Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 556/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Zientala po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 grudnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wr 226/15 w sprawie ze skargi A. Z., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego na zakup posiłków lub żywności oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 226/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie ze skargi A.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego za zakup posiłków lub żywności.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem złożonym dnia 5 i 8 grudnia 2014 r. A.Z. (dalej skarżący bądź strona) wniósł do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (dalej MOPS) o przyznanie pomocy finansowej na żywność w formie talonów towarowych; skromny remont mieszkania lub zakup podstawowej odzieży; żywność i opał.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] grudnia 2014 r.), Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], z upoważnienia Burmistrza [...] (dalej Burmistrz), odmówił skarżącemu pomocy w formie niepieniężnej, tj. bonów żywnościowych.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, kto i na jakiej podstawie oraz według jakich zasad ma prawo do finansowego wsparcia zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej. W aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego MOPS ustalił, że wnioskodawca ma 58 lat, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, mieszka w mieszkaniu z byłą żoną i dwiema córkami. Ma orzeczenie z [...] marca 2013 r. Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] o lekkim stopniu niepełnosprawności w okresie od 6 lutego 2013 r. do 31 marca 2015 r. Jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w PUP w [...], z prawem do zasiłku. W listopadzie 2014 r. otrzymał świadczenie w kwocie netto 851,63 zł. Z powodu egzekucji komorniczej zasiłek wypłacono w kwocie 340,65 zł. Kwota 510,98 zł przekazano na konto Funduszu Alimentacyjnego. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że wnioskodawca nie kwalifikuje się do udzielenia pomocy, ponieważ jego dochód przekracza kwotę kryterium dochodowego określonego w art. 8 ups, tj. 542,00 zł x 150 % = 813,00 zł. Dochód skarżącego, na który składa się zasiłek dla bezrobotnych, wyniósł 851,63 zł. Z powodu egzekucji komorniczej wypłacono 340,65 zł zasiłku dla bezrobotnych. Kwotę 510,98 zł przekazano na konto Funduszu Alimentacyjnego. Nie ma podstaw prawnych, by od dochodu strony odliczać tę kwotę. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 3 ups, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną między innymi o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (wyroki NSA: z 8.6.2009 r., I OSK 1121/08; 15.9. 2009 r., I OSK 94/09 - od dochodu nie odlicza się kwoty alimentów zaległych przekazywanych przez komornika na rzecz instytucji). W niniejszym przypadku na rzecz Funduszu Alimentacyjnego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], Burmistrz przyznał stronie 400,00 zł zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie do zakupu opału, odzieży i drobnego remontu mieszkania.

W odwołaniu od decyzji skarżący podniósł, że w poprzednich latach otrzymywał lepszą pomoc z opieki społecznej mimo, że tak jak obecnie "zabierano" mu pieniądze na alimenty. Opisał swoją trudną sytuację życiową, zdrowotną i finansową, wskazując na najpilniejsze potrzeby, których samodzielnie nie jest w stanie sfinansować.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] stycznia 2015 r.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] (dalej Kolegium), powołując art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm., dalej ups) w związku z uchwałą nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 (M.P. poz. 1024 ze zm., dalej Uchwała) - po rozpatrzeniu odwołania A.Z." [winno być "Z."] (dalej skarżący) od wydanej z upoważnienia Burmistrza [...] decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], odmawiającej przyznania świadczenia pieniężnego na zakup posiłków lub żywności – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję z [...] grudnia 2014 r.

Kolegium wskazało, że zgodnie z pkt I załącznika do uchwały, wieloletni program rządowy "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (dalej Program), jest programem wspierania finansowego gmin w zakresie realizacji zadań własnych o charakterze obowiązkowym, określonych w art. 17 ust. 1 pkt 3 i pkt 14 ups, tj. udzielania schronienia, zapewnienia posiłku oraz niezbędnego ubrania osobom tego pozbawionym, dożywiania dzieci.

Według pkt V.1 załącznika, ze środków przekazywanych w ramach Programu, gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 ups. Ze środków przekazanych gminom z Programu udziela się wsparcia w szczególności: dzieciom do czasu podjęcia nauki w szkole podstawowej, uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej, osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ups, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym - w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych.

Do udzielania pomocy w zakresie dożywiania odpowiednie zastosowanie mają przepisy ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do art. 3 ust. 3 ups, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia winny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Osobom wymagającym wsparcia mogą być udzielone świadczenia niepieniężne, między innymi w formie rzeczowej lub posiłku (art. 36 pkt 2 ups).

Skarżący nie spełnia przesłanki do uzyskania pomocy w zakresie dożywiania i nie udzielono mu pomocy w formie niepieniężnej z przeznaczeniem na zakup żywności, tj. bonów żywnościowych, bowiem dochód strony (851,63 zł) przekracza kwotę 150 % kryterium dochodowego (542,00 zł x 150 % = 813,00 zł).

Mimo dużego zrozumienia dla trudnej sytuacji strony Kolegium stwierdziło, że przepisy ustawy są jednoznaczne i nie pozwalają na przyznanie świadczenia w sytuacji, gdy zostało przekroczone kryterium dochodowe. Organy pomocy społecznej są związane przepisami ustawy i nie mogą przyznać świadczenia subiektywnie, na podstawie własnej oceny stanu faktycznego. Przepisy ustawy nie pozwalają organom administracji na uznaniowe przyznawanie "świadczeń rodzinnych", nawet gdy okoliczności sprawy są wyjątkowe, a sytuacja rodzinna strony trudna. W przypadku niespełnienia choćby jednej ze wskazanych przez ustawodawcę przesłanek, w tym nawet minimalnego przekroczenia kryterium dochodowego, wniosek o przyznanie świadczeń musi zostać załatwiony odmownie.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący podtrzymał zarzuty podniesione w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd I instancji stwierdził, że wydane w sprawie decyzje zostały podjęte z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Okoliczności faktyczne ustalone prawidłowo w niniejszej sprawie są niesporne. Istota problemu sprowadza się do wykładni art. 8 ust. 3 pkt 3 ups.

Decyzją z [...] grudnia 2014 r. Burmistrz odmówił skarżącemu pomocy w formie niepieniężnej, tj. bonów żywnościowych, ponieważ jego dochód przekroczył kwotę kryterium dochodowego określonego w art. 8 ups, tj. 542,00 zł x 150% = 813,00 zł. Dochód ten wyniósł 851,63 zł. Z powodu egzekucji komorniczej z zasiłku dla bezrobotnych wypłacono skarżącemu 340,65 zł, a 510,98 zł przekazano na konto Funduszu Alimentacyjnego. Kolegium utrzymało w mocy decyzję z [...] grudnia 2014 r. Organy obu instancji uznały, że nie ma podstaw prawnych, by od dochodu skarżącego odliczać kwotę 510,98 zł przekazaną na konto Funduszu Alimentacyjnego.

Kolegium trafnie zauważa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że zgodnie z pkt I załącznika do Uchwały, wieloletni Program jest programem wspierania finansowego gmin w zakresie realizacji zadań własnych o charakterze obowiązkowym, określonych w art. 17 ust. 1 pkt 3 i pkt 14 ups, tj. udzielania schronienia, zapewnienia posiłku oraz niezbędnego ubrania osobom tego pozbawionym, dożywiania dzieci.

Według pkt V.1 powołanego załącznika, ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150 % kryterium, o którym mowa w art. 8 ups. Ze środków przekazanych gminom z Programu udziela się wsparcia w szczególności: dzieciom do czasu podjęcia nauki w szkole podstawowej, uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej, osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ups, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym - w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych.

Do udzielania pomocy w zakresie dożywiania odpowiednie zastosowanie mają przepisy ustawy o pomocy społecznej. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 542 zł, zwanej dalej "kryterium odchodowym osoby samotnie gospodarującej" (art. 8 ust. 1 pkt 1 ups). Art. 8 ups w ust. 3 pkt 3 stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

W wyroku z 15.9.2009 r., I OSK 94/09 NSA wskazał, że art. 8 ust. 3 pkt 3 ups "mówi wyraźnie o alimentach świadczonych na rzecz innych osób, nie precyzując czy świadczenie to ma być dobrowolne czy nie, a także czy mają to być alimenty bieżące czy zaległe. Stanowi on bowiem, że przychód ma być pomniejszony o alimenty, przy tym też bez względu na to, że tak, jak to jest w przypadku skarżącego, ponosiłaby je w istocie pomoc społeczna. Żadnych bowiem wyłączeń z pomniejszenia ustawodawca nie przewidział". Powyższa wykładnia art. 8 ust. 3 pkt 3 ups znalazła wyraz także w wyrokach WSA z: 18.1.2011 r., IV SA/Gl 406/10; 12.1.2011 r., II SA/Bd 1421/10; 17.7. 2013 r., II SA/Rz 465/13; 25.2.2015 r., IV SA/Wr 652/14. W wyrokach tych wyrażono pogląd, zgodnie z którym nie tylko kwoty płacone przez dłużnika alimentacyjnego, jako bieżące ale także kwoty potrącane dłużnikowi na poczet zaległości alimentacyjnych posiadają charakter alimentów świadczonych na rzecz innych osób, w rozumieniu art. 8 ust. 3 pkt 3 ups. W wyroku z 25.2.2015 r., IV SA/Wr 652/14 WSA we Wrocławiu wskazał, że "W świetle ustawowej definicji dochodu nie ma znaczenia, jakie alimenty i w jaki sposób są świadczone na rzecz innych osób. W związku z tym z dochodu winna być odliczona kwota alimentów, które są z tego przychodu świadczone przez przymusowe zajęcie komornika". Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni powyższy pogląd podzielił. Sądowi orzekającemu znane są też wyroki sądów administracyjnych, w których dokonano odmiennej wykładni art. 8 ust. 3 pkt 3 ups, takiej jakiej dokonały organy administracji w niniejszej sprawie (wyrok NSA z 8.6.2009 r., I OSK 1121/08; wyrok WSA w Gdańsku z 6.6.2013 r., III SA/Gd 146/13). Sąd nie podzielił stanowiska zawartego w ww wyrokach z tego względu, że już z samej treści art. 8 ust. 3 pkt 3 ups nie wynika, by pozwalał on na odliczenie od sumy miesięcznych przychodów tylko alimenty świadczone dobrowolnie i tylko bieżące.

Wysokość ustalonego przez organy w niniejszej sprawie dochodu skarżącego była następstwem błędnej wykładni art. 8 ust. 3 pkt 3 ups. Nieodliczenie z uzyskiwanego przez skarżącego dochodu kwot ściąganych alimentów miało wpływ na ustalony zaskarżonymi decyzjami wynik sprawy. Określone przez organy odliczenie od dochodu uzyskiwanego przez skarżącego w postaci zasiłku dla bezrobotnych kwoty 510,98 zł z tytułu zajęcia komorniczego na konto Funduszu Alimentacyjnego skutkowałoby nieprzekroczeniem przez skrzącego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, co otwierałoby mu możliwość uzyskania wnioskowanego świadczenia.

W tej sytuacji wydane w sprawie decyzje podlegały uchyleniu jako wydane z istotnym naruszeniem art. 8 ust. 3 pkt 3 ups.

Rozpoznając ponownie sprawę organy winny mieć na względzie dokonaną wyżej przez Sąd wykładnię art. 8 ust. 3 pkt 3 ups i ocenić zasadność wniosku skarżącego o przyznanie wnioskowanej pomocy, orzekając w tym przedmiocie decyzją spełniającą wymogi art. 107 § 3 kpa.

Sądowi z urzędu wiadomo, że w sprawie IV SA/Wr 227/15 Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza [...] przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z [...] grudnia 2014 r. nr [...], którą na wniosek skarżącego z dnia 5 i 8 grudnia 2014 r. o przyznanie pomocy finansowej, udzielono skarżącemu pomocy w postaci zasiłku specjalnego celowego na zakup opału, odzieży i drobny remont mieszkania w wysokości 400 zł jednorazowo. Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2015 r. IV SA/Wr 227/15 Sąd oddalił skargę skarżącego na powyższe decyzje z uwagi na treść art. 134 § 2 ppsa. Rozbieżność wykładni przepisu prawa mającego zastosowanie w sprawie nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Rozpoznając ponownie sprawę organ pomocy społecznej winien mieć na względzie, że decyzją z [...] grudnia 2014 r. nr [...], udzielono skarżącemu pomocy w formie zasiłku specjalnego celowego na wniosek z dnia 5 i 8 grudnia 2014 r.

Skargę kasacyjną wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], reprezentowane przez r. pr. E.K., które zaskarżyło wyrok IV SA/Wr 226/15 w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego - art. 8 ust. 3 pkt 3 ups przez błędną jego wykładnię, w wyniku przyjęcia, że odliczeniu od dochodu osoby wnioskującej o przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup posiłków lub żywności podlegają także należności egzekwowane na rzecz Funduszu Alimentacyjnego, potrącane z uzyskiwanego przez skarżącego zasiłku dla bezrobotnych.

Skarżący kasacyjnie na podstawie art. 188 ppsa wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i jej oddalenie oraz zasądzenie na rzecz organu administracji kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W świetle art. 183 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 ppsa tj. na naruszeniu norm prawa materialnego.

Istota zarzutu podniesionego w skardze kasacyjnej sprowadza się do twierdzenia, że Sąd I instancji z naruszeniem art. 8 ust. 3 pkt 3 ups nie zaakceptował stanowiska organów administracji co do braku możliwości odliczenia od dochodu skarżącego kwot wpłacanych przez niego na rzecz Funduszu Alimentacyjnego. Zarzut ten nie mógł jednak odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku.

Art. 8 ust. 3 ups definiuje dla celów pomocy społecznej pojęcie dochodu, stanowiąc, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach i kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W art. 8 ust. 4 ups przewidziano, że do dochodu ustalonego w myśl ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Z powołanych przepisów wynika, że ustawodawca jednoznacznie zdefiniował pojęcie dochodu oraz enumeratywnie określił składniki, których nie wlicza się do niego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 8 ust. 3 pkt 3 ups.

Przepis ten stanowi o alimentach świadczonych na rzecz innych osób, nie precyzując, czy świadczenie to ma być dobrowolne, czy nie, ani czy mają to być alimenty bieżące, czy zaległe. Stanowi on, że przychód ma być pomniejszony o alimenty. W orzecznictwie podkreśla się, że w świetle definicji dochodu nie ma znaczenia, z jakiego tytułu i źródła pochodzi przychód ani jakie alimenty i w jaki sposób są świadczone, byleby świadczenie następowało na rzecz innych osób. Z komentowanego przepisu nie wynika, że pomniejszenie przychodu następuje wyłącznie o alimenty bieżące i świadczone dobrowolnie. A zatem wszystkie alimenty, także zaległe i podlegające przymusowemu ściągnięciu, pomniejszają dochód osoby wypełniającej obowiązek alimentacyjny (I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, Wolters Kluwer 2014 – do art. 8). Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu orzekającemu w niniejszej sprawie znany jest z urzędu fakt, że przyjęta przez orzecznictwo interpretacja art. 8 ust. 3 ups dotycząca odliczania od przychodu alimentów budzi wątpliwości. Prowadzi bowiem do sytuacji, w której to organ pomocy społecznej spłaca należności alimentacyjne za osobę zwracającą się z wnioskiem o przyznanie świadczenia. Pominięcie w dochodzie kwoty przeznaczonej na poczet spłaty zobowiązań alimentacyjnych prowadzi de facto do przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w wyższej kwocie. Tym samym dłużnik alimentacyjny przerzuca na pomoc społeczną, a więc i podatników, ciężar spłacania swojego zadłużenia.

Fundusz stanowi swego rodzaju pośredni tryb wypłaty alimentów osobie uprawnionej w razie bezskuteczności egzekucji. Z perspektywy dłużnika nie ma znaczenia, czy kwoty egzekwowanych alimentów przekazywane są osobie uprawnionej, czy też są potrącane na fundusz alimentacyjny.

Organy wydając zaskarżone decyzje uznały, że nie podlegają odliczeniu od dochodu osoby wnioskującej o przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup posiłków lub żywności, należności egzekwowane na rzecz Funduszu Alimentacyjnego, potrącone z uzyskiwanego przez skarżącego zasiłku dla bezrobotnych. Nie są to zobowiązania alimentacyjne podlegające odliczeniu, bowiem zgodnie z brzmieniem tego przepisu odliczeniu podlegają alimenty "świadczone na rzecz innych osób" czyli te, które służą zaspokojeniu alimentacyjnych potrzeb osoby do nich uprawnionej. Nie mają takiego charakteru zaległe należności alimentacyjne egzekwowane na rzecz Funduszu Alimentacyjnego, ponieważ w takiej sytuacji prawo nie chroni osób zobowiązanych.

Zgodnie z dotychczasową linią orzeczniczą odliczeniu podlega kwota alimentów świadczonych na rzecz innych osób, w tym kwota alimentów zaległych, jeżeli jest ona wyegzekwowana od wnioskodawcy środkami przymusu. Art. 8 ust. 3 pkt 3 ups wyraźnie stanowi o alimentach świadczonych na rzecz innych osób, nie precyzując czy świadczenie to ma być dobrowolne, czy nie, a także czy mają to być alimenty zaległe czy bieżące. Przepis ten stanowi, że przychód ma być pomniejszony o alimenty. Ustawodawca w tym zakresie nie przewidział żadnych wyłączeń (wyrok NSA z 15.9.2009 r., I OSK 94/09; wyrok WSA w: Rzeszowie z 17.7.2013 r., II SA/Rz 465/13; Gliwicach z 4.12.2009 r., IV SA/Gl 443/09; Gliwicach z 18.1.2014 r., SA/Gl 406/10; Rzeszowie z 18.10.2011 r., II SA/Rz 697/11; Szczecinie z 25.5.2010 r., II SA/Sz 250/10).

W świetle ustawowej definicji dochodu nie ma znaczenia jakie alimenty i w jaki sposób są świadczone na rzecz innych osób. W związku z tym od dochodu winna podlegać odliczeniu kwota alimentów, które są z tego przychodu świadczone nawet przez przymusowe zajęcie komornika. W przypadku alimentów egzekwowanych na rzecz Funduszu Alimentacyjnego, który zastępczo wypłacał bądź wyrównywał do określonych sum kwot zastępczych alimentów, należy uznać, że alimenty płacone są na rzecz innych osób. Rola Funduszu Alimentacyjnego zawsze sprowadza się do płatnika zastępczego. Jeżeli fundusz uzyskuje za pośrednictwem organu egzekucyjnego alimenty, to zawsze chodzi o świadczenie, które wcześniej wypłacał w zastępstwie zobowiązanego do alimentacji na rzecz innych osób.

Stosując do powyższego przepisu wykładnię funkcjonalną, należy uznać, że kwota potrąconej zaległości nie jest kwotą pozostającą w dyspozycji wnioskującego, przeto nie może być traktowana jako dochód. Nadto jest to zaległość dotycząca alimentów.

Skoro skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 ppsa podlegała ona oddaleniu.