Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2162/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 2a, art. 22
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), , Protokolant referent Radosław Fijałkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2021 r. nr KOC 3284/Sw/21 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu odwołania [...], decyzją z 29 czerwca 2021 r. nr KOC/3284/Sw/21 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 1 lutego 2021 r. nr UD-XIII-000005-ZM_SW-01-2021 odmawiającą przyznania [...] świadczenia wychowawczego na dziecko [...] w okresie od 1 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Po ponownym, wskutek uchylenia wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 czerwca 2020 r. sygn. akt. I SA/Wa 203/20 decyzji SKO w Warszawie z 14 listopada 2019 r. nr KOC 7000/Sw/19 i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 25 września 2019 r. nr UD-XIII-011054-SW-09-2019, rozpatrzeniu wniosku [...], Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 1 lutego 2021 r. odmówił przyznania [...] świadczenia wychowawczego na dziecko [...] na okres trzech miesięcy - od 1 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że o tym które z rodziców otrzyma świadczenie decydowała data złożenia wniosku. Według art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r. poz. 2407 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą", jeśli opieka nad dzieckiem jest sprawowana przez oboje rodziców lub opiekunów faktycznych dziecka to świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złożył wniosek w tym przedmiocie. W niniejszej sprawie wcześniej wniosek wniósł ojciec [...] - [...], któremu przyznano świadczenie wychowawcze.

Kolegium podało, że [...] odmówiono przyznania świadczenia decyzją z 25 września 2019 r. Adresatka decyzji wniosła od niej odwołanie, jednak SKO w Warszawie nie uwzględniło jego argumentów i decyzję organu l instancji utrzymało w mocy. [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzje SKO. Wyrokiem w sprawie sygn. akt I SA/Wa 203/20 z 30 czerwca 2020 r. Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd argumentował, że kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest okoliczność, czy w sprawie zastosowanie znalazł art. 22 ustawy uprawniający organ do wypłaty świadczenia na rzecz rodzica który pierwszy złożył wniosek, czy też tak jak chce tego skarżąca art. 5 ust. 2a ustawy zgodnie z którym, w przypadku gdy dziecko zgodnie z orzeczeniem sądu jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowana w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.

Z treści postanowienia Sądu Okręgowego Warszawa-[...] w Warszawie z [...] października 2019 r. sygn. akt [...] wynika bezspornie że Sąd ten orzekł o opiece naprzemiennej nad małoletnią [...]. Postanowienie to wydano po podjęciu decyzji przez organ l instancji, ale przed rozstrzygnięciem sprawy przez organ odwoławczy. Sąd zobowiązał organ l instancji do dokonania ponownej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, z uwzględnieniem treści ww. postanowienia z [...] październik 2019 r. sygn. akt [...] oraz jego oceny dokonanej przez sąd w uzasadnieniu tego wyroku, a następnie do wydania decyzji uwzględniającej fakt sprawowania nad dzieckiem opieki naprzemiennej przez oboje rodziców żyjących w rozłączeniu.

W uzasadnieniu decyzji organ l instancji powołał się na art. 20 ust. 1 ustawy, który stanowi, że w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego osoba otrzymująca to świadczenie jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia organu, który je przyznał.

[...] postanowienie Sądu Okręgowego z [...] października 2019 r. dostarczyła dopiero do WSA po wniesieniu skargi. Postanowienie to ustala, że w trybie zabezpieczenia na czas trwania postępowania pieczę nad małoletnią [...] powierzono naprzemiennie obojgu rodzicom.

Zgodnie z orzeczeniem Sądu małoletnia [...] jest pod opieką naprzemienną od października 2019 r. zatem odmowa przyznania świadczenia wychowawczego na okres od 1 lipca do 30 września 2019 r. jest w pełni zasadna.

