Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 461/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 35
journal: Dz.U. 2022 poz 1191
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2024 r. sprawy ze skargi M. C. (C.) na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 15 lutego 2024 r. nr SOIa.621.32.2023 w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia 31 października 2023 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W. spółka z o.o. z siedzibą w W.. ul. [...] (dalej w skrócie: "wnioskodawca"), wnioskiem z dnia 11 stycznia 2023 r., skierowanym do Prezydenta Miasta W1., zwróciła się o wymeldowanie M. C. z lokalu mieszkalnego przy ulicy [...] w W1.. W uzasadnieniu podano, że w dniu 6 września 2022 r. wnioskodawca nabył od A. C. udział wynoszący ½ przedmiotowego lokalu mieszkalnego, którego współwłaścicielką jest D. C. (matka M. C.), co poświadcza zapis w księdze wieczystej. W tym lokalu zostały pozostawione rzeczy i komornik dokonał ich protokolarnego spisu, a od dnia 16 grudnia 2022 r. w uprzątniętym lokalu przebywa osoba upoważniona przez wnioskodawcę do opieki nad nim.

W dniu 18 stycznia 2023 r. W. Spółka z o.o. z siedzibą w W. ul. [...], reprezentowana przez J. G., sprzedała posiadany udział wynoszący ½ lokalu mieszkalnego w W1. przy ulicy [...] na rzecz W. spółka z o.o. z siedzibą w W. ul. [...] nr [...] (dalej w skrócie: "Spółka"), która jest reprezentowana w niniejszym postępowaniu przez A. G..

Decyzją z dnia 12 kwietnia 2023 r., nr [...], Prezydent Miasta W1. (w skrócie: "organ I instancji"), orzekł o wymeldowaniu M. C. z pobytu stałego w lokalu położonym przy ulicy [...] w W1. (k. 105-109 akt administracyjnych).

M. C. złożył odwołanie od tej decyzji, w którym domagał się jej uchylenia i umorzenia postępowania ewentualnie jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji (k. 113).

Wojewoda Śląski decyzją z dnia 7 czerwca 2023 r., nr [...] uchylił decyzję Prezydenta Miasta W1. z dnia 12 kwietnia 2023r., nr [...], oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego (k. 148-151).

W dniu 22 czerwca 2023 r. D. C. skierowała do Prokuratury Rejonowej w W1. zawiadomienie o zaginięciu z mieszkania cennych i wartościowych przedmiotów, w tym też dokumentów, których nie odnotowano w protokole komornika o sygn. akt [...] z zajęcia lokalu mieszkalnego w W1. przy ulicy [...]

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji decyzją z dnia 31 października 2023 r., nr [...], orzekł o wymeldowaniu M. C. z miejsca pobytu stałego z lokalu przy ulicy [...] w W1. (k. 363- 367). W uzasadnieniu decyzji zaznaczył, że M. C. i D. C. zostali przesłuchani w dniu 1 sierpnia 2023 r. i wyjaśnili, że mieszkali w przedmiotowym lokalu do wymiany zamków w drzwiach, tj. 25 listopada 2022 r. i tam koncentrowali swoje sprawy życiowe. Później przebywali w W1., jak również w okolicy Z.. Jednak świadkowie nie potwierdzili tej okoliczności, bowiem zeznali, że często wyjeżdżali z lokalu z różną częstotliwością i przebywali w nim około raz na miesiąc na kilka dni. Zdaniem D. C., wyrażonym w dniu 1 sierpnia 2023 r., nie widzi ona możliwości zamieszkiwania w tym lokalu dopóki Spółka jest jego współwłaścicielem, oraz nie wyraża zgody na wykup jej udziału przez Spółkę, jak również nie podjęła żadnych kroków w kierunku zniesienia współwłasności. Organ I instancji uznał, że sprawa dotycząca wpisu współwłasności do księgi wieczystej została oddalona, jak też umorzono śledztwo w sprawie składania fałszywego oświadczenia przez A. G., podczas oględzin tego lokalu w dniu 23 lutego 2023 r. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wywiódł końcowo, że w sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 1191, dalej w skrócie: "ustawa"), bowiem M. C. i D. C. bez wymeldowania opuścili miejsce stałego pobytu.

