Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 470/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka NSA Stanisław Śliwa /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 28 lutego 2023 r. nr SKO.4111.111.625.2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 5 stycznia 2023 r. nr GOPS-ŚR.5221.1.2023.ODM.


UZASADNIENIE

Decyzją z 28 lutego 2023 r. nr SKO.4111.111.625.202 Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w Krośnie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 5 stycznia 2023 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w podstawie prawnej powołując art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, z późn. zm.), zwanej

w dalszej części "K.p.a." a także art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 32 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, z późn. zm.), określanej jako "u.ś.r.".

Wójt Gminy [...], decyzją z 5 stycznia 2023 r., odmówił przyznania J. K. (dalej także: "Skarżąca") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

w związku z opieką nad matką Z. B., która jest wdową i została na stałe zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, przy czym stwierdzony stopień niepełnosprawności datuje się od 6 września 2022 r., natomiast daty powstania niepełnosprawności nie da się określić. Organ ustalił, że Skarżąca nie pozostaje w zatrudnieniu, mieszka w sąsiedniej miejscowości i przyjeżdża do matki co drugi dzień lub w miarę potrzeby częściej celem sprawowania nad nią opieki. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że Z. B. porusza się samodzielnie po domu, jednak nie wychodzi na zewnątrz i większość czasu leży. Pomoc świadczona jest w zakresie pielęgnacyjnym i załatwiania wszelkich spraw na zewnątrz.

Odmawiając przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego Wójt wskazał, że z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 4 listopada 2022 r. nie wynika, że niepełnosprawność podopiecznej powstała przed ukończeniem przez nią 18 - tego roku życia. Stanowi to o niemożności uwzględnienia złożonego wniosku, a to w związku z treścią art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Skarżąca złożyła od decyzji odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie:

- prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13) doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,

- art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przez przyjęcie, że powstanie niepełnosprawności odpowiednio po ukończeniu 18-go i 25-go roku życia przez osobę podlegającą opiece skutkuje brakiem prawa strony do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

SKO w Rzeszowie, po rozpoznaniu tego środka odwoławczego, utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Uznało jednak, że stanowisko Wójta jest wadliwe i wynika z braku uwzględnienia treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (OTK-A 2014/9/104), w którym Trybunał uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na datę powstania niepełnosprawności. Wyrok wszedł w życie w dniu ogłoszenia, tj. w dniu 23 października 2014 r. i nie doprowadził do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, a jedynie wskazał na konieczność zmian ustawodawczych. Jednakże, w razie braku reakcji ustawodawcy, należy w ocenie SKO, odkodować podstawę prawną rozpoznania sprawy z tych przepisów normujących daną instytucję materialnoprawną, które nie utraciły cechy zgodności z Konstytucją. Takie działanie znajduje oparcie w art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Konsekwencją więc orzeczenia Trybunału jest to, że strona może się ubiegać o świadczenie pielęgnacyjne bez względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Zdaniem Kolegium, niezależnie od błędnego stanowiska Organu I instancji w powyższym zakresie, rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy ustalenia Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego odpowiada prawu. Organ odwoławczy wskazał, że uzyskanie tego świadczenia przez osobę, na której zgodnie z przepisami ustawy

z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny,

z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, uzależnione jest od konieczności sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, której zakres i intensywność uniemożliwiają takiej osobie podjęcie zatrudnienia czy innego zarobkowania czy skutkują koniecznością zaprzestania pracy zarobkowej. Opieka powinna być sprawowana codziennie w taki sposób, który uniemożliwia wykonywanie przez opiekuna jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Kolegium podniosło, że Z. B. porusza się samodzielnie po domu, na zewnątrz nie wychodzi, jednak większość czasu leży. Opieka nad nią polega na myciu, niewielkiej pomocy w ubieraniu, przygotowywaniu i podawaniu leków oraz podawaniu jedzenia. Dodatkowo pomoc świadczona jest również w czynnościach gospodarczych i są to takie czynności jak: sprzątanie, pranie, zmiana pościeli, robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych, umawianie wizyt lekarskich oraz realizacja recept.

Akta sprawy zawierają również oświadczenie Skarżącej z 30 listopada 2022 r.

w którym podała, że wzięcie matki do siebie nie wchodzi w grę ze względu na jej duży związek ze swoim domem. Ponadto, mimo, że Z. B. mieszka razem z synem i synową, to jest potrzebna dodatkowa opieka, ponieważ synowa jest po chorobie [...] i obecnie jest na rencie chorobowej, a syn pracuje i opiekuje się żoną.

Kolegium wskazało, że nie neguje faktu niesienia pomocy matce przez Skarżącą, lecz jej zakres, koncentrujący się w zasadzie na pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego, nie upoważnia do stwierdzenia, że fakt ten stoi bezwzględnie na przeszkodzie do wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej. W ocenie Kolegium, nie jest to również opieka mająca cechę "stałości" lub "długotrwałości" ponieważ Skarżąca dojeżdża do matki co dwa dni (a częściej tylko w razie potrzeby), a po godzinach opieki matka pozostaje pod dozorem synowej, z którą Skarżąca ma kontakt telefoniczny.

Konkludując Kolegium stwierdziło, że czynności wykonywane przez Skarżącą

w ramach sprawowanej opieki nad matką związane są w głównej mierze z prowadzeniem gospodarstwa domowego i nie wykluczają podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie istnieje zatem bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką.

J. K. złożyła na decyzję SKO w Krośnie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Zarzuciła naruszenie:

- prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że rezygnacja przez Nią z pracy zarobkowej nie jest spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o znacznym stopniu niepełnosprawności, w sytuacji, gdy pełni stałą, całodzienną opiekę nad niepełnosprawną matką i z tego względu nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej;

- przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy [...] pomimo wydania jej z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania;

- przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. polegające na błędnym przyjęciu, że brak podejmowania przez Nią zatrudnienia nie pozostaje w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym, podczas gdy nie jest Ona w stanie opiekując się niepełnosprawną matką podjąć jakiekolwiek zatrudnienia, a w konsekwencji brak prawidłowej oceny dokonanej przez Organ, zmierzającej do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Mając to na uwadze Skarżąca wniosła o uchylenie skarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Organu I instancji i o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę SKO w Krośnie wniosło o jej oddalenie. Podniosło, że matka Skarżącej pomimo zaawansowanego wieku i chorób jest osobą na tyle samodzielną, a dodatkowo mieszkającą z synem i synową, że sprawowanie nad nią opieki przez córkę (czego Kolegium nie kwestionuje) nie wyklucza jednak podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak stanowi art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", przejawem działania organu administracji publicznej podlegającym kontroli sądowej jest decyzja administracyjna. Sąd kontroluje ją wedle kryterium zgodności z

prawem, o czym przesądza brzmienie art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), chociaż nie wszystkie uchybienia regulacjom prawnym obligują do usunięcia badanego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. W myśl więc art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., podstawą uchylenia skarżonej decyzji w całości lub w części jest: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym, wedle art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzygając sprawę czyni to w jej granicach, nie będąc związany zarzutami, wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Analizując niniejszą sprawę Sąd doszedł do przekonania, że rozpoznające ją Organy uchybiły przepisom prawa, co skutkowało koniecznością uchylenia obydwu wydanych decyzji.

Wójt Gminy [...] odmówił przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego mając na uwadze fakt, że w wydanym względem Jej podopiecznej orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności wskazano, iż nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. To zaś oznacza, że nie została spełniona przesłanka

z art. 17 ust. 1b u.ś.r. SKO w Krośnie, w związku z odwołaniem od powyższej decyzji, zakwestionowało to stanowisko, jednak uznało, że odmowa przychylenia się do złożonego wniosku jest prawidłowa. Stwierdziło bowiem, że czynności wykonywane przez Skarżącą w ramach sprawowanej opieki nad matką związane są w głównej mierze z prowadzeniem gospodarstwa domowego i nie wykluczają podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie istnieje zatem bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przedmiotowe świadczenie przyznawane jest więc osobie, która mieści się w kręgu podmiotów wymienionych w punktach od 1 do 4 wskazanego przepisu pod warunkiem, że opiekuje się ona osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności albo osobą o niepełnosprawności wymagającą tej opieki z uwagi na wskazane w tym przepisie sytuacje oraz, że ze względu na fakt opieki nie jest w stanie pozostawać w zatrudnieniu bądź też wykonywać jakiejś pracy zarobkowej.

Ponadto, w kolejnych ustępach art. 17 u.ś.r. prawodawca wskazał wyłączenia tzn. okoliczności, które uniemożliwiają uzyskanie przedmiotowego świadczenia. Jedno

z nich zawarte jest w art. 17 ust. 1b u.ś.r., wedle którego świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub (pkt 1), w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (pkt 2).

Prawidłowo SKO w Krośnie podniosło, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (OTK-A 2014/9/104) uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na datę powstania niepełnosprawności. Konsekwencją powyższego jest to, że strona może się ubiegać o świadczenie pielęgnacyjne bez względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Stanowisko to jest jednolicie prezentowane w orzecznictwie sądowym.

Ustawodawca nie zdefiniował użytego w powołanym art. 17 ust. 1 u.r.ś. pojęcia opieki poprzez np. dookreślenie jej zakresu czy charakteru, co oznacza, że przy jego odkodowaniu należy mieć zawsze na względzie ogół okoliczności danej sprawy i cel tego unormowania, którym jest zrekompensowanie opiekunowi utraconego zarobku

i wydatków związanych z koniecznością sprawowania opieki.

W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że opieka musi mieć więc charakter ustawiczny tzn. ciągły w sensie stały i długotrwały. Stałość wiąże się z dużym jej wymiarem w krótszym odcinku czasowym, a długotrwałość z koniecznością jej sprawowania przez miesiące czy lata. Jednocześnie, stan zdrowia podopiecznego jest różny i różne są w związku z tym jego potrzeby, dlatego przyjmuje się, że opieka nie musi być całodobowa w znaczeniu całodziennego wykonywania określonych czynności opiekuńczych, a co z tym związane opiekun nie musi mieszkać w jednym budynku z osobą niepełnosprawną, jak też nawet w tej samej miejscowości. Chodzi bowiem o to, że opieka w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. związana jest również z gotowością niesienia pomocy. Opiekun musi zatem pozostawać do dyspozycji niepełnosprawnego i udzielać mu stosownej pomocy wówczas, gdy jest ona rzeczywiście potrzebna. Nie oznacza to więc, że podopieczny musi być osobą leżącą i nie może podejmować jakichkolwiek aktywności, na które pozwala mu stan jego zdrowia, a zdany jest na wsparcie drugiej osoby przy jakiejkolwiek wykonywanej przez niego czynności [por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 23.11.2021r. I OSK 786/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Gdańsku z 27.09.2023 r. II SA/Rz 294/23]. Niemożność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zachodzi z pewnością wówczas, gdy czynności opiekuńcze względem niepełnosprawnego są wykonywane sporadycznie.

Prawidłowość takiego podejścia do sprawowania opieki potwierdza treść art. 4 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 100 ze zm.), wedle którego, do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Cytowany przepis wskazuje więc, że do znacznego stopnia niepełnosprawności mogą być zaliczone osoby, które są zdolne do wykonywania pracy, chociaż nie każdej, a w warunkach pracy chronionej. Podkreślić w tym miejscu należy, że o zaliczeniu do tego stopnia naruszenia sprawności organizmu decyduje podmiot do tego uprawniony np. lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, natomiast organ administracji publicznej prowadzący sprawę dotyczącą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest takim orzeczeniem związany i nie może czynić ustaleń co do stanu zdrowia osoby, która takim orzeczeniem się legitymuje (por. wyrok NSA z 27.09.2023 r. I OSK 397/23). Powyższe nie oznacza jednocześnie tego, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wystarczające jest, aby starający się o nie wykazał, że w stosunku do jego podopiecznego takie orzeczenie zostało wydane. Konieczne jest więc jeszcze ustalenie, czy wnioskodawca należy do grupy podmiotów legitymowanych do przyznania tego świadczenia i czy rzeczywiście sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym i to w zakresie, który jest niezbędny do tego, aby ten niepełnosprawny mógł egzystować w godnych warunkach, koniecznych w aspekcie jego stanu zdrowia. Należy też mieć na względzie, że chociaż na opiekę w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. składają się głównie takie czynności, które łączą się bezpośrednio z pielęgnacją niepełnosprawnego, adekwatną do jego stanu zdrowia, to nie można z ich zakresu wyłączyć zwykłych, codziennych czynności, jak np. sprzątanie, pranie czy prasowanie, robienie zakupów czy załatwianie spraw urzędowych. Wprawdzie nie dotyczą one ściśle pieczy nad osobą niepełnosprawnego, jednak bez nich nie byłby on w stanie funkcjonować w godnych warunkach, a sam z uwagi na zły stan zdrowia, nie może ich wykonać (tak np. wyrok WSA w Rzeszowie z 18.05.2023 r. II SA/Rz 1484/22).

Jak wynika z akt niniejszej sprawy, Z. B. jest już osobą starszą, bowiem ma 88 lat. Porusza się samodzielnie po domu, jednak przez większość dnia leży, a na zewnątrz nie wychodzi sama. Czynności opiekuńcze wykonuje wobec niej córka tj. Skarżąca, która mieszka w sąsiedniej miejscowości, oddalonej od miejsca zamieszkania matki o ok. 3 km. Opieka polega na myciu, pomocy w ubieraniu się, podawaniu lekarstw i posiłków, sprzątaniu, praniu, zmianie pościeli, robieniu zakupów, załatwianiu spraw urzędowych, umawianiu wizyt lekarskich, realizacji recept. Skarżąca przyjeżdża do matki co drugi dzień, a w miarę potrzeby częściej.

Zdaniem Sądu, Kolegium nieprawidłowo uznało, że powyższe nie wskazuje na istnienie bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między brakiem wykonywania przez Skarżącą pracy zawodowej a sprawowaniem przez Nią opieki nad matką.

Jak wynika z oświadczenia złożonego przez Skarżącą pod groźbą odpowiedzialności karnej, od dnia 6 września 2022 r. zaprzestała Ona pracy w gospodarstwie rolnym i od tego czasu sprawuje opiekę nad będącą niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Przeprowadzony w sprawie wywiad środowiskowy wykazał, że opieka ta jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania Z. B. i adekwatna do jej stanu zdrowia. Wprawdzie Skarżąca nie mieszka w domu matki, ale w sąsiedniej miejscowości, jednak jest to tylko odległość ok. 3 km, a więc bardzo niewielka, co sprawia, że Skarżąca może pozostawać w gotowości do niesienia matce pomocy i w krótkim czasie dotrzeć do niej w razie konieczności wykonania potrzebnej czynności opiekuńczej. Wywiad wykazał też, że opieka nie jest zasadniczo codzienna, bowiem następuje co drugi dzień, ale w razie potrzeby Skarżąca pomaga matce na co dzień. Poza tym, należy wziąć pod uwagę, że z uwagi na wiek Z. B. (88 lat), wymiar tej opieki będzie się prawdopodobnie zwiększać.

Mając więc na uwadze powyższe ustalenia faktyczne, jak też poczynione wyżej rozważania odnoszące się do pojęcia opieki i to, że ustawodawca nie zdecydował się na zdefiniowanie go uznano, że ocena SKO w Krośnie co do niezachodzenia ścisłego związku pomiędzy brakiem aktywności zawodowej Skarżącej a opiekowaniem się przez Nią matką jest zupełnie nieuzasadniona. Skarżąca wykonuje bowiem względem matki wszystkie czynności, które są potrzebne biorąc pod uwagę jej stan zdrowotny, pozostaje w pełnej gotowości do tego by w każdym czasie być matce pomocna, a w okresie kiedy nie ma jej przy niej, zapewnia dozór nad matką sprawowany przez żonę Jej brata. Organ nie wziął przy tym pod uwagę, że szwagierka Skarżącej sama cierpi na chorobę [....] i pozostaje na rencie, a opiekuje się nią jej mąż, czyli brat Skarżącej, co oznacza, że czynności szwagierki mają jedynie pomocnicze znaczenie przy opiece nad Z. B., a główny ciężar opieki spoczywa de facto na Skarżącej. Jak już zaś wyżej zaznaczono, opieka, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie musi być sprawowana bez przerwy tylko stosownie do aktualnych w danym czasie potrzeb niepełnosprawnego.

Zdaniem Sądu, wymiar opieki sprawowanej przez Skarżącą względem matki świadczy o tym, że jest ona stała i długotrwała i wyklucza możliwość podjęcia przez Nią zatrudnienia. Skarżąca troszczy się bowiem o zapewnienie matce realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych, a troska ta jest na tyle absorbująca, że podjęcie przez Nią jakiejkolwiek aktywności odbyłoby się ze szkodą dla podopiecznej.

W konsekwencji powyższego Sąd przyjął, że SKO w Krośnie dokonało błędnej oceny zebranego materiału dowodowego, co świadczy o naruszeniu przepisów procesowych wyrażonych w art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., czego skutkiem było niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego, a to art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.. Organ odwoławczy dokonał nieprawidłowej oceny wskazanej wyżej kwestii związku przyczynowo-skutkowego, o którym mowa w tym ostatnim przepisie. Oznaczało to konieczność uchylenia tak skarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji. O powyższym orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 § 1 P.p.s.a.

Rzeczą Organu, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, będzie ocena wniosku Skarżącej z uwzględnieniem wyrażonego przez Sąd stanowiska, które jest wiążące ze względu na treść art. 153 P.p.s.a. Ze stanowiska tego wynika, że w okolicznościach wynikających z zebranego dotychczas materiału dowodowego nie jest możliwe oparcie odmowy przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia na podstawie wskazanych przez Organy obydwu instancji przyczyn.