Od opisanej decyzji odwołanie złożyła [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie świadczenia wychowawczego w wysokości po 250 zł miesięcznie za okres od 1 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r. podnosząc, że w dacie orzekania przez organy [...] przebywała pod opieką naprzemienną obojga rodziców żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, co wynika z treści przeprowadzonego 3 września 2019 r. wywiadu środowiskowego.

Opieka nad dzieckiem w okresie od 1 lipca do 30 września 2019 r. nie była sprawowana jednocześnie przez oboje rodziców, ponieważ [...] wyprowadził się ze wspólnego mieszkania w maju 2018 r. i od tego czasu [...] przebywała pod opieką naprzemienną obojga rodziców żyjących w rozłączeniu w dwóch różnych domach. Te fakty były znane organowi I instancji już we wrześniu 2019 r. Potwierdzeniem opieki naprzemiennej nad córką w okresie od 1 lipca do 30 września 2019 r. jest protokół z rozprawy w sprawie [...] o rozwód w Sądzie Okręgowym Warszawa-[...] w Warszawie z [...] października 2019 r. oraz fotokopia kalendarza odwołującej się z lipca, sierpnia i września 2019 r. z zaznaczeniem tej opieki nad małoletnią w tym okresie przez ojca i matkę.

Według art. 5 ust. 2a ustawy fakty te uprawniają organ I instancji do wypłaty kwoty świadczenia wychowawczego każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującej za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Niezgodne z prawdą i dokumentacją jest stwierdzenie uzasadnienia decyzji, że [...] jest pod opieką naprzemienną od października 2019 r. i dlatego należało odmówić przyznania jej świadczenia.

Odwołując się od pierwszej decyzji odmownej [...] nie dysponowała jeszcze postanowieniem wydanym [...] października 2019 r. w przedmiocie zabezpieczenia na czas trwania postępowania rozwodowego. Organ I instancji w styczniu 2021 r. był w posiadaniu informacji i dokumentów uprawniających do wypłaty odwołującej się świadczenia wychowawczego w kwocie 250 zł miesięcznie od 1 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 29 czerwca 2021 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 1 lutego 2021 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem wniesionym 1 lipca 2021 r. [...] zwróciła się o przyznanie jej świadczenia wychowawczego na dziecko - [...].

Kolegium podało, że argumentacja odwołania nie mogła zostać uwzględniona. Nie są dowodami w sprawie ustalenia faktu sprawowania opieki naprzemiennej przez oboje żyjących w rozłączeniu rodziców małoletniej [...], ani protokół z rozprawy przed sądem powszechnym, ani tym bardziej notatki z kalendarza odwołującej się.

SKO w Warszawie zaznaczyło, że organy administracji publicznej nie są legitymowane do dokonywania jakichkolwiek ustaleń w przedmiocie sposobu sprawowania opieki nad dzieckiem rozwiedzionych, czy rozwodzących się jego rodziców.

Dowodem w niniejszej sprawie jest kopia postanowienia Sądu Okręgowego Warszawa-[...] w Warszawie z [...] października 2019 r. sygn. akt. [...].

Kolegium podkreśliło, że postanowienie nie odnosi się do okresu wskazanego we wniosku i odwołaniu, gdyż powierza na czas trwania postępowania pieczę nad małoletnią [...] naprzemiennie obojgu rodzicom w ten sposób, że małoletnia będzie przebywać na zmianę u każdego rodzica przez okres dwóch tygodni poczynając od piątku 25 października 2019 r. po zakończeniu zajęć lekcyjnych, kiedy przez okres dwóch tygodni małoletnia będzie przebywać pod bezpośrednią opieką matki do kolejnego po dwóch tygodniach piątku do rozpoczęcia zajęć lekcyjnych, a następnie pod opieką ojca.

Postanowienie to wskazuje bez żadnych wątpliwości, że nie reguluje kwestii sposobu sprawowania opieki nad dzieckiem przez oboje rodziców w okresie od 1 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r. Wobec tego zasadnie odmówiono przyznania odwołującej się wnioskowanego świadczenia wychowawczego za okres od 1 lipca do 30 września 2019 r.