Pismem z dnia 16 listopada 2023 r. M. C. złożył odwołanie od powyższej decyzji. Zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie prawa procesowego, zwłaszcza art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej w skrócie: "k.p.a."), poprzez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego i błędne uznanie za udowodnione okoliczności, że nie posiada centrum życiowego na terenie W1. oraz nie zamieszkiwał na stałe w mieszkaniu tam położonym, a jego opuszczenie miało charakter trwały i dobrowolny, oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 35 ustawy, poprzez jego wymeldowanie z pobytu stałego. W związku z tym wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu skargi podał, że do miesiąca listopada 2022 r. wraz z matką mieszkał w przedmiotowym lokalu i bez jego zgody został on wynajęty nieznanym lokatorom, co potwierdzają świadkowie: J. C., D. D. i J. P.. W tym lokalu odbywał kwarantannę, w związku z zarażeniem wirusem SARS-CoV-2 i był dozorowany przez Policję. Miejscem jego stałego przebywania jest nadal W1., w którym ma centrum życiowe, robi zakupy, tankuje paliwo i się stołuje. Nocuje w Gościńcu [...], dlatego uważa, że został zmuszony do opuszczenia lokalu mimo, iż jego matka i on wnieśli do Sądu Rejonowego pozew o naruszenie posiadania i sprawa jest prowadzona pod sygnaturą akt [...].

