Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1673/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7b, art. 28, art. 29
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Łuczaj Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman Sędzia WSA Monika Barszcz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] i [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2020 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej: "GDOŚ", "organ II instancji", "organ odwoławczy") z dnia [...] maja 2020 r., nr [...], umarzająca postępowanie odwoławcze od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w G. (dalej: "RDOŚ", organ I instancji") z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "[...]".

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Wnioskiem z dnia 12 grudnia 2017 r. E-2 sp. z o.o. oraz E-3 sp. z o.o. (dalej: "wnioskodawcy", "uczestnicy postępowania sądowego") zwróciły się do RDOŚ o określenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia pn. "[...]".

Pismem z dnia 12 stycznia 2018 r. RDOŚ zwrócił się do wnioskodawców o wykazanie podmiotów, którym przysługiwać mogą prawa strony w postępowaniu, celem ustalenia kręgu stron postępowania.

W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 26 stycznia 2018 r. pełnomocnik wnioskodawców wyjaśnił, że to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek ustalenia, czy w przedmiotowym postępowaniu powinny uczestniczyć inne osoby będące stronami postępowania. Przy piśmie z dnia 14 lutego 2018 r. nadesłano do organu opinię prawną dotyczącą określenia stron postępowania w procesie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia.

Zawiadomieniem z dnia 8 marca 2018 r. RDOŚ wszczął postępowanie administracyjnej w sprawie oraz powiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się z dokumentami i możliwości składania ewentualnych uwag i wniosków.

W dniu 29 marca 2018 r. do organu wpłynęły pisma: P. Sp. z o. o. (obecnie M Sp. z o.o.) oraz P. Sp. z o. o. (obecnie: M. Sp. z o.o.) – dalej, łącznie nazywane jako "Spółki", "strony", "skarżące" - o uwzględnianie w dalszej części postępowania statusu Spółek jako stron tego postępowania.

Pismami z dnia 11 kwietnia 2018 r. RDOŚ wskazał, w jaki sposób ustalono krąg stron postępowania w przedmiotowej sprawie, odwołując się do treści art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisku (Dz. U. z 2017 r., poz. 1405, dalej: "ustawa o udostępnianiu informacji) w brzmieniu nadanym art. 509 pkt 8 lit. c ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566, dalej: "p.w."), zgodnie z którym stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przez obszar ten rozumie się:

1) działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie;

2) działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska;

3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.

RDOŚ wskazał, że w związku z tym, że przedmiotowe przedsięwzięcie będzie realizowane na terenie wyłącznej strefy ekonomicznej, poza inwestorem nie ma podmiotu, któremu by na gruncie brzmienia aktualnie obowiązujących przepisów przysługiwał status strony przedmiotowego postępowania.

Pismem z dnia 18 kwietnia 2018 r. Fundacja [...] (dalej: "Fundacja") zgłosiła chęć uczestnictwa w przedmiotowym postępowaniu na prawach strony jako organizacja ekologiczna, na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy ooś, wykazując zaistnienie przesłanek określonych w tym przepisie. Organ I instancji uznał Fundację za organizację ekologiczną mającą prawo uczestniczenia w postępowaniu na prawach strony. Organ I instancji dopuścił Fundację do udziału w sprawie na prawach strony.

Pismami z dnia 27 kwietnia 2018 r. (data pisma) P. sp. z o.o. oraz P.III sp. z o.o. przedstawił swoje stanowisko odnośnie statusu w przedmiotowym postępowaniu. Spółki powołały się na zmianę stanu prawnego z uwagi na nowelizację art. 545 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, w brzmieniu nadanym temu przepisowi na mocy art. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o zmianie ustawy Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 710), obowiązującym od dnia 26 kwietnia 2018 r. Spółki wniosły o jego ponowną weryfikację w zakresie ich statusu w przedmiotowej sprawie administracyjnej oraz o kwalifikowanie ich uwag i wniosków jako zgłoszonych lub wniesionych przez stronę postępowania.

Organ I instancji uznał Spółki za strony postępowania.

Pismem z dnia 7 maja 2018 r. (data pisma) Spółki przedstawiły swoje stanowisko w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "[...]".

Pismami z dnia 10 i 15 maja 2018 r. B. Sp. z o. o. zgłosiła swój udział jako strony w przedmiotowym postępowaniu, również powołując się na art. 28 k.p.a. i szczegółowo argumentując, z jakich przyczyn winien jej przysługiwać status strony. Organ I instancji uznał Spółkę za stronę postępowania.

W piśmie z dnia 5 czerwca 2018 r. RDOŚ wyjaśnił, że zgodnie z art. 545 p.w. w brzmieniu nadanym temu przepisowi na mocy art. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o zmianie ustawy Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r., poz. 710), obowiązującym od dnia 26 kwietnia 2018 r.: "Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w sprawach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania albo zmiany decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1405 ze zm., dalej ustawa "ooś"), stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem 1 stycznia 2018 r." W przedmiotowej sprawie nie znajduje więc zastosowania art. 74 ust. 3a ustawy ooś definiujący strony postępowania administracyjnego w sprawach o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania art. 74 ust. 3a ustawy o udostępnianiu informacji, a do ustalenia kręgu stron postępowania zastosowanie znajduje art. 28 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. RDOŚ, działając na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r. poz. 283, ze zm., dalej "ustawa ooś"), po rozpatrzeniu wniosku E-2 sp. z o.o. oraz E-3 sp. z o.o. określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.

