Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 820/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.26 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 699
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 marca 2024 r. przy udziale Prokuratora Regionalnego w S. sprawy ze skarg: N. B., H. H. R. B., M. B. reprezentowanych przez kuratora adwokata R. M. oraz L. S. z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 19 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie na rzecz skarżącej L. S. z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. przyznaje od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie na rzecz kuratora adwokata R. M. wynagrodzenie za udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym w kwocie 184 (sto osiemdziesiąt cztery) złote, powiększone o stawkę 23% podatku od towarów i usług, IV. oddala wniosek kuratora adwokata R. M. o przyznanie wynagrodzenia za udział w postępowaniu administracyjnym odwoławczym od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy D. wydał w dniu 31 maja 2023 r. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej "K.p.a.") w zw. z art. 26 ust. 1 , 2 i 3a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r. poz. 699 ze zm.; dalej "u.o.o.") decyzję nr WOŚ.OŚ.6236.32.2021.MB, w której:

1. nakazał solidarnie N. B., H. H. R. B. , M. B. oraz L. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. (dalej "skarżący", "spółka") - współwłaścicielom działek nr [...], [...], [...] obręb G., jako posiadaczom odpadów, usunięcie składowanych odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, tj. z działek nr [...], [...], [...] obręb G..

1.1. działka nr [...] obręb G. - zakres prac obejmuje usunięcie odpadów o kodach: 03 01 05, tj. trocin, wiór, ścinek, drewna, płyt wiórowych i forniru innych niż wymienione w 03 01 04 w postaci płyt pilśniowych; 20 01 36, tj. zużytych urządzeń elektrycznych i elektronicznych innych niż wymienione w 20 01 21, 20 01 23 i 20 01 35 w postaci elementów kuchenki mikrofalowej, 17 01 03, tj. odpadów innych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia w postaci elementów płytek ceramicznych, 20 03 07, tj. odpadów wielkogabarytowych w postaci gąbki materaca zeskładowanych w formie skarpy o wymiarach około 2,60 m x 1,20 m.

1.2. działka nr [...] obręb G. - zakres prac obejmuje usunięcie odpadów o kodach: 17 01 01, tj. odpadów betonu oraz gruzu betonowego z rozbiórek i remontów w postaci elementów kręgu betonowego zeskładowanych w formie skarpy o wymiarach około 2 m x 20,60 m.

1.3. działka nr [...] obręb G. - zakres prac obejmuje usunięcie odpadów:

1.3.1. zlokalizowanych przy głównym i bocznym wjeździe na nieruchomość (zgodnie z załączonym szkicem sytuacyjnym) o kodach: 16 01 03, tj. zużytych opon w ilości 10 szt. oraz 17 01 01, tj. odpadów betonu oraz gruzu betonowego z rozbiórek i remontów w postaci pustaków i ich elementów ułożonych na stosie o wymiarach około 4,76 m x 1 m znajdującym się między budynkiem nr [...]

1.3.2. zlokalizowanych przy budynku nr [...] (zgodnie z załączonym szkicem sytuacyjnym):

1.3.2.1. o kodach: 17 01 01, tj. odpadów betonu oraz gruzu betonowego z rozbiórek i remontów oraz 03 01 05, tj. trocin, wiór, ścinek, drewna, płyt wiórowych i forniru innych niż wymienione w 03 01 04 w postaci elementów płyt pilśniowych składowanych w formie skarpy o wymiarach około 1,90 m x 3,90 m;

1.3.2.2. o kodach: 15 01 06, tj. zmieszanych odpadów opakowaniowych oraz 17 09 04 tj. zmieszanych odpadów z budowy, remontów i demontażu innych niż wymienione w 17 09 01, 17 09 02 i 17 09 03 zmieszanych i zeskładowanych w formie sterty o wymiarach około 2 m x 1,90 m;

1.3.2.3. o kodzie 17 05 04, tj. gleby i ziemi, w tym kamieni, innych niż wymienione w 17 05 03 zeskładowanych w formie skarpy o wymiarach około 1,10 m x 0,80 m.

1.3.3. zlokalizowanych w budynku nr [...] (zgodnie z załączonym szkicem sytuacyjnym):

1.3.3.1 o kodach: 17 09 04, tj. zmieszanych odpadów z budowy, remontów i demontażu innych niż wymienione w 17 09 01, 17 09 02 i 17 09 03 zapakowanych w worki o pojemności około 120 1 w ilości 19 szt. oraz 16 01 03 tj. zużytych opon w ilości 2 szt.;

1.3.3.2 o kodach: 17 09 04, tj. zmieszanych odpadów z budowy, remontów i demontażu innych niż wymienione w 17 09 01, 17 09 02 i 17 09 03, 17 01 01 tj. odpadów betonu oraz gruzu betonowego z rozbiórek i remontów, 20 01 36 tj. zużytych urządzeń elektrycznych i elektronicznych innych niż wymienione w 20 01 21, 20 01 23 i 20 01 35, 20 03 07, tj. odpadów wielkogabarytowych lub ich elementów, 16 02 14 tj. zużytych urządzeń innych niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 13 w postaci elementów kokpitów samochodowych, 15 0110*, tj. opakowań zawierających pozostałości substancji niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczonych w postaci opakowań po zużytych olejach silnikowych, 20 01 11, tj. tekstyliów i ich elementów oraz 20 01 10, tj. odzieży porozrzucanych na powierzchni całego budynku o objętości nie mniejszej niż 10 m3.

1.3.4. zlokalizowanych przy budynku nr [...] (zgodnie z załączonym szkicem sytuacyjnym):

1.3.4.1. o kodach 17 09 04, tj. zmieszanych odpadów z budowy, remontów i demontażu innych niż wymienione w 17 09 01, 17 09 02 i 17 09 03 oraz 17 01 07, tj. zmieszanych odpadów z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia innych niż wymienione w 17 01 06 wymieszanych i zeskładowanych w formie sterty o wymiarach około 1,56 m x 1,76 m zlokalizowanej przed budynkiem;

1.3.4.2. o kodach: 17 01 02, tj. gruzu ceglanego, 17 06 05 *, tj. materiałów budowlanych zawierających azbest w postaci pokruszonych płyt azbestowych, 15 01 06 tj. zmieszanych odpadów opakowaniowych, 17 05 04, tj. gleby i ziemi, w tym kamieni, innych niż wymienione w 17 05 03 wymieszanych i zeskładowanych w formie sterty o wymiarach około 2,18 m x 2,64 m oraz 17 02 01, tj. drewna w postaci framugi okiennej zlokalizowanych za budynkiem;

1.3.4.3. o kodach: 17 01 02, tj. gruzu ceglanego oraz 17 02 01, tj. drewna w postaci drewnianych elementów konstrukcyjnych wymieszanych i zeskładowanych w formie sterty o wymiarach około 2,18 m x 2,64 m zlokalizowanej za budynkiem.

1.3.5. zlokalizowanych przy budynku nr [...] (zgodnie z załączonym szkicem sytuacyjnym):

1.3.5.1. o kodzie 17 01 82, tj. innych niewymienionych odpadów w postaci płyt betonowych ze zbrojeniem pochodzących najprawdopodobniej z konstrukcji dachu o wymiarach 2 m x 0,30 m w ilości nie mniejszej niż 30 szt. zlokalizowanych na stercie przed budynkiem;

1.3.5.2. o kodach: 20 03 07, tj. odpadów wielkogabarytowych lub ich elementów, 16 01 03, tj. zużytych opon zeskładowanych w formie sterty o wymiarach około 1,60 m x 2,90 m oraz 17 01 02, tj. gruzu ceglanego zeskładowanego w formie sterty o wymiarach około 0,50 m x 0,50 m zlokalizowanych z prawej strony budynku;

1.3.5.3. o kodach: 20 03 01, tj. niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych oraz 15 01 06, tj. zmieszanych odpadów opakowaniowych zeskładowanych w formie sterty o wymiarach około 1,20 m x 1,10 m z prawej strony budynku;

1.3.5.4. o kodach: 17 01 07, tj. zmieszanych odpadów z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia innych niż wymienione w 17 01 06 oraz 15 01 06, tj. zmieszanych odpadów opakowaniowych zeskładowanych w formie sterty o wymiarach około 3,50 m x 1,50 m z prawej strony budynku;

