Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 738/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1 pkt 3, ust. 4 pkt 2, ust. 5 i 8
journal: Dz.U. 2019 poz 1167
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności.

SENTENCJA

Dnia 12 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) Protokolant : st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi [...] "[...]" na uchwałę Lokalnej Grupy Działania Stowarzyszenia [...] z dnia 19 października 2023r. nr [...] w przedmiocie ponownej oceny wniosku o udzielenie wsparcia finansowego w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 I. stwierdza, że ponowna ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, II. przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Lokalną Grupę Działania Stowarzyszenie [...], III. zasądza od Lokalnej Grupy Działania Stowarzyszenie [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Lokalna Grupa Działania Stowarzyszenie [...] (dalej: LGD SWdP/organ) w piśmie z 20 października 2023 r., doręczonym w dniu 23 października 2023 r., poinformowało Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi [...] "[...]" o wyniku ponownej oceny wniosku o przyznanie pomocy na "Budowę ogólnodostępnego miejsca DERBY dla mieszkańców z terenu działania Lokalnej Grupy Działania Stowarzyszenia [...]", złożonego w ramach naboru wniosków o udzielenie pomocy na operacje w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" z wyłączeniem projektów grantowych oraz operacji w zakresie podejmowania działalności gospodarczej objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy.

Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi [...] "[...]" (dalej: wnioskodawca/ skarżący/strona) w dniu 31 lipca 2023 r., w odpowiedzi na ogłoszenie LGD o naborze wniosków na operacje w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" z wyłączeniem projektów grantowych oraz operacji w zakresie podejmowania działalności gospodarczej objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej: Program; PROW) złożyło ww. wniosek o przyznanie pomocy.

Rada Decyzyjna LGD SWdP na podstawie art. 21 ust. 5 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1554 ze zm.) pismem z 24 sierpnia 2023 r. poinformowała wnioskodawcę, że jego operacja złożona w ramach naboru nr 37/2023 jest zgodna z LSR i w wyniku oceny przez Radę Decyzyjną wg lokalnych kryteriów wyboru uzyskała 8 pkt, znajdując się na 2. miejscu listy operacji wybranych do dofinansowania tzw. operacji, które spełniają warunki wstępne, są zgodne z LSR oraz uzyskały minimalną liczbę pkt. Wyjaśniono, że operacja wnioskodawcy została wybrana do dofinansowania, lecz nie będzie mieścić się w ramach limitu środków wskazanych w ogłoszeniu o naborze wniosków.

Na postawie Karty oceny według lokalnych kryteriów wyboru operacji, na 9 pkt wnioskodawca uzyskał 8, w tym 0 pkt w ramach kryterium 6. "Działania inwestycyjne w turystyce". W ramach oceny tego kryterium stwierdzono, że projekt nie zakłada realizacji działań inwestycyjnych przyczyniających się do wzrostu turystyki na obszarze LGD SWDP. W Lokalnej Strategii Rozwoju na l. 2016-2022 (LSR) wskazano mocne i słabe strony ruchu turystycznego na obszarze LGD. Określono także w jaki sposób podejmowane działania będą oddziaływać na środowisko lokalne. W przypadku turystyki działania inwestycyjne mierzone są za pomocą wskaźnika Schneidera (intensywność ruchu turystycznego). Wskaźnik ten wyraża liczbę turystów korzystających z noclegów przypadających na 100 stałych mieszkańców obszaru. Dlatego też działania inwestycyjne w turystyce odnoszą się do tworzenia miejsce noclegowych oraz zasobów infrastruktury turystycznej. Zaplanowane we wniosku działania odnoszą się do sfery rekreacyjnej. W kryterium tym nie przyznano pkt.

W następstwie otrzymanej informacji o wyniku oceny, Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi [...] "[...]" 31.08.2023 r. wniosło protest, nie zgadzając się z oceną wniosku w ramach kryterium 6. - Działania inwestycyjne w turystyce. Podniesiono, ze operacja Stowarzyszenia miała na celu rozwijanie i modernizację infrastruktury rekreacyjno-kulturowej, została niesłusznie odrzucona w procesie oceny. Zdaniem strony operacja ta była zgodna z założeniami LSR, która wyraźnie podkreśla potencjał turystyczny obszaru LGD SWdP. Obszar ten oferuje zróżnicowaną ofertę turystyczną, malownicze krajobrazy, lokalną kulturę oraz możliwości aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu, a agroturystyka stanowi kluczowy element. Obszar LGD dynamicznie rozwija te dziedzinę, tworząc wyjątkową ofertę dla miłośników natury, kultury i aktywności. Dlatego operacja strony zakładając rozwijanie infrastruktury rekreacyjno-kulturowej byłaby znaczącym wkładem w rozwijanie atrakcyjności turystycznej regionu. Przy współpracy z lokalnymi partnerami operacja tworzyłaby przestrzeń spotkań, integracji i aktywnego spędzania czasu. Znaczna liczba gospodarstw agroturystycznych w obszarze, w tym 6 w [...], dodatkowo podkreśla potrzebę stworzenia atrakcyjnych miejsc dla turystów. Zdaniem strony wartość wskaźnika Schneidera wskazuje na stosunkowo dobrą pozycję obszaru LGD SWdP w porównaniu z innymi obszarami podregionu kaliskiego. Operacja była więc solidnie uzasadniona i zgodna z priorytetami LSR oraz potencjałem turystycznym obszaru. Niewłaściwie więc LGD oceniła operację co do kryterium przyczyniania się do wzrostu turystyki i atrakcyjności regionu.

Strona sformułowała następujące zarzuty:

1. Operacja nie została właściwie doceniona pod względem jej oddziaływani na turystykę i atrakcyjność regionu.

2. Operacja, choć nie mieści się w limicie środków wskazanych w ogłoszeniu, wnosi znaczącą wartość dodaną dla obszaru LGD.

3. Operacja ma duże wsparcie i zaangażowanie lokalnej społeczności oraz może przyczynić się do wzrostu integracji i aktywności.

4. Operacja stanowi innowacyjne podejście do rozwijania infrastruktury rekreacyjno-kulturowej na obszarze LGD, łącząc różnorodne elementy infrastruktury w jedno zintegrowane miejsce.

5. Operacja stawia na zrównoważony rozwój i ochronę środowiska poprzez wykorzystanie ekologicznych materiałów budowlanych oraz edukację ekologiczną.

