Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 507/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83d ust. 5, art. 85 ust. 1, art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6
journal: Dz.U. 2023 poz 1336
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
article: art. 7 , art. 76 par. 1 i 2, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Białas-Gołąb po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 października 2024 r. sprawy ze skargi 2H T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 11 maja 2023 r. Wójt Gminy D., działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 755 ze zm.) oraz art. 88 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2022 r., poz. 916 - dalej jako "u.o.p.") wymierzył [...] H. Spółce z o.o. z siedzibą w T. administracyjną karę pieniężną w wysokości 34.440,00 zł za usunięcie jednego drzewa gatunku buk pospolity odm. ciemnoczerwona Fagus syivatica L. ‘Atropunieea’ z terenu działki nr [...] obręb D., gm. D. bez uzyskania zezwolenia.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że po przeprowadzeniu postępowania w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie siedmiu drzew różnych gatunków z terenu działek o nr [...] i [...] obręb D., decyzją z dnia 31 stycznia 2023 r., Wójt Gminy D. zezwolił stronie na usunięcie pięciu drzew wskazanych we wniosku z dnia 2 sierpnia 2022 r., umorzył postępowanie w zakresie jednego drzewa oraz odmówił wydania zezwolenia na usunięcie jednego drzewa gatunku buk pospolity odmiana ciemnoczerwona z terenu działki nr [...] obręb D. – z uwagi na jego dobry stan fitosanitarny oraz duże walory przyrodnicze. Pomimo odebrania powyższej decyzji w dniu 31 stycznia 2023 r. przez osobę reprezentującą wnioskodawcę, wspomniane drzewo gatunku buk zostało w dniu 2 lutego 2023 r. wycięte, co potwierdzają protokoły z oględzin działki oraz dokumentacja fotograficzna, znajdująca się w aktach sprawy. Powyższe obligowało organ do nałożenia na właściciela nieruchomości kary pieniężnej zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody.

W ocenie organu, nie ulega wątpliwości, że wycinki drzewa dokonano na zlecenie [...] H. Spółki z o.o., która była właścicielem nieruchomości w momencie dokonania wycinki. Przedstawiciele Spółki oraz pracownik organu byli obecni przy wycince (pomimo zwrócenia uwagi przez pracownika Urzędu Gminy D. na okoliczność wydania decyzji odmawiającej zezwolenia na usunięcie przedmiotowego drzewa, nie odstąpiono od jego wycinki).

Przywołując treść art. 89 ust. 1 oraz art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, organ wyjaśnił, że stawka opłaty za usunięcie drzewa wynosi w niniejszym przypadku 70 zł za każdy 1 cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm. Drzewo gatunku buk pospolity (odm. ciemnoczerwona) usunięte z terenu działki nr [...] obręb D. – zgodnie z opinią biegłego M. K. – na wysokości 130 cm miało obwód 246 cm, było w dobrej kondycji fitosanitarnej i nie stanowiło zagrożenia. W związku z powyższym wysokość kary pieniężnej za usunięcie wspomnianego drzewa z terenu ww. działki ustalono na kwotę 34.440,00 zł (246 x 70 zł = 17.220,00 zł x 2 = 34.440,00 zł). Organ dodał, że drzewo to miało wyjątkowe walory przyrodnicze i nosiło cechy pomnika przyrody. Jak wynika z opinii biegłego niewielki stopień rozkładu wewnętrznego jest zjawiskiem całkowicie naturalnym u drzewa tak wiekowego. Zgodnie z tablicami prof. L. M. wycięte drzewo miało ponad 120 lat.

W odwołaniu od powyższej decyzji, 2Homes Sp. z o.o. zarzuciła jej naruszenie:

1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i ustalenie go w sposób odbiegający od prawdy oraz brak wyczerpującej analizy materiału dowodowego,

2. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w taki sposób, który nie wypływa na pogłębienie zaufania obywateli do organów Państwa,

3. art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. przyjęcie – w związku z błędnymi ustaleniami stanu faktycznego sprawy – że zachodzą podstawy do nałożenia kary administracyjnej za usunięcie drzewa, a także niewłaściwe ustalenie jej wysokości.

