Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 269/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 6 par. 1, art. 119 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Asesor WSA Malwina Jaworska - Wołyniak po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 lutego 2024 r. sprawy ze skarg D. C., A. C., Ż.C., K. S. i F. S. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 marca 2023 r. nr 243/2023 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargi w całości.


UZASADNIENIE

Postanowieniem nr 243/2023 z dnia 21 marca 2023 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej DWINB, organ II instancji, organ odwoławczy) utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia (dalej PINB, organ i instancji) nr 2589/2022 z dnia 20 grudnia 2022 r. w przedmiocie nałożenia na Ż. C., A. C., D. C. oraz K. S. i F. S. grzywny (osobno na każdą z wymienionych osób) w związku z uchylaniem się przez wymienione osoby od wykonania obowiązku określonego w tytułach wykonawczych nr [...] z dnia 20 grudnia 2022 r., nr [...] z dnia 20 grudnia 2022 r., nr [...] z dnia 20 grudnia 2022 r., nr [...] z dnia 20 grudnia 2022 r. I nr [...] z dnia 20 grudnia 2022 r. (przyporządkowanym odpowiednio do każdego ze zobowiązanych), polegającego na przeprowadzeniu kontroli instalacji gazowej i przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych) w budynku; przeprowadzenia kontroli budynku (5-letniej), polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia, kontrolą należy objąć instalację elektryczną w budynku oraz sporządzenie ekspertyzy technicznej obejmującej stan techniczny budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego przy ul. [...] we W. (dalej organ wyszczególnia czynności, jakie należy wykonać).

Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następująco ukształtowanym postępowaniu.

Decyzją nr 1344/2022 z dnia 1 lipca 2022 PINB na podstawie art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego nakazał wymienionym wyżej osobom, współwłaścicielom budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] we W. przeprowadzenie kontroli budynku (5-letniej), polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia, kontrolą należy objąć instalację elektryczną w budynku oraz sporządzenie ekspertyzy technicznej obejmującej stan techniczny budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego przy ul. [...] we W. (dalej organ wyszczególnił elementy i czynności, jakie należy wykonać). Organ I instancji poinformował, że niewykonanie obowiązku w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia decyzji spowoduje podjęcie działań egzekucyjnych. Widniejące w materiałach sprawy daty doręczenia decyzji pokazują, że obowiązki należało wykonać do dnia 15 września 2022 r. Obowiązki nie zostały zrealizowane.

W konsekwencji niewykonania nałożonych obowiązków dnia 10 października 2022 r. PINB wystosował upomnienie wzywające do wykonania egzekwowanego obowiązku, i poinformował o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego i zastosowania środków egzekucyjnych w razie niewykonania nakazu. Upomnienia zostały doręczone adresatom, przy czym wobec nieodebrania przesyłek przez Ż. C. i F. S. zostały one pozostawione na określony przepisami czas w placówce pocztowej.

W dniu 17 października 2022 r. D. C. drogą elektroniczną przesłała protokół próby szczelności instalacji gazowej i poinformowała, że nie jest w stanie wykonać pozostałych obowiązków w związku z konfliktem z jednym ze współwłaścicieli. Jednocześnie zwróciła się o wykonanie żądanej dokumentacji przez organ nadzoru budowlanego.

W dniu 28 października 2022 r. K. S. i F. S. poinformowali organ w odpowiedzi na upomnienie, że nie są w stanie wykonać nakazu z powodu braku zgody pozostałych współwłaścicieli, przedstawili korespondencję z sąsiadami w tej sprawie i poinformowali, że złożyli stosowny wniosek do sądu powszechnego.

