Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 736/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1, art. 145 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151, art. 149 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla,, asesor WSA Aneta Żak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2023 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 stycznia 2023 r. znak DOA.7111.7.2023.DKA w przedmiocie wznowienia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 18 stycznia 2023 r., DOA.7111.7.2023.DKA, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), dalej: k.p.a., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB) utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Pomorskiego z 8 grudnia 2022 r. znak: Wl-1.7840.3.35.2017.IG o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody Pomorskiego z 24 kwietnia 2012 r. WI-AB-I/EK/7111-144/08/11, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z [...] lutego 2008 r. ([...]) zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę dla zamierzenia polegającego na nadbudowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego i dobudowie szybu windowego do budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy Placu [...] w G.

Postanowienie to zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

W dniu 13 lutego 2017 r. do Wojewody Pomorskiego wpłynęło pismo H. K. z 9 lutego 2017 r. zawierające wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją Wojewody Pomorskiego z 24 kwietnia 2012 r. Na wezwanie organu wnioskodawca sprecyzował, że przesłankę wznowienia stanowi fałszywe oświadczenie o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane złożone przez inwestora dnia 18 grudnia 2007 r., "w którym przyszły inwestor potwierdził nieprawdę i dokument ten nie zaistniał dotychczas na żadnym etapie postępowania administracyjnego ani sądowego". Wnioskodawca wskazał, że oświadczenie inwestora nie było załączone do dokumentów w procedowanym projekcie, na podstawie których wydane zostało pozwolenie na budowę. Dodał, że dopiero po uznaniu go za stronę postępowania uzyskał dostęp do akt sprawy, w tym do tego dokumentu, który - według jego uznania - okazał się fałszywy, a ponadto wskazał, że o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia dowiedział się w dniu 26 stycznia 2017 r., tj. w dniu, w którym odebrał decyzję GINB z 19 stycznia 2017 r.

Postanowieniem z 8 grudnia 2022 r. (WI-I.7840.3.35.2017.IG) Wojewoda Pomorski na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 § 1 k.p.a. odmówił wznowienia na wniosek H. K. postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody Pomorskiego z 24 kwietnia 2012 r. nr WI-AB-I/EK/7111-144/08/11 utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z [...] lutego 2008 r. nr [...]

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że wnioskodawca nie dochował terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., gdyż o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia wiedział przed wskazywanym przez niego dniem 26 stycznia 2017 r. Jak wyjaśnił Wojewoda, oświadczenie inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane opatrzone datą 18 grudnia 2007 r. stanowiło załącznik do wniosku inwestora o pozwolenie na budowę złożonego do Prezydenta Miasta G. w dniu 19 grudnia 2007 r. Kwestia przedmiotowego oświadczenia była wielokrotnie poruszana w różnych rozstrzygnięciach i pismach procesowych dotyczących decyzji Prezydenta Miasta G. z [...] lutego 2008 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę, m.in. w: 1) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 15 grudnia 2010 r. II SA/Gd 673/10, wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewody Pomorskiego z 28 kwietnia 2008 r. (WI-AB-I/EK/7111-144/08/11) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie decyzji Prezydenta Miasta G. nr [...] z [...] lutego 2008 r.; 2) decyzji Wojewody Pomorskiego nr WI-AB-I/EK/7111-144/08/11 z 29 kwietnia 2011 r. uchylającej decyzję Prezydenta Miasta G. nr [...] z [...] lutego 2008 r. i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji; 3) skardze do WSA w Gdańsku na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 29 kwietnia 2011 r.; 4) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 19 października 2011 r., II SA/Gd 587/11, którym Sąd uchylił decyzję Wojewody Pomorskiego z 29 kwietnia 2011 r. Oświadczenie mające stanowić przesłankę do wznowienia wymienione jest w uzasadnieniu decyzji Wojewody Pomorskiego z 24 kwietnia 2012 r., której bezpośrednio dotyczy procedowany wniosek o wznowienie postępowania, jak i w uzasadnieniach wyroków sądów administracyjnych dotyczących skargi wniesionej na tę decyzję, tj. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 listopada 2014 r. II OSK 1098/13 oddalającym skargę kasacyjną skarżącego od poprzedzającego go wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 19 grudnia 2012 r. sygn. II SA/Gd 383/12, którym Sąd I instancji oddalił skargę H. K. na decyzję Wojewody Pomorskiego z 24 kwietnia 2012 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Wszystkie wymienione powyżej rozstrzygnięcia oraz pisma doręczone zostały wnioskującemu o wznowienie. Ponadto, w piśmie z 3 marca 2017 r. skarżący oświadczył, że po przyznaniu mu przez Sąd statusu strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę, uzyskał prawo do wglądu do dokumentacji dotyczącej wydania kwestionowanego pozwolenia. Orzeczenie, którym prawomocnie stwierdzono, że H. K. posiada indywidualny interes prawny w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta G. z [...] lutego 2008 r. wydał WSA w Gdańsku wyrokiem z dnia 15 grudnia 2010 r. II SA/Gd 6773/10. Z powyższego, jak wyjaśnił Wojewoda, wynika, że wniosek o wznowienie został złożony z naruszeniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., co uzasadniało wydanie na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.

