Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 651/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1, art. 92b ust. 1 i art. 92 c ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 919
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca) Asesor WSA Aneta Brzezińska po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 25 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi V. Sp. z o.o. Sp.k. w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 lipca 2021 r. nr BP.501.153.2021.1834.DL1.55896 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi V. Sp. z o.o. Sp.k. w B. (dalej: Spółka, strona, strona skarżąca) jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, GITD) z 12 lipca 2021 r. nr BP.501.153.2021.1834.DL1.55896 – utrzymująca w mocy decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: organ I instancji, WITD) z 5 listopada 2020 r. nr WITD.DI.0152.I0625/61/20 o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 200,00 zł. Decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 22, art. 92a ust.1, art. 92b ust.1, art. 92c ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 919 ze zm., dalej utd), lp. 5.2.1, lp. 5.11.1 załącznika nr 3 do utd, art. 4, art. 7, art. 8 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1; dalej: rozporządzenie nr 561/2006), art. 1, art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1054 z dnia 15 lipca 2020 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 w odniesieniu do minimalnych wymogów dotyczących maksymalnego dziennego i tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu, minimalnych przerw oraz dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 165/2014 w odniesieniu do określania położenia za pomocą tachografów, art. 1 Decyzji wykonawczej Komisji Europejskiej z dnia 07.06.2011r. w sprawie obliczania dziennego czasu prowadzenia pojazdu zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, nie naruszając przepisów art. 4 rozporządzenia (WE) nr 561/2006.

Z uzasadnienia decyzji GITD oraz poprzedzającej jej decyzji WITD jak i akt sprawy administracyjnej wynika, że karę nałożono w związku z:

• przekroczeniem dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone tj. o czas do mniej niż 1 godziny (Ip. 5.2.1 załącznika nr 3 utd);

• przekroczeniem maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy tj. o czas do mniej niż 30 minut (lp. 5.11.1 załącznika nr 3 do utd).

Powyższe stwierdzono podczas kontroli drogowej w dniu 14 września 2020r. Pojazdem wykonywany był międzynarodowy transport drogowy rzeczy z F. do Polski, realizowany w imieniu i na rzecz strony. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli nr [...] z dnia 14 września 2020r. który został podpisany przez kierującego. Odnośnie pierwszego z ww. naruszeń (Ip. 5.2.1. załącznika nr 3 utd) GITD - na podstawie analizy danych z urządzenia rejestrującego oraz z karty kierowcy - stwierdził, że kierowca w okresie od godziny 23:11 w dniu 25 sierpnia 2020 r. do godz. 12:36 w dniu 26 sierpnia 2020 r. prowadził pojazd łącznie 10 godzin i 1 minutę. Wyjaśnił, że kierowca mógł w tym dniu prowadzić pojazd przez 10 godzin. Dlatego norma dziennego czasu została przekroczona o 1 minutę. Organ II instancji wskazał, że w toku kontroli strona nie okazała dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Odnośnie drugiego z ww. naruszeń (Ip. 5.11.1. załącznika nr 3 utd) GITD - na podstawie analizy danych z karty kierowcy – stwierdził iż kierowca w dniu 10 września 2020 r. - od godz. 13:22 do godz. 18:19 prowadził pojazd przez 4 godziny i 32 minuty. Wskazał, przy tym na brak przerwy w wymiarze minimum 45 minut. Przerwa nie została też podzielona według art. 7 akapit drugi Rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Dlatego norma - 4 godziny 30 minut została przekroczona o 2 minuty. Organ II instancji wskazał, że w toku kontroli nie okazano dokumentu uzasadniającego odstąpienie od norm czasu pracy.

Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy GITD uznał, że zasadne jest utrzymanie decyzji organu I instancji nakładającej karę pieniężną za stwierdzone naruszenia (odpowiednio po 100 zł za każde stwierdzone naruszenie). Jednocześnie - odnosząc się do zarzutów odwołania strony stwierdził, że w obecnym stanie prawny nie istnieje pojęcie jedno lub dwuminutowej tolerancji, a co za tym idzie nie ma możliwości jej zastosowania. Zakwestionował również możliwości zastosowania w przedmiotowej sprawie przepisów egzoneracyjnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji GITD oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła, że została wydana z naruszeniem:

1. art. 15 k.p.a. oraz stanowiącego jego konkretyzację art. 127 k.p.a., poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności, poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności, jako gwarancji procesowej strony postępowania administracyjnego, wyrażającej się w możliwości żądania przez nią wyjaśnienia wątpliwości faktycznych i prawnych w ponownym rozstrzygnięciu jej sprawy indywidualnej załatwionej decyzją organu I instancji,

2. art. 6 k.p.a. i wynikającej z art. 7 Konstytucji RP zasady działania organów na podstawie przepisów prawa,

3. zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., realizowanej na mocy art. 9 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewystarczające w ustalonym stanie faktycznym wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek i środków dowodowych, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy i w konsekwencji wydanie decyzji bez wyczerpującego umotywowania i oceny wszystkich okoliczności sprawy,

4. przepisów postępowania, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i niewydanie decyzji w oparciu o całokształt okoliczności sprawy oraz uchybienie zasadzie rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także przez orzekanie bez kierowania się zasadą słuszności interesu strony oraz przepisami art. 7a § 1 i art. 81a k.p.a., które nakazują rozstrzygać wątpliwości, co do stanu faktycznego lub wątpliwości prawnych na korzyść strony postępowania.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując oceny według wskazanych powyżej kryteriów, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja GITD oraz poprzedzająca ją decyzja WITD naruszały prawo.

W niniejszej sprawie niewątpliwie zastosowanie mają przepisy utd. Ustawa ta przewiduje sztywną wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów transportu drogowego. Z kolei w art. 92b i 92c utd uregulowane zostały odrębne przesłanki odstąpienia od nałożenia kary. To oznacza, że mocą art. 189a § 2 i nie ma możliwości ich miarkowania w oparciu o przepisy działu IVa Kpa.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 utd podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Zgodnie z ust. 7 wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy.

Przy tym w myśl art. 92b ust. 1 utd, nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006,

b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014,

c) Umowy AETR,

d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców;

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Stosownie zaś do treści art. 92c ust. 1 utd, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Jak Sąd już wskazał organy obu instancji stwierdziły następujące naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego tj.: przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone tj. o czas do mniej niż 1 godziny (Ip. 5.2.1 załącznika nr 3 utd) oraz przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy tj. o czas do mniej niż 30 minut (lp. 5.11.1 załącznika nr 3 do utd). W rezultacie tego na Spółkę została nałożona kara pieniężna w łącznej wysokości 200,00 zł.

W ocenie Sądu, prawidłowo ustalony stan faktyczny uprawniał do nałożenia kary za naruszenie polegające na przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone, o czas do mniej niż 1 godziny. Akta administracyjne wskazują, że dzienny "okres prowadzenia pojazdu" (okres pomiędzy każdymi dwoma okresami dziennego odpoczynku lub między okresem dziennego i tygodniowego odpoczynku) rozpoczął się w dniu 25 sierpnia 2020 r. o godzinie 23:11 a zakończył w dniu 26 sierpnia 2020 r. o godzinie 12:36. W okresie tym kierowca prowadził pojazd łącznie przez 10 godzin i 1 minutę. Oznacza to, iż kierowca przekroczył dzienny czas prowadzenia pojazdu o 1 minutę.

Prawidłowo również ustalono i oceniono naruszenie polegające na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas do mniej niż 30 minut. Akta administracyjne wskazują, że kierowca w dniu 10 września 2020 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 2 minuty ponieważ prowadził pojazd przez 4 godziny i 32 minuty tj. w okresie od godz. 13:22 do godz. 18:19.

Odnosząc się w tym miejscu do prezentowanego w skardze a także w toku postępowania administracyjnego stanowiska strony dotyczącego błędnego usunięcia z przepisów tolerancji urządzeń rejestrujących, a tym samym nałożenia kary pieniężnej także za naruszenie przepisów dotyczących czasu pracy o 1 lub kilka minut, zauważyć należy, że przepisy art. 6-9 rozporządzenia nr 561/2006, dotyczące maksymalnych okresów prowadzenia pojazdu, przerw i odpoczynków podlegają restryktywnej wykładni. Organy prawidłowo wyjaśniły zasadność nałożenia sankcji opisanych w Ip. 5.2.1 oraz lp. 5.11.1 załącznika nr 3 do utd. Brak było jednocześnie konieczności rozważania możliwej "tolerancji przekroczenia", albowiem powołane wyżej przepisy prawa nie dają ku temu żadnych podstaw.

Co istotne, z materiału dowodowego sprawy nie wynika, iż strona skarżąca, w przypadku omówionych wyżej naruszeń, przedstawiła dokumenty uzasadniające odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu oraz wymaganych przerw i odpoczynków. Nie okazała też wydruków z kart kierowców z opisem przyczyn powstania naruszeń. W przypadku skarżącej nie mógł zatem mieć zastosowania art. 12 rozporządzenia nr 561/2006, który stanowi, że pod warunkiem, iż nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu oraz umożliwia osiągnięcie przez pojazd odpowiedniego miejsca postoju, kierowca może odstąpić od przepisów art. 6-9 w zakresie niezbędnym dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku. Kierowca wskazuje powody takiego odstępstwa odręcznie na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku z urządzenia rejestrującego, albo na planie pracy najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój.

