Postanowienie NSA, sygn. akt III FZ 548/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 73 par. 1-4
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 września 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 427/23, w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 11 maja 2023 r., nr 0601-IEE.7192.75.2023.3, w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 7 września 2023 r. o sygn. I SA/Lu 427/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 11 maja 2023 r., wydane w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 220 § 3 (w uzasadnieniu omyłkowo wskazano art. 200 § 3) oraz art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, że w wykonaniu zarządzeń Przewodniczącej Wydziału z 31 lipca oraz 1 sierpnia 2023 r. wezwano Skarżącą do uzupełnienia braków formalnych oraz fiskalnych skargi poprzez jej podpisanie oraz uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 100 złotych, w terminie 7 dni liczonych od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia wniesionego środka zaskarżenia. Przesyłka pocztowa zawierająca wezwanie została awizowana po raz pierwszy 9 sierpnia 2023 r., po czym wydana Skarżącej 24 sierpnia 2023 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji, na podstawie art. 73 p.p.s.a. należało przyjąć za datę doręczenia wezwań 23 sierpnia 2023 r., nie zaś następny dzień roboczy, w którym faktycznie wydano Skarżącej przesyłkę, i tak ustaloną datę uznać za początkową dla biegu ustawowego siedmiodniowego terminu na usunięcie braków formalnych i fiskalnych skargi. Sąd pierwszej instancji skonstatował, że skoro Skarżąca uiściła wpis i przesłała podpisaną skargę 31 sierpnia 2023 r., tj. z uchybieniem ww. terminu do dokonania czynności procesowej, należało zastosować sankcję przewidzianą w przywołanych przez Sąd regulacjach i wniesiony środek zaskarżenia odrzucić.

Nie zgadzając się z zapadłym orzeczeniem, pismem z 9 października 2023 r. Skarżąca złożyła zażalenie, w treści którego zarzuciła bezpodstawne odrzucenie skargi pomimo uzupełnienia przezeń braków formalnych i fiskalnych w terminie wynikającym z instrukcji uzyskanych w urzędzie pocztowym. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o rozpoznanie skargi.

Równolegle pismem z tej samej daty Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Zgodnie zaś z art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Natomiast na mocy art. 46 § 1 pkt 4 pismo winno zawierać podpis strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Artykuł 49 § 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że jeżeli pismo, w tym skarga, nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w ustawowym terminie siedmiu dni.

W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wniosła skargę do Sądu pierwszej instancji bez uiszczenia należnej opłaty, toteż zasadnie została wezwana do jej uregulowania w trybie art. 220 § 1 p.p.s.a. Środek zaskarżenia nie zawierał także podpisu Skarżącej, co z kolei uzasadniało zastosowanie trybu naprawczego przewidzianego w art. 49 § 1 tej ustawy. Niewątpliwym pozostaje, że przesyłka pocztowa zawierająca wezwania do dokonania czynności procesowych pod rygorem odrzucenia środka zaskarżenia została odebrana przez Stronę w placówce pocztowej 24 sierpnia 2023 r. Jednocześnie, co znajduje odzwierciedlenie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oraz w systemie elektronicznym śledzenia przesyłek pocztowych, korespondencja sądowa wobec niemożności doręczenia jej adresatce została 9 sierpnia 2023 r. po raz pierwszy awizowana. Przesyłka została umieszczona w placówce pocztowej, zaś Skarżąca otrzymała tego dnia pierwsze zawiadomienie o możliwości jej odbioru z oddziału operatora. Powtórna awizacja miała miejsce 17 sierpnia 2023 r. Zażalenie na kwestionowane postanowienie Skarżąca nadała w placówce pocztowej 31 sierpnia 2023 r.

