Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 84/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 86 ust. 1, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c
journal: Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
article: art. 70 § 6 pkt 1, art. 70c, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 199a § 3 oraz art. 210, art. 210 § 4.
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) asesor WSA Anna Janowska Protokolant specjalista Monika Rząp po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2023r. sprawy ze skargi E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 20 grudnia 2022 r., nr 2801-IOV.4103.68.2022 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od czerwca 2015 r. do marca 2020 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie na rzecz E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 7 207 (siedem tysięcy dwieście siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako organ) decyzją z 20 grudnia 2022 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Skarbowego w Giżycku (organ I instancji) z 26 września 2022 r. określającą E. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej jako: spółka, skarżąca, strona) nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do odliczenia w poszczególnych miesiącach od czerwca 2015 r. do marca 2020 r.

Jak wynika z przekazanych akt sprawy i uzasadnienia rozstrzygnięcia poddanego kontroli Sądu, organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej jako ustawa VAT), pozbawił Spółkę prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury VAT [...], z dnia 1.07.2015r., wystawionej przez M. R. D., dokumentującej zakup 10 sztuk Ekspresów do kawy I. młynek do kawy model G., o łącznej wartości netto 389.000,00 zł, VAT 89 470,00 zł, brutto 478 470,00 zł, stwierdzając, iż faktura nie dokumentuje rzeczywistej transakcji pomiędzy podmiotami na niej wskazanymi i nie może być podstawą do odliczenia podatku naliczonego. Dokonując oceny zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego organ I instancji stwierdził, iż w ustalonym schemacie transakcji R. D. miał wyłącznie pełnić funkcję wystawcy faktury na rzecz spółki, na sprzedaż 10 sztuk Ekspresów do kawy I., w sytuacji gdy całość transakcji nabycia tego towaru od dostawcy hiszpańskiego w rzeczywistości organizowała i zrealizowała C. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Dlatego kierując się regulacją prawną zawartą w art. 86 ust. 1 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy VAT organ stwierdził, iż spółce nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wykazany w ww fakturze, gdyż faktura nie odzwierciedla rzeczywistego przebiegu zdarzeń w niej wykazanych. Organ I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 70c O.p. zobowiązania podatkowe od czerwca 2015r. do marca 2020r., nie uległy przedawnieniu.

W odwołaniu od decyzji strona zarzuciła, że stanowisko organu jest błędne i sprzeczne z istotą obrotu gospodarczego przy realizacji umów dostawy. Dla kontrahentów kluczowe jest dysponowanie przez dostawcę możliwościami sfinansowania zakupu, oraz poniesienie ryzyka i kosztów dostawy towarów do odbiorcy, oraz ryzyka biznesowego tj. z tytułu rozliczeń z kontrahentami, roszczeniami z tytułu wad towaru, rozliczeniami publicznoprawnymi. Strona podkreśliła, że fundamentalnym założeniem uczestników umowy było wzajemne zaufanie, a strona oczekiwała od dostawcy prawidłowego przeprowadzenia rozliczeń zarówno z nią jak i firmą hiszpańską oraz zrealizowanie dostawy towaru. Wskazano, że wszystkie czynności zostały wykonane przez R. D., który dokonał płatności i sfinalizował transakcję. Strona podniosła, że żadna z firm, które wcześniej składały oferty na dostawę ekspresów nie zrealizowała transakcji, w związku z czym skarżąca zakończyła współpracę z S. oraz z C. Podkreślono, iż celem spółki było skuteczne przeprowadzenie zakupu ekspresów, zatem poszukiwano firmy, która będzie w stanie zrealizować transakcję, zapewnić bezpieczeństwo rozliczeń oraz odbiór towaru. Fakt bezpośredniego zaangażowania R. D. w realizację kontraktu z firmą C1., potwierdziła firma hiszpańska w piśmie z dnia 05 października 2022r., załączonym do odwołania. Zdaniem strony w uzasadnieniu decyzji organ powołuje okoliczności, które w żaden sposób nie potwierdzają stawianego zarzutu nie wykonania umowy przez R. D.. Podkreślono, że transakcja zakupu ekspresów odbywała się w zbliżonym okresie, na tym samym rynku, od tego samego dostawcy, co uzasadnia akceptowanie przez dostawców warunków finansowych przedstawionych przez firmę hiszpańską. Wskazując na regulację art. 191 Ordynacji podatkowej, a także przytaczając orzecznictwo sądowe strona wskazała, że organ nie może dokonywać dowolnej oceny dowodów na niekorzyść podatnika. W sytuacji, gdy zebrany materiał dowodowy budzi wątpliwości w sferze faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, organ powinien przyjąć wersję korzystną dla podatnika. Zasada sprawiedliwości proceduralnej nakazuje przyjęcie reguły, zgodnie z którą ewentualne braki w procedurze dowodowej, w tym również w materiale dowodowym, nie mogą obciążać strony postępowania podatkowego. Rozstrzyganie organu podatkowego nie może bowiem opierać się o bezpodstawne domniemanie dotyczące stanu faktycznego.

