Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 557/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 24 ust. 1, art. 24 ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 104
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. Spółka komandytowa z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niewywiązanie się z obowiązku niezwłocznego aktualizowania danych zawartych w zgłoszeniu SENT oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 31 stycznia 2024 r., Naczelnik Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie (dalej jako: "organ pierwszej instancji", "Naczelnik UCS") nałożył na (...) Sp. k. (dalej jako: "strona", "skarżąca", "Spółka") karę pieniężną w wysokości 10.000 zł, o której mowa w art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 104 z późn. zm., dalej jako: "ustawa SENT"), za naruszenie obowiązku przepisu art. 8 ust. 1 ustawy SENT, tj. niewywiązanie się z obowiązku niezwłocznego aktualizowania danych zawartych w zgłoszeniu (...).

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji opisał stan faktyczny sprawy i podał przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Wyjaśnił, że

w toku kontroli pojazdu ciężarowego o nr rej. (...) wraz z naczepą o nr rej. (...) przeprowadzonej 13 maja 2023 r. na drodze krajowej S7 ustalono, że przewoźnik nie wywiązał się z obowiązku o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy SENT, polegającym na obowiązku niezwłocznego aktualizowania danych zawartych w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim był zobowiązany do ich zgłoszenia. Przewożone były towary w postaci odzieży używanej o masie 16440 kg, o kodzie systemowym 0005, kod odpadu 200110. W przedmiotowym zgłoszeniu SENT jako datę faktycznego rozpoczęcia przewozu podano 14 maja 2023 r., a w rzeczywistości przewóz rozpoczął się 13 maja 2023 r. Kierowca pojazdu zeznał, że przejazd rozpoczął się szybciej z uwagi na wcześniejsze przybycie promu. W toku kontroli kierujący pojazdem skontaktował się telefonicznie z przedstawicielem Spółki odpowiedzialnym za zgłoszenia SENT w celu dokonania aktualizacji zgłoszenia

o prawidłową datę faktycznego rozpoczęcia przewozu. Kierujący był szkolony

w zakresie obowiązujących przepisów ustawy SENT, a szkolenie odbyło się w formie ustnej, ok. 3 miesiące przed dniem kontroli.

Naczelnik UCS wskazał, że z historii zgłoszenia SENT wynika, że 11 maja 2023 r. przesłano do rejestru zgłoszenie które uzyskało numer referencyjny (...) oraz status "kompletne". Data rozpoczęcia przewozu wskazywała na 14 maja 2023 r. Zgodnie z treścią zeznania kierowcy, przewóz na terytorium RP rozpoczął się 13 maja 2023 r. o godzinie 10:04, po opuszczeniu promu w G. Ingerencja w dane zgłoszenia nastąpiła dopiero w trakcie kontroli drogowej, a data faktycznego rozpoczęcia przewozu została zmieniona na 13 maja 2023 r. Dodał, że w okresie ważności zgłoszenia nie występowały utrudnienia w działaniu rejestru SENT ani planowane lub nieplanowane niedostępności systemu SENT-GEO, które powodowałyby trudności w przyjmowaniu danych. Tym samym, stan faktyczny sprawy potwierdza naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy SENT. Wyjaśniając cel ustawy SENT organ podniósł, że kary pieniężne przewidziane w ustawie są niezależne od winy podmiotu, a w przypadku ziszczenia się przesłanki organ jest zobligowany do nałożenia kary. Ustawodawca nie wyposażył organu w możliwość miarkowania kar ani ich zmieniania w zależności od tzw. uznania administracyjnego. Za określone naruszenie – brak aktualizacji danych w zgłoszeniu przez przewoźnika przed rozpoczęciem przewozu – przewidziano zaś karę 10.000 zł.

W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji, powołując przesłanki możliwości odstąpienia od nałożenia kary obszernie wyjaśnił pojęcia "ważnego interesu przewoźnika" i "interesu publicznego". Wskazał, że z materiału dowodowego wynika, że wobec Spółki nie toczą się postępowania egzekucyjne, ani nie posiada ona zaległości w podatku VAT. W 2022 r. Spółka wykazała dochód w wysokości 4.968.634,82 zł, a roczny obrót netto wyniósł 11.219.917,16 zł. Sytuacja finansowa skarżącej jest dobra i nałożenie kary finansowej nie doprowadzi do ograniczenia lub upadku prowadzonej działalności; z tego względu nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na ważny interes przewoźnika. Odnosząc się natomiast do spełnienia przesłanki interesu publicznego Naczelnik UCS skonkludował, że wskazane naruszenie nie powstało w związku ze szczególnymi, nadzwyczajnymi zdarzeniami; wręcz przeciwnie – było spowodowane działaniem Spółki. W interesie publicznym leży, aby była przestrzegana zasada równości

