Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1816/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Ochrona dóbr kultury
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36 ust 1 pkt
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, , Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2016 r. znak: [...] w przedmiocie braku zgody na realizację prac budowlanych oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z [...] czerwca 2016 r. znak: [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23, dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania A. S. - utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] listopada 2015 r. Nr [...], odmawiającą A. S. udzielenia pozwolenia na realizację prac budowlanych: rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w [...] przy ul. [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ omówił stan faktyczny sprawy i wskazał, że [...] listopada 2014 r., A. S. złożył wniosek do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o wydanie pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...]. Do wniosku dołączył ekspertyzę stanu technicznego budynku opracowaną w czerwcu 2009 r.

[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego (oględziny przeprowadzone [...] września 2015 r.), wydał decyzję Nr [...] z [...] listopada 2015 r., którą odmówił udzielenia pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w [...] przy ul. [...].

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego po rozpatrzeniu odwołania A.S. podzielił argumentację organu I instancji i wskazał, że materialnoprawną podstawę rozpatrywanego orzeczenia stanowi art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie z którym pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków.

Kompetencje organu ochrony zabytków do orzekania w przedmiotowej sprawy wynikają z faktu, że wnioskowany do rozebrania budynek położony jest na obszarze zespołu urbanistyczno-krajobrazowego [...], wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] stycznia 1988 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano: [...] jako zespół o unikatowych walorach krajobrazowo-urbanistycznych i architektonicznych obejmuje obszar w granicach określonych w załącznikach i mapie; na terenie miasta znajduje się wiele obiektów o charakterze zabytkowym (wykaz w załączniku), zaprojektowanych przez wybitnych architektów polskich, m.in. J. Heurich, O. Sosnowski, W. Przybylski, B. Pniewski, Syrkusowie i in.; specyficzny organizm miasta ukształtował się w oparciu o plan letniska [...] opracowany przez inż. Ejsmonta ok. 1920 r. i odznacza się swobodnym układem ulic, skalą zabudowy, charakterem elewacji i dachów, a przede wszystkim ogólną harmonią przyrody i zabudowy.

Przepis art. 3 pkt 12 ww. ustawy stanowi, że historyczny układ urbanistyczny jest to przestrzenne założenie miejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg. Zaś historyczny zespół zabudowy to - stosownie do pkt 13 ww. przepisu - powiązana przestrzennie grupa budynków wyodrębniona ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcję, czas powstania lub związek z wydarzeniami historycznymi.

Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że planowany do wyburzenia budynek w [...] przy ul. [...], wzniesiony około roku 1925 r., o nieprzekształconej formie architektonicznej, stanowi historyczny element zabudowy [...]. Budynek ten został ponadto wymieniony w wykazie obiektów o charakterze zabytkowym, znajdujących się w granicach zabytkowego rdzenia miasta [...], umieszczonym w załączniku nr [...] do ww. decyzji wpisującej. Organ wskazał, że budynek przy ul. [...] w [...]znajduje się na obszarze objętym ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego strefy ochrony konserwatorskiej w [...], przyjętego uchwałą Rady Miasta [...] nr [...] z [...].06.1998 r. Na rysunku planu omawiany budynek oznaczony jest jako budynek pod ochroną Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, zaś dla terenu, na którym jest on posadowiony (II strefa), przyjęto: utrzymanie leśno-parkowego charakteru miasta, ochronę zabytkowego założenia urbanistycznego, obiektów wpisanych do rejestru zabytków oraz objętych ochroną konserwatorską, a także zakaz podziału działek, na których znajdują się parki lub obiekty wpisane do rejestru zabytków.

[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków po przeprowadzeniu [...] września 2015 r. oględzin przedmiotowej nieruchomości przy udziale wnioskodawcy uznał, że budynek ten należy zachować i poddać remontowi. W uzasadnieniu omawianej decyzji wskazano, że wnioskowany do rozbiórki obiekt nadal posiada wartości artystyczne i historyczne, istotne dla zespołu zabudowy [...]. Forma architektoniczna obiektu - parterowa bryła z mansardowym dachem krytym dachówką ceramiczną i uproszczonym wystrojem elewacji, powtarzana była wielokrotnie przez architektów w [...] od ok. 1909 r. do połowy lat 30-tych XX w., pomimo licznych zmian w tendencjach architektonicznych I poł. XX w., co świadczy o wartości tego rozwiązania funkcjonalnego i estetycznego oraz dowodzi, że stanowi ona istotny element krajobrazu architektonicznego miasta. W ocenie organu I instancji, wymiana tego budynku na współczesny obiekt zmniejszyłaby zasób zabytkowej zabudowy [...] i wprowadziłaby zmiany w charakterze architektonicznym miasta. Jednocześnie [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków odniósł się do materiału dowodowego sprawy, w tym do przedstawionych ekspertyz technicznych omawianego budynku. W efekcie tej analizy organ pierwszej instancji uznał, że mimo złego stanu technicznego remont budynku jest możliwy, a także wyjaśnił, że dopuszczalna jest wymiana zużytych technicznie poszczególnych elementów i dostosowanie ich do współczesnych wymagań technicznych, o ile zachowana zostanie bryła i obecny charakter architektoniczny tego obiektu.

