Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 280/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 27 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Mirella Ławniczak Protokolant : st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2023 roku sprawy ze skargi Zakład W. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 8 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych w III kwartale 2019 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 4 stycznia 2023 r., nr [...], II. umarza postępowanie administracyjne, III. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej kwotę 207,- (dwieście siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich (zwany "organem II instancji") decyzją z 8 marca 2023 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Zakładu Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w Ł. (zwanego dalej "stroną" lub "skarżącym"), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (zwanego dalej "organem I instancji"), z dnia 4 stycznia 2023 r. w sprawie określenia opłaty zmiennej w wysokości [...] zł, za III kwartał 2019 r. tj. za okres 1 lipca 2019 r. – 30 września 2019 r., za pobór wód podziemnych z utworów czwartorzędowych poprzez studnię głębinową [...] zlokalizowaną w Ł. przy ul. [...], na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z 23 października 2012 r.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona zaskarżyła decyzję w części tj. w zakresie kwoty [...]zł, domagając się jej zmiany i określenia wysokości opłaty zmiennej, zgodnie z oświadczeniem strony tj. w kwocie [...]zł. Strona zarzuciła organowi naruszenie:

1) art. 274 pkt 2 ppkt za) oraz pkt 4 Prawa wodnego w zw. z § 5 ust. 1 pkt 27 lit. a) i § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 736 zwanego dalej "rozporządzeniem") tj. błędne przyjęcie, że część wód pobieranych przez stronę jest wykorzystywana do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody;

2) art. 552 ust. 2 pkt 2 Prawa wodnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i nieuprawnione ustalenie podstawy naliczenia opłaty zmiennej oraz art. 552 ust. 2a pkt 2 Prawa wodnego poprzez jego niezastosowanie i pominięcie oświadczenia strony, w którym zadeklarowała pobór wód wyłącznie w celu realizacji zadania własnego gminy;

3) art. 272 ust. 2 w zw. z art. 274 pkt 4 Prawa wodnego przez błędną wykładnię i pominięcie, że wysokość opłaty zmiennej jest ustalana w oparciu o cel poboru określony w pozwoleniu wodnoprawnym i w granicach ilości wody dopuszczonej do poboru w tym pozwoleniu;

4) art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm. dalej zwana "K.p.a") poprzez przeprowadzenie postępowania z rażącym naruszeniem przepisów postępowania dowodowego, polegającym na pominięciu oświadczeń, treści pozwolenia wodnoprawnego;

5) art. 7 i art. 7a § 1 K.p.a. przez ich niezastosowanie i nierozstrzygnięcie na korzyść strony wątpliwości co do treści norm prawnych podlegających zastosowaniu w sprawie, tj. art. 272 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 274 pkt 4 Prawa wodnego i w zw. z § 5 ust. 1 pkt 40 i 41 rozporządzenia oraz art. 274 pkt 2 lit. za Prawa wodnego w zw. z § 5 ust. 1 pkt 27 lit. a) i lit. b) rozporządzenia przez nieprzyjęcie jednego celu poboru wody;

6) art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez wydanie decyzji w sposób wadliwy tj. niezawierający uzasadnienia faktycznego i prawnego spełniającego wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a.;

