Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 233/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2024 poz 323
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2024 r. sprawy ze skargi E. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...]nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi w Olsztynie akt administracyjnych wynika, że decyzją z 4 grudnia 2023 r. Wójt Gminy K., (dalej jako: organ bądź organ pierwszej instancji), odmówił przyznania E. O. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem D. O. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył przepisy warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, przedstawił stan faktyczny sprawy, zaś jako podstawę odmowy przyznania świadczenia wskazał niespełnienie przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Od powyższej decyzji odwołanie wywiodła skarżąca wskazując, że w jej ocenie decyzja organu pierwszej instancji jest niesprawiedliwa.

Decyzją z [...]r. r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (dalej jako: "organ II instancji", "Kolegium"), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że materialno - prawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej powoływana jako: "ustawa"). Kolegium wskazało, że przepis art. 17 ustawy o świadczenia rodzinnych został z dniem 1 stycznia 2024 r. w znaczny sposób znowelizowany. Nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych nastąpiła m. in. na mocy art. 43 pkt 4 i pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429 z późniejszymi zmianami). W art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym wskazano, iż w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (tj. w ustawie o świadczeniach rodzinnych - przyp. Kolegium) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Z kolei art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym stanowi, iż osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (tj. ustawie o świadczeniach rodzinnych - przyp. Kolegium) w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w dniu 3 listopada 2023 r. (przed wejściem w życie nowego brzmienia art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych), wobec czego Kolegium rozpatrzyło sprawę na podstawie przepisów obowiązujących w dacie złożenia wniosku. Następnie Kolegium wskazało, osoby którym zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy może być potencjalnie przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Kolegium wskazało następnie, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że D. O. orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 7 maja 1993 r. został zaliczony do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, ze wskazaniem, że inwalidztwo istnieje od dzieciństwa, jest trwałe a termin badania kontrolnego zbędny. E. O. pozostawała w zatrudnieniu do 31 października 2023 r., a następnie zrezygnowała z pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad mężem. D. O. cierpi na wrodzoną wadę wzroku, która jest nieodwracalna i z wiekiem się pogłębia. Aktualnie na prawe oko widzi tylko kontury, kształty, na lewe cząstkowo i tylko obiekty, które ma przed sobą. D. O. choruje także na cukrzycę typu 2, ma podwyższony cholesterol, nadciśnienie. Dotychczas w opiece nad mężem skarżącej pomagał jego ojciec. Po jego śmierci całość obowiązków przejęła skarżąca. Zakres opieki został szczegółowo wymieniony podczas wywiadu środowiskowego i w jego zakres wchodzą: pomoc przy codziennym myciu, kąpieli (5x tyg.), strzyżenie (1x m-c), golenie (3 x tyg.) i innych czynnościach higienicznych np. poobcinanie paznokci, przygotowywanie ubrań do założenia, przebieranie bielizny pościelowej, robienie prania, sprzątanie, dbanie o zachowanie stałości w ułożeniu mebli i innych przedmiotów tak by mąż mógł je odnaleźć, pomoc w korzystaniu z różnych urządzeń np. wybieranie numeru telefony, włączenie TV, robienie zakupów, przygotowywanie i podawanie posiłków, podawanie leków, załatwianie spraw urzędowych i opłacanie rachunków, palenie w piecu c.o. w sezonie zimowym, organizowanie czasu wolnego.

