Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1092/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 145 par 1 pkt 1 lit a i c, art 135, art 200 w zw a art 205 par 2, art 119
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 września 2023 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz A. B. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 10 marca 2023 r., nr KO-401/4103/221/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku, po rozpatrzeniu odwołania A. B. od decyzji Wójta Gminy [...] z 17 stycznia 2023 r., nr GOPS.SP.4246.4243.46.2023 o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzją z 17 stycznia 2023 r. Wójt Gminy [...], po ponownym przeanalizowaniu sprawy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i po raz drugi odmówił przyznania A. B. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na ojca W. S legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawą odmowy przyznania świadczenia był brak bezpośredniego związku przyczynowego między rezygnacja z zatrudnienia przez wnioskodawczynię, a sprawowaniem opieki nad ojcem. Ponadto według organu I instancji nie został spełniony warunek uzależniający prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 19 sierpnia 2022 r. daty powstania niepełnosprawności ojca nie da się ustalić, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 19 lipca 2022 r. Odwołanie od decyzji Wójta złożyła A. B.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku rozpoznając sprawę wskazało, że warunki nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określają przepisy art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm. - zwanej dalej "ustawą"). Kolegium przytoczyło treść art. 17 ust. 1 ustawy. Wskazując na art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy organ stwierdził, że przesłankami warunkującymi przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego są: istnienie wobec osoby niepełnosprawnej obowiązku alimentacyjnego po stronie ubiegającego się o przyznanie świadczenia, konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną oraz niepodejmowanie lub rezygnacja przez tę osobę z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki. Z kolei obowiązek alimentacyjny według art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.) polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo). Wśród krewnych w linii prostej rozróżnia się linię wstępną (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie) oraz linię zstępną (dzieci, wnuki, prawnuki). Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem (art. 129 § 1 k.r.o.).

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że odwołująca się należy do kręgu podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, albowiem stosownie do art. 128 k.r.o. ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem ojca. Poza sporem pozostaje również fakt, że odwołująca się nie jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej lub innych świadczeń, które uniemożliwiałyby przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji dotyczącego rozumienia art. 17 ust. 1b ustawy. Wskazało, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 uznał, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wobec tego w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego utraciło przymiot konstytucyjności. Tym samym, stanowisko organu I instancji pomijające utratę konstytucyjności przepisu Kolegium uznało za wadliwe.

Jednakże okoliczność ta nie miała wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie, które pomimo powyższego uchybienia, Kolegium uznało za prawidłowe. Organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawczyni nie spełnia wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wobec treści art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy istotne jest, czy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego kiedykolwiek podejmowała pracę, a jeśli pracowała, to kiedy i jak długo oraz z jakiej przyczyny stosunek pracy ustał. Organy powinny badać, jakie ma kwalifikacje zawodowe, a także czy kiedykolwiek była zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna lub poszukująca pracy. Jeśli natomiast organ ustali, że wnioskodawca nigdy nie pracował i nie poszukiwał pracy, to co było tego przyczyną.

W wyniku ponownie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego z udziałem odwołującej się ustalono, że nie zrezygnowała ona z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających dotychczasowe zatrudnienie, czy też okresów prowadzenia gospodarstwa rolnego (brak świadectw pracy, dokumentów potwierdzających okresy pracy w gospodarstwie rolnym), jest od 15 czerwca 2018 r. zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku i utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych męża. Wnioskodawczyni ma 57 lat i od czerwca 2018 r. jest osobą bierną zawodowo, bezrobotną zarejestrowaną w urzędzie pracy. Ojciec jej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności dopiero od 19 sierpnia 2022 r. Jak twierdzi w odwołaniu była gotowa podjąć zatrudnienie, jednakże żadnej propozycji nie otrzymała.

Powyższe, zdaniem Kolegium dowodzi, że w okolicznościach sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organ nie zakwestionował faktu, że ojciec wnioskodawczyni, zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności, jest osobą wymagającą stałej i długotrwałej opieki oraz wymaga opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Nie kwestionował również, że pomoc świadczona przez skarżącą odpowiada potrzebom niepełnosprawnego ojca i ma charakter czynności niezbędnych dla zapewnienia mu samodzielnej egzystencji.

