Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 932/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję tego samego organu
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 234
journal: Dz.U. 2021 poz 624
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2024 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 5 kwietnia 2024 r. znak: SKO.PW/4171/18/2024 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej A. D. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy Z. decyzją z dnia 3 grudnia 2021 r., znak: [...], wydaną m.in. na podstawie art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 624 ze zm.) nakazał A. D. (właścicielka działek nr [...] i nr [...] w W. ), S. i J. S. (właściciele działki nr [...] w W. ) oraz P. i M. M. (właściciele działki nr [...] w W. ) wykonanie w terminie do 30 czerwca 2022 r.:

1) podniesienia korony muru oporowego lub obniżenia niwelety drogi na działkach nr [...] i nr [...], tak aby korona muru była powyżej niwelety drogi co najmniej o 15 cm (głównie wzdłuż granic z działkami nr [...] i nr [...]);

2) rowu o głębokości minimum 150 mm przy szerokości dna minimum 100 mm lub podziemnego kanału kołowego ("rura") o średnicy minimum 200 mm, zbierającego wody z powierzchni drogi na działkach nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]. Tak kanał podziemny, jak i rów otwarty powinny charakteryzować się spadkiem wynoszącym co najmniej 3 promile (3 cm różnicy wysokości na każde 10 m długości);

3) drenażu podziemnego na głębokości 2 m poniżej niwelety drogi na działkach nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]. Należy posadowić drenaż w postaci rur perforowanych w obsypce filtracyjnej obłożonej geowłókniną ze spadkiem podłużnym drenażu co najmniej 3 promile;

4) zbiornika szczelnego lub kilka zbiorników szczelnych o objętości 8 m3 (w przypadku kilku zbiorników suma ich objętości powinna także wynosić 8 m3) zbierającego wody z powierzchni drogi na działkach nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], jak i wody zbierane przez drenaż podziemny;

lub

1) utwardzonej nawierzchni drogowej z kostki brukowej na działkach nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] nachylonej w kierunku południowym;

2) odwodnienia liniowego wzdłuż południowej krawędzi drogi na działkach nr [...], nr [...], nr [...], nr [...];

3) szczelnych zbiorników posadowionych na działkach nr [...], [...], [...], [...], każdy o pojemności 3,4 m3, zbierających wody z odwodnienia liniowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 28 marca 2022 r., znak: SKO.PW/171/3/2022, wydaną po rozpatrzeniu odwołania A. D., utrzymało w mocy ww. decyzję Wójta Gminy Z.

W dniu 24 lipca 2023 r. wszystkie osoby wymienione w decyzji Wójta Gminy Z. wniosły o wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) wobec wyjścia na jaw w dniu 26 czerwca 2023 r. w trakcie oględzin nieruchomości, że oba warianty prac są niewykonalne i nieskuteczne w świetle celu, któremu mają służyć. Ujawniono:

1) przebieg infrastruktury istniejącej drogi, uzbrojenia terenu, sieci przyłączy mediów biegnących w drodze oraz projekt budowlany "Budowy muru oporowego", który z uwagi na istnienie stopy muru i jej położenie przesądza o braku technicznej możliwości wykonania prac;

2) postanowienia planu miejscowego, zgodnie z którym na terenie [...] w zakresie modernizacji, rozbudowy i budowy systemu odprowadzania wód deszczowych obowiązuje zasada powierzchniowego odprowadzania wód opadowych i odprowadzania ich do odbiorników lub do gruntu oraz szczególny obowiązek utrzymania min. 60% powierzchni terenu inwestycji jako biologicznie czynnej;

3) wpływ przeprowadzenia oględzin nieruchomości w 2019 r. na fakt i zakres stwierdzonego naruszenia stosunków wodnych, albowiem był to rok zakończenia inwestycji budowlanych na większości działek, gdy powierzchnia była świeżo zagospodarowana, co, biorąc pod uwagę rodzaj gruntu, implikowało przejściowość stanu, który nie istniał w 2021 r. (wydanie decyzji) ani teraz;