Zgodnie z treścią art. 22 ustawy w razie, gdy opieka nad dzieckiem jest sprawowana przez oboje rodziców lub opiekunów faktycznych dziecka świadczenie wychowawcze przysługuje temu z rodziców, który pierwszy złoży wniosek w tej sprawie.

Kolegium wskazało, że opieka nad dzieckiem [...] jest sprawowana zarówno przez matkę, jak i ojca dziecka. Wobec czego mieli oni oboje prawo do wniesienia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Wniosek ojca [...] wpłynął wcześniej do organu I instancji, niż wniosek [...], wobec czego żadne inne przesłanki przyznania świadczenia nie były brane pod uwagę.

Świadczenie, zgodnie z obowiązującymi przepisami, przyznano rodzicowi, który wcześniej wniósł wniosek w tym przedmiocie, a więc ojcu [...].

SKO w Warszawie zaznaczyło, że organ administracji publicznej nie jest legitymowany do dokonywania ustaleń przez kogo z rodziców jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem, gdyż leży to wyłącznie w gestii sądu powszechnego.

Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 29 czerwca 2021 r. [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę w wysokości połowy kwoty, tj. 250 zł miesięcznie w ww. okresie. W uzasadnieniu podniosła, że w przypadku rodziców rozwiedzionych lub żyjących w rozłączeniu świadczenie z rządowego programu 500+ może być podzielone na pół między matkę i ojca oraz zaliczane do członków rodziny każdego z nich. Jest to możliwe na podstawie art. 5 ust. 2a ustawy, który przewiduje, że jeśli dziecko znajduje się pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców i jest ona sprawowana w porównywalnych i powtarzających się okresach czasu, to 500 zł może być podzielone na pół między matkę i ojca. I taka właśnie sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej.

Zdaniem skarżącej argumentacja Kolegium nie powinna zyskać akceptacji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, gdyż jest bezzasadna. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 czerwca 2020 r. w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego [...] na córkę uchylona została zaskarżona decyzja SKO oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z 25 września 2019 r., jako naruszająca art. 5 ust. 2a ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligował organ l instancji do wydania decyzji uwzględniającej fakt sprawowania nad dzieckiem opieki naprzemiennej przez oboje rodziców żyjących w rozłączeniu dotyczącego świadczenia wychowawczego za okres 2019/2021. Zgodnie z art. 22 ustawy w przypadku zbiegu prawa rodziców do świadczenia wychowawczego świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. W przypadku, gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica drugi rodzic złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem organ właściwy ustala, kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika opieki społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Bezsporne jest, że w dacie orzekania przez organy [...] przebywała pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach (co wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego 3 września 2019 r.).

Skarżąca podkreśliła, że opieka nad dzieckiem w okresie od 1 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r. nie była sprawowana równocześnie przez oboje rodziców, jak bezpodstawnie insynuowano w uzasadnieniu decyzji UD-Xlll-000005-ZM_SW-01-2021. [...] wyprowadził się z mieszkania na ul. [...] w maju 2018 r. i od tamtej pory [...] przebywała pod opieką naprzemienną (a nie równoczesną) obydwojga rodziców żyjących w rozłączeniu (w dwóch różnych domach) sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. Fakty te były znane organom I instancji już we wrześniu 2019 r. Potwierdzeniem opieki naprzemiennej sprawowanej nad [...] przez skarżącą oraz [...] m.in. w okresie od 1 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r. jest protokół z rozprawy w sprawie [...] o rozwód "Powód [[...]] informacyjnie: [...] mieszka połowę czasu u mamy, połowę u mnie (...) Doszliśmy do kompromisu, że jeden miesiąc będzie co 2 tygodnie, kolejny w cyklach tygodniowych. (...) Od września 2019 r. są cykle 2-tygodniowe. (...) Jak dzieci są u mnie, to po 2 tygodniach się pakują (...) i się przeprowadzają. I po 2 tygodniach wracają do mnie." (k.960,961; akta [...]). Kolejnym dowodem na istnienie opieki naprzemiennej obydwojga rodziców żyjących w rozłączeniu nad córką w ww. okresie jest uzasadnienie postanowienia Sądu Okręgowego Warszawa-[...] w Warszawie z 24 pażdziernika2019 r. "pozwana wskazała, że powód narzucił jej dzieciom naprzemienną opiekę) nad małoletnimi, w dwutygodniowych segmentach (...) Od maja 2018 r. małoletnia pozostaje pod opieką naprzemienną rodziców" (k. 982,984; akta [...]). Następnym dowodem na sprawowanie faktycznej opieki naprzemiennej nad [...] jest fotokopia kalendarza matki z lipca, sierpnia i września 2019 r. z zaznaczeniem opieki nad małoletnią w tym okresie przez matkę i ojca.

Skarżąca zauważyła, że pomimo stanu faktycznego pieczy naprzemiennej w okresie od 1 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r. tylko [...] otrzymywał pomoc państwa w kwocie 500 zł w opiece nad małoletnią [...] i zaspokojeniu jej potrzeb życiowych. Od 1 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r. [...] nie otrzymała żadnej pomocy od państwa w zaspokojeniu potrzeb życiowych [...] pomimo, że małoletnia [...] połowę czasu znajdowała się pod opieką skarżącej i matka również zaspakajała jej uzasadnione potrzeby mimo deﬁcytu środków ﬁnansowych na ich pokrycie.

Zgodnie z art.5 ust. 2a ustawy fakty powyższe uprawniają organ I instancji do wypłaty kwoty świadczenia wychowawczego każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującej za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.

Uzasadnienie decyzji organu I instancji, że zgodnie z orzeczeniem Sądu małoletnia [...] jest pod opieka naprzemienną od października 2019 r. dlatego też należało odmówić prawo do wnioskowanego świadczenia za lipiec, sierpień i wrzesień 2019 r. jest niezgodne z prawdą i dokumentacją skompletowaną w niniejszej sprawie, a przedstawiona argumentacja jest wewnętrznie niespójna i sprzeczna z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 czerwca 2020 r.

Skarżąca podała, że składając 21 października 2019 r. odwołanie do SKO w wyznaczonym prawnie terminie nie mogła dołączyć postanowienia z [...] października 2019 r. sygn. akt [...] w przedmiocie zabezpieczenia na czas trwającego postępowania rozwodowego, bo fizycznie jeszcze nie istniało. Kolegium rozpatrując niniejszą sprawę w uzasadnieniu z 29 czerwca 2021 r. błędnie zinterpretowało powyższe fakty. Na rozprawie 17 października 2019 r. w Sądzie Okręgowym Warszawa-[...] nie podjęto żadnego postanowienia o zabezpieczeniu sposobu sprawowania opieki nad córką stron. Postanowienie w przedmiocie opieki nad [...] niniejszy Sąd wydał dopiero 24 października 2019 r. zatem po złożeniu przez [...] 21 października 2019 r. odwołania do SKO. [...] nie miała możliwości powiadomienia o tym fakcie organu odwoławczego.

Zarzuty Kolegium w słowach "czego oczywiście nie uczyniła" są krzywdzące i bezpodstawne. [...] nie była w stanie uzyskać jakiegokolwiek odpisu postanowienia z [...] października 2019 r. w sprawie [...] z nieznanych powodów celem przedłożenia w organie I instancji i SKO. [...] nie ponosi odpowiedzialności za brak działań [...] Sądu Okręgowego Warszawa- [...], pomimo wielu pism tam wysłanych (dowody w aktach sprawy [...]), ale ponosi tego konsekwencje działające na szkodę jej i jej córki [...].

