Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 341/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Powołane przepisy: article: art. 144 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1520
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska Sędziowie: WSA Grzegorz Klimek (spr.) WSA Urszula Zięba Protokolant: Specjalista Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi I. S.A. w K. - Syndyka masy upadłości U.B. przy udziale uczestników postępowania J.H. - Syndyka masy upadłości B.B. oraz S. S.A. we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 21 lutego 2024 r., nr SKO.Pod/4140/920/2023 w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2023 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz strony skarżącej kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 21 lutego 2024 r. nr SKO.Pod/4140/920/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej również jako: Organ, SKO, Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania I. S.A. w K. – syndyka masy upadłości Pani U.B., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 7 lipca 2023 r. nr PD.01.5.3124.6.F.146.2023.JF określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2023 rok na łączną kwotę 8.496,00 zł.

Przedmiotową decyzję doręczono: I. S.A. w K. – syndykowi masy upadłości Pani U.B., J.H. – syndykowi Pana B.B. oraz Bankowi X.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

1. Jak ustaliły organy, Pani U.B. oraz Pan B.B. (jako współwłaściciele) nie złożyli deklaracji na podatek od środków transportowych, za trzy autobusy o numerach rejestracyjnych: [...], [...] oraz [...]. Deklarację taką złożył jedynie (jako współwłaściciel) Bank X., za dwa autobusy o numerach rejestracyjnych: [...] oraz [...].

W konsekwencji, postanowieniami z dnia 27 kwietnia wszczęto postępowanie podatkowe wobec Pani U.B. oraz Pana B.B., doręczając im ww. postanowienia (odebrane odpowiednio 18 i 16 maja 2024 r.).

Postanowieniami z dnia 25 maja 2024 r. wyznaczono ww. podatnikom siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego (art. 200 § 1 O.p.). Postanowienia doręczono podatnikom w sposób zastępczy (art. 150 O.p.).

Jak również wynika z akt, Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie, VIII wydział gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych:

- w dniu 6 marca 2024 r. ogłosił upadłość Pana B.B.,

- w dniu 28 czerwca 2024 r. ogłosił upadłość Pani U.B..

W dniu 7 lipca 2024 r. wydano decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 7 lipca 2023 r. nr PD.01.5.3124.6.F.146.2023.JF, w której określono kwotę zobowiązania podatkowego od środków transportowych za 2023 rok na łączną kwotę 8.496,00 zł (z tytułu posiadania trzech autobusów: [...] , [...] oraz [...] ). Jak stwardzono w treści decyzji Pan B.B. oraz Pani U.B. są współwłaścicielami ww. autobusów (na mocy art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Współwłaścicielem dwóch pierwszych z ww. autobusów jest również Bank X.

Po jednym egzemplarzu ww. decyzji (z danymi podatnika i jego syndyka w nagłówku) doręczono syndykom, tj. I. S.A. w K. – w dniu 13 lipca 2023 r. oraz J.H. - w sposób zastępczy (art. 150 O.p.).

2. Odwołanie od decyzji wniósł syndyk Pani U.B. – I. S.A. w K., zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w związku z art. 9 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej U.B..

3. W wyniku przeprowadzenia postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia 21 lutego 2024 r.

Przed wydaniem decyzji SKO wydało zawiadomienie z dnia 31 października 2023 r. o wyznaczeniu terminu do zapoznania się z aktami sprawy (art. 200 § 1 O.p.), które doręczono: I. S.A. w K. – syndykowi Pani U.B.. Natomiast w dniu 16 stycznia 2024 r. SKO wydało zawiadomienie o wyznaczeniu terminu do zapoznania się z aktami sprawy (art. 200 § 1 O.p.), które skierowano bezpośrednio do Pana B.B. i doręczono je w sposób zastępczy (art. 150 O.p.).

Zaskarżoną decyzję – jak już wspomniano – doręczono: I. S.A. w K. – syndykowi Pani U.B., J.H. – syndykowi Pana B.B. oraz Bank X.

