Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 162/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 33
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędzia WSA Anna Rotter (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 grudnia 2023 r. nr 480000/71/5485/2023 480000/71/465169/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 6 grudnia 2023 r. nr 480000/71/465169/2023 480000/71/5485/2023 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. (dalej: ZUS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej: k.p.a., oraz art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm.), dalej: u.p.e.a., utrzymał w mocy własne postanowienie z 20 października 2023 r. nr 480000/71/405473/2023, wydane w przedmiocie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z 29 września 2023 r. B. B. (dalej: skarżąca, strona skarżąca) złożyła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej w oparciu o tytuł wykonawczy o numerze TW4480023013460.

W treści pisma skarżąca wskazała, że do tytułu wykonawczego dołączonego w dwóch tożsamych w swej treści egzemplarzach do zawiadomień o numerach [...] oraz [...] z 8 września 2023 r. skarżąca wniosła już zarzuty pismem z 25 sierpnia 2023 r. Przedmiotowe zarzuty zostały rozpoznane poprzez wydanie postanowienia z 11 października 2023 r., nr 5258/TW.

Mając powyższe na uwadze, postanowieniem z 20 października 2023 r. ZUS postanowił odmówić wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej w oparciu o tytuł wykonawczy o numerze TW4480023013460. Wskazane postanowienie zostało doręczone skarżącej 8 listopada 2023 r. Z kolei 15 listopada 2023 r. skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie.

ZUS postanowieniem z 6 grudnia 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie z 20 października 2023 r.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia ZUS stwierdził, że powyższe postanowienie zostało wydane prawidłowo i brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów na postępowanie prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy o numerze TW4480023013460.

W skardze na postanowienie z 6 grudnia 2023 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca zarzuciła rozstrzygnięciu brak podstawy faktycznej i prawnej, a także błędną interpretację przepisów o egzekucji. W konsekwencji wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o rozpoznanie złożonych zarzutów. Wniosła również o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że nierozpoznanie złożonych przez nią zarzutów jest bardzo krzywdzące, bo uniemożliwia jej dochodzenie swoich praw. Ponadto w ocenie skarżącej organ podatkowy dokonał tej czynności w sposób bezprawny, albowiem nie istnieją podstawy do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej, o której mowa w art. 62b ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 z późn. zm.) lub innych należności pieniężnych.

Skarżąca zarzuciła ZUS, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia i przeprowadzona w nim analiza przebiegu niniejszego postępowania narusza jej prawnie chronione interesy. Jednocześnie wskazała, że z uwagi na zmiany przepisów i ich nowe brzmienie nie jest w stanie wypowiedzieć się w tej sprawie. Treść nowego brzmienia art. 33 u.p.e.a. jest dla skarżącej niezrozumiała i zawiła.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Pełnomocnik ZUS wskazał, że zaskarżonym postanowieniem odmówiono wszczęcia postępowania w zakresie rozpoznania zarzutów ze względu na fakt, iż przedmiotowe zarzuty został już raz rozpoznane w innym postępowaniu. Ponadto pełnomocnik organu omówił poszczególne podstawy zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej wynikające z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W piśmie z 2 października 2024 r. ustanowiony skarżącej pełnomocnik z urzędu z ostrożności procesowej podtrzymał dotychczasowe twierdzenia i zarzuty pozwanej podniesione w skardze. Ponadto zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 497 z późn. zm.) poprzez jego wydanie z udziałem pracowników organu podlegających wyłączeniu z mocy prawa jako osoby biorące wcześniej udział w wydaniu postanowienia z dnia 20 października 2023 r., tj. Głównego Specjalisty T. W. oraz Zastępcy Naczelnika Wydziału R. K., co powoduje, iż zaskarżony akt dotknięty jest wadą wymienioną w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe zarzut, pełnomocnik skarżącej wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a;

2. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym w trybie art. 119 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na okoliczność, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania;

3. zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieodpłatnej pomocy prawnej udzielonej skarżącej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i oświadczył, że koszty te nie zostały przez skarżącą pokryte w całości ani w części.

Pełnomocnik skarżącej wskazał, że w przedmiotowym postanowieniu rozpatrywanym w trybie art. 138 k.p.a. oraz art. 61a k.p.a. na obu postanowieniach wydanych w niniejszej sprawie widnieją podpisy pracowników organu – Głównego Specjalisty T. W. oraz Zastępcy Naczelnika Wydziału Realizacji Dochodów R. K., który wydał pierwsze postanowienie, a na drugim postanowieniu także pojawił się jego podpis obok Zastępcy Dyrektora D. S..

Pełnomocnik skarżącej zwrócił uwagę, iż w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że podpis złożony na dokumencie potwierdzającym zrealizowanie określonej czynności dowodzi udziału w tej czynności osoby, która złożyła podpis. Podpis złożony na decyzji potwierdza więc udział składającej go osoby w procesie wydania decyzji i wpływ na jej treść. Jak wynika z akt sprawy faktyczny udział ww. osób w wydaniu zaskarżonego postanowienia nie ma jedynie charakteru domniemanego, gdyż z treści zaskarżonego aktu wprost wynika, że pracownik organu T. W. brał czynny udział w sporządzeniu jego sentencji i uzasadnienia.

W ocenie pełnomocnika treść art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. wskazuje, iż ustawodawca uznał za niepożądaną sytuację, w której w drugiej instancji przy rozpatrywaniu sprawy merytorycznie, w jej całokształcie będzie zaangażowany pracownik, który brał już udział w wydaniu decyzji niższej (pierwszej) instancji.