Poświadczenie odbioru dokumentów uchylających zaskarżone decyzje w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego [...] na córkę za okres 2019/2021 udokumentowano 27 listopada 2020 r. w Wydziale Obsługi Mieszkańców Urzędu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy. Zaniepokojona brakiem reakcji ze strony Wydziału Spraw Społecznych i Świadczeń dla Dzielnicy [...] m.st. Warszawy skarżąca zainicjowała w grudniu 2020 r. kontakt telefoniczny i mailowy z osobą jej wskazaną (inspektor [...]) w celu wyjaśnienia niniejszej sprawy. Skarżąca składała wyjaśnienia ustne i przesyłała wymagane dokumenty. Organ I instancji był w posiadaniu informacji i dokumentów w styczniu 2021 r. uprawniających do wypłaty skarżącej świadczenia wychowawczego w połowie kwoty, tj. 250 zł miesięcznie od 1 lipca 2019 r. do 30 września 2020 r.

25 marca 2021 r. na znane urzędowi konto skarżącej wpłynęła kwota 3000 zł z tytułu świadczenia wychowawczego za okres do 31 marca 2021 r. Decyzję z 1 lutego 2021 r. odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego wnioskowanego na [...] do wyjaśnienia istoty sprawy i wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 czerwca 2020 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

W piśmie z 19 stycznia 2022 r. r. pr. [...] działający ze skarżącą na zasadzie prawa pomocy doprecyzował zarzuty skargi. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: I. przepisów prawa materialnego, tj. 1) art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie skutkujące przeprowadzeniem przez organ oceny prawnej sprzecznej z tą poczynioną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 20 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 203/20 i nieuwzględnienie wskazań WSA wyrażonych w wyroku, co do dalszego postępowania; 2) art. 22 ustawy poprzez zastosowanie, co skutkowało pominięciem zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (treści wyroku o sygn. akt I SA/Wa 203/20, wywiadu środowiskowego, postanowienia Sądu Okręgowego dla Warszawy-[...], protokołu rozprawy rozwodowej z oświadczeniami rodziców) i przyjęciem, że wniosek złożony przez ojca jest pierwszy w sprawie i może być rozpatrzony bez uwzględnienia faktu wpływu wniosku skarżącej w tej samej dacie; 3) art. 5 ust. 2a ustawy poprzez niezastosowanie, w sytuacji, gdy w danym stanie faktycznym organ administracji publicznej rozstrzygnąć powinien sprawę w oparciu o przedstawiony materiał dowodowy i ocenę prawną poczynioną przez Sąd w wyroku o sygn. akt l SA/Wa 203/20, a także błędną wykładnię i uznanie, że orzeczenie sądu musi istnieć w momencie wnioskowania o świadczenie, co stanowi o dyskryminującym traktowaniu kobiet wychowujących faktycznie dzieci naprzemiennie, a pozostających jeszcze formalnie w związkach małżeńskich, w stosunku do tych które uzyskały już wyrok rozwodowy; II. przepisów postępowania, tj. 1) art. 7, art. 77, art. 107 § 3 kpa poprzez nierozważenie całego dostępnego materiału dowodowego i przyjęcie, że nie daje on podstawy do wydania dla skarżącej korzystnego orzeczenia w sprawie; 2) art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 8, art. 11 i art. 15 kpa poprzez uznanie za prawidłowe uzasadnienia decyzji organu l instancji, pomimo że nie zawierało ono odpowiedniego uzasadnienia prawnego i faktycznego i w swej istocie pomijało rozstrzygnięcie WSA z 2020 r., a także prowadzenie postępowania w sposób wskazujący na dowolność wykraczającą poza swobodną ocenę dowodów oraz ramy dopuszczalnego uznania administracyjnego i zasady budowania zaufania do organów władzy publicznej, a także wskazujący na procedowanie sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i pomijające zasadnicze dla rozstrzygnięcia sprawy dokumenty, jako podstawy orzekania; 3) art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta m.st. Warszawy, w sytuacji, gdy istniały przesłanki do jej uchylenia i wydania decyzji orzekającej na korzyść skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Rację ma [...], że dla niniejszej sprawy znaczenie miała ocena prawa i wskazania, co do dalszego postępowania, zawarte w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 30 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 203/20. Ze stanowiska Sądu wynika, że: 1) oboje rodzice wystąpili z wnioskiem o wypłatę świadczenia wychowawczego na córkę; 2) w dacie orzekania przez organy dzieci pozostawały pod opieką obojga rodziców, co dokumentuje wywiad środowiskowy z 3 września 2019 r. i postanowienie sądowe z [...] października 2019 r. sygn. akt [...]; 3) w postanowieniu z [...] października 2019 r. sąd powszechny, przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy, orzekł o opiece naprzemiennej nad małoletnią [...]; 4) naruszony został art. 5 ust. 2a ustawy i konieczne stało się uchylenie decyzji obu organów, z uwagi na powyższe okoliczności i to, że wniosek dotyczył okresu zasiłkowego 2019/2021.

