Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 167/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2024-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 6 i pkt 10
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 54 § 1 pkt 7 i § 2
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2024 r. sprawy ze skargi O. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 sierpnia 2023 r., nr SKO.40.2151.2023.eg w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez O. S.A. z siedzibą w W. (dalej też określana jako: "Strona", "Skarżąca", "Zobowiązana) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z 31 sierpnia 2023 r., którym to organ, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 poz. 775 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a.") utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Opole z 27 marca 2023 r. dotyczące zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 5 listopada 2015 r. , w którym uznano za nieuzasadnione zarzuty Spółki podniesione w piśmie z 3 grudnia 2015 r., tj.

1) podjęcia egzekucji w zakresie nieistniejącego obowiązku - w zakresie odsetek, których wielkość została zawyżona,

2) niewymagalności obowiązku wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta Opola z dnia 16 stycznia 2015 r. ze względu na to, że decyzji pierwszoinstancyjnej nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności,

3) niedopuszczalności egzekucji w sytuacji, w której Prezydent Miasta Opola nie nadał swojej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności,

4) zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,

5) podjęcia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej w skrócie upea)

Zaskarżone postanowienie zapadło na następującym stanie faktycznym.

Prezydent Miasta Opola w decyzji z 16 stycznia 2015 r. nr [...] określił O. S.A. (uprzednio T. S.A.) wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2010 w kwocie 540 953 zł.

Następnie Prezydent Miasta Opola postanowieniem z 3 listopada 2015 r. nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej z 16 stycznia 2015 r. określającej O. S.A. wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2010 w kwocie 540 953 zł. Postanowienie doręczono 24 listopada 2015 r.

Kolejno, Prezydent Miasta Opole wystawił 5 listopada 2015 r. tytuł wykonawczy nr [...], w którym jako zobowiązanego wskazał O. S.A. Kwota należności głównej 50.516 zł. Zajęcie prawa majątkowego wraz z odpisami tytułów wykonawczych odebrane zostały w dniu 26 listopada 2015 r. (ustalone na podstawie pisma Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z 11 lipca 2016 r.).

Spółka reprezentowana przez doradcę podatkowego, w piśmie z 3 grudnia 2015 r. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Podniosła zarzut:

1. podjęcia egzekucji w zakresie nieistniejącego obowiązku - w zakresie odsetek, których wielkość została zawyżona,

2. braku rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji pierwszoinstancyjnej Prezydenta Miasta Opola, a tym samym obowiązek nie był wymagany;

3. niedopuszczalności egzekucji administracyjnej w sytuacji braku rygoru natychmiastowej wykonalności;

4. zastosowania zbyt uciążliwego środka;

5. egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego niespełniającego wymagań określonych w art. 27 u.p.e.a.

Prezydent Miasta Opola postanowieniem z 11 sierpnia 2015 r. nr [...] uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione.

Nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem, Spółka wniosła zażalenie na ww. postanowienie organu I instancji z 11 sierpnia 2015 r., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz uwzględnienia zarzutów podniesionych w piśmie z 3 grudnia 2015 r.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu postanowieniem z 8 sierpnia 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy ww. postanowienie Prezydenta Miasta Opola z 11 sierpnia 2015 r.

Następnie, postanowieniem z 2 marca 2017 r. nr [...], organ egzekucyjny, tj. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. postanowił uznać zarzuty Spółki za nieuzasadnione.

Pismem z 29 marca 2017 r. Spółka złożyła zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W., w wyniku rozpatrzenia którego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z 12 czerwca 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. postanowienie organu egzekucyjnego.

Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z 2 marca 2017 r.

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 3027/17, oddalono skargę Spółki. Wyrok ten został następnie uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 10 lutego 2022 r. sygn. III FSK 495/21. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpatrzeniu skargi Spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z 12 czerwca 2017 r., wyrokiem z dnia 22 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 1085/22, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z 2 marca 2017 r. nr [...] oraz uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z 8 sierpnia 2016 r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Opola z 31 grudnia 2015 r. nr [...].

Prezydent Miasta Opole ponownie rozpatrując sprawę, postanowieniem z 27 marca 2023 r. nr FK-KP.3161.2.14.2022, uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 5 listopada 2015 r. nr [...] podniesione w piśmie Spółki z 3 grudnia 2015 r.

