Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 8200/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1, 3, 7; art. 92c ust. 1 pkt 1; art. 92b ust. 1 pkt 1;
journal: Dz.U. 2022 poz 180
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2016 nr 74 poz 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr  1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez  przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 51
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 1071/2009 z dnia 21 pażdziernika 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące  warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE (Tekst mający znaczenie dla EOG)
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 60 poz 1 art. 32 ust. 3
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie  drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz  zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych  odnoszących się do transportu drogowego.
journal: Dz.U. 2018 poz 1481
law: Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 189a; art. 189f; art. 189 par 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie: Sędzia WSA Aneta Lemiesz Asesor WSA Robert Żukowski (spr.) Protokolant spec. Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z 12 września 2022 r., nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (DZ z 2021 r. poz. 735 ze zm. – zwanej dalej "kpa"), art. 4 pkt 22 lit. h, art. 92a, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 180 ze zm.- zwanej dalej "u.t.d."), Ip. 6.1.3, Ip. 9.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 32 ust. 1 i ust. 3, art. 33 ust. 1 i ust. 3, art. 34 ust. 6 i ust. 7, art. 36 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (tj. Dz. U. UE L 2014 60.1 ze zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem nr 165/2014", art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1054 z dnia 15 lipca 2020 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 w odniesieniu do minimalnych wymogów dotyczących maksymalnego dziennego i tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu, minimalnych przerw oraz dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 165/2014 w odniesieniu do określania położenia za pomocą tachografów, art. 71 ust. 1, art. 81 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 988) Prawo o ruchu drogowym, Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Kujwawsko-Pomorskiego Inspektora Transportu Drogowego z 11 stycznia 2022 r. o nałożeniu na M. S. kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Dnia 25 sierpnia 2021r o godz. 8:29 w miejscowości [...] został zatrzymany do kontroli zespół pojazdów składający się z ciągnika samochodowego marki [...] o nr. rej. [...] oraz naczepy ciężarowej marki [...] o nr. rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował S. K. wykonujący przewóz drogowy towarów na rzecz M. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] – zwanego dalej także "Skarżącym" lub "Stroną".

Z kontroli drogowej został sporządzony protokół kontroli nr [...], w którym stwierdzono następujące naruszenia:

-podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystania z tego urządzenia lub przedmiotu- Ip. 6.1.3. zał. nr 3 do utd

-wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego- Ip. 9.1. zał. nr 3 do utd.

W trakcie kontroli przesłuchano także świadka S. K., który pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań wyjaśnił m.in. iż wielokrotnie w ciągu ostatniego miesiąca ingerował przy pomocy magnesu w pracę tachografu i nie rejestrował na karcie kierowcy oraz w pamięci tachografu rzeczywistych aktywności prowadzenia pojazdu. Wskazał przy tym, iż jego pracodawca (Skarżący) wie o używaniu magnesu w celu fałszowania czasu pracy i czasem osobiście zleca aby w danym zleceniu gdy jest dużo pracy użyć tego magnesu w transie. Świadek zeznał również, iż informował pracodawcę o braku ważnego przeglądu prowadzonego przez niego pojazdu w dniu 23 sierpnia 2021 r. a po stwierdzeniu usterki uniemożliwiającej wydanie nowego badania technicznego otrzymał polecenie od pracodawcy aby "przepiąć przyczepę" do innego pojazdu z ważnym przeglądem i aby jechać dalej. Zeznania zostały spisane do protokołu i podpisane bez zastrzeżeń przez Świadka będącego kierowcą prowadzącym ww. pojazd w dniu kontroli.

Zawiadomieniem z dnia 1 września 2021r. nr [...] Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania wobec M. S. prowadzącego działalność gospodarczą "[...]" w związku z dwoma wskazanymi wyżej naruszeniami. Wezwano przy tym do ewentualnego przedstawienia dokumentów wskazujących na brak wpływu na powstanie stwierdzonych naruszeń przepisów bądź wykazanie, iż naruszenia nastąpiły na skutek nagłych niespodziewanych okoliczności.

