Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1465/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Janusz Walawski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2015 r. sprawy ze skargi C. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS) decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] o odmowie przyznania C. G. renty z tytułu niezdolności do pracy drodze wyjątku.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Wnioskiem z dnia [...] września 2012 r. C. G. wystąpiła do Prezesa ZUS o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że wcześniej otrzymywała rentę z tytułu niezdolności do pracy, ale ZUS wstrzymał jej wypłatę, a Sąd Okręgowy w [...] Wydział [...] wyrokiem z dnia [...] września 2012 r. sygn. akt [...] oddalił jej odwołanie od decyzji odmawiającej prawa do renty. Podkreśliła, że w toku postępowania sądowego złożyła obszerną dokumentację medyczną, która była podstawą wydania opinii przez biegłych lekarzy sądowych. Dlatego też zwróciła się o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy [...]. Zaznaczyła też, że nie ma obecnie środków do życia, a otrzymywana wcześniej renta była dla niej jedynym źródłem dochodu.

Prezes ZUS, decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227), odmówił przyznania C. G. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] października 2011 r. C. G. nie została uznana za osobę niezdolną do pracy, a więc nie został spełniony warunek wymagany do przyznania wnioskowanego świadczenia.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy C. G. zarzuciła, że Prezes ZUS wydając decyzję nie uwzględnił materiału dowodowego o który wnosiła, tj. dokumentów z prowadzonej sprawy przed Sądem Okręgowym w [...] Wydział [...]. Ponadto wskazała na pogarszający się stan jej zdrowia, nasilające się bóle głowy, które powodują utratę przytomności, co wiąże się z licznymi obrażeniami i w związku z tym podlega stałemu leczeniu.

Prezes ZUS w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r., podtrzymując wcześniej zaprezentowaną argumentację.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez C. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 12 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1059/13 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd podkreślił, że Prezes ZUS, podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku, związany jest regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania.

W ocenie Sądu w sprawie tej Prezes ZUS uchybił wskazanym regułom postępowania, i to w sposób mający istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, w szczególności poprzez niewyczerpujące i mało wnikliwe rozpatrzenie materiału dowodowego. Nie wszystkie bowiem okoliczności, o których mowa w przepisie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zostały należycie zbadane i rozważone.

W ocenie Sądu, Prezes ZUS, wydając zaskarżoną decyzję, niezasadnie oparł się wyłącznie na ustaleniach zawartych w orzeczeniu komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] października 2011 r., w myśl której C. G. nie jest niezdolna do pracy. Orzeczenie to zostało bowiem wydane w dniu [...] października 2011 r., a zatem prawie rok wcześniej przed złożeniem przez skarżącą wniosku o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku i w żaden sposób nie można przyjąć, aby określało ono aktualny stan zdrowia skarżącej. Obowiązkiem organu - zwłaszcza wobec podnoszonego przez C. G. we wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku faktu upadku ze schodów i doznanych w wyniku tego upadku obrażeń - było zbadanie skarżącej przez lekarza orzecznika, celem oceny jej niezdolności do pracy.

Rozpoznając sprawę ponownie, Prezes ZUS winien zatem uwzględnić poczynione przez Sąd uwagi i wnikliwie rozpatrzyć materiał dowodowy, z poszanowaniem reguł procedury administracyjnej, w tym słusznego interesu strony (art. 7 K.p.a.), uzupełniając go jednocześnie o aktualne orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, wydane w trybie art. 14 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Prezes ZUS rozpoznając ponownie sprawę, kierując się wytycznymi zawartymi w wyroku Sądu, skierował sprawę do lekarza orzecznika ZUS w celu wydania aktualnego orzeczenia ustalającego stopień niezdolności do pracy wnioskodawczyni.

W wyniku przeprowadzonego badania lekarz orzecznik ZUS w orzeczeniu z dnia [...] kwietnia 2014 r. stwierdził, że C. G. nie jest niezdolna do pracy.

