Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 733/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235(1)
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi R.H. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (dalej: PPIS) w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u R.H. choroby zawodowej – obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).

W toku przeprowadzonego postępowania epidemiologicznego ustalono, iż R.H. pracował w latach [...] w Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" – Zakład Górniczy "[...]" na stanowisku elektromontera pod ziemią, elektromontera na powierzchni, wydawcy butli gazowych na powierzchni, konserwatora maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla na powierzchni, elektromontera pod ziemią, młodszego elektromontera pod ziemią, konserwatora gazowych lamp górniczych na powierzchni, markarza na powierzchni, lampiarza na powierzchni, w latach [...] w A S.A. w K. Oddział w C. Zakład "[...]" w C. na stanowisku elektromontera. W latach [...] i [...] R.H. wykonywał pracę w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Lekarze specjaliści zatrudnieni w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S. (orzeczenie nr [...]) i Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (nr [...]) orzekli o braku podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej. Wobec tego, mimo pracy w narażeniu zawodowym, ze względu na brak rozpoznania lekarskiego, nie stwierdzono u strony choroby zawodowej.

W wyniku wniesionego odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, podzielając jego stanowisko.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest rozpoznanie przez kompetentną placówkę diagnostyczną jednostki chorobowej ujętej w wykazie 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych. Jak wykazało przeprowadzone w rozpoznanej sprawie dochodzenie epidemiologiczne w czasie pracy pod ziemią w latach [...] był on eksponowany na hałas o poziomach przekraczających normatywy higieniczne, a więc pracował w warunkach stwarzających potencjalne ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego, jednakże orzeczeniem z dnia 2 marca 2007 r. wydanym przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. rozpoznano u niego niedosłuch odbiorczy obustronny, bez lokalizacji ślimakowej, wskazujący na inne poza hałasem czynniki etiologiczne niedosłuchu. Nie upoważniało to do rozpoznania choroby wymienionej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych i wykluczyło istnienie choroby zawodowej w postaci obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego działaniem hałasu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w wyniku rozpoznania skargi wniesionej przez R.H., wyrokiem z dnia 8 lutego 2008 r. sygn. akt IV SA/Gl 727/07 uchylił decyzję organu drugiej instancji.

Powodem uchylenia, jak wynika z uzasadnienia wyroku, było uchybienie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. ze względu na nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania celem wyjaśnienia wątpliwości zawartych w orzeczeniach jednostek orzeczniczych I i II stopnia, co wskazuje na naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażonej w art. 80 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z wytycznymi Sądu, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy powinien uzupełnić postępowanie we wskazanym powyżej kierunku oraz zwrócić się do jednostki orzeczniczej, aby odniosła się do całości materiału dowodowego i medycznego zgromadzonego w sprawie.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy uzyskał orzeczenie lekarskie z Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...], w którym lekarze specjaliści odmówili rozpoznania u R.H. choroby zawodowej narządu słuchu. Diagnoza ta została poprzedzona weryfikacją rozbieżności, stwierdzonych w wynikach badań WOMP i IMPiZŚ w S., przy zastosowaniu metody audiometrii potencjałów wywołanych z pnia mózgu ABR (obiektywną niezależną od woli pacjenta metodą określania progu słuchu). Po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany zajętego wcześniej stanowiska.

W wyniku skargi wniesionej przez R.H. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 19 czerwca 2009 r. sygn. akt IV SA/Gl 900/08 uchylił wskazaną wyżej decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie mogła się ostać, bowiem zapadła z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylając poprzednią decyzję Sąd wskazał, że po uzupełnieniu materiału dowodowego organ odwoławczy zobowiązany będzie poddać go ocenie i wyjaśni istniejące wątpliwości, a następnie wyda decyzję, którą rzetelnie uzasadni stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. Zgodnie z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1270, ze zm.), dalej określanego jako: ppsa, te wskazania Sądu są wiążące dla organu administracyjnego. Tymczasem zaskarżona decyzja absolutnie tego warunku nie spełnia.