Pismem z 20 września 2021 r. Skarżący zwrócił się o umorzenie postępowania w całości lub w części bądź do zmiany kwalifikacji prawnej jednego z zarzucanych naruszeń z lp. 6.1.3 na naruszenie lp. 6.2.1. W uzasadnieniu pisma Strona wyjaśniła, iż nie miała żadnego wpływu na stwierdzone w czasie kontroli naruszenia bowiem trasy przejazdu były zaplanowane w sposób odpowiedni i przewoźnik nie mógł przewidzieć że kierowca użyje niedozwolonego urządzenia w celu zakłócenia pracy tachografu. Wyjaśniono przy tym, iż kierowca był pouczony o prawidłowym stosowaniu tachografu. Pobocznie Strona podniosła także, iż stwierdzone naruszenie w istocie stanowiło naruszenie określone w lp 6.2.1 zagrożone karą pieniężną 5000 zł.

Decyzją z dnia 11 stycznia 2022r. nr [...] Organ I instancji nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 12.000,00 zł w związku z dwoma wskazanymi w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania naruszeniami.

W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący zwrócił się o jej uchylenie i umorzenie postępowania bądź o jej uchylenie i odstąpienie od nałożenia kary i umorzenie postępowania lub też jej uchylenie i przekazanie do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu podtrzymano wcześniejsze stanowisko, iż Skarżący dochował należytej staranności i nie miał wpływu na dokonane naruszenia.

Decyzją z 12 września 2022 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżone w tej sprawie rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania oraz treść zastosowanych przepisów prawa. Organ wyjaśnił, iż zostało udowodnione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci m.in. dokumentów przewozowych, dokumentacji fotograficznej, protokołu przesłuchania świadka oraz protokołu kontroli drogowej, że w dniach 19, 23, 24 i 25 sierpnia 2021 r. strona wykonywała przewozy drogowe pojazdem wyposażonym w tachograf cyfrowy, w trakcie których do tachografu podłączany był niedozwolony przedmiot (magnes) w celu zakłócania pracy tachografu. Odnosząc się do okoliczności braku wiedzy o popełnionym naruszeniu wskazano, iż z zeznań świadka wynika, że przedsiębiorca wiedział o zakłócaniu pracy tachografu za pomocą magnesu ponieważ sam przedsiębiorca kazał posługiwać się magnesem podczas przewozu, jak również kierowca był rozliczany na podstawie kilometrów zarejestrowanych przez nawigację samochodową.

W odniesieniu do drugie stwierdzonego naruszenia wyjaśniono, iż niespornym jest, iż w dniu kontroli przedmiotowy pojazd poruszał się bez aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego zdatność pojazdu do ruchu drogowego co uzasadniało w ocenie organu nałożenie kary w tym zakresie.

Organ odwoławczy wskazał także, iż art. 92c ustawy o transporcie drogowym nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie ponieważ przedsiębiorca nie wykazał, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Przedsiębiorca nie przedstawił żadnej z podstaw egzoneracyjnych, o których mowa w ww. przepisie, której wystąpienie stanowiłoby podstawę do odstąpienia od nałożenia kary za ujawnione naruszenie. W ocenie organu II instancji z materiału dowodowego oraz wyjaśnień strony nie wynika by przedsiębiorca podjął jakiekolwiek kroki do zapobieżenia powstaniu ujawnionemu naruszeniu, jak również, że powstałe naruszenie jest następstwem okoliczności, których nie mógł przewidzieć lub którym nie mógł zapobiec.

