Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 354/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 59, 34
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

9Sygn. akt III SA/Wa 354/18 [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 września 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Sałek, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Owsiak,, sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2018 r. sprawy ze skargi Burmistrza B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] października 2017 r., nr [...] 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz Burmistrza B. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 3 stycznia 2018 r. Burmistrz B. (dalej również jako: "Skarżący" lub "Wierzyciel") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. postanowienie z dnia [...] listopada 2017 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. (dalej: "organ egzekucyjny" lub "NUS") wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku O. S.A. (dalej także: "Spółka") na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. wystawionego przez Burmistrza B., obejmującego zaległość z tytułu podatku od nieruchomości za okres 2009r.

Zawiadomieniem z dnia 10 kwietnia 2015 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku H. w W. S.A.

W piśmie z dnia 28 kwietnia 2015 r. O. S.A. wniosła w terminie zarzuty do postępowania egzekucyjnego, wskazując na przedawnienie egzekwowanego obowiązku, wykonanie egzekwowanego zobowiązania podatkowego oraz nieistnienie egzekwowanego obowiązku w zakresie odsetek za zwłokę.

Postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. Burmistrz B. uznał zarzuty za nieuzasadnione. Po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez Spółkę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. uchyliło zaskarżone postanowienie Wierzyciela w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Pismem z dnia 31 sierpnia 2017 r. Wierzyciel skierował do organu egzekucyjnego wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Stwierdził, iż w sprawie nastąpiło wygaśnięcie zobowiązania, tj. zaszła przesłanka określona w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). W związku z powyższym bezprzedmiotowe jest wydawanie postanowienia w sprawie zarzutów wniesionych przez O. S.A.

NUS postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. odmówił wszczęcia postępowania, ponieważ uznał, iż nie jest uprawniony do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., gdyż kwestia ta jest przedmiotem toczącego się odrębnego postępowania w trybie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Pismem z dnia 23 października 2017 r. Burmistrz B. złożył zażalenie, w którym wskazał na naruszenie art. 59 § 3 in principio w związku z art. 59 § 4 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu wskazał, że skuteczne wszczęcie postępowania w sprawie zarzutów powoduje konieczność jego merytorycznego lub formalnego zakończenia. Upływ czasu od dnia zgłoszenia zarzutów do orzekania w ich sprawie, czy też wskazywanie na podobne przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie uprawniają organu egzekucyjnego czy wierzyciela do zmiany trybu postępowania i zmiany przedmiotu sprawy z postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów na postępowanie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Ze względu na powyższe organ odwoławczy stwierdził, że NUS zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku Burmistrza B. z dnia [...] sierpnia 2017 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem DIAS w niniejszej sprawie istnieje konieczność rozpoznania zarzutów O. S.A. w trybie określonym w art. 34 § 1 u.p.e.a.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w zażaleniu, organ odwoławczy uznał, że Wierzyciel niezasadnie protestuje przeciwko działaniu z urzędu i badaniu przez organ egzekucyjny przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zdaniem DIAS istnienie przesłanki do umorzenia z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (na którą wskazuje w niniejszej sprawie sam Wierzyciel) wyklucza dopuszczalność umorzenia postępowania na żądanie wierzyciela. Żądanie wierzyciela nie może bowiem dyskwalifikować innych okoliczności świadczących w sposób pierwotny o tym, że w danym przypadku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Organ odwoławczy wskazał na różnicę w skutkach, jakie wywołuje umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 i na podstawie art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 u.p.e.a. Tylko umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 w związku z treścią art. 60 § 1 u.p.e.a., powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych ze skutkiem ex tunc - przywrócenie stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji, co oznacza, że zastosowanie środka egzekucyjnego nie wywołało żadnych skutków prawnych, w tym również w zakresie przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Umorzenie zaś postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. takich skutków nie wywołuje. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że wyrok NSA w Szczecinie z dnia 12 maja 1999 r., sygn. akt SA/Sz 2413/97, na który powołuje się Burmistrz B. utracił swoją aktualność.

