Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 503/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1-3
journal: Dz.U. 2024 poz 728
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 20 maja 2024 r. nr BP.501.2313.2023.2334.LD5.569331 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Ł. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na M. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] M. D. (dalej: Skarżący, Strona) karę pieniężną w wysokości [...] zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona - co najmniej 20% oraz dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona - powyżej 2% do mniej niż 20%.

W odwołaniu Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości i rozstrzygnięcie do istoty sprawy przez odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej także: organ, GITD) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...] r. w P. T. przy ul. [...] został zatrzymany do kontroli zespół pojazdów składający się z samochodu ciężarowego marki SCANIA o nr rej. [...] oraz przyczepy marki ZASŁAW o nr rej. [...]. W trakcie wykonywania przewozu drogowego ww. zespołem pojazdów kierował K. R., który wykonywał krajowy przewóz drogowy rzeczy w imieniu M. D.. Przedmiotem przewozu był ładunek podzielny w postaci drewna brzozowego S2A. W związku z uzasadnionym przypuszczeniem przekroczenia dopuszczalnych parametrów wagowych wykonano pomiary wymiarów zewnętrznych, nacisków osi oraz rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów z ładunkiem, na stanowisku pomiarowym mieszczącym się na punkcie kontrolnym 05PK-34, przy drodze ekspresowej nr [...], zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę jako stanowisko do pomiarów mas i nacisków osi pojazdów. Miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] r. Do pomiarów masy rzeczywistej oraz nacisków osi wykorzystano przenośne wagi do ważenia pojazdów w ruchu znak fabryczny METEOR E-092 (znak zatwierdzenia typu: PLT 161) posiadające świadectwo legalizacji ponownej ważne do dnia [...] r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w G..

Organ wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia – dalej także: "rozporządzenie" – dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 t. Zgodnie natomiast z lp. 10.2.4 załącznika nr [...] do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym – dalej także: "u.t.d." – dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona powyżej 20%, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości [...] zł. W przedmiotowej sprawie, w wyniku czynności kontrolnych stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej normy - rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów - 49,25 t (bez odjęcia 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 9,25 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości wynoszącej 40,0 t o 23,12%).

Odnośnie naruszenia lp. 10.3.2 załącznika nr [...] do u.t.d. organ podał, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy - 18,75 m. Pomiarów długości kontrolowanego zespołu pojazdów dokonano za pomocą przymiaru wstęgowego BMI o nr seryjnym 004758, legitymującego się świadectwem wzorcowania z dnia [...] r. W wyniku czynności kontrolnych stwierdzono następujące przekroczenie dopuszczalnej normy - długość zespołu pojazdów z ładunkiem - 19,90 m (bez korekty 1%) – przekroczenie o 1,15 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości wynoszącej 18,75 m o 6,13%). Zgodnie z lp. 10.3.2. załącznika nr [...] do u.t.d., dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona - powyżej 2% do mniej niż 20%, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości [...] zł.

Organ podał, że w niniejszej sprawie podstawą do wszczęcia postępowania, a następnie nałożenia kary pieniężnej na Stronę były przepisy art. 92a ust. 7 pkt 2 w zw. z art. 92a ust 1 u.t.d. W rozpoznawanej sprawie kara wymierzona została za naruszenie przepisów o transporcie drogowym i kara taka dotyczy naruszenia przez Skarżącego, będącego przewoźnikiem drogowym, a więc podmiotem wykonującym działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego, obowiązków lub warunków przewozu drogowego uregulowanego w ustawie o transporcie drogowym. Organ w tym zakresie odnosząc się do kary wymierzonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym – dalej: "u.p.r.d." – podał, że kara za przejazd pojazdu nienormatywnego wiąże się ściśle z zapobieganiem przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Tym samym nie doszło do błędnego podwójnego ukarania Strony za to samo naruszenie.