W uzasadnieniu podał, że uwzględniając wytyczne WSA w Warszawie zawarte ww. wyroku z 22 czerwca 2022 r. co do oceny wymagalności egzekwowanego obowiązku, uznać należało, że obowiązek ten był wymagalny w chwili doręczenia Spółce odpisu tytułu wykonawczego. Podał, że postanowieniem z 12 czerwca 2014 r. wszczęto postępowanie w sprawie określenia Spółce wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r., które zostało zakończone wydaniem decyzji z dnia 16 stycznia 2015 r., doręczonej Spółce 9 lutego 2015 r., natomiast postanowienie z dnia 3 listopada 2014 r. nr [...] nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzji organu I instancji z 16 stycznia 2015 r. doręczono Spółce 24 listopada 2015 r. Nie budzi zatem wątpliwości, iż doręczenie Spółce zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego z 5 listopada 2015 r., nr [...], które - jak już wskazano powyżej - miało miejsce w dniu 26 listopada 2015 r. nastąpiło po doręczeniu decyzji wymiarowej w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. i postanowienia nadającego tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Dodatkowo organ wskazał, iż ww. tytuł wykonawczy z 5 listopada 2015 r., nr [...] wystawiono po wydaniu w dniu 2 listopada 2015 r. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu nr [...] utrzymującej w mocy ww. decyzję organu I instancji z 16 stycznia 2015 r. nr [...]. Decyzja ta jest ostateczna w administracyjnym toku instancji z dniem jej wydania, a tym samym wykonalna.

W dalszej części uzasadnienia, odnosząc się do zarzutów nieistnienia zobowiązania w zakresie odsetek, organ uznał, że Spółka przyczyniła się do opóźnienia w wydaniu przedmiotowej decyzji, a tym samym zastosowanie znalazł art. 54 § 2 O.p.

Organ podkreślał, że postanowieniem z 3 listopada 2015 r. nr [...] (doręczonym Spółce w dniu 24 listopada 2015 r.) organ podatkowy nadał rygor natychmiastowej wykonalności ww. decyzji nieostatecznej z 16 stycznia 2015 r. Natomiast 5 listopada 2015 r. wystawiono tytuł wykonawczy nr [...], następstwem którego było zajęcie przez organ egzekucyjny wierzytelności z rachunku bankowego Spółki w dniu 23 listopada 2015 r. oraz doręczenie spółce w dniu 26 listopada 2015 r. zawiadomienia o zajęciu wraz odpisem tytułu wykonawczego. Organ podkreślał, że zastosowany środek egzekucyjny został zastosowany z poszanowaniem zasad celowości oraz najmniejszej uciążliwości. Uznał tym samym, że zarzut naruszenia art. 27 u.p.e.a. jest niezasadny.

Nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem, Spółka wniosła zażalenie na ww. postanowienie organu I instancji z 11 sierpnia 2015 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz uwzględnienie zarzutów podniesionych przy piśmie z 3 grudnia 2015 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu postanowieniem z 31 sierpnia 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu Kolegium ustosunkowując się do podniesionych zarzutów podkreślało, że przedmiotem sprawy jest rozpatrzenie zażalenia zobowiązanego na postanowienie Prezydenta Miasta Opole z 27 marca 2023 r. nr [...], w przedmiocie uznania zarzutów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione, które zostało wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy z uwagi na ww. wyrok WSA z 22 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 1085/22.

