Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 41/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1255
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędzia WSA Beata Ziomek Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] grudnia 2022 r. [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 12 grudnia 2022 r. [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. (zwany dalej "organem", "Szefem Urzędu") utrzymał w mocy decyzję własną z 6 października 2022 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia M. S. statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ przytoczył treść art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, zwanej dalej "ustawą") i stwierdził, że brak jest podstaw do potwierdzenia stronie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

M. S. złożył do organu wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w trakcie którego Instytut Pamięci Narodowej w piśmie z 29 marca 2022 r. poinformował, że w wyniku przeprowadzonej kwerendy archiwalnej odnaleziono materiały z których treści wynika, że M. S. był rozpracowywany przez Wydział V WUSW w K. w ramach kwestionariusza ewidencyjnego o nr [...] w okresie od maja 1988 r. do stycznia 1989 r. jako podejrzany o wrogą działalność polityczną w ochranianym obiekcie. Powyższe dokumenty nie potwierdziły jednak działalności opozycyjnej strony.

Organ zwrócił się do Świętokrzyskiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych (zwanej dalej "Radą Konsultacyjną") o zaopiniowanie wniosku skarżącego. W uchwale z 23 maja 2022 r. Rada Konsultacyjna negatywnie zaopiniowała wniosek strony o potwierdzenie powyższego statusu.

Mając na uwadze ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w pierwszej instancji oraz nieprzedłożenie nowych dowodów na okoliczność działalności opozycyjnej lub doznanych represji na etapie postępowania z wniosku M. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ uznał, że skarżący nie spełnił przesłanek określonych w art. 2 lub art. 3 ustawy.

Jak wyjaśnił organ, wnioskodawca za podstawę potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych wskazał na działalność na terenie fabryki "Iskra", gdzie wykonywał oprzyrządowanie do produkcji ulotek oraz je wytwarzał i kolportował. Wnioskodawca podniósł, że brał udział w strajkach i manifestacjach. Do wniosku dołączył dokumentację Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w K. - kwestionariusz ewidencyjny, kserokopię ulotki, kserokopię fragmentu książki pt. "Zrodził nas sierpniowy bunt Robotników Wybrzeża", kserokopię legitymacji NSZZ "Solidarność", fotografię wałka do powielania ulotek oraz oświadczenia M. J. S. (syna wnioskodawcy) i E. J.. Syn wnioskodawcy potwierdził, że jego ojciec zajmował się tworzeniem ulotek oraz ich rozwieszaniem - on sam będąc dzieckiem był uczestnikiem tych wydarzeń gdyż zostawał "w ukryciu i patrzy czy nikt nie nadchodzi". W ocenie Szefa Urzędu, oświadczenie to trudno jednak uznać za potwierdzające, że strona mogła prowadzić działalność w strukturach zorganizowanych mającą na celu odzyskanie przez [...] niezależności i suwerenności. Trudno bowiem przyjąć, że świadek jako dziecko miał pełny oglądu sytuacji, w jakiej znajdował się jego ojciec i jaką faktycznie działalność prowadził. E. J. oświadczył zaś, że zna M. S. z pracy w Fabryce Łożysk Tocznych "Iskra". Świadek wskazał, że wnioskodawca tworzył, a następnie rozpowszechniał ulotki, osobiście odbierał od wnioskodawcy ulotki o różnej treści antyrządowej. Świadek przytoczył też oświadczenia M. S.: zmuszenie wnioskodawcy do rezygnacji ze stanowiska nauczyciela zawodowego, prowadzenie kolportażu, niszczenie pomników i tablic komunistycznych, napisanie hasła "Solidarność". Zdaniem organu, treść tego oświadczenia również nie wskazuje, że strona w sposób zorganizowany i ciągły prowadziła działalność opozycyjną określoną w art. 2 ustawy. Organ podkreślił, że strona wraz ze świadkiem E. J. wzajemnie poświadczyli sobie prowadzenie działalności opozycyjnej w latach 80 – tych ubiegłego wieku.

Organ podzielił zatem stanowisko Rady Konsultacyjnej, co do nieprowadzenia przez stronę działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy. Wskazał, że Rada po wysłuchaniu wnioskodawcy oraz świadków negatywnie zaopiniowała wniosek podkreślając, że jest to mało prawdopodobne aby J. S. oraz E. S. byli odbiorcami matryc, które wytwarzała strona z uwagi na możliwości wytwarzania przez nich materiałów na własną rękę. Zdaniem Rady Konsultacyjnej, wnioskodawca wobec braku kontaktów, mógł podejmować jedynie działania incydentalne.

Nadto Szef Urzędu wyjaśnił, że nie przeprowadził dowodu z przesłuchania wnioskodawcy i świadków, ale uczyniła to Rada Konsultacyjna, do której organ zwrócił się o zaopiniowanie wniosku na podstawie art. 5 ust. 6 ustawy. Organ podkreślił, że choć stanowisko Rady Konsultacyjnej nie jest dla niego wiążące, to jednak pełni rolę pomocniczą tak co do kierunku ewentualnego rozstrzygnięcia, jak i konieczności oraz kierunku przeprowadzenia nowych dowodów. Zdaniem organu, w tej sprawie, przy negatywnej wypowiedzi Rady, brak było podstaw do uzupełniania materiału dowodowego.

Mając na uwadze oświadczenia świadków oraz ocenę wniosku skarżącego przeprowadzoną przez Radę, w ocenie Szefa Urzędu, trudno uznać, że skarżący po 13 grudnia 1981 r. prowadził w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi zagrożoną odpowiedzialnością karną działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w [...].

Organ stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał w sposób spójny i niebudzący wątpliwości, aby prowadził przez minimum 12 miesięcy w zorganizowanych strukturach lub we współpracy z nimi zagrożoną odpowiedzialnością karną działalność, o której mowa w art. 2 ustawy, nie przedstawił również dowodów na okoliczność podlegania represjom w rozumieniu art. 3 tej ustawy.

W skardze na powyższą decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. S. nie zgodził się z oceną organu, że jego działalność konspiracyjna miała charakter incydentalny. Skarżący zaznaczył, że przesłuchanie w którym brał udział trwało nie dłużej niż 2 minuty, a dane przedstawione w raporcie są niezgodne z rzeczywistością. Zdaniem skarżącego, tak krótkie przesłuchanie nie stwarza możliwości zapoznania się z charakterem jego działalności, nadto treść jego zeznań została niepoprawnie zrozumiana. Skarżący wyjaśnił, że jego działalność trwała w latach 1978-1989, a wprowadzenie stanu wojennego wzmocniło jego zaangażowanie. Działalność ta dotyczyła głównie wyrabiania ulotek sposobem domowym przy użyciu matrycy i stempla, nie była to produkcja maszynowa. Do dnia dzisiejszego zachowały się niezbite dowody tej działalności, w postaci dwóch ulotek. Pierwsza z 1982 r. znajduje się w archiwum IPN w K., a drugą dotyczącą bojkotu wyborów w 1985 r. posiada w domu. Skarżący podkreślił, że oprzyrządowanie do odbijania ulotek wykonał własnoręcznie dzięki swojej zaradności i determinacji. Matryce do odbijania ulotek oraz ich treść stworzył sam. Ulotki odbijane były przez skarżącego, jego syna oraz świadka E. J., którzy zajmowali się także ich rozpowszechnianiem. Skarżący podniósł, że czynności te miały charakter ciągły i trwały latami, a ilość przygotowanych ulotek wynosiła setki sztuk miesięcznie. Sposób ich przygotowywania wymagał zaś dużego nakładu pracy i czasu. Dodał, że niszczył plakaty i pomniki propagujące komunizm.

Skarżący wspominał również swoją znajomość z E. S., który widząc panującą w domu strony biedę, wspierał go przywożąc żywność. Znajomość ta skutkowała współpracą w działalności konspiracyjnej. Skarżący oświadczył, że przygotował i przekazał E. S. dwa lub trzy komplety oprzyrządowania. Podkreślił, że w jego działalności nie brały udziału inne osoby niż wyżej wymienione. N. E. Sarna współpracował z innymi ludźmi, a swoje ulotki wykonywał przy użyciu maszyn. Zdaniem skarżącego, jego i jego syna, E. J. oraz E. S. można uznać za grupę zorganizowaną.

Nadto skarżący wskazał, że w trakcie przesłuchania przez Radę stanowczo i jednoznacznie odciął się od współpracy z jakimikolwiek innymi osobami. Zdaniem strony, kluczowe elementy jego historii zostały pominięte, a szczególną wagę przywiązano do szczegółów i interpretacji zeznań na jego niekorzyść.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie 7 marca 2023 r. skarżący poparł skargę i przedstawił pisemne stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, zwanej dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu oraz – na podstawie art. 135 p.p.s.a. - decyzji tego organu z 6 października 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania skutkujących koniecznością uchylenia obu tych rozstrzygnięć.

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji z 6 października 2022 r. były przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), dalej jako "ustawa". W świetle przepisów tej ustawy potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych warunkowane jest spełnieniem przesłanek pozytywnych z art. 2 lub art. 3 ustawy oraz brakiem przesłanki negatywnej z art. 4 ustawy.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w [...]. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2 ustawy).

Z kolei zgodnie z art. 3 ustawy, osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium [...] na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w [...],

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w [...];

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w [...];

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w [...] i w związku z tym:

a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi [...] (Dz. U. z 2021 r. poz. 177), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w [...].

Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (art. 5 ust. 2 ustawy). Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się m.in. dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 (art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy). Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi [...], iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 (art. 5 ust. 1 ustawy).

Rolą organu orzekającego o przyznaniu (bądź nie) statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej jest przeprowadzenie postępowania i dokonanie oceny zgromadzonych dowodów według reguł określonych w K.p.a., a następnie wydanie decyzji zawierającej szczegółowe uzasadnienie zajętego przez organ stanowiska, zwłaszcza w przypadku decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku (zob. wyrok WSA w Szczecinie z 16 września 2021 r., II SA/Sz [...], Lex nr 3248635). Wyrażona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów obliguje organ administracji do poddania analizie całego materiału dowodowego i rozpatrzenia wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu (por. wyrok WSA w Kielcach z 8 listopada 2021 r., II SA/Ke [...], Lex nr 3269354 i powołany tam wyrok NSA z dnia 30 marca 1988 r., SA/Po [...], niepubl.), co oznacza, że wniosek dotyczący okoliczności faktycznych powinien być oparty na rozpoznaniu wszystkich dowodów w sprawie, zaś oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodności i mocy dowodów) organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, chyba że chodzi o dowody dotyczące okoliczności niemających znaczenia dla sprawy lub niespornych. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego; organ powinien dokonać oceny mocy i wiarygodności dowodu wraz z całym materiałem dowodowym sprawy i na jego tle, co wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą, z ustaleniem przesłanek, które obniżają bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej lub wiarygodności (zob. J. Borkowski, Glosa do wyroku NSA z 6 października 1993 r., sygn. akt I SA [...], OSP 1994, nr [...], poz. 131). To zaś uzasadnia wniosek, że o przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów można w przekonujący sposób twierdzić w sytuacji, gdy organ administracji pozostawia poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę i pomija istotne dla sprawy materiały dowodowe lub dokonuje ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 1994 r., III SA [...]). Nieustosunkowanie się przez organ do niektórych dowodów budzi wątpliwości co do prawidłowości oceny innych dowodów (por. wyrok NSA z 16 lutego 2000 r., I SA/Wr [...], Lex nr 1692246). Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym. Przeprowadzenie czynności dowodowych z zachowaniem wymaganych procedur jest szczególnie ważne w przypadku postępowań, w których uczestniczą strony mające przeciwstawne interesy, jak również w sprawach, w których organ dokonuje odmiennych ustaleń niż twierdzenia strony, a z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Zakres istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ustaleń faktycznych wyznaczają przepisy ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, w tym m.in. art. 2 ustawy.

Odmawiając potwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych organ przyjął, że działania M. S. miały charakter incydentalny. Zdaniem organu, materiał dowodowy nie potwierdza, aby strona prowadziła przez minimum 12 miesięcy w zorganizowanych strukturach lub we współpracy z nimi zagrożoną odpowiedzialnością karną działalność, o której mowa w art. 2 ustawy.

W ocenie Sądu stanowisko organu jest przedwczesne. Nie przesądzając ostatecznego wyniku sprawy nie można wykluczyć, że w tej sprawie działania wnioskodawcy miały charakter inny niż incydentalny. Organ w analizowanym przypadku - odnośnie spełnienia przesłanki prowadzenia działalności na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w [...] łącznie przez co najmniej 12 miesięcy – zaaprobował w całości opinię Świętokrzyskiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej ds. Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych. W uzasadnieniu opinii Rada Konsultacyjna wskazała, że cyt.: "można przyjąć, że M. S. wprawdzie podejmował próby działalności, jednak wobec braku kontaktów były to tylko działania incydentalne". Rada Konsultacyjna uznała przy tym, że działalność skarżącego nie była wystarczająco długa.

Podzielając w pełni stanowisko Komisji organ uznał, że strona nie spełniła ustawowych przesłanek do przyznania wnioskowanego statusu. W ocenie organu, strona podejmowała jedynie działania incydentalne.

W tym miejscu wskazać należy, że Szef Urzędu nie jest związany opinią wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych. To na organie spoczywa obowiązek przeprowadzenia postępowania administracyjnego zgodnie z wymogami procedury administracyjnej. Jakkolwiek bowiem z treści art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy wynika powinność dołączenia do wniosku składanego przez osobę zainteresowaną uzyskaniem statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych dowodów potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 ustawy, to nie oznacza to, że organ jest zwolniony z obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Przypomnieć należy, że to organ, a nie Rada Konsultacyjna jest gospodarzem tego postępowania. Zatem zadaniem organu jest nie tylko dążenie do ustalenia okoliczności faktycznych sprawy, lecz także dążenie do respektowania zasad postępowania takich jak zasada zaufania czy informowania (art. 8 i art. 9 K.p.a.).

Zauważyć również należy, że okres prowadzenia działalności określonej w art. 2 ust. 1 ustawy powinien wynosić łącznie co najmniej 12 miesięcy, co oznacza, że nie musi być zachowania ciągłość w prowadzeniu takiej działalności. Chodzi o to, by po zsumowaniu okresów aktywności opisanej w art. 2 ustawy, łącznie okres działalności opozycyjnej wyniósł 12 miesięcy.

Okres działalności opozycyjnej, na jaki wskazuje w swoich wyjaśnieniach skarżący jest znacznie dłuższy niż 12 miesięcy. M. S. powołuje lata 1978-1989, w których wytwarzał ulotki sposobem domowym przy użyciu matrycy i stempla oraz je kolportował. Na taki okres czasowy działalności opozycyjnej skarżącego wskazują również świadkowie w złożonych do akt sprawy oświadczeniach. W uzasadnieniu decyzji organ bardzo skrótowo odniósł się do tych dowodów, w zasadzie pomijając istotne okoliczności podnoszone w tych oświadczeniach, a dotyczące okresu i częstotliwości działalności skarżącego. Zdaniem Sądu, dokonana przez organ ocena oświadczeń syna skarżącego - M. J. S. oraz E. J. jest pobieżna i przeprowadzona bez powiązania z innymi dowodami zebranymi w sprawie. W ocenie Sądu, organ nie podjął dostatecznej aktywności dowodowej w celu ustalenia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności w tym w szczególności zaniechał m.in. przesłuchania w charakterze świadków osób, które w sprawie złożyły pisemne oświadczenia. Co istotne, nie przesłuchał również samego skarżącego, a kontrolowane rozstrzygnięcie oparł w zasadzie na bardzo ogólnej opinii Rady Konsultacyjnej. Podkreślić należy, że w przypadku wątpliwości organu co do prawdziwości oświadczeń świadków, istniała konieczność przeprowadzenia dowodu z zeznań tych osób w charakterze świadków, tym bardziej, że w treści oświadczeń zostały wskazane dane personalne oraz adresy ich zamieszkania. Składanie zeznań pod rygorem odpowiedzialności karnej i możliwość zadawania świadkom szczegółowych pytań ma ścisły związek z realizacją zasady dochodzenia prawdy obiektywnej. Stosownie do dyspozycji art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Kolejną kwestią, która wymagała od organu wnikliwej analizy było poczynienie ustaleń, czy skarżący swoją działalność prowadził w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. W aktach sprawy znajduje się kopia legitymacji członkowskiej skarżącego, z której wynika, że od września 1980 r. był członkiem Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność". Z kolei z oświadczenia J. J. - prezesa Staropolskiego Stowarzyszenia Osób Represjonowanych w K. wynika, że pamięta M. S. (członka Stowarzyszenia), który produkował ulotki i urządzenia do ich produkcji (k. 138 akt adm.). Okoliczności tych organ nie uwzględnił i przedwcześnie uznał, że brak jest jakichkolwiek dokumentów wskazujących na przynależność strony do zorganizowanych struktur opozycyjnych. W analizowanym zakresie organ nie podjął wystarczających czynności dowodowych celem zweryfikowania wskazanych dokumentów. Bez przesłuchania osób (w tym samego skarżącego), których oświadczenia wskazują na członkostwo skarżącego w NSZZ "Solidarność" i jego udział w tym związku, nie można w sposób niewątpliwy stwierdzić, że działalność skarżącego nie była prowadzona w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi.

Zauważyć również trzeba, że jak wynika z akt sprawy, skarżący w okresie od maja 1988 r. do stycznia 1989 r. był rozpracowywany przez Wydział V WUSW w K. jako podejrzany o wrogą działalność polityczną w ochranianym obiekcie. Karta informacyjna o sygn. archiwalnej IPN [...] wskazuje, że Kwestionariusz ewidencyjny nr [...] pseudonim "Oaza" dotyczy M. S.. W dokumencie tym wskazano, że skarżący, cyt.: "utrzymuje bliżej nierozpracowane kontakty z figurantem SOS "Trampek" Sołtysem. Zachodzi podejrzenie, że podłożem tych kontaktów jest kolportaż nielegalnych wydawnictw". Te okoliczności powinny również zostać przez organ uwzględnione przy ocenie zebranego materiału dowodowego.

Wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonej decyzji, przeprowadzone przez organ dowody nie wskazują jednoznacznie, że skarżący nie prowadził działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy, choć jednocześnie organ nie przeczy temu, że wytwarzanie i rozpowszechnianie ulotek można uznać za element działalności opozycyjnej.

Zdaniem Sądu, uzupełnienie materiału dowodowego we wskazanym wyżej zakresie jest zatem niezbędne dla załatwienia sprawy. W konsekwencji należy uznać, że w kontrolowanej sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji nie spełnia wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Stwierdzone przez Sąd braki w postępowaniu dowodowym skutkują koniecznością uchylenia obu decyzji organu o czym Sąd orzekł w sentencji wyroku - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uzupełni materiał dowodowy we wskazanym powyżej zakresie, a następnie wyda stosowane rozstrzygnięcie. Dopiero całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i jego wnikliwa ocena pozwoli organowi w sposób niebudzący wątpliwości ustalić, czy zostały spełnione przesłanki konieczne do potwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.