Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 171/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35a; art. 64 ust. 1, 2; art. 140aa ust. 1, 4; art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a i ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: § 5 ust. 1 pkt 5, ust. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 2022
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
article: § 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 188 poz 1345
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi  samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli  metrologicznej tych przyrządów pomiarowych
article: art. 7; art. 8; art. 77 § 1; art. 84 § 1; art. 189a § 2
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 18 stycznia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej "organ II instancji", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (dalej "organ I Instancji") z dnia 13 listopada 2023 r., nakładającą na B. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. karę pieniężną w wysokości [...] zł za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego po drogach publicznych – jak za brak zezwolenia kategorii V.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu 15 lipca 2023 r. na terenie Drogowego Przejścia Granicznego w [...], podczas przekraczania granicy na kierunku wyjazdu z Rzeczypospolitej Polskiej, został poddany kontroli dwuosiowy ciągnik samochodowy m-ki [...] o nr rejestracyjnym [...] z trzyosiową naczepą ciężarową marki [...] [...] o nr. rejestracyjnym [...], którym kierował obywatela [...] [...] [...]. Pojazdem przewożony był ładunek podzielny w postaci wyrobów ziemniaczanych mrożonych i wyrobów mrożonych warzywnych na 33 szt. palet o łącznej masie brutto 21 837,20 kg. Podmiotem wykonującym kontrolowany przejazd w ramach międzynarodowego transportu drogowego była B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej "skarżąca", "Spółka", "strona skarżąca").

Wynik dynamicznego ważenia pojazdu opisany w pkt 5 lit. a protokołu nr [...] wskazały na przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 120 kg (rzeczywista wartość skontrolowanego parametru wynosiła 11 620 kg,

co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej wartości o 1,04 %, przy dopuszczalnym przewidzianym przepisami prawa nacisku pojedynczej osi napędowej wynoszącym 11,5 tony.

Wynik powtórnego ważenia pojazdu na wadze dynamicznej opisany w pkt 5 lit. a protokołu [...] potwierdziły przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu, o 120 kg (rzeczywista wartość wyniosła 11 620 kg).

Pomiaru dokonano przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu, zgodnie z wymaganiami określonymi w instrukcji dla użytkownika wydanej przez producenta (TAMTRON Systems OY Finlandia), znak fabryczny DW600 (znak zatwierdzenia typu PL T 06 273), numer fabryczny [...], posiadającej świadectwo legalizacji ponownej z dnia 22 lipca 2021 r. wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w W. Wydział Zamiejscowy w L..

W wyniku kontroli stwierdzono, że przedmiotowy przewóz wykonywany był z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047, ze zm.), dalej jako "Prawo o ruchu drogowym" lub "p.r.d." polegającym na przewozie ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym, jak bez zezwolenia kategorii V.

Decyzją z dnia 13 listopada 2023 r. organ I instancji nałożył na skarżącą karę pieniężną w kwocie 6 000 zł za przewóz po drogach publicznych ładunku podzielnego, pomimo zakazu określonego w art. 64 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym, jak bez zezwolenia kategorii V.

Po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania skarżącej, organ odwoławczy decyzją z dnia 18 stycznia 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdów uregulowane zostały w ustawie Prawo o ruchu drogowym oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022, ze zm.), dalej jako "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych", wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 66 ust. 5 p.r.d. Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia sprawie warunków technicznych w przypadku pojedynczej osi napędowej pojazdu, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 2-14, dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać 11,5 tony.

Natomiast w wyniku dwukrotnego pomiaru nacisków osi kontrolowanego pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku drugiej osi pojazdu, stanowiącej pojedynczą oś napędową o 120 kg.

Organ odwoławczy wskazał, że w przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w § 5 ust. 1-3 powołanego rozporządzenia, są wartości rzeczywiste nacisków osi. Stosownie natomiast do art. 61 ust. 2 pkt 1 p.r.d., ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę.

Organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku naruszenia zakazu przewozu ładunku innego niż niepodzielny, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Poddanym kontroli środkiem transportu przewożony był ładunek podzielny, którego przewóz pojazdem nienormatywnym, stosownie do art. 64 ust. 2 p.r.d., jest zabroniony.

Mając powyższe na względzie, organ drugiej II uznał za uzasadnione nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 6 000 zł, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a w związku ust. 2 p.r.d.

