Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 990/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 166 § 1 pkt 1, art. 67 § 2, art. 166 § 1 i § 2, art. 67 § 2 pkt 3 i 4, art. 164 § 4, art. 18
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151, art. 133 § 1, art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 8
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 1217/21 w sprawie ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 24 czerwca 2021 r., nr 2401-IEE1.712.13.2021.2.MT UNP: 2401-21-135394 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 1217/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę K.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 24 czerwca 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia 13 maja 2021 r. o oddaleniu skargi strony na zajęcie zabezpieczające innej wierzytelności pieniężnej dokonane przez organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 6 kwietnia 2021 r.

Sąd I instancji podał, że organy egzekucyjne twierdziły, że zajęcie wierzytelności obejmujących zwrot kosztów postępowania sądowego należnych zobowiązanej było dopuszczalne z uwagi na art. 166j § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2020. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna), zaś zdaniem skarżącej, skoro tytuł wykonawczy w postaci postanowienia Prokuratora Okręgowego upoważniał jedynie do zajęcia środków z tytułu zwrotu nadwyżki VAT, brak było podstaw do zajęcia innych wierzytelności, a więc z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Poza sporem było, że organ egzekucyjny prowadził przedmiotowe postępowanie zabezpieczające na podstawie postanowienia Prokuratora Okręgowego w G. z dnia 2 listopada 2020 r. o zabezpieczeniu majątkowym, mocą którego dokonano zabezpieczenia na mieniu zobowiązanej z tytułu wymienionych w nim należności, przy czym zabezpieczenie tych kar i roszczeń dokonano poprzez zajęcie wierzytelności zobowiązanej z tytułu zwrotu podatku VAT. Na podstawie tego postanowienia organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 6 kwietnia 2021 r. dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanej w Urzędzie Skarbowym w J., zaś zajęcie to objęło wierzytelność przysługującą zobowiązanej z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z kolei w dniu 12 kwietnia 2021 r. Prokurator Okręgowy w G. wydał kolejne postanowienie o zabezpieczeniu (tożsame co z dnia 2 listopada 2020 r.) ze wskazaniem, że zabezpieczenie ma dotyczyć wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z uwagi na datę wszczęcia postępowania zabezpieczającego w sprawie miały zastosowanie obecnie obowiązujące przepisy ustawy egzekucyjnej (po dniu 29 lipca 2020 r.).

W ocenie Sądu I instancji z dołączonego do akt sprawy zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym innej wierzytelności pieniężnej z dnia 6 kwietnia 2021 r. wynika, że spełnia ono wszelkie przewidziane prawem wymogi, w tym sporządzone zostało według wzoru stanowiącego załącznik nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. i zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 2020 r. zawiera informacje, o których mowa w § 2 tego ostatniego rozporządzenia przy czym sporządzone zostało przed upływem 9 miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia. W zawiadomieniu tym zawarto wszystkie niezbędne elementy, m.in. datę wydania zarządzenia zabezpieczającego i kwoty zabezpieczonych należności. Nie określono natomiast tytułu, z którego zajęta wierzytelność powstała ani jej kwoty, gdyż dane te nie zostały ujęte w treści art. 67 § 2 ustawy egzekucyjnej. Tym samym należy zgodzić się z organem egzekucyjnym, że przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu pozostaje w zgodzie z powołanym przepisem, a przez to dokonana czynność zabezpieczenia nie naruszała prawa. Co prawda zajęcie to stosowano do innej wierzytelności niż wymienione w zarządzeniu zabezpieczającym, jednakże postępowanie takie w myśl przepisów ustawy egzekucyjnej nie jest niedopuszczalne w sytuacji, gdy prokurator w terminie 7 dni od dokonania tej czynności wyda postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym, w którym zabezpieczy dochodzone kary i roszczenia wskazując wierzytelności, które zostały już zajęte wcześniej. Tak też było w niniejszej sprawie. Po dokonaniu czynności z dnia 6 kwietnia 2021 r. Prokurator w terminie 7 dni od dnia jej dokonania wydał stosownej treści postanowienie, w którym wymienił zajęte wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego w oznaczonej kwocie, ze wskazaniem daty ich zabezpieczenia przez organ egzekucyjny. Tym samym czynność ta nie uległa uchyleniu i nadal pozostaje w mocy z uwagi na art. 166i § 1 i § 2 ustawy egzekucyjnej. W sytuacji, gdy egzekucja w postaci zajęcia wierzytelności zostanie skierowana do wierzytelności zobowiązanego nieokreślonych w postanowieniu prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym, to czynność taka nie narusza prawa, o ile spełnione zostały przesłanki z art. 166 § 1 i § 2 ustawy egzekucyjnej. Z tych przyczyn WSA uznał, że skarżona czynność nie została dokonana z naruszeniem ustawy, a postępowanie organów egzekucyjnych było prawidłowe. Wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie CBOSA).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnik skarżącej wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 67 § 2 pkt 3 i 4 w zw. z art. 164 § 4 u.p.e.a. przez oddalenie skargi, podczas gdy skarga winna zostać uwzględniona, a zaskarżone postanowienie uchylone w całości wobec dokonania czynności egzekucyjnej w sposób sprzeczny z tytułem wykonawczym, a to przez zajęcie wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w kwocie 37.219 zł wraz z odsetkami, podczas gdy tytuł wykonawczy w postaci postanowienia prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. z 2 listopada 2020 r. sygn. akt V Ds. 96/11 upoważniał jedynie do zajęcia środków z tytułu zwrotu nadwyżki VAT, podczas gdy 6 kwietnia 2021 r. zajęto również wierzytelność z tytułu zwrotu kosztów sądowych, pomimo iż nie było ku temu podstawy prawnej, zaś postanowienie Prokuratora Prokuratury okręgowej w G. pozwalające na zabezpieczenie również wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego w kwocie 37.219 zł wraz z odsetkami wydane zostało dopiero po dokonanym zajęciu, tj. 1 kwietnia 2020 r.;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez oddalenie skargi, podczas gdy skarga winna zostać uwzględniona, a zaskarżone postanowienie uchylone w całości związku z uchyleniem się organów od obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy i wyjaśnienia sprawy;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez oddalenie skargi, podczas gdy skarga winna zostać uwzględniona, a zaskarżone postanowienie uchylone w całości wobec prowadzenia postępowania z naruszeniem zasady zaufania do organów administracji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, t.j. ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego została oddalona.

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swych orzeczeniach odnosił się do powinności składającego skargę kasacyjną formułowania zarzutów tak, by możliwą była kontrola zaskarżonego wyroku w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. W szczególności tłumaczył, jakie znaczenie ma sformułowanie i uzasadnienie zarzutów. Zatem w ramach zakreślonych przez autora skargi kasacyjnej należy dostrzec, że w uzasadnieniu nie wyszczególniono żadnego z przepisów wykazywanych w petitum jako naruszone, tak pod względem konkretnej jednostki redakcyjnej danego aktu prawnego, treści przepisu czy jego wykładni. Skarżący swe stanowisko opiera w przeważającej części na argumentach dotyczących słuszności działań organów, w tym w postępowaniu karnym, opartych na wartościach pozaprawnych, pomijając jednak, że ochrona na drodze sądowoadministracyjnej jest ograniczona do badania zgodności działalności administracji publicznej z prawem (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2021 r., poz. 137, t.j.).

Redakcja zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej osią sporu czyni wykładnię i ocenę zastosowania art. 67 § 2 pkt 3 i 4 w zw. z art. 164 § 4 u.p.e.a. Zgodnie z art. 67 § 2 pkt 3 i 4 u.p.e.a zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera: określenie stosowanego środka egzekucyjnego; numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego - również wskazanie jego rodzaju. Zawiadomienie to jest zasadniczo podstawą zastosowania środka egzekucyjnego, jakim w sprawie było zabezpieczenie z wierzytelności i w konsekwencji przystąpienie do zajęcia zabezpieczającego. Sednem sporu jest możliwość dodatkowego zajęcia innej wierzytelności, niż objęta postanowieniem prokuratora, gdyż oprócz wierzytelności z tytułu zwrotu VAT, zajęto wierzytelności z tytułu kosztów postępowania sądowego. Skarżący jednak nie dostrzega, że WSA za prawidłowe uznał stanowisko organów egzekucyjnych, które stwierdziły, że zajęcie wierzytelności obejmujących należnych skarżącej kosztów postępowania sądowego było dopuszczalne z uwagi na treść art. 166j § 1 pkt 1 u.p.e.a. Pomija również powołanie się na art. 166j § 2 u.p.e.a., który w ocenie Sądu pierwszej instancji legalizował działania organu. Brak podważenia tego stanowiska oznacza tyle, że obecnie NSA uznał, że w zawiadomieniu o zajęciu zabezpieczającym określono stosowany środek egzekucyjny oraz numer pisma, które stanowiło odpowiednio tytuł wykonawczy. W wyniku tego zarzuty skargi kasacyjnej uznano za niezasadne. W tym za niezasadne uznano zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, które łączyły się z oceną zarzutu naruszenia art. 67 § 2 pkt 3 i 4 w zw. z art. 164 § 4 u.p.e.a.

Mając to na względzie oraz stosownie do art. 184 p.p.s.a., NSA oddalił skargę kasacyjną. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a., art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 265) i zasądził od K.W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (75% z 480 zł) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Mirella Łent Stanisław Bogucki Bogusław Dauter