4) stan zagospodarowania terenu, zieleni i wykonanych prac na chwilę wydania decyzji, który rodzi wątpliwości co do tego, czy był wówczas szkodliwy wpływ naruszenia stosunków wodnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 2 lutego 2024 r., znak: SKO.PW/4171/18/2024, odmówiło uchylenia ww. decyzji własnej. Kolegium wyjaśniło, że okoliczności wskazane przez wnioskodawców były znane, a w szczególności wójt wiedział o postanowieniach planu miejscowego i przebiegu infrastruktury w drodze na działkach nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]. W piśmie z dnia 8 lipca 2021 r. P. M. i S. S. poinformowali, że wykonanie odwodnienia powierzchni drogi i strefy pod powierzchnią drogi nie jest możliwe, gdyż przez drogę przebiegają media. Przedstawili oni swoją propozycję rozwiązania problemu, która została zaakceptowana przez biegłego i wpisana do decyzji. W odniesieniu do terminu oględzin i stanu zagospodarowania na chwilę wydania decyzji Kolegium wyjaśniło, że uwzględnia się stan faktyczny i prawny z chwili rozstrzygania, a postępowanie wykazało, że wybudowanie drogi i muru oporowego na działkach nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], stanowi zmianę stanu wody na gruncie szkodliwie oddziałującą na działki sąsiednie, powodując ich zawilgocenie. Zdaniem Kolegium w stanowisku merytorycznym mgr inż. J. L. nie ma nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, ale nieznanych organowi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 5 kwietnia 2024 r., znak: SKO.PW/4171/18/2024 – wydaną po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. D., S. i J. S. oraz P. i M. M., w którym podnieśli oni, że: 1) w trakcie oględzin nieruchomości pracownik wydający decyzję z upoważnienia wójta i biegły, podali, że postanowienia planu miejscowego nie były im znane i nie zostały uwzględnione (podobnie z projektem budowlanym "Budowy muru oporowego"); 2) propozycja P. M. i S. S. powinna być rzetelnie rozważona, a nie przyjęta jako wiążąca (poza tym żadna ze stron nie wiedziała wówczas o sposobie posadowienia stopy muru, więc nie mogła przekazać wiedzy w tym zakresie) – utrzymało w mocy ww. decyzję własną. Kolegium wyjaśniło, że stanowisko merytoryczne mgr inż. J. L. stanowi polemikę z decyzją wójta. Dowód z opinii biegłego i propozycja P. M. i S. S. zostały ocenione w toku kontroli sądowej (wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 753/22). "Nową okolicznością faktyczną" nie jest odmienna ocena znanych organowi okoliczności i dowodów.

W skardze na powyższą decyzję A. D. wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego), zarzucając naruszenie:

1) art. 7 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez:

a. zaniechanie prowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a odnoszących się do wyjścia na jaw w dniu 26 czerwca 2023 r. w trakcie wizji na nieruchomościach skarżącej i uczestników postępowania istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, nieznanych organowi, który wydał decyzję, a które miałyby niewątpliwie wpływ na treść decyzji z dnia 3 grudnia 2021 r.;

b. zignorowanie i uznanie wyłącznie za polemikę ze stanowiskiem wójta stanowiska merytorycznego hydrolog, podczas gdy zawierało ono zebrane w sposób zwięzły nowo ujawnione okoliczności wraz z uzasadnieniem ich wpływu na sprawę;

2) art. 8 k.p.a. przez zaniechanie stosowania zasady budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej przez nieuwzględnienie wniosku o wznowienie postępowania, podczas gdy przedstawiciel gminy potwierdził wyjście na jaw nowych nieznanych okoliczności;

