Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1766/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1 pkt 2 oraz § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 124 § 1 i § 2, art. 134
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Ke 193/22 w sprawie ze skargi A. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 17 lutego 2022 r. znak: SKO.GN-70/1355/63/2022 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę. 2. odstępuje od zasądzenia od A. A. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 24 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Ke 193/22, po rozpoznaniu skargi A. A., uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 17 lutego 2022 r. znak: SKO.GN-70/1355/63/2022 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach postanowieniem z 17 lutego 2022 r. znak: SKO.GN-70/1355/63/2022 stwierdziło niedopuszczalność odwołania A. A. od decyzji Wójta Gminy [...] z 20 lipca 2021 r. znak: GR.6830.6.7.D.2020 w zakresie pkt 2. W punkcie drugim tej decyzji orzeczono o umorzeniu postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonych w gminie [...], obręb X.: oznaczonej nr [1] stanowiącej własność B. B. z nieruchomością nr [2] stanowiącą własność Gminy [...], w związku z ugodą zawartą 19 maja 2021 r. nr GK.6640.1509.2020 oraz o umorzeniu postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonych w gminie [...], obręb X: oznaczonej w ewidencji nr [2] stanowiącej własność Gminy [...] z nieruchomościami nr [3], nr [4] stanowiącymi własność Gminy [...] w związku z ugodą zawartą 1 czerwca 2021 r. nr GK.6640.1509.2020.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. A.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że postanowieniem z 6 sierpnia 2020 r. wszczęto postępowanie administracyjne w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości stanowiących własność A. A., B. B. oraz C. C. z nieruchomościami Gminy [...] – stanowiącymi drogę asfaltową. Zdaniem Kolegium, skarżącej przysługiwał wyłącznie status strony w zakresie rozgraniczenia nieruchomości należącej do niej z nieruchomościami Gminy [...] i w tym zakresie posiada ona interes prawny w rozgraniczeniu. Zatem, w sprawie zachodzi niedopuszczalność odwołania A. A. od decyzji w zakresie pkt 2, z uwagi na brak interesu prawnego w rozgraniczeniu nieruchomości niestanowiących własności odwołującej się, a co za tym idzie przymiotu strony tego postępowania.

Skargę na postanowienie SKO wniosła A. A.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził, że zaskarżone postanowienie narusza prawo procesowe w stopniu, który mógł istotnie wpłynąć na wynik sprawy.

Jak podkreślił Sąd I instancji, ocena dopuszczalności odwołania została dokonana przez SKO odnośnie do tej części decyzji Wójta Gminy [...], którą orzekł w pkt 2 o umorzeniu postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonej w gminie [...] oznaczonej nr [1] (stanowiącej własność B. B.) z nieruchomością nr [2] (stanowiącą własność Gminy [...]), oraz o umorzeniu postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonej w gminie [...] nr [2] (stanowiącej własność Gminy [...]) z nieruchomościami nr [3] i nr [4] (stanowiącymi własność Gminy [...]). Sąd I instancji zwrócił uwagę, że tak brzmiącego rozstrzygnięcia nie ma w decyzji organu pierwszej instancji.

Sąd I instancji wskazał, że organ I instancji w pkt 2: 1) ze względu na bezprzedmiotowość i zawartą ugodę umorzył postępowanie administracyjne dotyczące rozgraniczenia nieruchomości położonych w gminie [...]: oznaczonej nr [1] stanowiącej własność R. B. B. z nieruchomością oznaczoną nr [2] stanowiącą własność Gminy [...]; 2) ze względu na bezprzedmiotowość i zawartą ugodę umorzył postępowanie administracyjne dotyczące rozgraniczenia nieruchomości położonych w gminie [...]: oznaczonej nr [2] stanowiącej własność Gminy [...] i nieruchomości oznaczonej nr [3], nr [4] i nr [5] stanowiącej własność R. B. B.