Jej uzasadnienie zasadniczo zawiera jedynie streszczenie przebiegu postępowania, przepisane zresztą z poprzedniej decyzji. Jedynym nowym elementem jest powołanie wniosków nowego orzeczenia lekarskiego. Organ mówi co prawda o przeanalizowaniu całego materiału dowodowego, jednak w uzasadnieniu decyzji nie ma nawet śladu takiej analizy. W stosunku do poprzedniej decyzji zaskarżona decyzja jeszcze bardziej uchybia więc procedurze administracyjnej, a zwłaszcza art. 80 K.p.a. nakazującemu dokonanie właściwej oceny dowodów i art. 107 § 3 K.p.a., który wymaga, by uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało wskazanie faktów, jakie organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarogodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Żaden z tych wymogów nie został w niniejszej sprawie dochowany, chociaż zgromadzony w niej materiał wymagał szczegółowego rozważenia i ocenienia. Było to niezbędne tym bardziej, że treść decyzji wynika wyłącznie z nierozpoznania choroby zawodowej przez uprawnione jednostki medyczne, a wydane w sprawie trzy orzeczenia lekarskie przedstawiają różniące się między sobą diagnozy. W stosunku do poprzednich orzeczenie lekarskie Instytutu w Ł. nie tylko zasadniczo odmiennie określa poziom ubytku słuchu, ale także podaje odmienny rodzaj schorzenia – i to w obu uszach. Właściwa ocena dowodów, obejmująca te orzeczenia lekarskie, winna zatem doprowadzić do jednoznacznego określenia występującego u skarżącego schorzenia narządu słuchu. Dopiero takie ustalenia pozwoliłyby na zakwalifikowanie tego schorzenia z punktu widzenia prawa materialnego, regulującego problematykę chorób zawodowych. Brak prawidłowych ustaleń w motywach zaskarżonej decyzji uniemożliwia taką ocenę.

Zachodzi zatem konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy w postępowaniu administracyjnym celem usunięcia wykazanych uchybień. Zauważyć przy tym wypadnie, że odbędzie się to już w nowym stanie prawnym, gdyż stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt P 23/07, od dnia 3 lipca 2009 r. utracą moc obowiązującą przepisy art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie, w oparciu o które wydano zaskarżoną decyzję. Odpowiednio do nowej regulacji prawnej organ odwoławczy rozważy, czy sprawę można rozstrzygnąć w II instancji, czy też konieczne będzie jej rozpatrzenie od początku przez organ podstawowego stopnia. Bliższe rozważanie tej kwestii przed wejściem w życie nowych przepisów nie jest możliwe.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił rozstrzygnięcie PPIS w K. z dnia [...] nr [...] w sprawie braku podstaw do stwierdzenia u R.H. choroby zawodowej i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z zaleceniami analogicznymi jak w uzasadnieniu wyroku WSA w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2009 r. W szczególności organ odwoławczy wskazał na, wymagający wyjaśnienia, problem różnic w diagnozach zawartych w orzeczeniach lekarskich sporządzonych w uprawnionych placówkach medycznych, zwłaszcza dotyczących etiologii schorzenia występującego u strony. Podkreślił także konieczność uzyskania uzupełniających orzeczeń lekarskich.

PPIS w Katowicach decyzją z dnia [...] nr [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u R.H. choroby zawodowej w postaci obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz.

Rozstrzygnięcie to zapadło po uzyskaniu orzeczeń uzupełniających WOMP z dnia [...] nr [...] i IMPiZŚ z dnia [...] nr [...] i kolejnego orzeczenia tej jednostki z dnia [...] nr [...]. Orzeczenie lekarskie sporządził także Instytut Medycyny Pracy im. [...] w Ł. z dnia [...] nr [...]. Jak wynika z tych orzeczeń u R.H. nie rozpoznano wskazanej wyżej choroby zawodowej.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono w szczególności, iż w celu wyjaśnienia rozbieżności między orzeczeniami lekarskimi zwrócono się do IMPiZŚ w S. o zajęcie stanowiska w tej sprawie. W opinii z dnia 8 maja 2014 r. wskazał m.in., iż orzeczenia lekarskie obu jednostek medycznych II stopnia IMPiZŚ oraz IMP im. [...] w Ł.) są merytorycznie zgodne co do określenia charakteru rozpoznawanego niedosłuchu, bowiem stosownie do definicji zawartej w rozporządzeniu RM z 2009 r. obejmuje on lokalizacyjnie zarówno niedosłuch odbiorczy o lokalizacji ślimakowej, jak i niedosłuch odbiorczy o lokalizacji pozaślimakowej. Odnosząc się do zmiennego w czasie obrazu badań słuchu (różne wyniki) uzyskiwane metodą audiometrii tonalnej uznano, iż może to być związane z czynnikami wewnętrznymi (np. samopoczucie, nasilone szumy uszne, stosowane leki). Natomiast wyniki badania obiektywnego ABR, w oparciu o które istnieje możliwość ustalenia progu słuchu, zostały określone na zbliżonym poziomie w orzeczeniach obu jednostek II stopnia (45 dB i 42 dB HL). Jak podkreślono w końcowej części uzasadnienia, w żadnej z jednostek medycznych nie rozpoznano u R.H. choroby zawodowej narządu słuchu.