W dniu 14 lutego 2020 r. M [...] sp. z o.o. oraz M [...] sp. z o.o. wniosły odwołania od powyższej decyzji. Odwołania zostały uzupełnione odpowiednio pismem M [...] sp. z o.o. z dnia 19 marca 2020 r. oraz M [...] sp. z o.o. z dnia 19 marca 2020 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2020 r. organ II instancji umorzył postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia GDOŚ wskazał, że zgodnie z art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., k.p.a.") organ odwoławczy może umorzyć postępowanie odwoławcze. Przepis ten nie określa przesłanek do umorzenia postępowania odwoławczego, dlatego też w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania, mając na uwadze treść art. 105 § 1 k.p.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 301/09). GDOŚ podał, że będzie to miało miejsce m.in. w sytuacji, gdy organ odwoławczy w toku prowadzonego postępowania ustalił, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie.

W ocenie organu II instancji w niniejszym postępowaniu wystąpiła bezprzedmiotowość, bowiem brak jest podstawy prawnej do uznania M [...] sp. z o.o. oraz M.[...] sp. z o.o. za strony przedmiotowego postępowania.

GDOŚ podkreślił, że ustawa ooś regulację określającą, kto jest stroną postępowania dotyczącego wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, zawiera w art. 74 ust. 3a. Organ odwoławczy podkreślił, że przepis ten został wprowadzony do przepisów ustawy ooś ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. — Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310, ze zm.).

Organ II instancji wskazał, że zgodnie natomiast z art. 545 ust. 1 p.w. do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem 1 stycznia 2018 r. GDOŚ zaznaczył, że przedmiotowe postępowanie, zainicjowane wnioskiem E-2 sp. z o.o. oraz E-3 sp. z o.o., zostało wszczęte w dniu 12 grudnia 2017 r. W związku z powyższym, w ocenie organu II instancji, status strony niniejszego postępowania należy ustalać w oparciu o definicję zawartą w art. 28 k.p.a.

GDOŚ podkreślił, że w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stronami są wnioskodawca oraz właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości, na których realizowane jest przedsięwzięcie, oraz nieruchomości położonych bezpośrednio w ich sąsiedztwie, a także nieruchomości, na które rozciąga się zasięg jego oddziaływania. Organ odwoławczy zauważył, że z raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedmiotowa inwestycja będzie realizowana w obszarze morskim Rzeczypospolitej Polskiej (wyłączna strefa ekonomiczna) w odległości ok. 26 km od brzegu morskiego. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 2169, ze zm.) wyłączna strefa ekonomiczna nie wchodzi w skład terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że żaden podmiot nie może posiadać praw własności do wód, przestrzeni powietrznej nad tymi wodami oraz do dna morskiego wód wyłącznej strefy ekonomicznej, a także do wnętrza ziemi pod nimi. Zasięg oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia będzie obejmował natomiast obszar wyłącznej strefy ekonomicznej oraz niewielki fragment morza terytorialnego (Załącznik "Zasięg oddziaływania na środowisko). Morze terytorialne wchodzi w skład terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - przywołany wyżej przepis ustawy o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej, a wody morza terytorialnego stanowią własność Skarbu Państwa, co wynika z art. 211 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310, ze zm.).

GDOŚ zaznaczył, że odwołujące się Spółki nie dysponują prawem własności do nieruchomości, na których będzie realizowane przedmiotowe przedsięwzięcie, nieruchomości położonych bezpośrednio w ich sąsiedztwie, ani nieruchomości, na które rozciąga się zasięg oddziaływania inwestycji. W ocenie organu odwoławczego pozwala to na przyjęcie, że odwołujący się nie są stronami postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a tym samym nie posiadają legitymacji prawnej do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie.

Ponadto GDOŚ wskazał, że przywołane przez odwołujące się Spółki okoliczności nie wiążą się z konkretną normą prawa materialnego, która stanowiłaby podstawę posiadania przez skarżących interesu prawnego w niniejszej sprawie. Zdaniem organu odwoławczego, z przedstawionych okoliczności nie wynika, aby realizacja i funkcjonowanie przedmiotowej inwestycji naruszyły bezpośredni i rzeczywisty interes skarżących, chroniony przez przepis prawa materialnego, który to przepis został naruszony rozstrzygnięciem podjętym decyzją RDOŚ.

