Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2523/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 31
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: art. 269
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Teresa Zyglewska Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej w K. skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 2090/14 w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji prostującej błąd z urzędu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi D. M. na sprecyzowaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., uchylił tę decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tegoż wyroku przedstawił następujący stan faktyczny i prawny: decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. Burmistrz Ż. ustalił D. M. (dalej zamiennie skarżąca) prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (na dzieci: E. i M. M.) w wysokości 400 zł miesięcznie.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. skarżąca wystąpiła do Burmistrza Ż. z wnioskiem o sprostowanie błędu zawartego w powyższej decyzji z dnia [...] listopada 2013 r., przywołując treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 15/13, zgodnie z którą dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje na każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu, w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem. Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Burmistrz Ż. odmówił wydania decyzji prostującej błąd z urzędu w decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. W jego ocenie interpretacja art. 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013, poz. 1456 ze zm.) - dalej zamiennie u.ś.r. - zaprezentowana uprzednio w decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. jest interpretacją prawidłową. Organ wskazał, że skarżącej przyznano dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 400 zł miesięcznie. Nadto, jako rekompensatę sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, okres przysługiwania dodatku został wydłużony do 36 miesięcy kalendarzowych. Organ zauważył ponadto, że skarżąca nie skorzystała z przysługującego jej prawa do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. W odwołaniu skarżąca powieliła argumentację przedstawioną w uzasadnieniu wniosku z dnia [...] sierpnia 2014 r. i zażądała przyznania jej dwóch dodatków do zasiłku rodzinnego zamiast jednego. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy tę decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że brak jest podstaw do sprostowania dotychczasowej ostatecznej decyzji, ponieważ została ona podjęta w oparciu o obowiązujący przepis prawa, którego treść jak dotąd nie uległa zmianie, ani też nie orzeczono o jego niezgodności z Konstytucją RP. W ocenie Kolegium, w realiach niniejszej sprawy doszło jedynie do ujednolicenia orzecznictwa sądów administracyjnych poprzez wydanie uchwały przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, która ustaliła wykładnię przepisu art. 10 u.ś.r. Jednakże jest to interpretacja wiążąca sądy administracyjne jedynie w sprawach, które są rozstrzygane po dniu podjęcia tej uchwały, zatem po 26 czerwca 2014 r. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że brak jest podstawy do sprostowania z urzędu błędu organu w decyzji z [...] listopada 2013 r.

Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. D. M. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ze skargą na ww. decyzję ostateczną, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzuciła naruszenie:

1) art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 i ust. 2 u.ś.r., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że urodzenie więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu uprawnia wyłącznie do jednego dodatku wychowawczego w wysokości 400,00 zł miesięcznie,

2) art. 2, art. 8, art. 18, art. 32 oraz art. 71 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, poprzez brak ich zastosowania przy dokonywaniu interpretacji ustawy o świadczeniach rodzinnych,

3) art. 3 ust. 1 Konwencji Praw Dziecka, poprzez brak jego zastosowania wobec interpretacji art. 10 ust. 1 i ust. 2 u.ś.r. – co spowodowało brak najlepszego zabezpieczenia interesu dziecka urodzonego z ciąży mnogiej,