3) art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 § 2 i art. 151 § 2 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające utrzymanie w mocy decyzji, albowiem wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne oraz nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, a które przy ich uwzględnieniu skutkować winny zmianą decyzji dotychczasowej.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że Kolegium bezrefleksyjnie oparło się na stanowisku gminy wynikającym z uchylonego postanowienia Wójta Gminy Z. z dnia 3 października 2023 r. o odmowie wznowienia postępowania, a przecież stanowisko gminy wynikające z protokołu z dnia 26 czerwca 2023 r. było inne. Przedstawiciel gminy i biegły powołany przez gminę wyrażali zdziwienie względem postanowień planu miejscowego. P. M. i S. S. informowali o przebiegu mediów i poddali pod rozwagę alternatywne rozwiązanie, ale nie są fachowcami. Na żadnym etapie postępowania nie rozważono wzajemnego wpływu przebiegu infrastruktury istniejącej drogi, uzbrojenia terenu, sieci przyłączy mediów biegnących w drodze oraz istnienia i położenia stopy muru na brak technicznej możliwości wykonania prac. Na żadnym etapie postępowania nie odniesiono się też do nieobjętego postępowaniem wyjaśniającym projektu budowlanego "Budowy muru oporowego", a przecież propozycja P. M. i S. S. nie uwzględniała położenia stopy muru względem infrastruktury. Skarżąca podkreśliła, że rozstrzygano w oparciu o nieaktualny stan faktyczny, bo zamiast ponowić oględziny w grudniu 2021 r. oparto się na oględzinach z 2019 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).

Wznowienie postępowania to jeden z nadzwyczajnych trybów przewidzianych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, obejmujących kontrolę już wcześniej wydanej decyzji ostatecznej (i niektórych postanowień). Jest to tryb mocno sformalizowany: jego wszczęcie wymaga spełnienia ściśle określonych w art. 145 – 145b k.p.a. przesłanek wznowienia, a wniosek musi zostać złożony w terminie wynikającym z art. 148 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).

Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;

2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;

3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;

4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;

5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;

6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;

7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);

8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego jest dwuetapowe. W pierwszym etapie organ bada, czy wniosek o wznowienie wniosła strona w rozumieniu art. 28 k.p.a., czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i 145b § 1 k.p.a., a także czy dotyczy ono decyzji ostatecznej oraz czy zostało wniesione w terminie określonym w art. 148 k.p.a. Dopiero pozytywne ustalenia w tym zakresie, uzasadniają wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego, które rozpoczyna drugi etap postępowania wznowieniowego i stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.).

W niniejszej sprawie postępowanie zostało wznowione postanowieniem z dnia 28 grudnia 2023 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie. Jako podstawa wznowienia wskazana została przez wnioskodawców przesłanka z art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. tj. wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję.

Jak już to wielokrotnie podkreślano w toku kontrolowanego postępowania, wznowienie postepowania jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej, którego celem jest przeprowadzenie kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym.

Wady decyzji wymienione w art. 145 § 1 są istotnymi wadami postępowania, ale nie jest jednak wiadome, jaki wpływ wywarły one na decyzję administracyjną. Mogą spowodować więc jedynie wzruszalność decyzji. Dlatego też wznowienie postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy w celu sprawdzenia, czy jakaś wada postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia.

W sytuacji, gdy ostateczna decyzja administracyjna podlegała także kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego (tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie), a sąd oddalił skargę, stwierdzając brak przyczyn uchylenia decyzji, to wówczas: "Deklaratywna wypowiedź sądu administracyjnego o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, zawarta w prawomocnym wyroku oddalającym skargę, wyklucza możliwość późniejszego uznania tej decyzji za wadliwą w postępowaniu wewnątrzadministracyjnym, ale tylko w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości mieściły się w granicach rozpoznania i orzekania sądu" (T. Kiełkowski, Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego jako przesłanka uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, PPPubl. 2008/4, s. 59).

Jako decydującą należy natomiast traktować okoliczność, czy określone przesłanki wznowienia zostały ujawnione, czy nawet wystąpiły po wydaniu przez sąd wyroku oddalającego skargę. Szczególna kwalifikacja zgodności z prawem zostaje bowiem nadana decyzji ostatecznej w takim zakresie, w jakim sąd mógł skontrolować jej zgodność.

Przesłanka wznowienia postępowania o której mowa w art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a., dotyczy sytuacji, gdy "wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję". Nowe okoliczności faktyczne (lub dowody), to takie które musiały istnieć w dniu wydania decyzji i nie mogły być znane organowi, który wydał decyzję. W wyroku NSA z 16.11.2010 r., II GSK 986/09, LEX nr 746382, podniesiono, że przy ocenie przesłanek wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5, najistotniejszym warunkiem jest istnienie tych okoliczności i dowodów w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Jeżeli okoliczności te i dowody powstały po dacie wydania ostatecznej decyzji, nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia, lecz będą stanowić podstawę wszczęcia postępowania w nowej sprawie. Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z 9.07.2020 r., I OSK 2970/19, LEX nr 3071724: "Aby dana okoliczność (dowód) mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania, musi on istnieć w dacie wydania decyzji ostatecznej. Co za tym idzie nie będą stanowiły takiej podstawy okoliczności lub dowody, które powstały (zostały wytworzone) po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy".