Organ II instancji zauważył, że M. [...] sp. z o.o., jak i M. [...] sp. z o.o. swój interes upatrują w planowanych przez nie inwestycjach, które w nieokreślonej przyszłości mają być realizowane przez spółki w obszarze polskiej wyłącznej strefy ekonomicznej. Pomimo uzyskania dla powyższych inwestycji decyzji o pozwoleniu na wznoszenie lub wykorzystywanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich oraz decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, planowana przez spółki realizacja inwestycji jest okolicznością niepewną, ewentualną i nie ma charakteru realnego (aktualnego), bowiem może wystąpić dopiero w przyszłości. GDOŚ wskazał, że okoliczności te zatem nie istnieją w dacie stosowania norm prawa administracyjnego, będących podstawą rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy i wydania niniejszej decyzji. Zdarzenia przyszłe, a w pewnym sensie nawet niepewne nie mogą stanowić o interesie prawnym, a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że zasięg oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest uwarunkowany oddziaływaniem tego przedsięwzięcia i z niego wynika, bez względu na to, czy jest ono realizowane w obszarze morskim, czy na lądzie. Obie grupy przedsięwzięć mogą wiązać się z wystąpieniem oddziaływań: bezpośrednich, pośrednich, wtórnych, skumulowanych, krótko-, średnio- i długoterminowych, stałych i chwilowych. W związku z tym, organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem Spółek, że interes prawny statuujący posiadanie przymiotu strony postępowań dotyczących wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji realizowanych w wyłącznej strefie ekonomicznej można oceniać odmiennie niż dla inwestycji realizowanych na lądzie, a w konsekwencji wyprowadzać z posiadania decyzji uprawniających podmioty do korzystania z zasobów środowiska morskiego lub wykonania i eksploatacji budowli hydrotechnicznych. GDOŚ podał, że żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego, w tym art. 28 k.p.a. jak i przepisy ustawy ooś nie dokonują takiego rozróżnienia.

GDOŚ wskazał, że wbrew twierdzeniu odwołujących się Spółek, interesu prawnego nie można wyprowadzać z oddziaływania przedsięwzięcia na inne inwestycje, w tym w zakresie oddziaływań skumulowanych, planowane do realizacji przez podmioty trzecie, jeżeli podmioty te nie dysponują prawem własności do nieruchomości gruntowej, na której ich inwestycja ma być realizowana. Podejście takie skutkowałoby tym, że każdy podmiot, powołując się na chęć realizacji swojej inwestycji w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, mógłby domagać się uznania za stronę, co prowadziłoby do sztucznego i nieuzasadnionego zwiększania kręgu stron postępowania. Nie zmienia tego okoliczność uzyskania dla inwestycji decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ani decyzji o pozwoleniu na wznoszenie lub wykorzystywanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich, bowiem nie dają one praw do władania nieruchomością, na której inwestycje mają być realizowane.

Przyjęcie stanowiska, że interes prawny może wynikać z oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na inwestycje planowane do realizacji przez odwołujące się Spółki, a nie z prawa własności do nieruchomości gruntowych, na których mają być realizowane, przeczy kilkunastoletniemu, ugruntowanemu i akceptowanemu przez sądy administracyjne stanowisku przyjętemu przez organy administracji publicznej orzekające w przedmiocie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w tym przez GDOŚ. W konsekwencji prowadziłoby to do naruszenia zasady pewności prawa, o której mowa w art. 8 § 2 k.p.a. tj. obowiązku przestrzegania utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw.

Ponadto organ odwoławczy zauważył, że adresatem decyzji są inwestorzy, którzy wnioskowali o wydanie przedmiotowej decyzji i to o ich interesie prawnym rozstrzygnął organ w I instancji. Zaskarżoną decyzją RDOŚ nie nałożył żadnych praw i obowiązków na odwołujące się Spółki, bowiem nie mają oni interesu prawnego w sprawie, a doręczenie tej decyzji skarżącym miało walor wyłącznie informacyjny, ze względu na kierowane przez M. [...] sp. z o.o. oraz M. [...] sp. z o.o. pisma do organu I instancji. Niezależnie od powyższego, nawet jeżeli RDOS traktował odwołujące się Spółki jako strony postępowania, podlega to kontroli przez organ odwoławczy w administracyjnym toku instancji.

Podsumowując, organ II instancji wskazał, że brak posiadania przez M. II sp. z o.o. oraz M. [...] sp. z o.o. interesu prawnego, prowadzi do stwierdzenia, że ww. Spółkom nie przysługuje przymiot stron postępowania, a tym samym uprawnienie do wniesienia odwołania od decyzji RDOŚ.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, M. [...] sp. z o.o. oraz M. [...] sp. z o.o. (dalej: "Skarżący", "Spółki", "strony") wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi, które zostały zarejestrowane odpowiednio pod sygn. akt IV SA/Wa 1674/20 i IV SA/Wa 1673/20.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) art. 28 k.p.a. w wyniku błędnej interpretacji przepisów prawa materialnego, która doprowadziła do odmowy uznania przez organ, iż Spółki posiadają interes prawny i faktyczny uzasadniający przyznanie im statusu strony w postępowaniu;

2) art. 27b ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej poprzez naruszenie uprawień przysługujących Spółkom do ochrony własnego interesu prawnego polegające na pozbawieniu możliwości weryfikacji w toku instancji decyzji organu pierwszoinstancyjnego;

3) art. 138 §1 ust. 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania z uwagi na brak przymiotu strony przez Spółki wynikający z błędnego uznania przez organ, iż Skarżące nie posiadają chronionego interesu prawnego;

4) art. 7b oraz 8 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób, w którym organ odstąpił od praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, naruszając przy tym nakaz prowadzenia postępowania w sposób bezstronny i budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej, a także nie wyjaśniając w sposób dokładny i przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych mu możliwości stanu prawnego w przedmiotowej sprawie;

5) art. 64 ust. 2 Konstytucji RP poprzez interpretację przepisów, która prowadzi do pozbawienia ochrony praw majątkowych przysługujących Skarżącym, a ukształtowanych poprzez udzielenie pozwolenia na wznoszenie sztucznych wysp.

