Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 856/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 141 § 4, art. 133 § 1, art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 13 pkt 4a, art. 13 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 1230
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j.)
article: art. 251, art. 84
journal: Dz.U. 2024 poz 18
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 12 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 2930/23 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 26 września 2022 r. nr 475/12/2022/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. K. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2930/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 26 września 2022 r. nr 475/12/2022/Ub w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 26 września 2022 r., nr 475/12/2022/Ub, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, działając m. in. na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1289 ze zm., dalej "ustawa o świadczeniach"), stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym A. K. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej, jako wspólnik spółki jawnej E. Sp. j. w likwidacji (poprzednio E. Sp. j.) w okresie od dnia 17 marca 2003 r. do dnia 4 lipca 2022 r.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w wyżej wskazanym okresie A. K. posiadał status wspólnika spółki jawnej, a następnie spółki jawnej w likwidacji. W konsekwencji, zgodnie z art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28, poz. 153 ze zm.) obowiązującym do dnia 31 marca 2003 r.; art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. u. Nr 45, poz. 391 ze zm.), obowiązującym od dnia 1 kwietnia 2003 r. do dnia 30 września 2004 r.; art. 66 ust 1 pkt 1 lit c) ustawy o świadczeniach obowiązującym od dnia 1 października 2004 r. - podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej we wskazanym wyżej okresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kontrolując legalność zaskarżonej decyzji stwierdził, że nie jest ona niezgodna z prawem.

Sąd I instancji podzielił ocenę Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, że Skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność będąca wspólnikiem spółki jawnej (a nie jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą). Zdaniem Sądu, podstawą podlegania Skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego był sam fakt posiadania statusu wspólnika spółki jawnej. Sąd podkreślił, że fakty stanowiące podstawę wydania kontrolowanej decyzji wynikają jednoznacznie ze znajdujących się w aktach administracyjnych wydruków informacji odpowiadających odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, dotyczących wskazanych spółek. Z wpisów zawartych w dziale 1 w rubryce 7 odpisów z Rejestru Przedsiębiorców wynika, że od momentu wpisu spółki jawnej do Krajowego Rejestru Sądowego Skarżący pozostawał jej wspólnikiem, natomiast w dziale 6 w rubryce 7 nie było wpisów o zawieszeniu działalności gospodarczej.

W świetle powyższego, zdaniem Sądu I instancji nie było konieczne, ani przydatne dla rozpoznania sprawy uwzględnienie przez organ okoliczności powoływanych przez Skarżącego dotyczących wyrejestrowania go z ubezpieczeń z dniem 1 sierpnia 2009 r., czy podjęcia przez spółkę uchwały z dnia 9 kwietnia 2010 r. o jej rozwiązaniu i postawieniu w stan likwidacji. Podjęcie uchwały o likwidacji spółki nie powoduje bowiem utraty bytu prawnego przez spółkę, a jedynie rozpoczyna procedurę jej likwidacji, a spółka w okresie likwidacji dalej istnieje w obrocie prawnym z dodatkowym zapisem "w likwidacji". Sądu status wspólnika spółki jawnej przysługiwał więc Skarżącemu, aż do chwili jej wykreślenia z KRS.

W rekapitulacji Sąd I instancji uznał, że ustalony w toku postępowania administracyjnego stan faktyczny wypełniał dyspozycję normy prawa materialnego rekonstruowanej początkowo na podstawie art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), następnie na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. Nr 45, poz. 391 ze zm.), i w końcu - na podstawie art. 66 ust 1 pkt 1 lit c) ustawy o świadczeniach. W konsekwencji Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że Skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w charakterze wspólnika spółki jawnej w okresie od dnia 17 marca 2003 r. do dnia 4 lipca 2022 r.

Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił A. K., zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości, uchylenie decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 26 września 2022 r. oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych. Ewentualnie Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 2 i art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm., dalej – "Konstytucja RP") i wyrażonej w nim zasady demokratycznego państwa prawnego, której elementami są zasady niedziałania prawa wstecz oraz zaufania obywatela do państwa i prawa, w związku z art. 13 pkt 4b ustawy z dnia 13 października 2998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1230 ze zm., dalej – "ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych"), poprzez przyjęcie – z mocą wsteczną – na podstawie przepisu art. 13 pkt 4b powołanej ustawy, który wszedł w życie z dniem 18 września 2021 r., że Skarżący był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności w spółce jawnej E. sp.j. do dnia jej wykreślenia z KRS, mimo, że spółka ta zakończyła działalność z dniem 31 lipca 2009 r., co zgodnie z obowiązującym w tej dacie przepisem art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych skutkowało wygaśnięciem obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności w spółce jawnej, a w konsekwencji nie odniesienie się do tego zarzutu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które to naruszenie miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie,

2. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie art. 2 i art. 32 ust. 1 oraz art. 8 ust. 2 Konstytucji RP i wyrażonych w nim zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i lojalności państwa względem obywateli oraz zasady równości wobec prawa, gdyż ustalając stan faktyczny, w tym w szczególności fakt, że Skarżący prowadził pozarolniczą działalność będąc wspólnikiem spółki jawnej o nazwie E. sp.j. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ocenił tego faktu poprzez to, że w odniesieniu do pozostałych wspólników tejże spółki jawnej nie zostały wszczęte postępowania o objęcie tychże wspólników obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności w spółce jawnej E. sp.j. w okresie od 17 marca 2003 r. do 4 lipca 2022 r., co w odniesieniu do tej samej sytuacji prawno-faktycznej, w której znaleźli się wszyscy wspólnicy E. sp.j., prowadzi do wybiórczej wykładni art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z punktu widzenia powołanej wyżej zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i lojalności państwa względem obywateli, jak również zasady równości, które to naruszenie miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie,

3. naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 2 i art. 32 ust. 1 oraz art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez nieuwzględnienie wyrażonych w powołanych w zarzucie przepisach zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i lojalności państwa względem obywateli, a także zasady równości, gdyż ustalając stan faktyczny, w tym w szczególności fakt, że Skarżący prowadził pozarolniczą działalność będąc wspólnikiem spółki jawnej E. sp.j., Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ocenił tego faktu poprzez to, że w odniesieniu do pozostałych wspólników tejże spółki jawnej nie zostały wszczęte postępowania o objęcie tychże wspólników obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w tytułu prowadzenia działalności w spółce jawnej E. sp.j. w okresie od 17 marca 2003 r. do 4 lipca 2022 r., co w odniesieniu do tej samej sytuacji prawno-faktycznej, w której znaleźli się wszyscy wspólnicy E. sp.j., prowadzi do wybiórczej wykładni art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z punktu widzenia powołanej wyżej zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i lojalności państwa względem obywateli oraz zasady równości,

4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (w brzmieniu obowiązującym do dnia 17 września 2021 r.) w związku z art. 13 pkt 4b (wprowadzonym do ustawy dopiero z dniem 18 września 2021 r.) oraz art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2561 ze zm., dalej – "ustawa o świadczeniach"), polegające na błędnej jego wykładni, wedle której podstawą podlegania przez Skarżącego, jako wspólnika spółki jawnej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, w tym zdrowotnego w okresie przez dniem 18 września 2021 r. (tj. dniem wprowadzenia do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przepisu art. 13 ust. 4b), jest sam fakt posiadania statusu wspólnika spółki jawnej aż do chwili wykreślenia spółki z KRS, podczas gdy prawidłowa wykładnia powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że we wskazanym okresie podleganie przez wspólnika spółki jawnej obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, w tym zdrowotnemu, zachodzi w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności pozarolniczej do dnia zaprzestania jej wykonywania przez spółkę w powiązaniu z okresem posiadania statusu przez daną osobę fizyczną wspólnika w spółce jawnej prowadzącej (wykonującej) działalność gospodarczą, natomiast sam fakt bycia wspólnikiem spółki jawnej, która nie prowadzi faktycznie działalności gospodarczej, nie powoduje powstania tytułu ubezpieczeniowego w omawianym zakresie.

Odpowiadając na skargę kasacyjną organ administracji wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz od Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi wniesionej na tę decyzję na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne – wobec ich prawidłowości – uzasadniały przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie oraz zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny, że w okresie od dnia 17 marca 2003 r. do dnia 4 lipca 2022 r. strona podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej, jako wspólnik spółki jawnej.

Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, nie uzasadnia twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie wyroku Sądu I instancji, której konsekwencją powinno być jego uchylenie.

Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważa bowiem, podnoszone na gruncie zarzutów z pkt 1. oraz pkt 2. petitum skargi kasacyjnej – i stanowiące zarazem wspólny ich mianownik – naruszenie przepisów art. 141 § 4 oraz 134 § 1 p.p.s.a.

Wadliwość uzasadnienia wyroku może bowiem stanowić przedmiot skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09) lub sporządzone jest w taki sposób, że nie jest możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, albowiem funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej.

Wyjaśnienia – i zarazem podkreślenia – wymaga również, że siła przekonywania argumentów zawartych w uzasadnieniu kontrolowanego orzeczenia stanowi zupełnie inne zagadnienie. Brak przekonania strony skarżącej o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym zwłaszcza odnośnie do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych, czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami wnoszącego skargę kasacyjną oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, że uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Dlatego – co należy podkreślić – polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem poprzez zarzut jego naruszenia nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani też stanowiska sądu odnośnie do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np. wyroki NSA z dnia: 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13).

Podkreślając w rekapitulacji, że uzasadnienie kontrolowanego wyroku sądu administracyjnego I instancji zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., a ponadto, że jest sporządzone w sposób, który w relacji do prezentowanych w nim argumentów nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należało więc uznać za niezasadny.

Wobec znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a.

Podkreślając, że w rozumieniu tego przepisu prawa granice rozpoznania wojewódzkiego sądu administracyjnego wyznacza i zarazem określa sprawa administracyjna będąca przedmiotem zaskarżenia (zob. np. wyroki NSA z dnia: 26 maja 1998 r., sygn. akt II SA 915/97; 15 stycznia 2005 r., sygn. akt II GSK 321/07) – i abstrahując już nawet od tego, co trzeba podnieść w odpowiedzi na omawiane zarzuty, że sąd administracyjny nie przeprowadza ustalań faktycznych w sprawie, lecz kontroluje prawidłowość ich przeprowadzenia przez organ administracji, co wynika z istoty sądowoadministracyjnej kontroli działalności administracji publicznej oraz ustanowionej na gruncie art. 133 § 1 zasady orzekania na podstawie akt sprawy – wobec argumentacji prezentowanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie ma podstaw, aby twierdzić, że rozpoznając sprawę ze skargi na decyzję w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego Sąd I instancji nie uwzględnił znaczenia konsekwencji wynikających z przywołanego przepisu prawa. Mianowicie, że nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić lub rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym), lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub nie rozpoznał istoty sprawy, co gdyby istotnie nastąpiło, mogłoby stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną (zob. np. wyrok NSA z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 2349/17; wyrok NSA z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 3805/18). Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika jednak, aby strona skarżąca wykazała zaistnienie którejkolwiek z wymienionych powyżej sytuacji lub sytuacji rodzajowo im podobnej, która mogłaby uzasadniać twierdzenie, że Sąd I instancji naruszył wymieniony przepis prawa.

Wobec konstrukcji zarzutu z pkt 1. petitum skargi kasacyjnej przypomnienia również wymaga, że z art. 134 § 1 p.p.s.a., aż nadto jasno i wyraźnie wynika, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi, co stanowi konsekwencję obowiązywania w postępowaniu przed tym sądem zasady oficjalności. W związku z tym, za uprawniony należałoby uznać wniosek, że sąd ten może całościowo ocenić zarzuty oraz argumenty skargi i odnieść się do tych spośród nich, których zbadanie i rozpatrzenie jest niezbędne oraz konieczne z punktu widzenia kontroli legalności zaskarżonego aktu (por. w tej mierze np. wyroki NSA dnia: 5 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2559/20; 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 818/20). Co więcej, brak odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do niektórych zarzutów lub twierdzeń zawartych w skardze, nie stanowi sam w sobie uchybienia skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku, albowiem jest, czy też może nim być, to jest uchybieniem stanowiącym uzasadnioną podstawę do uchylenia wyroku, pominięcie zarzutów i argumentów istotnych oraz – co należy w szczególny sposób zaakcentować – wykazanie w skardze kasacyjnej – która tego koniecznego elementu jednak nie zawiera – takiego właśnie ich charakteru, a mianowicie, że należycie je oceniając oraz prawidłowo identyfikując z ich punktu widzenia istotę spornego w sprawie zagadnienia, sąd ten mógłby jednak inaczej orzec w sprawie (zob. np. wyroki NSA z dnia: 15 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 850/17; z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 358/15).

