Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 184/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 1-7, art. 126,
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2023 r. sprawy ze skargi S. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 21 grudnia 2022 r. nr 2401-IEE.619.11.2022.8/AZ UNP: 2401-22-275510 w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

1.Przedmiotem skargi S. B. (dalej: skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor) nr 2401-IEE.619.11.2022.8/AZ z 21 grudnia 2022 r. w sprawie stwierdzenia nieważności.

2. Dotychczasowy przebieg postępowania.

2.1. Z akt sprawy wynika, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. (dalej: Naczelnik) prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 roku nr 2426-SEW.723.1803.2019, obejmującego zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie należności głównej 349.060,00 zł. Zawiadomieniem z 2 września 2019 roku nr [...] zajął wierzytelności zobowiązanej z rachunku bankowego w B. S.A.

Pismem z 11 lutego 2020 roku nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. przesłał do Naczelnika postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 27 stycznia 2020 roku sygn. akt I SA/GI1050/19 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej przez skarżącą i W. B. decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z 16 maja 2019 roku nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 rok.

W związku z powyższym organ egzekucyjny postanowieniem z 13 lutego 2020 roku nr [...], działając na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2022r., poz. 479, dalej: u.p.e.a.) o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiesił ww. postępowanie egzekucyjne.

Na to postanowienie, doręczone za zwrotnym potwierdzeniem odbioru 24 lutego 2020 r. skarżąca nie złożyła zażalenia.

2.2. Postanowieniem z 12 lipca 2022 roku nr [...], Naczelnik sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w postanowieniu z 13 lutego 2020 roku nr [...], polegającą na błędnym wskazaniu podstawy prawnej zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że w ww. postanowieniu z 13 lutego 2020 roku jako podstawę prawną wskazał błędnie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a., natomiast powinien być wskazany art. 56 § 1 pkt 1 tej ustawy.

Na powyższe postanowienie, doręczone za zwrotnym potwierdzeniem odbioru 25 lipca 2022 r., pismem z 28 lipca 2022 r. skarżąca, działając przez adwokata, złożyła zażalenie. Postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Ponadto pismem z 2 sierpnia 2022 r. skarżąca, działając przez adwokata wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na fakt, iż postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania.

Dyrektor postanowieniem z 8 września 2022 roku nr [...] uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z 12 lipca 2022 r. nr [...] i umorzył postępowanie organu I instancji w sprawie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej.

2.3. Postanowieniem z 8 września 2022 roku nr [...] organ nadzoru wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika z 13 lutego 2020 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019r. nr 2426-SEW. 723.1803.2019.

Następnie Dyrektor postanowieniem z 17 października 2022 roku nr [...] stwierdził nieważność postanowienia Naczelnika z 13 lutego 2020 roku nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 roku nr 2426-SEW.723.1803.2019.

Na to postanowienie, skarżąca, działając przez pełnomocnika, adwokata, złożyła zażalenie z 21 października 2022 r., w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienie Naczelnika.

2.4. Naczelnik postanowieniem z 4 listopada 2022 roku nr [...] zawiesił postępowanie w sprawie złożonego wniosku o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego do czasu wydania przez Dyrektora ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z 13 lutego 2020 roku nr [...]. Na to postanowienie skarżąca, działając przez adwokata wniosła zażalenie .

2.5.Postanowieniem z 21 grudnia 2022 roku nr 2401-IEE.619.11.2022.8/AZ Dyrektor utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu nadzoru z 17 października 2022 r., którym stwierdził nieważność postanowienia Naczelnika z 13 lutego 2020 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019r. nr 2426-SEW.723.1803. 2019, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa.

2.6. Natomiast postanowieniem z 28 grudnia 2022 r. nr [...] Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z 4 listopada 2022r. nr [...], którym organ egzekucyjny zawiesił postępowanie w sprawie złożonego wniosku dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 roku nr 2426-SEW.723.1803.2019, do czasu wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z 13 lutego 2020 roku nr [...].

2.7. Na ostateczne postanowienie organu odwoławczego z 21 grudnia 2022 roku, skarżąca działając przez adwokata wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucając naruszenie:

1. art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023, poz. 775, dalej: K.p.a.) w związku z art. 157 § 1 i 2 K.p.a. w związku z art. 126 K.p.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 5 oraz § 4 u.p.e.a. w związku z art. 60 § 1 ustawy egzekucyjnej w związku z art. 56 § 1 pkt 1 i 4 oraz § 3 ustawy egzekucyjnej, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe oraz bezzasadne zastosowanie, a w konsekwencji wydanie postanowienia z 17 października 2022 roku stwierdzającego nieważność postanowienia Naczelnika z 13 lutego 2020 roku nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, podczas gdy w sprawie brak było przesłanek do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia, okoliczności wydania przez Naczelnika postanowienia z 13 lutego 2020 roku nr [...] nie aktualizowały przesłanek do stwierdzenia jego nieważności, a zaskarżone niniejszym zażaleniem postanowienie w sposób oczywisty prowadzi do naruszenia i obejścia przepisów ustawy, a w ocenie zobowiązanej dodatkowo może być rozumiane jako przejaw nadużycia uprawnień (przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy, w tym obowiązku umorzenia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny po upływie 12 miesięcy od dnia zawieszenia postępowania, jeżeli wierzyciel nie podejmie aktywności);

2. art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 5 oraz § 4 u.p.e.a. w związku z art. 60 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 56 § 1 pkt 1 i 4 oraz § 3 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie umorzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika z 13 lutego 2020 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego wszczętego z urzędu przez Dyrektora mocą postanowienia z 8 września 2022 r. nr [...], jako postępowania bezprzedmiotowego w całości, a nadto zmierzającego do naruszenia prawa i obejście ustawy, podczas gdy w realiach sprawy, mając na uwadze przebieg postępowania oraz pisma kierowane przez wierzyciela do organu egzekucyjnego, brak było podstaw do stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika, albowiem było ono zgodne z prawem oraz odpowiadało stanowi faktycznemu, a stwierdzenie jego nieważności musi być traktowane jako próba obejścia przepisów obligujących organ egzekucyjny do umorzenia z urzędu postępowania gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania (art. 59 § 1 pkt 5 oraz § 4 u.p.e.a.);

3. art. 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 81 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a., poprzez niewyznaczenie stronie terminu celem umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a co za tym idzie uniemożliwienie stronie wzięcia czynnego udziału w każdym stadium postępowania, skutkujące brakiem możliwości obrony swoich praw;

4. art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. w związku z art. 107 § 1 i 3 K.p.a. w związku z art. 11 K.p.a. w związku z art. 9 K.p.a. w związku z art. 8 § 1 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób zdawkowy, minimalistyczny, nie odpowiadający wymogom stawianym przez przepisy postępowania administracyjnego m.in. poprzez zaniechanie szczegółowego wyjaśnienia przyczyn dla których organ podjął zaskarżone rozstrzygnięcie oraz niewyjaśnienie przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez stronę postanowienia bez potrzeby stosowania środków przymusu oraz braku wskazania dowodów, na których oparł się organ wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie; a nadto poprzez zaniechanie odniesienia się do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu, a który to brak prawidłowego odniesienia się przez organ do zarzutów zawartych w odwołaniu stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a samo naruszenie z uwagi na jego charakter uzasadnia twierdzenie, że Dyrektor zaniechał ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem zarzutów zawartych w odwołaniu, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji;

5. art. 15 K.p.a. w związku z art. art. 138 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a. poprzez zaniechanie ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy i ograniczenie się jedynie do powielenia uzasadnienia rozstrzygnięcia organu I instancji, w tym pominięcie odniesienia się do większości zarzutów i braku uzasadnienia dlaczego organ II instancji nie uznaje ich za zasadne lub niezasadne oraz zaniechanie podjęcia jakichkolwiek czynności dowodowych celem przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego i zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym, co stanowi rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą organ II instancji jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora oraz poprzedzającego go postanowienia wydanego przez Dyrektora stwierdzającego nieważność postanowienia Naczelnika o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, a następnie umorzenie postępowania, względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania; zasądzenie od Organu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

W obszernym uzasadnieniu skargi pełnomocnik, przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych. podniósł, iż wszystkie działania organu zmierzają wprost i w oczywisty sposób do obejścia przepisów ustawy i nie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazał także, że organ popadł w wewnętrzną sprzeczność albowiem z jednej strony mocą postanowienia z dnia 08 września 2022 roku wydanego w sprawie o znaku [...], po rozpoznaniu zażalenia uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika z dnia 12 lipca 2022 roku wydane w sprawie o znaku: [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości podzielając stanowisko skarżącej, iż zakres sprostowania nie mieścił się w kategoriach "oczywistej omyłki", a z drugiej strony mocą postanowienia z dnia 8 września 2022 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika. Działanie takie narusza art. 6 k.p.a.

2.8. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

3.1. Skarga okazała się niezasadna, albowiem uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

3.2. Spór sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zasadnie Dyrektor zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy swoje postanowienie z 17 października 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważność postanowienia Naczelnika z 13 lutego 2020 roku nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa.

Rozważając sporne zagadnienie Sąd uznał stanowisko Dyrektora za zasadne.

3.3. Uzasadniając takie rozstrzygnięcie na wstępie wyjaśnić należy, iż stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego. Jego celem nie jest ponowne rozpatrzenie sprawy, w której uprzednio wydano decyzję administracyjną co do istoty, lecz zbadanie, czy w sprawie zakończonej tą decyzją nie wystąpiły przesłanki nieważności, określone w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a. Organ wszczynający postępowanie w sprawie nieważności decyzji ostatecznej, uruchamia postępowanie w nowej sprawie, nigdy zaś nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w kwestionowanej decyzji.

W myśl art. 126 K.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2 - 5 oraz art. 109 - 113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145 - 152 oraz art. 156 - 159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1 powołanej ustawy, wydaje się postanowienie. Zgodnie zaś z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy K.p.a., w tym również ww. art. 156“ 159 K.p.a. dotyczące stwierdzenia nieważności.

Stwierdzenie nieważności decyzji/postanowienia jest instytucją nadzwyczajną, objętą samodzielnym postępowaniem, a jego istotą jest ocena prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego w administracyjnym toku instancji. Instytucja stwierdzenia nieważności orzeczenia stanowi odstępstwo od ogólnej zasady trwałości rozstrzygnięć ostatecznych, wyrażonej w art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Art. 156 § 1 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji/postanowienia, które:

1) wydane zostało z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) wydane zostało bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco,

4) zostało skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie,

5) było niewykonalne w dniu jego wydania i jego niewykonalność ma charakter trwały,

6) w razie jego wykonania wywołałoby czyn zagrożony karą,

7) zawiera wadę powodującą jego nieważność z mocy prawa.

Każda z tych przesłanek, może oddzielnie stanowić samodzielną podstawę do zastosowania instytucji unieważnienia rozstrzygnięcia. Stwierdzenie nieważności decyzji/postanowienia jest aktem o charakterze deklaratoryjnym, co oznacza, iż działa z mocą wsteczną (ex tunc) od daty wydania rozstrzygnięcia stwierdzającego nieważność postanowienia dotkniętego wadą. Ponadto stwierdzenie nieważności postanowienia uchyla wszelkie skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia lub ogłoszenia wadliwego postanowienia, oraz powoduje, że sprawa, która była przedmiotem rozstrzygnięcia uznanego za nieważne, wraca do stanu w jakim się znajdowała przed jego wydaniem.

Przepis art. 156 § 1 K.p.a. dotyczący stwierdzenia nieważności stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji/postanowień.

Zastosowanie tej instytucji może mieć miejsce tylko w sytuacji, gdy postanowienie w sposób niewątpliwy dotknięte jest jedną z wad wymienionych w tym przepisie. W odróżnieniu bowiem od zwykłego toku odwoławczego, stwierdzenie nieważności postanowienia może mieć miejsce jedynie w razie ustalenia, iż jest ono dotknięte wadą wykluczającą jego pozostanie w obrocie prawnym.

Wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego wymaga wcześniejszego zbadania przez organ administracji publicznej, czy w sprawie zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Jedynie po stwierdzeniu, że takie przesłanki istnieją, organ administracji publicznej władny jest przystąpić do merytorycznego badania zakwestionowanej decyzji pod kątem, czy zaistniały podstawy skutkujące stwierdzeniem nieważności aktu administracyjnego. Postępowanie wyjaśniające poprzedzające postanowienie o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności, dotyczy jedynie kwestii formalnych. W trakcie tego postępowania nie dochodzi do badania, czy przyczyny nieważności decyzji lub postanowienia rzeczywiście miały miejsce. Może to być wyjaśnione dopiero po wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.

3.4. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż zgodnie art. 157 § 2 K.p.a. Dyrektor postanowieniem z 8 września 2022 roku nr [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika z 13 lutego 2020 roku nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 roku nr 2426-SEW.723.1803.2019, albowiem wydane zostało ono z rażącym naruszeniem prawa. Zasadnie w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor wskazał na ta przesłankę i w konsekwencji stwierdził jego nieważność.

Zdaniem Sądu trafnie wskazuje Dyrektor, iż Naczelnik w postanowieniu z 13 lutego 2020 r. powołał błędną podstawę prawną zawieszenia ww. postępowania egzekucyjnego, tj. art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a., gdy tymczasem powinien wskazać art. 56 § 1 pkt 1 tej ustawy. Art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. stanowi bowiem, iż postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części na żądanie wierzyciela. Natomiast z treści art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wynika, iż postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej.

W niniejszej sprawie pismem z 11 lutego 2020 roku nr [...] przesłane zostało Naczelnikowi postanowienie tut. Sądu z 27 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/GI 1050/19 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej przez skarżącą i W. B. decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z 16 maja 2019 roku nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 rok. W związku z powyższym Naczelnik powinien wydać postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., czyli w przypadku wstrzymania wykonania decyzji.

Powołany powyżej przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jasno wskazuje przesłanki, których wystąpienie powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości lub w części, nie pozostawiając organowi żadnej dowolności w tym zakresie. Wierzyciel poinformował organ egzekucyjny o wydaniu ww. postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, a organ egzekucyjny postanowieniem z 13 lutego 2020 roku nr [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne, wskazując błędnie podstawę prawną zawieszenia. W jego uzasadnieniu Naczelnik wskazał, że ww. informacja wierzyciela stanowi podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a nie inne okoliczności, które przemawiały za zgłoszeniem żądania przez wierzyciela o konieczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a.. Zatem ujawnienie ww. wady ostatecznego postanowienia organu egzekucyjnego musiało skutkować przywróceniem stanu zgodnego z prawem i wyeliminowaniem go z obrotu prawnego, gdyż zostało wydane wbrew zaistniałemu w sprawie stanowi prawnemu. To właśnie wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, stanowi przesłankę czasowego zaprzestania prowadzonego postępowania egzekucyjnego, tj. zawieszenie postępowania egzekucyjnego, a nie żądanie wierzyciela. Również skutki prawne tak pozostawionego w obrocie prawnym postanowienia (obarczonego wadą) byłyby niezgodne z przepisami ustawy i stanem sprawy.

Zdaniem Sądu, a wbrew zarzutom skargi w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor wyjaśnił szczegółowo wszystkie przesłanki uzasadniające konieczność usunięcia z obrotu prawnego postanowienia organu egzekucyjnego. Odniósł się również do wszystkich okoliczności podniesionych przez skarżącą, a wymagających przywrócenie stanu prawnego zgodnego z zaistniałym w sprawie stanem faktycznym.

W odróżnieniu bowiem od zwykłego toku odwoławczego, stwierdzenie nieważności postanowienia może mieć miejsce jedynie w razie ustalenia, iż jest ono dotknięte wadą wykluczającą jego pozostanie w obrocie prawnym.

Identyfikując pojęcie "rażącego naruszenia prawa" odwołać się należy do orzecznictwa sądów administracyjnych, w którym wskazuje się, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie (por. wyrok NSA z 27 października 1998 r., II SA 1202/98). Związane jest to z gramatyczną, językową wykładnią pojęcia rażącego naruszenia prawa. Według Słownika Języka Polskiego (pod red. M. Szymczaka, t. III, Warszawa 1981, s. 24) "rażący" to dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży. W związku z tym jako rażące naruszenia prawa należy traktować przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność decyzji, gdy decyzja wydana została wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem, albo uchylono obowiązek (por. wyroki NSA: z 22 października 1999 r., III SA 7539/98; z 29 lipca 2008 r., II FSK 636/07).

Przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu niepozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. Rażące naruszenie prawa jest więc oczywiste, wyraźne, bezsporne. Można zatem mówić o nim tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność (wyr. NSA z 17 kwietnia 1996 r., III SA 565/95, BS 1997, Nr 2, s. 26).

Wyeliminowanie z obrotu prawnego, poprzez stwierdzenie nieważności, decyzji naruszającej prawo ma sens tylko i wyłącznie wtedy, gdy naruszenia, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., nawet o charakterze oczywistym, w dalszym ciągu, a więc w okresie postępowania o stwierdzenie nieważności, wywołują skutki niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie.

Konieczne jest zatem wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego (albo tylko stwierdzenie naruszenia prawa), z racji istnienia w niej wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Wady te powstają w wyniku naruszenia prawa w toku czynności zmierzających do wydania decyzji lub w wyniku załatwienia sprawy wydaniem decyzji. Naruszenia prawa mają charakter rażący w takim przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części.

3.5. Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 81 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a. poprzez niewyznaczenie stronie terminu celem umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wskazać bowiem należy, iż na mocy art. 73 § 1 K.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy oraz sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Wspomniane uprawnienie dotyczy ogólnego zaznajomienia się z aktami sprawy i samodzielnego utrwalenia zawartych tam treści na własny użytek. Nie wymaga przy tym spełnienia określonych wymogów przez stronę, a organ nie może co do zasady limitować dostępu do akt. Z przepisu tego wynika, że Strona ma możliwość wglądu w akta sprawy i wypowiedzenie się na każdym etapie postępowania i organ egzekucyjny nie jest zobligowany do wyznaczania terminu do tych czynności, gdyż są one dobrowolne. Ponadto nie bez znaczenia w tej kwestii pozostaje również fakt, iż strona w toku prowadzonego postępowania administracyjnego reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata.

Powołane powyżej wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

3.6. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.