4.1. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł I. S.A. w K. – syndyk Pani U.B., zaskarżając ją całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a to naruszenie przepisu art. 7 k.p.a. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, skutkujące wydaniem decyzji w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za rok 2023, w sytuacji gdy w okresie tym objęte nią pojazdy nie stanowiły własności A.B. oraz Upadłej;

2) naruszenie prawa materialnego, które miało Istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a to naruszenie przepisu art. 9 ust. 1 i 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (dalej jako u.p.o.l,) poprzez nałożenie na Upadłą obowiązku podatkowego w zakresie podatku od środków transportowych za 2023 r., w sytuacji gdy w okresie tym objęte nią pojazdy nie stanowiły własności A.B. oraz Upadłej.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także uchylenie poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 7 lipca 2023 r. w części dotyczącej Upadłej.

4.2. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje

5.1. Odnosząc się na wstępie do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.

Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.).

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeśli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

5.2. Dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, częściowo również z innych przyczyn niż wskazane w treści skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

5.3. Zgodnie z brzmieniem art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2022 r. poz. 1520 z późn. zm.) po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu.

W konsekwencji – wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonej decyzji – nie tylko "decyzje określające zobowiązanie podatkowe w podatku od środków transportowych za 2023 r. dostarcza się wyznaczonym syndykom", ale całe postępowanie administracyjne (podatkowe) powinno być prowadzone z udziałem syndyka (podkreślenie Sądu), a nie osobiście z udziałem upadłego.

Postępowanie w stosunku do Pani U.B. prowadzono w sposób prawidłowy. Jej upadłość ogłoszono w dniu 28 czerwca 2024 r. Pisma w toku postępowania sprzed tej daty (w tym postanowienie o wszczęciu) doręczano jej osobiście, natomiast pisma po tej dacie (w tym dwie decyzje) doręczano już syndykowi.

Natomiast błędnie prowadzono postępowanie wobec Pana B.B.. Tylko decyzje doręczano w tym przypadku syndykowi. Natomiast wszelkie inne pisma (w tym postanowienie o wszczęciu postępowania oraz postanowienie/zawiadomienie w trybie art. 200 § 1 O.p.) doręczano na adres Pana B.B., mimo że jego upadłość ogłoszono już w dniu 6 marca 2024 r., a zatem jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie. Zatem całe postępowanie (łącznie z jego wszczęciem) powinno toczyć się z udziałem syndyka, (podkreślenie Sądu), a nie bezpośrednio – upadłego.

Powyższe uchybienie wobec jednego z podatników solidarnie odpowiedzialnych za sporne zobowiązanie podatkowe powoduje konieczność uchylenia ww. decyzji (podkreślenie Sądu).

5.4. Niezależnie od powyższego wskazać należy na niekonsekwentne stanowisko Kolegium wobec innego podatnika solidarnie odpowiedzialnego za sporne zobowiązanie podatkowe, tj. Bank X.

Podatnikowi temu doręczono bowiem decyzję organu II instancji, natomiast nie doręczano żadnych innych pism zarówno w drugiej jak i w pierwszej instancji (w tym decyzji I instancji).

Skoro uznano (słusznie zdaniem Sądu) ww. bank za stronę postępowania powinno się mu doręczać wszystkie pisma i zapewnić czynny udział w całym postępowaniu.

W orzecznictwie w sposób rozbieżny wypowiadano się na temat prowadzenia postępowania wobec podatników (osób) solidarnie odpowiedzialnych. Czasami (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 9 marca 2009 r., I FPS 4/08) wyrażano pogląd, że "aczkolwiek pożądane byłoby prowadzenie jednego postępowania przeciwko wszystkim zobowiązanym osobom, do czego podstawy dostarcza art. 166 § 1 Ordynacji podatkowej, to w świetle regulacji procesowych nie może być poczytywane za błąd prowadzenie odrębnych postępowań, pod warunkiem że postępowania te obejmą wskazany wyżej krąg osób (tj. wszystkich zobowiązanych)". W innych orzeczeniach (uchwałą 7 sędziów NSA z dnia 30 stycznia 2017 r., I FPS 6/16) wprost nakazano prowadzić jedno postępowanie z udziałem wszystkich uczestników.

