Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 771/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 43
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2008 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz A. P. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 134 Kpa, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza T. z dnia [...] stycznia 2008 r. orzekającej o wymierzeniu A. P. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 319288,20 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew z terenu działki ewidencyjnej nr [...] położonej w miejscowości M., przez A. P.

W uzasadnieniu postanowienia Kolegium podniosło, że decyzję organu

I instancji doręczono na adres odwołującego się dnia 16 stycznia 2008 r. Decyzję odebrała teściowa A. P. – Z. S. Termin do wniesienia odwołania upływał z końcem dnia 30 stycznia 2008 r., natomiast odwołanie nadano w urzędzie pocztowym dnia 1 lutego 2008 r.

Kolegium wskazało, że decyzja wydana po rozpatrzeniu odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, w sytuacji gdy nie wniesiono prośby

o przywrócenie terminu i nie przywrócono terminu podlega stwierdzeniu nieważności.

Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. P., reprezentowany przez radcę prawnego wnosząc o:

- przeprowadzenie dowodów z oświadczeń Z. S. oraz pracownika Urzędu Miasta w T., gońca T. K. lub ewentualnie jeśli okaże się to konieczne - dowodów z ich zeznań na okoliczność nieuprawnionego odbioru przesyłki z Decyzją Burmistrza T. z dnia [...] stycznia 2008 r. przez Z. S. i nieprawidłowego doręczenia przedmiotowej decyzji przez T. K.,

- uchylenie w całości postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego

z dnia [...] lutego 2008 r.,

- uchylenie w całości Decyzji Burmistrza T. z dnia [...] stycznia 2008 r.,

- zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że jego zdaniem doręczenie decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r. nastąpiło w sposób nieprawidłowy i w związku z tym zapoznał się

z treścią decyzji w terminie znacznie później. Tym samym termin do wniesienia odwołania zaczął biec dla niego od dnia 1 lutego 2008 r.

Wskazują na to, jego zdaniem, relacje i pisemne oświadczenia osób biorących udział w doręczeniu decyzji Burmistrza T., tj. jego teściowej – Z. S. oraz pracownika Urzędu Miasta w T., gońca T. K.

Skarżący podniósł, że z oświadczenia Z. S. z dnia 5 marca 2008 r. wynika, iż istotnie odebrała adresowaną do A. P. przesyłkę w dniu

16 stycznia 2008 r., jednakże pod adresem przy ulicy [...], tj. w jej miejscu zamieszkania, a nie przy ulicy [...], tj. w miejscu zamieszkania A. P. Ponadto zaznaczono, że Z. S. przetrzymywała przesyłkę przez długi czas, chociaż, jak oświadczyła, nie była do tego upoważniona przez A. P. Ponadto wskazano, że Z. S. oświadczyła,

iż doręczyła decyzję Burmistrza T. w dniu 31 stycznia 2008 r.

W ocenie skarżącego z oświadczenia T. K. z dnia 5 marca 2008 r., gońca z Urzędu Miasta w T., wynika bezspornie, że doręczyła ona przesyłkę adresowaną do A. P. na ulicę [...] - jego teściowej Z. S. zamieszkałej przy ulicy [...].

Skarżący wskazał, że decyzja została przez niego odebrana dopiero w dniu

31 stycznia 2008 r. i w tym samym dniu mógł się on należycie zapoznać z jej treścią. Należy w jego ocenie przyjąć, iż od dnia następnego, tj. od dnia 1 lutego 2008 r. zaczął dla niego biec 14-dniowy termin do wniesienia odwołania.

Zdaniem skarżącego doręczenie Decyzji Burmistrza T. odbyło się nieprawidłowo, z naruszeniem przepisów Kpa o doręczeniach. Nieprawidłowość

w doręczeniu polega przede wszystkim na tym, iż przesyłka adresowana do niego dotarła do innej osoby oraz pod inny (ul. [...]) niż jego adres zamieszkania (ul. [...], T.) lub zameldowania (ul. [...], G.).