Na skutek wniesionego przez C. G. sprzeciwu od tego orzeczenia sprawa została rozpatrzona ponownie przez komisję lekarską ZUS, która w orzeczeniu z dnia [...] maja 2014 r. także orzekła, że C. G. nie jest niezdolna do pracy.

Prezes ZUS decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ponownie odmówił C. G. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych organ stwierdził, iż przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy spełnione są łącznie wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia.

Organ podniósł, iż z akt sprawy wynika, że komisja lekarska ZUS orzeczeniem z dnia [...] maja 2014 r. ustaliła, że wnioskodawczyni nie jest niezdolna do pracy, zatem w jej przypadku przesłanka niemożności podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na całkowitą niezdolność do pracy nie zachodzi i jest to okoliczność, która eliminuje ją z grona osób, którym może być przyznane świadczenie w drodze wyjątku.

Organ wyjaśnił przy tym, iż w myśl art. 14 ust. 1 ww. ustawy oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Zgodnie zaś z art. 14 ust. 3 ustawy podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, stanowi orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej. Jak z powyższego wynika, orzeczenie lekarza orzecznika albo orzeczenie komisji lekarskiej jest wiążące dla organu rentowego, jak również dla Prezesa ZUS, co oznacza, że ta przesłanka nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu.

Organ podkreślił jednocześnie, że fundamentalną zasadą przyznawania świadczeń na podstawie art. 83 ustawy jest całkowita niezdolność do pracy wnioskodawcy, orzeczona w trybie przewidzianym prawem przez lekarza orzecznika ZUS, a nie stwierdzona przez każdego innego lekarza lub wynikająca z subiektywnego przekonania samego zainteresowanego.

Przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna wnioskodawcy, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku.

W związku z powyższym w obecnym stanie faktycznym i prawnym brak podstaw do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy na mocy przepisu art. 83 ww. ustawy.

C. G. złożyła od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu wniosku podniosła, że od wielu lat leczy się psychiatrycznie oraz neurologicznie. Lekarze zdiagnozowali u niej padaczkę oraz silną depresję. Z powodu występujących silnych zwrotów głowy dochodzi u niej często do utraty przytomności oraz drastycznych upadków, które powodują obrażenia ciała. Podkreśliła, że chciała przedstawić na komisji lekarskiej w dniu [...] maja 2014 r. zdjęcia obrazując obrażenia jakie u niej występują na skutek upadków, ale lekarze nie byli tym zainteresowani. Zarzuciła też, że lekarze nie przebadali jej ponownie na komisji oraz nie podali analizie całej zgromadzonej dokumentacji z leczenia.

Prezes ZUS, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał wcześniejszą argumentację.

Wskazał, iż po ponownym rozpatrzeniu sprawy nadal nie stwierdzono istnienia przesłanek umożliwiających pozytywne załatwienie sprawy. Z akt sprawy wynika bowiem, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki dotyczącej niemożności podjęcia pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z uwagi na wiek lub całkowitą niezdolność do pracy. Obecnie C. G. ma bowiem 46 lat więc nie osiągnęła wieku emerytalnego. Ponadto orzeczeniem z [...] maja 2014 r. komisja lekarska ZUS ustaliła, że nie jest niezdolna do pracy.

Organ zaznaczył dodatkowo, iż sprawa wnioskodawczyni została również rozpatrzona w trybie nadzoru Prezesa Zakładu nad wykonywaniem orzecznictwa o niezdolności do pracy przez lekarzy orzeczników i komisje lekarskie. W [...] Oddziale ZUS w [...] zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, które nie potwierdziło zarzutów zawartych w piśmie z [...] czerwca 2014 r., dotyczących niewłaściwego zachowania i braku staranności w rozpatrywaniu przez komisję lekarską ZUS wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Po wnikliwej analizie całości dokumentacji medycznej zgromadzonej w aktach, jak również nadesłanych przez męża wnioskodawczyni zdjęć, stwierdzono, że orzeczenie komisji lekarskiej ZUS z [...] maja 2014 r., wydane w wyniku rozpatrzenia sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika z [...] kwietnia 2014 r., jest zgodne z zasadami orzecznictwa lekarskiego określonymi w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r . o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Prezes ZUS wyjaśnił jednocześnie, że w postępowaniu administracyjnym w sprawie przyznania świadczenia w drodze wyjątku nie wchodzi w grę możliwość weryfikowania orzeczenia lekarza orzecznika za pomocą opinii biegłych sądowych.

Wyjaśnił też, że odnośnie wieku, chodzi o taki przedział wiekowy, który statuuje osobę zainteresowaną w gronie osób pozostających poza aktywnością zawodową. W polskim systemie prawnym przyjęto zaś, że okres aktywności zawodowej kończy się wraz z osiągnięciem wieku emerytalnego.

Trudne warunki materialne i brak środków utrzymania nie stanowią natomiast wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie na podstawie przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie jest bowiem świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie C. G. zarzuciła Prezesowi ZUS:

1. brak zastosowania się do oceny prawnej i dalszego postępowania w sprawie (art. 153 P.p.s.a.), a w szczególności do wnikliwego oraz wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego - wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1059/13;

2. naruszenie art. 80 K.p.a. w związku z art. 75 § 1 K.p.a. i art. 78 § 1 i 2 K.p.a. poprzez ponowne dokonanie oceny niezdolności do pracy C. G. w zaskarżonej decyzji z pominięciem kluczowego w sprawie, a wnioskowanego przez skarżącą, materiału dowodowego znajdującego się w aktach Sądu Okręgowego w [...] - Wydziału [...] sygn. akt [...], a w szczególności dopuszczonych w tej sprawie opinii biegłych lekarzy sądowych, całości dokumentacji medycznej, a także załączników do pisma procesowego z dnia [...] marca 2012 r.;

3. błędne przyjęcie, że skarżąca domaga się weryfikacji orzeczeń lekarskich ZUS, poprzez opinię biegłego sądowego, w sytuacji gdy skarżąca - w rzeczywistości - domaga się uwzględnienia już istniejącego materiału dowodowego w postaci opinii biegłych lekarzy specjalistów w zakresie wymaganych dziedzin medycyny, którzy stanowczo wypowiadali się w kwestii niezdolności do pracy skarżącej, kwalifikując ją jako całkowicie niezdolną do pracy. Od początku postępowania w sprawie skarżąca domaga się od ZUS wydania decyzji, która uwzględni całkowity materiał dowodowy, odnośnie jej stanu zdrowia - a zwłaszcza korzystnego dla niej i dopuszczonego w postępowaniu sądowym - dowodu z opinii biegłych lekarzy sądowych, świadczącego o jej niezdolności do pracy;

4. naruszenie art. 75 § 1 K.p.a. i art. 78 § 1 K.p.a. w związku z art. 124 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - poprzez bezzasadną odmowę uwzględnienia wnioskowanego przez skarżącą materiału dowodowego (wbrew wiążącym wytycznym WSA), zawartego w aktach Sądu Okręgowego w [...] - Wydziału [...] sygn. akt [...] - mającego ścisły związek z przesłanką niezdolności do pracy – warunkującą nabycie prawa do renty w drodze wyjątku, w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;

5. naruszenie art 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez:

a) błędne przyjęcie, że skarżąca nie spełnia warunków do przyznania renty w drodze

wyjątku, w sytuacji, gdy na skutek szczególnych okoliczność nie spełnia ona warunków do przyznania jej renty, a ze względu na niezdolność do pracy nie może podjąć pracy, ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, jednocześnie nie posiadając niezbędnych środków utrzymania - zmuszona jest liczyć na pomoc córek i siostry;

b) ponownie błędne przyjęcie, że decyzja w przedmiocie przyznania renty w drodze

wyjątku wydawana jest wyłącznie w oparciu o orzeczenie lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej ZUS, w sytuacji gdy art. 75 K.p.a. w związku z art. 78 § 1 i 2 K.p.a. jednoznacznie nakazuje uwzględnić żądanie przeprowadzenia dowodu, wskazując na moc dowodową m.in. opinii biegłych lekarzy sądowych, wypowiadających się w kwestiach istotnych dla niniejszej sprawy.

Wobec powyższych zarzutów, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS oraz decyzji ją poprzedzającej i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, wraz ze sformułowaniem wiążących wytycznych w zakresie dalszego postępowania dowodowego.

Wniosła też o dopuszczenie dowodu z akt Sądu Okręgowego w [...] sygn. akt [...], na okoliczność jej niezdolności do pracy, w stopniu uzasadniającym przyznanie dochodzonego świadczenia.

Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do argumentów przedstawionych w skardze organ zaznaczył, że skarżąca nie legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do pracy. Podkreślił przy tym, że dokumentacja medyczna skarżącej była oceniana bardzo wnikliwie, na trzech odrębnych etapach - przez lekarza orzecznika ZUS, komisję lekarską ZUS oraz w trybie nadzoru przez Naczelnego Lekarza Zakładu - i żadna z tych instancji nie potwierdziła istnienia u skarżącej jakiejkolwiek niezdolności do pracy. Żadne nowe okoliczności, podnoszone przez skarżącą, a dotyczące jej upadku ze schodów i związanych z tym obrażeń, które miałyby już w sposób oczywisty i ostateczny spowodować u niej niezdolność do pracy, nie potwierdziły się.

Fakt, że stan zdrowia i sytuacja osobista utrudniają skarżącej znalezienie pracy, nie oznacza, że skarżąca jest z jakichkolwiek powodów, obiektywnie, do podjęcia tejże pracy niezdolna. Wbrew przekonaniu skarżącej, jej mniejsza atrakcyjność na rynku pracy, wynikająca w dużej mierze z jej własnego przekonania o niezdolności do pracy, nie czyni jej niezdolną do pracy i nie jest żadną okolicznością w sprawie.

Sama zaś trudna sytuacja materialna, choć była brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy, nie jest też świadczeniem zamiennym dla zasiłku dla bezrobotnych, ani dla renty w trybie zwykłym, nienależnej ze względu na brak niezdolności do pracy.

Skarżąca w piśmie procesowym z dnia 5 lutego 2015 r. podtrzymała w całości zarzuty skargi ponownie podkreślając, że w toku postępowania przed organem nie uwzględniono istotnego materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...] sygn. akt [...], a w szczególności dopuszczonych w tej sprawie opinii biegłych lekarzy sądowych i całości dokumentacji medycznej.

Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne skarżąca podniosła, iż brak możliwości uzyskania renty na zasadach ogólnych, na skutek rozmaitych, niezależnych od strony okoliczności (np. stanu zdrowia), uniemożliwiający podjęcie pracy, stanowi szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ustawy.

Do kolejnego pisma procesowego z dnia 15 lutego 2015 r. skarżąca załączyła kserokopię dokumentacji lekarskiej oraz zdjęcia dla zobrazowania urazów jakich doznaje w czasie upadków przy silnych zawrotach głowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Oceniając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r. w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy w tym miejscu przypomnieć, że decyzje te wydane zostały w następstwie uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1059/13 wcześniejszych decyzji Prezesa ZUS odmawiających przyznania C. G. świadczenia w drodze wyjątku.

Stosownie do treści art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Prezes ZUS rozpatrując ponownie sprawę z wniosku C. G. o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku były zatem związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2013 r.

Należy w tym miejscu przypomnieć, że w wyroku tym WSA zarzucił Prezesowi ZUS, że wydając zaskarżoną decyzję, niezasadnie oparł się wyłącznie na ustaleniach zawartych w orzeczeniu komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] października 2011 r., w myśl której C. G. nie jest niezdolna do pracy. Orzeczenie to zostało bowiem wydane w dniu [...] października 2011 r., a zatem prawie rok wcześniej przed złożeniem przez skarżącą wniosku o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku i w żaden sposób nie można przyjąć, aby określało ono aktualny stan zdrowia skarżącej.

Sąd zalecił w związku z tym, aby Prezes ZUS rozpoznając sprawę ponownie, wnikliwie rozpatrzył materiał dowodowy, z poszanowaniem reguł procedury administracyjnej, w tym słusznego interesu strony (art. 7 K.p.a.), uzupełniając go jednocześnie o aktualne orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, wydane w trybie art. 14 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, Prezes ZUS rozpoznając ponownie sprawę zastosował się do powyższych zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1059/13 i podjął działania mające na celu uzupełnienie materiału dowodowego we wskazanym przez Sąd zakresie.

Organ skierował sprawę do lekarza orzecznika ZUS w celu wydania aktualnego orzeczenia ustalającego stopień niezdolności do pracy wnioskodawczyni, a następnie - na skutek wniesionego przez C. G. sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] kwietnia 2014 r. - do komisji lekarskiej ZUS, która w orzeczeniu z dnia [...] maja 2014 r. orzekła, że C. G. nie jest niezdolna do pracy. Sprawa ta została również rozpatrzona w trybie nadzoru przez Naczelnego Lekarza Zakładu, który nie potwierdził zarzutów skarżącej zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie spawy, a dotyczących niewłaściwego zachowania i braku staranności w rozpatrywaniu przez komisję lekarską ZUS wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

W ocenie Sądu, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki niezbędne do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż skarżąca nie może być uznana za osobę, która nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek.

Niemożność podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym omawiany przepis łączy z całkowitą niezdolnością do pracy, bądź wiekiem. Oba elementy skarżącej zaś nie dotyczą. Bezspornym w niniejszej sprawie jest bowiem, że skarżąca, która w dacie orzekania przez organ miała 46 lat, nie osiągnęła ustawowego wieku emerytalnego kobiet. Nie ma też orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy. W aktach administracyjnych znajduje się bowiem orzeczenie komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] maja 2014 r. ustalające, że skarżąca nie jest niezdolna do pracy.

Należy w tym miejscu podkreślić, że Prezes ZUS orzekając w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku nie może dokonywać swobodnej oceny zdolności wnioskodawcy do podjęcia zatrudnienia, lecz jest związany orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, a w przypadku wniesienia od niego sprzeciwu, orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy ustalenia dokonane przez komisję lekarską ZUS w orzeczeniu z dnia [...] maja 2014 r. były zatem wiążące dla Prezesa ZUS i nie mógł on w tym zakresie czynić własnych ustaleń w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowody, czy też w oparciu o opinię biegłych lekarzy sądowych sporządzoną w sprawie sygn. akt [...], która toczyła się przed Sądem Okręgowym w [...] Wydział [...]. Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 3 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej ZUS.

Także Sąd w ramach kontroli decyzji Prezesa ZUS nie ma uprawnień do określenia stanu zdrowia wnioskodawczyni, czy też nakazywania wydania orzeczenia o stanie zdrowia wnioskodawczyni określonej treści. Rola sądu administracyjnego sprowadza się jedynie do oceny legalności wydanych w sprawie decyzji administracyjnych. To zaś wyłącznie skarżąca może w każdym czasie, w sytuacji pogarszającego się stanu zdrowia, wnosić do ZUS o ponowne przeprowadzenie badań, w celu stwierdzenia jej całkowitej niezdolności do pracy.

Reasumując, brak spełnienia przez skarżącą przesłanki niemożności podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, wyłącza możliwość przyznania jej świadczenia w drodze wyjątku.

Zbędna, w tej sytuacji, była analiza sytuacji skarżącej pod kątem występowania szczególnych okoliczności, z powodu których nie nabyła ona prawa do świadczenia w trybie zwykłym.

Należy jednocześnie zaznaczyć, że sama trudna sytuacja materialna nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania świadczenia typu ubezpieczeniowego, jakim jest świadczenie z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Jak słusznie zauważył bowiem organ, nie jest to świadczenie socjalne, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet gdy są one uzasadnione.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] czerwca 2014 r., odmawiające przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku, odpowiadają prawu.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.