Organ II instancji utrzymując rozstrzygnięcie organu I instancji wskazał, że strona, została wpisana w Krajowym Rejestrze Sądowym od 30.03.2012r., pod numerem [...], Siedziba Spółki mieści się pod adresem W. [...]. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 5 000,00 zł. Od dnia 13.06.2017r. Prezesem Spółki jest P. Z., który posiada 99 udziałów o łącznej wysokości 4 950,00 zł. Do dnia 13.06.2017r. funkcję Prezesa Spółki pełniła M. K. (siostra przyrodnia P.Z.), która posiadała 100 udziałów. Siedziba Spółki mieści się w wynajmowanym lokalu pod adresem W. [...], na terenie prywatnej nieruchomości, której właścicielem jest P. Z. Według zgłoszenia, od dnia 21.12.2015r. głównym przedmiotem działalności spółki jest wypożyczanie i dzierżawa sprzętu rekreacyjnego i sportowego - PKD N7721Z. Działalność opodatkowana jest podatkiem dochodowym od osób prawnych, a od 1.01.2014r. spółka jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Strona nie posiada majątku nieruchomego, a w środkach trwałych są zaewidencjonowane jedynie sporne ekspresy do kawy. W dniu 11.09.2013r., strona zawarła umowę z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w Warszawie, dotyczącą przyznania pomocy w ramach programu "[...]". Realizacja umowy obejmowała zakup samochodu dostawczego [...] koszty kwalifikowane operacji 81 581,00 zł; zakup pozostałych artykułów użytku osobistego i domowego wg załącznika - koszty kwalifikowane operacji 506 891,00 zł. Agencja zobowiązała się do wypłacenia stronie pomocy w wysokości 294 236,00 zł jednak nie więcej niż 50 % poniesionych kosztów kwalifikowanych operacji. W podpisanym 13.05.2015r. aneksie nr 2 do umowy przyznania pomocy, wprowadzono zmiany w zestawieniu rzeczowo - finansowym, w ramach których ustalono, iż dofinansowanie będzie obejmowało dodatkowo zakup ciśnieniowych ekspresów do kawy – koszty kwalifikowane 389 000,00 zł oraz zakup pozostałych artykułów użytku osobistego i domowego wg załącznika koszty kwalifikowane operacji do 202 791,00 zł.

W wyniku ustaleń kontroli, w toku której zakwestionowano prawo do odliczenia podatku VAT, spółka uwzględniając okoliczności, iż we wrześniu nie była w posiadaniu sprzętu, gdyż nie doszło do realizacji transakcji, złożyła korekty VAT-7 za okres od września 2015r. do grudnia 2015r., dokonując zmniejszenia podatku naliczonego za wrzesień 2015r. o kwotę 89 470,00 zł., jednocześnie zwiększając o tę kwotę podatku naliczonego za grudzień 2015r. Na podstawie dokumentów przesłanych przez ARMiR, dotyczących realizacji umowy dofinansowania ustalono, iż faktura VAT [...] z dnia 01.07.2015r., wystawiona przez M. R. D. została przedłożona w ARMiR, w ramach kosztów kwalifikowanych objętych zawartą umową ze stroną. Jednocześnie ustalono także, iż do wniosku spółka dołączyła zapytania ofertowe przesłane do 3 podmiotów, a także wybraną ofertę na dostawę profesjonalnych ekspresów do kawy I. wraz z wyposażeniem, złożoną przez C. Sp. z o.o.

