Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 611/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 pkt 4, pkt 5
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Borys Marasek, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2023 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w R. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 lutego 2023 r. nr 480000/71/433150/2022/DR-6312600575/P-4302/IL w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi [...] Sp. z o.o. w R. (poprzednio I. spółka z o.o. w G., dalej "Spółka", "Zobowiązana" lub "Skarżąca") jest postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej: Dyrektor) z 08.02.2023r. o nr 480000/71/433150/2022/DR-6312600575/P-4302/IL o utrzymaniu w mocy postanowienia nr 480000/71/433150/2022/DR-6312600575/P-4213/IL z 19.01.2023r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. (dalej: ZUS) w sprawie nieuznania przez wierzyciela zarzutów za uzasadnione w sprawie egzekucji administracyjnej do należności objętych prowadzonym przeciwko dłużnikowi Spółki.

2. Postępowanie przed organami administracji.

2.1 Dyrektor (wierzyciel i jednocześnie organ egzekucyjny) prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych TW1480022008066, TW1480022008067, TW1480022008068 obejmujących składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, składki na Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, składki na Fundusz Solidarnościowy oraz składki na Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W oparciu o w/w tytuły wykonawcze dokonano zajęcia innej wierzytelności pieniężnej.

2.2 W dniu 5 grudnia 2022 roku Spółka złożyła zarzuty do tytułu wykonawczego. W ich treści wskazano, że tytuł wykonawczy został wydany bez podstawy prawnej. Skarżąca wskazała, że podstawę wszczęcia postępowania powinno stanowić zarządzenie prezesa ZUS dot. właściwości miejscowej oddziału, a które to zarządzenie nigdy nie zostało opublikowane oraz prawidłowo wystawione. Organ argumentował swój zarzut art. 7 Konstytucji RP, a także rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych. W piśmie podniesiono ponadto, iż skarżony tytuł rażąco narusza prawo ze względów formalnych. Na zakończenie spółka wniosła o doręczenie informacji wskazującej źródło prawne zawierające pełnomocnictwo dla Dyrektora.

2.3 Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2022 r. Dyrektor postanowił zawiesić przedmiotowe postępowanie egzekucyjne z uwagi na treść art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. 2022, poz. 479, dalej: ustawa egzekucyjna, u.p.e.a.).

2.4 Pismem z dnia 19 grudnia 2022 r. Dyrektor wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych zarzutów z 5 grudnia 2022 r. poprzez określenie istoty i zakresu żądania oraz dowodów uzasadniających żądanie.

2.5. Po wznowieniu postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia 19 stycznia 2023 r. Dyrektor nie uznał za uzasadnionych zarzutów nieistnienia obowiązku, określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a., błędu co do osoby zobowiązanego, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części, braku wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku, rozłożenia na raty należności pieniężnej, wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b w odniesieniu do należności objętych prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych o nr od TW1480022008066 do TW1480022008068.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że spółka nie odpowiedziała na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zarzutu poprzez określenie istoty i zakresu żądania oraz dowodów uzasadniających żądanie, wobec czego wierzyciel postanowił rozpatrzyć zarzuty z 7 grudnia 2022 r. w oparciu o posiadaną dokumentację w sprawie. Następnie Dyrektor odniósł się do poszczególnych przesłanek wskazanych w treści art. 33 § 2 u.p.e.a.

Organ wskazał, że działając jako wierzyciel, wystawił tytuły o numerach od TW1480022008066 do TW1480022008068 obejmujące składki na ubezpieczenie społeczne za okres 08/2022, ubezpieczenie zdrowotne za okres 08/2022, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 08/2022. Podstawa do wystawienia ww. tytułów wykonawczych była deklaracja rozliczeniowa, a zatem istnienie obowiązku opłacenia składek wynikało z tego tytułu. Wskazane należności do zapłaty w deklaracji rozliczeniowej odzwierciedlają kwoty wykazane przez wierzyciela w wystawionych tytułach wykonawczych. Tym samym zarówno obowiązek, jak i podmiot zobowiązany został prawidłowo określony przez wierzyciela w ww. tytułach wykonawczych.

