Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 215/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 10
journal: Dz.U. 2022 poz 1577
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 8 maja 2023 r., znak: SKO.41/5769/OS/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia świadczeń nienależnie pobranych oddala skargę.


UZASADNIENIE

R. M. (dalej jako "strona", "skarżący", "wnioskodawca", "dłużnik"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 8 maja 2024 r.

w przedmiocie umorzenia świadczeń nienależnie pobranych.

Z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją z dnia 7 grudnia 2020 r. Prezydent Miasta Lublin ustalił i zażądał od skarżącego zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego przyznanego na dziecko H. M. ur. 18.05.2008 r., za okres od 01.07.2019 r. do 31.08.2019 r. w wysokości 1.000 zł wraz z odsetkami. Powyższa decyzja wydana została w związku z faktem, że skarżący w dacie składania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego tj. 01.07.2019 r. nie poinformował organu, że wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] Wydział Cywilny i Rodzinny Odwoławczy z dnia 26.10.2016r. Sygn. akt [...] zostało rozwiązane małżeństwo R. M. oraz A. B., wykonywanie władzy rodzicielskiej powierzono matce, ograniczając władzę rodzicielską skarżącego. W wyniku rozpatrzenia odwołania strony od Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 22 marca 2021 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, a wyrokiem z dnia 14 grudnia 2021r. sygn. akt II SA/Lu 457/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.

Wnioskiem z dnia 11 sierpnia 2022 r. skarżący zwrócił się o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, a egzekwowanie kwoty jest bezzasadne, bezprawne i nielogiczne, ponieważ od ponad roku jest beneficjentem MOPR, z powodu życia poniżej minimum biologicznego.

W toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że skarżący (45 lat) prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą rozwiedzioną. Była żona sprawuje opiekę nad ich wspólnym dzieckiem - H. M.. Jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Urzędzie Pracy od dnia 06.03.2022 r. do nadal. Skarżący oświadczył, że nie posiada stałego źródła dochodu. Ustalono, że strona legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności wydanym przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...] za wskazaniami dotyczącymi zatrudnienia - istotne obniżenie zdolności do wykonywania pracy oraz ze wskazaniami szkolenia w tym specjalistycznego. Natomiast z informacji uzyskanych z Filii Nr 3 MOPR [...] wynika, iż strona korzysta ze wsparcia pomocy społecznej w postaci: zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w miesiącu maju 2022r. w wysokości 200,00 zł, zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w miesiącu czerwcu 2022r. w wysokości 200,00 zł, zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w miesiącu lipcu 2022r. w wysokości 200,00 zł, zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w miesiącu sierpniu 2022r. w wysokości 200,00 zł, zasiłku okresowego w okresie od 01.02.2022r. do 31.08.2022r. w wysokości 388,00 zł miesięcznie, zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie w części kosztów zakupu leków i leczenia w miesiącu marcu 2022r. w wysokości 100,00 zł. Z wywiadu środowiskowego wynika, że jest w trakcie diagnozowania i badań lekarskich w poradni gastrologicznej oraz psychologicznej. Ponadto strona ma chorobę zwyrodnieniową - dyskopatyczną kręgosłupa lędźwiowego, stan po złamaniu obu kości goleni prawej, stan po skręceniu kolana lewego z uszkodzeniem łąkotki bocznej i przyśrodkowej. Na potwierdzenie do akt sprawy zostały załączone faktury z apteki.

Ustalono również, że skarżący posiada wykształcenie wyższe (licencjat); zawód wyuczony: inżynier automatyki i robotyki. W przeszłości wykonywał zawód koordynatora projektów unijnych, konsultanta/agenta sprzedaży bezpośredniej, inżyniera budownictwa - urządzenia, instalacje i sieci energetyczne, a także doradcy klienta i doradcy zawodowego. Ponadto posiada uprawnienia jako handlowiec, posiada prawo jazdy kategorii A i B, oraz posiada uprawnienia dozoru nad eksploatacją sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego. Strona posiada umiejętności obsługi komputera z obsługą intemetu, a także wykazuje się znajomością języka angielskiego. Załączona dokumentacja wskazuje, iż w przeszłości podejmował różnego rodzaju zatrudnienia, a w chwili obecnej otrzymuje propozycje zatrudnienia z urzędu pracy. Z oświadczenia złożonego przez stronę wynika, iż korzysta z pomocy znajomych oraz banku żywności.