Organ odwołując się do materiału dowodowego w postaci protokołu z przesłuchania kierującego pojazdem wskazał, że kierujący zeznał, iż pojazd po załadunku nie został zważony ani zmierzony. Ponadto załadunku dokonywał sam kierujący. Kierujący przyjął ładunek, przyjmując jego parametry wskazane w dokumencie przewozowym jako wiarygodne. Nie podjął się czynności zweryfikowania tych wartości, które okazały się odbiegać od tych uzyskanych podczas kontroli. Prawidłowe oszacowanie masy ładunku na podstawie jego objętości i gęstości drewna wskazałoby, iż dojdzie do przekroczenia dozwolonej ładowności kontrolowanego środka transportu. Organ zauważył, że nawet wartość wskazana w dokumencie przewozowym tj. 30,00 m3, mniejsza niż stwierdzona podczas kontroli, przekracza dozwoloną ilość drewna możliwą do załadowania przy wyznaczonej ładowności dla kontrolowanego środka transportu, która wynosi 29,72 m3 w przypadku drewna brzozowego. Do zmierzenia długości wystarczyła by zaś ogólnodostępna miarka. Tym samym kierujący po dokonaniu czynności ładunkowych mógł samemu zweryfikować, iż taka ilość ładunku spowoduje nienormatywność zespołu pojazdów w zakresie jego masy całkowitej i długości. Kierowca jest osobą, którą Strona posługuje się w trakcie wykonywanej działalności gospodarczej. W sytuacji w której pewne obowiązki powierza kierowcy, musi się liczyć z tym że będzie odpowiadała jako podmiot wykonujący przewóz drogowy za jego ewentualne działania i zaniechania. Kierujący bowiem nie jest osobą trzecią, na którą Strona nie miałaby wpływu. Tym samym to Strona powinna tak dobrać pracowników i zorganizować ich pracę, by funkcjonowanie przedsiębiorstwa było zgodne z obowiązującymi w danej materii przepisami. W przedmiotowym przypadku, Strona mogła uzyskać wiedzę, że rzeczywista masa ładunku będzie wyższa niż deklarowana w dokumencie przewozowym, a mimo wszystko dopuściła kierowcę do wykonywania skontrolowanej usługi transportowej bez jej zweryfikowania. Powyższe świadczy, że Strona miała wpływ na powstanie naruszenia, naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które mogła przewidzieć.

W skardze Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – dalej: "k.p.a." – i wyrażonych w tych przepisach zasad prawdy obiektywnej, zasady oficjalności, zasady ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału zgodnie z którymi to zasadami obciążenie Strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, iż istotnie naruszyła ona prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność administracyjno-karną, natomiast w niniejszej sprawie ustalenie faktów stanowiących podstawę nałożenia kary, tj. dotyczących objętości oraz wagi przewożonego drewna, a w konsekwencji nienormatywności pojazdu, nastąpiło niezgodnie z zasadami ustalania wagi przewożonego drewna oraz bez uwzględnienia jego właściwości, nie zważając na charakterystykę przewożonego ładunku, co doprowadziło do dokonania ustaleń oczywiście niezgodnych z rzeczywistym stanem faktycznym;

2) art. 81a ust. 1 k.p.a. przez nierozstrzygnięcie występujących w sprawie niedających się usunąć wątpliwości co do prawidłowości dokonania pomiaru przewożonego ładunku na korzyść Strony;

3) art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z § 29d ust. 5 zarządzenia nr 28/2014 GITD i wyrażonych w tych przepisach zasad prawdy obiektywnej, zasady oficjalności, zasady ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału zgodnie z którymi to zasadami obciążenie Strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, iż istotnie naruszyła ona prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność administracyjno-karną, natomiast w niniejszej sprawie organ błędnie ustalił, że doszło do przekroczenia dopuszczalnego nacisku grupy osi składających się z dwóch osi napędowych oraz dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi nienapędowej, podczas gdy po zastosowaniu korekty (2% zaokrąglone w górę do pełnych 100 kg) wartości stwierdzone w trakcie kontroli drogowej mieściły się w granicach dopuszczalnych przez prawo;