W tytułach wykonawczych została prawidłowo wskazana spółka, na której ciążył obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji nastąpiło poprzez porównanie danych spółki (m. in. nr NIP i REGON) zawartych w deklaracji rozliczeniowej stanowiącej podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych.

Ustalił ponadto, że w aktach egzekucyjnych sprawy jest zwrotne potwierdzenie odbioru upomnienia egzekucyjnego, które zostało doręczone 19 października 2022 r.

W przypadku spółki nie doszło ani do wygaśnięcia obowiązku w całości, ani

w części. Dyrektor nie odnotował żadnych wpłat na poczet tytułów wykonawczych o numerach od TW1480022008066 do TW1480022008068, które mogły spowodować wygaśniecie obowiązku, nawet częściowe. Nie doszło również do umorzenia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi.

Dalej Dyrektor argumentował, iż zgodnie z art. 24 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998г. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. 2022, poz. 1009 z późn. zm., dalej: u.s.u.s.) należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Tytuły wykonawcze o numerach od TW1480022008066 do TW1480022008068 obejmują składki na ubezpieczenie społeczne za okres 08/2022, ubezpieczenie zdrowotne za okres 08/2022, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 08/2022. Bez względu na okoliczności mogące mieć wpływ na zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia, należności wykazane w ww. tytułach wykonawczych nie uległy przedawnieniu.

Dokonując analizy merytorycznej sprawy Dyrektor nie dopatrzył się innych przyczyn wpływających na brak wymagalności obowiązku.

2.6. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Spółka ponownie powołano się na art. 7 Konstytucji RP, a także rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych. Wskazano, że Dyrektor nie posiada uprawnień do prowadzenia egzekucji, a nadto że tytuły wykonawcze są nieważne i nie mogą stanowić podstawy wszczęcia egzekucji i zajęcia wierzytelności pieniężnej.

2.7. Ostatecznie zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 lutego 2023 r., wydanym na podstawie 83 c § 1a i art. 83 ust. 4 u.s.u.s. oraz art. 33 § 2 pkt 4 i 5 u.p.e.a. organ utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela z dnia 19 stycznia 2023 r. w sprawie nieuznania zarzutów za uzasadnione. ZUS w Z. w uzasadnieniu posłużył się tą samą argumentację co w postanowieniu wydanym w I instancji.

2.8. W lakonicznej skardze z dnia 28 marca 2023 r. Spółka zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu rażące naruszenie prawa i wniosła o jego uchylenie.

2.9. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wskazał ponadto, że podnoszona przez zobowiązanego - będąca poza katalogiem zarzutów - kwestia braku legitymacji do prowadzenia przez Dyrektora, jako organu egzekucyjnego egzekucji należności składkowych z uwagi na brak publikacji aktu określającego właściwość miejscową organu egzekucyjnego nie jest uzasadniona.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

3.1. Skarga okazała się niezasadna, albowiem Sąd nie doszukał się naruszenia przez organy administracji przepisów prawa, zarówno materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje bowiem w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).

3.2. Istota sporu sprowadza się do kwestii zasadności stanowiska organu odwoławczego w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie ww. tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytułu składek wymienione już wcześniej.

3.3. Rozważając sporne zagadnienie na wstępie przypomnieć trzeba, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Jego celem jest weryfikacja czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności. Zainicjowanie postępowania egzekucyjnego następuje w okolicznościach wskazanych w art. 6 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych (...). Postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w oparciu o konkretny tytuł wykonawczy i służy wykonaniu obowiązku wskazanego w tym tytule.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, którego podstawą w świetle art. 33 § 2 u.p.e.a. jest:

1) nieistnienie obowiązku,

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu,

3) błąd co do zobowiązanego,

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane,

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części,

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a) i b).