W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że nie było podstaw do odmowy wydania zezwolenia na wycinkę drzewa gatunku buk czerwony, a jego stan całkowicie przeczy ustaleniom biegłego o jego żywotności i znacznych walorach przyrodniczych. Wspomniane drzewo zostało usunięte, a kwestia czy podlega to odpowiedzialności administracyjnej i karze pieniężnej, winna zostać ustalona dopiero po weryfikacji, czy przyjęte przez wójta stanowisko i uznanie, że nie ma podstaw do wydania zgody na usunięcie drzewa, jest prawidłowe. Skarżąca dodała, że na ten moment wszystko wskazuje na to, iż nikt nie podejmie się oceny decyzji z dnia 31 stycznia 2023 r., "a wobec ich związania z tą decyzją obecnie zaskarżaną, działa nie do końca zrozumiały mechanizm – uznano, że odmowa wydania zezwolenia jest prawidłowa, a w związku z tym konieczne jest nałożenie kary administracyjnej".

Skarżąca zakwestionowała – z ostrożności – zarówno istotę decyzji jak i wysokość nałożonej kary pieniężnej. Jej zdaniem, organ nie wyjaśnił precyzyjnie sposobu naliczenia kary. Podkreśliła, że w przypadku, gdy organ II instancji nie uchyli decyzji i nie umorzy postępowania, winien być w dalszym toku postępowania przeprowadzony dowód z opinii kolejnego biegłego z zakresu dendrologii, który oceni obiektywnie stan drzewa i zweryfikuje stanowisko organu I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, decyzją z dnia 17 maja 2024 r., nr SKO/PG/451/2574/2023, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że organ przed usunięciem drzewa dokonał jego oględzin i pomiarów, co pozwala ustalić, iż brak jest podstaw do uznania, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające usunięcie przedmiotowego drzewa bez zezwolenia – w szczególności drzewo nie stanowiło zagrożenia dla otoczenia. Ponadto zwymiarowanie drzewa przed jego usunięciem pozwoliło określić wysokość administracyjnej kary pieniężnej, co nie jest przez stronę kwestionowane.

Organ odwoławczy zacytował treść art. 88 ust. 1 pkt 4 oraz 85 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody i wyjaśnił, że opłatę za usunięcie drzewa ustala się mnożąc liczbę cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłaty określonej w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów. W świetle tych uregulowań, przemnożenie obwodu pnia drzewa na wysokości 130 cm, tj. 246 cm przez stawkę w wysokości 70 zł daje kwotę 34.440,00 zł.

Odnosząc się do podniesionych przez skarżącą w odwołaniu zarzutów, że przedmiotowe drzewo znajdowało się w złym stanie zdrowotnym, Kolegium wskazało, iż nie potwierdza tego materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a w szczególności opinia biegłego M. K.. W ocenie organu, postępowanie w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa może się toczyć tylko wtedy, gdy przewidziane do usunięcia drzewo cały czas znajduje się na działce. Może ono bowiem dotyczyć tylko zamierzeń przyszłych. Jeśli drzewo takie zostanie usunięte bez uprzedniego uzyskania zezwolenia – nawet jeśli toczy się już postępowanie w przedmiocie udzielenia zezwolenia, ale nie jest jeszcze ostatecznie zakończone – to takie działanie jest równoznaczne z usunięciem drzewa bez uzyskania zezwolenia. Wójt Gminy D. zasadnie zatem wymierzył w drodze decyzji karę pieniężną za dokonanie tej czynności. Strona dokonała bowiem usunięcia przedmiotowego drzewa bez uprzedniego uzyskania zezwolenia i wbrew treści decyzji Wójta Gminy D. z dnia 31 stycznia 2023 r., nie oczekując przy tym na uprzednie rozpatrzenie odwołania wniesionego od tej decyzji.