Decyzją z dnia 29 września 2022 r. Prezydent Miasta Lublin odmówił skarżącemu umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego ustalonego decyzją z dnia 7 grudnia 2020 r. Nr MOPR.D-OZ.462.7900.1.2020 w wysokości 1 000 zł wraz z odsetkami za opóźnienie.

Organ I instancji uznał, że skarżący jest osobą młodą, wykazującą gotowość podjęcia zatrudnienia, a ze zgromadzonych dokumentów nie wynika, aby wstępowała całkowita niezdolność do pracy. Wskazano, że załączone orzeczenie wskazuje na istotne obniżenie zdolności do wykonywania pracy, jednak nie wskazuje na całkowitą niezdolność do podjęcia zatrudnienia. Ponadto orzeczenie wydane jest na czas określony, a nie na stałe, co świadczyć może o możliwości poprawy stanu zdrowia. Organ I instancji stwierdził, że istotnym dla sprawy jest również fakt, iż skarżący w okresie od 20.09.2021 r. do 09.01.2022 r. obywał staż, za który otrzymywał stypendium w wysokości 1 541,45 zł. Rozważając sytuację dochodową Prezydent uznał, że strona nie dokłada wszelkich starań w celu jej poprawy. Skarżący powinien wykorzystać wszystkie możliwości, aby uzyskać stabilizację finansową. Orzeczenie o niepełnosprawności nie dyskwalifikuje z rynku pracy, a jedynie ogranicza w zakresie wykonywanych czynności. Organ I instancji podkreślił, że skarżący jest osobą wykształconą, posiada duże umiejętności oraz uprawnienia, co znacznie ułatwia podjęcie pracy z uwzględnieniem wszelkich ograniczeń zdrowotnych. Umorzenie jest zastrzeżone do sytuacji szczególnych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz znikome źródło dochodów na utrzymanie nie jest możliwe wywiązanie się z zobowiązania. Brak stałych dochodów i związana z tym trudna sytuacja materialna, nie są szczególną okolicznością. Trudna sytuacja materialna osoby zobowiązanej w dacie orzekania w przedmiocie umorzenia należności nie musi oznaczać umorzenia należności.

W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca podniósł, że stan jego niedostatku udowodniony został decyzjami przyznającymi wsparcie z MOPR. Z pomocy tej korzysta od ponad roku w sposób ciągły jak i doraźnie na leki, wyżywienie. W sposób oczywisty świadczy to, że zwrot kwoty nienależnie pobranego świadczenia stanowić będzie nadmierne obciążenie i niweczyć będzie skutki udzielonej pomocy.

W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w Lublinie decyzją z dnia 8 maja 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy powołał treść art. 25 ust. 1 i 10 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (z 2022 r., poz. 1577) oraz stwierdził, że ustalenia organu I instancji w pełni znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym, przy czym organ pierwszej instancji nie naruszył granic uznania administracyjnego. Podkreślono, że niewątpliwie obecnie u skarżącego występują problemy zdrowotne, jednakże orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności wydane zostało okresowo i od 2017 r. ustalony stopień niepełnosprawności nie uległ zmianie. Kolegium wskazało, że z dołączonej dokumentacji nie wynika, aby skarżący w związku z pogorszeniem stanu zdrowia występował o zmianę treści orzeczenia lub składał do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Skoro orzeczenie po 2020 r. przedłużone zostało na stosunkowo krótki okres oznaczać to może, że według wiedzy medycznej istnieją rokowania poprawy stanu zdrowia i odzyskania pełnej zdolności do pracy. Zatem nie ma podstaw do wykluczona możliwość zarobkowania przez skarżącego w zawodowej. Skarżący nie podjął działań zmierzających do obniżenia wysokości zobowiązania alimentacyjnego zasądzonego w kwocie 900 zł miesięcznie na rzecz córki [...]. Świadczyć to może o tym, że sam nie traktuje obecnej sytuacji jako trwałej.