Podkreślić bowiem należy, że w protokole kontroli co do każdego naruszenia wskazano, że brak jest dokumentu (zapisu na odwrocie wykresówki/wydruku z urządzenia rejestrującego/planie pracy), uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. A zatem strona skarżąca nie przedstawiła odpowiednich dokumentów, które umożliwiałyby zastosowanie odstępstwa przewidzianego w art. 12 rozporządzenia nr 561/2006.

Zauważyć przy tym należy, że z art. 12 rozporządzenia nr 561/2006 wynika, że jedynym dowodem stanowiącym podstawę dla odstąpienia od norm określających wymiar czasu pracy kierowców jest tylko i wyłącznie odręczna adnotacja kierowcy na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku z urządzenia rejestrującego, albo na planie pracy (w przypadkach ściśle określonych w art. 16 cyt. rozporządzenia). Określenie w art. 12 rozporządzenia 561/2006 w jednoznaczny sposób dokumentowania odstępstw od czasu pracy kierowców powoduje, że posłużenie się przez organy w prowadzonym postępowaniu administracyjnym innymi środkami dowodowymi na te okoliczności, byłoby sprzeczne z obowiązującym prawem i naruszałoby dyspozycję art. 75 k.p.a. (por. wyroki NSA z 7 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1590/15 i II GSK 4972/16; 27 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1398/12).

Tym samym, oczywiście chybione są zarzuty Spółki odnoszące się do naruszenia przepisów procesowych opisane w pkt 1-4 rozpatrywanej skargi.

Sąd w pełni podziela także stanowisko organów obu instancji co do braku podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92b ust.1 utd oraz do odstąpienia od wszczęcia postepowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92c ust. 1 utd. Zastosowanie tych przepisów wymaga bowiem od strony, by wykazała, że zaistniały wymienione w tych przepisach przesłanki, warunkujące ich zastosowanie, przy czym to na niej spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu.

Przede wszystkim strona skarżąca na żadnym etapie postępowania nie powołała żadnych okoliczności i nie wykazała, że zapewniła taką organizację i wykonywanie przewozów, które wykluczało naruszenie norm o czasie pracy kierowców, co jest warunkiem zastosowania art. 92b ust.1 utd. W uzasadnieniu skargi strona argumentowała, min. że stwierdzone dwa niewielkie przekroczenia czasu świadczą, że w jej firmie kierowcy znają i przestrzegają przepisy, co – w jej ocenie – samo przez się stanowi przesłankę egzoneracyjną. Takie stanowisko nie znajduje akceptacji Sądu. By móc uchylić się od odpowiedzialności, przewoźnik winien wykazać, że do naruszeń doszło pomimo sprawowania stałego i wnikliwego nadzoru nad zatrudnionymi przez siebie pracownikami, a ich wykrywanie wiąże się ze stosowaniem środków dyscyplinujących przewidzianych w przepisach prawa pracy (Wyrok WSA w Olsztynie z 24 października 2017 r., II SA/Ol 631/17).

Ponadto nie można stracić z pola widzenia, że to przedsiębiorcy, przypisana jest co do zasady odpowiedzialność za realizowanie obowiązków wynikających z rozporządzenia nr 561/2006. Do jego podstawowych obowiązków należy bieżący nadzór nad pracą zatrudnionych kierowców oraz pojazdami będącymi własnością przedsiębiorstwa. Za niewystarczające należy w tym zakresie uznać jedynie przeszkolenie kierowców, czy zapoznanie ich z regulaminem, konieczny jest bowiem stały i bieżący nadzór nad przestrzeganiem tych zasad i ewentualne wdrożenie w tym zakresie stosowanych rozwiązań. Do przedsiębiorcy należy taka organizacja pracy kierowców, by wykonywanie przez nich zadań nie kolidowało z regułami prawa.

Prawidłowe jest również stanowisko organów o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 utd. Trafnie stwierdzono, że strona nie wykazała okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność. Podkreślenia wymaga, że dla zwolnienia z odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 utd konieczne jest ustalenie braku wpływu podmiotu wykonującego przewozy lub inne czynności na powstanie naruszenia. Niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 lub 2 utd, powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Przedsiębiorca musi kontrolować na bieżąco czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń. Wpływ ten przejawia się między innymi w możliwości prowadzenia odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli oraz zatrudniania odpowiednich osób. To na przedsiębiorcy ciąży bowiem obowiązek ustalenia, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń i to jego obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub działań świadomych tych osób, konsekwencją których jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. Wskazane w art. 92c utd przesłanki egzoneracyjne odnoszą się jedynie do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć (por. wyroki NSA z 12 lipca 2016 r., II GSK 2163/14, z 21 kwietnia 2016 r., GSK 2752/14, z 11 marca 2015 r., II GSK 205/14 z 12 marca 2015 r., wyroki WSA we Wrocławiu z dnia 8 lutego 2023 r., III SA/Wr 581/21, WSA w Opolu z 2 maja 2014 r., SA/Op 186/14).

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.