Wojewoda Śląski decyzją z dnia 15 lutego 2024 r., nr SOla.621.32.2023, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 31 października 2023 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia odniósł się do przesłanek wymeldowania i szczegółowo opisał stan faktyczny sprawy, w którym nie ulega wątpliwości, że przedmiotowy lokal stanowi współwłasność D. C. (1/2) oraz Spółki (1/2). M. C. wraz z matką złożył w dniu 8 lutego 2023 r. do Sądu Rejonowego w W1. pozew o ochronę naruszonego przez wnioskodawcę posiadania przez jego matkę lokalu. Wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w W1. oddalił ich powództwo. D. C. w piśmie z dnia 2 lutego 2024 r. wskazała, że złożyła od tego wyroku apelację do sądu drugiej instancji. Zdaniem Wojewody Śląskiego ustalenia poczynione przez Sąd Rejonowy w zakresie braku naruszenia posiadania lokalu przez wnioskodawcę nie mogły pozostać obojętne dla rozstrzygnięcia. D. C. wystąpiła do Sądu Rejonowego w W1. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych ze skargą na wpis w księdze wieczystej o numerze [...] z dnia [...]. Postanowieniem z dnia [...] Sąd Rejonowy w W1. Wydział [...] Ksiąg Wieczystych utrzymał w mocy zaskarżony wpis. W toku postępowania przed organem I instancji wnioskodawca załączył dokumenty potwierdzające próby nawiązania kontaktu z M. C. i D. C. oraz przekazania nowego kompletu kluczy do lokalu, który objął we współposiadanie. Do wniosku o wymeldowanie załączono skany korespondencji sms o możliwości odebrania z lokalu rzeczy oraz kompletu kluczy (z dnia 25 i 27 listopada 2022 r.). Ani M. C. ani D. C. nie nawiązali kontaktu z nowym współposiadaczem lokalu, a podczas przesłuchania dnia 3 lutego 2023 r. D. C. oświadczyła, że: "Wciąż nie ma dostępu do lokalu, jednak nie zwracała się do spółki W. o udostępnienie kluczy ponieważ nie chce im ujawniać swojego wizerunku". Z całokształtu materiału dowodowego Wojewoda Śląski wywiódł wniosek, że M. C. i D. C. przed wrześniem 2022 r., tj. przed nabyciem 1/2 udziału we własności spornego lokalu przez wnioskodawcę, miali do niego swobodny dostęp, jednakże nie zamieszkiwali w nim na stałe. Z zeznań świadków - sąsiadów wynikało, że przyjeżdżali do lokalu okresowo na przestrzeni kilku lat przed 2022 r. oraz spędzali w nim kilka dni, a następnie znów wyjeżdżali. Powyższe potwierdza także zużycie energii elektrycznej wiatach 2018 - 2022, protokół sporządzony przez komornika sądowego z dnia 16 grudnia 2022 r. (k. 3) oraz dokumentacja fotograficzna wykonana w dniu 6 września 2022 r., stanowiąca załącznik do protokołu zdawczo-odbiorczego. Sporządzone wówczas zdjęcia pokazują stan techniczny mieszkania w chwili przekazywania przez A. C. (byłego męża D. C.) przedstawicielowi wnioskodawcy. Widać na nich zaniedbane mieszkanie, porozrzucane ubrania, przedmioty piętrzące się na podłodze i wypadające z szafek meblowych oraz dokumenty, jak również pustą lodówkę. Po przejęciu lokalu M. C. i D. C. nie powrócili do niego. Jednocześnie nie odpowiadali na próby nawiązania kontaktu, nie porozumieli się ze współposiadaczem w celu odebrania kluczy do mieszkania oraz ustalenia zasad współkorzystania z lokalu. Zgodnie z zapisami w księdze wieczystej nr [...] zarówno D. C. posiada 1/2 udziału własności, jak i Spółka posiada 1/2 udziału własności. Zatem każdy ze współposiadaczy ma prawo rozporządzać lokalem w zakresie posiadanego udziału. W obecnym stanie prawnym i faktycznym lokal jest zajęty przez najemców, a opuszczenie miejsca pobytu stałego przez M. C. może być uznane za świadome i dobrowolne, jak również nie toczy się w Sądzie Rejonowym w W1. sprawa o zniesienie współwłasności spornego lokalu (por. pismo Sądu z 31 stycznia 2024 r. sygn. akt[...]). Same deklaracje o zamiarze powrotu do lokalu, w szczególności gdy deklaracje te obwarowane są warunkami (powrót do lokalu będzie możliwy wyłącznie w sytuacji, gdy Spółka nie będzie współwłaścicielem) nie wyczerpują znamion pobytu stałego.

W osobistej skardze z dnia 5 marca 2024 r. M. C. (dalej: "skarżący") zarzucił organom administracji naruszenie prawa procesowego, zwłaszcza art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego i błędne uznanie za udowodnione okoliczności, że nie posiada centrum życiowego na terenie W. oraz nie zamieszkiwał stale w mieszkaniu tam położonym, a jego opuszczenie miało charakter trwały i dobrowolny, oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 35 ustawy, poprzez jego wymeldowanie z pobytu stałego. W związku z tym wniósł o rozpatrzenie sprawy na rozprawie oraz uchylenie decyzji organu I i II instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, jak również dopuszczenie dowodu z treści apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w W1. z dnia [...] sygn. akt [...]. W uzasadnieniu skargi podał, że do miesiąca listopada 2022 r. wraz z matką mieszkał w przedmiotowym lokalu i bez zgody matki został on wynajęty nieznanym lokatorom. Jego zdaniem potwierdzają to świadkowie: J. C., D. D. i J. P.. W tym lokalu on sam odbywał kwarantannę, w związku z zarażeniem wirusem SARS-CoV-2 i był dozorowany przez Policję. Również korzysta z siłowni w W1. i opłaca ubezpieczenie OC użytkowanego samochodu. Miejscem jego stałego przebywania jest nadal [...], w którym ma centrum życiowe i razem z matką robi zakupy, tankuje paliwo i się stołuje. Nocuje w Gościńcu[...], dlatego uważa, że został zmuszony do opuszczenia lokalu mimo, iż wniósł do Sądu Rejonowego w W1. pozew o naruszenie posiadania i sprawa jest prowadzona pod sygnaturą akt [...].