i sprawiedliwości, a pochopne odstąpienie od nałożenia kary byłoby sprzeczne

z interesem publicznym. Przyznanie ulgi skarżącej stawiałoby stronę w pozycji uprzywilejowanej do innych podmiotów, które wywiązują się z nałożonych na nie obowiązków.

Od ww. decyzji organu pierwszej instancji odwołała się skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając jej naruszenie:

1) przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; aktualnie Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a."), poprzez wybiórcze a nie wszechstronne rozważenie zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie przesłanek uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej i nieodniesienie się przez organ do wszystkich powodów uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej, podniesionych w piśmie strony z 16 stycznia 2024 r.;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 24 ust. 3 ustawy SENT, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że uzasadnionym interesem przewoźnika jest wyłącznie jego sytuacja gospodarcza.

W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że w toku postępowania strona podnosiła szereg okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary. Organ w uzasadnieniu decyzji zupełnie się do nich nie odniósł, a zatem nie wziął ich pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy, nie wskazując przy tym powodów takiej postawy. Powołując obszernie orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazała, że uchybienie polegające na braku przesunięcia terminu przewozu o jeden dzień miało znaczenie marginalne i nie powodowało żadnych negatywnych skutków dla Skarbu Państwa,

w szczególności nie doprowadziło do uszczuplenia jakiejkolwiek należności publicznoprawnej, a strona nie odniosła żadnej korzyści. Waga uchybienia była też znikoma z tego powodu, że sam przewóz został zgłoszony, przewoźnik nie miał zamiaru ukrywać faktu przewozu, który i tak by się odbył, tylko dzień później.

W ocenie skarżącej, dużo poważniejszym uchybieniem niż niezgodność daty przewozu byłaby np. zmiana rodzaju przewożonego towaru czy jego ilości, albo też zmiana pojazdu, którym miałby się odbyć. Data przewozu miałaby istotne znaczenie, gdyby z takim transportem miało się wiązać zabezpieczenie trasy, okresowe jej zamknięcie czy zorganizowanie pilotażu. Co więcej, transport odzieży używanej nie niesie ze sobą żadnego niebezpieczeństwa, niezależnie od daty tego przewozu.

Strona podniosła, że uchybienie takie miało miejsce pierwszy raz w blisko 20-letniej działalności przedsiębiorcy, co świadczy o jej incydentalnym charakterze.

W takim stanie rzeczy nałożenie kary w wysokości 10.000 zł, bowiem nie ma możliwości jej miarkowania, jest niewspółmierną, nieproporcjonalną karą dla strony

i z całą pewnością nie buduje zaufania obywatela i podmiotów gospodarczych do organów stosujących prawo, które mają możliwość odstąpienia od ukarania.

Decyzją z 15 maja 2024 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako: "DIAS", "organ odwoławczy"), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu DIAS opisał stan faktyczny sprawy i powołał przepisy mające zastosowanie w sprawie. Wskazał, że brak zaktualizowania zgłoszenia w zakresie daty rozpoczęcia faktycznego przewozu spowodował, że aktualne dane geolokalizacyjne nie były przypisane do zgłoszenia w systemie SENT-GEO. Pojazd nie był widoczny dla kontrolujących, zatem prawidłowe monitorowanie nie było zapewnione. Oceniając staranność wywiązywania się Spółki z obowiązków nałożonych ustawą SENT wyjaśnił, że duże znaczenie ma fakt, że gdyby strona korzystała z narzędzia przeznaczonego dla przewoźników – formularza SENT-406, to do naruszenia prawdopodobnie by w ogóle nie doszło, pozwala on bowiem sprawdzić ostatnio zapisaną lokalizację pojazdu; jeśli jest ona aktualna to oznacza, że dane geolokalizacyjne są prawidłowo przekazywane do systemu.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska skarżącej, że niezaktualizowanie zgłoszenia o datę rozpoczęcia przewozu jest błahe, gdyż nie stanowiło realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa. Podał, że nie wszystkie naruszenia przepisów ustawy SENT mają jednakowo istotny wpływ na skuteczność monitorowania przewozów – np. omyłki pisarskie czy niewpisanie numeru licencji kierowcy. Wpływ takich nieprawidłowości jest dużo mniej znaczący od braku przekazywania danych geolokalizacyjnych przez ZSL. Skutkiem niezaktualizowania danych przez skarżącą o datę rozpoczęcia faktycznego przewozu był brak przypisania danych geolokalizacyjnych do zgłoszenia i pojazd nie był widoczny