Każdy z zarzutów został uzasadniony. Nadto w podsumowaniu podano, że całość projektu realizowana jest na terenie historycznym (miasto [...]) i turystycznym (terenu [...] bogactwem zabytków w postaci domów z rudy darniowej), którego wartość strona chce podnieść i wskazać turystom, gdzie znajdują się obiekty warte zwiedzenia poprzez zamieszczenie tablicy informacyjnej o lokalizacji zabytków na terenie gminy [...]. Na tej samej działce nr [...] w [...], która znajduje się w zabytkowej części miasta o charakterystycznym układzie architektonicznym, przy jednym z dwóch placów centralnych, bezpośrednio przy kompleksie klasztornym z XVIII w. oraz w pobliżu innych atrakcji turystycznych (Kolegiata, Pałac [...], rzeka [...], Wioska [...]), znajduje się zabytkowa kamienica z pocz. XX w., otoczona zabytkowym 200-letnim murem, przy której powstaje ogólnodostępny ogród botaniczny, przeznaczony dla wszystkich grup społecznych. Na terenie zaś całej gminy dostępna jest baza noclegowa gospodarstw agroturystycznych. Również we wspomnianej kamienicy, która obecnie jest remontowana pod nadzorem konserwatora zabytków, będzie możliwość krótkotrwałego zakwaterowania.

Rada Decyzyjna SWdP jako Lokalna Grupa Działania w dniu 19.10.2023 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie ponownej oceny wniosku Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi [...] "[...]" (dalej: skarżący/strona) o przyznanie pomocy ukierunkowanej na objęte protestem kryteria wyboru operacji – w stosunku do wniosku o przyznanie pomocy nr [...], jednogłośnie stwierdzono, że brak jest podstaw do zmiany podjętej 23.08.2023 r. oraz 7.09.2023 r. decyzji, postanawiając o utrzymaniu poprzedniego stanowiska w sprawie.

W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, że w granicach ponownego badania oceniono, czy projekt zakłada realizację działań inwestycyjnych przyczyniających się do wzrostu turystyki w obszarze LGD (kryt. 6.). Wyjaśniono. że Inwestycje/Działania inwestycyjne – to wykorzystanie środków finansowych w celu nabycia np. aktywów trwałych. W LSR na l. 2016-2022 wskazano mocne i słabe strony ruchu turystycznego na obszarze LGD. Określono także w jaki sposób podejmowane działania będą oddziaływać na środowisko lokalne. W przypadku turystyki działania inwestycyjne mierzone są za pomocą wskaźnika Schneidera (intensywność ruchu turystycznego), który wyraża liczbę turystów korzystających z noclegów przypadających na 100 stałych mieszkańców obszaru. Działania inwestycyjne w turystyce odnoszą się więc do tworzenia miejsc noclegowych oraz zasobów infrastruktury turystycznej. Infrastrukturę turystyczną tworzy zespół obiektów i urządzeń stanowiących wyposażenie określonego terenu, umożliwiających zaspokojenie potrzeb turystów. Wg literatury infrastruktura turystyczna składa się z 4 komponentów: bazy noclegowej, bazy gastronomicznej, bazy komunikacyjnej, bazy towarzyszącej. Baza noclegowa obejmuje wszelkiego rodzaju obiekty noclegowe, ich części lub części specjalne dostosowanych środków transportowych, a także wyodrębnione tereny z urządzeniami bezpośrednio związanymi z obsługą turystów. Obszar ten uznawany jest za podstawowy element infrastruktury turystyki, a wielkość i struktura infrastruktura noclegowej jest głównym wskaźnikiem oddziaływania na branżę (co znajduje również potwierdzenie w LSR poprzez wskaźnik Schneidera). Zakres rzeczowo-finansowy operacji pozwala zakwalifikować projekt do bazy towarzyszącej. W literaturze przedmiotu baza towarzysząca obejmuje pozostałe obiekty, urządzenia i usługi umożliwiające realizację różnych form turystyki, wypoczynku i rekreacji. Mają one charakter usługowy, handlowy, rozrywkowy, kulturalny i sportowy. Oprócz tego nie zaspokajają potrzeby turystów, bardzo często warunkują też rozwój funkcji turystycznej na określonym obszarze. Wyróżnia się 2 główne grupy obiektów należących do bazy uzupełniającej: 1) instrukcje i urządzenia tur.-rekreacyjne służące zaspokajaniu potrzeb przede wszystkim turystów i umożliwiające stałym mieszkańcom danego obszaru/miejsca korzystanie z tych urządzeń podczas ich wypoczynku, 2) instrukcje i urządzenia paraturystyczne umożliwiające korzystanie z najszerszego zakresu usług związanych z codziennymi potrzebami stałych mieszkańców, z których mogą korzystać również turyści.

W związku z powyższym LGD analizując wniosek w zakresie sekcji B.V. "Zestawienie rzeczowo-finansowe" oraz sekcji B.VI. "Opis zadań wym. w zestawieniu rzecz.-finans. operacji" uznała, że znaleźć można informację o zakupie (poz. I.A.4.3.) Tablicy informacyjnej pt. "Gdzie jesteś? mającą zawierać plan gmin. Koszt tablicy oszacowano na 500 zł, lecz brak jest wyszczególnienia, jakie informacje turystyczne miałyby się na niej znaleźć (poza mapą gminy). Koszt tablicy tej stanowi jedynie 0,24% całkowitej wartości kosztów. Odnosząc się do zapisów zawartych w fiszce operacji (pkt 6 działania inwestycyjne), które przyczynią się do wzrostu turystycznego w kontekście podniesionych zarzutów LGD podała, co następuje.

Odnośnie 1. zarzutu "Nasza operacja nie została właściwie doceniona pod względem jej oddziaływania na turystykę i atrakcyjność regionu" wskazano, że planowana operacja nie wpłynie na zwiększenie atrakcyjności turystycznej. Strona sama wskazuje w celu operacji "stworzenie miejsca sport.-rekreacyjnego w celu aktywizacji i integracji mieszkańców". Pod uwagę wzięto zakres rzecz.-finans. operacji i zestawiono go z obecnie istniejącymi atrakcjami turystycznymi na obszarze gm. [...] oraz LGD. Zastosowanie mierzalnego wskaźnika Schneidera pozwala określić charakter planowanej operacji i uznanie jej za sprzyjającą rozwojowi turystyki lub nie. Wskaźnik ten ma silne oddziaływanie na turystykę i atrakcyjność regionu, jednak brak odzwierciedlenia realizacji ww. wskaźnika w operacji.

