Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 143/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2017-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 45, par. 36
journal: Dz.U. 2015 poz 542
law: Rozporzadzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2017r. sprawy ze skargi B. S. i J. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania J. S. i B. S. , od decyzji Starosty z [...], orzekającej o odmowie wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gmina [...] polegającej na ujawnieniu danych z rozgraniczenia przeprowadzonego w 1985 r., w odniesieniu do działki nr [...] z działkami sąsiednimi oraz wyeliminowaniu z obrotu prawnego aktów prawnych oraz dokumentacji geodezyjnej związanych z podziałem nieruchomości oznaczonej numerem działki [...] położonej w obrębie [...] gmina [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 7b ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1629 ze zmianami), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Inspektor Wojewódzki podał, że pismem z 21 kwietnia 2016 r. J. S. i B. S. zwrócili się do Starostwa Powiatowego w S., Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego, mającego na celu wyeliminowanie błędnych i wzajemnie sprzecznych ze sobą danych w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] w odniesieniu do przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...], która jak wynika z postanowienia Naczelnika Gminy w [...] z [...] była przedmiotem rozgraniczenia przeprowadzonego w 1985 r., a działką nr [...]/3 powstałą w wyniku podziału nieruchomości oznaczonej numerem działki [...].

W odpowiedzi na powyższe pismo organ wskazał, że jak wynika z dostępnych dokumentów, objęte wnioskiem działki posiadają w części podwójny stan prawny i dlatego złożony wniosek nie może być zrealizowany ponieważ dotyczy ustalenia zasięgu prawa własności do czego organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie jest upoważniony.

Następnie decyzją z [...] organ I instancji odmówił wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Decyzja ta została następnie uchylona przez Wojewódzkiego Inspektora, który przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia nakazał organowi I instancji ustalić strony postępowania administracyjnego oraz skompletowanie w sposób prawidłowy dokumentacji koniecznej do wydania decyzji.

W ponownym postępowaniu, Starosta zastosował się do powyższych zaleceń i wydał zaskarżona decyzję. Rozpatrując odwołanie od tej decyzji organ odwoławczy ustalił, że ewidencja gruntów dla wsi [...] gromada [...] została założona w 1964 r. Operat techniczny z założenia tej ewidencji został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...]. Z mapy ewidencyjnej wykonanej w 1964 r. wynika, że działka nr [...] nie graniczyła z działką nr [...] lecz z działkami nr[...]i nr [...] oraz z działką nr [...], stanowiącą własność wnioskodawców. W aktach sprawy znajdują się dokumenty dotyczące obliczenia powierzchni działek położonych we wsi [...] gromada [...], pochodzące z operatu technicznego nr [...]. W rejestrze gruntów z 1964 r., działka nr [...] została wpisana pod numerem [...], a jej powierzchnię wpisano jako 0,09 ha. Następnie zmianą nr [...] działki nr [...] i nr [...] zostały wpisane pod numerem 17. W dniu 7 maja 1976 r., Naczelnik Gminy w [...] wydał akt własności ziemi dla wnioskodawców na nieruchomości oznaczone numerami działek: [...]/1, [...] i [...] o ogólnej powierzchni 1,10 ha. Z protokołu z 21 kwietnia 1976 r. w sprawie ustalenia stanu faktycznego i prawnego gospodarstwa rolnego, załączonego do ww. aktu własności wynika, że do uwłaszczenia przyjęto powierzchnie działek nr [...]/1, [...] i [...] wpisane w obowiązującym wówczas rejestrze gruntów wsi [...] pod numerem 17, gdzie powierzchnia działki nr [...] wynosiła 0,09 ha.

Na mocy postanowienia Naczelnika Gminy w [...] z [...] zostało wszczęte postępowanie rozgraniczeniowe mające na celu ustalenie granicy działki nr [...] stanowiącej własność małżonków S. z działkami: [...], stanowiącej własność Z. J. oraz nr [...] i [...] stanowiącymi własność Z. i H. małżonków D. Operat rozgraniczeniowy został zaewidencjonowany w Wojewódzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjny i Kartograficznej w Tarnobrzegu, Filia Terenowa w S. pod nr [...]. W operacie tym znajduje się protokół graniczny z 17 czerwca 1985 r., w którym określono przebieg granicy pomiędzy działką nr [...], a działkami nr [...] i nr [...] w oparciu o dokumentację geodezyjną oraz zgodne oświadczenie stron. Protokół został podpisany przez uczestników rozgraniczenia obecnych na gruncie. Został również spisany akt ugody z likwidacji sporu granicznego na odcinku granicy pomiędzy działkami oznaczonymi na mapie i na szkicu jako działki nr: [...], [...] i [...], który został podpisany przez uczestników rozgraniczenia. Granice pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] zostały wytyczone i zastabilizowane palami drewnianymi, a granice pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] zostały wytyczone i zastabilizowane kamieniami polnymi. Przebieg granic został przedstawiony na szkicu polowym sporządzonym przez geodetę 15 czerwca 1985 r., który został dołączony do operatu rozgraniczeniowego. Ze szkicu tego nie wynika, żeby działka nr [...] graniczyła z działką nr [...].

Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w S. z 19 września 1996 r. sygn. akt I Ns 584/96, z dniem 4 listopada 1971 r., J. S. stała się właścicielem działki nr [...] o powierzchni 0,50 ha. Spadek po niej, w tym wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne odziedziczyły dzieci po 1/3 części każde z nich. Następnie, na mocy umowy darowizny z 3 kwietnia 2000 r. sporządzonej w formie aktu notarialnego Rep A [...], właścicielem działki [...] stała się K. Ł.

Na podstawie aktu notarialnego z 3 kwietnia 2000 r., postanowienia SR w S. z 19 września 1996 r. oraz wyrysu z 20 stycznia 1995 r., sporządzonego w celu uwłaszczenia dla nieruchomości oznaczonej numerem działki [...], 18 lipca 2000 r., została założona księga wieczysta Kw nr [...], w której jako właściciela tej nieruchomości wpisano K. Ł.

Postanowieniem z [...] Wójt Gminy [...] pozytywnie zaopiniował wstępny projekt podziału działki [...] na działki nr: [...]/1, [...]/2 i [...]/3. Operat techniczny z podziału działki został przyjęty do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. 22 stycznia 2014 r. pod numerem ewidencyjnym [...]. Ze sprawozdania technicznego załączonego do tego operatu wynika, że Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. udostępnił wykonawcy prac do przeanalizowania operat techniczny nr [...] z rozgraniczenia działki nr [...] z działkami sąsiednimi, przeprowadzonego w 1985 r. Wykonawca prac dokonał oceny wiarygodności materiałów zawartych w tym operacie i stwierdził, że dokumentacja ta nie pozwala na jednoznaczne określenie linii granicznej ustalonej dla działek objętych rozgraniczeniem. Granica przedstawiona na szkicu z rozgraniczenia pomiędzy działką nr [...], a działkami nr[...]i nr [...] będąca przedmiotem ugody jest sprzeczna z granicą ewidencyjną. Ponadto na mapie numerycznej obrębu [...] granice działek nr: [...], [...], [...] i[...] zostały odmiennie przedstawione, niż na wyrysach z mapy ewidencyjnej załączonych do ksiąg wieczystych prowadzonych dla działek nr [...], nr [...], nr[...], nr [...]. W ocenie wykonawcy stan prawny tych działek ujawniony w księgach wieczystych jest zgodny z treścią mapy analogowej, ale sprzeczny ze stanem przedstawionym na mapie numerycznej. Dlatego wykonawca prac przyjął do podziału granice działki nr [...] zgodnie z ewidencją gruntów, nie uwzględniając danych wynikających z operatu rozgraniczeniowego nr [...]oraz zawartej ugody w odniesieniu do granic działki nr [...] z działkami nr[...]i nr [...].

W 2015 r. na zlecenie właścicieli działki nr [...], zostało wykonane opracowanie geodezyjne mające na celu wyjaśnienie niezgodności rzeczywistego stanu prawnego z treścią ksiąg wieczystych w odniesieniu do działki nr [...] i działek sąsiednich. Wykonawca prac ustalił, że do 2013 r., stan spokojnego posiadania w odniesieniu do działki nr [...] i działek sąsiednich był zgodny ze stanem wynikającym z aktu ugody zawartego w trakcie rozgraniczenia przeprowadzonego w 1985 r. Zmiana nastąpiła w 2013 r., kiedy to do podziału działki nr [...] zostały przyjęte granice ewidencyjne tej działki bez uwzględnienia granic wynikających z rozgraniczenia przeprowadzonego w 1985 r. i zawartej w nim ugody. Podział działki nr [...] o powierzchni 0,5187 ha, na działki nr [...]/1 o powierzchni 0,2956 ha, nr [...]/2 o powierzchni 0,1717 ha i nr [...]/3 o powierzchni 0,0514 ha został zatwierdzony decyzją Wójta Gminy [...] z [...]. Operat z podziału działki nr [...] został włączony do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 22 stycznia 2014 r. za numerem ewidencyjnym [...].

