Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 248/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędzia WSA Iwona Wiesner, Protokolant Starszy referent Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2020 r. sprawy ze skargi K.D. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej A w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stypendium socjalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej A w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Uczelniana Komisja Stypendialna "A" w K. wydała dnia [...] r. decyzję, którą na podstawie art. 86 ust. 2 i 3 w zw. z art. 87 ust. 1, art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2018 poz. 1668, z późn. zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (t. j. Dz. U. 2018 r., poz. 2096, z późn. zm.) oraz na podstawie § 1 ust. 1 pkt 1, § 8 ust. 3 w zw. z § 25 ust.2 " Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów "A" w K.", stanowiącego Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr [...] Rektora "A" w K. z dnia [...] r. z późn. zm.- określanego dalej jako Regulamin- odmówiła przyznania K. A. D. – dalej strona- stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości w roku akademickim 2019/2020.

W uzasadnieniu Komisja wskazała iż zgodnie, z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz z § 8 ust. 3 Regulaminu stypendium socjalne przysługuje na studiach I stopnia, studiach II stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

Stwierdziła, iż na podstawie złożonego wniosku z oświadczeniem (Załącznik nr 8 do Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów "A" w K.) oraz danych uzyskanych z systemu [...]- że strona dotychczas studiowała łącznie przez okres [...] lat. W związku z tym, okres [...] lat, podczas których była uprawniona do pobierania stypendium, upłynął w roku akademickim 2016/2017. Mając na uwadze powyższe stwierdziła iż , nie przysługuje stronie prawo do ubiegania się o przyznanie stypendium socjalnego w roku akademickim 2019/2020.

W odwołaniu K. D. wskazał, że z powodu przekroczenia [...]-letniego przysługiwania świadczeń nie otrzymał stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości. Zdaniem odwołującego przerwanie studiów z uwagi na rezygnację ze studiów nie powinno być wliczane do [...]-letniego okresu przysługiwania świadczeń. Wskazał, że zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, student nie może pobierać stypendium dłużej niż 6 lat, a okres studiowania wynosi 5,5 roku, a okres pobierania stypendium wynosi 5 lat.

Decyzją z dnia [...] r. Odwoławcza Komisja Stypendialna "A" w K. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej stypendium socjalnego na rok akademicki 2019/2020 w zwiększonej wysokości .

Wskazała, że zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 8 ust. 3 Regulaminu świadczenia są przyznawane na okres nie dłuższy niż 6 lat. Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, wyrażonym w piśmie z dnia [...] r. Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego [...] "omawiany artykuł określa łączny okres (nieprzekraczający 6 lat), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się oświadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu tego terminu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Oragn wskazał iż taką interpretację potwierdza również doktryna prawa (Woźnicki Jerzy, Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, Opublikowano: WKP 2019 dlatego odmienna wykładnia proponowana przez odwołującego się, nie jest w żadnym stopniu uzasadniona.

Organ II instancji zaznaczył, iż zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce – dalej p.s.w.n. - stypendia są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy. Wskazał, że ustawodawca, określając okres uprawnienia do pobierania świadczeń, zastosował termin roczny, a nie "miesięczny", podobnie jak w przypadku przyznania świadczenia zastosował rok akademicki a nie określoną liczbę miesięcy.

Podniósł, iż jak wynika z analizy dokumentów student nabył uprawnienie w dniu [...] roku, bowiem rozpoczął studia w Wydziale [...] Uniwersytety "B", na kierunku [...]. Odwołujący się zrezygnował z kontynuacji studiowania tego kierunku. W związku z faktem, że w terminie przyznawania przez Uczelnię świadczeń na rok 2019/2020, odwołujący był studentem [...] roku kierunku [...] w Wydziale [...] (tj. rozpoczął studia na kierunku [...] w "A" z dniem [...] r.), nie mógł więc otrzymać stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości, gdyż [...]-letni okres przysługującego mu uprawnienia do pobierania świadczeń zakończył się w roku akademickim 2016/2017.

