Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 912/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 21 lit. c, art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

P. S. (dalej jako: "strona", "skarżąca", "wnioskodawczyni") pismem z 5 września 2023 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 23 sierpnia 2023 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Z akt sprawy i uzasadnienia rozstrzygnięcia wynika, że w dniu 20 kwietnia 2023 r., wnioskodawczyni zwróciła się do Urzędu Gminy w [...] z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką – J. R.. Wniosek ten został przekazany według właściwości do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...].

Decyzją z 19 czerwca 2023 r., nr [...], działający z upoważnienia Burmistrza [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (dalej jako: "organ I instancji"), odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na matkę. Podniesiono brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. data powstania niepełnosprawności matki - niepełnosprawność powstała po 18 roku życia. Poza tym zwrócono uwagę, że zakres opieki typowo pielęgnacyjnej świadczonej przez stronę jest niewielki (podawanie leków, wizyty lekarskie, zakupy), gdyż matka nie wymaga stałej i ciągłej opieki.

Od decyzji tej skarżąca złożyła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 8 kpa. Powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt: K 38/13. W oparciu o wskazane zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i uwzględnienie odwołania. W uzasadnieniu podkreślono, że organ nie przedstawił wszystkich czynności, w których niepełnosprawna matka jest wspomagana ("zakres czynności pielęgnacyjnych wykonywanych przez skarżącą nie został w pełni odnotowany, zaś skarżąca uzupełniła zakres i rozmiar udzielanej opieki").

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 23 sierpnia 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając stanowisko organ odwoławczy przytoczył treść przepisów mających zastosowanie oraz opisał stan faktyczny sprawy. Dokonując wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej: "u.ś.r.") oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 wskazano, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu, która uznana została za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym brak było podstaw prawnych do odmowy przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu.

Kolegium uznało jednak, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa co do rozstrzygnięcia z uwagi na drugi powód odmowy przyznania świadczenia tj. niewielki zakres świadczonej opieki. Wyjaśniono, że kluczowa pozostaje kwestia zakresu opieki sprawowanej nad matką. Przy przyznawaniu świadczenia chodzi bowiem o szeroki zakres opieki i pielęgnacji, który wyklucza aktywność zawodową wnioskodawcy. Chodzi o znaczny wymiar opieki, a nie o wykonywanie podstawowych czynności dnia codziennego. Nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie zależy od samego faktu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny lecz istotne jest, aby sprawowana opieka uniemożliwiała kontynuowanie lub podjęcie zatrudnienia. Jej zakres musi być na tyle szeroki, aby uniemożliwiał zarobkowanie.

Organ odwoławczy ustalił, że w sprawie bezsporna pozostaje okoliczność, że matka - lat 77 jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Jest osobą stosunkowo samodzielną (w 2008 r. uległa wypadkowi komunikacyjnemu i ma problemy z pamięcią). Jest wdową zamieszkującą wspólnie z synem K. Wnioskodawczyni zaś jest córką, posiadającą męża oraz 2 córki (5-letnią oraz l8-miesięczną). Stwierdzono, że w okresie od 3 grudnia 2016 r. do 30 marca 2023 r. wnioskodawczyni pracowała w Urzędzie Miejskim w [...]. Z oświadczenia strony wynika, że w kwietniu 2023 r. zrezygnowała z pracy w celu opieki nad matką. Zgromadzony materiał wskazuje, że starsza córka chodzi do przedszkola, natomiast młodsza (karmiona piersią), pozostaje pod opieką ojca, który jest emerytem. Z akt wynika również, że strona przyjeżdża do matki 2 razy dziennie, rano przebywa od 4 do 5 godzin od ok. 6.30 - 7.00, natomiast po południu przebywa przez 4 godziny od ok. 15.00 - 16.00). Pokonuje samochodem dystans 30 km (łącznie 120 km: B. – T.; T. – B.; B. – T.; T. – B.). Według oświadczenia wnioskodawczyni pomaga ona matce w takich czynnościach jak: podawanie leków, utrzymanie higieny, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych i wizyt lekarskich, pranie, sprzątanie, palenie w piecu (podczas tygodnia "dyżuru"), "rehabilitacja domowa". Poza tym wraz z matką zasiała ogród. Ustalono, że w okresie od 1 sierpnia do 10 sierpnia 2023 r. matka przebywała w uzdrowisku w Inowrocławiu, dokąd udała się ze znajomą.

