Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 220/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Rozwoju~Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 34 ust. 1, art. 37a ust. 1-2
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
article: art. 7, art. 61 § 1-2, art. 75 § 1. art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 43/22 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 22 października 2021 r. nr DO-II.7610.296.2021.JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 43/22 oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 22 października 2021 r. nr DO-II.7610.296.2021.JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie (powoływane dalej również jako "PKP S.A." lub "Spółka") zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.":

I. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, to jest:

1. art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2021 r. poz. 146), powoływanej dalej jako "ustawa o komercjalizacji", przez bezzasadne przyjęcie, że wnosząca skargę kasacyjną nie nabyła z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, pomimo że w niniejszej sprawie realizowały się wszystkie podstawy do jej uwłaszczenia;

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez niezastosowanie oraz art. 151 P.p.s.a. przez błędne zastosowanie i oddalenie skargi, mimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji, z uwagi na naruszenie przez organ art. 75 § 1 ab initio oraz art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", polegające na ograniczeniu w postępowaniu administracyjnym zasady równej mocy środków dowodowych, chociaż takie ograniczenie jest nieuzasadnione, nie wynika wprost z przepisu ustawy, przerzuca na stronę odpowiedzialność za ewentualne błędy organu administracji państwowej, a przez wprowadzenie takiego wymogu ex post, faktycznie pozbawia stronę rzeczywistej ochrony jej praw majątkowych, przy jednoczesnym przerzuceniu obowiązków dowodowych na stronę;

2. "z daleko posuniętej ostrożności procesowej" – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez niezastosowanie oraz art. 151 P.p.s.a. przez jego błędne zastosowanie i oddalenie skargi, pomimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ art. 61 § 1-2 K.p.a. przez brak wszczęcia postępowania o wywłaszczenie nieruchomości i jej uwłaszczenie na podstawie art. 37a ust. 1-2 ustawy o komercjalizacji, pomimo że w sprawie zaszły okoliczności wypełniające ww. podstawę wywłaszczenia i uwłaszczenia gruntów, będących elementem infrastruktury kolejowej.

Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Złożono również oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że ustalenia w niniejszej sprawie zostały dokonane na podstawie niewystarczającej dokumentacji. W toku postępowania administracyjnego nie doszło do podjęcia wszystkich koniecznych czynności, niezbędnych do załatwienia sprawy, jak również dokonania właściwej oceny, w zakresie braku spełnienia jednej z przesłanek zastosowania art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji. Sąd I instancji nie dostrzegł tych uchybień. Tymczasem, zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, w sprawie zrealizowały się wszystkie przesłanki uwłaszczenia.

Jak zaznaczyła wnosząca skargę kasacyjną, sporna działka nr [...] stanowiła 5 grudnia 1990 r., jak i obecnie własność Skarbu Państwa, co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...]. W zakresie drugiej przesłanki, to jest posiadania przez Spółkę spornej nieruchomości 5 grudnia 1990 r., PKP S.A. wskazała, że przedłożyła w toku postępowania wypis z rejestru gruntów sporządzony według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. i oświadczenie Spółki z 24 stycznia 2006 r., złożone na okoliczność zajęcia działki nr [...] pod infrastrukturę kolejową w rozumieniu "art. 4 ust. 1 i 8" ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz. 789 ze zm.).

W ocenie Spółki, nawet gdyby przyjąć, że Skarbowi Państwa nie przysługiwała własność gruntu przedmiotowej działki (czemu wnosząca skargę kasacyjną zaprzecza), to realizują się podstawy do stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa własności gruntu będącego elementem infrastruktury kolejowej z dniem 1 czerwca 2003 r., jak też stwierdzenia nabycia ex lege z tym dniem prawa użytkowania wieczystego i prawa własności budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na tych gruntach przez PKP S.A., na podstawie art. 37a ust. 1-2 ustawy o komercjalizacji.

Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Jak wynikało z bezspornych ustaleń zawartych w zaskarżonym wyroku, Wojewoda Śląski decyzją z 14 lipca 2021 r. nr NWIV.752.11.2.2016 odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w [...], obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. 98 m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

Minister Rozwoju, Pracy i Technologii, po rozpoznaniu odwołania Spółki, decyzją z 22 października 2021 r. nr DO-II.7610.296.2021.JL utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 14 lipca 2021 r. Minister uznał za zasadne stanowisko organu pierwszej instancji wskazujące, że wprawdzie przedmiotowa nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...], to jednak zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wykazał spełnienia przesłanki posiadania w dniu 5 grudnia 1990 r. przez skarżącą spornego gruntu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę PKP S.A. w Warszawie na ww. decyzję.

Zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., tj. na obrazie prawa materialnego, w postaci art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji oraz na istotnym naruszeniu przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez niezastosowanie oraz art. 151 P.p.s.a. przez błędne zastosowanie w powiązaniu z art. 75 § 1 ab initio K.p.a. i art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez niezastosowanie oraz art. 151 P.p.s.a. przez jego błędne zastosowanie i oddalenie skargi, pomimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ art. 61 § 1-2 K.p.a.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do ostatniego z zarzutów procesowych, wyjaśnić należy, że nietrafnie skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji istotne naruszenie przepisów postępowania, poprzez niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przy jednoczesnym błędnym zastosowaniu art. 151 P.p.s.a. i oddalenie skargi, pomimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z 22 października 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 14 lipca 2021 r. nr NWIV.752.11.2.2016 o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w [...], obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. 98 m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], z uwagi na naruszenie przez organy art. 61 § 1-2 K.p.a. Powyższe skarżąca uzasadniała tym, że niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do wszczęcia postępowania o wywłaszczenie ww. nieruchomości i następnie dokonanie uwłaszczenia strony w oparciu o art. 37a ust. 1-2 ustawy o komercjalizacji, tymczasem organ nie wszczął postępowania wywłaszczeniowego i nie dokonał uwłaszczenia skarżącej w trybie wspomnianego wyżej przepisu. Skarżąca kasacyjnie Spółka pomija jednak fakt, że niniejsze postępowanie było prowadzone na jej wniosek z 24 stycznia 2006 r., a którego treścią organ był związany. Z ww. pisma skarżącej wynikało natomiast, że wnosi ona o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntów Skarbu Państwa i prawa własności fragmentu linii kolejowej nr [...] relacji [...] oraz urządzeń zabezpieczenia ruchu kolejowego, kablami teletechnicznymi, energetycznymi oraz pozostałą infrastrukturą towarzyszącą na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji i rozporządzenia z dnia 3 stycznia 2001 r. a nie art. 37a ustawy o komercjalizcji. W wyniku zaś rozpoznania tego wniosku zostały wydane decyzje merytoryczne, odmawiające uwzględnienia tak określonego żądania.

Zgodnie z art. 61 § 1 K.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, a zatem wszczęcie postępowania na podstawie prawnej, określonej w ww. wniosku strony, czyniło zadość temu przepisowi. Fakt natomiast, że jak okazało się po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, wniosek ten nie miał w tym przypadku podstaw prawnych, nie mógł dowodzić, że w toku niniejszego postępowania administracyjnego organ naruszył (i to w sposób istotny) przepisy proceduralne, bo nie wszczął z urzędu innego postępowania z udziałem skarżącej.

Okoliczność czy w danym przypadku organ może wszcząć z urzędu postępowanie w danej sprawie jest pozostawione decyzji organu, który samodzielnie ocenia istnienie przesłanek zawartych w art. 61 § 2 K.p.a. Strona zaś, która wniosła do organu wniosek o wszczęcie określonego postępowania, ma możliwość w jego toku dokonać modyfikacji pierwotnego wniosku. Nic zatem nie stało na przeszkodzie by w trakcie tego postępowania, mając na uwadze wyniki prowadzonego w nim postępowania dowodowego, skarżąca - jako wnioskodawczyni - dokonała zmiany treści swego wniosku. Okoliczność zaś, że z takiej możliwości nie skorzystała nie mogła prowadzić do przyjęcia poglądu, że odmowa wydania wnioskowanej decyzji uwłaszczającej była skutkiem wadliwego postępowania przeprowadzonego w tej sprawie przez organy (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2023 r. sygn. akt I OSK 473/22, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nieusprawiedliwione okazały się także zarzut materialnoprawny, tj. naruszenia art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji (bez określenia formy jego naruszenia) oraz powiązany z nim zarzut procesowy oparty na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez niezastosowanie oraz art. 151 P.p.s.a. przez błędne zastosowanie i oddalenie skargi, mimo że - zdaniem skarżącej - zachodziły w tym przypadku podstawy do uwzględnienia skargi, gdyż w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów art. 75 § 1 ab initio K.p.a. w związku z art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. K.p.a.

