Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 594/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17b ust. 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 7 ust. 1,
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
article: art. 145 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Armański, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2023 r. sprawy ze skargi R. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję w części, w jakiej orzeka o odmowie przyznania R. F. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2023 r. do 23 lutego 2023 r.


UZASADNIENIE

Decyzją z 31 sierpnia 2023 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania R. F. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza [...] i Gminy B. z 31 marca 2023 r. odmawiającej ww. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na M. F., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i w to miejsce orzekło:

1) o odmowie przyznania R. F. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką - M. F. za okres od 1 stycznia 2023 r. do 23 lutego 2023 r.,

2) o przyznaniu R. F. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku

z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką - M. F. na okres od 24 lutego 2023 r. na czas nieokreślony.

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że w odwołaniu od ww. decyzji organu

I instancji R. F. powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego

z 21 października 2014 r. i wniósł o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym organ wskazał na art. 17 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i zauważył, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad M. F. złożył jej syn – R. F.. M. F. jest wdową, legitymuje się orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy KRUS z 2 lutego 2023 r. stwierdzającym trwałą niezdolność badanej do samodzielnej egzystencji "od nadal".

P. M. F. jest osobą legitymującą się - w świetle art. 3 pkt 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych - znacznym stopniem niepełnosprawności, nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie została spełniona pierwsza z przesłanek dotycząca sytuacji osoby wymagającej opieki. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że stałą faktyczną opiekę nad matką sprawuje jej syn R. F., a zatem osoba obciążona obowiązkiem alimentacyjnym wobec matki.

Odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia organ I instancji oparł na treści art. 17 ust. 1b ustawy. Kolegium, powołując się na wyrok TK z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 stwierdziło, że odmawiając zaskarżoną decyzją przyznania stronie prawa do wnioskowanego świadczenia ze względu na fakt, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała w wieku określonym w art. 17 ust. 1b ustawy, organ dopuścił się uchybienia w zakresie prawa materialnego, gdyż nie wziął pod uwagę treści tego wyroku i wydał decyzję w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną. Okoliczność, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała w wieku określonym w art. 17 ust. 1b ustawy, nie wyklucza możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem nie ma znaczenia wiek, w którym ta niepełnosprawność powstała, istotne zaś jest, że występuje ona w stopniu znacznym.

Niezależnie od powyższego Kolegium wskazało, że w sytuacji kiedy

o świadczenie pielęgnacyjne ubiegają się rolnicy, zgodnie z art. 17b. ust. 1 - ust. 2 ustawy, są zobowiązani do złożenia oświadczenia o rezygnacji z pracy

w gospodarstwie rolnym. Z wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z 3 marca 2023 r. wynika, że skarżący zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym od 1 września 2020 r. Nadto zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że w ramach kampanii na 2022 r. nie złożył wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz w roku 2023 r. nie uzyskał zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej i nie wystąpił z wnioskiem o zwrot ww. podatku. Ponadto strona przedłożyła do akt sprawy umowę dzierżawy gospodarstwa rolnego z 3 marca 2023 r. oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 24 lutego 2023 r. o wykreśleniu wpisu z ewidencji producentów R. F. oraz o uchyleniu numeru identyfikacyjnego [...].

Powołując się m.in. na wyrok WSA w Kielcach z 30 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 260/23, organ odwoławczy podniósł, że dokonał weryfikacji dowodów

i oświadczeń odwołującego o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym, co doprowadziło do konkluzji, że skoro skarżący został wykreślony z ewidencji producentów rolnych decyzją z 24 lutego 2023 r. i zrezygnował z prowadzenia gospodarstwa rolnego, tym samym od tego dnia zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Powołując się na art. 24 ust. 2, 2a i ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych Kolegium podniosło, że skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (orzeczenie wydano 2 lutego 2023 r., a wniosek, o którym mowa złożył 3 marca 2023 r.). Natomiast wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności został złożony 24 stycznia 2023 r., co wynika z treści oświadczenia skarżącego. Tak więc świadczenie pielęgnacyjne winno przysługiwać od 1 stycznia 2023 r., tj. od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności.