Aby rozwiązać wszelkie wątpliwości i uzupełnić dokumentację sprawy organ odwoławczy w piśmie z [...] stycznia 2016 r. wystąpił do Dyrektora [...] w [...] prośbą o przygotowanie specjalistycznej opinii dotyczącej wartości zabytkowych ww. budynku, jako historycznego elementu zespołu urbanistyczno-krajobrazowego [...], w kontekście jego obecnego stanu technicznego, na podstawie oględzin przeprowadzonych z udziałem strony postępowania.

W otrzymanej opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z [...] kwietnia 2016 r., wskazano, że wnioskowany do rozbiórki budynek nie reprezentuje wprawdzie wybitnych i niepowtarzalnych cech architektonicznych, jednak jego bezsprzecznym walorem jest wartość autentyzmu formy i rozwiązań materiałowych. Obiekt ten stanowi istotny element tożsamości historycznej i kulturowej [...]. Co do aktualnego stanu technicznego omawianego budynku stwierdzono, że jest on po części zdewastowany i wymaga przeprowadzenia kompleksowego remontu. We wnioskach końcowych uznano jednak, że przedmiotowy budynek pomimo złego stanu zachowania nie utracił wartości będących podstawą do objęcia go ochrona konserwatorską w ramach wpisu zespołu urbanistyczno-krajobrazowego miasta [...] do rejestru zabytków oraz ujęcia ochroną w zapisach obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Podkreślono przy tym, że na walory zabytkowego obszaru [...] składają się wartości przyrodniczo-krajobrazowe, urbanistyczne i architektoniczne, te ostatnie prezentowane nie tylko przez obiekty o wybitnych wartościach architektonicznych i artystycznych, ale i przez najliczniej reprezentowane pierwotne budynki o drobnych lub przeciętnych walorach formalnych, tworzące tzw. architekturę tła, stanowiącą o czytelnym dotąd oryginalnym charakterze i klimacie podmiejskiego letniska.

W ocenie organu odwoławczego, powyżej zacytowana fragmentarycznie opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa z [...] kwietnia 2016 r. wyjaśnia istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, wymagające wiadomości specjalnych, jest rzeczowo i przekonywująco uzasadniona, logiczna, zupełna i wiarygodna. Dodać należy, że dokonanym ustaleniom faktycznym w sprawie nie można postawić zarzutu sprzeczności z treścią zebranego w sprawie materiału. Taka sprzeczność zachodzi wtedy, gdy powstaje dysharmonia pomiędzy materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, a konkluzją, do jakiej dochodzi organ na podstawie tego materiału.

Nadto przedmiotowy dowód w postaci ww. opinii nie został zakwestionowany przez Skarżącego. Wprawdzie Wnioskodawca w uwagach złożonych po zapoznaniu się z ww. opinią (pismo z [...].05.2016 r.) stwierdził, że nadal brakuje uzasadnionej opinii na temat możliwości w tendencjach architektonicznych I poł. XX w., co świadczy o wartości tego rozwiązania funkcjonalnego i estetycznego oraz dowodzi, że stanowi ona istotny element krajobrazu architektonicznego miasta. W ocenie organu pierwszej instancji, wymiana tego budynku na współczesny obiekt zmniejszyłaby zasób zabytkowej zabudowy [...] i wprowadziłaby zmiany w charakterze architektonicznym miasta. Jednocześnie [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków odniósł się do materiału dowodowego sprawy, w tym do przedstawionych ekspertyz technicznych omawianego budynku. Niemniej w efekcie tej analizy organ pierwszej instancji uznał, że mimo złego stanu technicznego remont budynku jest możliwy, a także wyjaśnił, że dopuszczalna jest wymiana zużytych technicznie poszczególnych elementów i dostosowanie ich do współczesnych wymagań technicznych, o ile zachowana zostanie bryła i obecny charakter architektoniczny tego obiektu.