WSA w Warszawie zobowiązał organ I instancji, aby dokonał ponownej analizy materiału dowodowego, z uwzględnieniem postanowienia sądowego z [...] października 2019 r. i jego oceny dokonanej przez WSA w Warszawie, a następnie wydania decyzji uwzględniającej fakt sprawowania nad dzieckiem opieki naprzemiennej przez oboje rodziców żyjących w rozłączeniu.

Przy czym nie można pominąć tego jaki stan faktyczny legł u podstaw wydania powyższego wyroku.

Otóż organ I instancji 25 września 2019 r. odmówił [...] uwzględnienia w całości wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres 2019/2021 z tytułu wychowywania córki [...]. Decyzję tę utrzymało w mocy SKO w Warszawie decyzją z 14 listopada 2019 r. Powodem odmowy uwzględnienia przez organy wniosku było to, że ojciec dziecka [...] złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę [...] jako pierwszy (1 lipca 2019 r. o godz. 00:17), matka wniosek złożyła (1 lipca 2019 r. o godz. 00:58). Wobec tego - mając na uwadze to, że oboje rodzice sprawują opiekę nad dzieckiem (to wynika z ustaleń poczynionych w wywiadzie środowiskowym z 3 września 2019 r.) i że pierwszy złożył wniosek [...] – organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia zawężając okres odmowy do 3 miesięcy (a nie jak pierwotnie odmawiając w całości), mając na uwadze regulację z art. 22 zdanie drugie ustawy, tj. zasadę wypłaty świadczenia temu z rodziców, który pierwszy złożył wniosek, jeżeli oboje rodzice równocześnie opiekują się dzieckiem.

Co istotne organy orzekające w 2019 r. w administracyjnym toku instancji nie miały wiedzy na temat wydania przez sąd powszechny postanowienia z [...] października 2019 r. sygn. akt [...] orzekającego w przedmiocie opieki naprzemiennej obojga rodziców nad małoletnią [...], poczynając od 25 października 2019 r. Postanowienie sądowe z [...] października 2019 r. sygn. akt [...] [...] złożyła dopiero w WSA w Warszawie na rozprawie 30 czerwca 2020 r.

Zdaniem Sądu Prezydent m.st. Warszawy wydając decyzję z 1 lutego 2021 r. zastosował się do oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania, zawartych w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 30 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 203/20.

Organ I instancji wziął pod uwagę, że Sąd Okręgowy Warszawa-[...] w Warszawie w trybie tzw. zabezpieczenia (w toku sprawy o rozwód) wydal postanowienie z [...] października 2019 r. sygn. akt [...] orzekające w przedmiocie opieki naprzemiennej obojga rodziców ([...]) nad małoletnią córką [...]. Przy czym opieka naprzemienna ma miejsce od 25 października 2019 r., co wynika z pkt 1 sentencji postanowienia sądowego.

