Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 240/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par 2,
journal: Dz.U. 2022 poz 2742
law: Rozporządzenie Ministra  Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz  wypłaty pomocy finansowej na operacje typu Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę w ramach  działania Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie  dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie: Asesor WSA Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant: Asystent sędziego Katarzyna Sugier po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2023 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 31 marca 2023 r. nr 9003-2023-000589 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. III SA/Lu 240/23

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako "organ

II instancji" lub "Dyrektor ARiMR") w przedmiocie odmowy przyznania pomocy.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

W dniu 22 stycznia 2023 r. W. S. (dalej jako "skarżący" lub "strona") złożył wniosek o przyznania pomocy dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę w ramach działania "Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Decyzją z dnia 9 marca 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Białej Podlaskiej (dalej jako "organ

I instancji") odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy.

Skarżący złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji, jednak Dyrektor ARiMR decyzją z dnia 31 marca 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że szczegółowe warunki i tryb udzielania oraz wypłaty pomocy finansowej uregulowane zostały w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" w ramach działania "Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2022 r. poz. 2742, dalej jako "Rozporządzenie")

Organ II instancji przytoczył treść § 2 Rozporządzenia i wyjaśnił, że pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę przysługuje między innymi temu rolnikowi lub jego małżonkowi, któremu przyznano płatność za zazielenienie na podstawie przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na podstawie wniosku złożonego w 2021 r. oraz ten rolnik lub jego małżonek złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie tej płatności, z tym że w przypadku gdy grunty orne rolnika lub jego małżonka obejmują mniej niż 10 hektarów, to we wnioskach złożonych w 2021 r. i 2022 r. rolnik lub jego małżonek podał co najmniej dwie różne uprawy w rozumieniu art. 44 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347

z 20.12.2013, str. 608, ze zm.), a uprawa główna w 2021 r. i 2022 r. nie zajmuje więcej niż 75% tych gruntów ornych.

Dalej organ II instancji wskazał, że w dniu 26 maja 2021 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Białej Podlaskiej wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021.

W przedmiotowym wniosku skarżący ubiegał się o przyznanie płatności do powierzchni 9,37 ha gruntów ornych, natomiast powierzchnia uprawy głównej wyniosła 3,19 ha i została zadeklarowana działkach rolnych F3 o powierzchni deklarowanej 0,95 ha oraz G3 o powierzchni deklarowanej 2,24 ha.

W związku z powyższym główna uprawa w złożonym wniosku o przyznanie płatności na rok 2021 (pszenżyto ozime) zajmuje 34.04 % i nie zajmuje więcej niż 75% tych gruntów ornych.

Natomiast w dniu 15 maja 2022 r. skarżący wystąpił o przyznanie płatności

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022. Tym razem ubiegał się

o przyznanie płatności do powierzchni 6,70 ha gruntów ornych, natomiast powierzchnia uprawy głównej wyniosła 5,10 ha i została zadeklarowana na działkach rolnych C1 (uprawa - pszenżyto ozime) o powierzchni deklarowanej 2,88 ha,

F2 (uprawa - pszenżyto ozime) o powierzchni deklarowanej 1,12 ha, G2 (uprawa - pszenżyto ozime) o powierzchni deklarowanej 1,03 ha oraz K1 (uprawa - pszenżyto ozime) o powierzchni deklarowanej 0,07 ha.

Organ II instancji zwrócił uwagę, że główna uprawa w złożonym wniosku

o przyznanie płatności na rok 2022 (pszenżyto ozime) zajmuje 76,12 % i przekracza 75% tych gruntów ornych.

Tym samym nie został spełniony warunek wynikający z § 2 pkt 4 lit. c Rozporządzenia, ponieważ uprawa główna pszenżyta ozimego zadeklarowana przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności na rok 2022 przekracza 75% tych gruntów ornych.