Jednakże z uwagi na fakt, że odwołujący zrezygnował z gospodarstwa rolnego od 24 lutego 2023 r., należało odmówić mu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2023 r. do 23 lutego 2023 r., natomiast przyznać prawo do tego świadczenia począwszy od 24 lutego 2023 r. na czas nieokreślony, bowiem z treści orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy z 2 lutego 2023 r. wynika, że M. F. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na opisaną wyżej decyzję z 31 sierpnia 2023 r. R. F. podniósł, że z akt sprawy jasno wynika, że jest jedyną osobą sprawującą opiekę nad matką, co zostało potwierdzone podczas wywiadu środowiskowego jak również przez oświadczenie siostry skarżącego.

Skarżący oświadczył, że jest współwłaścicielem ˝ części gospodarstwa rolnego o pow. 3,32 ha przeliczeniowego, którą oddał w dzierżawę 3 marca 2023 r., a w której zaprzestał pracy od momentu powstania niepełnosprawności matki. Ponadto nie złożył wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w ramach kampanii na 2022 r., nie posiadał zarejestrowanej siedziby stad, nie uzyskał zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, co jednoznacznie przemawia za tym, że nie wykonywał żadnych prac związanych z produkcją rolną. 10 lutego 2023 r. złożył wniosek w ARiMR o całkowite wykreślenie z ewidencji producentów.

Opiekę nad matką sprawuje od momentu powstania niepełnosprawności tj. od 1 września 2020 r. do chwili obecnej bez przerwy, co uniemożliwia mu wykonywanie jakichkolwiek prac w gospodarstwie.

Skarżący wniósł o uchylenie pierwszej części decyzji SKO i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2023 r. do 23 lutego 2023 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sądowej kontroli była ta część decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 sierpnia 2023 r., w której organ uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i odmówił przyznania R. F. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2023 r. do 23 lutego 2023 r.

W sprawie jest niesporne, że skarżący sprawuje opiekę nad matką M. F., która jest wdową i osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Kolegium nie miało wątpliwości co do tego, że R. F. jest osobą uprawnioną do wnioskowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i że spełnione zostały warunki określone w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), zwanej dalej u.ś.r.

Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie

z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby

w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Trafnie organ odwoławczy przyjął, że dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy należy przyjąć, że w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać

z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji, jak słusznie przyjęło Kolegium, niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyroki NSA: z 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19; z 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19; dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).

Wyrażony wyżej pogląd Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela i przyjmuje jako własny.

W ocenie organu II instancji skarżący, będący rolnikiem, nie spełnił natomiast przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 23 lutego 2023 r., co było bezpośrednią przyczyną odmowy przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za ten okres.

Zgodnie z art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie będącej rolnikiem w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego.

Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia." Klauzula ta zastępuje pouczenie organu

o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 u.ś.r.).

Z akt wynika, że w złożonym wniosku i dołączonym do niego dokumencie

z 3 marca 2023 r. nazwanym "Oświadczenie" skarżący oświadczył, że jest rolnikiem, ale zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego od 1 września 2020 r. z uwagi na "stan zdrowia mamy" (k. 12 v. i k. 15 akt administracyjnych). Przedłożył także decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

w K. z 24 lutego 2023 r. o wykreśleniu go z ewidencji producentów rolnych oraz uchyleniu numeru ewidencyjnego.

Na podstawie dowodów zgromadzonych w sprawie organ odwoławczy ustalił, że w ramach kampanii na 2022 r. R. F. nie złożył wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz w roku 2023 r. nie uzyskał zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej i nie wystąpił z wnioskiem o zwrot ww. podatku. Ponadto skarżący przedłożył umowę dzierżawy gospodarstwa rolnego z 3 marca 2023 r.

W aktach znajduje się pismo wydane z up. Burmistrza [...] i Gminy B. z 10 marca 2023 r. informujące, że również w 2022 r. R. F. nie uzyskał zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej.