Wojewoda podkreślił, że powołaniu się na wydanie decyzji na podstawie sfałszowanych dowodów nie towarzyszyło przedłożenie przez wnioskodawcę żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że właściwy organ fakt fałszerstwa stwierdził. Z akt sprawy wynika natomiast, że kwestia prawidłowości oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane omawiana była już przez WSA w Gdańsku, który prawomocnym wyrokiem z 19 grudnia 2012 r., II SA/Gd 383/12, oddalił skargę H. K. na zaskarżoną również w niniejszym postępowaniu decyzję Wojewody Pomorskiego.

Wojewoda wskazał ponadto, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, okoliczność sfałszowania dowodu (przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.) powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem właściwego sądu lub organu, co w tej sprawie nie miało miejsca. Zdaniem organu, okoliczności rozpoznawanej sprawy nie wskazują ponadto, by możliwe było zastosowanie wyjątku przewidzianego w art. 145 § 2 k.p.a., w świetle którego z przyczyny określonej m.in. w § 1 pkt 1 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Wojewoda stwierdził, że skarżący nie powoływał się na okoliczności wymienione w tym przepisie, zaś zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza zaistnienia przesłanek do jego zastosowania. Wojewoda podał, że okoliczności sprawy nie wskazują również, że zachodził wyjątek, o którym mowa w art. 145 § 3 k.p.a. Tym samym, uwzględniając ustalenia co do niedochowania przez wnioskującego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., jak również biorąc od uwagę okoliczność, że nie przedstawił on żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że właściwy organ stwierdził sfałszowanie dokumentów stanowiących podstawę do wydania decyzji, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. organ odmówił wznowienia postępowania zakończonego opisaną powyżej ostateczną decyzją Wojewody Pomorskiego z 24 kwietnia 2012 r.

Zaskarżonym postanowieniem z 18 stycznia 2023 r., wydanym na skutek rozpatrzenia zażalenia H. K., GINB ww. postanowienie organu I instancji utrzymał w mocy. Organ rozpoznający zażalenie wskazał, że z akt sprawy GINB oznaczonej: DOA.7210.309.2016 wynika, że wnoszący zażalenie o wskazanej przez siebie okoliczności sfałszowania dowodu, stanowiącej przesłankę wznowienia, wiedział znacznie wcześniej aniżeli we wskazanym przez niego terminie, a co najmniej w dniu sporządzenia pisma stanowiącego odpowiedź na wezwanie GINB z 5 grudnia 2016 r., znak: DOA.7210.309.2016.DKA, tj. w dniu 22 grudnia 2016 r. W piśmie tym H. K. wskazał bowiem: "Wszystkie ww. decyzje o pozwoleniu na budowę zostały wydane na podstawie sfałszowanego dowodu, tj. oświadczenia inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane". GINB zgodził się ponadto z organem I instancji, że na okoliczność stanowiącą podstawę wznowienia skarżący powoływał się już wcześniej, w postępowaniach sądowych, w których zapadły wyroki: 1) WSA w Gdańsku z 19 grudnia 2012 r., II SA/Gd 383/12 (wyrok oddalający skargę H. K. na ww. decyzję Wojewody Pomorskiego z 24 kwietnia 2012 r., znak: WI-AB-I/EK/7111-144/08/11) oraz 2) Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 listopada 2014 r. II OSK 1098/13 (wyrok oddalający skargę kasacyjną H. K. od ww. wyroku WSA w Gdańsku z 19 grudnia 2012 r. II SA/Gd 383/12). W świetle powyższych ustaleń GINB potwierdził, że podanie o wznowienie postępowania zostało przez stronę wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie GINB z 18 stycznia 2023 r. wniósł H. K., reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając je w całości i podnosząc zarzuty wydania tego postanowienia z naruszeniem:

1) art. 145 § 1 ust. 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 ust. 5-6) i 8) k.p.a. polegającym na utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji zamiast właściwego zastosowania przepisów postępowania administracyjnego w związku z ujawnieniem się nowego materiału dowodowego w sprawie i merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego;

2) art. 145 § 1 ust. 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. – przejawiającym się tym, że organ poprzestał jedynie na ustaleniu, że w sprawie nie zachodzi wskazana we pierwotnym wniosku z 9 lutego 2017 r. przesłanka wznowienia, tj. przesłanka z art. 145 § 1 ust. 1 k.p.a., pomimo iż w toku postępowania skarżący wskazał na szereg innych naruszeń postępowania uzasadniających wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie, tj. na przesłanki z art. 145 § 1 ust. 5 - 6 i 8 k.p.a.;

3) art. 145 § 1 ust. 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 3; art. 34 ust. 1 i art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez pominięcie, iż decyzja o pozwoleniu na budowę wydana została na podstawie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania wydanej z naruszeniem prawa, co skutkować powinno również wznowieniem postępowania w celu uchylenia wadliwej decyzji o pozwoleniu na budowę lub ewentualnie orzeczeniem, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji oraz ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta G. z [...] lutego 2008 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na nadbudowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego i przekazanie sprawy z wniosku z 9 lutego 2017 r. do ponownego rozpoznania właściwemu organowi, ewentualnie o: 2) uchylenie zaskarżonego oraz postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy z wniosku z 9 lutego 2017 r. do ponownego rozpoznania właściwemu organowi, 3) stwierdzenie wydania decyzji Prezydenta Miasta G. z [...] lutego 2008 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na nadbudowę z naruszeniem prawa.

Skarżący wniósł ponadto o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego według norm przepisanych, a ponadto o przeprowadzenie postępowania dowodowego z: 1) odpisu protokołu nr [...] z dnia 20.03.2017 r. oraz odpisu uchwały nr [...] z dnia [...].07.2007 r., 2) oceny technicznej wpływu nadbudowy budynku nr [...] przy PI. [...] w G. na stan lokalu nr [...] z czerwca 2021 r. oraz 3) ekspertyzy technicznej w sprawie zdewastowania mieszkania Nr [...] w ww. budynku - na okoliczność wskazaną w uzasadnieniu skargi.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w zaskarżonym postanowieniu organ odniósł się do przesłanki wznowienia zawartej we wniosku z 9 lutego 2017 r., tj. przesłanki określonej w art. 145 § 1 ust 1 k.p.a., pomijając, że wszystkie dalsze przesłanki, o których skarżący informował organ, powstały po dacie złożenia pierwotnego wniosku. Jednocześnie w postanowieniu z 8 grudnia 2022 r. Wojewoda Pomorski stwierdził, że wskazany w art. 148 § 1 k.p.a. termin do wniesienia podania nie ma zastosowania, jeżeli wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu publicznego. Zdaniem strony, przepis art. 145 § 2 k.p.a., który o tym stanowi, powinien być zastosowany w tej sprawie, gdyż budynek wykonany niezgodnie z przepisami prawa oraz decyzjami wydanymi w sprawie stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia mieszkańców, co wynika z dwóch opinii technicznych znajdujących się w aktach przedmiotowej sprawy. W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, przesłanka wskazana w jego wniosku, tj. przesłanka z art. 145 § 1 ust. 1 k.p.a., jest więc uzasadniona i powinna być rozpoznana merytorycznie przez organ II instancji.

Skarżący wskazał, że w przedmiotowej sprawie istotną okolicznością jest fakt, iż dopiero z ekspertyz technicznych sporządzonych na jego zlecenie wynika, że w dniu wydania decyzji możliwości konstrukcyjne budynku były inne niż wskazano w projekcie załączonym do wniosku o pozwolenie na budowę, a w efekcie doszło do niekorzystnego rozłożenie obciążeń lub nawet powstania sytuacji mogącej poważnie zagrażać bezpieczeństwu konstrukcji w obrębie mieszkania nr [...] (nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję). Okoliczności te skarżący poznał po zapoznaniu się z "Oceną techniczną wpływu nadbudowy budynku nr [...] przy PI. [...] w G. na stan lokalu nr [...]" wydaną w czerwcu 2021 r.

Skarżący podniósł ponadto, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. decyzją ostateczną z [...] lutego 2018 r. przesądziło, że decyzja z [...] grudnia 2007 r. znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania została wydana z naruszeniem prawa polegającym na niedokonaniu wymaganych prawem uzgodnień z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków (decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu oraz decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione). Decyzja o warunkach zabudowy stanowiła zaś podstawę do wydania decyzji przez Prezydenta Miasta G. z [...] lutego 2008 r. Jak wskazał skarżący, aczkolwiek z decyzji SKO wynika, że ze względu na upływ 5 letniego okresu określonego w art. 146 § 1 k.p.a. organ ograniczył się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, w jego ocenie, zakaz uchylenia decyzji dotkniętych wadami wymienionymi w art. 145 § 1 k.p.a. po upływie terminu wskazanego w art. 146 § 1 k.p.a. nie oznacza sanacji takich decyzji. Decyzje te bowiem, pomimo braku możliwości ich wyeliminowania z obrotu prawnego z uwagi na upływ terminu przedawnienia, są decyzjami nieprawidłowymi, wydanymi z naruszeniem prawa.

Skarżący podniósł, że, w jego ocenie, w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę istnieje jeszcze jedna wada prawna, a mianowicie brak tytułu prawnego do prowadzenia inwestycji. Zgodnie z przepisami prawa budowlanego inwestor obowiązany jest do posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, należy przez to rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. W przedmiotowej sprawie właściciele lokali w dniu 27.07.2007 r. rozpatrzyli wniosek inwestora o wyrażenie zgody na przebudowę poddasza, która jednak nie uzyskała zgody wszystkich współwłaścicieli. Z art. 199 k.c. wynika, że do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli.

W odpowiedzi na skargę GINB podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Sąd za zasadne uznaje na wstępie wskazać, że dokonywana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmująca orzekanie w sprawach skarg na wydane w postępowaniu administracyjnym postanowienia kończące postępowanie w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: p.p.s.a., odbywa się w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.). Mając zatem na względzie, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie, o którym stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a., na gruncie tej sprawy aktualizowała się kompetencja Sądu do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Przechodząc do meritum sprawy przypomnieć należy, że zaskarżonym postanowieniem GINB utrzymał w mocy wydane na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienie organu I instancji o odmowie wznowienia na wniosek skarżącego postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody Pomorskiego z 24 kwietnia 2012 r. nr WI-AB-I/EK/7111-144/08/11 utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. nr [...] z [...] lutego 2008 r. Postanowienie o odmowie wznowienia postępowania nie jest orzeczeniem merytorycznie załatwiającym sprawę, ale ma charakter formalny. Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada bowiem wyłącznie kwestie formalne dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, tj. czy wniosek o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przesłanek z art. 145 lub 145a k.p.a., czy w świetle twierdzeń w nim zawartych został złożony przez podmiot uznający się za stronę postępowania oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów wymienionych w art. 148 k.p.a. Jeśli z twierdzeń samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.).