Stwierdzono, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako dodatkowe źródło dochodu za czas, w którym strona opiekuje się matką. Gdyby to było celem ustawodawcy to świadczenie to przysługiwałoby wszystkim dzieciom osób niepełnosprawnych bez względu na status zatrudnienia. Świadczenie to ma stanowić rekompensatę za niepodejmowanie lub rezygnację z zatrudnienia. Dlatego opieka będąca przesłanką prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna mieć charakter szczególny, wymagający znacznego, stałego i niebudzącego wątpliwości zaangażowania, co powinno wynikać z okoliczności obiektywnych. "Stałość" opieki musi być tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie.

W analizowanym przypadku poza wszelką wątpliwością pozostaje fakt, że matka pomimo, że wymaga opieki ze strony osób trzecich, jest stosunkowo samodzielna. Zakres opieki świadczonej przez córkę nie jest na tyle szeroki, aby uniemożliwiał jej kontynuowanie pracy zawodowej. Zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez stronę nie odbiega znacząco od zakresu opieki, jakim wspierają się członkowie przeciętnej rodziny. Ponadto matka jest w stanie wykonywać proste czynności samodzielnie. Sama też udała się do uzdrowiska, gdzie funkcjonowała bez wsparcia córki. Dodatkowo, jak wynika z akt sprawy, matka mieszka wraz z synem K., a nadto w tym samym budynku mieszka jej drugi syn - D.

Weryfikacja materiału dowodowego nie wskazuje, aby rezygnacja z pracy przez stronę miała bezpośredni związek z koniecznością podjęcia opieki nad matką. Wnioskodawczyni po zakończeniu urlopu rodzicielskiego (w dniu 12 grudnia 2022 r.), w okresie od 1 lutego 2023 r. do 30 marca 2023 r., tj. do dnia zakończenia stosunku pracy przebywała (niemal nieprzerwanie) na zwolnieniu chorobowym (vide: załącznik nr 1 do świadectwa pracy z 30 marca 2023 r.). Nie bez wpływu pozostaje również fakt, że wnioskodawczyni ma 18-miesięczną córkę, którą karmi piersią. Istotny pozostaje przy tym fakt, że dwukrotne pokonywanie w ciągu dnia dystansu między B. a T., wydaje się niewiarygodne, gdyż jest wbrew logistyce. Zwłaszcza, że przerwa czasowa pomiędzy poranną a popołudniową wizytą u matki wynosi zaledwie 3 godziny, co wskazuje że wnioskodawczyni wraca na ok. 2 godziny (uwzględniając czas na dwukrotne pokonanie trasy 30 km).

W skardze do tutejszego Sądu, skarżąca nie zgodziła się z decyzją organu odwoławczego w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji organu I instancji. Zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

-art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.) poprzez błędną wykładnię polegającą na:

a. pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy;

b. przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym mamą nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, że zakres świadczonej opieki jest znikomy;

c. przyjęciu, że fakt posiadania przez matkę wymagającą opieki kilku osób zobowiązanych w równym stopniu do alimentacji na jej rzecz uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego stronie mimo spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek;

d. nieuprawnionym przyjęciu, że przepisy u.ś.r. pozwalają organowi na ustalenie możliwości i formy realizacji obowiązku alimentacyjnego przez osoby zobowiązane, a przez to wkraczanie w kompetencje zastrzeżone dla sądu powszechnego;

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § l, art. 7 w zw. z art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki nad matką oraz niewyczerpania środków dowodowych, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony;

2. art. 10 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a., poprzez niezawiadomienie o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym co miało wpływ na treść orzeczenia, które polega na tym, że niezawiadomienie skarżącej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w postępowaniu konkretnych czynności procesowych (złożenia dokumentów, wystąpienia z wnioskami dowodowymi);

3. art. 11 i art. 107 k.p.a. z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiający się w lakonicznym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia.

Z uwagi na ww. naruszenia wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z oświadczeń R. R., D. R., J. A. na okoliczność wykazania, że skarżąca pozostaje jedynym opiekunem matki, a także wykazania, że matka wymaga opieki osób trzecich, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wezwania matki na posiedzenie Zespołu Interdyscyplinarnego w związku z prowadzoną procedurą "Niebieskiej Karty" na okoliczność wykazania negatywnych relacji z synem K., rozpatrzenie skargi bez przeprowadzenia rozprawy, zasądzenia na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania.

Skarżąca podała, że nieprawidłowo w uzasadnieniu decyzji zapisano, że opieka dotyczy syna nad matką, co może wskazywać, że organ odwoławczy rozpoznawał inną sprawę niż jej. Nie wyjaśniono w treści skarżonej decyzji co oznacza pojęcie stałości sprawowanej opieki, jak też nie sprecyzowano jaki zakres sprawowanej opieki przez skarżącą umożliwia podjęcie pracy zarobkowej oraz nie wskazano, jak ta praca miałaby wyglądać. Co do stwierdzenia organu, że "matka wnioskodawczyni pomimo, że wymaga opieki ze strony osób trzecich, jest stosunkowo samodzielna" wskazano, że taka ocena pozostaje w sprzeczności z orzeczeniem lekarskim i nie wskazuje dowodu na odmienną ocenę stanu zdrowia matki przez organ. Odnośnie do stwierdzenia, że matka sama udała się do uzdrowiska wyjaśniono, że nie jest ono zgodne z prawdą, gdyż matka pojechała tam ze znajomą, z którą uzgodniono zakres opieki podczas podróży i przebywania w uzdrowisku. Wyjaśniono nadto, że syn K. ma założoną Niebieską Kartę z uwagi na znęcanie się nad matką, natomiast syn D. pracuje za granicą. Podkreślono, że gdyby przeprowadzono rzetelnie postępowanie wyjaśniające, to wszystkie te okoliczności ustalone zostały by przed wydaniem decyzji w sprawie. Co do stanowiska, że rezygnacja z pracy przez skarżącą nie miała związku z opieką nad matką, skarżąca pokreśliła, że w tym zakresie Kolegium nie przedstawiło także żadnych dowodów. Odwołanie się jedynie do okoliczności, że skarżąca przebywała na zwolnieniu lekarskim oraz posiada 18-miesięczną córkę, nie jest wystarczającym argumentem aby wykazać, że nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z pracy a podjęciem opieki. Nie sprecyzowano jaki wpływ na sprawowanie opieki ma okoliczność posiadania 18-miesiecznej córki, którą karmiła piersią raz lub dwa razy dziennie w dacie składania wniosku, zaś obecnie od ok. miesiąca dziecko nie jest już karmione w taki sposób. Także fakt pokonywania drogi do matki autem nie stanowi o braku sprawowania opieki nad matką.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wniosło, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Co do wniosku o przeprowadzenie dowodu z przedłożonych oświadczeń członków rodziny zawnioskowano o odmowę dopuszczenia takich dowodów, bowiem nie mają one waloru dokumentu, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a.

Pismem procesowym z 22 stycznia 2024 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu - zaświadczenia o zameldowanie na pobyt czasowy matki w B. od 19 stycznia 2024 r. Wyjaśniła, że opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania i skoncentrowanie czasowo swoich spraw życiowych w miejscu zamieszkania córki spowodowane jest aktualnym jej stanem zdrowia, koniecznością wyjazdów na wizyty lekarskie i rehabilitacją oraz negatywną atmosferą kreowaną przez syna K. Podała, że w związku ze znęcaniem się nad matką przez syna planowane jest sprzedanie nieruchomości w T.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności

z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Oceniając, w świetle powołanych wyżej kryteriów, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna

z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Organ w odpowiedzi na skargę zawnioskował o rozpoznanie wniesionej skargi na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zaś skarżąca także wnioskowała o taki tryb rozpoznania sprawy we wniesionej skardze.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką. W ocenie organu odwoławczego zakres sprawowanej opieki przez skarżącą uznany jako niewielki jest niewystarczający dla przyznania świadczenia, gdyż jako młoda osoba może dzielić obowiązki związane z opieką nad matką razem z rodzeństwem bez konieczności rezygnacji z zatrudnienia.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej do Sądu decyzji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W pierwszej kolejności pozostaje wyjaśnić, że prawidłowe jest stanowisko Kolegium, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wobec tego nie może powodować odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego moment powstania niepełnosprawności - po ukończeniu 18. lub 25. roku życia przez osobę podlegającą opiece, jeżeli wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad taką osobą. W związku z tym art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia w tej sprawie, co wynikało z decyzji organu I instancji.

Co do drugiej przesłanki, w ocenie organów, uzasadniającej odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego pozostaje wskazać, że celem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej aby opiekować się osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. zasadnicze znaczenie ma faktyczne sprawowanie opieki w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności i pozostające z tą opieką w związku przyczynowo - skutkowym, rezygnacja bądź niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Niezbędne jest zatem przeprowadzenie przez organ wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, a następnie analiza ustalonych okoliczności przy jednoczesnym uwzględnieniu indywidualnej sytuacji życiowej wnioskodawcy oraz osoby wymagającej opieki.

W niniejszej sprawie podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390), dalej jako: "u.ś.r.", w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ze znajdującej się w aktach administracyjnych kserokopii wypisu z treści orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy z dn. 17.04.2019 r. wynika, że stwierdzono trwałą niezdolność J. R. do samodzielnej egzystencji od nadal. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 21 lit. c) u.ś.r. ilekroć w ustawie jest mowa o znacznym stopniu niepełnosprawności - oznacza to stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach.

Poza sporem pozostaje zatem okoliczność, że matka skarżącej jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zaznaczyć pozostaje, że nie leży w gestii organów orzekających w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego ocena stanu zdrowia osoby wymagającej opieki oraz zakres udzielanej pomocy, czy zakres tej opieki stanowi "normalne obowiązki dnia codziennego", czy też nie, w domyśle wymiar tej pomocy i jej zakres będą uprawniać do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która takiej opieki udziela. Jak wskazał NSA w wyroku z 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1854/19, (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Niedopuszczalne jest samodzielne uznanie przez organy pomocowe, że osoba legitymująca się opisanym rodzajem orzeczenia (...) nie wymaga opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Należy to do kompetencji innych organów, właściwych do orzekania o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy. Poza tym pozostaje wskazać, że pojęcie sprawowania opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z wymogami danego orzeczenia lekarskiego, nawet jeżeli z uwagi na stan zdrowia (sprawność organizmu) i potrzeby osoby niepełnosprawnej wymaga wykonywania opieki lub pomocy w sposób stały, nie musi polegać na wykonywaniu czynności opiekuńczych lub pomocowych "stale przez cały dzień". Prawidłowa wykładnia przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że stała opieka to taka która jest trwała, a długotrwała - rozciągnięta w czasie. Warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywanie opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała, w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale przede wszystkim zaspokojenie normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. (por. wyrok WSA w Łodzi z 15 czerwca 2022 r. sygn. II SA/Łd 162/22, dostępny w CBOSA). W zakres opieki wchodzą zarówno czynności opiekuńcze związane z obsługą chorego, jak i prowadzenie gospodarstwa domowego, gdyż osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności, nie może - co do zasady - sama wykonywać tych czynności, a są one niezbędne do codziennego funkcjonowania (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 354/22, dostępny w CBOSA).

Reasumując, uwzględnić pozostaje okoliczność, że pod pojęciem "sprawowania opieki" użytym w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie sposób rozumieć wyłącznie czynności związanych bezpośrednio z troską o fizyczny dobrostan bliskiej osoby niepełnosprawnej. Opieka nad chorym bliskim musi spełniać przede wszystkim cechę stałości lub długotrwałości. Niniejsze wyklucza sprawowanie czynności opiekuńczych sporadycznie, nie oznacza to jednak stricte opieki całodobowej (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15).

W niniejszej sprawie organ odwoławczy uznał, że choć podstawą do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia nie może być moment powstania niepełnosprawności matki, to taką przeszkodę stanowi już zakres sprawowanej opieki nad nią, który nie jest na tyle szeroki aby uniemożliwiał kontynuowanie pracy zawodowej. Zakres opieki nad matką nie odbiega znacząco od zakresu opieki, jakim wspierają się członkowie przeciętnej rodziny. Matka jest w stanie wykonywać proste czynności samodzielnie. Sama też udała się do uzdrowiska bez pomocy córki. Dodatkowo podniesiono, że matka mieszka w budynku, w którym zamieszkują jej dwaj synowie. W konsekwencji, zdaniem Kolegium, rezygnacja z pracy przez skarżącą nie miała bezpośredniego związku z koniecznością opieki nad matką, zwłaszcza, że po zakończeniu urlopu rodzicielskiego (w dniu 12 grudnia 2022 r.), w okresie od 1 lutego 2023 r. do 30 marca 2023 r., tj. do dnia zakończenia stosunku pracy przebywała na zwolnieniu chorobowym. Nie bez wpływu pozostaje także fakt, że skarżąca ma 18-miesięczną córkę, którą karmi piersią, jak też okoliczność, że dwukrotne pokonywanie w ciągu dnia dystansu między B. a T., wydaje się niewiarygodne, gdyż jest wbrew logistyce. Zwłaszcza, że przerwa czasowa pomiędzy poranną a popołudniową wizytą u matki wynosi zaledwie 3 godziny, co wskazuje że wnioskodawczyni wraca na ok. 2 godziny (uwzględniając czas na dwukrotne pokonanie trasy 30 km).

Po analizie akt sprawy Sąd uznał powyższą ocenę organu za co najmniej przedwczesną oraz niepełną, pomijającą dotychczasowe ustalenia w sprawie. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy nie wyjaśniły bowiem i nie rozpatrzył należycie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia tej sprawy, pomimo zarzutów przedstawionych w odwołaniu. Także zasadny pozostaje zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 10 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiadanie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.), zaś stosownie do art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 .

W rzeczonej sprawie skarżącej nie umożliwiono takiego zapoznania się z aktami sprawy oraz zgromadzonym materiałem dowodowym, pomimo, że po złożonym odwołaniu został uzupełniony materiał dowodowy poprzez sporządzenie wywiadu środowiskowego (karta 40-41 akt adm.), z którego wynika, że poza skarżącą z którą przeprowadzono wywiad dokonano także ustaleń z innym członkiem rodziny oraz zawarte zostały tam ustalenia, co do kontaktów i wzajemnych relacji z teściową wymagającą opieki. Wbrew dokonanym w wywiadzie ustaleniom, co do braku możliwości sprawowania opieki przez pozostałych członków rodziny wspólnie zamieszkujących z matką w uzasadnieniu skarżonej decyzji organ przyjął, że pozostali członkowie wspólnie zamieszkali mogą świadczyć pomoc niepełnosprawnej matce. Już w tym miejscu pozostaje wyjaśnić, że taka ocena organu odwoławczego jest co najmniej gołosłowna, skoro w trakcie przeprowadzania wywiadu wprost stwierdzono, że wspólnie zamieszkali synowie nie udzielają matce wsparcia, gdyż D. pracuje w Niemczech, zaś jego małżonka skonfliktowana z teściową od 5 lat nie rozmawia z nią, zaś on tylko służbowo, natomiast co do syna K. nie uczyniono żadnych ustaleń, poza stwierdzeniem, że w rodzinie panuje nieporozumienie co do palenia we wspólnym piecu, dlatego każda w rodzin pali w piecu przez tydzień. Taka ocena organu odwoławczego, wbrew ustaleniom dokonanym w sprawie, narusza zasady wyrażone w art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak jednoznacznych ustaleń co do relacji rodzinnych.

Co do wzajemnych relacji z synem K., to dopiero z przedłożonego do skargi dokumentu – zawiadomienia Zespołu Interdyscyplinarnego w Gminie K. z 24.08.2023r. zapraszającego matkę na posiedzenie celem wyjaśnień w ramach prowadzonej procedury "Niebieskiej Karty" założonej w związku ze zgłoszeniem z 16 sierpnia 2023 , dotyczącym syna K., którego dowód Sąd dopuścił, jako dowód z dokumentu na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a, wynika opis wzajemnej relacji osoby niepełnosprawnej z jednym z jej synów. Okoliczność powyższa ma wpływ na prawidłowość dokonanej w decyzji oceny co do możliwości udzielania wsparcia matce, a raczej jej braku, przez wspólnie zamieszkałego członka rodziny.

Gdyby skarżącej umożliwiono wypowiedzenie się co do zebranych materiałów tej sprawy, zapewne te okoliczności mogłyby zostać zgłoszone i ustalone wcześniej, nie zaś dopiero na etapie skargi do Sądu.

Organ odwoławczy w skarżonej decyzji podniósł, że skarżąca przyjeżdża do matki 2 razy dziennie, rano przebywa od 4 do 5 godzin od ok. 6.30 - 7.00, natomiast po południu przebywa przez 4 godziny od ok. 15.00 - 16.00) i pokonuje samochodem dystans 30 km (łącznie 120 km: B. – T.; T. – B.; B. – T.; T. – B.), co w jego ocenie jest nielogiczne. Jednakże wyjaśnić pozostaje, że sam fakt dwukrotnego przyjazdu do matki nie świadczy o braku sprawowania nad nią opieki czy też o braku możliwości jej udzielania. Okoliczność pokonywania dwa razy w ciągu dnia takiej odległości stanowi niewątpliwie niedogodność, jednak nie może świadczyć o braku sprawowania opieki, zwłaszcza gdy uwzględni się faktyczny stan zdrowia osoby niepełnosprawnej, gdy z uwagi na zaniki pamięci, brak koncentracji wymaga takiego wsparcia, tak w czynnościach życia codziennego, jak i w pielęgnacji czy przygotowywaniu posiłków.

Według oświadczenia wnioskodawczyni pomaga ona matce w takich czynnościach jak: podawanie leków, utrzymanie higieny, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych i wizyt lekarskich, pranie, sprzątanie, palenie w piecu (podczas tygodnia "dyżuru"), "rehabilitacja domowa", zasianie wspólnie ogrodu. W ocenie organu takie czynności nie wymagają od skarżącej konieczności rezygnacji z zatrudnienia, jednak organy pominęły najistotniejszą okoliczność, że z uwagi na zaniki pamięci matka wymaga opieki nie tylko podczas wykonywania określonych czynności ale także nadzoru nad jej zachowaniem skoro nie zawsze jest w stanie nim kierować, a jak już ustalono to w trakcie wywiadu nie może liczyć na wspólnie zamieszkałych członków rodziny. Także konieczność palenia w piecu wymaga bezwzględnie pomocy osoby trzeciej.

Nie zasługuje na uwzględnienie także okoliczność, że skoro w okresie od 1 sierpnia do 10 sierpnia 2023 r. matka przebywała w prywatnym uzdrowisku w Inowrocławiu, dokąd udała się ze znajomą to oznacza to, że nie wymaga pomocy ze strony skarżącej w zakresie, który uniemożliwiałby jej podjęcia zatrudnienia. Wyjaśnić pozostaje, że poza sporem pozostaje okoliczność, że matka z uwagi na zaniki pamięci, brak koncentracji, nie radzi sobie z prostymi czynnościami i dlatego, jak podaje skarżąca, do uzdrowiska pojechała z inną osobą, z którą uzgodniono zakres opieki i wsparcia. Brak radzenia sobie w codziennym funkcjonowaniu świadczy właśnie o potrzebie takiej stałej opieki bez względu na to, czy niepełnosprawna przebywa w domu czy też poza nim. Okoliczność, że matka przebywała 10 dni pod opieką innej osoby, z która uzgodniono zakres opieki i nadzoru nie skutkuje stwierdzeniem braku sprawowania opieki ze strony skarżącej. Także kolejna podnoszona okoliczność dotycząca zakończenia pracy przez skarżącą pobytem na zwolnieniu lekarskim, nie pozostaje w związku ze spełnieniem przesłanki sprawowana opieka nad matką, skoro wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca złożyła w dniu 20 kwietnia 2023 r., zaś pozostawała w zatrudnieniu do 30 marca 2023 r. Podkreślić należy, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia (czy też jego niepodejmowania) z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnoprawną. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie - po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia - wystąpi on o to świadczenie, dlatego nie ma podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia (por. wyroki NSA: z 18 sierpnia 2022 r., I OSK 1939/21, oraz z 14 września 2022 r., I OSK 2095/21, wyrok WSA w Łodzi z 24 czerwca 2020 r., II SA/Łd 218/20, wyrok WSA w Gdańsku z 13 maja 2021 r., III SA/Gd 190/21, dostępne CBOSA). W sprawie istotne jest ustalenie, czy w dniu złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne skarżąca spełniała ustawowe przesłanki do jego przyznania. Ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być bowiem zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia, co w niniejszej sprawie nastąpiło w dniu 20 kwietnia 2023 r.

Także fakt posiadania 18-miesięcznego dziecka, nad którym opiekę sprawuje jego ojciec nie mógł mieć wpływu na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wprawdzie w wywiadzie środowiskowym skarżąca podała, że jej córka karmiona jest piersią, jednak później doprecyzowała, że chodzi o dwukrotne karmienie w takcie dnia, zaś w momencie składania skargi, dziecko od co najmniej miesiąca nie było już w taki sposób karmione. Dlatego też okoliczność ta nie mogła rzutować jako brak sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

W dalszej kolejności należało odnieść się do podniesionego przez Kolegium braku bezpośredniego związku rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad matką. W utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się, że rezygnację z czegokolwiek należy rozumieć nie tylko jako zaprzestanie konkretnego działania, ale także jako jego niepodejmowanie z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie. Wykładnia omawianego pojęcia musi się więc odbywać przez pryzmat celu jakiemu służą świadczenia opiekuńcze, którym jest zrekompensowanie osobom wymagającym opieki i osobom opiekę tę sprawującym, utraconego zarobku i wydatków związanych z koniecznością zapewnienia tej opieki. Z punktu widzenia celu, nie jest istotne czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia, czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą. Taka wykładnia znajduje pełne umocowanie w wartościach przyjętych w preambule Konstytucji RP, gwarantującej godność człowieka pozbawionego zdolności do samodzielnej egzystencji, w konstytucyjnej zasadzie demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej i konstytucyjnej zasadzie równości wobec prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2020 r., sygn. III SA/Gd 408/20, dostępny w CBOSA). Przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia powinna być zatem odczytywana jako niepozostawanie w zatrudnieniu wynikające z konieczności sprawowania opieki, której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Istotny jest bowiem fakt obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia, nawet w ograniczonym wymiarze, z powodu sparowania opieki nad niepełnosprawną matką. Ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia (por. wyrok WSA w Gdańsku z 14 maja 2020 r., III SA/Gd 410/20, CBOSA).

Resumując, w oparciu o ustalenia poczynione w toku postępowania przeprowadzonego w tej spawie, nie sposób podzielić stanowiska organów, że skarżąca może łączyć sprawowanie opieki nad matką z wykonywaniem pracy zawodowej choćby w ograniczonym zakresie. Ustaleniu takiemu przeczą, chociażby zawarte w decyzji sprzeczności w zakresie dokonanych ustaleń, jak też braki w jednoznacznym ustaleniu konkretnych okoliczności, np. możliwości opieki nad matką przez pozostałych wspólnie zamieszkałych członków rodziny, przy jednoznacznym stwierdzeniu, że z uwagi na zaniki pamięci i brak koncentracji matka ma problemy nawet z najprostszymi czynnościami. Poza tym niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację. Zgodnie z pismem skarżącej złożonym 24.05.2023 r., które stanowiło uzupełnienie wywiadu przeprowadzonego w dn. 18 maja 2023 r. skarżąca przyjeżdża dwa razy dziennie do mamy, rano ok. 6.30-7.00 pomaga przy higienie osobistej, pomaga się ubrać, podaje pierwsze leki przed śniadaniem, przygotowuje śniadanie, gdy wypada tydzień palenia w piecu to przynosi drzewo i rozpala w piecu, po śniadaniu razem robią zakupy, załatwiają sprawy urzędowe, realizują recepty, ustalają wizyty lekarski, przygotowuje drugie śniadanie i gotuje obiad. Następnie po południu ok. godz. 15.00-16.00 przygotowuje obiad i podaje leki, robią spacer, rehabilitację domową, prowadzą razem ogród, przygotowuje kolacje i podaje leki, pomaga w higienie osobistej, oprócz tego pomaga utrzymać porządek w mieszkaniu, pranie, sprzątanie, wystawianie śmieci.

Wskazane wyżej twierdzenia skarżącej i przedstawione orzeczenie zaliczające matkę do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji nie zostały jednak przez organy orzekające w sprawie wyczerpująco wyjaśnione i zweryfikowane, choć ich pominięcie w ocenie zakresu sprawowanej przez skarżącą opieki i okoliczności rezygnacji przez nią z zatrudnienia (braku podejmowania zatrudnienia) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza w kontekście braku pomocy ze strony innych członków rodziny wspólnie zamieszkujących, niewłaściwego zachowania syna K. w stosunku do matki, co w efekcie skutkowało, jak wynika z nadesłanego zaświadczenia przez skarżącą konieczność przeprowadzki matki do niej do B.