Odnosząc się do zarzutu egzekucji obowiązku nieistniejącego w zakresie odsetek za zwłokę oraz uwzględnienia okresu ich nienaliczania (pkt 1 zarzutów z 3 grudnia 2015 r.) Kolegium wywodziło, że w świetle art. 54 § 2 w zw. § 1 pkt 3 i pkt 7 O.p., nie naliczania odsetek, jeśli postępowanie pierwszoinstancyjne trwa dłużej niż trzy miesiące, jednakże zasada ta nie ma zastosowania, jeżeli do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel lub opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu. W ocenie składu orzekającego Kolegium, mimo że decyzja organu I instancji została wydana po upływie terminu, o którym mowa powyżej, niemniej jednak, zaistniały podstawy do naliczenia odsetek, co zostało szczegółowo wyjaśnione przez organ I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Kolegium argumentowało, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że w świetle normy art. 54 § 2 O.p. w zw. z art. 54 § 1 pkt 7 tej ustawy, oceniając terminowość czynności procesowych podejmowanych przez organ, należy dokonać ich analizy w aspekcie zasadności ich podejmowania, z uwzględnieniem zasady szybkości postępowania, a tym samym realizacji poszczególnych czynności procesowych bez zbędnej zwłoki, w sposób pozwalający organowi na terminowe zakończenie postępowania (por. wyrok WSA w Gdańsku z 31 października 2018 r. sygn. I SA/Gd 738/18). Kolegium zwracało uwagę, że w niniejszej sprawie organ podatkowy wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w przedmiocie określenia wysokości podatku od nieruchomości za 2010 r. w dniu doręczenia postanowienia o jego wszczęciu, tj. 18 czerwca 2014 r. Z uwagi na fakt, iż przedmiotem prowadzonego postępowania były budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej znajdujące się w obrębie miasta O., pismem z 7 lipca 2014 r. wezwano Stronę do złożenia wyjaśnień w zakresie wartości poszczególnych środków trwałych na dzień 1 stycznia 2010 r. (stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Pomimo doręczenia niniejszego wezwania (data doręczenia 15 lipca 2014 r.) Spółka nie udzieliła odpowiedzi. Wymagane dokumenty Spółka dostarczyła natomiast dopiero 10 grudnia 2014 r. w odpowiedzi na ponowne wezwanie organu z 18 listopada 2014 r.

Kolegium wskazywało, że po zapoznaniu się z treścią przedłożonych dokumentów, organ I instancji postępowanie prowadzone w przedmiocie określenia wysokości w podatku od nieruchomości za 2010 r. zakończył wydaniem decyzji z 16 stycznia 2015 r. doręczonej Spółce 9 lutego 2015 r. W ocenie Kolegium z chronologii przedstawionych zdarzeń wynika, że przyczyną przedłużania się postępowania podatkowego było oczekiwanie organu na działanie Strony i przedłożenie wymaganych dokumentów. Dopiero pozyskanie przez organ tych dokumentów, umożliwiło organowi dokonanie stosownych ustaleń i wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego. Okoliczność ta, tj. oczekiwanie na przedłożenie przez Stronę dokumentów o przedłożenie których organ wzywał Stronę, była okolicznością niezależną od organu, który efektywnie mógł prowadzić postępowanie przez 88 dni, tj. od dnia 18 czerwca 2014 r. do dnia 9 lutego 2015 r. z wyłączeniem okresu od dnia 15 lipca 2014 r. do dnia 10 grudnia 2014 r. (w związku z oczekiwaniem na przedłożenie dokumentów niezbędnych w celu dokonania ustaleń w zakresie przedmiotów podlegających opodatkowaniem podatku od nieruchomości). Jednocześnie - w ocenie Kolegium - nie budzi wątpliwości, iż przyjęty tryb postępowania dowodowego był uzasadniony i zmierzał do wyjaśnienia niezbędnych okoliczności stanu faktycznego i rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym niewątpliwie została spełniona przesłanka określona w przywołanym przepisie art 54 § 2 O.p., a więc zarzut zawyżenia odsetek wykazanych w tytule wykonawczym [...] należało uznać za bezpodstawny.