W niniejszej sprawie zastosowanie przez organy obu instancji art. 149 § 3 k.p.a. jako podstawy prawnej wydanych w tej sprawie rozstrzygnięć wiązało się ze stwierdzeniem, że wniosek skarżącego z 9 lutego 2017 r. o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu o którym stanowi art. 148 § 1 k.p.a. Stanowisko organów Sąd uznaje za niewadliwe.

Zgodnie z art. 147 zd. pierwsze k.p.a., wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Zgodnie zaś z art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Obowiązkiem organu, do którego wpływa wniosek o wznowienie postępowania jest zatem zbadanie terminowości złożenia takiego wniosku. Jedynie bowiem wniosek złożony w ustawowym terminie może doprowadzić do wznowienia postępowania, a w konsekwencji do wydania jednego z rozstrzygnięć wskazanych w 151 k.p.a. Procedowanie zainicjowane wnioskiem złożonym po upływie terminu doprowadzić może do wydania decyzji dotkniętej kwalifikowaną wadę prawną prowadzącą do jej nieważności w związku z naruszeniem art. 16 k.p.a. Jeśli zaś chodzi o wykładnię art. 148 § 1 k.p.a. to wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że bieg terminu, o którym mowa w tym przepisie rozpoczyna się od dnia uzyskania informacji o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wszczęcia takiego postępowania (por. wyrok NSA z 10 sierpnia 2023 r. II OSK 2683/20). Dla oceny zachowania terminu bez znaczenia pozostaje i to, czy wnoszący podanie miał wiedzę odnośnie do prawnego znaczenia określonych okoliczności faktycznych jako podstawy wznowienia.

W niniejszej sprawie organy procedowały na skutek podania skarżącego z dnia 9 lutego 2017 r. zawierającego żądanie wznowienia postępowania na wniosek strony powołującej się – jak ustalono w toku postępowania - na przesłankę wznowienia określoną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. z uwagi na złożenie przez inwestora, jak podnosił skarżący, fałszywego oświadczenia w przedmiocie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Stwierdzić należy, że organ I instancji prawidłowo wskazał w swoim rozstrzygnięciu, że wznowienie postępowania na podstawie ww. przepisu ograniczone jest łącznym wystąpieniem następujących warunków: po pierwsze, w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej wystąpił fałszywy dowód, po drugie, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, po trzecie, fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2018 r., I OSK 2855/16, i z 17 grudnia 2019 r., II OSK 3194/18). Sąd w całości uznaje za prawidłowe wskazanie przez organ I instancji, że ustalenie faktu, iż dowody, na których zostało oparte rozstrzygnięcie, zostały sfałszowane, nie należy do właściwości organu rozpatrującego wniosek o wznowienie postępowania. Stanowisko, wedle którego okoliczność sfałszowania dowodów powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem właściwego sądu lub organu, organ I instancji oparł na niewadliwie przywołanych w swoim postanowieniu wyrokach NSA: z 2 czerwca 2000 r., I SA 1123/99; z 27 października 2016 r., I OSK 1663/16, z 14 listopada 2017 r., II OSK 440/16; z 28 czerwca 2019 r., II OSK 1539/18 oraz z 9 października 2019 r. I OSK 511/18. Sąd stwierdza, że bezsporne zarazem pozostaje w tej sprawie ustalenie organów, iż nie doszło do prawomocnego stwierdzenia sfałszowania przez inwestora oświadczenia z 18 grudnia 2007 r. w przedmiocie dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Sąd podziela w całości dokonaną przez organy w tej sprawie ocenę odnośnie do niezachowania przez skarżącego wynikającego z art. 148 § 1 k.p.a. terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Zdaniem Sądu, organy w sposób uprawniony przyjęły, że nie sposób uznać, iż o wskazanej przez siebie okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania skarżący dowiedział się dopiero w dniu 26 stycznia 2017 r., jak wskazał w piśmie procesowym stanowiącym odpowiedź na wezwanie organu I instancji. Zarzuty skarżącego dotyczące wydania przez Wojewodę Pomorskiego decyzji z 24 kwietnia 2012 r., której dotyczyło żądanie wznowienia postępowania, w oparciu o sfałszowane oświadczenie inwestora z 18 grudnia 2007 r. w przedmiocie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, podnoszone bowiem były przez skarżącego w toku licznych postępowań dotyczących tejże decyzji, także postępowań sądowych. Kwestię powyższą, szczegółowo opisaną przez organ I instancji, a ponadto pozytywnie, prawidłowo zweryfikowaną w zaskarżonym postanowieniu przez GINB, Sąd przywołał w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia, w związku z czym za zbędne uznaje jej ponowne w tym miejscu opisywanie, mając na uwadze wymóg sporządzania uzasadnień orzeczeń w sposób zwięzły, jak i przede wszystkim to, że analiza treści rozpoznawanej skargi dowodzi, że rozpoznawany przez Sąd środek zaskarżenia, sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącego, nie polemizuje z oceną prawną organów o złożeniu wniosku o wznowienie z uchybieniem terminu.