Organ ustalił, że podstawą konceptu biznesowego był zakup ekspresów do kawy i stworzenie sieci mini- punktów tzw. [...], bądź wynajem ekspresów firmie C. Sp. z o.o. z W.1. Wyjaśnił, iż to Spółka C. zobowiązała się do zakupów i dostarczenia ekspresów, jednak przez problemy finansowe związane z urzędem skarbowym nie miała możliwości zrealizowania transakcji. W związku z upływem terminów do złożenia ostatecznych dokumentów do ARMiR w Olsztynie, w drodze porozumienia ze stroną, C. Sp. z o.o., jako przedstawiciel na Polskę hiszpańskiej marki ekspresów do kawy I., zobowiązała się do pomocy przy sprowadzeniu ekspresów i młynków, jako firma koordynująca i pomagająca podmiotowi, który ten towar sprowadzi do Polski tj. firmie M. R. D.

Cała transakcja pomimo, iż nie została zrealizowana przez C. Sp. z o.o, została za jego pośrednictwem przeprowadzona przez działalność R. D., bowiem podmiot ten dysponował możliwością jej zrealizowania od strony finansowej. W związku z prowadzeniem transakcji zakupu urządzeń z Hiszpanii, C. Sp. z o.o. wystawiła we wrześniu, na rzecz R. D. fakturę prowizyjną od całej transakcji na wartość 23 923,50zł.

W ocenie tut. organu, całość ustalonych okoliczności dotyczących realizacji transakcji nabycia ekspresów wskazuje, iż rzeczywistym nabywcą, zaangażowanym w realizację transakcji była C. Sp. z o.o. reprezentowana przez A. - menadżera C. Sp. z o.o. i działająca na zlecenie P.Z.

Organ podkreślił, że okoliczności sprawy wskazują, że strona ubiegając się o dotację na podstawie umowy z ARMiR, w związku z podpisaniem aneksu do umowy i rozszerzeniem zakresu kosztów kwalifikowanych podlegających dofinansowaniu o zakup profesjonalnych ekspresów do kawy, była zainteresowana szybkim zakupem tego sprzętu. W związku z problemami finansowymi C. Sp. z o.o. i w związku z brakiem możliwości przeprowadzenia transakcji przez ten podmiot, w celu przedłożenia do ARMiR stosownej faktury dokumentującej zakup 10 sztuk profesjonalnych ekspresów do kawy, stworzono sztuczny schemat transakcji, wprowadzając firmę M. R. D. jako podmiot, który zostanie wskazany w dokumentacji nabycia sprzętu od hiszpańskiego producenta, a następnie wystawi fakturę dokumentującą jego odsprzedaż na rzecz strony. Zdaniem organu, ustalone w sprawie okoliczności, w tym fakt wystawienia faktury w miesiącu lipcu 2015r., w sytuacji gdy R. D. nie był w posiadaniu towaru, (dostawa została zrealizowana w grudniu 2015r.), wskazują na porozumienie pomiędzy P. Z. (prezesem skarżącej spółki), a R. D., którego przedmiotem było wyłącznie wystawienie odpowiedniego dokumentu sprzedaży. Organ wskazał, że nie ma żadnych dowodów potwierdzających udział R. D. w realizacji transakcji kupna-sprzedaży ekspresów. Oprócz wystawienia faktury sprzedaży na rzecz E. Spółka z o.o. i dokonania przelewu na rzecz firmy C1., kwoty otrzymanej na rachunek bankowy od E. Spółka z o.o., R. D. nie podejmował żadnych czynności niezbędnych przy realizacji transakcji UE. Zlecając C. Sp. z o.o. realizację dostawy profesjonalnych ekspresów do kawy, zawarto umowę obejmującą oprócz dostawy sprzętu, także 5 letni okres gwarancji, serwis i szkolenia. Zdaniem organu rozszerzony zakres umowy, miał stanowić podstawę do ustalenia jak najwyższej ceny sprzętu, celem uzyskania możliwie najwyższego dofinansowania z ARMiR. Organ podkreślił, że zgodnie z przeprowadzonymi dowodami, zakupu sprzętu mógł dokonać wyłącznie dystrybutor tego towaru, zaś firma R. D. nie była dystrybutorem tego rodzaju sprzętu i nie zajmowała się handlem profesjonalnym sprzętem baristycznym, a więc R. D. nie był partnerem biznesowym, odpowiednim do realizacji zamówienia na wysoko specjalistyczny, o dużej wartości sprzęt. Organ podkreślił również, że cena sprzętu, wykazana w kwestionowanej fakturze sprzedaży, została znacznie zawyżona w stosunku do jego rzeczywistej wartości tj. podniesiona prawie trzykrotnie. Organ uznał, że strona świadomie dokonała oszustwa podatkowego, przyjmując do odliczenia nierzetelną fakturę VAT, w sytuacji gdy obrót udokumentowany tą fakturą był wyłącznie "obrotem papierowym". Wobec powyższego, rozstrzygnięcie organu I instancji w kwestii pozbawienia spółki prawa do odliczenia podatku z faktury wystawionej przez M. R. D., było prawidłowe.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzuciła naruszenie:

przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

naruszenie art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 197 Ordynacji podatkowej, poprzez brak uwzględniania zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji niewyjaśnienie w sposób pełny i niebudzący wątpliwości stanu faktycznego sprawy, z pominięciem w szczególności dowodów z dokumentów, jak również błędną ocenę zeznań świadków, a tym samym pominięcie stosowania postulatu orzekania w razie wątpliwości na korzyść podatnika (in dubio pro tributario) oraz stosowania zasad jedności systemu prawnego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz zaufania obywatela do organów państwa, a to poprzez powielenie stanowiska Naczelnika Urzędu Skarbowego w Giżycku i nieustalenie w sposób dokładny i wyczerpujący stanu faktycznego sprawy oraz nieuwzględnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności, wskazujących na rzeczywisty przebieg transakcji dostawy ekspresów do kawy I. z młynkami do kawy model G. - szt. 10,

naruszenie art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, gdyż w skarżonej decyzji Organ nie wskazał dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, jak również nie uzasadnił zmiany stanowiska prezentowanego przez urząd na etapie kontroli podatkowej, w czasie której nie kwestionował stron transakcji, a jedynie nieprawidłowy okres dokonania odliczenia w podatku VAT za wrzesień 2015 r. z tytułu faktury wystawionej przez M. R. D. w dniu 01.07.2015 r. [...] na rzecz E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na kwotę 389.000 złotych (podatek VAT - 89.470,00 złotych). Zdaniem Urzędu na etapie kontroli podatkowej kwota zawyżenia podatku VAT naliczonego miała miejsce w rozliczeniu za wrzesień 2015 r., gdyż w tym okresie Spółka nie dysponowała towarem (dostarczonym w grudniu 2015 r.), zaś w skarżonej decyzji za okres od czerwca 2015 r. do listopada 2015 r. postępowanie podatkowe zostało umorzone,

naruszenie art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c o.p. w zw. z art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 i art. 1 § 3 k.k.s. oraz art. 303 w zw. z art. 325a k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. poprzez przyjęcie, że organ dokonał nadużycia prawa - nadużył swojej kompetencji wszczynając postępowanie karnoskarbowe w celu innym aniżeli cel tego postępowania, tj. wyłącznie po to, aby zawiesić bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego,

naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, poprzez jego błędne zastosowanie:

naruszenia przepisów ustawy o VAT, tj. art. 88 ust. 1 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a w związku z art. 17 Szóstej Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. (77/388/EWG) w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.U.UE z dnia 13 czerwca 1977 r. L 145, s. 1 z póżn. zm.; zwana dalej "VI Dyrektywą"), poprzez odmówienie podatnikowi prawa do odliczenia podatku naliczonego, a tym samym nałożenie na niego obowiązku wykraczającego poza zakres przyjętej ogólnie staranności w zawieraniu umów i działalności gospodarczej,

naruszenie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do sytuacji, w której z działań Spółki nie wynika, aby zasadniczym celem dokonywanych przez nią transakcji, zakwestionowanych przez organy podatkowe było uzyskanie korzyści podatkowej, co jak wynika z obowiązującej Rzeczpospolitą Polską zasady wykładni prawa zgodnie z prawem europejskim stanowi warunek konieczny stwierdzenia, iż transakcja, z której wynika prawo podatnika do odliczenia VAT stanowi nadużycie.

W uzasadnieniu strona podkreśliła, że faktura wystawiona przez M. R. D. w dniu 01.07.2015 r. [...] na rzecz E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na kwotę 389.000 złotych (podatek VAT - 89.470,00 złotych) została w kliku transzach w całości opłacona przez spółkę. Towar został dostarczony do spółki w grudniu 2015 r. Dowody zgromadzone w aktach sprawy jednoznacznie potwierdzają dostawę przedmiotowych expressów wraz z młynkami. Każdy z ekspresów posiada numer seryjny, a tym samym, da się jednoznacznie potwierdzić całą drogę jaką dane urządzenie przechodzi od producenta przez jego importera, pośredniczących sprzedawców aż po obecnego posiadacza, czyli spółkę. Transakcja dostawy z Hiszpanii została rozliczona w podatku VAT, co potwierdził "raport o zgromadzonych informacjach o kontrahencie [...] z polskiego Systemu VIES - R VS INFO_VATNO w z dnia 22.07.2020". Ponadto Urząd Skarbowy przeprowadził wizję lokalną w Spółce i stwierdził, że towar jest w jej posiadaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga okazała się skuteczna.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest zasadność zakwestionowania przez organy podatkowe odliczenia podatku naliczonego z faktury VAT wystawionej na rzecz strony przez M. R. D. W ocenie organów faktura wystawiona na rzecz strony nie dokumentuje rzeczywistych transakcji, a strona świadomie brała udział w oszustwie na gruncie podatku od towarów i usług.

Skarżąca neguje ustalony przez organ stan faktyczny nie zgadzając się, że transakcje miały charakter fikcyjny.

W niniejszej sprawie skarżąca zarzuciła naruszenie dwojakiego rodzaju przepisów, tj. zarówno przepisów prawa materialnego – ustawy o VAT jak i przepisów postępowania, tj. Ordynacji podatkowej. Przy tak sformułowanych zarzutach skargi w pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, albowiem mają one bezpośredni wpływ na ustalenie stanu faktycznego w sprawie, który z kolei determinuje ocenę prawidłowości wykładni i zastosowania prawa materialnego. W związku z powyższym wskazać należy, że organy są zobowiązane prowadzić postępowanie podatkowe w taki sposób, żeby budzić zaufanie do organów (art. 121 § 1 O.p.) a przede wszystkim działać na podstawie przepisów prawa i w jego granicach (art. 120 O.p.). Ciąży na nich także powinność przeprowadzenia wszelkich dowodów jakie mogą być pomocne dla dogłębnego wyjaśnienia sprawy, bowiem przepis art. 122 O.p. nakazuje organom przedsięwziąć wszelkie czynności, jakie są niezbędne w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Powinny zatem one z jednej strony podejmować wszelkie działania, ale delimitowane w ten sposób, że muszą być one niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego. Poczynione ustalenia faktyczne, ocena dowodów oraz wskazanie podstawy prawnej decyzji powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji zgodnie z wymogami art. 210 § 4 O.p.

