Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 205/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st. ref. Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2006r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję [...] Kuratora Oświaty w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie spraw uczniów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Dyrektora Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr [...] w R. z dnia [...] nr [...] 2. zasądza od [...] Kuratora Oświaty w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...] zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Zespołu Szkół Ogólnokształcących Nr [...] [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w R[...] skreślił A.M. z listy uczniów tegoż Liceum. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 39 ust. 2 w zw. z art. 41 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996 r., Nr 67, poz. 329 ze zm.), § 19 pkt 6d Statutu [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w R., uchwałę nr [...] Rady Pedagogicznej z dnia [...] w sprawie skreślenia A.M., ucznia klasy [...] z listy uczniów oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W motywach zapadłego rozstrzygnięcia podniesiono, że uczeń A.M. nie uczestniczył bezpośrednio w zdarzeniach tzw. "chrztu" dla uczniów klas I. Na prośbę kolegów przyniósł [...] do szkoły kamerę video. Po zakończeniu filmowania odebrał kamerę i dokonał [...] obróbki materiału filmowego, zmontował film w jedną całość i wykonał [...] kopie na płytach CD. Jedną wręczył D.T., drugą położył [...] i wziął ją [...]. Materiał filmowy usunął z dysku komputera.

W odwołaniu, skierowanym do [...] Kuratora Oświaty w K., A.M. podniósł, iż nie brał udziału w nagannych i nieetycznych czynnościach w czasie tzw. "chrztu" klas I. Jego udział w tych zdarzeniach ograniczony był do wypożyczenia kamery, montowania i obróbki [...] oraz sporządzenia [...] kopii filmu. Materiał ten usunął z dysku komputerowego uniemożliwiając tym samym jego dalsze kopiowanie. Działania te wynikały z uczynności wobec kolegów i nie było jego celem doprowadzenie do sytuacji, w której inne osoby poniosłyby uszczerbek na dobrym imieniu bądź aby komukolwiek została wyrządzona krzywda. Podniósł, że kara jaką poniósł jest niewspółmierna do stopnia jego winy, jest bowiem identyczna z karą jaką poniosły osoby bezpośrednio uczestniczące w tych wydarzeniach, będące sprawcami tych wydarzeń i filmujące owe zdarzenia. Nadmienił, że jest [...], nigdy nie sprawiał kłopotów wychowawczych, skreślenie z listy uczniów przed egzaminem maturalnym zaważy na jego przyszłości, przeprosił dyrekcję szkoły oraz swoich kolegów.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...], [...] Kurator Oświaty w K., na podstawie art. 31 pkt. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oraz ar. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając przedstawione w niej ustalenia i wnioski. Organ stwierdził, że A.M. nie uczestniczył bezpośrednio w otrzęsinach, to jest nie był obecny w miejscu ich przeprowadzenia i nie wydawał w związku z tym żadnych poleceń ani ich nie nadzorował, tym niemniej z racji dostarczenia kamery, a później montażu materiału filmowego uczestniczył w ich organizacji, czym w sposób rażący naruszył § 19 pkt 5g statutu szkoły. Organ uznał, że odwołujący się działając świadomie i w ramach porozumienia z innymi uczniami uzupełniał niejako działania innych osób organizujących "otrzęsiny", co pozwoliło również przypisać mu odpowiedzialność za czynności sprawcze, które przedsięwzięły inne osoby. Motywowanie postępku uczynnością wobec kolegów oraz nieświadomością popełnianego przewinienia nie stanowiło, w ocenie organu, usprawiedliwienia dla jego działań, bowiem montując film musiał zapoznać się z jego treścią i zdać sobie sprawę że świadczy on o naruszeniu prawa szkolnego i zasad współżycia społecznego.

W skardze A.M. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie § 19 pkt 8d Statutu [...] LO w R. poprzez uznanie, iż jego działania wypełniały znamiona [...] oraz naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na jakich podstawach opierał się organ II instancji uznając, iż w ramach porozumienia pomiędzy skarżącym i innymi uczniami biorącymi bezpośredni udział w "otrzęsinach" ustalony został charakter przyszłych czynności wykonywanych wobec uczniów klas pierwszych. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, ze stosowanie najsurowszej z wymienionych § 19 pkt 8 katalogu kar - skreślenie z listy uczniów - może mieć miejsce w [...] wymienionych w § 19 pkt 8d, tj. [...], itp. Z treści uzasadnień decyzji organów I i II instancji nie wynika na czym polegało [...] przez skarżącego postanowień statutu, a w szczególności jakie przesłanki zadecydowały o braku rozważenia możliwości zastosowania innej rodzajowo kary przewidzianej w tym statucie. Zaakcentował, że [...] nie może prowadzić do identycznej zbiorowej odpowiedzialności osób powiązanych w jakikolwiek sposób z tym zdarzeniem. Podkreślił, że nie brał bezpośredniego udziału w tych zdarzeniach, co zostało wykazane, zaś okoliczność, iż działał w porozumieniu z innymi uczniami nie została w sposób należyty wyjaśniona. Z materiału dowodowego nie wynika jakoby, miał świadomość zakresu przyszłych działań, które będą podejmowane przez uczniów biorących bezpośredni udział w tym zdarzeniu. Jego działanie doprowadziło jedynie do utrwalenia, a w konsekwencji do ujawnienia w środkach masowego przekazu zaistniałych zdarzeń, co można byłoby ewentualnie uznać za brak dbałości o dobre imię szkoły, to zaś nie stanowi jakiejkolwiek podstawy do zastosowania wobec niego najsurowszej z przewidzianych w statucie kar.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Kurator, ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze, zauważył, że w zaskarżonej decyzji wskazano dowody, na których ją oparto. Dowodem jest także film zmontowany przez skarżącego. Kurator zaakcentował nadto, że § 19 pkt 5g statutu określa podstawowe obowiązki ucznia szkoły, których naruszenie stało się w tym przypadku podstawą do skreślenia z listy uczniów. Podkreślił, iż skarżący montując film musiał zapoznać się z jego treścią, mimo tego nie odmówił współpracy z kolegami, co tym samym uzasadnia stwierdzenie, ze działając świadomie i w ramach porozumienia z innymi uczniami uzupełniał ich działania, co pozwala mu przypisać te czynności sprawcze, które przedsięwzięły inne osoby w popełnieniu czynu zabronionego jakim były "otrzęsiny". Skarżący nie przeciwdziałał przejawom [...] czym naruszył § 19 pkt 5g statutu szkoły.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie . Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.

