Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 36/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części

SENTENCJA

Dnia 28 lipca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, p.o. Sędziego WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant Referendarz sądowy Leszek Foryś, po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi A. P. i M. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1/ uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej utrzymania przez nią w mocy pkt II decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...], Nr [...]; 2/ stwierdza, iż zaskarżona decyzja w części określonej w pkt 1 nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3/ zasądza od Wojewody [...] na rzecz Marii [...] i Andrzeja [...] solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]. działając na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21.sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, po rozpatrzeniu wniosku A. P. i M. B., upoważnionych na podstawie orzeczeń sądowych do działania w imieniu T. W., L. J., H. Ż. i F. M., Prezydent Miasta P., sprawujący funkcję Starosty odmówił zwrotu nieruchomości, położonej w P., przy ul. A 6/8 o powierzchni 871 m2oznaczonej w aktualnej ewidencji gruntów obrębu [...] nr działki [...], przejętej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta w P. o wywłaszczeniu nieruchomości z dnia [...] od spadkobierców C. P., podnosząc w uzasadnieniu, iż nieruchomość wspomniana nie stała się zbędna na cele wywłaszczenia. Została ona bowiem wywłaszczona pod budowę Przychodni Psychiatryczno-Odwykowej, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji z dnia [...]. Jak wynikało zaś z załącznika graficznego do tejże decyzji na wywłaszczonym terenie docelowo zlokalizowane miały być miejsca parkingowe w zachodniej części działki – Poradnia Odwykowa, Oddział Łóżkowy. Nieruchomość nie została wszakże zagospodarowana, natomiast jest objęta decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...], dotyczącą adaptacji i rozbudowy obiektów przy Al. B 28/34 dla potrzeb specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego oraz decyzją o pozwoleniu na adaptację i rozbudowę obiektów przy Al. B 28/34 oraz budowę niezbędnej infrastruktury technicznej, układu komunikacyjnego, obsługującego Ośrodek(decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...], wydana dla Kuratora Oświaty w P.). Zdaniem organu, nieruchomość, o zwrot której wystąpili spadkobiercy byłego właściciela, z ekonomicznego punktu widzenia oraz względów przestrzennych, będzie wykorzystana w kolejnym etapie rozbudowy, stanowić funkcjonalnie powiązaną całość istniejącego kompleksu.

W następstwie rozpoznaniu odwołania A. P. i M. B., Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] uchylił powyższe orzeczenie, wskazując w uzasadnieniu, iż po myśli art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21.sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 115, poz. 741 ze zm.) wywłaszczona nieruchomość nie może być użyta na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stąd też odmowa zwrotu nieruchomości, z powołaniem się na decyzję o lokalizacji inwestycji, polegającej na rozbudowie Ośrodka Szkolno-Wychowawaczego, nie znajduje, zdaniem organu odwoławczego, prawnego uzasadnienia.

Skarga Prezydenta Miasta P. na powyższe orzeczenie została postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 11.stycznia 2000r. odrzucona jako niedopuszczalna.

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta P., sprawujący funkcje starosty, działając na podstawie art. 136 ust.3, art. 137 ust.1, art. 141, art. 141 ust. 4 i art. 142 ustawy z dnia 21.sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. Nr 46 z 2000r., poz. 543):

I. orzekł o zwrocie na rzecz A. P. udziału do 4/12 części, M. B. udziału do 2/12 części, F. M. udziału do 2/12 części, M. J. udziału do 2/12 części, T. W. udziału do 1/12 części, H. Ż. udziału do 1/12 części nieruchomości położonej w P., przy ul. C 6/8, oznaczonej w aktualnej ewidencji gruntów obrębu [...] nr działki [...] o powierzchni 871 m2, wskazując, iż działka ta odpowiada wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej nr działki 20 w obrębie 95 starej ewidencji gruntów;