W skardze wniesionej od tej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie strona skarżąca oprócz zarzutów podnoszonych w odwołaniu zawarła także zarzut naruszenia art. 76 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie dokumentów urzędowych w materiale dowodowym zebranym w toku prowadzonego postępowania (np. decyzji o warunkach zabudowy), a nadto naruszenia art. 83d ust. 5 ustawy o ochronie przyrody poprzez niewłaściwe zastosowaniem tj. przyjęcie, że sam fakt posiadania zezwolenia na budowę nie ma żadnego wpływu na wydanie zezwolenia na wycinkę drzew, oraz zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP o równości obywateli wobec prawa.

Zdaniem Spółki, istotne znaczenie w sprawie ma to, że od samego początku przeciwko inwestycjom na działkach nr [...] i [...] w obrębie D. oponowali J. R. i M. R. – nie chcąc mieć inwestycji budowlanych w bliskim sąsiedztwie. W skardze wniesionej do Sądu na decyzję Wójta Gminy D. o warunkach zabudowy, J. R. kilkakrotnie wskazywał na konieczność ochrony drzew, w szczególności buka i magnolii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargę tę jednak oddalił. Zdaniem strony, spowodowało to m.in., że wymieniony zaczął podejmować działania celem "zastopowania inwestycji na działce" należącej do [...] H. Sp. z o.o. Istotne jest też, w ocenie skarżącej, że w decyzji o warunkach zabudowy z dnia 29 lipca 2021 r. Gmina D. wskazała, iż na działce nastąpi wycinka drzew, która winna odbyć się zgodnie z ustawą o ochronie przyrody.

Wydanie decyzji, w której odmówiono wydania zezwolenia na usunięcie jednego drzewa gatunku buk czerwony wzbudziło zdziwienie po stronie Spółki, bowiem skoro już w roku 2021 przewidziano możliwość wycinki drzew na ww. działce, to trudno jest znaleźć racjonalne podstawy prawne i faktyczne, aby dwa lata później, nagle odmówić tej wycinki.

Skarżąca dodała, że stan drzewa całkowicie przeczył ustaleniom biegłego o jego żywotności i znacznych walorach przyrodniczych. Ponadto, "odmowa przeczyła wydanej decyzji o warunkach zabudowy z dnia 29 lipca 2021 r.". Z tego względu, Spółka zawnioskowała w odwołaniu o przeprowadzenie dowodu z opinii kolejnego biegłego z zakresu dendrologii, jednakże Kolegium prowadząc postępowanie odwoławcze całkowicie pominęło ten wniosek strony.

Spółka nie zgodziła się z twierdzeniem Kolegium, że strona nie kwestionuje wysokości kary pieniężnej. W odwołaniu z dnia 25 maja 2023 r. w sposób jednoznaczny wskazano bowiem, że organ nie wyjaśnił sposobu naliczenia kary, co powinien był uczynić.

Zdaniem strony, kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zezwolenia na wycinkę ma brzmienie i zastosowanie art. 83d ust. 5 ustawy o ochronie przyrody, którego literalna wykładnia prowadzi do wniosku, że zezwolenie na usunięcie drzew kolidujących z projektowaną inwestycją jest decyzją warunkową w tym znaczeniu, że aktualizuje się dopiero w powiązaniu z decyzją – jak w tym przypadku – o pozwoleniu na budowę, bowiem dopiero wówczas może zostać wykonane. Tym samym przyjąć należy, że decyzja zezwalająca na usunięcie drzew o tyle nie jest "decyzją autonomiczną", że nie ma samodzielnych podstaw do jej wykonania, bez jednoczesnego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Skoro Spółka posiada pozwolenie na budowę, przed wydaniem którego także inny organ administracji badał stan faktyczny sprawy i nie widział podstaw do odmowy jego wydania z uwagi na drzewa posadowione na terenie inwestycji, to w ocenie skarżącej doszło do naruszenia art. 83d ust. 5 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 76 k.p.a.

