Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2912/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Magdalena Zając po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Bk 887/19 w sprawie ze skargi K.M. na postanowienie Rektora [...] z dnia 25 października 2019 r. nr DWL-431/27064/2019/1 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w sprawie skreślenia z listy studentów oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 887/19, oddalił skargę K.M. (dalej: skarżący) na postanowienie Rektora [...] (dalej: Rektor) z dnia 25 października 2019 r. nr DWL-431/27064/2019/1 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w sprawie skreślenia z listy studentów.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Zawiadomieniem z dnia 30 września 2019 r. Dziekan [...] – na podstawie art. 61 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej: "k.p.a.", oraz art. 108 ust. 2 pkt 2 i 3 i art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1668), dalej: "p.o.s.w.", poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia skarżącego z listy studentów [...].

W dniu 8 października 2019 r. skarżący działając przez pełnomocnika złożył pismo zatytułowane "odwołanie wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy". W złożonym piśmie wskazano m.in., że skarżący wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie postępowania w przedmiocie skreślenia z listy studentów.

Opisanym na wstępie postanowieniem działający z upoważnienia Rektora Dziekan [...], stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ wskazał, że w rozumieniu art. 134 k.p.a. niedopuszczalne jest wniesienie środka zaskarżenia w sytuacji braku przedmiotu zaskarżenia. Dopóki nie zostanie bowiem wydana i zakomunikowana stronie decyzja, dopóty nie może być ona przedmiotem postępowania zażaleniowego. W aktach sprawy brak jest decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów. Strona powinna otrzymać decyzję wraz z pouczeniem o sposobie zaskarżenia i dopiero wówczas może taką decyzję zaskarżyć.

Skarżący działając przez pełnomocnika wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie lub zmianę i ponowne rozpatrzenie sprawy oraz wyrażenie zgody na warunkowe powtarzanie roku przez skarżącego. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 190 ust. 2 pkt 1 i art. 207 ust. 1 p.o.s.w. oraz art. 6 w zw. z art. 61, art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80, art. 8 – 12, art. 15, art. 40 § 1 w zw. z art. 42 § 1, art. 104 w zw. z art. 107, art. 138 § 1 pkt i § 2a oraz art. 268a k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie.

Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", Sąd pierwszej instancji wskazał, że w realiach sprawy kontroli sądowej podlegało wyłącznie postanowienie "stwierdzające niedopuszczalność zażalenia" pomimo tego, że w treści skargi zakwestionowano decyzję odmawiającą skarżącemu warunkowego powtarzania [...] roku studiów a podniesione zarzuty kierowane są w głównej mierze pod adresem tego rozstrzygnięcia.

Oceniając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji uznał, że akt ten jest prawidłowy. Zdaniem Sądu meriti istotną jest okoliczność, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na skutek środka zaskarżenia złożonego przez skarżącego w odpowiedzi na pismo z dnia 30 września 2019 r. zawiadamiające o wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów. W piśmie zatytułowanym "odwołanie" pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie prawa przy wydaniu decyzji i wniósł o umorzenie postępowania w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Tyle, że w sprawie tej na dzień wydania zaskarżonego postanowienia nie została wydana żadna decyzja skreślająca skarżącego z listy studentów. Wobec braku przedmiotu zaskarżenia organ nie miał zatem innej możliwości, jak w oparciu o przepis art. 134 k.p.a. stwierdzić niedopuszczalność złożonego środka zaskarżenia. Decyzja o skreśleniu z listy studentów podjęta została w pierwszej instancji w dniu 28 października 2019 r. i utrzymana następnie w mocy decyzją Rektora z dnia 22 listopada 2019 r. Obie te decyzje zostały zaskarżone do sądu (sprawy zarejestrowane pod sygnaturami II SA/Bk 888/19 i II SA/Bk 114/20) i oczekują na rozpoznanie.

Na marginesie Sąd pierwszej instancji wskazał, że nawet traktując pismo skarżącego z dnia 8 października 2019 r. jako zażalenie na zawiadomienie o wszczęciu postępowania, rozstrzygnięcie organu winno przybrać identyczną formę. Zawiadomienie takie jest bowiem niezaskarżalne. Zdaniem Sądu meriti podkreślenia wymaga, że dopiero w skardze do sądu pełnomocnik skarżącego sprecyzował, że kwestionuje decyzję wydaną w sprawie odmowy wyrażenia zgody na warunkowe powtarzanie roku. Ramy tego postępowania nie dają jednak w ocenie Sądu pierwszej instancji podstaw do rozpatrywania poszczególnych zarzutów stawianych w tym względzie. Przytoczyć jednak trzeba pogląd wyrażany na tle rozważań dotyczących dopuszczalności skargi na tego typu rozstrzygnięcia, że nie wydaje się w drodze decyzji administracyjnych aktów organów uczelni ze sfery aktów administracyjnych wewnętrznych. Zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają natomiast akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego (przywołano wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 320/08). Poza tym w aktach studenta brak jest jakiegokolwiek pisma sporządzonego przed wszczęciem postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów oraz wydaniem postanowienia z dnia 25 października 2019 r., które kwestionowałoby podjętą zdaniem skarżącego decyzję o braku zgody na powtarzanie roku, które mogłoby zostać potraktowane jako odwołanie od tego rozstrzygnięcia. Jeżeli skarżący uważa, że wydana została w określonym dniu decyzja administracyjna w tym przedmiocie i nie została skarżącemu zakomunikowana i zawiera przy tym szereg uchybień wskazujących na naruszenie podstawowych regulacji k.p.a., to nic nie stało i nie stoi na przeszkodzie aby skarżący uruchomił tryb odwoławczy od tego konkretnego rozstrzygnięcia jego sprawy dotyczącej warunkowego powtarzania roku. Ten kierunek może się jednak okazać nieefektywny z uwagi na poglądy odnoszące się do zaskarżalności aktów zakładowych wewnętrznych i zewnętrznych podejmowanych przez władze uczelni wyższych. Z całą natomiast pewnością, argumenty podnoszone we wniosku o udzielenie warunkowego zezwolenia na powtarzanie roku studiów, podobnie jak pozostały materiał dowodowy znajdujący się w aktach studenta będą analizowane i rozważane w związku z kontrolą legalności zaskarżonej do sądu decyzji skreślającej skarżącego z listy studentów, o ile oczywiście złożona przez skarżącego skarga będzie dopuszczalna i nie będzie zawierała braków formalnych. Na tym etapie postępowania, w jakim sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku organ wydając postanowienie na podstawie art. 134 k.p.a. postąpił prawidłowo. Skarżący we wniesionej skardze jednoznacznie wskazał, że zaskarża to właśnie postanowienie. Tym samym Sąd pierwszej instancji miał obowiązek sprawdzić legalność tego postanowienia.

Finalnie Sąd pierwszej instancji podniósł, że zaskarżone postanowienie zostało podpisane przez Dziekana dysponującego upoważnieniem Rektora z dnia 1 października 2019 r. do wydawania m.in. postanowień.

Skarżący wywiódł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Wydanemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, to jest:

a) art. 108 ust 2 pkt 2 i przepisów regulujących organizację i tok studiów p.o.s.w. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wadliwe przyjęcie, że student nie czyni postępów w nauce, a wniosek strony o ponowne rozpoznanie sprawy i odwołanie jest zażaleniem co skutkowało naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. poprzez wadliwe zastosowanie przepisu);

b) nieuwzględnienie przy dokonywaniu rozstrzygnięcia pełnego stanu faktycznego, to jest pominięcie faktów, że niezaliczenie 1/3 egzaminu nastąpiło w wyniku wypadków losowych (dysleksja) oraz niepoczynienia adnotacji o powyższej jednostce chorobowej przez Uczelnię w aktach osobowych studenta, co skutkowało zmuszeniem studenta do przystąpienia do egzaminu wyłącznie w formie ustnej. Jednocześnie przed datą egzaminu udzielono skarżącemu urlopu zdrowotnego z uwagi na dysleksję;

c) § 19 pkt 8 Regulaminu Studiów poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy poprzez stwierdzenie, że student może powtarzać rok studiów więcej niż jeden raz i żaden jednoznaczny zapis nie ogranicza tej możliwości. Zawężająco zatem zinterpretowano w/w zapis na niekorzyść skarżącego. Praktyka taka jest niedopuszczalna, a wszelkie wątpliwości interpretacyjne powinny być rozstrzygnięte na korzyść studenta;

4) art. 7, 10 § 1, 77 § 1, 2, 3, 4, 35 § 1, 96a § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie studentowi czynnego udziału w postępowaniu - decyzja o odmowie wpisu warunkowego na karcie 113 akt osobowych - nigdy nie została doręczona studentowi, ani zakomunikowana w jakikolwiek sposób przewidziany prawem;

II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a) art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, pomimo zaistnienia naruszenia prawa to jest art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. — wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa;

b) art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, pomimo zaistnienia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 108 ust. 2 pkt 2 p.o.s.w. i innych przepisów tej ustawy określających tryb postępowania po wszczęciu postępowania w przedmiocie skreślenia z listy studentów, a tym samym skarga powinna zostać w całości uwzględniona, a wyrok Sądu oraz poprzedzające ten wyrok postanowienie o odrzuceniu zażalenia w całości uchylone;

c) art. 151 p.p.s.a. polegające na nieuprawnionym stwierdzeniu, że orzekające w sprawie organy nie dopuściły się naruszenia prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu podczas gdy w sprawie odrzucono zażalenie, w sytuacji, gdy strona nie złożyła tego środka zaskarżenia /zażalenie nieistniejące/ lecz kontynuowała postępowanie mediacyjne w oparciu o art. 178 p.o.s.w. oraz 96a k.p.a.

Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, stwierdzenie nieważności decyzji Rektora o odrzuceniu zażalenia z uwagi na jej przedwczesność i wadliwość systemową oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa prawnego. Skarżący kasacyjnie wniósł nadto o rozpoznanie skargi na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w odniesieniu się do zarzutów opisanych w pkt I petitum skargi kasacyjnej, wskazano m.in., że materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy p.o.s.w. Zdaniem pełnomocnika skarżącego kasacyjnie w sprawie nie złożono "zażalenia". Tym samym decyzja Sądu o odrzuceniu skargi na "zażalenie nieistniejące" jest przedwczesna, a sprawa powinna zostać zwrócona władzom uczelni celem dalszego prowadzenia. Rektor nie działał na podstawie i w granicach przepisów prawa jak również dopuścił się rażącego naruszenia prawa, co skutkuje nieważnością wydanej przez niego decyzji o odrzuceniu zażalenia. Celem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie istnienia bądź braku istnienia przesłanek wskazujących na to, że kontrolowana w tym postępowaniu decyzja dotknięta jest wadą określoną w art. 156 k.p.a. Wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia jest zasadny, gdyż postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Dalej pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wskazał, że skarżący nie złożył oświadczenia w trybie art. 127 k.p.a., że zrezygnuje ze złożenia środka odwoławczego do sądu. Z inicjatywy skarżącego w sprawie prowadzono postępowanie mediacyjne przewidziane w art. 96a i n. k.p.a. Podkreślono, że zgodnie z aktualnym brzmieniem ustawy k.p.a. z całą pewnością stosuje się do nadawania stopni naukowych i zawodowych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w odniesieniu się do zarzutów opisanych w pkt II petitum skargi kasacyjnej, wskazano z kolei, że całkowicie pominięto prośbę o ponowne rozpoznanie sprawy i wszczęcie postępowania mediacyjnego. Odwołanie złożone w trybie k.p.a. potraktowano jako zażalenie i odrzucono je przedwcześnie i bezpodstawnie. Dalej wskazano, że skarżący zainicjował w niniejszej sprawie postępowanie mediacyjne w oparciu o przepisy art. 96a i n. k.p.a. Zdaniem pełnomocnika skarżącego kasacyjnie zażalenia nigdy nie złożono. Decyzja Rektora o jego odrzuceniu w sytuacji, gdy nie złożono zażalenia oraz zakwalifikowanie postępowania mediacyjnego jako skargowego rażąca narusza obowiązujące prawo, czyli zasługuje na stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Finalnie, odwołując się do treści art. 108 ust. 2 pkt 2 p.o.s.w. oraz praw i obowiązków studenta określonych regulaminem studiów pełnomocnik skarżącego kasacyjnie podniósł, że skarżący skrupulatnie przez cały okres studiów podporządkował się powyższym rygorom i z powodzeniem ukończył 6 lat studiów medycznych. Przez cały okres studiów skarżący borykał się z problemami zdrowotnymi – m.in. z dysleksją, a te okoliczności znane były uczelni od początku studiów. Niezrozumiałe jest, że dopiero w ostatniej fazie studiów zablokowano studenta odmawiając mu prawa do zaliczenia na 1/3 egzaminu w sposób odpowiedni dla schorzeń studenta – dysleksji – które wcześniej nigdy nie stanowiła problemu dla władz uczelni. Właśnie m.in. z powodu dysleksji student otrzymał długotrwały urlop zdrowotny na czwartym roku studiów. Niezrozumiałe jest zatem dlaczego odmówiono zorganizowania 1/3 egzaminu w taki sposób aby pomimo przypadłości dysleksji student był w stanie egzamin zdać. Nieprzeprowadzenie egzaminu w dogodnej dla studenta formie nosi cechy dyskryminacji ze względu na stan zdrowia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rektor wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu zaskarżone postanowienie wydano z zachowaniem wszystkich wymogów formalnych i na podstawie przepisów prawa. Nie ma zatem podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia.

Odnosząc się do argumentów skarżącego kasacyjnie w aspekcie stanu prawnego i faktycznego sprawy Rektor podniósł, że argumenty te są niezrozumiałe i nie stanowią polemiki z wyrokiem Sądu pierwszej instancji. Zdaniem organu argumenty te sprawiają wrażenie jakoby omyłkowo zostały zamieszczone w środku odwoławczym i dotyczyły innego postępowania. Rektor wskazał, że w sprawie nie było prowadzone postępowanie mediacyjne. Przywołany art. 178 p.o.s.w. jako dotyczący nadawania stopni naukowych pozostaje z kolei bez związku z rozpoznawaną sprawą. Co istotne, w sprawie nie pominięto prośby o ponowne rozpoznanie sprawy. W wyniku rozpatrzenia odwołania wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżącego z dnia 8 października 2019 r. zostało wydane postanowienie z dnia 25 października 2019 r. stwierdzające niedopuszczalność zaskarżenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia skarżącego z listy studentów. Stanowisko skarżącego dotyczące "decyzji rektora o odrzuceniu zażalenia" nie zasługuje na uwzględnienie. W dacie wydania wskazanego wyżej postanowienia nie została bowiem wydana jakakolwiek decyzja o skreśleniu z listy studentów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślenia wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia orzeczeń wydawanych przez wojewódzkie sądy administracyjne. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym, a ponadto musi zawierać wskazanie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumie się wskazanie wszystkich przepisów, które – zdaniem strony skarżącej kasacyjnie – miał naruszyć sąd pierwszej instancji. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym miało polegać naruszenie przez sąd pierwszej instancji wszystkich kwestionowanych przepisów. Uzasadnienie stanowi integralną część skargi kasacyjnej i musi odnosić się do wskazanej podstawy zaskarżenia. Powinno odnosić się do okoliczności sprawy, a więc wykazać na czym, w określonych okolicznościach faktycznych, naruszenie danego przepisu postępowania polegało. W przypadku naruszenia przepisów postępowania należy nadto wykazać, że zarzucane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (zob. w tej materii m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 3090/15 oraz z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt I GSK 1642/15).