Odnosząc się natomiast do zarzutu braku nadania rygoru natychmiastowej wykonalności ww. decyzji Prezydenta Miasta Opola z 16 stycznia 2015 r. (pkt 2 i 3 zarzutów), przez co - w ocenie pełnomocnika Strony - obowiązek wynikający z tej decyzji nie był wymagalny, a egzekucja była niedopuszczalna - Kolegium uznało stanowisko organu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu za prawidłowe. Kolegium wskazało, iż jak wynika z okoliczności faktycznych sprawy znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy, Prezydent Miasta Opola postanowieniem z 3 listopada 2015 r. nr [...] nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej z 16 stycznia 2015 r., nr [...], określającej Spółce wysokość zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za 2010 r. Mając przy tym na uwadze wytyczne wynikające z podjętego w przedmiotowej sprawie wyroku WSA w Warszawie z 22 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 1085/22, w którym wskazano, że w toku ponownego rozpatrzenia sprawy należy zbadać zasadność zarzutów Strony w zakresie daty doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności oraz ustalenia, czy doręczenie decyzji wymiarowej i postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nastąpiło wcześniej niż doręczenie Spółce odpisu tytułu wykonawczego, Kolegium wskazało, iż ww. decyzję Prezydenta Miasta Opola z 16 stycznia 2015 r. nr [...] doręczono Stronie w 9 lutego 2015r., natomiast postanowienie z 3 listopada 2014 r., nr [...], nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzji organu I instancji z 16 stycznia 2015 r. doręczono Stronie 24 listopada 2015 r. Nie budzi zatem wątpliwości, iż doręczenie Stronie zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego z 5 listopada 2015 r. nr [...], które - jak już wskazano powyżej - miało miejsce w dniu 26 listopada 2015 r. nastąpiło po doręczeniu decyzji wymiarowej w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. i postanowienia nadającego tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Jednocześnie bez względu na powyższe, Kolegium wskazało, że ww. tytuł wykonawczy z 5 listopada 2015 r. nr [...] wystawiono po wydaniu w 2 listopada 2015 r. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu nr [...] utrzymującej w mocy ww. decyzję organu I instancji z 16 stycznia 2015 r. nr [...]. Kolegium wskazało, że decyzja ta jest ostateczna w administracyjnym toku instancji z dniem jej wydania, a tym samym wykonalna.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności, Kolegium uznało, iż decyzja Prezydenta Miasta Opola z 16 stycznia 2015 r. (data doręczenia 9 lutego 2015 r.), której postanowieniem z 3 listopada 2014 r. nr [...] (data doręczenia 24 listopada 2015 r.) nadano rygor natychmiastowej wykonalności, mogła być podstawą wydania tytułu wykonawczego z 5 listopada 2015 r. oraz wszczęcia egzekucji administracyjnej. Tym samym ww. zarzuty braku nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji pierwszoinstancyjnej Prezydenta Miasta Opola oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej na skutek braku rygoru natychmiastowej wykonalności (pkt 2 i 3 zarzutów), Kolegium uznało za bezzasadne.

Odnosząc się z kolei do pozostałych zarzutów (pkt 4 i 5 zarzutów) Kolegium podtrzymało swoje stanowisko - zajęte uprzednio w postanowieniu z 8 sierpnia 2016 r., podnosząc, że nie zostało ono również zakwestionowane przez WSA w Warszawie w ww. wyroku sygn. akt III SA/Wa 1085/22. Kolegium podkreślało, że Spółka formułując zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, nie wskazała, który jej zdaniem środek byłby możliwy do zastosowania, aby egzekucja nie była zbyt uciążliwa i jednocześnie, aby doszło do zaspokojenia się jednostki samorządu terytorialnego z tytułu dochodzonej wierzytelności podatkowej. Kolegium argumentowało, że zastosowany przez organ środek egzekucyjny (zajęcie wierzytelności) miał na celu wyegzekwowanie zaległości za 2010 r., których termin przedawnienia upływał z dniem 31 grudnia 2015 r., co stanowiło zagrożenie niewykonania zobowiązania podatkowego przez Spółkę. Ponadto, w ocenie składu orzekającego Kolegium, dołączony do akt sprawy tytuł wykonawczy spełnia wszystkie wymogi określone w art. 27 u.p.e.a, a tym samym również zarzut w tym zakresie uznać należało w ocenie Kolegium za bezzasadny.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Spółka zarzuciła naruszenie art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 6 i pkt 10 u.p.e.a. w zw. z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a"), przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na dokonaniu błędnej oceny, polegającej na uznaniu zarzutów Spółki za bezzasadne, w sytuacji gdy egzekucja została wszczęta przed doręczeniem postanowienia o nadaniu decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności, co w konsekwencji powoduje, że była ona niedopuszczalna, a co więcej wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia okoliczności nie wskazują na konieczność prowadzenia postępowania przez okres wykraczający poza ustawowe terminy i tym samym powoduje to, że zasadny jest także zarzut nieistnienia obowiązku w zakresie odsetek za zwlokę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, iż niniejszą sprawę rozpoznano w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. - dalej: "p.p.s.a.") sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Oceniając bowiem zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem, Sąd doszedł do wniosku, że postanowienie to nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.

