Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2260/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 175 ust. 1 i 4 oraz art. 227
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.
article: art. 68 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 156 poz 1641
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej - tekst jednolity
article: § 7 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2010 nr 31 poz 159
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do  funkcjonariuszy celnych.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia WSA del. Dariusz Chaciński Protokolant asystent sędziego Jan Wasilewski po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 258/12 w sprawie ze skargi R.R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od R.R. na rzecz Dyrektora Izby Celnej [...] kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 28 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 258/12 oddalił skargę R.R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Naczelnik Urzędu Celnego [...] postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko [...] R.R. – [...]. Następnie orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] uznał R.R. winnym naruszenia obowiązków służbowych polegających na tym, że w folderze o nazwie [...] utworzył w dniu [...] lutego 2009 r. o godz. [...] dokument w formacie Microsoft Word o nazwie "odwołanie-Kol", który dotyczy wydanej w [...] decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] dotyczącej zakwestionowania wartości celnej i ustalenia należności celnych i podatkowych od towaru objętego zgłoszeniem celnym [...], którego treść pokrywa się z częścią złożonego w dniu [...] listopada 2008 r. przez stronę postępowania odwołania, w wyniku którego Dyrektor Izby Celnej [...] wydał decyzję z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] (poprzednia sygn. akt [...]) utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję. Jednocześnie treść wskazanego dokumentu w formacie Microsoft Word o nazwie "odwołanie-Kol" pokrywa się z częścią złożonej w dniu [...] lutego 2009 r. przez stronę postępowania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na w/w decyzję, w wyniku której Sąd wyrokiem z dnia 3 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Bk 123/09 uchylił zaskarżoną decyzję, tj. naruszenia obowiązków funkcjonariusza celnego, określonych w art. 122 pkt 5 i art. 125 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.) – odpowiednio art. 32 ust 1 pkt 5, art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.) – w związku z art. 227 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej oraz w punkcie 34 podrozdział 4.2.1 (Zadania – stanowisko merytoryczne) rozdziału 4 (Zakresy zadań poszczególnych stanowisk) Regulaminu Organizacyjnego Referatu [...], wydanie nr 3 z dnia 21 maja 2008 r. obowiązującego do dnia 2 marca 2009 r. na podstawie § 3 ust. 1, 2, 3 decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w sprawie nadania regulaminu organizacyjnego Urzędowi Celnemu [...] i za to na podstawie art. 167 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U z 2009 r. Nr 168, poz. 1323) wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.

W uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego podał, że R.R. utworzył wskazany wyżej plik tekstowy na przestrzeni dyskowej serwera Urzędu Celnego [...] pod adresem [...] o godzinie i dacie wskazanych w opisie przewinienia dyscyplinarnego. Ostatnia jego modyfikacja miała miejsce tego samego dnia o godzinie [...]. Dokument został wydrukowany przez osobę posługującą się loginem [...] w dniu [...] lutego 2009 r. o godzinie [...]. Kopertę, w której przesłana została skarga do sądu, zaadresował własnoręcznie obwiniony. Na podstawie zeznań świadków – funkcjonariuszy celnych z referatu [...] pełniących służbę w dniu [...] lutego 2009 r., funkcjonariuszy pełniących służbę w sekcji informatyki oraz Naczelnika Urzędu Celnego ustalono, że Kierownik Referatu z tytułu sprawowania nadzoru służbowego miał prawo dostępu do zawartości folderów funkcjonariuszy pełniących w nim służbę, natomiast ingerencja w ich treść – przy zgodzie funkcjonariuszy lub na ich wniosek – miała charakter czysto techniczny, wynikający z organizacji pracy. W trakcie postępowania przeprowadzono również dowody z loginu z serwera Urzędu Celnego oraz ekspertyzy grafologicznej. Włączono do akt opinię służbową z dnia [...] października 2009 r. oraz opinię Przewodniczącego Związku Zawodowego Pracowników Administracji Celnej Województwa [...]. W oparciu o powyższe wykluczono udział osób trzecich przy utworzeniu spornego dokumentu oraz wykluczono wpływ relacji między funkcjonariuszem a jego przełożonym na powstanie dokumentu. Organ dyscyplinarny pierwszej instancji stwierdził, że funkcjonariusz po uzyskaniu informacji o ujawnieniu pliku nie podjął żadnych działań mających na celu wyjaśnienie okoliczności jego powstania, powiadomienia przełożonych lub kontroli możliwości skorzystania z jego loginu i hasła przez osoby trzecie. Zdaniem Naczelnika Urzędu Celnego [...], również chronologiczny układ zdarzeń przemawia za udziałem funkcjonariusza w utworzeniu spornego dokumentu (data utworzenia pliku "odwołanie-kol", jego ostatniej modyfikacji oraz jego wydruku – [...] lutego 2009 r.; data na "odwołaniu" do sądu – [...] lutego 2009 r.; data nadania na poczcie według stempla na kopercie – [...] lutego 2009 r.; zaadresowanie koperty w [...] lutego 2009 r. lub poniedziałek [...] 2009 r.; data wpływu do Izby Celnej [...] skargi do sądu zatytułowanej "odwołanie" – [...] lutego 2009 r. Nie dano wiary wyjaśnieniom obwinionego, uznając je za linię obrony. W konsekwencji uznano, że obwiniony udzielił przed sądem pomocy prawnej stronie postępowania i uczynił to w czasie pełnienia służby, wykorzystując do tego celu przydzielone mu stanowisko, czym naruszył obowiązek określony w art. 122 pkt 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Odnośnie wymiaru kary wskazano, że czyn obwinionego jest nie tylko wykroczeniem w stosunku do nałożonych na niego obowiązków, ale także łamie fundamentalne zasady etyki zawodowej, relacji między funkcjonariuszami, jak również relacji z pracodawcą. Ranga przewinienia wyklucza pozostawienie takiej praktyki jako bezkarnej i powoduje konieczność działań o charakterze prewencyjnym. Wskazano, że wymiar kary uwzględnia zachowanie funkcjonariusza przed popełnieniem przewinienia, po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Zdaniem organu dyscyplinarnego pierwszej instancji pozytywną opinię o funkcjonariuszu przedłożoną przez Przewodniczącego Związków Zawodowych niweluje postawa funkcjonariusza w trakcie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego. Nie odbierał on korespondencji, podejmował próby przerzucenia odpowiedzialności na osoby sprawujące nadzór służbowy lub mające dostęp do jego folderu ze względu na administrowanie siecią informatyczną, jak też na bliżej nieokreślone osoby, które weszły w posiadanie jego loginu i hasła. Na negatywną ocenę czynu wpływa również fakt, że funkcjonariusz pełnił funkcję kierownika referatu, zarządził jego regulamin organizacyjny, który – w świetle ustaleń postępowania dyscyplinarnego – naruszył, jak również pełnił funkcję rzecznika dyscyplinarnego w Urzędzie Celnym [...].

