Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 132/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 3, art. 252
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art. 35, art. 36, art. 38
journal: Dz.U. 2017 poz 2203
law: Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
article: art. 90 ust. 3d,3e
journal: Dz.U. 2016 poz 1943
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy asesor WSA Anna Janowska Protokolant specjalista Monika Rząp po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2023r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 20 października 2022r., nr Rep. 1506/IN/22 w przedmiocie zwrotu dotacji za 2017 i 2018r. wraz z odsetkami, wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga E. K. (dalej: "strona", "skarżąca") dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium", "SKO") wydanej po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji Burmistrza Miasta (dalej: "Burmistrz", "organ I instancji") z 17 czerwca 2022 r. nr SOOC.4431.12.2022, w sprawie określenia do zwrotu dotacji oświatowej za lata 2017-2018 w łącznej kwocie 463.170,56 zł.

Z przekazanych Sądowi wraz z tą skargą akt sprawy wynika, że w ww. okresie strona była organem prowadzącym Niepubliczne Przedszkole [...] (dalej: "Przedszkole" lub "Przedszkole [...]") i otrzymała na ten cel dotację z budżetu Miasta. Ocena gospodarowania środkami publicznymi otrzymanymi w formie tej dotacji była przedmiotem kontroli organu dotującego. Dokumenty zgromadzone w trakcie tej kontroli włączono następnie do materiału dowodowego sprawy dotyczącej zwrotu dotacji za lata 2017-2018, w której wydano opisaną powyżej decyzję z 17 czerwca 2022 r.

Mocą tej decyzji organ I instancji, powołując min. art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w latach 2017-2018 t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2077 ze zm.; dalej: "u.f.p.") oraz art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. poz. 2203 ze zm.; dalej: "u.f.z.o."), określił stronie do zwrotu część otrzymanej w tym okresie dotacji jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Zastrzeżenia organu I instancji dotyczyły następujących wydatków: na wyżywienie (lata 2017-2018), remontowych (lata 2017-2018), na najem pomieszczeń (lata 2017-2018), dotyczących hali sportowej (lata 2017-2018), na wynagrodzenia (tylko 2017 r.), na ozonowanie pomieszczeń (tylko 2018 r.), nieopłaconych (za 2018 r.) oraz na dzieci poniżej 2,5 roku życia (lata 2017-2018).

W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła Burmistrzowi naruszenie: art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 75 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "Kpa"). Wskazała także na naruszenie: art. 90 ust. 3d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1943 ze zm.; dalej: "u.s.o."), art. 35 ust. 1 u.f.z.o. (w zw. z art. 10 ust. 1 Prawa oświatowego) oraz art. 251 ust. 3 u.f.p. W oparciu o te zarzuty strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Utrzymując w mocy decyzję będącą przedmiotem odwołania strony SKO wyjaśniło, że w 2017 r. kwestie związane z wydatkowaniem dotacji uregulowane były w art. 90 ust. 3d u.s.o., zaś w 2018 r. – w art. 35 ust. 1 u.f.z.o. Wskazało na tożsamy charakter tych przepisów i rolę dotacji oświatowej, która poza dofinansowaniem bieżącej działalności jednostki spoza sektora finansów publicznych (aspekt podmiotowy dotacji) może być przeznaczona na konkretny cel tj. na dofinansowanie realizacji zadań przedszkola w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej (aspekt celowościowy dotacji). Kolegium podzieliło przy tym stanowisko organu I instancji co do wykorzystania przez stronę części dotacji otrzymanej w latach 2017-2018 niegodnie z przeznaczeniem poprzez sfinansowanie z tej dotacji wydatków: na wyżywienie (lata 2017-2018), remontowych (lata 2017-2018), na najem pomieszczeń (lata 2017-2018), dotyczących hali sportowej (lata 2017-2018), na wynagrodzenia (tylko 2017 r.), na ozonowanie pomieszczeń (tylko 2018 r.), nieopłaconych (za 2018 r.) oraz na dzieci poniżej 2,5 roku życia (lata 2017-2018).

Odnośnie do wydatków na wyżywienie tj. słodycze, ciasto, napoje, cukierki, artykuły spożywcze (szczegółowo opisanych na s. 7 zaskarżonej decyzji) Kolegium wskazało, że wydatki na zakupy tego rodzaju są tylko pośrednio związane z działalnością przedszkola, a zatem nie jest uzasadnione ich finansowanie z dotacji. Podniosło przy tym, że przepisy prawa nie dopuszczają co do zasady podawania dzieciom w przedszkolu słodyczy, napojów, ciast, słonych przekąsek, chrupek (vide: rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach, Dz. U. poz. 1154). Nie wynika to również ze Statutu placówki. Nie zmienia tego faktu - w ocenie Kolegium - okoliczność serwowania tego rodzaju żywności w ramach poczęstunku z okazji różnych uroczystości.

Odnośnie do wydatków remontowych Kolegium zwróciło uwagę na problematyczne w tej sprawie rozdzielenie od siebie wszelkich aspektów funkcjonowania w tym samym budynku dwóch różnych przedszkoli, tj. Przedszkola [...] i Przedszkola [...], którego organem prowadzącym jest mąż strony. Wskazało, że funkcjonowanie tych dwóch placówek oświatowych opiera się w znacznej mierze na wzajemnej kooperacji organów prowadzących te przedszkola czego wyrazem jest m.in.: użytkowanie wspólnych pomieszczeń, swoiście rozumiane "transfery" dzieci z jednego przedszkola do drugiego, wynajem pomieszczeń dokonany przez jeden organ prowadzący na rzecz drugiego takiego organu, prowadzenie szeroko zakrojonych prac budowlanych związanych z funkcjonowaniem obu przedszkoli, które nie stanowią bieżących remontów lecz długofalową inwestycję. Podało, że roboty budowlane trwały w zasadzie przez cały rok (nie tylko ten szkolny ale i kalendarzowy) i obejmowały zarówno pomieszczenia użytkowane przez oba przedszkola, nowe pomieszczenia, jak i prace na zewnątrz budynku. Stwierdziło, że czas trwania i zakres tych robót wyklucza ich finansowanie ze środków publicznych. Oceniło bowiem, że strona w istocie poniosła z dotacji wydatki nie na bieżące remonty pomieszczeń (co odpowiadałoby realizacji zadań określonych w art. 10 ust. 1 Prawa oświatowego) lecz na rozciągniętą w czasie inwestycję mająca na celu rozbudowę budynku, w którym mieszczą się oba przedszkola. Zauważyło przy tym, że mąż strony jako organ prowadzący sąsiednie przedszkole nigdy nie udostępnił dokumentów, z których jednoznacznie wynikałoby, w jakich pomieszczeniach funkcjonuje Przedszkole [...].

Odnośnie do wydatków na najem pomieszczeń Kolegium ponownie zwróciło uwagę na trudności związane z wyodrębnieniem pomieszczeń należących do konkretnych Przedszkoli (w sytuacji wspólnego użytkowania przez oba przedszkola sal, korytarzy, placu zabaw, hali sportowej, biura, kuchni). Zdaniem Kolegium omawiane wydatki nie mogą być uznane za zgodne z zasadami wydatkowania dotacji oświatowych skoro umowy najmu pomieszczeń były zawierane (lub aneksowane) wzajemnie pomiędzy organami prowadzącymi oba przedszkola, a jednocześnie wydatki realizowane z pieniędzy publicznych oznaczały zysk dla jednej ze stron najmu. Kolegium zaznaczyło przy tym, że co do zasady wynajem pomieszczeń jest wprawdzie dopuszczalny (także i między członkami jednej rodziny), jednak najem ten (i kwestie rozliczeniowe z nim związane) nie może mieć miejsca z pominięciem reguł ekonomicznych, czy też zawierania umów mogących zostać uznanymi za pozorne. Wiąże się to ponadto z koniecznością transparentnego wyjaśniania stanu faktycznego, co strona jako organ prowadzący Przedszkole [...] uniemożliwiła.

Odnośnie do wydatków dotyczących hali sportowej Kolegium podało, że głównym powodem ich zakwestionowania jest brak formalnego zgłoszenia tego obiektu do ewidencji placówek niepublicznych (art. 168 ust. 13 Prawa oświatowego). Oceniło, że w tych okolicznościach nie można uznać aby był to obiekt należący do Przedszkola [...], gdyż z prawnego punktu widzenia funkcjonuje on poza tym Przedszkolem. Pociąga to za sobą konieczność stwierdzenia braku możliwości finansowania tego obiektu z przyznanej Przedszkolu dotacji oświatowej. Kolegium wskazało także, że przed 2020 r. hala sportowa była wykorzystywana do celów komercyjnych jako element Centrum [...], prowadzonego przez teścia strony, w następstwie czego była wynajmowana stowarzyszeniom i klubom sportowym. Dodało, że sfinansowane z dotacji wyposażenie hali sportowej wyklucza jego zastosowanie do dzieci w przedziale wiekowym między 2,5 a 4 rokiem życia.

Odnośnie do wydatków na wynagrodzenia Kolegium wskazało, że w statucie placówki do 1 maja 2017 r. nie przewidziano funkcji wicedyrektora przedszkola. W tych okolicznościach brak było możliwości sfinansowania z dotacji wynagrodzenia pełniącej tej funkcję A. W. (1/8 etatu), za okres od stycznia do kwietnia 2017 r. Kolegium oceniło przy tym, że organ I instancji zaniżył kwotę zwrotu dotacji z tego tytułu, jednak Kolegium mając na uwadze treść art. 139 Kpa nie wydało w tej sprawie decyzji reformatoryjnej.

Odnośnie do wydatków na ozonowanie pomieszczeń Kolegium podkreśliło, że czynności te (oraz wynajem osuszacza powietrza) miały miejsce w 2018 r., a więc na długo przed epidemią COVID-19. Zdaniem Kolegium nie sposób także uznać, aby wydatki te miały jakikolwiek związek z zalaniem pomieszczeń przedszkolnych w czerwcu 2016 r. Kolegium podniosło ponadto, że ozonowanie pomieszczeń nie jest czynnością niezbędną do tego aby dana placówka oświatowa w ogóle funkcjonowała. Czynność ta nie służy bowiem realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego takich jak kształcenie podopiecznych, a także ich wychowywanie i sprawowanie nad nimi opieki (w czasie prowadzonych zajęć).

Odnośnie do wydatków nieopłaconych za 2018 r. Kolegium zrelacjonowało za organem I instancji (s. 25 zaskarżonej decyzji), że strona ujęła w rozliczeniu za 2018 r. dwie faktury dokumentujące zakup materiałów do zajęć na łączna kwotę 4.476,60 zł. Podało, że faktury te wystawione zostały w 2017 r. z terminem płatności 30 września 2017 r. Strona na fakturach zamieściła adnotację "zapł. 30.05.2018", jednak pomimo wezwań nie dostarczyła dowodu poniesienia tego wydatku. W tych okolicznościach Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że także ta część dotacji wydatkowana została niezgodnie z przeznaczeniem.

Odnośnie do wydatków na dzieci poniżej 2,5 roku życia Kolegium podniosło, że z art. 31 Prawa oświatowego jednoznacznie wynika, że wychowaniem przedszkolnym nie może zostać objęte dziecko, które nie ukończyło 2,5 roku życia. Podało, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (tj. dziennika zajęć, a także zestawienia dołączonego do pisma strony z 15 kwietnia 2021 r.) wynika, że zarówno w 2017 r. jak i w 2018 r. stwierdzono obecność w Przedszkolu dzieci poniżej 2,5 roku życia. Zauważono, że taka praktyka (nielegalna w świetle przepisów prawa) istniała już w 2016 r. a mimo to strona nie zaprzestał jej w kolejnych latach objętych kontrolą wydatkowania dotacji oświatowej. Kolegium wywiodło, że jakkolwiek na dzieci poniżej 2,5 roku życia Przedszkole nie pobierało dotacji oświatowej, to jednak na zajęcia przedszkolne dzieci takie faktycznie uczęszczały, a to z kolei wiązało się z wydatkowaniem środków pochodzących z dotacji na te dzieci. W tych okolicznościach oceniło, że także ta część dotacji podlega zwrotowi jako wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.

W skardze zarzucono naruszenie w tej sprawie:

1/ art. 6 oraz art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 Kpa poprzez przeprowadzenie postępowania bez poszanowania zasady praworządności, co wyrażało się w braku uwzględnienia wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę, których rozpoznanie miało istotne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego sprawy;

2/ art. 7 w zw. z art. 77 § 1 Kpa poprzez brak podjęcia przez organy obu instancji czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy tj.:

- błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie możliwości finansowania z dotacji wydatków na wyżywienie oraz wydatków poniesionych na najem placówki;

- nierozważenie okoliczności związanych z możliwością funkcjonowania w jednej lokalizacji dwóch oddzielnych jednostek oświatowych;

- niepodjęcie czynności mających na celu ustalenie kwestii związanych z wydatkami ponoszonymi na remonty oraz na ozonowanie pomieszczeń;

- nieprawidłowe ustalenie okoliczności związanych z wynagrodzeniem wicedyrektora placówki:

3/ naruszenie art. 10 § 1 Kpa poprzez brak zapewnienia skarżącej czynnego udziału w sprawie m.in. nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony, uniemożliwienie wypowiedzenia się co do przeprowadzonego postępowania, niewyznaczenie rozprawy administracyjnej oraz niepoinformowanie o zamiarze wydania decyzji przez Kolegium, co uniemożliwiło stronie zajęcie końcowego stanowiska w sprawie, jak również złożenia istotnych w niniejszym postępowaniu wniosków dowodowych;

4/ art. 80 Kpa poprzez całkowicie dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, w szczególności poprzez wybiórcze przeanalizowanie dokumentacji, która stanowiła jedyny dowód jaki organy zgromadziły w toku postępowania administracyjnego;

5/ art. 8 § 1 Kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie do działania organów administracji czego wyrazem jest niezasadne i niepoparte żadnymi dowodami zarzucanie skarżącej utrudniania przeprowadzenia czynności, a nadto nierozważenie kwestii, co do których odmiennie wypowiedział się inny (właściwy) organ - kurator oświaty;

6/ art. 90 ust. 3d u.s.o. oraz art. 35 ust. 1 u.f.z.o. w zw. z art. 10 ust. 1 Prawa oświatowego przez niewłaściwą wykładnię skutkującą przyjęciem, że skarżąca nie mogła z dotacji ponosić wydatków na: wyżywienie, remont, wynajem pomieszczeń, wynagrodzenie wicedyrektora oraz na ozonowanie pomieszczeń, podczas gdy stanowiły one wydatki bieżące związane z kształceniem, wychowaniem i opieką, a o zasadności ich poniesienia decyduje organ prowadzący przedszkole.

W oparciu o te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania, rozpoznanie skargi na rozprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca wniosła także o przeprowadzenie dowodów pominiętych przez Kolegium i zwrócenie się przez Sąd do:

- Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej o nadesłanie protokołów kontroli nr [...] oraz nr [...], na okoliczność braku zastrzeżeń tego organu co do warunków lokalowych oraz sposobu prowadzenia Przedszkola [...] oraz Przedszkola [...];

- Kuratorium Oświaty o nadesłanie protokołów kontroli doraźnej nr [...] oraz nr [...], na okoliczność braku zastrzeżeń tego organu co do warunków lokalowych oraz sposobu prowadzenia ww. przedszkoli.

Do skargi oraz do pisma procesowego z 10 maja 2023 r. załączono natomiast:

- protokół kontroli nr [...] przeprowadzonej przez Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną z 21 września 2021 r. w Przedszkolu na okoliczność prawidłowego adresu prowadzenia działalności oświatowej, jak również prawidłowych warunków higieniczno-sanitarnych;

- protokoły kontroli doraźnej nr [...] oraz nr [...], przeprowadzonych przez Kuratorium Oświaty w Przedszkolu na okoliczność zgodności adresu placówki oświatowej z rzeczywistym miejscem prowadzenia zajęć, prawidłowej organizacji placówki oraz rozdzielenia placówki z Przedszkolem [...];

- protokół kontroli nr [...] z 21 września 2021 r. przeprowadzonej przez Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną na okoliczność prawidłowej organizacji pracy Przedszkola [...] oraz rozkładu pomieszczeń obydwu placówek;

- protokół kontroli doraźnej nr [...] przeprowadzonej przez Kuratorium Oświaty Przedszkolu [...] na okoliczność organizacji placówki oraz jej rozdzielenia od Przedszkola [...];

- decyzję Kuratora Oświaty na okoliczność prawidłowości funkcjonowania Przedszkola także pod względem lokalowym i organizacyjnym,

- raporty epidemiologiczne,

- ksero umowy sprzedaży oraz umowy o współpracy.

- fotografie.

W uzasadnieniu skargi, a także jej uzupełnieniu (pismo z 10 maja 2023 r.), zanegowano stanowisko organów o braku możliwości rozróżnienia wydatków ponoszonych w Przedszkolu [...] oraz w Przedszkolu [...] jedynie ze względu na umiejscowienie obu placówek w tym samym budynku. Podniesiono, że żaden przepis prawa nie zakazuje prowadzenia działalności oświatowej dwóch różnych placówek oświatowych, zaś w załączonej do pisma procesowego decyzji z 22 grudnia 2022 r. nr [...] Kurator Oświaty potwierdził status prawny Przedszkola [...] i nie stwierdził jakichkolwiek nieprawidłowości związanych z funkcjonowaniem Przedszkola w tym samym budynku co inna placówka oświatowa. Ponadto wskazano na zaniechanie przeprowadzenia przez organy postępowania dowodowego w toku wszczętego postępowania administracyjnego, w tym zrealizowania wniosków dowodowych strony, i nieuprawnione poprzestanie jedynie na ustaleniach z kontroli. Stwierdzono także, że Kolegium błędnie ustaliło stan faktyczny w zakresie spornych wydatków.

Odnośnie do wydatków na wyżywienie podano, że sfinansowane z dotacji zakupy słodyczy związane były z zajęciami w przedszkolu bądź świętami, które były obchodzone w placówce np. Dzień Misia, Dzień Chłopaka, Mikołajki, Walentynki, itp. Podniesiono, że każde święto obchodzone w placówce realizuje cele edukacyjne, co potwierdzają scenariusze zajęć dołączone do planów miesięcznych, a tym samym wydatek ten został poniesiony w związku z edukacją dzieci i wbrew twierdzeniom organu nie stanowił reklamy placówki. Oceniono, że przepisy dotyczące żywienia dzieci, na które powołał się organ I Instancji nie obowiązują w przedszkolu, którego organem prowadzący nie jest ten organ.

Odnośnie do wydatków remontowych stwierdzono, że organ nie dokonał prawidłowej analizy faktur, z których jednoznacznie wynika, że skarżąca dokonywała niewielkich kwotowo (do 10.000 zł) jednostkowych zakupów na potrzeby bieżących remontów, nie zaś na wydatki inwestycyjne. Wyjaśniono, że przeprowadzanie prac remontowych w weekendy i w porach nocnych oraz wieczorowych wymuszone zostało nieprzerwanym funkcjonowaniem Przedszkola (także w ferie i wakacje), które jest czynne od wczesnych godzin porannych do późnych godzin popołudniowych. Podano, że Przedszkole zajmuje powierzchnię kilkuset metrów kwadratowych, a uczęszcza do niego około 200 dzieci w tym wiele z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Tym samym i zużycie takiego lokalu następuje szybciej, co uzasadnia konieczność stałego prowadzenia bieżących napraw aby nie doprowadzić do sytuacji, w której niezbędnym stałoby się zamknięcie Przedszkola, bowiem wymagałoby ono generalnego, a co najmniej większego remontu. Dodano, że podczas wizji lokalnej, która odbyła się 6 września 2021 r., organ kontrolujący został oprowadzony po Przedszkolu, jednak kontrolujący pomimo wskazówek osób oprowadzających nie chcieli zobrazować pomieszczeń należących do Przedszkola w latach 2017 - 2018. Natomiast podczas kontroli przeprowadzonej przez Kuratorium Oświaty (protokół z 27 kwietnia 2022 r.), jak również przez Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną (protokół z 21 września 2021 r.), organy te nie miały żadnych wątpliwości co do kwestii rozgraniczenia pomieszczeń należących do Przedszkola [...].

Odnośnie do wydatków na najem pomieszczeń zwrócono uwagę na stanowisko Regionalnej Izby Obrachunkowej z 16 lipca 2021 r., z którego wynika, że wydatek w postaci opłaty za czynsz wynajmowanych pomieszczeń można zaliczyć do wydatków bieżących, które mogą zostać pokryte z dotacji. Jako zgodne z art. 35 ust. 1 u.f.z.o. oceniono zatem finansowanie z dotacji kosztów najmu budynku, w którym prowadzone jest Przedszkole.

Odnośnie do wydatków dotyczących hali sportowej podkreślono, że hala ta nie powstała za pieniądze budżetowe lecz ze środków własnych, zaś jej wyposażenie oraz wewnętrzne place zabaw zostały zakupione ze środków unijnych. Podano, że hala była bezpłatnie użyczana różnym instytucjom, zaś twierdzenie organu jakoby przedszkole niepubliczne nie mogło korzystać z hali sportowej uznano za bezpodstawne.

Odnośnie do wydatków na wynagrodzenia zauważono, że organ nie kwestionował w toku postępowania wykonywania pracy przez pracownika pełniącego funkcję wicedyrektora a jedynie niezasadnie stwierdził, że skoro w treści statutu nie została przewidziana funkcja wicedyrektora to wynagrodzenie takiego pracownika nie może być finansowane z dotacji. Zdaniem skarżącej w treści statutu należy wyodrębnić organy przedszkola, a do takich bez zwątpienia nie należy wicedyrektor.

Odnośnie do wydatków na ozonowanie pomieszczeń podkreślono, że zadaniem organu prowadzącego jest zapewnienie bezpieczeństwa dzieciom uczęszczającym do placówki. Przyjęto, że regularnie ozonowane pomieszczenia są bezpieczne dla dzieci, które mniej chorują oraz nie mają problemów z alergią. Oceniono, że finansowanie z dotacji wydatku związanego z ozonowaniem pomieszczeń należy bezsprzecznie uznać za wydatek, który może być finansowany dotacją oświatową. Zauważono, że taki wydatek został sfinansowany z publicznych pieniędzy przez Burmistrza w jednym z miejskich żłobków.

Odnośnie do wydatków na dzieci poniżej 2,5 roku życia stwierdzono, że skoro na te dzieci nie była pobierana dotacja, jak również nie były one wykazywane w miesięcznych informacjach, to fakt ich uczęszczania do Przedszkola nie ma jakiegokolwiek znaczenia w tej sprawie. Wskazano przy tym na pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowym, że możliwe jest zakwestionowanie wydatków na dzieci poniżej 2,5 roku życia jeżeli są to konkretne, wyodrębnione wydatki. Oceniono, że proporcjonalne wyliczenie wartości otrzymanej dotacji w stosunku do liczby dzieci uczęszczających do przedszkola wieku poniżej 2,5 roku prowadzić będzie jedynie do powstania domniemania jakoby pobyt tych dzieci został sfinansowany z pobranej dotacji oświatowej. Wskazano także, że organ nie przeprowadził czynności mających na celu wyjaśnienie, czy strona nie sfinansowała wydatków związanych z pobytem tych dzieci w Przedszkolu z własnych środków.

W skardze i jej uzupełnieniu nie odniesiono się do wydatków nieopłaconych za 2018 r. Nie podzielono natomiast zarzutu organu I instancji jakoby skarżąca celowo utrudniała lub przedłużała kontrolę wydatkowania dotacji oświatowej. Podniesiono, że skarżąca w toku prowadzonych postępowań w sprawie wielokrotnie zgłaszała swoje zastrzeżenia co do sposobu prowadzenia kontroli, tendencyjności traktowania zagadnień kontroli i stronniczości organu.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Rozpatrywana sprawa dotyczy zwrotu dotacji oświatowych za lata 2017 – 2018. Zasady przyznania i rozliczania tych dotacji regulują przepisu ustaw u.s.o. (za 2017 r.) oraz u.f.z.o. (za 2018 r.). Normy te w podobny sposób określają cel dotacji oświatowych, tj. zarówno w art. 90. ust 3d u.s.o. jak i w art. 35 ust. 1 u.f.z.o. przyjęto, że dotacje oświatowe są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Obie ustawy stanowią, że wydatki finansowane z dotacji mogą być wykorzystane wyłącznie na wymienione w niej wydatki.

I tak, w art. 90 ust. 3d pkt 1 u.s.o. przyjęto, że dotacje oświatowe można wykorzystać na pokrycie wydatków bieżących, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności przedszkola, w tym na:

a) wynagrodzenie osoby fizycznej prowadzącej przedszkole, jeżeli pełni funkcję dyrektora przedszkola albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego,

b) sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust 1 ustawy - Prawo oświatowe - z wyjątkiem wydatków na inwestycje i zakupy inwestycyjne, zakup i objęcie akcji i udziałów lub wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego.

Z kolei w art. 35 ust. 1 pkt 1 u.f.z.o. ustanowiono ograniczenie kwotowe, tj. przyjęto, że dotacje oświatowe można wykorzystać na pokrycie wydatków bieżących placówki wychowania przedszkolnego, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, w tym na:

a) wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej, w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego lub placówce oraz osoby fizycznej prowadzącej przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, jeżeli pełni funkcję dyrektora przedszkola albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego - w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie:

– 250% średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2017 r. poz. 1189) - w przypadku publicznych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz niepublicznych przedszkoli, o których mowa w art. 17 ust. 1, oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych, o których mowa w art. 19 ust. 1, i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego, o których mowa w art. 21 ust. 1,

– 150% średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - w przypadku niepublicznych przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego, niewymienionych w tiret pierwszym, oraz niepublicznych szkół i placówek,

b) sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe.

Zadania organu prowadzącego wyznacza art. 10 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, zaś na gruncie u.s.o. art. 5 ust. 7 pkt 2 tej ustawy, wskazując, że jest to szczególności:

1) zapewnienie warunków działania placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki;

2) zapewnienie warunków umożliwiających stosowanie specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym;

3) wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie;

4) zapewnienie obsługi administracyjnej, w tym prawnej, obsługi finansowej, w tym w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2-6 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2023 r. poz. 120 i 295), i obsługi organizacyjnej szkoły lub placówki;

5) wyposażenie placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczo-profilaktycznych, przeprowadzania egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych;

6) wykonywanie czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w stosunku do dyrektora szkoły lub placówki.

W przepisach obu omawianych ustaw (art. 90 ust. 3d pkt 2 u.s.o. i art. 35 ust. 1 pkt 2 u.f.z.o.) przyjęto, że z dotacji oświatowych można finansować zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, obejmujących książki i inne zbiory biblioteczne, środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno-wychowawczemu, sprzęt sportowy i rekreacyjny (w u.f.z.o. dookreślono, że jest to sprzęt dla dzieci i młodzieży), meble, pozostałe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o wartości nieprzekraczającej wielkości ustalonej w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych.

Ponadto w art. 35 ust. 2 u.f.z.o. zaznaczono, że przez wydatki bieżące, o których mowa w ust. 1 pkt 1, należy rozumieć wydatki bieżące, o których mowa w art. 236 ust. 2 u.f.p. Wyjaśnienia pojęcia "wydatki bieżące" nie zawiera u.s.o., jednak i w tym przypadku należy kierować się treścią art. 236 ust. 2 u.f.p., w którym przyjęto, że przez wydatki bieżące jednostek samorządu terytorialnego rozumie się wydatki niebędące wydatkami majątkowymi. Zgodnie z art. 124 ust. 4 u.f.p. wydatki majątkowe, obejmują wydatki na zakup i objęcie akcji oraz wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego oraz wydatki inwestycyjne państwowych jednostek budżetowych oraz dotacje celowe na finansowanie lub dofinansowanie kosztów inwestycji realizowanych przez inne jednostki.

Zaś w art. 124 ust. 3 u.f.p. wskazano, jakie wydatki jednostek budżetowych można zaliczyć do wydatków bieżących:

1) wynagrodzenia i uposażenia osób zatrudnionych w państwowych jednostkach budżetowych oraz składki naliczane od tych wynagrodzeń i uposażeń;

2) zakupy towarów i usług;

3) koszty utrzymania oraz inne wydatki związane z funkcjonowaniem jednostek budżetowych i realizacją ich statutowych zadań;

4) koszty zadań zleconych do realizacji jednostkom zaliczanym i niezaliczanym do sektora finansów publicznych, z wyłączeniem organizacji pozarządowych.

Treść tego przepisu należy odczytywać łącznie z art. 90 ust. 3da u.s.o. (o art. 35 ust. 3 u.f.z.o.), w których określono cel wydatkowania dotacji oświatowej, tj. przyjęto, że może być wykorzystana wyłącznie na pokrycie wydatków związanych z realizacją zadań określonych w ust. 3d, poniesionych w okresie roku budżetowego, na który dotacja została udzielona, niezależnie od tego, którego roku dotyczą te zadania.

Z powyższego wynika, że z dotacji oświatowych mogą być finansowane tylko zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, a więc zadania statutowe placówek powołanych do ich wykonywania. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku I GSK 2729/18 z 16 lutego 2021 r. (Baza CBOSA) podkreślił, że "wymienione w art. 90 ust. 3d u.s.o. (oraz art. 35 ust. 1 u.f.z.o.) przesłanki prawidłowego wykorzystania dotacji muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że nie wystarczy, aby wydatek został zaliczony do wydatków bieżących, ale musi on również realizować cel, na który dotacja została udzielona. Pomoc finansowa dla podmiotów prowadzących szkoły i inne placówki edukacyjno – wychowawcze ma bowiem charakter subsydiarny i może jedynie być bezpośrednio związana z działalnością tych podmiotów o tym charakterze, a nie z wszelką działalnością organu prowadzącego, który co do zasady może podejmować również aktywność na gruncie przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców czy wcześniej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Zadania inne niż związane bezpośrednio z realizacją celów oświatowych w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej wymienia art. 5 ust. 7 u.s.o. (...) aby wydatek był uznany za kwalifikowany musi również dojść do transferu środków pieniężnych na rzecz zewnętrznego podmiotu i musi to mieć związek z realizacją tych celów. Realizacja celu jak i wydatkowanie musi ponadto być w sposób właściwy udokumentowana." Dodać należy, że dotacja ma służyć finansowaniu zadań konkretnego podmiotu. Wobec tego kontrola wydatkowania dotacji może mieć na celu także badanie, czy ze środków pochodzących z dotacji uzyskały korzyści także osoby inne niż dotowana placówka. W takim przypadku byłyby podstawy do kwestionowania zasadności finansowania wydatku z dotacji.

Wyżej przytoczone przepisy art. 90 ust. 3d u.s.o. oraz art. 35 u.f.z.o. wraz z art. 252 ust. 1 u.f.p. stanowiły materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, zaś wcześniej, w toku kontroli wyznaczały organowi granice, w ramach których powinien wyjaśnić prawidłowość pobrania i wykorzystania dotacji za lata 2017-2018 oraz zgodność rozliczenia dotacji z prowadzoną przez kontrolowaną jednostkę dokumentacją.

Obie ww. ustawy przyznają organom jednostek samorządu terytorialnego możliwość kontrolowania prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji oświatowych (art. 90 ust. 3e u.s.o. oraz art. 36 ust. 1 u.f.z.o.). W ramach kontroli pracownicy organu są uprawnieni do wstępu do kontrolowanej placówki oraz do wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania, a także do wglądu do list obecności oraz ich weryfikacji (art. 90 ust. 3f u.s.o. i art. 36 ust. 2 u.f.z.o.).

Na podstawie art. 36 ust. 3 u.f.z.o. kontrolowana placówka udostępnia kontrolującym ww. dokumentację oraz listy obecności w terminie 14 dni od dnia zwrócenia się przez osobę upoważnioną do przeprowadzenia kontroli o udostępnienie tej dokumentacji.

Zgodnie z art. 38 ust. 1 u.f.z.o. organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania

Rada Miasta [...] podjęła uchwałę nr [...] w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji udzielanych z budżetu Gminy Miejskiej [...] dla publicznych i niepublicznych: szkół, przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form wychowania przedszkolnego prowadzonych przez osoby fizyczne i osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego. W § 6 ust. 1 i 3 tej uchwały przyjęto, że organ prowadzący przedszkole sporządza roczne rozliczenie wykorzystania dotacji według wzoru stanowiącego Załącznik Nr [...] do uchwały w terminie do dnia 20 stycznia roku budżetowego, zaś Burmistrz Miasta [...] w terminie do dnia 30 stycznia roku budżetowego dokonuje rozliczenia dotacji za rok bazowy, o czym zawiadamia na piśmie organ prowadzący.

Zasady prowadzenia kontroli dotacji określają § 7 i § 8 tej uchwały.

I tak, organowi dotującemu przysługuje prawo kontroli prawidłowości pobrania

i wykorzystania dotacji, zaś organ prowadzący przedszkole zobowiązany jest udostępnić na żądanie organu dotującego dokumentację, o której mowa w art. 36 ust. 2 u.f.z.o. oraz udzielać w tym zakresie niezbędnych informacji. Kontrolujący ma prawo do dokonywania z udostępnionej dokumentacji odpisów i kserokopii dokumentów, skanów, zdjęć, we własnym zakresie (ust. 1 i 2 ww. uchwały). Zgodnie zaś z ust. 3 i 4 tego paragrafu, podstawę przeprowadzenia kontroli stanowi pisemne imienne upoważnienie wydane przez Burmistrza Miasta [...]. W upoważnieniu wskazany jest w szczególności: kontrolowany podmiot, a także zakres kontroli i termin kontroli. Kontrolujący jest obowiązany powiadomić organ prowadzący o planowanym terminie kontroli, co najmniej na 7 dni przed terminem kontroli.

Zakres kontroli określa ust. 5 § ust. 7 uchwały, w którym przyjęto, że podlega jej:

1) prawidłowość pobrania dotacji w zakresie zgodności ze stanem faktycznym liczby uczniów, wykazywanych w informacjach, o których mowa w § 5 ust. 2 uchwały, na podstawie dokumentacji stanowiącej podstawę sporządzania tych informacji;

2) prawidłowość wykorzystania dotacji przyznanej przedszkolu w zakresie, o którym mowa w art. 35 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych;

3) zgodność złożonego rozliczenia wykorzystania dotacji, o którym mowa w § 6 uchwały, z dokumentacją organizacyjną, finansową i dokumentacją przebiegu nauczania przedszkola.

W ust. 6 § 7 ww. uchwały zastrzeżono, że w przypadku podmiotów dotowanych, niepodlegających ustawie o rachunkowości, na dowodach księgowych dotyczących wydatków z dotacji, należy zamieścić opis wskazujący ich przeznaczenie oraz adnotację o treści: "Wydatek sfinansowany ze środków dotacji otrzymanej z budżetu Miasta [...] w kwocie..... zł dotyczący... (nazwa dotowanej jednostki).

Zgodnie z § 8 ust. 1 – 8 ww. uchwały z przeprowadzonej kontroli sporządza się protokół w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, z których jeden otrzymuje kontrolujący i jeden kontrolowany. Protokół stanowi przedstawienie wyników przeprowadzonej kontroli. Protokół podpisuje kontrolujący i kontrolowany. Każda strona protokołu jest parafowana przez podpisujących protokół. Kontrolowanemu przysługuje prawo zgłoszenia, przed podpisaniem protokołu kontroli, zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w protokole kontroli. Zastrzeżenia należy zgłosić kontrolującemu na piśmie w terminie 7 dni od dnia otrzymania protokołu kontroli. W razie zgłoszenia zastrzeżeń, o których mowa w ust. 3, kontrolujący jest zobowiązany dokonać ich analizy i w miarę potrzeby podjąć dodatkowe czynności kontrolne, a w wypadku stwierdzenia zasadności zastrzeżeń - zmienić lub uzupełnić odpowiednią część protokołu kontroli. W razie nieuwzględnienia zastrzeżeń w całości lub w części kontrolujący przekazuje na piśmie swoje stanowisko zgłaszającemu zastrzeżenia. Zgłaszający zastrzeżenia podpisuje protokół w terminie 7 dni od dnia otrzymania stanowiska kontrolującego. W przypadku odmowy podpisania protokołu kontroli i złożenia wyjaśnień, kontrolujący czyni o tym zapis w protokole. Odmowa podpisania protokołu przez kontrolowanego nie stanowi przeszkody do realizacji ustaleń kontroli. Kontrolowane podmioty w terminie 14 dni od dnia otrzymania wystąpienia pokontrolnego zawiadamiają Burmistrza Miasta o realizacji wniosków zawartych w wystąpieniu pokontrolnym.

Skutki braku współpracy kontrolowanej placówki z kontrolującymi określa ust. 3fa i 3 fb u,s,o, i art. 36 ust. 6 i 7 u.f.z.o. Z przepisów tych wynika, że w przypadku utrudniania lub udaremniania przez placówkę lub przez organ prowadzący czynności kontrolnych, organ dotujący wzywa dyrektora placówki lub organ prowadzący do zaprzestania tych działań w określonym terminie, zaś po bezskutecznym upływie tego terminu, organ dotujący wstrzymuje przekazywanie placówce dotacji do dnia umożliwienia przeprowadzenia w placówce czynności kontrolnych.

Konsekwencją nieuznania przez kontrolowaną placówkę ustaleń zawartych w protokole kontroli lub zaleceniach pokontrolnych jest podjęcie przez organ dotujący działań prowadzących do zwrotu dotacji, tj. wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji w sprawie zwrotu.

Tak było w rozpatrywanej sprawie, w której przeprowadzona została kontrola zakończona protokołem z 30 listopada 2020 r., uzupełnionym 30 listopada 2021 r., kwestionowanym przez skarżącą poprzez wniesienie sprzeciwu. Organ kontrolujący sporządził wystąpienie pokontrolne z 7 lutego 2022 r., a następnie wszczął postępowanie administracyjne zakończone decyzją o określającą zwrot dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. W toku tego postępowania wezwał skarżącą (akta administracyjne K-9) do przedłożenia w terminie 14 dni dokumentacji dotyczącej rozliczanej dotacji oraz do udzielenia informacji w zakresie szczegółowo wskazanym w wezwaniu. Podkreślił przy tym, że w toku kontroli skarżąca nie wykonała obowiązku udostępnienia żądanych przez organ dokumentów oraz informacji. Organ pouczył też skarżącą o prawnych konsekwencjach uniemożliwiania organowi zebrania pełnego materiału dowodowego. Skarżąca nie zastosowała się do otrzymanego wezwania, zaś pismem z 21 marca 2022 r. (akta administracyjne, K-5) zgłosiła wnioski dowodowe: o przeprowadzenie oględzin przez biegłego z zakresu bhp na okoliczność właściwych atestów na przedmiotach zakupionych z dotacji (wyposażenie, meble, zabawki), a także przez biegłego z zakresu pożarnictwa na okoliczność prawidłowości i zasadności zakupu i umiejscowienia gaśnic, oględzin placówki w celu ustalenia przedmiotów zakupionych z dotacji, przesłuchania strony na okoliczność braku obecności w przedszkolu dzieci poniżej 2,5 roku życia, zakupu gaśnic, wydatków na remont, wynagrodzenia, zakup węgla i ozonowanie pomieszczeń. W uzasadnieniu tego pisma skarżąca polemizowała z treścią wezwania, zaś w pkt 3 str. 4 wyjaśniła organowi, że nie ma przesłanek do dostarczenia żądanej przez organ dokumentacji, zasadne zaś są jej wnioski dowodowe.

Organ I instancji rozpatrzył negatywnie wnioski dowodowe skarżącej (pismo z 11 kwietnia 2022 r., K-7), odnosząc się na str. 3 i nast. ww. pisma kolejno do każdego wniosku. Według organu wnioski skarżącej nie służyły wyjaśnieniu stanu faktycznego, a miały na celu przedłużenie postępowania. Organ wskazał też m. in., że w toku kontroli sprawdzano, czy zakupione przedmioty posiadają atesty, a nie to, czy atesty te są prawidłowe, co wynikało z odmowy przedstawienia przez skarżącą jakichkolwiek atestów. W kwestii gaśnic organ wyjaśnił, że nie oceniał ani zasadności ich zakupu, ani ich liczby czy rozmieszczenia. W toku kontroli usiłowano jedynie wyjaśnić, w którym przedszkolu ([...] czy [...]) znajdowały się gaśnice, których zakup został sfinansowany z dotacji. Wobec tego nie jest zasadny wniosek o przeprowadzenie dowodu z biegłego w zakresie pożarnictwa. Zaś w odniesieniu do wniosku o przeprowadzenie oględzin przedszkola organ uzasadnił odmowę tym, że oględziny odbyły się, zaś w ich trakcie skarżąca nie udzieliła żadnych wyjaśnień, a ponadto w ciągu toczącej się dwa lata kontroli odmawiała udostępnienia informacji i dowodów, w tym dotyczących rozgraniczenia pomieszczeń użytkowanych przez oba przedszkola, co stanowi główna przeszkodę do ustalenia, jakie przedmioty zakupione z dotacji są użytkowane przez oba przedszkola. Odmawiając przesłuchania strony organ wskazał, że wskazana we wniosku okoliczność nie wymaga zastosowania tego środka, gdyż obecność w przedszkolu dzieci poniżej 2,5 roku życia została potwierdzona przez skarżącą oraz przez kopie dzienników zajęć. Zaś do weryfikacji wydatków dotyczących kadry przedszkola wymagane są konkretne dokumenty, których skarżąca, pomimo wezwań, nie przedstawiła, pomimo wielokrotnych wezwań.

Na powyższe pismo organu skarżąca przedstawiła replikę zawartą w piśmie z 5 maja 2022 r. (K-11). Polemizując ze stanowiskiem organu podtrzymała wnioski dowodowe wcześniej złożone. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie skorzystała z przysługującego jej prawa do zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji, na podstawie pouczenia zawartego w piśmie organu I instancji z 11 kwietnia 2022 r. (K-9).

Z powyższego wynika, że w postępowaniu przed organem I instancji skarżąca została wezwana do przedłożenia wskazanych przez organ dokumentów niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy, lecz żadnych dokumentów nie przedłożyła. Złożyła natomiast wnioski dowodowe, które zostały ocenione przez organ za niezasadne, co zostało szeroko uzasadnione.

Także w odwołaniu oraz w postępowaniu odwoławczym skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów. Wniosła zaś pismem z 10 października 2022 r. (akta odwoławcze, K-45) żądanie zobowiązania organu I instancji do wyjaśnienia podstawy faktycznej oceny wydatków remontowych, przeprowadzenia dowodu z dziennika budowy na okoliczność zasadności finansowania z dotacji, przesłuchania A. W. na okoliczność rodzaju i zakresu pracy w przedszkolu oraz przesłuchania strony na okoliczność jak wcześniej, dowodu z pism RIO oraz SANEPID, przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. W zaskarżonej decyzji Kolegium odmówiło przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, uznając że nie wymaga tego stan sprawy, zaś złożone wnioski dowodowe nie były niezbędne do wydania rozstrzygnięcia. Jedynym dowodem przedstawionym przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego jest załączona do pisma z 8 lutego 2023 r. kopia niepotwierdzona za zgodność z oryginałem – decyzji nr [...]Kuratora Oświaty z 22 grudnia 2022 r., uchylającej decyzję Burmistrza Miasta nr [...] z 12 sierpnia 2022 r. w sprawie stwierdzenia statusu prawnego placówki – Niepublicznego Przedszkola "[...]" i umarzająca postępowanie przed organem I instancji.

Z akt sprawy wynika, że w postępowaniu administracyjnym nie zebrano żadnych dowodów dotyczących rozliczenia dotacji oświatowych, gdyż skarżąca kontestowała wezwania organu I instancji, zaś cały materiał dowodowy stanowiący podstawę wydania decyzji został zgromadzony w toku kontroli. Protokół kontroli oraz zebrane podczas kontroli dowody zostały włączone do akt sprawy i także na etapie kontroli sądowej są przedmiotem oceny zasadności wydania zaskarżonej decyzji, bowiem stanowiły jedyny materiał dowodowy sprawy. Zdaniem Sądu deficyt dowodów zgromadzonych w sprawie dotyczącej zwrotu dotacji oświatowych nie stanowił przeszkody do wydania decyzji, niemniej jednak ukierunkował jej treść. Granice postępowania dowodowego rozpatrywanej sprawy wyznaczały przepisy prawa materialnego (art. 90 ust. 3d u.s.o. oraz art. 35 u.f.z.o. oraz art. 252 u.f.p.). Na ich podstawie organ powinien zweryfikować prawidłowość pobrania i wykorzystania przez skarżącą dotacji oświatowych za lata 2017-2018 oraz zgodność ich rozliczenia z dokumentacją prowadzoną przez skarżącą. Ciężar dowodu w rozpatrywanej sprawie współspoczywał na organie i skarżącej. Organ miał obowiązek ustalić stan faktyczny w zakresie niezbędnym do oceny, czy poczynione przez skarżącą w latach 2017 – 2018 wydatki mieszczą się w zakresie wynikającym z podstawie art. 90. ust 3d u.s.o. bądź art. 35 u.f.z.o. Zaś skarżąca, jako osoba dysponująca stosowną dokumentacją, powinna współdziałać z organem, a w tym udostępnić mu całą dokumentację dotyczącą wydatkowania dotacji oświatowych w latach 2017 – 2018 oraz składać stosowne wyjaśnienia.

Zgodnie z art. 77 § 1 tego Kodeksu, na organie spoczywa obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, przy czym organ może w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić swoje postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu (§ 2 art. 77). Z powyższego przepisu wynika, że gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ, który decyduje o rodzaju środków dowodowych, mając na uwadze treść przepisów materialnoprawnych. Jeżeli organ postanowił przeprowadzić określony dowód, strona powinna to umożliwić, zaś kwestionować zasadność środka dowodowego może w odwołaniu od decyzji. Jak wyżej wyjaśniono, w sprawach dotyczących prawidłowości finansowania wydatków z dotacji oświatowych postępowanie administracyjne prowadzone jest w celu określonym przepisami art. 90. ust 3d u.s.o. lub art. 35 u.f.z.o. i u.f.p., czyli służy wyjaśnieniu, czy dotacje zostały prawidłowo pobrane i wykorzystane oraz rozliczone. Należało więc ustalić, jakie wydatki poniesione zostały w latach 2017 – 2018 w związku z prowadzeniem przedszkola i czy spełniały one kryteria wynikające z art. 90. ust 3d u.s.o. lub art. 35 u.f.z.o. (czy są to wydatki bezpośrednio związane z realizacją celów oświatowych, czy zostały rzeczywiście poniesione na rzecz dotowanej jednostki i czy realizacja tych celów i wydatkowanie środków zostało w sposób właściwy udokumentowane).

W tak określonym zakresie organ miał prawo żądać od skarżącej w toku kontroli wydania wszelkich posiadanych przez nią dowodów (głównie dokumentów) oraz wyjaśnień związanych z przedmiotem postępowania. Z całą pewnością zasadnie żądanymi dowodami były dokumenty wskazywane w licznych wezwaniach organu w toku kontroli oraz w toku postępowania administracyjnego Z akt kontroli wynika, że w wezwaniu z 23 września 2019 r. (K-26) podano zakres kontroli i zażądano udostępnienia umowy najmu zawartej z G. K., umowy o prowadzenie rachunku bankowego, dowodów księgowych za lata 2017 – 2018 dokumentujących wydatkowanie dotacji, dokumentów rozliczeniowych składanych do ZUS i potwierdzających opłacanie składek, dokumentów bankowych potwierdzających realizację płatności do dokumentów księgowych opłaconych przelewami, list płac wraz z umowami o pracę lub umowami cywilnoprawnymi, umowy na prowadzenie usług księgowych oraz dzienników zajęć każdego oddziału przedszkola ze stroną tytułową wraz z listą uczniów za każdy kontrolowany rok. Tę samą treść powtórzono w wezwaniu z 23 października 2019 r. (K-37), żądając także umów zawartych z rodzicami oraz atestów dla wyposażenia przedszkola. Wyznaczono skarżącej termin udostępnienia – do 8 listopada 2019 r.

Następnie pismami z 15 listopada 2019 r. i 6 grudnia 2019 r. (K-100 i K-104) organ wezwał skarżącą do przedłożenia ponownie umów najmu i aneksów oraz wyjaśnień dotyczących wyposażenia i planu sytuacyjnego zarówno pierwotnej umowy najmu, jaki i zmian w trakcie jej trwania, gdyż wynika z niej, że udostępniono pomieszczenia wraz z wyposażeniem i urządzeniami. Organ wyjaśnił, że z uwagi na prowadzenie w tym samym budynku dwóch przedszkoli, zamierza ustalić zarówno to, które pomieszczenia udostępniono skarżącej, jak i jakie urządzenia i wyposażenie wchodziły w skład umowy najmu. Zażądał też udostępnienia ewidencji środków trwałych rozliczanych z dotacji oraz umowy na dostawę wody i odbiór ścieków. Skarżąca nie zastosowała się do wezwania i w piśmie z 19 grudnia 2019 r. zakwestionowała zasadność żądań organu. Zaś w piśmie z 9 stycznia 2020 r. (K-110), a następnie z 6 marca 2020 r. (K-115) stwierdziła, że udostępniła już wszystkie dokumenty związane z dzierżawą. Odmówiła też udostępnienia ewidencji środków trwałych, podając, że może udostępnić jedynie pojedyncze dowody księgowe, jeżeli organ wskaże, których wydatków mają dotyczyć i na jaką okoliczność mają być przedłożone. Pismem z 28 stycznia 2020 r. (K-111) organ ponownie zażądał aneksu do umowy najmu (z 2015 r.). Z kolei pismem z 17 czerwca 2020 r. (K-130) organ zwrócił się o nadesłanie przez skarżącą wszystkich dotąd nieudostępnionych dokumentów. Zaś pismem z 7 lipca 2020 r. (K-133) organ zwrócił się do P. Sp. z o.o. o informacje o umowach dotyczących nieruchomości przy ul. [...]. Z odpowiedzi z 10 lipca 2020 r. (K-135) wynika, że do grudnia 2019 r. umowę z tą spółką zawarł G. K., zaś od grudnia 2019 r. także E. K.

W piśmie z 13 lipca 2020 r. (K-139) skarżąca wyjaśniła, że nie dysponuje planem sytuacyjnym nieruchomości, zaś na działalność oświatową jest wykorzystywany cały budynek. W dniu 6 września 2021 r. przeprowadzono dowód z oględzin pomieszczeń przedszkola (protokół K-222). Dowód ten został jednak nisko oceniony przez organ, z uwagi na to, że przeprowadzono go w 2020 r., zaś postępowanie dotyczyło lat 2017 – 2018, co, wobec przebudowy pomieszczeń i braku dokumentów obrazujących czytelnie sposób korzystania pomieszczeń przez dwa przedszkola - nie mogło wyjaśnić zasadniczych kwestii, dotyczących powierzchni użytkowej przedszkola, ilości sal ani stanu wyposażenia.

Także po wszczęciu postępowania administracyjnego organ pismem z 16 lutego 2022 r. (K-9, akta postępowania administracyjnego) wezwał skarżącą do przedłożenia brakującej dokumentacji i udzielenia wyczerpujących wyjaśnień w zakresie wskazanym szczegółowo w wezwaniu. Skarżąca nie przedłożyła jednak żadnych dokumentów, lecz złożyła szereg wniosków dowodowych wyżej opisanych, które organ I instancji rozpatrzył odmownie.

W ocenie Sądu omówione wyżej wezwania organu kierowane do skarżącej, określały w sposób wystarczający do przeprowadzenia kontroli wykorzystania dotacji, zakres dokumentów, które powinny zostać udostępnione przez skarżącą. Z treści wezwań, a także z istoty kontroli wynikało, że skarżąca ma obowiązek udostępnić organowi wszystkie żądane dokumenty. Jednak skarżąca na każde wezwanie organu reagowała nieadekwatnie, żądając wskazania zakresu niezbędnych dokumentów bądź wskazania okoliczności, na jaką miałby zostać przedłożony określony dokument, tak aby skarżąca mogła ocenić, czy należy go udostępnić (pisma K-28, K-32, K-49, K-50, K-106, K-110, K-115, K-153). Działania skarżącej ocenia Sąd jako niedopuszczalne, gdyż na omawianym etapie (kontrola) organowi niezbędne były wszystkie dokumenty dotyczące wykorzystania dotacji za lata 2017 i 2018. Tylko na podstawie kompletu dokumentów dotyczących dotacji za poszczególne okresy mógł organ dokonać całościowej weryfikacji prawidłowości ich wydatkowania.

Strona ma prawo w toku postępowania składać wnioski dowodowe, które organ, na podstawie art. 78 § 1 Kpa powinien uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ może nie uwzględnić takiego żądania, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy (§ 2 art. 78). Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę (art. 86 Kpa).

Zasada prawdy obiektywnej (art. 7 Kpa) obliguje organ do podejmowania na żądanie strony lub z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Przy czym, to, na kim spoczywa ciężar dowodzenia w danej sprawie, wynika z rodzaju sprawy. W sprawach prowadzonych na wniosek, co do zasady wnioskodawca powinien wykazać jego zasadność. Inaczej jest w sprawach prowadzonych z urzędu, kończących się orzeczeniem zobowiązania wobec strony. W takich sytuacjach to głównie organ powinien wykazać się inicjatywą dowodową. Wyjaśnić jednak należy, że powyższy obowiązek organu nie jest nieograniczony, gdyż jest limitowany przede wszystkim granicami postępowania, określonymi przepisami materialnoprawnymi. Jak już wyżej wyjaśniono, w sprawach dotyczących rozliczenia dotacji, prowadzonych z urzędu i specyficznych z uwagi na publicznoprawny charakter środków wypłacanych tytułem dotacji, organ ma zweryfikować prawidłowość wydatków. Zaś podmiot dotowany już na etapie kontroli, powinien udostępnić, do weryfikacji, wszystkie posiadane dokumenty dotyczące dotacji za dany okres, zaś organ nie musi uzasadniać szczegółowo, do czego jest mu niezbędny każdy, odrębnie wskazany dokument. Jeżeli podmiot kontrolowany, a na dalszym etapie – strona postępowania nie zrealizuje żądania organu i dowodu (dokumentacji) nie przedłoży, negując przy tym zasadność żądania organu albo przedstawi jedynie fragmentaryczne dowody, powinna liczyć się z negatywnymi konsekwencjami procesowymi swego zaniechania. Konsekwencje te to przede wszystkim wydanie rozstrzygnięcia na podstawie tych dowodów, które organ posiada, nawet jeżeli materiał dowodowy nie jest kompletny. Przykładowo, brak szczegółowego opisu, z którego wynikałoby, w jaki sposób podzielone zostały pomieszczenia używane przez dwa przedszkola oraz pomieszczenia wspólne – miał znaczenie nie tylko dla oceny prawidłowości finansowania wydatków na najem, ale także wiązał się z oceną prawidłowości finansowania wydatków na remont. Zatem nie udostępniając organowi całej dokumentacji dotyczącej dotacji, skarżąca powinna liczyć się z tym, że kontrolowany wydatek zostanie przez organ zweryfikowany negatywnie i w konsekwencji dotacja będzie podlegała zwrotowi.

Przeglądając akta sprawy można odnieść wrażenie, że to nie organ, lecz strona decydowała o zasadności gromadzenia dowodów w sprawie. Organ nie potrafił wyegzekwować od skarżącej wykonania obowiązków dowodowych, gdyż skarżąca (zdaniem Sądu, bezpodstawnie) domagała się każdorazowo od organu wyjaśnienia zasadności żądania w odniesieniu do każdego dowodu, co wyżej opisano, zaś organ do czasu wydania decyzji nie wyciągał konsekwencji procesowych wobec skarżącej. W ocenie Sądu kontrola i postępowanie administracyjne mogłyby trwać krócej, gdyż organ nie miał obowiązku uzasadniać szczegółowo, dlaczego jest mu niezbędny każdy żądany od strony dokument. Przy braku współpracy skarżącej mógł wydać decyzję na podstawie niepełnego materiału dowodowego, gdyż taki został mu udostępniony przez skarżącą. Zamiast tego organ prowadził niepotrzebne działania, zmierzające do wyręczenia skarżącej z wykonania powinności dowodowych, tj. zwracał się o opinie do innych organów, co zostanie omówione w dalszej części. Przy czym w omawianym zakresie Sąd nie dopatrzył się na tyle istotnych uchybień przepisom postępowania, które wpływałyby na wynik sprawy, bowiem jedyną negatywną konsekwencją braku umiejętności zdyscyplinowania strony było to, że postępowanie w sprawie trwało dłużej niż było to konieczne.

Jak już wyżej wyjaśniono, na organie nie spoczywa nieograniczony obowiązek dowodowy. W rozpatrywanej sprawie ciężar dowodzenia był współdzielony pomiędzy organ i skarżącą. W ocenie Sądu, wobec zachowania skarżącej, która negowała działania dowodowe organu, nie wystąpiła ani konieczność wielokrotnego ponawiania wezwania o dostarczenie dokumentów, ani także konieczność zastępczego kierowania do innych organów (K-198 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, K-200 Kurator Oświaty, K-202 Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej, K-210 Ministerstwo Edukacji Narodowej, K-212 Regionalna Izba Obrachunkowa) zapytań dotyczących użytkowania powierzchni budynku, w którym działały dwa przedszkola. Adresaci ww. pism organu realizują inne obowiązki na podstawie innych przepisów, zaś ich stanowisko, wbrew temu, co w pismach tych wskazywał organ, nie ma w rozpatrywanej sprawie charakteru opinii biegłego, wobec czego niecelowe było zasięganie ich opinii przez organ rozliczający dotację oświatową, który przy współpracy skarżącej powinien wyjaśnić kwestie związane z użytkowanymi salami i powierzchnią najmu. Niemniej jednak powyższe całkowicie zbędne działania organu I instancji, oczekującego, że inne organy, niejako w zastępstwie skarżącej wyjaśnią kwestie związane z użytkowaną powierzchnią, nie wpłynęły na treść wydanej decyzji, w której, głównie z uwagi na brak współpracy skarżącej, zasadnie odmówiono rozliczenia z dotacji oświatowej kwot czynszu najmu za lata 2017 – 2018. Podkreślić trzeba, że to na skarżącej, jako najlepiej zorientowanej we własnych sprawach, a przede wszystkim zobowiązanej do posiadania w swoich zasobach i do udostępnienia organowi dokumentacji dotyczącej dotacji – spoczywał obowiązek współpracy z organem, a w tym obowiązek przedłożenia dowodów, pod groźbą negatywnych konsekwencji procesowych, w tym w postaci ryzyka wydania decyzji o zwrocie dotacji.

Zgodnie z art. 80 Kpa organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 (art. 81). Ponadto na podstawie art. 85 § 1 i 2 organ może w razie potrzeby przeprowadzić oględziny. Jeżeli przedmiot oględzin znajduje się u osób trzecich, osoby te są obowiązane na wezwanie organu do okazania przedmiotu oględzin. W rozpatrywanej sprawie przeprowadzono oględziny, lecz z uwagi na upływ czasu i dokonaną rozbudowę budynku, a także brak współpracy ze skarżącą, nie było możliwe do ustalenia na ich podstawie, jaki był podział pomieszczeń między obu przedszkolami w latach 2017 - 2018.

Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego powinna dotyczyć prawidłowości pobrania dotacji, prawidłowości ich wykorzystania i zgodności złożonego rozliczenia z dokumentacją organizacyjną, finansową oraz dokumentacją przebiegu nauczania. W postępowaniu należało więc ustalić, jakie wydatki poniesione zostały przez skarżącą w latach 2017 – 2018 w związku z prowadzeniem przedszkola i czy spełniały one kryteria wynikające z art. 90. ust 3d u.s.o. lub art. 35 u.f.z.o., a w tym także, czy zostały prawidłowo udokumentowane oraz czy dotyczą wyłącznie dotowanego przedszkola. W ramach współdziałania z organem skarżąca miała obowiązek przedłożyć na wezwanie organu dokumenty i inne dowody pozwalające na rozliczenie dotacji. W tym powinna wykazać, że była uprawniona do odpłatnego korzystania z określonych pomieszczeń i czy nie korzystał z nich inny podmiot.

W sprawie zebrano taki materiał dowodowy, jaki udało się zgromadzić organowi pomimo braku współpracy ze skarżącą. Przyczyną luk w materiale dowodowym nie są błędy proceduralne organu, lecz wyłącznie postawa skarżącej w toku kontroli oraz podczas postępowania. Dlatego niezasadne są zarzuty skargi dotyczące braku własnych ustaleń organu oraz braku postępowania dowodowego w toku postępowania administracyjnego (str. 13 skargi). Jak wyżej opisano, z akt sprawy, przede wszystkim z akt kontrolnych wynika, że skarżąca negowała w zasadzie każdą czynność organu zmierzającą do uzyskania dokumentacji dotyczącej dotacji dla przedszkola. Ponadto utrudniała przeprowadzenie kontroli, na co, m.in., wskazuje treść pism: K-28 (żądanie każdorazowego określania zakresu dokumentów niezbędnych do kontroli), K-32 (oświadczenie skarżącej o monitorowaniu kontroli poprzez jej filmowanie aparatem na statywie oraz upoważnienie przedstawiciela przedszkola do nadzorowania przebiegu kontroli), K-44 (żądanie potwierdzenia sfotografowania telefonami komórkowymi dokumentów okazanych przez skarżącą), K-49-50 (żądanie określenia okoliczności, dla których organ żąda okazania umowy o prowadzeniu rachunku bankowego przedszkola oraz udostępnienia atestów i certyfikatów wyposażenia, mebli i zabawek). W tej sytuacji organ I instancji zgromadził taki materiał dowodowy, jaki znajduje się w aktach kontroli i w konsekwencji nie mógł dokonać innej oceny dowodów niż ta, która wynika z wydanej decyzji. W związku z powyższym niezasadne okazały się zarzuty skargi dotyczące naruszenia wskazanych w niej zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz zasad prowadzenia postepowania dowodowego.

Wydatki na najem.

Zakwestionowanie tych wydatków było konsekwencją nieprzedłożenia przez skarżącą całej dokumentacji organizacyjnej i finansowej potrzebnej do weryfikacji wydatków. Organ I instancji, co do zasady, nie negował prawa skarżącej do rozliczenia dotacją wydatków na najem pomieszczeń na potrzeby przedszkola. Rozliczenie dotacji wymagało jednak wykazania, z jakich konkretnych sal korzystała w poszczególnych okresach i czy z sal tych nie korzystało równolegle drugie przedszkole. Okoliczności tych nie można ustalić na podstawie umowy najmu i aneksów udostępnionych organowi do sfotografowania telefonem komórkowym (K-52). W budynku działały dwa przedszkola, co nie jest przeszkodą do pobierania dotacji oświatowych, lecz wymagało od prowadzących przedszkola zachowania staranności w dokumentowaniu, na potrzeby rozliczenia dotacji, sposobu podziału pomieszczeń. Z aneksów do umowy najmu wynika, że następowały zmiany w tym zakresie, co jednak nie zostało udokumentowane, poza aneksami do umowy najmu, które także nie precyzją, zasad współużytkowania budynku. W toku kontroli nie przedłożono dowodów dokumentujących w czytelny sposób zasady podziału pomieszczeń. Przedstawiony

w toku oględzin szkic nie jest na tyle czytelny, aby na jego podstawie dało się ustalić,

w jaki sposób zmieniały się zasady korzystania z sal przez oba przedszkola w latach 2017 – 2018. Nie wiadomo, z ilu pomieszczeń składał się w latach 2017 -2018 cały budynek i jak dzielone były pomieszczenia pomiędzy oba przedszkola oraz czy dzielone były między przedszkolami także sale zajęciowe. Powierzchnię najmu i ilość sal najmowanych przez skarżącą wskazywano w umowie od 2016 r., lecz wielkości te ulegały zmianie. Nie wiadomo też, czy w każdym roku najmowane były te same sale. Organ I instancji dążył do wyjaśnienia tych okoliczności kierując wezwania do skarżącej, która jednak nie udzieliła w tym zakresie klarownych wyjaśnień.

Z umowy najmu wynika, że G. K. jest właścicielem nieruchomości ul. [...]. Umowę tę skarżąca zawarła z mężem 9 grudnia 2014 r. Przyjęto, że najemca będzie pokrywał koszty eksploatacji, modernizacji budynku przedszkola i placu zabaw i będzie je wyposażał z prowadzonej działalności. Niejasna jest wysokość czynszu najmu wskazana w umowie (K-53), załączniku (K-55) i aneksach (K54-60) oraz fakturach (K-338-357). Z umowy najmu nie wynika czytelny podział pomieszczeń przedszkola. Przedmiot najmu określono poprzez wskazanie łącznej powierzchni oraz ilości sal. Od 2017 r. było to 338,93 m2, 6 sal (oraz pomieszczenie przejściowe, pomieszczenie biurowe z WC i socjalne oraz dostęp do ciągów komunikacyjnych i korytarzy oraz elementów infrastruktury należących do wynajmującego) czynsz 14.000 zł, zaś od 1 lutego 2017 r. 14.500 zł. Od 1 maja 2017 r. powierzchnia najmu wynosiła 390,50 m2, 7 sal, czynsz 17.000 zł, od 1 września 2017 r. powierzchnia 383,26 m2, 7 sal, od 1 stycznia 2018 r. 326,26 m2, 6 sal, czynsz 17.000 zł. Z treści umowy nie wynika, za jaki okres należny jest czynsz, gdyż w § 3 przyjęto, że jego wysokość będzie ustalana w załączniku do umowy. Zaś w załączniku do umowy (z 31 grudnia 2015 r., K-55) ustalono, że "strony zgodnie ustalają czynsz najmu na 2016 r. w kwocie 12.200,00 zł". Taki zapis umowy i załącznika wskazuje na przyjęcie okresu rocznego, co jest sprzeczne z okazanymi organowi fakturami.

Z niekwestionowanych przez skarżąca ustaleń organu wynika, że budynek, w którym skarżąca prowadziła w latach 2017 – 2018 przedszkole, był w tym okresie w rozbudowie trwającej od 2016 r. Z uwagi na brak danych organ nie był w stanie dokonać podziału powierzchni użytkowej wykorzystywanej w kontrolowanym okresie przez oba przedszkola, a było to istotne dla rozliczenia dotacji. Skarżąca, jak wynika z akt sprawy, nie współpracowała z organem i chociaż formalnie reagowała na wezwania do dostarczenia żądanych dokumentów, to jednak przede wszystkim skupiała się na negowaniu zasadności żądań organu. Obowiązkiem skarżącej było przedłożenie wszystkich dokumentów pozwalających na weryfikację rozliczenia z dotacji oświatowej czynszu najmu. Skoro skarżąca przedłożyła niepełne dane, organ nie mógł zweryfikować ich zasadności. W konsekwencji zasadnie odmówił skarżącej prawa do sfinansowania z dotacji czynszu najmu. Przypomnieć należy, że obowiązkiem skarżącej w toku kontroli, a następnie w toku postępowania administracyjnego była współpraca z organem w celu wykazania zarówno zasadności poniesionych wydatków z punktu widzenia przepisów ustaw u.s.o. oraz u.f.z.o., jak i tego, czy wydatki te zostały rzeczywiście poniesione oraz czy zostały właściwie udokumentowane. Tak nie było w rozpatrywanej sprawie w zakresie wydatków na czynsz najmu, gdyż pomimo pisanych wyżej wezwań organu skarżąca przedstawiła jedynie część wymaganych dowodów (umowa najmu z aneksami i 4 plany sytuacyjne), wraz z pismem z 16 listopada 2021 r. (K-225) przedstawiono rzuty pomieszczeń nieobejmujące części budynku zajętych przez przedszkole [...], a następnie przedłożono (K-338 – 356) faktury dotyczące najmu. Ponadto 6 września 2021 r. organ przeprowadził oględziny, co wyżej omówiono.

