Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 640/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 887
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych
article: art. 15 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 887
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Marlena Krzyżaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2024 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zgody na ekshumację urny z prochami oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2023 r. Z. K. (dalej: "skarżący", "strona") zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z wnioskiem o wydanie zgody na ekshumację i przewiezienie urny z prochami A. K. pochowanej na Cmentarzu Parafialnym w B. przy Al. [...] celem przewiezienia i ponownego pochowania na Cmentarzu Parafialnym w B. przy ul. [...].

Uzasadniając ww. wniosek skarżący wskazał, iż powodem ekshumacji i przewiezienia urny z prochami żony jest duża odległość cmentarza od jego miejsca zamieszkania, co uniemożliwia mu częste odwiedzanie jej grobu i sprawowanie nad nim opieki. We wniosku strona wskazała dwóch członków najbliższej rodziny zmarłej uprawnionych do ekshumacji tj. siostry zmarłej: H. P. i M. N..

W piśmie z dnia [...] stycznia 2024 r. H. P. oświadczyła, iż nie wyraża zgody na ekshumację zwłok siostry, gdyż nie jest to zgodne z jej ostatnią wolą. H. P. wskazała, że zmarła chciała być pochowana w rodzinnym grobie na cmentarzu w B. czyli w miejscu, gdzie również pochowana jest jej córka M. N..

2. Z uwagi na brak jednomyślnej zgody wszystkich członków rodziny, którym przysługuje prawo do ekshumacji Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. nie zezwolił na przeprowadzenie ekshumacji urny ze szczątkami powstałymi w wyniku spopielenia zwłok A. K..

3. W dowołaniu od powyższej decyzji skarżący reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez udzielenie mu zgody zgodnie z wnioskiem z dnia [...] grudnia 2023 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu strona zarzuciła:

- naruszenie art. 15 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 887 ze zm. - dalej "ustawa") poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że uprawnione do pochowania zwłok i prawo do ekshumacji jest wspólnym prawem wszystkich żyjących osób wymienionych w art. 10 ust. 1 ustawy i wszystkie te osoby muszą wyrazić zgodę na dokonanie jakiejkolwiek zmiany w tym zakresie, podczas gdy w tym zakresie należy przyjąć kolizyjną regułę pierwszeństwa osób stosownie do kolejności zawartej w przepisie, zgodnie z którą prawo pochowania zwłok danej osoby przysługuje osobie wymienionej w dalszej kolejności (np. krewnym w linii bocznej) dopiero wtedy, gdy brak jest osoby wymienionej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta prawa tego nie chce lub nie może wykonywać;

- błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji, mający wpływ na jej treść, polegający na błędnym przyjęciu, że zachodzi spór między osobami uprawnionymi, podczas gdy jedyną osobą uprawnioną jest skarżący;

- naruszenie art. 7 i art 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – dalej "k.p.a.") poprzez niewłaściwe niezastosowanie i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a także błędne uwzględnienie sprzeciwu uczestniczki H. P., który nie ma uzasadnionych podstaw w okolicznościach faktycznych sprawy.

4. W wyniku rozpatrzenia ww. odwołania Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ opisując przebieg dotychczasowego postępowania, obowiązujący stan prawny i istniejący stan faktyczny oraz podzielając stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Łodzi z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 233/23 wskazał, że art. 10 ust. 1 ustawy nie zastrzega na rzecz pewnych osób prawa pochowania zwłok z pierwszeństwem przed prawem innych osób. Także z art. 15 ust. 1 ustawy takie zastrzeżenie nie wynika. Ekshumacja jest środkiem bardzo daleko idącym, gdyż w powszechnym odczuciu może pozostawać w konflikcie z potrzebą niezaklócania spokoju zmarłych oraz ich najbliższych, dla których ekshumacja może stanowić trudne przeżycie. W związku z tym korzystanie z tego środka, aczkolwiek nie jest całkowicie wykluczone, to może następować jedynie w szczególnych okolicznościach, gdy przemawiają za tym wyjątkowo istotne względy.

Dalej organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie zaistniał spór pomiędzy osobami, którym przysługuje prawo pochowania zwłok i prawo do ich ekshumacji tj. mężem zmarłej oraz siostrą zmarłej (dotyczący miejsca spoczynku urny z prochami oraz ostatniej woli zmarłej, co do miejsca w którym chciała ona spoczywać), który nie może być rozstrzygnięty w postępowaniu administracyjnym. W ocenie organu brak jednomyślnej zgody powoduje, iż przedmiotowa sprawa podlega rozpatrzeniu w drodze postępowania przed sądem powszechnym.