W tym miejscu należy podkreślić, że wyrokowanie w niniejszej sprawie ma miejsce w warunkach związania wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 1085/22. Rozpoznając sprawę ponownie po uchyleniu powyższym wyrokiem poprzednich rozstrzygnięć, orzekające w sprawie organy związane były zarówno oceną prawną, jak i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w tym orzeczeniu, co wynika jednoznacznie z treści art. 153 p.p.s.a. Przepis ten określa bowiem, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże także skład orzekający Sądu rozpoznający sprawę ponownie. Moc wiążącą ma tu przede wszystkim uzasadnienie wydanego orzeczenia, bowiem użyte w powyższym unormowaniu pojęcie "ocena prawna" wiąże się w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 1998 r.; sygn. akt II SA 1560/97; publ. Lex nr 41916). W konsekwencji ani organ, ani sąd nie mogą inaczej i na nowo sformułować oceny prawnej, która już raz została sformułowana w sprawie i są zobowiązane podporządkować się jej w pełnym zakresie. Co więcej, sąd ponownie orzekający jest zobowiązany wskazać, czy organ do tej oceny się zastosował, co jest warunkiem legalności zachowania organu w sprawie. W przypadku bowiem zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięcia zapadłego w wyniku uprzedniego wydania przez sąd wyroku kasacyjnego i wyrażenia w nim wiążącej oceny prawnej, ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowo wydanego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze kwestie związane z niewymagalnością obowiązku wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta Opola z 16 stycznia 2015 r. ze względu na to, że decyzji pierwszoinstancyjnej nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, Sąd w pierwszej kolejności zwraca uwagę, iż z uzasadnienia wiążącego w sprawie wyroku WSA w Warszawie z 22 czerwca 2022 r., wynika, iż rozpatrując ponownie sprawę wierzyciel, a także w odpowiednim zakresie organ egzekucyjny i organ nadzoru, uwzględnią wykładnię prawa przedstawioną w niniejszym orzeczeniu, dokonają oceny co do wymagalności egzekwowanego obowiązku, z uwzględnieniem kwestii daty doręczenia Skarżącej decyzji nieostatecznej, a przede wszystkim postanowienia o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności stanowiących o istnieniu i wymagalności obowiązku w chwili wszczęcia egzekucji. Zawartość akt administracyjnych, nie pozwalała bowiem na ocenę prawną zarzutów Skarżącej podniesionych w powyższych kwestiach, nie wypowiedział się także jednoznacznie co do tych kwestii wierzyciel, bowiem sąd nie ma wiedzy, czy w sprawie postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności wraz z decyzją wymiarową zostało Skarżącej doręczone wcześniej niż odpis tytułu wykonawczego, a zatem wcześniej niż wszczęto egzekucję w sprawie.

Mając zatem na uwadze wytyczne wynikające z podjętego w przedmiotowej sprawie wyroku WSA w Warszawie z 22 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 1085/22, w którym wskazano, że w toku ponownego rozpatrzenia sprawy należy zbadać zasadność zarzutów Strony w zakresie daty doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności oraz ustalenia, czy doręczenie decyzji wymiarowej i postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nastąpiło wcześniej niż doręczenie Spółce odpisu tytułu wykonawczego, organ podkreślał, iż ww. decyzję Prezydenta Miasta Opola z 16 stycznia 2015 r. doręczono Spółce 9 lutego 2015 r., natomiast postanowienie z 3 listopada 2014 r., nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzji organu I instancji z 16 stycznia 2015 r. doręczono Spółce 24 listopada 2015 r. Zatem w ocenie organu nie budziło wątpliwości, że doręczenie Stronie zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego z 5 listopada 2015 r. - miało miejsce 26 listopada 2015 r. i nastąpiło po doręczeniu decyzji wymiarowej w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. i postanowienia nadającego tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, organy zastosowały się do wytycznych zawartych w wyroku z 22 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 1085/22. W szczególności organ załączył do akt dokumenty, których braki w aktach sprawy były wskazywane przez sąd jako naruszenie obowiązujących przepisów prawa. Obecnie całość dokumentacji załączonej do akt, pozwala na skontrolowanie prawidłowości prowadzonego postępowania pod kątem ustalenia, czy decyzję wymiarową organu I instancji i postanowienie o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności doręczono Skarżącej wcześniej niż odpis tytułu wykonawczego. Podkreślić należy, że to ten moment został przyjęty ww. wyroku WSA w Warszawie, jako data wymagalności egzekwowanego obowiązku.