Ponadto organ II instancji wskazał, że skarżący nie spełnił również warunku wynikającego z § 2 pkt 4 lit. f Rozporządzenia, ponieważ nie dołączył kopii umowy kompleksowej albo umowy sprzedaży energii elektrycznej i umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej albo umowy sprzedaży energii elektrycznej, o których mowa w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne. Natomiast w przypadku warunku, o którym mowa w § 2 pkt 4 lit. g Rozporządzenia kopii pozwolenia wodnoprawnego, o którym mowa w art. 389 pkt 6 Prawa wodnego, na wykonanie urządzenia wodnego do ujmowania wód powierzchniowych albo kopię zgłoszenia wodnoprawnego, o którym mowa w art. 394 ust. 1 pkt 9 Prawa wodnego, wraz z kopią zaświadczenia o niezgłoszeniu sprzeciwu do tego zgłoszenia - w przypadku warunku, o którym mowa w § 2 pkt 4 lit. h. Skarżący nie spełnia również pozostałych warunków wynikających z § 2 Rozporządzenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący zarzucił decyzji organu II instancji naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu § 2 ust. 1 pkt 4 lit. c Rozporządzenia w sposób dyskryminujący i wykluczający rolników prowadzących mniejsze gospodarstwa oraz naruszający ustalone wcześniej zasady dywersyfikacji upraw i płatności za zazielenienie.

Zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. zasady prawdy obiektywnej zawartej w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i pominięcie przy ustalaniu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów, zaoferowanych przez stronę dla przeprowadzenia oceny wagi stwierdzonej niezgodności, czego następstwem jest wadliwe zastosowanie przepisu prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 poprzez zaniechanie przez organ oceny wagi, stwierdzonej niezgodności w postaci minimalnie przekroczonej powierzchni uprawy głównej - przenżyta ozimego - na rok 2022 r. o 1,12% w stosunku do określonych w Rozporządzeniu 75% powierzchni dla uprawy głównej, w sytuacji gdy skarżący nie musiał stosować takiego podziału dla obszaru uprawy głównej składając wnioski o płatność bezpośrednią w latach 2021 i 2022.

Zarzucił również nierozważenie przez organy obydwu instancji możliwości stosowania zmniejszenia płatności z uwagi na wystąpienie drobnej niezgodności

w rozumieniu art 24 ust. 2 Rozporządzenia Rady nr 73/2009.

W ramach tak postawionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że do płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego za lata 2021 i 2022 zgłosił poniżej 10 ha posiadanych gruntów rolnych, a to powodowało, że zwolniony był od obowiązku stosowania dywersyfikacji upraw, co uprawniało do uzyskania płatności za zazielenienie.

Jego zdaniem wymóg określony w § 2 ust. 1 pkt 4 lit. c Rozporządzenia narusza istniejący porządek prawny w zakresie praw nabytych przez rolników gospodarujących w małych gospodarstwach uprawnionych do płatności za zazielenienie bez obowiązku dywersyfikacji upraw. W miejsce dotychczasowych regulacji zostaje wprowadzony rygorystyczny wymóg dywersyfikacji analogiczny jak dla większych gospodarstw w przedziale od 10 do 30 ha. Odbywa się to w trakcie roku (grudzień 2022 r.) po złożeniu i rozpatrzeniu wniosków o płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego za lata 2021 i 2022. Pozbawia to mniejsze gospodarstwa wszelkich szans uzyskania pomocy dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę, co jest przejawem niesprawiedliwości i dyskryminacji. Z jednej strony w ogólnych i powszechnie przyjętych ustawowych regulacjach dotyczących płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego zwalnia się tych rolników z obowiązku dywersyfikacji upraw, z drugiej strony raptownie i nieoczekiwanie zmienia się te zasady aktem prawnym niższego rządu przy przyznawaniu pomocy dla wyrównania strat wywołanych rosyjską inwazją na Ukrainę. Jest to praktyka niczym nie uzasadniona naruszająca zasady pewności obrotu prawnego i rzetelnej legislacji.

Dalej skarżący wskazał, że organy nie rozważyły możliwości niestosowania wykluczenia z przyznawanej pomocy z uwagi na wystąpienie drobnej niezgodności

w rozumieniu art. 24 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Wskazał, że odesłanie zawarte w § 2 Rozporządzenia do przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest pojęciem bardzo szerokim, bowiem obejmuje wszystkie akty normatywne składające się na system pomocy dla producentów rolnych, w którego zakres wchodzi również ustawa z dnia 7 marca

2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Jak wskazuje treść

art. 28c tej ustawy w przypadku stwierdzenia drobnej niezgodności, o której mowa

w art. 51 ust. 4 lit. a rozporządzenia nr 1698/2005, zmniejszenia nie stosuje się.