W konsekwencji za chybione organ uznał zarzuty zawarte w odwołaniu w tym w szczególności dotyczący błędnej wykładni art. 15 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy wskazując, że uprawnienie do pochowania zwłok i prawo do ich ekshumacji jest wspólnym prawem wszystkich żyjących osób wymienionych w art. 10 ust. 1 ustawy i wszystkie te osoby muszą wyrazić zgodę na przeprowadzenie ekshumacji.

5. W skardze skierowanej do tut. Sądu skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postepowania oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni, w której udzieli wnioskodawcy zgody na ekshumację i przewiezienie urny ze szczątkami powstałymi w wyniku spopielenia zwłok A. K., zmarłej dnia [...] sierpnia 2022 r., pochowanej na cmentarzu parafialnym przy Al. [...] w B. celem ponownego pochowania na cmentarzu parafialnym przy ul. [...] w B..

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła:

- naruszenie art. 15 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że uprawnienie do pochowania zwłok i prawo do ekshumacji jest wspólnym prawem wszystkich żyjących osób należących do którejkolwiek kategorii wymienionej w art. 10 ust. 1 ustawy i w związku z tym wszystkie te osoby muszą wyrazić zgodę na przeprowadzenie ekshumacji podczas gdy dla rozstrzygnięcia kto jest osobą uprawnioną w rozumieniu przywołanej normy prawnej, należy przyjąć kolizyjną regułę pierwszeństwa osób wymienionych w art. 10 ust. 1 ustawy, stosownie do kolejności w zawartej w tym przepisie, zgodnie z którą prawo pochowania zwłok danej osoby przysługuje osobie należącej do kategorii wymienionej w dalszej kolejności (np. krewnym w linii bocznej) dopiero wtedy, gdy brak jest osoby należącej do kategorii wymienionej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta prawa tego nie chce lub nie może wykonywać;

- błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji, mający wpływ na jej treść polegający na błędnym przyjęciu, że zachodzi spór między osobami uprawnionymi, podczas gdy jedyną osobą uprawnioną jest skarżący, który złożył umotywowaną prośbę, a stanowisko innych osób, w tym H. P. może być brane pod uwagę dopiero w braku Z. K.;

- naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, 11 k.p.a., art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe niezastosowanie i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, nienależyte uzasadnienie decyzji sprzecznie z zasadą postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do władzy publicznej, a także błędne uwzględnienie sprzeciwu uczestniczki H. P., który nie ma uzasadnionych podstaw w okolicznościach faktycznych sprawy;

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy nieprawidłowej decyzji organu wydanej w I instancji, podczas, gdyby organ w II instancji właściwie ocenił przeprowadzone postępowanie dowodowe oraz gdyby właściwie interpretował prawo materialne, to powinien był zastosować art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.;

- naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niewydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego pomimo wystąpienia zdaniem organów okoliczności "sporu między osobami uprawnionymi" w rozumieniu art. 10 ustawy, który zdaniem organów może być rozstrzygnięty w jedynie drodze postępowania sądowego przez sąd powszechny, co z kolei w świetle dyspozycji art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jest obligatoryjną przesłanką zawieszenia postępowania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony przedstawił argumentację wspierającą podniesione zarzuty.

6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

7. W piśmie procesowym z dnia [...] października 2024 r. pełnomocnik skarżącego powołując stosowną argumentację podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie wskazując, że błędna jest wykładnia art. 15 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy sprowadzająca się do uznania, że uprawnienie do pochowania zwłok i prawo do ich ekshumacji jest wspólnym prawem wszystkich żyjących osób wymienionych w art. 10 ust. 1 ustawy. Ponadto w piśmie tym zawarto wniosek o przeprowadzenie dowodu z odpisu kart 1-10 i 70 zgromadzonych w teczce Archiwum Akt Nowych w Warszawie o sygn. 2986 "Cmentarze. Chowanie Zmarłych. Projekt ustawy, [projekt rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej, sprawozdanie Komisji sejmowej], notatki [służbowe, poprawki do projektu], uwagi. 1958,1959", które to dokumenty w ocenie strony przemawiają za rozumieniem ww. przepisów zgodnie ze stanowiskiem zawartym w skardze.