Co do 2. zarzutu "Nasza operacja choć nie mieści się w limicie środków wskazanym w ogłoszeniu, wnosi znaczącą wartość dodaną dla obszaru LGD" wskazano, że wartością dodaną operacji jest sama infrastruktura. W zapisach wniosku oraz fiszki operacji brak wskazania konkretnych możliwości wykorzystania planowej infrastruktury w kontekście turystyki.

Odnośnie zarzutu 3. "Nasza operacja ma duże wsparcie i zaangażowanie lokalnej społeczności oraz może przyczynić się do wzrostu integracji i aktywności" LGD podała, że zarzut ten nie odnosi się do turystyki, a jedynie wskazuje na potencjalne możliwości budowania kapitału społecznego wśród lokalnej społeczności.

W zakresie zarzutu 4. "Nasza operacja stanowi innowacyjne podejście do rozwijania infrastruktury rekr..-kulturowej na obszarze LGD, łącząc różne elementy infrastruktury w jedno zintegrowane miejsce" LGD uznała, że i ten zarzut nie odnosi się do turystyki, a porusza kwestie związane z innowacyjnością operacji. Strona opisała innowacyjność w pkt 3. fiszki operacji, za co otrzymał maks. liczbę pkt.

Co do 5. zarzutu "Nasza operacja stawia na zrównoważony rozwój i ochronę środowiska poprzez wykorzystanie ekologicznych materiałów budowlanych oraz edukację ekologiczną" LGD stwierdziła, że nie dotyczy on turystyki, bowiem wykorzystanie ekologicznych materiałów oraz zastosowanie rozwiązań sprzyjających ochronie środowiska i klimatu strona opisała w pkt 7. fiszki operacji, za co przyznano maks. liczbę pkt. We wniosku i proteście wskazano na "prowadzenie działań edukacyjnych na temat ochrony środowiska", jednak brak we wniosku i fiszce konkretnych zapisów dotyczących ww. działań. Zapisy te mają charakter deklaratywny, niemający pokrycia w zapisach wniosku.

Reasumując LGD uznała, że opis zawarty we wniosku, fiszce operacji i proteście nie pozwalał przyznać punktu w ramach kryt. 6. Strona chce zrealizować operację kierując swoją ofertę głównie do mieszkańców obszaru LGD, co nie przyczyni się do wzrostu dochodów z tytułu korzystania z miejsc noclegowych np. hoteli czy agroturystyki, a w konsekwencji nie stanowi wartości dodanej dla realizacji LSR. Zdaniem LGD argumenty Zarządu Woj. Wlkp. nie pozwalają znaleźć nowych okoliczności, które pozwoliłyby na zmianę decyzji. Wykorzystanie wskaźnika Schneidera nie jest zawężające w ocenie ww. kryterium, bowiem dotyczy on oddziaływania dla celu ogólnego - I. Poprawa jakości życia, aktywizacja i integracja mieszkańców oraz promocja turystyki na obszarze LGD SWDP, w którym zawierają się projekty z zakresu rozwijania i/lub wyposażenia obiektów spełniających funkcje społeczne, kulturalne i sportowo-rekreacyjne (w ramach tego przedsięwzięcia złożono wniosek). Stąd przyjęcie ww. wskaźnika w kryterium 6. wynika z logiki LSR.

LGD zważyła, że stanowisko Zarządu Woj. wskazuje, że oceniana operacja sama w sobie nie stanowi inwestycji w turystykę. Wskazanie, że obiekt ujęty w operacji spowoduje wzrost dochodów z tytułu korzystania z miejsc noclegowych jest zbyt daleko idące. Infrastruktura wyszczególniona w zakresie rzecz.-finans. zbliżona jest do infrastruktury występującej na obszarze LGD SWdP (np. plac zabaw, mała architektura, bule, budki lęgowe dla owadów i motyli) i w opinii LGD nie jest to infrastruktura turystyczna lub infrastruktura, która przyczyni się do wzrostu turystyki. W zestawieniu rzecz.-finans. brak jest elementów o szczególnych walorach turystycznych. Stosowanie zbyt szerokiej interpretacji kryt. 6. pozwoli przyjąć, że każda inwestycja w infrastrukturę może być zakwalifikowana jako działanie inwestycyjne w turystyce. Inwestycja w drogę, oświetlenie czy nasadzenie drzew i krzewów, wg stanowiska Zarządu Woj. [...] mogą być uznane za działania inwestycyjne, które mają za zadanie dopełnić istniejącą ofertę turystyczną na tle innych walorów obszaru i może przyczynić się do wzrostu turystyki. W ramach naboru [...] inny wnioskodawca przewidział budowę boiska sportowego, która to infrastruktura ma podobny charakter do infrastruktury strony, co w opinii LGD nie ma waloru turystycznego (nie przyznano pkt) i nie przyczynia się do wzrostu turystyki. Trudno więc uznać za zasadne stanowisko Zarządu Woj., które pozwala na tak szeroką interpretację.

Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi [...] "[...]" w skardze wniesionej do Sądu na powyższą uchwałę LGD Stowarzyszenie "[...]" w sprawie ponownej oceny wniosku o przyznanie pomocy nr [...] w kryterium 6. – działanie inwestycyjne w turystyce w zakresie nieprzyznania punktu dla przedmiotowego wniosku. Skarżący wniósł o przyznanie ww. wnioskowi co najmniej 1 pkt w kryterium 6. – działania inwestycyjne w turystyce.

W motywach skargi podniesiono, że we wniosku wielokrotnie wskazuje się, że operacja strony zakładająca rozwijanie infrastruktury rekreacyjno-kulturowej byłaby znaczącym wkładem w rozwijanie atrakcyjności turystycznej regionu. Istnieje konieczność stworzenia atrakcyjnych miejsc dla turystów. Operacja ta była solidnie uzasadniona i zgodna z priorytetami LSR oraz potencjałem turystycznym, przyczyniłaby się do wzrostu turystyki i atrakcyjności REGIONU. Stanowi ona innowacyjny projekt i wyróżnia się na tle innych inicjatyw ze względu na kompleksowe podejście do tworzenia infrastruktury rekreacyjno-turystycznej. Operacja jest jednym z celów większego projektu. Całość realizowana jest na terenie historycznym (miasto [...] i turystycznym (terenu [...] bogactwem zabytków w postaci domów z rudy darniowej), którego wartość strona chce podnieść i wskazać turystom, gdzie znajdują się obiekty warte zwiedzenia poprzez zamieszczenie tablicy informacyjnej o lokalizacji zabytków na terenie gminy [...]. Na tej samej działce nr [...] w [...], która znajduje się w zabytkowej części miasta o charakterystycznym układzie architektonicznym, przy jednym z dwóch placów centralnych, bezpośrednio przy kompleksie klasztornym z XVIII w. oraz w pobliżu innych atrakcji turystycznych (Kolegiata, Pałac [...], rzeka [...], Wioska [...]), znajduje się zabytkowa kamienica z pocz. XX w., otoczona zabytkowym 200-letnim murem, przy której powstaje ogólnodostępny ogród botaniczny, przeznaczony dla wszystkich grup społecznych. Na terenie zaś całej gminy dostępna jest baza noclegowa gospodarstw agroturystycznych. Również we wspomnianej kamienicy, która obecnie jest remontowana pod nadzorem konserwatora zabytków, będzie możliwość krótkotrwałego zakwaterowania. Skarżący dodał, że jego argumenty szeroko poparł Zarząd Woj. [...] który protest uwzględnił i skierował do ponownej oceny. Pomimo tego LGD nie przeprowadziła ponownej obiektywnej oceny, nie przyznając co najmniej 1 pkt w kryt. 6., co spowodowałoby, że operacja zmieściłaby się w limicie przyznanych środków.

