Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 949/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 3, art. 145 par. 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, sędzia WSA Barbara Ciołek, po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 12 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 października 2022 r., nr 430000/0589000/2022U w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S. M. (dalej: strona skarżąca, skarżący) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, ZUS) z dnia 11 października 2022 r. (nr 430000/0589000/2022U) stwierdzająca uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek.

Z załączonych do sprawy akt administracyjnych wynika, że strona skarżąca w dniu 8 października 2021 r. (data wpływu do organu) złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. Dnia 8 października 2021 r. do organu wpłynęło pełnomocnictwo procesowe z dnia12 sierpnia 2021 r. udzielone przez S. M. dla D. P.

Decyzją z dnia 29 marca 2022 r., nr 590/2022, wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 i 3 w zw. z art. 28 ust. 2,3 i art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 423 ze zm.; dalej: "u.s.u.s."), organ odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 187 006,00 zł. Adresatem decyzji jest S. M. reprezentowany przez Panią J. P. Przesyłka zawierająca powyższą decyzję została adresowana do Pani J. P., mimo nadania jej na prawidłowy adres została dwukrotnie awizowana w dniach 4 kwietnia 2022 r. oraz 12 kwietnia 2022 r. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie Pani D. P., że decyzję z dnia 29 marca 2022 r. nr 590/2022 odebrała 31 sierpnia 2022 r.

Pismem z 2 listopada 2021 r. (data wpływu do organu 14 września 2022 r.) strona skarżąca reprezentowana przez D. P. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu pisma strona zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych na podstawie rozstrzygnięcia skutkujący nieprawidłowym przyjęciem, że część zobowiązań wskazanych w niniejszej decyzji nie uległa przedawnieniu oraz, że wnioskodawca posiada jakikolwiek majątek.

Postanowieniem z 30 września 2022 r. (nr 8/2022) organ na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. w związku z art. 123 oraz art. 83b ust. 2 u.s.u.s. postanowił z urzędu sprostować oczywisty błąd pisarski w oznaczeniu strony postępowania w decyzji z 29 marca 2022 r. nr 590/2022 poprzez zastąpienie błędnie wskazanej strony postępowania: Pan S. M. reprezentowany przez J. P. na: Pan S. M. reprezentowany przez Panią D. P. Poprawnie zaadresowana przesyłka zawierająca postanowienie o sprostowaniu decyzji została odebrana przez pełnomocnika strony skarżącej 10 października 2022 r.

Decyzją z dnia 11 października 2022 r., nr 430000/0589000/2022U organ na podstawie art. 134 w związku z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 83b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U. z 2022 r., poz. 1009) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu orzeczenia organ II instancji wskazał, że decyzją z dnia 29 marca 2022 r. odmówiono stronie skarżącej umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. Z uzyskanych przez organ informacji wynika, że wskazaną decyzję Urząd Pocztowy próbował doręczyć 4 kwietnia 2022 r. i po nieudanej próbie pozostawił ją do odbioru w placówce. Decyzja nie została odebrana, zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. została uznana za doręczoną w dniu 18 kwietnia 2022 r. Organ wskazał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia stronie decyzji. W niniejszej sprawie termin do wniesienia wniosku upłynął 2 maja 2022 r. Jak wynika z akt sprawy strona skarżąca wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy 14 września 2022 r. tj. po upływie wyznaczonego terminu.

Pismem z 31 października 2022 r. strona skarżąca wniosła skargę do Sądu. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 2, art. 50 § 1, art. 52 § 1 i 2, art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) zaskarżyła decyzję w całości oraz wniosła o jej uchylenie w całości, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zwrot akt do ponownego rozpoznania organowi I stopnia oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania".

Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na niezasadnym przyjęciu, że skarżący uchybił terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, podczas gdy pełnomocnik skarżącego złożył tenże wniosek w ustawowym terminie, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem skutkowało nieprawidłowym zastosowaniem art. 134 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 83 b u.s.u.s. W dalszej części uzasadnienia skargi strona skarżąca podnosi poprawność próby doręczenia przedmiotowej decyzji pełnomocnikowi strony skarżącej. Przesyłka zawierająca zaskarżone orzeczenie została zaadresowana na J. P., tymczasem pełnomocnikiem strony skarżącej jest D. P. Błędne wskazanie imienia na przesyłce pocztowej uniemożliwiało placówce pocztowej wydanie przesyłki. Strona skarżąca podniosła, że ta nieprawidłowość została wskazana organowi, który sprostował dane pełnomocnika. Jednak nastąpiło to dopiero po doręczeniu przedmiotowej decyzji i złożeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ powielił argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, że postępowanie było prowadzone wobec właściwego podmiotu tj. S. M., którego również wskazano jako stronę decyzji. Oczywisty błąd pisarski polegał jedynie na pominięciu w treści decyzji pierwszego imienia pełnomocnika skarżącego. Jednak co istotne przesyłka zawierająca decyzje została wysłana do pełnomocnika skarżącego na prawidłowy adres. Była również dwukrotnie awizowana i nie została podjęta w terminie przez adresata.

Pismem z 27 grudnia 2022 r. strona skarżąca ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę. Strona podtrzymała dotychczasowe zarzuty, żądania i wnioski. Ponadto strona skarżąca wskazała, że po dokonanym sprostowaniu danych osobowych pełnomocnika, organ winien dokonać doręczenia wskazanej przez siebie korespondencji, a że tego nie uczynił, za datę doręczenia należało przyjąć dzień odbioru w siedzibie organu przez pełnomocnika. Zdaniem strony pełnomocnik złożył do akt odręczne pokwitowanie odbioru korespondencji z datą 31 sierpnia 2022 r., co czyni wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony w dniu 14 października 2022 r. za złożony w terminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Skarga okazała się uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 123 u.s.u.s., w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie , o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Stosownie natomiast do treści art. 83b ust. 1 u.s.u.s., jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organu właściwego do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stanowił art. 134 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 134 organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W zakresie odnoszącym się do drugiej, spośród wymienionych w art. 134 k.p.a. przesłanek wydania postanowienia, o którym w mowa w cyt. przepisie, a mianowicie "uchybienia terminu do wniesienia odwołania" należy wskazać, że uchybienie wskazanego terminu ma miejsce wówczas, gdy przy uwzględnieniu zasad określonych w Rozdziale 10 Działu II k.p.a. zostanie ono złożone po upływie przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. terminu 14 dni. W związku z powyższym każde, nawet nieznaczne przekroczenie powyższego terminu już stanowi jego uchybienie. W sytuacji więc, gdy uchybienie terminowi nastąpiło, to przy braku istnienia prośby (wniosku) o przywrócenie terminu - organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Fakt stwierdzenia (zaistnienia) tej okoliczności wiąże organ administracji, co jednoznacznie wynika z treści bezwzględnie obowiązującego art. 134 k.p.a. Każde więc uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 k.p.a., tj. postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), chyba że strona domaga się przywrócenia terminu stosownie do art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., a wniosek ten zostanie uwzględniony.

W niniejszej sprawie należało zatem dokonać oceny pisma strony skarżącej stanowiącego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy pod kątem daty jego wniesienia, a w konsekwencji tego, czy w rzeczywistości – jak twierdzi organ – został on złożony po upływie ustawowego terminu. W przypadku bowiem, gdy decyzja organu administracji publicznej doręczana jest stronom, termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy biegnie od daty prawidłowego doręczenia decyzji. Natomiast z uchybieniem terminu do złożenia odwołania mamy do czynienia w sytuacji, gdy termin ten rozpoczął swój bieg.

Z akt sprawy wynika, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 marca 2022 r. została zaadresowana na adres pełnomocnika strony skarżącej, jednak zamiast imienia i nazwiska pełnomocnika strony skarżącej tj. D. P., jako adresata przesyłki wpisano J. P. Przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję została dwukrotnie awizowana. Organ na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. uznał przesyłkę za doręczoną 18 kwietnia 2022 r. Tym samym zdaniem organu 14 - dniowy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpoczął swój bieg od dnia 19 kwietnia 2022 r., a upłynął w dniu 2 maja 2022 r..

Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, że w niniejszej sprawie organ zastosował tzw. fikcję doręczenia określoną w art. 44 § 4 k.p.a. Podkreślić należy, że z uwagi na znaczenie prawne faktu doręczenia decyzji stronie, doręczenie to musi nastąpić z zachowaniem zasad doręczania pism uregulowanych w art. 39-42 k.p.a. i tylko w przypadku zachowania tych reguł doręczenie będzie mogło być uznane za skuteczne i będzie wywierało określone skutki prawne. Warto przy tym wskazać, że regulacja prawna dotycząca doręczeń pism stronie wykazuje ścisły związek z ogólną zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.).

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie doręczenie stronie skarżącej decyzji z dnia 29 marca 2022 r. nastąpiło z naruszeniem powyżej wskazanych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności z naruszeniem art. 40 § 2 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W zaistniałej sytuacji organ skierował korespondencję na adres pełnomocnika strony skarżącej, jednak błędne określił z imienia pełnomocnika jako adresata przesyłki - zamiast D. P. wskazał J. P. W związku z powyższym należy przyjąć, że korespondencja nie została prawidłowo skierowana do pełnomocnika strony przedmiotowego postępowania, w konsekwencji nie można uznać, że przesyłka została skutecznie doręczona i jako taka nie powinna wywoływać określonych skutków prawnych. Należy przy tym zauważyć, że dokonanie przez organ sprostowania oznaczenia pełnomocnika strony w decyzji nie sanowało tak powstałej nieprawidłowości.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że nieprawidłowe doręczenie decyzji przez organ I instancji powoduje, że termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie biegnie.

W niniejszej sprawie nie można uznać, że przesyłka zawierająca decyzję organu z 29 marca 2022 r. została skutecznie doręczona. W konsekwencji bieg terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wbrew twierdzeniom organu nie rozpoczął swojego biegu 19 kwietnia 2022 r., dlatego też nie można mówić o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Z oświadczenia pełnomocnika strony skarżącej wynika, że 31 sierpnia 2022 r. odebrała decyzję organu z 29 marca 2022 r. To właśnie tę datę organ powinien uznać za dzień skutecznego doręczenia orzeczenia pełnomocnikowi strony skarżącej i od tej daty należy liczyć 14 dniowy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, który upływał wraz z dniem 14 sierpnia 2022 r. W związku z powyższym wniosek strony skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy (data wpływu do organu 14 września 2022 r.) został złożony w terminie.

W tym stanie rzeczy, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 10 oraz art. 40 § 2 k.p.a., które to istotne naruszenie przepisów procedury administracyjnej wpłynęło na sposób rozstrzygnięcia przez organ rozpatrywania sprawy.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.