Odmowę przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organ oparł na stanowisku wyrażonym w wyroku WSA w Kielcach z 30 maja 2023 r., II SA/Ke 260/23, LEX nr 3579532, wedle którego dopóki rolnik figuruje w ewidencji krajowych producentów rolnych, dopóty nie można stwierdzić, że zaprzestał on prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Wpis do ewidencji oznacza bowiem stałą gotowość do ubiegania się o płatności bezpośrednie, które może uzyskać rolnik prowadzący gospodarstwo rolne. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że zaprzestanie prowadzenia przez rolnika gospodarstwa rolnego, o jakim mowa w art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r., nie polega tylko na faktycznym zaniechaniu wykonywania przez rolnika pewnych czynności, jak np. zaprzestanie osobistej uprawy, zbierania plonów, czy uzyskiwania zysków z gospodarstwa, w tym zaprzestanie składania wniosków o dopłaty unijne. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego wymaga poza tym przedsięwzięcia szeregu czynności prawnych, powiązanych integralnie ze statusem rolnika i prowadzeniem przez niego działalności rolniczej, takich jak np. złożenie wniosku o usunięcie wpisu z ewidencji producentów rolnych, który pozwala danemu producentowi (rolnikowi) na korzystanie z systemów wsparcia bezpośredniego, a więc prowadzenie gospodarstwa rolnego. Figurowanie w ewidencji producentów rolnych jest więc jednym z elementów koniecznych do przyjęcia, że mamy do czynienia z rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne.

Podzielając – co do zasady - przedstawioną wyżej wykładnię art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Sąd zwraca uwagę, że posługując się nią dla wsparcia stanowiska

o zasadności odmowy przyznania R. F. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2023 r. do 23 lutego 2023 r., organ II instancji nie dostrzegł, że stan faktyczny w sprawie II SA/Ke 260/23 był odmienny od tego, z którym mamy do czynienia w sprawie. Zaprezentowane wyżej stanowisko Sądu, zacytowane w całości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zostało rozwinięte

w dalszej części uzasadnienia, z uwzględnieniem okoliczności przypadku kontrolowanego w sprawie II SA/Ke 260/23. Sąd wyjaśnił przy tym, dlaczego i w jakich okolicznościach wpis do ewidencji producentów rolnych ma znaczenie dla oceny, czy rolnik zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Wskazał mianowicie, że "krajowy system ewidencji producentów rolnych prowadzony jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 885). Ewidencja producentów, o jakiej mowa w art. 7 tej ustawy, obejmuje m.in. producentów rolnych tj. osoby fizyczne (osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej), będące rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. U. UE. L. z 2021 r. Nr 435, str. 1 z późn. zm.). Zgodnie z tym ostatnim przepisem, bycie rolnikiem związane jest bezpośrednio z prowadzeniem działalności rolniczej.

Wpis do ewidencji producentów rolnych (czyli rolników) jest jednym z warunków przyznania rolnikowi płatności obszarowych, gdyż prawne przesłanki pobierania płatności z ARiMR są ściśle powiązane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1775 z późn. zm.), płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności (pkt 1), oraz łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha (pkt 2)."

Dalej Sąd podkreślił, że na dzień wydania decyzji zaskarżonej w sprawie

II SA/Ke 260/23 skarżący zarejestrowany był jako producent rolny i "zarządzanie gospodarstwem przez skarżącego nadal jest możliwe dzięki wpisowi do krajowej ewidencji producentów i nie musi polegać na wykonywaniu przez niego osobiście prac w gospodarstwie (...) Nie bez znaczenia jest też okoliczność, że już po złożeniu oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego skarżący pobrał płatności bezpośrednie za rok 2022 (...), które przysługują rolnikom prowadzącym gospodarstwo rolne."

