Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 767/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145, art. 134
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7a, art. 7, art. 77, art. 80, art. 11, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 50, art. 51, art. 29, art. 28
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 59
journal: Dz.U. 2017 poz 1073
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 19 czerwca 2023 r. nr ZOA-XVII.7721.41.2021 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie na rzecz skarżącego M. K. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decyzją z 19 czerwca 2023 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie (dalej także jako: LWINB, organ odwoławczy, organ II instancji) uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta Lublin (dalej także jako: PINB, organ I instancji) z 1 marca 2023 r., nakazującą inwestorom B. K. i M. K. "rozbiórkę wiaty przed wjazdem do garażu (garaż w bryle budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej) na działce nr ewid.[...], arkusz 5, obręb 16 - K. , przy ul. [...] w L." i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako: p.b.). LWINB decyzją tą nakazał inwestorom B. K. i M. K. (dalej także jako: inwestorzy) wykonanie, w terminie do dnia 29 września 2023 r., rozbiórki części wiaty znajdującej się przed wjazdem do garażu (garaż w bryle budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej) na działce nr ewid.[...], arkusz 5, obręb 16 - K. , przy ul. [...] w L. w celu doprowadzenia ww. obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem poprzez demontaż części wiaty o wymiarach 2,55 m x 3,6 m mierząc od nieprzekraczalnej linii zabudowy (znajdującej się 2,50 m od linii budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej zlokalizowanego na ww. działce).

Decyzja zapadła w następującym stanie prawnym i faktycznym sprawy.

PINB ustalił, że w rejestrach pozwoleń na budowę Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta Lublin z lat 2000 — 2021 oraz przyjętych w tych latach zgłoszeń robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę nie odnaleziono zapisów o prowadzeniu postępowania dotyczącego budowy garażu zlokalizowanego przy ul. [...] w L.. W czasie oględzin przeprowadzonych 3 września 2021 r. na działce nr ewid.[...], arkusz nr [...], obręb 16 - K. przy ul. [...] w L. ustalono, że na działce znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny w zabudowie bliźniaczej, w bryle którego znajduje się garaż. Przed wjazdem do garażu znajduje się wiata konstrukcji stalowej wypełniona płytami z poliwęglanu wielokomorowego o wymiarach: długość 5,05 m szerokość 3,6 m oraz wysokość od 2,3 m do 2,4 m. Wiata znajduje się przy granicy z działką położoną przy ul. [...] w L.. Stan techniczny wiaty oceniono, jako dobry. Organ stwierdził, że wiata w tylnej części jest trwale połączona z budynkiem mieszkalnym. Obecny podczas kontroli inwestor – M. K. oświadczył, że wiata została wybudowana ok. 2018 r. oraz że nie jest trwale powiązana z budynkiem mieszkalnym.

PINB postanowieniem z 27 października 2021 r., wydanym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 3 p.b. wstrzymał inwestorom roboty budowlane związane z rozbudową budynku mieszkalnego jednorodzinnego, informując jednocześnie o możliwości złożenia przez właścicieli działki wniosku o legalizację rozbudowy budynku mieszkalnego. Rozstrzygnięcie zostało uchylone postanowieniem LWINB z 24 stycznia 2022 r., na mocy którego organ II instancji przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez PINB.

Kolejną kontrolę pracownicy organu I instancji przeprowadzili 10 marca 2022 r. Ustalili, że stan techniczny, połączenie oraz wymiary wiaty nie uległy zmianie od czasu ostatniej kontroli przeprowadzonej 3 września 2021 r. Wskazano ponadto, że wiata znajduje się przy granicy z nieruchomością zlokalizowaną przy ul. [...], odległość wiaty od ogrodzenia wynosi 6 cm, a powierzchnia działki wynosi 0,0499 ha oraz że na nieruchomości nie występują inne obiekty budowlane - wiaty.