Pismem z dnia 9 kwietnia 2024 r. Wojewoda Śląski złożył odpowiedź na skargę i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a.

Na mocy art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej była w niniejszej sprawie decyzja Wojewody Śląskiego z dnia 15 lutego 2024 r., nr SOla.621.32.2023, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 31 października 2023 r. o wymeldowaniu skarżącego z miejsca zameldowania na pobyt stały z lokalu mieszkalnego przy ulicy [...] w W1..

Materialnoprawną podstawę obu przywołanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 736, dalej w skrócie, jak dotychczas: "ustawa"). Przewiduje ona obowiązek meldunkowy obywateli polskich przebywających na terytorium RP, który zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy, polega na:

1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego;

2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego;

3) zgłoszeniu wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej oraz powrotu z wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem art. 36 (który w rozpatrywanej sprawie nie znajdował zastosowania).

W tym miejscu należy podkreślić, że przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Z kolei, ocena zamiaru opuszczenia lokalu, tzn. ustalenie, czy miało charakter dobrowolny i trwały, odbywa się przez ocenę całokształtu obiektywnych okoliczności.

W opinii Sądu, w niniejszej sprawie decyzja o wymeldowaniu skarżącego została podjęta przedwcześnie, bez wyjaśnienia wszystkich istotnych kwestii oraz bez przeprowadzenia prawidłowej oceny już zebranego w sprawie materiału dowodowego w aspekcie ustalenia, czy wystąpiły przesłanki określone w art. 35 ust. 1 ustawy.

Zgodnie z definicją legalną zamieszczoną w art. 25 ust. 1 ustawy "pobytem stałym" jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Obywatel polski, który opuszcza miejsce tak rozumianego pobytu stałego, obowiązany jest wymeldować się (art. 33 ust. 1 ustawy). Jeżeli tego nie uczyni, wówczas zastosowanie może znaleźć przepis art. 35 ustawy, na mocy którego organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Zasadniczą przesłanką wymeldowania jest opuszczenie miejsca stałego pobytu, rozumianego zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy.

W konsekwencji, to opuszczenie musi charakteryzować się trwałością i dobrowolnością, czyli stanem, w którym będzie można stwierdzić, że osoba zameldowana w lokalu na pobyt stały nie przebywa w nim, a brak tego pobytu nie jest przejściowy, lecz trwały, potwierdzony określonymi okolicznościami faktycznymi. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie danej osoby pod adresem dotychczasowego zameldowania, ale także przede wszystkim zamiar tej osoby związania się na stałe z innym miejscem zamieszkania i zorganizowanie w nim centrum swoich spraw życiowych. A więc, zamiar połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do niego w celu zamieszkiwania.

Z kolei, opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynika z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce oraz ma na celu poprawienie komfortu życiowego strony przez uniknięcie sytuacji konfliktowych (por. wyrok NSA z dnia: 06.03.2008 r. sygn. akt II OSK 140/07; 15.03.2018 r. sygn. akt II OSK 2329/17 i 05.04.2023 r. sygn. akt II OSK 1109/20). Zatem o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem a nie rezygnacja wywołana sytuacją przymusową.