Podkreślić należy, że okolicznościami bezspornymi w sprawie jest fakt rzeczywistej dostawy spornych ekspresów do kawy z młynkami do kawy do skarżącej; rzeczywista zapłata za sporne ekspresy i młynki dokonana przez R. D. do firmy hiszpańskiej; zapłata przez R. D. na rzecz spółki C. wynagrodzenia za pośrednictwo w dostawie ekspresów do kawy; zapłata przez stronę skarżącą za dostawę ekspresów z młynkami R. D. Ważne jest również, na co strona wskazywała już w postępowaniu przed organami, że wobec niemożności sprowadzenia ekspresów przez spółkę C. czynności te wykonała firma R. D.

Sąd nie podzielił oceny organu, że został stworzony sztuczny ciąg podmiotów celem oszustwa podatkowego. Jak wynika z materiału dowodowego i okoliczności ustalonych przez organy, wprowadzenie dodatkowego podmiotu spowodowane było faktyczną niemożnością realizacji dostawy przez spółkę C. Z kolei niemożność realizacji dostawy przez spółkę C. skutkowałaby niezrealizowaniem umowy kupna ekspresów, a co za tym idzie nie spełnieniem warunków umowy zawartej przez stronę z ARMiR w zakresie realizacji projektu.

Sąd podzielił stanowisko strony, że organy nie wykazały istnienia całkowicie sztucznej konstrukcji oderwanej od rzeczywistości gospodarczej, której jedynym lub przynajmniej zasadniczym celem było uzyskanie przez stronę korzyści podatkowej, której przyznanie byłoby sprzeczne z normami prawa. Organ podatkowy powinien wykazać, że podatnik jest sprawcą oszustwa lub aktywnie uczestniczył w nim, ewentualnie że wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja powołana w celu uzasadnienia prawa do odliczenia była związana z takim oszustwem. Wskazać również należy, że co do zasady do podatnika zamierzającego skorzystać z prawa do odliczenia VAT nie należy sprawdzanie, czy dostawca i inne podmioty uczestniczące na wcześniejszym etapie w łańcuchu świadczenia usług przestrzegali przepisów regulujących świadczenie danych usług.

Zdaniem Sądu organy instrumentalnie przyjęły brak działania firmy R. D. Podkreślić należy, że prowadzenie transakcji przez spółkę C. z przedsiębiorcą hiszpańskim absolutnie nie wyklucza działania i sprowadzenia przez R. D. ekspresów i młynków do Polski. Z materiału dowodowego wynika, że R. D. kontaktował się z przedsiębiorcą hiszpańskim, dokonał dostawy i rozliczenia finansowego sprowadzenia ekspresów i młynków do Polski oraz ponosił ryzyko tej transakcji. Nie jest sporne, że spółka C. miała problemy finansowe i z tego powodu nie mogła przeprowadzić transakcji z przedsiębiorcą hiszpańskim, a co za tym idzie sprowadzić ekspresów i młynków do Polski.

Podatnik może skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług przez innego podatnika tylko w odniesieniu do podatku wynikającego z faktury dokumentującej faktycznie zrealizowaną przez wystawcę czynność podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem. Za utrwalony należy uznać prezentowany w orzecznictwie sądowym pogląd, że uprawnienie do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony nie istnieje wtedy, gdy wystawiona faktura w rzeczywistości nie odpowiada faktowi zdarzenia gospodarczego (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2023 r. sygn. akt I FSK 1675/18). W szczególności zaś, gdy zdarzenie gospodarcze w ogóle nie zaistniało, zaistniało w innej niż wskazano dacie lub w rozmiarach innych niż wynika z faktury, bądź też zaistniało między innymi – niż to stwierdza faktura – podmiotami gospodarczymi. Zebrany w sprawie materiał dowodowy w sprawie nie daje podstaw by kwestionować prawo strony do odliczenia naliczonego podatku VAT w kontekście zakwestionowanej faktury.

