Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2043/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-07-06 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok z art. 179a ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Joanna Skiba, Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2023 r. sprawy ze skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2043/20 wydanego w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 lipca 2020 r. nr DAP-WOSR-7280-235/2018/JB w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2043/20; 2. oddala skargę; 3. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Decyzją z 13 lipca 2020 r., nr DAP-WOSR-7280-235/2018/JB, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U z 2020 r., poz. 256 dalej: k.p.a.), art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 2097; dalej ustawa z dnia 8 lipca 2005 r.), po rozpatrzeniu odwołania M. B., dalej "skarżącej", od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia 22 listopada 2019 r., znak: [...], odmawiającej J. B. oraz M. B. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], pow. [...], woj. [...], utrzymał tę decyzję w mocy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca. Wyrokiem WSA w Warszawie 22 lutego 2021 r. skarga została oddalona.

Skarżąca wniosła skargę kasacyjną.

W toku postępowania międzyinstancyjnego okazało się, że tuż przed wydaniem wyroku, [...] lutego 2021 r. zmarła J. B. na dowód czego został przedstawiony akt zgonu. Następnie Sąd uzyskał akt poświadczenia dziedziczenia z którego wynika, że jej spadkobiercami są mąż Z. B. i J. F. (akt poświadczenia dziedziczenia z [...] września 2022 r. nr [...] sporządzony przez notariusza M. K.). Osoby te nie brały udziału w sprawie.

Zgodnie z art.179 a p.p.s.a. jeżeli przed przedstawieniem skargi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu sąd pierwszej instancji stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.

Zgodnie z art. 183 § 2 p.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi m.in. gdy strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej Zdolność sądowa podmiotów postępowania sądowoadministracyjnego jest bezwzględną przesłanką procesową od której zależy możliwość dalszego prowadzenia postępowania z udziałem konkretnego podmiotu. Utrata zdolności sądowej przez osobę fizyczną następuje z momentem jej śmierci, co wynika z art. 8 § 1 ustawy z 20 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (2022.1360 t.j.). Skierowanie rozstrzygnięcia do osoby zmarłej wywołuje konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego z przyczyn o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Nie ma przy tym znaczenia czy Sąd miał wiedzę o tym czy dana osoba żyje.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 179a p.p.s.a. w zw. z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji orzeczenia (uchylił wyrok).

W związku z tym Sąd przystąpił do ponownej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i uznał, że skarga nie jest zasadna. Przy czym Sąd w niniejszym uzasadnieniu nie przywołuje szczegółowych ustaleń organu ani skargi z uwagi, że zostały one szczegółowo wskazane w poprzednim wyroku i z oczywistych wzglądów ich treść nie ulegał zmianie.

Przedmiotem rozstrzygnięcia organów był wniosek złożony przez poprzedniczkę prawną skarżącej tj. J. B.. J. B. wraz z A. P. były spadkobierczyniami po M. H..

Podstawą ustalenia faktu pozostawienia majątku na byłym terytorium Polski było przede wszystkim zaświadczenie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z 14 listopada 1957 r. dalej "zaświadczenie".

Jak wynika z jego treści organ, na podstawie przesłuchania świadków W. L. i H. S. zaświadczył, że M. H. pozostawiła majątek w [...] – gospodarstwo rolne ok 30 ha wraz z zabudowaniami. Organ uznał, że dokument ten nie jest dokumentem urzędowym i na jego podstawie nie można ustalić przysługującego M. H. tytułu własności. Skarżąca natomiast wywodzi, że dokument ten nie budzi wątpliwości co do jego wiarygodności i stanowi o tytule własności.

Kwestię rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami dawnej Polski budziła liczne kontrowersje i przez wiele lat była kwestią nierozwiązaną w sposób ostateczny. Pierwsza regulacja została zawarta w ustawie z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (D.U. 1991, poz. 127). Następnie była regulowana ustawą z 12 grudnia 2003r. o zaliczeniu na poczet sprzedaży albo opłata z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (D.U: 2004, Nr 6, poz. 39), dalej "ustawa o zaliczeniu".

Art. 2 ustawy z 2003 r. stanowił, że:

1. Prawo do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego przysługuje właścicielom tych nieruchomości, jeżeli spełniają łącznie następujące warunki:

1) zamieszkiwali w dniu 1 września 1939 r. na terenach, o których mowa w art. 1, byli w tym dniu obywatelami polskimi i opuścili te tereny w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.;

2) posiadają obywatelstwo polskie;

Z ust. 2 tego przepisu wnikało natomiast, że w razie śmierci właściciela nieruchomości prawo do zaliczania wartości nieruchomości przysługiwało łącznie wszystkim jego spadkobiercom jeżeli posiadali oni obywatelstwo polskie i zamieszkiwali w R.P. co najmniej od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy lub jednemu z nich wskazanemu przez pozostałych spadkobierców.

Z dniem 7 grudnia 2004 r. art. 2 ust. 2 w części stanowiącej zwrot "zamieszkują na stałe w Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy" został uznany za niezgodny z art. 2, 31 ust. 3, 32 i 64 ust. 1 i 2 Konstytucji R.P: - wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 15 grudnia 2004 r. (D.U. 04.273.2722).

Ocena skutków niekonstytucyjności ww. przepisów prowadzi do wniosku, że na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy wyeliminowana została przesłanka domicylu jako warunkująca możliwość uzyskania rekompensaty przez spadkobierców dawnego właściciela nieruchomości.

Następnie 8 lipca 2005 r. uchwalona została ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Przesłanki do uzyskania potwierdzenia prawa do rekompensaty zostały wymienione w art. 2. Zgodnie z nim prawo to przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Polski jeżeli spełnia następujące warunki:

1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium R.P. oraz opuścił je z przyczyn o których mowa w art. 1 lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić. Prawo do rekompensaty - zgodnie z art. 3 pkt 2 tej ustawy przysługuje również wszystkim spadkobiercom oraz niektórym z nich, wskazanych przez pozostałych, jeżeli spełniają one wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy.;

2) był obywatelem polskim.

Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2012 r. SK 11/12 art. 2 pkt 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. w zakresie w jakim uzależnia prawo do rekompensaty od zamieszkiwania 1 września 1939 r. na byłym terytorium R.P. został uznany za niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji R.P.

Całościowa analiza wyroku Trybunału Konstytucyjnego wskazuje, że prawo do rekompensaty było niezależne od daty zamieszkania na terenie byłego terytorium Polski (1 września 1939 r.) oraz przesłanki dalszego zamieszkiwania w obecnych granicach Polski. Wynika to także i z tego, że ustawa z 8 lipca 2005 r. wprost takiego wymogu w art. 2 i 3 pkt 2 nie przewidywała. Jak wskazał Trybunał prawo do rekompensaty przysługiwało nie tylko osobom mieszkającym przed II wojną światową na Kresach Wschodnich a następnie przesiedlonych na podstawie umów międzypaństwowych na obecne terytoria Polski ale i osobom, które na skutek "innych okoliczności" niż umowy repatriacyjne lub wypędzenie "były zmuszone opuścić byłe terytoria Rzeczypospolitej Polskiej" (art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy).

Z przepisów art. 1, art. 2 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty wynika, że prawo do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej może zrealizować będący obywatelem polskim spadkobierca właściciela tychże nieruchomości tylko wówczas, gdy właściciel pozostawionej nieruchomości był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, miał miejsce zamieszkania w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je w związku z jedną z poniższych przyczyn: 1) w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie umów z lat 1944 -1945; (art. 2 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 1 pkt 1-4 tej ustawy);

2) wskutek pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z umową pomiędzy Rzeczpospolitą Polską, a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r. (art. 2 pkt 1 w zw. z art. 1 ust. 1a tej ustawy);

3) w wyniku przymusowego opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. (art. 2 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 2 tej ustawy).

W myśl art. 3 ust. 2 powołanej ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają nadto wymóg określony w art. 2 pkt 2 a więc mają obywatelstwo polskie.

Należy podkreślić, że wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną kumulatywnie wszystkie wskazane wyżej przesłanki. Niespełnienie chociażby jednej z nich skutkuje odmową potwierdzenia prawa do rekompensaty w świetle art. 7 ust. 2 powołanej ustawy.

Wykazanie tych przesłanek spoczywa przede wszystkim na stronie, gdyż to ona posiada niezbędną wiedzę pozwalającą na ustalenie okoliczności związanych z rodziną i jej losami.

Nie ma przy tym podstaw aby uznać, tak jak wywodzi skarga, że w przypadku spadkobiercy wystarczy wyłącznie wykazanie, że ma obywatelstwo polskie. Doprowadziłoby to bowiem do sytuacji w której pierwotny właściciel byłby w znaczenie gorszej sytuacji niż jego spadkobierca. Taka wykładnia prawa jest nieuprawniona, co potwierdza wyrok NSA z 9 grudnia 2014 r., I OSK 1020/13.

Oceniając kwestię dotyczącą wykazania tytułu prawnego do nieruchomości pozostawionej poza terenami obecnej Polski, Sąd stwierdza, że mamy w sprawie sprzeczne ze sobą dokumenty. Jeden, to powoływane zaświadczenie z 14 listopada 1957 r. odwzorowujące oświadczenia 2 świadków z którego ma wynikać, że majątek stanowił własność M. H. i miał powierzchni ok 30 ha. Z drugiej, zaświadczenie z Obwodowego Archiwum Państwowego w [...] (k 60 akt adm.) z którego wynika, że J. H. syn S. (mąż M.) posiadał grunty o ogólnej pow. 17,5 ha, jeden budynek mieszkalny i pięć budowli gospodarczych zlokalizowanych w [...], gmina [...], powiat [...]. Ponadto dowód ten zawiera stwierdzenie, że nie znaleziono informacji dotyczących mienia M. H.. Jak z kolei wynika z postanowienia o stwierdzeniu praw do spadku po J. H. zmarł on w 1952 r. w [...] a prawa do spadku po nim nabyła żona Z. H. i córki J. B. oraz A. P. (postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z 23 marca 2009 r. I Ns [...]). Z zeznań samej J. B. wynika, że majątek stanowił własność jej rodziców M. i J.. Jeżeli zatem majątek stanowił własność jej rodziców to nie mógł jednocześnie stanowić wyłącznie majątku J. B., Jak natomiast wynika z dokumentów znajdujących się w sprawie dokumentów J. zmarł w 1952 r. a więc znacznie po zakończeniu II wojny światowej. M. natomiast zmarła w [...] w 1943 r. a prawo do spadku po niej przeszły na córki A. P. i J. B. a więc nie tylko na J. B..

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy zabużańskiej żądający ustalenia, że przysługuje mu prawo do rekompensaty, ma obowiązek dołączyć do wniosku dowody świadczące o pozostawieniu majątku, rodzaju i powierzchni nieruchomości.

Z kolei z art. 6 ust. 4 tego tej ustawy wynika, że dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, mogą być w szczególności:

1) urzędowy opis mienia;

2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny;

3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw;

4) wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego.

W przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy:

1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej;

2) nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147, z późn. zm.) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Skutkiem nie wykazania okoliczności istotnych w sprawie, w tym tytułu własności, jest, zgodnie z art. 7 ust. 2 tej ustawy, odmowa potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Jak się wskazuje w orzecznictwie sądowoadministracyjnym użyte w art. 6 ust. 4 sformułowanie "w szczególności" wskazuje, że ustawodawca nie wyklucza przeprowadzenia innych dowodów na okoliczności istotne w sprawie. Jednakże nie odnosi się to do unormowania zawartego w art. 6 ust. 5 ustawy czyli do wymogów związanych z oświadczeniami świadków. Przyjmuje się, że ustawa jest aktem szczególnym w stosunku do kodeksu postępowania administracyjnego i w sposób szczegółowy określa wymogi związane z oświadczeniami świadków. Dlatego oświadczeń tych nie może zastępować zaświadczenie. Chodzi przecież o wykazanie tytułu własności do nieruchomości (por. wyrok NSA z 12 listopada 2015 r., I OSK 340/14). Tych ustawowych kryteriów nie spełnia zaświadczenie z 14 listopada 1957 r.

Sąd nie podziela wywodów skargi, że zaświadczenie to jest dokumentem urzędowym potwierdzającym tytuł własności do nieruchomości. Definicję dokumentów urzędowych zawiera art. 76 k.p.a. Są to dokumenty które zostały sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy w zakresie ich działania. Tym samym są pochodną wiedzy organu uzyskanej na podstawie innych dokumentów którymi dysponuje organ.

Przedmiotowy dokument został sporządzony przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] w 1957 r. Tego rodzaju prezydia były kolegialnymi organami zarządzającymi, powstałymi na mocy ustawy z dnia 11 września 1944 r. o organizacji i zakresie działania rad narodowych (Dz.U. 1944 nr 5 poz. 22). Art. 29 ustawy określający kompetencje rad narodowych nie wskazywał aby ich zadaniem było potwierdzanie tytułów własności czy wykonywanie innego rodzaju uprawnień z tym związanych w tym przyjmowanie oświadczeń wiedzy. Organy te planowały budżety, kontrolowały legalność działania organów wykonawczych i je kreowały.

Istotnie, ustawa z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (D.U. nr 14, poz. 130) zniosła związki samorządu terytorialnego ustalając, że rady narodowe są terenowymi organami jednolitej władzy państwowej a prezydium rady jest organem wykonawczym i zarządzającym.

Prawdą jest i to, że po zniesieniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, który zajmował się, ogólnie mówiąc, sprawami związanymi z przesiedleńcami, sprawy te zostały przekazane do zakresu działania Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych na mocy § 1 ust 1 uchwały nr 78 z 22 marca 1951 r. w sprawie wykonania ustawy o zniesieniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego (M.P. nr A-27, poz. 225) i zgodnie z § 3 tej uchwały sprawy prowadzone dotychczas przez ten urząd a nie wymienione w § 1 i 2 pozostały w zakresie działania Prezesa Rady Ministrów i miały być wykonywane przez prezydia rad narodowych. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skargi, nie oznaczało to, że prezydia te miały kompetencję do wydawania zaświadczeń na podstawie których byłoby możliwe ustalanie tytułu własności. Żaden ze wskazanych wyżej przepisów na takie kompetencje nie wskazywał. Zgodnie z art. 2 Dekretu PKWN z 7 października 1944 r. o utworzeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego (t.j. Dz.U.1945.24.145 ) do jego kompetencji należała organizacja repatriacji ludności z obszarów innych państw na terytorium Państwa Polskiego, organizacja powrotu wysiedlonych przez niemieckiego okupanta do poprzednich miejsc zamieszkania oraz organizacja przesiedlenia na tereny odzyskane ludności z innych okręgów Państwa Polskiego, regulowanie planowego napływu repatriantów i przesiedleńców, opieka sanitarno-żywnościowa podczas przeprowadzania repatriacji i przesiedlenia, planowe rozmieszczanie repatriantów i przesiedleńców i organizacja ich osadnictwa na ziemiach polskich, prowadzenie akcji pomocy repatriantom w zakresie gospodarczej odbudowy warsztatów pracy, popieranie zrzeszeń i instytucji społecznych w kraju i za granicą, o ile ich celem jest niesienie pomocy i opieka nad repatriantami i przesiedleńcami i tylko w tych granicach organ ten mógł podejmować czynności prawne. Nie mieściło się w tym wydawanie zaświadczeń potwierdzających de facto prawo własności pozostałych na Kresach Wschodnich nieruchomości.

Sąd podziela wywody skargi co do otwartego katalogu środków dowodowych jednakże wskazuje na sformalizowany sposób wykazywania tytułu własności w szczególności jak chodzi o zeznania świadków. W niniejszej sprawie nawet z tego zaświadczenia nie wynika aby świadkowie byli pouczeni o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań – a taki jest wymóg formalny tego rodzaju oświadczenia – art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej. Poza tym przepis ten stanowi, że oświadczenie może być złożone wyłącznie przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Tego wymogu to oświadczenie także nie spełniało. (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2016 r. I OSK 2207/14). Jak wynika z tego wyroku NSA przyjął, że orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego nie ma charakteru dowodu rozstrzygającego w sprawie. Stanowi ono jedynie jeden z dowodów, wymienionych w art. 6 ust. 4 ustawy z 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Tę samą argumentację można odnieść do zaświadczenia organu, który przejął kompetencje Państwowego Urzędu Repatriacyjnego. Sąd przy tym nie kwestionuje, że dokument taki w postaci zaświadczenia został sporządzony i odzwierciedla stan jaki został mu przedstawiony przez świadków. Nie oznacza to jednak, że tego rodzaju dokument może być podstawą do ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości, komu i w jakim rozmiarze przysługiwał tytuł własności do nieruchomości. Tak ja to Sąd zaakcentował wyżej, w aktach znajdują się inne dokumenty, w tym zeznania samej J. B. z których wynika, że nieruchomość nie stanowiła własności wyłącznie M. H..

Sama stwierdziła, że majątek stanowił własność M.H. i J. H., rodziców J. B. i A.P., a nie tylko M.. Dowód ten bez względu na to czy organ mógł zaświadczyć o tym kto był właścicielem nieruchomości, nie koresponduje z innym dowodem tj. informacją z [...] Obwodu Administracji Państwowej z 16 czerwca 2016 r. w którym stwierdzono, że ujawniono informacje dotyczące posiadania ziemi przez J. H. i zaświadczenia Państwowej Administracji Obwodowej w [...] z 17 kwietnia 2008r. z którego wynika, że to J. H. pozostawił majątek w [...] o pow. 17,5 ha i że nie odnaleziono dokumentów dotyczących M. H..

Sąd nie podziela wywodów skargi, że dowód w postaci przesłuchania J.B. i opinia rzeczoznawcy majątkowego stanowią przekonujące dowody na okoliczność wykazania tytułu własności. Co do opinii rzeczoznawca nie ma rzeczoznawca żadnych uprawnień do tego aby potwierdzać tytuł własności nieruchomości. W toku postępowania administracyjnego dowód ten służył wyłącznie ustaleniu wartości majątku i sporządzony został zgodnie ze zleceniem tego rodzaju czynności. Rzeczoznawca nie badał i nie oceniał prawdziwości twierdzeń co do tego kto był właścicielem majątku. O zeznaniach J. B. sąd wypowiadał się we wcześniejszej części uzasadnienia.

Wszystkie wyżej wskazane dokumenty nie tworzą jednolitego stanu faktycznego zarówno co do osoby właściciela jak i powierzchni pozostawionej nieruchomości. Ani organ ani sąd, nie może sobie "wybrać" jednego z nich aby na jego podstawie uznać, że daje on przekonujący dowód na ustalenie okoliczności faktycznych w sprawie, tym bardziej, że spadkobiercą J. są nie tylko córki ale i żona Z..

M. H. zmarła w 1943 r. na terenach byłego państwa polskiego więc, co naturalne nie mogła opuścić tych terenów na skutek repatriacji. Przesłanka opuszczenia dotyczyć więc mogła jej spadkobierców a gdyby majątek stanowił własność wyłącznie J., to jego dotyczyłaby przesłanka repatriacji a nie jego spadkobierców z uwagi na datę jego śmierci. Ma więc rację skarżąca, że skoro jej mama zmarła na terenach byłego państwa polskiego to nie mogła z przyczyn oczywistych ich opuścić. Nabycie nieruchomości następuje w takim wypadku w wyniku spadkobrania i to w stosunku do spadkobierców należy oceniać przesłankę "opuszczania". Nie ma przy tym znaczenia z jakich powodów M. H. nie opuściła dotychczasowego miejsca zamieszkania. Należy się zgodzić ze skarżącą, że wobec śmierci M. H. w 1943 r. jej spadkobiercy weszli w jej prawa majątkowe.

Ocena dowodów nie sprowadza się wyłącznie do oceny poszczególnych dowodów ale przede wszystkim do oceny ich wszystkich łącznie. Muszą one w tej łączności tworzyć logiczną całość, być ze sobą powiązane w takim stopniu, że nie budzi wątpliwości ustalony na ich podstawie stan faktyczny. Tu takiego związania brak. Przedstawione przez stroną i uzyskane przez organ dowody są w aspekcie wskazanym wyżej niejednoznaczne, co wyklucza przyjęcie, że nieruchomość której dotyczy wniosek stanowiła własność M. i J. czy też samej M. czy samego J.. Organ dokonał oceny dowodów i w uzasadnieniu decyzji wskazał z jakich powodów nie mogą one stanowić wystarczającego dowodu na wykazanie prawa własności co do nieruchomości. Ocena ta mieści się w zasadach swobodnej oceny dowodów o której stanowi art. 80 k.p.a. Prawidłowo organ doszedł do wniosku, że zgromadzone dowody wskazują na istnienie wątpliwości co do tego kto był właścicielem nieruchomości i jaki miała obszar.

Z powodu braku innych dowodów niż te omówione przez organ Sąd uznał, że organ prawidłowo przyjął, że nie są one wystarczające do uznania, że wyłącznie M. H. (a raczej jej spadkobierczynie) czy M. i jej mąż pozostawili majątek poza obecnymi granicami Polski w określonym rozmiarze i stanie.

Z tych względów i na podstawie art. 151 P.p.s.a Sąd orzekł jak w wyroku (pkt 2).

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. uznając, że skoro uchylenie wyroku nastąpiło nie z przyczyn wskazanych w skardze zasadne jest uznanie, że zachodzą szczególne okoliczności do odstąpienia od obciążania organu kosztami postępowania kasacyjnego.