W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący sformułował żądanie uchylenia postanowienia DIAS z dnia [...] listopada 2017 r. Wniesiono również o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W skardze Burmistrz B. powołał się na pogląd wyrażony w wyroku NSA w Szczecinie z dnia 12 maja 1999 r., sygn. akt SA/Sz 2413/97, w którym wskazano, że organ egzekucyjny jest związany żądaniem przez wierzyciela umorzenia egzekucji i nie jest uprawniony do działania z urzędu i badania, czy i która z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a zachodzi - takie działanie z urzędu praktycznie uprawnione jest tylko w przypadku, gdy żądanie umorzenia egzekucji pochodzi od zobowiązanego.

Mając powyższe na uwadze, Skarżący stwierdził, że pozbawione podstaw jest twierdzenie organu, jakoby był on uprawniony do badania zasadności wniosku wierzyciela o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W przypadku złożenia przez wierzyciela takiego wniosku, organ egzekucyjny jest zobowiązany do umorzenia postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia czy organ egzekucyjny powinien kontynuować postępowanie w sprawie zgłoszonych zarzutów na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a, czy też powinien umorzyć postępowanie egzekucyjne w związku z wniesionym przez wierzyciela żądaniem na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

Organ argumentuje w skarżonym postanowieniu, że niedopuszczalne jest rozstrzyganie w sprawie zgłoszonych zarzutów w innym niż przewidziany do tego trybie np. w postępowaniu w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem Sądu argumentacja organów jest wadliwa.

Zgłoszenie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej uruchamia postępowanie wyjaśniające w sprawie zgłoszonych zarzutów, w ramach którego organ egzekucyjny zasadniczo zobowiązany jest do uzyskania stanowiska wierzyciela. Postępowanie to kończy się w sposób wskazany w art. 34 § 4 u.p.e.a. postanowieniem, na które zgodnie z art. 34 § 5 u.p.e.a. służy określonym podmiotom zażalenie. Jednym ze sposobów zakończenia ww. postępowania jest również umorzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy zarzuty są uzasadnione.

Z kolei zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się na żądanie wierzyciela. Zgodnie z art. 59 § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. Zgodnie z art. 59 § 5 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie określonym podmiotom.

Sąd zauważa, że instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 kwietnia 2018 r., I SA/Bk 1813/17).

Podkreślić trzeba, że wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1999 r., III SA 7105/98, LEX nr 46237).

Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że z treści art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. wynika kategoryczny obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego – "postępowanie egzekucyjne umarza się na żądanie wierzyciela". Zatem w pełni należy podzielić pogląd NSA wyrażony w wyroku z dnia 26 lutego 2014 r. II FSK 674/12, że organ egzekucyjny jest związany żądaniem wierzyciela umorzenia egzekucji i nie jest uprawniony do działania z urzędu i badania, czy i która z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. zachodzi.

Zdaniem Sądu organ egzekucyjny powinien więc umorzyć postępowanie egzekucyjne z chwilą otrzymania żądania Skarżącego (wierzyciela), gdyż jest nim związany. W tej sytuacji organ egzekucyjny nie ma możliwości kontynuowania postępowania wyjaśniającego w sprawie zgłoszonych zarzutów. Umorzenie postępowania egzekucyjnego kończy również ww. postępowanie wyjaśniające.

Organ egzekucyjny zatem nie miał podstaw prawnych do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego wniesionego przez Skarżącego skoro był związany żądaniem wierzyciela. Zatem w ocenie Sądu postanowienie organu egzekucyjnego, jak i skarżone postanowienie zostały wydane bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.).

Końcowo Sąd wskazuje, że zwrot "chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4" użyty w art. 59 § 3 u.p.e.a. oznacza tyle, że jeżeli zarzuty podniesione na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a, okazały się uzasadnione i na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. umorzono postępowanie egzekucyjne, to nie zachodzi koniczność wydania kolejnego postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 3 u.p.e.a. W żadnym jednak razie ww. zwrot nie wskazuje na konieczność kontynuowania postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów w sytuacji, gdy wierzyciel wystąpił z żądaniem umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Z tych powodów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącego koszt wpisu w wysokości 100 zł.