Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 943/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2023 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt SKO.NP/4115/81/2023, w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Skarżąca A. T. wniosła o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką J. T. (ur. 17.02.1936r.) legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z 8 grudnia 2022 r., zaliczającym ją do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe ze stwierdzeniem, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 8 listopada 2022 r.

Decyzją Wójta Gmin L. z 16 lutego 2023 r. znak: GOPS-SR/5211/23/23 odmówiono skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ pomocowy wskazał, że jakkolwiek zakres wykonywanych przez skarżącą czynności wyłącza możliwość podjęcia przez skarżącą aktywności zawodowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, to jednak w przedmiotowym wypadku nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która uzależnia ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Nadto okolicznością przemawiającą zdaniem organu pomocowego za odmową przyznania wnioskowanego świadczenia jest również fakt, że skarżąca jest uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła:

I. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1/ art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, którego postać (wadliwe ustalenie zakresu i treści obowiązywania podstawy materialno-prawnej sprawy) bezpośrednio wpłynęła na treść rozstrzygnięcia, gdyż organ pominął skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 w postaci eliminacji niekonstytucyjnej treści normatywnej art. 17 ust. 1b ww. ustawy i oparł decyzję odmowną w sprawie przyznania jego osobie prawa do

świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności na przesłance wieku powstania niepełnosprawności,

2/ art. 32 ust. 1, art. 190 ust. 1 i 3, art. 8 ust. 1 i 2, art. 7 Konstytucji RP;

II. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1/ art. 6, art. 8 k.p.a. poprzez odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności, co w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13 pozostaje w sprzeczności z zasadą praworządności i zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

Decyzją z 5 kwietnia 2023 r., nr SKO.NP/4115/81/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia stwierdzono, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Pomimo dokonania przez organ l instancji błędnej wykładni wskazanych powyżej przepisów Kolegium uznało, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo jej niepodejmowaniem przez skarżącą, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką, z uwagi na brak dostatecznego wykazania, że zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwia jej w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca zaprzestała pracy zarobowej w 2020 r. twierdząc, że było to związane z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Zestawiając to jednak z załączonym do akt sprawy orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w N. z dnia 29.07.2009 r. nr [...] uznającym matkę skarżącej za niezdolną do samodzielnej egzystencji na trwale oraz orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS w T. z dnia 29.08.2001 r. nr [...] o całkowitej niezdolności do pracy, powstałej od sierpnia 2001r. stwierdzono, że zaprzestanie aktywności zawodowej od października 2022 r., jak i niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą nie miało związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Podkreślono dodatkowo, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca złożyła dopiero 16 stycznia 2023 r.

Dalej wskazano, że matka skarżącej pozostaje pod stałą kontrolą lekarską z powodu wielu schorzeń somatycznych: schorzeń narządu ruchu, choroby zwyrodnieniowej stawów, cukrzycy typu II, miażdżycy, astmy, niewydolności nerek, nadciśnienia tętniczego. Wymaga opieki i pielęgnacji oraz pomocy w codziennym funkcjonowaniu, nie jest zdolna do samoobsługi - samodzielnie nie jest w stanie przygotować posiłków (wymaga z racji wieku i wielu schorzeń stosowania diety lekkostrawnej), pilnować pory przyjmowania i dawkowania leków. Tym samym skarżąca wykonuje szereg czynności związanych z codziennym funkcjonowaniem matki, obejmujących higienę osobistą, załatwianie czynności fizjologicznych (pampersowanie). Jednocześnie niepełnosprawna nie jest w stanie samodzielnie się przemieszczać, nie utrzymuje równowagi, nie podnosi się samodzielnie. Jest osobą mało komunikatywną, wycofaną z kontaktów społecznych, mało zorientowaną co do miejsca i czasu. Z obawy na bezpieczeństwo matki córka nie może zostawić jej samej.