4) art. 6 i art. 7 K.p.a., poprzez wybiórcze rozpatrzenie materiału dowodowego skutkujące wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wielokrotnie przytoczyła powoływaną już na etapie składania wniosku i odwołania od decyzji organu I instancji uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r., jak również inne orzeczenia sądów administracyjnych, akceptujące powyższą linię orzeczniczą. Następnie skarżąca podniosła, że dodatek do zasiłku rodzinnego jest ściśle związany z zasiłkiem rodzinnym na określone dziecko, w związku z powyższym wydłużenie okresu pobierania dodatku (zgodnie z uzasadnieniem decyzji organu I instancji) nie stanowi przesłanki, od której zależy nabycie prawa do tego dodatku.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył przede wszystkim, iż przesłanką wystąpienia przez skarżącą z wnioskiem o sprostowanie z urzędu decyzji Burmistrza Ż. z dnia [...] listopada 2013 r. było podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 26 czerwca 2014 r. uchwały w poszerzonym składzie (sygn. akt I OPS 15/13). W związku z pojawiającymi się rozbieżnościami w orzecznictwie sądów administracyjnych Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w niej, że "dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci". Sąd meriti w pełni podzielił stanowisko wyrażone w zacytowanej wyżej uchwale i wskazał przy tym na tzw. ogólną moc wiążącą uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej P.p.s.a., wynika bowiem, że dopóki uchwała nie zostanie zmieniona, żaden skład orzekający sądu administracyjnego nie może odmówić uwzględnienia dokonanej w niej wykładni w swoim orzeczeniu. Zasada ta dotyczy sądów administracyjnych, które kontrolują działalność orzeczniczą organów administracji publicznej. Dlatego owa ogólna moc wiążąca uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego rozciąga się również na rozstrzygnięcia organów poddane kontroli sądowoadministracyjnej. Nie ma bowiem w zasadzie możliwości, by decyzja administracyjna oceniana przez sąd administracyjny, konkretyzująca normę prawną w sposób sprzeczny z aktualną i adekwatną uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego, pozostała w obrocie prawnym. Z tych przyczyn Sąd meriti nie dostrzegł podstaw do prezentowania wykładni art. 10 ust. 1 u.ś.r., skoro zagadnienie to zostało w zasadzie wyczerpane w uzasadnieniu ww. uchwały. Niemniej powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że Burmistrz Ż. w decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. zinterpretował art. 10 ust. 1 u.ś.r. w sposób nieprawidłowy, dopuszczając się błędu będącego "wynikiem oceny dokonywanej w związku ze zmianą linii orzecznictwa organu i odmiennego niż poprzednio kierunku wykładni przepisu". Jego zdaniem, nie ma zatem racji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. stwierdzając, że przytoczona wyżej uchwała w żaden sposób nie może stanowić podstawy do sprostowania pierwotnej decyzji organu pierwszej instancji. Przeciwnie, w realiach niniejszej sprawy – w związku z wydaniem owej uchwały – ziściły się wszystkie przesłanki zastosowania art. 31 u.ś.r. Została bowiem wydana decyzja w przedmiocie świadczenia rodzinnego, którego wysokość ustalono w zaniżonej wysokości na skutek błędnej interpretacji adekwatnych przepisów. Sąd I instancji stwierdził przeto, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem tego przepisu poprzez jego niezastosowanie, spowodowanym z kolei oczywiście błędną wykładnią art. 10 ust. 1 u.ś.r., sprzeczną ze stanowiskiem sądów administracyjnych, ujednoliconym uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r. Zdaniem Sądu meriti art. 31 u.ś.r. reguluje szczególny tryb merytorycznej modyfikacji decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych, nie zawężając go do decyzji ostatecznych, jak też nie ograniczając jego zakresu. Zatem możliwe jest jego zastosowanie w sytuacji dokonanej uprzednio błędnej oceny faktów, niewyjaśnienia sprawy, niewłaściwej oceny dowodów, zmiany linii orzecznictwa, odmiennej interpretacji prawa. Podzielił bowiem to stanowisko prezentowane w doktrynie, dostrzegając również przeciwne, którego wszak nie zaakceptował. Wobec powyższego, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Po myśli zaś art. 135 P.p.s.a. środek ten zastosowano również względem decyzji organu I instancji, albowiem było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. W ocenie Sądu meriti zasadne jest obecnie przystąpienie przez właściwy organ do sprostowania wspomnianej wyżej decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. w celu zapewnienia skarżącej możliwości skorzystania ze świadczeń rodzinnych w prawidłowej wysokości, uwzględniającej tezę uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r. Zastosowanie art. 31 u.ś.r. jest bowiem w niniejszej sprawie optymalne z perspektywy celów świadczeń rodzinnych, a w szczególności dodatku, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.ś.r., gdyż jest to najszybszy tryb modyfikacji dotychczasowej decyzji.