GITD wskazał także, iż w art. 92c ustawy o transporcie drogowym określił przesłanki egzoneracyjne, których zaistnienie powoduje uwolnienia od odpowiedzialności za naruszenia określone w ustawie o transporcie drogowym a tym samym, do postępowań prowadzonych na podstawie ustawy o transporcie drogowym nie ma zastosowania art. 189 f k.p.a

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się strona i w skardze do tutejszego Sądu zarzuciła następujące naruszenia:

1. przepisów prawa materialnego, tj.: art. 92c ust 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym (dalej: u.t.d) poprzez nie umorzenie postępowania, w sytuacji gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, art. 92a ust 1 i ust 7 w zw. z Ip. 6.1.3. zał. nr 3 do u.t.d. poprzez przyjęcie błędnej kwalifikacji prawnej naruszenia, bowiem nie wyczerpuje ono znamion naruszenia sklasyfikowanego pod Ip. 6.1.3, ale ewentualnie pod nr 6.2.1.

2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:

art. 189a § 2 pkt 1 -3 k.p.a. a contrario, art. 189d k.p.a. oraz art. 189f k.p.a. poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych (dział I\/a), który regulują zasady nakładania kar pieniężnych i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy na podstawie ustawy u.t.d., a które to przepisy pozwalają miarkować kary i od nich odstępować lub poprzestać na pouczeniu i które to przepisy zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w ustawie u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1- 6 art. 189a § 2 k.p.a., przede wszystkim kwestii odstępowania od nałożenia kary, przez co koniecznym jest w przypadku przepisów odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a.

W oparciu o powyższe zarzuty Strona skarżąca zwróciła się o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania bądź uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania jak również o zasądzenie na rzecz Skarżącego. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podtrzymała stanowisko prezentowane w sprawie wskazując na podstawy do odstąpienia od wymierzenia przedmiotowej kary pieniężnej względnie do jej obniżenie poprzez zastosowanie właściwej w ocenie Skarżącego podstawy prawnej zaistniałego naruszenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz odniósł się do zarzutów skargi. GITD w całości podtrzymał twierdzenia i oceny prawne powoływanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W wypadku niestwierdzenia tego rodzaju naruszeń, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola legalności zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów nie wykazała, aby organ administracji naruszył przepisy prawa w stopniu mającym lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W myśl art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12 000 zł za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5 000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w tym przepisie, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych (art. 92a ust. 3 u.t.d.).

W art. 92a ust. 1 u.t.d. ustalono odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów określających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. ma charakter obiektywny, jest niezależna od winy podmiotu wykonującego transport drogowy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Kara ta nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania wynikających z przepisów prawa nakazów i zakazów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewniania wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Stosownie do art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 – załącznika nr 3 do ustawy. Określone w tym załączniku kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów.

Powyższe oznacza, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ co do zasady zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 1 i 3 u.t.d. oraz załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Zaznaczyć należy, że celem sankcji określonych w ustawie o transporcie drogowym jest wymuszenie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy takich działań organizacyjnych, które zagwarantują bezpieczeństwo innych użytkowników dróg poprzez właściwy dobór kierowców i ułożenie planu ich pracy. Podmiot wykonujący transport drogowy jako pracodawca ponosi ryzyko osobowe, to znaczy obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników do danego zadania i zmuszony jest ponosić straty wynikłe wskutek ich działań. Podmiot ten zobowiązany jest do przeprowadzania bieżących kontroli, czy kierowcy przestrzegają przepisów prawa i powinien w taki sposób organizować i nadzorować ich pracę, aby jednocześnie umożliwić sobie wypełnianie ciążących na nim obowiązków (por. wyroki NSA z 21 listopada 2017 r., II GSK 280/16 i z 17 października 2017 r., II GSK 3242/16).

Stosownie do lp. 6.1.3. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł.

Wskazać należy, że rozporządzenie Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 74 z 19 marca 2016 r., s. 8), zwane dalej "rozporządzeniem 2016/403", klasyfikuje naruszenia przepisów unijnych w transporcie drogowym, wprowadza wykaz ich kategorii, rodzajów. W załączniku I do tego rozporządzenia jako druga została wskazana grupa naruszeń przepisów rozporządzenia 165/2014, tj. odnosząca się do tachografów. W lp. 2.9. powołana została podstawa z art. 32 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014, a mianowicie korzystanie z nielegalnego urządzenia, które może zmienić zapisy tachografu. Aby prawidłowo wypełnić ten przepis treścią, należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 32 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014 zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. Każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach.