W tak ukształtowanej sytuacji faktycznej PINB wystawił w dniu 20 grudnia 2022 r. wskazane wyżej tytuły wykonawcze, wszczął egzekucję administracyjną w celu wykonania wynikających z decyzji obowiązków, natomiast postanowieniem nr 2589/2022 z dnia 20 grudnia 2022 r. nałożył na Ż. C., A. C., D. C. grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 10 000 zł (na każdą z tych osób z osobna), zaś na K. S. i F. S. grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 3 000 zł (na każdą z tych osób).

Uzasadniając postanowienie PINB powołał uchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku (art. 6 § 1 u.p.e.a.). Podkreślił, że nakaz należało wykonać do dnia 15 września 2022 r., czego jednak nie zrealizowano do dnia wydania postanowienia. Organ I instancji wskazał, że pomimo przesłania, upomnienie nie przyniosło rezultatu, zaś kwestie sporów sąsiedzkich nie leżą w kompetencjach organu nadzoru budowlanego. Następnie PINB wyjaśnił przyczyny, z powodu których nie wykonano obowiązków zastępczo. Organ I instancji podkreślił, że brak sporządzenia i dostarczenia nakazanej dokumentacji przez zobowiązanych uniemożliwia wydanie decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości. W ocenie organu nastąpiło uchylanie się od wykonania nakazu. PINB wyjaśnił następnie przyczyny wyboru grzywny w celu przymuszenia jako środka egzekucyjnego oraz uzasadnił jej wysokość.

Od postanowienia PINB wniesiono zażalenia: uczynili to D. C., A. C., Ż. C. oraz F. S. i K. S.

W zażaleniu D. C. zarzucono, że PINB nie reaguje na naruszenia prawa budowlanego dokonane przez K. i F. S. i inne osoby. Zwrócono obszernie uwagę na konflikty sąsiedzkie, w tym te skutkujące ograniczonym dostępem do instalacji, co uniemożliwia wykonanie obowiązków nałożonych przez PINB, co z kolei skłoniło do wniosku o wykonanie zastępcze. Wskazano na postępowanie sądowe toczące się przed sądem powszechnym oraz wnioski składane w ramach tych postępowań. Zażalajaca się podkreśliła, że realizuje obowiązki nałożone decyzją nr 1344/2022 częściowo - wskutek utrudniających czynności podejmowanych przez F. S., i biernej postawy K. S. Odwołująca się podała zaniedbania F. S. w zakresie utrzymania nieruchomosci w należytym stanie. W jej ocenie należałoby zastosować instytucję wykonania zastępczego i powołać niezależnego eksperta.

W zażaleniu K. i F. S. ich pełnomocnik argumentował, że podejmowali liczne kroki dla realizacji obowiązku, dla ich pełnej realizacji konieczna była jednak współpraca pozostałych właścicieli. Zdaniem odwołujących się wysokość grzywny nie ma odzwierciedlenia w stanie faktycznym sprawy i nie jest uzasadniona, ponieważ grzywna, w sytuacji brak współpracy sąsiedzkiej i brak stosownego orzeczenia sądu powszechnego, nie przyniesie zakładanego celu. W ich ocenie nie istniała konieczność przymuszenia do wykonania obowiązków, ponieważ podjęli oni wymagane kroki zmierzające do wykonania obowiązku, czego jednak nie udało się zrealizować wobec braku współdziałania pozostałych właścicieli. Końcowo odwołujący się wskazali, że obiektywnie decyzja jest godna z prawem, jednak jej indywidualna realizacja jest z porządkiem prawnym sprzeczna (strona nie może z powodu przeszkód prawnych wykonać obowiązku).

DWINB nie uwzględnił zażaleń. Po przywołaniu dotychczasowego postępowania i objaśnieniu stosownych przepisów prawnych organ II instancji stwierdził, że PINB prawidłowo wybrał grzywnę w celu przymuszenia jako środek egzekucyjny najmniej uciążliwy dla zobowiązanych. Jako konieczne, wobec wielości zobowiązanych, organ II instancji ocenił zastosowanie środka egzekucyjnego wobec wszystkich zobowiązanych odrębnie; każdy adresat nakazu wynikającego z decyzji PINB nr 1344/2022 jest obowiązany do wykonania obowiązku. Brak podstaw do uznania grzywny w celu przymuszenia za zobowiązanie solidarne.