Skarżący wskazał, że nawet gdyby uznać, że doręczenie miało charakter zastępczy, to niedopuszczalne jest, że doręczyciel przekazał pismo osobie faktycznie nieprzebywającej z adresatem przesyłki we wspólnym gospodarstwie domowym i nie uzyskał zapewnienia odbiorcy przesyłki, że doręczy ona niezwłocznie decyzję Burmistrza T. właściwemu jej adresatowi.

Skarżący podniósł, że w przedmiocie prawidłowego doręczania pism urzędowych przez organy administracji publicznej wypowiada się m.in. przedstawiciel doktryny prawa Piotr Przybysz, wskazując, iż muszą zostać spełnione łącznie wszystkie przesłanki pozwalające uznać doręczenie zastępcze za prawidłowe: "Doręczenie pisma dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu zostaje dokonane prawidłowo w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków:

a) adresat przebywa w mieszkaniu - choć w chwili doręczania przesyłki jest w tym mieszkaniu nieobecny; chodzi o nieobecność czasową;

b) pismo przyjmuje za pokwitowaniem osoba wymieniona w komentowanym przepisie, doręczyciel nie ma swobody wyboru odbiorcy, ale powinien zachować kolejność przewidzianą w tym przepisie,

c) osoba odbierająca pismo zobowiązuje się do jego oddania adresatowi osobiście;

d) na drzwiach mieszkania adresata doręczyciel zamieszcza zawiadomienie

o doręczeniu zastępczym dokonanym do rąk innych osób, niż domownicy, to jest

do rąk sąsiada lub dozorcy. Konieczne jest również potwierdzenie odbioru pisma

na zasadach ogólnych, określonych w art. 46 Kpa." (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2007 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie IV) s. 464)

Skarżący przywołał również orzecznictwo Sądu Najwyższego w odniesieniu do doręczenia zastępczego.

Niezależnie od zarzutów nieprawidłowości doręczenia Decyzji Burmistrza T. z dnia [...] stycznia 2008 r., skarżący podniósł zarzuty natury merytorycznej, dotyczące wydanej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Należy zaznaczyć, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza T. z dnia [...] stycznia 2008 r. orzekającej o wymierzeniu A. P. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew.

Zgodnie za art. 134 Kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przesłankę wydanego w trybie art. 134 Kpa postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania stanowi ustalenie nie tylko faktu złożenia odwołania po upływie okresu 14 dni od daty doręczenia stronie, ale również ustalenie faktu wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia tego terminu. Oznacza to, że postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy wydać może dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu wniesionej przez stronę prośby o przywrócenie terminu. Z uwagi na fakt, iż w dacie wydania zaskarżonego postanowienia do organu nie wpłynął wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organ odwoławczy mógł wydać postanowienie

o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Zasadniczym problemem, który pojawił się w rozpoznawanej sprawie jest ustalenie, czy i ewentualnie kiedy skutecznie doręczono A. P. decyzję organu I instancji. Ma to istotne znaczenie dla ustalenia, czy odwołanie

od decyzji Burmistrza T. zostało wniesione w ustawowym terminie. Zgodnie

z art. 129 § 2 Kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego decyzja Burmistrza T. została doręczona na adres A. P. dnia 16 stycznia 2008 r., na co ma wskazywać zwrotne potwierdzenie odbioru, decyzję zaś odebrała Z. S. – teściowa A. P.

Wskazać należy, że kwestię dotyczącą doręczeń reguluje Kodeks postępowania administracyjnego w dziale I, rozdziale 8. Art. 42 § 1 Kpa stanowi,

że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy.

W przypadku zaś nieobecności adresata pismo, zgodnie z art. 43 Kpa, doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.