1.3.5.5. o kodach: 17 01 02, tj. gruzu ceglanego, 15 01 06, tj. zmieszanych odpadów opakowaniowych m.in. typu pet i szklanych oraz 20 03 07, tj. odpadów wielkogabarytowych w postaci zużytej wykładziny wymieszanych i zeskładowanych w formie skarpy o wymiarach około 2,75 m x 1,60 m z prawej strony budynku;

1.3.5.6. o kodach 17 06 05*, tj. materiałów budowlanych zawierających azbest w postaci pokruszonych płyt azbestowych zeskładowanych na stercie o wymiarach około 1,30 m x 2 m oraz 17 02 03, tj. tworzyw sztucznych w postaci puszek elektrycznych ze stycznikami nie mniej niż 6 szt. zeskładowanych z prawej strony budynku;

1.3.5.7. o kodach: 17 01 02 tj. gruzu ceglanego, 15 01 02, tj. opakowań z tworzyw sztucznych oraz 17 06 05*, tj. materiałów budowlanych zawierających azbest w postaci pokruszonych płyt azbestowych zmieszanych i zeskładowanych w formie sterty o wymiarach około 3,20 m x 1,70 m zlokalizowanej z lewej strony budynku;

1.3.5.8. o kodach: 17 05 04, tj. gleby i ziemi, w tym kamieni, innych niż wymienione w 17 05 03, 17 01 01, tj. odpadów betonu oraz gruzu betonowego z rozbiórek i remontów w postaci elementów betonowych i elementów pustaków zmieszanych i zeskładowanych w formie nasypu o wymiarach wysokość około 1,12 m x szerokość 3 m x długość 19 m oraz 20 03 07, tj. odpadów wielkogabarytowych lub ich elementów w postaci drzwi drewnianych - 1 szt. i 16 01 03, tj. zużytych opon w ilości 2 szt. zlokalizowanych przy ogrodzeniu za budynkiem.

1.3.6. zlokalizowanych przy budynku nr [...] (zgodnie z załączonym szkicem sytuacyjnym):

1.3.6.1. o kodach: 17 09 04, tj. zmieszanych odpadów z budowy, remontów i demontażu innych niż wymienionych w 17 09 01, 17 09 02 i 17 09 03 w postaci elementów styropianu, folii, elementów wełny mineralnej, 20 01 11, tj. tekstyliów i ich elementów zmieszanych, częściowo umieszczonych w workach i zeskładowanych w formie sterty o wymiarach około 4,10 m x 8 m oraz 17 06 05*, tj. materiałów budowlanych zawierających azbest w postaci elementów płyt azbestowych w ilości nie mniejszej niż 6 szt. oraz 16 01 03, tj. zużytych opon w ilości 30 szt. Wskazane odpady znajdują się częściowo wewnątrz budynku, częściowo poza nim;

1.3.6.2. o kodach: 17 01 07, tj. zmieszanych odpadów z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia innych niż wymienione w 17 01 06, 17 06 05*, tj. materiałów budowlanych zawierających azbest w postaci elementów pokruszonych płyt azbestowych wymieszanych i zeskładowanych w formie sterty o wymiarach około 3,80 m x 2,10 m oraz 16 02 14, tj. zużytych urządzeń innych niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 13 w postaci elementów wyposażenia samochodów w ilości nie mniejszej niż 2 szt. oraz 16 01 03, tj. zużytych opon z poprzycinanymi bokami w ilości nie mniejszej w ilości 8 szt.

1.3.7. zlokalizowanych przy budynku nr [...] (zgodnie z załączonym szkicem sytuacyjnym) o kodach: 16 01 03, tj. zużytych opon w ilości 2 szt. zeskładowanych naprzeciw wejścia budynku przy ogrodzeniu, 17 06 05*, tj. materiałów budowlanych zawierających azbest w postaci elementów pokruszonych płyt azbestowych porozrzucanych na powierzchniach o wymiarach około 7 m x 4 m; 9,50 m x 1,20 m i 7,50 m x 3,80 m zlokalizowanych wokół budynku oraz 17 03 80, tj. odpadowej papy zeskładowanej na stercie o wymiarach około 0,90 m x 1,20 m i 17 01 02, tj. gruzu ceglanego w postaci cegieł i ich elementów w ilości nie mniejszej niż 30 szt.

1.3.8. zlokalizowanych przy budynku wagi najazdowej (zgodnie z załączonym szkicem sytuacyjnym) o kodach: 17 06 05*, tj. materiałów budowlanych zawierających azbest w postaci płyt azbestowych i ich elementów znajdujących się na zniszczonej konstrukcji dachu w ilości nie mniejszej niż 10 szt., 17 01 02, tj. gruzu ceglanego, 17 01 07, tj. zmieszanych odpadów z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych

1 elementów wyposażenia innych niż wymienione w 17 01 06, 17 03 80, tj. odpadowej papy oraz 20 03 07, tj. odpadów wielkogabarytowych lub ich elementów w postaci pozostałości po

2 tapczanach zmieszanych i zeskładowanych wewnątrz zagłębienia wagi.

j [...] zlokalizowanych w budynku nr [...] (zgodnie z załączonym szkicem sytuacyjnym):

1.3.9.1. o kodzie 16 02 14, tj. zużytych urządzeń innych niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 13 w postaci elementów wyposażenia samochodów, tj. zderzaków, elementów kokpitów i innych elementów wykonanych z tworzyw sztucznych nie zawierających elektroniki, wymieszanych i zeskładowanych w formie hałdy o wymiarach około wysokość 1,80 m x długość 13,80 m x szerokość 6,40 m wewnątrz budynku;

1.3.9.2. o kodzie 16 02 14, tj. zużytych urządzeń innych niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 13 w postaci części samochodowych w postaci sterty o wymiarach około 13,70 m x 1,40 m zlokalizowanej wzdłuż ściany bocznej budynku;

1.3.9.3. o kodach: 16 02 14, tj. zużytych urządzeń innych niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 13 w postaci części samochodowych niezawierających elektroniki, 20 01 11, tj. tekstyliów i ich elementów; 20 01 10, tj. odzieży oraz 15 01 02, tj. opakowań z tworzyw sztucznych zmieszanych i zeskładowanych w formie sterty o wymiarach około 3,40 x 1,20 m;

1.3.9.4. o kodach: 16 02 14, tj. zużytych urządzeń innych niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 13 w postaci zderzaków samochodowych - 2 szt., 20 01 11, tj. tekstyliów i ich elementów, 20 01 10, tj. odzieży, 15 01 02, tj. opakowań z tworzyw sztucznych, 17 09 04, tj. zmieszanych odpadów z budowy, remontów i demontażu innych niż wymienionych w 17 09 01, 17 09 02 17 09 03 w postaci elementów styropianu, folii zmieszanych i zeskładowanych w formie sterty o wymiarach około 1,70 m x 1,50 m oraz 20 02 01, tj. odpadów ulegających biodegradacji umieszczonych w workach około 120 1 w ilości 2 szt.

1.3.9.5. o kodzie 17 06 04, tj. materiałów izolacyjnych innych niż wymienione w 17 06 01 i 17 06 03 w postaci elementów wełny mineralnej zeskładowanych na powierzchni o wymiarach około 6,40 m x 4,70 m;

1.3.9.6. o kodach: 16 02 16, tj. elementów usuniętych ze zużytych urządzeń inne niż wymienione w 16 02 15 w postaci metalowych obudów monitorów, 17 04 05, tj. żelazo i stal w postaci elementów blachy w ilości 3 szt. oraz elementów rynien metalowych w ilości nie mniejszej niż 4 szt. pochodzących najprawdopodobniej z wyżej wskazanego budynku;

1.3.9.7. o kodach: 16 02 14, tj. zużytych urządzeń innych niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 13 w postaci części samochodowych oraz 16 01 03, tj. zużytych opon w ilości 9 szt.

2. ustalił termin wykonania obowiązku, o którym mowa w pkt 1, do dnia 30 listopada 2023 r.

3. wskazał, że odpady, o których mowa w pkt 1 należy przekazać podmiotowi posiadającemu zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów zgodnie z art. 27 ust. 2 u.o.o. z wykorzystaniem środków transportu spełniających wymagania rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r. poz. 1742; dalej "rozporządzenie MŚ z 2016 r.").