Organ II instancji podzielił stanowisko co do wyboru grzywny jako środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego, w porównaniu do wykonania zastępczego. Koszty związane z wykonaniem zastępczym mogą być wyższe, a w razie wykonania obowiązku uiszczone kwoty mogą być zwrócone. Dalej organ II instancji uzasadnił wysokość wyznaczonych grzywien, powołując skuteczność tego środka oraz charakter obowiązku, a nadto wskazał czas, jaki odwołujący się mieli, aby obowiązek wykonać. Końcowo organ II instancji wyjaśnił, że kwestie sporów sąsiedzkich nie mogą przekładać się na wykonywanie kompetencji przez organy nadzoru budowlanego.

Na postanowienie DWINB złożono do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu dwie skargi.

D. C., A. C. i Ż. C. wniosły o uchylenie postanowienia o nałożeniu grzywny, zwolnienie z kosztów sądowych Ż. C. oraz A. C. i przyznanie pełnomocnika, wstrzymanie wykonania aktu, zwrot poniesionych kosztów sądowych. W uzasadnieniu skargi wskazano na brak porozumienia między współwłaścicielami co do sporządzenia wymaganych dokumentów oraz brak sfinalizowanego postępowania przed sądem powszechnym. Wskazując na spory sąsiedzkie skarżące uważają, że należało orzec o wykonaniu zastępczym. Oprócz tego skarżące wskazują na stan swojego zdrowia i względy osobiste.

K. S. i F. S., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika zwrócili się o uchylenie postanowień wydanych w sprawie oraz o umorzenie wobec nich postępowania. Wnieśli także o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wskazali także dowody uzupełniające, które ich zdaniem należy przeprowadzić, w postaci: 1) oferty przedsiębiorcy budowlanego w zakresie czynności ograniczonych jedynie do realizacji decyzji PINB nr 1344/2022 z wyłączeniem kontroli instalacji gazowej i elektrycznej oraz kontroli i inwentaryzacji przewodów kominowych wraz ze wskazaniem kosztów wykonania przedmiotowych usług, 2) oferty w zakresie wykonania kontroli okresowej (5-letniej) oraz ekspertyzy technicznej budynku, warunkowej kontroli instalacji gazowej i elektrycznej oraz przewodów kominowych jedynie w przypadku dostarczenia protokołów z kontroli instalacji gazowej i przewodów kominowych, 3) wniosku o zabezpieczenie z postępowania przed sądem powszechnym na wykazanie faktu podejmowania przez skarżących próby możliwości wykonania organu I instancji.

Precyzując zarzuty skarżący zarzucili: I. Naruszenie przepisów postępowania poprzez wadliwe zastosowanie: 1) art. 6 § 1 w związku z art. 119 § 1 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że skarżący uchylają się od wykonania obowiązku, podczas gdy podjęli w tym zakresie wymagane kroki, a obowiązku nie byli w stanie wypełnić za przyczyną braku współpracy pozostałych właścicieli, 2) art. 122 § 2 w związku z art. 17 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu przez organ II instancji, że termin uiszczenia grzywien powinien uwzględniać okoliczność, że organ odwoławczy w dacie 21 marca 2023 r. rozpoznawał zażalenie, co spowodowało, że postanowienie stało się ostateczne i podlega wykonaniu dopiero w tej dacie, 3) art. 7 w związku z art. 77§1 i art. 80 k.p.a. poprzez nienależyte zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, jak również naruszenie interesu skarżących poprzez kolizję obowiązku z przepisami prawa cywilnego i zasadami współżycia społecznego prowadzące do naruszenia zasad postępowania administracyjnego (w szczególności art. 8 w związku z art. 138§1 pkt 1 k.p.a.), 4) art. 7§2 u.p.e.a. poprzez naruszenia zasady racjonalnego działania, w myśl której organ powinien stosować wyłącznie dolegliwość niezbędną do realizacji obowiązku, czyli organ nałożył grzywnę podczas gdy skarżący nie dysponują orzeczeniem sądowym (ani zgodą współwłaścicieli) na dokonanie stosownych działań, 5) art. 124§1 k.p.a. w związku z art. 121§2 u.p.e.a. poprzez bezzasadne przyjęcie przez organ II instancji, że organ I instancji uczynił zadość wymogów wskazania przesłanek, na których oparł rozstrzygniecie w zakresie wysokości grzywny, i nie wziął pod uwagę wniosku skarżących o wyznaczenie zarządcy tymczasowego, czy też fakty częściowej realizacji obowiązku.

W odpowiedziach na skargi DWINB zwrócił się o ich oddalenie, podtrzymując wyrażone w postanowieniu stanowisko.

Postanowieniem z dnia 29 lutego 2024 r., na zasadzie art. 111 § 1 p.p.s.a. Sąd zarządził połączenie sprawy ze skargi D. C., A. C. i Ż. C. oraz sprawy ze skargi K. S. i F. S. w celu ich wspólnego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skargi okazały się nieusprawiedliwione.

Podstawy prawne i zakres kognicji sądu administracyjnego wyznacza Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., która w art. 175 sytuuje sądy administracyjne w systemie wymiaru sprawiedliwości, a poprzez art. 184 nakazuje sądom administracyjnym, w zakresie określonym w ustawie, sprawować kontrolę działalności administracji publicznej. Ustawą, o której mowa w Konstytucji jest przede wszystkim ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej także jako p.p.s.a. Jak stanowi art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta polega na orzekaniu w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. W myśl art. 134 p.p.s.a. rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności. Na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku braku zajścia wskazanych wyżej przesłanek sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddala skargę.

Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie PINB nakładające grzywnę w celu przymuszenia, utrzymane w mocy przez organ odwoławczy. Materialnoprawną podstawę wydanego orzeczenia administracyjnego stanowią przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479), dalej u.p.e.a., w szczególności art. 119 stanowiący: §1. Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. §2. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Przepis art. 122§2 u.p.e.a. wskazuje, że postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać: 1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych; 2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze. Wysokość grzywny w celu przymuszenia określa art. 121§2 u.p.e.a. oznajmując: każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł.

W granicach sprawy mamy do czynienia z niezrealizowanym obowiązkiem wykonania czynności, przy czym źródłem tego obowiązku jest pozostająca w obrocie prawnym decyzja PINB nr 1344/2022 z 1 lipca 2022 r. (zakres czynności, jakie należy wykonać jest sprecyzowany w materiałach sprawy). Niewykonanie w pełni nałożonego obowiązku nie stanowi kwestii spornej. Nie polemizują z taką okolicznością skarżące D. C., A. C. i Ż. C., i przywołują jedynie związane ze sporem sąsiedzkim przeszkody w wykonaniu obowiązku. Również w zażaleniu na postanowienie organu I instancji wskazane osoby oświadczają wprost, że nie są w stanie wykonać rzeczonych obowiązków (w dalszej części zaznaczają, że obowiązki realizują częściowo), powołują skomplikowane relacje sąsiedzkie i toczone na ich tle inne postępowania prawne, a także domagają się orzeczenia przez organ o wykonaniu zastępczym. Okoliczności w postaci niewykonania obowiązku nie negują także skarżący Państwo S. podając, że utrudnienia powodowane przez sąsiadów oraz brak współpracy z ich strony są powodem niedopełnienia nałożonego decyzją obowiązku. Analogiczne stanowisko przedstawiają w zażaleniu na postanowienie PINB, podkreślając uwarunkowania związane z dysponowaniem nieruchomością, na tle braku uzgodnienia potrzebnych działań z pozostałymi właścicielami.