3.4. Przenosząc powyższe regulacje prawne na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż zdaniem Sądu zasadnie zaskarżonym postanowieniem Dyrektor nie uznał za uzasadnionych zarzutów tj. nieistnienia obowiązku, określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a., błędu co do osoby zobowiązanego, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części, braku wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku, rozłożenia na raty należności pieniężnej, wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b w odniesieniu do należności objętych prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych o nr od TW1480022008066 do TW1480022008068.

W tych ramach przypomnieć należy, iż spółka nie odpowiedziała na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zarzutu poprzez określenie istoty i zakresu żądania oraz dowodów uzasadniających żądanie, wobec czego wierzyciel postanowił rozpatrzyć zarzuty z 7 grudnia 2022 r. w oparciu o posiadaną dokumentację w sprawie. Następnie Dyrektor odniósł się do poszczególnych przesłanek wskazanych w treści art. 33 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zdaniem Sądu niezasadny okazał się zarzut nieistnienia obowiązku, albowiem Dyrektor, działając jako wierzyciel, wystawił tytuły o numerach od TW1480022008066 do TW1480022008068 obejmujące składki na ubezpieczenie społeczne za okres 08/2022, ubezpieczenie zdrowotne za okres 08/2022, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 08/2022. Podstawa do wystawienia ww. tytułów wykonawczych była deklaracja rozliczeniowa, a zatem istnienie obowiązku opłacenia składek wynikało z tego tytułu.

Wskazane należności do zapłaty w deklaracji rozliczeniowej odzwierciedlają kwoty wykazane przez wierzyciela w wystawionych tytułach wykonawczych. Tym samym zarówno obowiązek, jak i podmiot zobowiązany został prawidłowo określony przez wierzyciela w ww. tytułach wykonawczych.

W tytułach wykonawczych została prawidłowo wskazana spółka, na której ciążył obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji nastąpiło poprzez porównanie danych spółki (m. in. nr NIP i REGON) zawartych w deklaracji rozliczeniowej stanowiącej podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych.

Zasadnie także twierdzi Dyrektor, że w aktach egzekucyjnych sprawy jest zwrotne potwierdzenie odbioru upomnienia egzekucyjnego. Upomnienie egzekucyjne zostało doręczone 19 października 2022 r.

W rozpoznawanej sprawie nie doszło także do wygaśnięcia obowiązku w całości, czy w części. Z akt sprawy wynika, iż nie odnotowano żadnych wpłat na poczet tytułów wykonawczych o numerach od TW1480022008066 do TW1480022008068, które mogły spowodować wygaśniecie obowiązku, nawet częściowe.

W ocenie Sądu nie doszło również do umorzenia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi. Zgodnie z art. 24 pkt 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Tymczasem tytuły wykonawcze o numerach od TW1480022008066 do TW1480022008068 obejmują składki na ubezpieczenie społeczne za okres 08/2022, ubezpieczenie zdrowotne za okres 08/2022, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 08/2022. Bez względu na okoliczności mogące mieć wpływ na zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia, należności wykazane w ww. tytułach wykonawczych nie uległy przedawnieniu.

Zasadnie także twierdzi Dyrektor, iż brak innych przyczyn wpływających na brak wymagalności obowiązku. Nie wystąpiły żadne przeszkody formalno-podmiotowe lub przedmiotowe.