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] nr [...], po rozpoznaniu wniesionego odwołania, utrzymał w całości w mocy powyższe rozstrzygnięcie PPIS w K., podzielając stanowisko organu I instancji.

W skardze z dnia [...] R.H. podnosi, iż od [...] r. pracował w narażeniu na hałas. Już przed wypadkiem, któremu uległ w [...] r. odczuwał kłopoty z słuchem. Nie informował o tym pracodawcy ze względu na konieczność zachowania pracy oraz wynagrodzenia. Miał na utrzymaniu dwoje dzieci oraz chora żonę. W jego ocenie pogorszenie słuchu jest wynikiem warunków pracy.

W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się wskazanym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z kolei, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. (dalej: [...]WPIS) z dnia [...] nr [...], utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. (dalej: PPIS) z dnia [...] Nr [...], odmawiające stwierdzenia u R.H. choroby zawodowej w postaci obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz, wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych.

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) dodanym ustawą z dnia 22 maja 2009 r. (Dz. U. Nr 99, poz. 825), która weszła w życie 3 lipca 2009 r. Za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

W świetle powyższych regulacji stwierdzenie choroby zawodowej przez organowi inspekcji sanitarnej wymaga zaistnienia łącznie następujących przesłanek: po pierwsze - rozpoznanie u badanego jednej z chorób wskazanych w wykazie chorób zawodowych, przy czym czasami w rozporządzeniu określono czas w jakim może to nastąpić; po drugie- wykonywanie pracy w "narażeniu zawodowym", a więc z narażeniem na czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w środowisku pracy albo narażeniem pozostającym w związku ze sposobem wykonywania pracy; po trzecie - ustalenie, że wystąpienie zdiagnozowanej jednostki chorobowej, zamieszczonej w powyższym wykazie, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane "narażeniem zawodowym". Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej.

Przepis art. 237 § 1 upoważnia Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia: 1/ wykazu chorób zawodowych; 2/ okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym; 3/sposobu i trybu postępowania dotyczącego zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz 4/ podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych

Organy inspekcji sanitarnej, uprawnione do stwierdzania chorób zawodowych, pozostają związane postanowieniami rozporządzenia, co do rodzaju (charakterystyki) chorób zawodowych, w kwestii trybu prowadzonego postępowania oraz podmiotów uprawnionych do rozpoznawania takich chorób.

Skarżący ubiegał się o stwierdzenie u niego choroby zawodowej, wskazanej z pozycji 21 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z dnia 20 czerwca 2009 r. (Dz.U. Nr 105, poz. 869, dalej: rozporządzenie RM z 2009 r.). Jak wynika z zamieszczonego tam opisu, chorobą taką jest obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz.

Postępowanie dotyczące stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego toczy się od [...] r., a zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia, w tym również zaskarżona decyzja [...]WPIS oraz poprzedzająca ją decyzja PPIS, zostały podjęte z wykorzystaniem materiału dowodowego zgromadzonego w okresie obowiązywania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115, dalej: rozporządzenie RM z 2002 r.). Wyjaśnienia, w związku z tym, wymagają dwie istotne kwestie: po pierwsze - jak należy ten materiał dowodowy, w tym orzeczenia lekarskie, traktować po wejściu w życie rozporządzenia RM z 2009 r.; po drugie- czy charakterystyka jednostki chorobowej (choroby słuchu) w nowym rozporządzeniu odpowiada charakterystyce zawartej w rozporządzeniu z 2002 r.

Stosownie do § 11 ust. 1 rozporządzenia RM z 2009 r., z zastrzeżeniem ust. 2, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Zatem czynności dowodowe przeprowadzone w rozpatrywanej sprawie przed 3 lipca 2009 r. (data wejścia w życie rozporządzenia) uznać trzeba za wiążące.

W załączniku do rozporządzenia RM z 2002 r.: "Wykaz chorób zawodowych", pod pozycją 21 znajduje się jednostka chorobowa określona jako "Obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz".

W załączniku do rozporządzenia RM z 2009 r.: "Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym", pod pozycją 21 ujęto: "Obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz"

W obu przypadkach okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 2 lata.

Analiza definicji (opisu) choroby wskazuje, iż charakterystyka choroby jedynie w części różna: w rozporządzeniu RM z 2009 r. dodano nowy typ ubytku słuchu tj. czuciowo-nerwowy. Natomiast w pozostałym zakresie charakterystyki są identyczne.

Przywołane wyżej rozporządzenie Rady Ministrów z 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, podjęte na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p., określiło wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych.