Dowodem nie może być m.in. opinia biegłego sporządzona po wydaniu decyzji. Może ona co najwyżej ujawniać nowe fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. I wreszcie okoliczność ta lub dowód nie może być znany organowi wydającemu decyzję. Bez znaczenia pozostaje natomiast, czy brak wiedzy organu o tych faktach (dowodach) nastąpił w wyniku jego zaniedbań, czy też bez jego winy. Podobnie wypowiedział się WSA w Krakowie w wyroku z 17.04.2019 r., II SA/Kr 132/19, LEX nr 2655678: "Przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. brzmi jednoznacznie i nie uzależnia wznowienia postępowania od przyczyn, dla których odnaleziony dowód organowi znany nie był". Nadto, Zgodnie z wyrokiem WSA w Bydgoszczy z 8.02.2012 r., II SA/Bd 1181/11, LEX nr 1125548, istnienie w dacie wydania decyzji aktu prawnego rangi powszechnie obowiązującej stanowiącego rozporządzenie wydane na podstawie ustawy nie może być uznane za ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Dowody i fakty muszą być nowe, tzn. nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Muszą więc stanowić nowość w konkretnym postępowaniu. Musiały więc nie być znane organowi, przed którym toczyło się postępowanie. Nie jest przy tym istotne, czy nastąpiło to w wyniku zaniedbań tego organu. Por. wyrok NSA z 27.01.1984 r., SA/Wr 649/83, ONSA 1984/1, poz. 7, zgodnie z którym przy wznowieniu postępowania w okolicznościach wskazanych w art. 145 § 1 pkt 5 nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań (np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego), czy z innych powodów. Nie są zatem istotne przyczyny tej niewiedzy. Analogicznie wypowiedział się NSA w wyroku z 6.05.2021 r., III FSK 3344/21, LEX nr 3180395: "Do nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. należy zaliczyć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, lecz nieznane organowi, który wydał decyzję." (M. Jaśkowska w: M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, oraz literatura tam powołana.)

W niniejszej sprawie wniosek o wznowienie postępowania został złożony na etapie, gdy zobowiązani przystąpili do wykonania decyzji Wójt Gminy Z. z dnia 3 grudnia 2021 r, nakazującej wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Wniosek o wznowienie postępowania poprzedzony został wizją w terenie zorganizowaną przez Wójta Gminy Z. w dniu 26 czerwca 2023 r. "w sprawie ustalenia szczegółowych warunków wykonania decyzji Wójta Gminy Z. nr [...] z dnia 3 grudnia 2021 r." (k. 284 akt adm.). Wizja ta była odpowiedzią na pismo skarżącej z dnia 24 marca 2023 r. (k. 208-212), w którym wnosiła o uszczegółowienie obu wariantów wykonania decyzji, co z kolei miało związek z tym, że projektant oczekiwał od skarżącej wielu dokładnych informacji dotyczących rozwiązań projektowych, tak aby nakazy zawarte w decyzji zostały prawidłowo wykonane.

Do wniosku dołączone zostało "Stanowisko merytoryczne" autorstwa mgr inż. J. L., hydrogeologa.

Spośród wszystkich nowych istotnych okoliczności istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, tylko pierwsza z nich tj. :"1 przebieg infrastruktury istniejącej drogi, uzbrojenia terenu, sieci przyłączy mediów biegnących w drodze oraz projektu budowlany "Budowy muru oporowego", który z uwagi na istnienie stopy muru i jej położenie przesądza o braku technicznej możliwości wykonania prac" – mogła podlegać rozwadze organów, co szczegółowo jeszcze zostanie omówione.