Zasadności przedstawionych wniosków oraz ocen, wbrew oczekiwaniom strony skarżącej nie sposób jest przy tym podważać z pozycji stanowiska, które naruszenie art. 141 § 4 oraz 134 § 1 p.p.s.a. wiąże – jak wynika z konstrukcji omawianych zarzutów kasacyjnych – z naruszeniem art. 2, art. 8 ust. 2 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jaki miałoby się to odnosić po pierwsze, do braku uwzględnienia w relacji do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, że "[...] w odniesieniu do pozostałych wspólników [...] spółki jawnej nie zostały wszczęte postępowania o objęcie [...] obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności w spółce jawnej [...] w okresie od 17.03.2003 r. do 04.07.2022 r., co prowadzi do wybiórczej wykładni art. 14 pkt 4 [...] z punktu widzenia [...] zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i lojalności państwa względem obywateli, jak również zasady równości, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy" (pkt 2. petitum skargi kasacyjnej), po drugie zaś, do przyjęcia "[...] z mocą wsteczną – na podstawie art. 13 pkt 4b [...] który wszedł w życie z dniem 18.09.2021 r., że Skarżący był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności w spółce jawnej [...] do dnia jej wykreślenia z KRS, mimo, że Spółka ta zakończyła działalność z dniem 31 lipca 2009 r., co zgodnie z [...] art. 13 pkt 4 Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych skutkowało wygaśnięciem obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego" (pkt 1. petitum skargi kasacyjnej).

Odnosząc się do pierwszej spośród wymienionych kwestii za uzasadniony należałoby uznać wniosek, że podważanie zgodności z prawem kontrolowanego wyroku – a co za tym idzie zaskarżonej decyzji – z pozycji argumentu, że "[...] w odniesieniu do pozostałych wspólników [...] spółki jawnej nie zostały wszczęte postępowania o objęcie [...] obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności w spółce jawnej [...]" nie może być jednak uznane za zasadne, ani też skuteczne, jeżeli podkreślić, że rozpatrywana sprawa – inicjowana wnioskiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – ma charakter indywidualny i tym samym niezależny od innych spraw tego rodzaju, w tym spraw stanowiących przedmiot potencjalnych postępowań prowadzonych wobec pozostałych wspólników spółki jawnej. Siłą rzeczy nie ma więc podstaw, aby twierdzić, że brak wszczęcia postępowania wobec pozostałych wspólników spółki jawnej miałby nie pozostawać bez wpływu na prawidłowość, a co za tym idzie na zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Zwłaszcza, że strona skarżąca nie wskazuje, ani też nie odwołuje się do żadnych okoliczności, które miałyby potwierdzać – a co za tym idzie uwiarygadniać – jej twierdzenie odnośnie do braku wszczęcia postępowań wobec pozostałych wspólników, któremu to twierdzeniu – i abstrahując już nawet od tego, że opisywana przez stronę sytuacja (jeżeli rzeczywiście istnieje) w każdym czasie może ulec zmianie – należałoby przy tym przeciwstawić argument z treści i funkcji przepisów art. 6 k.p.a. w związku z art. 102 ust. 5 pkt 24 i art. 109 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, które nie uzasadniają wniosku o obowiązywaniu w działaniu organów administracji publicznej zasady oportunizmu.

W świetle przedstawionych argumentów za nieuzasadniony należało więc również uznać zarzut z pkt 3. petitum skargi kasacyjnej, na gruncie którego – jak wynika z jego konstrukcji – została powielona omówiona powyżej kwestia.

W odpowiedzi natomiast na drugie spośród przedstawionych powyżej zagadnień – i zarazem w odpowiedzi na zarzut z pkt 4 petitum skargi kasacyjnej, który również odnosi się do tego zagadnienia – w punkcie wyjścia przypomnienia wymaga, że w rozpatrywanej sprawie nie jest sporne, że spółka jawna "E. Spółka Jawna" została zarejestrowana w KRS w dniu 17 marca 2003 r. – w dniu 7 maja 2010 r. dokonano zmiany we wpisie poprzez zmianę nazwy na "E. Spółka Jawna w likwidacji" – wykreślona zaś została z tego rejestru w dniu 5 lipca 2022 r. Nie jest również sporne, że w okresie od dnia 17 marca 2003 r. do dnia 4 lipca 2022 r. skarżący był wspólnikiem wymienionej spółki jawnej, a także, że w wymienionym okresie nie odnotowano zawieszenia jej działalności.