Rozpoznanie choroby zawodowej, jak wynika z analizy powinno przebiegać na zasadach i w trybie przewidzianym w tym rozporządzeniu.

Zgodnie z § 5 ust. 1 właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z 2006 r. Nr 141, poz. 1011 oraz z 2008 r. Nr 220, poz. 1416 i Nr 234, poz. 1570) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych I lub II stopnia. Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy; kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych); poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych oraz jednostki organizacyjne zakładów opieki zdrowotnej, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby (ust. 2 § 5). Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy.

Lekarz, o którym mowa w § 5 ust., wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania ("orzeczenie lekarskie"), na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1). Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie, we wskazanym zakresie, do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego oraz pracownika lub byłego pracownika .

Stosownie przy tym do § 8 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 rozporządzenia.

Po przeprowadzeniu postępowania wedle wskazanych wyżej zasad, organy inspekcji sanitarnej nie stwierdziły u R.H. choroby zawodowej. Podstawę zaskarżonej decyzji [...]PWIS, jak i organu I instancji, stanowiły orzeczenia lekarskie sporządzone przez uprawnione jednostki orzecznicze I i II stopnia tj. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K.-Poradnia Chorób Zawodowych w S. (dalej. WOMP) (z dnia [...] nr [...]; orzeczenie uzupełniające z dnia [...], nr [...]; kolejne orzeczenie uzupełniające z dnia [...], nr [...]) oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego – Przychodnia Chorób Zawodowych w S. (dalej: IMPiZŚ), (z dnia [...] nr [...]; orzeczenie uzupełniające z dnia [...], nr [...] oraz opinię z dnia [...] nr [...]). W trakcie postępowania wyjaśniającego uzyskano również orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w Ł. z dnia [...], nr [...] oraz z dnia [...], nr [...].

Treść wszystkich orzeczeń jest analogiczna: jednostki orzecznicze nie znalazły podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, mimo istnienia narażenia zawodowego.

Natomiast, jak podnoszono wyżej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 19 czerwca 2009 r. sygn. akt IV SA/Gl 900/08, wobec rozbieżności w orzeczeniach lekarskich uzyskanych przed jego wydaniem zobowiązał organy inspekcji sanitarnej do ich wyjaśnienia. W szczególności zwrócił uwagę na fakt, iż inaczej został określony poziom ubytku słuchu w orzeczeniu lekarskim IMP w Ł. z dnia [...] nr [...] ((40 dB UP, 43,3 dB UL) w stosunku do orzeczeń WOMP (UP-48 dB; UL – 50dB) oraz IMPiZŚ (UP – 63,50,52,50,53 dB; UL – 53,37,55,47,70 dB). Ponadto w orzeczeniach tych wskazano na odmienny rodzaj schorzenia – i to w obu uszach (IMP w Ł. – prawostronne odbiorcze upośledzenie słuchu typu ślimakowego; lewostronne czuciowo-nerwowe upośledzenie słuchu. IMPiZŚ – niedosłuch odbiorczy obustronny bez lokalizacji ślimakowej. WOMP – fluktuacyjne uszkodzenie słuchu o charakterze nietypowym dla skutków oddziaływania hałasu na narząd słuchu ). Zdaniem Sądu, orzeczenia lekarskie leżące u podstaw zaskarżonej decyzji i stanowiące kluczowe dowody w sprawie powinny podlegać właściwej ocenie, która powinna zatem doprowadzić do jednoznacznego określenia występującego u skarżącego schorzenia narządu słuchu. Dopiero takie ustalenia pozwoliłyby na zakwalifikowanie tego schorzenia z punktu widzenia prawa materialnego, regulującego problematykę chorób zawodowych.

Przyjdzie zauważyć, że stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Zdaniem składu orzekającego organ odwoławczy, jak i organ pierwszej instancji, uwzględniły wskazania co do dalszego postępowania wynikające z tego wyroku.

PPIS w K., po uchyleniu jego decyzji z dnia [...] przez PWIS w K., pismem z dnia [...] zwrócił się do WOMP o wykonanie dodatkowych badań i wydanie orzeczenia uzupełniającego. W orzeczeniu uzupełniającym WOMP z dnia [...] [...] znalazło się rozpoznanie analogiczne jak we wcześniejszym orzeczeniu tej jednostki z dnia [...]. Na wniosek skarżącego o przeprowadzenie badań zostało sporządzone uzupełniające orzeczenie lekarskie IMPiZŚ z dnia [...] nr [...], także zawierające podobne rozpoznanie jak w orzeczeniu z dnia [...] nr [...]. Ponadto, na wniosek PPIS w K., IMPiZŚ w S. pismem z dnia [...] wystąpił do IMP im. [...] o przeprowadzenie badań R.H. i wydanie orzeczenia. Także i to orzeczenie z dnia [...] nr [...] powtarzało wcześniejsze rozpoznanie .Ze względu na dalej utrzymujące się rozbieżności między tymi orzeczeniami w zakresie wielkości jak i charakteru stwierdzonego niedosłuchu PPIS w K. pismem z dnia [...] wystąpił do IMPiZŚ w K. o jednoznaczne określenie poziomu i rodzaju występującego u skarżącego schorzenia narządu słuchu.

