Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 667/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 262 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 23 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2023 roku sprawy ze skargi E. K., M. M., M. K., J. K., K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy w W. z dnia 7 lutego 2022 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 7 lutego 2022 r. Wójt Gminy [...] ustalił koszty postępowania w wysokości 76 752 zł w sprawie rozgraniczenia nieruchomości nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie [...] oraz zobowiązał do ich uiszczenia Gminę [...] w wysokości 41 764,64 zł, E. W. w wysokości 677,72 zł, Z. S. w wysokości 84,72 zł, Z. S. (1) w wysokości 84,72 zł, R. i B. S. w wysokości 296,50 zł, D. i J. S. w wysokości 847,15 zł, Z. M. w wysokości 847,15 zł, A. i A. R. w wysokości 169,43 zł, A. S. w wysokości 931,87 zł, I. i J. S. w wysokości 296,50 zł, M. M. w wysokości 296,50 zł, T. N. w wysokości 1 228,37 zł, J. K. w wysokości 338,86 zł, I. i A. S. w wysokości 1186,01 zł, A. S. w wysokości 4 362,83 zł, M. H. w wysokości 338,86 zł, M. i T. G. w wysokości 338,86 zł, Ł. K. w wysokości 338,86 zł, K. i T. S. w wysokości 635,36 zł, S. N. w wysokości 338,86 zł, Nadleśnictwo [...] w wysokości 1 186,01 zł, H. i K. U. w wysokości 338,86 zł, J. K. w wysokości 373,28 zł, E. K. w wysokości 2 488,51 zł, K. K. w wysokości 373,28 zł, M. K. w wysokości 373,28 zł, M. K.(1) w wysokości 373,28 zł, P. S. w wysokości 1 186,01 zł, Z. S. w wysokości 4 066,33 zł, Ł. W. w wysokości 169,43 zł, W. M. w wysokości 762,44 zł, M. i M. C. w wysokości 338,86 zł, M. S. w wysokości 677,72 zł, W. i M. S. w wysokości 677,72 zł, E. i Z. S. w wysokości 677,72 zł, T. i I. W. w wysokości 338,86 zł, S. K. w wysokości 338,86 zł, S. K.(1) w wysokości 338,86 zł, J. L. w wysokości 112,95 zł, Ł. L. w wysokości 112,95 zł, K. L. w wysokości 112,95 zł, T. L. w wysokości 112,95 zł, A. L. w wysokości 112,95 zł, K. G. w wysokości 112,95 zł, M. P. w wysokości 3 219,18 zł, T. G. w wysokości 338,86 zł, M. G. w wysokości 169,43 zł, D. i L. M. w wysokości 169,43 zł, P. i T. P. w wysokości 338,86 zł, S. S. w wysokości 63,54 zł, K. S. w wysokości 423,58 zł, H. S. w wysokości 63,54 zł, K. D. w wysokości 63,54 zł, K. P. w wysokości 63,54 zł, G. N. w wysokości 338,86 zł oraz L. i W. Z. w wysokości 338,86 zł.

Jako podstawę powyższego postanowienia powołano art. 264 § 1 w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej: "K.p.a.", art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1990), dalej: "P.g.k." i art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1740), dalej: "K.c.".

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że 7 lutego 2022 r. Wójt Gminy [...] wydał decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie [...]. W toku postępowania rozgraniczeniowego Wójt Gminy [...] na podstawie art. 31 ust. 1 P.g.k. upoważnił geodetę uprawnionego J. K. do dokonania czynności ustalenia przebiegu granic. Zgodnie z umową nr [...] z 6 października 2020 r. oraz aneksem nr [...] z 10 grudnia 2020 r. i aneksem nr [...] z 29 marca 2021 r. koszt wykonania rozgraniczenia określono na 76 752 zł. Z protokołu rozgraniczeniowego wynika, że podczas postępowania rozgraniczeniowego zostało ustabilizowanych 151 punktów granicznych i w związku z powyższym koszt ustalenia jednego punktu granicznego wyniósł 508,30 zł. Biorąc pod uwagę art. 263 § 1 K.p.a. i art. 152 K.c. kwota do zapłaty dla poszczególnych właścicieli nieruchomości zależy zatem od liczby punktów granicznych dotyczących ich nieruchomości. W przypadku gdy punkt graniczny leżał na granicy dwóch działek koszt ustalono jako połowę kosztów ustalenia jednego punktu granicznego, tj. 254,15 zł. W przypadku gdy punkt graniczny leżał na granicy trzech działek koszt ustalono jako jedną trzecią kosztów ustalenia jednego punktu granicznego, tj. 169,43 zł. W przypadku gdy punkt graniczny leżał na granicy czterech działek koszt ustalono jako jedną czwartą kosztów ustalenia jednego punktu granicznego, tj. 127,07 zł.

Zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji skutecznie wnieśli P. S., W. i M. S., M. i T. G., H. i K. U., A. S., K. i T. S., J. K., M. S., M. i M. C., E. K., M. M., M. K., J. K., K. K. i M. P..

W zażaleniach E. K., M. M., M. K., J. K. i K. K. zarzucili niezasadne obciążenie ich kosztami postępowania rozgraniczeniowego, gdyż nie żądali jego wszczęcia, stąd nie mają interesu prawnego w rozgraniczeniu, a ponadto zakwestionowali wysokość ustalonych kosztów (wskazując na ich zawyżenie), gdyż organ nie uzasadnił wyboru geodety, nie wskazał procedury jego wyboru ani nie wskazał, że przeprowadził badania rynku odnośnie tego wyboru.

Postanowieniem z 10 maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. i art. 152 K.c., utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organu drugiej instancji wskazano, co następuje.

Kwestia ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego nie została uregulowana w przepisach P.g.k., stąd mają zastosowanie przepisy K.p.a. w powiązaniu z art. 152 K.c. stanowiącym o obowiązku współdziałania właścicieli gruntów przy rozgraniczaniu gruntów oraz utrzymywaniu punktów granicznych, w tym ponoszenia kosztów z tym związanych.

Stosownie do art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.

Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji. Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (art. 263 § 1 i 2 K.p.a.).

Zgodnie z art. 264 § 1 i 2 K.p.a. jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie.

Stosownie do art. 152 K.c. właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie.

W rozpatrywanej sprawie na koszt postępowania rozgraniczeniowego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie [...] składał się wyłącznie koszt czynności geodety J. K., który wyniósł 76 752 zł.

Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2006 r. o sygn. akt I OPS 5/06 (dostępna na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA") koszty postępowania winny być ponoszone przez strony postępowania w częściach równych. W rozgraniczeniu wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości właściciel sąsiedniej nieruchomości nie może skutecznie wywodzić, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli. Już sam fakt braku rozgraniczenia nieruchomości lub zaistnienia innej podstawy do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego prowadzi do konstatacji, że w interesie każdego z właścicieli nieruchomości, które nie są prawidłowo rozgraniczone, jest dokonanie rozgraniczenia. Interes prawny jest kategorią obiektywną, a udział w postępowaniu rozgraniczeniowym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne.

Skoro zatem żalący się brali udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony, jest to równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie toczyło się także w ich interesie. Twierdzenie, że posiada go jedynie Gmina [...], która wniosła o wszczęcia postępowania, jest sprzeczne z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. Prawidłowa wykładnia art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. i art. 152 K.c. nie pozwala na uwzględnienie zindywidualizowanego interesu żalących się, bowiem rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania rozgraniczeniowego podejmowane jest w oparciu o założenie, że interes prawny w ustaleniu granic nieruchomości mają z zasady wszyscy uczestnicy postępowania rozgraniczeniowego.

Organ ustalający koszty postępowania rozgraniczeniowego nie może jednak obciążyć nimi automatycznie wszystkich stron postępowania w równych częściach. Zasadne jest tu rozważenie okoliczności faktycznych uzasadniających nierówne rozłożenie kosztów między stronami. Okolicznościami tymi może być np. długość wspólnej granicy między działkami i liczba znaków granicznych, na podstawie których ustalono przebieg wspólnej granicy. W analizowanym przypadku organ podzielił koszty proporcjonalnie do liczby punktów granicznych, w jakich działka danego podmiotu styka się z działką uczestniczącą w procesie rozgraniczenia.

Koszt rozgraniczenia przypisany każdej ze stron postępowania ustalono prawidłowo i nie odbiega on od ogólnie przyjętych norm dotyczących kosztów w tego typu sprawach. Kosztem tym było wykonanie czynności przez geodetę (76 752 zł), a rozłożony on został w nierównych częściach na właścicieli działek uczestniczących w rozgraniczeniu, w proporcjach uzależnionych od tego, w ilu punktach granicznych ich działki stykają się z nieruchomością rozgraniczaną.

W skardze na postanowienie organu drugiej instancji E. K., M. M., M. K., J. K. i K. K. zarzucili naruszenie:

1. art. 152 K.c. przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie żądali rozgraniczenia i nie było ono dokonane w ich interesie;

2. art. 262 § 2 K.p.a. przez ustalenie, że koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały poniesione w ich interesie i na żądanie strony, podczas gdy skarżący nie żądali jego wszczęcia ani nie mieli interesu prawnego w jego przeprowadzeniu, a rozgraniczenie przeprowadzono niezgodnie ze stanem rzeczywistym;

3. art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. przez brak wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego;

4. art. 8 i art. 80 K.p.a. przez dowolną ocenę materiału dowodowego, co naruszyło zaufanie do organów administracji publicznej;

5. art. 10 K.p.a. przez niezapewnienie skarżącym czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w szczególności przez uniemożliwienie im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie.

