Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1051/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Magda Froncisz (spr.) WSA Piotr Fronc Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Gminy Skała na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 16 czerwca 2023 r. znak KR.ZUO.2.471.1.97.OP.2022.IS w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej za wykorzystanie wód oddala skargę.


UZASADNIENIE

Informacją nr 97 z dnia 28 kwietnia 2023 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, na podstawie art. 281 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2625 z późn. zm. – dalej jako: u.p.w.) w związku z korzystaniem z usług wodnych polegających na wprowadzaniu do cieku "Dopływ do Skały" w zlewni rz. Prądnik nieoczyszczonych ścieków komunalnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, ustalił Gminie Skała opłatę podwyższoną w wysokości 500 zł za wprowadzanie do ww. cieku nieoczyszczonych ścieków komunalnych. Wyjaśnił, że opłata została obliczona zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 1 u.p.w. w wysokości 500% opłaty zmiennej za odprowadzanie ścieków ustalonej przez Zarząd Zlewni w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w informacji nr 5139 z dnia 28 kwietnia 2023 r. w wysokości 100 zł - za okres II kwartału 2022 r.

Reklamację na tak ustaloną w ww. informacji z dnia 28 kwietnia 2023 r. wysokość opłaty podwyższonej za usługi wodne wniosła Gmina Skała podnosząc, że opłata podwyższona została ustalona z naruszeniem prawa mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 281 ust. 1 pkt 1 u.p.w., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że doszło do wprowadzenia do cieku "Dopływ do Skały" w zlewni rz. Prądnik nieoczyszczonych ścieków komunalnych, w sytuacji, gdy nie doszło do takiego wprowadzenia nieoczyszczonych ścieków komunalnych, a miało miejsce jedynie otwarcie przelewu burzowego. Gmina wniosła o uznanie reklamacji za uzasadnioną i uchylenie obowiązku ponoszenia opłaty podwyższonej.

W uzasadnieniu reklamacji Gmina zarzuciła, że w wyniku otwarcia przelewu burzowego nie doszło do wprowadzenia nieoczyszczonych ścieków komunalnych, a organ pobrał jedynie jedną próbkę w dniu 27 marca 2021 r., nie ustalając przy tym, że pobranie jej pochodzi z kanału burzowego. Podniosła, że nawet gdyby uznać, że doszło do zrzutu nieoczyszczonych ścieków komunalnych poprzez przelew burzowy, to organ powinien przeprowadzić postępowanie administracyjne i wydać na podstawie art. 80 u.p.w odpowiednią decyzję.

Dyrektor Zarządu Zlewni w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z dnia 16 czerwca 2023 r. (znak: KR.ZUO.2.471.1.97.OP.2022.IS) na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 281 ust. 1 pkt 2 i ust. 8 oraz art. 272 ust. 6, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 u.p.w. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm. – dalej jako: k.p.a.), po rozpatrzeniu reklamacji Gminy Skała od ustalenia opłaty podwyższonej nr 97 ZZ Kraków, OP/II kwartał/2022, określił Gminie Skała za okres Il kwartału 2022 r. opłatę podwyższoną w wysokości 500 zł za wprowadzanie do cieku "Dopływ do Skały" w zlewni rzeki Prądnik nieoczyszczonych ścieków komunalnych, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 280 pkt 1 lit. b u.p.w. opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Wysokość opłaty podwyższonej ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Podstawą naliczenia opłaty zmiennej było oświadczenie strony złożone w dniu 27 kwietnia 2023 r. Następnie organ ustalił, że Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie, już w zarządzeniu pokontrolnym z dnia 21 października 2021 r. nr 1/2021/KR, po przeprowadzeniu kontroli gospodarowania wodami w dniu 13 października 2021 r., nakazał Gminie uregulowanie stanu formalno-prawnego związanego z funkcjonowaniem przelewu burzowego przy ul. Bł. Salomei w miejscowości Skała do dnia 30 grudnia 2022 r. Pismem z dnia 4 kwietnia 2023 r. Gmina Skala poinformowała organ, że operat będzie opracowany do końca maja 2023 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie ustalił, że do chwili obecnej do organu nie wpłynął wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego w związku z art. 80 u.p.w., wobec czego Gmina nie posiada uregulowanego stanu prawnego urządzenia zlokalizowanego przy ul. Bł. Salomei w miejscowości Skała. Organ ustalił, że wyniki kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie przeprowadzonej w okresie od 9 marca do 21 maja 2021 r. wskazywały, że odpływ ścieków komunalnych wylotem przy ul. Bł. Salomei miał charakter ciągły (wyniki badań próbek pobranych w dniach 9, 24 oraz 27 marca 2021 r.). Wynikało z nich, że w dniu 9 marca 2021 r. stężenie wskaźnika BZT5 wynosiło 298,7 mgO2/l, ChZTCr – 532 mgO2/l, w dniu 24 marca 2021 r. stężenia wynosiły BZT5 144,7 mgO2/l, ChZTCr – 318 mgO2/l, z kolei wynik próbki pobranej w dniu 27 marca 2021 r. wynosił BZT5 539,1 mgO2/l, ChZTCr – 1082 mgO2/l. W kontrolowanym okresie nie występowało zjawisko opadów atmosferycznych.

W związku z faktem, że Gmina w oświadczeniu nie wykazała zanieczyszczeń, a jedynie dołączyła badania z dnia 1 kwietnia 2023 r. Państwowej Straży Chemicznej, wykonane na próbkach pobranych w chwili, kiedy zrzuty ścieków nie były realizowane (wykazujące brak zanieczyszczeń), organ przyjął do wyliczenia opłaty zmiennej wynik próbki uzyskanej w trakcie kontroli WIOŚ w dniu 27 marca 2021 r., w którym badanie stężenia wskaźnika ChZTCr wyniosło 1082 mgO2/l. Określenia wysokości opłaty podwyższonej organ dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 281 ust. 1 u.p.w..

Skargę na ww. decyzję z dnia 16 czerwca 2023 r. (znak: KR.ZUO.2.471.1.97.OP.2022.IS) Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniosła strona skarżąca – Gmina Skała, zarzucając naruszenie:

1. prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 281 ust. 1 pkt 2 u.p.w., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że doszło do wprowadzenia do cieku "Dopływ do Skały" w zlewni rz. Prądnik nieoczyszczonych ścieków komunalnych, w sytuacji, gdy nie doszło do takiego wprowadzenia nieoczyszczonych ścieków komunalnych, a miało miejsce jedynie otwarcie przelewu burzowego, który nie zawierał nieoczyszczonych ścieków komunalnych;

2. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to art. 280 pkt 1, art. 281 ust. 1 pkt 2, art. 395 ust. 7 u.p.w., poprzez ich błędną wykładnię, na skutek przyjęcia, że strona skarżąca korzystająca z usług wodnych ponosi opłatę podwyższoną bez uwzględnienia okoliczności, które wpływały na brak obowiązku posiadania pozwolenia wodnoprawnego;

3. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 281 ust. 4 w zw. z art. 283 ust. 1 u.p.w., poprzez brak ustalenia w sposób przewidziany ustawą ilości ścieków wprowadzonych do wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, które powinny zostać ustalone przez organ na podstawie badań, pomiarów lub innych czynności kontrolnych wykonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami i ustalenie opłaty podwyższonej bez pomiarów ilości wprowadzonych do wód ścieków,

4. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia wszystkich niezbędnych czynności koniecznych dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez nieuwzględnienie i nierozpatrzenie wszystkich okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na wynik spraw, dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego w sposób dowolny i uznanie, że wprowadzone kanałem burzowym wody są ściekami, w ilościach powodujących obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na ich wprowadzanie, w sytuacji, gdy po pierwsze do cieku wodnego nie wprowadzano ścieków w rozumieniu ustawy, a jedynie wodę z kanału burzowego, a jakiekolwiek zanieczyszczenia tej wody nie pozwalają uznać je za ściek, oraz w sytuacji, gdyby uznać tę wodę za ściek – to nie został on wprowadzony w ilościach, które wymagają ustawowo uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, co miało zasadniczy wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca uzasadniła obszernie zarzuty skargi. Podniosła, że z przepisu przejściowego art. 552 ustawy wynika, że obowiązek prowadzenia pomiarów zostanie wprowadzony dopiero od dnia 31 grudnia 2026 r. oraz że organ nie uwzględnił faktu, że Gmina swoją działalnością w zakresie zrzutów z przelewu burzowego nie wpływała i nie wpływa negatywnie na środowisko. Zdaniem strony skarżącej w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 278 ust. 4 u.p.w.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, a nadto wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2022.2492 t.j.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023.259 t.j., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia ( wyrok NSA W-wa z dnia 9.07.2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).

W niniejszej sprawie Gmina Skała zaskarżyła decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 16 czerwca 2023 r. (znak: KR.ZUO.2.471.1.97.OP.2022.IS) określającą Gminie Skała za okres lI kwartału 2022 r. opłatę podwyższoną w wysokości 500 zł.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że wydana została zgodnie z prawem.

Na wstępie należy podkreślić, że wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, w tym także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych stanowi usługę wodną, o której mowa w art. 35 ust. 3 pkt 7 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U.2022.2625 t.j.), wymagającą uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, stosownie do art. 389 pkt 1 tej ustawy.

Stosownie do art. 75a ustawy zakazuje się wprowadzania wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych bezpośrednio do wód podziemnych oraz do urządzeń wodnych, o ile wody te zawierają substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego określone w przepisach wydanych na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1, jeżeli byłoby to niezgodne z warunkami określonymi w przepisach wydanych na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 4.

W myśl art. 80 Prawa wodnego wprowadzanie do wód lub do ziemi wód opadowych lub roztopowych z przelewów kanalizacji deszczowej lub ścieków z przelewów burzowych komunalnej kanalizacji ogólnospławnej jest dopuszczalne, o ile właściwy organ Wód Polskich ustali, w drodze decyzji, że takie dopuszczenie nie koliduje z celami środowiskowymi dla wód lub wymaganiami jakościowymi dla wód.

Nie oznacza to, że działanie takie może być prowadzone bez pozwolenia wodnoprawnego – wymaga ono uzyskania obydwu wymienionych decyzji, przy czym udzielenie pozwolenia wodnoprawnego powinno być poprzedzone uzyskaniem decyzji, o której mowa w art. 80 ustawy. Przepis ten dotyczy przelewów, które służą do zabezpieczenia systemów kanalizacyjnych, za pomocą których odprowadzane są w sposób zorganizowany, wody opadowe lub roztopowe - samodzielnie lub w mieszaninie z innymi ściekami, która to uzyskuje status ścieków komunalnych.

Zgodnie z art. 270 pkt 8 Prawa wodnego, opłata za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od ilości i jakości ścieków wprowadzanych w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. O ile opłata stała należna jest za dopuszczalny zrzut maksymalny, o tyle wysokość opłaty zmiennej zależy od zrzutu rzeczywistego obliczonego jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i wyrażonej w kilogramach ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 22.05.2019 r., II SA/Wr 18/19, LEX nr 2682121).

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy art. 273 ust. 6 w zw. z art. 281 ust. 1 pkt 2 i ust. 8, art. 272 ust. 6 oraz art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U.2022.2625 t.j.).

Zgodnie z art. 272 ust. 6 ustawy wysokość opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i wyrażonej w kg ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi, w tym substancji wyrażonych jako wskaźnik: 1) pięciodobowego biochemicznego zapotrzebowania tlenu (BZT5), 2) chemicznego zapotrzebowania tlenu, 3) zawiesiny ogólnej, 4) sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4).

Stosownie do art. 278 ust. 1 ustawy wysokość opłaty za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi ustala się, biorąc pod uwagę substancję wyrażoną jako wskaźnik, o którym mowa w art. 272 ust. 6, który powoduje opłatę najwyższą. Ilość i skład ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi ustala się w miejscu wylotu ścieków z instalacji służących do ich oczyszczania lub kolektorów eksploatowanych przez podmiot obowiązany do ponoszenia opłaty za usługi wodne (ust. 5).