Zatem, jak wyjaśnił Sąd I instancji, organ I instancji nie prowadził postępowania i nie orzekał o rozgraniczeniu pomiędzy nieruchomościami stanowiącymi własność Gminy [...] nr [2] z nieruchomościami nr [3] i nr [4] stanowiącymi również własność Gminy [...]. Umorzenie postępowania rozgraniczeniowego odnośnie do działki nr [2] stanowiącej własność Gminy [...] dotyczyło za to postępowania o rozgraniczenie z nieruchomością nr [3], nr [4] i nr [5] – stanowiącą własność R. B. B.

Sąd I instancji uznał, że skoro zaskarżone postanowienie i odpowiednio odwołanie, dotyczy rozstrzygnięcia, którego ta decyzja nie zawiera, czyli umorzenia postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonej w gminie [...] nr [2] stanowiącej własność Gminy [...] z nieruchomościami nr [3] i nr [4] stanowiącymi własność Gminy [...], to już z tego powodu nie jest wiadome, w jakiej części zostało załatwione odwołanie A. A.

Jak podkreślił Sąd I instancji, gdyby nawet przyjąć, że omyłkowo wpisano jako właściciela nieruchomości nr [3] i nr [4] Gminę [...] zamiast R. B. B., to jednak postępowanie rozgraniczeniowe dotyczyło nie tylko nieruchomości stanowiącej własność R. B. B. nr [3] i nr [4], ale także nr [5] – dla której prowadzona jest odrębna księga wieczysta. Zatem, z treści zaskarżonego postanowienia nie wynika bezsprzecznie, czy rozstrzyga ono także o niedopuszczalności odwołania co do tej części decyzji wydanej w pierwszej instancji, która dotyczyła działki nr [5] stanowiącej własność R. B. B.

W ocenie Sądu I instancji, ujawnione nieścisłości w opisie zakresu rozpoznanego odwołania stanowią o istotnym naruszeniu art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", ponieważ rzutują na to, w jakiej części decyzja Wójta Gminy [...] stanie się ostateczna.

Następnie, Sąd I instancji uznał, że nawet rozstrzygając powyższą wątpliwość w taki sposób, że odwołanie A. A. dotyczyło całości pkt 2 decyzji Wójta Gminy [...], czyli także działki nr [5] stanowiącej własność R. B. B., to również w takiej sytuacji kwestionowany skargą akt narusza prawo.

Jak wynika z analizy dokumentów dotyczących postępowania rozgraniczeniowego, w szczególności z protokołu granicznego ze szkicem, nieruchomości, działki nr [6] i nr [3] mają wspólny punkt graniczny. Postępowanie rozgraniczeniowe dotyczyło bowiem ustalenia przebiegu granic nieruchomości (w tym położenia punktów granicznych) stanowiących własność A. A. (działka nr [6]), R. B. B. (działka nr [3]) i Gminy [...] (działka nr [2]). Strony te uczestniczyły w czynnościach ustalenia przebiegu granic ww. nieruchomości.

Zatem, zdaniem Sądu I instancji, organ odwoławczy w sposób nieuprawniony twierdzi, że odwołanie A. A. dotyczące pkt 2 decyzji Wójta Gminy [...], w części orzekającej o umorzeniu postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości stanowiącej własność R. B. B. nr [3] z nieruchomością stanowiącą własność Gminy [...] nr [2], nie dotyczy także interesu prawnego skarżącej. Taka ocena organu odwoławczego miała wpływ na odmowę przyznania skarżącej przymiotu strony postępowania, a co za tym idzie odmowę przyznania prawa do wniesienia odwołania od pkt 2 decyzji organu pierwszej instancji. W rezultacie, jak ocenił Sąd I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedwcześnie stwierdziło niedopuszczalność odwołania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach zaskarżając wyrok w całości oraz zarzucając Sądowi I instancji:

1. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 3 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. przez wadliwe uznanie, że zaskarżone postanowienie zawiera nieścisłości w opisie zakresu rozpoznanego odwołania, które mają istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji gdy Kolegium nie dokonywało merytorycznej oceny rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji, a wskazane przez Sąd I instancji uchybienie nie ma wpływu na wynik sprawy i stanowi oczywistą omyłkę pisarską;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na dokonaniu błędnej kontroli prawidłowości zaskarżonego postanowienia i niewłaściwe uznanie, że nieruchomości stanowiące działki nr [6] i nr [3] mają wspólny punkt graniczny, a tym samym błędne uznanie, że Kolegium nieprawidłowo odmówiło przyznania skarżącej przymiotu strony postępowania, a co za tym idzie doprowadziło do odmowy przyznania prawa do wniesienia odwołania od punktu 2 decyzji Wójta Gminy [...], podczas gdy z protokołu granicznego wynika, że działki nr [6] i nr [3] nie mają żadnego wspólnego punktu granicznego, ponieważ punkty graniczne nr A, B, C, D i E nie są związane z określeniem zasięgu prawa własności do nieruchomości oznaczonej nr [6], stanowiącej własność A. A.

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 134 K.p.a. przez niewłaściwe uznanie, że Kolegium przedwcześnie stwierdziło niedopuszczalność odwołania od punktu 2 decyzji, w sytuacji gdy organ zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. dokonał analizy akt postępowania, a w szczególności protokołów rozgraniczenia, i w sposób prawidłowy wydał postanowienie o niedopuszczalności odwołania, skoro działki nr [6] i nr [3] nie mają żadnego wspólnego punktu granicznego.

Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi. Ewentualnie, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Złożono także oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

Jak podkreślono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, A. A. złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji zaskarżając ją w całości. Organ II instancji wyraźnie stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji w zakresie jej punktu 2. Zatem, nie sposób uznać, że nie jest wiadome, w jakiej części zostało załatwione odwołanie. Wytknięta przez Sąd I instancji nieścisłość stanowi oczywistą omyłkę pisarską, a nie istotne naruszenie prawa procesowego.

Ponadto, Kolegium nie rozpoznawało odwołania merytorycznie, a zakres stwierdzenia niedopuszczalności odwołania wynika, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, wprost z przedmiotu sprawy rozpoznawanej przez organ I instancji.

Następnie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że z analizy akt nie wynika, że decyzja organu I instancji w pkt 2, w części orzekającej o umorzeniu postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości nr [3], stanowiącej własność R. B. B., z nieruchomością nr [2], stanowiącą własność Gminy [...], dotyczy także interesu A. A.

Jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy ugody zawartej 1 czerwca 2021 r. przed geodetą, w trakcie czynności ustalania przebiegu granic pomiędzy nieruchomością nr [2] a nr [3], nr [5] i nr [4], ustalono granicę między wskazanymi nieruchomościami od punktu A do punktu E przez punkty B, C i D. Do ugody dołączono szkic, na którym wskazano wymienione, ustalone punkty, wyznaczające granicę pomiędzy nieruchomością nr [2] stanowiącą drogę a nieruchomościami nr [3], nr [5] i nr [4]. Ponadto, w protokole granicznym z 1 czerwca 2021 r. z ustalenia przebiegu granicy pomiędzy nieruchomością nr [2] a nr [6], należącą do A. A., wskazano, że nie ustalono przebiegu granicy w związku z odmiennymi stanowiskami stron. Przedstawiciel Gminy [...] wskazał przebieg granicy przez punkty G i H, a A. A. wskazała przebieg granicy od punktu F4 do punktu F5.

Zdaniem SKO, z powyższego wynika, że w toku czynności ustalenia przebiegu granicy pomiędzy nieruchomością nr [2] a nieruchomościami nr [3], nr [5] i nr [4] nie ustalono położenia wspólnego punktu granicznego nieruchomości nr [6] i nieruchomości nr [3]. Położenie punktów granicznych na styku nieruchomości nr [6] i nr [3] (spornych punktów nr G i nr H oraz F4 i F5) ustalano w postępowaniu o rozgraniczenie pomiędzy nieruchomością nr [2] a nr [6].