w systemie SEN-GEO. Dodał, że ustawodawca nie uzależnił nakładania kar od uszczuplenia podatków stanowiących dochód Skarbu Państwa, powołując również cele ustawy SENT. Wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT zarówno wydanie decyzji nakładającej karę, jak i jej wysokość, nie jest zależna od uznania organu, bowiem w przepisach nie użyto zwrotu "może".

DIAS podniósł, że skoro w sprawie nie ma wątpliwości co do naruszenia przez skarżącego przepisów ustawy SENT, to odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej może nastąpić wyłącznie, jeśli wystąpią przesłanki, o których mowa w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, tj. ważny interes przewoźnika bądź interes publiczny. Wyjaśnił pojęcia interesu społecznego i ważnego interesu przewoźnika i podkreślił, że ustawodawca przyjął zasadę, że przywilejowi podlega jedynie interes "ważny", a nie każdy, co powoduje konieczność dokonywania oceny tego interesu. Wskazywać ma on na to, że chodzi o interes godny ochrony, interes legitime, niestojący w sprzeczności ani

z prawem, ani z zasadami współżycia społecznego. W przypadku przedsiębiorców takim ważnym interesem będą negatywne skutki z reguły w sferze ekonomicznej, wpływając na zdolność konkurencyjną, wywiązywanie się z różnego rodzaju zobowiązań, a w konsekwencji mogące prowadzić do utraty zdolności prowadzenia działalności gospodarczej i likwidacji podmiotu. Organ odwoławczy, odnosząc się do sytuacji finansowej strony podał, że jest ona dobra, a kara w wysokości 10.000 zł nie doprowadzi do ograniczenia lub upadku prowadzonej działalności gospodarczej.

Analizując przesłankę interesu publicznego organ wskazał, że w interesie publicznym jest zarówno budowanie zaufania obywateli do organów władzy publicznej, jak i zapewnienie sprawności działania aparatu państwowego. DIAS podzielił stanowisko organu pierwszej instancji co do braku przesłanek występowania interesu publicznego w sprawie. Skarżący w ocenie organu dopuścił się naruszenia obowiązków ustawy SENT o dużym znaczeniu, ponieważ efektem niezaktualizowania zgłoszenia SENT był brak widoczności pojazdu w systemie SENT-GEO. Nadto, gdyby skarżąca zachowała szczególną staranność podczas realizowania przewozu, tzn. korzystała m.in. z formularza SENT-406 i upewniła się przed rozpoczęciem przewozu czy aktualne dane lokalizacyjne są przypisywane do zgłoszenia, to do naruszenia w ogóle by nie doszło.

Ostatecznie DIAS podał, że dokonując zasadności odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w trakcie postępowania odwoławczego, przeprowadził analizę stosowania się strony do przepisów ustawy SENT w zakresie szerszym, wykraczającym poza kontrolę z 13 maja 2023 r. Analiza zgłoszeń SENT z okresu od 1 stycznia 2023 r. do 1 kwietnia 2024 r. wykazała, że Spółka w 11 przypadkach nie wykonała obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy SENT. Nie można się więc zgodzić z twierdzeniem, że naruszenie przepisów ustawy miało charakter incydentalny.

Skargę na ww. decyzję wniosła skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, powielając w niej w istocie zarzuty odwołania, tj.:

1) naruszenie przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez wybiórcze, a nie wszechstronne rozważenie zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie przesłanek uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej i nieodniesienie się przez organ do wszystkich powodów uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej podnoszonych przez stronę w toku postępowania przed organami obydwu instancji i bezzasadne poprzestanie wyłącznie na sytuacji materialnej strony;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 24 ust. 3 ustawy SENT, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że uzasadnionym interesem odbierającego jest wyłącznie jego sytuacja gospodarcza.