Kolegium odnosząc się do podanych przez organ przyczyn odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pozostawanie w związku małżeńskim osoby wymagającej opieki, stanęło na stanowisku, że pozostawanie w związku małżeńskim nie jest podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wskazało istnieje ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych w tej materii, które wskazuje, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie będzie mógł być stosowany, gdy o świadczenie pielęgnacyjne wystąpi zobowiązany do opieki i alimentacji w rozumieniu Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonek osoby legitymującej się orzeczeniem o niepełnosprawności (por. np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 11 marca 2014 r. sygn. akt II SA/O1 979/13, dostępnym w CBOSA). Kolegium stanęło na stanowisku, że decyzja organu pierwszej instancji była prawidłowa, choć z innych przyczyn niż wskazane w uzasadnieniu. Jak wywiodło Kolegium ustalony stan faktyczny uzasadniał wniosek, że choć niewątpliwie D. O. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, to zakres i częstotliwość wykonywanych wobec niego przez żonę czynności nie wymagał rezygnacji z aktywności zawodowej. Kolegium podkreśliło, iż nie kwestionuje faktu, że D. O. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym ani faktu sprawowania nad nim opieki przez skarżącą. Kolegium zaznaczyło, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, względem której osoba ubiegająca się o świadczenie ma obowiązek alimentacyjny, gdyż to wynika z prawnego i moralnego obowiązku wobec najbliższych, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Zastosowanie art. 17 ust. 1 ustawy wymaga ustalenia nie tylko czy opieka jest faktycznie sprawowana, ale także czy jej zakres obiektywnie uniemożliwia wykonywanie lub podjęcie zatrudnienia. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy bowiem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. W nawiązaniu do powyższego Kolegium wskazało, że przeważająca część wykonywanych przez Skarżącą czynności (przygotowywanie posiłków, podawanie leków, sprzątanie, pranie, robienie zakupów) ma charakter czynności zwykłych, codziennych, wykonywanych na rzecz rodziny, które z całą pewnością nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia. Czynności te łączone są przez osoby je wykonujące z aktywnością zawodową, często wykonywaną na pełen etat. Kolegium zaznaczyło również, że skarżąca i jej mąż stanowią rodzinę, wspólnie zamieszkują, czynności te nie są więc wykonywane "dodatkowo" jak np. w sytuacji gdy osoba sprawująca opiekę nie mieszka wspólnie z osobą niepełnosprawną i sytuacja ta wymusza na niej wykonywanie czynności gospodarczych zarówno w swoim miejscu zamieszkania, jak i w domu osoby niepełnosprawnej. Kolegium zwróciło również uwagę, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki obejmował czynności, które nie są wykonywane codziennie - załatwianie wizyt lekarskich, towarzyszenie podczas wizy w urzędach, opłacanie rachunków. Kolegium oceniło więc zakres codziennych, jak również cyklicznych czynności o charakterze pielęgnacyjnym wykonywanych przez skarżącą jako niewystarczający do uznania że uniemożliwia podjęcie pracy zarobkowej.

Od powyższej decyzji pismem z 8 lutego 2024 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiodła E. O. zarzucając organowi naruszenie:

- art. 7, art.77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez organ, że nie zachodzi konieczność rezygnacji z pracy zawodowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

- art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie polegające na uznaniu, że wykładnia tego przepisu pozwala na jego nie zastosowanie, w przypadku stałej i całodobowej opieki, jaką skarżąca sprawuje nad osobą niepełnosprawną wymagającą takiej opieki

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Skarżąca w motywach skargi wskazała, że organ II instancji dokonał dowolnej, nie mającej odzwierciedlenia w zebranym materiale aktowym oceny dowodów. Wskazała, że zebrany materiał dowodowy nie przedstawia również specyfiki potrzeb osób niewidomych. Podkreśliła, że argumentacja wskazana w decyzji organu II instancji jest ogólnikowa, przygotowana pod z góry ustaloną tezę, że skarżącej nie należy się świadczenie pielęgnacyjne. Organ II instancji stwierdził wbrew własnym ustaleniom, że sprawowana przez skarżącą opieka nie wymaga rezygnacji z pracy. Organ w swojej argumentacji pominął także kwestie przyjmowania przez znajdującą się pod opieka skarżącej osobę leków. Osoba na którą ma być przyznane przedmiotowe świadczenie jest schorowana, cierpi na cukrzycę i nadciśnienie. Musi zatem regularnie przyjmować leki. Nie może tego robić sama ze względu na wadę wzroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - p.p.s.a.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja bądź postanowienie może ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. W świetle natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast – stosownie do art. 135 p.p.s.a. – sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W niniejszej sprawie skarga podlega uwzględnieniu z uwagi na to, że decyzje obu instancji nie odpowiadają prawu.