W celu implementacji powyższych przepisów, na mocy ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1481), zwanej dalej "ustawą zmieniającą", ustawodawca zmienił m.in. treść załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym i wprowadził lp. 6.1.3., zgodnie z którym to przepisem naruszeniem zasad i warunków wyposażenia pojazdu w tachograf jest podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu. Ustawa zmieniająca obowiązuje od 3 września 2018 r.

W uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej wskazano wprost, że "zmiany w przepisach wynikają z konieczności wypełnienia przez Polskę zobowiązań nałożonych przez rozporządzenie 2016/403 w zakresie unormowań dotyczących kwalifikacji naruszeń dotyczących przewozu drogowego. (...) Zmiany zaproponowane w załącznikach do ustawy o transporcie drogowym polegają na dostosowaniu brzmienia poszczególnych naruszeń do postanowień załącznika nr I do rozporządzenia (UE) 2016/403, określeniu kwalifikacji poszczególnych naruszeń (tj. poważne naruszenie - PN, bardzo poważne naruszenie - BPN, najpoważniejsze naruszenie - NN) zgodnie z postanowieniami załącznika nr I do rozporządzenia (UE) 2016/403 oraz dostosowaniu wysokości kary do wagi naruszenia, przy uwzględnieniu m.in. wpływu na wzrost bezpieczeństwa ruchu drogowego, bezpieczeństwo publiczne, ochronę interesów pasażerów, zwalczanie nieuczciwej konkurencji" (por. uzasadnienie projektu ustawy, druk sejmowy nr 2459 z 2018 r., dostępny na stronie internetowej www.sejm.gov.pl).

W orzecznictwie implementację tę uznaje się za prawidłową. Wskazuje się przy tym, że z zestawienia lp. 6.1.3. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym z lp. 2.9 załącznika do rozporządzenia nr 2016/403 wynika, że implementacja powyższego rozporządzenia została dokonana poprawnie. Należy bowiem mieć na uwadze, że celem wprowadzenia powyższego przepisu rozporządzenia, a następnie przetransponowania jego treści do polskiej ustawy, było wprowadzenie sankcji za naruszenia, których dopuszczają się kierowcy, którzy nie tylko nieprawidłowo użytkują tachograf, aby zafałszować dane zawarte na karcie kierowcy ale którzy podejmują działania celowe polegające na wykorzystaniu urządzeń pomocniczych aby przedstawić nieprawidłowy obraz faktycznego użytkowania danego pojazdu. Wobec tego co w kontekście zarzutów dotyczących błędnej kwalifikacji prawnej należy podkreślić, naruszenie lp. 6.1.3. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym obejmuje nie tylko urządzenia (czyli mechanizmy lub zespół mechanizmów, służących do wykonywania określonych czynności), lecz także przedmiot, rozumiany jako rzecz, materialny element świata (vide sjp.pwn.pl), przy pomocy których możliwe jest zafałszowanie czasu pracy pojazdu i danego kierowcy. Omawiany przepis zakazuje jakiejkolwiek formy manipulowania tachografem, a więc używania jakichkolwiek przedmiotów służących zakłóceniu pracy tachografu oraz wszelkich sposobów ich użycia i zastosowanych technik, jeżeli miałoby to prowadzić do sfałszowania, zlikwidowania lub zniszczenia danych rejestrowanych przez tachografy.

Z lp. 6.1.3. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym wynikają trzy sankcjonowane stany – po pierwsze, podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf, po drugie, podłączenie do tachografu urządzenia lub przedmiotu przeznaczonego do zafałszowania tych danych, a po trzecie korzystanie z takiego urządzenia lub przedmiotu.