Skarżący wnieśli o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji;

2. zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono argumenty tożsame z podniesionymi i zreferowanymi wyżej argumentami zawartymi w uzasadnieniu zażaleń.

W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej: "p.p.s.a.", gdyż naruszają w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy wskazane w skardze przepisy art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Zaskarżonym postanowieniem utrzymano w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o ustaleniu kosztów rozgraniczenia należących do Gminy [...] nieruchomości nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie [...]. O rozgraniczenie wniosła Gmina [...], natomiast kosztami postępowania obciążono nie tylko ją, ale również inne wskazane w postanowieniu podmioty będące właścicielami działek sąsiadujących z działkami podlegającymi rozgraniczeniu. Skarżących, jako współwłaścicieli działek nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...], obciążono kosztami następująco: J. K. w wysokości 373,28 zł, E. K. w wysokości 2 488,51 zł, K. K. w wysokości 373,28 zł, M. K. w wysokości 373,28 zł, M. K. w wysokości 373,28 zł.

Na wstępie wskazać jednak należy, że nie mają racji skarżący podnosząc, że nie mieli interesu prawnego w rozgraniczeniu i że z tego powodu nie mogą być obciążeni kosztami postępowania. W tym kontekście nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 152 K.c. i art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a.

Zgodnie bowiem z uchwałą NSA o sygn. akt I OPS 5/06 organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania.

W uzasadnieniu do tej uchwały wskazano, że rozgraniczanie nieruchomości unormowane w przepisach P.g.k. obejmuje dwa stadia postępowania: administracyjne i sądowe (art. 29-39). Nie zmienia to jednak faktu, że sama instytucja prawna "rozgraniczenia nieruchomości", choć uregulowana w dwóch aktach prawnych (P.g.k. i K.c.), stanowi jedną całość. Nielogiczne bowiem byłoby założenie, że rozgraniczenie nieruchomości jest dokonywane w postępowaniu administracyjnym według innych kryteriów i prawideł niż rozgraniczenie nieruchomości, do którego dochodzi w postępowaniu cywilnym. Nie do obrony więc jest teza, że w postępowaniu administracyjnym nie stosuje się przepisów K.c., a w postępowaniu cywilnym - unormowań zawartych w P.g.k. Konsekwentnie więc należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 K.c. stanowiąca, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych.

Kryterium "interesu prawnego" musi dotyczyć interesu prawnego jednostki. Musi to być interes własny, indywidualny i oparty na konkretnym przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Należy więc uznać, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny bowiem jest kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, że postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. Nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej.

Przepis art. 152 K.c. zatem stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia także wówczas, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej.

W postępowaniu administracyjnym będzie miał również zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. stanowiący, że stronę obciążają koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Przepis ten ustala zasady rozdziału kosztów postępowania między stronę (strony) a organ administracji. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony. W wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 K.c.

Na tej podstawie można zatem orzec o kosztach rozgraniczenia poniesionych przez organ administracji publicznej (np. o wynagrodzeniu upoważnionego geodety) i obciążyć kosztami rozgraniczenia wyłożonymi przez organ po połowie strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, na zasadach określonych w art. 152 K.c.

Podział kosztów postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z art. 152 K.c., czyli po połowie, jest zasadą, od której jednak mogą wystąpić wyjątki. Możliwe jest ustalenie innej zasady podziału kosztów, czego dokonał organ w kontrolowanej sprawie, uzależniając ich podział w zależności od liczby punktów granicznych dotyczących poszczególnych nieruchomości. Przyjęto, że gdy punkt graniczny leżał na granicy dwóch działek koszt ustalono jako połowę kosztów ustalenia jednego punktu granicznego, tj. 254,15 zł. W przypadku gdy punkt graniczny leżał na granicy trzech działek koszt ustalono jako jedną trzecią kosztów ustalenia jednego punktu granicznego, tj. 169,43 zł. W przypadku gdy punkt graniczny leżał na granicy czterech działek koszt ustalono jako jedną czwartą kosztów ustalenia jednego punktu granicznego, tj. 127,07 zł.

W ocenie Sądu organy zasadnie odstąpiły od reguły wynikającej z art. 152 K.c. (poniesienia kosztów po połowie) uznając za kryterium ich ustalenia liczbę punktów granicznych, niemniej jednak nie uzasadniły one wystarczająco, dlaczego koszt ustalenia jednego punktu granicznego skalkulowano na 508,30 zł. Łączny koszt postępowania to iloczyn kosztu jednego punktu granicznego i ich liczby (151).