Odnośnie do wskazanego uchybienia w sposobie skonstruowania zarzutu naruszenia prawa materialnego, należy wyjaśnić, że jakkolwiek przepis art. 174 pkt 1 P.p.s.a. wskazuje na dwie alternatywne formy naruszenia przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (przy czym obie te formy mogą zaistnieć oczywiście łącznie, co wynika z charakteru spójnika alternatywy zwykłej), to w ramach konkretnego zarzutu konieczne jest wskazanie, która z forma naruszenia jest zarzucana. Brak określenie formy naruszenia prawa materialnego powoduje, że zarzut pozbawiony jest wymaganej konkretności. Budując zarzut kasacyjny naruszenia konkretnego przepisu prawa należy wskazać, czy naruszenie to ma miejsce ze względu na błąd w interpretacji, czy ze względu na błąd subsumpcji, czy też ze względu na oba błędy (wadliwa interpretacja może rodzić błąd subsumpcji), przy czym nie jest prawidłowe wskazanie na oba naruszenia w sposób alternatywny, gdyż w takiej sytuacji następuje przeniesienie obowiązku konkretyzacji zarzutu w tym zakresie na Sąd II instancji (por. wyrok NSA z wyr. NSA z 31 stycznia 2023 r. sygn. akt I OSK 3352/19). Pomimo to, wada skargi kasacyjnej w tym zakresie nie miała decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za konieczne rozważenie, czy istnieją podstawy do uwzględnienia zarzutu ze względu na każdą z obu form naruszenia.

Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, z art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji wynikają trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby PKP mogły zostać uwłaszczone: po pierwsze, grunt, który ma być przedmiotem uwłaszczenia stanowi własność Skarbu Państwa, po drugie, grunt ten w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdował się w posiadaniu PKP i po trzecie, PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tego gruntu w formie prawem przewidzianej i nie legitymowało się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych.

Wymienione przesłanki muszą być przy tym spełnione kumulatywnie. Treść omawianego przepisu była jasna i nie budziła żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Brak było przy tym jakichkolwiek podstaw prawnych, aby nadawać temu przepisowi inną treść, aniżeli ta, która wynika z jego literalnej wykładni. Żadna wykładnia przepisu prawa nie może bowiem prowadzić do skutków oczywiście sprzecznych z wyraźnym brzmieniem danego przepisu, czy też do odmowy jego zastosowania w brzmieniu ustalonym przez ustawodawcę. Nie można było więc skutecznie twierdzić, że Sąd Wojewódzki dokonał błędnej wykładni ww. przepisu art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji.

W sprawie nie jest sporne, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. 98 m2, była własnością Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. W dziale drugim księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowego gruntu nr [...], jako właściciel został ujawniony "Skarb Państwa – Prezydent Miasta [...] wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej". Jako podstawę wpisu w księdze wieczystej, dokonanego 25 maja 2005 r., podano zaświadczenie wydane zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. poz. 130 ze zm.).

Rozpatrując skargę kasacyjną pod kątem niewłaściwego zastosowania art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji, należy zauważyć, że naruszenie prawa materialnego w tej formie odnosi się do błędu subsumpcji, polegającym na wadliwym uznaniu, że istnieje korelacja między przesłankami określonymi w prawie materialnym (w ustalonym jego znaczeniu) a ustalonym stanem faktycznym. Błąd subsumpcji może w konsekwencji być następstwem wadliwych ustaleń faktycznych, w wyniku czego przyjęty stan prawny nie ma do nich zastosowania, albo błędnej wykładni przepisu i błędnego ustalenia zakresu jego stosowania. Zarzutem niewłaściwego zastosowania prawa materialnego nie można natomiast zwalczać ustaleń faktycznych przyjętych w sprawie - temu służą zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, jak też przyjętej wykładni prawa materialnego.