W uzasadnieniu skargi strona nie zgodziła się z rozstrzygnięciem decyzji oraz przedstawionym uzasadnieniem, nie kwestionując jednocześnie stanu faktycznego. Skarżąca podniosła, że prawidłowa wykładnia art. 24 ust. 3 ustawy SENT (przedstawiona w szeregu cytowanych orzeczeń NSA oraz WSA także w Olsztynie), prowadzi do wniosku, że organ musi wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności przemawiające za odstąpieniem od nałożonej kary.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentacje przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana

z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.).

Badając zaskarżoną decyzję pod względem wskazanych wyżej kryteriów, tutejszy Sąd stwierdził, że nie narusza ona prawa.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana

w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony zarówno przez organ w odpowiedzi na skargę, jak i przez skarżącą w piśmie z 7 sierpnia 2024 r.

Zasady systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, obowiązki podmiotów uczestniczących w tym przewozie oraz odpowiedzialność za ich naruszenie reguluje ustawa z 9 marca

2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (ustawa SENT). Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy SENT, ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach,

tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów.

W uzasadnieniu projektu ustawodawca argumentował, że obecnie wyspecjalizowane grupy przestępcze działające na rynkach towarów wrażliwych nie płacą należnych podatków oraz dokonują wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego sfałszowane dokumenty (faktury). Istnieje więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towarów. Dzięki danym z rejestru możliwe ma być dokonywanie analiz schematów działań podmiotów biorących udział w przewozie towarów. Z drugiej strony łatwiejsze będzie ujawnianie przewozów towarów niedeklarowanych jako opodatkowane. Wprowadzany projektowaną ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Oceniono je jednakże jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne

w stosunku do obszarów, które będą podlegały ochronie, ponieważ przedmiotem monitorowania przewozu towarów będą towary określane jako "wrażliwe", należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (zob. druk nr 1244 - rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, dostępny na stronie www.sejm.gov.pl). W świetle tych założeń ustawy SENT należy wykładać jej przepisy.

W sprawie nie ulega wątpliwości i nie było również kwestionowane, że kontrolowany przewóz podlega przepisom ustawy SENT. Nie ma również sporu co do tego, że wykonywany transport mieścił się w pojęciu przewozu towarów, o którym mowa w art. 2 pkt 9 ustawy SENT, zgodnie z którym jest nim przemieszczenie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej,

z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku. Skarżąca należy również do kręgu podmiotów uznanych przez ustawodawcę za przewoźnika, czyli przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą, wykonującego przewóz towarów – zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy SENT, co prowadzi do jej zastosowania w sprawie. W ocenie tutejszego Sądu stan faktyczny sprawy ustalony przez organy również nie budzi wątpliwości. Został on ustalony zgodnie z zasadami określonymi przez przepisy proceduralne – tym przypadku przez Ordynację podatkową (m.in. art. 180, art. 187 § 1, art. 190 czy art. 191) oraz jako akt wobec niej szczególny – ustawę SENT. Pełnomocnikowi skarżącej w tym miejscu należy wyjaśnić, że w przypadku postępowania

w przedmiocie kary pieniężnej za nieprzestrzeganie przepisów ustawy SENT nie mają zastosowania przepisy k.p.a., a zgodnie z art. 26 ust. 5 ustawy SENT – przepisy Ordynacji podatkowej.

W toku postępowania ustalono, że Spółka nie spełniła obowiązku wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy SENT, zgodnie z którym Podmiot wysyłający, podmiot odbierający, przewoźnik, podmiot sprzedający oraz podmiot nabywający są obowiązani niezwłocznie aktualizować dane zawarte w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim byli obowiązani do ich zgłoszenia. Stosownie zaś do art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.

Okolicznością bezsporną w sprawie jest fakt, że skarżąca nie zapewniła przekazywania w trakcie całej trasy przewozu objętego zgłoszeniem danych geolokokalizacyjnych środka transportu, którym był przewożony towar. Przewóz przedmiotowego towaru, jako wymienionego § 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1157) w zw. art. 3 ust. 11 ustawy SENT, podlegał niewątpliwie obowiązkowi, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy SENT. Nie było to w sprawie kwestionowane, a wszystkie zarzuty skargi w istocie sprowadzają się do kwestii nieodstąpienia przez organ od nałożenia kary pieniężnej na skarżącego.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w trakcie przewozu objętego zgłoszeniem (...), towar podlegający monitorowaniu był przewożony bez przekazywania danych geolokalizacyjnych pojazdu, ponieważ skarżąca nie zaktualizowała danych w zgłoszeniu SENT, tj. daty przewozu.