W ocenie Kolegium, przedstawione powyżej okoliczności faktyczne sprawy wskazują,

że w niniejszym przypadku brak jest bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją / niepodejmowaniem przez odwołującą się zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

Kolegium podniosło, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa wart. 17 ust. 1 ustawy, nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu.

W ocenie organu w realiach rozpoznawanej sprawy uznać należy, że zakres sprawowanej opieki nad ojcem nie uniemożliwia odwołującej podjęcia jakiejkolwiek zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, albowiem podnoszona przez nią konieczność sprawowania stałej opieki nad ojcem sprowadza się w zasadzie do dokonywania zwykłych czynności dnia codziennego. Pozwala to odwołującej na podjęcie aktywności zawodowej, choćby w częściowym wymiarze czasu pracy. Odwołująca jest osobą w wieku aktywności zawodowej, nie ma przeszkód zdrowotnych w podjęciu pracy. Odwołująca nie pracowała, nie podejmuje pracy zarobkowej z uwagi na inne przyczyny niż sprawowanie opieki nad ojcem. Tym samym, w ocenie Kolegium, brak jest bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad ojcem.

Kolegium jednocześnie podkreśliło, że nie kwestionuje stanu zdrowia ojca odwołującej ani też faktu, że wspomaga ojca w codziennych czynnościach, jednakże świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako wynagrodzenie za świadczenie pomocy bliskim członkom rodziny, a taka sytuacja miałaby miejsce w przypadku uwzględnienia wniosku odwołującej. W ocenie organu odwołująca nie podejmuje pracy zarobkowej z uwagi na inne przyczyny, niż sprawowanie opieki nad ojcem.

Wskazane powyżej okoliczności faktyczne, zdaniem Kolegium powodują, że nie spełnia ona kumulatywnie wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku złożyła A. B. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego, przez błędną wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że córka niepełnosprawnego W. S. nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga podopieczny nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia,

- art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy i niezasadne uznanie, że skarżąca nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez nią z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym ojcem,

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnię, tj.:

- art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 9 kpa, art. 77 kpa, art. 80 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa, przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, że W. S. pomimo stwierdzonej niezdolności do samodzielnej egzystencji nie wymaga stałej opieki córki, która nie musi zrezygnować z zatrudnienia.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wniosła także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie sprzeciwił się rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Należy uznać za prawidłowe stanowisko Kolegium, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jako niezgodny z Konstytucją, nie może być stosowany w dotychczasowym brzmieniu. Rozważania Kolegium w tej części znajdują bowiem potwierdzenie w treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 oraz w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Niewątpliwie córka jest osobą na której, w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ciąży obowiązek alimentacyjny wobec ojca.

Jak wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie art. 17 ust. 1 ustawy w żaden sposób nie dookreśla pojęcia opieki. Ustawodawca nie posłużył się żadnym przymiotnikiem konkretyzującym zakres lub charakter sprawowanej opieki. Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 ustawy chodzi o stałość opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość jej niesienia. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, tj. 24 godziny na dobę (zob.: B. Chludziński [w:] P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17; wyroki: NSA z 23 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 786/2, WSA w Rzeszowie z 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 590/19; WSA we Wrocławiu z 6 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 287/19; WSA w Gliwicach z 25 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 970/19). Także wspólne zamieszkiwanie osoby niepełnosprawnej i jej opiekuna nie jest warunkiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego (wyroki NSA: z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 270/20, z 7 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 3946/18, z 7 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1049/19). Opiekun nie musi bowiem zamieszkiwać z podopiecznym. W stanie faktycznym niniejszej sprawy skarżąca zamieszkuje wspólnie z ojcem i sprawuje nad nim opiekę.

Przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy, przy czym chodzi tu o opiekę stałą lub długoterminową, a nie tylko o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę. Przepis art. 17 ust. 1 nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę.