PINB postanowieniem z 19 maja 2022 r., wstrzymał inwestorom roboty budowlane związane z budową wiaty przed wjazdem do garażu (w bryle budynku mieszkalnego jednorodzinnego) na działce nr ewid.[...], arkusz 5, obręb 16 - K. , przy ul. [...] w L. oraz nakazał inwestorom przedstawienie w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia ekspertyzy wykonanych robót budowlanych dotyczącej zgodności z obowiązującymi przepisami p.b.

Organ uznał, że obiekt spełnia funkcję użytkową, nie ma charakteru rekreacyjno-wypoczynkowego. Organ I instancji wskazał, że wiata powinna spełniać wymogi rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm.). Zdaniem PINB lokalizacja wiaty pozostaje w sprzeczności obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym uchwałą nr 1047/XXXIII/2021 Rady Miasta [...] z dnia 18 listopada 2021 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...] - część VIB (M. , K. - rejon ul. [...]) dla obszaru D położonego w rejonie ulic: S. - K. - Ż. (Dz. Urz. Woj. Lub. z 22 grudnia 2021 r., poz. 6170; dalej jako: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta [...]) w zakresie dopuszczalnej linii zabudowy kubaturowej. LWINB postanowieniem z 15 lipca 2023 r. uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W toku postępowania, 5 października 2022 r., pracownicy PINB ustalili, że wymiary tj. długość, szerokość i wysokość oraz położenie wiaty nie uległy zmianie od czasu ostatniej kontroli przeprowadzonej w dniu 10 marca 2022 r. Wskazano jednakże, że od strony działki przy ul. [...] wykonana została rura spustowa odprowadzająca wodę z dachu wiaty na teren utwardzony własnej działki. Nie stwierdzono wykonania innych robót budowlanych. Organ wskazał, że odległość nieprzekraczalnej linii zabudowy od ściany budynku mieszkalnego wynosi 2,5 m, natomiast wiata znajduje się 2,5 m poza tą linią. Stan techniczny wiaty określono, jako dobry.

W aktach prowadzonego postępowania wyjaśniającego znajduje się notatka służbowa sporządzona 24 lutego 2023 r., z której wynika, że przeprowadzono oględziny na nieruchomości przy ul. [...] w L., w trakcie których ustalono, że położenie, wymiary i stan techniczny wiaty nie uległy zmianie. Do notatki służbowej załączono dokumentację fotograficzną.

Następnie PINB wydał wskazaną na wstępie decyzję z 1 marca 2023 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że przedmiotowa wiata narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i jest przypadkiem samowoli budowlanej polegającym na realizacji obiektu niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zaszła sytuacja określona w art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b., wobec czego zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. zasadnym było w niniejszej sprawie zobowiązanie inwestorów do rozbiórki wiaty.

Organ odwoławczy zaskarżoną decyzją uchylił powyższe rozstrzygnięcie i orzekł co do istoty nakazując rozbiórkę części wiaty.

LWINB wskazał, że przedmiotem toczącego się postępowania jest "wiata w rozumieniu przepisów prawa budowlanego" i jest to obiekt o lekkiej konstrukcji, wsparty na słupach metalowych, z dwóch stron wypełnionych płytami z poliwęglanu komorowego, przykryty dachem, osłaniający wjazd do garażu przed warunkami atmosferycznymi. Zdaniem tego organu sporna wiata pełni funkcję rekreacyjno-wypoczynkową.