Z mapy do celów prawnych załączonej do operatu technicznego o identyfikatorze ewidencyjnym [...] wynika, że granica zachodnia działki nr [...] ustalona w trakcie rozgraniczenia jest tożsama z granicą zachodnią działki nr[...] i działki nr [...]/3 powstałej w wyniku podziału działki nr [...], co oznacza, że działki nr[...]i [...]/3 wchodzą w skład działki nr [...]. Wyniki pomiaru bezpośredniego oraz wywiad w terenie wykazały, że ogrodzenie trwałe zostało wybudowane w granicach przyjętych w trakcie postępowania rozgraniczeniowego z niewielkimi odstępstwami od ustalonych granic.

W postępowaniu odwoławczym Starosta zgromadził dokumenty, z których wynika, że działka nr [...] o powierzchni 0,0900 ha, stanowi własność wnioskodawców na podstawie aktu własności ziemi wydanego przez Naczelnika Gminy w [...] [...]. Uwłaszczenie działki nr [...] nastąpiło na stan ewidencyjny przedstawiony na obowiązującej wówczas mapie ewidencyjnej nr [...] z założenia ewidencji gruntów dla tego obrębu. Stan prawny działki nr[...]o powierzchni 0,06 ha, został uregulowany aktem własności ziemi Naczelnika Gminy w [...] z [...] wydanym dla J. S. według stanu ujawnionego w ewidencji gruntów. Umową przekazania gospodarstwa rolnego z 24 maja 1983 r. sporządzoną w formie aktu notarialnego, działka nr[...]została przekazana na rzecz Z. J. W dniu 25 maja 1983 r., dla nieruchomości oznaczonej numerem działki[...] o powierzchni 0,06 ha, została założona księga wieczysta KW nr [...], w której ujawniono Z. J. jako właściciela tej nieruchomości na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego z 24 maja 1983 r., Rep [...], aktu własności ziemi z [...] oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej, sporządzonego według stanu na 19 marca 1983 r.

Na mocy aktu notarialnego Rep A [...] z [...], Z. J. darowała działkę nr[...] W. N. W związku z tym zaktualizowano zapis w dziale II księgi wieczystej ujawniając ją jako właścicielkę tej działki. Do księgi wieczystej dołączono wypis z rejestru gruntów wraz z wypisem z kartoteki budynków z 31 sierpnia 2012 r. Z kolei powstałe z podziału nieruchomości oznaczonej numerem działki [...], działki nr [...]/2 i nr [...]/3 zostały sprzedane na mocy aktu notarialnego z 19 lutego 2014 r. Rep A [...] W. i W. małż N. Na podstawie tego aktu oraz mapy z projektem podziału działki nr [...], dla działek nr [...]/1 i nr [...]/2 została założona księga wieczysta Kw nr [...], w której ujawniono nowych właścicieli tej nieruchomości. Działka nr [...]/1 pozostała w księdze wieczystej KW nr [...], gdzie jako jej właściciele figurują Z. i E. małż. R., na podstawie umowy sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego.

Dalej organ odwoławczy stwierdził, że stan prawny działek nr[...]i [...] jest zgodny ze stanem ewidencyjnym. Przebieg granic wynikający z aktu ugody nie jest możliwy do wykazania w operacie ewidencji gruntów i budynków, ponieważ pomiar granic działek w trakcie rozgraniczenia został wykonany metodą liniową przy pomocy taśmy bez dowiązania do geodezyjnej osnowy pomiarowej, w związku z tym nie jest możliwe na podstawie tego pomiaru obliczenie współrzędnych punktów granicznych określających przebieg granic z ugody. Pomiar ten nie spełnia standardów umożliwiających naniesienie danych z tego pomiaru na mapę numeryczną. Ponadto działka nr [...] przedstawiona na szkicu polowym sporządzonym przy rozgraniczeniu w 1985 r., graniczy z działką nr [...], co jest zgodne ze stanem wykazanym w ewidencji gruntów i budynków. Natomiast, jak wynika z opracowania o identyfikatorze [...], granice działki nr [...] ustalone w czasie rozgraniczenia obejmują grunty stanowiące działkę nr[...]i część działki [...], która na szkicu polowym sporządzonym przy rozgraniczeniu w 1985 roku w ogóle nie została przedstawiona. Jeżeli faktycznie granice działki nr [...] w czasie rozgraniczenia zostały ustalone w ten sposób, to rozgraniczenie to doprowadziło nie do ustalenia przebiegu granic działki nr [...], lecz do przejęcia gruntów stanowiących działkę nr[...] i część działki nr [...], co stoi w sprzeczności z celem postępowania rozgraniczeniowego i ze stanem prawnym tych nieruchomości.