Organ odwoławczy stwierdził brak podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 p.r.d., ponieważ skarżąca nie udowodniła zaistnienia okoliczności uzasadniających zwolnienie przedsiębiorcy od odpowiedzialności. Organ podkreślił, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy jest profesjonalnym przewoźnikiem, który powinien organizować pracę swojego przedsiębiorstwa tak, aby przestrzegać przepisów prawa. W ocenie organu argumentacja przedstawiona przez stronę nie świadczy o dochowaniu należytej staranności. Z akt sprawy nie wnika, aby przewoźnik przed podjęciem przewozu podejmował jakiekolwiek kroki w celu zważenia pojazdu po załadunku, celem kontrolnego sprawdzenia jego parametrów. Także rodzaj przewożonego towaru nie jest okolicznością zwalniającą przedsiębiorcę z obowiązku prawidłowego rozmieszczenia i zabezpieczenia ładunku w celu uniknięcia przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi oraz uniemożliwienia przesuwania ładunku podczas jazdy. Argumentacja zawarta w odwołaniu sprowadza się do twierdzenia, że kierowca nie brał udziału w załadunku, przewożony towar był ładowany przy użyciu specjalistycznego sprzętu przez załadowców nadawcy towaru, a na dokumentach przewozowych znajdowała się informacja o wadze mieszczącej się w dozwolonych granicach, w związku z czym przewoźnik nie miał realnego wpływu na powstanie naruszenia, albowiem pozostawał w przekonaniu, że przewożony towar odpowiada warunkom uregulowanym w przepisach prawa. Przedstawiona argumentacja jest w ocenie organu odwoławczego błędna, gdyż przedmiotem postępowania było przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi napędowej, a nie przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej. Istota sporu sprowadza się do przekroczenia dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej, spowodowanego nieprawidłowym rozmieszczeniem ładunku. Przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nakładają obowiązek takiego zabezpieczenia ładunku, by naciski osi nie były przekraczane i nie przewidują w tym zakresie żadnych wyjątków. Przewoźnika obciążają skutki takiego stanu pojazdu wraz z ładunkiem, który podczas przejazdu po drodze publicznej powoduje nacisk osi przekraczający normy przewidziane dla danej drogi. Przyjmując towar przed rozpoczęciem przewozu przewoźnik powinien sprawdzić stan pojazdu i towaru oraz sposób załadunku, gdyż ponosi odpowiedzialność za warunki przewozu oraz towar do czasu jego wydania odbiorcy. Jednocześnie z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, że strona dokonała przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, naruszając tym samym przepisy Prawa o ruchu drogowym.

Odnosząc się do stanowiska strony dotyczącej odpowiedzialności załadowcy, organ odwoławczy wskazał, że odpowiedzialność podmiotów wskazanych w art. 140aa ust. 2 p.r.d. (m.in. nadawcy, załadowcy towaru) nie ma charakteru bezwzględnego, co oznacza, że samo stwierdzenie wystąpienia naruszenia nie jest wystarczającą podstawą do nałożenia kary pieniężnej na te podmioty. Możliwość nałożenia kary pieniężnej na podmioty wymienione w powołanym przepisie powstaje wyłącznie wtedy, gdy okoliczności sprawy i dowody niewątpliwie wykazują ich wpływ lub zgodę na powstanie naruszenia obowiązków. Kara pieniężna może zostać nałożona na te podmioty dodatkowo, niezależnie od odpowiedzialności przewoźnika. W niniejszej sprawie brak jest dowodów mogących w sposób jednoznaczny wskazać na wpływ lub zgodę nadawcy/załadowcę towaru na powstanie stwierdzonego naruszenia przepisów.

Ponadto przewoźnik (podmiot wykonujący przejazd) ponosi odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym, a nadawca, załadowca lub spedytor ładunku ponoszą odpowiedzialność za wpływ lub godzenie się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego przewóz w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia.

Organ II instancji zauważył również, że Spółka była już stroną kilku postępowań w związku z naruszeniami przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących procesu ważenia kontrolowanego pojazdu organ odwoławczy wskazał, że ważenie dynamiczne służące do wyznaczenia nacisków osi pojazdu polega na wyznaczeniu obciążenia, jakie wywiera oś pojazdu na pomost wagi podczas jego ruchu z ustaloną stałą prędkością. Charakter ważenia dynamicznego powoduje, że wpływ na wynik pomiaru mogą wywierać: sposób załadunku, stan techniczny pojazdu, awaria zawieszenia, prędkość przejazdu przez wagę. Przy tym, kara pieniężna za przejazd pojazdem nienormatywnym jest niezależna od przyczyn przekroczenia nacisku osi. Organ II instancji wskazał, że kierowca został poinformowany, że przez pomost wagi do ważenia pojazdów w ruchu należy przejeżdżać centrycznie i ze stałą prędkością wskazaną na znakach drogowych umieszczonych przed wjazdem na wagę, bez przyspieszeń i hamowań.

Wskazał też, że w świetle treści § 3 pkt 2, pkt 5 oraz pkt 15 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 188, poz. 1345) ważenie użytą do kontroli wagą samochodową do ważenia pojazdów w ruchu typu DW-600 (nr fabryczny [...]), prowadziło do faktycznego ustalenia obciążenia wszystkich osi pojazdu. Kwestionowane ważenie zostało wykonane za pomocą dopuszczonego do użytkowania urządzenia wagowego, posiadającego wydane przez właściwe organy ważne świadectwa legalizacji. W trakcie ważenia system wagi nie sygnalizował błędów pomiaru, nie wykazywał również jakichkolwiek usterek czy wad. W rozpoznawanej sprawie dokonane zostały dwa pomiary nacisków osi i wyniki obydwu pomiarów potwierdziły nienormatywność kontrolowanego pojazdu. Protokół z kontroli pojazdu jest podstawowym dowodem w sprawie – dokumentem urzędowym, zgodnie z art. 76 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., obecnie Dz.U. z 2024 r., poz. 572), dalej "k.p.a.".

Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, że kopia programu obsługi wagi elektronicznej SCALEX DW-600 do dynamicznego ważenia osi pojazdu dla Windows XP/7/8/10 instrukcja dla użytkownika znajduje się w aktach sprawy. Zatem skarżąca miała możliwość zapoznania się z nim.

Wyjaśnił jednocześnie, odnosząc się do zarzutu odwołania co do odmowy przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego w przedmiocie ustalenia, czy zastosowany do ważenia pojazdu wraz z naczepą zespół wag, nadaje się do pomiaru nacisku na oś, że zarówno w trakcie postępowania przed organem I instancji jak i w trakcie postępowania odwoławczego Spółka nie występowała z takim wnioskiem dowodowym.

Organ II instancji podniósł także, że zarówno przepisy ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (Dz.U. z 2022 r., poz. 2063), jak też przepisy wykonawcze wydane na podstawie tej ustawy, nie zobowiązują użytkowników wag z ważną legalizacją do analizy błędu pomiaru oraz do podawania danych dotyczących niepewności pomiaru. Obowiązek taki nie wynika również z instrukcji obsługi wagi elektronicznej SCALEX DW-600. Stosując zatem wagę z ważną legalizacją, zasadnym jest przyjęcie jako wyniku pomiaru wskazań wagi, bez dodatkowych interpretacji tego wyniku związanych z analizą błędu pomiaru. Błędy graniczne to kryteria, które są badane przez organ administracji metrologicznej wydający świadectwo legalizacji, a nie kryteria prawidłowego użytkowania urządzeń pomiarowych.

Organ odwoławczy podniósł, że także w pismach z dnia 21 października 2011 r. i 30 listopada 2011 r. znajdujących się w aktach sprawy Główny Urząd Miar wskazał, że w opinii Biura Metrologii Prawnej Głównego Urzędu Miar, stosując wagę z ważną legalizacją, celowym jest przyjąć jako wynik ważenia (tj. jako wartość masy uzyskaną drogą pomiaru) wskazanie wagi (tj. wartość masy podaną przez wagę lub średnią z wartości uzyskaną z wielu obserwacji), bez dodatkowych interpretacji tego wyniku związanych z analizą błędu pomiaru.

Organ II instancji wyjaśnił również, że w sprawie art. 189f nie ma zastosowania, gdyż Prawo o ruchu drogowym przewiduje zarówno sztywną wysokość kar pieniężnych za naruszenie przepisów jak i kwestie odstąpienia od ich nałożenia.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca zaskarżyła decyzję organu odwoławczego w całości, zarzucając naruszenie:

a) art. 8 w zw. z art. 107 k.p.a., poprzez niepełne wyjaśnienie istoty sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, a także wadliwą jego analizę, co doprowadziło do powstania nieuzasadnionej odpowiedzialności skarżącej za działania osób trzecich, na które to działania Spółka nie miał rzeczywistego wpływu nawet przy dochowaniu należytej staranności;

b) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez niepełne wyjaśnienie istoty sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, a także wadliwą jego analizę, co doprowadziło do powstania nieuzasadnionej odpowiedzialności skarżącej;

c) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a., polegające na tym, że w wyniku niewłaściwej kontroli nie zastosowano środka określonego w ustawie, mimo że decyzja organu odwoławczego i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane bez wyczerpującego zebrania i zbadania materiału dowodowego, co skutkowało naruszeniem zasady prawdy obiektywnej i zasady pogłębionego zaufania obywateli do państwa, podczas gdy organ winien uchylić decyzję w całości i umorzyć postępowanie administracyjne w całości;

d) art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a., polegające na tym, że nie zastosowano środka określonego w ustawie, mimo że decyzje organów obu instancji zostały wydane w oparciu o nierzetelną ocenę dowodów, z pominięciem znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie stanowiska skarżącej, okoliczności związanych z ważeniem pojazdu, zastosowaniem wagi, której zastosowanie w przedmiotowej sprawie nie powinno mieć miejsca, a co w efekcie przełożyło się na błędy w ustaleniach kontrolnych;

e) art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a., polegające na tym, że nie zastosowano środka określonego w ustawie, mimo że decyzje organów obu instancji zostały nienależycie uzasadnione, w sposób ogólnikowy i lakoniczny, pozbawiony indywidualnego podejścia do przedmiotowej sprawy, podczas gdy organ odwoławczy powinien w ramach kontroli uchylić decyzję w całości i umorzyć postępowanie administracyjne w całości;

f) art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 w zw. z. z art. 84 k.p.a., poprzez bezpodstawne oddalenie wniosku skarżącej o przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego, w przedmiocie ustalenia, czy zastosowany do ważenia pojazdu wraz z naczepą zespół wag nadaje się do ważenia nacisku na oś;