Powyższe oznacza więc, że A. A. nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. w związku z art. 152 i 153 Kodeksu cywilnego w zakresie rozgraniczenia nieruchomości stanowiących własność R. B. B. z nieruchomością Gminy [...]. Wbrew twierdzeniu Sądu I instancji, samo istnienie wspólnego punktu granicznego pomiędzy nieruchomością nr [6] a nr [3] nie stanowi o istnieniu interesu prawnego A. A. w ustaleniu punktów od nr A do nr E, wyznaczających granicę pomiędzy nieruchomościami. Ustalenie przebiegu tej granicy nie wpływa na ustalenie i ostatecznie na położenie granicy pomiędzy nieruchomością A. A. a nieruchomością Gminy [...].

Dlatego też, A. A. nie jest stroną przedmiotowego postępowania i w konsekwencji Kolegium zasadnie stwierdziło niedopuszczalność odwołania od decyzji w zakresie punktu 2 tej decyzji.

Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna jest uzasadniona.

Nie można bowiem zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że odwołanie A. A. dotyczące pkt 2 decyzji Wójta Gminy [...] z 20 lipca 2021 r. w części orzekającej o umorzeniu postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości stanowiącej własność R. B. B. nr [3] z nieruchomością stanowiącą własność Gminy [...] nr [2], dotyczy także interesu prawnego skarżącej, a co za tym idzie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedwcześnie stwierdziło niedopuszczalność odwołania.

Postępowanie rozgraniczeniowe w niniejszej sprawie toczyło się na podstawie art. 29 ust. 3, art. 31 ust. 2 i 4, art. 33 ust. 1, 2 i 3 i art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.g.k.". Ustawa ta nie definiuje pojęcia strony w postępowaniu rozgraniczeniowym. Do określenia tego należy zatem stosować przepis art. 28 K.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Chociaż określenie "interes prawny" nie zostało zdefiniowane w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, w doktrynie i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że podstawą interesu prawnego może być tylko przepis prawa materialnego - jako tworzący dla określonego podmiotu legitymację procesową strony. Prawo żądania rozgraniczenia nieruchomości jest uprawnieniem wynikającym przede wszystkim z prawa własności. Uprawnionym do złożenia wniosku o rozgraniczenie nieruchomości albo do udziału w postępowaniu wszczętym z urzędu (jak w niniejszej sprawie) - jako że ustalenie przebiegu linii granicznej związane jest bezpośrednio z realizacją prawa własności nieruchomości - jest zawsze jej właściciel czy użytkownik wieczysty (tak SN w uchwale z 22 października 1968 r. sygn. akt III CZP 98/68, OSNCP 1969, nr 11, poz. 188, LexisNexis nr 296349). Rozgraniczenie nieruchomości to sprawa wielopodmiotowa - zawsze występują tu przynajmniej dwie strony: podmioty reprezentujące prawa do podlegających rozgraniczeniu nieruchomości oraz organ prowadzący postępowanie. Zainteresowanymi w sprawie są właściciele wszystkich nieruchomości, dla których punkty graniczne objęte postępowaniem są wspólne. (M. Durzyńska [w:] A. Gryszczyńska, I. Kamińska, K. Mączewski, W. Radzio, G. Szpor, M. Durzyńska, Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, Warszawa 2013, art. 30. https://sip.lex.pl/#/commentary/587624296/421736/durzynska-magdalena-i-in-prawo-geodezyjne-i-kartograficzne-komentarz?cm=URELATIONS (dostęp: 2023-11-23 11:28).

Sąd I instancji wywiódł status strony A. A. w postępowaniu odwoławczym dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości stanowiących własność Gminy [...] i R. B. B. z prawa własności nieruchomości stanowiących działki nr [6] i nr [3], które mają wspólny punkt graniczny (protokół graniczny ze szkicem). Postępowanie rozgraniczeniowe dotyczyło bowiem ustalenia przebiegu granic nieruchomości (w tym położenia punktów granicznych) stanowiących własność A. A. (działka nr [6]), R. B. B. (działka nr [3]) i Gminy [...] (działka nr [2]). Jak podał Sąd I instancji, strony te uczestniczyły w czynnościach ustalenia przebiegu granic ww. nieruchomości.