Spółka podniosła ponadto, że została potraktowana w sposób naruszający art. 32 ust. 1 Konstytucji. W przypadku inwestora sąsiadującego ze skarżącą organ uznał bowiem, że nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę i wydał zgodę na wycinkę takich samych drzew (buk) jedynie na podstawie złożonego wniosku i decyzji o warunkach zabudowy.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko zawarte

w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 24 października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalił wniosek strony o przeprowadzenie dowodu z decyzji Wójta Gminy D. z dnia 31 stycznia 2023 r. m.in. o odmowie wydania zezwolenia na usunięcie jednego drzewa gatunku buk czerwony z terenu działki nr [...] obręb D., a także poprzedzającej zaskarżoną decyzję Kolegium - decyzji Wójta Gminy D. z dnia 11 maja 2023 r. o wymierzeniu skarżącej kary pieniężnej za usunięcie opisanego wyżej drzewa - z uwagi na to, że dokumenty te znajdują się w aktach administracyjnych, natomiast Sąd przeprowadził dowód z pozostałych dokumentów zawnioskowanych przez stronę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Kontroli Sądu podlega decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy D. o wymierzeniu [...] H. Spółce z o.o. z siedzibą w T. , administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 34.440,00 zł za usunięcie jednego drzewa gatunku buk pospolity odm. ciemnoczerwona z terenu działki nr [...] obręb D., gm. D. bez uzyskania zezwolenia.

Z treści uzasadnienia powyższego rozstrzygnięcia wynika, że strona wystąpiła z wnioskiem o zezwolenie na usunięcie siedmiu drzew w tym jednego drzewa gatunku buk pospolity odmiana ciemnoczerwona, jednak decyzją Wójta Gminy D. z dnia 31 stycznia 2023 r. udzielono zezwolenia na usunięcie jedynie pięciu z tych drzew. Ponadto umorzono postępowanie w zakresie drzewa gatunku orzech włoski a nadto odmówiono wydania zezwolenia na usunięcie drzewa gatunku buk z uwagi na dobry stan zdrowotny drzewa oraz jego wyjątkowe walory przyrodnicze. Strona co prawda wniosła odwołanie (z dnia 7 lutego 2023 r.) od tej decyzji, jednak zanim to nastąpiło (jak też nie oczekując na rozpoznanie odwołania) dokonała usunięcia przedmiotowego drzewa. Tym samym doszło do usunięcia drzewa bez wymaganego zezwolenia.

Podstawę wymierzenia Spółce administracyjnej kary pieniężnej w niniejszej sprawie stanowi art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2024 r., poz. 1478), zgodnie z którym wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia.

Z kolei w myśl art. 85 ust. 1 tej ustawy, opłatę za usunięcie drzewa ustala się mnożąc liczbę cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłaty.

Wspomniana stawka opłaty została określona w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz.U. z 2017 r., poz. 1330) i dla drzewa gatunku buk pospolity wynosi 70 zł (załącznik nr 1 do rozporządzenia – poz. 3, Lp. 2).

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że Wójt Gminy D. decyzją z dnia 31 stycznia 2023 r. odmówił stronie zezwolenia na usunięcie z terenu działki nr [...] w obrębie ewidencyjnym D. drzewa gatunku buk pospolity odmiana ciemnoczerwona, jak również i to, że w dniu 2 lutego 2023 r. drzewo to zostało wycięte. Jak wynika z zapisów poczynionych na decyzji z dnia 31 stycznia 2023 r., reprezentujący stronę skarżącą w postępowaniu administracyjnym R. B. – zapoznał się z jej treścią w dniu 31 stycznia 2023 r. Jak już wspomniano - dwa dni później – 2 lutego 2023 r. drzewo wycięto. Natomiast odwołanie od decyzji odmawiającej zezwolenia na jego usunięcie sporządzono dopiero w dniu 7 lutego 2023 r. Powyższe wskazuje, że strona złożyła odwołanie od ww. decyzji w chwili, w której przedmiotowego drzewa gatunku buk pospolity na działce nr [...] już nie było. Z tego powodu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, rozpoznając wspomniane wcześniej odwołanie z dnia 7 lutego 2023 r. decyzją z dnia 10 marca 2023 r. uchyliło zaskarżoną decyzję z dnia 31 stycznia 2023 r. w części dotyczącej pkt 2 i w tym zakresie umorzyło postępowanie przed organem I instancji. Wskazało, że skoro drzewo objęte wnioskiem o wydanie zezwolenia zostało usunięte, bezprzedmiotowe jest rozstrzyganie przez organ czy udzielić zezwolenia na usunięcie drzewa czy też nie. Zezwolić można wyłącznie na czynność, która ma mieć miejsce w przyszłości, a jej zaistnienie uzależnione jest od określonego rozstrzygnięcia organu w formie zezwolenia.