W zgłoszeniu utworzonym 11 maja 2023 r. wskazano jako datę rozpoczęcia przewozu 14 maja 2023 r., podczas gdy faktycznie przewóz rozpoczął się 13 maja 2023 r. Jak słusznie wskazał DIAS w zaskarżonej decyzji, system SENT-GEO jest tak skonstruowany, aby w przypadku braku przekazywania danych lokalizacyjnych, kierowca poprzez aplikację był informowany na bieżąco o prawidłowości przekazywania danych lokalizacyjnych środka transportu. Trafnie zatem organ skonstatował, że zarówno kierowca, jak i przewoźnik mieli możliwość weryfikacji prawidłowości działania systemu SENT w zakresie poprawności przesyłania danych geolokalizacyjnych. Podkreślić należy, że brak zaktualizowania daty rozpoczęcia przewozu w rozpoznawanej sprawie uniemożliwił monitorowanie przewozu w trakcie całej trasy. Nie sposób więc zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, że jest to uchybienie błahe. W ocenie tutejszego Sądu prawidłowo DIAS wskazał, że w celu zapewnienia monitorowania przewozu towarów wrażliwych pojazd musi być widoczny w systemie bez przerw. Tymczasem ze względu na wskazanie niewłaściwej daty przejazdu w zgłoszeniu SENT i brak zaktualizowania tych danych, dane o położeniu pojazdu nie były przypisywane do zgłoszenia i pojazd w ogóle nie był widoczny dla kontrolujących, co w konsekwencji uniemożliwiło realizację jednego z celów ustawy, jakim jest zwiększenia skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Prawidłowo zatem organy uznały, że skarżąca podlega karze administracyjnej przewidzianej w art. art. 24 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy SENT.

Przewidzianą ww. przepisie sankcję określa się mianem sankcji administracyjnej, co oznacza, że do jej zastosowania wystarczające jest samo popełnienie stypizowanego przez przepis prawa materialnego czynu, bez względu na winę podmiotu odpowiedzialnego lub osób działających w jego imieniu lub na jego rzecz. Odpowiedzialność ta ma obiektywny charakter, wobec czego dla zastosowania sankcji wystarczające jest już samo popełnienie czynu opisanego

w przepisie prawa materialnego, tj. brak niezwłocznego aktualizowania danych zawartych w zgłoszeniu. Kwestia zawinienia strony nie ma w tym przypadku większego znaczenia, choć może być przedmiotem dalszych rozważań w ramach badania przesłanek uzasadniających przyznanie swoistej ulgi w postaci odstąpienia od nałożenia kary (por. wyrok NSA z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 753/23, LEX nr 3702424). Ponadto prawodawca nie uzależnił wymierzenia kary przewidzianej w art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT, czy jej wysokości od jakichkolwiek okoliczności towarzyszących naruszeniu obowiązków w zakresie zgłaszania danych co do przewozu towarów bądź ich aktualizacji, jak i skutków dla finansów publicznych (por. np. wyrok NSA z 12 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 1464/19, dostępny

w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA). Bez znaczenia pozostają więc argumenty skargi, że "uchybienie polegające na braku przesunięcia terminu przewozu o jeden dzień miało znaczenie marginalne i nie powodowało żadnych negatywnych skutków dla Skarbu Państwa, w szczególności nie doprowadziło do uszczuplenia jakiejkolwiek należności publicznoprawnej", tym bardziej, że naruszenie w niniejszej sprawie nie dotyczyło towaru jako takiego,

a samego zgłoszenia, wobec czego trudno rozważać sporne naruszenie

w kontekście uszczuplenia należności budżetu państwa.