Zachodzi zatem sytuacja, o której mowa w przywołanym już przepisie art. 119§1 u.p.e.a., to znaczy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, co z kolei aktualizuje kompetencję do wydania postanowienia nakładającego grzywnę w celu przymuszenia. Podstawową zasadę realizacji tej kompetencji wyznacza art. 6§1 u.p.e.a. stanowiąc: w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Wierzyciel może nie podejmować czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, jeżeli łączna wysokość należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztów upomnienia nie przekracza dziesięciokrotności kosztów upomnienia, chyba że okres do upływu terminu przedawnienia należności pieniężnej jest krótszy niż 6 miesięcy.

Sąd w niniejszym składzie podziela utrwalony w orzecznictwie pogląd (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2023 r. sygn. akt II OSK 2330/21), że zasadą wynikającą wprost z art. 6 § 1 u.p.e.a. jest zasada obligatoryjnego prowadzenia egzekucji administracyjnej (inaczej zasada prawnego obowiązku podjęcia odpowiednich kroków przez wierzyciela w celu wszczęcia egzekucji). Zgodnie z tą zasadą wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Oznacza to, że w sytuacji niewykonania określonych obowiązków przez zobowiązanego wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem, czy wszczynać egzekucję, ale ciąży na nim taki obowiązek (wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2020 r., sygn. akt II FSK 629/20). Zarówno w orzecznictwie jak i piśmiennictwie przyjmuje się, że zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku, jeżeli obowiązek stał się wymagalny, a zobowiązany nie podjął działań do jego wykonania. Wskazać należy, że choć u.p.e.a. nie zawiera definicji pojęcia "uchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku", to jednakże na podstawie całokształtu przepisów regulujących instytucje administracyjnego postępowania egzekucyjnego można uznać, że organ przystępuje do czynności mających na celu przymusowe wykonanie obowiązku ciążącego na zobowiązanym w każdym przypadku, gdy obowiązek jest wymagalny, a zobowiązany powstrzymuje się od jego wykonania. Przy czym za spełnienie obowiązku należy uznać jego wykonanie w całości, nie zaś częściowe jego wykonanie i podjęcie starań w celu realizacji tego obowiązku w przyszłości. Wykonalność aktu administracyjnego obejmuje bowiem wszystkie obowiązki określone przez właściwy organ administracyjny (zob. wyroki NSA z: 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1820/08; z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1988/17). Należy w tym miejscu podkreślić, że postępowanie egzekucyjne ma charakter wykonawczy względem uprzednio powstałego obowiązku. Jego celem jest doprowadzenie do realizacji obowiązku, a nie samo w sobie wyrządzenie dolegliwości zobowiązanemu. Z racji na stricte wykonawczy charakter tego postępowania, spodziewanego rezultatu nie mogły odnieść przywoływane tak skardze,, ale także w postępowaniu administracyjnym - w zażaleniu, okoliczności natury faktycznej, łączące się z trudnościami w realizacji obowiązku. Innymi słowy, dopóki w obrocie prawnym istnieje skonkretyzowany obowiązek, który nie jest wykonywany w sposób dobrowolny przez podmiot zobowiązany, dopóty prowadzenie postępowania egzekucyjnego z mocy art. 6 § 1 u.p.e.a. jest obowiązkowe (podobnie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 3198/19).

Reasumując, w kontrolowanej sprawie istnieje niewykonany obowiązek prawny, a skarżący tłumaczą jego niewykonanie okolicznościami faktycznymi, na czele ze sporem sąsiedzkim i niezakończonymi innymi postępowaniami prawnymi. Nakładając na taki stan faktyczny przywołane przepisy oraz ukształtowane na ich bazie orzecznictwo trzeba przyjąć, że organ postanawiając o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia prawidłowo zrealizował przepis kompetencyjny nakazujący mu podjęcie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych.

