Postanowienie NSA, sygn. akt II GSK 196/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 42 par. 1, art. 109, art. 133 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1309/23 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. N. na pismo Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 2 kwietnia 2021 r. nr RzPP-DPW-WPII.431.3116.2020 w przedmiocie stwierdzenia braku uprawdopodobnienia naruszenia prawa pacjenta postanawia: oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1309/23, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") odrzucił skargę K. N. (dalej jako: "skarżący") na pismo Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 2 kwietnia 2021 r. w przedmiocie stwierdzenia braku uprawdopodobnienia naruszenia praw pacjenta.

II

Od przedmiotowego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił rażącą obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na wynik spawy, a to:

1. art. 109 p.p.s.a. poprzez zaniechanie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 18-07-2023 roku, którym wycofał pełnomocnictwo swojemu adwokatowi, oraz którym wniósł o odroczenie rozprawy, a o którym Sąd nie wspomniał w protokole rozprawy i czym pozbawił skarżącego prawa do ochrony własnych interesów, a w konsekwencji czego doszło do nieważności postępowania i konieczności uchylenia zaskarżonego orzeczenia;

2. art. 52 § 1 i 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 art. 58 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. poprzez bezzasadne uznanie, że skarga podlega odrzuceniu z uwagi, że została wniesiona po terminie (art. 58 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.) oraz bez wyczerpania przysługującego skarżącemu środka zaskarżenia – wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, kiedy to:

a) w skardze został złożony wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi z powołaniem okoliczności i podstaw prawnych, których sąd zaniechał rozpoznać;

b) skarżący pismem z 13 kwietnia 2021 roku skierował do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, co jednoznacznie wynika z pisma organu z dnia 15 kwietnia 2021 roku, znak: [...] (k.230) "(...) W stosunku do Szpitala Powiatowego w S. Rzecznik Praw Pacjenta nie wszczął postępowania wyjaśniającego. W związku z powyższym w tym zakresie nie przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy" podpisany przez D. B. głównego specjalistę", a w związku z tym skarżący wykorzystał dostępne mu środku zaskarżenia w postaci ww. wniosku, które organ tak właśnie potraktował;

c) organ mailem z 5 maja 2021 roku (w załączeniu) potwierdził, że skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy "w odpowiedzi na Pana e-maila informuję, że pismo w sprawie możliwości ponownego rozpatrzenia sprawy przez Rzecznika Praw Pacjenta zostało do Pana wysłane 16.04.2021 r. – pismo z dnia 15.04.2021 r." podpisała "D. B. główny specjalista", czyli organ tak właśnie potraktował nie złożone do akt pismo skarżącego;

d) sam organ temu nie zaprzeczył, na co powołał się WSA na str. 9 uzasadnienia stwierdzając, że "organ nie prowadził postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż jego zdaniem – taki wniosek skarżącemu nie przysługiwał", co potwierdza treść pisma organu;

3. art. 52 § 2 i 3 p.p.s.a. poprzez bezzasadne odrzucenie skargi w sytuacji w jakiej sąd zaniechał rozstrzygnięcia wadliwego postępowania procesowego organu, naruszającego przepisy z art. 9 i art. 112 k.p.a., które doprowadziło do powoływanej przez sąd sytuacji procesowej skarżącego – który nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniechania pouczenia go, błędnego pouczenia go przez organ, który stwierdził, że skarżącemu wniosek o ponowne rozpoznania sprawy nie przysługuje.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Jednocześnie skarżący, na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a., oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

III

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rzecznik Praw Pacjenta wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, a także o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W rozpoznawanej sprawie zarówno wnoszący skargę kasacyjną skarżący jak i Rzecznik Praw Pacjenta złożyli oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Wobec tego NSA rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego załatwienia sprawy.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została wniesiona od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o odrzuceniu skargi, wydanego na podstawie art. 52 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 6 i art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę jako niedopuszczalną, tj. złożoną bez wyczerpania przysługującego skarżącemu środka zaskarżenia – wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Z akt sprawy wynika, że skarżący wniósł skargę na pismo Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 2 kwietnia 2021 r., w którym organ działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 849; dalej jako: "ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta"), wobec uznania, iż brak jest podstaw do wszczęcia postępowania wyjaśniającego w sprawie naruszenia praw pacjenta, wskazał skarżącemu przysługujące mu, jako pacjentowi, środki prawne w związku ze stwierdzeniem braku podstaw do wszczęcia postępowania wyjaśniającego w sprawie naruszenia praw pacjenta.

W tym miejscu podkreślić należy, że rozpoznając niniejsza sprawę Sąd pierwszej instancji związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1503/22, którym uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 1567/22, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania (art. 153 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie, wobec stwierdzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, że, na podstawie art. 53 ust. 3 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, przysługuje skarżącemu wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy oraz ustalenia, że w zaskarżonym piśmie nie było informacji co do możliwości wniesienia środka odwoławczego ani o możliwości złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, kluczową stała się kwestia ustalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, czy skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej pismem Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 2 kwietnia 2021 r. Sąd pierwszej instancji odrzucając skargę wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącego, który w skardze wniesionej w niniejszej sprawie podał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył, przedmiotowego wniosku nie zidentyfikował.