II. zobowiązał do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa odszkodowania w wysokości 21.780,00 "od wyżej wymienionych osób w wysokości przypadającej w zależności od przysługującego udziału do nieruchomości", ustalając, iż A. P. winien zwrócić kwotę 7.260,00,zł., M. B., F. M. i M. J. kwoty po 3.630,00,-zł. każdy z nich, natomiast T. W. i H. Ż. kwoty po 1.815,00,-zł. każda z nich. Organ wskazał nadto, iż kwota odszkodowania winna zostać zwrócona w terminie 1.miesiąca od daty, gdy decyzja stanie się ostateczna, zaś w razie zwłoki z zapłatą, od nieuiszczonej kwoty pobierane będą odsetki na zasadach określonych w kodeksie cywilnym.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa zabudowaną nieruchomość o powierzchni 871 m2, stanowiącą własność spadkobierców C. P., która w starej ewidencji gruntów obrębu [...], oznaczona była numerem działki [...]. Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ustalone zostało w decyzji wywłaszczeniowej w wysokości 5.675.370,00,-zł. przed denominacją w tym:

- za działkę ziemi – 661.011,60,-zł. przed denominacją,

- za nasadzenia roślinne – 88.114,00,-zł. przed denominacją,

- za naniesienia budowlane – 4.926.244,00,-zł. przed denominacją.

Ze względu na nieuregulowany stan prawny nieruchomości ustalone odszkodowanie zostało wpłacone do depozytu sądowego po uzyskaniu zezwolenia Sądu Rejonowego w P., wyrażonego w postanowieniu z dnia 15.października 1987r., wydanego w sprawie o sygn.akt I Ns 775/87.

Z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej numerem działki 20 w obrębie 95 starej ewidencji gruntów o powierzchni 871 m2, która odpowiada działce o numerze 437 w obrębie 21 obowiązującej ewidencji gruntów, wystąpili M. B., Z. P. i A. P. W przypadku pozostałych spadkobierców C. P.: L. J., T.W., H. Ż. i F. M., które nie były zainteresowane wystąpić z żądaniem zwrotu, na wniosek A. P., Z. P. i M. B., Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z dnia 30.czerwca 1993r., wydanym w sprawie o sygn.akt I Ns 122/93 upoważnił wnioskujących do wystąpienia z żądaniem zwrotu w imieniu pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. Po zmarłej w toku postępowania, L. J. spadek nabył M. J., który także nie był zainteresowany zwrotem przedmiotowej nieruchomości. Również w tym przypadku, Sąd Rejonowy w P., na wniosek M. B. i A. P. wydał w dniu 15.lutego 2001r., w sprawie o sygn.akt I Ns 2112/00, postanowienie, upoważniające wnioskodawców do żądania w jego imieniu zwrotu nieruchomości.

Nieruchomość położona w P., przy ul. B 6/8 stanowi własność Skarbu Państwa i posiada urządzoną księgę wieczystą Kw N r[...]. Została wywłaszczona pod budowę przychodni psychiatryczno-odwykowej "na podstawie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji z dnia[...]."

Na wywłaszczonej nieruchomości miał być zlokalizowany parking oraz część budynku – poradni psychiatrycznej, jednakże powyższe zamierzenia nie zostały zrealizowane. Działka nadal pozostaje w użytkowaniu przez spadkobierców C.P.. Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21.sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. Nr 46 z 2000r., poz. 543), poprzedni właściciel lub jego spadkobierca może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Nieruchomość uznaje się zaś za zbędną, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac, związanych z realizacją tego celu albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany.

Pomimo upływu 13 lat od daty wywłaszczenia, nieruchomość nie została wykorzystana na cel określony w decyzji. Zgodnie natomiast z aktualnym planem zagospodarowania przestrzennego miasta P., zatwierdzonym uchwałą nr XXV/140/88 Miejskiej Rady Narodowej w P. z dnia 25.maja 1988r. z późniejszymi zmianami, nieruchomość położona przy ul. B. 6/8 znajduje się na terenie oznaczonym symbolem 4.6.S 2 M. i przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową z uzupełniającym programem usług oświaty i zdrowia. Na nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny drewniany, z budynkiem tym sąsiaduje budynek murowany, w którym prowadzony jest warsztat ślusarsko-mechaniczny, który szczytem przylega do zachodniej granicy działki. Tam też widoczne są szczątki wiaty. Wzdłuż południowej granicy działki znajduje się budynek gospodarczy murowany (kuźnia), w którym są powybijane szyby w oknach, popękane ściany oraz kolejny budynek murowany, w którym mieszczą się garaż i warsztat samochodowy. Od ulicy B działka jest ogrodzona siatką na podmurówce z bramą i furtką metalową, północna strona działki jest ogrodzona siatką od ulicy Reymonta do budynku mieszkalnego, od furtki do budynku mieszkalnego prowadzi chodnik z krawężnikiem szerokości dwóch płyt betonowych. Na działce znajduje się studnia, obecnie niewykorzystywana oraz pięć drzew owocowych.

Zgodnie z treścią art. 140 ust. 1,2,3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami były właściciel zwraca zwaloryzowane odszkodowanie z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, z którego wynika, że kwota podlegająca zwrotowi nie może być większa niż 50 % aktualnej wartości nieruchomości. Waloryzacji dokonuje się, stosując współczynnik "cen towarów i usług konsumpcyjnych, ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego". Współczynnik waloryzacji od 1988r. do końca marca 2001r. wynosi 396.2145. Cena m2 gruntu przy wywłaszczeniu wynosiła 759,00,-zł. przed denominacją. "Przy uwzględnieniu stopnia zużycia, dokonano waloryzacji nieruchomości (grunt + naniesienia + nasadzenia) i kwota do zwrotu wynosi 99.585,51,-zł." Aktualna wartość zwracanej nieruchomości, określona przez rzeczoznawcę majątkowego wynosi 43.560,00,-zł. Zwaloryzowana kwota wypłacona przy wywłaszczeniu z uwzględnieniem "stopnia zużycia" jest ponad dwa razy większa od aktualnej wartości nieruchomości, ustalonej przez rzeczoznawcę, dlatego też zgodnie z treścią art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wyliczona kwota do zwrotu stanowi 50 % aktualnej wartości, co stanowi 21.780,00,-zł., która to kwota podlega zwrotowi na rzecz Skarbu Państwa.

Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożyli M. B. i A. P., w części dotyczącej zwrotu wypłaconego odszkodowania. Wskazali, iż jest ono dlań krzywdzące, bowiem zostali nie tylko pozbawieni własności w trybie wywłaszczenia za zapłatą "śmiesznie niskiego odszkodowania", którego nie odebrali z depozytu sądowego, dziś muszą jeszcze za zwrot nieruchomości zapłacić. Rozstrzygniecie takie jest, zdaniem skarżących, niezgodne nie tylko ze zdrowym rozsądkiem ale również z elementarnym poczuciem sprawiedliwości. Skoro bowiem skarżący nie podjęli z depozytu sądowego odszkodowania, to nie powinni być zobowiązani do zwrotu jakiejkolwiek sumy odszkodowania przy zwrocie nieruchomości, gdyż "sumy nie podjęte z depozytu sądowego po 10.latach powinny zostać z urzędu przekazane na dochody Skarbu Państwa."

Ponadto sposób obliczania odszkodowania jest w zaskarżonej decyzji niejasny i niesprawdzalny, zaś powołany przez organ I instancji przepis art. 140 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie ma w rozpoznawanej sprawie zastosowania.

Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie, w uzasadnieniu podnosząc, iż stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia. Zachodzą bowiem przesłanki do zwrotu omawianej nieruchomości, wynikające z art. 137 ustawy z dnia 21.sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. Nr 46 z 2000r., poz. 543) .

Zgodnie natomiast z treścią art. 140 tejże ustawy, w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, poprzedni właściciel zwraca na rzecz gminy lub Skarbu Państwa wypłacone odszkodowanie, które podlega waloryzacji przy zastosowaniu "wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych". Art. 217 ust. 2 ustawy wprowadza natomiast dodatkowe ograniczenia mówiące, że osoby wywłaszczone przed dniem 1.grudnia 1990r. zwracają odszkodowanie w wysokości nie większe niż 50 % aktualnej wartości nieruchomości. Wycenę zwracanej działki, dokonuje rzeczoznawca majątkowy, wybierając również właściwą metodę i technikę szacowania nieruchomości (art. 152 i art. 154). Zwaloryzowane o współczynnik 3962,2145 odszkodowanie wynosi 99.586,00,-zł. Rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym sporządzonym w dniu 15.maja 2001r., określił wartość rynkową nieruchomości na kwotę 43.560,00,-zł. w tym wartość działki 28.740,00,-zł., wartość naniesień budowlanych – 14.820,00,-zł. Biegły ustalił również, iż część naniesień budowlanych jest w złym stanie technicznym i koszty rozbiórki tych elementów określił na kwotę 6.000,00,-zł.

W związku z tym, iż zwaloryzowana kwota przewyższa 50 % wartości rynkowej nieruchomości, ustalonej przez biegłego, prawidłowo, zdaniem organu odwoławczego, przyjęto w rozliczeniu, iż zwrotowi "na rzecz Gminy", podlega kwota 21.780,-zł. Organ nie wziął przy tym pod uwagę określonych przez biegłego kosztów rozbiórki, ponieważ nieruchomość jest zwracana w stanie, w jakim znajduje się w dniu zwrotu.

Zarzut skarżących, iż przepis art. 140 ust. 2 ustawy, nie stosuje się do osób, które zostały wywłaszczone przed dniem 5.grudnia 1990r. jest, zdaniem organu odwoławczego bezpodstawny. Wymóg zwrotu odszkodowania, jest bowiem obligatoryjny (art. 140 ust. 1 ustawy). Fakt, iż skarżący nie odebrali złożonego do depozytu sądowego odszkodowania nie ma natomiast znaczenia prawnego, bowiem zgodnie z treścią art. 470 Kodeksu cywilnego, ważne złożenie do depozytu sądowego, ma takie same skutki, jak spełnienie świadczenia przez zobowiązanego. Ponadto postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia 30.sierpnia 1990r, (w sprawie o syg.akt I Ns 762/89), zezwolono skarżącym na wypłatę złożonego depozytu.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyli A. P.i M. B., zaskarżając ją w części, dotyczącej obowiązku zwrotu na rzecz Skarbu Państwa odszkodowania w wysokości 21.780,00,-zł. Wnosząc o uchylenie orzeczenia we wskazanej części lub też odpowiednie obniżenie odszkodowania albo całkowite oddalenie roszczenia z tego tytułu wskazali, iż sposób ustalenia odszkodowania w zaskarżonej decyzji jest nieprawidłowy i niesprawdzalny. W pozostałym zakresie w uzasadnieniu skargi powtórzyli argumentację, przytoczoną w złożonym uprzednio odwołaniu.

Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] wstrzymał z urzędu wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podnosząc w uzasadnieniu, że wymóg zwrotu wypłaconego odszkodowania jest w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości obligatoryjny. Bezpodstawny jest zatem zarzut skarżących, że przepis art. 140 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie stosuje się do osób, które zostały wywłaszczone przed dniem [...]. Złożenie do depozytu sądowego kwoty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, zgodnie z art. 470 k.c., jest równoznaczne ze spełnieniem świadczenia przez dłużnika, zarzuty skargi w tym przedmiocie są więc, zdaniem organu, bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) natomiast, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej w dalszej części rozważań p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.s.a.) .

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza prawo materialne oraz przepisy postępowania w stopniu określonym w cytowanym przepisie.

Przede wszystkim rozważyć należało kwestie zakresu rozpoznania sprawy, ze skargi, której zarzuty dotyczyły jedynie punktu II. decyzji Prezydenta Miasta P., utrzymanej w mocy przez Wojewodę [...]. Ponieważ wszakże zaskarżona decyzja, obejmowała zarówno rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jaki i zwrotu na rzecz Skarbu Państwa (nie zaś jednostki samorządu terytorialnego, jak błędnie wskazywał w zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy) zwaloryzowanego odszkodowania, przeto z urzędu, po myśli 134 § 1 p.s.a. zbadano legalność zaskarżonej decyzji w zakresie każdego z jej rozstrzygnięć.

Gdy chodzi zatem o orzeczenie w przedmiocie zwrotu nieruchomości, położonej w P., przy ul. B 6/8 o powierzchni 871 m2oznaczonej w aktualnej ewidencji gruntów obrębu [...] nr działki [...], przejętej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta w P. o wywłaszczeniu nieruchomości z dnia [...] od spadkobierców C. P., na rzecz następców prawnych byłego właściciela, uznano, że odpowiada ona prawu. Bez wątpienia bowiem, co trafnie podnoszą organy orzekające, nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21.sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Plan zagospodarowania, stanowiący załącznik do decyzji z dnia 16.września 1988r. Kierownika Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w P. o pozwoleniu na budowę Poradni Psychiatryczno-Odwykowej z Przychodnią Rejonową przewidywał na terenie nieruchomości przy ul. B realizację zespołu parkingów, obsługujących obiekt oraz oddział łóżkowy poradni psychiatrycznej. Na tenże cel nieruchomość, stanowiąca własność C. P. została wywłaszczona. Nigdy jednakże nie została w powyższy sposób zagospodarowana. W czasie trwającego z górą 10 lat postępowania o zwrot nieruchomości (wniosek o zwrot wpłynął do Urzędu Miejskiego w P. w dniu [...]) wydana została decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] w zakresie adaptacji i rozbudowy obiektów dla potrzeb Ośrodka Szkolno-Wychowawczego. Na terenie tejże nieruchomości przewidywano realizację II etapu rozbudowy obiektu (obejmującego salę gimnastyczną oraz basen z zapleczem.). Cel ten nie pozostaje wszakże w żadnym związku z tym, na który nieruchomość została wywłaszczona, zatem trafnie uznano, iż stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia. W sposób prawidłowy, na postawie załączonych prawomocnych postanowień sądów powszechnych, ustalony został krąg następców prawnych po zmarłym C.P. i przysługujące im udziały w nieruchomości, podlegającej zwrotowi. Fakt, iż tylko dwoje spośród nich wystąpiło ze stosownym wnioskiem, wobec postanowień Sądu Rejonowego w P., upoważniających wnioskodawców do jej restytucji również w imieniu pozostałych, czyni zadość wymogowi ubiegania się o zwrot przedmiotu wywłaszczenia przez wszystkich następców prawnych właściciela.

Przechodząc natomiast na grunt rozważań, dotyczących rozstrzygnięcia w przedmiocie obowiązku zwrotu na rzecz Skarbu Państwa zwaloryzowanego odszkodowania, podzielić należy stanowisko skarżących, co do jego kalkulacji w sposób faktycznie niesprawdzalny.

Niewątpliwe obowiązek zwrotu wypłaconego odszkodowania jest obligatoryjny (art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Fakt, iż przedmiot świadczenia złożony został do depozytu sądowego również nie ma w przedmiotowej sprawie znaczenia, bowiem ważne złożenie do depozytu sądowego, zwalnia ze zobowiązania (art. 470 k.c.) Kwestia ewentualnego przejęcia na rzecz Skarbu Państwa niepodjętego depozytu, w trybie przepisów dekretu z dnia 18.września 1954r. "o likwidacji nie podjętych depozytów i nie odebranych rzeczy" (Dz.U. Nr 41, poz. 184 ze zm.) pozostaje natomiast bez wpływu dla oceny skuteczności spełnienia świadczenia przez zobowiązanego, podobnie jak indywidualne decyzje niektórych spośród spadkobierców C. P. o niepodejmowaniu złożonego odszkodowania (pomimo prawomocnego postanowienia sądowego, zezwalającego na jego wypłatę).

Sposób obliczenia zwaloryzowanego odszkodowania, ustalonego w zaskarżonej decyzji na kwotę 21.780,00,-zł., pozostaje wszakże niemożliwym do skontrolowania, ze względu na niewskazanie sposobu wyliczenia współczynnika waloryzacji. Tymczasem zgodnie z treścią art. 140 ust. 2 w zw. z art. 217 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowanie podlega waloryzacji, z tym, że jego wysokość po waloryzacji, co do zasady nie może być większa niż 50 % wartości rynkowej nieruchomości w dniu jej zwrotu (wobec wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5.grudnia 1990r.). Po myśli art. 227 ustawy natomiast, waloryzacji cen nieruchomości dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń w Dzienniku Urzędowym Rzeczpospolitej Polskiej "Monitor Polski" (ze względu na nieopracowanie do chwili obecnej wskaźników zmian cen nieruchomości, o których mowa w art. 5 ustawy). Oznacza to, że w pierwszym rzędzie ustalić należy wysokość zwaloryzowanego odszkodowania w oparciu o wskazane wyżej wskaźniki, a dopiero w przypadku, gdy przekraczać ono będzie kwotę, stanowiącą połowę wartości rynkowej nieruchomości, ograniczyć je do tejże kwoty.

Organ ustalił wartość zwaloryzowanwgo odszkodowania przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji na kwotę 99.585,51,-zł. z uwzględnieniem "stopnia zużycia". Pozostaje wszakże zagadką w jaki sposób wspomniany "współczynnik waloryzacji" a tym bardziej zaś, nieznany prawu "stopień zużycia" zostały obliczone. Żaden znajdujący się w aktach sprawy dokument nie zawiera choćby wskazówek co do sposobu ich kalkulacji, podobnie jak nie zawiera stosownych wyliczeń zaskarżona decyzja.

Faktem jest, że nie do całego okresu, objętego waloryzacją w rozpoznawanej sprawie, zastosowanie znajdują wskaźniki publikowane w Monitorze Polskim (publikacje rozpoczynają się bowiem dopiero od 1990r., obejmując okres od stycznia 1990r.) Ustalenie "współczynnika waloryzacji" za okres wcześniejszy możliwe jest wszakże przy zastosowaniu wskaźników, publikowanych w Dzienniku Urzędowym Głównego Urzędu Statystycznego, dostępnych w rocznikach statystycznych, czy choćby na stronie internatowej Głównego Urzędu Statystycznego (www.stat.gov.pl.) Z lektury tychże wskaźników wynika zaś jednoznacznie, że wielkość przyjęta jako "współczynnik waloryzacji" w zaskarżonej decyzji, znacznie odbiega od liczby uzyskanej na podstawie ich zsumowania. Ponieważ wszakże, jak wspomniano, wielkość przyjęta przez organy, nie została w żaden sposób uzasadniona, przeto rozważania w tej materii, zmierzające do jej ewentualnego skorygowania, posiadałyby wyłącznie charakter spekulacji.

Co się zaś tyczy ustalenia wartości rynkowej zwracanej nieruchomości, podkreślić należy, że jej wartość ustalona została przez biegłego na kwotę 37.560,00,-zł. Wartość rynkową nieruchomości stanowi jej przewidywana cena możliwa do uzyskania na rynku. Skoro zatem biegły wartość tę ustalił na określoną kwotę, niedopuszczalne było jej weryfikowanie, ze względu na to, że "nieruchomość jest zwracana w stanie takim, w jakim znajduje się w dniu zwrotu", a co za tym idzie nie należy uwzględniać kosztów rozbiórki, określonych przez biegłego na kwotę 6.000,00,-zł. Oczywiście faktem jest, że po myśli art.139 ustawy, nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu. W rozpoznawanej sprawie wszakże, zakwestionowanie zastosowanej przez biegłego metody wyceny, doprowadziło de facto do sytuacji, w której organ dokonał szacunku własnego, przy czym ustalona przezeń kwota nie odpowiada pojęciu wartości rynkowej nieruchomości. Na marginesie już jedynie podnieść należy, analizując przedłożoną przez biegłego opinię, że wątpliwości budzi jakiego rodzaju wartość nieruchomości była przezeń istotnie szacowana: rynkowa czy odtworzeniowa, skoro odmienną ustalał biegły dla gruntu, odmienną zaś dla naniesień budowlanych.

Wskazane uchybienia, stanowią naruszenie zasad postępowania administracyjnego, określonych w art. 10 i 11 k.p.a., ponadto zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z przedstawionych wyżej powodów, nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Ponieważ zaś uchybienia powyższe mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, przeto, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy orzeczenie organu I Instancji, w zakresie wysokości i sposobu zwrotu na rzecz Skarbu Państwa, wypłaconego odszkodowania.

Po myśli art. 152 p.s.a. natomiast rozstrzygnięto w przedmiocie niewykonywania zaskarżonej decyzji w części, w jakiej została ona uchylona, do czasu uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11.maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z 97 § 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), wobec tego, iż zasądzeniu na rzecz skarżących podlegał jedynie uiszczony przezeń (w części) wpis sądowy.