W rozpoznawanej sprawie jest okolicznością niesporną, że ojciec skarżącej (ur. w 1938 r.) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, który datuje się od 19 lipca 2022 r. Jak wynika z orzeczenia W. S. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że treść orzeczenia o niepełnosprawności jest wiążąca dla organów orzekających w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności (wyrok NSA z 15 października 2021 r., sygn. akt I OSK 643/21). Legitymowanie się przez osobę pozostającą pod opieką innej osoby, która występuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oznacza, że osoba niepełnosprawna wymaga w codziennym funkcjonowaniu takiego rodzaju wsparcia ze strony innych osób. Konsekwentnie zatem, wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki względem takiej osoby w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności może stanowić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zaliczenie osoby do znacznego stopnia niepełnosprawności oznacza, że wymaga ona, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (zob. wyroki NSA: z dnia 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1854/19; z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19 oraz z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt I OSK 448/15).

Jak wyżej zaznaczono opieka musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, a zakres tych potrzeb jest określony w orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka (wyroki NSA: z 7 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 3946/18 i z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19).

W rozpoznawanej sprawie organy nie kwestionowały samego faktu sprawowania opieki przez skarżącą nad ojcem. Jak wynika z przeprowadzonego 12 stycznia 2023 r. wywiadu ojciec skarżącej wymaga pomocy innej osoby przy czynnościach higienicznych, kąpieli, podawania leków, spożywania posiłków. Ma on problemy z pamięcią, zapomina gdzie się znajduje. Ma także problemy z poruszaniem się. Opieka sprawowana przez skarżącą ma charakter stały i nie jest sprawowana okazjonalnie. W. S. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, ma zatem znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji. Tego rodzaju sytuacja świadczy o konieczności zapewnienia opieki w znacznie szerszym wymiarze niż opieka świadczona przez dzieci starszych rodziców, którzy tego rodzaju orzeczeniem się nie legitymują. Zważyć także należy, że ojciec skarżącej jest w podeszłym wieku - 85 lat i ma problemy z poruszaniem się i z pamięcią.

Organy uznały, że brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem przez skarżącą, a sprawowaną opieką nad ojcem. Skarżąca jest osobą bezrobotną od 2018 r., zarejestrowaną w urzędzie pracy. Znaczny stopień niepełnosprawności ojca datuje się od lipca 2022 r. Z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca wystąpiła 26 października 2022 r., a więc w okresie, kiedy ojciec legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Zważyć należy, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy nie zakreśla ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia, czy też jego niepodejmowania z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie - po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia - wystąpi on o świadczenie pielęgnacyjne. Wobec tego brak jest podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia (por. wyroki: NSA z 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1939/21; WSA w Gdańsku z 6 października 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 19/22; WSA w Łodzi z 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 218/20). Ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy powinna być dokonywana adekwatnie do czasu, w którym wnioskodawca występuje o przyznanie świadczenia. Istotne jest więc, czy w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca spełnia ustawowe przesłanki do jego przyznania. Dla odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest zatem wystarczające ustalenie, że skarżąca jest bezrobotna. Kluczowym jest, że stan zdrowia ojca skarżącej, w chwili złożenia wniosku, doprowadził do konieczności sprawowania nad nim stałej opieki (por. wyrok NSA z 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1655/22). Zgodnie z art. 17 ust. 6 ustawy posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślić należy, że z ustawowej definicji terminu "bezrobotny", uregulowanej w ustawie z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 735) wynika, że jedną z przesłanek uzyskania statusu osoby bezrobotnej jest pozostawanie w zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy). Uznać zatem należy, że składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osoba bezrobotna de facto rezygnuje z gotowości do podjęcia zatrudnienia (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2023 r.).

Niewątpliwie konieczność objęcia niepełnosprawnego członka rodziny opieką i jej permanentne sprawowanie (co, jak wyżej zaznaczono nie oznacza opieki całodobowej) uniemożliwia podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Wskazać należy, że system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny, wymuszającej rezygnację z zatrudnienia lub niepodejmowaniem tego zatrudnienia. Nie tylko więc rezygnacja z zatrudnienia stanowi o spełnieniu przesłanki niezbędnej do uzyskania świadczenia, ale też warunki do przyznania świadczenia należy uznać za spełnione, jeżeli wnioskujący nie podejmuje zatrudnienia w związku z obiektywnie zaistniałą koniecznością sprawowania opieki.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności uznać należy, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Organy nie dokonały właściwej oceny materiału dowodowego, naruszając tym samym podstawowe zasady postępowania określone w art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa.

Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ppsa, art. 135 ppsa oraz art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 2 ppsa.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.