4) art. 8 § 1 k.p.a., art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. – dalej: "Konstytucja RP" – art. 4 ust. 1 Protokołu nr [...] do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego [...] r. w Strasburgu, art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku 19 grudnia 1966 r., art. 50 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i wynikającej z tych przepisów zasady ne bis In Idem poprzez wszczęcie wobec przewoźnika dwóch postępowań prowadzących do nałożenia dwóch kar za to samo zarzucone zachowanie (tożsamość czynu), tj. kary na podstawie art. 92a ust. 1, 7 pkt 2 u.t.d. w zw. z Ip. 10.2.4 i 10.3.2 zał. nr [...] do u.t.d. oraz kary na podstawie art. 62 ust. 4, art. 64 ust. 1 i 2 i 4b, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c u.p.r.d. w sytuacji gdy podmiot nie powinien być karany dwukrotnie za jedno i to samo zarzucone zachowanie, która to reguła ma zastosowanie również do sankcji administracyjnych o charakterze prewencyjnym lub represyjnym będących karami pieniężnymi, bowiem postępowanie karne na gruncie konwencyjnym i konstytucyjnym rozumiane jest szerzej niż na gruncie krajowym (por. wyrok ETPCz w sprawie Engel, skarga nr 5100/71), a tożsamość zachowania należy rozumieć jako jedność czynu (idem), a nie tożsamość ocen prawnych dokonywanych z perspektywy dóbr prawnie chronionych;

5) art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. przez wydanie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za zarzucone naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym stwierdzone w trakcie kontroli drogowej przeprowadzonej dnia [...] r. w sytuacji, gdy sprawa dotycząca tej samej kontroli i tego samego naruszenia została rozstrzygnięta inną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., utrzymaną w mocy decyzją GITD z dnia [...] r.;

6) art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad legalizmu, prawdy obiektywnej oraz zaufania do władzy publicznej w zw. z art. 189a § 1 k.p.a., art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. a contrarlo oraz art. 189f k.p.a. przez nierozważenie zastosowania do kary pieniężnej przewidzianej w ustawie o transporcie drogowym przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział I\/a), które regulują zasady nakładania kar (w tym odstąpienie od ukarania) i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych na podstawie ustawy o transporcie drogowym, a zostały przez organy pominięte, pomimo że kary pieniężne w ustawie o transporcie drogowym zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1-6 art. 189a § 2 k.p.a., przez co koniecznym jest odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a. (por. m. in. wyrok VI SA/Wa 3023/23, VI SA/Wa 198/23, VI SA/Wa 2230/22, III SA/Po 145/22). Ocena, czy w sprawie nie występują przesłanki do odstąpienia od ukarania stanowi obligatoryjny element postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, którego pominięcie wywołuje konieczność uchylenia tak podjętej decyzji;

7) art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz art. 8 § 1 k.p.a. przez nieodstąpienie od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu w sytuacji, w której waga zarzucanego naruszenia jest znikoma, Strona zaprzestała naruszania prawa, a kara w wysokości [...] zł za zarzucone naruszenie w okolicznościach w jakich do niego miało dojść i jego wagi jawi się jako nieproporcjonalna;

8) art. 92a ust. 1 i 3 u.p.r.d. w zw. z § 30a ust. 1 i 2 zarządzenia nr [...] Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego oraz w zw. z art. 61 ust. 15 u.p.r.d. w zw. z lp. 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna przez nałożenie na Stronę administracyjnej kary pieniężnej za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej i dopuszczalnych nacisków osi w sytuacji, gdy przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna, natomiast ustalona w trakcie kontroli objętość nie odpowiada rzeczywistej objętości drewna obliczonej i wyrażonej w metrach sześciennych;

9) art. 62 ust. 4, art. 64 ust. 1 i 2 i 4b, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c u.p.r.d., art. 92a ust. 1, 7 pkt 2 u.t.d. w zw. z Ip. 10.2.4 i 10.3.2 zał. nr [...] do u.t.d. oraz art. 4 ust. 3 i art. 10e Dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym w zw. z art. 1 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz załącznika nr I pkt. 4 do tego rozporządzenia dotyczącego grupy naruszeń przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE (przepisy dotyczące masy i wymiarów) przez nałożenie na przewoźnika kary za delikt dotyczący przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdów na podstawie ustawy o transporcie drogowym, w sytuacji gdy wobec przewoźnika zostało wszczęte drugie postępowanie za to samo naruszenie sklasyfikowane w ustawie Prawo o ruchu drogowym, w sytuacji gdy naruszenia stypizowane w dwóch ww. ustawach dotyczą tego samego zachowania ("idem") i ich wspólnym źródłem jest Dyrektywa Rady 96/53/WE, którą wdraża Prawo o ruchu drogowym i do której odwołuje się rozporządzenie Komisji (UE) 2016/403 stanowiące podstawę wprowadzenia w polskim porządku prawnym (w ustawie o transporcie drogowym) deliktów dotyczących mas i wymiarów pojazdów, a jednocześnie przedmiot ochrony obydwóch aktów prawa unijnego jest tożsamy i stanowi go ochrona konkurencji w zakresie działalności transportowej oraz bezpieczeństwo w ruchu drogowym, co naruszyło zasadę ne bis in idem;