Organ odwoławczy wprawdzie wskazał, że autentyzm obiektu nie powinien być jedynym kryterium, wystarczającym do nałożenia na właściciela nieruchomości daleko idących ograniczeń. Nie każdy bowiem obiekt pochodzący z okresu powstania układu urbanistycznego i zespołu zabudowy będzie obiektem cennym i wartym zachowania, bez względu na jego stan techniczny. Jednak, po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego w niniejszej sprawie, organ drugiej instancji doszedł do wniosku, iż planowany do rozbiórki budynek nadal posiada istotne dla [...] wartości architektoniczne oraz historyczne, stanowiąc relikt dawnej zabudowy, a tym samym swoisty dokument zagospodarowania tej miejscowości i źródło wiedzy o przeszłości. Styl architektoniczny omawianego obiektu był charakterystyczny dla grupy międzywojennych budynków w [...], ówcześnie najliczniej reprezentowanych w tej letniskowej miejscowości (architektura dworkowa). Zachowanie tego budynku jest szczególnie istotne obecnie, gdy cześć oryginalnej zabudowy tej zabytkowej miejscowości uległa przekształceniom lub wymianie. Z tego powodu organ odwoławczy był zdania, że wprowadzenie w miejsce omawianego historycznego obiektu budynku współczesnego, nawet dostosowanego skalą i charakterem do zachowanej oryginalnej zabudowy, wpłynie znacznie na zubożenie zabytkowych wartości zespołu zabudowy [...].

Organ wyjaśnił też, że wprawdzie obowiązujący dla tego terenu plan miejscowy nie zakazuje rozebrania budynku przy ul. [...] w [...], niemniej przedmiotowy budynek został wskazany w tym planie jako obiekt objęty ochroną konserwatorską.

Jednocześnie z materiału dowodowego wynika, że przeprowadzenie remontu rzeczonego budynku jest możliwe i wskazane, nawet przy częściowej wymianie zniszczonych elementów obiektu. Nadto w przypadku wpisu obszarowego ochronie podlegają jedynie zewnętrzne cechy obiektów (tworzące substancję zabytkową).

Organ podkreślił, że nie ulega wątpliwości, iż wykonanie koniecznych prac remontowych będzie stanowiło znaczne obciążenie finansowe dla obecnego dysponenta tego budynku, jednakże argumenty natury ekonomicznej nie mogą być przesłanką do rezygnacji z działań dążących do zachowania substancji i wartości zabytkowej przedmiotowego budynku, w momencie ich realnego zagrożenia postępującą degradacją. Brak było zdaniem organu podstaw do kwestionowania zasadności zaskarżonej decyzji tylko z powodu kosztów remontu. Kalkulacje ekonomiczne zasadności i opłacalności remontu, jakkolwiek istotne dla posiadacza budynku, nie mogą być brane pod uwagę w stosunku do obiektów o wartościach zabytkowych, istotnych dla całego zespołu zabudowy miasta, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Kultur i Dziedzictwa Narodowego z [...] czerwca 2016 r. złożył A. S.wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 84 § 1 i 2 w zw. z art. 24 § 1 i 3 w zw. z art. 25 § 1 kpa, art. 80, art. 6, art. 7 i art. 8 kpa, polegające na pogwałceniu ogólnych zasad postępowania administracyjnego nakazujących pogłębianie zaufania do obywateli, praworządność, obiektywizm, stanie na straży interesu społecznego i słusznego interesu obywateli poprzez dopuszczenie i oparcie ustaleń faktycznych na opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa, który nie jest podmiotem mogącym pełnić funkcję niezależnego biegłego, a jednostką bezpośrednio podporządkowaną Organowi wydającemu skarżoną decyzję i tym samym pozbawioną obiektywizmu, ze względu na co Instytut ten powinien podlegać wyłączeniu z wydawania opinii w niniejszej sprawie;

2. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 84 § 1, art. 85 § 1 i art. 80 kpa, polegające na dowolnym dokonaniu ustaleń w zakresie stanu faktycznego budynku na podstawie oględzin przeprowadzonych przez osoby, które nie posiadają uprawnień i wiedzy specjalnej potrzebnej do oceny, czy budynek nadaje się do remontu;

3. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 oraz art. 77 § 1 i art. 84 § 1 kpa, polegające na braku zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego w zakresie ustaleń dotyczących stanu technicznego budynku, a w szczególności brak powołania dowodu z opinii biegłego;

4. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, art. 77 § 1 i art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 kpa, polegające na zupełnym pominięciu przy dokonywaniu ustaleń faktycznych dowodu z przedłożonej do akt sprawy przez Skarżącego opinii z czerwca 2009 roku, z której wynika niezbicie, że już na datę jej wykonania budynek był zdegradowany w 100% i grozi katastrofą budowlaną;

5. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.; dalej uoz), polegające na odmowie wydania zezwolenia Skarżącemu na rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w [...]przy ul. [...] pomimo, że istniały przesłanki do wydania takiego zezwolenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację prezentowaną w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dna 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 p.p.s.a. uchyla ją lub stwierdza jej nieważność.

Badając legalność zaskarżonej decyzji -stosownie do dyspozycji powołanych przepisów- Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

W rozpatrywanej sprawie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z [...] czerwca 2016 r. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Nr [...] z [...] listopada 2015 r., odmawiającą A. S. udzielenia pozwolenia na realizację rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego w [...] przy ul. [...].

Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 7 pkt 1 i art. 9 ust. 3 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2014 r. 1446), jedną z form ochrony zabytków jest układ urbanistyczny i zespół budowlany. Stosownie zaś do art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Wskazać należy, że decyzje wydawane na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oparte są na uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że przed podjęciem takiej decyzji organ powinien uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy i dać temu wyraz w jej uzasadnieniu. Przede wszystkim zaś organ ochrony zabytków rozważając zezwolenie na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku powinien uwzględnić jego wartość historyczną lub artystyczną.

Okoliczność, iż obiekt znajduje się w złym stanie technicznym (lub jak wskazał skarżący powołując się na sporządzoną na własne zlecenie dołączoną do akt sprawy opinię techniczną z czerwca 2009 r. – zdewastowanym w 100 %) nie ma więc charakteru przesądzającego. Stosownie bowiem do treści art. 6 ust. 1 pkt 1c ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zły stan techniczny obiektu nie przesądza o utracie przezeń wartości zabytkowej i nie stanowi wystarczającej podstawy do rozbiórki obiektu, który znajduje się na obszarze objętym ochroną wynikającą z wpisu do rejestru zabytków zespołu urbanistyczno-krajobrazowego [...], trafnie zatem organ przyjął, że nie jest to wystarczająca podstawa do wykreślenia obiektu z rejestru.

Z kolei, przepis art. 3 pkt 12 ww. ustawy stanowi, że historyczny układ urbanistyczny jest to przestrzenne założenie miejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg. Zaś historyczny zespół zabudowy to - stosownie do pkt 13 ww. przepisu - powiązana przestrzennie grupa budynków wyodrębniona ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcję, czas powstania lub związek z wydarzeniami historycznymi.

Z akt sprawy wynika, że wnioskowany do rozebrania budynek położony jest na obszarze zespołu urbanistyczno-krajobrazowego [...], wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] stycznia 1988 r. W uzasadnieniu decyzji wpisującej wskazano: [...] jako zespół o unikatowych walorach krajobrazowo-urbanistycznych i architektonicznych obejmuje obszar w granicach określonych w załącznikach i mapie; na terenie miasta znajduje się wiele obiektów o charakterze zabytkowym (wykaz w załączniku), zaprojektowanych przez wybitnych architektów polskich, m.in. J. Heurich, O. Sosnowski, W. Przybylski, B. Pniewski, Syrkusowie i in.; specyficzny organizm miasta ukształtował się w oparciu o plan letniska [...] opracowany przez inż. E. ok. 1920 r. i odznacza się swobodnym układem ulic, skalą zabudowy, charakterem elewacji i dachów, a przede wszystkim ogólną harmonią przyrody i zabudowy.

W niniejszej sprawie nie budzi zatem wątpliwości fakt, że planowany do wyburzenia budynek w [...] przy ul. [...], wzniesiony około roku 1925 r., o nieprzekształconej formie architektonicznej, stanowi historyczny element zabudowy [...].

Nadto, budynek ten znajduje się w wykazie obiektów o charakterze zabytkowym, znajdujących się w granicach zabytkowego rdzenia miasta [...], umieszczonym w załączniku nr [...] do ww. decyzji wpisującej.