Z kolei w myśl art. 280 pkt 1 lit. b Prawa wodnego opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi - bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 2 ustawy wysokość opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 280 pkt 1, w przypadku wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi.

Stosownie zaś do § 10 ust. 2 pkt 2), ust. 4 i ust. 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U.2022.2438 t.j.) jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty zmiennej za 1 kg substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi, wyrażonych jako wskaźnik chemicznego zapotrzebowania na tlen - wynosi 1,71 zł. Jednostkowe stawki opłat za usługi wodne określone w ust. 2 pkt 1 i 2 mnoży się przez współczynniki różnicujące zależne od rodzaju ścieków. Dla ścieków komunalnych innych niż ścieki bytowe wprowadzanych do wód lub do ziemi urządzeniami służącymi do realizacji zadań własnych gminy w zakresie kanalizacji i oczyszczania ścieków komunalnych współczynniki różnicujące wynoszą 0,5 - dla jednostkowej stawki opłaty za usługi wodne określonej w ust. 2 pkt 2 (ust.6 pkt 2).

W świetle wyżej przedstawionych regulacji rzeczą organu Wód Polskich było ustalenie, czy Gmina Skała wprowadzała do przedmiotowego cieku nieoczyszczone ścieki komunalne, czy w tym zakresie posiadała pozwolenie wodnoprawne oraz jakie ewentualnie ilości szkodliwych substancji wprowadzała do tego cieku. Wprowadzenie do cieku nieoczyszczonych ścieków komunalnych bez wymaganego pozwolenia determinowałoby bowiem obowiązek uiszczania opłaty podwyższonej. Ustalenie stanu faktycznego sprawy powinno być dokonane z poszanowaniem ogólnych przepisów regulujących postępowanie administracyjne, tj. art. 7 K.p.a. statuującego zasadę prawdy obiektywnej, art. 8 K.p.a. określającego zasadę pogłębiania zaufania do władzy publicznej, art. 77 § 1 K.p.a. nakładającego na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a następnie rozważenie go w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.).

Niespornym między stronami było, że Gmina Skala nie legitymowała się pozwoleniem wodnoprawnym na wprowadzanie do wód - wylotem zlokalizowanym przy ul. Bł. Salomei w Skale - ścieków bytowych.

Fakt wprowadzania tym wylotem nieoczyszczonych ścieków komunalnych do cieku był sporny, gdyż gmina twierdziła, że dochodziło wyłącznie do otwarcia przelewu burzowego, bez wprowadzania nieoczyszczonych ścieków.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, powyższe normy nie zostały przez organ naruszone.

Po pierwsze, wskazać należy, że – jak wynika z treści decyzji oraz z akt sprawy – podstawą ustalenia, że gmina dopuszcza się zrzutów nieoczyszczonych ścieków komunalnych, była treść zarządzenia pokontrolnego nr 1/2021/KR z dnia 21 października 2021 r. sporządzonego przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki w Krakowie, w którym nałożono na gminę obowiązek uregulowania stanu formalno-prawnego związanego z odprowadzaniem wód opadowych i funkcjonowaniem przelewu burzowego wylotem przy ul. Błogosławionej Salomei w Skale oraz przedłożenia harmonogramu działań mających na celu skuteczne wyeliminowanie niekontrolowanych zrzutów ścieków sanitarnych z przelewu burzowego. Jak wynika z zarządzenia pokontrolnego, kontrola została przeprowadzona w dniu 13.10.2021 r., w tym wylotu zlokalizowanego przy ul. Błogosławionej Salomei w Skale, przy którym kontrolerzy zaobserwowali ślady jednoznacznie wskazujące na to, że miał miejsce odpływ ścieków bytowych (k. 6d i 6b akt administracyjnych).

Po drugie, w odpowiedzi na pismo Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 6 kwietnia 2023 r. wzywające do przedłożenia oświadczeń dotyczących zrzutu ścieków wylotem przy ul. Bł. Salomei w Skale, o których mowa w art. 552 Prawa wodnego (k. 6 akt administracyjnych) za okres od IV kwartału 2021 do I kwartału 2023 r., gmina nie zaprzeczyła, że ścieki są zrzucane. W kolejnych pismach prosiła wyłącznie o przedłużenie terminu.

Co więcej, gmina złożyła "Oświadczenie podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi (art. 552 ust. 2h i 2i ustawy Prawo wodne", obejmujące okres II kwartału 2022r., w którym w tabeli A określiła lokalizację odbiornika ścieków wprowadzanych do rzeki, wskazała ilość wprowadzanych ścieków (108 m3) oraz określiła ich kod (B) - zarezerwowany dla ścieków komunalnych innych niż ścieki bytowe wprowadzane urządzeniami służącymi do realizacji zadań własnych gminy w zakresie kanalizacji i oczyszczania ścieków komunalnych (k. 18-22 a.a.). Tabele, w których należało wpisać wyniki badań, określających m.in. pięciodobowe biochemiczne zapotrzebowanie tlenu (BZT5) oraz chemicznego zapotrzebowania tlenu (ChZT) pozostały niewypełnione. Z oświadczenia tego jednakże w sposób jednoznaczny wynika, że Gmina potwierdziła fakt wprowadzania ścieków komunalnych do wód.

Po trzecie, z "Wystąpienia" pokontrolnego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie z dnia 8 lipca 2021 r. (k. 40 a.a.). wynika, że przeprowadził on w okresie od 9 marca do 21 maja 2021 r. w Gminie Skała kontrolę wylotu zlokalizowanego przy ul. Bł. Salomei w Skale, który obsługuje nitkę rozdzielczą kanalizacji opadowej oraz przelew burzowy obsługujący kanalizację ogólnospławną. Uzyskane wyniki pobranych próbek wskazały, że przedmiotowym wylotem były odprowadzane ścieki bytowe, które były dominujące w strumieniu zanieczyszczeń odprowadzanych wylotem. Otrzymane wskaźniki zanieczyszczenia wielokrotnie przekraczały normy jakościowe określone dla oczyszczonych ścieków. W wystąpieniu tym powołano się na oględziny przeprowadzone w dniach 9 marca 2021 r., 25 marca 2021 r. i 27 marca 2021 r. W ich wyniku ustalono, że pomimo braku opadów atmosferycznych, przedmiotowym wylotem miał miejsce odpływ ścieków komunalnych. Świadczą o tym obiektywnie pobrane do badań próbki, wykazujące opisane w decyzji stężenia wskaźników zanieczyszczeń.

Nie można podzielić zarzutu strony skarżącej, że organ pobrał jedynie 1 próbkę w dniu 27 marca 2021 r., nie ustalając przy tym, że pobranie pochodzi z kanału burzowego. Organ wyraźnie ustalił, i to na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, że kanał kontrolowany był trzykrotnie – w dniach 9, 24 oraz 27 marca 2021 r. Natomiast próbka z ostatniego pobrania w dniu 27 marca 2021 r. posłużyła do wymiaru spornej opłaty. Jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych, na k. 38 a.a. znajduje się sprawozdanie z badań nr 130/2021 próbki pobranej w dniu 27 marca 2021 r. z "wylotu wód deszczowych, Skała, ul. Bł. Salomei". Na k. 37 a.a. znajduje się sprawozdanie z badań nr 128/2021 próbki pobranej w dniu 24 marca 2021 r. z punktu pobrania: "wylot wód deszczowych, Skała, ul. Bł. Salomei". Z kolei w "Wystąpieniu" z dnia 8 lipca 2021 r. (k. 40 a.a.) opisano wyniki pobrań 3 próbek: z dnia 9 marca 2021 r., 24 marca 2021 r. i 27 marca 2021 r.