Od powyższego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło skargę kasacyjną, w której zaskarżyło go w całości, zarzucając mu naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię:

a) art. 31 u.ś.r. poprzez uznanie, iż można stosować tryb przewidziany w tym przepisie powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego ujednolicającą orzecznictwo sądowe w zakresie dodatku do świadczenia rodzinnego i odnoszenie tejże wykładni do stanów faktycznych sprzed dnia podjęcia uchwały, co prowadzi wprost do naruszenia zasady nieretroakcji,

b) art. 31 u.ś.r. poprzez uznanie, iż decyzja organu I instancji z dnia [...] września 2014 r. w sprawie odmowy wydania decyzji prostującej błąd z urzędu w decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. była obarczona błędem, podczas gdy w momencie jej wydania nie funkcjonowała w obrocie uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r. (sygn. akt: I OPS 15/13), a stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy nie uległ zmianie,

2. przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 oraz art. 156 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie w zaleceniach zawartych w zaskarżonym wyroku rozwiązań, które zmierzają do zmiany treści zaskarżonej decyzji ostatecznej, z pominięciem nadzwyczajnych trybów przewidzianych przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego z wykorzystaniem wyłącznie przepisu art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych, podczas gdy przepis ten nie daje uprawnień procesowych.

Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie tegoż wyroku i oddalenie skargi, oraz zasądzenie na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Uzasadniając te zarzuty autor skargi kasacyjnej w szczególności wywodził, iż w stanie faktycznym i prawnym sprawy, który istniał w momencie wydawania pierwotnej decyzji o przyznaniu świadczenia przez organ I instancji ([...] listopada 2013 r.) w obrocie prawnym nie istniała cytowana wyżej uchwała. Trudno zatem uznać, że organ I instancji wydając tę decyzję popełnił błąd. Instytucja błędu ze swej istoty zakłada, iż niejako immanentnie tkwi on w podmiocie, który podejmuje decyzję. W stanie faktycznym niniejszej sprawy, to działania czynników zewnętrznych doprowadziły do sytuacji, w której występuje niezgodność pomiędzy interpretacją przepisu w dacie wydawania decyzji pierwotnej, a interpretacją tego przepisu wynikającą z cytowanej – późniejszej - uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego. W przekonaniu Kolegium, jeżeli co do zasady prawo nie może działać wstecz (z wyjątkiem sytuacji, gdy tak stanowi ustawa), to tym bardziej zasada nieretroakcji winna mieć zastosowanie do orzecznictwa sądowego zawierającego wiążącą wykładnię prawa.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną D. M. wniosła o jej oddalenie, nie zgadzając się z podniesionymi weń zarzutami.

Prokurator Regionalny w K. postulował oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

skarga kasacyjna nie mogła odnieść skutku, gdyż zaskarżony wyrok mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Na wstępie godzi się przypomnieć, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest jej granicami, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Takich okoliczności w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia zdeterminowały zakres kontroli dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie.

Z uwagi na fakt, że spornym zagadnieniem w sprawie jest w zasadzie interpretacja art. 31 u.ś.r., a zarzuty skargi kasacyjnej, mimo różnej kwalifikacji, są zbieżne i tylko tej kwestii dotyczą, zostaną omówione łącznie.