g) art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie po stronie skarżącej, iż waga naruszenia prawa jest znikoma (przekroczenie dopuszczalnej wagi jedynie o 120 kg, co stanowi przekroczenie o 1,04%), a strona nie dopuściła się naruszenia prawa, albowiem z okoliczności sprawy bezsprzecznie wynika, iż skarżący dochował należytej staranności w działaniu, czego organ nie wziął pod uwagę;

h) art. 107 § 3 oraz art. 8 k.p.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co skutkowało utratą zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej;

i) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu zarzutów skarżąca potrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślała, że obowiązki załadowcy nie kończą się na umożliwieniu przewoźnikowi wjazdu i wyjazdu na teren załadunku. Załadowca jest również odpowiedzialny za dopuszczenie do wyjazdu pojazdu nienormatywnego z załadowanym

przez niego towarem na drogi publiczne. Jakkolwiek bowiem załadowca nie ma możliwości ani uprawnień dotyczących wyboru i kontroli środka transportu, którym załadunek jest przemieszczany poza miejscem załadunku, to bezsprzecznym jest, że załadowca powinien zwrócić uwagę czy pojazd po załadunku nie będzie powodował przekroczenia dopuszczalnych norm. W rozpatrywanej sprawie bezsprzecznie załadowca wprowadził w błąd przewoźnika - Spółkę, albowiem swoim zachowaniem doprowadził do powstania mylnego przekonania po stronie skarżącej, iż przewożony materiał mieści się w dopuszczalnej wadze. Zarzuciła też, że organ nie wskazał skarżącej jakie konkretnie środki miała przedsięwziąć aby realnie uniknąć sytuacji, która stała się przyczyną wymierzenia kary. Zdaniem skarżącej braki w zakresie pełnej oceny zaistnienia przesłanek warunkujących zastosowanie wobec przewoźnika regulacji prawnej określonej w art. 92a ustawy o transporcie drogowym, skutkują naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, o których mowa w art. 7 i art. 77 i w art. 80 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, argumentując jak dotychczas.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a i ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Na skarżącą została nałożona kara pieniężna w wysokości 6 000 zł, jak za brak zezwolenia kategorii V, za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego po drogach publicznych, pomimo zakazu określonego w art. 64 ust. 2 p.r.d.

Stosownie do art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Przepis art. 64 ust. 4 p.r.d. nakłada na kierującego pojazdem nienormatywnym obowiązek posiadania przy sobie i okazywania uprawnionym osobom zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 powołanego artykułu. Jednocześnie zgodnie z art. 64 ust. 2 p.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I.

Na podstawie art. 140aa ust. 1 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 140ab w ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d., za brak zezwolenia kategorii V przewiduje karę pieniężną w wysokości: a) 6000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%.

Zgodnie z art. 140ab ust. 2 p.r.d., w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Karę pieniężną, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d.). W sytuacjach określonych w pkt 2 i 3 ust. 3 art. 140aa p.r.d. kara pieniężna może być także nałożona na podmiot wykonujący czynności ładunkowe lub podmiot wykonujący inne niż wymienione w pkt 2 czynności związane z przejazdem pojazdu nienormatywnego, w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę lub spedytora.

Definicję pojazdu nienormatywnego zawiera z kolei art. 2 pkt 35a p.r.d. Zgodnie z tym przepisem, pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu określone są przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 5 p.r.d.

Jak wskazały organy, stosownie do § 5 ust. 1 pkt 5 przedmiotowego rozporządzenia, w przypadku pojedynczej osi napędowej pojazdów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2-14, dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać 11,5 tony. Przepis § 3 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia dotyczy zespołu pojazdów złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy.

Przepis § 5 ust. 4 rozporządzenia przewiduje, że w przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1-3 oraz ust. 5, są wartości rzeczywiste nacisków osi.

W przedmiotowej sprawie kontrola pięcioosiowego (2+3) pojazdu członowego wykazała przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej ciągnika samochodowego. W wyniku dwukrotnego pomiaru uzyskano wyniki nacisku osi, każdorazowo w wysokości 11 620 kg, co oznacza przekroczenie dopuszczalnego nacisku 11,5 t o 120 kg, a zatem o 1,04 %. Wyniki ważenia zostały udokumentowane w protokołach kontroli, które kierujący pojazdem podpisał, nie wnosząc uwag odnośnie do dokonanych czynności.

Bezspornym jest, że w dniu kontroli kierowca kontrolowanego pojazdu wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy z ładunkiem podzielnym w postaci wyrobów ziemniaczanych mrożonych i wyrobów mrożonych warzywnych na 33 sztukach palet o łącznej masie brutto 21 837,20 kg, a podmiotem wykonującym przejazd była skarżąca.

Zasadnicze zarzuty skargi skupiają się na niezasadnym, zdaniem skarżącej, pociągnięciu Spółki do odpowiedzialności, w sytuacji, gdy nie była ona odpowiedzialna za załadowanie towaru i nie miała wpływu na powstanie naruszenia, nawet przy zachowaniu należytej staranności. W jej ocenie to załadowca jest odpowiedzialny za dopuszczenie do wyjazdu pojazdu nienormatywnego z zładowanym przez niego towarem na drogi publiczne i to on powinien ponosi odpowiedzialność na stwierdzone przekroczenie.