W tej mierze skarżący odwołał się do poglądu wyrażonego w wyroku WSA

w Olszynie z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 95/14 zgodnie, z którym zasady prawa, w tym zasada proporcjonalności, mają rangę prawa pierwotnego (art. 6 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wersja skonsolidowana. Zasady ogólne muszą być przestrzegane w prawie krajowym państw członkowskich, jak również

w całym prawie wspólnotowym i są wprost dostępne dla jednostek (osób fizycznych), w takim sensie, że jest dopuszczona możliwość odwoływania i powoływania się na ich naruszenie przed sądami wspólnotowymi. Zasada proporcjonalności oznacza, że akty państw członkowskich i Wspólnot wydane w ramach legislatywy, egzekutywy

i sądownictwa muszą być "odpowiednie i konieczne do osiągnięcia celów, których realizacja dopuszczalna jest przy pomocy danej regulacji. Przy czym w razie istnienia kilku odpowiednich środków należy wybrać te, które są najmniej uciążliwe, nadto nałożone obciążenia muszą pozostawać w odpowiednim stosunku do zamierzonych celów" (orzeczenie ETS w sprawie 265/87).

Zdaniem skarżącego system zmniejszenia płatności oraz wykluczeń powinien być ustanowiony z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a w przypadku kryteriów kwalifikowalności, specjalnych problemów związanych z działaniami siły wyższej oraz w przypadku wyjątkowych oraz naturalnych okoliczności. Istotną kwestią jest, że w przypadku warunków wzajemnej zgodności zmniejszenia płatności oraz wykluczenia mogą być stosowane w przypadku zaniedbania (niedbalstwa) rolnika lub jego celowych (umyślnych) działań. Zmniejszenia płatności oraz wykluczenia z płatności powinny być oceniane na podstawie wagi popełnionej nieprawidłowości i powinny uwzględniać całkowite wykluczenie na określony czas

z jednego lub więcej programów pomocy. W odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności potrącenia [zmniejszenia] oraz wyłączenia powinny uwzględniać szczegóły różnych programów pomocy.

W związku z tym organ I i II instancji winien rozważyć czy w takiej sytuacji zaistniał przypadek drobnej niezgodności w rozumieniu art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009. Brak takiego zachowania po stronie organu świadczy nie tylko

o naruszeniu przepisu prawa materialnego - art. 24 rozporządzenia nr 73/2009, ale także o naruszeniu zasad wyrażonych w art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca

1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z powyższymi przepisami w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Winny także prowadzić postępowanie

w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Wskazać należy, że organ nie rozważył czy stwierdzona niezgodność, z uwagi na swój rozmiar, zasięg i trwałość może być uznana za drobną. Ze stanu faktycznego podanego przez skarżącego i organów wynika, że uprawa w roku 2022 r. w postaci pszenżyta ozimego zajmowała obszar 76,12% z całości areału zgłoszonego do dopłat bezpośrednich, a jednocześnie areał gospodarstwa zmniejszył się z 9,37 ha

w roku 2021 do 6,70 ha w 2022 r. Wobec czego należało ustalić przyczyny takiego stanu rzeczy, aby móc zweryfikować kwestię siły wyższej czy też innych przyczyn, dla których można by uznać, że skarżący podlega wykluczeniu, czy też jemu nie podlega z uwagi na zaistnienie takiej nieprawidłowości i jego podstaw dla wykluczenia z tego rodzaju pomocy.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona.

W rozpatrywanej sprawie zastosowanie mają przepisy Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" w ramach działania "Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 wydane na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422 i 2433).