W tym miejscu należy podkreślić, że na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu należy traktować sytuację, w której opuszczenie lokalu takiego charakteru wprawdzie nie miało, ale strona nie podjęła kroków prawnych w celu przywrócenia stanu zgodnego z ewidencją ludności lub działania te okazały się nieskuteczne. A więc, nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań zmuszających do opuszczenia lokalu za bezprawne.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy należy stwierdzić, że nie ma wątpliwości co do tego, iż skarżący, jak sam przyznaje od miesiąca listopada 2022 r. nie zamieszkuje w lokalu, w którym był zameldowany na pobyt stały. Wynika to zarówno z całokształtu zgromadzonego przez organy administracji materiału dowodowego w toku postępowania administracyjnego, jak również sądowoadministracyjnego. W istocie skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, ale deklaruje jako centrum życiowe miasto W1.

W rzeczywistości spór dotyczy tego, czy opuszczenie przez skarżącego lokalu miało charakter dobrowolny, jak przyjęły organy administracji obu instancji, czy też nie, jak on utrzymuje.

W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie został zebrany w sposób wyczerpujący (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a.), a ustalenia faktyczne w zakresie spełnienia przesłanek do wymeldowania z pobytu stałego uznać należy za przedwczesne, bowiem skarżący podejmował nieskuteczne próby powrotu do przedmiotowego lokalu.

Dokonana przez Sąd analiza akt administracyjnych wskazuje, że w dniu 23 lutego 2023 r. Policja i Strażnicy Miejscy dokonali oględzin przedmiotowego lokalu z udziałem pracowników organu I instancji i A. G. (zapis oryginalny), jako strony postępowania wszczętego na wniosek złożony przez wnioskodawcę, podtrzymany przez Spółkę.

Z treści postanowienia o umorzeniu śledztwa z dnia 18 września 2023 r. sygn. [...] wynika, że w uzasadnieniu powołano się na A. G., ale nie na A1. G. (k. 362). Tymczasem dokonana przez tą osobę "dedukcja" do jakiej doszedł, mając informacje z różnych źródeł (str. 2 powołanego postanowienia), doprowadziła do takiej samej konstatacji do jakiej doszedł organ I i II instancji, że centrum życiowe skarżącego nie znajduje się w przedmiotowym lokalu.

W tym miejscu należy dostrzec, że w dniu 18 stycznia 2023 r. wnioskodawca (W. z o.o. z siedzibą w W. ul. [...], reprezentowana przez J. G.), sprzedała posiadany udział wynoszący ½ lokalu mieszkalnego w W1. przy ulicy [...] na rzecz Spółki (W. spółka z o.o. z siedzibą w W. ul. [...] nr [...]), która była reprezentowana przez A. G.. Stwierdzona nieścisłość, w zakresie ustalenia kogo dotyczyło postanowienie o umorzeniu śledztwa z dnia [...] sygn. [...] nie została wyjaśniona.

Nie mniej jednak w dniu 6 września 2023 r. skarżący oraz jego matka wraz z dzielnicowym Policji udali się do przedmiotowego lokalu. Na miejscu nikogo nie zastano i widoczna była kamerka skierowana na drzwi wejściowe do lokalu. Wówczas w rozmowie z sąsiadami ustalono, że pod numerem [...] mieszkają obywatele Ukrainy (k. 359 akt). Okoliczność ta nie była przedmiotem oceny przez organy administracji obu instancji.

W dalszej kolejności, skarżący w dniu 24 października 2023 r., w trybie art. 10 k.p.a., złożył do akt niniejszej sprawy kopię zażalenia datowanego na dzień 23 października 2023 r., do Prokuratury Rejonowej w W1. na postanowienie z dnia [...] o umorzeniu postępowania dotyczącego składania fałszywych zeznań przez A. G. (k. 362 akt administracyjnych). Skarżący jednak nie wyjaśnił i nie wykazał, czy postanowienie to jest prawomocne. Niemniej rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji powinien ustalić powyższą okoliczność.

W aktach znajduje się również kserokopia postanowienia o umorzeniu śledztwa z dnia 21 grudnia 2023 r. sygn. [...] (bez uzasadnienia), z którego wynika, że skarżący i jego matka złożyli również drugie zawiadomienie o przywłaszczeniu cennych przedmiotów z przedmiotowego lokalu (k. 418).

