Postanowienie NSA, sygn. akt II GSK 715/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6075 Działalność zawodowa w dziedzinie gospodarowania nieruchomościami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono wniosek
Powołane przepisy: article: art. 16, art. 25, art. 33,
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 17 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku B. B. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie ze skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1946/22 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 11 maja 2022 r., nr DPPiGN-VII.6651.9.2018.AC.10.KOZ-R/1248 w przedmiocie zastosowania wobec rzeczoznawcy majątkowego kary dyscyplinarnej postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 listopada 2022r., sygn. akt VI SA/Wa 1946/22, oddalił skargę J. S. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 11 maja 2022 r., nr DPPiGN-VII.6651.9.2018.AC.10.KOZ-R/1248 w przedmiocie zastosowania wobec rzeczoznawcy majątkowego kary dyscyplinarnej.

Pismem z 18 września 2023 r. (data wpływu do Naczelnego Sądu Administracyjnego 21 września 2023 r.) zatytułowanym "Zgłoszenie udziału w sprawie" B.B. (dalej: wnioskodawczyni) wniosła na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) swój udział w postępowaniu zakończonym nieprawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 listopada 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1946/16. Nadto, wniosła o zmianę tego wyroku poprzez uwzględnienie skargi J. S. oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Uzasadniając posiadanie interesu prawnego w przystąpieniu do sprawy wnioskodawczyni wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 listopada 2022 r. oddalił skargę J. S. od nałożonej na nią kary dyscyplinarnej w związku z wykonanym przez nią na zlecenie wnioskodawczyni operatem szacunkowym. Wnioskodawczyni zarzuciła, że "Nikt nie zauważa problemu w tym, iż rzeczoznawca uzyskujący zlecenie i opłacany przez organy samorządu nie jest i nie może być w swoich opiniach bezstronny. Problem zdaniem Organu i Sądu pojawia się jednak wtedy, gdy pozbawiany własności obywatel próbuje oszacować realną wartość wywłaszczanej nieruchomości i w tym celu korzysta z pomocy specjalistów." Wnioskodawczyni podkreśliła, że "nie zgadza się z treścią wskazanego na wstępie orzeczenia, ponieważ w momencie zamawiania operatu z wolnej ręki przez organy administracji samorządowej dochodzi do finansowego uzależnienia rzeczoznawców od organu, co zakłóca obiektywność oceny" i właśnie dlatego zdecydowała się zlecić operat szacunkowy na dzień przed wydaniem i uprawomocnieniem się decyzji wydanej w trybie drogowej specustawy". Podkreśliła, że taką decyzję podjęła osobiście "m.in. po to, aby na finale postępowania wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego o ponowne zbadanie zgodności przepisów specustawy z konstytucyjną zasadą proporcjonalności i godziwego odszkodowania. Sprzeczność tych przepisów z Konstytucją RP jest jaskrawo widoczna w sytuacji, kiedy realna wartość nieruchomości w ciągu jednej nocy traci 2/3 wartości tylko dlatego, że dzień przed wydaniem decyzji biegły może wycenić potencjalną utratę korzyści z możliwej inwestycji, a następnego dnia inny biegły związany już jest rygorem wyceny wg specustawy". Wnioskodawczyni wskazał, że sporządzony przez Panią J.S. operat, na konkretnie określone zlecenie wnioskodawczyni, jest własnością wnioskodawczyni, za którą uregulowała ona płatność z faktury, a zatem wszelkie sprawy, które w sprawie tego operatu się toczą, dotyczą jej niezaprzeczalnej własności. Z tego powodu uważa, że powinna mieć przymiot strony w niniejszym postępowaniu i powinna zostać wezwana do udziału w sprawie. W przeciwnym wypadku byłaby bowiem pozbawiona możliwości obrony jej prawa majątkowego, chronionego zgodnie art. 64 ustawy zasadniczej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek nie podlega uwzględnieniu z uwagi na brak po stronie B.B. interesu prawnego w przystąpieniu do postępowania w przedmiocie zastosowania wobec rzeczoznawcy majątkowego J. S. kary dyscyplinarnej.

W myśl art. 33 § 1 p.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym może zgłosić także osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Regulacja ta znajduje zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, zgodnie z art. 193 p.p.s.a. Postanowienie w tym przedmiocie sąd wydaje jednoosobowo na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (art. 33 § 2 w związku z art. 16 § 2 p.p.s.a.).

Wydanie przez NSA postanowienia o dopuszczeniu bądź odmowie dopuszczenia konkretnej osoby do udziału w postępowaniu, uzależnione jest od oceny przesłanek oznaczonych w art. 33 § 2, a mianowicie od tego, czy wynik postępowania dotyczy interesu prawnego podmiotu ubiegającego się o uzyskanie statusu uczestnika. Zasadniczą przesłanką dopuszczenia konkretnej osoby do postępowania sądowego, jest zatem ustalenie, czy posiada ona interes prawny, na który mogłoby oddziaływać orzeczenie wydane w postępowaniu, do którego zgłasza się jako uczestnik.

W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje uprawnienia (por. m.in. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1993 r., I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199 z aprobującą glosą P. Kucharskiego). Interes prawny to taki interes, który jest chroniony przez prawo, a jego ochrona polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcia zaistniałego zagrożenia. Aby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być on interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (por. J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 224 i n.), bezpośrednim, aktualnym i realnym. O interesie prawnym osobistym, własnym i indywidualnym można mówić, gdy przypisać go można do zindywidualizowanego podmiotu w tym znaczeniu, że akt prawny skierowany do danego podmiotu musi wpływać na jego sytuację prawną (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 4 lutego 2011 r., sygn. akt II OZ 18/11). Interes prawny jest "własny", osobisty i indywidualny, tzn. nie można go wywodzić z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie związki pomiędzy tymi podmiotami byłyby związkami o charakterze prawnym (por. J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95, OSP 1997 nr 4 poz. 83A). Interes prawny nie istnieje w sytuacjach, w których dopiero kolejne skutki wcześniejszej konkretyzacji normy prawnej w odniesieniu do jednego podmiotu, pośrednio wpływają na sytuację prawną drugiego podmiotu, wynikającą z zastosowania w stosunku do niego innej już normy prawnej. Interes prawny musi być nadto aktualny, a nie ewentualny. Aktualność interesu prawnego oznacza, że nadaje się on do urzeczywistnienia w danej sytuacji faktycznej i prawnej i wiąże się z realnością, co oznacza, że powinien on istnieć w dacie stosowania norm.

Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, w ramach którego podmiot jakkolwiek pozostaje bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie można wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności od organu administracji. Interes faktyczny to zatem interes indywidualny, który nie został w żaden wyraźny sposób wzięty pod ochronę przez obowiązujące prawo.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją. Wnioskodawczyni powołuje się na interes faktyczny, nie wykazała natomiast, że ma interes prawny legitymujący ją do udziału niniejszym w postępowaniu sadowoadministracyjnym.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 11 maja 2022 r. o zastosowaniu wobec rzeczoznawcy majątkowego J. S. kary dyscyplinarnej. Ze złożonego przez Wnioskodawczynię wniosku wynika, że upatruje ona swojego prawa do udziału w postępowaniu dotyczącym kary dyscyplinarnej J. S. w tym, że zlecała rzeczoznawcy J. S. sporządzenie operatu majątkowego nieruchomości poprzez prywatne zlecenie, za które zapłaciła. Jak wskazuje Wnioskodawczyni – finalnie – zamierza wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego o ponowne zbadanie zgodności przepisów specustawy z konstytucyjną zasadą proporcjonalności i godziwego odszkodowania.

Stwierdzenie interesu prawnego polega na ustaleniu związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, wówczas nie można mówić o interesie prawnym strony, a więc także o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1876/99). Zasadniczą przesłanką dopuszczenia konkretnej osoby do postępowania sądowego, jest więc ustalenie, czy posiada ona interes prawny, na który mogłoby oddziaływać orzeczenie wydane w postępowaniu, do którego zgłasza się jako uczestnik. O tym zaś, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje uprawnienia.

Kara dyscyplinarna jest karą, która dotyczy bezpośrednio własnego, indywidualnego interesu prawnego J. S. tj. jej uprawnień do wykonywania przez nią zawodu rzeczoznawcy majątkowego. Wnioskodawczyni B. B. nie ma natomiast własnego, indywidualnego, aktualnego i realnego interesu prawnego, aby w tym w postępowaniu sądowym uczestniczyć. Przedmiotem badania przez Sąd w tym postępowaniu jest, najprościej rzecz ujmując, przewinienie dyscyplinarne popełnione przez osobę rzeczoznawcy. Argumentacja Wnioskodawczyni, iż zleciła rzeczoznawcy majątkowemu J. S. sporządzenie operatu majątkowego ze środków prywatnych, w żaden sposób nie uprawnia jej do wstąpienia do postępowania dotyczącego interesu prawnego innej osoby, dotyczącego uprawień indywidualnych – zawodowych.

Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny po dokonaniu analizy przepisów mających zastosowanie w sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że Wnioskodawczyni ma interes prawny uprawniający ją do udziału w sprawie o zastosowanie kary dyscyplinarnej wobec rzeczoznawcy majątkowego J. S.. Zdaniem NSA udział Wnioskodawczyni w niniejszym postępowaniu nie wypełnia zatem przesłanek wymaganych przez przepis art. 33 § 2 p.p.s.a.

Odnosząc się do argumentacji Wnioskodawczyni, iż jest ona zainteresowana wystąpieniem do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności specustawy z Konstytucją RP, Naczelny Sąd Administracyjny również w tym kontekście nie znajduje pozytywnych przesłanek dopuszczenia do postępowania sądowego. Podkreślić raz jeszcze należy, iż przedmiotem sprawy jest zastosowanie kary dyscyplinarnej wobec rzeczoznawcy, a nie kwestia do której nawiązuje Wnioskodawczyni tj. zgodność specustawy z Konstytucją RP.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 193 w zw. z art. 33 § 2 p.p.s.a., oddalił wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu.