Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 603/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2 i 3, art. 7 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 1, art. 19 ust. 1pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1775
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 3 grudnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Protokolant st. sekretarz sądowy Aneta Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2024 roku sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 23 maja 2024 roku nr 0162/2024 w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 23 maja 2024 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z 29 listopada 2023 r. w sprawie przyznania K. Z. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym

i prawnym.

15 marca 2022 r. K. Z. złożył, za pośrednictwem aplikacji eWniosek Plus, wniosek o przyznanie płatności na rok 2022, w treści którego ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), płatności za zazielenienie oraz uzupełniającej płatności podstawowej deklarując działki rolne o łącznej powierzchni 20,11 ha.

1 marca 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień w zakresie działki ewidencyjnej nr 3/3 informując, że działka ta została zadeklarowana również na innych wnioskach pomocowych.

W odpowiedzi na powyższe, 7 marca 2023 r. strona złożyła pismo, w którym wskazała, że jest dzierżawcą działki nr 3/3 dzierżawionej od rodziców. Odbyła się licytacja tej działki, osoby, które brały w niej udział posiadały na dzień złożenia wniosku o dopłaty oraz na dzień 30 maja postanowienie o przybici, co nie czyni ich prawomocnymi właścicielami nieruchomości. Sprawa toczy się w sądzie i nie jest prawomocnie zakończona. Zasiewy Ż. zostały zniszczone. Strona oświadczyła, że na działce sama zasiała kukurydzę i ją pielęgnowała i mam prawo do dopłat.

Decyzją z 4 kwietnia 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przyznał stronie wnioskowane przez nią płatności w pomniejszonej wysokości ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie. W toku postępowania odwoławczego nadesłała także umowę dzierżawy z 26 września 2018 r. zawartą ze swoimi rodzicami na okres 15 lat dotyczącą działki 3/3 położonej w miejscowości K. gmina S..

Decyzją z 25 sierpnia 2023 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że organ I instancji nie wskazał innych osób, które złożyły wnioski o dopłaty dla spornej działki, ani nie przedstawił dowodów z których wynikałoby, że strona nie użytkowała jej rolniczo w 2022 r.

Rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę, 23 października 2023 r. organ I instancji dołączył do akt: - odpis postanowienia Sądu Rejonowego w K. I Wydział Cywilny z dnia 2 listopada 2021 r., sygn. akt [...], - odpis postanowienia Sądu Rejonowego w K. I Wydział Cywilny z dnia 27 czerwca 2022 r., sygn. akt [...], - wniosek Komendy Powiatowej Policji w K. z dnia 12 września 2022 r. o ukaranie w sprawie wykroczenia, - zawiadomienie z dnia 14 marca 2022 r. o ustaleniu granic nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka 3/3 w miejscowości K..

Ponadto pismem z 23 października 2023 r. organ ponownie wezwał stronę do przedstawienia dokumentów potwierdzających fakt posiadania działki ewidencyjnej nr 3/3.

W odpowiedzi, 15 listopada 2023 r., K. Z. złożył pismo, w którym podniósł, że wszelkie działania na nieruchomości przed 27 czerwca 2022 r. są w jego ocenie bezprawne i wskazał, że umowa dzierżawy została dostarczona do Łodzi.

Decyzją z 29 listopada 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przyznał stronie:

- jednolitą płatność obszarową w wysokości 6 234,25 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 2 509,76 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

- płatność za zazielenienie w wysokości 5 868,50 zł,

- płatność redystrybucyjną w wysokości 1 772,12 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 950,30 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

- uzupełniającą płatność podstawową w wysokości 428,26 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 265,51 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia. Ponadto stronie została przyznana kwota z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 65,91 zł.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że na dzień 31 maja 2022 r. to strona posiadała tytuł prawny do spornej nieruchomości w postaci umowy dzierżawy z 26 września 2018 r., postanowienie Sądu rejonowego w K. z 2 listopada 2021 r. o przysadzeniu własności tej nieruchomości na rzecz A. Z. nie było prawomocne. Na podstawie wniosku Komendanta Powiatowego w K. z 12 września 2022 r. o ukaranie A. Z., który wspólnie i w porozumieniu z synem K. Z. zniszczył zasiew pszenicy wykonany przez A. Ż. przez uprawienie rolnicze działki nr 3/3 i zasianie w całości swojej kukurydzy, nie można jednoznacznie stwierdzi c kto był użytkownikiem spornej działki. Strona pomimo ponownego wezwania nie przedstawiła dowodów potwierdzających użytkowanie rolnicze tej działki w 2022 r. W sytuacji zaś, gdy rolnik, który zadeklarował działkę do płatności faktycznie jej nie użytkuje organ odmawia przyznania płatności.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie podnosząc, że kukurydza na działce 3/3 została zasiana raz i to wnioskodawca ją siał oraz pielęgnował.

Przywołaną na wstępie decyzją z 23 maja 2024 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 29 listopada 2023 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż podnoszone przez stronę zarzuty i spór w sprawie dotyczą wykluczenia z płatności działki ewidencyjnej nr 3/3, na której strona zgłosiła uprawę kukurydzy na ziarno i ubiegała się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej oraz uzupełniającej płatności podstawowej.

Organ przywołał następnie mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz, U. z 2022 r, poz. 1775 ze zm.) – dalej "ustawa o płatnościach" oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.Urz. U E L z 20 grudnia 2013 r. Nr 347 str. 608) - dalej zwane "rozporządzeniem Nr 1307/2013" i wyjaśnił, że z przepisów tych wynika, że pomocy finansowa udzielana jest tylko tym podmiotom, które są faktycznie użytkownikami gruntów rolnych. Tak więc dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je użytkować rolniczo. Dla przyznania płatności istotne jest czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem, przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych z ustawy. Pojęcie posiadania na gruncie ustawy o płatnościach bezpośrednich należy interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu ustawy o płatnościach, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim rozumieniem pojęcia posiadania gruntów rolnych przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. System dopłat został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie.

Dla przyznania płatności istotne jest użytkowanie rolnicze deklarowanych do płatności gruntów. Natomiast w sytuacji, kiedy w sprawie wystąpi tzw. konflikt kontroli krzyżowej, płatności będą przysługiwać temu rolnikowi, który użytkuje działkę oraz jednocześnie posiada do niej tytuł prawny.

W rozpoznawanej sprawie, w toku kontroli administracyjnej stwierdzono istnienie tzw. konfliktu krzyżowego polegającego na zadeklarowaniu do płatności przez dwóch rolników gruntów rolnych o tej samej powierzchni położonych na działce ewidencyjnej nr 3/3 w miejscowości K., gminie S., powiecie k., województwie ł. 15 marca 2022 r. K. Z. złożył wniosek o przyznanie płatności na 2022 r., w treści którego zadeklarował działkę rolną F, na której uprawiana była kukurydza na ziarno, której część o pow. 3,22 została zgłoszona na działce ewidencyjnej nr 3/3. Z danych dostępnych organowi z urzędu wynika, że wniosek o dopłaty do tożsamych gruntów położonych na działce ewidencyjnej nr 3/3 złożyła 9 maja 2022 r. A. Ż.. Zgodnie z deklaracją wnioskodawczyni, na przedmiotowej działce ewidencyjnej prowadzona była uprawa pszenicy jarej o pow. 3,22 ha, zgłoszona jako działka rolna A.

Następnie organ przytoczył treść oświadczeń złożonych w toku postępowania przez stronę oraz przeanalizował zawarte w aktach dowody z dokumentów wskazując, że w jego ocenie ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w 2022 r. na spornej działce ewidencyjnej nr 3/3 o powierzchni 3,22 ha A. Ż., która nabyła ją w drodze licytacji komorniczej, zasiała pszenicę jarą i taką uprawę zgłosiła w złożonym 9 maja 2022 r. wniosku o przyznanie płatności na 2022 r. Przedmiotowa uprawa została zniszczona przez K. Z. i okoliczności te są pomiędzy stronami bezsporne. K. Ż. potwierdziła zasianie pszenicy jarej oraz okoliczność, że uprawa została zniszczona, zaś K. Z. potwierdził, że zniszczył powyższe zasiewy i posiał swoją kukurydzę.

Organ II instancji podkreślił, że do otrzymania płatności nie wystarcza sama możność władania gruntami rolnymi, lecz konieczne jest efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym, korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Przy czym użytkowanie to musi istnieć zarówno w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności, jak i przez cały rok kalendarzowy, w którym złożono wniosek. Płatność nie przysługuje natomiast osobie, która w ogóle nie użytkowała gruntu bądź użytkowała go tylko przez pewien okres w roku złożenia wniosku. Chodzi tu o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony. Związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony. Właściciel czy dzierżawca nie może otrzymać takich płatności za działki, których w danym roku objętym przyznawaną płatnością nie posiadał.

W ocenie organu odwoławczego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że K. Z. był wyłącznym użytkownikiem gruntów rolnych położonych na działce ewidencyjnej nr 3/3 przez cały kalendarzowy, którego dotyczył wniosek. Za wyjątkiem złożonych oświadczeń, strona nie przedstawiła żadnych dowodów, które potwierdzałyby, że była jedynym użytkownikiem spornych gruntów. W sprawie dowiedziona została jedynie okoliczność zniszczenia upraw pszenicy jarej posianej przez A. Ż. oraz zasianie własnej kukurydzy. Jednak jednorazowe zawładnięcie gruntu, zniszczenie uprawy i posianie swojej kukurydzy, nie może zostać zdaniem organu odwoławczego uznane za użytkowanie gruntu w sposób uprawniający do otrzymania dopłat. Istotą płatności jest pomoc temu rolnikowi, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Chodzi tu o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez cały rok kalendarzowy, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sens płatności polega na rekompensowaniu faktycznie poniesionych kosztów w związku z utrzymaniem gruntów rolnych zgodnie z normami, dlatego płatności przyznawane są osobie, która jest faktycznym użytkownikiem gruntów, która rzeczywiście je uprawia i ponosi koszty z tym związane, dokonuje swobodnie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony.

Następnie organ II instancji podniósł, to do strony należało udowodnienie faktów, z których wywodzi ona skutki prawne, co dotyczy także faktu posiadania (rolniczego użytkowania) przez nią spornej działki. Tymczasem zebrany w sprawie materiał dowodowy, wbrew stanowisku strony, nie potwierdza, że w 2022 r. strona była posiadaczem spornych gruntów w przedstawionym wyżej rozumieniu. Nie można bowiem uznać, że poprzez jednorazowe zawładnięcie gruntem, polegające na zniszczeniu upraw i posianiu swojej kukurydzy, strona wykazała, że przez cały rok 2022 efektywnie (rzeczywiście) w sensie gospodarczym korzystała z gruntów w ten sposób, że to ona samodzielnie decydowała o profilu upraw i dokonywała swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbierała plony. W związku z powyższym, organ I instancji zasadnie uznał, że strona nie wykazała, że była posiadaczem spornych gruntów w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, i wykluczył z płatności grunty położone na działce ewidencyjnej nr 3/3.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że w treści odwołania strona podniosła, że organ dysponuje "odpowiednią dokumentacją" potwierdzającą, że na spornym gruncie została posiana kukurydza, nie precyzując jednak o jakie dokumenty chodzi. W związku z powyższym organ II instancji wskazał, iż 31 lipca 2023 r. strona złożyła wniosek o przyznanie "Pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze w spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy" przyznawanej na podstawie Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz.U. poz. 762 ze. zm.). Do wniosku strona dołączyła faktury za sprzedaż nasion kukurydzy w okresie od 20 maja 2023 r. do 1 czerwca 2023 r. w ilości 100 ton, a więc nasion pochodzących z upraw prowadzonych w 2022 r. Organ odwoławczy zauważył jednak, że zgodnie z deklaracją zawartą we wniosku o przyznanie płatności na rok 2022, w 2022 roku, oprócz zasiewów kukurydzy na ziarno zgłoszonych na spornej działce ewidencyjnej nr 3/3, strona uprawiała kukurydzę na ziarno na działkach rolnych o łącznej powierzchni 14,19 ha, w tym działki rolne: C1 o pow. 2,44 ha, D1 o pow. 0,50 ha, E1 o pow. 1,00 ha, F1 o pow. 3,21 ha, F2 o pow. 1,75 ha, H1 o pow. 0,22 ha, I1 o pow. 0,79 ha, J1 o pow. 4,28 ha. W związku z powyższym nie sposób ustalić, czy sprzedane ziarno pochodzi z upraw prowadzonych na spornej działce, czy z pozostałych działek rolnych, na których była uprawiana kukurydza.

Reasumując w ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy nie potwierdził, aby w 2022 r. K. Z. prowadził działalność rolniczą na spornych gruntach. Zasadnie w tej sytuacji wykluczono z płatności sporną działkę ewidencyjną nr 3/3 i nałożono karę administracyjną.

Końcowo organ odwoławczy przeanalizował prawidłowość kwot przyznanych stronie wnioskowanych przez nią płatności potwierdzając trafność rozstrzygnięcia organu I instancji w tym zakresie oraz szczegółowo rozważył przesłanki niestosowania kar administracyjnych wskazując, że w sprawie brak jest podstaw do odstąpienia od ich nałożenia.

Na ostateczną decyzję organu skargę do sądu administracyjnego złożył K. Z. podnosząc, iż to on jest właścicielem spornej działki i on ją zasiewał i pielęgnował, zaś zasiewy strony przeciwnej były incydentalne i wykonywane niezgodnie z prawem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W złożonym na rozprawie 3 grudnia 2024 r głosie do protokołu skarżący wskazał, że Ż. przyjechał pierwszy raz na działkę nr 3/3 w pierwszy dzień Wielkanocy, zniszczył agregatem uprawowym niezebrana kukurydzę, uprawił około połowy pola i pojechał do domu, następnie zasiali pszenice i złożyli wniosek o dopłaty nie mając tytułu prawnego do nieruchomości. Oświadczył, że on zasiał kukurydzę, chciał zebrać plon, ale tego nie zrobił bo posłuchał dobrej rady ojca by tego nie robił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona do sądu decyzja odpowiada prawu.

Tytułem wstępu wskazać należy, że stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe. W związku z tym, że przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sposób wyliczenia przyznanych skarżącemu płatności nie budzi wątpliwości i nie był w sprawie kwestionowany, sąd odniesie się tylko do zarzutów skarżącego i rozstrzygnięcia organów w części dotyczącej wykluczenia z płatności działki ewidencyjnych nr 3/3, będącej przedmiotem kontroli krzyżowej.

Warunki i tryb udzielania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego regulują między innymi przepisy przywołanej powyżej ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku przez skarżącego, który to wniosek dotyczył płatności na 2022 rok.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w postępowaniach o przyznanie przedmiotowych płatności, organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

W myśl art. 3 ust. 3 u.p.b ustawy o płatnościach, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zgodnie z kolei z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności, oraz;

2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

Stosownie natomiast do art. 8 ust. 1 powyższej ustawy jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W myśl art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach wysokość płatności obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni - po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej - po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%.

Z kolei zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, działalność rolnicza oznacza:

i) produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich;

ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub

iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.

Jak prawidłowo zatem przyjęły organy z przepisów tych wynika zate, że płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, z którym tutejszy sąd w pełni się zgadza, że płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Istotą płatności jest więc pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Chodzi tu o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym, korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Właściciel nie może otrzymać takich płatności za działki, których w danym roku objętym przyznawaną płatnością nie posiadał i nie prowadził na nich upraw (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2019 r. sygn. akt I GSK 1366/18 LEX nr 2769600).

Tym samym należy stwierdzić, że warunkiem sine qua non uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek jest zobowiązany ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność, oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo (zob. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2021 r., sygn. akt I GSK 2001/18 LEX nr 3279548). Przy czym użytkowanie to musi istnieć zarówno w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności jak i przez cały rok kalendarzowy w którym złożono wniosek. Płatność obszarowa nie przysługuje natomiast osobie która w ogóle nie użytkowała gruntu bądź użytkowała je tylko przez pewien okres w roku złożenia wniosku (por. wyrok WSA w Łodzi z 27 lipca 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 260/16 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl dalej "CBOSA").

W niniejszej sprawie, z całości zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w toku kontroli administracyjnej stwierdzono istnienie tzw. konfliktu krzyżowego polegającego na zadeklarowaniu do płatności przez dwóch rolników gruntów rolnych o tej samej powierzchni położonych na działce ewidencyjnej nr 3/3 w miejscowości K., gminie S., powiecie k., województwie ł.. K. Z. złożył wniosek o przyznanie płatności na 2022 r., w treści którego zadeklarował działkę rolną F, na której uprawiana była kukurydza na ziarno, której część o pow. 3,22 została zgłoszona na działce ewidencyjnej nr 3/3. Wniosek o dopłaty do tożsamych gruntów położonych na działce ewidencyjnej nr 3/3 złożyła również A. Ż.. Zgodnie z deklaracją wnioskodawczyni, na przedmiotowej działce ewidencyjnej prowadzona była uprawa pszenicy jarej o pow. 3,22 ha, zgłoszona jako działka rolna A.

