Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 695/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 183 § 1,
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 111n , art. 156 ust. 3, art. 159;
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
article: art. 110u § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia del. NSA Anna Apollo (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 1086/22 w sprawie ze skargi W. C. na postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 5 sierpnia 2022 r. nr 1201-IEE.711.2.128.2022.2.AG w przedmiocie czynności w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza do W. C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 20 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 1086/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę W.C. (dalej określanego jako Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby skarbowej w Krakowie z 5 sierpnia 2022 r. nr 1201-1EE.711.2.128.2022.2.AG w przedmiocie przybicia na rzecz licytanta.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł dłużnik. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu na podstawie art. 174 pkt. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r,. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej określanej skrótem P.p.s.a.) naruszenie przepisu prawa materialnego, a to przepisu art. 111n ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 dalej określanej skrótem u.p.e.a.) związku z art. 156 ust 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 344 dalej określanej skrótem u.g.n.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż postępowanie egzekucyjne była prawidłowo prowadzone przez organy obu instancji, gdy tymczasem w toku postępowania administracyjnego doszło do niewłaściwego zastosowania ww. przepisów i nie dokonano aktualizacji sporządzonego operatu szacunkowego wskutek czego wartość nieruchomości gruntowej będącej przedmiotem licytacji została zaniżona.

W oparciu o powyższy zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego od strony przeciwnej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Jednocześnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

Argumenty na poparcie zarzutu skargi kasacyjnej przytoczono w jej uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wniósł o jej oddalenie, jako pozbawionej podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

Dalej należy zaznaczyć, że stosownie do normy art. 193 zdanie drugie P.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną winno zawierać ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt. I GSK 1294/16, z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 P.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

W skardze kasacyjnej został sformułowany zarzut naruszenia art. 111n u.p.e.a w związku z art. 156 ust. 3 u.g.n. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Zatem należy zauważyć, że art. 111n u.p.e.a. posiada dodatkowe jednostki redakcyjne - 3 paragrafy. Analiza strony formalnej wniesionego środka odwoławczego, przeprowadzona w świetle wymogów stawianych przez ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prowadzi zatem do konstatacji, że w skardze kasacyjnej nie wskazano konkretnie, która jednostka redakcyjna art. 111n u.p.e.a. została naruszona.

Powyższa uwaga jest istotna z tego względu, że zgodnie z art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Z brzmienia tego przepisy jednoznacznie wynika, że w skardze kasacyjnej należy przytoczyć podstawy kasacyjne i je uzasadnić. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa (oznaczonych numerem artykułu, paragrafu, ustępu, a także miejsca publikacji wymienianych w podstawach skargi przepisów), którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Stawiając zatem w petitum skargi kasacyjnej zarzutu należy sformułować je w sposób jednoznaczny oraz umotywować je w taki sposób, aby poszczególne fragmenty uzasadnienia można było połączyć z poszczególnymi zarzutami (por. wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., II FSK 97/08, LEX nr 521952, wyrok NSA z 3 grudnia 2008 r., II FSK 1253/07, LEX nr 531510). Autor skargi kasacyjnej stawiając zarzuty w skardze kasacyjnej powinien także przy tym pamiętać, że art. 183 § 1 P.p.s.a. zdanie pierwsze stanowi, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Oznacza to, że NSA związany jest jej podstawami i wnioskami zawartymi w skardze kasacyjnej. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że jeżeli strona skarżąca wskaże konkretny przepis prawa materialnego lub prawa procesowego, który - jej zdaniem - został naruszony, to Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy w sprawie nie naruszono innego przepisu. Nawet, jeżeli ustalone fakty i twierdzenia strony skarżącej wskazują, że w istocie naruszono inny przepis prawa, niewyrażony wyraźnie w petitum ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu nie wolno brać tej okoliczności pod uwagę. Naczelny Sąd Administracyjny nie może wzywać skarżącego do modyfikacji skargi kasacyjnej, czy zgoła do jej całkowitej przebudowy. Nie jest też dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków, gdyż skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana, aby nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych (por. uzasadnienie postanowienia SN z 16 października 1997 r., II CKN 404/97, OSNC 1998, Nr 4, poz. 59). Sądowi nie wolno więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani ich uściślać, ani w inny sposób korygować (por. wyr. NSA z dnia 30 marca 2004 r., GSK 10/04, Mon. Praw. 2004, Nr 9, poz. 392, a także wyr. NSA z dnia 7 września 2004, FSK 102/04, niepubl.). Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie pozwala również sądowi kasacyjnemu na podstawianie przepisów postępowania sądowego, obowiązujących w chwili wydania zaskarżonego orzeczenia, na miejsce przepisów nieobowiązujących czy błędnie powołanych w skardze kasacyjnej. Jedynie w sytuacji, gdy treść uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala na jednoznaczne określenie, jaką postać naruszenia prawa wnoszący skargę kasacyjną chciał powołać w zarzutach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę merytoryczną zarzutu. Wadliwość zarzutu jest bowiem możliwa do usunięcia w drodze rozumowania poprzez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu środka odwoławczego, co nie narusza ani autonomii strony postępowania kasacyjnego do stanowienia o formie i treści zarzutów podnoszonych w postępowaniu kasacyjnym, ani związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej na mocy art. 183 § 1 P.p.s.a. Tym samym realizowany jest obowiązek nałożony na Naczelny Sąd Administracyjny, a zawarty w art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., w myśl którego w procesie kontroli kasacyjnej należy odnieść się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., o sygn. akt I OPS 10/09 oraz wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., o sygn. akt II FSK 776/10, publ. CBOSA).