W ocenie sądu, zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Przede wszystkim, zdaniem składu orzekającego, brak jest podstaw do zakwestionowania prawidłowości przeprowadzonego w sprawie procesu ważenia.

Zgodnie z § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 188, poz. 1345), dalej "rozporządzenie w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu" ważenie dynamiczne oznacza wyznaczenie obciążenia, jakie wywiera oś pojazdu na pomost wagi podczas jego ruchu z ustaloną prędkością. Pomost wagi (dynamicznej) zgodnie z § 3 pkt 15 przedmiotowego rozporządzenia, to jedno lub dwusegmentowy zespół wagi, przejmujący obciążenie od kół umieszczonych na jednej osi ruchomego pojazdu. Pomiar taką wagą polega na najeżdżaniu kolejnymi osiami pojazdu na ten sam pomost wagi. W taki sposób możliwe jest wyznaczenie m.in. obciążenia osi pojazdu, przez które § 3 pkt 5 rozporządzenia nakazuje rozumieć wartość obciążenia osi pojazdu podczas ważenia dynamicznego, wyrażoną w jednostkach miary masy.

Ze znajdujących się w aktach sprawy protokołów kontroli, a także wydruków ważenia dynamicznego pojazdu, podpisanych bez zastrzeżeń przez kierującego pojazdem, wynika jednoznacznie, że kontrola nacisków osi w obu przypadkach została przeprowadzona przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu znak fabryczny DW600, znak zatwierdzenia typu [...], numer fabryczny [...], produkcji TAMTRON Systems OY Finlandia, posiadającej świadectwo legalizacji ponownej z dnia 22 lipca 2021 r. wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w W. Wydział Zamiejscowy w L., znak wniosku [...] Zgodnie z treścią wskazanego świadectwa, było ono ważne do dnia 22 sierpnia 2023 r.

Całkowicie nieuprawnione są twierdzenia skarżącej, iż użyta w sprawie waga DW600 służy do ważenie pojazdów o liczbie osi nieprzekraczającej trzech, oraz że służy do pomiaru obciążenia kół, a po połączeniu dwóch wag, do pomiaru obciążenia osi. Spółka wywodziła, że z instrukcji wagi zawierającej rysunki wynika, iż producent wagi przewiduje ważenie za jej pomocą pojazdów dwu lub trzyosiowych przy pomocy dwóch wag, przy ważeniu odpowiednio dwukrotnym lub trzykrotnym, a z rysunków nie wynika, że przy użyciu stanowiska składającego się z dwóch wag producent przewiduje ważenie pojazdów mających cztery lub więcej osi, natomiast wynika, że producent przewiduje ważenie pojazdów o większej ilości osi przy użyciu zespołów trzech lub czterech wag.

Przede wszystkim, powoływane przez Spółkę okoliczności nie odnoszą się w ogóle do stanu faktycznego sprawy i rodzaju wagi użytej w sprawie do pomiaru nacisków osi.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że użyta w stanie faktycznym sprawy waga jest wagą stacjonarną zamontowaną na terenie przejścia granicznego, która pozwala na dokonanie pomiaru nacisku osi pojazdów złożonych z nie więcej niż 10 osi.

Powyższe znajduje potwierdzenie w treści decyzji Prezesa Głównego Urzędu Miar nr ZT [...] z dnia 28 października 2006 r. o zatwierdzeniu typu wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu o znaku fabrycznym DW600 produkowanych przez Tamtron Systems OY (k. [...] akt adm.). Z decyzji tej wynika, że jest to waga o konstrukcji stalowej o wymiarach 0,9 m x 3 m, z zespołem pomostowym umieszczonym na dole fundamentowym, podpartym na 4 przetwornikach tensometrycznych. Przedmiotowa waga, wraz z zespołem pomostowym jest trwale umieszczona w dole fundamentowym, nie jest zatem wagą przenośną podkładaną pod koła pojazdu, a ważenie nie jest prowadzone poprzez łączenie ze sobą kilku wag. Z decyzji tej wynika również, że objęte decyzją wagi spełniają wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych. Jednocześnie w aktach sprawy znajduje się świadectwo legalizacji ponownej z dnia 22 lipca 2021 r. dotyczące wagi o numerze fabrycznym [...], produkcji TAMTRON Systems OY Finlandia, a także kopia programu obsługi wagi elektronicznej SCALEX DW-600 do dynamicznego ważenia osi pojazdu dla Windows XP/7/8/10 instrukcja dla użytkownika. Instrukcja ta nie zawiera treści opisanych przez stronę. W szczególności nie wynika z niej, by producent nie przewidywał możliwości ważenia pojazdów o czterech lub większej liczbie osi przy pomocy jednej wagi. Przeciwnie, treść instrukcji wskazuje na możliwość ważenia pojazdów o pięciu osiach, co miało miejsce w okolicznościach sprawy.

Świadectwo legalizacji, ewentualnie świadectwo legalizacji ponowne jest zatem potwierdzeniem spełnienia przez wagę wymagań określonych w rozporządzeniu w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu.