Z powyższego wynika, że generalną zasadą jest doręczanie pism bezpośrednio

do rąk adresata. Jednak z uwagi, że wyłącznie taki sposób doręczania pism byłby bardzo czasochłonny i nie zawsze możliwy do wykonania, ustawodawca przewidział możliwość tzw. doręczenia zastępczego. Odnosi ono taki sam skutek jak doręczenie pisma bezpośrednio adresatowi, jednak aby takie doręczenie uznane był

za skuteczne muszą zostać spełnione przesłanki z powołanego wyżej art. 43 Kpa. Kodeks postępowania administracyjnego szczególnie nie wyodrębnia podmiotów, których przepisy tego działu dotyczą, zatem należy uznać, że dotyczy on wszystkich osób uprawnionych do doręczeń pism, a więc zarówno pracowników poczty, jak też pracowników organów (gońców).

W niniejszej sprawie decyzja Burmistrza T. z dnia [...] stycznia 2008 r. została doręczona za potwierdzeniem odbioru przez upoważnioną przez organ osobę. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie osoby doręczającej (gońca) stwierdzające, że decyzję doręczyła teściowej A. P. – Z. S.

Skarżący podniósł, że decyzja została doręczona nie na jego adres zamieszkania, lecz na adres jego teściowej. Jak wynika z akt sprawy Z. S. nie zamieszkuje razem z odwołującym się. A. P. mieszka na ulicy [...], natomiast Z. S. na ulicy [...]. Również z akt sprawy nie wynika, że A. P. wskazał adres swojej teściowej jako adres do korespondencji, podczas swojej nieobecności.

Stwierdzić należy, że w aktach sprawy znajdują się dwa oświadczenia osoby doręczającej decyzję Burmistrza T., jedno z dnia 5 marca 2008 r. w którym osoba ta stwierdza, że decyzję doręczyła na ulicę [...] – na adres zamieszkania teściowej skarżącego i drugie pismo z dnia 13 marca 2008 r. informujące, że: "żona A. P. prosiła o noszenie listów pod nieobecność obojga małżonków do Z. S.". Porównanie dat obu pism z datą wydania postanowienia prowadzi do wniosku, że pisma te pojawiły się w postępowaniu już po wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Co prawda zarzuty dotyczące wadliwości doręczenia decyzji organu I instancji pojawiły się dopiero na etapie skargi do Sądu, jednak nie można odmówić im słuszności. Dlatego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy konieczne będzie ustalenie, na jaki adres faktycznie została doręczona decyzja Burmistrza T. z dnia [...] stycznia 2008 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru istnieje bowiem jedynie podpis Z. S. i data doręczenia – 16 stycznia 2008 r. Nie ma żadnej adnotacji, że decyzja została dostarczona na inny adres niż to zostało wskazane na zwrotnym potwierdzeniu odbioru – tj. ulicę [...]. Organ winien wziąć pod uwagę zarówno twierdzenia skarżącego, jak również znajdujące się w aktach sprawy wyjaśnienia osoby doręczającej decyzję. W przypadku potwierdzenia twierdzeń skarżącego, że decyzja została doręczona na adres zamieszkania jego teściowej, nie można uznać,

że nastąpiło doręczenie w trybie art. 43 Kpa, chyba że Kolegium ustali, iż do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek skarżącego wskazujący jako adres

do korespondencji adres jego teściowej - ulicę [...] w T.

Odnosząc się z kolei do wniosków skarżącego o przeprowadzenie dowodów

z oświadczeń Z. S. oraz pracownika Urzędu Miasta T. należy wskazać, że sądy administracyjne generalnie nie prowadzą postępowań dowodowych, a ich orzeczenia mają charakter kasacyjny – tzn. w przypadku uwzględnienia skargi powodują powrót sprawy na drogę postępowania administracyjnego.

Odnosząc się natomiast do wniosku o uchylenie w całości decyzji Burmistrza T. należy wskazać, że przedmiotem niniejszego postępowania, co zresztą już podniesiono wyżej, jest postanowienie SKO stwierdzające uchybienie terminu

do wniesienia odwołania. Sąd zatem kontrolował jedynie to postanowienie pod względem zgodności z prawem. Z tego powodu Sąd nie odniósł się do zarzutów naruszenia prawa materialnego przez organ I instancji.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

O kosztach, w punkcie 2 wyroku, orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 cyt. ustawy.