W sprawie zachodzi sytuacja niezrealizowania obowiązku o charakterze niepieniężnym, a więc potencjalnie adekwatne będą określone w art. 1a pkt 12 lit. b. u.p.e.a. środki egzekucyjne w postaci grzywny w celu przymuszenia lub wykonania zastępczego. Skarga Państwa S. nie podnosi zarzutu związanego z orzeczeniem o grzywnie w celu przymuszenia, zamiast zastosowania wykonania zastępczego. Skarżące D. C., A. C. i Ż. C. zgłaszają w skardze potrzebę zastosowania wykonania zastępczego, zarzut tej postaci pojawia się także w ich zażaleniu, w związku z zaakcentowaniem okoliczności, że z powodu braku porozumienia i konfliktów z pozostałymi właścicielami brak możliwości wykonania obowiązku. Trzeba więc ocenić poprawność argumentacji organu wykazującego zasadność zastosowania grzywny w celu przymuszenia jako środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanych.

Według art. 7§2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Zgodnie z art. 127 u.p.e.a. wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt. Co do zasady grzywna w celu przymuszenia stanowi środek o mniejszej dolegliwości niż wykonanie zastępcze (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2016 r. sygn. akt II OSK 3318/14). Odwrotna sytuacja, w której w pierwszej kolejności zastosowanie znajdzie wykonanie zastępcze, powinna mieć miejsce wyjątkowo, np. kiedy to grzywna w celu przymuszenia z jakichś oczywistych względów nie może doprowadzić do wykonania obowiązku przez zobowiązanego. Doprowadzenie do wyegzekwowania obowiązku poprzez wykonanie zastępcze oznaczałoby konieczność poniesienia przez stronę zobowiązaną kosztów działań wyspecjalizowanego przedsiębiorcy, na którego wybór nie miałaby ona wpływu, gdyż dokonałby tego organ egzekucyjny (art. 130 u.p.e.a.). Ponadto uiszczenie grzywny w celu przymuszenia nie jest nieodzowne, albowiem wykonanie obowiązku powoduje umorzenie grzywny (art. 125 § 1 u.p.e.a.) lub zwrot uiszczonej lub ściągniętej grzywny w całości lub części (art. 126). Sąd ocenił, że organ I instancji zwięźle, ale wystarczająco wykazał skarżącym zasadność wyboru grzywny w celu przymuszenia, wpisując siew zarysowany wyżej nurt interpretacyjny. Trafnie, realizując zasadę przekonywania, PINB poinformował skarżących o podstawowej przesłance uniknięcia grzywny - czyli wykonaniu nałożonych obowiązków. Argumentacja ta została podtrzymana oraz rozwinięta przez organ II instancji. Sąd podzielił kierunek rozumowania organów podkreślając dodatkowo, że wykonanie zastępcze i towarzyszące mu ewentualne działania prawne nie będą panaceum na istniejący konflikt sąsiedzki, czego błędnie doszukują się w tej instytucji skarżące.

Ani w zażaleniu, ani w skardze skarżące D. C., A. C. oraz Ż. C. nie polemizują z wysokością nałożonej grzywny. Sąd uwzględnił, że została ona wymierzona w maksymalnej dopuszczonej prawem wysokości: 10 000 zł na każdą ze skarżących. Niemniej kwota taka mieści się w granicach określonych przepisem, zaś organ I instancji nie pominął wyjaśnień, dlaczego przyjął taką kwotę, akcentując, jako priorytetową dla postępowania egzekucyjnego, skuteczność w odniesieniu do realizacji obowiązku i podkreślając czas w ciągu którego obowiązku nie wykonano, i brak działań, które doprowadziłyby do jego realizacji w pełnym zakresie. Argumentację taką podzielił i rozwinął organ odwoławczy, zaznaczając, że konflikty sąsiedzkie nie zwalniają z obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w odpowiednim stanie. Tym samym, w ocenie Sądu, brak podstaw aby uznać, że przyznane organom uznanie administracyjne w kwestii określenia wysokości grzywny zostało wykorzystane dowolnie lub arbitralnie, w oderwaniu od okoliczności sprawy. Wbrew temu co zarzucają skarżący Państwo S., organy wyjaśniły wysokość nałożonej na nich grzywny, podkreślając okoliczności, które przemówiły za mniejszym jej wymiarem, to znaczy podjęcie kroków prawnych zmierzających do uzyskania stosownych orzeczeń sądu powszechnego. Z tej perspektywy mieści się w granicach uznania ocena organu, że kwota 3000 zł nałożona indywidualnie na skarżących S. nie jest nadmierna, i uwzględnia stan faktyczny sprawy. Pozostaje aktualne, wobec państwa S., wskazanie organów o możliwościach zwolnienia się z obowiązku zapłaty grzywny poprzez pełną realizację obowiązków wynikających z decyzji.