W toku postępowania skarżąca podniosła, że stan zdrowia matki uległ znacznemu pogorszeniu. Niepełnosprawna nie zachowuje równowagi przy siedzeniu, potrzebuje pomocy przy czynnościach osobistych, myciu, ubieraniu, zmianie pampersów, porusza się za pomocą wózka inwalidzkiego. Skarżąca przygotowuje posiłki i podaje leki. Organ stwierdził jednak, że twierdzenia skarżącej o pogorszeniu się stanu zdrowia matki nie zostały poparte przez nią stosownymi dowodami.

Zdaniem organu odwoławczego opisane czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącą wobec niepełnosprawnej matki, mają charakter typowych czynności codziennych, przez co nie wymagają nieprzerwanej obecności osoby opiekuna.

Wskazano też, że skarżąca ma czwórkę rodzeństwa w równym stopniu zobowiązanego alimentacyjnie względem matki. Tu wskazano, że jest to: J. T., który pracuje, posiada własną rodzinę oraz własne zobowiązania i w związku z tym nie jest w stanie sprawować opieki nad matką; T. T., która również pracuje i w związku z tym nie jest w stanie sprawować opieki nad matką; B. S., która jest osobą schorowaną po przebytym udarze i w związku ze swoim staniem zdrowia nie jest w stanie sprawować opieki nad matką; K. T., który pracuje zawodowo, prowadzi osobne gospodarstwo domowe, zamieszkując jednak w tym samym domu, co matka i siostra, jednakże mimo tego nie jest w stanie udzielać pomocy w sprawowaniu opieki nad matką.

W ocenie organu odwoławczego część obowiązków związanych z opieką nad matką może przejąć rodzeństwo skarżącej, na którym również ciąży wobec matki obowiązek alimentacyjny. Samo natomiast stwierdzenie, iż pracują oni zawodowo, czy mają swoje obowiązki rodzinne nie może automatycznie oznaczać, że w żaden sposób nie mogą wesprzeć siostry (osobiście lub choćby finansowo) w opiece nad chorą matką.

Reasumując stwierdzono, że kwestionowana decyzja organu pierwszej instancji ostatecznie odpowiada prawu, ponieważ skarżąca nie wykazała, aby zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwiał jej w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Czynności skarżącej związane z opieką nad matką, pomimo jej zapewne widocznej niepełnosprawności nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie pracy. Z poczynionych ustaleń wynika, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką, w świetle zasad doświadczenia życiowego jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem pracy. Konkluzja taka wynika z analizy czynności skarżącej wykonywanych podczas opieki nad matką, opisanych w ramach przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz zadeklarowanych przez skarżącą w oświadczeniach z tej samej daty.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, przyjęty za podstawę orzeczenia, mający wpływ na treść orzeczenia, polegający na przyjęciu, że:

a/ skarżąca zrezygnowała z pracy z innych powodów niż opieka nad matką podczas gdy z zeznań strony powód ustania stosunku pracy jest jednoznaczny;

b/ rodzeństwo skarżącej może zajmować się matką podczas gdy samo siostra skarżącej sama potrzebuje opieki, która otrzymuje od skarżącej, natomiast brat skarżącej ma ciężko chore dziecko i to wobec niego w pierwszej kolejności jest zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej także jako "u.ś.r.".

Zgodnie treścią art. 17 ust. 1 i ust. 1b cyt. ustawy

świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy Sąd zauważa, że słuszne jest stanowisko Kolegium, zgodnie z którym, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b cyt. ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b cyt. ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 cyt. ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium.

Jednakże zdaniem Sądu organ odwoławczy nie ustalił w sposób odpowiadający zasadzie prawdy obiektywnej stanu faktycznego sprawy i nie ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy w sprawie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a opieką nad niepełnosprawną matką.