W tych okolicznościach sprawy Sąd stwierdza, że stanowisko organów, na którym opierają się zaskarżone postanowienia z 8 grudnia 2022 r. (I instancja) oraz z 18 stycznia 2023 r. (II instancja), a wedle którego procedowany w tej sprawie wniosek skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody Pomorskiego z 24 kwietnia 2012 r. nie mógł skutecznie zainicjować postępowania wznowieniowego ze względu na niespełnienie wymogu czasowego z art. 148 § 1 k.p.a., co uzasadniało wydanie na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, jest prawidłowe.

Za chybione uznać należało podniesione w skardze zarzuty wydania objętych skargą postanowień z naruszeniem art. 145 § 1 ust. 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 ust. 5-6) i 8) k.p.a. oraz art. 145 § 1 ust. 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Formułując te zarzuty pełnomocnik skarżącego nie dostrzega, że adresatem normy prawnej ustanowionej w art. 145 § 1 ust. 1 lit. b) p.p.s.a. jest sąd administracyjny I instancji, a nie organy administracji publicznej, stąd nie sposób skutecznie organom zarzucić naruszenia ww. przepisu, skoro w postępowaniu administracyjnym nie podlegał on zastosowaniu.

Jednocześnie stwierdzić należy, że skarżący niezasadnie zarzuca organom pominięcie (nieodniesienie się) do innych powołanych przez niego w toku postępowania przesłanek wznowienia – tj. przesłanek określonych przepisami art. 145 § 1 pkt 5-6 oraz pkt 8 k.p.a. Akta sprawy nie potwierdzają bowiem, że w tym konkretnym postępowaniu skarżący żądał wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 24 kwietnia 2012 r. w oparciu o inną przesłankę, niż wynikająca z wskazanego przez niego w piśmie z 3 marca 2017 r. przepisu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. W odniesieniu do tych zarzutów Sąd za zasadne uznaje jednocześnie przypomnieć skarżącemu, że już w wyroku z 9 listopada 2021 r. II OSK 3335/18 wydanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej skarżącego wniesionej od wyroku WSA w Warszawie z 14 czerwca 2018 r. (sygn. VII SA/Wa 2392/17), oddalającego skargę skarżącego na postanowienie GINB w przedmiocie uchylenia ostatecznego postanowienia, sąd kasacyjny wyjaśnił skarżącemu, że tylko w przypadku wznowienia postępowania z urzędu przedmiotem badań i ustaleń organu mogą być wszystkie przesłanki wyliczone przez ustawodawcę jako przyczyny wznowienia. W sytuacji zaś, gdy postępowanie wznowieniowe prowadzone jest na wniosek strony, organ jest związany podstawami wznowieniowymi zawartymi we wniosku inicjującym takie postępowanie i nie może odnosić się do innych podstaw wznowienia, nie wskazanych przez stronę. Podana przez stronę w podaniu o wznowienie postępowania podstawa tego wznowienia wiążąco wyznacza granice tego nadzwyczajnego postępowania (ww. wyrok NSA w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy). Stanowisko to, mające walor uniwersalny, na zasadzie odpowiedniości i z uwagi na zarzuty podniesione w rozpoznawanej skardze, za zasadne tut. Sąd uznał przytoczyć także w niniejszej sprawie.