Stanowisko prawne wyrażone w sprawie II SA/Ke 260/23 zasadza się na tezie, że wpis do ewidencji producentów rolnych jest jednym z elementów zarządzania gospodarstwem rolnym. Nie chodzi jednak tylko i wyłącznie o sam fakt figurowania rolnika w tej ewidencji, ale o taką sytuację, w której wpis daje rolnikowi prawną

i faktyczną możliwość ubiegania się o płatności unijne w okresie, na który wnioskuje

o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wynika to wprost z art. 7 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Ustawa obowiązywała do 15 marca 2023 r., a więc to wedle niej należało oceniać znaczenie wpisu skarżącego do ewidencji producentów rolnych dla ustalenia, czy zaprzestał on prowadzenia gospodarstwa rolnego przed datą wykreślenia tego wpisu, co nastąpiło decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z 24 lutego 2023 r. Wedle tych przepisów, płatności bezpośrednie oraz przejściowe wsparcie krajowe nie były przyznawane rolnikowi za sam fakt nadania mu numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Przesłankami dodatkowymi było, aby numer ten mógł być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności, zaś rolnik spełniał warunki określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na jej podstawie (art. 6), w tym m.in. złożył wniosek w terminie wskazanym w art. 21 ust. 1.

W stanie kontrolowanej sprawy nie ulega wątpliwości, że w okresie, którego dotyczy odmowa przyznania świadczenia, a więc od 1 stycznia 2023 r. do 23 lutego 2023 r., skarżący nie tylko nie pobrał płatności za rok 2023, ale nie miał nawet prawnej możliwości złożenia wniosku w tym zakresie, gdyż art. 21 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stanowił, że wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. W tych okolicznościach nie można więc było przyjąć – kierując się stanowiskiem WSA w Kielcach w sprawie II SA/Ke 260/23, jak uczyniło to Kolegium – że figurowanie R. F. w ewidencji producentów rolnych za okres od 1 stycznia 2023 r. do 23 lutego 2023 r. oznaczało jego stałą gotowość do ubiegania się o płatności bezpośrednie, a co za tym idzie stanowiło element zarządzania gospodarstwem rolnym. Wpis ten nie mógł być wykorzystany do złożenia wniosku o przyznanie płatności, a więc pozbawiony był znaczenia prawnego dla oceny, czy skarżący zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym.

Konkluzja ta jest dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy kluczowa, gdyż odmowę przyznania skarżącemu świadczenia za wskazany wyżej okres Kolegium uzasadniło jedynie faktem, że skarżący do 23 lutego 2023 r. wpisany był do ewidencji producentów rolnych. Organ nie kwestionował tego, że R. F. zaprzestał wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką. Z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika natomiast także i to, że w latach 2022 i 2023 faktycznie zaniechał ubiegania się o dopłaty unijne, jak i nie składał wniosku o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej i ostatecznie podjął prawne kroki celem wykreślenia wpisu w ewidencji producentów rolnych. Opierając się na stanowisku WSA w Kielcach, które SKO przytoczyło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyciągając jednak wadliwe wnioski, należy stwierdzić, że ustalony w kontrolowanej sprawie stan faktyczny dawał organowi podstawy do przyjęcia, że R. F. zrezygnował również z zarządzania gospodarstwem rolnym, gdyż wniosek o wykreślenie wpisu w ewidencji producentów rolnych złożył jeszcze przed otwarciem terminu do składania wniosków o płatności za 2023 r.

Skoro skarżący w okresie, którego dotyczy odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nie wykonywał pracy w gospodarstwie rolnym, a także nie zarządzał nim, to za nietrafne uznać trzeba twierdzenie Kolegium, że nie zaprzestał w tym czasie prowadzenia gospodarstwa rolnego. Kontrolowana decyzja w zaskarżonej części narusza tym samym art. 17b ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, co powoduje konieczność jej uchylenia, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Orzekając ponownie w przedmiocie prawa R. F. do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2023 r. do 23 lutego 2023 r. organ uwzględni stanowisko prawne zaprezentowane przez Sąd w niniejszej sprawie. Zakresem rozstrzygnięcia organu II instancji objęte będzie odwołanie strony od tej części decyzji organu I instancji, która odmawia przyznania świadczenia za wskazany wyżej okres, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w sformułowaniu sentencji decyzji. Będzie organ pamiętał, że orzeczenie zawarte w pkt 2 decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 sierpnia 2023 r. wraz z uchyleniem zaskarżonej decyzji organu I instancji w tym zakresie, jest ostateczne i prawomocne, gdyż nie zostało objęte skargą.