Organy obu instancji wskazały, że wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego ustalono w związku z zawartą, później aneksowaną, umową na prace geodezyjne z wynagrodzeniem geodety w wysokości 76 752 zł. Kwota ta stała się podstawą do ustalenia wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego i wypłaty wynagrodzenia na podstawie przedstawionych faktur. Skarżący już w zażaleniach, a później w skardze, zakwestionowali wysokość tych kosztów wskazując, że organy nie uzasadniły wyboru geodety, nie wskazały procedury jego wyboru ani nie wskazały, że przeprowadziły badania rynku odnośnie tego wyboru. Zarzuty te są zasadne.

W ocenie Sądu wybór geodety do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych winien być poprzedzony rozeznaniem rynku co do wysokości kosztów wykonania takich czynności, przy czym organ administracji winien dołożyć w tym zakresie należytej staranności (por.: prawomocny wyrok o sygn. akt II SA/Gl 958/21 - dostępny w CBOSA). W razie potrzeby winien zażądać od oferentów kalkulacji zaproponowanych kwot tak, aby można było zweryfikować ofertę (jak została wyliczona proponowana kwota i czy jest ona adekwatna do nakładu pracy geodety). Organ administracji nie może arbitralnie ustalić wysokości wynagrodzenia geodety, stanowiącego główną lub jedyną część kosztów postępowania.

Wskazówką dla organów co do tego jak powinny być wyliczone koszty postępowania rozgraniczeniowego mogą stanowić przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia stawek wynagrodzenia biegłych, taryf zryczałtowanych oraz sposobu udokumentowania wydatków niezbędnych do wydania opinii w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 989). Nie mają one oczywiście zastosowania przy wyliczeniu wynagrodzenia geodety w postępowaniu administracyjnym, ale stanowią dla organów pewną wskazówkę, w jaki sposób winno być wyliczone wynagrodzenie geodety za przeprowadzenie czynności rozgraniczeniowych i umożliwiają zweryfikowanie oferty geodety co do wysokości jego wynagrodzenia. Zgodnie z § 7 ust. 3 tego rozporządzenia wynagrodzenie za wykonaną pracę biegłych z dziedziny geodezji i kartografii, w zakresie czynności opisanych w załączniku nr 3 do rozporządzenia, można określić według stawki albo taryfy zryczałtowanej wskazanej w tym załączniku.

W aktach sprawy brak materiałów mogących stanowić podstawę do wniosku, aby w kontrolowanej sprawie organ pierwszej instancji dokonał rozeznania rynku co do wysokości kosztów rozgraniczenia oferowanych przez geodetów. Nie ustalono jak kształtują się ceny rynkowe wykonania tego rodzaju usługi geodezyjnej. Nie wykazano, aby podpisanie umowy z geodetą było poprzedzone skierowaniem zapytań ofertowych. W tej sytuacji nie można zweryfikować wybranej oferty co do kosztów jej realizacji. Nie wiadomo czy jest ona zawyżona, czy też jest ofertą odpowiadającą obowiązującym cenom rynkowym. W przypadku dokonania rozeznania na rynku usług geodezyjnych mogłoby się okazać, że inni geodeci zaoferowaliby niższą cenę od ceny usługi wynikającą z aneksowanej później umowy. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. akt I OSK 1533/18 (dostępny w CBOSA) rozeznanie co do wysokości kosztów oferowanych usług geodezyjnych w zakresie rozgraniczenia organ administracji może dokonać nawet telefonicznie w firmach świadczących usługi geodezyjne. Forma przeprowadzenia takiego rozeznania nie ma większego znaczenia. Istotne jest natomiast to, aby organ administracji uzyskał wiedzę jak kształtują się ceny usług geodezyjnych w zakresie rozgraniczenia i jaki byłby koszt przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. Umożliwia to bowiem wybranie najkorzystniejszej oferty. W niniejszej sprawie organ administracji nie przeprowadził takiego rozeznania rynku usług geodezyjnych, lecz w dniu wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego (21 sierpnia 2020 r.) wydał postanowienie o wyznaczeniu do rozgraniczenia nieruchomości geodety, z którym następnie zawarto umowę. Nadto z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby organ pierwszej instancji zażądał od wybranego geodety kalkulacji ustalonego wynagrodzenia, co uniemożliwia kontrolę prawidłowości jego wyliczenia. Organ administracji nie może przyjmować dowolnej wysokości wynagrodzenia geodety.

Zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do art. 8 K.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). W świetle powyższego zasadne są zatem zarzuty naruszenia tych przepisów, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w pkt I. sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.

O kosztach postępowania, na które składa się wpis od skargi, orzeczono w pkt II. sentencji na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji, o ile nie zajdą inne przeszkody procesowe, ustali koszty postępowania rozgraniczeniowego z uwzględnieniem wskazanych wyżej wytycznych.