Na wstępie wskazać należy, że podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (zwanej dalej u.ś.r). Kolegium działało przy tym w oparciu o stan prawny z przed nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadzonej art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm.).

Zaznaczenia wymaga również, że niewątpliwym jest, że małżonek jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego wymienioną w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., gdyż jest poza wymienionymi w 1 - 3 art. 17 ust. 1 (matką, ojcem, opiekunem faktycznym dziecka, rodziną zastępczą) inną osobą, na której, zgodnie z k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny. Ustawa o świadczeniach rodzinnych, poza wyłączeniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego małżonka będącego osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności (zgodnie z treścią przytoczonego wyżej art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.), nie wymienia żadnych innych przesłanek w stosunku do małżonka poza ogólnymi przesłankami dotyczącymi wszystkich uprawnionych. W rezultacie powyższego nie podlega jakimkolwiek wątpliwościom, że małżonek jest osobą, na której, w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., zgodnie z przepisami ustawy k.r.o., ciąży obowiązek alimentacyjny względem współmałżonka. Podzielając stanowisko organu odwoławczego we wskazanych powyżej kwestiach, Sąd uznał natomiast za nie zasługujące na akceptację argumenty Kolegium, że rezygnacja z aktywności zawodowej wnioskodawczyni nie została wymuszona koniecznością sprawowania opieki nad mężem, a zakres tej opieki nie wyklucza możliwości podjęcia przez wnioskodawczynię zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Podkreślić ponownie należy, że świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia przesłanki wskazane w tym przepisie. Przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długoterminowej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W niniejszej sprawie Kolegium odmówiło skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z opieką nad mężem który orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 7 maja 1993 r. został zaliczony do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, ze wskazaniem, że inwalidztwo istnieje od dzieciństwa, jest trwałe a termin badania kontrolnego zbędny. Kolegium wskazało, a brak związku między sprawowaną przez skarżącą opieką, a rezygnacją z zatrudnienia. Wskazać należy, że ustawodawca na użytek regulacji, jaką stanowi u.ś.r., w słowniku wyrażeń ustawowych, zawartym w art. 3 pkt 21 tej ustawy, sformułował legalną definicję pojęcia znacznego stopienia niepełnosprawności, przez który rozumie się:

a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych;

b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;

c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach;

d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów;

e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Wskazany przepis art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r. odsyła do ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 511). W ustawie tej wskazano w art. 4 ust. 1, że do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Nadto, wydane na podstawie art. 6c ust. 9 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. 2018 r. poz. 2027), w § 29 ust. 1 określa standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności, które zawierają kryteria określające skutki naruszenia sprawności organizmu powodujące:

1) niezdolność do pracy - co oznacza całkowitą niezdolność do wykonywania pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu;

2) konieczność sprawowania opieki - co oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem;

3) konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych - co oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych.

Z kolei w ust. 2 § 29 wskazanego wyżej rozporządzenia prawodawca jednocześnie wskazał, że przez długotrwałą opiekę i pomoc w pełnieniu ról społecznych rozumie się konieczność jej sprawowania przez okres powyżej 12 miesięcy w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3.

Zatem taki kontekst prawny, wynikający z przywołanych wyżej regulacji, powinny mieć na względzie organy przy ocenie zakresu oraz "adekwatności" opieki sprawowanej nad osobę zakwalifikowaną do znacznego stopnia niepełnosprawności.

W niniejszej sprawie pozostaje poza sporem fakt, że mąż skarżącej orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia został zaliczony do pierwszej grupy inwalidów oraz że inwalidztwo istnieje od dzieciństwa, jest trwałe a termin badania kontrolnego zbędny. Należy podkreślić, że w myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego związane jest z niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest zatem sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga.