Analiza uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji prowadzi do wniosku, że zarzutem tym skarżąca kasacyjnie Spółka w istocie zwalcza ustalenia faktyczne przyjęte w sprawie przez organy administracyjne i zaaprobowane przez Sąd I instancji. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji skarżąca podnosiła bowiem, że Sąd bezzasadnie przyjął (cyt.): "iż Polskie Koleje Państwowe S.A. nie nabyły z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, pomimo że w niniejszej sprawie realizowały się wszystkie podstawy do jej uwłaszczenia". W takiej sytuacji należało zarzucić organom i Sądowi I instancji błędne ustalenie stanu faktycznego. Tego rodzaju zarzutu jednak nie sformułowano. Skarżąca kwestionowała tylko - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 75 § 1 ab initio K.p.a. oraz art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. - ograniczenie w postępowaniu administracyjnym zasady równej mocy środków dowodowych, mimo że - jak twierdziła - takie ograniczenie było nieuzasadnione, nie wynikało wprost z przepisu ustawy, przerzucało na stronę odpowiedzialność za ewentualne błędy organu administracji państwowej, a przez wprowadzenie takiego wymogu ex post - faktycznie pozbawiało stronę rzeczywistej ochrony jej praw majątkowych.

Odnosząc się zatem do tak sformułowanego zarzutu, należy wyjaśnić, że na podstawie delegacji ustawowej, określonej w art. 35 ust. 3 ustawy o komercjalizacji Rada Ministrów wydała w dniu 3 stycznia 2001 r. rozporządzenie w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. poz. 29). Można zatem stwierdzić, że zgodnie z wolą ustawodawcy sposób potwierdzenia posiadania gruntów przez PKP może nastąpić przez przedstawienie określonych dokumentów szczegółowo wymienionych w § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, które mogą stanowić dowody potwierdzające posiadanie. Natomiast § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia stanowi, jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenie dotychczasowego posiadania gruntów PKP można dokonać zgodnie z brzmieniem art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak wynika z powołanego § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdzenia dotychczasowego posiadania gruntów PKP można dokonać zgodnie z brzmieniem art. 75 K.p.a., jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, czyli dokumenty te zostały w przeszłości wydane, natomiast nie zachowały się do czasu podjęcia przedmiotowego postępowania, wówczas można skorzystać z rozwiązania zawartego w art. 75 K.p.a. Rozporządzenie to określa zatem szczegółowe zasady ustalania m.in. faktu, że dany grunt znajdował się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP. Przepisy te stanowią więc w takim przypadku lex specialis do ogólnych zasad dowodzenia określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 6 K.p.a. - organy administracji publicznej mają obowiązek działania na podstawie prawa.

Jak wynika z akt sprawy, w zakresie drugiej przesłanki, to jest posiadania przez Spółkę spornej nieruchomości 5 grudnia 1990 r., PKP S.A. wskazała, że przedłożyła w toku postępowania wypis z rejestru gruntów sporządzony według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. i oświadczenie Spółki z 24 stycznia 2006 r., złożone na okoliczność zajęcia działki nr [...] pod infrastrukturę kolejową w rozumieniu "art. 4 ust. 1 i 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym". Organy administracyjne badając przesłankę posiadania działki nr [...], to jest okoliczność zajęcia jej pod infrastrukturę kolejową w rozumieniu art. 4 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, ustaliły, że z wypisu z rejestru gruntów sporządzonego według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. wynika, że działka nr [...] jest oznaczona jako Tk – tereny kolejowe, a jako władającego wskazano Dyrekcję Okręgową Kolei Państwowych. Z pisma Prezydenta Miasta [...] z 3 marca 2014 r. nr G.0717-SP- 17/06 wynika, że działka nr [...] nie jest zajęta pod infrastrukturę kolejową, stanowi teren po rozebranej linii kolejowej, a PKP nie legitymowała się dokumentami o przekazaniu tego gruntu w zarząd w formie prawem przewidzianej oraz nie ponosiła opłat z tego tytułu. W związku z tym Wojewoda Śląski w piśmie z 26 marca 2014 r. znak: NW/IV/77200/93/06 wystąpił do Skarżącej o wyjaśnienie, czy działka nr [...] jest zajęta pod infrastrukturę kolejową oraz wskazanie w treści oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej składników infrastruktury kolejowej znajdującej się na gruncie, zdefiniowanych w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym. Skarżąca, w odpowiedzi w piśmie z 17 lutego 2015 r. znak: NKa13.600.363.2014.JD/9, złożyła "oświadczenie o infrastrukturze kolejowej dla działki nr [1] obręb: [...] w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym". W piśmie z 11 czerwca 2021 r. Wojewoda Śląski zwrócił się do Prezydenta Miasta Piekary Śląskie o wskazanie i przedłożenie dokumentu, będącego podstawą wpisu w ewidencji gruntów "Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych". Prezydent Miasta [...], w piśmie z 28 czerwca 2021 r. nr GP.680.38.2021.MK poinformował, że w wyniku kwerendy dokumentacji dotyczącej tej nieruchomości, stwierdzono brak dokumentu będącego podstawą wpisu "Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych" jako podmiotu posiadającego tytuł prawny do spornej nieruchomości. Ponadto organy administracyjne ustaliły na podstawie załączonej do akt mapy, że działka nr [...] nie jest zajęta infrastrukturą kolejową oraz brak jest na niej środków trwałych. Również – na co wskazał organ odwoławczy – decyzja Ministra Infrastruktury z 24 marca 2014 r. Nr 3 w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych, nie obejmuje spornej nieruchomości.