Natomiast – jak to już wyżej zostało podane – brak znajomości przez organ postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (z 2005 r.), będącego aktem prawa miejscowego, nie stanowi takiej przesłanki. Podobnie pozostałe okoliczności wskazane w samym wniosku w pkt. 3 i 4 nie stanowią żadnych okoliczności, które istniałyby w dniu wydania decyzji, a których nie znał organ. Polemika mgr Inż. J. L. ( z lipca 2023 r.) z treścią opinii biegłego dr hab. Inż. B. R. także nie ma w sprawie znaczenia i nie jest okolicznością lub dowodem o których mowa w art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a.

Podkreślenia także wymaga, że Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2023 r., sygn. II SA/Kr 753/2 ( który zapadł w wyniku rozpoznania skargi A. D. na decyzje SKO w Krakowie utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia 3 grudnia 2021 r.), zgodnie z którym "opinia biegłego odpowiada wyczerpująco na wszystkie postawione pytania i wątpliwości; jest dokładna i rzetelna, a udzielone wyjaśnienia w kolejnych pismach na zarzuty odwołujących logicznie i jednoznacznie uzupełniają przedłożoną opinię. (...) Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania zaproponowanych przez biegłego rozwiązań, na podstawie których organ I instancji sformułował nakazy, wyrażone w sentencji decyzji. Uzasadnienie dla tych rozwiązań jest spójne i logicznie wiąże się z wywodami biegłego odnoszącymi się do ustalonej szkodliwej zmiany stosunków wodnych."

Problem w sprawie nie sprowadza się bowiem do treści opinii biegłego hydrologa oraz wniosków i zaleceń z niej wynikających.

Jak wynika z jednolitego w zasadzie stanowiska sądów administracyjnych, sprawy z zakresu zmiany stosunków wodnych na gruncie są z reguły na tyle skomplikowane, że dla ich rozstrzygnięcia konieczne jest powołanie biegłego hydrologa, czyli osoby posiadającej wiadomości specjalne, pozwalające na ustalenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy zaistniałymi na gruncie różnego rodzaju zmianami a powstałymi na innych gruntach (sąsiednich) szkodami. Jednak nie zawsze możliwe jest sformułowanie rozstrzygnięcia w decyzji nakazującej wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom prawidłowych i odpowiednich nakazów wyłącznie w oparciu o opinię biegłego hydrologa.

W niektórych przypadkach dotyczących sytuacji, gdy zmiana stosunków wodnych wynika z legalnie (w zgodzie z prawem budowlanym) wykonanych robót budowlanych, wnioski biegłego hydrologa co do rekomendowanych do zastosowania rozwiązań technicznych powinny zostać powiązane lub zweryfikowane lub uzgodnione przez biegłego posiadającego wiadomości specjalne i odpowiednie uprawnienia – stosownie do art. 12 ustawy prawo budowlane, z zakresu "fachowej oceny zjawisk technicznych lub samodzielnego rozwiązania zagadnień architektonicznych i technicznych oraz techniczno-organizacyjnych". Wykonanie nakazów zawartych w decyzji wydanej na podstawie art. 234 ustawy Prawo wodne, może bowiem wchodzić w kolizję z istniejącymi już w terenie rozwiązaniami technicznymi i konstrukcyjnymi. Biegły hydrolog nie ma obowiązku znać tych rozwiązań, nawiązywać do tych rozwiązań, a nadto nie ma w tym zakresie ani wiadomości specjalnych ani stosownych uprawnień.

Rzeczą organu administracyjnego, a nie biegłego hydrologa, jest bowiem sformułowanie w decyzji z zakresu zmiany stosunków wodnych takich nakazów, które są poprawne, bezpieczne i skuteczne. Opinia biegłego hydrologa jest bowiem jednym z dowodów w sprawie, a nie projektem decyzji.

Taka właśnie sytuacja może mieć miejsce w kontrolowanym postępowaniu, co nie zostało przez organ rozważone. Jest oczywiste, że zarówno organowi jak i stronom postępowania znany był fakt istnienia muru oporowego (bo to jego wybudowanie stanowi przyczynę zmiany stosunków wodnych na gruncie), podobnie z akt sprawy wynika, że znany był organowi fakt, że w drodze na działkach [...], [...], [...], [...] znajduje się uzbrojenie terenu (sieci lub przyłącza, bo to nie zostało wyjaśnione).

