Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1894/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2018 poz 620
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej - tekst jedn.
article: art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 174 pkt 2, art. 183 § 1 i 2, art. 184, art. 204 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: NSA Zygmunt Zgierski (spr.) del. WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant: starszy asystent sędziego Artur Dral po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta m.st. Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 2531/19 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" w Warszawie na akt Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu organizacji ruchu 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" w Warszawie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 lutego 2020 r., po rozpoznaniu skargi Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" w Warszawie na akt Prezydenta m.st. Warszawy z [...] marca 2019 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu organizacji ruchu, stwierdził nieważność zaskarżonego aktu oraz zasądził od organu na rzecz Wspólnoty zwrot kosztów postępowania sądowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ. Zaskarżył to rozstrzygnięcie w całości, wniósł o jego uchylenie i oddalenie skargi bądź uchylenie wyroku w części nieobjętej skargą oraz w części objętej pkt 2 skargi i oddalenie skargi w części objętej pkt 2, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

1) art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, przez stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu w całości, pomimo że był zaskarżony tylko w części;

2) art. 141 § 4 ppsa poprzez brak pełnego wskazania w uzasadnieniu wyroku:

a) stanowiska organu i nieodniesienie się do argumentacji przedstawionej przez organ w odpowiedzi na skargę, tj. przede wszystkim do tego, że droga pożarowa ma służyć pojazdom ochrony przeciwpożarowej, a nie innym pojazdom, oraz brak wyjaśnienia i wskazania podstawy prawnej dla rozstrzygnięcia, że dostęp do tej drogi powinien być zapewniony również innym pojazdom niż pojazdy ochrony przeciwpożarowej;

b) stanowiska organu podważającego istnienie interesu prawnego skarżącej mogącego dawać podstawę do zaskarżenia organizacji ruchu oraz brak uzasadnienia prawnego dla przyjęcia przez Sąd, że naruszenie takiego interesu w istocie nastąpiło, oraz błędne przyjęcie przez Sąd, że skarżąca jest właścicielem obiektu przy al. [...];

3) art. 133 § 1 ppsa przez postawienie domniemanych tez, że zaskarżona organizacja ruchu przewiduje:

a) krawężnik na wysokości wjazdu na drogę pożarową w wysokości 17 cm, gdy tymczasem jego wysokość nie została określona w zatwierdzonym projekcie organizacji ruchu i tym samym nie została zatwierdzona przez organ, jako element organizacji ruchu;

b) umiejscowienie demontowalnych słupków o określonej szczegółowo konstrukcji technicznej, gdy tymczasem projekt nie określa szczegółowo tej konstrukcji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wspólnota wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na jej rzecz koszów zastępstwa procesowego za postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 ppsa w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego postanowienia determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przed przystąpieniem do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej należy wyjaśnić, że zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał interes prawny Wspólnoty do zaskarżenia aktu Prezydenta m.st. Warszawy z [...] marca 2019 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu organizacji ruchu jako właściciela nieruchomości dotkniętej skutkami zaskarżonego aktu wpływającego na możliwość wjazdu na posesję Wspólnoty.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że zatwierdzenie organizacji ruchu nie może być czynnością mechaniczną i arbitralną. Organ musi przeprowadzić merytoryczną analizę projektu, co w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło. W ocenie Sądu kontrolowany projekt organizacji ruchu ograniczał swobodny dostęp do posesji i uniemożliwił szybki dojazd służbom medycznym, jednostkom straży pożarnej oraz służbom porządkowym, przez co nie tylko naruszył prawo korzystania z nieruchomości, ale też zagroził zdrowiu i życiu mieszkańców przez ograniczenie jedynego wjazdu na osiedle, który umożliwiał technicznie wjazd pojazdom o wysokości przekraczającej 2 m.

Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że organizacja ruchu przewidująca podwyższenie krawężnika w części wjazdowej, umiejscowienie wjazdu w świetle zatoki autobusowej oraz ustawienie słupków metalowych niezależnie od łatwości ich demontażu nie spełnia wymogów bezpieczeństwa.

Mając powyższe na uwadze oraz uwzględniając treść zarzutów skargi kasacyjnej, wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Analiza zacytowanego przepisu wskazuje, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skierowanej do niego skargi i jego obowiązkiem jest zbadanie działalności administracji publicznej w sprawie zainicjowanej złożoną skargą niezależnie od zakresu zaskarżenia wskazanego w tej skardze, użytych argumentów czy podniesionych wniosków, zarzutów i żądań. Sąd może uwzględnić zatem skargę z innych powodów niż wskazane w skardze oraz w zakresie szerszym niż wynikający ze skargi (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt II FSK 1466/22). W konsekwencji powyższego nie można uznać za naruszenie zacytowanego powyżej przepisu stwierdzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieważności całego aktu Prezydenta Miasta, pomimo że rozpoznawana przez ten sąd skarga dotyczyła wyłącznie jego części. Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji, nie wykroczył bowiem poza dopuszczalne prawem granice rozpoznania i nie rozpoznał innej sprawy niż wynikająca ze złożonej skargi (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 2845/22). Oznacza to, że zarzut naruszenia art. 134 § 1 ppsa okazał się niezasadny.

Odnosząc się z kolei do zarzutów naruszenia art. 133 § 1 ppsa przez przyjęcie, że projekt organizacji ruchu przewiduje określoną wysokość krawężnika wjazdowego oraz określonej technologii wykonania słupków metalowych ograniczających wjazd na drogę pożarową znajdującą się na posesji Wspólnoty wskazać należy, że u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia legło przekonanie Sądu, że zastosowanie określonych rozwiązań ograniczających możliwość wjazdu na drogę pożarową stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa, zdrowia i życia mieszkańców. Jako rozwiązania te Sąd pierwszej instancji wskazał podwyższenie krawężnika oddzielającego drogę pożarową od drogi publicznej, zorganizowanie wjazdu na tę drogę z drogi publicznej w świetle zatoki przystankowej oraz odgrodzenie drogi pożarowej demontowalnymi słupkami metalowymi. Natomiast sama wysokość krawężnika, jak i technologia demontażu słupków mają znaczenie drugorzędne i nie stanowiły zasadniczego powodu stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu.

Zauważyć także należy, że analizowana zarzuty zostały sformułowane w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, co wprost wskazał autor skargi kasacyjnej w jej treści, tj. na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa. Wyjaśnienia wymaga, że do skuteczności takich zarzutów nie wystarczy, aby zarzucane naruszenia okazały się rzeczywiste, ale konieczne jest również wykazanie, że zarzucane uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Analizowane pod tym kontem zarzuty nie dają podstaw do stwierdzenia istnienia takiego związku. Autor skargi kasacyjnej, uzasadniając te zarzuty, nie wykazał w żaden sposób ani nie uprawdopodobnił, że naruszenie art. 133 § 1 ppsa przez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie określonej wysokości krawężnika oddzielającego drogę pożarową od drogi publicznej oraz określonej konstrukcji (typu) metalowych, demontowalnych słupków miał wpływ i to w dodatku istotny na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Przypomnieć w tym miejscu wypada, że Naczelny Sąd Administracyjny działający w warunkach wynikającego z art. 183 ppsa związania treścią zarzutów skargi kasacyjnej i jej uzasadnienia nie jest uprawniony do samodzielnego poszukiwania argumentacji mającej na celu poparcie i wykazanie zasadności zarzutów skargi kasacyjnej wyręczając tym samym profesjonalnego pełnomocnika procesowego strony skarżącej kasacyjnie.

W świetle powyższego zarzuty naruszenia art. 133 § 1 ppsa nie mogły odnieść spodziewanego przez autora skargi kasacyjnej skutku.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie sposób również przyznać słuszności zarzutowi naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 141 § 4 ppsa. Zauważyć bowiem należy, że zarzut ten został oparty na braku wyjaśnienia przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku istnienia po stronie Wspólnoty interesu prawnego w zaskarżeniu aktu Prezydenta oraz braku odniesienia się do argumentacji organu wskazującej na możliwość wykorzystania drogi pożarowej przez inne pojazdy. Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje bowiem, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odniósł się do wskazanych powyżej kwestii. Sąd ten już na wstępie rozważań prawnych wyjaśnił bowiem, że z uwagi na oddziaływanie zaskarżonego aktu na nieruchomość Wspólnoty spełniona została przesłanka prawna umożliwiająca skuteczne wniesienie skargi na to rozstrzygnięcie. Sąd wyjaśnił także, że zapewnienie drożności drogi pożarowej jest zadaniem określonych służb publicznych, których działania powinny zapewniać, że droga ta pozostaje przepustowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny powołując się także na treść art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2018 r. poz. 620, z późn. zm.), w sposób wystarczający wskazał, że ochrona przeciwpożarowa oznacza także przygotowanie terenu do prowadzenia akcji ratowniczej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prowadzenie akcji ratowniczej obejmuje nie tylko samo prowadzenie akcji gaśniczej, ale także niezwłoczne udzielanie pomocy osobom poszkodowanym w wyniku pożaru. Prowadzenie akcji ratowniczej zakłada zatem udział w niej nie tylko pojazdów straży pożarnej, ale także karetek pogotowia i ewentualnie innych służb organizujących ewakuację osób zagrożonych zdarzeniem. Brak jest zatem podstaw do ograniczania wykorzystywania drogi pożarowej wyłącznie na potrzeby pojazdów straży pożarnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku tych wywodów powoduje, że uzasadnienie to musi zostać uznane za zgodne z treścią art. 141 § 4 ppsa określającą, jakie elementy muszą z naleźć się w uzasadnieniu wyroku.

Niezależnie od powyższego należy także zauważyć, że uzasadnienie analizowanych zarzutów wskazuje, że intencją autora skargi kasacyjnej formułującego te zarzuty była polemika z ustaleniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a nie wykazanie, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest w istocie wadliwe w sposób uniemożliwiający pozostawienie go w obrocie prawnym. Z uwagi na powyższe należy wskazać, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem sądów administracyjnych zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa nie może służyć polemice z ustaleniami przyjętymi przez wojewódzki sąd administracyjny. Rozpoznanie zarzutu naruszenia tego przepisu polega wyłącznie na zweryfikowaniu, czy uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie prawem wymagane elementy (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 1948/21).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 ppsa.