Bezspornie budynek przy ul. [...] w [...] znajduje się również na obszarze objętym ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego strefy ochrony konserwatorskiej w [...], przyjętego uchwałą Rady Miasta [...] nr [...]z [...].06.1998 r. Na rysunku planu omawiany budynek oznaczony jest jako budynek pod ochroną Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, zaś dla terenu, na którym jest on posadowiony (II strefa), przyjęto: utrzymanie leśno-parkowego charakteru miasta, ochronę zabytkowego założenia urbanistycznego, obiektów wpisanych do rejestru zabytków oraz objętych ochroną konserwatorską, a także zakaz podziału działek, na których znajdują się parki lub obiekty wpisane do rejestru zabytków.

Skazać za organem trzeba, że wnioskowany do rozbiórki obiekt nadal posiada wartości artystyczne i historyczne, istotne dla zespołu zabudowy [...]. Forma architektoniczna obiektu - parterowa bryła z mansardowym dachem krytym dachówką ceramiczną i uproszczonym wystrojem elewacji, powtarzana była wielokrotnie przez architektów w [...] od ok. 1909 r. do połowy lat 30-tych XX w., pomimo licznych zmian w tendencjach architektonicznych I poł. XX w., co świadczy o wartości tego rozwiązania funkcjonalnego i estetycznego oraz dowodzi, że stanowi ona istotny element krajobrazu architektonicznego miasta. Również w ocenie Sądu wymiana tego budynku na współczesny obiekt zmniejszyłaby zasób zabytkowej zabudowy [...] i wprowadziłaby zmiany w charakterze architektonicznym miasta. Z analiz dołączonych do akt sprawy wynika, że mimo złego stanu technicznego, remont budynku jest możliwy, a także dopuszczalna jest wymiana zużytych technicznie poszczególnych elementów i dostosowanie ich do współczesnych wymagań technicznych, o ile zachowana zostanie bryła i obecny charakter architektoniczny tego obiektu.

Ze znajdującej się w aktach sprawy specjalistycznej opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z [...] kwietnia 2016 r., dotyczącej wartości zabytkowych ww. budynku wynika, że wnioskowany do rozbiórki budynek nie reprezentuje wprawdzie wybitnych i niepowtarzalnych cech architektonicznych, jednak jego bezsprzecznym walorem jest wartość autentyzmu formy i rozwiązań materiałowych. Obiekt ten stanowi istotny element tożsamości historycznej i kulturowej [...]. Co do aktualnego stanu technicznego omawianego budynku stwierdzono, że jest on po części zdewastowany i wymaga przeprowadzenia kompleksowego remontu. We wnioskach końcowych uznano jednak, że przedmiotowy budynek pomimo złego stanu zachowania nie utracił wartości będących podstawą do objęcia go ochrona konserwatorską w ramach wpisu zespołu urbanistyczno-krajobrazowego miasta [...] do rejestru zabytków oraz ujęcia ochroną w zapisach obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W opinii podkreślono przy tym, że na walory zabytkowego obszaru [...] składają się wartości przyrodniczo-krajobrazowe, urbanistyczne i architektoniczne, te ostatnie prezentowane nie tylko przez obiekty o wybitnych wartościach architektonicznych i artystycznych, ale i przez najliczniej reprezentowane pierwotne budynki o dobrych lub przeciętnych walorach formalnych, tworzące tzw. architekturę tła, stanowiącą o czytelnym dotąd oryginalnym charakterze i klimacie podmiejskiego letniska.

Z zacytowanej fragmentarycznie opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z [...] kwietnia 2016 r. wynika, że wyjaśnia ona istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, wymagające wiadomości specjalnych, jest rzeczowo i przekonywująco uzasadniona, logiczna, zupełna i wiarygodna. Dodać należy, że dokonanym ustaleniom faktycznym w sprawie nie można postawić zarzutu sprzeczności z treścią zebranego w sprawie materiału.

W ocenie Sądu, wymiana tego budynku na współczesny obiekt zmniejszyłaby zasób zabytkowej zabudowy [...] i wprowadziłaby zmiany w charakterze architektonicznym miasta. Jednocześnie w efekcie analizy dokumentacji zgromadzonej w sprawie uznać należy, że mimo złego stanu technicznego remont budynku jest możliwy, a wartości historyczne, architektoniczne i zabytkowe ochrony tego budynku mają pierwszeństwo przed walorami indywidualnymi. Organy konserwatorskie mają za zadanie chronić spuściznę historyczną i architektoniczną. Dokonują tego jednak nie w oparciu o dowolne opinie i oceny nie związane ze sprawą, a w oparciu o szczegółową dokumentację sporządzoną przez wykwalifikowanych specjalistów z danej dziedziny. Nie jest to ocena dowolna, co zarzuca skarżący, jest to ocena niezgodna z wolą skarżącego, lecz nie jest to również ocena sporządzona przez osobę zależną od organu. Osoby sporządzające oceny i analizy techniczne na zlecenie organu mają wszelkie uprawnienia do wykonywania takich zadań.