Pismem z dnia [...] nr [...] IMPiZŚ w S. wyjaśnił, iż ustalenia dotyczące progu słuchu uwzględniające wyniki badania obiektywnego ABR przeprowadzonego w latach [...] i [...] w obu jednostkach medycznych II stopnia są zbliżone i wynoszą 45 dB oraz 42 dB. Należy przyjąć ich najwyższą wiarygodność i zgodność ze stanem obiektywnym w dacie badania. Jednocześnie podkreślono, iż różne wyniki badań uzyskiwanych z zastosowaniem audiometrii tonalnej (badania subiektywnego) mogą być determinowane czynnikami wewnętrznymi (np. samopoczucie, stosowane leki itp.).

W kwestii rodzaju schorzenia także uznano za zgodne konkluzje orzeczeń lekarskich jednostek II stopnia, bowiem niedosłuch czuciowo-nerwowy obejmuje lokalizacyjnie zarówno niedosłuch odbiorczy o lokalizacji ślimakowej, jak i niedosłuch odbiorczy o lokalizacji pozaślimakowej. .

W tym miejscu należy podkreślić, ze Sąd nie dopatrzył się podstaw do kwestionowania prawidłowości opinii kompetentnych placówek medycznych. Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, podjęte przez uprawnionego lekarza jednostki orzeczniczej I i II stopnia, ma charakter szczególnej opinii, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia. Podkreśla to NSA w wyroku z dnia 12 maja 2010 r. , I OSK 335/10 (LEX nr 597546): "Państwowy Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej."

Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ocenie dowodowej w zakresie zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 §1 i art. 107 § 3 K.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponują środkami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć.

W ocenie składu orzekającego postępowanie prowadzone prze organ odwoławczy, jak i organ pierwszej instancji wyroku WSA w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2009 r., było prowadzone zgodnie z oceną prawną oraz zaleceniami z niego wynikającymi. W szczególności wyjaśniono problem rozbieżności między orzeczeniami lekarskimi uprawnionych jednostek medycznych dotyczące poziomu niedosłuchu oraz jego rodzaju.

Reasumując, w wyniku prowadzonego postępowania ustalono, iż nie zostały spełnione przesłanki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej. Po pierwsze – skarżący niewątpliwie pracowała w narażeniu zawodowym w okresie [...] rok, przy czym uszło uwadze organów orzekających w sprawie to, że przepisy rozporządzenia RM z 2009 r. (podobnie jak przepisy rozporządzenia z 2002 r.) w stosunku do choroby wskazanej w pozycji 21 przewidują 2 letni okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u R.H. zostało wszczęte dopiero w [...] r. (pierwsze czynności w sprawie), stąd nie było możliwe wydanie decyzji pozytywnej z tego właśnie względu. Po drugie – jak wynika z orzeczeń lekarskich uzyskanych w przedmiotowej sprawie nie zostało ustalone w sposób nie budzący wątpliwości, iż niedosłuch skarżącego odpowiada parametrom określonym w definicji choroby zawodowej zawartej w poz. 21 załącznika do rozporządzenia RM z 2009 (analogiczne parametry określało rozporządzenie z 2002 r.) tj. podwyższenie progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz. Wedle orzeczenia lekarskiego IMPiZŚ w S. z dnia [...] ubytek słuchu wynosi: UP-45 dB, UL – 45 dB. Zgodnie z orzeczeniem IMP w Ł. z dnia [...]: UP – 42 dB, UL – 42 dB ( wynika badan przy zastosowaniu ABR). Po trzecie – orzeczenia lekarskie jednoznacznie wykluczają związek przyczynowy pomiędzy warunkami pracy (narażeniem zawodowym) a stwierdzonym niedosłuchem, wskazując na jego źródło w postaci urazu głowy z wstrząśnieniem mózgu przebytego w [...] r. O pozazawodowych przyczynach niedosłuchu świadczy także fakt, iż niedosłuch nie ma cech klinicznych stopniowo pogłębiającego się w kolejnych latach narażenia zawodowego powodowanego działaniem hałasu uszkodzenia w obrębie ucha wewnętrznego.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 p.p.s.a.