Wskazać należy, że z materiału dowodowego wynika, że opieka sprawowana przez skarżącą ma charakter stały, długoterminowy i codzienny, trwa nieprzerwanie przez wszystkie dni tygodnia. Nie zasługuje na aprobatę Sądu pogląd Kolegium, według którego zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad mężem, nie wykluczał podjęcia przez nią zatrudnienia. Odnosząc się do opieki nad niepełnosprawnym, nie można jak uczyniło to kolegium odnosić się wyłącznie do konkretnych czynności opiekuńczych. W zakres opieki wchodzi również ogólna piecza nad niezdolnym do w pełni samodzielnej egzystencji. Opieka to również czuwanie nad osobą wymagająca opieki, tak by nie wystąpiły sytuacje jej zagrażające. Osoba z tak daleko posunięta wadą wzroku jak mąż skarżącej oraz cierpiąca na towarzyszące choroby przewlekłe wymaga stałej pieczy, co umknęło Kolegium. Piecza ta często nie jest związana z podjęciem konkretnego działania lecz towarzyszeniu osobie niepełnosprawnej, weryfikacji czy nie jest w sytuacji zagrożenia, ponieważ sama nie jest zdolna do poradzenia sobie w wielu sytuacjach codziennych. Skarżąca słusznie wskazał w tym kontekście na niezdolność męża do samodzielnego przyjmowania leków. Tym samym, nawet jeśli organ uznał, że skarżąca nie sprawuje opieki nad swoim mężem 24 godziny na dobę, to nie można automatycznie przyjąć, że opieka ta nie ma stałego charakteru i nie odnosi się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na swoją niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Trzeba przy tym zwrócić uwagę na ciąg czynności opiekuńczo-pielęgnacyjnych, które regularnie są wykonywane przez skarżącą wobec męża oraz specyfikę jego chorób.

Nie można również nie brać pod uwagę ewentualnych konsekwencji związanych z pozostawaniem przez skarżącą męża bez opieki, czy regularnego nadzoru. Istotna jest właśnie specyfika sprawowanej opieki, która wiąże się bezpośrednio ze schorzeniami i chorobami podopiecznego. Podejmowane zaś przez nią czynności o charakterze opiekuńczym i porządkowym odpowiadają na podstawowe potrzeby męża. Trudno zatem wyobrazić sobie, jak mąż skarżącej miałby funkcjonować bez jej stałej i regularnej pomocy. Taka zaś nie byłaby możliwa, gdyby skarżąca podjął zatrudnienie.

Podkreślić należy jeszcze raz, że opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie dotyczy wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznaje się także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 sierpnia 2022 r. II SA/Gd 359/22, dostępny w CBOSA).

Rozpoznając ponownie sprawę, organ weźmie pod uwagę zaprezentowane wskazania sądu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni również, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429), w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

Stosownie zaś do art. 63 ust. 2 u.ś.r. - osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.

Wobec tak sformułowanych przepisów przejściowych należy uznać, że o możliwości przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego przesądzi spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 u.ś.r. na dzień złożenia wniosku (stosownie do art. 24 ust. 2 z uwzględnieniem ust. 2a u.ś.r., ponieważ wniosek został złożony do 31 grudnia 2023 r). Jeżeli rozpatrujący sprawę organ pierwszej instancji dojdzie do przekonania, że skarżący spełnił przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na dzień złożenia wniosku, będzie to oznaczało, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do 31 grudnia 2023 r., w konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych w oparciu o art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym. Dodać należy, że z uzasadnienia do ustawy o świadczeniu wspierającym wynika, że nowe warunki w przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2024 r. i dotyczyć będą wszystkich osób składających wnioski po raz pierwszy po tej dacie. Natomiast osoby, które nabyły lub nabędą prawo do ww. świadczeń opiekuńczych za okres przed wejściem w życie ustawy będą mogły zachować do nich prawo na zasadzie ochrony praw nabytych na podstawie przepisów przejściowych, o ile osoba z niepełnosprawnościami nad którą jest sprawowana opieka, nie wybierze własnego świadczenia wspierającego (zob. druk 3130 Sejmu IX kadencji).

Wobec powyższego, sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy orzekające będą związane oceną prawną wyrażoną przez sąd, stosownie do art. 153 p.p.s.a.