Przez nielegalne urządzenie czy przedmiot należy zaś rozumieć nie tylko to, którego produkcja jest zabroniona przez prawo, lecz również takie, które jest używane w celu naruszenia prawa. Możliwe jest więc, że przedmiot, który został wyprodukowany zgodnie z prawem i w celu realizacji zwykłych potrzeb ludzi nabierze cechy "przedmiotu niedozwolonego" na skutek jego wykorzystania w celu naruszenia przepisów prawa.

Innymi słowy nielegalnym urządzeniem lub przedmiotem w rozumieniu tego przepisu jest nie tylko to, które było wyprodukowane w celu zafałszowania danych zapisywanych przez tachograf, lecz również takie, które jest wykorzystane w tym celu.

W ocenie Sądu omawiany przepis sankcjonuje nie tylko podłączenie urządzenia bądź przedmiotu, rozumiane jako przyłączenie niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu, ale także jakiekolwiek oddziaływanie niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu na tachograf, niezależnie od tego, czy doszło do fizycznej ingerencji w tachograf czy też połączenie to jest nietrwałe i czasowe (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 6 lipca 2022 r. Sygn. akt III SA/Łd, którego ocenę prawną Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą w pełni podziela – dostępne w CBOIS).

Sankcją z lp. 6.1.3. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym jest objęte przyłączenie urządzenia lub przedmiotu, które zostało wykonane lub przeznaczone do zakłócania pracy tachografu, a także inne korzystanie z takiego urządzenia. Każde użycie przedmiotu w celu zafałszowania zapisywanej przez tachograf aktywności kierowcy powinno być zakwalifikowane jako wypełniające znamiona wskazane w powyższym przepisie. Bez znaczenia jest przy tym, że produkcja czy korzystanie z danego urządzenia lub przedmiotu są dozwolone. W momencie bowiem, gdy są one użyte w celu zakłócania zapisu danych, stają się niedozwolonymi urządzeniami lub przedmiotami. Użycie nawet najmniej skomplikowanego, najprostszego urządzenia lub przedmiotu, który powoduje zakłócenie pracy tachografu i nierejestrowanie rzeczywistej aktywności kierowcy, jest zabronione (por. także wyrok NSA z 2 lipca 2020 r., II GSK 355/20; wyrok WSA w Łodzi z 14 października 2021 r., III SA/Łd 274/21).

Tym samym Sąd uznał za niezasadne zarzuty skargi dotyczące błędnej kwalifikacji prawnej zaistniałego naruszenia bowiem powoływana przez Skarżącego podstawa lp 6.2.1 zał. nr 3 do utd zagrożona niższą sankcją kary pieniężnej dotyczy innej sytuacji tj. niewłaściwej obsługi lub odłączenia homologowanego i sprawnego technicznie tachografu skutkujące niezarejestrowaniem aktywności kierowcy prędkości pojazdu lub przebytej drogi. W powoływanej przez Skarżącego podstawie prawnej chodzi bowiem o sytuację ingerowania w pracę tachografu bez użycia jakiegokolwiek innego elementu wpływającego na pracę tachografu co powodowane być mogło także nieświadomą błędną (nieprawidłową) obsługą tachografu co z oczywistych względów podlega niższej karze pieniężnej określonej jako kara za prawidłowego przeszkolenia.

Z akt sprawy wynika, że w trakcie kontroli drogowej przeprowadzonej w sprawie. stwierdzono, że kierowca prowadzący pojazd i zatrudniony przez Skarżącego wykonując transport drogowy używał magnesu powodując świadomie zakłócenie pracy tachografu. Kierowca zeznał, że wykonując przewozy drogowe w dniach 19, 23, 24 i 25 sierpnia 2021 r. w imieniu strony podpinał magnes do tachografu. Kierowca wyjaśnił przy tym, że posługiwał się magnesem ponieważ nie chciał by na tachografie lub karcie kierowcy zostało zarejestrowane naruszenie czasu pracy. Z zeznań świadka wynika także, iż przedsiębiorca wiedział o zakłócaniu pracy tachografu za pomocą magnesu ponieważ sam przedsiębiorca kazał posługiwać się magnesem podczas przewozu, jak również kierowca był rozliczany na podstawie kilometrów zarejestrowanych przez nawigację samochodową. Kontrolujący w trakcie kontroli utrwalili, zapis z nawigacji samochodowej, dokumentującej aktywność kierowcy w okresie objętym kontrolą. Kierowca zeznał również, iż przedmiotowy magnes był już "na stanie" pojazdu kiedy rozpoczynał on swoją pracę.