8. Na rozprawie w dniu [...] listopada 2024 r. tut. Sąd odmówił przeprowadzenia dowodu z kserokopii dokumentów dołączonych do pisma procesowego z dnia [...] października 2024 r. Sąd wyjaśnił, że nie zaszły podstawy określone w art. 106 § 3 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej "p.p.s.a.") do dopuszczenia przedmiotowego dowodu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje:

9. W myśl art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych decyzji administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 p.p.s.a. wykazała, że wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

10. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Inspektor Sanitarny z dnia [...] kwietnia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] lutego 2024 r., którą nie zezwolono na przeprowadzenie ekshumacji urny ze szczątkami powstałymi w wyniku spopielenia zwłok A. K..

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o odmowie udzielenia zgody na przeprowadzenie ekshumacji stanowiły przepisy ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy ekshumacja zwłok i szczątków może być dokonana:

1) na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok za zezwoleniem właściwego inspektora sanitarnego;

2) na zarządzenie prokuratora lub sądu;

3) na podstawie decyzji właściwego inspektora sanitarnego w razie zajęcia terenu cmentarza na inny cel.

W myśl natomiast art. 10 ust. 1 ustawy prawo pochowania zwłok ludzkich ma najbliższa pozostała rodzina osoby zmarłej, a mianowicie:

1) pozostały małżonek(ka);

2) krewni zstępni;

3) krewni wstępni;

4) krewni boczni do 4 stopnia pokrewieństwa;

5) powinowaci w linii prostej do 1 stopnia.

Prawo pochowania zwłok osób wojskowych zmarłych w czynnej służbie wojskowej przysługuje właściwym organom wojskowym w myśl przepisów wojskowych. Prawo pochowania zwłok osób zasłużonych wobec Państwa i społeczeństwa przysługuje organom państwowym, instytucjom i organizacjom społecznym. Prawo pochowania zwłok przysługuje również osobom, które do tego dobrowolnie się zobowiążą.

Podstawowym zagadnieniem prawnym, które znalazło się u podstaw wszystkich zarzutów skargi zarówno z zakresu prawa materialnego, jak i procesowego było kwestionowanie prawidłowości przyjęcia przez organy, że prawo do ekshumacji zwłok (urny z prochami) jest prawem wspólnym wszystkich osób bliskich zmarłego, bowiem stanowi dobro osobiste każdej z tych osób, a art. 10 ust. 1 ustawy nie kreuje "pierwszeństwa" określonych osób bliskich zmarłemu przed innymi do decydowania o przeniesieniu zwłok (urny z prochami) w inne miejsce, tak więc decyzja w tej materii powinna nastąpić poprzez konsensus, z tym że w braku porozumienia uprawnieni mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd powszechny zaistniałego sporu dotyczącego wykonywania wspólnego prawa.

Zdaniem Sądu wykładnia powołanych przepisów tj. art. 15 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy prowadzi w pierwszej kolejności do wniosku, że ekshumacja zwłok lub szczątków za zezwoleniem właściwego inspektora sanitarnego może być dokonana na umotywowaną prośbę osób, ale osób uprawnionych do pochowania zwłok.

W niniejszej sprawie z wnioskiem o przeprowadzenie ekshumacji szczątków zmarłej A. K. wystąpił jej mąż, czyli skarżący. We wniosku skarżący wskazał 2 członków najbliższej rodziny zmarłej uprawnionych do ekshumacji tj. siostry zmarłej czyli H. P. i M. N.. W piśmie z dnia [...] stycznia 2024 r. H. P. oświadczyła, iż nie wyraża zgody na ekshumację zwłok siostry, gdyż nie jest to zgodne z jej ostatnią wolą. Powyższe oświadczenie uczestniczka powtórzyła na rozprawie.