W ocenie strony brak było jednak podstaw do wymierzenia jej z tego tytułu kary pieniężnej bowiem stan drzewa "przeczył ustaleniom biegłego o jego żywotności i znacznych walorach przyrodniczych" (a zatem brak było też podstaw do odmowy udzielenia zezwolenia na wycinkę drzewa) a nadto "odmowa przeczyła wydanej decyzji o warunkach zabudowy".

Z powyższym stanowiskiem skarżącej nie sposób jednak się zgodzić. Jak wynika z opinii biegłego z zakresu dendrologii – M. K. z dnia 11 stycznia 2023 r., , sporządzonej w postępowaniu administracyjnym w sprawie m.in. zachowania żywotności drzew wnioskowanych do usunięcia z działki nr [...] obręb D. – w tym drzewa gatunku buk pospolity odmiana ciemnoczerwona – w dacie badania nie stwierdzono wad /uszkodzeń drzewa mających istotny wpływ na jego stan fitosanitarny i stabilność. System korzeniowy bez zewnętrznych śladów uszkodzeń, pień prosty, bez zewnętrznych śladów uszkodzeń, ubytków, poza niewielkim, nieistotnym, zabliźnionym ubytkiem powierzchniowym, korona typowa dla gatunku, symetryczna, o właściwej budowie strukturalnej, hierarchicznej, posusz gałęziowy w górnej partii, w zakresie 15 % objętości korony. W części nadziemnej drzewa nie stwierdzono występowania czynników biotycznych – chorób, szkodników, patogenów chorobotwórczych wpływających destrukcyjnie na drewno. Biegły wskazał, że drzewo jest w bardzo dobrym i dobrym stanie zdrowotnym. Pod względem wartości przyrodniczej, historycznej, dekoracyjnej i ekologicznej jest drzewem bardzo cennym, najwartościowszym na terenie przedmiotowej działki. Buki odmiany czerwonolistnej często sadzono w parkach krajobrazowych i ogrodach Pomorza Zachodniego zakładanych od końca XVIII wieku jako element kompozycyjny – dominanta lub akcent barwny. Buki tej, wolniej rosnącej od gatunku, odmiany o zbliżonych do przedmiotowego okazu wymiarach, są także ustanawiane "jako pomniki przyrody prawnie chronione" (np. okaz buka rosnący na terenie zabytkowego XIX-wiecznego parku w miejscowości D., gmina D., powiat m. ).

Biegły dokonał obmiarów drzewa i ustalił, że obwód pnia na wysokości 5 cm wyniósł 310 cm, zaś na wysokości 1,3 m – 246 cm. Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2023 r. Wójt Gminy D. włączył ww. opinię jako dowód w sprawie prowadzonej w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie przedmiotowego drzewa.