Z ustaleń poczynionych przez wykonawcę operatu nr [...] wynika, że wnioskodawcy użytkują jako działkę nr [...] grunty obejmujące również działki nr[...]i nr [...]/3, które posiadają odrębny, uregulowany stan prawny. Na działkach nr[...] i [...]/3 znajdują się budynki należące do wnioskodawców. Wyniki pomiaru bezpośredniego oraz wywiadu terenowego przeprowadzone przez wykonawcę opracowania nr [...] wykazały, że ogrodzenie trwałe zostało wybudowane prawdopodobnie w granicach przyjętych w trakcie postępowania rozgraniczeniowego.

Dlatego też organ odwoławczy stwierdził, że wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], wynikających z rozgraniczenia przeprowadzonego w 1984 r., nie jest możliwe. Wprowadzenie takiej zmiany byłoby równoznaczne z rozstrzygnięciem kwestii własności tych gruntów. Starosta jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie jest organem uprawnionym do rozstrzygania w sprawach własności. Powyższe zagadnienie można rozstrzygnąć jedynie na drodze postępowania sądowego przed sądem cywilnym.

Odnosząc się do żądania dotyczącego wyeliminowania z obrotu prawnego aktów i czynności geodezyjnych związanych z podziałem nieruchomości oznaczonej numerem działki [...] Inspektor podał, że starosta jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie jest organem właściwym w sprawach dotyczących podziału nieruchomości. Rozstrzygnięcie kwestii dotyczącej ewentualnego unieważnienia podziału działki nr [...], w tym ostatecznych decyzji wydanych w tej sprawie, należy do organów właściwych w sprawach dotyczących podziału nieruchomości, bez względu na to, czy w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym istnieje dokumentacja techniczna dotycząca tego podziału. Samo istnienie w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym dokumentacji dotyczącej podziału nie odnosi żadnych skutków prawnych.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję J. S. i B. S. , domagali się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji. Skarżący zarzucili:

1. naruszenie wyrażonych w art. 6, 7, 8, 9, 11 kpa zasad postępowania polegających na: - naruszeniu przepisów prawa materialnego art. 22 ust. 2b, art. 12b, art. 42 ust 1 i 2 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne oraz aktów wykonawczych do ww. ustawy, w tym § 36 pkt 1, § 44 pkt 2, § 46, § 47, § 45 i § 54 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków i § 6 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych; nie podjęciu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z naruszeniem słusznego interesu wnioskodawców, w sposób podważający zaufanie wnioskodawców do władzy publicznej; bez należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie ich praw będących przedmiotem postępowania; bez szczegółowego wyjaśniania wnioskodawcom zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwieniu sprawy,

2. naruszenie przepisów postępowania: art. 75 § 1 kpa, art. 77, art. 78 § 1 kpa w z art. 80 kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodów zawnioskowanych pismem z 22 czerwca 2016 r. oraz pismem z 30 września 2016 r., które nie były sprzeczne z prawem, a przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy, przez co nie uwzględniono żądania strony co do dowodu z dokumentów, przesłuchania świadków i oględzin, które miały znaczenie dla sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i oceny tegoż na podstawie fragmentarycznego materiału dowodowego,

3. naruszenie wynikającej z art. 11 kpa w zw. z 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa zasady przekonywania poprzez wydanie niezupełnej decyzji, w której organ naruszył obowiązek wskazania przyczyn, z powodu których innym dowodom, w tym wnioskowanym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

W uzasadnieniu autor skargi zarzucił, że czynności podziałowe działki nr [...] nie mogły stanowić podstawy zmiany w ewidencji. Niemożność uwzględnienia czynności podziałowych wynika już tylko z samego spostrzeżenia inż. S. P. wykonawcy, który stwierdził przed SR w S., że "Po podziale powstały dwie lub trzy działki, dokładnie nie pamiętam. Użytkowanie działki nie pokrywało się z ewidencją gruntów. Z tego co pamiętam powierzchnia działki ewidencyjna była większa niż zakres użytkowania pani Ł. . Nie pamiętam jaka to była różnica. W tej części w której w rzeczywistości nie była użytkowana przez panią Ł. było podwórko państwa S. Pamiętam, że było tam ogrodzenie z elementów betonowych, był też budynek gospodarczy państwa S., który według ewidencji stał na działce pani Ł. Z mapy dołączonej do akt księgi wieczystej wynikało, że granice jej nieruchomości przebiegały zupełnie inaczej niż ustalono to przy rozgraniczeniu".