W odwołaniu od powyższego orzeczenia dyscyplinarnego R.R. zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 32 ust. 1 pkt 5 i art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, obrazę przepisów postępowania – art. 67 ust. 4 tej ustawy, brak dowodów potwierdzających dokonanie zarzucanego czynu, odrzucenie bez wskazania podstawy prawnej oraz uzasadnienia wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka [...], brak obligatoryjnych elementów uzasadnienia orzeczenia dyscyplinarnego oraz błędną datę wydania orzeczenia dyscyplinarnego, a także zarzut rażącej niewspółmierności kary.

Dyrektor Izby Celnej [...] po rozpatrzeniu odwołania orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] października 2010 r. nr [...] zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne utrzymał w mocy. Stwierdził m.in., że ustalenia organu dyscyplinarnego pierwszej instancji są prawidłowe, wyprowadzone wnioski wynikają z właściwie zebranego i ocenionego materiału dowodowego, a zastosowana kara jest adekwatna do popełnionego czynu.

Powyższe orzeczenie dyscyplinarne stało się przedmiotem skargi R.R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który wyrokiem z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 746/10 uchylił zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne. W uzasadnieniu wyroku podał, że w sprawie nie rozważono, czy mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, w oparciu o które wszczęto postępowanie dyscyplinarne, czy też ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, mimo że w art. 227 tej ostatniej ustawy nakazano stosowanie przepisów względniejszych dla sprawcy w przypadku postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie. Nie rozważono także, która z regulacji jest względniejsza dla skarżącego w świetle wszystkich okoliczności popełnienia zarzucanego przewinienia, w tym najistotniejszą – przedawnienia ścigania. W nowej ustawie następuje ono po upływie 3 miesięcy, a w poprzedniej ustawie następowało po upływie 6 miesięcy od dnia powzięcia przez organ dyscyplinarny wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych. Sąd stwierdził, że wprawdzie wszczęcie postępowania dyscyplinarnego nastąpiło w terminie sześciomiesięcznym, lecz nie sprawdzono, czy nastąpiło w terminie trzymiesięcznym z art. 175 ustawy o Służbie Celnej z 2009 r. Wskazał również, iż przy ocenie kwestii dopuszczalności prowadzenia postępowania dyscyplinarnego należy wziąć pod uwagę całokształt regulacji zawartej w obu ustawach.

Ponadto Sąd podał, że skarżący nie został skutecznie poinformowany o toczącym się postępowaniu wyjaśniającym, gdyż korespondencję wysyłano na dwa różne adresy, pod którymi albo nie była odbierana, albo wracała do organu z adnotacją o nieodebraniu w terminie. W ocenie Sądu, nie miało to jednak wpływu na wynik sprawy, gdyż uchybienie to zostało konwalidowane na etapie postępowania dyscyplinarnego, o którego wszczęciu i przebiegu był informowany i w którym brał czynny udział. Organ dyscyplinarny dołożył należytej staranności, aby skutecznie doręczyć obwinionemu zawiadomienie o wszczęciu postępowania wyjaśniającego, a brak tego doręczenia to skutek zachowania samego obwinionego, który przebywał na zwolnieniu lekarskim, podał różne adresy ([...]), zmieniał je w trakcie służby i odbierał bądź nie odbierał kierowanej do niego korespondencji.

W ocenie Sądu ograniczenie obwinionemu w postępowaniu przed organem dyscyplinarnym drugiej instancji prawa do obrony przez pozbawienie go obrońcy mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Za zasadny uznał również zarzut obwinionego dotyczący nieprzeprowadzenia w postępowaniu dyscyplinarnym, pomimo kilkukrotnego jego wniosku, dowodu z przesłuchania świadka [...], które to uchybienie również mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Organ pierwszej instancji oddalił ten wniosek dowodowy na podstawie art. 170 § 1 pkt 2 i 5 Kodeksu postępowania karnego, a organ odwoławczy na podstawie art. 170 § 1 pkt 2 K.p.k. Zachodzi jednak sprzeczność pomiędzy treścią postanowienia a wskazaną w nim podstawą prawną. Organ uznał bowiem, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie określa okoliczności, które miałyby być udowodnione, a jednocześnie oddalił go na podstawie przepisu, z którego wynika, że wniosek dowodowy oddala się, jeżeli okoliczność, która ma być udowodniona zgłoszonym wnioskiem, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albo jest już udowodniona zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy. Zdaniem Sądu zgłoszony wniosek jest realizacją przyjętej przez obwinionego linii obrony, dlatego też dowód z przesłuchania wnioskowanego świadka powinien być przeprowadzony. Tym bardziej, że zarówno organ dyscyplinarny pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy uzupełniały postępowanie dowodowe o przesłuchanie świadków, którymi w przeważającej mierze byli świadkowie przesłuchiwani przez organy z urzędu.