Organ I instancji podał, że w dniu 5 grudnia 2022 r. wszczął postępowanie w sprawie nakazania usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania i poinformował strony o terminie oględzin przedmiotowych działek. Organ I instancji wskazał, że współwłaścicielami działek nr [...], [...], [...] obręb G. są N. B., H. H. R. B. , M. B. (reprezentowani w toku postępowania administracyjnego przez kuratora ustanowionego dla nieobecnych) oraz L. Spółka z o.o. z siedzibą w S.. Powyższe działki nie są objęte planem zagospodarowania przestrzennego. Działki nr [...], [...] to grunty oznaczone symbolem BR-R i BR-R (grunty rolne zabudowane) klasy V i VI, natomiast działka [...] to grunty oznaczone symbolem R (grunty orne) klasy V.

Organ I instancji podał, że w dniu 27 stycznia 2023 r. odbyły się oględziny ww. działek przy udziale wspólników spółki - D. M. i D. M. (wspólnicy spółki). Podczas oględzin zinwentaryzowano odpady znajdujące się na terenie ww. działek, które stanowiły teren byłego PGR-u. Na tym terenie znajduje się siedem budynków oraz budynek starej wagi najazdowej z zawalonym zadaszeniem. Do protokołu dołączono szkic sytuacyjny, określający położenie poszczególnych budynków znajdujących się na terenie objętym oględzinami oraz dokumentację fotograficzną obrazująca zeskładowane odpady.

Organ I instancji szczegółowo opisał odpady o stosownych kodach, znajdujące się na poszczególnych działkach. Organ I instancji wskazał, że pismem z 23 lutego

2023 r. zawiadomił strony o zakończeniu zbierania dowodów i materiałów oraz możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. W dniu 16 marca

2023 r. wspólnicy spółki zapoznali się z aktami sprawy. Pismem z dnia 21 marca

2023 r. spółka poinformowała organ, że uchyla się od skutków prawnych wadliwego doręczenia pism przez Wydział ds. Ochrony Środowiska Urzędu Gminy D. bezpośrednio do podmiotu z pominięciem ustanowionego pełnomocnika w osobie radcy prawnego M. C.. Spółka wskazała, że dnia 15 czerwca 2022 r. ustanowiła pełnomocnika, a w dniu 29 czerwca 2022 r. przedłożyła pełnomocnictwo w organie. Spółka wskazała, że jej intencją było i nadal jest, żeby w sprawach związanych z zaleganiem odpadów reprezentował ją pełnomocnik, do którego należy kierować wszelkie pisma. Zdaniem spółki, wszelkie pisma wysłane przez Gminę na adres spółki mają jedynie charakter informacyjny. W związku z powyższym spółka wniosła o wznowienie terminu na zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszeń i żądań, przed wydaniem decyzji administracyjnej oraz o doręczenie pism pełnomocnikowi celem umożliwienia mu wypowiedzenia się w sprawie. W piśmie z 24 marca 2023 r. organ I instancji wyjaśnił, że wszystkie dotychczasowe pisma kierował do spółki, gdyż po wszczęciu postępowania administracyjnego nie zgłosił się żaden pełnomocnik spółki i nie złożył stosownego pełnomocnictwa w organie. Organ I instancji potwierdził, że w toku czynności wyjaśniających, prowadzonych na podstawie art. 50 K.p.a., w dniu 29 czerwca 2022 r., a więc przed wszczęciem niniejszego postępowania w sprawie nakazania usunięcia odpadów, które dokonywane były niezależnie od tego postępowania, radca prawny M. C. przedłożył dokument upoważniający do reprezentowania spółki. Organ I instancji podał, że pismem z dnia 5 grudnia 2022 r. zawiadomił spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, lecz do sprawy nie zgłosił się żaden pełnomocnik spółki w celu jej reprezentowania zgodnie z art. 33 § 3 K.p.a. Zdaniem organu I instancji, postąpił prawidłowo kierując pisma bezpośrednio do spółki. Pisma były odbierane w siedzibie spółki przez członka zarządu. Ponadto w oględzinach działek w dniu 27 stycznia 2023 r. uczestniczyli wspólnicy spółki. Organ I instancji podał, że od wpływu pisma spółki z 21 marca

2023 r. ze wskazaniem M. C. jako pełnomocnika, dalsza korespondencja będzie przekazywana pełnomocnikowi. W dniu 24 marca 2023 r. organ I instancji zawiadomił pełnomocnika spółki oraz pozostałe strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, poinformował o zakończeniu zbierania dowodów i materiałów oraz możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. W dniu 4 kwietnia 2023 r. do organu wpłynęło pismo pełnomocnika spółki o przekazanie mu całości korespondencji skierowanej dotychczas do spółki i wniósł o powtórzenie czynności, w tym oględzin nieruchomości, które wykonane były bez jego udziału.

Pismem z 3 kwietnia 2023 r. organ I instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, że pełnomocnik spółki ujawnił się na końcowym etapie postępowania i miał zapewniona możliwość wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego oraz zgłoszenie żądań. Organ I instancji podał, że w dniu 12 maja

2023 r. do organu zgłosiła się z upoważnienia pełnomocnika spółki – aplikant radcowski I. S., która wykonała fotokopie akt sprawy i nie wniosła uwag do sprawy.

Organ I instancji przywołał treść art. 26 ust.1, ust. 2, ust. 3, ust. 3b, art. 3 ust. 1 pkt 6, art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o, .art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2022 r. poz. 2556 ze zm.; dalej "u.p.o.ś.") i wskazał, że domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Wyjaśnił, że w orzecznictwie sądowo administracyjnym podkreśla się, że adresatem obowiązku uregulowanego w art. 26 ust. 1 i 2 u.o.o. jest aktualny posiadacz odpadów, a nie na przykład najwcześniejszy znany posiadacz odpadów. Zasadniczym celem powyższych przepisów jest skuteczne i szybkie usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Organ I instancji podał, że wobec braku możliwości wskazania sprawców porzucenia odpadów, skorzystał z domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. Informacje przekazane przez Komendanta Straży Gminnej w dniu 28 stycznia 2022 r. i 21 lipca 2022 r., dotyczące przesłuchań osób wskazanych przez D. M., jako potencjalnych sprawców zanieczyszczenia terenu ww. działek nie przyniosły rezultatów. Nie ustalono sprawców porzucenia odpadów. Zarówno przesłuchania świadków, jak również ustalenia Komendy Powiatowej Policji w G. nie pozwoliły na jednoznaczne wskazanie osób, czy firm odpowiedzialnych za składowanie odpadów na ww. działkach. Ujawnienie wśród zalegających odpadów w postaci części samochodowych kilku wizytówek z napisem "SKUP AUT" z numerem telefonu, a w końcowym etapie prowadzonych czynności sprawdzenie nieruchomości, przez funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji w G., na której prowadzona była działalność gospodarcza polegająca na skupie i sprzedaży pojazdów nie pozwoliło stwierdzić, iż stanowiła ona potencjalne źródło pochodzenia odpadów objętych postępowaniem. Na terenie jej prowadzenia nie ujawniono żadnych części samochodowych pochodzących z nielegalnej rozbiórki pojazdów. Organ I instancji wyjaśnił, że obowiązek wszechstronnego zebrania materiału dowodowego wynikający z art. 77 § 1 K.p.a. nie oznacza, że to organ ma być wyłącznym inicjatorem czynności dowodowych. Organy nie są zatem zobowiązane do prowadzenia we własnym zakresie dochodzenia mającego na celu ustalenie podmiotu będącego posiadaczem odpadów, jeśli domniemany, z mocy art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. posiadacz nie przedstawi wiarygodnych dowodów w tym zakresie.

Organ I instancji uznał zatem współwłaścicieli ww. działek za posiadaczy odpadów na nich się znajdujących. Ilość odpadów została ustalona na podstawie zapisów protokołu oględzin z dnia 27 stycznia 2023 r. Wyjaśnił, że posiadacz odpadów może zwolnić się z odpowiedzialności za odpady w przypadku, gdy zgodnie rozporządzeniem MŚ z 2016 r. przekaże odpady osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w sposób zgodny z warunkami określonymi w wyżej wskazanym rozporządzeniu. Organ I instancji podał, że w toku postępowania administracyjnego współwłaściciele nieruchomości nie przedstawili takich informacji, co nie wskazuje by spełnili którąkolwiek z wyżej wskazanych przesłanek. Fakt ten czyni ich nadal odpowiedzialnych za odpady zalegające na wyżej wskazanych działkach.