Zgodnie z jednolitym orzecznictwem tutejszego Sądu, który skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela, okoliczność odebrania pisma z urzędu pocztowego po upływie terminu wskazanego w art. 73 § 1 p.p.s.a. nie wywiera wpływu na skutek określony w § 4 tego przepisu, toteż należy uznać, że korespondencja sądowa zawierająca wezwania została Skarżącej skutecznie doręczona w trybie tzw. doręczenia zastępczego w dacie 23 sierpnia 2023 r., tj. z upływem ostatniego dnia 14-dniowego terminu liczonego od dnia pierwszej awizacji przesyłki. Skoro pierwsza awizacja miała miejsce 9 sierpnia 2023 r., od tej daty należy liczyć termin, w którym winno nastąpić odebranie przesyłki pocztowej. Powyższa ocena z kolei rzutowała na bieg ustawowego 7-dniowego terminu na dokonanie czynności procesowej uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi, który Stronie upływał 30 sierpnia 2023 r., a więc 1 dzień przed datą wniesienia pisma z 31 sierpnia 2023 r., co uzasadniało zastosowanie sankcji odrzucenia środka zaskarżenia inicjującego postępowanie sądowoadministracyjne.

Z akt sprawy nie wynika jednocześnie, jakoby ze strony doręczyciela pocztowego doszło do nieprawidłowości w toku doręczania korespondencji sądowej. Przesyłka była dwukrotnie awizowana, przy czym należy mieć na względzie, że po myśli art. 73 § 3 p.p.s.a., dokonując ponownej awizacji, nie dochodzi do kolejnego wyznaczenia 7-dniowego terminu, a terminu nie dłuższego "niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy". Powyższa kwestia pozostaje jednak bez wpływu dla sprawy, albowiem kwestia ewentualnych uchybień w omawianym zakresie – terminów awizacji określanych przez doręczyciela – nie wynika ani z akt sprawy, ani dokumentów zaoferowanych przez Skarżącą celem wykazania okoliczności błędnego jej poinstruowania przez Pocztę Polską.

Jednocześnie należy zauważyć, że Sąd w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie nie przesądza, czy w toku doręczania korespondencji sądowej Skarżąca dopuściła się zawinionego działania polegającego na nieterminowym uzupełnieniu braków skargi oraz jakie były rzeczywiste przyczyny takiego stanu rzeczy. Nie oznacza to jednakże, iż Strona ta winna docelowo ponosić negatywne konsekwencje potencjalnej wadliwości działania operatora pocztowego. Powyższe kwestie, istotne z punktu widzenia hipotezy art. 87 § 2 p.p.s.a., będą stanowić przedmiot oceny w odrębnym postępowaniu wpadkowym wywołanym wnioskiem Strony o przywrócenie terminu, cechującym się złagodzonym reżimem dowodzenia.

Przedmiotem kontroli instancyjnej wywołanej zażaleniem Skarżącej była na obecnym etapie procedowania wyłącznie prawidłowość wydanego w sprawie postanowienia Sądu pierwszej instancji w przedmiocie odrzucenia skargi. Poza zakresem badania tutejszego Sądu pozostaje na tę chwilę kwestia zawinienia w uchybieniu terminu oraz dopuszczalności jego przywrócenia. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca przy tym uwagę na rozbieżność pomiędzy przesłankami warunkującymi prawidłowość doręczania przesyłek sądowych, wpływającą na rozpoczęcie biegu terminu do dokonania określonych czynności, a przesłankami umożliwiającymi skorzystanie z instytucji tzw. przywrócenia terminu. Powyższe kwestie pozostają rozbieżne, nie mogąc zachodzić łącznie w odniesieniu do jednego stanu faktycznego. Przyjęcie oceny o braku należytego wypełnienia obowiązków przez doręczyciela (operatora pocztowego), tj. o nieskuteczności doręczenia sądowego niweczy skutki prawne, jakie przepisy wiążą z odbiorem korespondencji, co oznacza, że wiążący się z takim zdarzeniem termin ustawowy do dokonania czynności procesowej nie rozpoczyna biegu. Konieczna w takiej sytuacji pozostaje ocena, czy na kanwie określonego stanu faktycznego uczyniono zadość przepisom proceduralnym traktującym o trybie doręczenia przesyłek sądowych. Z punktu widzenia rzeczonej oceny irrelewantna pozostaje okoliczność ewentualnego zawinienia strony w niedochowaniu terminu, mająca znaczenie w postępowaniu wpadkowym wywołanym ewentualnym wnioskiem o przywrócenie terminu. Przesądzenie, że do uchybienia terminu w istocie doszło (co w realiach niniejszej sprawy generowało podstawę do sięgnięcia po sankcję odrzucenia skargi) otwiera dopiero możliwość analizowania, czy rzeczone uchybienie terminu było działaniem zawinionym przez Stronę.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.