W ocenie tutejszego Sądu zupełnie niezasadne są również zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania nieodstąpienia od nałożenia kary przez organy (co w istocie było jedyną kwestią sporną w toku całego postępowania administracyjnego). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że DIAS wnikliwie przeanalizował przesłanki odstąpienia od nałożenia kary: zarówno przesłankę "ważnego interesu przewoźnika" – uznając, że sytuacja finansowa Spółki jest dobra,

a po stronie przewoźnika brak było nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających zastosowanie odstąpienia od ukarania, a także przesłankę "interesu publicznego", którą charakteryzuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego. Wprowadzenie przesłanki "interesu publicznego" do art. 24 ust. 3 ustawy SENT oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej będzie zbieżne z tym interesem. Ustalenie przez organ istnienia przesłanki interesu publicznego wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach – jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności w pełnej wysokości, drugą – wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku powinien ustalić,

co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego; czy dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi (por. wyrok NSA z 27 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 135/11; wyrok NSA z 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt I GSK 360/19 czy wyrok NSA z 22 stycznia 2020 r., sygn. akt II GSK 629/19, CBOSA).

W niniejszej sprawie DIAS w oparciu o całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego uzasadnił brak możliwości odstąpienia od nałożenia kary,

a zarzuty dotyczące automatyzmu stosowania kar są chybione. Tutejszy Sąd

w składzie orzekającym w niniejszej sprawie zgadza się ze stwierdzeniem organu, że przepisy ustawy SENT nie uzależniają nakładania kar pieniężnych od powstania uszczupleń podatkowych. Brak informacji o bieżącym położeniu środka transportu uniemożliwia ciągłość jego monitorowania przez służby, a więc realizację podstawowego celu ustawy, tj. analizę danych ad hoc, weryfikację miejsc potencjalnych działań przestępczych, itp.). Cel ustawy, w tym przewidziane w niej narzędzia, pozwalające prześledzić nie tylko bieżąco ale także wstecznie każdy zgłoszony i prawidłowo monitorowany przejazd, jest jej istotą. Stąd potrzeba przekazywania prawidłowych i aktualnych danych jest tak bardzo istotna. Bez znaczenia pozostają przy tym wyjaśnienia Spółki, że przewoźnik nie miał zamiaru ukrywać przewozu, a sam towar nie był towarem niebezpiecznym czy towarem, którego posiadania byłoby zabronione. Poprzez brak aktualizacji zgłoszenia SENT skarżąca uniemożliwiła monitorowanie przewozu objętego przedmiotowym zgłoszeniem przez służby, a więc jak wyżej wyjaśniono – uniemożliwiła realizację podstawowego celu ustawy.

Organ odwoławczy właściwie ocenił przesłanki odstąpienia od nałożenia kary

i rozważył w sposób wszechstronny, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia.

Z treści przepisu art. 24 ust. 3 ustawy SENT wynika, że kształtowane nim kompetencje organu administracji zostały oparte na konstrukcji uznania administracyjnego, bowiem w warunkach nim określonych "organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej". Same dyrektywy korzystania z tak określonej kompetencji opisane zostały z kolei przy wykorzystaniu pojęć niedookreślonych i nieostrych, co prowadzi do wniosku, że na regulowanym tym przepisem prawa etapie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, organowi administracji publicznej pozostawiono "luz decyzyjny" – jak określa się to w opisie wyboru konsekwencji prawnych normy prawa materialnego w decyzyjnym modelu stosowania prawa – a etap postępowania prowadzonego na podstawie wymienionego przepisu prawa w relacji do etapu poprzedzającego (o którym jest mowa w ust. 1-2a) służy sprawdzeniu czy

w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej, co jednocześnie nie uzasadnia wniosku, że działanie podejmowane na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy SENT oznacza jego dowolność (zob. wyrok NSA z 16 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 327/24, LEX nr 3736598). Nadto zgodzić się trzeba z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny, że administracyjne kary pieniężne są sankcjami policyjnymi, których celem jest przymuszenie do działania zgodnego z prawem, zatem zawsze pełnią funkcję prewencyjną (zob. wyrok TK z 25 marca 2010 r., sygn. akt P 9/08, OTK 2010, Nr 3, poz. 26). Oznacza to, że uchylenie się od takiej odpowiedzialności może mieć charakter wyjątkowy, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ ma uprawnienie do odstąpienia od nałożenia kary ukształtowane w ramach uznania administracyjnego, co ma miejsce na gruncie art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Jak podkreślił NSA, skoro sankcja administracyjna ma działać na rzecz przestrzegania prawa, to zawsze ma pośrednio charakter fiskalny, gdy odnosi się do przepisów, które gwarantować mają ten rodzaj wpływów do budżetu. Jednak nie oznacza to, że każdorazowe nałożenie kary przez organy ma być wiązane z uszczupleniem budżetowym i uzasadniać karę tylko o tyle, o ile uszczuplenie mogło nastąpić. Kara związana z wadliwym wypełnieniem danych na gruncie ustawy SENT ma charakter formalny, jednak porządek prawny zna formalne naruszenia prawa, które podlegają odpowiedzialności. W takich przypadkach odpowiedzialność administracyjna pojawia się z chwilą wadliwego wypełnienia prawem przewidzianych dokumentów. Ten fakt przesądza o odpowiedzialności, bo przecież jest to odpowiedzialność obiektywna, niezależna od winy (zob. wyrok NSA z 15 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 2246/22, LEX nr 3608949 i powołane tam orzecznictwo).