W tym miejscu Sąd zauważa, że zasada prawdy obiektywnej została skonstruowana w art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Powyższa zasada ogólna odnosi się nie tylko do sposobu prowadzenia postępowania administracyjnego, lecz jest także wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, gdyż organy administracji publicznej mają obowiązek uwzględniania jej przy "załatwieniu sprawy" (por. wyroki NSA z 4.06.1982 r., I SA 258/82, ONSA 1982/1, poz. 54, oraz z 28.11.2012 r., I OSK 641/12, LEX nr 1291400; wyrok WSA w Gdańsku z 14.09.2011 r., I SA/Gd 502/11, LEX nr 898927).

Organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Biorąc pod uwagę treść przytoczonych wyżej przepisów, należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany z urzędu: 1. ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; 2. ustalić, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności (por. wyrok z 20.09.2012 r., IV SA/Wa 663/12, LEX nr 1347629, w którym WSA w Warszawie stwierdził, że "organ administracji jako gospodarz postępowania administracyjnego określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy", przy czym "aktywna rola organu administracji publicznej w procesie poszukiwania i gromadzenia materiału dowodowego może przejawiać się zarówno podejmowaniem czynności dowodowych z urzędu, a także gromadzeniem w aktach sprawy dowodów wskazanych lub dostarczonych przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy" – tak WSA we Wrocławiu w wyroku z 15.02.2012 r., IV SA/Wr 711/11, LEX nr 1139681); 3. przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy; 4. dokonać oceny przeprowadzonych dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z 23.02.2012 r., II GSK 118/12, LEX nr 1125454).

Jednocześnie Sąd podkreśla, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że pojęcie opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). Konieczne jest poczynienie w tym zakresie kompleksowych ustaleń i poddanie ich wszechstronnej ocenie.

Odnosząc powyższe do realiów kontrolowanej sprawy, Sąd wskazuje, że organ odwoławczy przyjął, że czynności jakie wykonuje skarżąca w związku z opieką nad matką mają charakter typowych czynności codziennych, przez co nie wymagają nieprzerwanej obecności osoby opiekuna i nie uniemożliwiają podjęcia zatrudnienia. Konkluzję taką oparto na analizie czynności skarżącej wykonywanych podczas opieki nad matką.

Przede wszystkim Sąd stwierdza, że z treści decyzji organu odwoławczego nie wynika aby organ uwzględnił wynikające z akt sprawy okoliczności tj.:, że matka skarżącej jest przez nią karmiona (k. 4 akt adm.); że nie kontroluje potrzeb fizjologicznych, a z uwagi na posiadane schorzenia i ich objawy wymaga ona częstych czynności higienicznych (k. 4 akt adm.) i lewatyw (k. 5 akt adm.); że podczas wywiadu środowiskowego stwierdzono, że jest osobą bez kontaktu (k. 4 akt. adm.); że pozostawienie jej bez opieki może zagrażać jej zdrowiu i życiu (k. 5 akt adm.).

Ponadto w ocenie Sądu sama analiza czynności jakie skarżąca sprawuje nad matką nie jest wystarczająca dla przyjęcia, braku istnienia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością opieki nad matka. Organ nie ustalił w sposób należyty jaki jest stan zdrowia matki skarżącej i w odniesieniu do tego nie ocenił stopnia intensywności opieki świadczonej matce przez skarżącą. Nie wyjaśniono w pełni jaki jest jej stopień świadomości (czy jest w stanie komunikować swoje potrzeby) i samodzielności w podstawowych czynnościach życiowych. To dawałoby dopiero podstawę do oceny, czy mimo niepełnosprawności matki skarżąca jest w stanie podjąć pracę zarobkową.

Kolegium uznało też, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo jej niepodejmowaniem przez skarżącą, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką, z uwagi na niewykazanie przez skarżącą, że zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwia jej w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Stwierdzono też, że twierdzenia skarżącej o pogarszającym się stanie zdrowia matki nie zostały przez stronę poparte stosownymi dowodami.