Wobec tak postawionych zarzutów Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu swojego stanowiska Spółki wyjaśniły, że są jednymi z podmiotów prowadzących proces inwestycyjny budowy morskiej farmy wiatrowej na B. W skali całej polskiej gospodarki są to działania pionierskie wymagające olbrzymich nakładów finansowych i wieloletniego procesu przygotowawczego z uwagi zarówno na konieczność pozyskania decyzji wymaganych dla realizacji tego typu przedsięwzięć, konieczność przeprowadzania dokładnych badań środowiskowych, a także wymogi prowadzenia procesu budowalnego w środowisku morskim, a więc znacznie bardziej wymagającym. Skarżące uzyskały w 2012 r. pozwolenia na wznoszenie i wykorzystanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich dla przedsięwzięcia pn. [...] Spółki zaznaczyły, że pozwolenie na wznoszenie i wykorzystanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich (dalej jako pozwolenie na wznoszenie sztucznych wysp) jest pierwszą decyzją wydawaną w toku całego procesu autoryzacji przedsięwzięć przez organy administracji publicznej i wymaganą dla podejmowania jakichkolwiek dalszych działań w obszarze wyłącznej strefy ekonomicznej, określając przy tym przestrzeń oraz warunki korzystania z tej przestrzeni. Na obszarze wyłącznej strefy ekonomicznej w bezpośrednim sąsiedztwie obszarów objętych decyzją o pozwoleniu na wznoszenie sztucznych wysp wydaną na wniosek Skarżących, pozwolenia na wznoszenie sztucznych wysp uzyskały E-2 Sp. z o.o. i E-3 Sp. z o.o. Elektrownie wiatrowe planowane na obszarach morskich należą do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko - zgodnie z przepisem § 2 ust. 1 pkt. 5 lit. b rozporządzenia z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839) a więc dla ich realizacji wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz obligatoryjnie przeprowadza się ocenę oddziaływania na środowisko.

Skarżące wskazały na rozstrzygnięcie RDOŚ, który uznał, że Spółki są uczestnikami postępowania na prawach strony.

Strony nie zgodziły się z twierdzeniem GDOŚ, że tylko interes prawny w postaci własności nieruchomości (ewentualnie użytkowania wieczystego), na której realizowane jest przedsięwzięcie lub która znajduje się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia jest wystarczające do uznania, iż podmiot posiada status strony postępowania.

Spółki wskazały, że zgodnie z art. 56 ust. 1 lit a) Konwencji Narodów Zjednoczonych o Prawie Morza z dnia 10 grudnia 1982 r. (Dz. U. z 2002 r., Nr 59, poz. 543, dalej: "Konwencja") państwo nadbrzeżne ma w wyłącznej strefie ekonomicznej suwerenne prawa w celu badania, eksploatacji i ochrony zasobów naturalnych zarówno żywych, jak i nieożywionych, wód morskich pokrywających dno, a także dna morskiego i jego podglebia oraz w celu gospodarowania tymi zasobami, jak również w odniesieniu do innych przedsięwzięć w zakresie gospodarczego badania i eksploatacji strefy, takich jak wytwarzanie energii poprzez wykorzystanie wody, prądów i wiatrów. Państwo nadbrzeżne w wyłącznej strefie ekonomicznej ma również jurysdykcję przewidzianą w odpowiednich postanowieniach Konwencji w odniesieniu do budowania i wykorzystywania sztucznych wysp, instalacji i konstrukcji - przepis art. 56 ust. 1 lit b) Konwencji. Natomiast zgodnie z art. 60 ust. 1 Konwencji państwo nadbrzeżne ma w wyłącznej strefie ekonomicznej wyłączne prawo budowania oraz wydawania pozwoleń i przepisów dotyczących budowy, eksploatacji i wykorzystania sztucznych wysp, instalacji i konstrukcji dla celów przewidzianych w art. 56 Konwencji i dla innych celów gospodarczych oraz instalacji i konstrukcji, które mogą zakłócać wykonywanie przez państwo nadbrzeżne swoich uprawnień w strefie. Ponadto Konwencja podkreśla, że państwo nadbrzeżne posiada wyłączną jurysdykcję nad takimi sztucznymi wyspami, instalacjami i konstrukcjami, łącznie z jurysdykcją w zakresie wydawania ustaw i innych przepisów prawnych w sprawach celnych, skarbowych, sanitarnych i imigracyjnych, a także w sprawach bezpieczeństwa - art. 60 ust. 2 Konwencji. Zdaniem Spółek, z powyższego wynika, że państwa nadbrzeżne posiadają suwerenne i wyłączne prawa zarówno w zakresie eksploatacji i ochrony zasobów występujących w wyłącznej strefie ekonomicznej oraz podejmowania przedsięwzięć w zakresie gospodarczego badania i eksploatacji strefy, jak także budowania i wykorzystywania sztucznych wysp, instalacji i konstrukcji w granicach wyłącznej strefy ekonomicznej.