Skarżąca wskazując tak w odwołaniu jak i w skardze, że "stan drzewa został nieprawidłowo ustalony przez biegłego" oraz, że "stan ten przeczył ustaleniom biegłego o jego żywotności i znacznych walorach przyrodniczych" nie wyjaśniła na czym opiera swoje twierdzenia ani na czym owe nieprawidłowości w ustaleniach biegłego miałyby polegać. Nie wiadomo też na jaką konkretnie okoliczność organ powinien – zdaniem strony – powołać kolejnego biegłego. Nie ulega przy tym wątpliwości, że biegły M. K. szczegółowo opisał stan drzewa i wyjaśnił na jakiej podstawie uważa jego stan zdrowotny za bardzo dobry i dobry, zaś żywotność ocenia – w skali (podawanej przez K. (2005) IV– powyżej 80 %. Organ dokonując swoich ustaleń w oparciu o powyższą opinię nie dopatrzył się takich nieścisłości czy braków, które poddawałyby w wątpliwość jej wartość dowodową, a przy tym sama strona na żadne konkretne wady opinii nie wskazuje. Dodatkowo biegły w dniu 14 lutego 2023 r. dokonał także oceny przekroju poprzecznego drzewa gatunku buk pospolity po jego wycięciu bez zezwolenia. Zdaniem biegłego, stan powierzchni przekroju poprzecznego pnia tego drzewa po jego wycięciu ukazał na powierzchni pniaka niewielki ubytek centryczny – w rdzeniu pnia bez znaczenia dla biomechaniki drzewa (osłabienia stabilności) a nadto wyraźnie widoczną barierą CODIT, odgradzającą drewno zewnętrzne twarde statycznie od osłabionego, co jest zjawiskiem typowym dla tej wielkości drzew. Biegły wyjaśnił też, że grubość ścianki statycznej bezpiecznej dla zachowania stabilności buka nie została przekroczona.

W prawie ochrony środowiska, które jest częścią prawa administracyjnego obowiązek udowodnienia obciąża obok organu administracji również stronę postępowania. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Jednak – co należy podkreślić - organy administracji mają obowiązek podejmować czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy nie zaś wszelkie możliwe do przeprowadzenia czynności. Nie można wymagać od organów administracji, by przeprowadzały dowody w celu weryfikacji twierdzeń strony, które nie zostały należycie uprawdopodobnione (zob. wyroki NSA z: 12 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1446/14, LEX nr 2037364, z 12 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2749/14, dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA). Stąd w sprawie nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 czy art. 80 k.p.a., bowiem organ prawidłowo posiłkował się opinią biegłego, której strona skutecznie nie podważyła. Kolegium umotywowało wydane rozstrzygnięcie w uzasadnieniu swojej decyzji, zaś w skardze strona nie powołała się na żadne nowe okoliczności.

W szczególności do takich okoliczności nie należą działania podejmowane przez J. R. i M. R. w postępowaniu dotyczącym inwestycji prowadzonych na działkach nr [...] i [...] w obrębie D.. Fakt, że wymienieni oponują przeciwko inwestycjom prowadzonym przez Spółkę na wspomnianych działkach, niewątpliwie nie ma związku z działaniem strony polegającym na usunięciu spornego drzewa z działki nr [...] pomimo nieuzyskania stosownego zezwolenia w tym zakresie.

Błędne jest także stanowisko strony, sugerujące, że decyzja o warunkach zabudowy z dnia 29 lipca 2021 r. wskazująca, iż "nastąpi wycinka drzew na działce", która winna odbyć się zgodnie z ustawą o ochronie przyrody, przesądza o konieczności wydania przez organ decyzji zezwalającej na wycinkę wszystkich drzew wymienionych przez stronę we wniosku o zezwolenie na ich usunięcie.

W ustaleniach zawartych w ust. 2.3 pkt 8 decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie jednego budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego, trzech budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej wraz z zagospodarowaniem terenu i infrastrukturą techniczną na działkach nr [...] i [...] w obrębie D. z dnia 29 lipca 2021 r. jednoznacznie bowiem wskazano, że "ewentualną wycinkę drzew na terenie inwestycji należy przeprowadzić zgodnie z przepisami ustawy" o ochronie przyrody, po jej zgłoszeniu odpowiednim organom i niewniesieniu sprzeciwu przez te organy.

Skoro strona złożyła stosowny wniosek w tym zakresie jednak nie uzyskała zezwolenia na usunięcie drzewa gatunku buk odmiana czerwonolistna, zatem opisany wyżej warunek w zakresie ochrony środowiska i zdrowia ludzi zawarty w ust. 2.3 pkt 8 decyzji nie został spełniony.