Przypomnieć należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy dwukrotne ważenie dało tożsamy wynik (przekroczenie pojedynczej osi napędowej o 120 kg, czyli o 1,04%).

Skład orzekający podziela stanowisko organów, że w okolicznościach niniejszej sprawy, w sytuacji, gdy dopuszczone do użytkowania urządzenie wagowe posiadało wydane przez właściwe organy świadectwo legalizacji ponownej, a system wagi podczas procesu ważenia nie sygnalizował żadnego błędu, to należało uznać, że ważenie przebiegało w sposób prawidłowy i nie zachodzą podstawy do kwestionowania wyników pomiaru.

Zauważyć przy tym należy, że kwestia czy organy użytkujące przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej mają obowiązek uwzględniania wartości błędów granicznych dopuszczalnych wskazań tych przyrządów w użytkowaniu oraz korygowania w tym zakresie wskazań nominalnych pomiaru, nie jest jednolicie postrzegana w orzecznictwie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 328/20, z 11 maja 2011 r., sygn. akt I GSK 225/10, z 30 sierpnia 2004 r., sygn. akt GSK 778/04, z 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 909/21, z 21 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1264/22, z 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I GSK 1312/14, oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 października 2023 r. w sprawach II GSK 737/23 i II GSK 2094/22 oraz z 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1204/20 i z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt II GSK 2135/23).

Skład orzekający podziela jednak tę linie orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którą wynikiem ważenia są wartości rzeczywiste nacisków osi i wartość dozwolonych przepisami rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, granicznych błędów wagowych nie może być wykorzystywana do określenia jakichkolwiek poprawek do nominalnych wskazań wag (por. m.in. wyroki NSA: z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 328/20 z 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 909/21, z 21 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1264/22, z 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I GSK 1312/14).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela dotychas prezentowane stanowisko, że brak normatywnych przesłanek przyjmowania jako wyniku ważenia jakiejkolwiek wartości innej niż wartość nominalna, to jest wskazywana przez urządzenia pomiarowe.

Ważne świadectwo legalizacji wagi świadczy o tym, że zarówno waga, jak i stanowisko pomiarowe, spełniają wszelkie wymogi metrologiczne i umożliwiają dokonywanie właściwych pomiarów.

W konsekwencji stwierdzić należy, że wbrew stanowisku skarżącej, ważenie użytą do kontroli wagą samochodową do ważenia pojazdów w ruchu typu DW-600 (nr [...]) prowadziło do faktycznego ustalenia wielkości obciążenia osi kontrolowanego w niniejszej sprawie dwuosiowego ciągnika siodłowego z trzyosiową naczepą.

Stanowisko to pozostaje także w zgodzie ze stanowiskiem organów metrologicznych, wyrażonym w pismach z dnia 21 października 2011 r. i 30 listopada 2011 r. (kopie pism w aktach sprawy). W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyraźnie wskazał, że w piśmie z 21 października 2011 r. Główny Urząd Miar wskazał wprost, że cyt.: "W opinii Biura Metrologii Prawnej Głównego Urzędu Miar, stosując wagę z ważną legalizacją, celowym jest przyjąć jako wynik ważenia (tj. jako wartość masy uzyskaną drogą pomiaru) wskazanie wagi (tj. wartość masy podaną przez wagę lub średnią z wartości uzyskaną z wielu obserwacji), bez dodatkowych interpretacji tego wyniku związanych z analizą błędu pomiaru (...)". Natomiast w piśmie z dnia 30 listopada 2011 r. Główny Urząd Miar dodał, że cyt.: "przepisy ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. nr 243, poz. 2441, z późn. zm.) oraz przepisy wykonawcze wydane na podstawie tej ustawy nie zobowiązują użytkownika wagi z ważną legalizacją do analizy błędu pomiaru oraz do podawania danych dotyczących niepewności pomiaru. W przypadku wagi podlegającej prawnej kontroli metrologicznej w zakresie legalizacji, zaopatrzonej w ważny dowód legalizacji przepisy regulujące zagadnienie prawnej kontroli metrologicznej zobowiązują użytkownika do przestrzegania wymagań w zakresie warunków właściwego stosowania tego przyrządu pomiarowego. (...)".

Kwestia niewielkiego przekroczenia nie ma znaczenia dla nałożenia na skarżącą, jako podmiot wykonujący przejazd, kary pieniężnej zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a i ust. 2 p.r.d.

Wbrew stanowisku skarżącej, w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania przepis działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego w postaci art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 189a § 2 pkt 1-6 k.p.a., w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. Natomiast według art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: waga naruszenia prawa jest znikoma (pkt 1), a strona zaprzestała naruszania prawa lub za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna (pkt 2).

Otóż reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a. Kara pieniężna wymierzona została w rozpoznawanej sprawie na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, która stanowi lex specialis w stosunku do uregulowań zawartych w k.p.a. Powołana ustawa w art. 140aa ust. 4 określa sytuacje, w których nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się.