Podkreślić także należy, że sąd administracyjny zgodnie z treścią art. 133 § 1 p.p.s.a. orzeka na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że w aktach niniejszej sprawy brak jest wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy. Zasadnie więc Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący, pomimo twierdzeń zawartych w skardze, nie wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy drogą mailową.

Skarżący zarzucił także naruszenie art. 109 p.p.s.a, zgodnie z którego treścią rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności.

Pamiętać przy tym należy, że odroczenie rozprawy w świetle art. 109 p.p.s.a. jest sytuacją wyjątkową i nadzwyczajną, i ocena tego, czy zachodzą uzasadnione podstawy do odroczenia rozprawy, należy każdorazowo do sądu. Rozważając ewentualne odroczenie rozprawy sąd musi brać pod uwagę nakaz rozpatrywania spraw bez zbędnej zwłoki, zawartą w art. 7 p.p.s.a. zasadę szybkości postępowania, jak również uwzględnić ustawową zasadę zapewnienia możliwości obrony praw stronom postępowania sądowego. Jednocześnie zauważyć trzeba, iż wobec tego, że obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa i zależy od woli oraz możliwości uczestników postępowania, to podstawy do odroczenia rozprawy nie mogą wykraczać poza okoliczności określone w art. 109 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy uznać należy za trafne stanowisko Sądu pierwszej instancji odnoszące się do okoliczności dotyczących prawidłowego postępowania w zakresie powiadomienia pełnomocnika skarżącego o terminie rozprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy pełnomocnik skarżącego odebrał zawiadomienie o terminie rozprawy w dniu 10 lipca 2023 r. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że w piśmie z dnia 18 lipca 2023 r. skarżący pełnomocnictwo adw. D. A. skutecznie wypowiedział. Doszło do tego jednak już po doręczeniu pełnomocnikowi zawiadomienia o wyznaczonym na dzień 2 sierpnia terminie rozprawy, a zgodnie z art. 42 § 1 p.p.s.a. wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia go o tym, w stosunku zaś do strony przeciwnej i innych uczestników – od dnia doręczenia im tego zawiadomienia przez sąd. Skarżący w dniu 30 czerwca 2023 r., czyli w dniu wydania zarządzenia o wyznaczeniu terminu rozprawy na dzień 2 sierpnia 2023 r., reprezentowany był przez pełnomocnika, któremu doręczono zawiadomienie o terminie rozprawy w dniu 10 lipca 2023 r. W ocenie NSA powyższe oznacza, że skarżący miał informacje na temat rozprawy, które pochodziły od pełnomocnika skarżącego. Co więcej skarżący w przywołanym już powyżej piśmie z dnia 18 lipca 2023 r. przyznał, że o terminie rozprawy wiedział, zatem brak jest podstaw do stwierdzenia, by skarżący nie posiadał dostatecznych wiedzy i informacji o wyznaczonym terminie rozprawy na dzień 2 sierpnia 2023 r.

Jednocześnie, gdy chodzi o drugą z przesłanek odroczenia terminu rozprawy, podkreślić trzeba, że skarżący w piśmie z dnia 18 lipca 2023 r., w którym skutecznie wypowiedział pełnomocnictwo, wniósł o zmianę terminu rozprawy. Zgłoszony przez skarżącego wniosek o odroczenie rozprawy miał warunkowy charakter. Z pisma z dnia 18 lipca 2023 roku wynika bowiem, że w przypadku gdyby skarga miała zostać oddalona, skarżący wniósł o zmianę terminu rozprawy z uwagi na kolizję z wyznaczoną przed Sądem Rejonowym [...] rozprawą karną w sprawie o sygn. akt [...]. Uzasadniając ten wniosek skarżący podał, że chciałby zająć dalsze stanowisko w sprawie. Z tego samego pisma wynika, iż skarżący wskazał, że jeżeli skarga miałaby zostać uwzględniona, to skarżący nie wnosi o zmianę terminu rozprawy, na której, jak podał skarżący w tym piśmie, nie będzie w takim wypadku obecny.

W ocenie NSA zgłoszony przez skarżącego wniosek o odroczenie rozprawy został prawidłowo oceniony przez Sąd pierwszej instancji, bowiem uzależnienie odroczenia rozprawy od jej wyniku nie może stanowić o spełnieniu przesłanek odroczenia rozprawy wymienionych w art. 109 p.p.s.a. Zmiana terminu rozprawy uzasadniona wynikiem postępowania pozostaje poza ustawowo określonymi okolicznościami wskazanymi w ww. przepisie prawa. W świetle przedstawionych okoliczności nie można uznać, że doszło do pozbawienia strony możności obrony swych praw.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.

Odnosząc się do zamieszczonego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania stwierdzić należy, że nie zasługiwał on na uwzględnienie, albowiem przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).