W rozpoznawanej sprawie niesporne jest więc, że w czasie kontroli ujawniono, że kierowca, wykonujący przewóz na rzecz i w imieniu skarżącego, przyczepił (dołączył) do tachografu magnes, czym spowodował zakłócenie w jego funkcjonowaniu – zamiast rzeczywistej aktywności kierowcy zapisywany był odpoczynek. Oznacza to, że kierowca użył magnesu jako przedmiotu, który zmienia zapis tachografu. Takie działanie stanowiło niedozwoloną ingerencję w działanie tachografu, ponieważ, co zostało już powiedziane, celem stosowania tachografów jest odwzorowanie aktywności kierowcy, a wszelkie ingerencje w prawidłową pracę tego urządzenia czy wpływ na nie są zabronione. Tachograf posiada określone prawem elementy i dołączenie do niego jakichkolwiek urządzeń czy przedmiotów, w tym takich, które uniemożliwiają jego prawidłowe funkcjonowanie, uznać należy za nielegalne. Przedmioty takie nie mogą nawet znajdować się w pojeździe (art. 32 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014).

W ocenie sądu w zaskarżonej decyzji prawidłowo zatem przyjęto, że dowody zgromadzone w toku kontroli, tj. dane z karty kierowcy i urządzenia rejestrującego, jak również zeznania kierowcy wykonującego transport zatrzymanym pojazdem bezspornie świadczą o tym, że w czasie wykonywania przewozu drogowego korzystano z niedozwolonego urządzenia – magnesu co powodowało zakłócenia pracy tachografu w ten sposób, że nie rejestrował on prędkości pojazdu i przebytej drogi, a tym samym doszło do popełnienia naruszenia z lp. 6.1.3. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Podobnie w ocenie Sądu za niesporne w kontekście stanu faktycznego sprawy należy uznać naruszenie lp 9.1 zał. 3 do utd. w dniu 25 sierpnia 2021 r. strona wykonywała przewóz drogowy ciągnikiem samochodowym bez aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego zdatność pojazdu do ruchu drogowego. Powyższe naruszenie zostało stwierdzone podczas kontroli drogowej. W kontekście zarzutów skargi podkreślić tutaj należy, iż kontrolowany kierowca zeznał, że informował przedsiębiorcę o braku przeglądu technicznego pojazdu w związku z czym otrzymał polecenie przeprowadzenia przeglądu na stacji diagnostycznej. Jednakże z uwagi na usterkę pojazdu nie przeszedł on pozytywnie przeglądu, a przedsiębiorca (Skarżący) mimo braku przeglądu nakazał kontynuować korzystanie z pojazdu bez ważnego przeglądu.

Odnosząc się do zasadniczych zarzutów skargi wskazujących na brak podstaw do przypisania Skarżącemu odpowiedzialności za zaistniałe naruszenia z uwagi na zaistnienie zdarzeń i okoliczności, których Skarżący nie mógł przewidzieć Sąd w całości uznał tutaj zasadność twierdzeń organów orzekających w sprawie. Nie ulega wątpliwości, że wskazane przesłanki uwalniające od odpowiedzialności odnoszą się do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy dochowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć. Z treści art. 92c ust. 1 u.t.d. wynika, że to na podmiocie wykonującym przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem – z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego – spoczywa obowiązek wykazania istnienia przesłanek zwalniających go od odpowiedzialności (kary pieniężnej) przewidzianej w art. 92a ust. 1 u.t.d.