Wykonawca nie dążył bowiem do zaktualizowania wpisu w ewidencji w oparciu o nowe zdarzenie prawne uzasadniające wprowadzenie zmiany, ale do zweryfikowania aktualnych danych ewidencyjnych w oparciu o treść historycznych dokumentów stanowiących podstawę zdarzeń zaewidencjonowanych wcześniej tj. ugody granicznej z 1985 r. Zapoczątkowane przez wykonawcę prac geodezyjnych postępowanie było typowym postępowaniem weryfikacyjnym. Takie zaś postępowanie w świetle przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, jest postępowaniem kompleksowym, wszczynanym jedynie z urzędu. Okresowa weryfikacja danych ewidencyjnych, która jest zadaniem starosty, a która ma na celu zweryfikowanie danych z treścią dokumentów źródłowych stanowiących podstawę wpisu do ewidencji oraz danych w zakresie zgodności treści mapy ewidencyjnej ze stanem faktycznym na gruncie, prowadzona jest wyłącznie z urzędu i kompleksowo.

Następnie wnoszący skargę zauważył, że w okolicznościach niniejszej sprawy wprowadzone zmiany w ewidencji w odniesieniu do granic nieruchomości de facto stanowiącej własność wnioskodawców (co potwierdza akt ugody) na mocy zarejestrowanych zmian w ewidencji stały się własnością osób trzecich, mimo że nie udokumentowano żadnym nowym zdarzeniem prawnym tego faktu. Z tych przyczyn ani starosta, ani organ II instancji, nie mieli podstaw do ich sankcjonowania. Ponadto organ zaniechał postępowania weryfikacyjnego aktu ugody mimo, że jak się okazuje miał wątpliwości do prawidłowości tego aktu. Stwierdzenie organu II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji "Jeżeli faktycznie granice działki [...] w czasie rozgraniczenia zostały ustalone w ten sposób, to rozgraniczenie to doprowadziło do nie do ustalenia przebiegu granic działki nr [...], lecz do przejęcia gruntów stanowiących działkę nr [...] i część działki nr [...], co stoi w sprzeczności z celem postępowania rozgraniczeniowego i ze stanem prawnym nieruchomości" rodzi pytanie dlaczego starosta nie zweryfikował tej czynności w stosownym czasie. Przecież dokonywanie zmian w ewidencji gruntów i budynków przez korygowanie błędów lub omyłek nie jest wyłączone, jeżeli pozostaje to w zgodzie ze stanem prawnym, który ewidencja ma odzwierciedlać, a nie tworzyć. W chwili zawierania ugody rozgraniczeniowej z 1985 r. prawo własności wnioskodawców miało zakreślone nią granice. Te rażąco błędne decyzje doprowadziły do tego, że obecnie na działce o nr [...]/3 znajdują się budynki skarżących.

Zdaniem autora skargi zdumiewa fakt, że geodeta dokonujący podziału działki nr [...] wiedząc że jest rozbieżność pomiędzy ewidencją, a rzeczywistym posiadaniem dokonał podziału nie powiadamiając pisemnie osób - posiadaczy, a organ w toku kontroli dokonał rejestracji takich czynności. Organ w uzasadnieniu wskazuje, że to na geodecie dokonującym podziału spoczywa obowiązek zbadania dokumentacji oraz jej przydatności do czynności geodezyjnych. Takim stwierdzeniem przerzuca odpowiedzialność za obecny stan rzeczy, co w świetle obowiązujących przepisów jest nieuprawnione.

Wskazując na przepisy dotyczące trybu procedowania w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 16 lipca 2001 r. w sprawie zgłaszania prac geodezyjnych i kartograficznych, ewidencjonowania systemów i przechowywania kopii zabezpieczających bazy danych, a także ogólnych warunków umów o udostępnianie tych baz (Dz. U. Nr 78, poz. 837), skarżący zarzucili, że nie zostały one zachowane w niniejszej sprawie, mimo iż geodeta uprawiony był świadomy przeszkód w podejmowaniu czynności podziałowych. Co więcej, geodeta inż. S. P. także sygnalizował niejasności związane "z trybem ugodowego podziału działki skarżących w 1985 r." Z przekroczeniem uprawnień zignorował ten dokument przyjęty, jak zeznał przed Sądem, do zasobu geodezyjnego, potwierdzający przecież stan obecny zakresu własności i posiadania, dalej sprostował powierzchnię działki o nr [...] i podzielił ją na dwie działki uzasadniając swoje czynności lakonicznym stwierdzeniem "doprowadzeniem do zgodności pomiędzy użytkowaniem na gruncie, a stanem prawnym nieruchomości poprzez czynności formalnoprawne" - Sprawozdanie techniczne przy operacie technicznym – [...].