Ponadto skarżące wskazały, że w polskim porządku prawnym podstawowym aktem będącym emanacją uprawnień przysługujących Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie wyłącznej strefy ekonomicznej jest ustawa z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz. U. z 2019 r., poz. 2169 z późn. zm., dalej "uom"). Zgodnie z art. 27b ust. 3 uom, pozwolenie na wznoszenie sztucznych wysp określa warunki korzystania z obszaru objętego pozwoleniem przez podmiot wskazany w pozwoleniu i daje temu podmiotowi prawo do korzystania z tego obszaru zgodnie z warunkami określonymi w tym pozwoleniu.

Spółki podniosły również, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach w ogólności, a w tym także decyzja będąca przedmiotem postępowania zakończonego przez GDOŚ decyzją umarzającą, może wpływać na przyszłe możliwe ograniczenia w sposobie korzystania z uprawnienia nadanego przez pozwolenie na wznoszenie sztucznych wysp.

Skarżące podkreśliły, że rozstrzygnięcie GDOŚ zostało podjęte z naruszeniem zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności zasad wyrażonych w art. 7b oraz 8 § 1 i § 2 k.p.a. Zasada wyrażona w art. 7b zobowiązuje organy administracji publicznej do takiego prowadzenia postępowania, aby w niezbędnym stopniu wyjaśnić stan faktyczny i prawny sprawy, w tym celu organy administracji publicznej powinny współdziałać ze sobą w niezbędnym zakresie. Strony wskazały, że GDOŚ nie wykorzystując posiadanych możliwości, nie zwrócił się do organów odpowiedzialnych za wydawanie decyzji o pozwoleniu na wznoszenie sztucznych wysp co do zajęcia stanowiska w sprawie charakteru uprawnień wynikających z przyznania pozwolenia na wznoszenie sztucznych wysp, doprowadzając przez zastosowaną interpretację obowiązujących przepisów do całkowitego zanegowania uprawnień podmiotów, którym w wyniku wydania pozwolenia na wznoszenie sztucznych wysp nadane zostały uprawnienia do korzystania z przestrzeni wyłącznej strefy ekonomicznej. Ponadto Spółki podniosły, że organ odwoławczy naruszył zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, prowadząc postępowanie w sposób jednostronny, skoncentrowany na interesie wnioskodawcy, a nie zachowujący proporcjonalności w zapewnieniu należytej ochrony interesów prawnych.

W odpowiedzi na skargę GDOŚ wniósł o jej odrzucenie.

W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił przebieg postępowania oraz podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W ocenie organu odwoławczego, brak interesu prawnego w uznaniu Spółek za uczestników postępowania na prawach strony powinno prowadzić do odrzucenia skarg.

Pismem z dnia 5 marca 2021 r. (data pisma) uczestnicy postępowania sądowoadministracyjnego E.-2 sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz E-3 sp. z o.o. wyraziły swoje stanowisko w sprawie, wskazując, że skarga jest nieuzasadniona, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Uczestnicy postępowania podkreślili, że stroną w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę. Ponadto podniesiono, że cały fragment skargi zawierający wywody o przepisach Konwencji Narodów Zjednoczonych o Prawie Morza z dnia 10 grudnia 1982 r. pozostaje bez znaczenia dla wykazania rzekomego interesu Skarżących w ww. postępowaniu zainicjowanym przez uczestników. Wskazane w skardze przepisy ww. Konwencji stanowią o statusie państw nadbrzeżnych, którym nadane zostały konkretne uprawnienia w zakresie obszarów morskich, takich jak wyłączne strefy ekonomiczne, czy morze terytorialne. Żaden z przepisów tej Konwencji ani też ustawy o obszarach morskich RP (która uszczegóławia postanowienia Konwencji) nie nadaje prawa Skarżącym, z którego wynikać mógłby jego interes prawny w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zainicjowanym przez innego inwestora. Przepisy te dają organom administracji publicznej kompetencje do wydawania różnego rodzaju pozwoleń na tych obszarach. Taka kompetencja nie oznacza jednak przekazania czy przeniesienia uprawnień państwa na inny podmiot, który wtedy miałby być chroniony tak jak państwo.

Pismem z dnia 18 marca 2021 r. Skarżąca odniosła się do ww. stanowiska uczestników postępowania. W szczególności wskazano, że uczestnicy postępowania próbują zniekształcać treść zarzutów skargi pomijając te treści i argumenty w niej zawarte, które są niewygodne dla uczestników lub zniekształcając i prezentując stan faktyczny sprawy tak, aby przedstawić go w korzystnym świetle.

Postanowieniem z dnia 25 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej: "p.p.s.a.") połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt IV SA/Wa 1673/20 oraz sygn. akt IV SA/Wa 1674/20 i postanowił prowadzić je dalej pod sygn. akt IV SA/Wa 1673/20.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku organu o odrzucenie skarg, z uwagi na to, że brak przymiotu strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie pociąga za sobą braku przedmiotu zaskarżenia objętego niniejszymi skargami Spółek.

Idąc dalej wskazać należy, że Sąd administracyjny uchyla decyzję administracyjną w całości lub w części w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem skarg w niniejszej sprawie jest decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2020 r. umarzająca postępowanie odwoławcze od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2020 r., którą określono środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn. "[...]".

Spór prawny zainicjowany wniesieniem tych skarg sprawdza się zatem do zbadania kwestii prawidłowości umorzenia przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska postępowania odwoławczego.