Nie jest przy tym istotne, że przepis art. 140aa ust. 4 p.r.d. nie posługuje się sformułowaniem "odstąpienia od nałożenia kary", o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. Jak wskazuje w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny, jeżeli z przywołanego przepisu prawa wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 140aa ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 140aa ust. 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a (...) dla przyjęcia, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2021 r., sygn. II GSK 375/21 oraz sygn. II GSK 717/21, a także – na tle przepisów ustawy o transporcie drogowym – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2021 r., sygn. II GSK 248/21, jak również A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 189a).

Stąd też brak było podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 189f k.p.a., czego domagała się strona skarżąca.

Co do zarzutu skargi w zakresie naruszenia przez organy art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., poprzez bezzasadne oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego w przedmiocie ustalenia, czy zastosowany do ważenia pojazdu wraz z naczepą zespół wag nadaje, się do ważenia nacisku na oś, to trafnie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że zarówno w trakcie postępowania przed organem I instancji jak i w trakcie postępowania odwoławczego Spółka nie występowała z takim wnioskiem dowodowym. Tym samym przedmiotowy zarzut jest całkowicie bezzasadny.

Ponadto ponownie podnieść należy, że ważenie zostało przeprowadzone przy użyciu nie zespołu wag, ale jednej wagi, która spełniała wszystkie normatywne wymagania. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie były wymagane wiadomości specjalne. Z akt sprawy nie wynika, by proces ważenia odbywał się w warunkach, które mogłyby zakłócać proces ważenia. Ważenie dokonane zostało na wadze spełniającej wymogi normatywne i wykonane zostało w sposób zgodny z instrukcją obsługi urządzenia wagowego. Ważenie uznać należy zatem za prawidłowe i przeprowadzenie jakichkolwiek dodatkowych dowodów było zbędne.

Zaznaczyć także należy, że protokół kontroli, z uwagi na zawarty w nim bezpośredni opis przebiegu przeprowadzanych czynności, uznawany jest za dokument urzędowy mający szczególną moc dowodową. Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a., protokół kontroli stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Zasadnie podniesiono w zaskarżonej decyzji, że kierowca nie zgłosił uwag do sposobu przeprowadzonej kontroli.

W świetle powyższych rozważań, w ocenie sądu, uprawnione jest stanowisko organu, że w dniu kontroli skarżąca wykonywała przejazd pojazdem nienormatywnym z ładunkiem podzielnym, który nie może być przewożony pojazdem nienormatywnym (z wyjątkiem niemających w sprawie zastosowania przypadków przejazdu na podstawie zezwolenia kategorii I).

Przekroczenie o 1,04 % dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej ciągnika samochodowego uzasadniało nałożenie na skarżącą, jako podmiot wykonujący przejazd, kary pieniężnej na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d. w związku z art. 140ab ust. 2 p.r.d., jak za brak zezwolenia kategorii V. Podkreślić należy, że nie jest to kara za brak samego zezwolenia, lecz kara za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego. Stosownie do art. 140aa ust. 1 p.r.d. w związku z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d. kara pieniężna za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii V w przypadku gdy nacisk jednej lub wielu osi, masa rzeczywista całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10 % wynosi 6 000 zł. Taka też kara została nałożona na skarżącą w niniejszej sprawie.

W kontekście zarzutów skargi odnoszących się do odpowiedzialności załadowcy za powstałe naruszenie to należy w pierwszej kolejności zauważyć, co też uczynił organ w zaskarżonej decyzji, że skarżąca była już strona kilku postępowań tak administracyjnych, jak i sądowych, stawiając zbliżone zarzuty, w tym i co do przypisania skarżącej nieuzasadnionej odpowiedzialności, w sytuacji, gdy nie miała ona żadnego wpływu na załadowanie towaru. Wprawdzie ocena przesłanek egzoneracyjnych jest kwestią zindywidualizowanego przypadku, to jednak z uwagi na tożsamość argumentacji skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko tutejszego sądu wyrażone w sprawach skarżącej (zob. wyroki w sprawach sygn. akt III SA/Lu 671/23 i III SA/Lu 232/23), że po pierwsze, w świetle art. 140aa ust. 3 p.r.d. kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd, a w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na inne podmioty. Zgodnie z art. 140aa ust. 3 pkt 2 i 3 p.r.d. karę nakłada się na podmiot wykonujący czynności ładunkowe, jeżeli wykonał te czynności w sposób powodujący przekroczenie któregokolwiek z wymiarów, nacisków osi lub masy całkowitej pojazdu lub zespołu pojazdów, w stosunku do wartości dopuszczalnych lub wartości określonych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1 (pkt 2 ) oraz na podmiot wykonujący inne niż wymienione w pkt 2 czynności związane z przejazdem pojazdu nienormatywnego, w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1 (pkt 3). Przy tym, co wymaga podkreślenia, odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd jest niezależna od odpowiedzialności ostatnio wymienionych podmiotów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 993/19). Zatem nieuprawnione jest stanowisko skarżącej, że ustalenie odpowiedzialności załadowcy wyłączałoby jej odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie, tj. przewóz po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego bez zezwolenia.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że skarżąca w toku postępowania nie wykazała okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d. Zgodnie z powołanym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, wykonujący przejazd:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Po drugie przepis art. 140aa ust. 4 p.r.d. stanowi wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd i musi być interpretowany ściśle. Dochowanie należytej staranności oznacza, że podmiot wykonujący przejazd uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać przy organizacji przejazdu, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń, na które nie miał wpływu, doszło do naruszenia prawa. Podejmując się przewozu określonego ładunku, podmiot wykonujący przejazd powinien przedsięwziąć kroki zapobiegające przekroczeniu dopuszczalnych parametrów pojazdu. Skarżąca nie wykazała, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o braku wpływu na powstanie naruszenia. Zgodzić się należy wyrażonym w zaskarżonej decyzji stanowiskiem, że jako przedsiębiorca zajmujący się profesjonalnie przewozem ładunków po drogach publicznych, skarżąca powinna znać przepisy normujące ruch pojazdów nienormatywnych i zasady przewozu ładunków.