Prawidłowe sformułowanie i uzasadnienie zarzutów kasacyjnych ma fundamentalne znaczenie dla zakresu postępowania kasacyjnego, który jest wyznaczony przepisem art. 183 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. W przepisie tym przewidziano mianowicie, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie zostały wymienione w § 2 art. 183 P.p.s.a. Nie rozpoznaje on zatem sprawy na nowo, w takim zakresie, jak czyni to sąd pierwszej instancji. Kierunek czynności kontrolnych, jakie Naczelny Sąd Administracyjny może podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej niezgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia, wyznaczają podstawy sformułowane w skardze kasacyjnej. Sąd drugiej instancji może więc uwzględnić tylko te przepisy, których naruszenie wyraźnie w skardze kasacyjnej zarzucono. Nie może on domniemywać intencji skarżącego kasacyjnie i samodzielnie zmieniać, uzupełniać czy modyfikować postawionych przez niego zarzutów kasacyjnych oraz uzasadnienia dla tych zarzutów. Skarga kasacyjna wyznacza bowiem granice, w ramach których nastąpi rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2496/10).

Jeżeli zatem – tak jak w niniejszej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania sądowego, skuteczność skargi kasacyjnej zależy od tego, w jaki sposób sformułowane oraz uzasadnione zostały postawione w skardze kasacyjnej zarzuty.

Rozpatrując skargę kasacyjną w omówionych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesiony środek odwoławczy nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarzuty przedstawione w pkt I lit. a) – c) oraz w pkt II lit. a) i b) petitum skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienie w swej istocie nie korespondują z treścią kontrolowanego przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia, które stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. wyznaczało granice rozpoznania sprawy. Skarżący kasacyjnie zdaje się bowiem nie dostrzegać, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku uczyniono postanowienie Rektora [...] z dnia 25 października 2019 r. nr [...]. Niniejsza sprawa nie dotyczy zatem w żadnej mierze prawidłowości decyzji w przedmiocie warunkowego powtarzania przez skarżącego ostatniego roku studiów czy też rozstrzygnięcia wydanego w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na poparcie postawionych w niej zarzutów odniesiono się do kwestii, które w żadnej mierze nie stanowiły przedmiotu oceny ze strony Sądu pierwszej instancji. Taki walor mają rozważania odnoszące się do wadliwej – w zapatrywaniu autora skargi kasacyjnej – oceny ze strony Sądu pierwszej instancji co do zastosowania przez organ regulacji art. 96a i n. k.p.a. odnoszących się do postępowania mediacyjnego, art. 108 ust. 2 pkt 2 p.o.s.w., stanowiącego podstawę wydania decyzji w przedmiocie skreślenia z listy studentów z odwołaniem się do przesłanki stwierdzenia braku postępów w nauce jak i art. 178 p.o.s.w. stanowiącego podstawę do nadawania stopnia naukowego albo stopnia w zakresie sztuki. Skarżący kasacyjnie, co niezrozumiałe, kilkukrotnie powraca w treści skargi kasacyjnej m.in. do tego, że w tej sprawie było prowadzone postępowanie mediacyjne, a skarżący przed władzami uczelni stosował odpowiednie dla instytucji mediacji normy przewidziane przepisami postępowania administracyjnego oraz doprecyzowane w orzecznictwie sądów administracyjnych.

W tym kontekście należy podnieść, że zgodnie z treścią art. 134 P.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jakkolwiek z przywołanego przepisu wynika, że sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to jednak związany jest granicami danej sprawy, albowiem ustawodawca wprost stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1142/15). Oznacza to, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem, innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Przywołany przepis wyraźnie i jednoznacznie determinuje bowiem zakres kognicji sądu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2633/15 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2181/15). Sąd rozstrzyga bowiem w granicach sprawy, którą jest sprawa zakończona zaskarżonym aktem, co prowadzi do wniosku, że tym samym wyznacza on przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego oraz jego ramy. W rozpoznawanej sprawie aktem tym jest postanowienie Rektora [...] z dnia 25 października 2019 r. nr [...].

Opisana wyżej wadliwość konstrukcyjna samej skargi kasacyjnej determinuje bardzo istotne ograniczenie zakresu kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest zarzutami skargi kasacyjnej. Jeżeli zaś, tak jak w tej sprawie, zarzuty te zostały w dużej części odniesione do regulacji prawnych nie mających zastosowania w sprawie, stanu faktycznego innej sprawy czy też innych spraw skarżącego kasacyjnie prowadzonych przed organem, Naczelny Sąd Administracyjny - pozostając w granicach tych zarzutów - nie mógł dokonać pełnej kontroli wydanego przez Sąd pierwszej instancji wyroku.

W świetle powyższego za zupełnie niezrozumiałe i nie mające usprawiedliwionych podstaw uznać należy zarzuty podniesione w pkt I lit. a) – c) oraz w pkt II lit. a) i b) petitum skargi kasacyjnej.

Odnosząc się z kolei do zarzutu podniesionego w pkt II lit. c) petitum skargi kasacyjnej, w świetle którego skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 151 P.p.s.a. polegające na nieuprawnionym stwierdzeniu, że orzekające w sprawie organy nie dopuściły się naruszenia prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, podczas gdy w sprawie odrzucono zażalenie, w sytuacji, gdy strona nie złożyła tego środka zaskarżenia /zażalenie nieistniejące/ lecz kontynuowała postępowanie mediacyjne w oparciu o art. 178 p.o.s.w. oraz 96a k.p.a. wskazać należy - niezależnie od tego że art. 178 p.o.s.w. oraz art. 96a k.p.a. nie były stosowane przez Sąd pierwszej instancji - że zasadnym ze strony Sądu pierwszej instancji było uznanie za prawidłowe postanowienia wydanego przez Rektora w przedmiocie niedopuszczalności wniesionego środka odwoławczego z odwołaniem się do treści art. 134 k.p.a.

Zgodnie z powyższą regulacją organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z kolei w świetle art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w art. 141 – 143 k.p.a. do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Regulacja art. 134 k.p.a. wyznacza zakres postępowania organu odwoławczego określanego mianem postępowania wstępnego, rozpoczynającego działanie organu wyższego stopnia od badania zaistnienia przesłanek formalnych dopuszczalności wniesionego środka odwoławczego. Na tym etapie postępowania organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy środek odwoławczy jest dopuszczalny i czy został wniesiony w terminie. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią niedopuszczalność środka odwoławczego obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia, kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie. Akt ten nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz jednocześnie całe postępowanie drugoinstancyjne. Zaznaczyć przy tym należy, że postanowienie stwierdzające niedopuszczalność środka odwoławczego nie ma charakteru merytorycznego, lecz jest jedynie formalnym stwierdzeniem, że środek odwoławczy nie może zostać rozpoznany. Tym samym, przedmiot badania sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na tego rodzaju postanowienie ogranicza się jedynie do skontrolowania legalności orzeczenia o niedopuszczalności środka odwoławczego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że niedopuszczalność środka odwoławczego może wynikać zarówno z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Do przyczyn niedopuszczalności o charakterze podmiotowym zaliczyć należy przypadki wniesienia środka odwoławczego przez osobę niemającą do tego legitymacji (np. przez osobę trzecią), bądź przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych. Natomiast do przyczyn niedopuszczalności środka odwoławczego o charakterze przedmiotowym zalicza się w szczególności brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego, czy też wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych, a także nieistnienie w sensie prawnym przedmiotu zaskarżenia (zob. w tej materii m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 3669/18).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy za Sądem pierwszej instancji, że skarżący kasacyjnie pismem z dnia 8 października 2019 r. zakwestionował datowane na dzień 30 września 2019 r. zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów. Skoro zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie podlega zaskarżeniu, a w sprawie do dnia 25 października 2019 r. nie została wydana decyzja merytoryczna w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów Rektor uznał w sposób prawidłowy, że pismo z dnia 8 października 2019 r. stanowi środek odwoławczy mający za przedmiot wskazane zawiadomienie, który jest niedopuszczalny. W tym stanie sprawy Sąd pierwszej instancji prawidłowo orzekł o oddaleniu skargi przyjmując za podstawę wyroku art. 151 P.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.