Sąd stwierdził także, iż kontrolowane orzeczenia dyscyplinarne zawierają wszystkie niezbędne treściowo elementy. Za bezpodstawny uznał również zarzut niezrozumiałego i nieprecyzyjnego sformułowania zarzutu w zaskarżonych orzeczeniach dyscyplinarnych. Z jego treści wyraźnie wynika w jaki sposób obwiniony naruszył obowiązki służbowe.

Sąd formułując zalecenia dla ponownie prowadzonego postępowania wskazał, że organ powinien rozważyć cechę względności ustawy przede wszystkim z punktu widzenia kwestii przedawnienia ścigania, umożliwić stronie prawo do obrony na etapie postępowania przed organem odwoławczym, a także dopuścić dowód z zeznań wnioskowanego świadka. Konwalidacja powyższych uchybień może nie wymagać przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części i jest dopuszczalna na etapie postępowania odwoławczego.

W ponownie prowadzonym postępowaniu wyznaczono obwinionemu obrońcę w osobie [...] A.D., dopuszczono zawnioskowany przez obwinionego dowód z przesłuchania świadka [...], z postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowego [...] o odmowie wszczęcia śledztwa przeciwko obwinionemu z uwagi na brak znamion czynu zabronionego, z przesłuchania świadka [...] – administratora systemu [...] w Izbie Celnej [...] – na okoliczność możliwości dokonywania z wymienionego wyżej systemu wydruków wyceny pojazdów pod innym nazwiskiem niż drukujący. W trakcie postępowania obwiniony złożył do akt zdjęcia stanowisk pracy w Izbie Celnej na okoliczność wykazania stałej praktyki pozostawiania indywidualnych, zalogowanych komputerów także w czasie nieobecności na stanowisku pracy, co umożliwia ich użycie przez osobę nieuprawnioną do użytkowania danego urządzenia. Kilkakrotnie zapoznawano obwinionego i jego obrońcę z aktami sprawy, w trakcie tych czynności obwiniony zgłaszał szereg wniosków dowodowych, z których większość została przez organ oddalona. Brak było bowiem podstaw do ich przeprowadzenia, gdyż wnioskowane osoby były już przesłuchane w trakcie postępowania dyscyplinarnego, a wnioski zmierzały do wykazania okoliczności, które są już udowodnione lub nie mają znaczenia w sprawie. W sprawie uzyskano również opinię radcy prawnego dotyczącą wyjaśnienia , która ustawa o Służbie Celnej jest dla obwinionego względniejsza.

Dyrektor Izby Celnej [...] w oparciu o tak uzupełniony materiał dowodowy orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne utrzymał w mocy. W uzasadnieniu orzeczenia podał, że uwzględniając treść art. 227 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej ocenił, że ta ustawa jest względniejsza dla obwinionego, gdyż przewiduje krótszy termin przedawnienia ścigania (3 miesiące od daty dowiedzenia się przez organ o naruszeniu obowiązków służbowych), z tym jednak, że termin ten nie biegnie w przypadku nieobecności funkcjonariusza w służbie (art. 175 ust. 1 tej ustawy). Poprzednia ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej przewidywała, że może to nastąpić w terminie 6 miesięcy od tego momentu. W niniejszej sprawie powzięcie wiadomości o zarzucanym naruszeniu nastąpiło w dniu [...] kwietnia 2009 r., a postępowanie zostało wszczęte w dniu [...] października 2009 r., a więc po upływie 181 dni. Zmieszczono się zatem w terminie trzymiesięcznym, liczonym z uwzględnieniem nieobecności obwinionego w służbie, która trwała [...] dni, gdyż wszczęto postępowanie dyscyplinarne po upływie zaledwie 44 dni. Dokonując oceny dowodów stwierdził, że zeznania świadka [...] uznał za niewiarygodne, nie potrafił on bowiem w sposób logiczny wyjaśnić, dlaczego nie był w stanie samodzielnie zaadresować koperty ze skargą w sytuacji, gdy w tym przedmiocie treść skargi zawierała jednoznaczne dane. Także z zeznań funkcjonariusza zajmującego się w Izbie Celnej systemem informatycznym wynika, że nie znajduje potwierdzenia teza obwinionego, iż możliwe jest dokonywanie operacji informatycznych przy użyciu cudzego loginu. Wskazał, że do akt postępowania dyscyplinarnego włączono przedłożone przez obwinionego fotografie stanowisk pracy w Izbie Celnej, lecz stwierdzono ich nieprzydatność w sprawie, podobnie jak zgłoszonych przez niego wniosków dowodowych, których większość oddalono.