Przywołane okoliczności – jakkolwiek faktem jest również, że wymieniona spółka jawna została z dniem 10 grudnia 2010 r. wyrejestrowana, jako czynny podatnik podatku od towarów i usług, co w rozpatrywanej sprawie nie ma jednak prawnie istotnego waloru, o czym mowa dalej – nie są pozbawione istotnego prawnie znaczenia i nie ma podstaw, aby podważać prawidłowość prawnej ich oceny przez Sąd i instancji, a co za tym idzie przez organ administracji publicznej. Wbrew stanowisku strony skarżącej, tezy o wadliwości tej oceny nie uzasadniają zarzuty naruszenia art. 13 pkt 4 oraz art. 13 pkt 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez – jak wynika ze skargi kasacyjnej – ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co miałoby w konsekwencji prowadzić do retroaktywnego zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 13 pkt 4b, który został dodany do wymienionej ustawy systemowej ustawą nowelizującą z dnia 24 czerwca 2021 r. – którą zmieniono również treść pkt 4 art. 13 – i uzyskał moc obowiązującą w dniu 18 września 2021 r.

Odpowiadając na stanowisko strony skarżącej wymaga przypomnienia i zarazem podkreślenia, że z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie przywołanej ustawy nowelizującej wynikało, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w określonych tym przepisem prawa okresach, w tym między innymi, osoby prowadzące pozarolniczą działalność: – od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Z kolei, z art. 8 ust. 4 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – który nie stanowił przedmiotu zmian wprowadzanych przywołaną ustawą nowelizacją – wynikało i dalej wynika, że osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność są między innymi wspólnicy spółki jawnej.

Z jednolitego i ugruntowanego stanowiska Sądu Najwyższego prezentowanego w odniesieniu do rozumienia art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej z dnia 24 czerwca 2021 r. wynika, że "[...] Osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność są między innymi wspólnicy spółki jawnej (art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Wspólnik takiej spółki jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność, zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, tj. od dnia uzyskania statusu wspólnika do dnia utraty takiego statusu. [...] Sąd Najwyższy w wyroku z 12 lipca 2017 r., II UK 295/16 [...] potwierdził, że samo posiadanie statusu wspólnika, a nie rzeczywiste prowadzenie działalności gospodarczej lub innej działalności zarobkowej, decyduje o podleganiu przez wspólnika ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej. Ponieważ ubezpieczeniowy status wszystkich wspólników spółek, w tym wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, regulują te same przepisy, nie ma wątpliwości, że przywołana teza jest również adekwatna w odniesieniu do wspólników spółki jawnej - tym bardziej, że wynika ona wprost z brzmienia art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Okres istnienia spółki jawnej jest jednoznacznie ustalony przepisami Kodeksu spółek handlowych. Zgodnie bowiem z art. 251 k.s.h. spółka jawna powstaje z chwilą wpisu do rejestru, zaś w art. 84 § 1 k.s.h. stwierdzono, że rozwiązanie spółki następuje z chwilą wykreślenia jej z rejestru. Decyduje zatem sam wpis do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. [...] wpis do Krajowego Rejestru Sądowego ma konstytutywny charakter, który wynika wprost z przepisów Kodeksu spółek handlowych, a moment rozpoczęcia prowadzenia bądź zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę (czyli stan faktyczny) jest irrelewantny dla jej istnienia – w odróżnieniu od wpisu do CEIDG [...] W konsekwencji [...] samodzielną podstawę podlegania ubezpieczeniom społecznym stanowi posiadanie statusu wspólnika spółki jawnej wpisanej do KRS. [...] wpis spółki jawnej do KRS i brak jej wykreślenia (mimo nieprowadzenia działalności gospodarczej przez wspólników) stanowi samodzielną podstawę podlegania ubezpieczeniom społecznym przez wspólników takiej spółki, co wynika wprost z jednoznacznego brzmienia stosownych przepisów." (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt I UK 337/19; zob. również np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2023 r, sygn. akt III USK 180/23 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2020 r., sygn. akt II UK 295/18 i przywołane tam orzecznictwo, w tym zwłaszcza uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2006 r., sygn., akt i UZP 4/05, w świetle której, o ile do dnia 31 grudnia 2002 r. wspólnicy spółek osobowych traktowani byli dla potrzeb podlegania ubezpieczeniom społecznym, jak osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą w rozumieniu art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej, to od dnia 1 stycznia 2003 r. nie mogą już być tak traktowani, ponieważ z tego kręgu zostali wyłączeni przez wyraźne uznanie ich za osoby prowadzące pozarolniczą działalność (art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy), ale niebędące osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą).

