Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 157/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 27 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Góra Kalwaria o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Góra Kalwaria a Burmistrzem Miasta i Gminy Warka w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A.G. w sprawie wydania decyzji dotyczącej udzielenia pomocy w formie skierowania do schroniska dla osób bezdomnych oraz przyznania zasiłku celowego na zakup leków postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy Warka jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 18 lipca 2024 r. Burmistrz Miasta i Gminy Góra Kalwaria wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Miasta i Gminy Warka w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A.G. w sprawie wydania decyzji dotyczącej udzielenia pomocy w formie skierowania do schroniska dla osób bezdomnych oraz przyznania zasiłku celowego na zakup leków.

W uzasadnieniu wskazano, że wnioskiem z 5 czerwca 2024 r. Samodzielny Publiczny Specjalistyczny Szpital Zachodni im. Św. Jana Pawła II w Grodzisku Mazowiecki zwrócił się z prośbą o wejście w środowisko pacjenta – A.G. – pod kątem przyznania pomocy w odpowiedniej formie – skierowanie do schroniska dla osób bezdomnych, przyznanie zasiłku celowego na zakup leków. Pracownik socjalny w dniu 10 czerwca 2024 r. udał się w środowisko celem rozeznania aktualnej sytuacji strony. W trakcie wizyty potwierdzono, że strona jest osobą w kryzysie bezdomności, po opuszczeniu szpitala przebywa w garażu na posesji znajomego znajdującej się pod adresem ul. [...], C. Oczekuje skierowania do schroniska dla osób bezdomnych oraz pomocy finansowej na zakup leków. Ubiegający się o przyznanie świadczenia oświadczył, że ostatni meldunek na pobyt stały posiada na terenie Miasta i Gminy Warka, co potwierdza weryfikacja w rejestrze PESEL. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że strona nie wiązała z Górą Kalwarią przyszłości, nigdy nie zameldowała się na stałe pod jakimkolwiek adresem na terenie tej Gminy. Posiadała jedynie krótkotrwały meldunek czasowy (23 sierpnia 1993 r. – 22 sierpnia 1994 r.) pozostając nadal zameldowaną na terenie Gminy Warka.

W oparciu o powyższe, w ocenie wnioskodawcy, organem właściwym do rozpoznania wniosku w niniejszej sprawie jest Burmistrz Miasta i Gminy Warka, zgodnie z dyspozycją wynikającą z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm., dalej "u.p.s.").

W odpowiedzi na wniosek, Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Warce działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Warka wskazał, że strona sprzedała wraz z żoną i synem dom w Warce i przeprowadziła się do nowo wybudowanego domu w C. przy ul. [...] i w tym miejscu mieszkała 20 lat. Strona nie dopełniła jednakże formalności meldunkowych, jednakże pomimo tego, z miejscowością C. była związana od wielu lat i w tym miejscu znajdowało się jej centrum życiowe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny.

Spór o właściwość w rozpoznawanej sprawie powstał pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Góra Kalwaria a Burmistrzem Miasta i Gminy Warka w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A.G. w sprawie wydania decyzji dotyczącej udzielenia pomocy w formie skierowania do schroniska dla osób bezdomnych oraz przyznania zasiłku celowego na zakup leków. Przedmiotowy spór powstał na tle właściwości miejscowej organów pozostających w sporze, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia (§ 1 pkt 16 lit. b i § 1 pkt 4 lit. a rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych – Dz. U. z 2003 r., Nr 198, poz. 1925). Oznacza to, że wniosek jest dopuszczalny.

Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 u.p.s., w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały.

Dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe jest ustalenie, czy zainteresowany jest osobą bezdomną. Definicja osoby bezdomnej została uregulowana w art. 6 pkt 8 u.p.s. Przepis ten stanowi, że za osobę bezdomną należy uznać osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Tym samym przepis ten przewiduje dwa odrębne stany faktyczne, pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy z nich odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Natomiast drugi stan dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 310/20). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725), pod pojęciem lokalu należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych.

Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, strona ostatnio zameldowana była na pobyt stały w Warce, [...] w okresie od 1 czerwca 1958 r. do 17 lipca 2001 r. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego pracownika socjalnego w dniu 5 czerwca 2024 r. wynika, że aktualnym miejscem pobytu strony jest garaż na posesji przy ul. [...] w C. Z odpowiedzi na wniosek wynika, że ubiegający się o przyznanie świadczenia wraz z żoną i synem sprzedali dom położony w Warce i przeprowadzili się do domu w C. (ul. [...]), gdzie był zameldowany jedynie na pobyt czasowy w terminie od 23 sierpnia 1993 r. do 22 sierpnia 1994 r. Zauważenia wymaga, że materiał zgromadzony w sprawie nie potwierdza powyższych okoliczności. Brak jest bowiem jakichkolwiek dokumentów, które potwierdzałyby, że centrum życiowe strony koncentrowało się w C. Akta sprawy nie zawierają chociażby notatki przeprowadzonej z rozmowy z członkiem rodziny ubiegającego się o przyznanie świadczenia, która potwierdziłaby powyższe okoliczności, brak jest dokumentów, że strona podejmowała w tym miejscu pracę, jaki organ wypłacał jej świadczenie emerytalne, czy chociażby korzystała z opieki medycznej. Na dzień składania wniosku, strona przebywała w Samodzielnym Publicznym Specjalistycznym Szpitalu Zachodnim im. Św. Jana Pawła II w Grodzisku Mazowieckim i znajdowała się w kryzysie bezdomności.

W oparciu o tak zgromadzony materiał sprawy wskazać należy, że A.G. należy uznać za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., bowiem nie mieszka on w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Nie ulega również wątpliwości, że garażu na posesji znajomego znajdującej się pod adresem ul. [...], C., nie można uznać za lokal mieszkalny zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że za lokal mieszkalny nie można uznać takiego pomieszczenia, które nie spełnia podstawowych warunków do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, typu: szopa, garaż, budynek gospodarczy (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 lutego 2012 r., I O W 169/11 oraz z 16 listopada 2010 r., I OW 81/10).

W oparciu o powyższe, skoro strona jest osobą bezdomną, właściwą gminą do rozpoznania wniosku zgodnie z treścią art. 101 ust. 2 u.p.s. jest gmina ostatniego miejsca jego zameldowania na pobyt stały a tą jest Gmina Warka, zaś organem właściwym Burmistrz Miasta i Gminy Warka.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.