Do skargi załączono wymaganą prawem dokumentację.

Na rozprawie w dniu 12 stycznia 2024 r. stawiła się A. W. – Prezes Stowarzyszenia. Za LGD SWdP nie stawił się nikt, stwierdzono prawidłowe zawiadomienie o terminie rozprawy. Prezes Stowarzyszenia wniosła i wywiodła jak w skardze. Na pytanie Sądu podała zaś, że nie jest jej wiadomym, czy środki przeznaczone na przedmiotową operację zostały rozdysponowane przez organ.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jako zasadną należało uwzględnić.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Akty poddane kontroli sądów administracyjnych zostały wymienione w art. 3 § 2 P.p.s.a. Stosownie do przepisu art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Do ustaw szczególnych, o których mowa w tym przepisie, zalicza się ustawę z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 943 ze zm., dalej: ustawa o rozwoju lokalnym), jak i ustawę z dnia 11 lipca 2014r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 818 ze zm., dalej: ustawa wdrożeniowa)

Stosownie do art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy o rozwoju lokalnym – w brzmieniu obwiązującym w dacie oceny wniosku, jak i w dacie zamknięcia rozprawy – od wyniku wyboru, który powoduje, że operacja nie mieści się w limicie środków wskazanym w ogłoszeniu o naborze wniosków o udzielenie wsparcia, o którym mowa w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1303/2013, przysługuje podmiotowi ubiegającemu się o wsparcie, o którym mowa w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1303/2013 [tj. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. - aktualnie: Dz.U.UE.L. z 2023 r. poz. 63, s.1], prawo wniesienia protestu. Z kolei art. 22 ust. 8 ustawy o rozwoju lokalnym stanowił, do wnoszenia protestu i postępowania wszczętego na skutek jego wniesienia przepisy art. 53 ust. 2 i 3, art. 56 ust. 2 oraz art. 57-67 ustawy wdrożeniowej stosuje się odpowiednio. Natomiast w myśl z art. 61 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, w tym w przypadku, o którym mowa w art. 66 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a.

Według art. 61 ust. 8 ustawy wdrożeniowej sąd administracyjny wyniku rozpoznania skargi może: 1) uwzględnić skargę, stwierdzając, że: a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 39 ust. 1, b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 55 albo art. 39 ust. 1; 2) oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia; 3) umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe.

Dodatkowo wspomnieć trzeba, że z dniem 15 marca 2023 r. doszło do zmiany ustawy o rozwoju lokalnym, co nastąpiło na podstawie art. 138 w zw. z art. 169 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U. z 2023 r., poz. 412) - dalej: ustawa PS WPR. Aktualnie ustawa o rozwoju lokalnym w art. 22h ust. 9 stanowi, że w wyniku rozpoznania skargi wojewódzki sąd administracyjny może: 1) uwzględnić skargę, stwierdzając, że: a) ocena operacji została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez LGD, b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do rozpatrzenia przez zarząd województwa albo LGD; 2) oddalić skargę - w przypadku jej nieuwzględnienia; 3) umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe. Brzmienie tego przepisu jest zatem zasadniczo tożsame z art. 61 ust. 8 ustawy wdrożeniowej, z tym że odnosi się do postępowań prowadzonych przez LGD na podstawie ustawy o rozwoju lokalnym.

Odnotować wypada również, że zgodnie z art. 161 ustawy PS WPR do realizacji rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność, o którym mowa w części drugiej w tytule III w rozdziale II rozporządzenia PEiR(UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Europejskiego Funduszu Społecznego stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 138 w brzmieniu dotychczasowym.

Przywołane ustawy szczególne nie określają innego kryterium sprawowania kontroli sądowej niż przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), a mianowicie pod kątem zgodności z prawem. Stosownie do art. 58 ust. 2 pkt 2 ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 22 ust. 8 ustawy o rozwoju lokalnym, w przypadku uwzględnienia protestu właściwa instytucja, o której mowa w art. 55 ustawy wdrożeniowej [tu: zarząd województwa - patrz: art. 22 ust. 5 ustawy o rozwoju lokalnym], może przekazać sprawę instytucji, o której mowa w art. 39 ust. 1, w celu przeprowadzenia ponownej oceny projektu, jeżeli stwierdzi, że doszło do naruszeń obowiązujących procedur i konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na wynik oceny, informując wnioskodawcę na piśmie o przekazaniu sprawy. Tak też się stało w niniejszej sprawie, co miało istotne znaczenie dla oceny prawidłowości zakwestionowanego rozstrzygnięcia w przedmiocie ponownej oceny wniosku.

Dodać należy, że sąd administracyjny co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (art. 134 § 2 p.p.s.a.).

Ponieważ stosownie do art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy o rozwoju lokalnym wnioskodawca wskazał w proteście kryteria wyboru projektów, z których oceną się nie zgadza w zakresie przeprowadzonej oceny, to kontrola sądu w tej sytuacji polegała na weryfikacji – pod kątem zgodności z prawem – ponownej oceny projektu już tylko w zakresie zaskarżonego kryterium 6 – Działania inwestycyjne w turystyce.