7) art. 8, art. 9 i art. 11 K.p.a. polegające na przeprowadzeniu postępowania w sposób rażąco naruszający podstawowe zasady procedury administracyjnej tj.: zasadę zaufania do władzy publicznej, zasadę informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych będących przedmiotem postępowania oraz zasadę przekonywania.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji wskazał, że organ I instancji był zobligowany do wydania decyzji określającej wysokość opłaty zmiennej bowiem postępowanie administracyjne potwierdziło, że wysokość opłaty za usługi wodne jest inna niż ustalona w informacji kwartalnej. W ocenie organu z przepisów art. 270 ust. 6, art. 272 ust. 1 w zw. z art. 272 pkt 2 – 4 Prawa wodnego wynika, że kryterium różnicującym wysokość stawek opłaty zmiennej jest cel poboru wód, a nie sposób wykorzystania wód przez odbiorców usług. Zdaniem organu przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne dokonując poboru wody w celu realizacji hurtowej umowy sprzedaży wody przedsiębiorstwu wodociągowo- kanalizacyjnemu z terenu gminy sąsiedniej, nie realizuje zadania z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę, lecz postanowienia umowy cywilnoprawnej. Organ II instancji podał, że popiera stanowisko organu I instancji dotyczące klasyfikacji celów poboru wody tj. że dostarczanie wody przez takie przedsiębiorstwo podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą odpowiada celowi z art. 274 pkt 2 lit za Prawa wodnego tj. celowi poboru, uzdatniania i dostarczania wody, a pobór wód przez to przedsiębiorstwo w celu zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi odpowiada celowi z art. 274 pkt 4 Prawa wodnego. Organ wskazał, że określona decyzją wysokość opłaty zmiennej wynosi [...] zł i uwzględniając, że strona wpłaciła kwotę [...]zł, do zapłaty pozostała stronie kwota [...]zł.

W skardze wniesionej do tut. Sądu skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 12 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221 – dalej zwaną jako "Prawo przedsiębiorców") w zw. z art. 8 § 1 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób rażąco podważający zaufanie przedsiębiorcy do władzy publicznej, a także naruszenie zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania;

- art. 270 ust. 6, art. 272 ust. 1, art. 274 pkt 2 lit. za oraz art. 274 pkt 4 Prawa wodnego przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w ramach wykonywania zadania własnego gminy pobiera wodę podziemną na cele związane z poborem, uzdatnianiem i dostarczaniem wody (art. 274 pkt 2 lit. za Prawa wodnego) oraz w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi (art. 274 pkt 4 Prawa wodnego), podczas gdy prawidłowa wykładnia celów poboru wody nakazuje dojść do wniosku, że przedsiębiorstwo pobiera wodę tylko i wyłącznie w celu realizacji zadania własnego gminy;

- art. 7 ust. 1 pkt 3 oraz art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40, dalej jako u.s.g.) w zw. z art. 10 ust. 1-3 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 679; dalej także jako u.g.k.), przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że spółka komunalna może realizować inne zadania, aniżeli zaspokojenie zbiorowych potrzeb ludności;

- art. 7a § 1 K.p.a., przez jego błędną wykładnię i nierozstrzygnięcie na korzyść spółki wątpliwości co do ustalenia celów poboru wody;

- art. 21 § 3 O.p. w zw. z art. 300 ust. 1 Prawa wodnego przez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że art. 21 § 3 O.p. znajduje zastosowanie w przypadku opłat za usługi wodne, o których mowa w art. 272 ust. 1-7 oraz 9 Prawa wodnego, podczas gdy decyzja wymiarowa, o której mowa w art. 21 § 3 O.p. może zostać wydana tylko w przypadku, gdy podatnik jest zobowiązany do samodzielnego obliczenia kwoty podatku (w sposób opisany w art. 21 § 1 pkt 1 O.p.).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie 27 września 2023 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł i wywiódł jak w skardze, a dodatkowo wniósł o umorzenie postępowania administracyjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Nadto podniósł zarzut przedawnienia zobowiązania z tytułu opłaty za usługi wodne wskazując, iż zaskarżona decyzja została wydana po upływie trzech lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek zapłaty, w związku z czym zobowiązanie wygasło.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 35 ust. 3 pkt 1 Prawa wodnego usługi wodne obejmują m. in. pobór wód podziemnych. W myśl art. 268 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego za pobór wód podziemnych uiszcza się opłaty. Zgodnie natomiast z art. 272 ust. 1 i 2 Prawa wodnego wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wyrażonej w m (ust. 1). Wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wyrażonej w m3 (ust.2).

Zgodnie z art. 272 ust. 17 Prawa wodnego wysokość opłaty zmiennej ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne, w formie informacji, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne wnosi opłatę w terminie 14 dni od dnia, w którym doręczono mu informację (art. 272 ust. 18 i 19 Prawa wodnego). Zgodnie natomiast z art. 273 ust. 1 Prawa wodnego podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, któremu przekazano informację, o której mowa w art. 272 ust. 17 Prawa wodnego, może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty. W myśl art. 272 ust. 19 jeżeli podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne zaniechał wykonania obowiązku, o którym mowa w ust. 18, właściwy organ Wód Polskich, określa wysokość opłaty w drodze decyzji.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że organ ustalił w formie informacji kwartalnej opłatę zmienną za pobór wód podziemnych, w oparciu o oświadczenie strony, że pobiera wodę do celów realizacji zadań własnych gminy. Strona nie wniosła reklamacji od informacji i uiściła opłatę w wysokości wskazanej w informacji. Po przeprowadzonej kontroli organ stwierdził, że strona pobiera wody nie tylko do celów realizacji zadań własnych gminy (cel 40), ale również do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody (cel 27). W związku z powyższym organ I instancji wezwał stronę do złożenia korekty oświadczenia. Strona nie dokonała korekty oświadczenia, a organ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie określenia prawidłowej wysokości opłaty zmiennej, w wyniku którego wydał zaskarżoną decyzję ustalającą wysokość opłaty zmiennej.

W myśl art. 300 Prawa wodnego, do ponoszenia opłat za usługi wodne stosuje się odpowiednio przepisy działu III O.p., z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim. Przepis art. 300 ust. 1 Prawa wodnego zawiera odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów Działu III O.p., co oznacza ich stosowanie wprost albo z pewnymi modyfikacjami albo że nie mogą być w ogóle zastosowane (por. T. Żyznowski, Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 29 października 1991 r., III CZP 109/91, "Przegląd Sądowy" 1992, Nr 5-6).

W kontrolowanej sprawie decyzja, w przeciwieństwie do informacji tj. czynności o charakterze materialno-technicznym, ma charakter konstytutywny, o czym przesądza przepis art. 21 § 1 pkt 2 O.p. Zgodnie bowiem z art. 21 § 1 o.p., zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość tego zobowiązania. Przedmiotowa opłata, przy zastosowaniu nazewnictwa według przepisów O.p.-"zobowiązanie" powstaje w momencie doręczenia konkretnemu podmiotowi decyzji. Jest to akt kreujący zobowiązanie do zapłaty opłaty, która po wyczerpaniu trybu odwoławczego staje się należna. Sposób sformułowania art. 272 ust. 19 ustawy Prawo wodne wyraźnie wskazuje, iż daje organowi kompetencje do ustalenia wysokości opłaty zmiennej, a nie jedynie do stwierdzenia zaległości w uiszczeniu tej opłaty (por. wyrok NSA Z 9 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 4553/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 maja 2023 r. II SA/Rz 242/23, dostępne w CBOSA). Niezależnie bowiem od użycia przez ustawodawcę w art. 272 ust. 19 Prawa wodnego sformułowania: "określa wysokość opłaty w drodze decyzji", decyzja wydana na podstawie wymienionego przepisu nie ma charakteru deklaratoryjnego, lecz konstytutywny (ustalający). Dopiero bowiem ta decyzja w sposób władczy kreuje zobowiązanie z tytułu opłaty, która podlega egzekucji, w przeciwieństwie do informacji, która jest jedynie czynnością o charakterze materialno - technicznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2021 r., sygn. III OSK 4121/21, dostępny w CBOSA). W przeciwieństwie do decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, która jest decyzją deklaratoryjną (art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 o.p.).

W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną nie była ilość pobranej przez stronę wody w związku z posiadanym przez spółkę pozwoleniem wodnoprawnym. Rozbieżności pomiędzy stronami wystąpiły w wykładni przepisów regulujących naliczanie opłat zmiennych. Spór dotyczył bowiem sposobu naliczenia opłaty w związku z podziałem pobranych wód dla celów realizacji zadań własnych gminy oraz dla celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody, a w konsekwencji sporne było zastosowanie różnych stawek. Skarżąca wskazywała, że opłatę ustalono w informacji i została w całości uiszczona, skarżąc decyzję w części ustalającej wysokość opłaty ponad kwotę wskazaną w informacji. Spółka kwestionowała również przyjęcie różnych stawek ze względu na cel poboru wody.