Zgodnie z § 2 wskazanego rozporządzenia pomoc przyznaje się rolnikowi,

o którym mowa w art. 39c ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem

nr 1305/2013", któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów

o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym", jeżeli ten rolnik lub jego małżonek:

1) zgłosił do dnia 15 maja 2022 r. do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach

o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, oznakowanie łącznie co najmniej 10 sztuk zwierząt gatunku świnia (Sus scrofa) urodzonych w siedzibie stada posiadacza tych zwierząt w okresie od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia

31 marca 2022 r.;

2) zgłosił do dnia rozpoczęcia naboru wniosków o przyznanie pomocy do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, oznakowanie co najmniej 1 sztuki zwierzęcia gatunku świnia (Sus scrofa) urodzonego

w siedzibie stada posiadacza tego zwierzęcia od dnia 1 kwietnia 2022 r.;

3) prowadził do dnia rozpoczęcia naboru wniosków o przyznanie pomocy działalność rolniczą w zakresie chowu lub hodowli zwierząt gatunku świnia (Sus scrofa);

4) spełnia co najmniej jeden z poniższych warunków:

a) prowadzi produkcję ekologiczną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy

z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej (Dz. U. poz. 1370),

b) temu rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano pomoc finansową w ramach działania "Działanie rolno - środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 na podstawie wniosku złożonego w 2021 r. oraz ten rolnik lub jego małżonek złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie tej pomocy,

c) temu rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano płatność za zazielenienie na podstawie przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na podstawie wniosku złożonego w 2021 r. oraz ten rolnik lub jego małżonek złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie tej płatności, z tym że

w przypadku gdy grunty orne rolnika lub jego małżonka obejmują mniej niż

10 hektarów, to we wnioskach złożonych w 2021 r. i 2022 r. rolnik lub jego małżonek podał co najmniej dwie różne uprawy w rozumieniu art. 44 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia

17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE)

nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347

z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), a uprawa główna w 2021 r. i 2022 r. nie zajmuje więcej niż 75% tych gruntów ornych,

d) zrealizował operację obejmującą inwestycje służące ochronie środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu oraz spełnia warunki, z zastrzeżeniem których została wydana decyzja w sprawie o przyznanie pomocy finansowej na tę operację w ramach poddziałania:

- "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 lub

- "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020,

e) zrealizował operację typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 obejmującą inwestycje służące ochronie środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu oraz realizuje zobowiązania związane z pomocą finansową przyznaną na tę operację,

f) zrealizował operację typu "Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz realizuje zobowiązania związane z pomocą finansową przyznaną na tę operację,

g) wytwarza energię elektryczną w instalacji odnawialnego źródła energii

w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1378, 1383, 2370 i 2687) zlokalizowanej w gospodarstwie rolnym tego rolnika,

h) zrealizował inwestycję zlokalizowaną w gospodarstwie rolnym tego rolnika polegającą na wykonaniu:

- urządzenia wodnego do ujmowania wód powierzchniowych, na realizację którego uzyskał pozwolenie wodnoprawne, o którym mowa w art. 389 pkt 6 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2625

i 2687), zwanej dalej "Prawem wodnym", lub

- stawu, na wykonanie którego dokonał zgłoszenia wodnoprawnego, o którym mowa w art. 394 ust. 1 pkt 9 Prawa wodnego.

Zarówno organ I jak i organ II instancji ustaliły, że w przypadku skarżącego nie jest możliwe przyznanie pomocy z uwagi na fakt, że we wniosku o przyznanie płatności za zazielenienie złożonym w 2022 r. uprawa główna, czyli pszenżyto zajmowała więcej niż 75% tych gruntów ornych. A tym samym – pomimo, że skarżący spełnił przesłanki określone w pkt od 1 do 3 – to z uwagi na brak spełnienia warunku z pkt 4 Rozporządzenia nie jest uprawniony do pomocy.

Należy podkreślić, że w sprawie nie jest w zasadzie sporny stan faktyczny, bowiem skarżący nie zaprzecza, że w 2022 r. wnioskował o przyznanie płatności

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zgłaszając powierzchnię uprawy głównej obejmującej 5,10 ha w łącznej powierzchni 6,70 ha. Oznacza to, że powierzchnia uprawy głównej wyniosła 76,12% i bezspornie zajmuje więcej niż 75% gruntów ornych.

W ocenie skarżącego Dyrektor ARiMR naruszył § 2 pkt 4 lit. c Rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sposób dyskryminujący i wykluczający rolników prowadzących mniejsze gospodarstwa, nieobjęte dywersyfikacją upraw.

Zdaniem Sądu – odnosząc się do tego zarzutu należy krótko przypomnieć, że Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) określa cele szczegółowe wspólnej polityki rolnej wymieniając po pierwsze zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego oraz optymalne wykorzystanie czynników produkcji, zwłaszcza siły roboczej, po drugie zapewnienie rolnikom godnego poziomu życia, po trzecie stabilizowanie rynków, po czwarte zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw oraz po piąte zapewnienie konsumentom rozsądnych cen.

W ramach tak określonych celów wspólna polityka rolna obejmuje dwa filary. Pierwszy filar wspólnej polityki rolnej to wspólna organizacja rynków produktów rolnych (WORR) oraz płatności bezpośrednie dla rolników. Natomiast drugi filar wspólnej polityki rolnej to polityka rozwoju obszarów wiejskich.

W ramach pierwszego filaru funkcjonuje Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (EFRG), finansujący m.in. płatności bezpośrednie dla rolników przewidziane w ramach Wspólnej Polityki Rolnej.

W przeciwieństwie do pierwszego filaru, który jest w całości finansowany przez UE, programy w ramach drugiego filaru - na rzecz rozwoju obszarów wiejskich są współfinansowane ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i funduszy regionalnych lub krajowych (zob. https://www.europarl.europa.eu/factsheets/pl/section/196/wspolna-polityka-rolna-wpr- dostęp: sierpień 2023).

Płatności za zazielenienie przyznawane są na podstawie ustawy z dnia

5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, która w art. 1 określa zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych

w zakresie dotyczącym następujących płatności bezpośrednich w rozumieniu art. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia

17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE)

nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013": jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatności dodatkowej, płatności związanych do powierzchni upraw, płatności związanych do zwierząt i płatności dla małych gospodarstw, zwanych dalej "płatnościami bezpośrednimi".

Natomiast realizowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej program wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 obejmujący działanie "nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" uregulowany jest w ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

W związku z tym zarówno płatności za zazielenienie jak i pomoc rolnikom szczególnie dotkniętym wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę wchodzą w system wspólnej polityki rolnej, ale realizowane są w ramach odrębnych filarów tej polityki. Oznacza to, że warunki przyznania pomocy na podstawie § 2 Rozporządzenia są niezależnie określone od zasad przyznawana płatności bezpośrednich. Innymi słowy w pełni dopuszczalne było uregulowanie zasad przyznawania pomocy poprzez wprowadzenie warunku dywersyfikacji upraw w 2021 r. i 2022 r., nawet jeżeli wymogu dywersyfikacji, w przypadku mniejszych gospodarstw rolnych nie przewiduje ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Wbrew stanowisku skarżącego uregulowania zawarte w Rozporządzeniu nie naruszają praw nabytych rolników w zakresie braku konieczności dywersyfikacji upraw, ale przewidują jedynie warunki jakie prawodawca przewidział w celu przyznania nadzwyczajnego tymczasowego wsparcia. Należy raz jeszcze wyraźnie rozdzielić zasady i warunki przyznawania płatności bezpośrednich od zasad przyznawania świadczeń w ramach programu wspierania rozwoju obszarów wiejskich.

Skoro skarżący nie spełnił warunku określonego w § 2 pkt 4 lit. c Rozporządzenia, to słusznie ograny uznały, że nie ma podstaw do przyznania mu wnioskowanej pomocy.

W ocenie Sądu nie doszło także do naruszenia przepisów postępowania. Skarżący w tym zakresie powołuje art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zgodnie z którym w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przy czym w przedmiotowej sprawie ustawa ta nie będzie miała zastosowania, z uwagi na fakt, że pomoc, o którą wystąpił skarżący uregulowana jest w rozporządzeniu wydanym na podstawie ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Jednocześnie zgodnie z art. 27 ust. 1 tej ustawy w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw

i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że ustawodawca nie nałożył na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej, w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz jednoczesny brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność, a także działania z urzędu

w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2020 r., I GSK 1591/18). W przedmiotowej sprawie organy prawidłowo oceniły, że skarżący nie spełnił warunków przyznania mu pomocy, co należy zdaniem Sądu zaakceptować.

Na koniec odnosząc się do zarzutu nierozważenia przez organy czy w sprawie zaistniał przypadek drobnej niezgodności, co w konsekwencji doprowadziło również do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 8 k.p.a. należy wyjaśnić, że powołany przez skarżącego art. 24 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009

z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE)

nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 został uchylony przez Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009.

Mając powyższe na uwadze skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.).