Wskutek powyższych czynności usankcjonowanych działalnością organu doszło do zmiany w zakresie zasięgu prawa własności skarżących, które inż. L. A. określił podczas rozprawy sądowej jako wysoce naganne, nieprofesjonalne i naruszające podstawowe standardy zawodu geodety.

W ocenie skarżących oczekiwanie na obecnym etapie na to, że SR w sprawie o zasiedzenie "naprawi" błędy organu jest nieuprawnione. Nie jest rolą Sądu w tej sprawie ustalać, czy działka ewidencyjna ma prawidłowo ustaloną dokumentację geodezyjną, to obowiązkiem organu jest dbałość o jej aktualność. Autor skargi podkreślił, że toczące się postępowanie w przedmiocie zasiedzenia nie może stanowić podstawy usunięcia wadliwej zmiany. Organ miał wiedzę o tym, że 17 czerwca 1985 r. została zawarta ugoda, która nie była przez organ podważana i została zarejestrowana. "Weryfikując czynności rozgraniczeniowe inż. L. Araszkiewicza nie zwrócono wykonawcy prac geodezyjnych". W konsekwencji nie wydano decyzji o odmowie przyjęcia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego danych i innych materiałów sporządzonych na potrzeby ówczesnego postępowania rozgraniczeniowego. Organ nie przeprowadził dowodów mimo skomplikowania sprawy. Nie wskazano, jakie powody przemawiały za zignorowaniem aktu ugody, dlaczego nie sporządzono protokołu zawierającego opisu stwierdzonych uchybień i nieprawidłowości.

Wnoszący skargę dodał, że organ II instancji nie weryfikował zbiorów danych i innych materiałów zawartych w przekazywanej dokumentacji pod względem zgodności z przepisami prawa, w szczególności dotyczącymi wykonywania pomiarów i uwag do rozgraniczenia inż. L. A. oraz ugody granicznej. Biorąc pod uwagę treść zastrzeżeń sporządzonych w sprawozdaniu organ winien rozważyć, czy ignorowanie ugody sądowej z 17 czerwca 1985 r. jest dopuszczane i czy nie doprowadzi do zmiany praw właścicielskich.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zauważyć należy, że wbrew zawartym w niej zarzutom sporządzony w 2013 r. przez geodetę S. P. operat techniczny dotyczący podziału działki nr [...] nie spowodował zmiany przebiegu zewnętrznych granic ewidencyjnych działki [...] należącej do skarżących. Od założenia bowiem w 1964 r. ewidencji gruntów granice ewidencyjne (których nie należy utożsamiać z granicami prawnymi) nie uległy zmianie. Skarżący tytuł prawny do swojej nieruchomości (podobnie jak i właściciele sąsiednich nieruchomości) wywodzą z ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności nieruchomości rolnych (Dz. U. z 1971r., Nr 27 poz. 250 ze zmianami). Jak wynika z prawidłowych w świetle znajdujących się w aktach odrysów z map ustaleń, skarżący stali się z mocy prawa właścicielami działki ewidencyjnej nr [...], która nie graniczyła z działką ewidencyjną nr [...] i która do chwili obecnej według dokumentów ewidencyjnych z działką tą nie graniczy. Skarżący domagają się zmiany w ewidencji, polegającej na ujawnieniu w niej granicy należącej do nich nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] zgodnie z ugodą zawartą w 1985 r. przed geodetą L. A. w toku postępowania o rozgraniczenie.

Podkreślenia wymaga, że postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia, zgodnie z postanowieniem Naczelnika Gminy w [...] dotyczyło ustalenia granicy pomiędzy działkami: nr[...]– własność Z. J. , nr [...] – własność skarżących oraz nr [...] i [...] należącymi do Z. i H. małżonków D. . Z protokołu granicznego wynika, że doszło do ustalenia granicy pomiędzy działką [...] a działką[...]oraz granicy pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...]. Dodatkowo na szkicu granicznym została przedstawiona linią przebiegającą przez punkty A-B granica pomiędzy działką skarżących, a działką nr [...] należącą wówczas do osoby o nazwisku C. Z tego szkicu granicznego także wynika, że działka skarżących w żadnym miejscu nie graniczyła z działką nr [...]. Jednakże, co wynika z kolei z mapy dla celów prawnych sporządzonej przez geodetę M. S., przy przyjęciu granicy ustalonej ugodą z 1985 r. działka skarżących obejmuje nie tylko całą działkę ewidencyjną nr [...], ale także część działki nr [...], której właściciele nie brali udziału w postępowaniu rozgraniczeniowym, zakończonym zawarciem tej ugody.