W konsekwencji Dyrektor Izby Celnej [...] uznał, że z całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu [...] lutego 2009r. o godz. [...] w folderze [...] został utworzony plik o nazwie "odwołanie-kol", który o godz. [...] został wydrukowany z terminala komputerowego z powyższego loginu. Treść pliku jest zbieżna z treścią skargi wniesionej przez [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Fakt wydrukowania pliku z loginu obwinionego po 40 minutach od jego utworzenia oraz zaadresowania przez niego koperty, w której wysłano skargę świadczą o jego osobistym udziale w procesie przygotowania skargi. Linia obrony obwinionego, w której przerzuca on odpowiedzialność za to naruszenie na współpracowników, nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym.

Powyższe orzeczenie dyscyplinarne stało się przedmiotem skargi R.R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której zarzucił przede wszystkim obrazę przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej w zw. z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobów wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych, poprzez wszczęcie postępowania dyscyplinarnego po upływie terminu zawitego 6 miesięcy od dnia powzięcia przez organ wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych, gdyż wszczęcie postępowania następuje z dniem doręczenia obwinionemu postanowienia w tym przedmiocie, a to nastąpiło po upływie 181 dni od ujawnienia naruszenia, bo w dniu [...] listopada 2009 r.;

- art. 68 ust. 1 i art. 79 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej w zw. z art. 6 K.p.k. i art. 187 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, poprzez wydanie orzeczenia dyscyplinarnego po upływie terminu przedawnienia karalności, tj. po dwóch latach od popełnienia czynu, który to termin upłynął w postępowaniu międzyinstancyjnym, co powinno w takiej sytuacji skutkować umorzeniem postępowania;

- art. 452 K.p.k. w zw. z art. 79 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, poprzez przeprowadzenie istotnych dowodów dopiero w postępowaniu odwoławczym;

- art. 2 § 2, art. 4, art. 410, art. 424 § 1 K.p.k. w związku z art. 79 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (odpowiednio art. 187 nowej ustawy), poprzez niezebranie wystarczającego materiału dowodowego do przypisania obwinionemu sprawstwa zarzucanego naruszenia. W ocenie skarżącego ustalenie o utworzeniu przez niego spornego pliku jest teoretyczne i nie zostało wykazane, albowiem przesłuchani w sprawie informatycy zeznali, że nie byliby w stanie zidentyfikować autora konkretnego pliku, do którego dostęp w ramach tego samego systemu informatycznego mogą mieć różne osoby. Ponadto w sprawie nie wykluczono, że możliwa jest praca przez osobę trzecią na haśle innej osoby, co w sposób istotny podważa ustalenia, że autorem spornego pliku mógł być obwiniony. Zdaniem skarżącego w sprawie nie wyjaśniono również podstawowej okoliczności, tj. daty powstania skargi oraz nie oceniono w sposób właściwy konfliktu trwającego między nim a kierownikiem Referatu. Wskazał, że standard uprzejmości wobec klienta nie zabraniał mu udzielenia pomocy w zaadresowaniu koperty, a podobnej pomocy udzielają pracownicy mający kontakt z klientami. Skarżący uważa także, iż organ niewłaściwie i tendencyjnie ocenił zeznania świadka [...], interpretując je na niekorzyść obwinionego;

- art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, art. 166 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej w zw. z § 5 ust. 2 pkt 6 cyt. rozporządzenia z dnia 29 sierpnia 2003 r., poprzez nieustalenie okoliczności naruszenia obowiązków służbowych oraz miejsca tego naruszenia, bowiem ustalenia organu nie posiadają oparcia w materiale dowodowym, ale oparte są wyłącznie na prawdopodobieństwie;

- art. 170 § 1 w zw. z art. 6, 4 K.p.k. i art. 187 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, poprzez bezpodstawną odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków [...], mimo ujawnienia się po ich pierwszym przesłuchaniu nowych okoliczności uzasadniających sięgnięcie po raz kolejny do tych źródeł dowodowych;

- art. 178 ust. 3 pkt 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, art. 424 K.p.k. w zw. z art. 187 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, poprzez brak obligatoryjnych elementów orzeczenia dyscyplinarnego. Uzasadnienia nie zawierają wskazania, które fakty uznano za udowodnione, którym dowodom odmówiono wiarygodności oraz brak jest oceny dowodów z przesłuchań informatyków [...].

Skarżący zarzucił również rażącą niewspółmierność kary do charakteru przewinienia.

Dyrektor Izby Celnej [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał, iż skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. W uzasadnieniu wyroku podał, że w niniejszej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, który wyrokiem z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 746/10 uchylił zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne z dnia [...] października 2010 r., nr [...]. Powołując treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.) stwierdził, że zarówno Dyrektor Izby Celnej [...], jak i skład Sądu obecnie orzekający są związani zawartą we wskazanym wyżej wyroku oceną prawną i zaleceniami co do zakresu rozpoznania odwołania R.R. od orzeczenia dyscyplinarnego wydanego przez organ pierwszej instancji. Ustawodawca nie przewiduje bowiem możliwości zwolnienia organu administracji publicznej z obowiązku uwzględnienia w toku ponownego rozpoznania sprawy oceny prawnej, a także wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 178/11). Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012r., sygn. akt II FSK 1328/10).

W ocenie Sądu pierwszej instancji analiza postępowania odwoławczego przeprowadzonego po wyroku z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 746/10 oraz analiza orzeczenia dyscyplinarnego z dnia 9 lutego 2012 r. wskazują, że Dyrektor Izby Celnej [...] w pełni wykonał dyspozycję art. 153 P.p.s.a. i prawidłowo zastosował się do wskazań Sądu.