Dodatkowo, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie nie jest wystarczające powołanie się przez organ II instancji na pismo z dnia 17 stycznia 2024 r. (k. 413) oraz na pismo z dnia 2 lutego 2024 r. (k. 414), stanowiące dwie odpowiedzi na zapytanie złożone do Sądu Rejonowego w W1. z dnia 5 grudnia 2023 r. oraz 5 stycznia 2024 r.).

Skarżący w piśmie z dnia 2 lutego 2024 r. podał, iż był w przedmiotowym lokalu w asyście Policji w dniu 30 września 2023 r., ale nie pozwolono mu wejść do pokoi (k. 441). Policjanci zanotowali zdarzenie i ustalili, że od dnia 22 marca 2023 r. lokal jest wynajmowany za czynsz w wysokości 1 600,- zł. miesięcznie. Nadto, poinformował, że wniósł apelację od wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] sygn. akt [...] oraz aktualnie wynajmuje pokój w J. przy ul.[...]..

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że dla wystąpienia określonej w art. 35 ustawy przesłanki wymeldowania, którą jest "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar związania się z tym innym miejscem i urządzenia w nim trwałego centrum życiowego.

Nie jest wystarczające jedynie odczytanie literale treści art. 35 ustawy, lecz należy to uczynić w korelacji z art. 25 ust. 1.

Postępowanie w sprawie wymeldowania wymaga ustalenia tego, czy nastąpiło faktyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego i zbadania trwałości oraz dobrowolności zamiaru jego opuszczenia. Ustalając "trwałość i dobrowolność opuszczenia lokalu" nie można wyłącznie poprzestawać na twierdzeniach/oświadczeniach wnioskodawcy, jako osoby zainteresowanej rozpatrzeniem sprawy.

Trzeba zbadać, czy argumentacja znajduje potwierdzenie w ustalonych okolicznościach faktycznych.

W tym celu nieodzowne jest zbadanie m.in. tego, czy po stronie adresata decyzji o wymeldowaniu, istnieje obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w danym miejscu (lokalu).

W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolity pogląd, że na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu należy traktować sytuację, w której opuszczenie lokalu takiego charakteru wprawdzie nie miało, ale strona nie podjęła żadnych kroków w celu przywrócenia stanu zgodnego z ewidencją ludności.

Nawet jeśli samo opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i zachodziły okoliczności przymusu, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza dopiero sytuację zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła (por. wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2021 r. sygn. akt II OSK 314/21 i powołane w nim orzecznictwo).

Przesłanką do wymeldowania może być także sytuacja, w której osoba zameldowana została przymuszona do wyprowadzki. Pozostaje jednak kwestia trwałości tego stanu. Powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zamieszkania z kwestią dobrowolności oraz trwałości ma takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo strona zainteresowana może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jej wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, zatem otwierającą drogę do wymeldowania (por. wyroki NSA z dnia: 16 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1609/18; 06.12.2022 r. sygn. akt II OSK 3780/19; 13.12.2022 r. sygn. akt II OSK 2075/21; 21.02.2023 r. sygn. akt II OSK 579/20).

Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji uwzględni rozważania przedstawione w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności, organ powinien ustalić sytuację życiową skarżącego, w tym wyjaśnić, czy i od kiedy obiektywnie mógł podjąć kroki prawne w celu przywrócenia utraconego posiadania oraz, czy takie kroki podjął, a następnie dokonać oceny zgromadzonych dowodów zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oraz podejmie stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. W toku ponownego postępowania przeprowadzi również dodatkowe postępowanie dowodowe, we wskazanym wyżej kierunku.

Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł, na podstawie art. 200 i art. 205 §1 p.p.s.a., zasadzając na rzecz skarżącego kwotę 100 zł. tytułem zwrotu poniesionych kosztów sądowych.

Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl.).