Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1316/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 par. 1 i par. 2, art. 184, art. 204 pkt 1, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 28a ust. 1, art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej V. V. Y. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 stycznia 2014 r. sygn. akt III SA/Lu 312/13 w sprawie ze skargi V. V. Y. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od V. V. Y. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w B. P. 900 (dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: WSA w Lublinie lub Sąd I instancji) oddalił skargę V. V. Y. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. (dalej: Dyrektora IC) z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] nakładającą na skarżącą karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za naruszenie określone w l.p. 3.1 załącznika nr 3 do u.t.d., tj. wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

W dniu 2 czerwca 2012 r. funkcjonariusz Oddziału Celnego Drogowego w D. przeprowadził kontrolę pojazdu samochodowego marki Mercedes Benz o nr rej. [...] z przyczepą przekraczającego granicę RP, którym przewożony był towar w postaci dwóch samochodów osobowych: Renault Trafic i Smart Fortwo Coupe. Pojazdem kierował W. K., a przewóz był wykonywany w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy V. Y. Jak podniósł organ II instancji stosownie do art. 6 umowy zawartej między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych sporządzona w Warszawie dnia 18 maja 1992 r. (M.P. z 2002 r. Nr 6, poz. 125, dalej: umowa o międzynarodowych przewozach drogowych) na przewozy ładunków między oboma krajami, a także w tranzycie przez terytorium jednej ze stron, co do zasady wymagane jest zezwolenie. Zdaniem organu nie zachodziły podstawy do zastosowania zwolnienia z wymogu uzyskania zezwolenia określone w art. 7 ust. 1 lit. a/-f/ umowy, a w szczególności określonego w ust. 1 lit. f/ tego przepisu, zgodnie z którym zezwolenia nie wymaga przewóz pojazdów uszkodzonych samochodem specjalnym do przewozu uszkodzonych środków transportu. Organ ustalił, że w zgłoszeniach celnych dotyczących przewożonych samochodów brak adnotacji, że samochody były uszkodzone. Zdaniem organu, nie wynika to także z dokumentów, którymi dysponował kierowca w czasie wykonywania przewozu. Natomiast dokumenty dotyczące napraw obu samochodów przedstawione przez stronę w toku postępowania administracyjnego wskazują, że powyższe pojazdy nie były w należytym stanie technicznym i zagrażały bezpiecznemu poruszaniu się po drogach, nie zawierały natomiast adnotacji o uszkodzeniu tych pojazdów. Organ wyjaśnił również, że nie jest rzeczą organu celnego sprawdzanie stanu technicznego przewożonych pojazdów.

WSA w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę V. Y. na powyższą decyzję.

Zdaniem Sądu I instancji, organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1265 ze zm., dalej u.t.d.) oraz art. 6 umowy o międzynarodowych przewozach drogowych. Według Sądu, nałożenie na skarżącą kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie w wysokości 10.000 złotych jest zgodne z art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz pkt 3.1 załącznika nr 3 do tej ustawy w związku z art. 92a ust. 6 u.t.d.

WSA w Lublinie za prawidłowe uznał stanowisko organu, że w sprawie nie zostało wykazane, że oba samochody przewożone z Belgii na Ukrainę przez Polskę były pojazdami uszkodzonymi. Nie wynika to z żadnych dokumentów, którymi dysponował kierowca w czasie wykonywania przewozu. Sąd I instancji wskazał, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, że wykonuje przewóz pojazdu uszkodzonego. Nie jest natomiast rzeczą organu, dokonującego kontroli, ustalanie stanu technicznego przewożonych pojazdów. Zdaniem Sądu, prawidłowo organ ocenił, że przedstawione przez skarżącą dokumenty mające świadczyć o złym stanie technicznym samochodów nie są wystarczające do uznania, że samochody były uszkodzone w rozumieniu art. 7 ust. 1 lit. f/ umowy. Oba dokumenty, które sporządzone zostały już po dacie kontroli, nie mogą stanowić dowodu, że pojazdy były uszkodzone na etapie wykonywania przewozu. Według Sądu I instancji, nie wystarczy podniesienie zarzutu dopiero na etapie postępowania w sprawie kary pieniężnej za naruszenie warunków w międzynarodowym transporcie drogowym. Przewoźnik wykonujący przewóz powinien dysponować w czasie przewozu dokumentami, z których wynikać musi w sposób niebudzący wątpliwości, że przewożony ładunek to pojazdy uszkodzone.