Sąd stwierdza ponadto, że wbrew kolejnym zarzutom skargi, niewadliwie organ I instancji uznał, że na gruncie tej sprawy nie było podstaw do zastosowania dyspozycji art. 145 § 2 k.p.a. Powołany przepis, analizowany przez PINB, przewiduje możliwość wznowienia postępowania jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Dokonując wykładni tego przepisu w orzecznictwie podkreśla się, że dopuszczalność wznowienia przez organ postępowania bez czekania na wyrok potwierdzający sfałszowanie dokumentów jest dopuszczalne jedynie pod warunkiem kumulatywnego zaistnienia obu wskazanych w nim przesłanek: oczywistości dokonania fałszerstwa istotnego dla sprawy dowodu i niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia ludzkiego lub zagrożenia powstaniem poważnej szkody dla interesu społecznego. W judykaturze przyjmuje się, że oczywistość fałszu dowodu, w rozumieniu ww. przepisu, powinna być możliwa do stwierdzenia bez potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2007 r. sygn. I OSK 418/06). Oczywistość powinna dotyczyć cech zewnętrznych fałszu (zob., przykładowo, wyrok NSA z 24 listopada 2022 r. II OSK 4024/19). W tej sprawie oczywistości wadliwości oświadczenia, w oparciu o które wydano decyzję ostateczną o pozwoleniu na budowę, nie stwierdzono pomimo prowadzenia licznych postępowań w ramach których kwestia ta była przez skarżącego podnoszona, a niezaistnienie choćby jednej z przesłanek wskazanych w art. 145 § 2 k.p.a., jak powyżej wskazano, zastosowanie art. 145 § 2 k.p.a. uniemożliwia. Nie ma to zresztą żadnego wpływu na wynik sprawy, gdyż zasadnicze, kluczowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ma dokonane w tej sprawie ustalenie odnośnie do wniesienia przez stronę podania o wznowienie po upływie jednego miesiąca od dnia, w którym skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W związku z powyższym, nie można podzielić stanowiska skarżącego, że możliwe jest merytoryczne rozpoznanie sprawy w odniesieniu do przesłanki wskazanej w jego wniosku.

W konsekwencji powyższego, Sąd uznał ponadto, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych skarżącego wniesionych na okoliczność wykazania niebezpieczeństw, o których mowa w art. 145 § 2 k.p.a. (tj. wniosków dowodowych w postaci ekspertyzy technicznej oraz oceny technicznej), gdyż w realiach tej sprawy nie można uznać, że występują na jej gruncie istotne wątpliwości, których wyjaśnieniu przeprowadzenie przez sąd wnioskowanych przez skarżącego dowodów z dokumentów prywatnych miałoby służyć.

Podstaw do uwzględnienia skargi nie dawały zarzuty dotyczące wydania zaskarżonych postanowień z naruszeniem art. 33 ust. 2 pkt 3, art. 34 ust. 1 i art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przepisy te w postępowaniu zakończonym kontrolowanymi postanowieniami, które, jak wskazano powyżej, mają charakter rozstrzygnięć formalnych, ze względu na jego przedmiot, nie podległy stosowaniu. Argumentacja skargi wytykająca organom pominięcie, że decyzja o pozwoleniu na budowę wydana została na podstawie wydanej z naruszeniem prawa decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania nie podlega w niniejszym postępowaniu uwzględnieniu, gdyż przywołana została w celu wykazania, jak wynika z treści skargi, że należało wznowić postępowanie w celu uchylenia wadliwej decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie innej przesłanki wznowieniowej (tj. przesłanki z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.) niż wskazanej w procedowanym w tej sprawie wniosku skarżącego z 9 lutego 2017 r., co z przyczyn wskazanych już powyżej, nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Jest to bowiem kwestia, która wykracza poza wiążące Sąd granice rozpoznawanej sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sąd nie stwierdził ponadto jakichkolwiek innych wad w objętych skargą postanowieniach, które nakazywałby mu uznać je za akty wydane z naruszeniem prawa w sposób wskazany w art. 145 § 1 p.p.s.a., prowadzący do ich uchylenia.

Z przedstawionych powyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.