Ten drugi sposób jest właściwy – zdaniem Sądu – w niniejszej sprawie. Kwestią sporną w niniejszej sprawie (choć nie można tego przesądzać do końca, gdyż nie wypowiedział się w tej kwestii m.in. Pan B.B., a właściwie jego syndyk) nie jest bowiem zasadniczo wysokość zobowiązania podatkowego, ale sama kwestia, czy dany podmiot powinien być uznany za podatnika, czy też nie. Kwestia ta, w tym ewentualne wyłączenie jednego z podmiotów od odpowiedzialności za przedmiotowe zobowiązanie wpłynie zaś bezpośrednio na zakres odpowiedzialności innych osób (jeśli zmniejszy się ilość osób odpowiedzialnych solidarnie za dane zobowiązanie). Zatem każda z tych osób powinna brać udział w jednym postępowaniu podatkowym prowadzonym wobec wszystkich (ewentualnie) solidarnie zobowiązanych i mieć prawo do zajęcia stanowiska wobec uznania innych osób za podatników (lub wyłączenia z grona podatników) odpowiedzialnych solidarnie, gdyż wpłynie to bezpośrednio na zakres praw i obowiązków innych osób.

Zatem również Bank X., mimo że jako jedyny złożył deklarację podatkową, powinien być stroną w prowadzonym postępowaniu (w tym otrzymywać wszystkie pisma, a nie tylko decyzję organu II instancji), gdyż ewentualne wyłączenie jednego z podatników odpowiedzialnych solidarnie, czego konsekwentnie domaga się syndyk Pani U.B., wpłynie na zakres jego odpowiedzialności, gdyż ograniczy krąg osób odpowiedzialnych solidarnie, do których można ewentualnie zwrócić się z roszczeniem regresowym.

5.5. Nie do końca jasny jest również zakres odpowiedzialności Banku Y. w zakresie trzeciego z ww. autobusów (o numerze rejestracyjnym [...]). Kwestia ta nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, co jest kolejną przyczyną do uchylenia decyzji. Zagadnienie to starał się wyjaśnić syndyk skarżącej w pismach składanych w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Ale zagadnienie to powinno być bezsprzecznie wyjaśnione w toku postępowania podatkowego, a nie dopiero na etapie sądowym.

Tymczasem z materiału dowodowego nie wynika jasno kto jest właścicielem (współwłaścicielem) spornych autobusów. W szczególności nie wynika to z kart 3-5 akt, w których znajdują się dane pojazdów, ale bez danych aktualnego (w 2023 r.) właściciela. Natomiast z kart 40-83 zawierających wnioski o rejestrację pojazdów, wynika, że zostały one złożone przez Pana B.B. wraz z Bank X. (w przypadku dwóch autobusów) oraz wraz z Bank Y. (w przypadku trzeciego z autobusów).

5.6. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania organy uwzględnią przedstawioną powyżej argumentację, tj. ustalą kto był właścicielem (współwłaścicielem) spornych pojazdów w roku 2023 i zbiorą w tym zakresie właściwy materiał dowodowy, w tym dane z właściwych rejestrów, a także przeprowadzą postępowanie z udziałem wszystkich zainteresowanych (w tym syndyków) w celu określenia kwoty zobowiązania podatkowego oraz określenia kręgu podatników, w tym ewentualnego wyłączenia z odpowiedzialności solidarnej niektórych podmiotów.

5.7. Mając na uwadze powyższe uchybienia formalne (proceduralne), odnoszenie się przez Sąd do pozostałych zarzutów skargi należy uznać na tym etapie za przedwczesne.

5.8. Wyjaśniając zakres dokonanego uchylenia (zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji I instancji), stwierdzić należy, że w orzecznictwie (wyrok WSA w Białymstoku z 23 listopada 2021r., II SA/Bk 646/21) podnosi się, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a, sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny legalności sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest bowiem stworzenie takiego stanu, aby w obrocie prawnym nie istniał i funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 629).

Ponieważ uchybienia wyżej wskazane dotyczą zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia 7 lipca 2023 r., zasadne stało się uchylenie obydwu decyzji.

5.9. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 340 zł.