W pierwszej kolejności porównał ustawowe regulacje prawne uznając z względniejszą dla skarżącego ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 r., przy czym wnioski w tym zakresie sformułował uwzględniając kształt instytucji przedawnienia różnie unormowanej w ustawach "starej" i "nowej". Sąd pierwszej instancji ocenę w przedmiocie względniejszego dla skarżącego charakteru ustawy "nowej" podzielił. Zauważył, iż ustawa względniejsza to taka, która stwarza możliwość korzystniejszego dla interesów sprawcy osądu, skutkując przyjęciem mniej surowych reguł odpowiedzialności lub zastosowaniem mniej dotkliwych sankcji. Przy rozważaniu "względności ustawy" należy brać pod uwagę wszystkie instytucje porównywanych regulacji, które mogłyby mieć zastosowanie do danego sprawcy, tj. nie tylko samo zagrożenie karą, ale też przedawnienie, instytucje probacyjne, dyrektywy wymiaru kary, powrotność do przestępstwa, zatarcie skazania, nadzwyczajne złagodzenie kary.Ocena ta powinna być dokonywana in concreto, a nie in abstracto (vide: P. Kozłowska –Kalisz(w:) M. Mozgawa (red.), M. Budyn – Kulik, P. Kozłowska – Kalisz, M. Kulik "Kodeks karny. Praktyczny komentarz", Oficyna 2010, teza 8 do art.4 Kodeksu karnego).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał, że przedawnienie nie wystąpiło ani przy zastosowaniu "starej" ustawy (przewidującej termin 6-miesięczny), ani ustawy "nowej" (przewidującej termin 3-miesieczny). Termin z art. 68 ust. 1 ustawy z 1999 r. został zachowany, bowiem przełożony skarżącego dowiedział się o przewinieniu w dniu [...] kwietnia 2009 r. Postępowanie winno być wszczęte w okresie do 6 miesięcy od tej daty, a zatem termin wszczęcia mijał w dniu [...] października 2009 r. (zgodnie z zasadami liczenia terminów wynikającymi z art. 123 § 2 K.p.k.). Postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego wydano w dniu [...] października 2009 r. Jeśli chodzi o termin z art. 175 ustawy z 2009 r., to – jak szczegółowo opisał to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy – został on zachowany z uwagi na jego przedłużenie na skutek usprawiedliwionej nieobecności skarżącego w służbie. Zgodnie z art. 123 § 4 K.p.k., terminy przedawnienia nie biegną w przypadku nieobecności funkcjonariusza na służbie. Nie ma racji skarżący dowodząc, że termin wszczęcia postępowania dyscyplinarnego liczy się od daty doręczenia obwinionemu postanowienia w tym przedmiocie. Kwestia ta nie była uregulowana w "starej" ustawie, natomiast z uwagi na odesłanie do przepisów K.p.k. należało przyjąć, że była to data wydania (a nie doręczenia) postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, bowiem w procedurze karnej podejrzanemu nie doręcza się postanowień o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia. Jeśli chodzi o "nową" ustawę, to w jej art. 174 ust. 2 zdanie pierwsze wprost postanowiono, że postępowanie dyscyplinarne wszczyna się z dniem wydania postanowienia o jego wszczęciu. Prawidłowe były zatem ustalenia organów co do momentu wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, jako chwili wydania postanowienia w tym przedmiocie.

W ocenie Sądu pierwszej instancji nie znajduje również uzasadnienia prawnego stanowisko skarżącego co do przedawnienia z uwagi na upływ 2 lat od popełnienia czynu. Termin ten odnosi się do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, a nie do możliwości orzekania w sprawie przewinienia dyscyplinarnego. Niezależnie od regulacji dotyczącej przedawnienia za prawidłowością oceny ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej jako względniejszej dla sprawcy przemawiają przykładowo: szerszy katalog kar dyscyplinarnych, wprowadzenie w art. 168 ust. 1 możliwości odstąpienia od wszczęcia postępowania dyscyplinarnego w przypadku przewinienia mniejszej wagi, czy przepisy dotyczące zatarcia skazania.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku również pozostałe wskazania zawarte w wyroku z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 746/10 zostały przez organ odwoławczy wykonane. W szczególności zapewniono skarżącemu prawo do obrony w postępowaniu odwoławczym, wyznaczając obrońcę w osobie funkcjonariusza celnego, który był powiadomiony i uczestniczył w czynnościach procesowych organu, jak też – zgodnie z zaleceniem Sądu w dniu [...] września 2011 r. przesłuchano świadka [...]. Ostatecznie uzupełniono postępowanie gromadząc pełny materiał dowodowy, w tym przesłuchano zawnioskowanego przez obwinionego świadka – administratora systemu [...] i dopuszczono dowód z fotografii złożonych przez obwinionego.

Zarzut skargi odnoszący się do odmowy przesłuchania po raz drugi świadków: [...] jest nieuprawniony w sytuacji wcześniejszego złożenia przez nich zeznań (w tym [...] dwukrotnie) i odpowiedzi na wszystkie zadane świadkom pytania. Przyczyny odmowy ponownego przeprowadzenia tego samego dowodu zostały wyczerpująco podane w uzasadnieniu postanowienia o oddaleniu wniosku dowodowego.

Niezasadny pozostaje także zarzut przeprowadzenia części dowodów dopiero w postępowaniu odwoławczym. Taką procedurę dopuszczał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt IISA/Bk746/10. Niezależnie od oceny sądu wskazać należy, iż w odpowiednio stosowanych w sprawach dyscyplinarnych funkcjonariuszy Służby Celnej przepisach Kodeksu postępowania karnego dopuszczono uzupełnianie materiału dowodowego w postępowaniu odwoławczym, jeżeli przyczyni się to do przyspieszenia postępowania, a nie jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości lub w znacznej części (art. 452 k.p.a.). Taka sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej.