Co istotne zgodnie z art. 22 ust. 8 ustawy o rozwoju lokalnym (w brzmieniu sprzed 15 marca 2023 r.) do wnoszenia protestu i postępowania wszczętego na skutek jego wniesienia przepisy art. 53 ust. 2 i 3, art. 56 ust. 2 oraz art. 56-67 ustawy w zakresie polityki spójności stosuje się odpowiednio, z tym że w weryfikacji, o której mowa w art. 56 ust. 2 ustawy w zakresie polityki spójności, a także w ponownej ocenie, o której mowa w art. 58 ust. 3 ustawy w zakresie polityki spójności, nie mogą brać udziału osoby, które były zaangażowane w przygotowanie projektu; przepisy art. 24 § 1 pkt 1-4 oraz 6 i 7 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio (pkt 2a), a art. 66 ust. 2 ustawy w zakresie polityki spójności ma zastosowanie, gdy zostanie wyczerpana kwota środków, o których mowa w art. 33 ust. 5 rozporządzenia nr 1303/2013, przewidzianych w umowie ramowej na realizację danego celu głównego LSR w ramach środków pochodzących z danego EFSI (pkt 3). Przepis art. 58 ustawy w zakresie polityki spójności stanowi zaś, że ponowna ocena projektu polega na powtórnej weryfikacji projektu w zakresie kryteriów i zarzutów, o których mowa w art. 54 ust. 2 pkt 4 i 5.

W ocenie Sądu LGD SWdP dokonując ponownie oceny projektu nie sprostała wymogom powyższych przepisów, w szczególności nie dokonała oceny zgodnie z wytycznymi i oceną Zarządu Województwa [...] wyrażoną aktem z 28.09.2023 r. Zarzuty strony okazały się zatem zasadne w takim aspekcie, w jakim przypisać odnoszą się do braku przeprowadzenia w sposób przejrzysty, bezstronny i rzetelny ponownej oceny projektu wnioskodawcy, w ramach wyboru projektów do dofinansowania. Sąd uznaje, że ocena ta została przeprowadzona przez LGD SWdP z naruszeniem art. 21 ust. 4 pkt 2 ustawy o rozwoju lokalnym oraz art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 22 ust. 8 ustawy o rozwoju lokalnym. W rezultacie LGD dopuściła się uchybienia obowiązków wynikających z art. 125 ust. 3 lit. a) rozporządzenia nr 1303/2013, który przewiduje, że stosowane procedury wyboru i kryteria powinny zapewniać, że operacje przyczynią się do osiągnięcia celów szczegółowych i rezultatów odpowiednich priorytetów (i), są niedyskryminacyjne i przejrzyste (ii) oraz są zgodne z ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 7 i 8, tj. zasadą równości płci i niedyskryminacji oraz zasadą zrównoważonego rozwoju (iii).

Z punktu widzenia przywołanych przepisów ustawy o rozwoju lokalnym oraz ustawy wdrożeniowej najistotniejszą kwestią jest to, że projekt zgłoszony w procedurze konkursowej podlega ocenie pod względem spełnienia kryteriów wyboru projektów. Przepis art. 22 ust. 4 ustawy o rozwoju lokalnym przewiduje, że rada dokonuje wyboru operacji realizowanych przez podmioty inne niż LGD: 1) spośród operacji, które są zgodne z LSR; 2) na podstawie kryteriów wyboru określonych w LSR. Nawet bowiem, jeżeli dla zapewnienia spójności operacji z LSR niezbędne jest określenie warunków wyboru operacji, w szczególności odnoszących się do zakresu operacji, miejsca jej realizacji lub podmiotu ubiegającego się o udzielenie wsparcia (art. 18a ust. 1 ustawy wdrożeniowej), warunki te nie mogą być sprzeczne z kryteriami wyboru operacji określonymi w LSR (art. 18a ust. 2).

W świetle powołanych przepisów Sąd stwierdza, że dokonując kontroli zaskarżonego aktu, należało zbadać, czy wybór projektu został przeprowadzony zgodnie z zasadami wynikającymi z powyżej przywołanych przepisów, a nadto, czy stosownie do wymogu z art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej nastąpiło to w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny. Zasada równego dostępu do pomocy nakłada na instytucje odpowiedzialne za realizację zadań polityki rozwoju obowiązek równego traktowania wszystkich beneficjentów pomocy oraz formułuje zakaz jakiegokolwiek faworyzowania lub dyskryminowania niektórych z nich. Naruszenie którejkolwiek z zasad wymienionych w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej stanowi naruszenie zasady równego dostępu do pomocy. Zasada przejrzystości reguł oceny projektów ma charakter instrumentalny w stosunku do zasady równości, formułując wobec instytucji zarządzającej nakaz jasnego, precyzyjnego i dostępnego dla wszystkich wnioskodawców (beneficjentów) określenia kryteriów kwalifikowania projektów. Przejrzystość realizuje się przede wszystkim w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów. Rzetelność związana jest z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru. Zasada bezstronności ustanawia zakaz wprowadzania preferencji dla określonych grup czy rodzajów wnioskodawców lub projektów (por. stanowisko orzecznictwa przywołane w wyroku NSA z 31 stycznia 2019 r. sygn. I GSK 3463/18, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości, że operacja strony określona we wniosku jako "Budowa ogólnodostępnego miejsca DERBY dla mieszkańców z terenu działania Lokalnej Grupy Działania Stowarzyszenia Wspólnie dla Przyszłości" jest zgodna z LSR, zgodnie z wymogami art. 22 ust. 2 ustawy rozwoju lokalnym. Jednoznacznie wskazuje na to ocena projektu dokonana 24.08.2023 r. Spór pomiędzy stronami skoncentrował się w istocie na tym, czy LGD prawidłowo dokonało wyboru na podstawie kryteriów wyboru określonych w LSR (art. 22 ust. 4 pkt 2 ustawy o rozwoju lokalnym). Do tego bowiem sprowadza się ocena merytoryczna według obowiązujących LGD lokalnych kryteriów wyboru operacji, wskazanych w załączniku 11 do wniosku na wybór Strategii Rozwoju Lokalnego Kierowanego przez Społeczność Stowarzyszenia [...] (LGD) zatyt. "Kryteria wyboru operacji wraz z procedurą ich ustalania lub zmiany kryteriów (Procedura). Spór ogniskuje się wokół ponownej oceny, po ocenie dokonanej przez Zarząd Woj. [...] spełnienia przez skarżące Stowarzyszenie przesłanek określonych w kryterium 6. zatyt. "Działania inwestycyjne w turystyce".

Sąd zgadza się ze stanowiskiem strony skarżącej, jak i zastrzeżeniami uprzednio wyrażonymi przez Zarząd Województwa w orzeczeniu z 28.09.2023 r. uwzględniającym wniesiony przez skarżącego protest od pierwotnej oceny.