W pierwszej kolejności należało wskazać, że w sprawach z zakresu skreślenia ucznia z listy uczniów przewidziany jest szczególny tryb postępowania określony przepisami ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.).

W myśl art. 39 ust. 2 tej ustawy, dyrektor szkoły może, w drodze decyzji, skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły. Skreślenie następuje na podstawie uchwały rady pedagogicznej po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego. W tych ramach przyszło zauważyć, że jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od wyrażenia opinii przez inny organ, decyzje wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ (art. 106 § 1 K.p.a.). Formą wyrażenia takiej opinii jest z kolei postanowienie, na które przysługuje zażalenie (art. 106 § 5 K.p.a.).

Analiza materiału dowodowego tej sprawy pozwoliła stwierdzić, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Decyzja ta oparta została na bazie materiału filmowego pt. "[...]" zapisanym na płycie CD, dokumentującego zdarzenia mające miejsce w dniach [...] oraz w oparciu o protokół z działalności Komisji Problemowo-Zadaniowej w Zespole Szkół Ogólnokształcących Nr [...] w R. w okresie od [...] do [...], jak również protokołu Konferencji Nadzwyczajnej Rady Pedagogicznej odbytej w dniu [...]. W toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzono rozmowy ze świadkami i uczestnikami zdarzeń co dokumentują notatki służbowe sporządzone przez dyrektora szkoły. Podstawą wydanej w tej sprawie decyzji była jednak przede wszystkim uchwała nr [...] Rady Pedagogicznej [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w R.

Należało w tym miejscu podkreślić, że zapadła w tej sprawie uchwała nie była poprzedzona stanowiskiem samorządu uczniowskiego w przewidzianej przepisami formie. W materiale dokumentacyjnym Sąd nie dopatrzył się postanowienia będącego wyrazem zajętego stanowiska, jak również żaden z organów orzekających na takie postanowienie się nie powołał. Bez znaczenia, w świetle przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji organów orzekających w tej sprawie, jest fakt, iż w decyzji organu pierwszej instancji odnotowano, że zapadłe rozstrzygnięcie nastąpiło po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego.

Wyrażenie bowiem opinii przez samorząd uczniowski w innej formie, niż przewidziana jest dla tej czynności przepisem art. 106 k.p.a., pozostaje w sprzeczności z tym przepisem oraz z przepisem art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty (patrz wyrok WSA w Warszawie , sygn. akt I SA 2061/03 – zbiór orzeczeń LEX Nr 158959).

Przytoczone wyżej ustalenia pozwoliły stwierdzić, że decyzja organu pierwszej instancji zapadła w tej sprawie bez wymaganej przepisami opinii innego organu, co stanowiło naruszenie art. 106 K.p.a. i art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty. Z kolei w myśl art. 145 § 6 K.p.a., wydanie decyzji bez uzyskania wymaganej prawem opinii organu stanowi przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego.

Dodatkowo już tylko należało zauważyć, że organ I instancji nie wskazał podstawy uzasadniającej zastostosowanie wobec skarżącego przedmiotowej kary. Statut nie zawiera bowiem § 19 pkt 6 d) przywołanego w podstawie prawnej decyzji. Przyjmując, że powyższy przepis podano omyłkowo, gdyż orzeczona kara przewidziana jest w § 19 pkt 8 d), to stwierdzić przyjdzie, że organ ten w uzasadnieniu rozstrzygnięcia w ogóle nie wypowiedział się do zasadności zastosowania wobec skarżącego najsurowszej z kar wymienionych w katalogu kar zawartym w § 19 pkt 8 statutu szkoły, ograniczając się wyłącznie do opisu działań skarżącego bez dokonania jakiejkolwiek ich oceny w powyższym zakresie.

Wobec powyższego należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" w zw. z art. 135 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę, uchyla w takim przypadku zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. Z tych względów, mając na uwadze całość przytoczonej wyżej argumentacji, orzeczono jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 oraz 205 § 2 w/wym. ustawy. Koszty te obejmują wpis sądowy w kwocie [...] zł, wynagrodzenie adwokata w kwocie [...] zł, co odpowiada minimalnej stawce określonej w § 18 ust. 1 pkt. 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) oraz koszty opłaty skarbowej uiszczonej w wysokości [...] zł na dokumencie stwierdzającym ustanowienie pełnomocnika.