Ostatecznie podkreślić należy, że warunkiem odstąpienia od nałożenia kary jest z jednej strony wykazanie, że podlegające karze administracyjnej uchybienie miało tylko charakter formalny, nie powodowało nawet potencjalnego narażenia na uszczerbek interesów fiskalnych Państwa. Z drugiej jednak strony warunkiem odstąpienia musi być rozważenie, czy z uwagi na zakres działalności przedsiębiorcy

i wywiązywanie się przez niego z obowiązków przestrzegania prawa w prowadzonej działalności, stwierdzone uchybienie ma charakter incydentalny, nie nosi znamion działania celowego, czy też nie jest przejawem lekceważącego stosunku przewoźnika do wypełniania nałożonych ustawą obowiązków (por. wyrok NSA

z 12 grudnia 2022 r. sygn. akt II GSK 317/22 czy wyrok NSA z 30 listopada 2023 r., sygn. akt II GSK 767/20 – dostępne w CBOSA). Podejmując decyzję, czy odstąpić od wymierzenia kary organ musi zatem wyważyć dwie wartości. Z jednej strony nie może tej możliwości stosować nagminnie (automatycznie), aby nie doprowadzić do wypaczenia sensu ustawy i nie spowodować u podmiotów zobowiązanych do stosowania ustawy SENT lekceważenia nałożonych nią obowiązków w nadziei na odstąpienie od kary. Z drugiej musi dokonać analizy czy nałożona kara jest

w okolicznościach danego przypadku rzeczywiście niezbędna dla osiągnięcia celu

w postaci ściślejszego przestrzegania przepisów ustawy. W rozpoznawanej sprawie DIAS analizę taką przeprowadził, podkreślając, że, skoro wcześniej strona dopuszczała się naruszeń obowiązków prawnych wynikających z ustawy SENT,

tj. obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 5 ustawy SENT, to miał podstawy uznać, że nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia kary, ponieważ nie można mówić

o incydentalnym naruszaniu przez skarżącą obowiązków wynikających z ustawy SENT. Nieodstąpienie od wymierzenia kary będzie miało w tej sytuacji skutek wychowawczy na przyszłość i winno skłonić Spółkę do większej dbałości

o przestrzeganie przepisów ustawy SENT, a konsekwencje finansowe nie będą są tyle dotkliwe, aby zagroziły istotnym interesom firmy, w tym jej istnieniu.

W konkluzji wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie organ nie naruszył zarzucanych w skardze przepisów postępowania, w sposób staranny i obszerny wyjaśnił stan faktyczny, zebrał i wyczerpująco rozpatrzył cały materiał dowodowy. Bezsporne jest, że skarżąca dopuściła się zarzucanego jej naruszenia przepisów ustawy SENT – czego z resztą nie kwestionuje – za które przewidziana jest odpowiedzialność obiektywna, niezależna od winy. W ocenie tutejszego Sądu, DIAS w sposób przekonujący uzasadnił brak możliwości odstąpienia od nałożenia kary za naruszenie obowiązku aktualizacji danych w zgłoszeniu. Zgodzić się należy

z organem, że uznanie wystąpienia przesłanki interesu publicznego i odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, będącej skutkiem wyraźnego zaniechania strony, niezgodnego z obowiązującym porządkiem prawnym, nie może być uznane za działanie z korzyścią dla ogółu. Wobec tego uznać należy, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów prawa, a argumentacja podniesiona

w skardze nie zasługuje na uwzględnienie. Jak słusznie wskazał bowiem organ odwoławczy, że w interesie publicznym leży, aby strona miała przekonanie

o swojej odpowiedzialności za naruszenie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT i wadze tego naruszenia, którego – jak już ww. wywiedziono – nie sposób uznać za błahe.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.