Mając przy tym na uwadze wytyczne wynikające z podjętego w przedmiotowej sprawie wyroku WSA w Warszawie z 22 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 1085/22, w którym wskazano, że w toku ponownego rozpatrzenia sprawy należy zbadać zasadność zarzutów Strony w zakresie daty doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności oraz ustalenia, czy doręczenie decyzji wymiarowej i postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nastąpiło wcześniej niż doręczenie Spółce odpisu tytułu wykonawczego, należy podkreślić, iż z akt sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż decyzję Prezydenta Miasta Opola z 16 stycznia 2015 r. doręczono Stronie w dniu 9 lutego 2015 r., natomiast postanowienie z 3 listopada 2014 r. nr [...] nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzji organu I instancji z 16 stycznia 2015 r. doręczono Stronie w dniu 24 listopada 2015 r. Przeciwnie do stanowiska skargi, nie budzi zatem wątpliwości, iż doręczenie Stronie zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego z 5 listopada 2015 r., nr [...], które - jak już wskazano powyżej - miało miejsce w dniu 26 listopada 2015 r. nastąpiło po doręczeniu decyzji wymiarowej w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. i postanowienia nadającego tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Odnosząc się do orzecznictwa przywołanego przez Spółkę w treści skargi, Sąd wyjaśnia, iż dostrzega, że kwestia momentu wystawienia tytułu wykonawczego, a także momentu, od którego postanowienie o nadaniu natychmiastowej wykonalności wywołuje skutki prawne i stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, budziło w orzecznictwie sądowym pewne wątpliwości interpretacyjne, niemniej jednak w niniejszej sprawie Sąd jest związany stanowiskiem wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 czerwca 2022 r., w którym sąd ten przesądził w sposób wiążący, jakie okoliczności należy badać oceniając, czy egzekwowane zobowiązanie było wymagalne. Natomiast przeprowadzona na obecnym etapie przez Sąd kontrola sądowa stanowiska organów wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu Kolegium i poprzedzającym go postanowieniu Prezydenta Miasta Opola, wskazuje, iż stanowiska te realizują wytyczne wyrażone w ww. wyroku WSA w Warszawie z 22 czerwca 2022 r. i są zgodne z oceną prawną zawartą w tymże wyroku.

W wyroku tym wskazano, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy dokonają oceny co do wymagalności egzekwowanego obowiązku, z uwzględnieniem kwestii daty doręczenia skarżącej decyzji nieostatecznej, a przede wszystkim postanowienia o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności stanowiących o istnieniu i wymagalności obowiązku w chwili wszczęcia egzekucji. Jak wynika z rozważań Sądu, organy winny zbadać, czy postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności wraz z decyzją wymiarową zostało skarżącnej doręczone wcześniej niż odpis tytułu wykonawczego, a zatem wcześniej niż wszczęto egzekucję w sprawie. Zatem sąd ten moment odpisu tytułu wykonawczego (moment wszczęcia egzekucji, nie zaś postępowania egzekucyjnego) uznaje jako miarodajny i decydujący dla oceny wymagalności obowiązku poddanego egzekucji.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że wszczęcie egzekucji w administracji następuje z chwilą:

1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego;

2) doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego dłużnikowi zajętej wierzytelności albo podmiotowi, o którym mowa w art. 95a pkt 2 lit. b, lub urzędowi, o którym mowa w art. 96g § 2, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego;

3) podpisania protokołu zajęcia prawa majątkowego, protokołu odbioru dokumentu lub protokołu zajęcia i odbioru ruchomości przez pracownika obsługującego organ egzekucyjny, jeżeli to podpisanie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego;

4) wpisu w księdze wieczystej o wszczęciu egzekucji z nieruchomości lub złożenia wniosku o wpis o wszczęciu egzekucji z nieruchomości do zbioru dokumentów, jeżeli ten wpis lub to złożenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą doręczenia wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej i tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu, jeżeli wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym.

Wszczęcie egzekucji i wszczęcie postępowania egzekucyjnego to dwa odrębne terminy prawne, przy czym w niniejszej sprawie organy zobowiązane były badać, zgodnie z wiążącym w sprawie prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie, wymagalność na moment wszczęcia egzekucji, czyli doręczenia Spółce odpisu tytułu wykonawczego.