Sąd pierwszej instancji odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia art.166 "nowej" ustawy w związku z regulacją "starej" ustawy, poprzez "nieustalenie okoliczności naruszenia obowiązków służbowych oraz miejsca tego naruszenia" i zarzutu obrazy wskazanych w nim przepisów poprzez "niezebranie dowodów potwierdzających dokonanie zarzucanego czynu i niewyjaśnienie sprawy, a oparcie rozstrzygnięcia na bezpodstawnych założeniach, a nie ustaleniach faktycznych" stwierdził, że wbrew argumentom skarżącego, postępowanie dyscyplinarne zostało przeprowadzone (po jego uzupełnieniu po wyroku Sądu) wnikliwie i dogłębnie. Organy przesłuchały świadków, dopuściły dowody z dokumentów oraz przesłuchały obwinionego. Uwzględniły niezbędne dla rozpatrzenia sprawy wnioski dowodowe i wskazały w uzasadnieniu orzeczeń dyscyplinarnych pierwszej i drugiej instancji, na jakich dowodach i dlaczego oparły się, a które uznały za niewiarygodne. Ta ostatnia kwestia odnosi się w szczególności do zeznań świadka [...], którym organ wykazał brak logiki. Sąd tą ocenę podzielił. Trudno bowiem przyjąć za wiarygodne twierdzenia świadka co do okoliczności odręcznego, osobistego zaadresowania przez skarżącego koperty, w której nadano skargę do sądu administracyjnego. Z akt postępowania dyscyplinarnego wynika, że świadek już wcześniej był kilkakrotnie stroną postępowania przed organami celnymi z racji charakteru prowadzonej działalności gospodarczej, nie był to zatem jego pierwszy kontakt z urzędem, nie był osobą niepełnosprawną, która miałaby trudności z zaadresowaniem koperty, wreszcie – na co słusznie zwrócił uwagę organ w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego – adres sądu i organu za pośrednictwem którego skargę należało przesłać widniał na skardze. Nie zachodziła zatem potrzeba korzystania z pomocy skarżącego (funkcjonariusza celnego) dla dokonania czynności zaadresowania koperty.

Zarzucony brak ustalenia okoliczności naruszenia obowiązków służbowych oraz miejsca tego naruszenia jest bezpodstawny wobec treści zarzutu sformułowanego wobec skarżącego oraz uzasadnienia orzeczenia dyscyplinarnego. Z treści zarzutu jasno wynika jakie i w jaki sposób skarżący naruszył obowiązki służbowe. Okoliczności i miejsce naruszenia także nie nasuwają wątpliwości. Kwestionowane w skardze okoliczności także jednoznacznie wynikają z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego (vide: s.8 ostatni akapit i pierwszy akapit s. 9 uzasadnienia).

Odnosząc się do zarzutu braku obligatoryjnych elementów orzeczenia dyscyplinarnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał, iż jest on bezzasadny. Zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne zawiera wymagane prawem elementy, w szczególności wymienione w art. 178 ust. 3 ustawy z 2009 r. i wbrew ocenie skarżącego wskazuje na jakich dowodach organ się oparł, a którym i dlaczego odmówił wiarygodności. Uzasadnienie zawiera również ustosunkowanie się do twierdzeń skarżącego złożonych w toku postępowania oraz wniosku dowodowego (przesłuchania w charakterze świadka administratora systemu [...]) dotyczącego wyjaśnienia kwestii loginów w systemie. To, że skarżący nie zgadza się z treścią orzeczenia, samo przez się nie dyskwalifikuje jego uzasadnienia, jeśli nie zawiera ono, jak w sprawie niniejszej, innych wadliwości.

Z kolei zarzut doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego po upływie 14 dni od jego wydania obala data jego doręczenia: 13 lutego 2012 r. znajdująca się na zwrotnym potwierdzeniu jego odbioru. Przesyłkę odebrała matka.

Sąd pierwszej instancji nie podzielił także zarzutu niewspółmierności kary, mimo że skarżącemu wymierzono karę dyscyplinarną najbardziej surową. Wskazał, iż wymiar kary obejmuje sferę uznaniową organu, to jednak w tej sprawie granice uznania administracyjnego odnośnie wymierzonej skarżącemu kary nie zostały przekroczone. Organ odwoławczy zaakceptował wybór rodzaju kary dokonany przez organ pierwszej instancji i przekonywująco i szeroko go uzasadnił. Jeżeli funkcjonariuszowi celnemu (funkcjonariuszowi publicznemu) przedstawiono zarzut popełnienia przewinienia przeciwko działalności instytucji publicznej (np. przeciwko Służbie Celnej), której jest funkcjonariuszem, to waga i rodzaj zarzucanego czynu dają podstawy do powzięcia wątpliwości co do dochowania wymogu nieposzlakowanej opinii i, w konsekwencji, mogą uzasadniać wybór najbardziej surowego środka z katalogu kar dyscyplinarnych. Dobro Służby Celnej wymaga, aby w gronie funkcjonariuszy celnych znajdowały się osoby o nieposzlakowanej opinii. Skoro skarżącemu postawiono zarzut popełnienia przewinienia przeciwko działalności instytucji publicznej jaką jest Służba Celna, której jest funkcjonariuszem, to waga, a w szczególności rodzaj zarzucanego czynu, dawały podstawy do zastosowania najbardziej surowej kary dyscyplinarnej i uznania, że przeszkodą do uwzględnienia słusznego interesu skarżącego był interes społeczny przejawiający się w konieczności zapewnienia prawidłowej realizacji zadań jednostki, w której skarżący pełnił służbę. Wbrew zarzutowi skargi, nie narusza to zasady praworządności, a stanowi jej respektowanie. Wymierzona skarżącemu kara dyscyplinarna uwzględnia treść art. 167 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej z 2009 r.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł R.R., reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając go w całości zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 227 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.) w zw. z art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.), poprzez nieuwzględnienie wszystkich aspektów sprawy przy badaniu, która z ustaw jest względniejsza dla obwinionego, w tym zwłaszcza kwestii nieobecności funkcjonariusza w służbie (przebywanie na zwolnieniu lekarskim z powodu przebytej operacji kolana, który to fakt był organowi znany) w odniesieniu do biegu terminu przedawnienia.

2) naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.):

a) art. 153 P.p.s.a., poprzez przyjęcie, iż organ wykonał wskazania Sądu zawarte w wyroku z dnia 11 września 2011 r. co do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego po uchyleniu orzeczenia dyscyplinarnego, podczas gdy nie powtórzył on wszystkich czynności dowodowych w drugiej instancji;

b) art. 145 § 1 pkt c P.p.s.a. oraz § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych, polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy oraz rozbieżności występujących w zgromadzonym materiale dowodowym, w tym w szczególności w datach utworzenia pliku, jego wydrukowania, okoliczności jego sporządzenia, wprowadzenia do systemu, dostępu do terminalu komputerowego innych osób, niewyjaśnienia kwestii, kiedy Naczelnik Urzędu Celnego faktycznie powziął wiadomość o naruszeniu obowiązków służbowych przez funkcjonariusza;

c) art. 145 § 1 pkt c P.p.s.a. oraz § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych, polegające na niezawiadomieniu obrońcy ani obwinionego o terminach przesłuchania świadków, a tym samym uniemożliwienie złożenia wniosku o przesłuchanie świadków z udziałem obwinionego i jego obrońcy.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że mimo twierdzeń Sądu, organ nie wykonał zaleceń zawartych w wyroku z dnia 11 stycznia 2011 r. Istotnym uchybieniem, które miało wpływ na wynik sprawy był fakt, że obwiniony nie miał obrońcy, postępowanie dowodowe nie zostało powtórzone w całości, w szczególności nie zostali przesłuchani ponownie świadkowie. Uniemożliwiło to zadawanie pytań zarówno przez obwinionego, jak i jego obrońcę, w celu szczegółowego ustalenia okoliczności popełnienia zarzuconego przewinienia dyscyplinarnego, tym bardziej, iż wiele aspektów sprawy pozostało niewyjaśnionych.

Nie ustalono również, kiedy faktycznie naczelnik urzędu celnego dowiedział się o popełnionym przewinieniu, zwłaszcza gdy ma to istotne znaczenie z punktu widzenia upływu terminu przedawnienia.

Ponadto w ocenie autora skargi kasacyjnej wbrew ustaleniom organu, względniejsza dla sprawcy jest tzw. "stara ustawa", gdyż nie uzależniała ona biegu przedawnienia od obecności funkcjonariusza w służbie, a w okolicznościach tej sprawy taka nieobecność skarżącego przez wiele dni miała miejsce. W związku z tym uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że organ dokonał prawidłowego wyboru ustawy względniejszej dla skarżącego było nietrafne.

Dyrektor Izby Celnej [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie skargi kasacyjnej jako bezzasadnej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Stwierdził, iż zaskarżony wyrok odpowiada prawu oraz podtrzymał dotychczas prezentowaną argumentację w sprawie, podkreślając, iż organ nie ma obowiązku przesłuchiwania świadków z udziałem obwinionego i jego obrońcy oraz rzecznika dyscyplinarnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Sąd drugiej instancji może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały w niej wyraźnie wskazane jako naruszone. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia przepisów postępowania na rozstrzygnięcie sprawy.

W tej sprawie w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania.

W pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Przypomnieć należy, iż dla uznania podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. za usprawiedliwioną nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, lecz wymagane jest, aby autor skargi kasacyjnej wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości były tego rodzaju lub skali, że kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r. sygn. akt FSK 6/06, Lex nr 129933).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogły być uwzględnione.

Przechodząc do oceny pierwszego z zarzutów, dotyczącego naruszenia art. 153 P.p.s.a., wskazać należy, iż jego istota sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji, który uznał, iż organ wykonał wskazania Sądu zawarte w wyroku z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 746/10 co do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego po uchyleniu orzeczenia dyscyplinarnego, a zdaniem autora skargi kasacyjnej ich nie wykonał, gdyż w postępowaniu odwoławczym nie powtórzył wszystkich czynności dowodowych. W żaden sposób nie wykazał on jednak istotnego wpływu naruszenia art. 153 P.p.s.a. na rozstrzygnięcie sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zasadnie stwierdził, iż w tej sprawie organ odwoławczy zrealizował wszystkie wskazania zawarte w wyżej wymienionym wyroku, w tym zapewnił obwinionemu prawo do obrony we wszystkich jego aspektach. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, prawa tego nie narusza niepowtórzenie przez Dyrektora Izby Celnej [...] podczas ponownego rozpoznania sprawy wszystkich czynności dowodowych. W powołanym wyroku Sąd stwierdził bowiem, że konwalidacja stwierdzonych uchybień nie będzie wymagała obligatoryjnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części i może nastąpić na etapie postępowania odwoławczego. Organ odwoławczy zastosował się zatem do wskazań Sądu. Nie miał on natomiast obowiązku powtarzania wszystkich dotychczas przeprowadzonych czynności dowodowych. Z akt sprawy wynika, że w ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym wyznaczono obwinionemu obrońcę. Obwiniony oraz jego obrońca kilkakrotnie byli zapoznawani z aktami sprawy oraz skorzystali z możliwości zgłaszania wniosków dowodowych.