Organ odwoławczy trafnie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przed rozpoczęciem przewozu skarżąca powinna była sprawdzić, czy po załadowaniu towaru nie dojdzie do przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi (k. [...] akt adm.), co czyni nietrafne zarzuty skargi, iż organ nie wskazał skarżącej jakie środki miała przedsięwziąć aby realnie uniknąć sytuacji, która stała się przyczyną wymierzenia kary.

Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że z akt sprawy nie wynika, aby przewoźnik przed podjęciem przewozu podejmował jakiekolwiek kroki w celu zważenia pojazdu po załadunku, celem kontrolnego sprawdzenia jego parametrów przez rozpoczęciem przewozu. To przedsiębiorca wykonujący przewóz odpowiedzialny jest za prawidłowego rozmieszczenia i zabezpieczenia ładunku na pojeździe w celu uniknięcia przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi oraz uniemożliwienia przesuwania ładunku podczas jazdy. To podmiot wykonujący przewóz powinien wykazać, co uczynił dla zapewnienia wykonywania przewozu zgodnie z prawem, oraz że nie mógł przedsięwziąć nic więcej, a podjęte działania pozwalały na uzasadnione przekonanie, iż nie naruszy prawa. Skarżąca nie wykazała zaś, że wykonała jakiekolwiek czynności, aby wykonywany przez nią przewóz nie naruszał stosownych norm. Nie wykazała też, że zaistniały nadzwyczajne i niezależne okoliczności, które spowodowały, że nie miała wpływu na powstałe naruszenie. Skarżąca nie może skutecznie powoływać się na okoliczność, że załadunku dokonał profesjonalny podmiot, który zdaniem skarżącej wprowadził ją w błąd. To skarżąca, jak już wskazano, jako podmiot wykonujący przejazd jest odpowiedzialna za normatywność pojazdu i powinna podjąć czynności w celu upewnienia się co do spełnienia przesłanek normatywności.

Także okoliczność, że masa ładunku wynikająca z dokumentów przewozowych zsumowana z masą pojazdu nie przekraczała dopuszczalnej normy, nie zwalnia skarżącej od odpowiedzialności i nie stanowi okoliczności egzoneracyjnej w świetle art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Jedynie w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna, w sytuacji gdy rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu, przepis art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. przewiduje umorzenie postępowania w sprawie nałożenia kary. W niniejszej sprawie skarżąca przewoziła towar inny niż wymienione w ostatnio powołanym przepisie. Nie zachodziły zatem podstawy do uwzględnienia argumentacji skarżącej. Jeszcze raz podkreślić należy, że obowiązkiem przedsiębiorcy jest takie zorganizowanie działalności i przygotowanie przewozu, aby zachować wymagane przepisami wielkości w zakresie wymiarów pojazdu, masy i nacisków na osie.

Dla porządku wyjaśnić również należy, że błędne jest odwoływanie się przez skarżącą do regulacji ustawy o transporcie drogowym, gdyż na skarżącą nałożono karę pieniężną za naruszenie polegające na przewozie ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym, jak bez zezwolenia kategorii V na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym, a nie na podstawie ustawy o transporcie drogowym.

Z przyczyn omówionych wyżej, na uwzględnienie nie zasługiwały również podniesione w skardze zarzuty naruszenia w kontrolowanym postępowaniu przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także art. 8 w zw. z art.107 § 3 k.p.a.

W ocenie sądu organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do należytego wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie, zgodnie z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Wbrew twierdzeniom strony organy przeprowadziły postępowanie dowodowe i w uzasadnieniu decyzji obu instancji wskazały – zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. – dowody, na których się oparły. Ponadto organy dokonały prawidłowej oceny tych dowodów, przyjmując je za podstawę ustaleń faktycznych. Uzasadnienie prawne zaskarżonej decyzji zawiera szczegółowe wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem właściwych przepisów prawa, która jest jasna i jednoznaczna. Organ odwoławczy w sposób szczegółowy odniósł się także do zarzutów formułowanych przez stronę. Tym samym nie znajduje również podstaw zarzut obrazy wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej jako p.p.s.a., uznając, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, wniosek taki został zawarty w skardze, a organ nie wyraził sprzeciwu w tym zakresie.