W ramach tego kryterium – jak wskazuje się w Procedurze – ocenie podlegało, czy projekt zakłada realizację działań inwestycyjnych przyczyniających się do wzrostu turystyki na obszarze LGD Stowarzyszenia [...]". Kryterium to – jak mówi Procedura – miało być weryfikowane na podstawie opisu zawartego w "Fiszce operacji". Procedura przewidywała możliwość uzyskania od 0 do 2 pkt za to kryterium.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i rozwoju Wsi z dnia 24 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 664, dalej: rozporządzenie) pomoc jest przyznawana na operacje w zakresie m.in. rozwoju ogólnodostępnej i niekomercyjnej infrastruktury turystycznej lub rekreacyjnej, lub kulturalnej ( ust. 1 pkt 6). Jak stanowi przepis § 11 rozporządzenia pomoc na operację w zakresie określonym w § 2 ust. 1 pkt 5 i 6 jest przyznawana, jeżeli operacja służby zaspokajaniu potrzeb społeczności lokalnej. Jak określono w § 19 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia wniosek o przyznanie pomocy zawiera dane niezbędne do jej przyznania, w szczególności opis planowanej operacji, w tym wskazanie: a) celu operacji, b) celów ogólnych i szczegółowych LSR, których osiągnięci będzie służyć realizacja operacji, c) wartości wskaźników, których osiągnięcie jest zakładane w wyniku realizacji operacji, d) zakresu, w jakim będzie realizowana operacja, e) terminu i miejsca realizacji operacji.

W Strategii Rozwoju Lokalnego Kierowanego przez Społeczność 2016-2022 Stowarzyszenia [...] (dalej: LSR) określono, że obszar objęty LSR ma specyficzny charakter i jest spójny pod wieloma względami. Spójność turystyczna polega na tym, że obszar LGD należy do terenów o dużej atrakcyjności turystycznej. Potencjał turystyki stanowią tu przede wszystkim malownicze tereny. Przez powiat przebiega kilka szlaków pieszych oraz szlak [...] Trasy Rowerowej (odcinek płn-płd) wraz z odcinkami łączącymi kilka gminnych tras rowerowych. Coraz większym zainteresowaniem cieszą się spływy kajakowe rzeką [...]. Wspomniano w LSR, że ciekawe zabytki można oglądać także w [...], a walory turystyczne regionu wygodnie jest poznawać korzystając z rozwijającej się bazy hotelowej i agroturystycznej (s. 25 LSR). W pkt 3.12 Wskaźnik Schneidera (intensywność ruchu turystycznego) wskazano, że intensywność ruchu turystycznego, która służyć będzie kontrolowaniu zmian na terenie objętym LSR zostanie obliczona na podstawie Wskaźnika Schneidera. Wyniósł on 16 dla obszaru objętego LSR w 2014 r. i jest jeden z wyższych w podregionie kaliskim (s. 26). W pkt 5. Cele i wskaźniki, 5.1. Logika realizacji LSR wskazano, że celem ogólnym jest poprawa jakości życia, aktywizacja i integracja mieszkańców oraz promocja turystyki na obszarze LGD SWDP. Oddziaływanie ma polegać na wzroście zadowolenia mieszkańców z zamieszkania na obszarze LGD SWDP oraz wzroście intensywności ruchu turystycznego mierzonego wskaźnikiem Schneidera (s. 29). W ramach procesu formułowania celów ogólnych, celów szczegółowych i przedsięwzięć dla potrzeb LGD (s. 35 LSR) wskazano jako na przyczynę problemu niskiej aktywności ruchowej, sportowej dzieci, młodzieży, kobiet i seniorów oraz niskiej aktywności społecznej i kulturalnej – niewystarczającą infrastrukturę dla dzieci, młodzieży, kobiet i seniorów oraz niewystarczającą infrastrukturę sportową. W tym zakresie jako propozycję przedstawiono – rozwijanie i/lub wyposażenie obiektów spełniających funkcje społeczne, kulturalne i sportowo-rekreacyjne. Z kolei zwracając uwagę na niską atrakcyjność i poziom wykorzystania potencjału turystycznego obszaru LGD, brak bazy informacji turystycznej, słabą promocję regionu, brak atrakcyjnej i całorocznej oferty turystycznej jako propozycję przedstawiono - przedsięwzięcia promocyjne związane z turystyką, ochronę i promocję zabytków oraz przedsięwzięcia związane z turystyką w ramach projektów współpracy (s. 36). Jako przyczynę małej liczby turystów, niewykorzystania potencjału turystycznego regionu w jego rozwoju, utraty konkurencyjności z innymi regionami rozpoznawanymi jako turystyczne uznano zaś m.in. słabą ofertę turystyczno-rekreacyjną. Za cel ogólny (5.3.1. ) postawiono poprawę jakości życia, aktywizację i integrację mieszkańców oraz promocje turystyki na obszarze LGD SWDP. W celach szczegółowych znalazł się zaś pkt I.2 określony jako wzrost aktywności społeczeństwa w oparciu o obiekty infrastruktury społeczno-kulturalnej, sportowo-rekreacyjnej (s. 39). W ramach analizy SWOT stwierdzono bowiem, że dostęp do infrastruktury społecznej, w tym w szczególności kulturalnej i rekreacyjnej jest wciąż niewystarczający. Koniecznym jest więc (Przedsięwzięcie I.2.1) rozwijanie i/lub wyposażenie obiektów spełniających funkcje społeczne, kulturalne i sportowo-rekreacyjne. W ramach zaś celu szczegółowego (I.3) wzrostu oferty turystycznej regionu wskazano, że wspierane będą przedsięwzięcia z zakresu małej architektury turystycznej i rekreacyjnej, promocji turystyki, ochrony i promocji zabytków (s. 39 LSR).

Uwzględniwszy powyższe zapisy Lokalnej Strategii Rozwoju SWdP Sąd jest zdania, że w sposób nieprzejrzysty, niezgodny z celami ogólnymi i szczegółowymi LSR oraz zwłaszcza wiążącymi wytycznymi Zarządu Woj. Wlkp. wskazanymi w orzeczeniu z 28.09.2023 r. LGD dokonała ponownej oceny wniosku.