W skardze do WSA w Gliwicach skarżący wskazał swój przebieg studiowania 1); w roku akademickim 2011/2012 ([...]-[...]), studia na kierunku [...] - Uniwersytet "B", 2) w roku akademickim 2013/2014 na kierunku [...] – Uniwersytet "C", nie złożył ślubowania, tym samym nie nabył praw studenta, 3)od roku akademickiego 2014/2015 studia na kierunku [...] w Wydziale [...] w K.

W jego ocenie niesłusznie odmówiono prawa do pobierania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości w roku akademickim 2019/2020, ponieważ nieprawidłowo obliczono łączny okres studiowania, gdyż art. 93. ust 2 pkt 1 dalej p.s.w.n., mówi o prawie do ubiegania się przez studenta o stypendium nie dłużej niż 6 lat, z kolei stanowisko Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, na który organ powołał się, mówi, iż art. 93 określa łączny okres (nieprzekraczający 6lat), w której danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o stypendium oraz w przypadku przerwania studiów i ich ponownego podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa, co sugeruje, iż okres czasu, w którym nie studiowałem, nie powinien być wliczony do [...] lat, ponieważ wówczas nie będąc studentem, nie posiadał prawa do ubiegania się o stypendium, w związku z czym Odwoławcza Komisja Stypendialna określając koniec okresu możliwości o ubiegania się o stypendium na rok akademicki 2016/2017 zrobiła to nieprawidłowo.

Wskazał iż zgodnie art. 66 p.s.w.n. "Rok akademicki trwa od dnia 1 października do dnia 30 września i dzieli się na 2 semestry. Statut uczelni może przewidywać szczegółowy podział roku akademickiego w ramach semestrów,, i art. 92. ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce "Stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy". Ponadto informacja zawarta na stronie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego "świadczenia dla studentów od 1 października 2019 r." (https://www.gov.pl/web/nauka/swiadczenia-dla-studentow-od-1-pazdziernika-2019r stan na dzień sporządzania skargi) w punkcie 4 mówi; "Świadczenia przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Zdaniem Ministerstwa, oznacza to łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych, t.j. 72 miesięcy)". W związku z powyższym ustawodawca precyzyjnie określił, ile trwa rok akademicki z podziałem na miesiące, tym samym nie zgodził się z argumentem Odwoławczej Komisji Stypendialnej iż ustawodawca, określając okres uprawnienia do pobierania świadczeń, zastosował termin roczny, a nie "miesięczny", podobnie jak w przypadku przyznania świadczenia zastosował rok akademicki a nie określoną liczbę miesięcy".

Powołując się na art. 66 dalej p.s.w.n. wskazał, iż w roku akademickim 2011/2012 studiował niepełny semestr ([...]-[...]), tym samym studiując we wskazanym roku akademickim, wykorzystał [...] z 12 miesięcy. Natomiast w roku akademickim 2013/2014 nie złożył ślubowania, tym samym nie podjął studiów (tak art. 83 ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce). Uwzględniając stan faktyczny studiowania, nie wykorzystał przysługującego 6 letniego okresu możliwości ubiegania się o stypendium, a zatem Odwoławcza Komisja Stypendialna niesłusznie odmówiła przyznania stypendium socjalnego w roku akademickim 2019/2020.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje ;

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych względów niż w skardze podniesione.

Zgodnie z 86 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n. student może ubiegać się o stypendium socjalne. Ust. 2. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. Jak stanowi art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Organy stypendialne obu instancji uznały bowiem, iż upłynął wspomniany w tym przepisie okres 6 lat .