10) art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d. przez wszczęcie, a następnie nieumorzenie postępowania administracyjnego w sytuacji, w której za to samo naruszenie Ł. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję z dnia [...] r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, która była konsekwencją przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu, a więc stanowiła karę za to samo naruszenie;

11) art. 92a ust. 1, 3 i 7 u.t.d. w zw. z Ip. 10.2.4 i 10.3.2 załącznika nr [...] do u.t.d. przez nałożenie na Stronę jednej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za kilka różnych naruszeń, a nie odrębnych kar za te naruszenia, czyli wymierzenie kary nieprzewidzianej przez ustawę o transporcie drogowym, która wymaga dokonania odrębnych w sensie materialnoprawnym rozstrzygnięć odnoszących się do każdego ze stwierdzonych naruszeń z osobna.

Skarżący dodatkowo wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów: protokołu kontroli drogowej z dnia [...] r., decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. na okoliczność nałożenia na Stronę dwóch kar pieniężnych za to samo naruszenie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] r. w P. T. zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z samochodu ciężarowego marki SCANIA oraz przyczepy marki ZASŁAW. Podczas kontroli ustalono, że przewóz drogowy ładunku podzielnego – drewna brzozowego był wykonywany przez [...] D. M.. Zespołem pojazdów kierował K. R.. W trakcie kontroli drogowej dokonano ważenia pojazdu członowego wagą dynamiczną typu METEOR. W wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów stwierdzono rzeczywistą masę całkowitą pojazdu wynoszącą 49,25 tony, a więc przekraczającą wartość dopuszczalną (40 ton) o 9,25 tony, tj. o 23,12%. W konsekwencji organ nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z lp. 10.2.4 załącznika nr [...] do u.t.d.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 2 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie (ust. 1) Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty [...]złotych (ust. 3). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa załącznik nr [...] do ustawy (ust. 7 pkt 2).

W myśl lp. 10.2.4 załącznika nr [...] do u.t.d. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, których dopuszczalna masa całkowita została powyżej 20% sankcjonowane jest karą w kwocie [...]zł.

Jak stanowi § 3 ust. 1 pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton. Dodać przy tym należy, że przedmiotowe rozporządzenie stanowi implementację przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE z 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym.

Tym samym dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu powinna wynosić do 40 ton. Tymczasem w wyniku ważenia pojazdu ustalono, że masa pojazdu wynosiła 49,25 ton, zatem – jak to już zaznaczono - przekraczała dopuszczalną wartość (40 ton) o 9,25 ton, tj. o 23,12%. Organ zasadnie zatem wymierzył Skarżącemu karę w wysokości [...] zł.

Rację ma też organ, że w sprawie nie znajduje zastosowanie § 57 ust. 3 rozporządzenia, zgodnie z którym dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem [...] r. może wynosić 42 tony. W rozpatrywanej sprawie kontroli podlegał zespół pojazdów składający się z samochodu ciężarowego i przyczepy zarejestrowanych przed powyższą datą, co oznacza, że odstępstwo przewidziane w powołanym wyżej przepisie rozporządzenia nie znajduje w rozpoznawanej sprawie zastosowania.