Odnosząc się do dołączonych do odwołania dokumentów na okoliczność usilnego poszukiwania zatrudnienia o czym świadczy fakt, iż w okresie od września 2022 r. do listopada 2022 r. składał aplikację, wykazując zainteresowanie podjęciem pracy Kolegium stwierdziło, że dokumenty te nie wskazuje na realne poszukiwanie zatrudnienia. W sytuacji, gdy od 2022 r. skarżący z uwagi na niepełnosprawność w stopniu lekkim i bezrobocie objęty został wsparciem pomocy społecznej, aby przezwyciężyć trudną sytuację finansową i uzyskać stabilizację, zdaniem Kolegium winien on rozważyć możliwość podjęcia zatrudnienia nie tylko na stanowiskach kierowniczych.

W ocenie organu odwoławczego aktualna sytuacja skarżącego nie może być uznana za taką, która uniemożliwiałaby podejmowanie również w przyszłości działań, pozwalających na większą aktywność zawodową, co pozwoliłoby na wywiązanie się z ciążącego na stronie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. W tych okolicznościach w ocenie Kolegium brak jest podstaw, aby stwierdzić, że obecna sytuacja zdrowotna i dochodowa skarżącego jest trwała i zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające całkowite umorzenie świadczenia nienależnie pobranego.

Odnosząc się do twierdzenia, że nie było podstaw do zakwalifikowania świadczenia wychowawczego wypłaconego w okresie od dnia 1 lipca 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. jako świadczenia nienależnie pobranego Kolegium stwierdziło, iż zarzuty wykraczają poza przedmiot niniejszego postępowania, gdyż odnoszą się do ostatecznej decyzji z dnia 7 grudnia 2020 r.

W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji organów obydwu instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci poprzez jego błędną wykładnie polegająca na uznaniu, że w stosunku do skarżącego nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny, które przemawiałyby za umorzeniem nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, podczas gdy zgromadzone dowody przemawiają za przyjęciem odmiennej oceny;

2. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na:

przyjęciu, że skoro orzeczenie o stopniu niepełnosprawności po 2020 r. przedłużone zostało na stosunkowo krótki okres oznaczać to może, że według wiedzy medycznej istnieją rokowania poprawy stanu zdrowi i odzyskania pełnej zdolności, co nie daje podstaw do wykluczenia możliwości zarobkowania przez skarżącego w przyszłości;

przyjęciu, że sam skarżący nie traktuje obecnej sytuacji jako trwałej, gdyż nie podjął działań zmierzających do obniżenia wysokości zobowiązania alimentacyjnego zasądzonego w kwocie 900 zł miesięcznie na rzecz córki [...]

przyjęciu, że aktualna sytuacja skarżącego nie może być uznana za taką, która uniemożliwiałaby podejmowanie w przyszłości działań pozwalających na większą aktywność zawodową;

przyjęciu, że brak jest podstaw, aby twierdzić, iż obecna sytuacja zdrowotna i dochodowa skarżącego jest trwała i zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające całkowite umorzenie świadczenia nienależnie pobranego.

art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia 29 września 2022 r., podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy przemawiał za uchyleniem rozstrzygnięcia organu I instancji i orzeczeniem zgodnie z wnioskiem skarżącego.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że boryka się z różnymi chorobami takim jak: depresja, choroba refluksowa, bezdech senny, choroby reumatologiczne, nadciśnienie tętnicze, schorzenia jelit, zaburzenia metabolizmu, stłuczenie wątroby, rozedma pęcherzykowa płuc, astma oskrzelowa, nadżerkowe zapalenie błony śluzowej żołądka, naczyniaki, zespół zwyrodnienia kręgosłupa, astma oskrzelowa czy organiczne zaburzenia osobowości i nastroju. Nadto, jak wynika z złożonych w toku postępowania przed organami administracji publicznej, oświadczeń o stanie majątkowym oraz o sytuacji rodzinnej skarżący nie posiada jakichkolwiek źródeł dochodu, oszczędności, nieruchomości czy przedmiotów wartościowych, a utrzymuje się od dłuższego czasu z pomocy, jaka udzielana jest przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie. Powyższe potwierdzają liczne decyzję przyznające skarżącemu świadczenia z mocy społecznej m.in. w postaci: zasiłków celowych na zakup posiłków lub żywności oraz na pokrycie części kosztów zakupu leków i leczenia, zasiłków okresowych, a także skierowania do trzymania pomocy żywnościowej.

Zdaniem skarżącego całokształt przedstawionych wyżej okoliczności prowadzi do wniosku, że w sprawie zaszły "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny", a przy tym ich źródło jest niezależne od wnioskodawcy. Zdaniem skarżącego organ II instancji niezasadnie przyjął, iż przedłużenie na stosunkowa krótki okres czasu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności może oznaczać, że według wiedzy medycznej, istnieją rokowania poprawy stanu zdrowi i odzyskania pełnej zdolności, co nie daje podstaw do wykluczenia możliwości zarobkowania przez skarżącego w przyszłości. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy prowadzić powinien bowiem do odmiennych wniosków. Mianowicie, ustalony stopnień niepełnosprawności datuje się od 28 sierpnia 2017 r., a jego istnienie przedłużono do 2023 r. Zatem niepełnosprawność skarżącego istnieje już od ponad 6 lat, a orzeczenie w tym zakresie było konsekwentnie przedłużane. Ponadto skarżący podnosi istnienie różnorakich chorób lub dolegliwości zdrowotnych, z którymi się zmaga, i które mają niewątpliwie wpływ na jego zdolność do pracy. W takim stanie rzeczy trudno wnioskować, iż stan zdrowia skarżącego ulegnie w niedalekiej przyszłości poprawie, dając możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej i spłacenia w przyszłości zobowiązania. Opisane okoliczności przemawiają za stwierdzeniem, iż stan zdrowia skarżącego ulega pogorszeniu, co winno przełożyć się na kolejne przedłużenie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub nawet jego zmianę. W związku z ustaleniem stopnia niepełnosprawności nastąpiło "istotne obniżenie zdolności do wykonywania pracy".

Skarżący nie zgodził się z twierdzeniami Kolegium, że nie traktuje swojej sytuacji jako trwałej. Trudno uznać, iż przemawiającym za tym jest fakt, iż nie wystąpił o obniżenie wysokości zobowiązania alimentacyjnego zasądzone na rzecz córki [...] w kwocie 900 zł miesięcznie. Trwałością trudnej sytuacji, w tym również finansowej, w jakiej znajduje się skarżący przemawiają problemy zdrowotne i związana z tym konieczność ponoszenia wydatków, co w ramach postępowania przed organami skarżący dokumentował. Istniejąca od dłuższego czasu stała potrzeba korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej celem zaspokojenia podstawowych potrzeb, w szczególności wyżywienia, bezowocne, aczkolwiek efektywne, poszukiwanie przez wnioskodawcę zatrudnienia, a także ogólnie zła sytuacja finansowa, tj. brak źródła dochodu, cennego majątku ruchomego i nieruchomego oraz oszczędności, regularnie umarzane egzekucję sądowe, czy też niepłacenie alimentów w pełnej wysokości, a maksymalnie ich pokrywanie w kwocie do 100 zł miesięcznie potwierdzają, że strona znajduje się w ogólnie złej sytuacji finansowej.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634., dalej "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności

z prawem. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka

w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że skarga podlega oddaleniu.

W przedmiotowej sprawie skarżący występując z wnioskiem inicjującym postępowanie administracyjne zakończone wydaniem objętej skargą decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie zwrócił się o umorzenie w całości ciążącego na nim obowiązku zwrotu nienależnie pobranego na córkę świadczenia wychowawczego za okres do 1 lipca 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r., w kwocie 1.000 zł wraz z odsetkami.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci stanowiący - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego aktu, że organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Treść tego unormowania wskazuje jednoznacznie, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia następuje w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza użyte przez ustawodawcę sformułowanie "organ (...) może umorzyć", jak również pojęcie niedookreślone "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny", którego interpretację w odniesieniu do realiów występujących w danym konkretnym przypadku pozostawiono organowi administracji publicznej. Organ ten ma więc prawo wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy, co jednak w żadnym razie nie oznacza dowolności. Aby móc uznać podjętą, na podstawie art. 25 ust. 10 ustawy decyzję, za zgodną z przepisami prawa, jej wydanie musi być poprzedzone zgromadzeniem materiału dowodowego, pozwalającego na ustalenie okoliczności istotnych dla sprawy (art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie wszechstronnym i wnikliwym rozważeniem zebranego materiału (art. 80 k.p.a.) przez pryzmat ustalenia "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących rodziny" osoby wnioskującej, a kolejno - oceny tych okoliczności z punktu widzenia zastosowania jednej z "ulg" w spłacie nienależnie pobranego świadczenia, o których mowa w art. 25 ust. 10 ustawy. Ustawodawca przewiduje bowiem gradację ulg w spłacie świadczenia - umorzenie, rozłożenia na raty albo odroczenie terminu płatności, z którymi wiąże się nie tylko konieczność indywidualnej oceny sytuacji wnioskodawcy z perspektywy przesłanki uzasadniającej zastosowanie którejkolwiek z nich, ale także w tych ramach - ocena ukierunkowana również na zbadanie celowości i racjonalności zastosowania konkretnej ulgi do indywidualnej sytuacji wnioskującej strony, a więc dostosowania jej do tej sytuacji.

Jednocześnie ocena istnienia "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących rodziny", dających organom możliwość umorzenia, odroczenia terminu płatności czy rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego winna być dokonywana w odniesieniu do aktualnej sytuacji życiowej (materialnej, dochodowej, zdrowotnej) rodziny wnioskodawcy. Podstawą dla podjęcia decyzji w tym zakresie musi być ustalenie faktycznie istniejących ważnych (szczególnie uzasadnionych) powodów mających wpływ na funkcjonowanie rodziny i skonfrontowanie ich z możliwością spłaty nienależnie pobranych świadczeń. Innymi słowy, przesłanką zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności jest każdorazowo ustalenie sytuacji dochodowej i rodzinnej wnioskodawcy oraz ocena tej sytuacji. Tzw. uznanie administracyjne oznacza, jak już wskazano uprzednio, że organ ją podejmujący ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia zależnie od okoliczności sprawy, przy czym oczywistym jest, że rozstrzygnięcie to winno zapaść po wnikliwym wyjaśnieniu sprawy i rozważeniu wszystkich okoliczności, a decyzja winna być wyczerpująco uzasadniona.

W tym kontekście Sąd uznał, że organy obydwu instancji przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w sposób kompletny i właściwy. Rzetelnie została ustalona sytuacja faktyczna, dochodowa i zdrowotna skarżącego. W ocenie Sądu procedujące w sprawie organy administracji obu instancji zasadnie uznały, że powoływana przez skarżącego jego sytuacja dochodowa i zdrowotna nie stanowi okoliczności uzasadniającej zastosowanie najdalej idącej ulgi w postaci umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na podstawie art. 25 ust.10 ustawy. Nie lekceważąc, jaki i nie kwestionując problemów zdrowotnych skarżącego, do czego Sąd rozpoznający nie jest w żaden sposób uprawniony, wskazać należy, że skarżący legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności wydanym przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...], którego ważność została przedłużona do 2023 r. Pomimo, jak podnosi skarżący jego stan zdrowia pogarsza się, jednak nie uległ zmianie przyznany mu stopień niepełnosprawności. Jak słusznie zwróciło uwagę Kolegium skarżący nie wystąpił o ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, a orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało przedłużone do 2023 r., co oznacza, że według wiedzy medycznej istnieją rokowania na poprawę stanu zdrowia. Ogólnie wiadomym jest, że osoby z ustaloną niepełnosprawnością w stopniu lekkim są czynne zawodowo, wykonują prace odpowiednie do swych możliwości psychofizycznych. Skarżący jest osobą bezrobotną, korzystającą ze wsparcia pomocy społecznej. Jednak należy mieć na uwadze, że przepis art. 25 ust. 10 ustawy może być zastosowany tylko wtedy, gdy sytuacja rodziny wynikająca ze szczególnie uzasadnionych okoliczności uniemożliwia spłatę nienależnie pobranego świadczenia nie tylko w chwili wnioskowania o jej umorzenie, ale także w przyszłości. Omawiany przepis nie może być stosowany tylko dlatego, iż sytuacja rodziny – wnioskodawcy jest obecnie trudna. Trudności te muszą być wyjątkowe, wykluczające ewentualność spłaty należności także w przyszłości. W ocenie Sądu występowanie obecnie trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej umorzenie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Sąd zwraca uwagę, że skarżący jest osobą w wieku aktywności zawodowej, posiadającą wykształcenie wyższe techniczne, na które obecnie na rynku pracy jest zapotrzebowanie, jednak jak wynika z akt sprawy składa aplikacje jedynie na kierownicze stanowiska, co oznacza, że w istocie skarżący nie dąży do poprawy swojej sytuacji i nie wykorzystuje wszystkich możliwości, aby uzyskać środki na własne utrzymanie. Pozostawanie skarżącego pod stałą opieką lekarską nie może być oceniane jako przeszkoda do podjęcia zatrudniania umożliwiającego mu pozyskanie środków utrzymania. Zdaniem Sądu organy administracji publicznej mają prawo - przy badaniu sytuacji majątkowej strony - do stwierdzenia, że może ona uzyskać dochody i w przyszłości spłacić zaległości. Przyjęcie odmiennej koncepcji prowadziłoby do uprzywilejowania osób, które nie podejmują skutecznych działań zmierzających do polepszenia swego stanu majątkowego, choć mają taką możliwość, w stosunku do osób, które pomimo trudnej sytuacji materialnej, wywiązują się z obowiązków regulowania należności wobec Państwa (por. wyrok NSA z 30 listopada 2016 r., sygn. akt II FSK 3350/14, LEX nr 2155898, oraz wyrok WSA w Warszawie z 13 czerwca 2018, sygn. akt III SA/Wa 2559/17 - dostępny w CBOSA).

W świetle poczynionych ustaleń należy stwierdzić, że organy administracji publicznej w rozpoznawanej sprawie nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi. Jak zostało to zaznaczone powyżej, poddana kontroli tutejszego Sądu decyzja podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, a zatem sąd administracyjny uprawniony jest do badania, czy organy administracji publicznej przed podjęciem rozstrzygnięcia wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności sprawy, natomiast sąd ten nie dysponuje możliwością weryfikacji samego rozstrzygnięcia, czyli wyboru następstwa prawnego. Ten element uznania administracyjnego nie podlega sądowej kontroli i przynależy do wyłącznej kompetencji organu administracji publicznej. Powyższe stwierdzenie oznacza, że zadaniem sądu administracyjnego w przypadku kontroli tego typu decyzji jest weryfikacja przeprowadzonego postępowania administracyjnego pod kątem kompletności prowadzonego postępowania wyjaśniającego, w tym prawidłowości interpretacji mających w sprawie zastosowanie norm prawnych. Mając zaś na uwadze podniesione uwagi stwierdzić należy, że wypowiadające się w sprawie organy nie dopuściły się uchybień w postępowaniu wyjaśniającym i w sposób prawidłowy zinterpretowały przepisy leżące u podstaw wydania kontrolowanych decyzji.

Wskazać także należy, że pojęcie szczególnie uzasadnionych okoliczności należy interpretować biorąc pod uwagę fakt, iż sama trudna sytuacja materialna rodziny, nie uzasadnia umorzenia należności. Jest to możliwe dopiero wówczas gdy sytuacja ta będzie szczególna i to na tle rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych a nie względem wszystkich innych rodzin (por. tylko przykładowo: wyrok NSA z 20 grudnia 2016 r., I OSK 1382/15; wyrok WSA w Krakowie z 16 stycznia 2019 r., III SA/Kr 1219/18).

Podkreślić należy, że ani organy ani Sąd nie kwestionują trudnej sytuacji skarżącego, niemniej jednak nie jest ona obiektywnie "szczególna" na tle innych rodzin, korzystających ze świadczeń rodzinnych, a wnioskujących o umorzenie należności. W realiach niniejszej sprawy brak jest obiektywnych powodów, które uzasadniałyby zwolnienie skarżącego z odpowiedzialności za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze. Mimo niewątpliwych trudności zdrowotnych i finansowych położenia skarżącego nie można oceniać jako wyjątkowego, w znaczeniu zasługującym na zastosowanie dobrodziejstwa z art. 25 ust. 10 ustawy.

Reasumując Sąd stwierdza, iż procedujące w sprawie organy administracji działały na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.), prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 k.p.a.). Zasadnie uznały, w ramach przyznanych przez ustawodawcę granicach uznania administracyjnego, iż przedstawione przez skarżącego okoliczności nie stanowią okoliczności szczególnych. W sposób prawidłowy dokonały istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącego ustaleń faktycznych i oceny zgromadzonego materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.), co pozwoliło na ocenę sytuacji rodzinnej i dochodowej oraz zdrowotnej skarżącego. Podkreślić również ponownie należy, że decyzja wydawana na podstawie art. 25 ust. 10 ustawy jest tzw. decyzją uznaniową, a organ nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w przypadku stwierdzenia szczególnie uzasadnionych okoliczności. Sam fakt, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z oczekiwaniami i przekonaniami skarżącego, nie oznacza automatycznie jej wadliwości. Obiektywna ocena trudnej sytuacji skarżącego w aspekcie możliwości zastosowania wnioskowanej ulgi nie może być zatem uznana za dowolną.

Sąd w całości podziela argumentację Kolegium zaprezentowaną w motywach zaskarżonej decyzji. Sytuacja skarżącego jest obecnie trudna, jednak nie jest na tyle wyjątkowa, aby udzielić mu swoistej premii czy nagrody w postaci umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Dopóki istnieje pozytywna prognoza, że w przyszłości zobowiązane skarżącego może być spełnione, decyzja o udzieleniu najdalej idącej ulgi byłaby przedwczesna. Z tego też względu nie można było przyjąć, że aktualna trudna sytuacja finansowa skarżącego oraz jego stan zdrowia przesądzają o braku możliwości spłaty zadłużenia.

Końcowo należy zwrócić uwagę, że skarżący wniósł o udzielenie najdalej idącej ulgi poprzez umorzenie należności. Nie skorzystał w pierwszej kolejności z udzielenia pozostałych ulg w spłacie swojego zobowiązania w postaci rozłożenia na raty czy odroczenia terminu płatności .

Podkreślić również należy, że oddalenie skargi w niniejszej sprawie nie zamyka również skarżącemu drogi do ponownego ubiegania się o przyznanie ulgi, o której mowa w art. 25 ust. 10 ustawy. Skarżący może zwrócić się zarówno o przyznanie mniej intensywnych ulgi, w szczególności odroczenia terminu płatności, może też w razie pogorszenia swojej sytuacji ponownie wnosić o umorzenie zobowiązania w całości albo w części.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.