W świetle zebranych przez organ i przedstawionych wyżej dowodów, zawarte w skardze twierdzenia, jakoby gmina nie wprowadzała ścieków komunalnych do badanego cieku, są gołosłowną polemiką z ustaleniami organu, które poparte zostały przeprowadzonymi badaniami i jednoznacznie wykazały istnienie opisanych powyżej zanieczyszczeń. Są również sprzeczne z wcześniejszymi oświadczeniami samej gminy.

Samo obliczenie przez organ wysokości opłaty zmiennej również nie budzi zastrzeżeń. Z analizy dokonanych przez organ obliczeń wynika, że ustalenie wysokości opłaty nastąpiło zgodnie ze wskazaną wyżej regulacją.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że ma rację strona skarżąca, że w piśmiennictwie technicznym wskazuje się, że "Przelewy burzowe są urządzeniami, które w sposób samoczynny odprowadzają do odbiornika, np. rzeki, nadmiar wody deszczowej, częściowo zmieszanej ze ściekami. Zapewniają tym samym mieszkańcom miasta ochronę przed zalaniem. Szczególnie w przypadkach skrajnych, jak np. nawalne opady, jest to sprawa priorytetowa. Zadaniem przelewów burzowych jest zabezpieczenie w czasie opadów nawalnych urządzenia oczyszczającego przed przeciążeniem hydraulicznym." (zob. A. Biedrzycka, Przelewy burzowe - immanentny element systemu kanalizacji miejskiej, Nowoczesne Budownictwo Inżynieryjne, Listopad-Grudzień 2017, s. 66, artykuł dostępny w internecie).

Rzecz jednak w tym, że jak ustalono w kontrolowanej sprawie do zrzutu nieoczyszczonych ścieków przedmiotowym wylotem nie dochodziło podczas intensywnych, nawalnych opadów atmosferycznych, ale wtedy, gdy opady atmosferyczne nie występowały, czyli podczas "suchej pogody".

Organ Wód Polskich miał zatem obowiązek wydania decyzji ustalającej Gminie wysokość opłaty podwyższonej.

Jednocześnie organ nie był dodatkowo zobowiązany, jak domagał się tego autor skargi, do przeprowadzenia wcześniejszej analizy, czy odprowadzanie ścieków oddziałuje negatywnie na środowisko.

Sąd nie podzielił także zarzutu naruszenia przez organ art. 278 ust.4 ustawy Prawo wodne. Zgodnie z tym przepisem podstawą ustalenia opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi jest ilość substancji zawartych w ściekach pomniejszona o ilość tych substancji zawartych w pobranych wodach, których zużycie spowodowało powstanie tych ścieków. Zwrócić należy uwagę, że dla zastosowania wyjątku, o którym mowa w art. 278 ust. 4 u.p.w., niezbędne jest wystąpienie dwóch przesłanek, tj. pobór wód oraz wprowadzanie ścieków, które powstały po zużyciu/ wykorzystaniu pobranych wód - do wód lub do ziemi. Sytuacja taka nie miała miejsca w kontrolowanej sprawie.

Podkreślenia również wymaga, że rozpatrywana przez Sąd sprawa dotyczyła opłaty podwyższonej za wprowadzenie do cieku nieoczyszczonych ścieków komunalnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego za okres II kwartału 2022 r.

Jak wskazano powyżej, wysokość opłaty podwyższonej należało ustalić na podstawie opłaty zmiennej, stosownie do art. 281 ust. 1 u.p.w. Ta zaś została określona w informacji nr 5139 z dnia 28 kwietnia 2023 r. w wysokości 100 zł - za okres II kwartału 2022 r. Zastosowano w tym przypadku art. 552 ust. 2a u.p.w., zgodnie z którym ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie do dnia 31 grudnia 2026 r. następuje również na podstawie: 1) odczytów z przyrządów pomiarowych dokonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami albo 2) oświadczeń podmiotów obowiązanych do ponoszenia opłat za usługi wodne, za poszczególne kwartały. W konsekwencji prawidłowo ustalono wysokość opłaty podwyższonej w kwocie 500 zł (100 zł x 500 % = 500 zł).

Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.