Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 451/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1 i 2
journal: Dz.U. 2024 poz 1267
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
article: art.134, art.151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art.7, art.77 par.1, art.80, art.107 par.3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art.59 ust.1 pkt 2, art.62a ust.1, art.63 ust.1,art.71, art.74 ust.3, art.79 ust.1, art.84 ust.1, ust.1a i ust.2, art.85 ust.1 i ust.2 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1094
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  oceny oddziaływania na środowisko (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2024 r. sprawy ze skargi Gminy D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 27 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 – k.p.a) oraz art. 84 ust. 1 - 2 i art. 85 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenie oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2023 r. poz. 1094 – u.o.i.ś.), po rozpatrzeniu odwołania S. G. oraz Gminy D. od wydanej z upoważnienia Prezydenta O. przez Dyrektora Wydziału Środowiska (organ pierwszej instancji) decyzji z dnia 22 stycznia 2024 r. o stwierdzeniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na budowie i montażu paneli fotowoltaicznych (elektrowni słonecznej) o łącznej mocy elektrycznej do 20 MW (zabudowa wolnostojąca, panele montowane na stelażach konstrukcji stalowej o wysokości do 4 m ponad średni poziom terenu) wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną - obręb (...) Olsztyn dz. nr ew. (...),(...) rozstrzygnęło - utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy w całości.

Zakwestionowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych sprawy:

W dniu 11 września 2023 r. do Urzędu Miasta O. wpłynął wniosek (...) Sp. z o.o. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie i montażu paneli fotowoltaicznych (elektrowni słonecznej) o łącznej mocy elektrycznej do 20 MW (zabudowa wolnostojąca, panele montowane na stelażach konstrukcji stalowej o wysokości do 4 m ponad średni poziom terenu) wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną - obręb (...) O. dz. nr ew. (...),(...). Do wniosku załączono m.in. kartę informacyjną przedsięwzięcia.

Pismem z 22 września 2023 r. organ zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w (...), do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w (...) oraz do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarządu Zlewni w (...) z prośbą o wyrażenie opinii co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowiska przedsięwzięcia objętego wnioskiem (...) Sp. z o.o. (inwestor).

Pismem z dnia 26 września 2023 r. (obwieszczenie z dnia 26 września 2023 r.) organ pierwszej instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania z wniosku (...) Sp. z o.o. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia, o uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a. oraz o wystąpieniu do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w (...), do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w (...) oraz do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarządu Zlewni w (...) z prośbą o wyrażenie opinii co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowiska przedsięwzięcia objętego wnioskiem inwestora

Pismem z dnia 4 grudnia 2023 r. (obwieszczenie z dnia 4 grudnia 2023 r.) organ pierwszej instancji powiadomił strony o wydaniu opinii przez organy współdziałające oraz o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych w toku postępowania dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Decyzją z dnia 22 stycznia 2024 r. organ pierwszej instancji stwierdził brak konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na budowie i montażu paneli fotowoltaicznych (elektrowni słonecznej) o łącznej mocy elektrycznej do 20 MW (zabudowa wolnostojąca, panele montowane na stelażach konstrukcji stalowej o wysokości do 4 m ponad średni poziom terenu) wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną - obręb (...) O. dz. nr ew. (...),(...). Organ pierwszej instancji wskazał również warunki korzystania ze środowiska zarówno na etapie realizacji jak i eksploatacji planowanego przedsięwzięcia ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych. Prezydent opisał założenia projektowanej inwestycji, możliwe negatywne odziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz planowane działania minimalizujące. Wskazał na konieczność przestrzegania przepisów dotyczących ochrony środowiska oraz na konieczność uzyskania zezwolenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na wszelkie odstępstwa od zakazów obowiązujących w stosunku do roślin, zwierząt oraz grzybów objętych ochroną gatunkową. Organ pierwszej instancji podkreślił, że stwierdzając brak potrzeby oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko uwzględnił uwarunkowania określone w art. 63 ust. 1 u.o.i.ś. oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym opinie organów współdziałających. Stwierdził, że przy uwzględnieniu warunków przewidzianych decyzją przedsięwzięcie będzie zgodne z wymaganiami przepisów o ochronie środowiska. Załącznikiem do przedmiotowej decyzji jest charakterystyka przedsięwzięcia.

Obwieszczeniem z dnia 24 stycznia 2024 r. organ zawiadomił strony o wydaniu przedmiotowej decyzji.

Odwołanie od wymienionej wyżej decyzji wnieśli S. G. i Gmina D. S. G. podniósł, że farma będzie zlokalizowana w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowań mieszkalnych miejscowości R., a najbliższa farma fotowoltaiczna, dla której wydano decyzje administracyjne ma powstać na działce nr (...), w obrębie R., gmina D., czego nie uwzględniono przy wydaniu decyzji. Stwierdził, że choć brak jest przepisów przewidujących odległość farmy od zabudowań mieszkalnych, to tradycyjnie przyjmuje się, że powinno to być 100 metrów. Zaznaczył, że istnieją badania, z których wynika, że powinna to być odległość co najmniej 300 metrów, z innych, że 1000 metrów, a w wielu krajach UE odległość ta wynosi 500 metrów. Podniósł, że inwestycja położona jest na terenach zakola rzeki Łyny, na Obszarze Chronionego Krajobrazu Doliny (...) i będzie miała negatywny wpływ na krajobraz. Wyjaśnił, że planowane kontenery i inne budynki będą zajmować powierzchnię ok 3800 m2 i mieć 4 metry wysokości. Podał, że na terenie przeznaczonym pod inwestycję widział stado jeleni. Wskazał również, że do terenu przewidzianego pod inwestycję prowadzi nieutwardzona droga gruntowa, z kolei droga do D. ma ograniczenie do 3,5 tony i w okresie intensywnych opadów jest nieprzejezdna, a ponadto dziurawa.

Gmina D. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie z urzędu wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i jego dowolną ocenę,

art. 71 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 84 u.o.i.ś. poprzez stwierdzenie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

W uzasadnieniu wskazano, że nieprawdą jest jakoby najbliższa zabudowa mieszkaniowa znajdowała się w odległości ponad 100 metrów od terenu planowanej inwestycji. Pominięto zabudowę mieszkaniową w miejscowości R., gmina D. Do odwołania załączono mapę przedstawiającą istniejącą zabudowę znajdującą się w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji w stosunku do planowanego przedsięwzięcia. Zarzucono również, że organ pierwszej instancji nie uwzględnił możliwego skumulowanego oddziaływania zamierzonej inwestycji z innymi planowanymi na działce nr (...) farmami fotowoltaicznymi. Wyjaśniono, że na teren działki nr (...) obręb R., gmina D. wydano 4 decyzje środowiskowe dla przedsięwzięć polegających na budowie instalacji fotowoltaicznej o mocy od 1 do 2 MW, 4 decyzje o warunkach zabudowy oraz 2 pozwolenia na budowę. Podniesiono również, że realizacja przedsięwzięcia takiego jak planowane nie powinna następować bez wiedzy i zgody lokalnej społeczności oraz, że należy rozważyć inne warianty przedsięwzięcia, a zwłaszcza odsunięcie instalacji od zabudowy mieszkaniowej.

W uzasadnieniu własnego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że złożony w dniu 11 września 2023 r. wniosek o wydanie decyzji zawierał wymagane załączniki, w tym kartę informacyjną przedsięwzięcia spełniającą wymogi, o których mowa w art. 62a ust. 1 u.o.i.ś., poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz przewidywany obszar, o którym mowa w ust. 3a zdanie drugie; mapę, w postaci papierowej oraz elektronicznej, w skali zapewniającej czytelność przedstawionych danych z zaznaczonym przewidywanym terenem, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz z zaznaczonym przewidywanym obszarem, o którym mowa w ust. 3a zdanie drugie, wraz z wyznaczoną odległością, o której mowa w ust. 3a pkt 1. Organ zapewnił stronom, których liczba przekracza 10 prawo czynnego udziału w postępowaniu (obwieszczenie z dnia 26 września 2023 r. o wszczęciu postępowania, obwieszczenie z dnia 4 grudnia 2023 r. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, obwieszczenie z dnia 24 stycznia 2024 r. o wydaniu decyzji). Podniesiono, że w przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko obowiązek przeprowadzenia oceny na środowisko stwierdza - w drodze postanowienia - organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, po uprzednim zasięgnięciu opinii organów wskazanych w art. 64 ust. 1 u.o.i.ś. W realiach niniejszej sprawy organ uzyskał opinię trzech organów współdziałających, tj. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w (...), Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w (...) oraz Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w (...). Każdy z wymienionych organów wyraził opinię, że dla planowanego przedsięwzięcia nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, przy czym stanowisko swoje należycie uzasadnił. Stwierdzono, że decyzja o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko wydawana jest wówczas, gdy już na samym początku realizacji przedsięwzięcia wszystkie jego skutki środowiskowe są dobrze znane i nie budzą wątpliwości. Wydając taką decyzję organ pierwszej instancji uznał zatem, że informacje zawarte w karcie informacyjnej przedsięwzięcia są wystarczające, aby przewidzieć wszystkie środowiskowe skutki realizacji przedsięwzięcia. Organ przesądził jednocześnie, że planowane przedsięwzięcie nie będzie ponadnormatywnie oddziaływać na środowisko, zgodnie z treścią art. 79 ust. 1 u.o.i.ś. w wypadku, gdy w ramach prowadzonego postępowania nie była przeprowadzana ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, organ nie ma obowiązku zapewnienia udziału społeczeństwa w toczącym się postępowaniu. Łączny czas prac związanych z realizacją przedsięwzięcia nie przekroczy 26 tygodni, przy czym prace te będą miały głównie charakter montażowy. W fazie realizacji przedsięwzięcia nastąpi okresowy wzrost emisji spalin i pyłów oraz poziomu hałasu spowodowanego pracą sprzętu budowlanego oraz ruchem pojazdów. W celu zminimalizowania ww. odziaływań prace prowadzone będą w godz. 06:00-22:00. W trakcie postoju lub załadunku maszyny i urządzenia będą wyłączane. Przewiduje się, że zasięg uciążliwości w fazie realizacji przedsięwzięcia ograniczy się do najbliższego otoczenia, zaś emisja spalin będzie miała charakter krótkoterminowy i ustanie wraz z zakończeniem prac budowlanych. Mieszkańcy sąsiednich terenów mogą odczuwać uciążliwości akustyczne związane z pracami budowlanymi, jednakże będą one miały charakter krótkotrwały i przejściowy. Powstające w toku realizacji przedsięwzięcia odpady komunalne i budowlane będą składowane w miejscach do tego przeznaczonych, a następnie przekazywane do zagospodarowania uprawnionym podmiotom. Powstające ścieki socjalno-bytowe będą gromadzone w bezodpływowych toaletach przenośnych, na bieżąco wymienianych przez uprawniony do tego podmiot, posiadający wymagane zezwolenia. Funkcjonowanie przedsięwzięcia nie będzie wiązać się z emisją gazów. Eksploatacja planowanego przedsięwzięcia nie będzie powodowała ponadnormatywnej emisji hałasu. Planowane przedsięwzięcie nie wpłynie negatywnie na klimat.

Kolegium wskazało, że teren planowanej inwestycji jest aktualnie użytkowany rolniczo - uprawa zbóż i zielonki. Z terenu przedsięwzięcia wyłączono obszary objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Ponadto teren planowanej inwestycji zlokalizowany zostanie w odległości ponad 100 m od rzeki L. Obiekty budowalne zlokalizowane zostaną również poza pasem szerokości 100 m od naturalnych zbiorników wodnych, występujących na działkach nr (...),(...),(...) obręb (...) O. Przedsięwzięcie nie będzie również realizowane na nieużytkach oraz obszarach podmokłych lub innych o zbliżonym charakterze. Nie przewiduje się także usuwania drzew oraz krzewów. Na działkach nr (...) i (...), obręb (...) O., znajdują się tereny leśne, których kontur wychodzi poza linie użytku wyznaczonego w ewidencji. Elektrownię fotowoltaiczną zlokalizowano poza faktycznym zasięgiem występowania terenów leśnych, jednocześnie wprowadzając 3 metrowy pas wolnej przestrzeni pomiędzy projektowanym ogrodzeniem, a ścianą lasu. Wobec powyższego stwierdzić należy, że planowane przedsięwzięcie nie będzie naruszać zakazów obowiązujących na Obszarze Chronionego Krajobrazu Doliny (...). Najbliższy rezerwat R. znajduje się w odległości ok. 2,43 km. Natomiast najbliższy obszar Natura 2000 zlokalizowany jest w odległości ok. 5,43 km i jest to obszar (...). Z uwagi na odległość, rodzaj, skalę i zasięg oddziaływania przedmiotowej inwestycji nie przewiduje się negatywnego wpływu na cele i przedmiot ochrony obszarów Natura 2000 oraz na ich integralność. Z uwagi na zakres oddziaływań planowanej inwestycji oraz istniejący sposób zagospodarowania terenów sąsiednich nie przewiduje się możliwości kumulowania oddziaływań (w bezpośrednim sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia brak jest innych elektrowni fotowoltaicznych), nie zachodzi ryzyko wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Ponadto z uwagi na rodzaj i skalę przedsięwzięcia, oddziaływania będą miały zasięg lokalny (bez ryzyka transgranicznych oddziaływań).

Odnośnie treści złożonych odwołań organ wskazał, że odległość planowanej elektrowni od najbliższych zabudowań mieszkalnych jest mniejsza niż wskazano w karcie informacyjnej przedsięwzięcia i kontrolowanej decyzji i wynosi - w stosunku do zabudowań położonych w gminie D. na wschód od planowej inwestycji - ok. 88,5 metra. Okoliczność ta nie ma jednak istotnego wpływu na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie. Charakter i skala przedsięwzięcia, a także rodzaj jego oddziaływań powoduje, że nie dojdzie do przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu oraz poła elektromagnetyczne w odległości ok. 88 metrów do planowanej inwestycji. Już na granicy terenu planowanego przedsięwzięcia poziom hałasu nie przekroczy dopuszczalnej normy hałasu wynoszącej 50dB dla pory dnia. Należy przy tym zaznaczyć, że instalacja fotowoltaiczna będzie pracować tylko w porze dziennej, dlatego wyklucza się jakiekolwiek oddziaływanie akustyczne na tereny sąsiadujące z planowaną inwestycją w porze nocnej. Co więcej wskutek eksploatacji farmy nie dojdzie do przekroczeń dopuszczalnych poziomów pola magnetycznego i elektrycznego na terenach chronionych związanych ze stałym pobytem ludzi. Ponadto, w aktualnie obowiązującym porządku prawnym brak jest przepisów przewidujących odległość farmy od zabudowań mieszkalnych. Nie ma również podstaw do wstrzymania wydania decyzji (czy też zawieszenia postępowania) do czasu wejścia w życie nowych regulacji odnoszących się do budowy farm fotowoltaicznych oraz uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przewidującego lokalizację elektrowni fotowoltaicznej. W kwestii nieuwzględnienia możliwego skumulowanego oddziaływania zamierzonej inwestycji z innymi planowanymi na działce nr (...) obręb R. farmami fotowoltaicznymi Kolegium wskazało, że z akt sprawy nie wynika, aby na działce nr (...) obręb R. były realizowane lub zostały już zrealizowane przedsięwzięcia polegające na budowie instalacji fotowoltaicznej. Z treści odwołania Gminy D. wynika wprost, że przedsięwzięcia te są dopiero na etapie planowania, a nie realizacji. Niezależnie od powyższego stwierdzono, że z uwagi na odległość planowanej inwestycji od działki nr (...) obręb R. wynoszącej ok. 261 metrów, brak przekroczeń dopuszczalnych norm poza terenem zamierzonego przedsięwzięcia oraz moce planowanych na działce nr (...) obręb R. elektrowni fotowoltaicznych (od 1 do 2 MW), nie dojdzie do ewentualnego skumulowania oddziaływań tych elektrowni z planowanym przedsięwzięciem. Dodano, że decyzja odmowna nie może wynikać ze sprzeciwu lokalnej społeczności ani z obawy o możliwą utratę wartości położonych w sąsiedztwie planowanej inwestycji nieruchomości.

Skargę na powyższą decyzję Kolegium wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Gminy D. (skarżąca) żądając jej uchylenia w całości. Rozstrzygnięciu Kolegium zarzucono naruszenie:

- art. 71 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 84 u.o.i.ś. poprzez stwierdzenie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, naruszenie art. 79 ust. 1 tej ustawy poprzez brak zapewnienia realnego udziału społeczeństwa w przedmiotowym postępowaniu.

- art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie z urzędu wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i jego dowolną ocenę.

W uzasadnieniu skargi przytoczono argumentacje zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Dodano, że postanowienia organów współdziałających w procesie orzekania o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko nie mają charakteru wiążącego dla organu właściwego do orzekania o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W związku z czym to ten organ będzie w sposób ostateczny przesądzał o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięć, dla których ma ona charakter fakultatywny. Ponadto, chronologia wydanych decyzji, zwłaszcza pozwoleń na budowę na farmę fotowoltaiczną na działce nr (...) w obrębie R., gm. D. świadczą o zaawansowanym procesie budowlanym, który nie powinien budzić wątpliwości co do realizacji inwestycji o zbliżonym charakterze i kumulacji oddziaływań. Biorąc pod uwagę odległość od istniejących zabudowań, charakter i skalę przewidywanych oddziaływań z terenu wnioskowanego przedsięwzięcia nie przewidziano kumulacji oddziaływań na środowisko oraz na istniejącą zabudowę, w tym ludzi. Opisane wyżej uchybienia naruszają przepisy art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i jego dowolną ocenę.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z 8 lipca 2024 r. inwestor wyjaśnił, że posiada tytuł prawny (umowa dzierżawy) do wszystkich zabudowań mieszkalnych i gospodarczych znajdujących się w najbliższej odległości od planowanej inwestycji. Natomiast właściciel tych nieruchomości, jako strona postępowania, jest bezpośrednio zainteresowany w realizacji inwestycji i zaakceptował taką, a nie inną lokalizację przedmiotowego przedsięwzięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2024 r. poz. 935 - p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone, w tych ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami, uzasadniającymi jej wzruszenie.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest Kolegium utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w której organ ten stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia wskazanego we wniosku inwestora.

Postępowanie w sprawie prowadzone było na podstawie regulacji ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Zgodnie z tą ustawą (art. 71), decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, a jej uzyskanie wymagane jest dla planowanych dwóch rodzajów przedsięwzięć tj. mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Wydanie kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia o środowiskowych uwarunkowaniach wynika z faktu zaliczenia planowanego przez inwestora przedsięwzięcia do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Według § 3 ust. 1 pkt 54 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839) do tego typu przedsięwzięć prawodawca nakazuje kwalifikować zabudowę przemysłową, w tym zabudowę systemami fotowoltaicznymi wraz z towarzyszącą infrastrukturą o powierzchni zabudowy nie mniejszej niż 0,5 ha na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5, 8 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, lub w otulinach form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy, b) 1 ha na obszarach innych niż wymienione w lit. a.

Dla niniejszej sprawy istotne znaczenie odgrywa art. 84 u.o.i.ś. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu w przypadku, gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zgodnie zaś z ust. 1a w decyzji, o której mowa w ust. 1, właściwy organ może określić warunki lub wymagania, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b lub c, lub nałożyć obowiązek wykonania działań, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b lub c. Jak natomiast stanowi ust. 2 tego przepisu charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Należy także dodać, że art. 85 ust. 1 u.i.ś.o., stanowi, iż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga uzasadnienia. Jak przy tym stanowi ust. 2 pkt. 2 tego przepisu uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów k.p.a. powinno zawierać, w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1 u.o.i.ś., uwzględnionych przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1 u.o.i.ś. umożliwiają dokonanie oceny, co do prawidłowości rozstrzygnięcia w przedmiocie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko.

Analiza niniejszej sprawy doprowadziła Sąd do konkluzji o prawidłowości wydanych w niej rozstrzygnięć. Przedsięwzięcie, polegać będzie na budowie i montażu paneli fotowoltaicznych (elektrowni słonecznej) o łącznej mocy elektrycznej do 20 MW (zabudowa wolnostojąca, panele montowane na stelażach konstrukcji stalowej o wysokości do 4 m ponad średni poziom terenu) wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, a zatem o czym była mowa wcześniej z przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

W takiej zaś sytuacji, w myśl art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.i.ś., ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadzana jest, jeżeli obowiązek jej przeprowadzenia został stwierdzony postanowieniem na podstawie art. 63 ust. 1. Jeśli zaś nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wówczas w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przy czym, decyzja taka wydawana jest po uzyskaniu opinii, o których mowa w art. 64 ust. 1 i 1a (art. 84 ust. 1 u.o.i.ś). W niniejszej sprawie opinie takie zostały sporządzone, a to przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w (...) oraz Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w (...). Każdy z wymienionych organów wyraził opinię, że dla planowanego przedsięwzięcia nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, przy czym stanowisko swoje należycie uzasadnił. Natomiast Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w (...) wydał 23 listopada 2023 r. postanowienie, w którym wyraził opinię, że dla projektowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie i montażu paneli fotowoltaicznych (elektrowni słonecznej) o łącznej mocy elektrycznej do 20 MW (zabudowa wolnostojąca, panele montowane na stelażach konstrukcji stalowej o wysokości do 4 m ponad średni poziom terenu) wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że są to wyspecjalizowane organy, które posiadają fachową wiedzę w zakresie, który podlega ich badaniu, co oczywiście nie neguje obowiązku dokonania oceny przez rozpoznające sprawę o środowiskowe uwarunkowania organy poprawności tego rodzaju dowodów. Ocena ta sprowadza się jednak do analizy co do kompletności podjętych zagadnień oraz spójności i logiczności. Podkreślić przy tym trzeba, że wprawdzie opinia, o której mowa w art. 64 ust. 1 u.o.i.ś. jest najsłabszą formą współdziałania pomiędzy organami administracji publicznej i nie ma charakteru wiążącego dla organu wydającego postanowienie w przedmiocie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, to jednak z woli ustawodawcy stanowi obligatoryjny element procedury zmierzającej do stwierdzenia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na środowisko i stanowisko wskazanych w tym przepisie wyspecjalizowanych organów współdziałających nie może zostać pominięte (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 2 stycznia 2020 r., II SA/Gd 698/19; por. także wyrok NSA z 8 marca 2016 r., II OSK 1744/14, CBOSA). Zdaniem Sądu sporządzone w sprawie opinie zasadnie zostały uznane za mogące stanowić podstawę rozstrzygania. Organy dokonały szczegółowej analizy charakteru inwestycji, jej lokalizacji i ewentualnego wpływu na środowisko naturalne, dochodząc w ocenie Sądu do słusznego wniosku o braku potrzeby sporządzania raportu oddziaływania na środowisko.

Przechodząc dalej, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dotyczy określenia wpływu planowanych przedsięwzięć inwestycyjnych na środowisko naturalne. Każda inwestycja wpływ taki wywiera, z tym, że to ustawodawca zdecydował jaki zakres oddziaływania i na jakie elementy środowiska jest weryfikowany. Bada się więc m.in. powiązania planowanego przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowanie się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, a znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia oraz w obszarze oddziaływania. Biorąc to pod uwagę należało uznać za nieuzasadniony zarzut skargi dotyczący wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Jak stanowi art. 85 ust. 1 u.o.i.ś., decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga uzasadnienia. Z tym, że w świetle art. 85 ust. 2 pkt 2 u.i.ś., uzasadnienie to powinno spełniać nie tylko wymagania stawiane przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ale także informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1 u.o.i.ś., uwzględnionych przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W tym ostatnim przepisie mowa jest m.in. o rodzaju i charakterystyce przedsięwzięcia, z uwzględnieniem jego skali i wielkości zajmowanego terenu oraz ich wzajemnych proporcji, a także istotnych rozwiązaniach charakteryzujących przedsięwzięcie oraz o powiązaniu z innymi przedsięwzięciami, w szczególności o kumulowaniu się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem.

Odnosząc się zatem do zarzutu skargi podnoszącego, że nie uwzględniono możliwego skumulowanego oddziaływania zamierzonej inwestycji z innymi planowanymi na działce nr (...) obręb R. farmami fotowoltaicznymi, należy stwierdzić (na podstawie materiału aktowego sprawy), że na działce nr (...) obręb R. nie są realizowane lub zostały już zrealizowane przedsięwzięcia polegające na budowie instalacji fotowoltaicznej. Z treści odwołania Gminy D. wynika wprost, że przedsięwzięcia te są dopiero na etapie planowania, a nie realizacji. Okoliczność uzyskania przez inwestorów decyzji środowiskowych, warunków zabudowy czy też pozwoleń na budowę nie oznacza automatycznie, że na działce nr (...), na podstawie rzeczonych decyzji, zostaną zrealizowane te wszystkie inwestycje. Jednocześnie uzyskanie przez inwestora decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie oznacza jeszcze zgody na jej realizację. W toku procedury o ustalenie warunków zabudowy dochodzi bowiem do ważenia interesów: publicznego oraz prywatnego. W toku zaś postępowania o uzyskanie pozwolenia na budowę analizowane są zaś kwestie techniczno-budowlane planowanej inwestycji (por. wyroki WSA w Krakowie z 5 kwietnia 2019 r., II SA/Kr 1632/18; WSA w Poznaniu z 5 lutego 2020 r., IV SA/Po 799/19, CBOSA). Ponadto Sąd akceptuje argumentację organu, że z uwagi na odległość planowanej inwestycji od działki nr (...) obręb R. wynoszącej ok. 261 metrów, brak przekroczeń dopuszczalnych norm poza terenem zamierzonego przedsięwzięcia oraz moce planowanych na działce nr (...) obręb R. elektrowni fotowoltaicznych (od 1 do 2 MW), nie dojdzie do ewentualnego skumulowania oddziaływań tych elektrowni z planowanym przedsięwzięciem.

Odnosząc się do zarzutu wskazującego na naruszenie art. 79 ust. 1 u.o.i.ś. poprzez brak zapewnienia realnego udziału społeczeństwa w przedmiotowym postępowaniu należy wyjaśnić, że w decyzji organu pierwszej instancji wskazano, że decyzję otrzymuje inwestor, a pozostałe strony postępowania zgodnie z art. 49 k.p.a. Zgodnie z art. 74 ust. 3 u.o.i.ś. (w brzmieniu obowiązującym od 24 września 2019 r.) jeżeli liczba stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub innego postępowania dotyczącego tej decyzji przekracza 10, stosuje się art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zasadnie zatem organy zastosowały w sprawie art. 49 k.p.a. "doręczając" decyzję skarżącej w drodze obwieszczenia, dochowały zatem procedury. Brak bezpośredniego (tj. za pośrednictwem poczty) doręczenia stronom zawiadomienia o wszczęciu postępowania, o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym czy doręczenia decyzji o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla inwestycji, wobec prawnie dopuszczonej możliwości zastosowania zawiadomienia w trybie obwieszczenia nie może świadczyć o pozbawieniu stron możliwości udziału w postępowaniu (por. wyrok WSA w Gdańsku z 8 czerwca 2022 r., II SA/Gd 43/22, CBOSA). Dodatkowo, jak wynika z akt sprawy, skarżąca aktywnie uczestniczyła w postępowaniu. Organy, a w szczególności organ pierwszej instancji, zwracały się bowiem do skarżącej o udostępnienie na stronie BIP Urzędu Gminy D. i na tablicy ogłoszeń informacji o wszczęciu postępowania, stanowiskach organów współdziałających czy też podjętych w sprawie rozstrzygnięciach.

Rolą organu administracji publicznej prowadzącego konkretne postępowanie administracyjne jest podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Takie prawidłowe ustalenia możliwe są poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Przy czym, organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Dokonane w sprawie czynności, a także wynikające z nich ustalenia i ich ocena w aspekcie brzmienia istotnych w sprawie regulacji materialnoprawnych powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). W ocenie Sądu, zasadnie uznało Kolegium, że przeprowadzone w sprawie postępowanie było prawidłowe, tj. odpowiadające powyższym wymogom. Uzyskano w toku postępowania niezbędne opinie, które poddano następnie analizie wraz z analizą karty informacyjnej przedsięwzięcia. Wyraz powyższego organ pierwszej instancji dał w uzasadnieniu wydanej decyzji, w którym obszernie omówił planowane przedsięwzięcie. Powyższe doprowadziło go do konkluzji, że z uwagi na rodzaj, charakter i usytuowanie przedsięwzięcia oraz wskazane warunki jego realizacji, nie będzie ono w sposób znaczący oddziaływać na elementy przyrodnicze środowiska. W tym miejscu należy jeszcze podnieść, że karta informacyjna przedsięwzięcia stanowi specyficzny dowód. Podlega ona oczywiście ocenie jako dokument prywatny, jednak ze względu na to, że jest sporządzana przez podmiot, który winien dysponować specjalistyczną wiedzą, ma ona szczególną wartość dowodową, stanowiąc kompleksowe opracowanie dotyczące planowanego zamierzenia i jego skutków dla środowiska. Dlatego też podważenie jej ustaleń możliwe jest zasadniczo przez opracowanie sporządzone przez równie fachowy podmiot. Karta sporządzona w sprawie niniejszej zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 62a ust. 1 u.o.i.ś., a jej stwierdzenia w istotnym dla sprawy aspekcie nie zostały skutecznie zakwestionowane. W świetle art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.i.ś., przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko w odniesieniu do przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko ma fakultatywny charakter. O tym więc, czy taka konieczność zachodzi decyduje organ, z tym, że jego ocena nie może być oczywiście dowolna, a musi opierać się na jasnych przesłankach. Nie stwierdzając konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w sprawie niniejszej organ pierwszej instancji zbadał wpływ tego przedsięwzięcia na środowisko i uznając - w oparciu o kartę informacyjną przedsięwzięcia oraz opinie stosownych organów - że nie będzie ono znacząco oddziaływać na elementy przyrodnicze środowiska, rozstrzygnął w oparciu o art. 84 ust. 1 u.o.i.ś. Rozstrzygnięcie tego rodzaju wydawane jest wówczas, kiedy jeszcze przed przystąpieniem do realizacji danej inwestycji znane są dobrze jej skutki środowiskowe. Natomiast, kiedy inwestycja należy do takich, których wpływ na środowisko jest trudny do przewidzenia lub też na etapie prowadzenia postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia pojawiły się co do tego wątpliwości, to organ wydając pozytywną decyzję - kierując się zasadą przezorności - powinien nałożyć obowiązek ponownego przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (tak: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 24 marca 2022 r., II SA/Go 1014/21, CBOSA). Z powyższych względów Sąd doszedł do wniosku, że decyzje organów obydwu instancji są zgodne z prawem. Wydano je bowiem na podstawie wystarczającego materiału dowodowego, w tym wymaganych ustawą opinii właściwych organów, które to dowody poddano należytej analizie, a następnie prawidłowo zastosowano właściwe unormowania prawa materialnego.

Oddalenie skargi nastąpiło na podstawie art. 151 p.p.s.a.