Co więcej, w korespondencji do powyższego, w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt I USK 17/22, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że "[...] przepisy art. 8 ustawy systemowej jednoznacznie odróżniają pojęcie tytułu ubezpieczeniowego, którym jest "prowadzenie pozarolniczej działalności" oraz prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców. Rozróżnienie tych dwóch pojęć jest kluczowe w kontekście ustalenia okresów podlegania ubezpieczeniom społecznym przez osoby będące wspólnikami niektórych spółek – w tym również spółki jawnej. Prowadzenie pozarolniczej działalności przez wspólnika polega wyłącznie na legitymowaniu się takim statusem. Nie ma natomiast znaczenia fakt, czy spółka faktycznie działalność gospodarczą prowadzi czy też zaprzestała jej prowadzenia. Takie stanowisko jest jednoznacznie przyjmowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego [...]. Od prowadzenia pozarolniczej działalności poprzez posiadanie statusu wspólnika jednej spółek wymienionych w art. 8 ust. 4 ustawy systemowej należy odróżnić posiadanie tego tytułu na podstawie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców. W takiej sytuacji tytuł ubezpieczeniowy wynika z rzeczywistego prowadzenia działalności gospodarczej – nie zaś samego wpisu do rejestru (CEIDG) tj. posiadania formalnego statusu przedsiębiorcy. [...]. Odmienność sytuacji wspólnika i prowadzącego działalność gospodarczą jest na tyle istotna, że uniemożliwia zastosowanie orzecznictwa dotyczącego jednej z grup względem drugiej." Sąd Najwyższy podkreślił również, że [...] ustawodawca nie wskazał kilka różnych podmiotów pod pojęciem "prowadzący działalność gospodarczą". [...] rozróżniono podmioty prowadzące pozarolniczą działalność, spośród których tytuł jednych wynika z posiadania formalnego statusu – choćby dlatego, że oni sami nie są przedsiębiorcami (lecz spółki, których są wspólnikami [...]), zaś dla innych jest ściśle związane z czynnościami faktycznymi podejmowanymi w ramach prowadzenia przedsiębiorstwa. [...]", a w konsekwencji – co najistotniej z punktu widzenia spornej w sprawie kwestii – że "[...] To rozróżnienie nie tylko uzasadnia różne traktowanie wspólników i przedsiębiorców, ale sprawia, że odmienna wykładnia art. 13 pkt 4 ustawy systemowej – nawet przed zmianami z 2021 r. względem wspólnika i przedsiębiorcy była niezbędna [...]."

W świetle poglądu prawnego prezentowanego przez Sąd Najwyższy w odniesieniu do rozumienia art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – który Sąd w składzie orzekającym w rozpatrywanej w pełni afirmuje – nie ma podstaw, aby podważać prawidłowość wykładni tego przepisu prawa przez Sąd I instancji – zwłaszcza, że została ona również osadzona na gruncie orzecznictwa Sądu Najwyższego (s. 6 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) – a w konsekwencji, aby podważać prawidłowość jego zastosowania, jako wzorca kontroli legalności zaskarżonej decyzji, u podstaw wydania której legło – niekwestionowane w sprawie – ustalenie, że spółka jawna "E. Spółka Jawna" została zarejestrowana w KRS w dniu 17 marca 2003 r., zaś wykreślona została z tego rejestru w dniu 5 lipca 2022 r., a ponadto ustalenie, że w okresie od dnia 17 marca 2003 r. do dnia 4 lipca 2022 r. skarżący był wspólnikiem wymienionej spółki jawnej.

Zwłaszcza, że zasadności tej oceny – wbrew stanowisku i oczekiwaniom strony skarżącej – w żadnym stopniu, ani też zakresie nie zmienia fakt, że – jak powyżej już podniesiono – z mocą obowiązującą od dnia 18 września 2021 r. do art. 13 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych został dodany pkt 4a w brzmieniu, z którego wynika, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: – wspólnicy jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością – od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia udziałów w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia wszystkich udziałów w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, zaś art. 13 pkt 4 tej ustawy uzyskał brzmienie, z którego z kolei aktualnie wynika, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: – osoby prowadzące pozarolniczą działalność, z wyłączeniem osób, o których mowa w pkt 4a i 4b – od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.

W świetle przedstawionego powyżej rozumienia art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu sprzed zmian wprowadzonych nowelą z dnia 24 czerwca 2021 r., za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że zmiany wprowadzone wymienioną ustawą nowelizująca nie kształtowały statusu wspólników spółki jawnej w zakresie odnoszącym się do podlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego w sposób odmienny i odbiegający od tego, który wynikał z przywołanego powyżej rozumienia art. 13 pkt 4, a co więcej, że zmiany te "kształtują" ten status w sposób tożsamy ze statusem dotychczasowym, co jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć – w tym w opozycji do stanowiska prezentowanego w judykatach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2023 r. sygn. akt II GSK 2084/22 oraz z dnia 11 kwietnia 2024 r. sygn. akt II GSK 1794/23 – stanowi konsekwencję zaimplementowania przez ustawodawcę na grunt norm prawa stanowionego normy prawnej rekonstruowanej w procesie sądowej wykładni prawa z przepisu art. 13 pkt 4 w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 przywołanej ustawy w przedstawionym powyżej jego rozumieniu, stanowiąc jednocześnie przykład oraz dowód (przy tym nie jedyny) właściwej reakcji pozytywnego prawodawcy na potrzebę podjęcia stosownej interwencji prawodawczej, która – jak wynika z przedstawionych argumentów – nie wprowadzała jednak w omawianym zakresie żadnego istotnego normatywnego novum.

Jeżeli tak, to nie ma podstaw, aby twierdzić – jak czyni to strona skarżąca – że w rozpatrywanej sprawie doszło do niezasadnego, a co za tym idzie wadliwego zaakceptowania przez Sąd I instancji retroaktywnego stosowania w rozpatrywanej sprawie przepisu art. 13 pkt 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Jeżeli bowiem, spółka jawna "E. Spółka Jawna" została zarejestrowana w KRS w dniu 17 marca 2003 r. i wykreślona z tego rejestru w dniu 5 lipca 2022 r., zaś w okresie od dnia 17 marca 2003 r. do dnia 4 lipca 2022 r. skarżący był wspólnikiem wymienionej spółki jawnej – a, jak wynika z przedstawionych argumentów, o podleganiu przez wspólnika spółki jawnej ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej decyduje samo posiadanie statusu wspólnika, nie zaś rzeczywiste prowadzenie działalności gospodarczej lub innej działalności zarobkowej, co w tym też kontekście oznacza, że Sąd w składzie orzekającym w sprawie nie podziela poglądu prezentowanego w wyroku NSA z dnia 8 czerwca 2022 r. sygn. akt I GSK 1602/21 – to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że podleganie przez stronę skarżącą obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji – a mianowicie w okresie posiadania statusu wspólnika spółki jawnej, to jest od dnia 17 marca 2003 r. do dnia 4 lipca 2022 r. – znajduje swoje uzasadnienie zarówno w art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznym w przedstawionym powyżej jego rozumieniu w brzmieniu sprzed zmian wprowadzonych ustawą nowelizującą z dnia 24 czerwca 2021 r., jak i w art. 13 pkt 4 oraz pkt 4a tej ustawy w brzmieniu wynikającym ze zmian wprowadzonych tą nowelą z mocą obowiązująca od dnia 18 września 2021 r.

Wobec powyższego, zarzuty z pkt 1. i pkt 4 petitum skargi kasacyjnej należało uznać za nieusprawiedliwione.

W rekapitulacji wszystkich przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.