Instytucja uregulowana w przywołanym wyżej przepisie została nazwana sprostowaniem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych. Jest to rozwiązanie unikatowe, gdyż dotąd błąd podlegający sprostowaniu kojarzył się z oczywistą omyłką. Nie budzi wątpliwości konstatacja, iż jest to instytucja rozszerzająca katalog nadzwyczajnych środków stosowanych w u.ś.r., jak się wydaje odnosząca się do decyzji ostatecznych i nieostatecznych. Przy czym brzmienie przepisu nie definiuje ani pojęcia błędu, ani granic, czy zakresu, ani trybu jej stosowania. Wynika zeń jedynie, iż błąd w omawianej materii może spotkać się z zawiadomieniem o popełnieniu błędu, decyzją o jej sprostowaniu, nadto że wypłata świadczeń w takiej sytuacji może nastąpić za 3 lata wstecz. Z uwagi na wyjątkowość tej normy należy ją wykładać ściśle. Zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie prawniczym nie ma jednolitości co do charakteru regulacji zawartej w art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prezentowany jest bowiem pogląd, że stanowi on podstawę do wszczęcia, prowadzenia i zakończenia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w sprawie sprostowania błędu w decyzji dotychczasowej. Postępowanie to wszczynane jest na wniosek lub z urzędu i może zakończyć się decyzją prostującą błąd przez ustalenie prawa do świadczenia lub ustalenie innej jego wysokości. Postępowanie w trybie art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych może być prowadzone, gdy nie zachodzą podstawy do wzruszenia na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego decyzji ostatecznej, wydanej na skutek błędu organu, dowodząc utworzenia nowego niejako trybu modyfikacji decyzji wydanych na podstawie u.ś.r. (por. A. Korcz, W. Maciejko, Świadczenia rodzinne. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2007, s. 404, czy wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 sierpnia 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1321/14, z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 550/15, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 145/15, publ. CBOSA). Przywołany przez Sąd Wojewódzki W. M. formułuje szerokie spektrum możliwości uzasadniających sprostowanie błędu. Istnieje również odmienne stanowisko, zgodnie z którym przepis ten należy rozumieć jako przepis szczególny regulujący możliwość przyznania stronie swego rodzaju rekompensaty (odszkodowania) w sytuacji, gdy wadliwa i w dodatku niekorzystna dla strony decyzja ostateczna zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego w sposób przewidziany przepisami K.p.a. lub na skutek złożenia przez stronę (prokuratora) skargi do sądu administracyjnego (por. G. Zalas, Postępowanie w sprawach świadczeń rodzinnych, teza 10 Casus s. 15). Uznaje się również, że art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie stanowi podstawy prawnej usuwania z obrotu prawnego nielegalnej lub niezasadnej decyzji odmownej, a warunkiem wstępnym podjęcia wypłaty świadczeń rodzinnych za okres wsteczny jest wznowienie przez organ właściwy na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. postępowania zakończonego wydaniem wadliwej decyzji ostatecznej o odmowie przyznania prawa do świadczeń albo o przyznaniu świadczenia w zaniżonej wysokości oraz wydanie w tym postępowaniu nowej decyzji przyznającej prawo do świadczenia lub określające wyższą wysokość świadczenia. Nowa decyzja stanowi wówczas podstawę prawną wypłaty świadczenia zgodnie z art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych (por. Świadczenia rodzinne Komentarz Renata Babińska-Górecka, Monika Lewandowicz-Machnikowska Wrocław 2010 str. 364). Akcentuje się wreszcie wąskie rozumienie tej normy, jako podstawy do korekty decyzji w trybach nadzwyczajnych – kodeksowych, zwłaszcza na podstawie art. 155 K.p.a. - nie znajdując podstaw do zastosowania jej w przypadku zmiany interpretacji prawa, czyli tzw. linii orzeczniczej (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Po 136/17, publ. CBOSA). Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, dowodząc braku podstaw do wydania decyzji konstytutywnej, merytorycznej opartej o art. 31 u.ś.r., dostrzega w nim normę jedynie wprowadzającą termin wypłaty świadczenia w prawidłowej wysokości, o ile decyzja dotychczasowa zostanie wzruszona w nadzwyczajnym trybie kodeksowym (wyrok z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 327/15, publ. jw.). Jego zdaniem istota tego przepisu polega na określeniu granicy czasu, do jakiej można wypłacić stronie świadczenie w przypadku, gdy konieczna jest jego wsteczna nadpłata z powodu dotychczasowo błędnie wydanej decyzji. Na jego podstawie - wsteczna wypłata świadczeń rodzinnych ograniczona jest okresem trzech lat, którego początek rozpoczyna się określonymi w przepisie zdarzeniami. Do zdarzeń tych należą, zawiadomienie o popełnieniu błędu oraz wydana z urzędu nowa decyzja przyznająca prawo do świadczenia lub określająca wyższą wysokość świadczenia. Jednak decyzja taka wydana być musi we właściwym trybie, znanym prawu materialnemu (ustawie o świadczeniach rodzinnych) albo procedurze administracyjnej.