Dodać trzeba, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie może ograniczać się wyłącznie do sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki jest osobą leżącą. Stała opieka ma bowiem miejsce także wówczas, gdy niepełnosprawność osoby, nad którą sprawowana jest opieka, na tyle ogranicza możliwości jej samodzielnego funkcjonowania, że wymaga stałej pomocy w czynnościach dnia codziennego. Nie można przy tym zapominać, że w przypadku osoby niepełnosprawnej nawet najprostsze czynności dnia codziennego mogą nie tylko wymagać pomocy innej osoby, ale zajmować nieporównanie większą ilość czasu, a także wymagać większej ich częstotliwości. W związku z tym nie można utożsamiać sytuacji osoby niepełnosprawnej z sytuacją osoby zdrowej i porównywać zakresu obowiązków skarżącej z obowiązkami domowymi, wykonywanymi w każdym gospodarstwie domowym. Należy także uwzględnić okoliczność, że ewentualne podjęcie zatrudnienia przez skarżącą mogłoby znacznie utrudnić lub wręcz uniemożliwić jej dyspozycyjność, co przy jednoczesnym uwzględnieniu stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej mogłoby skutkować brakiem możliwości otoczenia jej taką opieką, jakiej wymaga.

W tych okolicznościach stwierdzić należy, że organy nie tylko nie wykazały, aby skarżąca była w stanie pogodzić zatrudnienie, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, z koniecznością zapewnienia niepełnosprawnej matce stałej i długotrwałej opieki, ale również nie oceniły wyczerpującego poczynionych w sprawie ustaleń – wynikających z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych z 18.05.2023 r. i 2.08.2023 r. oraz pisma uzupełniającego informacje o zakresie wykonywanych czynności pod kątem zaspokojenia rzeczywistych potrzeb osoby wymagającej opieki i nakładu pracy oraz czasu wymaganego dla ich zaspokojenia, a tym samym ciężaru oraz zakresu obowiązków, jaki spoczywa na skarżącej. Z powyższych względów Sąd uznał, że w sprawie doszło do wydania decyzji z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., ponieważ nie zostały wyjaśnione i właściwie ocenione wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Orzekające w sprawie organy w toku postępowania nie negowały konieczności zapewnienia matce stałej opieki, jak też faktu sprawowania takiej właśnie opieki przez skarżącą, uznały jednak, że zakres tej opieki nie uniemożliwia podjęcia skarżącej zatrudnienia, choćby w częściowym wymiarze zatrudnienia. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika jednak w oparciu o jakie konkretnie dowody oraz poczynione ustalenia takiej oceny dokonano uwzględniając stan zdrowia podopiecznej. Trudno zaakceptować stwierdzenie, że pomiędzy tak wykonywanymi czynnościami opiekuńczymi skarżąca winna jeszcze znaleźć czas na świadczenie pracy, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, przy konieczności dojazdu do matki. Gdyby ze swej natury wszystkie czynności mogły być wykonywane o jednej porze, lub w jednym czasie, to możliwe że udałoby się w jakimś zakresie wygospodarować nieco czasu, jednak z uwagi na to, że wskazane i wykonywane w związku ze sprawowaną opieką nad matką czynności wymagają świadczenia ich w pewnych odstępach czasu, nie uprawnione pozostaje stwierdzenie, że zakres opieki umożliwia skarżącej jeszcze wykonywanie pracy zawodowej. Brak jest uzasadnienia dla takiego stwierdzenia wynikami zebranego materiału dowodowego tej sprawy.

Reasumując, rzeczą organów, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, będzie ocena wniosku skarżącej z uwzględnieniem powyższego stanowiska Sądu, którym organy są związane na podstawie art. 153 p.p.s.a.

Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. poz. 1429 z późn. zm.) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Nadto stosownie do art. 63 ust. 2 ww. ustawy, osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.

Mając na względzie powyższe przepisy przejściowe związane ze zmianą zasad wspierania osób niepełnosprawnych i ich opiekunów stwierdzić należy, że o możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przesądzi spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 i art. 17b u.ś.r. na dzień złożenia wniosku stosownie do art. 24 ust. 2 z uwzględnieniem ust. 2a u.ś.r., ponieważ wniosek został złożony do dnia 31 grudnia 2023 r. Jeżeli Organ odwoławczy po uzupełnieniu postępowania dowodowego dojdzie do przekonania, że skarżąca spełniła przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na dzień złożenia wniosku będzie to oznaczało, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. W konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych w oparciu o art. 63 ust. 1 ww. ustawy o świadczeniu

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.