Organ I instancji wskazał, że podmiotem zobowiązanym do usunięcia odpadów jest władający powierzchnią ziemi, na której się one znajdują, jako ich posiadacz. Obalenie tego domniemania może nastąpić przez wskazanie, że odpadem władał faktycznie inny podmiot. Konieczne jest wykazanie przez władającego powierzchnią ziemi, że wytwórca odpadów wytworzone przez siebie odpady złożył na jego nieruchomości nielegalnie. Powyższe domniemanie, zdejmuje z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był wytwórcą odpadów.

Organ I instancji przytoczył treść art. 25 ust. 3, ust. 4, art. 41 ust. 1 u.o.o. i wskazał, że odpady zalegające na terenie ww. działek są gromadzone w miejscach nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania.

Kurator ustanowiony dla nieznanych z miejsca pobytu skarżących złożył odwołanie od ww. decyzji, w którym zarzucił organowi naruszenie przepisów materialnych i procesowych. Wskazał, że odpady o kodach wymienionych w pkt 1 decyzji nie posiadają właściwości charakterystycznych dla odpadów niebezpiecznych, a tym samym nie zagrażają środowisku. Ponadto, według kuratora, organ nie ustalił faktycznego sprawcy zanieczyszczenia działek. Właściciel działki odpowiada bowiem za usunięcie odpadów jedynie wówczas gdy nie uda się ustalić rzeczywistego posiadacza odpadów. Działki są dostępne na co dzień dla osób trzecich, zaś skarżący zamieszkujący zza granicą nie mają stałego nadzoru nad nimi i prawdopodobnie nie są świadomi, że gromadzone są tam odpady, a najprawdopodobniej nawet iż są posiadaczami tych działek.

Kurator wniósł również o przyznanie mu od organu kosztów pomocy prawnej udzielonej nieobecnym wg norm przepisanych w postępowaniu odwoławczym przed SKO. Kurator oświadczył, że koszty udzielonej pomocy prawnej nie zostały przez nikogo uiszczone ani w całości, ani w części.

Pełnomocnik spółki złożył odwołanie od ww. decyzji, w którym zarzucił również naruszenie przepisów procesowych i materialnych oraz złożył wnioski dowodowe w postaci: zwrócenia się do Straży Gminnej o przekazanie akt postępowania i przeprowadzenia z nich dowodu; zwrócenia się Prokuratury Rejonowej S. o przekazanie akt postępowania, które zostało wszczęte z zawiadomienia spółki i przeprowadzenie z nich dowodu oraz nagrania ze spotkania spółki z pracownikami organu z 19 stycznia 2022 r.; przeprowadzenia dowodu: z pisma Wójta Gminy D. z 21 lipca 2022 r. wraz z mapą z naniesionymi sieciami wodociągowymi na ww. działkach, pisma Wodociągi Z. Spółki z o.o. z 24 marca

2022 r., pisma E. Spółki z o.o. z 21 lipca 2022 r. oraz decyzji Starosty [...] z 23 listopada 2011 r. na okoliczność korzystania z nieruchomości przez podmioty trzecie, niebędące właścicielami nieruchomości, a które spełniały definicję posiadacza odpadów w rozumieniu przepisów u.o.o.

Pełnomocnik spółki wskazał, że N. B., H. H. R. B. , M. B. nabyli prawo własności ww. działek w drodze dziedziczenia spadku po A. A. B. w dniu 25 maja 2000 r., zaś spółka nabyła udział Ľ w prawie własności ww. działek w dniu 19 stycznia 2022 r. w postępowaniu egzekucyjnym Udział ten stanowił uprzednio udział K. B., która również nabyła go w drodze spadku po A. A. B.. Pełnomocnik spółki podał, że w dniu 17 września 2021 r. organ I instancji wydał decyzję nakazującą usunięcie części odpadów z działki nr [...] obręb G. w postaci bel z odzieżą używaną zalegających na terenie działki, a następnie wobec niewykonania obowiązku wszczęto postępowanie egzekucyjne w administracji w ramach którego zastosowane ma zostać wykonanie zastępcze. Organ I instancji zignorował jednak obecność pozostałych odpadów i nie skorzystał z domniemania z art. 3 pkt 19 u.o.o. Pełnomocnik spółki wskazał, że odpady na ww. działkach ujawnione są co najmniej od 2005 r. (artykuły Gazety [...]), kiedy to właścicielami działek byli N. B., H. H. R. B. , M. B., K. B.. Komendant Straży Gminnej otrzymał zgłoszenie o odpadach w dniu 25 maja 2019 r., lecz nie było to pierwsze zgłoszenie, bowiem o odpadach od lat wiedzieli o tym mieszkańcy Gminy. Postępowanie przed Wójtem Gminy D. nr WOŚ. [...] zostało dopiero wszczęte po ponad dwóch latach - w sierpniu 2021 r., zaś w listopadzie 2021 r. organ wezwał właścicieli działek do złożenia wyjaśnień. Wszczęcie tego postępowania zbiegło się z zainteresowaniem spółki ww. nieruchomością i uczestnictwem spółki w licytacji. Pełnomocnik spółki zwrócił uwagę, że w dacie poinformowania organu o odpadach, spółka nie była jeszcze właścicielem ww. działek. W dniu 19 stycznia 2022 r. spółka zorganizowała spotkanie z przedstawicielami organu I instancji, gdzie pracownicy organu przyznali, że nie prowadza postępowania do usunięcia pozostałych odpadów poza usunięciem bel odzieży używanej, gdyż właściciele nieruchomości nie odbierają korespondencji i niezbędne będzie wykonanie zastępcze, a odzyskanie środków będzie utrudnione. Według pełnomocnika spółki, organ I instancji miał świadomość istnienia odpadów na ww. terenie, lecz postanowił "poczekać", aż znajdzie się podmiot mogący sfinansować ich usunięcie. Nabycie przez spółkę udziału w nieruchomości nie powoduje, że stała się ona posiadaczem odpadów w rozumieniu przepisów u.o.o. W ocenie pełnomocnika spółki, obaliła ona domniemanie z art. 3 ust.1 pkt 19 u.o.o. Pełnomocnik spółki wskazał, że cena za jaką spółka kupiła udział w ww. nieruchomości nie była obniżona o wartość prac związanych z usunięciem odpadów. Pełnomocnik spółki podał również, że organ nie ustosunkował się pisma z 22 lipca 2022 r., w którym spółka wskazała, iż także inne osoby faktycznie korzystają z nieruchomości. Mieszkańcy budynku G. postawili ogrodzenie na terenie nieruchomości należącej do spółki – działka nr [...] i korzystają z niej nie mając świadomości, iż należy ona do spółki (płot położony jest 11 metrów w głąb działki nr [...]). Mieszkańcy ci są zatem podmiotem faktycznie władającym tą nieruchomością, tak jak E. , która jest właścicielem słupów i instalacji na działkach nr [...] i [...] oraz Gmina D., która jest właścicielem instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej oraz przyłącza do budynku G. Ponadto A. G. i W. S. składowali odpady pozostałe po budowie domu G. oraz wybudowali drogę z płyt przez teren nieruchomości spółki. Było to podnoszone przez spółkę wielokrotnie i organ powinien ww. kwestię zbadać. Według pełnomocnika spółki, organ nie powinien akceptować informacji uzyskanych od Komendanta Straży Gminnej odnośnie pojazdów znajdujących się na ww. działce, że ich ostatni właściciel "jest pijakiem i nie pamięta, co zrobił ze swoim samochodem". Spółka przedstawiła szereg dowodów wskazujących na inne podmioty, zaś organ I instancji w dniu 17 września 2021 r., a więc po miesiącu prowadzenia postępowania nie podjął żadnych czynności. Nie przekazano żadnych dokumentów z akt Straży Gminnej. Nie doszło do przesłuchania osób, których wskazała spółka jako osoby mające wiedzę w zakresie pozostawienia odpadów na terenie ww. działek (lista osób z uzasadnieniem zawarta w piśmie z 6 lipca 2022 r.) W ocenie pełnomocnika spółki, organ I instancji wydał decyzję przedwcześnie, tj. przed zakończeniem postępowania przez Prokuraturę Rejonową S. Zdaniem pełnomocnika, organ I instancji pominął go w doręczaniu korespondencji dla spółki, mimo, iż stosowne pełnomocnictwo zostało złożone w organie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu 19 lipca

2023 r. decyzję nr SKO/KU/452/2781/2023, w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i przytoczył treść art. 26 ust. 1, ust. 2 , ust. 6, art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. Podczas przeprowadzonych oględzin w dniu 27 stycznia 2023 r. stwierdzono składowanie na przedmiotowych działkach odpadów, tj. w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania. Przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność spółki i M. B., N. B., H. H. R. B.