Odnosząc się do powyższego Sąd stwierdza, że organ odwoławczy doszedł do ww. konkluzji bez uprzedniego wezwania skarżącej do przedłożenia stosownych dowodów. Biorąc pod uwagę, że organ pierwszej instancji uznał istnienie związku przyczynowo – sutkowego, skarżąca nie mogła przypuszczać, że konieczne jest przedłożenie dodatkowych dowodów dla wykazania istnienia tego związku.

W tym miejscu wskazać trzeba na obowiązek wynikający z art. 79a k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Obowiązek ten nie został przez organ dopełniony. Sąd podkreśla w tym miejscu, że skarżąca działa bez pełnomocnika profesjonalnego zatem zachowanie wszelkich zasad postępowania administracyjnego przez organ ma szczególne znaczenie dla poszanowania jej praw.

Konkludując, dla pełnego wyjaśnienia sprawy organ powinien był wziąć pod uwagę cały materiał dowodowy zebrany w sprawie i wezwać skarżącą o przedłożenie wszelkich dowodów, w tym dokumentów medycznych, potwierdzających stan zdrowia jej matki i związaną z tym potrzebę świadczenia opieki w stopniu uniemożliwiającym jej podjęcie zatrudnienia. Dopiero poczynienie ustaleń zgodnie ze wskazaniami Sądu pozwoli na dokonanie oceny, czy istotnie niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą jest uwarunkowane koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Przy czym w okolicznościach niniejszej sprawy organ odwoławczy powinien był wydać jedno z rozstrzygnięć określonych w art. 138 § 1 pkt 2 lub 138 § 2 k.p.a. biorąc pod uwagę, że organ pierwszej instancji nie mógł oprzeć negatywnego rozstrzygnięcia o przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 1b u.ś.r., a organ odwoławczy nie podzielił ustalenia organu pierwszej instancji o istnieniu związku przyczynowego uznając go za niewykazany.

Sąd uznał też, że stwierdzenie organu o braku przeszkód ze strony rodzeństwa skarżącej do współuczestniczenia w opiece nad matką nie zostało poprzedzone wystarczająco wnikliwym badaniem. Nie ustalono jaka jest konkretnie sytuacja rodzeństwa skarżącej w zakresie faktycznych możliwości, czy ewentualnych przeszkód do wspierania jej w opiece nad matką. Ustalenia w tym zakresie oparto jedynie na lakonicznym oświadczeniu skarżącej zawartym w wywiadzie środowiskowym. W tym miejscu Sąd nadmienia, że podziela tę część orzecznictwa sądów administracyjnych, z której wynika, że możliwość współdziałania rodzeństwa wnioskodawcy w opiece nad niepełnosprawnym rodzicem jest postrzegana jako element stanu faktycznego mający wpływ na ustalenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem aktywności zawodowej wnioskującego, a potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1235/22, z 15 marca 2023 r., sygn. III SA/Kr 1335/22, czy z 5 grudnia 2022 r., sygn. III SA/Kr 918/22). Nie mniej jednak wymaga to od organu rzetelnych ustaleń i oceny czy zachodzą obiektywne przeszkody we współuczestniczeniu ze skarżącą w opiece nad matką.

Sąd nie podzielił też stanowiska organu jakoby chronologia zaprzestania aktywności zawodowej skarżącej (30 września 2020 r.), ustalenia stopnia niepełnosprawności matki skarżącej (8 listopada 2022 r.) oraz złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ( 16 stycznia 2023 r.) świadczyła o tym, że zaprzestanie aktywności zawodowej i niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą nie miało związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. W tym miejscu Sąd zauważa, że w rozważaniach dotyczących ww. kwestii organ odwoławczy powołał się na orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w N. z 29 lipca 2009 r. nr [...] uznające matkę skarżącej za niezdolną do samodzielnej egzystencji na trwale, niemniej jednak orzeczenia tego nie ma w aktach administracyjnych sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni stanowisko zawarte w niniejszym wyroku.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.