Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 538/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie: sędzia WSA Bożena Popowska sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 marca 2006 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. nr [...] z dnia [...] października 2003 r. w przedmiocie kary pieniężnej o d d a l a s k a r g ę /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/B. Popowska MW


UZASADNIENIE

IV SA/Po 538/04

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...], na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b oraz art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 III 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 ze zm.), w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 VI 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 98, poz. 602 ze zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r., nr 32, poz. 262) i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 VI 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa), Naczelnik Urzędu Celnego w O. obciążył Z. S. karą pieniężną w wysokości 720 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu orzeczenia Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Organ wskazał, że karę pieniężną nałożono na podstawie kontroli pojazdu przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2003 r. o godz. 04:51 i potwierdzonej zapisem protokołu nr [...].

W odwołaniu złożonym od powyższej decyzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisu art. 61§ 4 kpa poprzez niezawiadomienie strony o wszczęciu postępowania administracyjnego;

2. naruszenie przepisu art. 10 § 1 kpa poprzez niezapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania i niewysłuchaniem strony przed wydaniem decyzji;

3. naruszeniem art. 81 kpa poprzez niezapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów;

4. naruszenie przepisów art. 75 § 1 i art. 77 § 1 kpa poprzez niedopuszczenie wszystkich dowodów i niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Skarżący wskazał, że w trakcie kontroli pojazdu dokonano tylko jednego ważenia pojazdu, podczas gdy kierujący pojazdem M.K. zgłaszał, iż w trakcie przejazdu pojazdu przez wagę, nastąpiło szarpnięcie zestawem, wskutek czego dokonany pomiar wagi mógł być niewłaściwy.

Decyzją z dnia [...] października 2003 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 i art. 107 kpa. oraz na podstawie art. 13 ust. 2 pkt 3,art.13 ust. 2a i 2b, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 III 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz.838 ze zm.), § 4 i § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r., nr 32, poz. 262), Dyrektor Izby Celnej w R. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ szczegółowo uzasadnił swoją decyzję. Wskazał m.in., że kara pieniężna w kwocie 720 zł została nałożona w dniu [...] VII 2003 r. na przejściu granicznym w O., po przeprowadzeniu pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu o nr rejestracyjnym [...], należącego do Z. S. i stwierdzeniu przekroczenia dopuszczalnych norm nacisku na drugiej osi pojazdu o 0,66 kN. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że pomiarów dokonano wagą stacjonarną posiadającą, ważną do dnia [...] X 2004 r. legalizację nr [...]z dnia [...]X 2002 r. wydaną przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. oraz przymiarem wstęgowym stalowym posiadającym świadectwo legalizacji z dnia [...] II 2003 r., nr [...] ważne do dnia [...] II 2006 r., wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z., a wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją z dnia [...] IV 1997 r. nr [...]Prezesa Głównego Urzędu Miar do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów. Warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi. Nałożenie kary pieniężnej odbyło się zgodnie z art. 40b ust. 2 i art. 13 ust. 2b ustawy o drogach publicznych, a jej wysokość jest automatycznie obliczana przez oprogramowanie, które jest integralnym elementem systemu ważenia i przetwarzania danych. Organ II instancji szczegółowo ukazał techniczne etapy procesu ważenia oraz system zabezpieczeń zapewniający jego prawidłowy przebieg a także stwierdził, że brak reakcji aparatury kontrolnej podważa zasadność jakiegokolwiek kwestionowania wyniku ważenia. Nie ma zatem podstaw do jego powtarzania. W uzasadnieniu podkreślono też, że z procesu ważenia sporządzono protokół, w którym zawarto wszystkie niezbędne dane, potrzebne do ustalenia czy i jaka kara powinna być wymierzona. Stan faktyczny ustalono dokładnie i wyczerpująco. Zdaniem organu wykonujący transport miał możliwość zgłoszenia zastrzeżeń zarówno do procesu ważenia jak i mierzenia rozstawu osi czego dowodem jest zapis w protokole ważenia nr [...]. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia przepisu art. 61 kpa organ II instancji wskazał, że przepisy kpa nie określają daty wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu. Za tę datę należy uznać datę pierwszej czynności wobec strony. W orzecznictwie przyjmuje się, że za tę datę można uznać pierwszą czynność w postępowaniu (postanowienia NSA z dnia 22.04.1981 r., sygn. akt S.A. 1089/81 i dnia 04.03.1981 r., sygn. akt 654/81). W niniejszej sprawie taką czynnością było rozpoczęcie i przeprowadzenie procesu mierzenia i ważenia. Kierowca pojazdu wiedział o tych czynnościach i w nich uczestniczył.

W skardze na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. Z. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł te same argumenty co w złożonym odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w R. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał w całości swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja jest wolna od uchybień, które pociągałyby za sobą konieczność jej uchylenia.

Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 III 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 3 mogły być pobierane m.in. za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Z kolei art. 13 ust. 2a stanowił, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się kary pieniężne, których wysokość – w myśl ust. 2b powołanego artykułu – określał załącznik do ustawy. Przy pomiarze nacisku dla pojedynczej osi napędowej w rozumieniu § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r., nr 32, poz. 262), stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm określonych w § 5 ust. 4 cytowanego rozporządzenia, w związku z czym prawidłowo organ celny nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 720 zł. Kierowca pojazdu nie okazał bowiem stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Zasadniczy nurt argumentacji Skarżącej sprowadza się do kwestionowania poprawności ważenia i sposobu przeprowadzenia postępowania od strony formalnej.

Ważenia pojazdu dokonano przy pomocy urządzeń przystosowanych do ważenia pojazdów. Pomiarów dokonano wagą stacjonarną posiadającą, ważną do dnia [...] X 2004 r., legalizację nr [...]z dnia [...]X 2002 r. wydaną przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z.oraz przymiarem wstęgowym stalowym posiadającym świadectwo legalizacji z dnia [...] II 2003 r., nr [...]ważne do dnia [...] II 2006 r., wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z., a wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją z dnia [...] IV 1997 r. nr [...]Prezesa Głównego Urzędu Miar do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów. Warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi. Wydając to świadectwo Naczelnik Obwodowego Urzędu Miar w Z. powołał zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia [...] XII 2000 r. (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa nr 6, poz. 40), które m.in. określa konstrukcję, wykonanie i zainstalowanie wagi, a także jej właściwe stosowanie. Z akt sprawy nie wynika, jakoby przebieg ważenia nie odpowiadał warunkom określonym w cytowanym zarządzeniu.

Sąd stwierdza, że opisany szczegółowo przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opis przebiegu ważenia odpowiada warunkom określonym w cytowanym zarządzeniu. Dotyczy to w szczególności sygnalizacji o błędzie ważenia z powodu nadmiernej prędkości pojazdu, a także sposobu poinformowania kierowcy o wymaganiach dotyczących przejazdu przez wagę. Należy jeszcze raz podkreślić, że zgodnie ze świadectwem legalizacji waga dokonuje poprawnych pomiarów przy zachowaniu przez kierowcę prędkości w granicach od 2 do 6 km/h, a każde przekroczenie tej prędkości powoduje włączenie sygnalizacji o błędzie ważenia. Z kolei każdorazowe pomniejszenie wyników ważenia o 200 kg masy przypadającej na każdą oś oraz o dodatkowe 2 % zmierzonej masy całkowitej gwarantuje ochronę interesów przewoźnika i stanowi korektę ewentualnych błędów pomiaru wynikających z nieznacznego przyspieszania w granicach prędkości od 2 do 6 km/h. Na marginesie należy zauważyć, że samochody poruszają się po drogach publicznych z nieporównywalnie większą prędkością i większym przyspieszeniem, w związku z czym związane z przyspieszaniem przeciążenia osi przekraczające dopuszczalne normy są znacznie większe i muszą się niekorzystnie odbijać na jakości dróg. Nie można zatem przyjąć, że tak niewielkie wahania prędkości, jakie mogą zaistnieć w trakcie ważenia prowadzą do zafałszowania prawdziwych danych dotyczących nacisków na osie. Ponadto trzeba pamiętać, że legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi (por. wyrok NSA z dnia 12 II 1998r., sygn. akt II SA 1409/97). Sąd nie znalazł również podstaw do uznania zarzutów Skarżącego dotyczących odmowy ponownego ważenia zestawu. Jak wynika z treści protokołu nr [...]obecny podczas kontroli kierowca pojazdu wskazał, że podczas przejazdu przez wagę nastąpiło szarpnięcie pojazdem i nie zgodził się z decyzją. Zarzucił organowi I instancji, że nie zezwolono na ponowne ważenie. Mając na uwadze jakość techniczną wagi, jej wyposażenie w szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia a także wskazane wyżej świadectwa legalizacji trzeba stwierdzić, że żądanie ponownego ważenia jest bezzasadne i organ nie miał obowiązku dokonywania kolejnego pomiaru. Dlatego nie słuszne są zarzuty skarżącą w tej części. Należy też uznać, że protokół kontroli słusznie przyjęto za podstawę ustaleń faktycznych zaskarżonej decyzji.

Skarżący podniósł, że nie zawiadomiono strony o wszczęciu postępowania administracyjnego i nie zapewniono mu czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Nadto nie wysłuchano go przed wydaniem decyzji i nie mógł wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów. Zgodnie z treścią przepisu art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jako trafne należy uznać stanowisko organu II instancji, w którym wskazuje, że przepisy kpa nie określają daty wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu i że za tę datę należy uznać datę pierwszej czynności wobec strony. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 grudnia 1999 r. (sygn. akt I SA/Lu 1262/98, LEX nr 40366). "Za datę wszczęcia postępowania z urzędu należy uznać dzień pierwszej czynności procesowej, jaką podjął organ wobec strony, jeżeli brak było zawiadomienia o wszczęciu postępowania w myśl art. 61 § 4 kpa. " (podobnie : wyrok NSA, 1999.10.13, sygn. akt IV SA 1364/97, LEX 47892) W niniejszej sprawie taką czynnością było rozpoczęcie i przeprowadzenie procesu mierzenia i ważenia. Kierowca pojazdu wiedział o tych czynnościach i w nich uczestniczył . Sąd stwierdza także, że podczas ważenia istotnie brak było osoby prawidłowo umocowanej do reprezentowania skarżącego, jednak brak ten nie stał się uchybieniem formalnym, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). Skarżący prowadzi działalność gospodarczą i wiedział o procedurze ważenia, jakiej poddawane są samochody ciężarowe przekraczające granicę. Nie było zatem żadnych przeszkód, aby udzielił kierowcy pojazdu bądź osobie mu towarzyszącej stosownego pełnomocnictwa przed wyruszeniem pojazdu w trasę. Udzielenie takiego pełnomocnictwa pozwoliłoby na pełna realizację art. 61 § 4, art. 10 § 1, art. 45 w zw. z art. 40 § 2 kpa. już w postępowaniu pierwszo-instancyjnym. Pomimo tego należy jednak zauważyć, że wszelkie zarzuty strona mogła podnieść w odwołaniu (co też uczyniła) i zostały one rozpatrzone przez organ II instancji. Ponadto trzeba stwierdzić, że w niniejszej sprawie organy mogły odstąpić od bezwzględnego przestrzegania zasady wysłuchania stron zgodnie z art. 10 § 2 kpa. Wymaganie prawidłowej reprezentacji strony, które w zaistniałym kontekście sytuacyjnym nie byłoby racjonalne, pociągnęłoby za sobą dodatkowo niezwykle dotkliwe zakłócenia funkcjonowania organów celnych, co bez wątpienia groziłoby niepowetowanymi szkodami materialnymi w rozumieniu art. 10 § 2 kpa. Tym samym również i te zarzuty skarżącego okazały się bezzasadne.

Brzmienie art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. Jest ono również niezależne od ewentualnej winy sprawcy, przekroczenia ciężaru czy też od zachowania wymaganej masy całkowitej pojazdu, a jedynym i decydującym kryterium nałożenia kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu (por. wyrok NSA z 23 IV 1999 r., sygn. akt II SA 1838/98, wyrok NSA z 13 V 1998 r., sygn. akt II SA 358/98, wyrok NSA z 15 I 1998 r., sygn. akt II SA 1189/97, wyrok NSA z 23 I 1998 r., sygn. akt II SA 1327/97). Dla odpowiedzialności właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm nie ma też znaczenia brak możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu na drogę po załadunku (por. wyrok NSA z 22 IV 1998 r., sygn. akt II SA 1421/97). W tej sytuacji należy uznać, że wydanie zaskarżonego orzeczenia było zasadne.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), orzeczono jak w sentencji.

/-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/B. Popowska

MW