Organ odwoławczy uznał zarzuty obu odwołań za niezasadne. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że korespondencja do spółki była kierowana prawidłowo wprost do spółki, gdyż po wszczęciu postępowania administracyjnego nie zgłosił się pełnomocnik spółki i nie złożył dokumentu pełnomocnictwa zgodnie z art. 33 § 2 K.p.a. Organy administracji publicznej nie mają obowiązku poszukiwania pełnomocnika strony, który nie ujawnił się we wszczętym postępowaniu. Organ odwoławczy podał, że zawiadamiając spółkę o wszczęciu postępowania w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów oraz przeprowadzeniu czynności oględzin w dniu 27 stycznia 2023 r. poinformowano spółkę, że może działać przez pełnomocnika. Organ odwoławczy wskazał, że nie można uznać za uzasadnione twierdzeń spółki, jakoby wszelkie dotychczasowe pisma wysyłane na jej adres są bezskuteczne i mają jedynie charakter informacyjny. Wszelkie pisma kierowane do spółki były każdorazowo odbierane w jej siedzibie, a członkowie zarządu czynnie uczestniczyli w czynnościach postępowania, w tym oględzinach w dniu 27 stycznia 2023 r. Pełnomocnik spółki po zapoznaniu się z aktami postępowania, pomimo żądania powtórzenia czynności oględzin, nie precyzował żadnych zarzutów, co do ustaleń wynikających z przeprowadzonych czynności, w tym nie kwestionował ani faktu nie składowania na nieruchomości odpadów, ani faktu miejsca ich posadowienia.

Bez znaczenia dla zasadności nałożenia na spółkę obowiązku usunięcia odpadów pozostaje, według organu odwoławczego, okoliczność nieobniżenia ceny za nabycie udziału przez spółkę, gdy na dzień przybicia nie było mowy o wydanej decyzji i obciążeniach na nieruchomości. Organ odwoławczy podał, że ustawodawca nie określił terminu do wszczęcia postępowania i wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Jeśli jednak w dacie wszczęcia postępowania na nieruchomościach nieprzeznaczonych do składowania i magazynowania odpadów zalegają odpady, zasadne jest wydanie decyzji nakładającej na posiadacza odpadów, będącego podmiotem władającym powierzchnią ziemi decyzji nakładającej obowiązek usunięcia odpadów. Ponadto, jak wynikało z akt, organ I instancji nie pozostawał bezczynny, gdyż podejmował działania umożliwiające ustalenie stron postępowania w celu skutecznego zawiadomienia ich o jego wszczęciu. Dopiero zakończenie postępowania sądowego w sprawie o ustanowienia kuratora dla nieznanych z miejsca pobytu: N. B., H. B., M. B. pozwoliło w dniu 5 grudnia 2022 r. organowi I instancji na wszczęcie postępowania zgodnie z art. 61 § 1 i § 4 K.p.a. w związku z art. 26 u.o.o. w sprawie nakazania usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania z terenów ww. działek. Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. przez posiadacza odpadów - rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Organ odwoławczy podał, że adresatem obowiązku uregulowanego w art. 26 ust. 1 i 2 u.o.o. jest aktualny posiadacz odpadów, a nie na przykład najwcześniejszy znany posiadacz odpadów. Powyższe domniemanie może być obalone w przypadku, kiedy możliwe jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów. W konsekwencji oznacza to, że władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów.

Zdaniem organu odwoławczego, w toku postępowania, pomimo kwestionowania przez odwołujących faktu bycia posiadaczem odpadów, spółka ani kurator stron nie podjęli inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania jaki inny podmiot faktycznie jest wytwórcą odpadów. Organ odwoławczy nie zgodził się ze spółką, że wcześniejsze ustalenie wytwórcy odpadów było bezwzględnym obowiązkiem organu wydającego nakaz ich usunięcia. Pogląd taki jest nie do pogodzenia z konstrukcją ustawowej definicji posiadacza odpadów. Jednym ze skutków domniemania prawnego wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. jest bowiem przerzucenie ciężaru dowodu na osobę władająca powierzchnią ziemi, na której znajdują się odpady. Innymi słowy, to na stronach będących właścicielem nieruchomości spoczywa ciężar obalenia domniemania odpowiedzialności. Według organu odwoławczego, skarżący nie przedstawili żadnych dowodów wskazujących na tożsamość wytwórcy odpadów.

Organ odwoławczy podkreślił, że art. 26 u.o.o. nakłada na organy administracji powinność zobowiązania posiadacza odpadów do ich usunięcia. Obowiązek usunięcia odpadów ciąży na ustalonym zgodnie z ustawą posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Dla sprawy nie ma zatem znaczenia dowodzenie, że władający powierzchnią ziemi nie wytworzył odpadów, skoro nie prowadzi to do ustalenia tożsamości innego ich posiadacza. Nie ma również znaczenia fakt ogólnej dostępności nieruchomości powodującej zanieczyszczanie jej odpadami, gdyż obowiązek zabezpieczenia nieruchomości jest obowiązkiem jej właściciela.

Zdaniem organu odwoławczego, współwłaściciele ww. działek, na których zalegają odpady, są ich posiadaczami w rozumieniu przepisów u.o.o., na których ciąży obowiązek usunięcia odpadów. Obowiązek stron wynika z domniemania prawnego odpowiedzialności władającego powierzchnią ziemi zanieczyszczoną odpadami i ma charakter solidarny. Domniemania powyższego strony nie obaliły, gdyż nie wskazały imiennie wytwórcy odpadów. Wprowadzone przez ustawodawcę domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami, zdejmuje z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był wytwórcą odpadów. Władający gruntem muszą mieć świadomość dbałości o porządek na swoich nieruchomościach

i odpowiedzialności na zasadzie ryzyka za działania osób trzecich prowadzące do zanieczyszczenia ich nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego, zasadne było nakazanie stronom postępowania solidarne usunięcia odpadów z terenu działek, stanowiących ich współwłasność.

Odnosząc się do złożonego przez kuratora wniosku o przyznania wynagrodzenia, organ odwoławczy podał, że brak jest przepisów umożliwiających organowi przyznanie takiego wynagrodzenia.

Kurator ustanowiony dla skarżących nieznanych z miejsca pobytu złożył skargę na ww. decyzję i wniósł o uchylenie decyzji wydanych przez organy administracyjne obu instancji. Złożył wniosek o :

- zasądzenie na podstawie art. 199 K.p.a. w zw. z art. 200 K.p.a. od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym w myśl art. 211 p.p.s.a. w zw. z art. 213 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 1 pkt 3 i § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej przyznanie na rzecz kuratora, ustanowionego z urzędu, kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej nieobecnym - wg norm przepisanych w postępowaniu odwoławczym przed SKO, oświadczając, że koszty takie nie zostały zapłacone ani w części, ani w całości;

- zasądzenie na podstawie art. 199 K.p.a. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym w myśl art. 211 p.p.s.a. w zw. z art. 213 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 1 pkt 3 i § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej przyznanie na rzecz kuratora, ustanowionego z urzędu, kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej nieobecnym wg norm przepisanych w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, oświadczając, że koszty takie nie zostały zapłacone ani w części, ani w całości.

Zarzucił organowi naruszenie:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a, przez brak należytego zgromadzenia materiału dowodowego i niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz brak dążenia do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony postępowania, w szczególności przez:

- zaniechanie ustaleń co do faktycznego posiadacza odpadów, których dotyczy postępowanie,

- ograniczenie rozpoznania sprawy wyłącznie do przyjęcia domniemania z art. 3 ust. 3 pkt 13 u.o.o.,

- nieuwzględnienie faktu, iż skarżący nie mają świadomości, iż na działkach, które stały się ich własności wskutek dziedziczenia po zmarłej A. A. B. gromadzone są odpady, w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że skarżący nie są faktycznymi posiadaczami odpadów, tym samym domniemanie z art. 3 ust. 3 pkt 13 u.o.o. nie będzie miało zastosowania.

- art. 8 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., przez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący i uznanie, iż wydana przez Wójta Gminy D. decyzja z dnia 31 maja 2023 r. odpowiada prawu, a jej podstawą było domniemanie, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów, w sytuacji, gdy istnieje prawdopodobieństwo, iż organ dysponuje środkami, które prawdopodobnie zwalniałyby skarżących z odpowiedzialności administracyjnej.

- art. 84 K.p.a., przez zaniechanie zwrócenia się do biegłego o wydanie opinii, w sytuacji, gdy w sprawie wymagane były wiadomości specjalne, celem ustalenia prawidłowości klasyfikacji odpadów znajdujących się na działkach [...], [...], [...] w obrębie G., stanowiących własność skarżących.

II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- art. 3 ust. 3 pkt 13 u.o.o., przez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że do skarżących ma zastosowanie domniemanie zawarte w ww. przepisie, że są oni - jako właściciele przedmiotowych działek - posiadaczami odpadów znajdujących się na ich terenie, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na prawdopodobieństwo zwolnienia skarżących z odpowiedzialności administracyjnej,

- art. 213 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 1 pkt 3 i § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż brak jest przepisów umożliwiających organowi przyznanie takiego wynagrodzenia, w sytuacji gdy art. 213 pkt 1 p.p.s.a. wprost wskazuje, iż do wydatków zalicza się w szczególności należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie.

W uzasadnieniu skargi zarzuty zostały uszczegółowione.

Spółka złożyła skargę na ww. decyzję i wniósł o uchylenie decyzji wydanych przez organy administracyjne obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzucił organowi naruszenie:

1. art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o., przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji jego błędne zastosowanie, poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie prawidłowe było przyjęcie domniemania, co do posiadacza odpadów, które doprowadziło do uznania, że spółkę należy uznać za posiadacza odpadów, podczas gdy prawidłowa analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do odmiennego wniosku;

2. art. 26 ust. 2 u.o.o., przez jego bezpodstawne zastosowanie, jako że w realiach niniejszej sprawy nie sposób uznać spółkę za posiadacza odpadów, w szczególności brak było podstaw do wydania decyzji na podstawie domniemania wyrażonego w art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o.;

3. art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego spray oraz dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób nie wyczerpujący i dowolny, z pominięciem okoliczności powoływanych przez skarżącego a mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym ignorowanie podnoszonych przez skarżącego okoliczności związanych z pozostawianiem odpadów na terenie nieruchomości, a także nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów, które miały na celu wykazanie korzystanie z nieruchomości przez podmioty trzecie, niebędące właścicielami nieruchomości, a które spełniają definicję posiadacza w rozumieniu ustawy o odpadach, podrzucanie odpadów na teren nieruchomości przez podmioty trzecie, niepodejmowanie działań przez Wójta Gminy D., do których podjęcia był zobowiązany;

4. art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału zgromadzonego w sprawie, jak również nieustosunkowanie się do twierdzeń i zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu od decyzji I instancji;

5. art. 9 K.p.a., przez zaniechanie przez organ poinformowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania i niepoinformowanie skarżącej, jako uczestnika postępowania, o skutkach nabycia nieruchomości, na której zlokalizowane są odpady pomimo zawiadomienia Wójta Gminy D. przez skarżącą o ich istnieniu przed nabyciem nieruchomości;

6. art. 8 § 1 K.p.a., przez naruszenie zasady praworządności oraz zasady zaufania do organów administracji i niewszczynanie postępowania w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów i oczekiwanie na nabycie nieruchomości przez skarżącą w celu wydania decyzji, której adresatem będzie Skarżąca;

7. art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 40 § 2 K.p.a, przez niezapewnienie stronie możliwości czynnego udziału w sprawie i niedoręczanie pełnomocnikowi skarżącej wezwań, zawiadomień i innych pism w sprawie.

W uzasadnieniu skargi zarzuty zostały uszczegółowione.

W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie, ustosunkowując się do zarzutów skarg.

Postanowieniem z dnia 6 października 2023 r. WSA w Szczecinie na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 16340; dalej "p.p.s.a.") połączył sprawy o sygn. akt II SA/Sz 820/23 i II SA/Sz 822/23 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzenia pod sygn. akt II SA/Sz 820/23.

Pismem z 27 grudnia 2023 r. Prokurator Regionalny w S. przystąpił do postępowania sądowego i na jego wniosek Sąd postanowieniem z dnia 2 stycznia 2024 r. ustanowił kuratora dla nieznanych z miejsca pobytu N. B., H. H. R. B. , M. B..

W piśmie z 23 lutego 2024 r. Prokurator Regionalny wniósł o oddalenie skarg i wskazał, że Prokuratura Rejonowa S. prowadzi postępowanie przygotowawcze w sprawie składowania na ww. działkach odpadów w sposób i w warunkach mogących zagrażać lub spowodować obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym, tj. o czyn z art. 183 § 1 K.k. (obecna sygn. akt [...]; poprzednia - [...]). W postępowaniu przygotowawczym, jak i niniejszym postepowaniu administracyjnym, nie udało ustalić się sprawcy umieszczenia na ww. działkach odpadów, co uzasadnia stanowisko organu odwoławczego o konieczności zastosowania domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. i nałożeniu na aktualnych właścicieli nieruchomości solidarnie obowiązku usunięcia odpadów.

Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu uproszczonym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a.").

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:

Spór dotyczy nałożonego na właścicieli przedmiotowych działek solidarnie obowiązku usunięcia odpadów, znajdujących się na tych działkach.

Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 K.p.a.)

O wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie (art. 61 § 4 K.p.a.).

Postępowanie wszczyna się z urzędu przez podjęcie pierwszej czynności w sprawie przez organ administracji publicznej, który według swej oceny jest właściwy do jej załatwienia w drodze decyzji administracyjnej. W tym zakresie nie jest konieczne wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania administracyjnego.

Jak wynikało z akt, organ I instancji prowadził już wcześniej postępowanie związane z usunięciem odpadów w postaci bel odzieży używanej z przedmiotowej nieruchomości, zaś przedstawiciel spółki jeszcze przed staniem się współwłaścicielem ww. działek informował organ o zalegających na tym terenie innych odpadach.

Wskazać należy, że postępowanie administracyjne przed organem I instancji otrzymało znak WOŚ.OŚ. 6236.32.2021.MB, który stanowił też numer decyzji podjętej przez organ I instancji w niniejszej sprawie. Pierwszymi czynnościami pod ww. znakiem są wezwania organu I instancji z 15 listopada 2021 r. skierowane do członków rodziny B. jako współwłaścicieli ww. działek do złożenia wyjaśnień w sprawie zalegania odpadów w postaci części samochodowych na tym terenie (pismo do H. H. R. B. nosi datę 15 października 2021 r., lecz według Sądu jest to omyłka pisarska). Należy więc przyjąć, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte przez organ I instancji już w dniu 15 listopada 2021 r., a nie jak twierdzą organy administracyjne obu instancji, dopiero z doręczenia zawiadomienia o wszczęciu tego postępowania z dnia 5 grudnia 2022 r. kuratorowi i spółce. Nie można przyjąć, że przed tą datą organ I instancji prowadził jedynie postępowanie wyjaśniające, które nie składało się na postępowanie administracyjne. Było wręcz odwrotnie po wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie, organ prowadził czynności zmierzające do wyjaśnienia istotnych okoliczności, w tym ustalenia osób odpowiedzialnych za usunięcie odpadów. Już co najmniej w dniu 15 listopada 2021 r. organ I instancji wiedział, że nieruchomość należy do członków rodziny B. , choć nie udało mu się ustalić miejsca zamieszkania tych osób.

Ma to istotne znaczenia dla kwestii podnoszonej w skardze dotyczącej doręczania pism przez organ I instancji ustanowionemu przez spółkę pełnomocnikowi.

Spółka nabyła na licytacji komorniczej udział Ľ w ww. nieruchomości w dniu 3 listopada 2021 r., zaś w dniu 19 stycznia 2022 r. Sąd Rejonowy S. -. w S. Wydział IX Egzekucyjny wydał postanowienie o sygn. akt [...] [...] o przysądzeniu spółce własności udziału w tej nieruchomości, które uprawomocniło się 4 lutego 2022 r. Z tą datą spółka stała się stroną w prowadzonym przez organ administracyjny postępowaniu o usunięcie odpadów i wszystkie pisma, które kierował do organu D. M. w imieniu spółki były pismami strony postępowania, zaś organ winien zawiadamiać spółkę

o podejmowanych czynnościach. Bez znaczenia jest fakt, że odpis ww. postanowienia wpłynął do organu w dniu 10 października 2022 r. O tym, że taka licytacja miała miejsce organowi I instancji wiadomo było z pisma przedstawiciela spółki z 4 listopada 2021 r.

Wskazać należy, że już w piśmie z 1 marca 2022 r. spółka wskazywała osoby, które jej zdaniem pozostawiły odpady na przedmiotowej nieruchomości.

W dniu 29 czerwca 2022 r. wpłynęło do organu I instancji pełnomocnictwo radcy prawnego M. C. , którego spółka ustanowiła swoim pełnomocnikiem w sprawie.

W piśmie z 6 lipca 2022 r. pełnomocnik spółki, odpowiadając na wezwanie organu z 19 maja 2022 r. do złożenia wyjaśnień w sprawie zalegania odpadów na ww. terenie, wskazał, że spółka nie jest podmiotem, który wytworzył odpady, ani ich nie zgromadził na przedmiotowej nieruchomości. Wyjaśnił, że w piśmie z 1 marca 2022 r. spółka wskazała osoby i ich adresy, które prawdopodobnie są posiadaczami i wytwórcami odpadów oraz że w piśmie z 22 września 2021 r., skierowanym przez Straż Gminną w D. do Komendy Powiatowej Policji w G. wskazano osobę, podejrzaną o składowanie części samochodowych na ww. posesji. Pełnomocnik wniósł o wezwanie wskazanych w piśmie osób do złożenia wyjaśnień na temat gromadzenia przez nich odpadów.

Zdaniem Sądu, jeśli organ I instancji miał wątpliwości czy spółka jest stroną postępowania winien wezwać ją do przedłożenia stosownych dokumentów, czego nie uczynił.

Racje ma spółka, że po zgłoszeniu się jej pełnomocnika organ I instancji winien doręczać pełnomocnikowi wszelką korespondencję skierowana do spółki. Tymczasem organ pismem z 5 grudnia 2022 r. zawiadomił spółkę, że wszczął postępowanie w niniejszej sprawie oraz zawiadomił ją o przeprowadzeniu oględzin ww. nieruchomości w dniu 27 stycznia 2023 r., co stanowiło naruszenie art. 40 § 2 K.p.a.

Organ I instancji wyraził pogląd, podzielony przez organ odwoławczy, że prawidłowo doręczył pisma bezpośrednio spółce, gdyż nie zgłosił się jej pełnomocnik, który złożyłby pełnomocnictwo do akt postępowania po jego wszczęciu. Wcześniejsze zgłoszenie się pełnomocnika spółki nastąpiło w czasie trwania czynności wyjaśniających, prowadzonych na podstawie art. 50 K.p.a. i nie było wiążące dla organu w zakresie doręczania mu korespondencji dla spółki.

Z powyższym nie można się zgodzić, jak wyżej wskazano w uzasadnieniu wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu następuje z pierwszą czynnością w danej sprawie i był nią dzień 15 listopada 2021 r. Czynności wyjaśniające nie są odrębnym postępowaniem od prowadzonego postępowania administracyjnego, lecz jego częścią. Przepis art. 50 § 1 K.p.a. dotyczy prawa organu administracji do wzywania konkretnych osób do udziału w czynnościach lub złożenia wyjaśnień i zeznań, gdy jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu przez organ nie można utożsamiać z zawiadomieniem wysyłanym do stron tego postępowania, iż organ wszczął z urzędu dane postępowanie.

W ocenie Sądu, naruszenia przez organ I instancji art. 40 § 1 K.p.a. nie znosi fakt zapoznania się pełnomocnika z aktami sprawy.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie doszło także do naruszenia przez organ odwoławczy innych przepisów postępowania.

Zgodnie z art. 15 K.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy przez organy obu instancji. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym.

Wskazać należy, przepisy K.p.a. nie ograniczają możliwości złożenia wniosków dowodowych tylko do postępowania przed organem I instancji strona może zgłosić je również na etapie postępowania odwoławczego. Tak też stało się w niniejszej sprawie, bowiem spółka w złożonym odwołaniu zawarła stosowne wnioski dowodowe, które organ odwoławczy winien rozpoznać.

Zgodnie z art. 78 § 1 i 2 K.p.a., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania

(§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy.

Co do zasady organ winien wydać stosowne postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu lub odmawiające jego przeprowadzenia, gdyż wynika to z art. 77 § 2 K.p.a.

Organ administracji publicznej, dopuszczając dowód, powinien rozważyć, czy dany fakt ma znaczenie dla sprawy (art. 78 § 1 K.p.a.), czy dany fakt wymaga udowodnienia (np. art. 77 § 4 K.p.a.), czy dany środek dowodowy nie jest wykluczony ze względu na przepisy Kodeksu (art. 75 § 1 K.p.a.), czy dany dowód nie został zgłoszony na okoliczność, stwierdzoną innymi dowodami (art. 78 § 2 K.p.a.).

Swoje stanowisko o odmowie dopuszczenia dowodu organ może zawrzeć

w uzasadnieniu decyzji rozstrzygającej sprawę merytorycznie.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy nie ustosunkował się w żaden sposób do złożonych wniosków dowodowych przez spółkę, czy to w odrębnym postanowieniu, czy też w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na podstawie art. 77 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany

w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zgodzić należy się z organem, że obowiązku gromadzenia przez organ administracji publicznej materiału dowodowego nie należy pojmować w ten sposób, że wyłącznie organ administracji publicznej jest w każdym wypadku obowiązany do wyszukiwania faktów uzasadniających lub uzupełniających twierdzenia stron oraz poszukiwania i zbierania dowodów mających wykazać istnienie lub nieistnienie tych faktów (prawdziwość lub fałszywość twierdzeń o faktach). Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego przez organ administracji publicznej należy rozumieć w ten sposób, że organ albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi w aktach sprawy dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy.

Skoro na posiadaczu nieruchomości ciąży domniemanie z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o., zaś spółka stara się to podważyć, organ administracji zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie dowodowe wnikliwie zgodnie z art. 7 K.p.a.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy winien ustosunkować się również do kwestii poprawności zgromadzenia materiału dowodowego przez organ I instancji w zakresie złożonych przez spółkę i jej pełnomocnika wniosków dowodowych w piśmie z 1 marca 2022 r. i 6 lipca 2022 r.

Dopiero prawidłowo zebrany materiał dowodowy uprawnia organ administracji do orzekania w sprawie (art. 80 K.p.a.).

Z uwagi na fakt, że z zaskarżonej decyzji wynika solidarny obowiązek usunięcia odpadów nałożonych na wszystkich skarżących jako współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy przez organ odwoławczy skutkowało uchyleniem tej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.

Na tym etapie postępowania, według Sądu, ustosunkowanie się do zarzutów merytorycznych obu skarg było przedwczesne.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie administracyjne i wydać stosowne orzeczenie zgodnie z przepisami K.p.a.

Zgodnie z art. 209 p.p.s.a., sąd rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania, kończąc sprawę w danej instancji.

Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) Sąd zasądził od organu odwoławczego na rzecz spółki kwotę 680 zł, na którą składa się 200 zł za uiszczony wpis sądowy i 480 zł za wynagrodzenie pełnomocnika.

Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe (wpis i opłata kancelaryjna) i zwrot wydatków (art. 211, art. 212 § 1 p.p.s.a.). Kurator strony wyznaczony przez sąd jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Do wydatków zalicza się m.in. należności kuratora ustanowionego w sprawie (art. 213 pkt 1 p.p.s.a.). Wydatki za stronę zwolnioną od kosztów sądowych wykładane są z części budżetu sądu administracyjnego w zakresie tego zwolnienia (art. 242 p.p.s.a.)

Zasadą jest, że strona, która wniosła o podjęcie czynności połączonej

z wydatkami, obowiązana jest wpłacić zaliczkę na ich pokrycie (art. 237 § 1 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie doszło do ustanowienia kuratora dla nieobecnych skarżących na wniosek Prokuratora Regionalnego, który przystąpił do sprawy (art. 79 § 1 p.p.s.a., art. 60 § 1 K.p.c.).

Z uwagi, że przepisy p.p.s.a. nie regulują kwestii wynagrodzenia kuratora, zdaniem Sądu, należało zastosować w drodze analogii odpowiednio przepisy ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 114; dalej "u.k.c.") oraz przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U.

z 2018 r. poz. 536; dalej "rozporządzenie MS z 9 marca 2018 r.").

Za kuratora wydatki ponosi tymczasowo strona, dla której kurator został ustanowiony, a gdyby to nie było możliwe - strona, która swym wnioskiem lub swą czynnością spowodowała ustanowienie kuratora, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 96 ust. 2 u.k.c.). Jego częściowym odpowiednikiem na gruncie przepisów p.p.s.a. jest art. 242.

Stosownie do art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prokurator zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, które obejmują zarówno opłaty sądowe, jak i wydatki.

Gdy prokurator przystępuje do postępowania, nie jest związany z żadną ze stron postępowania i z reguły nie ma to wpływu na koszty sądowe, poza sytuacją gdy np. jak w niniejszej sprawie, zgłosi wniosek, który wiążę się z poniesieniem wydatków. Koszty te kredytuje budżet Państwa, co oznacza, że nie pobiera się opłat od pism wnoszonych przez prokuratora, a wydatki ponosi tymczasowo Skarb Państwa. Wydatki, których nie miał obowiązku uiścić prokurator, obciążają zgodnie z art. 113 u.k.c. strony, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu, zaś sąd dokonuje rozliczenia tych kosztów w orzeczeniu kończącym postępowanie. W postępowaniu cywilnym w razie uwzględnienia powództwa wydatkiem takim zostałby obciążony pozwany (art. 113 ust. 1 u.k.c.), pod warunkiem że nie jest zwolniony od kosztów sądowych (por. Ustawa o kosztach sądowych. Komentarz Katarzyna Gonera, wydanie IV, LexisNexis 2011 do art. 96).

W postępowaniu cywilnym zasadą jest, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (zasada odpowiedzialności za wynik procesu -

art. 98 § 1 K.p.c). Jej odpowiednią regulacją na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego jest art. 200 p.p.s.a.

Sprawowanie funkcji kuratora jest odpłatne. Stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia MS z 9 marca 2018 r., wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2022 r. poz. 1184), a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny – w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy z 6 lipca 982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1166), w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł. Stosownie do ust. 2 tego przepisu wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1 ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju.

Wskazać należy, że w uchwale Sądu Najwyższego z 5 listopada 2021 r. o sygn. III CZP 68/20 (OSNC 2022/6, poz. 58), przyjęto, iż wynagrodzenie kuratora procesowego ustanowionego na podstawie art. 69 § 1 K.p.c., obowiązanego do rozliczenia podatku od towarów i usług, sąd podwyższa o kwotę tego podatku.

W niniejszej sprawie wynagrodzenie kuratora obejmowało udziału w sprawie przed sądem administracyjnym, dlatego też Sąd, rozpoznając wniosek kuratora, przyznał mu na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia MS z 9 marca 2018 r., od organu odwoławczego zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, kwotę 184 zł powiększoną o stawkę 23% podatku od towarów i usług.

Wynagrodzenia przyznane kuratorowi winno odpowiadać zasadniczo 40% stawki minimalnej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964), 40 % x 480 zł = 192 zł, co łącznie z podatkiem pod towarów i usług wynosiłoby 236,16 zł.

W tym miejscu Sąd przyznaje się do błędnego wyliczenia należnego kuratorowi wynagrodzenia, które powinno być wyższe i wynosić 192 zł powiększone o stosowną stawkę podatku od towarów i usług. Zmiana postanowienia o kosztach zawarta w wyroku sądowym może być zmieniona jedynie na skutek złożenia zażalenia przez osobę uprawnioną, o ile nie składa ona skargi kasacyjnej od wyroku (art. 227 § 1 p.p.s.a.).

Sąd nie znalazł powodów do podwyższenia wysokości wynagrodzenia kuratora na podstawie § 1 ust. 3 rozporządzenia MS z 9 marca 2018 r.

W toku postępowania administracyjnego organ I instancji wystąpił do Sądu Rodzinnego o ustanowienie kuratora dla nieznanych z miejsca pobytu członków rodziny B.. Kurator ten uprawniony jest reprezentować ww. osoby w czasie trwania postępowania administracyjnego toczącego się zarówno przed organem I instancji, jak i organem II instancji. Kurator, działający w toku postępowania administracyjnego upoważniony jest do złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego (jest to ostatnia z czynności w ramach postępowania administracyjnego, w którym został ustanowiony, por. postanowienie NSA z dnia 23 sierpnia 2021 r. o sygn. akt I OSK 1796/12, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz

B. Dauter i inni, LEX/el. 2021 do art. 78). Według dominującego poglądu, ustanowienie kuratora w toku postępowania administracyjnego nie rozciąga się na postępowania sądowoadministracyjnego, co wynika z art. 78 p.p.s.a.

W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że wynagrodzenie kuratora ustanowionego dla osoby nieobecnej ustanowionego przez sąd powszechny w trybie art. 34 § 1 K.p.a. należy do kosztów postępowania administracyjnego.

Organem, który przyznaje to wynagrodzenie jest organ administracji na wniosek, którego kurator został ustanowiony. Sąd administracyjny nie jest władny do zastępowania organu administracyjnego przy rozpoznania wniosku kuratora w tym zakresie. Z tych też względów, Sąd oddalił wniosek kuratora o przyznanie mu wynagrodzenia za udział w postępowaniu administracyjnym odwoławczym przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym.

Na marginesie wyjaśnić należy, że mimo iż wysokość wynagrodzenia dla kuratora ustanowionego w trybie art. 34 § 1 K.p.a. nie została unormowana w przepisach K.p.a., ani w przepisach szczególnych, nie można twierdzić, że z tego powodu, wynagrodzenie kuratorowi jest w ogóle nienależne, gdyż takie stanowisko nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP).

W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że przepisach K.p.a. występuje luka prawna, która powinna zostać wypełniona w drodze analogii, stosując odpowiednio przepisy rozporządzenia MS z 9 marca 2018 r. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 stycznia 2022 r. o sygn. IV SA/Wa 1573/21, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 lutego 2016 r. o sygn. akt II SA/Bk 776/15; WSA w Gdańsku z dnia 30 listopada 2023 r. o sygn. akt III SA/Gd 222/23; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 marca 2023 r. o sygn. akt III SA/Gl 929/22; wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OSK 2748/12, Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz P. Przybysz, LEX/el. 2024 do art. 34).

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 19 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OSK 2748/12, wniosek o przyznanie należnego wynagrodzenia kuratorowi nie jest rozpatrywany na podstawie art. 264 § 1 K.p.a. Przyznanie wynagrodzenia kuratorowi jest aktem z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., dotyczącym uprawnień wynikających z przepisów prawa, innym niż decyzja lub postanowienie (wyroki NSA z 19 grudnia 2013 r. o sygn. akt: I OSK 2108/13; I OSK 2636/12; I OSK 2748/12; postanowienie NSA z 10 lipca 2014 r. o sygn. II OSK 1798/14). Stanowisko to nie przeczy uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07 (ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 21), według której organ administracji publicznej prowadzący postępowanie, rozpoznając sprawę w trybie postępowania administracyjnego, może podejmować działania w formie postanowienia albo w formie decyzji. NSA stwierdził, że rozstrzygnięcie wniosku kuratora ustanowionego na podstawie art. 34 § 1 K.p.a. o przyznanie mu wynagrodzenia nie jest aktem wydanym w trybie postępowania administracyjnego. Dotyczy ono bowiem relacji między organem i osobą trzecią, mającą funkcję jedynie pomocniczą w administracyjnym postępowaniu zasadniczym, prowadzącym do wydania decyzji. Rozstrzygnięcie to nie ma wpływu na prawa stron postępowania administracyjnego i nie dotyczy stosunku prawnego będącego jego przedmiotem. 2015 r. o sygn. II SA/Po 1039/14). Przyznanie wynagrodzenia kuratorowi następuje na podstawie czynności materialno-technicznej i jest zaskarżalne do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.