Sąd nie podzielił oceny wiarygodności dowodów przeprowadzonych z zeznań świadków w niniejszej sprawie, szczególnie zakwestionowania przedstawienia okoliczności kontaktów pomiędzy P. Z., M. A. i R. D. i przebiegu transakcji sprowadzenia ekspresów i młynków do Polski. Organy odwołały się do "nieścisłości" w przedstawieniu przebiegu zdarzeń przez w/w osoby. Podkreślić należy, że dowody te przeprowadzone zostały po blisko 7 latach od faktycznego przebiegu zdarzeń. Trudno więc oczekiwać, że wszyscy będą dokładnie pamiętali okoliczności czy to przeprowadzonych rozmów czy też działań. Zdaniem Sądu brak takich nieścisłości w zeznaniach poszczególnych osób, po tak długim upływie czasu, mógłby właśnie wskazywać na ich nieprawdziwość i przyjęcie ustaleń co do przedstawiania określonej wersji zdarzeń.

Sąd za nieskuteczną uznał również argumentację organu co wątpliwości wysokości ceny wykazanej w spornej fakturze. Podkreślić należy, że cena jest wartością wolnorynkową i może być kształtowana dowolnie w realiach rynkowych. Jeżeli strony umówiły się co do danej wartości ceny i jest ona akceptowalna w warunkach rynkowych to nie można tylko na podstawie tej wysokości wyprowadzać negatywnych wniosków co do prawdziwości transakcji.

Sąd nie uznał za zasadne zarzutów skargi dotyczących instrumentalnego wszczęcia postępowania karnoskarbowego, a co za tym idzie nieskutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Zdaniem Sądu nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego z uwagi na instrumentalne wykorzystanie instytucji wszczęcia postępowania karnego skarbowego, określonej w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Ten przepis stanowi, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. W związku z nim pozostaje art. 70c O.p., stosownie do którego organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 i 1a, oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia.

Zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana przed upływem terminu przedawnienia. Nie doszło bowiem do instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Analizując zarzut pozorności wszczęcia tego postępowania nie można mieć na względzie jedynie krótkiego odstępu czasowego pomiędzy datą wszczęcia postępowania karnego skarbowego i datą upływu terminu przedawnienia. Niewielki odstęp czasowy pomiędzy tymi zdarzeniami nie może przesądzać o instrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Przeciwko tezie o instrumentalnym wszczęciu postępowania karnego skarbowego, świadczą okoliczności wskazane w zaskarżonej decyzji. Organ wykazał czynności podejmowane w trakcie tego postępowania i aktywności organów śledczych w zakresie ustalania okoliczności sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę Sad uznał naruszenie art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 199a § 3 oraz art. 210 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych wskutek braku podejmowania działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, na poczynieniu sprzecznych ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego a także poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, jak również przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, w tym pomijanie dowodów korzystnych dla podatnika świadczących o prawdziwości jego twierdzeń poprzez rozstrzyganie wszelkich wątpliwości na niekorzyść spółki.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych wyżej rozważań. W toku ponownego rozpatrywania sprawy organ oceni faktyczne prowadzenie działań w celu sprowadzenia ekspresów oraz młynków do Polski również w kontekście łączących podmioty relacji gospodarczych. Oceni czy istniała całkowicie sztuczna konstrukcja oderwana od rzeczywistości gospodarczej i ustalonych w sprawie zdarzeń, której celem byłoby uzyskanie przez stronę korzyści podatkowej, której z kolei przyznanie byłoby sprzeczne z zasadami prawa. W swojej analizie organ uwzględni relacje gospodarcze, możliwości rzeczywistej współpracy i umowy łączące poszczególne podmioty.

Odnoszenie się w tej sytuacji do zarzutów podnoszonych w skardze w zakresie prawa materialnego Sąd uznał za przedwczesne wobec uznania za skuteczne zarzutów dotyczących ustalenia i oceny stanu faktycznego w sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz.1364) orzeczono jak w punkcie I wyroku.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.