Zwrócić należy uwagę, że strona we wniosku (B.III – opis planowanej operacji) powołując się na wspomniany wyżej cel ogólny LSR poprawy jakości życia, aktywizacji i integracji mieszkańców i promocję turystyki na obszarze LGD SWDP oraz cel szczególny I.2 – wzrost aktywności społeczeństwa w oparciu o obiekty infrastruktury społeczno-kulturalnej, sportowo-rekreacyjnej, opisując przedsięwzięcie w kategoriach LSR jako "rozwijanie i/lub wyposażenie obiektów spełniających funkcje społeczne, kulturalne i sportowo-rekreacyjne" wskazała, że zamierza zrealizować budowę ogólnodostępnego miejsca DERBY dla mieszkańców z ternu działania LGD SWDP. W opisie operacji wskazano m.in. na promocję turystyki na obszarze LGD poprzez stworzenie nowoczesnego i kompleksowego miejsca rekreacyjno-kulturowego, które przyciągnie zarówno lokalną społeczność, jak i turystów z innych regionów. Rozbudowa infrastruktury rekreacyjno-turystycznej na terenie gm. [...] oraz obszarze LGD ma polegać na stworzeniu: placu zabaw, małej architektury (ławki z pergolami, stojaki dla rowerów), mgiełki wodnej, miejsca do gry w bule, pola do mini golfa, budek lęgowych dla ptaków, budek dla owadów i motyli, ula, szklarni na zioła, zbiornika retencyjnego, wyposażenie miejsca w nagłośnienie. Działanie to jak wskazano w pkt 3. opisu operacji stworzy nowe unikalne atrakcje turystyczne (park rozrywki, czy inne obiekty rekreacyjno-kulturalne), które przyciągną turystów z różnych regionów. Miejsce będzie ogólnodostępne. Urządzenie takiego miejsca spotkań, rekreacji i aktywnego wypoczynku zachęci ludzi do organizowania większych lub mniejszych wydarzeń integracyjnych i rekreacyjno-sportowych na świeżym powietrzu, co wpłynie korzystnie na stan zdrowia mieszkańców głównie gminy [...]. Z zestawienia rzeczowo-opisowego wniosku wynika zaś, że główne koszty operacji stanowią: plac zabaw (pow. 87 tys. zł), wieża (ponad 13 tys. zł), linarium (pow. 22 tys. zł), bule wraz zestawem elementów do gry (ponad 7 tys. zł), mini golf wraz z zestawem elementów do gry (ponad 87 tys. zł) oraz mała architektura (po. 9 tys. zł) i szklarnia (ok. 8 tys. zł) z sumy 208.220 zł.

W kontekście powyższego Sądowi jawi się zasadna, lecz nieuwzględniona przez LGD ocena Zarządu Województwa nakazująca przy ponownej ocenie, uznanie, że kryterium 6. Procedury nie precyzuje dokładnie zakresu działań inwestycyjnych w turystyce, tym samym dopuszczając niejako wszelkie inwestycje, które mogą przyczynić się do wzrostu turystyki na obszarze LGD. Kryterium to nie określa żadnych ograniczeń ani nie wprowadza skali, która weryfikowałaby stopień kwalifikowalności działań podjętych w ramach operacji. Wszystko zatem co stanowi działanie inwestycyjne (bez wątpienia takie działanie stanowi budowa ogólnodostępnego placu zabaw wraz z małą architekturą /ławkami z pergolami, stojaka dla rowerów/, z mgiełką wodną, miejscem do gry w bule, polem do mini golfa, z budkami lęgowymi dla ptaków, owadów i motyli, ulem, szklarnią na zioła i zbiornikiem retencyjnym), a nie stoi w sprzeczności z turystyką jest kwalifikowane i może stanowić element przyczyniający się do jej wzrostu. LGD pominęła również, odmawiając wnioskodawcy przyznania pkt za kryterium 6., wskazywaną we wniosku okoliczność, że powyższe działanie inwestycyjne ma zostać zrealizowane w otoczeniu miejsc o walorach turystycznych, pozaprzyrodniczych i przyrodniczych takich jak miasto [...], [...], rzeka [...], zabytki: Kolegiata w [...], Pałac [...], czy wioska [...]. Walory turystyczne stanowią zaś – na co zwrócił uwagę Zarząd Woj. [...] w swym orzeczeniu – elementy przyrodnicze i pozaprzyrodnicze, a przy odpowiedniej promocji, każdy z nich potencjalnie może oddziaływać na turystę, stanowiąc przedmiot jego zainteresowania. O tym zaś co finalnie rozstrzyga o wyborze danego miejsca przez turystę decyduje częstokroć wielość takich elementów, które dopełniając się wzajemnie stanowią powód wyboru danej lokalizacji pobytu. O wyborze takim decyduje kompleksowa oferta, łącząca elementy środowiska naturalnego i elementy pozaprzyrodnicze, na które składają się baza noclegowo-gastronomiczna oraz infrastruktura rekreacyjno-kulturowa. Jak zatem wskazał słusznie Zarząd Województwa zaplanowana przez wnioskodawcę rozbudowa infrastruktury rekreacyjno-turystycznej stanowi uzupełniającą działalność inwestycyjną i choć sama w sobie nie stanowi typowej inwestycji w turystykę, to dopełniając istniejącą ofertę turystyczną na tle innych walorów obszaru może ostatecznie przyczynić się do wzrostu turystyki. Przedmiotowe kryterium ma bowiem ocenić wskazaną inwestycję przez pryzmat wzrostu turystyki na konkretnym obszarze. Wzrost ten nie został określony w kryterium żadnym wskaźnikiem pomiaru, zwłaszcza zaś wskaźnikiem Schneidera. Winien być więc oceniamy potencjalnie, uwzględniając na tle już istniejących walorów turystycznych obszaru LGD powstanie kolejnego ogólnodostępnego miejsca.

W związku z powyższym zastrzeżenia Sądu budzi nieprzejrzysta, niespójna i nierzetelna ponowna ocena LGD, w ramach której z jednej strony uznano, że na podstawie zakresu rzeczowo-opisowego wniosku przedmiotowe działania inwestycyjne należy zaliczyć do "bazy towarzyszącej", która stanowi jeden z czterech komponentów infrastruktury turystycznej (poza komponentami: bazy noclegowej, bazy gastronomicznej i bazy komunikacyjnej), bowiem obejmuje pozostałe obiekty, urządzenia i usługi umożliwiające realizację różnych form turystyki, wypoczynku i rekreacji. Zaznaczono, że owe obiekty, miejsca i urządzenia bazy towarzyszącej mają mieć charakter usługowy, handlowy, rozrywkowy, kulturalny i sportowy. Wśród nich wyróżnia się dwie główne grupy obiektów należących do bazy uzupełniającej: 1) instrukcje i urządzenia turystyczno-rekreacyjne służące zaspokajaniu potrzeb przede wszystkim turystów i umożliwiające stałym mieszkańcom danego obszaru/miejsca korzystanie z tych urządzeń podczas ich wypoczynku, 2) instrukcje i urządzenia paraturystyczne umożliwiające korzystanie z najszerszego zakresu usług związanych z codziennymi potrzebami stałych mieszkańców, z których mogą korzystać również turyści. Z drugiej zaś strony organ analizując wniosek w zakresie sekcji B.V. "Zestawienie rzeczowo-finansowe" oraz sekcji B.VI. "Opis zadań wym. w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji" ograniczył się do informacji o zakupie (poz. I.A.4.3.) jedynie tablicy informacyjnej pt. "Gdzie jesteś? mającej zawierać plan gminy, której to koszt oszacowano jedynie na 500 zł (0,24% całkowitej wartości kosztów). LGD w tym zakresie pominął zasadnicze elementy planowanej operacji opisane wyżej przez Sąd, a składające się na realizację ogólnodostępnego, w tym dla turystów (w grono których wchodzą również mieszkańcy gmin należących do LGD), miejsca o charakterze infrastruktury rekreacyjno-kulturowo-sportowej.