Do akcentowanej przez Skarżącego kwestii niezastosowania korekty (2%) uzyskanego wyniku pomiaru, organ szczegółowo odniósł się w zaskarżonej decyzji (str. 5-6). Należy zauważyć, że zgodnie z § 31 ust. 2 zarządzenia nr [...] Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. w sprawie zasad plonowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (w brzmieniu znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie), jeżeli wynik pomiaru odczytany wprost odpowiednio z wagi (wag), wysokościomierza lub przymiaru wstęgowego wskazuje przekroczenie wartości dopuszczalnej odpowiednio nacisków osi lub masy całkowitej albo wysokości, długości lub szerokości, a po zastosowaniu korekty, o której mowa w § 29b ust. 9 lub 10, § 29d ust. 5 albo § 30 ust. 3 lub 4, otrzymana w ten sposób wartość nadal przekracza wielkość dopuszczalną, w protokole kontroli jako przekroczenie dopuszczalnej wartości tego parametru podaje się wartość odczytaną wprost odpowiednio ze wskaźnika wagi (wag), wysokościomierza lub przymiaru wstęgowego. W takim przypadku do ustalenia nienormatywności pojazdu i wymaganej na jego przejazd kategorii zezwolenia przyjmuje się wartości wszystkich parametrów odczytane wprost odpowiednio ze wskaźnika wagi (wag), wysokościomierza lub przymiaru wstęgowego. Dodatkowo jak ustalił organ pomimo odjęcia od wskazania wagi 2% zaokrąglonych w górę do pełnych 100 kg wartości tej korekty rzeczywista masa całkowita przekraczała normę. Powyższe w sposób niebudzący wątpliwości potwierdza, że kontrolowany środek transportu był pojazdem nienormatywnym, w rozumieniu art. 2 pkt 35a p.r.d. Zastosowanie korekty wynikającej z Zarządzenia nr [...] Głównego Inspektora Transportu Drogowego nie zmieniło tego ustalenia. W związku z powyższym podstawę stwierdzenia przekroczenia wartości dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów stanowiło wskazanie urządzenia pomiarowego.

Należy także zgodzić się ze stanowiskiem prezentowanym przez organ w odniesieniu do szacunkowego charakteru pomiaru objętości przewożonego drewna. Zasadnie wskazano, że wskazania w dokumencie przewozowym nie przesądzają o tym jaka jest rzeczywista masa całkowita danego pojazdu. Dlatego też w ramach czynności kontrolnych, dokonuje się ważenia czy innych pomiarów za pomocą urządzeń legitymujących się stosownymi dokumentami metrologicznymi, legalizacyjnymi. Niezależnie przy tym od powyższego jak wskazał organ w oparciu o kwit wywozowy, a co w istocie potwierdził w zeznaniach kierowca, objętość przewożonego drewna wynosiła 30 m3, co przekraczało limit ładowności dla kontrolowanego środka transportu wynoszący 29,72 m3.

Ponadto lp. 10.3.2. załącznika nr [...] do u.t.d. przewiduje, że dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona - powyżej 2% do mniej niż 20%, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości [...] zł. Natomiast w myśl § 2 ust. 1 pkt 5 powołanego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów, w przypadku zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy długość pojazdu nie może przekraczać 18,75 m. Jak ustalono w toku czynności kontrolnych długość zespołu pojazdów z ładunkiem wynosiła 19,90 m, co oznaczało, że – przekroczenie wyniosło 1,15 m (co stanowi przekroczenie dopuszczalnej wartości, wynoszącej 18,75 m, o 6,13%).

Należy także zwrócić uwagę na fakt, że przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu potwierdza także protokół kontroli drogowej z dnia [...] r. (por. k. 67-70 akt admin.). W orzecznictwie sądowym akcentuje się walor dowodowy protokołu z kontroli, a mianowicie, że ma on walor dokumentu urzędowego (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 997/15, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w dalszej części uzasadnienia). Ponadto w wyroku z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1416/15 NSA stwierdził, że dowód z dokumentu urzędowego - jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli - ma znaczenie szczególne, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali podczas kontroli. Protokół ten podpisany przez osoby uczestniczące w kontroli, to jest funkcjonariuszy i kierowcę, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Jednocześnie kierowca pojazdu K. R. nie wniósł żadnych uwag do przeprowadzonych czynności. Należy również zauważyć, że do protokołu przesłuchania w charakterze świadka (por. k. 24-26 akt admin.) kierowca stwierdził, że przed rozpoczęciem procedury ważenia pojazdu został z nią zapoznany oraz okazano mu dokumenty świadectw legalizacji i wzorcowania.