Zamierzonego skutku nie mogły odnieść również zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt c P.p.s.a. w związku z § 7 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych, których naruszenia skarżący upatruje w niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy i rozbieżnościach występujących w zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności w datach utworzenia pliku, jego wydrukowania, okoliczności jego sporządzenia, wprowadzenia do systemu, dostępu do terminalu komputerowego innych osób, niewyjaśnienia kwestii, kiedy Naczelnik Urzędu Celnego faktycznie powziął wiadomość o naruszeniu obowiązków służbowych przez funkcjonariusza oraz w niezawiadomieniu obrońcy ani obwinionego o terminach przesłuchania świadków, a tym samym uniemożliwienie złożenia wniosku o przesłuchanie świadków z udziałem obwinionego i jego obrońcy. Także w tym przypadku autor skargi kasacyjnej nie wykazał istotnego wpływu zarzucanych naruszeń na rozstrzygnięcie sprawy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, iż po wyroku z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 746/10 postępowanie dyscyplinarne zostało przeprowadzone wnikliwie i dogłębnie. Materiał dowodowy został zgromadzony w sposób prawidłowy i poddano go wszechstronnej ocenie organów dyscyplinarnych. Ustalenia dotyczące popełnienia zarzucanego obwinionemu czynu zostały oparte na przesłuchaniach licznych świadków (w tym świadków wnioskowanych przez obwinionego), dowodach z dokumentów oraz przesłuchaniach obwinionego. Uwzględniono niezbędne dla rozpatrzenia sprawy wnioski dowodowe, a w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego wyczerpująco wyjaśniono przyczyny, dla których walor wiarygodności przyznano jednym dowodom, a innym go odmówiono. Stan faktyczny ustalony przez organy, a następnie przyjęty przez Sąd pierwszej instancji, nie nasuwa wątpliwości i nie wymagał dokonywania wyjaśnień w kwestiach podniesionych w skardze kasacyjnej. Treść zarzutu sformułowanego wobec skarżącego oraz uzasadnienie orzeczenia dyscyplinarnego jednoznacznie określa kiedy, gdzie i w jaki sposób naruszył on obowiązki służbowe. Także data powzięcia przez organ dyscyplinarny wiadomości o naruszeniu przez skarżącego obowiązków służbowych jest niesporna. Z akt sprawy wynika bowiem, że Naczelnik Urzędu Celnego [...] dowiedział się o tym w dniu [...] kwietnia 2009 r., gdy Kierownik [...] przekazała mu raport z kontroli funkcjonalnej. Podkreślić należy, iż przepis § 7 ust. 3 cyt. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych daje organowi wyłącznie możliwość przeprowadzenia przesłuchania świadków z udziałem obwinionego i jego obrońcy oraz rzecznika dyscyplinarnego, natomiast nie nakłada na niego takiego obowiązku. W okolicznościach niniejszej sprawy, organ przepisu tego zatem nie naruszył.

Przechodząc do oceny powołanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego wskazać należy, iż jego istota sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji o zastosowaniu w niniejszej sprawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, jako względniejszej dla obwinionego, pomimo niepoddania analizie przede wszystkim kwestii jego nieobecności w służbie w odniesieniu do biegu terminu przedawnienia.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten jest niezasadny. Kwestia porównania instytucji przedawnienia określonej w ustawie z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej oraz w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (uwzględniająca fakt nieobecności funkcjonariusza w służbie) była przedmiotem analizy zarówno organu odwoławczego, jak i Sądu pierwszej instancji. Doszły one do prawidłowego wniosku, iż w niniejszej sprawie przedawnienie nie nastąpiło ani przy zastosowaniu "starej" ustawy, ani ustawy "nowej". Sześciomiesięczny termin określony w art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. został zachowany, gdyż przełożony obwinionego dowiedział się o przewinieniu dyscyplinarnym w dniu [...] kwietnia 2009 r., zaś postępowanie dyscyplinarne zostało wszczęte w dniu [...] października 2009 r. Został również zachowany trzymiesięczny termin określony art. 175 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, gdyż przy jego obliczeniu należało uwzględnić nieobecność funkcjonariusza w służbie, która trwała 137 dni (art. 175 ust. 4). W związku z powyższym w tej sprawie kwestia przedawnienia nie mogła być elementem decydującym przy wyborze ustawy względniejszej dla obwinionego, choć co do zasady krótszy (w praktyce jest to zależne od długości okresu nieobecności w służbie) termin przedawnienia z ustawy z 2009 r., w tym zakresie czyni ją dla obwinionego względniejszą. Sąd pierwszej instancji przy ocenie względności ustawy wziął pod uwagę wszystkie instytucje prawne porównywanych regulacji, które mogły mieć zastosowanie do obwinionego. Za zastosowaniem ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, jako względniejszej dla skarżącego, przemawiał m.in. szerszy katalog kar dyscyplinarnych czy też przepisy dotyczące zatarcia skazania.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2, art. 209 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcą prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).