Wobec tego Prezydent m.st. Warszawy prawidłowo odmówił [...] przyznania świadczenia wychowawczego z tytułu wychowywania córki [...] od 1 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r., skoro w tym okresie brak orzeczenia sądu powszechnego w przedmiocie opieki naprzemiennej i wobec tego nie miał zastosowania art. 5 ust. 2a w zw. z art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy. Art. 5 ust. 2a ustawy stanowi bowiem wyraźnie, że w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców (...) żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.

Trafnie wskazało SKO w Warszawie, że sprawy ze stosunków pomiędzy rodzicami, a dziećmi, w tym sprawy rozwodowe, w których orzeka się o władzy rodzicielskiej nad dziećmi i o ustalenie kontaktów z nimi, są sprawami cywilnymi w których orzekają sądy powszechne w trybie Kodeksu postępowania cywilnego (art. 1 i art. 2 § 1 w zw. z art. 4451 art. 4452 kpc). Postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia jest natychmiast wykonalne (art. 369 kpc) i działa na przyszłość (ex nunc). Brak przepisów z których wynikałoby, że postanowienie tego rodzaju działa wstecz (ex tunc), np. od daty złożenia wniosku o zabezpieczenie.

Zatem organy administracji publicznej, a takimi są Prezydent m.st. Warszawy i SKO w Warszawie (art. 5 § 2 pkt 3 i 6 kpa) nie miały kompetencji do ustalania tzw. opieki naprzemiennej w oparciu o: 1) protokoły z rozpraw rozwodowych, w toku których oświadczenia składają strony postępowania cywilnego, 2) akta spraw rozwodowych, 3) stan faktyczny opisany w uzasadnieniu postanowienia ustalającego opiekę naprzemienną, w którym sąd przytacza oświadczenia stron postępowania w kwestii opieki naprzemiennej, 4) dokumenty prywatne takie jak kalendarz skarżącej z zaznaczeniem opieki naprzemiennej, 5) ustalenia poczynione w wywiadzie środowiskowym.

W zakresie ustalenia opieki naprzemiennej na potrzeby administracyjnej sprawy o przyznanie świadczeń wychowawczych organy administracji publicznej związane są sentencją wykonalnego postanowienia sądu powszechnego ustalającego opiekę naprzemienną obojga rodziców, co wynika z art. 5 ust. 2a ustawy.

Jak wskazano w orzecznictwie sądowym dowodem w zakresie zaistnienia opieki naprzemiennej może być odpis orzeczenia sądu powszechnego bądź protokołu rozprawy z utrwaloną w nim ugodą, zawartą przed sądem opiekuńczym, czy ugodą zawartą w postępowaniu mediacyjnym (por. np. wyrok NSA z 3 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 843/20). Forma opieki naprzemiennej jest możliwa do ustalenia także w porozumieniu o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej (planie wychowawczym) przedkładanym i zaaprobowanym przez sąd (por. np. wyrok NSA z 29 września 2021 r. sygn. akt I OSK 4362/18; wyrok NSA z 7 grudnia 2022 r. sygn. akt I OSK 279/22).

Dla niniejszej sprawy nie miało znaczenia to, z jakich powodów sąd powszechny wydał postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia dopiero [...] października 2019 r. i czy postanowienie to wydał w terminie, o którym mowa w art. 737 kpc. Te okoliczności wykraczają poza przedmiot niniejszej sprawy.

Dodatkowo Sąd zwraca uwagę, że w postępowaniu administracyjnym o przyznanie świadczenia wychowawczego przyznanie tego świadczenia możliwe jest najwcześniej od miesiąca złożenia wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 18 ust. 2 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji). Gdyby nawet przyjąć, że takim "prawidłowo wypełnionym dokumentem" było wykonalne postanowienie sądowe z [...] października 2019 r. o udzieleniu zabezpieczenia w postaci ustalenia od 25 października 2019 r. opieki naprzemiennej obojgu rodzicom [...], to i tak świadczenie wychowawcze nie mogłoby być przyznane za okres wsteczny - od 1 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r., skoro postanowienie sądowe wydano w październiku 2019 r.

Jeżeli chodzi o podnoszony w piśmie z 19 stycznia 2022 r. (k. 39 akt sądowych) argument, co do tego, że wnioski o przyznanie świadczenia wychowawczego oboje rodzice złożyli równocześnie – w tym samym dniu (1 lipca 2019 r.), a więc nie ma zastosowania art. 22 ustawy Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie nie chodziło o ustalenie przez organ daty wszczęcia postępowania administracyjnego (daty dniowej, o której mowa w art. 61 § 3a kpa w zw. z art. 27 ustawy), czy ustalenie zachowania terminu do złożenia drogą elektroniczną wniosku w wymaganym terminie ustawowym określonym datą dzienną (art. 57 § 5 kpa), ale o to, który z rodziców jako pierwszy złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko, jak tego wymaga art. 22 ustawy.

Sąd zwraca uwagę, że w przypadku składania wniosków o przyznanie świadczenia wychowawczego drogą elektroniczną i ocenę pierwszeństwa wniesienia wniosku istotne znaczenie miała ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2021 r. poz. 670), do której to ustawy odsyła art. 392 i art. 63 § 1 kpa. Zgodnie z art. 3 pkt 20 lit. b w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy urzędowe poświadczenie odbioru, to dane elektroniczne powiązane z dokumentem elektronicznym doręczonym podmiotowi publicznemu lub przez niego doręczanym w sposób zapewniający rozpoznawalność późniejszych zmian dokonanych w tych danych, określające datę i godzinę wprowadzenia albo przeniesienia dokumentu elektronicznego do systemu teleinformatycznego podmiotu publicznego - w odniesieniu do dokumentu doręczanego podmiotowi publicznemu.

Wobec tego w przypadku doręczenia przez stronę korespondencji (wniosku) drogą elektroniczną organowi administracji publicznej o pierwszeństwie złożenia wniosku decydowała godzina wniesienia wniosku, a nie data dzienna.

Skoro zatem [...] pierwszy złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę [...], a w okresie od 1 lipca do 30 września 2019 r. skarżąca nie dysponowała wykonalnym orzeczeniem sądu powszechnego ustalającym w tym okresie opiekę naprzemienną obojga rodziców nad córką, to w niniejszej sprawie o przyznanie świadczenia wychowawczego zastosowanie miał art. 22 ustawy i dlatego matce dziecka nie mogło być za opisany wyżej okres przyznane świadczenie wychowawcze z tytułu wychowywania [...].

Kwestię opieki obojga rodziców nad córką w okresie od 1 lipca do 30 września 2019 r. potwierdziła [...] podczas przeprowadzenia wywiadu środowiskowego 3 września 2019 r., co wynika z jej oświadczenia załączonego do wywiadu. O faktycznej współopiece nad córką przez oboje rodziców skarżąca wzmiankowała także w treści oświadczenia z 9 września 2019 r., odwołania z 26 maja 2021 r. i w treści skargi, a także na rozprawie sądowej.

Zatem – w ocenie Sądu – SKO w Warszawie rozpatrzyło całokształt materiału dowodowego i dokonało prawidłowej oceny zasadności wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz w należyty sposób uzasadniło zajęte stanowisko. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ administracji powołanych w skardze przepisów. Jednocześnie Kolegium podjęte w sprawie rozstrzygnięcie uzasadniło w sposób umożliwiający rekonstrukcje racji decyzyjnych jakimi się kierowało, spełniając tym samym wymagania określone w art. 107 § 3 kpa.

Biorąc to wszystko pod uwagę i nie dopatrując się wskazywanych przez stronę skarżącą naruszeń prawa Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.