Mając na uwadze powyższe wskazania wymaga, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowane jest stanowisko, że prawo osobiste do zmiany miejsca spoczywania zwłok jest prawem wspólnym wszystkich żyjących członków najbliższej rodziny zmarłego. Z istoty tej wspólności wynika, że do zmiany powyższej wymagana jest zgoda wszystkich uprawnionych (por. wyrok Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 1966 r., sygn. akt II CR 106/66, LEX nr 5977). W wypadku sporu między osobami, którym przysługuje prawo ekshumacji, osoba uprawniona do niej, może zatem skutecznie domagać się zobowiązania innej osoby uprawnionej do złożenia stosownego oświadczenia woli. Przy czym jak wskazano w wyroku Sądu Najwyższego z 7 czerwca 1966 r., sygn. akt I CR 346/65 (Lex nr 5998), art. 10 ust. 1 ustawy nie zastrzega na rzecz pewnych osób prawa pochowania zwłok z pierwszeństwem przed prawem innych osób. Także z art. 15 ust. 1 ustawy takie zastrzeżenie nie wynika. W wypadku sporu między osobami, którym przysługuje prawo ekshumacji, osoba uprawniona do niej, może skutecznie domagać się zobowiązania innej uprawnionej osoby do złożenia stosownego oświadczenia woli dopiero wtedy, gdy dobro osobiste osoby domagającej się ekshumacji (sfera kultu dla zmarłego) zostaje zagrożone cudzym działaniem bezprawnym w takim stopniu, że samo zaniechanie tego działania, przedstawia się jako niewystarczające (art. 15 ust. 1 ww. ustawy w zw. z art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego) - por. też wyrok WSA w Poznaniu z 5 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Po 619/19.

W okolicznościach niniejszej sprawy skoro H. P. – należąca do kręgu osób wskazanych w art. 10 ust. 1 ustawy - nie wyraziła swojej zgody na ekshumację, a wręcz przeciwnie wyraziła w sposób nie budzący wątpliwości swój sprzeciw, to zasadnie organy uznały, że nie było podstaw do wydania decyzji uwzględniającej wniosek skarżącego o dokonanie ekshumacji. Powyższa okoliczność, jak słusznie podniesiono w zaskarżonej decyzji, była decydująca dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Sądu organ odwoławczy trafnie przy tym wyjaśnił, że okoliczności podnoszone przez skarżącego pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności nie ma podstaw do uznania, by okoliczności powoływane przez skarżącego mogły dawać mu szczególne uprawnienia i pierwszeństwo przed prawem innych osób uprawnionych do pochowania zwłok. Jak trafnie również wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt V CSK 201/15W prawo do pochowania zwłok osoby bliskiej (art. 10 ust. 1 ustawy) wraz z prawem do żądania ekshumacji (art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy) oraz prawo do kultywowania pamięci o niej stanowi dobro osobiste, zwane prawem do grobu, chronione przepisami art. 23 i 24 kodeksu cywilnego. Prawo osobiste do zmiany miejsca spoczywania zwłok jest prawem wspólnym wszystkich żyjących członków najbliższej rodziny zmarłego. Z istoty tej wspólności wynika, że do zmiany powyższej wymagana jest zgoda wszystkich uprawnionych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 1966 r., sygn. akt II CR 106/66, LEX nr 5977). Prawo do pochowania zwłok osoby bliskiej, jak również uprawnienie do żądania ekshumacji, są uznawane za element szerszego prawa związanego z dobrem osobistym, którym jest kult pamięci osoby zmarłej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. akt II CSK 30/19).

Jak wskazał również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 czerwca 1966 r., sygn. akt I CR 346/65 (LEX nr 5998), art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych nie zastrzega na rzecz pewnych osób prawa pochowania zwłok z pierwszeństwem przed prawem innych osób. Także z art. 15 ust. 1 ustawy takie zastrzeżenie nie wynika. Skoro bezspornym jest, że H. P. (siostra zmarłej) należy do kręgu osób wskazanych w art. 10 ust. 1 ustawy, to okoliczność ta decyduje o przysługiwaniu jej, wspólnie z innymi członkami najbliższej rodziny uprawnienie o jakim mowa w art. 15 ust. 1 ustawy i to w tej samej kolejności, co skarżącemu.

Prawidłowość powyższego stanowisko potwierdził również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 maja 2024 r. sygn. akt II GSK 1996/23, który wskazał, że prawo do ekshumacji zwłok (szczątków) jest prawem wspólnym wszystkich osób bliskich zmarłego, bowiem stanowi dobro osobiste każdej z tych osób, a art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach ma charakter jedynie administracyjno-porządkowy i nie kreuje "pierwszeństwa" określonych osób bliskich zmarłemu przed innymi do decydowania o przeniesieniu zwłok/szczątków. Pierwszeństwa takiego nie można się dopatrzeć w konstrukcji prawnej powołanego wyżej artykułu ustawy o cmentarzach.

Jak trafnie wskazał również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 2 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 728/05 "(...) pozostawiając poza przedmiotem rozważań kwestię czy kolejność uprawnionych do pochowania zwłok wymieniona w art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, jest równoznaczna z ustaleniem pierwszeństwa prawa małżonka i zstępnych przed pozostałymi krewnymi, należy wskazać, że nie ma wątpliwości co do tego, że ewentualny spór między osobami, którym przysługuje prawo pochowania zwłok i prawo ekshumacji (bo art. 15 ust. 1 pkt 1 odsyła do art. 10 ust. 1 ustawy), nie może być rozstrzygnięty w postępowaniu administracyjnym. Prawo pochowania zwłok osoby zmarłej (wraz z prawem do ekshumacji) oraz pamięć o niej stanowi bowiem dobro osobiste, chronione przepisami prawa cywilnego ( art. 23 i 24 k.c), a do ochrony dóbr osobistych powołany jest sąd powszechny cywilny".

Reasumując tę część rozważań stwierdzić należy, że wadliwe okazały się zarzuty strony dotyczące dokonania błędnej wykładni przez organ przepisów art. 15 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1. Powtarzając za NSA raz jeszcze podkreślić należy, że prawo do ekshumacji zwłok (szczątków) jest prawem wspólnym wszystkich osób bliskich zmarłego, bowiem stanowi dobro osobiste każdej z tych osób, a art. 10 ust. 1 ustawy ma charakter jedynie administracyjno-porządkowy i nie kreuje "pierwszeństwa" określonych osób bliskich zmarłemu przed innymi do decydowania o przeniesieniu zwłok/szczątków

11. W ocenie Sądu, przeprowadzone postępowanie nie naruszało również przepisów procedury, w tym art. art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 77 § 1, bowiem decyzja wydana w sprawie oparta jest na dokładnie i wyczerpująco ustalonym stanie faktycznym, który znajduje pełne odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, a nadto jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto organy zastosowały właściwą podstawę prawną, którą prawidłowo zinterpretowały oraz należycie wyjaśniły w pisemnych motywach rozstrzygnięcia. Ponadto organ odwoławczy dochował zasady z art. 15 k.p.a., bowiem dokonał ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, przeprowadzając kompleksową ocenę całego zebranego materiału dowodowego oraz ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu. W ocenie Sądu organ w sposób właściwy ustalił wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, nie pomijając żadnego istotnego wątku. Powyższe stanowi o prawidłowym przeprowadzeniu postępowania. Natomiast okoliczność, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego doprowadziła organy do odmiennych wniosków od oczekiwanych przez skarżącego, w realiach rozpatrywanej sprawy, nie może uzasadniać zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.

12. Ponadto nie było również w przedmiotowej sprawie podstaw do zawieszenia postępowania bowiem z akt sprawy nie wynika, aby skarżący wystąpił do Sądu powszechnego o zobowiązania innej uprawnionej osoby do złożenia stosownego oświadczenia woli. W konsekwencji jako wadliwy należy ocenić również zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

13. Reasumując stwierdzić należy, że orzekające w przedmiotowej sprawie organy dokonały prawidłowej wykładni art. 15 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy i odmówiły udzielenia zgody na przeprowadzenie ekshumacji A. K. wobec braku zgody na ekshumację osoby uprawnionej, tj. siostry H. P.. Biorąc pod uwagę, że niniejsza sprawa dotyczy praw osobistych wspólnych dla wszystkich żyjących członków najbliższej rodziny zmarłej uznać należy, że rozstrzygnięcie zaistniałego sporu może nastąpić jedynie na drodze procesu cywilnego toczącego się na skutek powództwa o zobowiązanie do złożenia stosownego oświadczenia woli (art. 23 i 24 w zw. z art. 64 Kodeksu cywilnego). Ponadto w świetle powołanego jednolitego orzecznictwa dotyczącego wykładni art. 15 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy brak było podstaw do przeprowadzenia zawnioskowanego dowodu z archiwalnych dokumentów legislacyjnych dotyczących ustawy o cmentarzach w związku z czym Sąd oddalił wniosek w tym zakresie.

W takim stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, wobec czego Sąd zobligowany był do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.