Skarżące swojego interesu upatrują w planowanej przez nie inwestycji, która w przyszłości ma być realizowana w obszarze polskiej wyłącznej strefy ekonomicznej oraz w tym, że w związku z tą, planowaną inwestycją Spółki uzyskały decyzję o pozwoleniu na wznoszenie lub wykorzystywanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich.

Sąd w niniejszej sprawie podzielił stanowisko organu, że z uwagi na to, iż skarżące Spółki nie dysponują prawem własności do nieruchomości, na których będzie realizowane przedmiotowe przedsięwzięcie, nieruchomości położonych bezpośrednio w ich sąsiedztwie, ani nieruchomości, na które rozciąga się zasięg oddziaływania inwestycji, nie są one stronami postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla innego podmiotu, a tym samym nie posiadają legitymacji prawnej do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie. Przywołane przez Spółki okoliczności nie wiążą się z konkretną normą prawa materialnego, która stanowiłaby podstawę posiadania przez nie interesu prawnego w niniejszej sprawie. Z okoliczności sprawy nie wynika, aby realizacja i funkcjonowanie przedmiotowej inwestycji naruszyły bezpośredni i rzeczywisty interes skarżących, chroniony przez przepis prawa materialnego, który to przepis został naruszony decyzją RDOŚ.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z powołanym art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., stanowiącym podstawę zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Na tle tego przepisu w literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że tego rodzaju rozstrzygnięcie zapada, gdy organ odwoławczy ustali, iż postępowanie odwoławcze jest bezprzedmiotowe, a sytuacja ta wystąpi wówczas, gdy odwołanie zostanie wniesione przez podmiot niebędący stroną. Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie może wnieść wyłącznie strona postępowania.

Mając na uwadze powyższe przyjąć należy, że podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma kwestia prawidłowości zweryfikowania przez organ posiadania przez skarżące spółki przymiotu strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla innego podmiotu.

Przypomnieć zatem w pierwszym rzędzie należy, że w art. 74 ust. 3a ustawy o ochronie środowiska określono, kto jest stroną postępowania dotyczącego wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przepis ten został wprowadzony do ww. ustawy ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310, ze zm.). Zgodnie natomiast z art. 545 ust. 1 p.w. do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem 1 stycznia 2018 r. Przedmiotowe postępowanie, wszczęte zostało wnioskiem E-2 sp. z o.o. oraz E.-3 sp. z o.o. w dniu 12 grudnia 2017 r. W związku z powyższym organ prawidłowo stwierdził, że status strony niniejszego postępowania należy ustalać w oparciu o definicję zawartą w art. 28 k.p.a., w myśl którego stroną w postępowaniu administracyjnym jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest osoba (jednostka organizacyjna) wymieniona w art. 29 k.p.a. lub przepisach odrębnych, która na podstawie prawa obowiązującego może, czy powinna uzyskać konkretne korzyści albo też może być (powinna być) obarczona powinnością określonego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem, jednakże dopiero po skonkretyzowaniu ich w decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej, działający w granicach jego właściwości i kompetencji. Każda tak rozumiana strona postępowania musi być przez organ administracyjny wezwana do udziału w postępowaniu wszczętym z urzędu, jak również strona - tak pojmowana - wnosząc swoje żądanie, powoduje wszczęcie postępowania administracyjnego. Uregulowania statusu strony trzeba poszukiwać nie w oparciu o jeden przepis, lecz na podstawie wielu przepisów prawa materialnego administracyjnego, finansowego czy też prawa pracy, wspierając je przepisami prawa cywilnego, jak również z przepisów ustrojowych dotyczących administracji publicznej i wreszcie z przepisów procedury stosownej do sprawy. Źródłem interesu prawnego w sprawie dotyczącej decyzji RDOŚ wydawanej w niniejszej sprawie są przepisy materialnego prawa powszechnie obowiązującego. W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że interes prawny musi być rozumiany jako obiektywna, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes prawny charakteryzuje się więc następującymi cechami: jest indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 56/18 i cyt. tam B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do art. 28 (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, SIP Legalis, nb. 5 i 13 wraz z powołanym orzecznictwem).

W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest zarazem pogląd, który Sąd podziela, że przymiot strony postępowania dotyczącego środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia przysługuje wnioskodawcy oraz tym właścicielom (użytkownikom wieczystym) nieruchomości, na które rozciąga się oddziaływanie przedsięwzięcia, przy czym chodzi o każde oddziaływanie, a nie tylko takie, które przekracza określone normy. Zasięg tego oddziaływania ustalany jest zasadniczo w oparciu o dane wynikające z raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (wyroki NSA z 15 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 118/12 i z 29 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2064/12, wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 56/18).

Zdaniem Sądu, skarżącym nie przysługiwał przymiot strony postępowania w rozpoznawanej sprawie, co prawidłowo dostrzegł GDOŚ.

Jak wskazano wyżej, w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stronami tego postępowania mogą być oprócz wnioskodawcy, także właściciele (wieczyści użytkownicy) nieruchomości, na których lokowana jest inwestycja oraz nieruchomości położonych w sąsiedztwie planowanej inwestycji - w zasięgu jej oddziaływania, jeżeli - zgodnie z art. 28 k.p.a. - mają interes prawny w sprawie - rozstrzygnięcie dotyczy bezpośrednio ich sfery prawnej, to jest uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa materialnego.

