Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1295/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2021 poz 510
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Sz 778/22 w sprawie ze skargi A.A na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 29 czerwca 2022 r. znak SO-1.621.39.2022.KS w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 9 lutego 2023 r., II SA/Sz 778/22 oddalił skargę A.A. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z 29 czerwca 2022 r., znak SO-1.621.39.2022.KS utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza [...] z 6 maja 2022 r., znak: USC.5343.15.2021, którą wskazany organ, działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r. poz. 510 ze zm.), dalej: u.e.l., oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej: k.p.a., po przeprowadzeniu wszczętego na wniosek A.A. postepowania administracyjnego orzekł o wymeldowaniu A.B. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym położonym przy ul. [...] w Mieszkowicach.

A.A. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego - art. 35 u.e.l. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji w przedmiocie wymeldowania skarżącego z lokalu przy ul. [...] w M., a następnie oddalenia skargi przez Sąd I instancji, podczas gdy opuszczenie przez skarżącego ww. lokalu nie miało charakteru dobrowolnego i powstało na skutek orzeczonego środka zapobiegawczego w postaci zakazu zbliżania się skarżącego do byłej żony A.A. i zakazu kontaktowania się nią, podczas gdy postępowanie karne nie zostało prawomocnie zakończone, a skarżący wykazuje wolę powrotu do lokalu, co powoduje, że wydane rozstrzygnięcie jest co najmniej przedwczesne;

II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie przez organ II instancji dowolnej oceny materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszelkich spornych okoliczności, które skutkowało przyjęciem, że wymeldowanie skarżącego jest uzasadnione, podczas gdy A.A. nie mieszka pod wskazanym adresem, a poza granicami kraju, a skarżący zamieszkuje w tymże lokalu, poczynił nakłady na jego ulepszenie oraz spłacił zadłużenie powstałe na skutek A.A., stąd też wymeldowanie skarżącego nie było konieczne i sprzeczne jest z zasadami współżycia społecznego; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wskazał, że postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie.

Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów uzupełniających w postaci paragonów, faktury, dowodu wpłaty i potwierdzeń wpłat (8 stron) celem wykazania faktu dokonania przez skarżącego zakupów meblowych i innych do lokalu przy ul. [...] w M. oraz spłaty zadłużenia ww. lokalu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżącego na uzasadnionych podstawach.

Niezasadny jest zarzut uchybienia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Sąd I instancji kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego orzekającej o wymeldowaniu skarżącego kasacyjnie z miejsca pobytu stałego, prawidłowo przyjął, że stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy obu instancji niewadliwie, na podstawie kompletnego i wszechstronnie ocenionego materiału dowodowego. W toku postępowania administracyjnego przeprowadzonego z poszanowaniem zasad prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów organy zweryfikowały wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu. Z ustaleń Burmistrza [...], podtrzymanych przez Wojewodę Zachodniopomorskiego i zasadnie zaaprobowanych przez Sąd I instancji wynika, że skarżący kasacyjnie wyprowadził się z miejsca pobytu stałego - lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w M., nie dopełniając obowiązku wymeldowania. Odmienne twierdzenie skarżącego, który w złożonej skardze kasacyjnej, podniósł, że zamieszkuje w ww. lokalu, nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonych dowodach, w tym pozostaje bezpośrednio sprzeczne z oświadczeniem samej strony potwierdzającym opuszczenie spornego lokalu i zamieszkanie na działce nr ew. [...], przy ul. [...]w M. (protokół przesłuchania strony z 1 grudnia 2021 r., k. 14 akt adm.). Powodem opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania był orzeczony względem skarżącego środek zapobiegawczy. W aktach sprawy znajduje się postanowienie asesora Prokuratury Rejonowej w G. z 21 maja 2019 r. znak PR [...] orzekający w stosunku do skarżącego jako podejrzanego o czyn z art. 207 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1138) środek zapobiegawczy w postaci zakazu zbliżania się do pokrzywdzonej A.A. oraz kontaktowania się z nią (k. 2 akt adm.). Okoliczność, że skarżący, realizując zakaz zbliżania się, opuścił lokal, w którym zamieszkiwała jego była żona, a równocześnie do zakończenia prowadzonego przez organy postępowania nie zaistniały warunki umożliwiające mu przebywanie w lokalu, które skutkowały ponownym zamieszkaniem w nim skarżącego, prawidłowo została przez Sąd I instancji uznana za podstawę umożliwiającą posłużenie się w sprawie przez Wojewodę Zachodniopomorskiego kompetencją do wydania, stosownie do treści art. 35 u.e.l., decyzji o wymeldowaniu skarżącego kasacyjnie z miejsca pobytu stałego.

Wbrew ocenie skarżącego, do sytuacji tej nie można odnosić przypadku "przejściowej nieobecności" strony pod adresem zamieszkania. Tenże wniosek ma związek z uznaniem za nieusprawiedliwiony zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie prawa materialnego (art. 35 u.e.l.). Przyjąć należy, że opuszczenie miejsca pobytu stałego uzasadniające wydanie decyzji o wymeldowaniu cechować musi zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest tym samym, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, rozumianego jako wola urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy tym niemniej traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członka rodziny). Chodzi tu o wszystkie te sytuacje, gdy opuszczenie lokalu jest wynikiem wykonania wiążących decyzji organów władzy publicznej. Powyższy pogląd ma charakter ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z 14 maja 2024 r., II OSK 700/23; wyrok NSA z 18 kwietnia 2024 r., II OSK 1862/21; wyrok NSA z 12 grudnia 2023 r., II OSK 1772/22; wyrok NSA z 16 maja 2023 r., II OSK 387/22; wyrok NSA z 17 listopada 2022 r., II OSK 1878/21; wyrok NSA z 22 czerwca 2020 r., II OSK 36/20; wyrok NSA z 18 czerwca 2019 r., II OSK 2025/17; wyrok NSA z 16 stycznia 2019 r., II OSK 360/17; wyrok NSA z 1 marca 2018 r., II OSK 2054/17).

Zasadnie podnosi się, że formułowany w orzecznictwie ogólny wymóg dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego w takich przypadkach nie może mieć istotnego znaczenia, gdyż opuszczenie lokalu, jako konsekwencja władczego działania organów władzy publicznej, najczęściej nie jest zgodne z wolą osoby, względem której taki środek jest stosowany (por. wyrok NSA z 13 października 2022 r., II OSK 3372/19; wyrok NSA z 2276/18; wyrok NSA z 1 czerwca 2016 r., II OSK 2388/14).

Deklarowane przez skarżącego traktowanie lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w M. jako ośrodka jego interesów życiowych opiera się wyłącznie na nadawaniu znaczenia względom, które w kontrolowanym postępowaniu nie mogły wpłynąć na wynik sprawy. Dołączone do skargi kasacyjnej dowody pokrycia zadłużenia lokalu i opłacenia opłat czynszowych potwierdzają, że skarżący czynności te podjął już po zakończeniu postępowania wydaniem zaskarżonej decyzji, co uniemożliwia – pozostawiając na boku w tym miejscu kwestię wniosków możliwych do wyprowadzenia z tychże dokumentów – uznawać je za kryterium oceny podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji. Nie inaczej należy ocenić "wygenerowane", posługując się określeniem skargi kasacyjnej, dokumenty w postaci licznych paragonów fiskalnych mających obrazować nabycie przez skarżącego wyposażenia mieszkania, które z racji wystawienia w marcu 2023 r., nie mogły zostać włączone, jak wyjaśnił skarżący, w poczet materiału dowodowego.

Kierując się powyższymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.