Wobec powyższych niekwestionowanych w skardze kasacyjnej okoliczności, nie budzi wątpliwości stanowisko Sądu I instancji akceptujące ustalenia organów administracyjnych, że skarżąca Spółka nie przedłożyła dokumentu świadczącego, że działka nr [...] jest zajęta pod infrastrukturę kolejową. Wprawdzie dokumenty załączone do wniosku z 24 stycznia 2006 r. należą do wymienionych w § 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 3 stycznia 2001 r., jednak strona skarżąca – wobec wykazanych przez Wojewodę braków w tych dokumentach - nie wyjaśniła przede wszystkim, czy sporna działka jest zajęta pod infrastrukturą kolejową ani nie wykazała jaki dokument był podstawą wpisu do ewidencji. Pisemne wezwanie organu pozostało bez odpowiedzi. Poza tym wnioskodawca nie przedłożył innych dokumentów, z których wynikałoby, że dokument (dokumenty) o których mowa w ust. 1 zostały w przeszłości wydane. W tej sytuacji zasadnie Sąd I instancji uznał, że organy podjęły prawidłowe działania zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego spornej nieruchomości na datę 5 grudnia 1990 r. W konsekwencji, skoro Minister Rozwoju, Pracy i Technologii, utrzymując w mocy odmowną decyzję Wojewody Śląskiego, jako przesłankę odmowy uwłaszczenia wskazał, że w dniu 5 grudnia 1990 r. nieruchomość nie znajdowała się w posiadaniu PKP, bowiem przedłożona przez skarżącą spółkę dokumentacja nie potwierdziła w niniejszej sprawie spełnienia przesłanki posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" przedmiotowego gruntu w stanie na dzień 5 grudnia 1990 r., to oddalenie w tym przypadku skargi przez Sąd Wojewódzki, nie naruszało art. 151 P.p.s.a.

Organy prawidłowo dokonały oceny materiału dowodowego pod kątem jego wiarygodności i słusznie uznały, że w świetle pozostałych materiałów dowodowych, przedłożona przez PKP S.A. dokumentacja, to jest wypis z rejestru gruntów sporządzony według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. i oświadczenie skarżącej z 24 stycznia 2006 r., złożone na okoliczność zajęcia działki nr [...] pod infrastrukturę kolejową w rozumieniu art. 4 pkt 1 i 8 ustawy o transporcie kolejowym, nie stanowią dowodu na posiadanie gruntu przez skarżącą w dniu 5 grudnia 1990 r. Tym samym zasadnie Sąd I instancji podzielił stanowisko organów obu instancji, że PKP S.A. nie wykazała posiadania omawianej działki w dniu 5 grudnia 1990 r., to jest zajęcia jej pod infrastrukturę kolejową w rozumieniu art. 4 pkt 1 i 8 ustawy o transporcie kolejowym. Nie można zatem czynić organom zarzutu naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 w związku z art. 75 § 1 K.p.a. przez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nieprawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. W konsekwencji, nie doszło do naruszenia przez organy art. 34 ustawy o komercjalizacji. Sąd I instancji zassanie uznał, że organy prawidłowo zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy i dokonały prawidłowej oceny przesłanek uwłaszczenia w odniesieniu do spornej nieruchomości oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko (art. 107 § 3 K.p.a.).

Wobec powyższego należy uznać, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji. Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 193 in fine P.p.s.a.