3.5. Końcowo podnieść należy, iż podnoszona przez zobowiązanego - będąca poza katalogiem zarzutów - kwestia braku legitymacji do prowadzenia przez Dyrektora, jako organu egzekucyjnego egzekucji należności składkowych z uwagi na brak publikacji aktu określającego właściwość miejscową organu egzekucyjnego nie jest uzasadniona. Kwestia ta była już przedmiotem badania przez tut. Sąd w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SA/GI 1180/16 w ramach skargi złożonej w postępowaniu egzekucyjnym, gdzie w wyroku dna 5 kwietnia 2016r. wskazano, iż "Artykuł 19 § 4 u.p.e.a. wyznacza nie tylko właściwość rzeczową dyrektora oddziału ZUS, lecz również jego właściwość miejscową". Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażony w przywołanym wyroku, iż " aktami normatywnymi w rozumieniu Konstytucji RP, co do których istnieje obowiązek ich ogłoszenia w sposób określony wskazaną wyżej ustawą, są konstytucja, ustawy, rozporządzenia i akty prawa miejscowego oraz umowy międzynarodowe, o których mowa w art. 88 ust. 3 zd. 1 Konstytucji RP. Obowiązek taki może dotyczyć również innych aktów prawnych, o ile ustawa tak stanowi. Skoro, regulując status prawny i zakres działania ZUS w odpowiedniej ustawie czy rozporządzeniu, ustawodawca nie przewidział konieczności wydania tego rodzaju aktu w przypadku właściwości miejscowej organu egzekucyjnego, jakim jest dyrektor oddziału ZUS, pozostawiając decyzję w tej kwestii temu podmiotowi (ZUS) i jego organom, w ramach ich wewnętrznych uregulowań i struktur organizacyjnych, zgodnych z delegacją ustawową, nie można zasadnie twierdzić, że akty tego rodzaju podlegają promulgacji w odpowiednim dzienniku urzędowym. Wobec powyższego należało stwierdzić, że właściwość rzeczowa i miejscowa dyrektora oddziału ZUS jako organu egzekucyjnego wynika z przepisu art. 19 § 4 i art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej, zaś zasięg terytorialny działania w tej sferze tak określonego organu, wynika z przepisów regulujących funkcjonowanie ZUS, jako osoby prawnej i jego struktury organizacyjnej, tak w randze ustawy czy rozporządzenia podlegających ogłoszeniu w odpowiednim Dzienniku Urzędowym, jak i regulaminów czy aktów wewnętrznych, nie podlegających stosownej publikacji. Odnotowania wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że przepis ort. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej wyznacza nie tylko właściwość rzeczową organu egzekucyjnego tam wymienionego, lecz również jego właściwość miejscową, skoro do egzekucji należności pieniężnych uprawniony jest dyrektor tego oddziału ZUS, jako jednostki organizacyjnej Zakładu, który dokonuje wypłat danych świadczeń, a więc i poboru składek. Oczywistym jest, że wierzycielem wymienionych w art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej należności pieniężnych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako państwowa jednostka organizacyjna posiadająca osobowość prawną, której w oznaczonym zakresie, przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej (art. 66 ust. 1 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Organem egzekucyjnym jest zaś dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którego kompetencje, zakres i sposób działania wyznaczają przepisy ustawy egzekucyjnej. Dyrektor oddziału ZUS działa jako organ egzekucyjny z mocy samego prawa (art. 19 § 4 u.p.e.a.). Jego usytuowanie w strukturach organizacyjnych Zakładu w powiązaniu z wypełnieniem obowiązków organu egzekucyjnego powoduje, że jest on podmiotem personifikującym ZUS. Skład rozpoznający niniejszą sprawę podziela argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniach wyroków: NSA z dnia 17 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 485/09 i z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 854/13 i 855/13 oraz WSA w Gliwicach z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/GI 129/14, WSA we Wrocławiu z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 350/12 oraz WSA w Gdańsku z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1257/12, w których rozstrzygnięto kwestię analogiczną jak w niniejszej sprawie uznając, że egzekucja administracyjna prowadzona przez dyrektorów oddziałów ZUS w wyżej opisany sposób jest zgodna z prawem." Stanowisko zaprezentowane w powołanym wyroku Sąd przyjmuje za własne.

3.6. Sąd nie doszukał się także naruszenia innych wskazanych w skardze zarzutów, co wynika z dotychczasowych rozważań. Z akt sprawy wynika bowiem, iż wydanie zaskarżonego postanowienia poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 107 k.p.a. w zaskarżonym postanowieniu zawarto podstawowe jego elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne, uzasadniając stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Wynika z niego jednoznacznie, że po stronie zobowiązanej istnieje powinność uiszczania opłat abonamentowych.

Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

3.7. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.