Powyższa regulacja systemu opłat za pobór wód stanowi transpozycję do polskiego porządku prawnego m.in. dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, tzw. Ramowej Dyrektywy Wodnej (Dz. Urz. WE L 327 ze zm., Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275). W uzasadnieniu do projektu ustawy wskazano, że Ramowa Dyrektywa Wodna podkreśla konieczność zastosowania instrumentów ekonomicznych w celu racjonalizacji użytkowania zasobów i wynikających z tego strat w środowisku. Zgodnie z art. 5, art. 9 ust. 1 oraz z załącznikiem III do Ramowej Dyrektywy Wodnej, kraje członkowskie Unii Europejskiej są zobowiązane do opracowania analiz ekonomicznych korzystania z wody dla każdego obszaru dorzecza z uwzględnieniem zwrotu kosztów usług wodnych, który opiera się w szczególności na zasadzie "zanieczyszczający płaci", "użytkownik płaci". Analiza zwrotu kosztów wymaga również uwzględnienia kosztów środowiskowych oraz zasobowych (Druk nr 1529; Rządowy projekt ustawy - Prawo wodne). Z art. 9 Ramowej Dyrektywy Wodnej wynika postulat wprowadzenia systemowego rozwiązania zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi poprzez zbudowanie systemu usług wodnych opartego na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych i korzystaniu z wód poza zwykłym lub powszechnym korzystaniem. Zasadę tę ujęto w art. 9 ust. 3 Prawa wodnego z 20 lipca 2017 r., zgodnie z którym gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił stanowisko wyrażone w wyroku z 21 września 2022r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (sygn. II SA/GL 660/22, dostępny w CBOSA) i uznał, że wskazane powyżej regulacje i orzecznictwo nie mogą być odczytywane z pominięciem przepisów nakazujących prowadzenie wobec przedsiębiorców postępowań w określony sposób. Ustawodawca nakazuje dochowywać wobec tej kategorii podmiotów określonych standardów i zasad. Istotny jest art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 162 z późn. zm. – dalej p.p.), w świetle którego organ prowadzi postępowanie w sposób budzący zaufanie przedsiębiorców do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W uzasadnieniu projektu ustawy Prawo przedsiębiorców (druk VIII.2051) wskazano, że jest to zasada, która polega na obowiązku takiego prowadzenia każdego rodzaju postępowań przez organy, aby przedsiębiorca mógł zasadnie oczekiwać, iż nie zostanie narażony na nieoczekiwane skutki prawne działań organu, w szczególności takie, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania określonych zachowań w obrocie gospodarczym. Odwołano się do wypracowanej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego zasady zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, która chociaż nie została wyraźnie wyrażona w Konstytucji RP, to jest zaliczana do zasad składających się na pojęcie państwa prawnego z art. 2 Konstytucji RP. Z kolei na gruncie art. 8 § 1 K.p.a., który ma podobny charakter, wyjaśniono w orzecznictwie sądowym, że zasada zaufania obywateli do organów państwa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania, który wyraża się w dokładnym zbadaniu okoliczności sprawy, ustosunkowaniu się do żądań stron oraz uwzględnieniu zarówno interesu społecznego, jak i indywidualnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 listopada 2006 r., II GSK 183/06, dostępny w CBOSA).

Podnoszono także, że w związku z zasadą wzbudzania zaufania niedopuszczalne jest przerzucanie na adresatów rozstrzygnięć negatywnych skutków działania organów, w szczególności działań sprzecznych z prawem. Jeśli dotychczasowa praktyka organów okazała się wadliwa, to ujemne dla strony następstwa, wynikłe z dostosowania się do wcześniejszego działania organu, nie powinny obciążać strony (np. wyrok WSA we Wrocławiu z 16 września 2009 r., sygn. III SA/Wr 72/09, dostępny w CBOSA).

Tymczasem, już organ I instancji wskazał, że Wody Polskie na podstawie art. 272 ust. 19 Prawa wodnego ustaliły stronie w formie informacji kwartalnej opłatę zmienną, zgodnie z którą to informacją spółka dokonała wpłaty. W relewantnym dla sprawy okresie skarżąca prowadziła cały czas ten sam rodzaj działalności, dostarczając wodę zarówno ludności, jak i podmiotom gospodarczym czy publicznym i jak wskazywała na te same cele, czyli zaopatrzenie ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi (cel 40). Przedmiot działalności spółki nie zmienił się. Skarżący w spornym okresie korzystał z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego polegającej na poborze wód podziemnych, na zaopatrzenie ludności w wodę z wodociągu komunalnego.

Co więcej, spółki samorządowe, prowadzące działalność gospodarczą polegającą na zaopatrywaniu w wodę, wykonują taką działalność jako monopoliści na danym "rynku właściwym" w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 275 ze zm. – np. art. 4 pkt 9), którym to "rynkiem właściwym" w tym przypadku jest teren gminy i ewentualnie również miejscowości ościennych. Nie ma bowiem na danym terenie sieci wodociągowej "konkurencyjnej". To oznacza, że nie ma też innych podmiotów, które mogłyby dostarczać wodę odbiorcom, bez względu na to, czy są nimi mieszkańcy, czy firmy, czy instytucje publiczne. Wszyscy oni są zaopatrywani przez takie spółki, świadczące usługi użyteczności publicznej.

W kontrolowanej sprawie organ zakwestionował swoje własne ustalenia uznając, że opłata powinna być wyższa i taką nałożył. Zatem organ podjął działania na niekorzyść strony, wbrew powyższym wymogom, orientując się po czasie, że wadliwie obliczył należność publicznoprawną. Prowadzi to do wniosku, że organ przerzucił ciężar własnych, poprzednich zaniedbań na adresata decyzji, podważając zasadę zaufania, określoną w art. 12 p.p. Organ odwoławczy wprawdzie podjął próbę wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, jednak nie dostrzegł wadliwości aktu, który utrzymał w mocy, przez co należy uznać także jego rozstrzygnięcie za nieodpowiadające prawu.

W tej sytuacji dalsze wywody co do przesłanek merytorycznych zmiany stanowiska organów mają znaczenie wtórne, jako że brak było podstaw do "przerzucenia" odpowiedzialności za poprzednie wadliwe działanie organów na przedsiębiorcę, a przynajmniej takie przesłanki nie zostały wykazane. Kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być bowiem przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności.

Powyższe naruszenie przepisów postępowania w tym art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. daje podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 zwanej dalej P.p.s.a.).

Uznając jednocześnie, że z uwagi na stwierdzony charakter naruszenia prawa oraz z przyczyn podanych poniżej brak jest podstaw do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego, na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. Sąd postępowanie to umorzył. Zgodnie z ww. przepisem w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. W rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu - pozytywne, czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W wyniku dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził bowiem, że organ z naruszeniem przepisu art. 12 ustawy P.p. dokonał modyfikacji ustalonych wcześniej również zgodnie z własną praktyką opłat i nie wskazał żadnej, poza aktualnie ukształtowaną wykładnią podstawy do wstecznej zmiany opłat wynikających z informacji, które zostały uiszczone. Powyższe, zdaniem Sądu, czyni wydanie decyzji administracyjnej obciążającej stronę wstecz wyższymi opłatami prawnie niemożliwym.

Mając na względzie powyższe Sąd orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku.

Sąd orzekł o zwrocie kosztów sądowych obejmujących wpis od skargi (100 zł), koszty zastępstwa adwokackiego (90 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) w pkt III wyroku, w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit a w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. 1964 ze zm.).