To ostanie, wąskie rozumienie art. 31 u.ś.r., podziela Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Jego regulacja, jakkolwiek nie zawierająca ograniczeń, nie uprawnia do szerokiej interpretacji. Nie reguluje on trybu postępowania, zatem niepodobna odstąpić w toku jego stosowania od sposobu procedowania przez organy administracji publicznej uregulowanego przez przepisy K.p.a. Omawiany przepis nie może być traktowany jako swoista instytucja supernadzwyczajna, oderwana od systemu prawa procesowego. Nie znajduje też Naczelny Sąd Administracyjny podstaw do uznania za zasadny poglądu, wedle którego późniejsza zmiana interpretacji prawa może ingerować w treść decyzji zapadłej w przedmiotowej materii w drodze sprostowania błędu w trybie art. 31 u.ś.r. Jest on sprzeczny z obowiązującą regulacją systemową, a nie ma oparcia w brzmieniu tego przepisu. Podzielenie tej koncepcji wprowadziłoby niepożądaną niepewność prawa i stanowiłoby wyłom w zasadzie trwałości decyzji administracyjnych. Zatem zgodzić się wypadnie częściowo z argumentacją przedstawioną w motywach skargi kasacyjnej w tym zakresie. Stanowisko prezentowane przez obecny skład Naczelnego Sądu Administracyjnego wzmacnia też regulacja art. 32 u.ś.r., dopuszczająca modyfikacje ostatecznych decyzji w tej materii w określonych sytuacjach, jak i odsyłająca w sprawach nieuregulowanych w ustawie do przepisów K.p.a. (ust. 2). W konsekwencji czego w niniejszej sprawie zmiana decyzji z [...] listopada 2013 r. na skutek wniosku o sprostowanie jej mogła nastąpić w jednym z nadzwyczajnych trybów kodeksowych, tj. w trybie wznowieniowym, bądź zmiany decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, bądź stwierdzenia nieważności. Obowiązkiem organu było pouczenie strony o tych możliwościach procesowych i procedowanie zgodnie z kierunkiem żądania. Jak wynika z akt administracyjnych organ tego zaniedbał. Przeto odmowa sprostowania błędu jest przedwczesna i wadliwa z uwagi na nieprawidłowy tryb rozpatrzenia sprawy, wynikający z braku stosownego pouczenia. Z tej przyczyny, a nie z powodu wskazanego przez Sąd meriti w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zapadłe w sprawie decyzje nie mogły się ostać. Stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie zbieżne jest ze stanowiskiem tego Sądu sformułowanym w sprawie o sygn. akt I OSK 2592/16, w której w wyroku z dnia 3 marca 2017 r. wyrażono m.in. pogląd, że art. 31 u.ś.r. nie może stanowić samodzielnej podstawy wydania decyzji prostującej błąd w decyzji ustalającej świadczenia rodzinne. Przepis ten nie zawiera bowiem normatywnej regulacji uprawniającej do merytorycznego rozstrzygnięcia.

Rzeczą organu będzie więc pouczenie skarżącej o możliwych trybach rozpatrzenia jej żądania i procedowanie zgodnie z jego treścią.

Co mając na uwadze, na zasadzie art. 184 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

-----------------------

9