W ocenie sądu w kontrolowanej sprawie trafnie odwołując się do stanowiska TSUE wyrażonego w wyroku z 17 grudnia 2020 r., C-216/19, WQ przeciwko Landowi Berlin, (LEX nr 3095408) organ odwoławczy wskazał, że w sytuacji, gdy w sprawie wystąpi tzw. konflikt kontroli krzyżowej płatności będą przysługiwać temu rolnikowi, który użytkuje sporna działkę oraz jednocześnie posiada do niej tytuł prawny. Sąd podziela pogląd zawarty w wyroku WSA w Białymstoku z 2 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 386/22 (LEX nr 3436118), zgodnie z którym w sytuacjach spornych, gdzie dwa podmioty występują o płatności do tego samego obszaru, warunkiem niejako dodatkowym przyznania płatności - oprócz tych fundamentalnych określonych w art. 7 i 8 ustawy o płatnościach, jest użytkowania tych gruntów i legitymowanie się tytułem prawnym do wskazanych we wniosku działek. Tym samym - w przypadku spraw spornych - aby uzyskać płatności spełnić należy oba warunki, tzn. użytkować grunty rolniczo i posiadać tytuł prawny. Zatem w przypadku błędu kontroli krzyżowej płatności będą przysługiwać temu rolnikowi, który użytkuje działkę oraz posiada do niej tytuł prawny. Odmawia się zaś przyznania płatności w sytuacjach, gdy: a/ rolnik, który użytkuje działkę nie posiada do niej tytułu prawnego, b/ rolnik (posiadacz tytułu prawnego) zadeklarował działkę do płatności, ale jej faktycznie nie użytkuje.

Przenosząc te uwagi na grunt przedmiotowej sprawy, sąd podziela stanowisko organów, że skarżący nie posiadał spornego gruntu, w rozumieniu przepisów regulujących zasady przyznawania płatności. Słusznie wskazują organy obu instancji, że skarżący nie wykazał, że był wyłącznym użytkownikiem gruntów rolnych położonych na działce ewidencyjnej nr 3/3 przez cały rok kalendarzowy, którego dotyczył wniosek. Zgodzić się należy z organami, że za wyjątkiem złożonych oświadczeń, strona nie przedstawiła żadnych dowodów, które potwierdzałyby, że była jedynym użytkownikiem spornych gruntów. W sprawie dowiedziona została jedynie okoliczność zniszczenia upraw pszenicy jarej posianej przez K. Ż. oraz zasianie własnej kukurydzy przez skarżącego. Jednak jak to zostało wskazane powyżej jednorazowe zawładnięcie gruntem, zniszczenie uprawy i posianie swojej kukurydzy, nie może zostać uznane za użytkowanie gruntu w sposób uprawniający do otrzymania dopłat. Okoliczność braku rolniczego wykorzystywania spornej działki przez cały rok 2022 r znajduje także potwierdzenie w piśmie złożonym przez skarżącego na rozprawie przed tutejszym sądem, z którego jasno wynika że zasiewów i upraw na spornej działce w 2022 r dokonywał zarówno on jak i państwo Ż.. Nie ma przy tym znaczenia dla ustalenia prawa do wnioskowanych płatności, że skarżący posiadał tytuł prawny do spornej działki (umowa dzierżawy z 26 września 2018 r.). Okolicznością wykluczającą przyjęcie użytkowania rolniczego przez skarżącego działki ewidencyjnej nr 3/3 zgłoszonej przez niego do płatności na 2022 r., a więc spełnienie podstawowej przesłanki warunkującej przyznanie dochodzonych płatności, był fakt braku wyłącznego prowadzenia produkcji rolnej zgodnej z przeznaczeniem na spornych gruntach.

Należy przy tym zaznaczyć, że jak wynika z cytowanego na wstępie art. 3 ustawy o płatnościach w razie stwierdzenia przez organy Agencji zaistnienia konfliktu krzyżowego to producent rolny musi wykazać, iż mając tytuł prawny do działki rolnej faktycznie posiadał w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności, grunty rolne deklarowane do płatności oraz użytkował je rolniczo przez cały rok kalendarzowy. Ze względu na to, że ciężar dowodu spoczywał na skarżącym, co wynika z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, powinien on w postępowaniu administracyjnym przedstawić określone dowody mające potwierdzić posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania. Skarżący takich dowodów nie przedstawił.

Podsumowując, stwierdzić trzeba, że organy obydwu instancji w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie, uwzględniły wszystkie przepisy mające w sprawie zastosowanie, zebrały materiał dowodowy potrzebny do wydania decyzji, prawidłowo go oceniły oraz wyciągnęły zeń prawidłowe wnioski na gruncie przepisów prawa materialnego, a jednocześnie należycie uzasadniły wydane decyzje.

Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

EC