Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 414/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 348/24 w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości O. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] marca 2023 r.; nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 11 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 348/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przywrócił Syndykowi Masy Upadłości O. S. termin do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] marca 2023 r. w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie ww. decyzją z [...] marca 2023 r., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Tarnowa z [...] lipca 2020 r. w sprawie zwrotu dotacji przyznanej w 2017 r. Odpis ww. decyzji doręczono pełnomocnikowi skarżącego O. S. w dniu 6 kwietnia 2023 r. wraz z pouczeniem o terminie i sposobie jej zaskarżenia. Pismem z 30 stycznia 2014 r. Syndyk Masy Upadłości skarżącego wniósł skargę na ww. decyzję wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku podał, że decyzja SKO z [...]1 marca 2023 r. została doręczona ustanowionemu w postępowaniu administracyjnym pełnomocnikowi skarżącego w dniu 6 kwietnia 2023 r. i z tym dniem otworzył się stronie termin do wniesienia skargi na przedmiotową decyzję do sądu administracyjnego, co skarżący uczynił poprzez pełnomocnika w dniu 8 maja 2023 r., a zatem w ustawowym terminie. W okresie biegu terminu do złożenia skargi wobec skarżącego zostało wydane postanowienie o ogłoszeniu upadłości z dnia 20 kwietnia 2023 r., przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi za sygn. [...], ustanawiając dla skarżącego O. S. - Syndyka Masy Upadłości, którego funkcję powierzono M. A.

W dacie zaskarżenia ww. decyzji Syndyk Masy Upadłości O. S. nie wiedział o prowadzonym z udziałem O. S. postępowaniu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Tarnowie, ani o biegu terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, gdyż nie został o tej okoliczności poinformowany przez upadłego.

Po wniesieniu skargi przez skarżącego w dniu 8 maja 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwaniem z dnia 28 czerwca 2023 r. (sygn. akt I SA/Kr 542/23) wezwał pełnomocnika skarżącego do przedłożenia pełnomocnictwa do występowania przed sądami w administracji w imieniu strony. Celem wykonania zobowiązania pełnomocnik zwrócił się do upadłego, który z kolei wskazał na fakt ustanowienia syndyka. Syndyk Masy Upadłości upoważnił dotychczasowego pełnomocnika O. S. do występowania w sprawie w przedmiocie złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz do występowania w postępowaniu przed sądami w administracji.

Na tej podstawie, w terminie ustawowym, oznaczonym w wezwaniu Sądu z dnia 28 czerwca 2023 r., pełnomocnik działając na podstawie udzielonego przez Syndyka Masy Upadłości skarżącego pełnomocnictwa pismem przygotowawczym z dnia 10 lipca 2023 r. uzupełnił braki formalne skargi, wskazał na fakt ogłoszenia upadłości oraz ustanowienia dla skarżącego Syndyka masy upadłości. Tym samym Syndyk Masy Upadłości wstąpił do sprawy oraz de facto potwierdził czynność zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] marca 2023 r., wskazując na konieczność swojego udziału w postępowaniu.

Dalej Syndyk wskazał, że postanowieniem z dnia 10 stycznia 2024 r. (sygn. akt I SA/Kr 542/23) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę strony na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] marca 2023 r., wobec jej wniesienia przez nielegitymowany podmiot. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 23 stycznia 2024 r., o czym pełnomocnik niezwłocznie poinformował Syndyka Masy Upadłości. Do tego momentu Syndyk Masy Upadłości działał w uzasadnionym przekonaniu, że skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] marca 2023 r., wniósł uprawniony i legitymowany podmiot, zaś Syndyk Masy Upadłości poprzez złożenie pisma przygotowawczego z dnia 10 lipca 2023 r. wyłącznie poinformował Sąd o wstąpieniu do postępowania w związku, z regulacją art. 144 ust. 1 i 2 oraz 145 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe, co spowodowało dalsze kontynuowanie postępowania z jego udziałem jako strony przedmiotowego postępowania.