Przechodząc natomiast do kwestii związanych z naliczeniem odsetek w okresie postępowania przed organem I instancji, to w ocenie Sądu, wbrew stanowisku skarżącej organy poczyniły istotne, w świetle regulacji z art. 54 § 1 pkt 7 i § 2 O.p., ustalenia i wykazały związek przyczynowo - skutkowy między działaniami strony a załatwieniem sprawy po upływie 3-miesięcznego terminu". Kolegium przedstawiło przebieg postępowania przed organem pierwszej instancji od momentu jego wszczęcia do dnia doręczenia decyzji tego organu, ze wskazaniem dat i opisem czynności podejmowanych przez organ oraz przez Skarżącą. Kolegium wskazało ile konkretnie dni wyniosło opóźnienie w wydaniu decyzji, w tym ile dni ze względu na zwłokę Skarżącej w przedłożeniu dokumentów i wyjaśnień, bez których nie było możliwe rozstrzygnięcie sprawy (tu: związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy działaniem strony a wynikiem sprawy), a ile dni to zwłoka niezależna od organu, bo jest to okres w jakim skarżąca odbierała korespondencję od organu. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że organ efektywnie mógł prowadzić postępowanie przez 88 dni, tj. od dnia 18 czerwca 2014 r. do dnia 9 lutego 2015 r. z wyłączeniem okresu od dnia 15 lipca 2014 r. do dnia 10 grudnia 2014 r. (w związku z oczekiwaniem na przedłożenie dokumentów niezbędnych w celu dokonania ustaleń w zakresie przedmiotów podlegających opodatkowaniem podatku od nieruchomości). Sąd podziela stanowisko prezentowane także w innych orzeczeniach sądów administracyjnych, że okresy do doręczenia stronie pism procesowych nie mogą być uznane za okoliczności, o których mowa w art. 54 § 2 O.p. Stanowisko to ma umocowanie w przepisie art. 139 § 4 O.p., który stanowi, że do terminów określonych jako czas na załatwienie sprawy w postępowaniu podatkowym nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Bezsprzecznie jedną z czynności, którą zobowiązany jest wykonać organ w ramach załatwiania sprawy, jest doręczanie korespondencji (pism, aktów administracyjnych) stronie i zgodnie z przytoczonym przepisem czas, w jakim zostanie ona odebrana nie jest wliczany do terminu załatwienia sprawy. Nie jest też wliczany do tego terminu okres opóźnień spowodowany z winy strony. Jak już wcześniej wskazano, Skarżąca dopiero w reakcji na powtórne wezwanie przedłożyła żądane przez organ informacje, zatem ten okres oczekiwania na reakcję Spółki, nie może być traktowany, jako opóźnienie w załatwieniu sprawy z winy organu, jak chce tego Skarżąca. Sąd dostrzega w tym miejscu, że powtórne wezwanie organu do przedłożenia dokumentów nie zostało wystosowane do Spółki bezzwłocznie, niemniej jednak nie zmienia to ogólnej oceny, że to Skarżąca dopuściła się zwłoki w przekazaniu dokumentów i nie dostarczyła ich w czasie umożliwiającym wydanie decyzji w terminie. Gdyby Spółka dostarczyła dokumenty w terminie 7 dni od dnia otrzymania pierwszego wezwania, to jest w terminie 23 lipca 2015 r, to organowi pozostałoby jeszcze około 2 miesięcy na wydanie decyzji. Co prawda organ dopuścił się pewnej opieszałości w ponownym wezwaniu Spółki do przedłożenia dokumentów, niemiej jednak nie można, w ocenie Sądu, pominąć, że pierwotną i zasadniczą przyczyną uniemożlwiającą wydanie decyzji podatkowej w ww. terminie, był brak reakcji Spółki na wezwanie organu. Podkreślić należy, że żądane przez organ informacje i dokumenty pozostawały w dyspozycji Skarżącej, a konieczność ich posiadania przez organ wynikała z art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (były potrzebne do ustalenia podstawy opodatkowania). Przywołany przepis określa zasadniczy sposób ustalania podstawy opodatkowania, dlatego bez wezwania Skarżącej do przedłożenia informacji i dokumentów zawierających dane określone w tym przepisie, organ nie mógł zastosować innych dowodów przy ustalaniu podstawy opodatkowania. Zatem nie powinno budzić wątpliwości, że istniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy działaniem Skarżącej a załatwieniem sprawy. Okoliczność oczekiwania na przedłożenie przez Stronę dokumentów o przedłożenie których organ wzywał Stronę, była okolicznością niezależną od organu, który efektywnie mógł prowadzić postępowanie przez 88 dni, tj. od dnia 18 czerwca 2014 r. do dnia 9 lutego 2015 r. z wyłączeniem okresu od dnia 15 lipca 2014 r. do dnia 10 grudnia 2014 r. (w związku z oczekiwaniem na przedłożenie dokumentów niezbędnych w celu dokonania ustaleń w zakresie przedmiotów podlegających opodatkowaniem podatku od nieruchomości), a zatem czynności efektywnego prowadzenia postępowania przez organ z pominięciem czasu oczekiwania przez organ na przedłożenie przez Spółkę niezbędnych dokumentów, nie przekroczył 3 miesięcy.

Podkreślić należy, że okolicznościami, które pozwalają na odstąpienie od zastosowania art. 54 § 1 pkt 7 O.p., jest przyczynienie się strony lub jej przedstawiciela do powstania opóźnienia albo jego powstanie z przyczyn niezależnych od organu (art. 54 § 2 O.p). Jedynie brak przyczynienia się strony do opóźnienia uwalnia ją od ponoszenia ciężarów w postaci zapłaty odsetek za zwłokę za czas trwania postępowania.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że przekroczenie określonego w art. 54 § 1 pkt 7 O.p. terminu nastąpiło z dwóch przyczyn, tj. w następstwie przyczynienia się Spółki ( brak reakcji na uzasadnione wezwanie do przedłożenia dokumentów) oraz z przyczyny niezależnej od organu ( terminy związane z realizacją doręczeń). Przyczynienie się strony wyraża się w tym, że pomimo wezwania do udzielenia informacji (przedłożenia dowodów), na okoliczność wartości budowli, nie odpowiedziała na owo wezwanie pomimo dysponowania stosownymi dokumentami.

Za niezasadny zatem należało uznać zarzut naruszenia art. 54 § 1 pkt 7 w zw. z art. 54 § 2 O.p.

Także w pozostałym zakresie Sąd podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że Kolegium słusznie podnosiło, ze Spółka formułując zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, nie wskazała, który jej zdaniem środek byłby możliwy do zastosowania, aby egzekucja nie była zbyt uciążliwa i jednocześnie aby doszło do zaspokojenia się jednostki samorządu terytorialnego z tytułu dochodzonej wierzytelności podatkowej. Natomiast zastosowany przez organ środek egzekucyjny (zajęcie wierzytelności) miał na celu wyegzekwowanie zaległości za 2010 r., których termin przedawnienia upływał z dniem 31 grudnia 2015 r., co stanowiło zagrożenie niewykonania zobowiązania podatkowego przez Spółkę. Tym samym zarzut ten należy uznać za niezasadny. Ponadto, w ocenie składu orzekającego, dołączony do akt sprawy tytuł wykonawczy spełnia wszystkie wymogi określone w art. 27 u.p.e.a., bowiem zawiera wszystkie formalne element wymienione w tym przepisie. W tytule wykonawczym wskazano zarówno podstawę prawną dochodzonego obowiązku, jak i rodzaj należności pieniężnej, kwotę należności pieniężnej; datę, od której nalicza się odsetki; kwotę odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego oraz okres, którego dotyczy należność pieniężna. Powyższe informacje, zawarte w tytule wykonawczym, wskazują jednoznacznie, co jest przedmiotem prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz jaka jest podstawa prawna dochodzonego obowiązku. Badanie tytułu wykonawczego polega w pierwszej kolejności na sprawdzeniu jego zgodności z art. 27 u.p.e.a., a dopiero w dalszej z przepisami rozporządzenia. Tytuł wykonawczy zawiera wszystkie elementy wymienione w ww. przepisie prawa.

W świetle powyższego, zarzuty podniesione w skardze należy ocenić jako niezasadne. W konsekwencji, skarga podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Końcowo Sąd wskazuje, że orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w treści niniejszego uzasadnienia, dostępne są w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl.