Postanowienie NSA, sygn. akt I GSK 92/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Odrzucono wniosek

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 7 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku [...] w sprawie ze skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt III SA/Po 390/18 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 24 kwietnia 2018r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego postanawia: odrzucić wniosek.


UZASADNIENIE

Przewodniczący Wydziału I Izby Gospodarczej NSA zarządzeniem z dnia 15 czerwca 2023 r. skierował do rozpoznania na rozprawie w dniu 7 września 2023 r., sprawę o sygn. akt I GSK 92/19.

Jako skład orzekający w sprawie został wyznaczony s. NSA Joanna Salachna (Przewodniczący), s. NSA Henryk Wach oraz s. del. WSA Małgorzata Bejgerowska (Sprawozdawca).

Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie spółki złożył w dniu rozprawy w dniu 7 września 2023 r. wniosek o wyłączenie ze składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt I GSK 92/19 sędziego NSA Joanny Salachny. Jako podstawę prawną wniosku wskazał art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.).

W ocenie Spółki sędzia NSA Joanna Salachna został wadliwie powołany do pełnienia urzędu sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na powołanie go na te stanowisko przez Prezydenta RP Andrzeja Dudę na wniosek nowej Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3), której pozycja ustrojowa, sposób ukonstytuowania, powołanie składu oraz funkcjonowanie powodują, że nie jest to organ niezależny od władzy ustawodawczej i wykonawczej przy wykonywaniu zadań powierzonych Krajowej Radzie Sądownictwa na mocy art. 186 Konstytucji RP i polegających na staniu na straży niezależności sadów i niezawisłości sędziów, co skutkuje wadliwością powołania na sędziego NSA w myśl art. 179 Konstytucji RP i w konsekwencji brakiem statusu sędziego.

Mając na uwadze powyższe spółka wniosła o przekazanie niniejszej sprawy do rozpoznania przez właściwy skład sędziowski NSA tj. przez sędziów powołanych przez Prezydenta RP na wniosek prawidłowo ukonstytuowanej Krajowej Rady Sądownictwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek o wyłączenie sędziego podlega odrzuceniu.

Wniosek o wyłączenie sędziego spółka oparła na okolicznościach towarzyszących jego powołaniu. Wskazano bowiem, że objęty wnioskiem Sędzia NSA został powołany przez Krajową Radę Sądownictwa, która nie daje wystarczających gwarancji niezależności od organów władzy ustawodawczej i wykonawczej w procedurze powoływania sędziów. W tej sprawie innych okoliczności poza tymi towarzyszącymi powołaniu Sędziego NSA skarżąca kasacyjnie spółka w swym wniosku nie wskazała. Tak ukształtowany wniosek nie mieści się zatem w zakresie normy z art. 19 p.p.s.a.

W świetle art. 19 p.p.s.a. przesłanką wyłączenia sędziego mogą być wszelkie obiektywne okoliczności dające podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Na mocy art. 193 p.p.s.a. przepisy te mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

W uchwale składu 7 sędziów NSA z 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22 wskazano, że zakres przedmiotowy normy art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492).

Zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a., stanowisko zajęte w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których zastosowanie ma przepis interpretowany w uchwale. Nie można zatem pominąć pośredniej mocy wiążącej uchwał abstrakcyjnych, rozumianej w ten sposób, że stanowisko przyjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w treści danej uchwały będzie wiązało wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych do czasu, gdy nie nastąpi zmiana tego stanowiska.

Z kolei przedmiotem wniosku składanego na podstawie art. 5a § 1 p.u.s.a. jest badanie niezawisłości i bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, w okolicznościach danej sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Zakresy przedmiotowe okoliczności stanowiących podstawy do wyłączenia sędziego przewidziane w art. 19 p.p.s.a. oraz art. 5a § 1 p.u.s.a. są rozłączne.

W niniejszej sprawie zastosowanie trybu badania wniosku przewidzianego w art. 5a § 1 p.u.s.a. nie było możliwe z tego tytułu, że wniosek nie spełniał wymogów formalnych określonych w art. 5a § 4 p.u.s.a. Zgodnie z tym przepisem wniosek składa się w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę. Po upływie terminu, o którym mowa w zdaniu pierwszym, prawo do wniesienia wniosku wygasa. Sąd przy doręczeniu pierwszego pisma w sprawie zawiadamia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę, a przy każdym kolejnym - jeżeli skład rozpoznający sprawę uległ zmianie. Do wniosku rozpoznawanego przez Naczelny Sąd Administracyjny przepis art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, 655, 1457 i 1855) stosuje się. Zatem przepis ten przewiduje bardzo krótki termin prekluzyjny, który wynosi tydzień od dnia zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku w składzie rozpoznającym sprawę. Natomiast stosownie do art. 5a § 6 p.u.s.a. wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w § 5 podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Odrzuceniu podlega również wniosek złożony po terminie albo z innych przyczyn niedopuszczalny.

W niniejszej sprawie zawiadomienie o terminie rozprawy i wyznaczeniu składu orzekającego zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej kasacyjnie Spółki adw. M.W. w dniu 27 lipca 2023 r. Wniosek o wyłączenie ze składu orzekającego sędziego NSA został złożony dopiero w dniu rozprawy w dniu 7 września 2023 r., a więc po przewidzianym prawem terminie określonym w art. 5a § 4 p.u.s.a.

Biorąc powyższe pod uwagę przedmiotowy wniosek uznać należy za niedopuszczalny i podlegający odrzuceniu na podstawie art. 5a § 6 p.u.s.a.