Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 800/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 pkt 2, 4, 5, 6
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska sędzia WSA Przemysław Krzykowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zarzutów do postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga M.W. (dalej: "zobowiązany", "strona" lub "skarżący") dotyczy postanowienia Warmińsko-Mazurskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Olsztynie (dalej: "PWIS", "organ odwoławczy") utrzymującego w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. (dalej: "PPIS", "organ I instancji", "wierzyciel") z [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Z akt sprawy wynika, że PWIS prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego z 20 marca 2024 r. nr [...], obejmującego wykonanie ustawowego obowiązku polegającego na poddaniu dziecka B.W. (dalej: "dziecko") obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), odrze, różyczce – (dalej zbiorczo: "chorobom zakaźnym"). Odpis tytułu wykonawczego został doręczony w dniu 3 czerwca 2024 r.

W piśmie z 6 czerwca 2024 r. zobowiązany, powołując art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), zgłosił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, wskazując na:

1/ określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 924; dalej: "u.z.ch.z.") poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym;

2/ brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (z uwagi na brak numeru PESEL zobowiązanego);

3/ wygaśnięcie obowiązku w całości w związku z jego wykonaniem przed wszczęciem postępowania;

4/ brak wymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka z uwagi na brak kwalifikacji do obowiązkowych szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym;

5/ naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy, tj.:

a. niewłaściwie podana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkująca pominięciem art. 1 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

b. brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

Opisanym na wstępie postanowieniem z [...] PPIS, będący wierzycielem, oddalił zarzuty wniesione w niniejszej sprawie. Organ I instancji ocenił, że w tytule wykonawczym prawidłowo określono obowiązek podlegający wykonaniu, jak również podstawę prawną egzekwowanego obowiązku. Stwierdził, że bez znaczenia dla prowadzonego postępowania egzekucyjnego pozostaje pominięcie w upomnieniu numeru PESEL zobowiązanego. Podkreślił, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym dotyczy szczepień przypominających (nie zaś podstawowych, które opisuje skarżący), a ten obowiązek nie został wykonany. Dodał, że matka dziecka nie poddała dziecka szczepieniom pomimo wykluczenia przez lekarza przeciwskazań do ich wykonania. Zdaniem organu I instancji, zarzut sformułowany w pkt 5 nie może być rozpatrywany w niniejszym postępowaniu, gdyż odnosi się do kwestionowanego działania (zaniechania) organu egzekucyjnego nie zaś wierzyciela.

Po rozpatrzeniu zażalenia strony PWIS wydał zaskarżone postanowienie, w którym podkreślił, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika z mocy prawa. Ocenił, że w tytule wykonawczym wskazano w sposób wystarczający właściwe przepisy prawa, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 u.z.ch.z. oraz § 2 pkt 6,7,10 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. poz. 2077 ze zm.; dalej: "rozp. MZ"), z których wynika ten obowiązek. Natomiast powołane przez stronę przepisy art. 17 ust. 2 i 4 u.z.ch.z., stanowiące, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone badaniem lekarskim i wydaniem stosownego zaświadczenia, zdaniem PWIS nie są przepisami, z których bezpośrednio wynika egzekwowany obowiązek, a jedynie wskazują na sposób jego realizacji.

PWIS stwierdził także, że brak wskazania numeru PESEL zobowiązanego w treści upomnienia nie dyskwalifikuje tego dokumentu ani też jego znaczenia w postępowaniu egzekucyjnym. Organ odwoławczy wywiódł, że upomnienie stanowi wezwanie do dobrowolnego wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, przypomnienie o wykonaniu obowiązku i wezwanie do dobrowolnego jego wykonania. Uznał, że skoro zobowiązany nie kwestionuje faktu doręczenia upomnienia, a jego numer PESEL był znany wierzycielowi, gdyż został zamieszczony w tytule wykonawczym, to bezzasadny jest zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.

Ponadto organ odwoławczy podał, że schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży określa załącznik nr 1 do rozp.MZ, z którego wynika, że obowiązkowe szczepienia ochronne obejmują zarówno szczepienia podstawowe, jak i szczepienia przypominające. Wskazał, że dziecko zostało poddane obowiązkowym szczepieniom podstawowym przeciwko chorobom zakaźnym, natomiast nie zostało poddane obowiązkowym szczepieniom przypominającym (zgodnie ze schematem szczepień). Podkreślił, że w upomnieniu i w tytule wykonawczym jest mowa o poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym (w skład których wchodzą również szczepienia przypominające) a nie o poddaniu dziecka podstawowym szczepieniom ochronnym.

PWIS podniósł również, że dziecko zobowiązanego [...] 2024 r. ukończyło 13 rok życia, a zatem znajduje się w przedziale wiekowym zakreślonym przez rozp.MZ, w którym to powinien być zrealizowany obowiązek szczepień wskazany w tytule wykonawczym. Podał, że żona zobowiązanego 18 stycznia 2024 r. stawiła się z dzieckiem w przychodni. W trakcie wizyty przeprowadzono badanie kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowych szczepień przeciw chorobom zakaźnym (dawek przypominających). Po wykluczeniu przeciwwskazań do szczepienia wydane zostało zaświadczenie obejmujące wskazanie daty i godziny przeprowadzonego badania. Pomimo braku przeciwwskazań nie poddano dziecka szczepieniu, natomiast 8 września 2022 r. zobowiązany podpisał formularz świadomej odmowy szczepienia. Organ odwoławczy zauważył, że zobowiązany nie przedstawił żadnego innego zaświadczenia lekarskiego uzasadniającego odroczenie wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych wobec dziecka, a zatem obowiązek szczepień jest wymagalny.

W skardze wniesiono o uchylenie postanowień organów obu instancji i umorzenie postępowania egzekucyjnego, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący wyjaśnił, że z uwagi na posiadane informacje o negatywnych skutkach różnego rodzaju szczepień i wcześniejszych problemach zdrowotnych, podczas wizyty lekarskiej 18 stycznia 2024 r. jego żona uzależniła udzielenie zgody na wykonanie szczepienia dziecku od przeprowadzenia badań w kierunku braku reakcji alergicznej na składniki szczepionki. Podniósł, że jego żona nie miała wiedzy o wystawieniu podczas tej wizyty zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym stwierdzającym brak przeciwwskazań do przeprowadzenia szczepienia. Wskazał także na rozbieżności w okresach, w których należy przeprowadzić szczepienia przypominające wskazanych w rozp.MZ (od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia), a Programem Szczepień Ochronnych na 2024 r., w którym ten okres skrócono (od ukończenia 5. roku życia do ukończenia 6. roku życia). Dodał, że w wyroku z 9 maja 2023 r. SK 81/19 TK orzekł, że art. 17 ust. 11 u.z.ch.z. w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) "w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji RP".

W odpowiedzi na skargę PWIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżone postanowienie wbrew twierdzeniom skarżącego odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 33 § 1 i 2 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Wniesione w niniejszej sprawie zarzuty oparte zostały na podstawach opisanych w art. 33 § 2 pkt 2 lit. c, pkt 4, pkt 5 i pkt 6 lit. c u.p.e.a. Skarżący wskazał bowiem na: określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, wygaśnięcie obowiązku w całości oraz brak wymagalności obowiązku. Zdaniem Sądu zarzuty te nie mają jednak usprawiedliwionych podstaw w okolicznościach niniejszej sprawy, zaś zgromadzony w przez organy materiał dowodowy był wystarczający do oddalenia tych zarzutów.

Wymaga przede wszystkim podkreślenia, że obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym przeciwko chorobom zakaźnym wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 u.z.ch.z. i dotyczy osób określonych w rozp.MZ, w którym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 17 ust. 10 u.z.ch.z. określono m.in.:

- wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych,

- osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych,

- schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia,

- kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne,

- sposób przeprowadzania szczepień ochronnych.

W rozp. MZ wśród chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych wymieniono także te, których brak w zakresie szczepień przypominających stwierdzono w odniesieniu do dziecka skarżącego, tj.: przeciwko nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), odrze i różyczce (vide: § 2 pkt 6, 7 i 10 rozp. MZ). Dziecko skarżącego znajduje się w przedziale wiekowym osób objętych obowiązkowymi szczepieniami przeciwko ww. chorobom zakaźnym, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 5 rozp.MZ. Zgodnie natomiast ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, stanowiącym załącznik nr 1 do rozp.RM, obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym przeciwko tym chorobom obejmuje zarówno szczepienia podstawowe, jak i szczepienia przypominające. Dziecko skarżącego znajduje się w przedziale wiekowym, w którym podawane są dawki przypominające tych szczepień.

W tytule wykonawczym z 20 marca 2024 r. wierzyciel prawidłowo zatem oznaczył, że obowiązek podlegający egzekucji administracyjnej wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 u.z.ch.z. oraz § 2 pkt 6, 7, 10 rozp.RM. Natomiast powołane przez stronę przepisy art. 17 ust. 2 i 4 u.z.ch.z., stanowiące, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone badaniem lekarskim i wydaniem stosownego zaświadczenia, jak trafnie podniósł PWIS nie są przepisami, z których bezpośrednio wynika egzekwowany obowiązek, a jedynie wskazują na sposób jego realizacji.

Należy także podzielić stanowisko PWIS, że brak wskazania numeru PESEL zobowiązanego w treści upomnienia nie dyskwalifikuje tego dokumentu ani też jego znaczenia w postępowaniu egzekucyjnym w sytuacji, gdy tak jak w niniejszej sprawie dane zawarte w upomnieniu pozwalają na zidentyfikowanie zobowiązanego. Z akt wynika natomiast, że upomnienie zostało skutecznie doręczone zobowiązanemu 5 stycznia 2024 r. Zgodnie zaś z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, co miało miejsce wraz z doręczeniem postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w dniu 3 czerwca 2024 r. Bezzasadny jest zatem zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.

Odnośnie natomiast do zarzutów wygaśnięcia obowiązku w całości oraz braku jego wymagalności należy wskazać, że dziecko skarżącego zostało poddane obowiązkowym szczepieniom podstawowym przeciwko chorobom zakaźnym, natomiast nie zostało poddane obowiązkowym szczepieniom przypominającym (zgodnie ze schematem szczepień). Tymczasem jak już podano, obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym przeciwko chorobom zakaźnym obejmuje zarówno szczepienia podstawowe, jak i szczepienia przypominające. Aktualny pozostaje zatem obowiązek poddania się szczepieniom przypominającym, będący przedmiotem egzekucji administracyjnej w kontrolowanej sprawie. Z akt sprawy wynika, że żona skarżącego 18 stycznia 2024 r. stawiła się z dzieckiem w przychodni. W trakcie wizyty przeprowadzono badanie kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowych szczepień przeciw chorobom zakaźnym (dawek przypominających). Po wykluczeniu przeciwwskazań do szczepienia wydane zostało zaświadczenie obejmujące wskazanie daty i godziny przeprowadzonego badania. Pomimo braku przeciwwskazań nie poddano dziecka szczepieniu, natomiast 8 września 2022 r. zobowiązany podpisał formularz świadomej odmowy szczepienia. Skoro zaś skarżący nie przedstawił żadnego innego zaświadczenia lekarskiego uzasadniającego odroczenie wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych wobec dziecka, to obowiązek szczepień jest wymagalny.

W świetle powyższych argumentów brak było podstaw do uznania zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec niewykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Powołany w skardze wyrok TK nie dotyczy aktualnie obowiązującego rozp.MZ, które w przeciwieństwie do zakwestionowanego w tym orzeczeniu aktu zawiera schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.