Skarżący kwestionuje możliwość wszczęcia dwóch postępowań administracyjnych i wymierzenia dwóch kar administracyjnych w sytuacji, gdy w obu przypadkach podstawą stwierdzonego naruszenia była ta sama okoliczność faktyczna, a mianowicie przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i długości pojazdu, co z jednej strony stanowi naruszenie normy dotyczącej dopuszczalnej masy całkowitej i długości w świetle unormowań ustawy o transporcie drogowym, z drugiej zaś strony doprowadziło do ruchu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, co podlegało sankcji przewidzianej w ustawie – Prawo o ruchu drogowym. Strona podkreśliła, że w sprawie nie uwzględniono nałożenia kary pieniężnej w kwocie [...]zł [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. utrzymaną w mocy decyzją GITD z dnia [...] r. (nr [...]).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, który Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, że do naruszenia zakazu podwójnego karania dochodzi, gdy kumulatywnie spełnione są trzy warunki: tożsamość zdarzeń, tożsamość podmiotu popełniającego czyn, tożsamość chronionego interesu prawnego. Ustalenia wymaga zatem, czy orzekane środki realizują identyczny cel, czy też cele ku realizacji którego zmierzają oba środki są odmienne. W świetle powyższych zapatrywań, skoro w realiach sprawy nie mamy do czynienia z ochroną tego samego dobra, nie można mówić o tożsamych naruszeniach. Delikt administracyjny przypisany stronie skarżącej w rozpatrywanej sprawie nie był bowiem tożsamy deliktowi przypisanemu jej na podstawie ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Na gruncie ustawy o transporcie drogowym, administracyjnej karze pieniężnej podlega wykonywanie przewozu drogowego lub innych czynności związanych z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego – które polega, między innymi, na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna masa całkowita i długość została przekroczona. Natomiast na gruncie ustawy – Prawo o ruchu drogowym, kara pieniężna, której wysokość jest determinowana kategorią zezwolenia, którym nie legitymuje się podmiot wykonujący przejazd – jest nakładana za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia. Kary wymierzane na podstawie ustawy o transporcie drogowym za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego zostały tak określone, aby zapobiegać naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych tą ustawą. Inny jest przedmiot ochrony na podstawie ustawy o transporcie drogowym niż ten, któremu służą przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Kara na gruncie ustawy o transporcie drogowym wymierzana jest co do zasady przewoźnikowi - profesjonalnemu podmiotowi gospodarczemu. Jej celem jest wymierzenie sankcji temu podmiotowi, który uczestnicząc w obrocie gospodarczym na zasadach konkurencji, przy wykonywaniu swej działalności, nie stosuje się do wymogów prawa, co może, jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy wprowadzającej zmianę do ustawy o transporcie drogowym, prowadzić, zgodnie z unormowaniami unijnymi, do utraty przez przewoźnika drogowego dobrej reputacji. Dobrem chronionym jest w tym przypadku prawidłowość prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu. Ochrona prawidłowości prowadzenia działalności transportowej wiąże się również bezpośrednio z ochroną uczciwej konkurencji. Natomiast kara za przejazd pojazdu nienormatywnego ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Nie zachodzi więc tożsamość chronionego interesu prawnego. Nałożone na Stronę kary zostały wymierzone za różne naruszenia prawa, mimo że wiążą się z przekroczeniem przez pojazd wykonujący przewóz określonych parametrów. Każde ze stwierdzonych naruszeń stanowi odrębny delikt administracyjny i każde naruszenie podlega osobnej karze na podstawie przepisów dwóch różnych ustaw, które realizują różne cele (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 1 sierpnia 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 160/24 – wraz z powołanym tam orzecznictwem; analogicznie NSA w powołanym przez organ wyroku z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 191/23).

Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących niezastosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o administracyjnych karach pieniężnych i zaniechania odstąpienia przez organy od nałożenia kary pieniężnej, Sąd wskazuje na aktualny pogląd prezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z którym: "(...) Niewątpliwie zakres zastosowania przepisów działu IVa k.p.a. wyznacza przede wszystkim art. 189a § 1 tej ustawy, zgodnie z którym w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. Z § 2 wskazanego przepisu wynika natomiast, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:

1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,

2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,

3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,

4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,

5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,

6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej,

– przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.

Uregulowanie w przepisach odrębnych ww. zagadnień stanowi wystarczającą podstawę do wyłączenia przepisów działu IVa k.p.a., stanowiących ogólną regulację odnoszącą się do administracyjnych kar pieniężnych. Kluczowe znaczenie ma przy tym to, że nie jest wymagane, aby owe przepisy odrębne, mające szczegółowe zastosowanie w sprawach danego rodzaju, regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w dziale IVa k.p.a. Zakres normowania w przepisach odrębnych nie musi więc pokrywać się z zakresem normowania w przepisach wskazanego działu k.p.a. Przywołując słuszne stanowisko Sądu pierwszej instancji należy jeszcze raz przypomnieć, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel, art. 189a k.p.a., teza 7, Komentarz aktualizowany do k.p.a., LEX/el. 2023). Twierdzenie strony skarżącej kasacyjnie, że w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie jest więc trafne. W sprawie mamy do czynienia z przepisem szczególnym, regulującym kwestie wynikające m.in. z art. 189 § 2 pkt 2 k.p.a. Jak bowiem wynika z art. 92c u.t.d, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Skoro więc z przepisu tego wynika, że w warunkach w nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to przepis ten pozostaje odrębny w relacji do ogólnej regulacji działu IVa k.p.a. i inaczej normuje zagadnienie wskazane m.in. w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. Brak użycia w art. 92c ust. 1 u.t.d. zwrotu "odstąpienie od wymierzenia kary", co zdaje się być istotnym argumentem strony skarżącej kasacyjnie o odmienności relacji pomiędzy art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. i art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., niczego w sprawie nie zmienia. Konsekwencją zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. jest to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie zostanie nałożona kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Nie jest przy tym prawdziwe twierdzenie, że na kanwie niniejszej sprawy czym innym jest odstąpienie od wymierzenia kary administracyjnej i udzielenie pouczenia, a czym innym umorzenie postępowania bądź jego niewszczynanie. Wbrew twierdzeniu strony, w jednym i w drugim przypadku warunkiem ich zastosowania jest uprzednie ustalenie, że do czynu penalizowanego administracyjną karą pieniężną doszło. Podzielić zatem należy prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana. Jak wcześniej wskazano, dla przyjęcia, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (zob. wyrok NSA z 28 września 2021 r., sygn. II GSK 717/21)."

Dalej NSA nawiązując zaś do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21 zwrócił uwagę, że "została ona podjęta na gruncie relacji pomiędzy przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie regulującymi wymierzenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów tej ustawy a przepisem art. 189f k.p.a., a więc w istocie jej tezy nie mogły stanowić wzorca normatywnego w niniejszej sprawie, w której przepisy ustawy o transporcie drogowym zawierają odrębną regulację wyłączającą stosowanie działu IVa k.p.a. w stosownym zakresie." (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 732/23). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela zaprezentowane wyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego i przyjmuje je jako własne.

W świetle powyższego nie można zatem zgodzić się ze Skarżącym, że organy nakładając karę pieniężną naruszyły art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz uchybiły zasadom ogólnym postępowania administracyjnego ujętym w art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a.

Nie było także podstaw do przeprowadzenia dowodów wymienionych w skardze. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W świetle tego uregulowania przeprowadzenie dowodu przez sąd administracyjny ma charakter wyjątkowy i następuje, gdy jest ono konieczne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a także nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w danej sprawie, przy czym dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. W ocenie Sądu wskazane przez Skarżącego dokumenty z podanych wyżej względów, w kontekście oceny zarzutów dwukrotnego ukarania za ten sam czyn, nie są niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości.

Sąd przy rozpoznaniu niniejszej sprawy nie dopatrzył się ponadto innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, w tym objętych zarzutami skargi.

Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

T. Wójcik H. Adamczewska-Wasilewicz L. Kleczkowski