Odnosząc się do powyższego, nie można nie dostrzec, że ze znajdującej się w aktach sprawy ugody zawartej 1 czerwca 2021 r. przed geodetą, w trakcie czynności ustalania przebiegu granic pomiędzy nieruchomością nr [2] a nr [3], nr [5] i nr [4], ustalono granicę między wskazanymi nieruchomościami od punktu A do punktu E przez punkty B, C i D. Do ugody dołączono szkic, na którym wskazano wymienione, ustalone punkty, wyznaczające granicę pomiędzy nieruchomością nr [2] stanowiącą drogę a nieruchomościami nr [3], nr [5] i nr [4]. Ponadto, w protokole granicznym z 1 czerwca 2021 r. z ustalenia przebiegu granicy pomiędzy nieruchomością nr [2] a nr [6], należącą do A. A., wskazano, że nie ustalono przebiegu granicy w związku z odmiennymi stanowiskami stron. Przedstawiciel Gminy [...] wskazał przebieg granicy przez punkty G i H, a A. A. wskazała przebieg granicy od punktu F4 do punktu F5.

Zgodzić się więc należy z SKO, że z powyższych niespornych okoliczności wynika, że w toku czynności ustalenia przebiegu granicy pomiędzy nieruchomością nr [2] a nieruchomościami nr [3], nr [5] i nr [4] nie ustalono położenia wspólnego punktu granicznego nieruchomości nr [6] i nieruchomości nr [3]. Położenie punktów granicznych na styku nieruchomości nr [6] i nr [3] (spornych punktów nr G i nr H oraz F4 i F5) ustalano w postępowaniu o rozgraniczenie pomiędzy nieruchomością nr [2] a nr [6]. Zasadnie też twierdzi SKO, że wbrew twierdzeniu Sądu I instancji, samo istnienie wspólnego punktu granicznego pomiędzy nieruchomością nr [6] a nr [3] nie stanowi o istnieniu interesu prawnego A. A. w ustaleniu punktów od nr A do nr E, wyznaczających granicę pomiędzy nieruchomościami Gminy i R. B. B. Ustalenie przebiegu tej granicy nie wpływa na ustalenie i ostatecznie na położenie granicy pomiędzy nieruchomością A. A. a nieruchomością Gminy [...]. Wytyczenie granicy między nieruchomością skarżącej a nieruchomością drogową stanowiącą własność Gminy [...] jest bowiem przedmiotem postępowania toczącego się przed sądem powszechnym.

Ponadto, co istotne w niniejszej sprawie, sposób zakończenia postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego nieruchomości będących własnością Gminy [...] i R. B. B. musi determinować uprawnienie skarżącej do kwestionowania decyzji w tym zakresie. W punkcie drugim decyzji z 20 lipca 2021 r. orzeczono bowiem o umorzeniu postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonych w gminie [...], obręb X.: oznaczonej nr [1] stanowiącej własność R. B. B. z nieruchomością nr [2] stanowiącą własność Gminy [...], w związku z zawartą ugodą 19 maja 2021 r. nr GK.6640.1509.2020 oraz o umorzeniu postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonych w gminie [...], obręb X.: oznaczonej w ewidencji nr [2] stanowiącej własność Gminy [...] z nieruchomościami nr [3], nr [4] stanowiącymi własność Gminy [...] w związku z zawartą ugodą 1 czerwca 2021 r. nr GK.6640.1509.2020.

Zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i w postępowaniu cywilnym celem ugody, o której mowa w art. 31 ust. 4 P.g.k., jest ustalenie granic ze skutkami w zakresie stanu własności (por. orzeczenie SN z 30 marca 1962 r. sygn. akt III CR 237/62, OSNCP 1963, nr 2, poz. 48, LexisNexis nr 316081, a także wyrok SN z 24 maja 1974 r. sygn. akt III CRN 91/74, OSPiKA 1975, nr 3, poz. 69, LexisNexis nr 318757; postanowienie SN z 14 grudnia 2001 r. sygn. akt V CKN 575/2000, LexisNexis nr 390266). Ugoda graniczna jest rodzajem umowy zdefiniowanej w art. 917 K.c., zgodnie z którym przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić istniejący lub mogący powstać spór ( M. Durzyńska [w:] A. Gryszczyńska, I. Kamińska, K. Mączewski, W. Radzio, G. Szpor, M. Durzyńska, Prawo geodezyjne i kartograficzne... op. cit., art. 31...). Ugoda taka zawiera m.in. opis przedmiotu sporu z podaniem granic wskazanych przez strony oraz wynikających z dokumentacji, opis wzajemnych ustępstw oraz zgodne oświadczenie stron, że uważają spór za wygasły, a ustalone granice uznają za obowiązujące i nie zgłaszają zastrzeżeń do ich przebiegu (załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, Dz. U. poz. 453). Ugoda definitywnie kończy spór graniczny, wywołuje skutki prawne od momentu jej podpisania przez wszystkie strony i geodetę. Zawarcie ugody skutkuje koniecznością zaniechania prowadzenia dalszego postępowania co do istoty i jego umorzeniem na mocy art. 105 § 1 K.p.a. jako bezprzedmiotowego.

Decyzja o umorzeniu postępowania podlega zaskarżeniu w toku instancji do samorządowego kolegium odwoławczego oraz do sądu administracyjnego - tak jak każda inna ostateczna decyzja administracyjna wydana na podstawie przepisów Kodeksu (por. wyrok WSA w Warszawie z 12 stycznia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 2097/2006, wyrok NSA z 11 października 2006 r. sygn. akt I OSK 1331/2005). Tym niemniej obowiązuje tu ogólna zasada postępowania administracyjnego wymagająca prowadzenia postępowania wyłącznie z udziałem strony, która ma interes prawny. Skuteczne zatem wszczęcie postępowania odwoławczego od decyzji o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego z powodu zawartej ugody musi być ściśle powiązane z prawem własności rozgraniczanych nieruchomości - jako że ustalenie przebiegu linii granicznej związane jest bezpośrednio z realizacją prawa własności nieruchomości i czynionych wzajemnych ustępstw stron ugody.

Powyższe oznacza więc, że zasadnie uznało skarżące kasacyjnie Kolegium, że A. A. nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. w związku z art. 152 i 153 K.c. oraz – co należałoby dodać - w związku z art. 31 i 34 P.g.k., w zakresie rozgraniczenia nieruchomości stanowiących własność R. B. B. z nieruchomością Gminy [...]. Wbrew twierdzeniu Sądu I instancji, samo istnienie wspólnego punktu granicznego pomiędzy nieruchomością nr [6] a nr [3] nie stanowi o istnieniu interesu prawnego A. A. w ustaleniu punktów od nr A do nr E, wyznaczających granicę pomiędzy nieruchomościami. Ustalenie przebiegu tej granicy nie wpływa na ustalenie i ostatecznie na położenie granicy pomiędzy nieruchomością A. A. a nieruchomością Gminy [...].

Wobec zasadności zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego art. 28 K.p.a. w związku z art. 152 i art. 153 K.c., wskazanego wyłącznie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, za zasadne należało również uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 3 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 124 § 1 i § 2, art. 134 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Wytknięte zaś przez Sąd I instancji uchybienie w zaskarżonym postanowieniu polegające na nieprawidłowym wskazaniu Gminy [...] jako właściciela nieruchomościami nr [3] i nr [4] podlega sprostowaniu w trybie wynikającym z przepisów K.p.a. Z akt sprawy jasno bowiem wynika, że postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia dotyczyło nieruchomości stanowiącymi własność Gminy [...] nr [2] z nieruchomościami nr [3], nr [4] i nr [5] stanowiącymi własność R. B. B.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 151 i art. 193 P.p.s.a, uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżone orzeczenie w całości oraz - uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona - rozpoznał skargę przez jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącej na rzecz organu w całości na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a.