Przedstawienie warunków materialnych skargi kasacyjnej jest w niniejszej sprawie o tyle istotne, że stwierdzono wskazane już uchybienia w skardze kasacyjnej. Jednak w świetle wyżej powołanej uchwały, biorąc pod uwagę uzasadnienie zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Skarżący zarzuca w istocie naruszenia art. 111n § 1 u.p.e.a. w związku z art. 156 ust. 3 u.g.n. poprzez niewłaściwego zastosowania ww. przepisów i nie dokonanie aktualizacji sporządzonego operatu szacunkowego wskutek czego wartość nieruchomości gruntowej będącej przedmiotem licytacji została zaniżona.

Rozpoznając zatem tak postawiony w skardze kasacyjnej zarzut, Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w nim przepisów. Przede wszystkim bowiem skarga kasacyjna stara się zaprzeczyć jednoznacznej treści przepisu art. 111n § 1 u.p.e.a. Wskazując na przesłankę odmowy przybicia w sytuacji naruszenia przepisów postępowania w toku licytacji, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik licytacji, całkowicie pomija warunek konieczny w postaci ostatecznego rozstrzygnięcia skargi lub zażalenia w tym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 111n § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny odmawia przybicia, jeżeli ostateczne rozstrzygnięcia skarg lub zażaleń wniesionych w toku postępowania egzekucyjnego potwierdzą (podkreślenie NSA) naruszenie przepisów postępowania w toku licytacji i jeżeli uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik licytacji. W tej sytuacji zatem powoływanie się przez Skarżącego na okoliczności, które, w jego ocenie, naruszają przepisy postępowania i to bliżej nie wskazane, ale nie są stwierdzone ostatecznym rozstrzygnięciem skargi lub zażalenia w tym zakresie, nie mogą stanowić realizacji dyspozycji art. 111n § 1 u.p.e.a.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 3150/17, wedle której zarzuty adresowane wobec postanowienia o przybiciu nie mogą odnosić się do wcześniejszych faz postępowania dotyczących zajęcia nieruchomości czy też opisu i oszacowania. Analogiczny pogląd reprezentowany jest również w literaturze przedmiotu. Podstawa zażalenia organu egzekucyjnego co do przybicia ogranicza się tylko do naruszenia przepisów ustawy na etapie licytacji i samego przybicia, natomiast nie odnosi się do wcześniejszych faz postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 11 lutego 2000 r., III CKN 1072/99, OSNC 2000, Nr 9, poz. 160, stwierdził, że "przedmiotem zaskarżenia mogą być tylko uchybienia popełnione przez organ egzekucyjny na danym etapie postępowania". Nie można zatem na każdym etapie kwestionować czynności dokonanych w poprzednich fazach. Przyczyny odmowy przybicia zostały określone w art. 111n u.p.e.a. Zatem tylko te okoliczności mogą być podstawą zażalenia na postanowienie o przybiciu.

Z niekwestionowanych okoliczności faktycznych sprawy przyjętych przez Sąd pierwszej instancji i niepodważonych żadnym zarzutem wynika, że w dniu 21 czerwca 2022 r. w siedzibie organu egzekucyjnego odbyła się licytacja nieruchomości wskazanej w zawiadomieniu o zajęciu nieruchomości. Po zakończeniu licytacji organ egzekucyjny wydał postanowienie o udzieleniu przybicia na rzecz licytanta, który podczas licytacji zaoferował najwyższą cenę. Należy podkreślić, że z przyjętego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego nie wynika, aby w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wniesiono skargi lub zażalenia, które na moment wydania postanowienia w przedmiocie przybicia nie byłyby jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte.

Ponadto, w realiach rozpoznawanej sprawy objęty zarzutem skargi kasacyjnej art. 159 u.g.n. nie powinien i nie mógł być zastosowany. Zgodnie z ust. 1 art. 156 u.g.n. rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego. (. . . ) Operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154.(ust. 3)

Wreszcie operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził, oraz dołączenie do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Po potwierdzeniu aktualności operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, w kolejnych 12 miesiącach, licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 3, chyba że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. (ust.4)

Podkreślić w tym miejscu należy, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera własną autonomiczną regulację kwestii zmiany wartości nieruchomości pomiędzy dniem oszacowania nieruchomości a dniem jej licytacji. To art. 110u § 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w stanie nieruchomości, w okresie pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowaniem jej wartości a wyznaczonym terminem licytacji, zajdą istotne zmiany, organ egzekucyjny może przeprowadzić dodatkowy opis i oszacowanie wartości nieruchomości. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem może to uczynić także na wniosek strony. Naruszenia tego ostatniego przepisu nie zarzucono w skardze kasacyjnej. Zatem niezgłoszony zarzut nie mógł być przedmiotem kontroli ze strony Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nadto regulacja szczególna art. 110 u § 2 u.p.e.a. wyklucza możliwość zastosowania regulacji zat. 159 u.g.n.

Wreszcie, w zakresie obejmującym wydanie postanowienia w przedmiocie udzielenia przybicia nie podlega badaniu kwestia oszacowania wartości nieruchomości. W tym zakresie zobowiązanemu przysługiwał odrębny środek zaskarżenia.

Wobec powyższego skargę kasacyjną, jako pozbawioną podstaw Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 184 P.p.s.a.

O zasądzeniu kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 200, art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i pkt 2 lit. a) w związku z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935.).