Konkludując, zarzuty skarżących D. C., A. C. i Ż. C. nie mogły odnieść skutku, ponieważ skupione są na konfliktach sąsiedzkich i związanych z nimi uwarunkowaniach osobistych, a te okoliczności, o czym była mowa wyżej, nie mają wpływu na adekwatny etap postępowania prawnego związanego z realizacją decyzji z 1 lipca 2022 r. - którym jest aktualnie postępowanie egzekucyjne, i wydane w jego ramach postanowienie nakładające grzywnę w celu przymuszenia. Także podnoszone w skardze Państwa S. zarzuty nie mogły przynieść zamierzonego efektu. Co do przeszkody "sąsiedzkiej" Sąd argumentował już wyżej, i takie okoliczności skarżących nie usprawiedliwiają na etapie postępowanie egzekucyjnego prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego. Niepodważalnym i pierwszoplanowym faktem pozostaje brak pełnego obowiązku nałożonego decyzją z 1 lipca 2022 r. Nie można również mówić o kolizji obowiązków z zakresu prawa publicznego (prawa budowlanego związanego z utrzymaniem obiektu w odpowiednim stanie) z prawem prywatnym (przepisami prawa cywilnego). Mamy w sprawie do czynienia z kompetencjami organów o charakterze publicznoprawnym, związanymi z realizacją interesu publicznego w zakresie ładu budowlanego, i spory cywilne nie przeszkadzają prawnie realizacji tych kompetencji, ani tez nie mogą tej realizacji wstrzymywać. Innymi słowy nie można traktować względów cywilistycznych jako konkurencyjnych względem obowiązków administracyjnych, usprawiedliwiających ich niewykonanie. Stąd Sąd nie odnalazł uzasadnienia dla naruszenia zasady zaufania, ani też nie potwierdził, jakoby materiał dowodowy zebrany został niewyczerpująco. Z analogicznego powodu należy krytycznie odnieść się do zarzutu naruszenia zasady racjonalności działania - organy podjęły adekwatne do realiów sprawy działania, i nie mogły ich warunkować oczekiwaniem na rozstrzygnięcia sądu powszechnego, dotyczące relacji sąsiedzkich, i w konsekwencji zarządzania nieruchomością. Wobec samej okoliczności nałożenia grzywny i jej wysokości Sąd wypowiedział się już wcześniej, i wystarczy przypomnieć, że nałożenie jej w takiej, a nie innej wysokości zostało przez organ należycie uzasadnione, i pozostaje w granicach uznania administracyjnego. Ze wskazanych powodów również wskazane przez skarżących Państwo S. wnioski dowodowe nie mogły zmienić kierunku rozstrzygnięcia. Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 122§2 w związku z art. 17§1 u.p.e.a. Adekwatne postanowienie o nałożeniu grzywny zawiera wymagane prawem elementy, zaś forma i treść rozstrzygnięcia odwoławczego jest prawidłowa.

Z podanych powodów Sąd, na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skarg.