Sąd w pełni podzielając ocenę Zarządu Województwa, iż błędem było posłużenie się wskaźnikiem Schneidera przy ocenie przyczyniania się przedmiotowych działań inwestycyjnych na wzrost turystyki na obszarze LGD SWdP za arbitralne i niepoparte rzetelną analizą ocenia stanowisko LGD zawarte w zaskarżonej uchwale odnośnie zastosowanie wskaźnika Schneidera jako pozwalającego określić charakter planowanej operacji i uznanie jej za sprzyjającą rozwojowi turystyki lub nie. Aczkolwiek w LSR wskazano, że wskaźnik Schneidera służyć ma badaniu intensywności ruchu turystycznego, to nie oznacza jednak, że przy ocenie operacji według wymogów kryterium 6. nakazano ów wskaźnik uznać za podstawową i jedyną determinantę przyznania punktów. Sąd wyżej wyjaśnił już, jakie czynniki (elementy) wpływają na ocenę, czy dane działania inwestycyjne można uznać, że przyczynia się do wzrostu turystyki na obszarze LGD. Dodać jedynie należy, że i okoliczność, że przedmiotowe ogólnodostępne miejsce służyć ma przede wszystkim mieszkańcom (społeczności lokalnej), nie oznacza, że stanowi również ofertę skierowaną do turystów. Również na to zagadnienie, błędnie oceniane przez LGD, zwrócił trafnie uwagę Zarząd Województwa.

Zważywszy zaś na przytoczony przez Sąd opis operacji zawarty we wniosku nie sposób również podzielić oceny zawartej w zaskarżonej uchwale odnośnie zarzutu 2. zarzutu, gdzie stwierdzono, że w zapisach wniosku oraz fiszki operacji brak wskazania konkretnych możliwości wykorzystania planowej infrastruktury w kontekście turystyki. Strona w opisie operacji powołała się m.in. na promocję turystyki na obszarze LGD poprzez stworzenie nowoczesnego i kompleksowego miejsca rekreacyjno-kulturowego, które przyciągnie zarówno lokalną społeczność, jak i turystów z innych regionów. Nadto dodała w pkt 3. opisu operacji, że przedmiotowej działanie operacji stworzy nowe unikalne atrakcje turystyczne (park rozrywki, czy inne obiekty rekreacyjno-kulturalne), które przyciągną turystów z różnych regionów.

Rację należy zaś przyznać LGD w ocenie zarzutu 3. odnoszącego się do "wsparcia i zaangażowania lokalnej społeczności oraz przyczynienia się do wzrostu integracji i aktywności". Faktycznie nie można uznać, by argumentacja w tym zakresie w jakikolwiek sposób odnosiła się do zagadnień związanych z turystyką.

Inaczej rzecz się ma zaś z oceną zawartą w zaskarżonej uchwały, iż fakt, że operacja strony zawiera element innowacyjności nie rzutuje na kwestie dotyczące wzrostu turystyki na obszarze LGD. Stanowisko organu jest o tyle chybione, że jak należy uznać, wnioskodawca zamierzał wykazać, że połączenie tak różnych i nietypowych elementów infrastruktury rekreacyjno-sportowo-kulturowej jak plac zabaw z linarum i wieżą, miejsce do gry w bule i mini golfa, szklarnia, ul, ławki i stojaki rowerowe) stanowi innowacyjne podejście do rozwijania tego rodzaju infrastruktury na obszarze LGD, łącząc różne elementy infrastruktury w jedno zintegrowane miejsce. Z całą więc pewnością ów zarzut odnosi się do rozwiązań z zakresu działań inwestycyjnych w turystyce, nie zaś samej innowacyjności operacji.

Prawidłowo organ ocenił natomiast podnoszone przez stronę zagadnienie dbałości w planowanych działaniach o zrównoważony rozwój i ochronę środowiska poprzez wykorzystanie ekologicznych materiałów budowlanych oraz edukację ekologiczną. Kwestie te nie dotyczą nawet szeroko pojętej turystyki. Z kolei wykorzystanie ekologicznych materiałów i zastosowanie rozwiązań sprzyjających ochronie środowiska i klimatu strona opisała w pkt 7. fiszki operacji, za co uzyskała maks. liczbę punktów.

Reasumując Sąd uznał, że przedstawione przez LGD stanowisko w swej istocie powielające pierwotną ocenę, pomija szczegółowe zastrzeżenia i wytyczne Zarządu Województwa, jakie zostały sformułowane w uzasadnieniu orzeczenia z 28 września 2023 r., a które pozostają aktualne. Rzetelnej oceny i wyjaśnienia wymaga, na ile wnioskodawca wykazał, że zaplanowane przezeń w ramach przedmiotowej operacji działania inwestycyjne mogą wpływać na wzrost turystyki na obszarze LGD SWdP, co powinno się przełożyć na końcową punktację wniosku w ramach kryterium 6. Zakwestionowana przez Sąd ponowna ocena w zakresie omawianego kryterium nie obejmuje również całościowej analizy projektu określonego we wniosku w kontekście rozwiązań zawartych w LSR. Dlatego należało uznać, że pomimo podjęcia przez LGD działań w celu ponownej oceny wniosku, zaskarżona uchwała nie pozwala na stwierdzenie zachowania wymaganych standardów obiektywności, gdyż pozostawia istotne wątpliwości co do rzetelności oceny w zakwestionowanym zakresie.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 22h ust. 8 pkt 1 lit. a) ustawy o rozwoju lokalnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1554) orzekł, jak w pkt I i II wyroku. O kosztach sądowych Sąd rozstrzygnął w pkt II wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a.