Sąd I instancji stwierdził, że organ uwzględnił w toku postępowania wszystkie przedstawione przez stronę dowody, łącznie z dokumentem dotyczącym stanu technicznego przewożonych samochodów, dołączonym po kontroli i poddał je ocenie zgodnie z art. 80 k.p.a. W ocenie WSA w Lublinie, organ nie naruszył przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. dotyczących obowiązku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, ani też art. 68 § 1 k.p.a., dotyczącego sporządzenia protokołu.

Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia złożyła V. V. Y. Wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Lublinie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego:

1) przez błędną wykładnię art. 30 ust. 1 i 3 pkt 9 i art. 32 ust. 1 pkt 5, 6, 7 i 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1404, dalej: u.s.c.) w związku z naruszeniem przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a., art. 77 § 1 i 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że obowiązek wykazania, że wykonywany międzynarodowy przewóz drogowy jest zwolniony z zezwolenia ciąży na stronie skarżącej, a tym samym naruszenie prawa materialnego poprzez błędną, zawężającą wykładnię przepisów regulujących obowiązek organów celnych do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego;

2) błędną wykładnię art. 28 ust. 1 u.t.d. w związku z art. 7 ust. 1 lit. f/ umowy o międzynarodowych przewozach drogowych oraz art. 92a ust. 1 i 3 u.t.d. poprzez błędne przyjęcie, że na skarżącej spoczywał obowiązek legitymowania się zezwoleniem na wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego; poprzez błędną ocenę, iż przedmiotowy przewóz należy zakwalifikować, jako przewóz pojazdów nieuszkodzonych.

Argumentację na poparcie postawionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów, przedstawiono w jej uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IC, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego, co oznacza, że podstawą jej rozpoznania jest stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu I instancji znajduje oparcie w obowiązującym prawie, a zarzuty skargi kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy wskazać, że na podstawie art. 28 ust.1 u.t.d. wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny podmiot wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Powyższy przepis statuuje zatem zasadę (obowiązek posiadania przedmiotowego zezwolenia) oraz wyjątek od niej (odmienne postanowienia w tej kwestii zawarte w umowach międzynarodowych). Z kolei sankcja za naruszenie dyspozycji art. 28 u.t.d. (tj. za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia) została określona w załączniku do ustawy o transporcie drogowym pod lp. 3.1. załącznika nr 3 do u.t.d. w postaci kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Nie ulega przy tym wątpliwości, że zezwolenie, o którym mowa w powyższym przepisie art. 28 u.t.d., powinno zapewnić realizację umowy międzynarodowej, w tym przypadku umowy zawartej między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych sporządzonej w Warszawie dnia 18 maja 1992 r. Stosownie do postanowień art. 6 tej umowy, przewozy ładunków między obu państwami lub w tranzycie przez ich terytoria z wyjątkiem przewozów określonych w art. 7, wykonywane są pojazdami samochodowymi na podstawie zezwoleń wydawanych przez właściwe organy Umawiających się Stron. Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że powołany przepis określa generalną zasadę wykonywania przewozów ładunków między Umawiającymi się Stronami, tj. na podstawie uprzednio wydanego zezwolenia. Wyjątki od wymogu posiadania zezwolenia zostały określone w art. 7 umowy o międzynarodowych przewozach drogowych. Jest poza sporem, że w przedmiotowej sprawie nie miały zastosowania zwolnienia, o których mowa w ust. 1 lit. a/-e/ tego przepisu. Kwestią sporną było natomiast, czy przewóz wykonywany przez skarżącą kasacyjnie V. Y. można zakwalifikować, jako przewóz pojazdów uszkodzonych, o których mowa w art. 7 ust.1 lit. f/ przedmiotowej umowy, a więc jako przewóz, na który nie jest wymagane zezwolenie.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że strona, która chce skorzystać z wyjątku, o którym mowa w art. 7 umowy o międzynarodowych przewozach drogowych, powinna wykazać okoliczności wymienione w tym uregulowaniu (w rozpatrywanym przypadku, że wykonuje przewóz pojazdu uszkodzonego). Zarówno bowiem z art. 28 u.t.d., jak i z art. 6 umowy o międzynarodowych przewozach drogowych wynika, że zasadą jest wymóg legitymowania się stosownym zezwoleniem na przewóz ładunków. Zezwolenie to, o czym będzie mowa dalej, musi być okazane organom kontrolującym już na granicy RP. Zatem strona chcąc się uwolnić od wymierzenia kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia powinna wykazać, że w chwili kontroli nie musiała się takim zezwoleniem legitymować. Nie oznacza to oczywiście, że organ administracyjny może zrezygnować z dążenia do osiągnięcia celu zasady prawdy obiektywnej. Organy nie są zwolnione z własnej oceny przedłożonego przez stronę materiału (wskazywanych okoliczności) pod kątem jego spójności, wiarygodności i zgodności z pozostałymi dowodami. W przypadku zatem stwierdzenia niespójności czy wątpliwości, co do wiarygodności przedłożonego przez stronę dowodu, organ zobowiązany jest do weryfikacji włączonych do postępowania dowodów i wyjaśnienia wszelkich wątpliwości. Należy też zauważyć, że zgodnie z art. 12 umowy o międzynarodowych przewozach drogowych zatytułowanym "Kontrola", zezwolenia i inne dokumenty wymagane stosownie do postanowień niniejszej umowy oraz prawa wewnętrznego powinny znajdować się w pojeździe i być okazywane na każde żądanie organów kontrolnych. Przepis ten koreluje z art. 87 ust.1 i ust.3 lit. a/ u.t.d., zgodnie z którym podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obwiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli dokumenty wymienione w ust. 1 art. 87 u.t.d., a ponadto wykonując przewóz drogowy rzeczy - dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także odpowiednie zezwolenie wymagane w międzynarodowym transporcie drogowym. Uregulowanie to nie stoi w sprzeczności także z art. 28a. 1 u.t.d., w myśl którego zagraniczny podmiot wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany wypełnić blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1, najpóźniej przed wjazdem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu samochodowego, którym przewóz ten jest wykonywany. W przypadku niewypełnienia lub nieprawidłowego wypełnienia blankietu zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1, przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia (ust. 2 ww. przepisu). Kierujący pojazdem samochodowym wykonującym międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany posiadać w pojeździe i okazywać na żądanie uprawnionych osób blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1. W przypadku nieokazania podczas kontroli tego dokumentu, międzynarodowy przewóz drogowy uznaje się za wykonywany bez zezwolenia (ust 3 ww. art. 28 u.t.d). Skoro zatem zagraniczny podmiot wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany wypełnić blankiet zezwolenia jeszcze przed wjazdem na terytorium RP, to również na ten moment (najpóźniej przed wjazdem na terytorium RP) musi wykazać, że jest zwolniony od wymogu posiadania przedmiotowego zezwolenia. Nie ma sporu, co do tego, że w postanowieniach wzmiankowanej umowy o międzynarodowych przewozach drogowych nie ma legalnej definicji pojazdów uszkodzonych. Tym niemniej na gruncie rozpatrywanej sprawy nie mają znaczenia rozważania odnośnie do definicji "uszkodzony pojazd". Należy bowiem przypomnieć, że nie podważano w skardze kasacyjnej poczynionych przez organ ustaleń, zaakceptowanych przez Sąd I instancji, że w przedłożonych w procedurze tranzytowej zgłoszeniach MRN dotyczących przewożonych pojazdów brak jest zapisu, że ww. pojazdy były uszkodzone oraz że w przedstawionych przez stronę dokumentach mających świadczyć o złym stanie technicznym przewożonych aut nie zawarto jednoznacznej oceny, że ww. pojazdy są uszkodzone. Sąd I instancji stwierdził ponadto, że dokumenty o naprawie aut zostały sporządzone już po dacie kontroli, a więc nie mogą stanowić dowodu w sprawie. W świetle tego, co już powiedziano, pogląd ten należy podzielić. Przedmiotowy dokument o naprawie określonych defektów przewożonych pojazdów dotyczy stanu technicznego tych samochodów na dzień wykonywanych napraw (już po kontroli) i nie wynika z niego, że uszkodzenia te były aktualne na moment kontroli przeprowadzonej na granicy RP w dniu 2 czerwca 2012 r. Podsumowując należy stwierdzić, że zarzut błędnej wykładni przepisów wskazanych w petitum skargi kasacyjnej należy uznać za nieuzasadniony.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 209 w związku z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b/ w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 490).