Organ wskazał rok 2018 jako datę budowy przedmiotowej wiaty. Podniósł, że dla oceny, czy dany obiekt został wybudowany zgodnie z prawem budowlanym uwzględnić należy stan prawny obowiązujący na dzień wzniesienia obiektu. Wyjaśnił, że naruszenie norm prawa budowlanego powinno być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie powstania samowoli budowlanej, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli budowlanej uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzję według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 p.b. w brzmieniu obowiązującym w 2018 r. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Przedmiotowa wiata usytuowana jest na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny. Ponadto, na działce nr ewid.[...] brak jest innych tego typu obiektów. Zdaniem LWINB konieczne stało się ustalenie czy wiata ma charakter wolnostojący. Przywołał w tym zakresie pogląd wyrażony w orzecznictwie, że przy ocenie wolnostojącego charakteru obiektu kluczowa jest samodzielność i suwerenność konstrukcji obiektu, to jest jego fizyczne oddzielenie od innych obiektów budowlanych. Chodzi o taki budynek, który nie jest połączony z innym obiektem budowlanym, nie wykorzystuje w swojej konstrukcji jakichkolwiek elementów innego obiektu budowlanego i jako całość stanowi samodzielną konstrukcję, nieograniczoną fizycznie w przestrzeni innymi obiektami.

Powołał w tym zakresie protokół kontroli z 3 września 2021 r., w którym stwierdzono, że wiata tylną ścianą jest trwale połączona z budynkiem. Organ, analizując materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w szczególności obszerną dokumentację fotograficzną, za słuszne uznał stanowisko organu I instancji w powyższym zakresie, że wiata jest połączona z budynkiem. Nie podzielił stanowiska inwestorów, że wiata nie jest połączona z budynkiem z uwagi na to, że pomiędzy ścianą a słupem wiaty pozostaje odstęp 12-18 mm.

Zdaniem organu II instancji pozostawanie szczelin pomiędzy ścianą budynku mieszkalnego a konstrukcją wiaty nie świadczy o tym, że wiata ta jest fizycznie oddzielona od budynku. Zważywszy na nieregularną konstrukcję wiaty, szczególnie jej części bezpośrednio przylegającej do budynku mieszkalnego, niejako okalającej elementy konstrukcyjne tego budynku. jak przykładowo ścianę zewnętrzną budynku stanowiącą wnękę przy bramie garażowej i wysuniętą do przodu płytę balkonową. nie sposób przyjąć, że wiata jedynie styka się z tymi konstrukcyjnymi elementami obiektu budowlanego. Organ uznał, mając na uwadze rozmiary wiaty, że brak połączenia z elementami konstrukcyjnymi budynku (tj. ściany zewnętrznej i płyty balkonowej) czy też murku, powodowałoby – z dużym prawdopodobieństwem – jej przesuwanie, co stanowiłoby zagrożenie dla samej wiaty jak i korzystających z niej osób i właścicieli działki sąsiedniej. Zatem zdolność do stawiania oporu czynnikom zewnętrznym, wynikająca z przymocowania elementów konstrukcyjnych stalowych wiaty do elementów konstrukcyjnych budynku mieszkalnego w sposób pośredni uzasadnia przyjęcie, że wiata ta nie ma charakteru wolnostojącego. Podsumowując LWINB uznał, że przedmiotowa wiata nie posiada charakteru obiektu budowlanego wolnostojącego, a zatem na jej budowę zgodnie z 29 ust. 1 pkt 2c w związku z art. 30 ust. 1 p.b. w brzmieniu obowiązującym w 2018 r. nie było wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę ani dokonanie zgłoszenia we właściwym organie administracji architektoniczno-budowlanej.

LWINB wskazał, że do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 p.b., a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 (zob. uchwała NSA z dnia 3 października 2016 r., sygn. II OPS 1/16). Przepisami, do których odsyła art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b. zdaniem organu II instancji są przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Organ odwoławczy, powołując się na art. 87 ust. 2 Konstytucji, wskazał, że budowa obiektu budowlanego lub prowadzenie robót budowlanych, nawet niewymagających pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, wbrew przepisom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jest innym przypadkiem samowoli budowlanej. Tym samym budowa obiektu budowlanego lub prowadzenie robót budowlanych, nawet niewymagających pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, wbrew postanowieniom planu zagospodarowania przestrzennego jest innym przypadkiem samowoli budowlanej polegającym na realizacji tego obiektu niezgodnie z przepisami, o czym stanowi art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego.

LWINB podzielił stanowisko organu I instancji, że sporna wiata narusza postanowienia obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego tj. § 11 ust. 6 pkt 2 Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta L.. Zgodnie z tym przepisem oraz wyrysem stanowiącym załącznik do uchwały, dla terenu 6MN, na którym zlokalizowana jest działka nr ewid.[...], ark. 6 obr. 16 - K. , ustala się nieprzekraczalną linię zabudowy wyznaczoną na rysunku tego planu, która przebiega w odległości 2,5 m od ściany budynku mieszkalnego będącego własnością inwestorów. Wskazał, że wiata w części o szerokości 2,55 m narusza nieprzekraczalną linię zabudowy, a więc jest zlokalizowana sprzecznie z obowiązującym w dacie wydania decyzji planem miejscowym.

Organ II instancji wskazał, że w dacie realizacji obiektu nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem LWINB nie oznacza to jednak dowolności wykonywania robót budowlanych. Stosownie bowiem do art. 59 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r., poz. 977) zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy, przy czym wymóg ten stosuje się również do zmiany zagospodarowania terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę, z wyjątkiem tymczasowej, jednorazowej zmiany zagospodarowania terenu, trwającej do roku. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest konieczne w przypadku każdej zmiany zagospodarowania terenu, nawet takiej, która nie wymaga pozwolenia na budowę. W związku z czym doszedł do przekonania, że w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dacie budowy wiaty, inwestorzy zobowiązani byli do uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, a wobec jej braku kwestię zgodności budowy wiaty z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym należy rozpatrywać wyłącznie w oparciu o obecnie obowiązujące przepisy prawa miejscowego.

LWINB wyjaśnił także, że zasadniczym kryterium decydującym o zastosowaniu jednej z decyzji procedury naprawczej jest możliwość doprowadzenia zakończonych robót budowlanych do stanu zgodności z przepisami prawa, w tym również z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jeśli nie ma takiej możliwości, organ nadzoru wydaje decyzję restytucyjną z art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. Jeśli zaś istnieje taka możliwość, organ nadzoru wydaje decyzję w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 615/19). Nakaz rozbiórki, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. należy wydać, gdy nie ma możliwości doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. W pierwszej kolejności organy nadzoru budowlanego powinny wyczerpać możliwości zmierzające do legalizacji wykonanych robót budowlanych, natomiast nakazy wymienione w art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. mogą być zastosowane, gdy nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i wykonane roboty budowlane nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem.

Reasumując powyższe rozważania organ wskazał, że w niniejszej sprawie zaszła konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji PINB w całości i orzeczenia – na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. – obowiązku wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenie wiaty do stanu zgodnego z przepisami prawa, co oznacza rozbiórkę części wiaty o wymiarach 2,55 m x 3,06 m, posadowionej poza nieprzekraczalną linią zabudowy, znajdującą się w odległości 2,5 m od ściany budynki mieszkalnego. Z uwagi bowiem na konstrukcję wiaty (stalowa konstrukcja wypełniona płytami w poliwęglanu) możliwa jest zmiana jej parametrów w taki sposób, aby nie naruszała wskazanego powyżej przepisu miejscowego planu dotyczącego nieprzekraczalnej linii zabudowy. Rozbiórka całości obiektu, również w części nie naruszającej przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego byłaby bowiem nieproporcjonalna do stopnia naruszenia prawa.