Ponieważ sama decyzja o warunkach zabudowy nie przesądza o konieczności wydania decyzji zezwalającej na wnioskowaną przez stronę wycinkę drzew zatem pominięcie przez organ dowodu z tejże decyzji nie stanowi – wbrew stanowisku skarżącej - naruszenia art. 76 k.p.a.

W myśl art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Z kolei art. 76 § 2 k.p.a. stanowi, że przepis § 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzanych przez organy jednostek organizacyjnych lub podmioty, w zakresie poruczonych im z mocy prawa lub porozumienia spraw wymienionych w art. 1 pkt 1 i 4. Przepisy § 1 i 2 nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w tych przepisach (art. 76 § 3 k.p.a.).

Jednocześnie zgodnie z treścią art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W ocenie Sądu, z przyczyn wskazanych powyżej, decyzja o warunkach zabudowy z dnia 29 lipca 2021 r. nie ma znaczenia dowodowego w niniejszej sprawie – dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia, wobec tego jej pominięcie nie stanowi naruszenia żadnego ze wskazywanych przez stronę przepisów.

Podobnie, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia wydanie decyzji w przedmiocie zezwolenia na budowę. Zgodnie z treścią art. 83d ust. 5 ustawy o ochronie przyrody, jeżeli przyczyną usunięcia drzewa lub krzewu jest realizacja inwestycji wymagającej uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub pozwolenia na budowę, zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu może zostać wykonane pod warunkiem uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub pozwolenia na budowę, które kolidują z drzewami lub krzewami, będącymi przedmiotem zezwolenia.

Z przepisu tego wynika zatem jednoznacznie, że w przypadkach w nim wskazanych, wykonanie wycinki drzewa, na którą strona uzyskała stosowne zezwolenie nie jest możliwe jeżeli nie zostało jeszcze wydane zezwolenie na budowę. Przepis ten nie miał jednak zastosowania w niniejszej sprawie, w której strona nie uzyskała zezwolenia na usunięcie drzewa gatunku buk pospolity. W tej sytuacji nie może też być mowy o naruszeniu art. 83d ust. 5 ustawy o ochronie przyrody.

Nietrafny okazał się także zarzut niewłaściwego ustalenia wysokości kary, przy czym strona nie wskazała na jakiekolwiek błędy w wyliczeniu. Wbrew poglądom prezentowanym przez Spółkę Wójt Gminy D. prawidłowo i szczegółowo wskazał w jaki sposób ustalił wysokość kary na kwotę 34.440 zł.

Jak już wcześniej wspomniano, zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, opłatę za usunięcie drzewa ustala się mnożąc liczbę cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłaty. Przy czym stawka ta została określona w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz.U. z 2017 r., poz. 1330) i dla drzewa gatunku buk pospolity wynosi 70 zł (załącznik nr 1 do rozporządzenia – poz. 3, Lp. 2).

W sprawie nie zostało skutecznie zakwestionowane, że obwód przedmiotowego drzewa gatunku buk pospolity odmiana czerwonolistna, na wysokości 130 cm wynosił 246 cm. Przemnożenie liczby cm obwodu pnia – 246 cm przez stawkę 70 zł – daje kwotę 17.220 zł. Z uwagi na treść art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym

administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, należało wspomnianą kwotę pomnożyć przez 2 co daję łącznie 34.440 zł.

Co prawda Kolegium w uzasadnieniu decyzji pominęło ten ostatni przepis, prezentując wyliczenie, które jest niekompletne, jednak nie zmienia to faktu, że organ w istocie zaaprobował w pełni prawidłowe wyliczenie dokonane przez organ I instancji a uzyskana ostatecznie kwota kary pieniężnej jest właściwa. W tej sytuacji bez istotnego znaczenia pozostaje argumentacja strony dotycząca kwestionowania prawidłowości wyliczenia wysokości kary – już w odwołaniu od decyzji z dnia 11 maja 2023 r.