W orzecznictwie wskazuje się, że samowolne działanie kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu działalności, w żadnym razie nie może zostać zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a w istocie rzeczy jest ono wyłącznie skutkiem niewłaściwej organizacji pracy samego przedsiębiorstwa oraz wynikiem braku właściwych rozwiązań mających na celu zdyscyplinowanie pracownika (por. wyrok NSA z 24 sierpnia 2021 r., II GSK 889/19). Abstrahując nawet od zeznań kierowcy co do wiedzy pracodawcy i nawet samych zleceń używania przedmiotowego magnesu, wskazać trzeba, iż zamontowanie przez kierowcę magnesu nie możne być uznane za okoliczność, której podmiot wykonujący transport nie mógł przewidzieć, na którą nie miał wpływu, a samo naruszenie, tj. założenie magnesu – za zdarzenie, którego nie mógł przewidzieć przy zachowaniu należytej staranności, jaką powinien się wykazać przy zawodowym świadczeniu usług transportowych w oparciu o ustawę o transporcie drogowym (por. wyrok NSA z 1 lipca 2020 r., II GSK 3927/17). Stanowisko to Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela.

Okoliczności podnoszone przez skarżącego, zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i powtórzone skardze – takie jak: przeszkolenie kierowcy, brak odpowiedzialności za niedopełnienie obowiązków przez pracowników, organizowanie pracy poprzez zatrudnianie profesjonalistów – nie przesądzają o zapewnieniu przez skarżącego właściwej organizacji i dyscypliny pracy w rozumieniu art. 92b ust. 1 pkt 1 u.t.d. Okoliczności te nie świadczą o tym, że przewozy były tak planowane, aby kierowca nie naruszał w tak istotny sposób obowiązków związanych z przewozem. Zaniechanie weryfikacji danych z tachografu w kontekście rozliczania pracy w oparciu o dane o przebiegu pracy z nawigacji świadczy o tym, że skarżący nie sprawował prawidłowej kontroli i nadzoru nad czasem pracy kierowcy. Podobnie ocena dopuszczenia pojazdu do ruchu mimo wiedzy o braku ważnego przeglądu wskazuje na brak należytej uwagi co do prawidłowości przestrzegania przepisów prawa w przedsiębiorstwie. Gdyby zadania przewozowe były prawidłowo organizowane, kierowca nie miałby powodu używania magnesu w celu zakłócania pracy tachografu i ukrywania aktywności w trakcie ich realizacji. Skarżący nie wykazał, że dopełnił należytej staranności w zorganizowaniu i kontrolowaniu pracy kierowcy. W związku z powyższym do naruszeń doszło w wyniku zaniechań po stronie skarżącego. W świetle powyższego nie można zatem uznać, by przedsiębiorca wykazał, że nie miał wpływu na powstanie naruszeń. Prawidłowo organy administracji uznały, że w sprawie nie zachodziły przesłanki umorzenia postępowania na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Odnosząc się natomiast do zarzutów niezastosowania działu IV kpa zasadnie zdaniem Sądu organ nie znalazł podstaw do zastosowania art. 189a oraz 189f Kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi na treść art. 92c ust. 1 pkt 1 oraz art. 92b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Przepisy ustawy o transporcie drogowym zawierają samodzielną regulację w tym zakresie przewidzianą w treści powołanych przepisów a reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 kp.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa Kodeksu postępowania administracyjnego.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Organy administracji w sposób wystarczający zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, zaś jego oceny dokonano w ramach swobodnej a nie dowolnej oceny. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że skarżący dopuścił się naruszenia przepisów z zakresu transportu drogowego. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego, w ocenie sądu, organ administracji zasadnie nałożył na skarżącego prowadzącego działalność w zakresie transportu drogowego karę pieniężną w wysokości 12 000 zł na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz lp. 6.1.3. i Ip. 9.1 złącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę