Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 21/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 lipca 2024 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 31 października 2023 r., nr SKO 4532.346.2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 31 października 2023 r., nr SKO 741/SR-474/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania B. J. (dalej: Strona, Skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Oława decyzji z dnia 20 września 2023 r., nr GOPS.ŚP.22.2023 o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ojcem.

Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

W dniu 22 sierpnia 2023 r. Strona wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem – P. H., ur. [...] r., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, z treści, którego wynika, że znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 11 maja 2022 r. oraz że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Oławie z dnia 23 czerwca 2022 r., PZON.4120.490.2022. We wniosku o świadczenie Strona wskazała, że ojciec pozostaje w związku małżeńskim z A. H. (dalej: matka Strony). Do wniosku załączyła również orzeczenie zaliczające A. H. na stałe do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim (orzeczenie z dnia 14 lutego 2022 r., PZON.4120.1216.2021).

Wskazaną na wstępie decyzją organ I instancji odmówił przyznania Stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnoprawnym ojcem z powodu niespełnienia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: u.ś.r.) dotyczącej daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz z uwagi na zaistnienie przesłanki negatywnej o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. ponieważ ojciec Strony pozostaje w związku małżeńskim, a Jego małżonka nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

SKO zaskarżoną decyzją z dnia 31 października 2023 r., po rozpoznaniu odwołania Strony, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych mających zastosowanie w sprawie i nie podzielił stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji w zakresie stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznając, iż organ I instancji dokonał błędnej wykładni jego treści i niewłaściwie zinterpretował wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 roku, sygn. akt: K 38/13, w którym TK orzekł, iż art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wskazano, że w świetle szeregu orzeczeń sądowych, norma prawna uznana za niekonstytucyjną stanowi wadliwą podstawę prawną, nie jest więc dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niekonstytucyjną.

SKO podkreśliło, że powyższe nie oznacza jednak, iż w niniejszej sprawie ziściły się przesłanki do przyznania Stronie wnioskowanego świadczenia. Przeszkodą w przyznaniu Stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem, który pozostaje w związku małżeńskim jest bowiem nielegitymowanie się przez matkę Strony orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z bezspornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że żona ojca Strony legitymuje wyłącznie orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności. Powyższe okoliczności faktyczne, w ocenie organu odwoławczego wypełniają dyspozycję przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. i stanowią negatywną przesłankę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższy przepis nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i wskazuje, że uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych osoby niepełnosprawnej przysługuje dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe wypełnianie przez niego ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy. Na poparcie swojego stanowiska Kolegium wskazało na uchwalę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22 w której stwierdzono, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa wart. 17 ust. 1 u.ś.r. z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.).

Na powyższą decyzję SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła Skarżąca.

Zaskarżonej wyżej opisanej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj.

a) art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię polegającą na pominięciu ratio legis ustawy o świadczeniach rodzinnych, i przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, iż ojciec pozostaje w związku małżeńskim, a jego współmałżonka nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, przyjęciu, że teoretyczny obowiązek alimentacyjny żony względem męża wyprzedza obowiązek alimentacyjny córki wobec ojca, co doprowadziło do uznania, iż w przypadku skarżącej nie zaktualizował się wynikający z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682 ze zm.) obowiązek alimentacyjny względem ojca, a tym samym, że nie przysługuje jej prawo do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

b) art. 2 Konstytucji i wywodzonej z niego zasady z niego zasady sprawiedliwości społecznej, co doprowadziło do wydania orzeczenia naruszającego zasady państwa prawa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

2. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.

a) art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności odnoszących się do realnych możliwości sprawowania opieki nad niepełnoprawnym mężem przez współmałżonkę, zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez skarżącą, powodów rezygnacji przez nią z zatrudnienia, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem, że skarżąca nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego,

b) art. 6, 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, dowolność działania organu oraz brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy prawidłowa ocena winna prowadzić do wniosku, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest błędne i jako takie nie powinno się ostać,

c) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, jak również brak wyważenia pomiędzy interesem społecznym a uzasadnionym interesem obywateli,

d) art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy do jej wydania doszło z naruszeniem przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów prawa materialnego.

Mając na uwadze powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżanej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Jednocześnie wniosła o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym.

Ponadto wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze wskazanych dokumentów na okoliczność toczącego się postępowania o ustalenie stopnia niepełnoprawności oraz stanu zdrowia jej matki.

Pismem z dnia 13 grudnia 2023 r. Skarżąca w uzupełnieniu skargi wskazała, że dnia 12 grudnia 2023 r. zostało wydane orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności nr PZON.4120.1533.2023 o ustaleniu u matki Strony znacznego stopnia niepełnosprawności, które załączyła. W związku z powyższym wniosła o uzupełnienie ww. skargi poprzez dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z ww. orzeczenia na okoliczność stanu zdrowia jej matki, niemożliwości sprawowania przez nią opieki nad mężem, posiadania przez współmałżonka orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tym samym podtrzymała w całości stanowisko zawarte w złożonej skardze i wniosła o przyznanie należnego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), albowiem zarówno Strona, jak i organ, wnieśli o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Podkreślić należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Z przywołanych przepisów wynika że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa procesowego ani materialnego. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z normami art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 80 k.p.a., a zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej interpretacji norm prawa materialnego.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że Kolegium prawidłowo odniosło się do nieuprawnionego zastosowania przez organ I instancji przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., który w zakresie, w jakim uzależnia się prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności w stopniu znacznym jest niezgodny z Konstytucją RP. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 stwierdził, że niezgodnym z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP jest przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim uzależnia się przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności podopiecznego. Jest to tzw. wyrok zakresowy, w którym co prawda Trybunał Konstytucyjny nie deroguje, tj. nie eliminuje z obrotu prawnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego, jednakże w zakresie, w jakim orzeczono jego niekonstytucyjność nie może stać się podstawą prawną w procesie stosowania prawa (zob. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008, s. 42).

W konsekwencji należało rozważyć możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia z pominięciem ww. kryterium, lecz przy konieczności zbadania innych przesłanek wynikających z u.ś.r.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że ojciec Skarżącej (osoba wymagająca opieki) pozostaje w związku małżeńskim, zaś jego małżonek w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy zasadnie przyjęły, że powyższa okoliczność przesądza o tym, że Skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.

W tym miejscu wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowały się dwa odmienne stanowiska co do tego, pod jakim warunkiem osoby wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. mogą nabyć prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Pierwsze z nich wskazuje, że warunkiem koniecznym do nabycia przedmiotowego świadczenia jest legitymowanie się przez małżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. (por. wyroki NSA z 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 229/21; z 10 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 699/21; z 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 815/21 – dostępne w CBOSA). Zgodnie z drugim stanowiskiem, z którym zgadza się skarżąca, legitymowanie się takim orzeczeniem przez małżonka osoby wymagającej opieki nie jest konieczne, jeżeli małżonek z przyczyn obiektywnych nie może realnie podjąć się opieki i w takiej sytuacji świadczenie może być przyznane osobie zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności, a sprawującej faktyczną opiekę nad osobą takiej opieki wymagającej (por. wyroki NSA z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 364/21; z 18 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 744/21; z 24 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 1139/21 – dostęp j.w.).

Z uwagi na powyższą rozbieżność w orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w uchwale składu siedmiu sędziów z 14 listopada 2022 r. (I OPS 2/22; dostępna: CBOSA), którą Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie jest związany. NSA w uchwale wyjaśnił kwestię: "Czy podstawę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przez osoby wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm. - dalej u.ś.r.) stanowi wyłącznie legitymowanie się przez /.../ współmałżonka osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czy też dopuszczalne jest przyznanie, osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji w sytuacjach, gdy /.../ współmałżonek osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.) nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale z przyczyn obiektywnych nie mogą sprawować realnie i efektywnie opieki nad osobą wymagającą wsparcia?"

NSA podjął uchwałę przesądzając, że: "Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)".

NSA stwierdził, że wprowadzenie przez ustawodawcę określonej kolejności dla członków rodziny do ubiegania się przez nich o przyznanie świadczenia socjalnego nie oznacza, że państwo nie wywiązuje się z obowiązku ochrony rodziny i nie uwzględnia jej dobra, jak też nie udziela wsparcia rodzinom znajdującym się w trudnym położeniu ze względu na niepełnosprawność. Zważył, że taka regulacja nie jest sprzeczna z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa, jak też z ustanowioną w art. 2 zasadą sprawiedliwości społecznej.

Zgodnie z art. 187 § 2 p.p.s.a. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego jest w danej sprawie wiążąca. Nie ulega wątpliwości, że aby organy mogły w przedmiotowej sprawie przyznać Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na ojca, jej matka powinna legitymować się najpóźniej w dacie orzekania przez Kolegium orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Mając powyższe rozważania na uwadze stwierdzić należy, że Skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, gdyż w jej przypadku zaistniała przesłanka negatywna, tj. osoba wymagająca opieki (ojciec Skarżącej) pozostaje w związku małżeńskim, natomiast jego małżonek (matka Skarżącej) w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, dlatego też wystąpiła negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 1a pkt 2 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Zatem pogląd organu przedstawiony w treści zaskarżonego orzeczenia cenić trzeba jako zgodny z prawem, co wyklucza możliwość uchylenia decyzji.

Odnosząc się do podniesionej w piśmie z dnia 13 grudnia 2023 r. okoliczności związanej z aktualną sytuacją matki Skarżącej należy zwrócić uwagę na dwie okoliczności. Po pierwsze, Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję wydaną 31 października 2023 r., nie mógł uwzględnić wydanego w dniu 12 grudnia 2023 r. orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności zaliczającego matkę Strony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Należy przypomnieć, że polski system sądownictwa administracyjnego oparty jest na tzw. modelu kasacyjnym. Oznacza to, że sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt administracyjny (art. 184 Konstytucji RP). Sąd ten nie może natomiast, niejako w zastępstwie organu, załatwić sprawy administracyjnej, np. przyznając stronie w wyroku określone uprawnienie, którego przyznania odmówiono jej na mocy zaskarżonej decyzji (zasady tej nie zmienia możliwość wskazania organowi sposobu załatwienia sprawy – art. 145a § 1 p.p.s.a.). Konsekwencją takiego modelu sądownictwa administracyjnego jest m.in. to, że sąd bierze pod uwagę stan faktyczny oraz stan prawny na dzień wydania kontrolowanego aktu prawnego. Innymi słowy, w postępowaniu przed sądem administracyjnym obowiązuje zasada tempus regit actum, która oznacza, że dla rozstrzygnięcia sądu istotne są okoliczności prawne i faktyczne istniejące w chwili podjęcia zaskarżonego aktu (por. np. wyrok NSA z 20 grudnia 2018 r., II OSK 2341/18, CBOSA). Zasada ta wywodzona jest m.in. z art. 3 § 1 p.p.s.a. (kontrolna funkcja sądownictwa administracyjnego), art. 133 § 1 p.p.s.a. (orzekanie na podstawie akt sprawy), a także można ją wyprowadzić z art. 145 p.p.s.a., w którym wskazano okoliczności, których wystąpienie może uzasadniać uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie. Okoliczności te nie wystąpiły w niniejszej sprawie. Z uwagi na treść art. 17 ust 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. organy orzekające w niniejszej sprawie, mając do dyspozycji zgromadzony materiał dowodowy, nie miały w dacie wydawania kontrolowanych decyzji podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącej o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad osoba niepełnoprawną. Po wydaniu w dniu 31 października 2023 r. zaskarżonej decyzji orzeczeniem z dnia 12 grudnia 2023 r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności zaliczył matkę Strony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności i ustalonym znacznym stopniem niepełnosprawności datowanym na dzień 12 grudnia 2023 r. Orzeczenie to nie istniało w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, jak też okoliczności faktyczne z niego wynikające nie rozciągają się na czas sprzed jej wydania. Zatem nie zaistniała przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Bowiem zarówno orzeczenie o niepełnosprawności matki Skarżącej nie istniało w dniu wydania zaskarżonej decyzji, jak i nie istniała okoliczność faktyczna stwierdzona tym orzeczeniem, tj. niepełnosprawność w stopniu znacznym matki Skarżącej, która datuje się od dnia 12 grudnia 2023 r.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.