Na wstępie zauważyć należy, że wyjaśniając treść tego przepisu nie sposób odwoływać się do poglądów orzecznictwa, wypracowanych na tle stosowania art. 184 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2183), wprowadzającego również czasowe ograniczenia pobierania stypendium, z uwagi na jego inne brzmienie. Sąd podziela wykładnię art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. dokonaną przez K. L. zaprezentowaną w artykule "Wykładnia nowego ograniczenia w przyznawaniu stypendiów dla studentów" (Doradztwo Podatkowe - Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych 2020/1/57-62) wskazującą, iż pojęcie "przysługuje", wobec braku definicji ustawowej, należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczenie, które zostały przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów.

W związku z tym nie można podzielić wykładni przyjętej przez organy wyrażonej w treści decyzji obu instancji, że dla biegu okresu w którym można otrzymać stypendium nie ma znaczenia, czy student pobiera świadczenia, czy o nie występuje. Po pierwsze zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student może jedynie ubiegać się o przyznanie stypendium, ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego stypendium jak bowiem stanowi art. 87 p.s.w.n. stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, przepis ten określa zatem przesłanki prawa do ubiegania się o stypendium socjalne, w art. 88 p.s.w.n. wskazano warunki uzyskania stypendium socjalnego. Oznacza to, aby świadczenie przysługiwało, muszą zostać spełnione warunki: 1) ubiegający się musi mieć status studenta; 2) ubiegający się musi wyrazić wolę ubiegania się o pomoc 3) ubiegający się musi spełnić dodatkowe warunki przewidziane w art. 87 p.s.w.n. właściwe dla tego rodzaju stypendium.. Po drugie takie rozumienie wynika z uzasadnienia projektu p.s.w.n., które odnosi się do pobierania stypendiów, czyli do stypendiów przyznanych. Jak bowiem wskazał projektodawca, "w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg [...] nie dłużej niż przez 6 lat". Mając na uwadze powyższe wyniki wykładni językowej nie sposób zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania prawa do świadczenia", o którym mowa w p.s.w.n. z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie".

Kolejnym istotnym zagadnieniem, wymagającym wykładni, jest sposób liczenia 6-letniego okresu, w którym student może pobierać stypendia. W związku z tym, iż z samym statusem studenta nie wiąże się przysługiwanie świadczeń stypendialnych nie sposób uznać, że z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec wspomniany 6 letni termin. Stąd też należy go odnosić do okresu kiedy rzeczywiście studentowi świadczenie przysługiwało w rozumieniu wyżej przedstawionym. Ponadto należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 92 ust. 1 p.s.w.n. stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy w roku, co oznacza że prawo do świadczeń nie przysługuje mu przez cały rok kalendarzowy. W każdym roku maksymalny upływ okresu to 10 miesięcy. Ustawodawca nie posłużył się pojęciem roku akademickiego, tylko kalendarzowego, co należy uznać za zabieg świadomym.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należało uznać, że niezasadnie komisje stypendialne zaliczyły skarżącemu do sześcioletniego okresu studiów, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., okres kiedy w ogóle nie posiadał statusu studenta, a mianowicie przebieg studiów w roku akademickim 2013/2014, kiedy to nie złożono ślubowania albowiem po myśli art. 83 p.s.w.n. osoba przyjęta na studia rozpoczyna studia i nabywa prawa studenta z chwilą złożenia ślubowania. Ponadto organy do tego okresu wliczyły cały okres studiowania przez skarżącego nie rozważając, czy rzeczywiście świadczenie to skarżącemu przysługiwało w rozumieniu wyżej wskazanym. W konsekwencji powyższego przyjęcie niejako z góry przez organy iż wspomniany sześcioletni okres upłynął, a tym samym odmowa przyznania skarżącej stypendium była nieuzasadniona nie zasługuje na akceptację składu orzekającego. Wobec powyższego Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja dotknięta jest mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. przez błędną jego wykładnię, co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - określanej dalej jako p.p.s.a.). Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższą ocenę prawną.

Jako, że skarga została uwzględniona Sąd – na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a. - zasądził od organu na rzecz skarżącej poniesione przez nią koszty postępowania, które sprowadzają się do wpisu od skargi uiszczonego w wysokości 200 zł.