Skarżący domagają się wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów polegających na zmianie granicy ewidencyjnej ich działki na granicę wynikającą z ugody. Zdaniem Sądu słuszne jest stanowisko organu, że taka zmiana aktualnie wprowadzona być nie może, i to z kilku następujących powodów.

Pomiar granic działek w trakcie rozgraniczenia w 1985 r. został wykonany metodą liniową przy pomocy taśmy, bez dowiązania do geodezyjnej osnowy pomiarowej, co powoduje niemożność obliczenia współrzędnych punktów granicznych określających przebieg granic z ugody, a co za tym idzie niemożność przeniesienia tak ustalonej granicy na mapę odpowiadającą aktualnym wymogom i standardom.

Zawarta w 1985 r. ugoda prowadziłaby do wchłonięcia przez działkę [...] nie tylko działki[...]w całości ale także części działki [...] bez wiedzy i zgody jej właścicieli. Zgodzić się w związku z tym należy z organem, że tego typu przesunięcie granic nie mieści się w pojęciu rozgraniczenia, które ma na celu ustalenie granicy pomiędzy dwoma przylegającymi do siebie bezpośrednio nieruchomościami, nie zaś przyłączenie do jednej działki części zupełnie innej nieruchomości, nie graniczącej z tą działką, której właściciele nie biorą udziału w postępowaniu rozgraniczeniowym.

Jak wynika z ustaleń organów, umową z 13 lutego 2013 r., zawartą w formie aktu notarialnego Z. J. darowała W. N. działkę nr [...], która to działka w dacie zawarcia tej umowy miała założoną księgę wieczystą. Do księgi tej była dołączona mapa z ewidencji gruntów. Działka nr [...] według ugody z 1985 r. w całości wchodziłaby w skład działki [...].

Decyzją Wójta Gminy [...] z [...] zatwierdzony został podział działki [...] na działki [...]/1, [...]/2 i [...]/3. Ta ostatnia działka, zgodnie z ugodą z 1985 r. w całości stanowiłaby część działki [...]. Aktem notarialnym z 19 lutego 2014 r. działka ta oraz działka [...]/2 zostały sprzedane przez K. Ł. (która nabyła własność działki [...] umową darowizny zawartą 3 kwietnia 2000 r.) małżonkom N.

Tak więc już po zawarciu ugody doszło do obrotu prawnego działkami[...]i [...], co oznacza, że wprowadzenie do ewidencji gruntów granicy wynikającej z ugody sprzed tego obrotu nie stanowiłoby aktualizacji tej ewidencji.

Zgodzić się należy z organem, że nie jest on uprawniony do rozstrzygania sporu, czyją faktycznie własność stanowią aktualnie grunty działek[...]i [...]/3. Niewątpliwie stan posiadania na gruncie nie odpowiada granicom ewidencyjnym, o czym świadczy fakt, że na działkach[...] i [...]/3 znajdują się budynki wzniesione przez skarżących. Samo jednak posiadanie spornego gruntu, nie może stanowić podstawy do dokonania zmiany w przebiegu granicy ewidencyjnej działki skarżących. Zgodnie bowiem z § 45 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1034) aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Przy aktualizacji operatu ewidencyjnego przepisy § 35 i 36 stosuje się odpowiednio. Zgodnie zaś z § 36 tego rozporządzenia przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej:

1) w postępowaniu rozgraniczeniowym;

2) w celu podziału nieruchomości;

3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów;

4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości;

5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sadowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej;

6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków;

7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji;

8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.

Skarżący poza powołaniem się na ugodę z 1985 r. nie złożyli żadnej dokumentacji, która mogłaby stosownie do wyżej zacytowanego § 36 stanowić podstawę do wprowadzenia zmiany w ewidencji. Przedstawili jedynie dokumenty sporządzone dla potrzeb toczącego się i jeszcze nie zakończonego postępowania w spawie z ich wniosku o zasiedzenie.

Podkreślenia wymaga, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, które zachowało swoją aktualność także po zmianie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (jaka weszła w życie 11 lipca 2014 r.) oraz rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków (która weszła w życie 11 stycznia 2016 r.), podstawową zasadą prowadzenia ewidencji gruntów i budynków jest zasada aktualności. Istotą rejestracji ewidencji gruntów i budynków jest to, że stanowi ona odzwierciedlenie aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, zawierając jedynie dane wynikające z tytułu własności, przez co ewidencja ma w tym zakresie charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Oznacza to, że ewidencja gruntów i budynków oraz zawarte w niej zapisy nie kształtują nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzają ten stan zaistniały wcześniej i udokumentowany stosownymi dowodami. Postępowanie ewidencyjne służy jedynie ewidencjonowaniu bezspornych danych o gruntach (budynkach, lokalach) i ma charakter wyłącznie informacyjny. Usuwanie błędów oraz omyłek w ewidencji w ramach jej aktualizacji nie jest wyłączone, jednakże pod warunkiem, że uzasadnia to aktualny stan prawny, który ewidencja gruntów ma odzwierciedlać a nie tworzyć (przykładowo wyroki WSA w Rzeszowie sygn. II SA/Rz 565/15, II SA/Rz 937/13, WSA w Białymstoku sygn. II SA/Bk 467/15WSA w Krakowie III SA/Kr 633/14, w III SA/Kr 1048/12, III SA/Kr 960/12, NSA I OSK 959/10 – dostępne w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych).

Dlatego też za nieuzasadnione uznać należy zarzuty naruszenia wymienionych w skardze przepisów procesowych oraz prawa materialnego. Organ bowiem wyjaśnił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wniosek dowodowy z 22 czerwca 2016 r., podtrzymany w piśmie procesowym z 30 września 2016 r. w znacznej części został uwzględniony (co do dowodów z dokumentów). Jeśli natomiast chodzi o przeprowadzenie oględzin oraz przesłuchanie stron oraz świadków, to żaden z tych dowodów nie mógłby stanowić podstawy do samodzielnego ustalenia przez organ prowadzący ewidencję gruntów, czyją własność stanowią grunty, odpowiadające działkom ewidencyjnym nr[...]i [...]/3, a co za tym idzie, w którym miejscu powinna przebiegać granica nieruchomości stanowiącej własność skarżących. Co zaś się tyczy znajdującego się w aktach protokołu z przesłuchania geodety A., z jego zeznań wynika, że niewiele pamięta z przeprowadzanych ponad 30 lat temu czynności poza tym, że strony były zgodne co do przebiegu granicy. Tak więc dowód ten również nie mógłby stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku w tej sprawie. Z kolei jeśli chodzi o znajdującą się w aktach dokumentację geodezyjną sporządzoną przez W. B., to zauważyć należy, że geodeta ten zajmuje się głównie ustaleniem stanu posiadania i potwierdza niemożność dokładnego ustalenia przebiegu granicy wynikającej z ugody. Także więc i ten dowód nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy.

Autor skargi sam przyznaje, że "wskutek powyższych czynności (chodzi o czynności związane z operatem podziałowym działki nr [...] ) usankcjonowanych działalnością organu doszło do zmiany w zakresie zasięgu prawa własności skarżących". Pomijając kwestię, że czynności geodezyjne związane z podziałem działki nr [...] nie miały wpływu na przebieg ujawnionej w ewidencji gruntów granicy ewidencyjnej działki skarżących, która nie uległa zmianie od czasu założenia ewidencji gruntów, to skoro sami skarżący przyznają, że na skutek tych czynności doszło do zmiany w zakresie zasięgu ich prawa własności, tym bardziej wskazać należy, że organ ewidencyjny nie jest władny do samodzielnego ustalania, czyją aktualnie własność stanowi sporny grunt. Rozstrzyganie sporów własnościowych należy do kognicji sądów powszechnych i jak wynika z akt sprawy, przed Sądem Rejonowym w S. toczy się postępowanie z wniosku skarżących o zasiedzenie. Postanowienie stwierdzające zasiedzenie gruntu wraz ze sporządzoną dokumentacją geodezyjną, o jakiej mowa w § 36 pkt 5 rozporządzenia z 29 marca 2001 r. będzie stanowiło podstawę do dokonania przez organ stosownych zmian w ewidencji gruntów. W chwili obecnej, z przyczyn wcześniej wskazanych wprowadzenie takich zmian bez przedstawienia przez skarżących stosownej dokumentacji jest niemożliwe.

Organ ewidencyjny nie jest także władny wyeliminować z obrotu prawnego dokumentacji geodezyjnej dotyczącej podziału nieruchomości, na podstawie której doszło do podziału działki nr [...] ani też umów zawartych w formie aktów notarialnych z 2000 r. oraz 2013 z 2014 roku, dotyczących przeniesienia własności działek [...], [...] i [...]/3. Nie jest on także władny samodzielnie ustalać, czy umowy te spowodowały skutek rzeczowy w postaci przeniesienia własności.

Dlatego też skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.