Zdaniem Sądu, strona nie przywołała takich okoliczności, które wskazywałyby, że w sprawie doszło do naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji. Zgodnie z tym przepisem, wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Strona upatruje naruszenia jej prawa do równego traktowania przez władze publiczne w wydaniu przez organ decyzji o udzieleniu zgody na usunięcie takich samych drzew jak w niniejszej sprawie – gatunku buk - inwestorowi sąsiadującemu ze skarżącą - jedynie na podstawie wniosku i decyzji o warunkach zabudowy. Spółka zaznaczyła, że wnosiła aby SKO zwróciło się do organu I instancji o przedłożenie dokumentów dotyczących wycinki drzew na sąsiedniej działce jednak organ nie podjął w tym celu żadnych kroków.

W ocenie Sądu podkreślenia wymaga, że niniejsza sprawa nie dotyczy skargi na decyzję w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na usunięcie drzewa lecz w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia. Strona wydaje się nie dostrzegać powyższej różnicy i w aktualnie rozpoznawanej sprawie ze skargi na decyzję o nałożeniu kary z usunięcie drzewa bez zezwolenia podnosi argumenty dotyczące wcześniejszej decyzji o odmowie udzielenia jej zezwolenia na usunięcie drzewa.

Z tego względu argumenty dotyczące udzielenia innemu inwestorowi zezwolenia na usunięcie drzewa z terenu należącej do niego działki nie mogą odnieść spodziewanego przez stronę skutku w niniejszej sprawie. Na marginesie jedynie należy zauważyć, że sam fakt, że innemu podmiotowi udzielono zgody na usunięcie drzew gatunku buk z działki sąsiadującej z działką należącą do Spółki nie oznacza, iż sytuacje te są porównywalne. W sprawie brak jest bowiem jakichkolwiek informacji dotyczących tych drzew, w tym chociażby wymiarów obwodu ich pni na wysokości 5 cm. Za nietrafny należy przy tym uznać, w realiach niniejszej sprawy, pogląd Spółki, że kwestia czy usunięcie drzewa podlega odpowiedzialności administracyjnej i karze pieniężnej, winna zostać ustalona dopiero po weryfikacji, czy przyjęte przez wójta stanowisko o braku podstaw do wydania zgody na usunięcie drzewa, jest prawidłowe skoro strona z takiej weryfikacji sama zrezygnowała. Spółka co prawda złożyła odwołanie od decyzji odmawiającej zezwolenia na usunięcie drzewa gatunku buk, jednak już po jego wycięciu, co skutkowało uchyleniem decyzji w tym punkcie i umorzeniem postępowania w omawianym zakresie przez Kolegium. Decyzja ta wydana została niezwłocznie – w ciągu miesiąca od chwili złożenia odwołania, zaś strona nie zdecydowała się na jej zaskarżenie do Sądu. Podzielając stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2018 r. (sygn. akt II OSK 2432/16) podkreślić należy, że postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew ma na celu dokonanie przez organy administracji oceny, czy planowane usunięcie drzew jest dopuszczalne. Jeśli przed wydaniem decyzji drzewa te zostaną usunięte, to organ administracji nie ma już czego oceniać, a tym samym postępowanie staje się bezprzedmiotowe. Decyzja o pozwoleniu na usunięcie drzew służy ocenie tego, czy drzewa mogą być usunięte, a nie ocenie – już po ich usunięciu – czy mogłyby być usunięte. Decyzja o pozwoleniu na usunięcie drzew nie służy legalizacji postępowania strony, która przed uzyskaniem pozwolenia drzewa już usunęła. Ponownie stwierdzić należy, że usunięcie drzewa przed uzyskanie pozwolenia oznacza, iż postępowanie w sprawie wydania takiego pozwolenia staje się bezprzedmiotowe. Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że wycięcie drzewa w takich okolicznościach stanowi usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia, o jakim mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody.

W tym stanie rzeczy, skoro wydane decyzje odpowiadają kryterium legalności, zaś zarzuty podniesione w skardze Sąd uznał za niezasadne, skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.