Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1760/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17  ust. 1, ust. 1a  i 1 b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2023 roku sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 19 września 2022 r., nr SKO.NP/4115/319/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarżąca I. S. zwróciła się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką S. B. legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z 24 sierpnia 2019 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe.

Decyzją Wójta Gminy R. z 5 sierpnia 2022 r., znak: [...] orzeczono o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia uzasadniono niespełnieniem przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która uzależnia ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

art. 7, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 187) poprzez błędne ustalenie, iż w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka nie podejmowania pracy przez skarżącą, podczas gdy skarżąca nie podjęła zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, co skutkowało wadliwym zastosowaniem art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych,

art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji niezgodnie z wymogami wynikającymi z rzeczonego przepisu, w tym poprzez:

brak wyjaśnienia dlaczego uznano za niewiarygodne oświadczenie skarżącej złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań o nie podejmowaniu przez nią zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką,

nie wyjaśnienie podstawy prawnej wydawanej decyzji, a to dlaczego w realiach niniejszej sprawy nie została spełniona przesłanka nie podejmowania zatrudnienia, jak w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co uniemożliwiło skarżącej skuteczne wdanie się w spór i dokonanie kontroli instancyjnej przez organ II instancji.

Zarzucono także naruszenie przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, a to art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu literalnej treści tego przepisu, bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r, sygn. akt K 38/13.

Decyzją z 19 września 2022 r., nr SKO.NP/4115/319/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia stwierdzono, że jakkolwiek w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b cyt. ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, to jednak zaskarżona decyzja odpowiada prawu gdyż w sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy rezygnacją z pracy lub jej niepodejmowaniem przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Powołując się na okoliczności faktyczne sprawy wskazano, że matka skarżącej jest osobą długotrwale chorą, leżącą, która nie jest w stanie samodzielnie wykonać jakichkolwiek czynności samoobsługowych. Legitymuje się dodatkowo orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji. W kwietniu 2021 r. doznała wylewu i z tego powodu ma niedowład lewej części ciała. Ponadto leczona jest reumatologicznie, kardiologicznie i okulistycznie. Kontakt z nią jest utrudniony, nie jest ona w stanie zakomunikować swoich potrzeb, dlatego wszelkie czynności takie jak karmienie, czy podawanie leków są prowadzone zgodnie z przygotowanym przez wnioskodawczynię harmonogramem. W karcie oceny stanu pacjenta sporządzonej według skali Barthel uzyskała 0 pkt.

Skarżąca sprawując opiekę nad matką wykonuje takie czynności jak: czynności higieniczne, przebieranie, zmiana pampersa, smarowanie przeciw odleżynom, pomiar temperatury i ciśnienia podawanie leków, przygotowywanie i podawanie posiłków, aranżowanie wizyt lekarskich, wyprowadzanie na spacer na wózku inwalidzkim. Oprócz tego skarżąca wykonuje wszystkie czynności związane z prowadzeniem i utrzymaniem domu.

Skarżąca ma szóstkę rodzeństwa jednak – jak podała – rodzeństwo z racji posiadania własnych rodzin, odrębnego zamieszkiwania, pracy zawodowej oraz własnych problemów zdrowotnych, nie jest w stanie zapewnić całodobowej opieki matce.

Analizując historię zatrudnienia skarżącej wskazano, że jej ostatnie zatrudnienie miało miejsce w Irlandii w 2011 r. i w tym roku wróciła do Polski razem z córką, którą urodziła w 2010 r. W 2014r. urodziła drugie dziecko, w związku z czym, jak wskazała, nie mogła podjąć zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad dziećmi oraz ojcem, który zmarł w 2015 roku. W 2019 r. skarżąca urodziła trzecie dziecko i nie podejmowała zatrudnienia bo – jak podała - stan matki wymagał już całodobowej opieki.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie brak jest bezpośredniego związku przyczynowo skutkowego, pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub ich niepodejmowania, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką. Nie kwestionując złego stanu zdrowia matki i faktu sprawowania opieki nad nią przez skarżącą stwierdzono, że niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą w ciągu ostatnich lat nie było spowodowane wyłącznie koniecznością sprawowania opieki nad matką ale także opieką i wychowywaniem dzieci. Ponadto wskazano, że oprócz skarżącej jej matka posiada jeszcze sześcioro dzieci, które w równym stopniu, co skarżąca obciążone są obowiązkiem alimentacyjnym wobec matki. Zatem w ocenie organu rodzeństwo może wspólnie realizować obowiązek alimentacyjny, a wskazywane przez skarżącą okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, zawodowej i zdrowotnej rodzeństwa nie zwalniają ich z tego obowiązku.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a/ art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 187) poprzez:

- błędne ustalenie, iż w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka

rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź jego niepodejmowania, gdyż rzekomo nie istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją przez Skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź jego niepodejmowania, a sprawowaniem przez nią opieki nad osobą niepełnosprawną, podczas gdy skarżąca nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, co skutkowało wadliwym zastosowaniem art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych,

- błędne przyjęcie, że rodzeństwo skarżącej ma możliwość sprawowania opieki nad ich matką lub partycypowania w jej finansowaniu, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym wywiadu środowiskowego jednoznacznie wynika, że rodzeństwo skarżącej nie ma możliwości sprawowania opieki nad ich matką, ani partycypowania w jej finansowaniu,

co miało istotny wpływ na wydanie i treść decyzji organu II instancji, gdyż doprowadziło do bezpodstawnego nie ustalenia, iż została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jego nie podejmowania w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz nie ustalenia, że rodzeństwo skarżącej nie ma możliwości sprawowania opieki nad ich matką, ani partycypowania w jej finansowaniu, co skutkowało wadliwym zastosowaniem art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych,

b/ art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedopełnienie przez organ II instancji wymogów w zakresie wskazania w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia, na podstawie której stwierdził, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje dziecku osoby wymagającej opieki, jeśli pozostałe jej dzieci mogą finansować opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem lub sprawować ją osobiście oraz jej wyjaśnienia, co uniemożliwiło skarżącej skuteczne wdanie się w spór i dokonanie kontroli przez tut. Sąd

c/ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez wadliwe utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy spełnione były wszystkie przesłanki dla pozytywnego rozpatrzenia przedmiotowego odwołania, co skutkowało bezpodstawnym nie zastosowaniem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.,

d/ art. 79a § 1 w zw. z art. 10 § 1, 2 k.p.a. przez nie zapewnienie stronie możliwości wykazania zakwestionowanych dopiero w decyzji odwoławczej okoliczności faktycznych, w tym, iż posiadanie przez Skarżącą dzieci powoduje, że nie mogła ona nie podejmować zatrudnienia celem opieki nad matką, a gdyby skarżąca miała rzeczoną możliwość to podjęłaby ona stosowną inicjatywę dowodową celem wykazania, iż posiadanie przez nią dzieci nie powoduje, że nie mogła ona nie podejmować zatrudnienia celem opieki nad matką, co miało istotny wpływ na wydanie i treść decyzji organu II instancji, gdyż doprowadziło do bezpodstawnego nie ustalenia, że posiadanie przez skarżącą dzieci nie powoduje, że nie mogła ona nie podejmować zatrudnienia celem opieki nad matką., co skutkowało wadliwym zastosowaniem art. 17 ust 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych,

Zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 17 ust. 1 a pkt 1-3 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez ich wadliwą wykładnię, a to rozumienie rzeczonych przepisów w sposób nieprawidłowy w odniesieniu do przyjętych reguł, w tym orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, polegające na uznaniu, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje dziecku osoby wymagającej opieki, jeśli pozostałe jej dzieci mogą sprawować osobiście lub finansować opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem, podczas gdy w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych brak jest jakiegokolwiek przepisu warunkującego przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od rzeczonych okoliczności, ergo świadczenie pielęgnacyjne przysługuje dziecku osoby wymagającej opieki, nawet jeśli pozostałe jej dzieci mogą osobiście sprawować opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem lub ją finansować, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie rzeczonego przepisu i wadliwe utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Materialną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 17 ust. 1 i ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615) dalej także jako: "u.ś.r.".

Zgodnie treścią art. 17 ust. 1 i ust. 1b cyt. ustawy

świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy Sąd zauważa, że słuszne jest stanowisko Kolegium, zgodnie z którym, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b cyt. ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b cyt. ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 cyt. ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium.

Wobec powyższego, Kolegium prawidłowo uznało, że moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b cyt. ustawy.

W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo przyjął także, że w sprawie nie zaistniała przesłanka w postaci związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją lub nie podejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką.

Jeśli chodzi o powody rezygnacji z zatrudnienia to organ trafnie wskazał, że w okresie kilku lat przed złożeniem wniosku, a właściwie od 2011 r. kiedy to skarżąca wróciła do Polski, nie była aktywna zawodowo, zajmowała się w tym czasie wychowaniem trójki dzieci urodzonych w latach 2010, 2014 i 2019. A zatem powodem rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w tym czasie nie była wyłącznie potrzeba sprawowania opieki nad matką.

Odnosząc się do złożonych w toku postepowania oświadczeń M. R., J. C. i G. J. o istnieniu dla skarżącej perspektywy zatrudnienia w 2021 r. i 2022 r. i jej odmowie z uwagi na potrzebę sprawowania opieki nad matką Sąd uznał, że ocena organu jakoby były one "gołosłowne i koniunkturalne" jest nieuprawniona. Nie mniej jednak dowody te podlegają ocenie w zestawieniu z całym materiałem dowodowym zebranym w sprawie w kontekście wystąpienia przesłanek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Słusznie organ zwrócił uwagę, że w czasie, którego dotyczą ww. oświadczenia skarżąca zajmowała się również trójką dzieci w tym najmłodszym w wieku 2 lat i od wielu lat była osobą bierną zawodowo. W ocenie Sądu zatem oświadczenia te same w sobie nie przesądzają o istnieniu związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki nad matką, a niepodejmowaniem zatrudnienia.

Co do braku możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia z uwagi na potrzebę sprawowania opieki nad matką wskazać należy, że skarżąca w ramach opieki nad matką wykonuje takie czynności jak: czynności higieniczne, przebieranie, zmiana pampersa, smarowanie przeciw odleżynom, pomiar temperatury i ciśnienia podawanie leków, przygotowywanie i podawanie posiłków, aranżowanie wizyt lekarskich, czy wyprowadzanie na spacer na wózku inwalidzkim. Oprócz tego skarżąca wykonuje wszystkie czynności związane z prowadzeniem i utrzymaniem domu.

Nie ulega wątpliwości, że matka skarżącej jest osobą bardzo chorą (leżącą, częściowo sparaliżowaną, słabo komunikatywną) i z uwagi na liczne schorzenia wymaga stałej opieki. Mieszka razem ze skarżącą i jej rodziną. Nie mniej jednak takie czynności, jak przygotowywanie posiłków i ich podanie, podanie leków, zakładanie pampersów, ubieranie, czy czynności higieniczne, jak myjcie, kąpiel, a tym bardziej czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego trudno uznać za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności opiekuna. Są to bowiem typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i mają pod opieką starszych i z reguły schorowanych rodziców, a które wykonują przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, czy też w dni wolne od pracy.

Ponadto matka skarżącej ma jeszcze oprócz skarżącej szóstkę dzieci. Nie sposób zatem przyjąć, aby przy odpowiedniej organizacji opieki nad matką przez skarżącą i jej rodzeństwo lub zatrudnieniu opiekuna, skarżąca nie mogła podjąć zatrudnienia, chociażby na pół etatu.

Nawet jeżeli przyjąć, że jeden z braci ma problemy z alkoholem, a z jedną z sióstr nie ma kontaktu, to nadal pozostaje czwórka rodzeństwa, a takie powody jak posiadanie własnej rodziny, czy aktywność zawodowa nie zwalnia z ciążącego na dzieciach obowiązku alimentacyjnego wobec matki. Jedna z sióstr zgodnie z oświadczeniem skarżącej nie ma środków finansowych żeby ją wesprzeć w opiece natomiast jest osobą bezrobotną, a zatem jest bardziej dyspozycyjna czasowo. Sąd w składzie orzekającym podziela dominujący w orzecznictwie pogląd, iż wykonywanie zatrudnienia przez dzieci osoby wymagającej opieki czy nawet zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że nie są one w stanie sprawować opieki nad rodzicem (zob. np. wyrok WSA w Opolu z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 66/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1201/20). Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zakładzie karnym, przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, innym zakładzie administracyjnym, w którym władztwo zakładowe ogranicza sposobność określonego postępowania, a także stan zdrowia, który obiektywnie nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa niewątpliwie mogą utrudniać sprawowania opieki matką, jednak jej nie uniemożliwiają. Skarżąca nie wskazała aby przynajmniej czwórka z szóstki rodzeństwa posiadała obiektywne przeszkody uniemożliwiające wsparcie skarżącej w sprawowaniu opieki nad matką.

Nadto wskazać należy, że świadczenie alimentacyjne nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki nad osobą jej wymagającą, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 maja 1990 r., sygn. akt III CZP 21/90, stwierdził, że: "Obowiązek alimentacyjny należy do kategorii stosunków obligacyjnych, a ze względu na swe źródło należy do zobowiązań prawnorodzinnych. Polega on na czynnościach mających na celu zaspokojenie potrzeb osoby, która sama utrzymać się nie może, a więc na różnorakich świadczeniach. Obejmuje on dostarczanie środków utrzymania, a w razie potrzeby także środków wychowania". Z kolei w doktrynie wskazuje się: "W art. 128 k.r.o. ustawodawca określił również przedmiot świadczenia alimentacyjnego, który stanowią środki utrzymania, a w miarę potrzeby także środki wychowania osoby uprawnionej. W przepisie chodzi o świadczenie pieniężne" (G. Jędrejek, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2019). Zatem niemożność sprawowania osobistej opieki przez dzieci osoby wymagającej opieki przez wzgląd na pracę, nie stanowi zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego, którego celem jest dostarczanie środków niezbędnych do egzystencji osoby uprawnionej. Obowiązek alimentacyjny nie jest bowiem związany z osobistą opieką (zob. także wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1440/20).

Zdaniem Sądu, w sytuacji – gdy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji, w stosunku do których brak jest obiektywnych przeszkód w realizacji ustawowego obowiązku, brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją) z zatrudnienia, a opieką nad osobą niepełnosprawną, ponieważ w opiece powinny uczestniczyć również pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji, a zatem nie zachodzi konieczność rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia w celu opieki nad matką (por. wyrok WSA w Krakowie z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1127/22).

Sprzeczna z prawem, w tym normami konstytucyjnymi (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP) nakazującymi pomoc Państwa rodzinom w trudnej sytuacji oraz ww. ustawami, a także nie do pogodzenia z interesem społecznym (art. 7 kpa.) byłaby taka wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., z której wynikałoby, że obowiązki Państwa obejmujące pomoc rodzinie wyprzedzałyby obowiązki alimentacyjne dzieci względem rodziców. W takiej sytuacji doszłoby do przerzucenia realizacji tych obowiązków na całe społeczeństwo, w sytuacji gdy powinny one zostać zrealizowane przez członków rodziny zobowiązanych do alimentacji. Doprowadziłoby to też do - z jednej strony - uprzywilejowania tych, którzy nie wywiązują się ze swych obowiązków wobec rodziców (gdyż to Państwo będzie płacić jednemu z wielu dzieci za opiekę nad rodzicem, zwalniając pozostałych faktycznie i finansowo z zapewnienia opieki rodzicowi) a – z drugiej strony - dodatkowego obciążenia tych, którzy wywiązują się ze swych obowiązków względem swoich rodziców a mimo to, ich podatki przeznaczane byłyby na pomoc osobom, których dzieci z tych obowiązków się nie wywiązują.

W konsekwencji, godziłoby to w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, wyrażoną w art. 32 ust. 1, czy też zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Pominięcie przy wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. regulacji k.r.i.o. w zakresie konieczności wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego dzieci względem rodzica naruszałoby też zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji RP), czy obowiązek przestrzegania prawa RP (art. 83 Konstytucji RP). (por. wyrok WSA z dnia 19 października 2022 r., III SA/Kr 589/22).

Zdaniem Sądu, limitowanie dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o zobiektywizowane kryterium – konieczność wypełnienia przez wszystkie dzieci obowiązku alimentacyjnego względem rodzica nie może zostać uznane za naruszenie kryteriów przyznania tego świadczenia wyrażonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Ustawa ta jest jedną z wielu ustaw obowiązujących w polskim systemie prawnym i w żaden sposób nie uchyla, czy nie ogranicza obowiązków dzieci wobec rodziców ( por. wyrok WSA w Krakowie z 5 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 918/22).

Sąd nie kwestionuje złego stanu zdrowia matki skarżącej i konieczności pomocy matce przez skarżącą (do czego też, jako córka jest zobowiązana zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym), jednak samo sprawowanie opieki, jak wyżej podkreślono, nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ww. ustawy, samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie została oparta na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione przez organy ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Decyzja ta zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako bezzasadną.