Pełnomocnik skarżącej podniósł, że skoro zarówno postanowienie z 6 grudnia 2023 r., jak i poprzedzające je postanowienie z 20 października 2023 r. zostały podpisane w imieniu uprawnionego organu przez te same osoby, a także osoby te faktycznie uczestniczyły w kształtowaniu treści tego aktu, oczywistym jest, że zaskarżone postanowienie zostało wydane przy udziale pracowników podlegających wyłączeniu od udziału w postępowaniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. Tego rodzaju uchybienie stanowi przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego na mocy art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., co uzasadnia uchylenie przez Sąd takiej decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 b p.p.s.a.

Końcowo pełnomocnik skarżącej wskazał, że skoro ww. działanie organu naruszyło przepisy postępowania administracyjnego w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonego aktu w całości, bez potrzeby odwoływania się do dalej idących merytorycznych zarzutów, pełnomocnik z urzędu ogranicza swój wywód do kwestii naruszenia przepisów o wyłączeniu pracownika organu, jedynie z ostrożności procesowej podtrzymując stanowisko skarżącej w pozostałym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu, na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 p.p.s.a., podlegało postanowienie z 6 grudnia 2023 r., którym ZUS utrzymał w mocy własne postanowienie z 20 października 2023 r., wydane w przedmiocie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Sąd przeprowadzając kontrolę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdził, że nie narusza ono prawa.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do zasadności odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w sytuacji, kiedy przedmiotowe zarzuty zostały już uprzednio rozpoznane. Innymi słowy oceny wymaga, czy istniał obowiązek merytorycznego rozpoznania zarzutów, których treść stanowiła w istocie powtórzenie zarzutów uprzednio zgłoszonych i rozpatrzonych.

W świetle bezspornego stanu faktycznego sprawy, skarżąca pismem z 25 sierpnia 2023 r. wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej w oparciu o tytuł wykonawczy o numerze TW4480023013460. Zarzuty te zostały rozpatrzone postanowieniem ZUS z 11 października 2023 r., na mocy którego uznano je za nieuzasadnione. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem ZUS z 23 listopada 2023 r. nr 480000/71/5421/2023 480000/71/1098876/2023., z kolei wyrokiem z 26 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 100/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił wskazane postanowienie z 23 listopada 2023 r.

Pismem z 29 września 2023 r. skarżąca ponownie zgłosiła zarzuty, powołując się na te same okoliczności, które powołała w zarzutach wniesionych uprzednio. Nie budzi zatem wątpliwości, że skarżąca dwukrotnie złożyła tożsame w swej istocie zarzuty, przy czym za pierwszym razem zostały one rozpatrzone i uznano je za nieuzasadnione. Ustosunkowując się do ponownie zgłoszonych zarzutów, organ uznał je za niedopuszczalne i odmówił wszczęcia postępowania w tym przedmiocie.

W aktualnym stanie prawnym dopuszczalne jest kilkukrotne wnoszenie zarzutów przez zobowiązanego, w tym samym postępowaniu egzekucyjnym. Jednak nie jest dopuszczalne ponowne zgłaszanie zarzutów na tych samych podstawach, z tożsamym uzasadnieniem i dowodami. W badanej sprawie, wnosząc ponownie zarzuty oparte na tej samej podstawie prawnej, skarżąca nie podniosła żadnych nowych argumentów, nie wskazała na ewentualne nowe dowody, jak również nie wykazała innych niż dotychczasowe okoliczności przemawiające za słusznością zarzutów. Zdaniem tut. Sądu ponownie wniesione tożsame w swej istocie zarzuty nie podlegają merytorycznemu rozpoznaniu, ponieważ stanowiłoby to naruszenie powagi rzeczy osądzonej (rei iudicatae) (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2024 r., sygn. akt III FSK 890/23).

Podstawę prawną odmowy wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie stanowi art. 61a k.p.a., stosowany odpowiednio w związku z odesłaniem zawartym w art. 18 u.p.e.a. W myśl art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z kolei zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., do którego odwołuje się omawiany przepis, postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

W ocenie Sądu postępowanie w sprawie rozpatrzenia tych samych, ponownie zgłoszonych zarzutów nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn, o których mowa w art. 61a k.p.a. Tę "inną uzasadnioną przyczynę" stanowi okoliczność, że co do tożsamych zarzutów organ wypowiedział się uprzednio. Jednocześnie na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, tj. 6 grudnia 2023 r. postanowienie, którym rozpoznano zarzuty, miało przymiot ostateczności. Sąd administracyjny dokonuje tymczasem kontroli legalności rozstrzygnięć administracyjnych według stanu prawnego i faktycznego z dnia wydania ostatecznego postanowienia. Tym samym w dniu wydania zaskarżonego postanowienia zasadna była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów. Z kolei późniejsze uchylenie przez sąd administracyjny postanowienia, którym rozpoznano zgłoszone pierwotnie zarzuty, pozostaje bez wpływu na ocenę postanowienia zaskarżonego w niniejszej sprawie. Co więcej, w konsekwencji uchylenia wskazanego postanowienia, dojdzie do ponownego rozpoznania zgłoszonych zarzutów, co było przecież intencją strony skarżącej przy ponownym ich wniesieniu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że zarzuty sformułowane w skardze nie są zasadne, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Kwestia kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu przez wyznaczonego adwokata zostanie natomiast rozpoznana na posiedzeniu niejawnym odrębnym postanowieniem. Skarżąca jest zaś zwolniona ustawowo od kosztów sądowych, a tym samym żadnych kosztów nie poniosła, co powoduje, że koszty nie mogą być jej zwrócone.