Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1325/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne: Powszechny obowiązek obrony
Siły zbrojne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 628 ust. 1, art. 630 ust. 4, art. 821 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2305
law: Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia WSA Anna Klotz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lutego 2024 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. we [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie przeznaczenia samochodu ciężarowego oraz przyczepy do wykonywania świadczeń na rzecz obrony oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda Kujawsko-Pomorski decyzją z dnia 21 września 2023 r. nr WBZK.II.654.86.2023.PŁ, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z ze zm.) - dalej jako "Kpa", w związku z art. 628 ust. 1, art. 630 ust. 4 i art. 821 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2022 r. poz. 2305 ze zm.) – dalej jako "ustawa", utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia 31 lipca 2023 r. Nr ZKB.5566.17.2023 w przedmiocie przeznaczenia samochodu ciężarowego oraz przyczepy do wykonywania świadczeń na rzecz obrony.

Decyzja organu I instancji została wydana na wniosek Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji we W. z dnia 05.07.2023 r. Nr 24/23 o przeznaczenie rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb, planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny polegających na oddaniu przez P. sp. z o.o. we W. (dalej jako: "Skarżąca") do używania samochodu ciężarowego specjalizowanego do przewozu paliw płynnych nr rejestracyjny [...] i przyczepy specjalizowanej do przewozu paliw płynnych nr rejestracyjny [...], na rzecz 2 Dywizjonu Wsparcia w B. .

Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji w którym zarzuciła naruszenie:

a) art. 628 ust. 5 pkt 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2022 r. poz. 2305 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i wydanie przedmiotowej decyzji w stosunku do rzeczy stanowiących moce usługowe Skarżącej.

b) art. 630 ust. 1 w zw. z art. 629 ust. 1 ww. ustawy poprzez niewłaściwe określenie czasu wykonywania świadczeń rzeczowych.

c) art. 7 i art. 77 § 1 i 2 Kpa, poprzez brak wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, a w konsekwencji oparcie decyzji wyłącznie na niepełnych ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia;

d) art. 80 Kpa, poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego pominięcie, że Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie obrotu paliwami płynnymi, a sprzęt wskazany w decyzji jest przez nią wykorzystywany do tej działalności;

e) art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 Kpa, poprzez uznanie, że uzasadnienie decyzji spełnia wymogi formalne, choć nie zawiera ona uzasadnienia faktycznego i nie odnosi się do faktów podnoszonych przez Skarżącą w toku postępowania.

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania przed organem I instancji.

Wojewoda Kujawsko-Pomorski nie uwzględnił odwołania. W decyzji utrzymującej w mocy orzeczenie organu I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 628 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny - na urzędy i instytucje państwowe, przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego. Natomiast zgodnie z art. 630 ust. 1 "ww. ustawy - Prezydent wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny na wniosek organów i kierowników jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 628 ust. 3 ww. ustawy, w tym m. in. Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji, przy czym decyzję doręcza się posiadaczowi nieruchomości lub rzeczy ruchomej oraz wnioskodawcy na piśmie wraz z uzasadnieniem. Wojewoda wskazał, że tylko wnioski Szefów Wojskowych Centrów Rekrutacji (poprzednio Wojskowych Komendantów Uzupełnień - zmiana Dz.U. z 2022 r. poz. 856) są realizowane zarówno pod względem ilościowym, jak i jakościowym, z uwzględnieniem propozycji zawartych we wnioskach § 11 ust. 4 - Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz.U. z 2004 r. Nr 181, poz. 1872 ze zm.). Wniosek składa się bez potrzeby uzasadnienia. Należy dodać, że pojazdy wskazane we wniosku znajdują się w bieżącym użytkowaniu, posiadają ważne przeglądy. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że skarżąca nie zgłaszała potrzeby dokonania oględzin, które zgodnie z zapisem § 8 ust. 1 - "rozporządzenia w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju", mogą być przeprowadzane ale nie są obligatoryjne.

Odnośnie zarzutu skarżącej, podniesionego w odwołaniu, że przeznaczenie będących w jej posiadaniu pojazdów na cele świadczeń rzeczowych planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny może spowodować ujemne konsekwencje gospodarcze i narazić na straty finansowe, organ wyjaśnił, że art. 634 ustawy o obronie Ojczyzny daje posiadaczowi przedmiotu świadczenia prawo do ryczałtu w wysokości odpowiadającej szkodzie poniesionej wskutek jego dostarczenia oraz stawce jego amortyzacji. Zdaniem organu odwoławczego nie można zatem mówić o narażeniu na ujemne konsekwencje gospodarcze, czy też straty finansowe. Organ dodał, że Strona została zawiadomiona o możliwości wypowiedzenia się w sprawie (pismo z dnia 10.07.2023 r.). W nawiązaniu do wskazanego pisma Skarżąca wyraziła gotowość wsparcia Ojczyzny w przypadku zagrożenia wskazując jednocześnie o kosztach wynajmu/przestoju autocysterny w kontekście rozstrzygnięcia decyzji. Katalog praw i obowiązków posiadacza rzeczy, wobec którego wydano decyzję o przeznaczeniu do wykonania świadczeń rzeczowych planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, określa powołane rozporządzenie "w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju". Obowiązek świadczeń na rzecz obrony RP należy do wszystkich obywateli i jednostek organizacyjnych bez względu na formę własności przedmiotów świadczenia lub wielkości zakładu pracy. Przedmiotem świadczeń rzeczowych nie mogą być jedynie te środki transportowe, maszyny i inny sprzęt określone w art. 628 ust. 5 "Ustawy...". W przepisach ustawy o obronie Ojczyzny problematyka organizowania zadań obronnych realizowanych przez przedsiębiorców została określona w Dziale XXII. Zakres przedmiotowy i podmiotowy zadań obronnych realizowanych przez przedsiębiorców został zawężony tylko do przedsiębiorców wykonujących zadania na rzecz Sił Zbrojnych RP. Przepisy tego działu określiły miedzy innymi: katalog zadań realizowanych przez przedsiębiorców na rzecz Sił Zbrojnych, min utrzymywanie w czasie pokoju mocy produkcyjnych, naprawczych lub usługowych do realizacji tych zadań; możliwość nakładania zadań obronnych dotyczących utrzymywania w czasie pokoju mocy produkcyjnych, naprawczych lub usługowych niezbędnych do realizacji tych zadań - na każdego przedsiębiorcę przez Ministra Obrony Narodowej na podstawie decyzji administracyjnej dotyczącej realizacji tych zadań, a ich wykonywanie nastąpi na podstawie umowy zawartej z przedsiębiorcą przez Ministra Obrony Narodowej; zasady opracowania, aktualizacji i uruchamiania Planu zabezpieczenia potrzeb Sił Zbrojnych RP realizowanych przez przedsiębiorców, który określa: zadania obronne dotyczące utrzymywania mocy produkcyjnych, naprawczych lub usługowych do realizacji zadań związanych z produkcją, naprawą lub usług na rzecz Sił Zbrojnych (zob. wiedza obronna 2022, vol. 281 No. 4 - Przedsiębiorcy w procesie przygotowań obronnych w Polsce. Stan prawny i organizacyjny przygotowań - próba systematyzacji). Decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia 31 lipca 2023 r" Nr ZKB.5566.17.2023 w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony została wydana na podstawie wniosku Szefa Wojskowego CentrumRekrutacji we W. z dnia 05.07.2023 r., Nr 24/23 o przeznaczenie rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny który, wytypował przedmiot świadczenia opierając się na ewidencji, o której mowa w art. 645 "Ustawy...". Jednostki organizacyjne wykonujące zadania na potrzeby obrony państwa określają swoje potrzeby ilościowe i przedmiotowe w zakresie świadczeń rzeczowych pozwalające im na realizację zadań w warunkach zagrożenia bezpieczeństwa państwa w czasie pokoju. Posiadacz rzeczy ruchomej, na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta W. może być wezwany do wykonania świadczenia rzeczowego w czasie pokoju w związku ze sprawdzaniem gotowości mobilizacyjnej, natomiast w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny posiadacz jest obowiązany przystąpić do wykonania świadczenia w terminie i miejscu określonym w decyzji mimo nieotrzymania w tej sprawie wezwania. Organ stwierdził, że ustawodawca w treści § 25 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz.U. z 2004 r. Nr 181, poz. 1872 ze zm.) przewidział, że mogą zaistnieć problemy z wywiązaniem się z obowiązku wynikającego z treści decyzji i wyraźnie określił, iż w razie niemożności oddania przedmiotów świadczeń w określonym terminie i miejscu posiadacz jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić o tym, Prezydenta oraz podać przyczyny uniemożliwiające ich oddanie.

Przedmioty świadczeń rzeczowych podlegają zwrotowi po ustaniu potrzeby ich używania. W czasie pokoju przedmiot świadczenia pozostaje w posiadaniu właściciela. Decyzja Prezydenta W. w części "Pouczenie" określa termin wykonania świadczenia rzeczowego, co wymaga podkreślenia - tylko w razie ogłoszenia mobilizacji lub wybuchu wojny. Przygotowanie obrony Państwa polega na planowaniu w czasie pokoju i przeznaczaniu do wykorzystania na cele świadczeń rzeczowych nieruchomości lub rzeczy ruchomych w razie ogłoszenia mobilizacji lub wybuchu wojny. Wykonywanie świadczeń rzeczowych również uwarunkowane jest przedziałem czasowym, więc wykonanie powyższych świadczeń w czasie pokoju nie może przekraczać 48 godzin w celu sprawdzenia gotowości mobilizacyjnej Sił Zbrojnych, siedmiu dni w związku z ćwiczeniami wojskowymi - art. 629 "Ustawy..." jednakże w czasie ogłoszenia mobilizacji i podczas wojny świadczenia rzeczowe podlegają zwrotowi do chwili ustania potrzeby ich użytkowania - art. 638 ustawy o obronie Ojczyzny.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji nie naruszył przepisów postępowania wyrażonych w art. 7, art. 77, art. 78 oraz art. 80 Kpa . W oparciu o całokształt materiału dowodowego, ustalił, że w istniejącym stanie faktycznym można przeznaczyć samochód ciężarowy specjalizowany do przewozu paliw płynnych nr rejestracyjny [...] i przyczepę specjalizowaną do przewozu paliw płynnych nr rejestracyjny [...] będące w posiadaniu P. sp. z o. o. we W. na rzecz 2 Dywizjonu Wsparcia w B..

P. sp. z o.o. z siedzibą we W. działając przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego wniosła skargę na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 21.09.2023 r., WBZK.II.654.86.2023. Strona zarzuciła:

naruszenie przepisów, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia:

a) art. 7 i art. 77 § 1 i 2 Kpa poprzez brak wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, a w konsekwencji oparcie decyzji wyłącznie na niepełnych ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia;

b) art. 8 § 1 Kpa, poprzez jego niezastosowanie i przeprowadzenie postępowania administracyjnego z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania;

c) art. 15 Kpa, poprzez nierozpoznanie przez organ wskutek wniesienia odwołania sprawy ponownie w całości i oparcie się wyłącznie na ustaleniach organu I instancji;

d) art. 80 Kpa, poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego i pominięcie wynikającego z zebranego materiału dowodowego faktu, że Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie obrotu paliwami płynnymi, a sprzęt wskazany w decyzji jest przez nią wykorzystywany do tej działalności;

e) art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 Kpa, poprzez uzasadnienie decyzji w sposób, który nie spełnia wymogów formalnych, bowiem nie zawiera uzasadnienia faktycznego i nie odnosi się do faktów podnoszonych przez Skarżącą w toku postępowania;

f) art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję, podczas gdy brak było ku temu podstaw prawnych i faktycznych;

g) art. 628 ust. 5 pkt 10 ustawy, poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie przedmiotowej Decyzji w stosunku do rzeczy stanowiących moce usługowe Skarżącej, tj. w stosunku do rzeczy wyłączonych z obowiązku świadczeń rzeczowych;

h) art. 630 ust. 1 w zw. z art. 629 ust. 1 ustawy, poprzez jego niezastosowanie i brak wskazania czasu wykonywania świadczeń rzeczowych;

i) art. 648 ust. 1 i 2 ustawy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem decyzja organu I instancji nie została wydana przez Ministra Obrony.

W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła:

a) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.).

- dalej jako : "P.p.s.a." – o uchylenie decyzji;

b) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a. – wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji,

c) na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 Kpa - wniosła o umorzenie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie;

d) na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. – wniosła o zasądzenie na rzecz Skarżącej od Organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów wynagrodzenia pełnomocnika Skarżącej według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że prowadzi działalność w zakresie obrotu paliwami płynnymi, do której wykorzystuje m.in. samochód ciężarowy do przewozu paliw płynnych o nr rej. [...] oraz przyczepę do przewozu paliw płynnych o nr rej. [...] ("Ruchomości"). Powołane powyżej Ruchomości stanowią specjalistyczny sprzęt, z wykorzystaniem którego Skarżąca rozwozi paliwa płynne do swoich klientów i kontrahentów. Są to zatem składniki przedsiębiorstwa Skarżącej. Niewątpliwie zatem stanowią one moce usługowe przedsiębiorcy, w rozumieniu art. 628 ust. 5 pkt 10 UOO.

Decyzją z dnia 31 lipca 2023 r. Prezydent Miasta W. zobowiązał Skarżącą do spełnienia w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny świadczeń rzeczowych, w postaci udostępnienia Ruchomości do używania 2. Dywizjonowi Wsparcia w B. . Nie określono czasu wykonywania świadczeń rzeczowych, poprzestając na ogólnym sformułowaniu, iż okolicznością zwalniającą przedmiotowe moce usługowe Skarżącej jest "ustanie potrzeby ich używania", co istotnie narusza słuszne interesy Skarżącej. W ocenie skarżącej organ naruszył zasadę dwuinstancyjności.

Skarżąca nadto wskazuje, iż zgodnie z art. 628 ust. 5 pkt 10 UOO "Przedmiotem świadczeń rzeczowych nie mogą być [...] moce produkcyjne, naprawcze lub usługowe przedsiębiorcy." Wykładnia tego przepisu nie rodzi w ocenie Skarżącej żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Niezrozumiałym jest zatem, dlaczego organ I instancji upatruje obowiązku świadczenia rzeczowego właśnie w elemencie definicji "mocy produkcyjnych, naprawczych lub usługowych". Faktem jest, że UOO w art. 2 pkt 17 definiuje powyższe pojęcie poprzez wskazanie, iż należy przez to rozumieć składniki materialne i niematerialne przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę i niezbędne do realizacji przez niego zadań na rzecz obronności państwa w zakresie zabezpieczenia potrzeb Sił Zbrojnych. Nie sposób jednak z powyższego wywodzić możliwości objęcia mocy produkcyjnych, naprawczych lub usługowych świadczeniami rzeczowymi. Wynika to z treści art. 628 ust. 5 pkt 10 UOO, który stanowi, że moce te nie mogą być przedmiotem świadczeń rzeczowych. Do tego jednak Organ nie odniósł się w żaden sposób, poprzestając na stwierdzeniu, że przepisu tego nie stosuje się w niniejszej sprawie. Nie wiadomo jednak absolutnie z czego (w przekonaniu organów) taka konstatacja miałaby wynikać.

Jako podstawę prawną decyzji organu I instancji powołano art. 628 i art. 630 ust. 1 UOO. Są to przepisy zawarte w rozdziale "świadczenia rzeczowe w czasie pokoju". W art. 629 ust. 1 UOO określono maksymalny czas trwania świadczeń rzeczowych. Organ jednak nie uwzględnił tego przepisu przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Powoływany przez Organ przepis art. 638 ust. 2 UOO, tj. przepis o treści: "Przedmioty świadczeń rzeczowych podlegają zwrotowi po ustaniu potrzeby ich używania." znajduje się jednak w innym rozdziale, niż podstawa prawna decyzji organu I instancji, mającym zastosowanie w odmiennych stanach faktycznych. Organ zdaje się jednak nie dostrzegać powyższej rozbieżności i wybiórczo stosować przepisy z różnych działów UOO, dotyczących różnych trybów, wedle własnego uznania i bez uzasadnienia. Nadto, organ nie uzasadnił bowiem należycie swojego stanowiska, czym naruszył art. 107 § 3 k.p.a.

Organ dopuścił się tym samym szeregu naruszeń tożsamych z naruszeniami organu I instancji, a przedstawionymi powyżej. Związane są one z błędami postępowania dowodowego. Nadto organ nie zastosował art. 628 ust. 5 pkt 10 UOO. W uzasadnieniu decyzji nie powołał bowiem żadnych okoliczności natury prawnej, przemawiających za stanowiskiem, iż ruchomości mogą być objęte przedmiotem świadczeń rzeczowych, kiedy to Skarżący jasno wykazał, że ruchomości stanowią jego podstawowe moce usługowe, którymi świadczy usługi i które pozwalają mu zarobić środki na utrzymanie przedsiębiorstwa.

Wskazywanie przez organ, iż jeden z kluczowych elementów decyzji organu I instancji, tj. określenie czasu trwania świadczeń rzeczowych, został zawarty w części "Pouczenie", stanowi pewne kuriozum i naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organów administracji publicznej. To tak, jakby część wyroku Sądu Rzeczypospolitej Polskiej - np. wyroku karnego - w zakresie czasu trwania wymierzonej kary została zawarta w pouczeniu dla skazanego.

Celem zasady ustanowionej w art. 8 § 1 KPA jest stworzenie takiej sytuacji, w której pozycje obywatela i władzy nie kształtują się na zasadzie antagonistycznej polaryzacji, lecz przeciwnie -władza ma prawny obowiązek dążyć do stworzenia takiej atmosfery postępowania, w której obywatel ma zaufanie i jest przekonany, że stojąc przed urzędem - reprezentacją władzy, będzie potraktowany w sposób sprawny, kompetentny, zgodny z prawem oraz maksymalnie uwzględniający jego interesy. W literaturze przedmiotu słusznie także podnosi się, że zasada zaufania stanowi swoistą klamrę, spinającą wszystkie pozostałe zasady ogólne postępowania administracyjnego.

Prawdą jest (zgodnie z powyższym), iż organ II instancji nie może ograniczyć się jedynie do zbadania zarzutów odwołania, jednakże powinny one zostać przez organ zbadane, a wynik tego zabiegu powinien znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Temu jednak organ nie sprostał, bowiem uzasadnienie decyzji nie stwarza w opinii Skarżącej przekonania, iż organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające i zbadał meritum sprawy. W istocie lektura uzasadnienia decyzji kreuje przekonanie Skarżącej, iż organ posłużył się jedynie wzorem uzasadnienia, zawierającym pewne stwierdzenia natury ogólnej, a niemające istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w danym, konkretnym stanie faktycznym.

Nadto organ powołuje przepisy działu XXII ustawy, jako mające zastosowanie do świadczeń rzeczowych spełnianych przez przedsiębiorców na rzecz obronności Ojczyzny. Przepisy te jednak przewidują odmienny tryb wydawania decyzji administracyjnych w tym przedmiocie. W szczególności przewiduje się, że postępowanie to prowadzi Minister Obrony. Z tym jednak nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie i stanowi to kolejny dowód na dowolne przywoływanie jakichkolwiek przepisów z UOO w oderwaniu od stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy.

Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Decyzja została wydana w stanie faktycznym i prawnym, w którym brak było podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia. W ocenie Skarżącej, jedynym dopuszczalnym rozstrzygnięciem organu II instancji byłoby uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania (art. 138 § 1 pkt 2 KPA).

W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Po zbadaniu sprawy w powyższym aspekcie Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 21 września 2023 r. nr WBZK.II.654.86.2023.PŁ, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia 31 lipca 2023 r., Nr ZKB.5566.17.2023.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 628 ust. 1, art. 630 ust. 4 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2022 r. poz. 2305 ze zm.) dalej jako – "ustawa", która zastąpiła ustawę z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2021 r. poz. 372 i 1728)- dalej jako : u.p.o.o. Aktem wykonawczym do powyższej, już nieobowiązującej ustawy, było rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. z 2004 r. Nr 181, poz. 1872 ze zm.) - dalej: rozporządzenie. Należy przy tym zauważyć, że ustawa ta - u.p.o.o. - utraciła swoją moc z dniem 23 kwietnia 2022 r. na mocy art. 823 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r. poz. 655), w której treści art. 819 ustawodawca zastrzegł, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Należy również wyjaśnić, że w myśl art. 821 ustawy o obronie Ojczyzny w mocy zostały utrzymane dotychczasowe przepisy wykonawcze - w tym wydane w oparciu o art. 215 ust. 1 u.p.o.o., a więc również wskazane powyżej rozporządzenie, które zgodnie z wolą ustawodawcy zachowują swoją moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych w oparciu wskazane w treści art. 821 ustawy o obronie Ojczyzny przepisy nowej ustawy - nie dłużej jednak niż przez 18 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Oznacza to, że z dniem 22 października 2023 r. ww. rozporządzenie utraciło moc, ale było obowiązującym aktem począwszy od dnia wszczęcia postępowania wnioskiem Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji we W. z dnia 05.07.2023 r., Nr 24/23 o przeznaczenie rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb, planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny oraz wydania zaskarżonej decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 21 września 2023 r. nr WBZK.II.654.86.2023.PŁ. Powyższe ustalenia dowodzą, że orzekające w sprawie organy administracji orzekały w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Zgodnie ze wskazanym powyżej art. 628 ust. 1 ustawy, na urzędy i instytucje państwowe, przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego. Według ust. 2 tego przepisu świadczenia rzeczowe mogą być wykonywane na rzecz Sił Zbrojnych, jednostek przewidzianych do militaryzacji oraz jednostek organizacyjnych wykonujących zadania na potrzeby obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego. Jak stanowi art. 630 ust. 1 ustawy, wójt (burmistrz, prezydent miasta), na wniosek organów i kierowników jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 620 ust. 1, wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

W zaskarżonej decyzji w oparciu o powyższe przepisy oddano do używania samochód ciężarowy specjalizowany do przewozu paliw płynnych nr rejestracyjny [...] i przyczepę specjalizowaną do przewozu paliw płynnych nr rejestracyjny [...], na rzecz 2 Dywizjonu Wsparcia w B..

Decyzja o przeznaczeniu rzeczy ruchomych, jakimi są pojazdy na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, może być wydana także w czasie pokoju. Z przepisów nie wynika, aby istniało w tym zakresie jakieś ograniczenie czasowe w tym sensie, że taka decyzja mogłaby zostać wydana tylko po ogłoszeniu mobilizacji lub w czasie wojny. Jedynie realizacja świadczenia rzeczowego będącego przedmiotem takiej decyzji przez osobę zobowiązaną następuje właśnie po ogłoszeniu mobilizacji lub w czasie wojny.

W ocenie Sądu organy nie naruszyły w przedmiotowej sprawie art. 7 i art. 77 § 1 i 2 kpa, poprzez brak wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, a w konsekwencji oparcie decyzji wyłącznie na niepełnych ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia.

Tryb postępowania w przedmiocie wydania decyzji w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony uregulowany został w § 6-10 rozporządzenia. Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia do wójta (burmistrza, prezydenta miasta) z wnioskiem o przeznaczenie rzeczy ruchomych na cele świadczeń planowanych do wykorzystania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny występuje - za jednostki organizacyjne Sił Zbrojnych - wojskowy komendant uzupełnień. Wzór takiego wniosku określa załącznik nr 1 do rozporządzenia, w którym wyszczególnia się przedmioty świadczeń oraz dane o ich posiadaczu lub właścicielu. Po otrzymaniu takiego wniosku właściwy wójt (burmistrz, prezydent miasta) wszczyna postępowanie i w toku tak prowadzonego postępowania organ ten może dokonywać oględzin rzeczy ruchomych które, stosownie do zgłoszonych wniosków i własnych potrzeb, mogą być przedmiotem świadczeń (§ 8 ust. 1 rozporządzenia).

Z akt sprawy wynika, że Spółka została prawidłowo zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w pełni odzwierciedla zasoby środków transportowych, jakie znajdują się w posiadaniu skarżącej. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania przez organ I instancji Skarżąca w piśmie z dnia 14 lipca 2023r. oświadczyła, że jest gotowa do wsparcia potrzeb obronnych kraju. Skarżąca miała świadomość, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało wydane w przedmiocie nałożenia obowiązku świadczenia na rzecz obrony, polegającego na przeznaczeniu samochodu specjalizowanego do przewozu paliw płynnych i naczepy do tego, do oddania w używanie w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb, planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Skarżąca nie tylko miała wiedzę o powyższym, ale potwierdziła posiadanie tych pojazdów i wyraziła wolę, do ich wykorzystania w ww. celach, podając jednocześnie przykładowe koszty przestoju pojazdów.

Z uwagi na powyższe, materiał dowodowy, który posłużył do wydania decyzji organu I instancji był kompletny. Skarżąca miała zapewniony czynny udział w postępowaniu. Została również prawidłowo zawiadomiona o możliwości wypowiedzenia się w kwestii zebranej dokumentacji (art. 10 kpa).

W przypadku stwierdzenia w toku oględzin nieprzydatności rzeczy ruchomych na potrzeby świadczeń wójt (burmistrz, prezydent miasta) odstępuje od nałożenia obowiązku świadczenia i zawiadamia o tym organ wnioskujący o nałożenie świadczeń (§ 9 ust. 1 rozporządzenia). Taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie, ponieważ strona skarżąca zapewniła w piśmie o posiadaniu ww. środków transportu i wykazała gotowość ich przekazania.

Z przepisów ustawy o obronie Ojczyzny oraz powyższego rozporządzenia nie wynikają kompetencje dla wójta (burmistrz, prezydent miasta) w ramach prowadzonego postępowania do przeprowadzania oceny, czy zasadnym było wskazanie danej rzeczy ruchomej będącej własnością lub w posiadaniu konkretnego podmiotu jako właściwej na potrzeby mobilizacji i w czasie wojny.

W przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 8 § 1 kpa, polegającego na jego niezastosowaniu i przeprowadzeniu postępowania administracyjnego z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania. Przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Z pism procesowych skarżącej nie wynika na czym miałoby polegać naruszenie zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Materiał dowodowy był kompletny. Procedura w przedmiocie przeznaczenia rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb, planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny jest jednakowa zarówno przed organem I jak i II instancji. Nie było wątpliwości w sprawie co do ustaleń faktycznych. Skarżąca sama po wszczęciu postępowania w sprawie zgłosiła gotowość przekazania do używania samochodu ciężarowego specjalizowanego do przewozu paliw płynnych nr rejestracyjny [...] i przyczepy specjalizowanej do przewozu paliw płynnych nr rejestracyjny [...]. Powyższe rzeczy zostały wyznaczone na wniosek Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji we W. z dnia 05.07.2023 r., Nr 24/23 o przeznaczenie rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb, planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny polegających na oddaniu, na rzecz 2 Dywizjonu Wsparcia w B..

Materiał dowodowy nie wymagał dodatkowych wyjaśnień. Organ posłużył się jedynie wzorem uzasadnienia, zawierającym pewne stwierdzenia natury ogólnej, a niemające istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w danym, konkretnym stanie faktycznym.

Pojazdy wskazane w decyzji były w bieżącym użytkowaniu. Skarżąca, jak powołano powyżej, w piśmie z dnia 14.07.2023 r. wyraziła gotowość do wsparcia Ojczyzny, informując jedynie o kosztach wynajmu /przestoju autocysterny co miało wg. niej pomóc w podjęciu decyzji przez organ I instancji. Skarżąca została zawiadomiona w dniu 01.09.2023 r, o toczącym się postępowaniu przed organem II instancji, jednak nie skorzystała z możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień, nie zgłosiła się również z prośbą o udostępnienie materiałów dowodowych.

Wskazanie przez organ I instancji terminu dostarczenia przedmiotu świadczeń do godziny 08.00 drugiego dnia mobilizacji powinno zostać zawarte zgodnie z wzorem decyzji w pouczeniu. Treść tej informacji nie zmienia jednak faktu, że strona otrzymała pouczenie zgodnie z przepisami prawa, a powyższy błąd redakcyjny decyzji nie ma w ocenie Sądu wpływu na wynik sprawy. Ważne natomiast jest, że strona została pouczona prawidłowo. Natomiast element decyzji organu I instancji jakim jest określenie czasu trwania świadczeń rzeczowych, został zawarty zgodnie z wzorem decyzji po słowach przez okres: "świadczenia etatowe do czasu ustania potrzeby ich używania". Tym samym zarzuty skargi co do redakcji decyzji okazały się nieuzasadnione.

W rozdziale Rozdział 2 ustawy - Świadczenia rzeczowe w czasie pokoju ustawodawca oprócz obowiązku i przedmiotu świadczeń rzeczowych (art. 628 ustawy) zwarł również art. 629 ustawy, dotyczący czasu wykonywania świadczeń rzeczowych. Przepis ten w ustępie pierwszym stanowi, że czas wykonywania świadczeń rzeczowych nie może przekraczać jednorazowo w przypadku pobrania przedmiotu świadczenia:

1) w celu sprawdzenia gotowości mobilizacyjnej Sił Zbrojnych - 48 godzin;

2) w związku z ćwiczeniami wojskowymi - 7 dni.

Organ II instancji powołał powyższe przepisy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uzupełniając tym samym stanowisko organu I instancji. Powyższe świadczy o tym , że organ II instancji rozpoznał sprawę od początku, a nie powielił stanowisko organu I instancji.

Z kolei Sąd uznał, że organ odwoławczy powołał się na treść art. 638 ustawy, aby wyjaśnić Skarżącej z jakiej podstawy prawnej wynika okres używania przedmiotu świadczeń do czasu ustania potrzeby ich używania. Naturalnie zakończenie użytkowania zajętych rzeczy ma ścisły związek z Rozdziałem 3 ustawy - Świadczenia w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Organy administracji rządowej, organy samorządu terytorialnego, przedsiębiorcy i inne jednostki organizacyjne, organizacje społeczne oraz osoby fizyczne mogą być w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny zobowiązane do wykonania świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych do używania przez Siły Zbrojne lub jednostki organizacyjne wykonujące zadania na potrzeby obrony państwa (ust. 1). Przedmioty świadczeń rzeczowych podlegają zwrotowi po ustaniu potrzeby ich używania (ust. 2).

Sąd nie podziela stanowiska zwartego w skardze, że organ II instancji ograniczył się jedynie do zbadania zarzutów odwołania.

Należy wskazać, że obowiązek świadczeń na rzecz obrony RP należy do wszystkich obywateli i jednostek organizacyjnych bez względu na formę własności przedmiotów świadczenia lub wielkości zakładu pracy. Jednostki organizacyjne wykonujące zadania na potrzeby obronności państwa określają swoje potrzeby ilościowe i przedmiotowe w zakresie świadczeń rzeczowych pozwalające im na realizację zadań w warunkach zagrożenia bezpieczeństwa państwa i w czasie pokoju. Należy dodać, że pojazdy wskazany we wniosku znajdują się w bieżącym użytkowaniu (spółka nie zgłaszała w postępowaniu uwag dotyczących stanu pojazdów). Sąd podziela stanowisko organu, że ocena celowości wniosku Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji jest oceną polegającą na sprawdzeniu czy dany sprzęt jest we władaniu danego podmiotu i czy wniosek spełnia wymogi prawne. Wzór wniosku został określony w załączniku nr 1 do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz.U. z 2004 r. Nr 181, poz. 1872 ze zm.), które z dniem 22.10.2023 r. przestało obowiązywać, jednakże w dniu wydawania skarżonych decyzji, było aktualne. Wniosek składa się bez potrzeby uzasadnienia.

Materiał dowodowy zgromadzony w przedłożonych aktach sprawy potwierdza stanowisko organów, że strona skarżąca posiada wymieniony sprzęt. We wniosku wskazano jego numery rejestracyjne, a skarżący faktu tego nie zakwestionował. Decyzja Prezydenta Miasta W. została wydana na podstawie wniosku Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji we W. o przeznaczenie rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Oznacza to, że posiadacz rzeczy ruchomej, na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta W. może być wezwany do wykonania świadczenia rzeczowego w czasie pokoju w związku ze sprawdzaniem gotowości mobilizacyjnej, natomiast w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny posiadacz jest obowiązany przystąpić do wykonania świadczenia w terminie i miejscu określonym w decyzji mimo nieotrzymania w tej sprawie wezwania.

Bez wątpienia nałożenie przez organ administracji obowiązku na adresata decyzji zawsze stanowi potencjalną uciążliwość i dolegliwość - na co zwraca się uwagę w judykaturze (zob. np. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 8 listopada 2016 r., II SA/Bk 616/16 oraz wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r., II OSK 250/17). Z tego też względu zgodnie z wolą ustawodawcy o uprawnieniach i obowiązkach strony w postępowaniu o przeznaczeniu rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny organ rozstrzyga w formie decyzji, której wzór - jak stanowi § 10 rozporządzenia - określa załącznik nr 2 do tegoż rozporządzenia. Wydana w sprawie przez organ I instancji decyzja odpowiada wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Zgodnie z tym wzorem w decyzji organu I instancji określono nazwę i rodzaj przedmiotu świadczenia oraz liczbę sztuk, a dodatkowo - mimo braku takiego wymogu - w decyzji tej wskazano również rodzaj i nr rej. samochodu. W świetle art. 628 u.o.O. w związku z art. 630 u.o.O. nie może być wątpliwości co do tego, że mamy do czynienia z tzw. decyzją związaną.

Oznacza to, że skoro strona nie zgłosiła organowi wad technicznych pojazdu i przyczepy, i nie zachodzą wyłączenia, o których mowa w art. 628 ust. 5 u.o.O., a wniosek pochodził od uprawnionego podmiotu, to należało wydać decyzję o przeznaczeniu samochodu ciężarowego oraz przyczepy do wykonywania świadczeń na rzecz obrony. Ustawodawca w art. 630 ustawy posłużył się sformułowaniem: "(...) wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny".

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne oraz uzasadnienie prawne, spełniające wymogi wynikające z art. 107 § 3 K.p.a.

Zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia Decyzja o przeznaczeniu do wykonania świadczeń, może dotyczyć poszczególnych przedmiotów świadczeń albo ich rodzajów. Przy wydawaniu decyzji, o których mowa w ust. 1, wójt lub burmistrz (prezydent miasta) powinien mieć na względzie, w miarę możliwości, równomierne obciążenie obowiązkiem świadczeń wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających siedzibę na obszarze gminy (ust. 2). Według ust. 3 przepis ust. 2 nie dotyczy przeznaczenia rzeczy ruchomych na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych.

Wnioski wojskowych komendantów uzupełnień o przeznaczenie nieruchomości lub rzeczy ruchomych na cele świadczeń wykonywanych na rzecz Sił Zbrojnych realizuje się w pierwszej kolejności, zarówno pod względem ilościowym, jak i jakościowym, z uwzględnieniem propozycji zawartych w tych wnioskach (ust. 4 ).

Z treści § 11 ust. 3 rozporządzenia w przypadku wydawania decyzji o przeznaczeniu do wykonania świadczeń planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej nie ma zastosowania zasada w miarę możliwości równomiernego obciążenia obowiązkiem świadczeń wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających siedzibę na obszarze gminy, gdy przeznaczenie rzeczy ruchomych następuje na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych. Przedmiotem świadczeń rzeczowych nie mogą być jedynie te środki transportowe, maszyny i inny sprzęt określone w art. 628 ust. 5 ustawy.

Na gruncie poprzednio o obowiązującej ustawy obowiązywało stanowisko, które w ocenie Sądu jest nadal aktualne, że istnieje brak uprawnienia organu gminy do oceny czy dana rzecz ruchoma będzie potrzebna na potrzeby mobilizacji i w czasie wojny (por. wyrok NSA z 21.02.2023 r., III OSK 6940/21, LEX nr 3598616).

W orzecznictwie sądowym utrwalone jest również stanowisko, że organy mają z jednej strony podejmować wszelkie działania w celu ustalenia pełni okoliczności faktycznych sprawy, ale z drugiej strony ustawodawca zastrzega, że mają być to jednocześnie działania niezbędne dla realizacji wspomnianego celu, co w przedmiotowej sprawie przejawiło się ustaleniem przez organ I instancji z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kpa w oparciu o całokształt materiału dowodowego, że w istniejącym stanie faktycznym można przeznaczyć pojazdy będące w posiadaniu P. spółka z o.o. do oddania w używanie na rzecz 2 Dywizjonu Wsparcia w B., wraz z potwierdzeniem ich sprawności i zdolności do wykorzystania (por. wyrok NSA z dnia 26.07.2022r., sygn. akt I OSK 1893/21).

Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 15 kpa, poprzez nierozpoznanie przez organ wskutek wniesienia odwołania sprawy ponownie w całości i oparcie się wyłącznie na ustaleniach organu I instancji.

Sąd stwierdza, że materiał dowodowy zgromadzony przed organem I instancji był kompletny i nie zachodziła potrzeba jego uzupełnienia na etapie postępowania przed organem II instancji.

Wydane w sprawie decyzje podyktowane zostały wnioskiem złożonym do organu administracji wojskowej. Zarówno organ I instancji jak i Wojewoda Kujawsko-Pomorski nie posiadają wiedzy co do potrzeb Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. To organy administracji wojskowej składają wnioski dotyczące nakładania obowiązku określonego świadczenia rzeczowego na rzecz Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Sama treść wniosku wynika z załącznika nr 1 do rozporządzenia. W tej sprawie wniosek został złożony zgodnie z tym załącznikiem do rozporządzenia. Organy administracji cywilnej (w tej sprawie Prezydent Miasta W. i Wojewoda Kujawsko-Pomorski nie mają uprawnień do oceny konieczności lub niezbędności wnioskowanego przedmiotu stanowiącego świadczenie rzeczowe na potrzeby Sił Zbrojnych.

Mając powyższe na względzie należy uznać, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., ponieważ oceniając zgromadzony materiał dowodowy prawidłowo organy orzekły o obowiązku świadczenia rzeczowego w zakresie objętym wydanymi decyzjami.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 80 kpa, poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego i pominięcie wynikającego z zebranego materiału dowodowego faktu, że Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie obrotu paliwami płynnymi, a sprzęt wskazany w decyzji jest przez nią wykorzystywany do tej działalności, organ wyraża stanowisko ,że okolicznością bezsporną jest, że przedmiot świadczenia rzeczowego jest własnością P. spółka z o.o. i jest przez nią wykorzystywany do prowadzonej działalności gospodarczej (przedstawiona dokumentacja). Przygotowanie obrony Państwa polega na planowaniu w czasie pokoju i przeznaczaniu do wykorzystania na cele świadczeń rzeczowych nieruchomości lub rzeczy ruchomych w razie ogłoszenia mobilizacji lub wybuchu wojny. Katalog praw i obowiązków posiadacza rzeczy, wobec którego wydano decyzję o przeznaczeniu do wykonania świadczeń rzeczowych planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz.U. z 2004 r. Nr 181, poz. 1872 ze zm.). W czasie pokoju przedmioty świadczeń pozostają w posiadaniu właściciela, nie zachodzą żadne dolegliwości, które ograniczałyby władztwo właściciela nad przedmiotami świadczeń.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 kpa, poprzez uzasadnienie decyzji w sposób, który nie spełnia wymogów formalnych, bowiem nie zawiera uzasadnienia faktycznego i nie odnosi się do faktów podnoszonych przez Skarżącą w toku postępowania, zdaniem organu wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały wyjaśnione. Ocena ta nie nosi cech dowolności. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji szczegółowo opisuje okoliczności faktyczne i zdarzenia prawne, na tle których doszło do wydania zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutom skargi, organ odwoławczy szczegółowo odniósł się również do zarzutów odwołania, czemu wyraz dał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Z uwagi na powyższe niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja Prezydenta Miasta W. nie narusza przepisów ustawy o obronie Ojczyzny i obowiązującego aktu wykonawczego. Wojewoda Kujawsko – Pomorski prawidłowo wydał decyzję na podstawie posiadanych dowodów i orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta W. .

Wbrew stanowisku skarżącego organ II instancji nie orzekał na podstawie przepisów działu XXII ustawy - Organizowanie zadań realizowanych przez przedsiębiorców na rzecz Sił Zbrojnych.

Sąd nie zgadza się z prezentowaną przez Skarżącą interpretacją przepisu art. 628 ust. 5 pkt 10 ustawy o obronie Ojczyzny, że przedmiotem świadczeń rzeczowych nie mogą być m.in.: "moce produkcyjne, naprawcze lub usługowe przedsiębiorcy", a za takie Skarżąca spółka uznaje wskazane do przeznaczone do zasobów rzeczowych na cele obronności - dwa pojazdy wykorzystywane przez Skarżącą do prowadzonej działalności gospodarczej. Ustawodawca w słowniczku ustawy o obronie Ojczyzna zawarł definicję mocy produkcyjnych, naprawczych lub usługowych - należy przez to rozumieć składniki materialne i niematerialne przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę i niezbędne do realizacji przez niego zadań na rzecz obronności państwa w zakresie zabezpieczenia potrzeb Sił Zbrojnych (art. 2 pkt 17 ustawy). Zatem łącznie muszą być spełnione dwa warunki : przeznaczone do prowadzenia działalności i niezbędne do realizacji zadań na rzecz obronności. Przepis art. 648 ust. 1 pkt 2 wskazuje, kiedy jest spełniony warunek niezbędności do realizacji zadań na rzecz obronności "Zadania realizowane przez przedsiębiorców na rzecz Sił Zbrojnych obejmują m.in.: utrzymywanie w czasie pokoju mocy produkcyjnych, naprawczych lub usługowych niezbędnych do realizacji zadań, o których mowa w pkt 1"; Zadania na rzecz Sił Zbrojnych, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, są nakładane na przedsiębiorcę w drodze decyzji administracyjnej, wydawanej przez Ministra Obrony Narodowej (ust. 2). Wykonywanie zadań w zakresie określonym w ust. 1 pkt 1 i 2 następuje na podstawie umowy zawartej z przedsiębiorcą przez Ministra Obrony Narodowej (ust. 6). Dopiero posiadanie zawartej umowy przez przedsiębiorcę z ministrem Obrony Narodowej na podstawie wydanej przez MON decyzji, jest podstawą do zastosowania wyłączenia od przeznaczenia do zasobów rzeczowych, które jest uregulowane w art. 628 ust. 5 pkt 10 ustawy o obronie Ojczyzny.

Skarżący nie wykazał się posiadaniem takiej decyzji wydanej przez MON, jak też nie przedłożył stosowanej umowy, dlatego też do niego nie mogło mieć zastosowania przytoczone powyżej wyłączenie.

Ponadto należy podkreślić powołując się na zapis art. 657 ustawy, że przedsiębiorcą realizującym zadania na rzecz Sił Zbrojnych może być wyłącznie przedsiębiorca posiadający moce produkcyjne, naprawcze lub usługowe, które mogą być wykorzystane do realizacji zadań, o których mowa w art. 648 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o obronie Ojczyzny.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 630 § ust. 1 w zw. z art. 629 ust. 1 ustawy, poprzez jego niezastosowanie i brak wskazania czasu wykonywania świadczeń rzeczowych, to wykonywanie świadczeń rzeczowych uwarunkowane jest przedziałem czasowym, więc wykonanie powyższych świadczeń w czasie pokoju nie może przekraczać 48 godzin w celu sprawdzenia gotowości mobilizacyjnej Sił Zbrojnych, siedmiu dni w związku z ćwiczeniami wojskowymi - art. 629 ustawy, jednakże w czasie ogłoszenia mobilizacji i podczas wojny świadczenia rzeczowe podlegają zwrotowi do chwili ustania potrzeby ich użytkowania - art. 638 ustawy.

Przepisy w art. 628 ust. 5 ustawy przewidują jakie rzeczy nie mogą być przedmiotem świadczeń rzeczowych i jeśli chodzi o środki transportowe to takiemu wyłączeniu, zgodnie z pkt 1 tej normy prawnej podlegają tylko te, które znajdują się w posiadaniu:

a) jednostek organizacyjnych służących bezpośrednio działalności Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, ministerstw i urzędów wojewódzkich oraz Narodowego Banku Polskiego, banków, izby rozliczeniowej, o której mowa w art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 2439 ze zm.), spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, a także Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych,

b) jednostek organizacyjnych podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych odpowiednio przez Ministra Obrony Narodowej, Ministra Sprawiedliwości, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ministra właściwego do spraw informatyzacji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu, Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego oraz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej,

c) przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych państw obcych oraz innych przedstawicielstw i instytucji zrównanych z nimi w zakresie przywilejów i immunitetów na mocy ustaw, umów lub powszechnie ustalonych zwyczajów międzynarodowych, jak również członków tych przedstawicielstw, urzędów i instytucji oraz członków ich rodzin, a także innych osób zrównanych z nimi w zakresie przywilejów i immunitetów, jeżeli nie posiadają obywatelstwa polskiego,

d) jednostek przewidzianych do militaryzacji i zmilitaryzowanych;

W art. 628 ust. 5 pkt 5) ustawy ustawodawca wprost postanowił, że przedmiotem świadczeń rzeczowych nie mogą być przedmioty wyłączone spod egzekucji stosownie do przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z wyjątkiem narzędzi prostych oraz środków transportowych. Ustawa o obronie Ojczyzny nie definiuje na swoje potrzeby pojęcia "środki transportowe". Zgodnie z art. 2 pkt 31 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 988), pojazd to środek transportu przeznaczony do poruszania się po drodze oraz maszyna lub urządzenie do tego przystosowane, z wyjątkiem urządzenia wspomagającego ruch. Środek transportu jest więc pojęciem szerszym niż pojazd i niewątpliwie samochód ciężarowy - cysterna mieści się w tym pojęciu.

Pojazdy ujęte w zaskarżonej decyzji nie mieszczą się w katalogu rzeczy zawartych w art. 628 ust. 5 pkt 1) i 5) ustawy wynika, że tego typu pojazdy, jak te, które obejmują decyzje nie zostały wyłączone ze świadczeń rzeczowych objętych art. 628 ust. 1 i możliwości przeznaczenia ich na rzecz Sił Zbrojnych. Nawet gdyby ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479) przewidywała wyłączenie spod egzekucji (a tak nie jest – zob. art. 8 § 1 pkt 4), to art. 628 ust. 5 pkt 5 u.o.O. stanowi w tym wypadku lex specialis, na mocy której przepisy o wyłączeniu spod egzekucji nie mają zastosowania. Przy czym nie przewidziano w ww. przepisie żadnych dodatkowych ograniczeń w odniesieniu do takich środków. Nie mają więc, w świetle tych norm znaczenia takie okoliczności, że bez nich skarżący zostanie pozbawiony możliwości zarobkowania w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Przepisy u.o.O. są konsekwencją konstytucyjnego obowiązku obrony Ojczyzny, w szczególności wynikającego z art. 85 Konstytucji RP.

Dodać należy, że w § 3 pkt 1) rozporządzenia jest mowa o tym, że obowiązek świadczeń rzeczowych planuje się i nakłada, przeznaczając nieruchomość i rzeczy ruchome na uzupełninie etatowych potrzeb wynikających z wojennych struktur organizacyjnych jednostek organizacyjnych sił zbrojnych oraz jednostek organizacyjnych wykonujących zadania na potrzeby obrony państwa, zwanych "potrzebami etatowymi". W pkt 2 zaś jest mowa o potrzebach doraźnych. Nie są wiec zasadne zarzuty dotyczące użytego w decyzji sformułowania "potrzeby etatowe". Z § 5 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia wynika, że na osobach i posiadaczach, którym doręczono w czasie pokoju decyzję o przeznaczeniu do rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych wykonywanych w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, spoczywa obowiązek wykonania świadczeń, w przypadku zaistnienia takiej sytuacji, w terminie i miejscu określonym w tych decyzjach. Rozporządzenie zostało wydane w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 219 ust. 8 ustawy o powszechny obowiązku obrony i w ocenie Sądu nie wykracza poza ramy delegacji. Rozróżnienie potrzeb ma charakter wyłącznie porządkowy i nie wpływa na zakres obowiązków strony.

Sąd nie znalazł więc żadnych podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji przewidzianych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Dlatego skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.