Z § 4 statutu Narodowego Instytutu Dziedzictwa (zarówno statut jak i regulamin ogólnodostępne na stronach internetowych Narodowego Instytutu Dziedzictwa) wynika, że do jego zadań należą:

- monitorowanie stanu zachowania i ocena wartości zasobu dziedzictwa a w związku z tym m.in. przygotowywanie i wydawanie opinii i ekspertyz dotyczących działań przy zabytkach,

- doskonalenie systemu ochrony zabytków, a w tym prace nad opracowaniem projektów rewaloryzacji poszczególnych zabytków.

Wymienione zadania wykonywane są przez specjalistów, rzeczoznawców lub ekspertów z danej dziedziny historii czy architektury.

A zatem, organ konserwatorski przed nałożeniem na właściciela nieruchomości daleko idących ograniczeń rozważa wszelkie możliwości związane z danym obiektem, również skreślenie z rejestru zabytków. Nie każdy bowiem obiekt pochodzący z okresu powstania układu urbanistycznego i zespołu zabudowy będzie obiektem cennym i wartym zachowania, bez względu na jego stan techniczny. Jeżeli jednak po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego, organ uznaje że są realne możliwości zachowania i ochrony danego zabytku – to do kompetencji tego organu należy właśnie jego ochrona poprzez wydanie takiej jak zaskarżona decyzji.

Z materiału dowodowego wynika, że przeprowadzenie remontu rzeczonego budynku jest możliwe i wskazane, nawet przy częściowej wymianie zniszczonych elementów obiektu. Nadto, w przypadku wpisu obszarowego ochronie podlegają jedynie zewnętrzne cechy obiektów (tworzące substancję zabytkową).

W niniejszej sprawie, Sąd zgodził się z oceną organów konserwatorskich, iż planowany do rozbiórki budynek nadal posiada istotne dla [...] wartości architektoniczne oraz historyczne, stanowiąc relikt dawnej zabudowy, a tym samym swoisty dokument zagospodarowania tej miejscowości i źródło wiedzy o przeszłości. Styl architektoniczny omawianego obiektu był charakterystyczny dla grupy międzywojennych budynków w [...], ówcześnie najliczniej reprezentowanych w tej letniskowej miejscowości (architektura dworkowa). Zachowanie tego budynku jest szczególnie istotne obecnie, gdy cześć oryginalnej zabudowy tej zabytkowej miejscowości uległa już przekształceniom lub wymianie. Z tego powodu wprowadzenie w miejsce omawianego historycznego obiektu budynku współczesnego, nawet dostosowanego skalą i charakterem do zachowanej oryginalnej zabudowy, wpłynie znacznie na zubożenie zabytkowych wartości zespołu zabudowy [...].

Sąd podziela stanowisko organów konserwatorskich, że budynek mimo stopnia zniszczenia posiada cechy zabytkowe.

Nie można jednocześnie odmówić racji skarżącemu (co podnosi głównie w odwołaniu), że z przyczyn ekonomiczno - technicznych najwłaściwsza byłaby rozbiórka budynku. Wykonanie koniecznych prac remontowych będzie stanowiło znaczne obciążenie finansowe dla obecnego dysponenta tego budynku, jednakże argumenty natury ekonomicznej nie mogą być przesłanką do rezygnacji z działań dążących do zachowania substancji i wartości zabytkowej przedmiotowego budynku, w momencie ich realnego zagrożenia postępującą degradacją. Brak jest zatem podstaw do kwestionowania zasadności zaskarżonej decyzji tylko z powodu kosztów remontu. Kalkulacje ekonomiczne zasadności i opłacalności remontu, jakkolwiek istotne dla posiadacza budynku, nie mogą być brane pod uwagę w stosunku do obiektów o wartościach zabytkowych, istotnych dla całego zespołu zabudowy miasta, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie.

Konkludując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana na podstawie wyczerpująco zgromadzonego materiału dowodowego oraz w oparciu o prawidłowo zastosowaną podstawę prawną - przepisy prawa materialnego i prawidłową ich wykładnię oraz w zgodzie z głównym celem jakiemu służy ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Sąd nie znalazł zatem podstaw do zakwestionowania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.