Jednakże w aktach sprawy nie znajduje się i nigdy nie został przez organ przeanalizowany kompletny projekt budowlany dotyczący spornego muru oporowego, czyli najistotniejszego elementu, który ukształtował, wraz z drogą która wspiera, nowy szkodliwy stan wody na gruncie. Fragmenty projektu budowlanego w zakresie muru oporowego znajdują się co prawda w aktach (k. 87 – 108) jednak nie zawierają jego najistotniejszej części, czyli projektu konstrukcyjnego muru oporowego- zarówno części graficznej (rysunków) jak i tekstowej. Nie zostało także wyjaśnione, czy mur został zaprojektowany zgodnie z zasadami sztuki budowlanej (odpowiedzialność za rozwiązania przyjęte w projekcie ponosi wyłącznie projektant – art. 34 ust. 3d pkt. 3 ustawy prawo budowlane) ani też, czy mur ten został wybudowany zgodnie z projektem. Na podstawie akt sprawy nic też nie jest wiadome, jak zaprojektowana i wybudowana została droga wewnętrzna oraz media w niej przebiegające.

Tymczasem nawet biegły hydrolog w opinii uzupełniającej (k. 132 – 148) , na str. 12 wskazywał, że "w okresie od pierwszej wizji lokalnej w obrębie muru pojawiło się pęknięcie, przez które po opadach wysącza się woda. (...) W tej sytuacji zasadna jest obawa o wytrzymałość muru oporowego i stateczność nasypu podtrzymywanego przez ten mur przy czym biegły nie jest uprawniony do oceny wytrzymałości i stabilności tej konstrukcji, a prowadzone postępowanie administracyjne, w ramach którego sporządzona został niniejsza opinia, dotyczy wyłącznie zmiany stosunków wodnych. (...) biegły zapoznał się z projektem muru oporowego (bez ilustracji i części obliczeniowej, które nie zostały dołączone do akt postępowania). Zdaniem biegłego szczegółowe informacje dotyczące projektu muru i drogi dojazdowej nie są niezbędne do określenia zmiany stanu wody na gruncie."

Sąd ponownie podkreśla, że to organ prowadzi postępowanie administracyjne a nie biegły. Biegły formułuje w swojej opinii odpowiedź na pytanie zadane przez organ, a to dotyczyło ustalenia, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie i czy ta zmiana jest szkodliwa dla gruntów sąsiednich w rozumieniu art. 234 ustawy prawo wodne.

Innymi słowy, w niniejszej sprawie nie chodzi o to, aby ponownie dociekać czy stosunki wodne uległy zmianie i czy szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, bo to zostało niewątpliwe rozstrzygnięte i Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie ma co do tego żadnych wątpliwości.

W sprawie chodzi o to, aby poddać ocenie to, czy wiedza o tym jak został zaprojektowany i wybudowany mur oporowy i droga którą wspiera, ma wpływ na sformułowane w decyzji Wójta Gminy Z. z 3 grudnia 2021 r. nakazy. Istotna jest zatem odpowiedź na pytanie czy gdyby organ zbadał ww. kwestie w postępowaniu zwykłym poprzez przeanalizowanie z udziałem biegłego o stosownych uprawnieniach projektu budowlanego muru i drogi oraz ustalił czy obiekty te wykonane zostały zgodnie z projektem, to czy miałoby to wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Sąd w tym miejscu podkreśla, że nie przesądza wiążąco czy wpływ taki istniał czy nie, bo te właśnie ustalenia będą przedmiotem ponownie prowadzonego przez organ postępowania, albowiem w kontrolowanym postępowaniu kwestie te nie zostały wyjaśnione, wbrew nakazom zawartym w art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Wobec zatem naruszenia przepisów postępowania zaskarżona decyzja została uchylona na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a Decyzja organu I Instancji została uchylona na zasadzie art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 697 zł składa się: kwota 200 zł tytułem uiszczonego przez skarżącą wpisu; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącą, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika skarżącej opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt. 2 w związku z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1923 z późn. zm.).