Skarżące - co jest okolicznością bezsporną - nie są ani właścicielem, ani użytkownikiem wieczystym nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu. Co więcej, występując we własnym imieniu w toku postępowania odwoławczego i powołując się na własny interes prawny do brania udziału w postępowaniu jako strona, nie wskazały okoliczności, które bezsprzecznie uzasadniałyby przyjęcie odmiennego stanowiska.

Z akt sprawy wynika, że prawidłowo organ ustalił, iż przedmiotowa inwestycja będzie realizowana w obszarze morskim Rzeczypospolitej Polskiej (wyłączna strefa ekonomiczna) w odległości ok. 26 km od brzegu morskiego. Strefa ta nie wchodzi w skład terytorium RP, co oznacza, że żaden podmiot nie może posiadać praw własności do wód, przestrzeni powietrznej nad tymi wodami oraz do dna morskiego wód wyłącznej strefy ekonomicznej, a także do wnętrza ziemi pod nimi. Zasięg oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia będzie obejmował natomiast obszar wyłącznej strefy ekonomicznej oraz niewielki fragment morza terytorialnego. Planowana przez skarżące spółki realizacja inwestycji jest okolicznością niepewną, ewentualną i nie ma charakteru realnego (aktualnego), bowiem może wystąpić dopiero w przyszłości. Inwestycja, o której mówią Skarżące jeszcze nie istniała w dacie wydania decyzji w przedmiotowej sprawie.

Skarżące Spółki mówią o posiadaniu decyzji o pozwoleniu na wznoszenie sztucznych wysp. W tym względzie wskazać należy jednak, że zgodnie z art. 27b ust. 3 ustawy o obszarach morskich, pozwolenie na wznoszenie sztucznych wysp określa warunki korzystania z obszaru objętego pozwoleniem przez podmiot wskazany w pozwoleniu i daje temu podmiotowi prawo do korzystania z tego obszaru zgodnie z warunkami określonymi w tym pozwoleniu. Pozwolenie to więc stanowi tylko o prawie do korzystania z określonego obszaru, nie można jednak z tego tytułu wywodzić okoliczności stanowiących postawę do przyznania przymiotu strony w przedmiotowej sprawie, a w szczególności żądać określonego zachowania od organu.

W niniejszej sprawie inwestycja, o której mówią Skarżące jest dopiero w sferze projektu, więc rację ma organ, iż zdarzenia przyszłe, a w pewnym sensie nawet niepewne nie mogą stanowić o interesie prawnym, a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony, bowiem nie daje on praw do władania nieruchomością, na której inwestycja ma być realizowana.

Pozwolenie na wznoszenie i wykorzystywanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich, wbrew swojej nazwie, jest decyzją lokalizacyjną odpowiednikiem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 1388/13). Charakteru niniejszej decyzji nie zmienia fakt konieczności dokonania opłaty za wydanie ww. pozwolenia.

Odwołując się do tez z orzecznictwa dot. decyzji o warunkach zabudowy podobnej co do istoty do przedmiotowego pozwolenia wskazać należy, że każdy ma prawo do ochrony interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób. Interes prawny w tym przypadku wynikać musi jednak z konkretnego przepisu prawa materialnego. Te bowiem reguły są jedynie źródłem uprawnień. Brak wskazania normy prawa materialnego, która czyniłaby wadliwą decyzję o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, nakazuje zarzuty skarżącego kwalifikować w kategoriach mieszczących się w pojęciu naruszenia interesu faktycznego, a nie mającego znaczenie interesu prawnego (teza pierwsza wyroku NSA z 24 listopada 1999 r., IV SA 1866/97, LEX nr 48704). Stroną postępowania administracyjnego o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu mogą być właściciele lub użytkownicy wieczyści sąsiednich działek (teza pierwsza uchwały składu pięciu sędziów NSA z 25 września 1995 r., VI SA 13/95, ONSA 1995, nr 4, poz. 154; taki sam pogląd prawny zawarto w tezie pierwszej uchwały składu pięciu sędziów NSA z 4 grudnia 1995 r., VI SA 20/95, ONSA 1996, nr 2, poz. 54).

Zdaniem Sądu Skarżące w istocie nie odróżniają we właściwy sposób pojęć interes prawnego i faktycznego.

Pojęcie interesu prawnego jest często definiowane poprzez wskazanie różnicy między interesem prawnym, a interesem faktycznym. Czynnikiem różnicującym interes prawny i interes faktyczny jest istnienie lub brak normy prawnej przyznającej ochronę danemu podmiotowi. Podmiot administrowany ma interes faktyczny, jeżeli w jakiejś sytuacji, obecnej lub przyszłej, odniesie bezpośrednią korzyść na skutek działań lub zaniechań organu administracji. Podmiot mający interes faktyczny może żądać od administracji podjęcia stosownych działań, jednakże żądanie to nie jest oparte na przepisach prawa chroniących sferę interesów tego podmiotu (por. wyrok NSA z 5 października 1998 r., II SA 1104/98, LEX nr 41301). Przepis prawa może uprawniać lub wręcz zobowiązywać organ administracji do żądanego działania. Jeżeli przepis taki został ustanowiony bądź w interesie ogólnym, bądź w interesie innego podmiotu administrowanego – mającego interes prawny w sprawie, to inne podmioty mogą mieć wyłącznie interes faktyczny w sprawie (zob. Przybysz Piotr Marek, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany Lex).