W związku z powyższym, w ocenie Syndyka Masy Upadłości, nie ponosi on winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi na decyzję SKO w Tarnowie. Termin do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg wraz z doręczeniem decyzji pełnomocnikowi skarżącego w dniu 6 kwietnia 2023 r., a zatem jeszcze przed postanowieniem o ogłoszeniu wobec skarżącego upadłości. Kolejno ani w dacie ogłoszenia upadłości, ani w dacie upływu terminu 30 dniowego terminu na wniesienie skargi do sądu administracyjnego, Syndyk Masy Upadłości nie posiadał wiedzy o toczącym się postępowania, do którego wstąpił z dniem 10 lipca 2023 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że złożony w przedmiotowej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości Sądu I instancji, iż Syndyk Masy Upadłości skarżącego wnosząc skargę w dniu 30 stycznia 2024 r. uchybił terminowi do jej wniesienia. Odpis decyzji doręczono skarżącemu w dniu 6 kwietnia 2023 r. wraz z pouczeniem o terminie i sposobie jej zaskarżenia. W związku z powyższym, zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024.935 t.j.; dalej: "p.p.s.a."), termin do wniesienia skargi upływał w dniu 8 maja 2023 r. Syndyk Masy Upadłości składając wniosek o przywrócenie terminu zachował wymogi formalne umożliwiające jego merytoryczne rozpoznanie. Wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem ustawowego siedmiodniowego terminu, albowiem wniosek został złożony w dniu 30 stycznia 2024 r., a przyczyna uchybienia terminu ustała w niniejszej sprawie w dniu 23 stycznia 2023 r., tj. w dacie zapoznania się przez ustanowionego w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 542/23 pełnomocnika skarżącego z postanowieniem Sądu z 10 stycznia 2024 r. o odrzuceniu skargi, o czym niezwłocznie poinformował Syndyka. WSA uznał wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi za uprawdopodobniony.

Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie wniosło SKO w Tarnowie, wnosząc o jego uchylenie w całości i odrzucenie wniosku, względnie orzeczenie o odmowie przywrócenia Syndykowi terminu do wniesienia skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 i art. 88 p.p.s.a., poprzez niedostrzeżenie, że wniosek Syndyka o przywrócenie terminu do wniesienia skargi był spóźniony i winien podlegać odrzuceniu, względnie sąd winien odmówić przywrócenia terminu do dokonania tej czynności.

2. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a., poprzez niedostrzeżenie, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi przez Syndyka miało charakter zawiniony, a ponadto, że w treści wniosku nie tyle nie uprawdopodobniono braku winy, co wręcz wskazano okoliczności obciążające - co skutkować winno odmową przywrócenia terminu do dokonania tej czynności procesowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie organu nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże w świetle art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wedle natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

Jednym z przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie NSA z 29 maja 2019 r., sygn. akt I OZ 430/19, CBOiS). Miernik staranności jest podwyższony, gdy stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, mający świadomość nie tylko stosunkowej krótkości terminów do wykonania wezwań sądowych, ale przede wszystkim istotności konsekwencji uchybienia tym terminom. Na profesjonalnym pełnomocniku spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy własnej oraz osób, którymi się posługuje, by nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na pełnomocniku obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną. W sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy, zasadne jest wymaganie od tego pełnomocnika maksimum staranności.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty organu wskazane w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie.

Syndyk Masy Upadłości składając wniosek o przywrócenie terminu, jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji, zachował wymogi formalne umożliwiające jego merytoryczne rozpoznanie. Wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem ustawowego siedmiodniowego terminu, albowiem wniosek został złożony w dniu 30 stycznia 2024 r., a przyczyna uchybienia terminu ustała w niniejszej sprawie w dniu 23 stycznia 2023 r., tj. w dacie zapoznania się przez ustanowionego w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 542/23 pełnomocnika skarżącego z postanowieniem Sądu z 10 stycznia 2024 r. o odrzuceniu skargi. Wbrew zarzutom zażalenia datą tą nie jest 10 lipiec 2023 r., kiedy to Syndyk wstąpił do postępowania sądowoadministracyjnego zainicjowanego skargą upadłego, gdyż po tym czasie WSA w Krakowie, zgodnie z treścią art. 144 ust. 1 i 2 ustawy prawo upadłościowe, kontynuował postępowanie z udziałem Syndyka wzywając go do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie częściowego prawa pomocy (wezwanie Sądu z 24 lipca 2023 r. oraz wezwanie Sądu z 25 sierpnia 2023 r.), na które każdorazowo przez swojego pełnomocnika Syndyk Masy Upadłości odpowiadał.

Uprzednio WSA w Krakowie wzywał również (28 czerwca 2023 r., sygn. I SA/Kr 542/23) pełnomocnika skarżącego do przedłożenia pełnomocnictwa do występowania przed sądami w administracji w imieniu strony. Celem wykonania zobowiązania pełnomocnik zwrócił się do upadłego, który z kolei wskazał na fakt ustanowienia syndyka. Syndyk Masy Upadłości upoważnił dotychczasowego pełnomocnika O. S. do występowania w sprawie w przedmiocie złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz do występowania w postępowaniu przed sądami w administracji.

Jak prawidłowo przyjął Sąd I instancji, Syndyk Masy Upadłości pozostawał w ww. uzasadnionymi okolicznościami przekonaniu, że skarga wniesiona przez upadłego w dniu 8 maja 2023 r. została wniesiona przez podmiot do tego uprawniony, w czym upewniały go dalsze czynności podejmowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z jego udziałem.

Tym samym, słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że brak było przesłanek dla przyjęcia, iż uchybienie terminu nastąpiło z winy pełnomocnika strony skarżącej. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.