Jak wyżej wyjaśniono, spoczywający na organie obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej ma graniczony charakter W omawianym zakresie powinien zogniskować się przede wszystkim na żądaniu od skarżącej przedłożenia dowodów na potwierdzenie tytułu prawnego do samodzielnego użytkowania pomieszczeń, w których prowadziła w latach 2017 – 2018 przedszkole (potwierdzających powierzchnię w okresie objętym postępowaniem) oraz dowodów zapłaty czynszu. Z przyczyn oczywistych to właśnie skarżąca powinna być najlepiej zorientowana w sprawach, które jej dotyczą. Jeżeli skarżąca, pomimo wezwań, nie wyjaśniła i nie potwierdziła dokumentami w sposób nadający się do weryfikacji w postępowaniu – jakie sale i jaką powierzchnię w latach 2017 – 2018 najmowała na potrzeby przedszkola [...], a jakie były wykorzystywane przez drugie przedszkole, to organ był uprawniony wydania decyzji kwestionującej wydatkowanie zgodnie z przeznaczeniem kwot zapłaconego czynszu najmu.

Biorąc pod uwagę niekwestionowane ustalenie, że w tym samym budynku funkcjonowało także przedszkole prowadzone przez wynajmującego (męża skarżącej), zasadnie uzależnił organ możliwość finansowania dotacją czynszu najmu od wyjaśnienia, jaka jest cała powierzchnia budynku, ile sal oraz które sale zajmowało każde z przedszkoli. Dotacja służy finansowaniu określonych celów i jest wypłacana na rzecz konkretnego podmiotu. Dotacja wypłacona skarżącej nie mogła służyć potrzebom innego podmiotu, nawet jeżeli także sprawował opiekę nad dziećmi. Jest oczywiste, że w jednym budynku mogą działać dwa przedszkola, lecz z uwagi na publicznoprawny charakter finansowania wydatków z dotacji jednego z nich, wymagane było od osób prowadzących oba przedszkola, określenia przejrzystych zasad korzystania z sal zajęciowych i pomieszczeń wspólnych oraz skrupulatnego ich przestrzegania. Tak nie było w rozpatrywanej sprawie, zaś na wezwanie organu skarżąca nie przedstawiła dokumentów pozwalających jednoznacznie określić zasady korzystania z pomieszczeń przez oba przedszkola. Kwestia zasad wykorzystywania pomieszczeń przez dwa przedszkola miała znaczenie dla oceny zasadności finansowania z dotacji wydatków na najem i na remont.

Rozliczenie dotacji dokonywane jest na podstawie prawidłowo sporządzonych dokumentów, co wynika z przepisów materialnych dotyczących dotacji oświatowych. Jeżeli nie przedłożono organowi dokumentu stanowiącego podstawę poniesienia wydatku finansowanego z dotacji, to w ocenie Sądu niedopuszczalna była weryfikacja wydatku na podstawie innych, zwłaszcza osobowych dowodów, w tym przesłuchania strony. Jest to jednak dowód jedynie uzupełniający, zaś dla rozstrzygnięcia sprawy istotne było to, że w postępowaniu skarżąca nie przedstawiła żądanego przez organ kompletu dokumentów stanowiących podstawę rozliczenia dotacji. Także wnioskowane dowody z opinii biegłych z zakresu bhp oraz pożarnictwa nie były konieczne do przeprowadzenia, co prawidłowo wyjaśnił skarżącej organ I instancji w wyżej omówionym piśmie z 11 kwietnia 2022 r., (K-7), odnosząc się na str. 3 i nast. ww. pisma kolejno do każdego wniosku.

W toku kontroli organ dążył do ustalenia, jakie pomieszczenia były użytkowane w latach 2017 – 2018 wyłącznie przez przedszkole [...]. Miało to służyć wyjaśnieniu, do jakiej powierzchni użytkowanej przez skarżącą przysługiwała dotacja. W tym celu organ podjął nieudaną próbę kontroli przedszkola [...], prowadzonego przez męża skarżącej, zaś od niej żądał wyjaśnień, a także dokonał oględzin. Z uwagi na przebudowę budynku oraz podnoszoną przez przedstawicieli przedszkola w trakcie oględzin okoliczność zmian co do powierzchni użytkowanej - oględziny przeprowadzone w 2021 r. (K-222) nie odniosły pożądanego skutku, bowiem niesporne jest, że układ pomieszczeń uległ zmianie. Nie wiadomo więc, z których pomieszczeń w kontrolowanym okresie korzystało każde z przedszkoli. Wobec tego organ nie posiadał danych do ustalenia w sposób jednoznaczny powierzchni najmu, a w konsekwencji nie mógł zweryfikować wysokości wydatków poniesionych przez skarżącą na wynajem pomieszczeń.

Wydatki na remont.

Przeszkodą do ich finansowania z dotacji był wyżej opisany brak rozdziału pomieszczeń użytkowanych przez dwa przedszkola, bowiem nie wiadomo, czy dany wydatek dotyczy remontu tych sal, które użytkowała skarżąca. Nie wiadomo więc, czy wyfakturowane materiały zużyto na remont przedszkola [...], czy, jak twierdzi organ, na prowadzoną w tym czasie rozbudowę. Faktury dotyczą wyłącznie zakupu materiałów budowlanych (poza jedną fakturą na usługi elektryczne) i obejmują łącznie znaczne wydatki (41.945 zł w 2017 r. i 37.539 zł w 2018 r., razem 79.484 zł) zaś skarżąca nie przedłożyła umów na wykonanie prac remontowych, zleconych w jej przedszkolu. Z kolei wśród umów o pracę przedłożonych w toku kontroli nie ma umowy z osobą, która mogłaby prace te wykonać jako pracownik przedszkola. Powyższe podważa możliwość wykorzystania zakupionych materiałów do remontu przedszkola prowadzonych, jak twierdzi skarżąca, w weekendy oraz nocą. Faktury na materiały budowlane nie są należycie opisane co zakresu i miejsca prac, nie do przyjęcia, na potrzeby rozliczenia dotacji, jest opis dokonany ołówkiem, nie wszystkie faktury są opisane. Sąd podziela też stanowisko organu co do tego, że mało wiarygodne jest, aby znaczne ilości materiałów budowlanych (przykładowo, farba, kołki, lampy) zostały rzeczywiście wykorzystane do remontu w okresie objętym kontrolą, zaś charakter zakupionych materiałów wskazuje, że nie dokonywano drobnych napraw typu: malowanie pomieszczeń, lecz mogły one posłużyć do prowadzonej w kontrolowanym okresie inwestycji realizowanej przez skarżącą i jej męża. Ponadto prawidłowo ocenił organ, że większość faktur została nieprawidłowo opisana (tj. ołówkiem albo w ogóle brak opisu).

Wydatki na wyżywienie w wysokości 598 zł w 2017 r. i 4.097 zł w 2018 r. Zakwestionowane przez organ faktury dotyczą słodyczy i napoi, a więc żywności. Według § 4 statutu przedszkola (K-159), wyżywienie jest odpłatne, zaś opłata jest pobierana od rodziców z góry. Wobec tego na wydatki tego rodzaju nie jest możliwe pobieranie dotacji, z uwagi na inne źródło finansowania tego rodzaju zakupów. Ponadto wydatki na zakup słodyczy nie służą bezpośrednio realizacji celów oświatowych. Wydatki tego rodzaju mogłyby zostać uznane za związane bezpośrednio z realizacją zadań przedszkola w sytuacji, gdyby zakupiono żywność w celu przeprowadzenia zajęć kulinarnych (tj. zajęć edukacyjnych) dla dzieci. Tak nie było w rozpatrywanej sprawie, bowiem skarżąca wywiodła, że słodycze były podawane z okazji uroczystości odbywających się w przedszkolu. W ocenie Sądu w takim przypadku można stwierdzić jedynie pośredni związek zakupu z realizacją celów oświatowych, co nie jest wystarczające do rozliczenia wydatku ze środków pochodzących z dotacji, nawet jeżeli, jak twierdzi skarżąca, częstowanie słodyczami zostało ujęte w scenariuszu imprezy. Dlatego organ prawidłowo uznał omawiane wydatki za niepodlegające finansowaniu z dotacji.

Wydatki dotyczące hali sportowej (6.652 zł w 2017 r. i 3.860 zł w 2018 r.). Organ twierdzi, a skarżąca nie kwestionuje, że w okresie objętym decyzją hala sportowa nie była częścią przedszkola prowadzonego przez skarżącą. Ustalono, że z hali korzystały także inne podmioty. W skardze (str. 16) potwierdzono, że hala była bezpłatnie użyczana różnym instytucjom. Powyższa okoliczność wyklucza, zdaniem Sądu, możliwość uznania wydatków na jej wyposażenie (faktury K-358 do 362) za prawidłowo finansowane z dotacji. Przykładowo, zakup siatki ochronnej (K-358), jak wynika z opisu na fakturze, służył zabezpieczeniu okien podczas gry w piłkę. Na fakturze zakupu kosza naściennego do koszykówki (K-359) umieszczono adnotację, że zakup ten także został dokonany na rzecz dzieci przedszkolnych. Jednak, jak wyżej wywiedziono, nie tylko dzieci przedszkolne korzystały z hali sportowej. Wobec tego wymienione zakupy kosza do koszykówki jak i ww. siatki ochronnej, a także innego wyposażenia hali sportowej służyły także innym osobom, bez względu na to, czy hala gimnastyczna była udostępniana im bezpłatnie czy też komercyjnie. Wyżej wyjaśniono, że dotacja może zostać wykorzystana jedynie na wydatki bieżące dotowanej jednostki. Współkorzystanie przez inne podmioty z przedmiotów zakupionych ze środków publicznych w ocenie Sądu wykracza poza zasadę wyłącznego finansowania potrzeb subwencjonowanej placówki. W tych okolicznościach niewątpliwie skarżąca mogła dokonać zakupu wyposażenia hali, lecz jedynie z własnych środków. Wraz z pismem procesowym z 10 maja 2023 r. skarżąca przedłożyła niepotwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię umowy o współpracy (z 1 stycznia 2018 r.) pomiędzy skarżącą a Klubem Sportowym, na okoliczność prawidłowości wykorzystania dotacji. Sąd nie uwzględnił tego wniosku dowodowego oraz pozostałych, co uzasadnił w trakcie rozprawy. W kwestii tej umowy dodatkowego podkreślenia wymaga, że należało przedłożyć ją w trakcie postępowania administracyjnego, tak, aby organ mógł poddać ją ocenie. Ponadto przedłożona kopia umowy nie stanowi potwierdzenia, aby przedszkole było wyłącznym użytkownikiem przedmiotów nabytych w związku z korzystaniem z hali sportowej.

Wydatki na wynagrodzenie wicedyrektora za okres do kwietnia 2017 r.

W aktach kontroli (K-167) znajduje się statut przedszkola w wersji obowiązującej do kwietnia 2017 r. Z treści statutu wynika, że przedszkolem kieruje jego dyrektor. Nie przewidziano zaś stanowiska zastępcy dyrektora, natomiast z umowy o pracę (K-376) zawartej 31 października 2016 r. na czas nieokreślony wynika, że A. W. została zatrudniona jako osoba pełniąca funkcję dyrektora przedszkola, na 1/8 etatu i jak wyjaśniła skarżąca, A. W. była wicedyrektorem przedszkola [...]. Nie okazano innych umów o pracę zawartych z tą osobą. W szczególności nie wynika z akt sprawy, aby A. W. wykonywała w przedszkolu [...] inną pracę niż wskazana w ww. umowie o pracę. Wobec tego z uwagi na nieprawidłowe udokumentowanie wydatku na wynagrodzenie wicedyrektora za okres do kwietnia 2017 r. w kwocie 4.900 zł nie mógł on zostać sfinansowany z dotacji.

Wydatki na ozonowanie pomieszczeń. Nie negując eksponowanych w skardze korzyści zdrowotnych wynikających z ozonowania pomieszczeń przedszkola, trudno byłoby jednak uznać kwoty poniesione na ten cel za wydatki podstawowe, niezbędne do funkcjonowania przedszkola. W wyroku z 18 stycznia 2023 r. I GSK 259/22 (Baza CBOSA) NSA stwierdził, że "rola dotacji oświatowej nie polega bowiem na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez przedszkole czy też pokrywania wszelkich ich wydatków (por. wyrok NSA z 19 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 1858/12, tamże). Przepis art. 90 ust. 3d u.s.o. pozwala na finansowanie z dotacji wyłącznie wydatków przeznaczonych w sposób bezpośredni na realizację zadań przedszkola: w zakresie wychowania, kształcenia i opieki, a dotacje mogą być wyłącznie wydatkowane na pokrycie bieżących wydatków dotowanego przedszkola – nie natomiast na pokrywanie wszelkich jego wydatków, w tym związanych z jego ogólną organizacją i funkcjonowaniem." Zatem nie odmawiając skarżącej prawa do korzystania z usług ozonowania pomieszczeń przedszkola, nie sposób uznać, aby wydatki na ten cel w kwocie (około 70.000 zł w 2018 r.) podlegały finansowaniu z dotacji.

Wydatki nieopłacone za 2018 r. W zakresie tych wydatków (w kwocie 4.476,60 zł) skarżąca na rozprawie podniosła, że błędnie zostały ocenione jako niezgodne z przeznaczeniem, gdyż wskazana kwota dotyczy wydatków niewykorzystanych. Sąd nie podziela tego stanowiska. Zakwestionowana przez organ kwota 4.476,60 zł wynika z dwóch faktur wystawionych w 2017 r., z terminem płatności 30 września 2017 r. oraz z adnotacją: "zapł. 30.05.2018". Na wezwanie organu skarżąca nie przedłożyła dowodu poniesienia tego wydatku. Omawiane faktury dokumentują nabycie materiałów dydaktycznych. Skarżąca ujęła faktury w rozliczeniu dotacji, co oznacza, że wykorzystała środki z dotacji, inną kwestią jest zaś to, czy rzeczywiście dokonała zapłaty za nabyte towary. Przyczyną zakwestionowania przez organ omawianego wydatku jest nieprzedłożenie dowodu poniesienia, co nie jest równoznaczne

z niewykorzystaniem dotacji, o którym mowa w art. 251 ust. 1 u.f.p. (dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego podlegają zwrotowi do budżetu tej jednostki w terminie do dnia

31 stycznia następnego roku).

Wydatki na dzieci poniżej 2,5 roku życia (19.338 zł w 2017 r. i 4.662 zł w 2018 r.) w ocenie Sądu także prawidłowo uznane zostały za niepodlegające finansowaniu z dotacji. Z akt sprawy wynika, że na dzieci te dotacje pobierane nie były, jednak Sąd podziela stanowisko organu I instancji, że ich pobyt w przedszkolu był w przynajmniej częściowy sposób finansowany z dotacji. Bowiem dzieci te także korzystały z sal utrzymywanych z dotacji, zaś opiekę nad nimi sprawowali nauczyciele otrzymujący wynagrodzenie z dotacji. Zasadne i logiczne było więc ustalenie proporcji, w której opieka nad nimi wiązała się z wykorzystaniem środków publicznych. Podkreślenia wymaga przy tym, że w skardze nie jest kwestionowany sposób wyliczenia proporcji, lecz sama możliwość kwestionowania przez organ omawianych wydatków.

Zarzut przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podniósł zarzut przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji za 2017 r., powołując się na brak doręczenia decyzji organu odwoławczego przed upływem terminu przedawnienia, tj. do 31 grudnia 2022 r. Z akt odwoławczych wynika, że SKO w Elblągu wydało zaskarżoną do Sądu decyzję 20 października 2022 r. Nie ma dowodu jej doręczenia (ZPO), zaś z wydruku śledzenia przesyłek Poczty Polskiej wynika, że przesyłkę doręczono 20 lutego 2023 r. po drugim awizowaniu. Jest to zgodne z wypowiedzią pełnomocnika skarżącej na rozprawie, który oświadczył też, że na kopercie w której znajdowała się decyzja Kolegium, widnieje data wysłania – 2 luty 2023 r.

Zobowiązanie do zwrotu dotacji oświatowej ulega przedawnieniu z upływem 5 lat od końca roku, w którym beneficjent otrzymał i miał wykorzystać dotacje, co wynika z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. 2021, poz. 1540 ze zm.). w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. (por. m.in. wyroki NSA z 5 września 2018 r., I GSK 2583/18, z 14 stycznia 2019 r., I GSK 2656/18, z 14 października 2022 r., I GSK 3095/18, z 10 stycznia 2023 r. sygn. I GSK 1471/19).

Zarzut przedawnienia nie jest, zdaniem Sądu, zasadny, gdyż decyzja deklaratoryjna organu I instancji wydana i doręczona została przed upływem terminu przedawnienia, zaś utrzymująca ją w mocy decyzja SKO została wydana 20 października 2022 r., czyli także przed upływem ww. terminu, zaś jedynie jej doręczenie nastąpiło po jego upływie. Biorąc pod uwagę, że wydanie decyzji organu odwoławczego i jej doręczenie to dwa różne zdarzenia, za decydującą w kwestii ewentualnego przedawnienia uznał Sąd datę wydania decyzji. W uchwale 7 sędziów NSA z 6 października 2003 r. FPS 8/03 (Baza CBOSA) przyjęto, że zobowiązanie do zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przedawnia się, jeżeli termin przewidziany w art. 70 § 1 O.p. upłynął przed wydaniem decyzji organu odwoławczego. Również w wyroku z 15 lipca 2010 r. II OSK 2051/09 (Baza CBOSA) NSA uznał, że "w razie wątpliwości co do daty podpisania należy przyjąć, że datą tą jest data umieszczona na decyzji (vide wyrok NSA z 28 lutego 2008r., I OSK 175/07)". Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z 19 marca 2019 r. I GSK 3229/18 (Baza CBOSA). Nie wiadomo, dlaczego SKO w Elblągu wydało decyzję w październiku 2022 r., zaś z jej doręczeniem zwlekało aż do lutego 2023 r. Zwłoka w doręczeniu decyzji kończącym postępowanie odwoławcze jest niewątpliwie okolicznością niepożądaną, niezgodną z wyznaczonym przez Kpa terminem załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym, nie wpływa jednak na ocenę kwestii przedawnienia terminu zobowiązania do zwrotu dotacji, a co najwyżej może skutkować odpowiedzialnością dyscyplinarną osoby odpowiedzialnej za zwłokę w doręczeniu decyzji, ewentualnie może mieć znaczenie dla istotnej dla skarżącej kwestii terminów naliczania odsetek za zwłokę. Okoliczności te pozostają jednak poza granicami rozpatrywanej przez Sąd sprawy.

Dodać należy, że zarówno w skardze jak i na rozprawie wskazywano na decyzję nr [...] wydaną przez Kuratora Oświaty 22 grudnia 2022 r. uchylającą decyzję Burmistrza Miasta [...] z 12 sierpnia 2022 r. nr [...] stwierdzającą status prawny placówki – Niepublicznego Przedszkola [...] i umarzającą w całości postępowanie przed organem I instancji. Decyzja ta znajduje się w aktach administracyjnych, gdyż została przedłożona przez skarżącą wraz z pismem z 8 lutego 2023 r. (akta odwoławcze, K-71-79), a więc już po wysłaniu zaskarżonej decyzji do pełnomocnika skarżącej. Wobec tego organ nie mógł zrealizować zawartego w piśmie skarżącej z wniosku, zaś zarzut naruszenia art. 10 Kpa nie jest zasadny.

W ocenie Sądu wydanie przez Kuratora Oświaty ww. decyzji z 22 grudnia 2022 r. pozostaje bez wpływu na wynik rozpatrywanej sprawy. Decyzja ta nie dotyczy prawidłowości rozliczeń dotacji oświatowych otrzymanych przez skarżącą w latach 2017 – 2018. Decyzja ta rozstrzyga na korzyść skarżącej inną kwestię, a mianowicie to, że Burmistrz Miasta [...] bez podstawy prawnej wydał decyzję w sprawie statusu prawnego Niepublicznego Przedszkola [...]. W związku z powyższym nieodniesienie się do niej w zaskarżonej decyzji nie naruszyło prawa skarżącej do czynnego udziału w postępowaniu.

Wbrew twierdzeniom skargi organ odwoławczy pismem z 22 sierpnia 2022 r. (akta odwoławcze K-33) zawiadomił pełnomocnika skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.

W toku postępowania administracyjnego skarżąca wnosiła o rozprawy administracyjnej. Zgodnie z art. 89 § 1 i 2 Kpa organ administracji publicznej przeprowadzi, z urzędu lub na wniosek strony, w toku postępowania rozprawę, w każdym przypadku gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa. Organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. W rozpatrywanej sprawi nie zaistniały przesłanki do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, gdyż nie wystąpiła potrzeba uwzględnienia interesów stron (była tylko jedna strona postępowania), zaś podstawowym problemem w sprawie był brak dokumentów stanowiących podstawę do rozliczenia dotacji, co nie mogło być zastąpione dowodami z zeznań świadków lub wiadomości uzyskanych od biegłych.

Zgodnie z art. 252 ust. 1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.

Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania (ust. 3 art. 252 u.f.p.). Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej (ust. 4 art. 252 u.f.p.).

Na podstawie ust. 5 i 6 art. 252 u.f.p. zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości. Odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia:

1) przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem;

2) następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości.

W ocenie Sądu z przyczyn wyżej podanych wystąpiły przesłanki do zastosowania wobec skarżącej wyżej przytoczonych przepisów u.f.p., zaś zarzuty skargi dotyczące naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa materialnego okazały się niezasadne.

Dlatego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.).