W niniejszej sprawie planowane przedsięwzięcie ma oddziaływać na inwestycje planowane do realizacji przez skarżące spółki w przyszłości, a nie na przysługujące im prawo własności, czy użytkowania wieczystego. Dlatego też skarżące Spółki posiadają tylko interes faktyczny w rozstrzygnięciach w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań tego przedsięwzięcia. Jak słusznie wskazują uczestnicy postępowania sądowego – pozwolenie na wznoszenie sztucznych wysp dopiero inicjuje proces inwestycyjny, a możliwość realizacji przedsięwzięcia na tym etapie jest potencjalna i zależna od uzyskania kolejnych pozwoleń inwestycyjnych. Przyszłe plany inwestycyjne skarżących nie korzystają z ochrony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji innych podmiotów, gdyż nie mają one charakteru konkretnego, aktualnego i dającego się obiektywnie stwierdzić.

W odniesieniu do zarzutów skargi, w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 8 k.p.a. Przez utrwaloną praktykę należy rozumieć zgodne z prawem, akceptowane przez sądy, stabilne, jednolite, ustandaryzowane i wieloletnie oraz znane publicznie postępowanie organów administracji publicznej przy rozstrzyganiu spraw tego samego rodzaju w takich samych stanach faktycznych i prawnych (wyrok WSA w Gliwicach z 19.12.2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 609/18). W niniejszej sprawie skarżące Spółki nie powołują się na praktykę o takim charakterze.

Podobnie jeżeli chodzi o zarzut naruszenia art. 7b k.p.a. Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia stanowiska skarżących Spółek, bowiem nie było konieczności zwracania się do organów odpowiedzialnych za wydawanie decyzji o pozwoleniu na wznoszenie sztucznych wysp o zajęcie stanowiska w sprawie charakteru uprawnień wynikających z przyznania tego pozwolenia. W sprawie bezspornym i niewątpliwym bowiem było, że na podstawie art. 27b ust. 3 ustawy o obszarach morskich, w związku z uzyskanym ww. pozwoleniem podmiot uzyskuje tylko prawo do korzystania z określonego obszaru zgodnie z warunkami określonymi w tym pozwoleniu. Przy czym, strona skarżąca nie wskazała na inne dane, czy informacje, które powinny być uzyskane od ww. organu, a które przyczyniłyby się do dokładniejszego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.

W odniesieniu do argumentów skargi odwołujących się do przepisów Konwencji Narodów Zjednoczonych o Prawie Morza z dnia 10 grudnia 1982 r. Sąd podzielił stanowisko uczestników postępowania sądowego, że pozostają one bez znaczenia w niniejszej sprawie. Przepisy te mówią o statusie państw nadbrzeżnych, przy czym nie wskazują one praw skarżących, z których można by wywodzić interes prawny w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zainicjowanym przez innego inwestora. W związku z wydanym pozwoleniem na wznoszenie sztucznych wysp Państwo nie przenosi swoich praw na inny podmiot, a jedynie, w ramach swojego władztwa, wydaje decyzję, którą udostępnia posiadane tereny do ewentualnego wykonywania na nich konkretnych prac w przyszłości przez spełniający ustawowe warunki podmiot.

Ponadto, zdaniem Sądu, Skarżące mogły uczestniczyć w prowadzonym przez organ pierwszej instancji postępowaniu, lecz jedynie w ramach udziału w nim społeczeństwa. Okoliczność ta nie dawała jednak również podstawy do uznania Skarżących za strony postępowania. Niewątpliwie w myśl art. 79 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania winien zapewnić możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Każdy ma prawo uczestniczenia w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa (art. 5 ustawy), a w szczególności składania uwag i wniosków (art. 29 ustawy). Okoliczność, że danej osobie/podmiotowi przysługuje takie uprawnienie nie czyni jej jednak stroną, nie można bowiem wywodzić istnienia interesu prawnego z faktu, że ustawodawca pozwala wszystkim członkom społeczeństwa na aktywny udział w określonych kategoriach postępowań.

Niezasadne są także zarzuty skarg dotyczące naruszenia przepisów Konstytucji RP. Z przedstawionych wyżej powodów nie można uznać, że niedopuszczenie Skarżących do udziału w postępowaniu w charakterze strony narusza ich prawa konstytucyjne, wynikające z zasady, że własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Jeśli powiązać te zarzuty z głównym w niniejszej sprawie problemem oceny legitymacji prawnej Skarżących do bycia stroną w postępowaniu, to - jak wskazano wyżej - uznać je należy za niezasadne. Przede wszystkim, zdaniem Sądu, interpretacja przedstawiona w skargach prowadząca do uznania, że otrzymanie pozwolenia na wznoszenie sztucznych wysp powoduje uzyskanie przez Skarżące prawa wskazanego w art. 64 ust. 2 Konstytucji RP jest wykładnią zbyt daleko idącą.

Z podobnych względów Sąd nie stwierdził naruszenia zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Przeciwnie, zdaniem Sądu organ przeprowadził postępowanie w prawidłowy, obiektywny sposób zachowując proporcję w ochronie zarówno interesów wnioskodawcy, jak i skarżących Spółek.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skarg, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargi oddalił.