M. K. (dalej także jako: skarżący) w skardze na powyższą decyzję podniósł następujące zarzuty:

I. rażącego naruszenia prawa materialnego tj. art. 51 ust 1 pkt 2 p.b. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, iż zrealizowana przez inwestorów wiata naruszała przepisy prawa w dacie jej realizacji;

II. rażącego naruszenia prawa materialnego tj. art. 50, art. 51 p.b. w związku z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – Uchwała Nr 1047/XXXIII/2021 Rady Miasta [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...] - część VIB (M. , K. - rejon ul. [...]) dla obszaru D położonego w rejonie ulic: S. - K. - Ż. , Dziennik Urzędowy Województwa Lubelskiego w dniu 22 grudnia 2021 r., poz. 6170);

III. naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (Kodeks postępowania administracyjnego, Dz.U. z 2023., poz. 682) tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na fragmentarycznym, subiektywnym i swobodnym rozpatrzeniu materiału dowodowego, niepodjęciu wszelkich kroków do załatwieniu sprawy mając na względzie słuszny interes obywateli;

IV. naruszenia przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 8 k.p.a. wyrażającą się "pogwałceniem zasady pewności obrotu prawnego".

W związku z powyższym wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, a ewentualnie o jej uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nie jest skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu. W niniejszej sprawie Sąd uchylił decyzję z przyczyn innych niż wskazane w skardze.

Już na wstępie należy wskazać, że sprawa ma charakter wieloaspektowy. Organ poczynił ustalenia faktyczne, które uznał za bezsporne, mimo że nie znajdują uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym. Częściowo zaś zaniechano dokonania ustaleń istotnych dla sprawy.

Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności jest prawidłowa kwalifikacja prawna robót budowlanych wykonanych przy spornym obiekcie, ponieważ ma to wpływ na rozstrzygnięcie pozostałych zagadnień. Niewątpliwie bez dokonania jednoznacznej oceny w tym zakresie niemożliwe jest określenie, jakim przepisom podlega obiekt – w szczególności czy konieczne było dokonanie zgłoszenia lub uzyskanie pozwolenia na budowę. Prawo budowlane w sposób odmienny reguluje kwestię m. in. rozbudowy, remontu, realizacji budynku, wiaty, obiektu małej architektury. Treść przepisów, które będą miały zastosowanie w sprawie jest uzależniona od dokonania oceny w zakresie kwalifikacji prawnej przeprowadzonych robót budowlanych.

Organy nadzoru budowlanego przyjęły, że sporny obiekt powstał w 2018 r., opierając się na niekwestionowanych twierdzeniach inwestorów. Ocena zgodności z prawem jego realizacji następuje zatem na podstawie przepisów obowiązujących w tym czasie.

Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 28 ust. 1 p.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29-31. Oznacza to, że zasadą w prawie budowlanym jest dopuszczalność prowadzenia robót budowlanych po uprzednim uzyskaniu przez inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątki od tej zasady określono w art. 29 – 31 p.b., które to przepisy określają jakie inwestycje wymagają dokonania zgłoszenia, a jakie są zwolnione z jakiejkolwiek formy reglamentacji. Dopiero ustalenie, że konkretny obiekt można uznać za spełniający przesłanki wymienione w tych przepisach szczególnych, pozwala na stwierdzenie, że nie podlegał reglamentacji lub wymagał zgłoszenia.

Zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wywód LWINB w zakresie kwalifikacji prawnej obiektu jest nielogiczny i niespójny, a częściowo wewnętrznie sprzeczny. Tożsamość obiektu należy wprost określić, posługując się pojęciami właściwymi dla prawa budowlanego. Ustalenia w tym zakresie nie mogą rodzić żadnych wątpliwości. Organ wskazał, że postępowanie dotyczy wiaty oraz uznał, że nie jest to "obiekt budowlany wolnostojący". Zasadniczo treść uzasadnienia decyzji wskazuje, że sporny obiekt został zakwalifikowany przez organ jako wiata, czemu jednak przeczy stwierdzenie, że jest trwale połączony z budynkiem oraz uznanie, że nie jest obiektem wolnostojącym. Należy już w tym miejscu podkreślić, że z akt sprawy nie wynika, aby sporny obiekt nie miał charakteru samodzielnego, natomiast jego cechy wskazują na to, że jest wiatą.

Pojęcie wiaty występuje w przepisach prawa budowlanego, ale ustawa go nie definiuje. Orzecznictwo sądowe wskazuje na podstawowe cechy obiektu, które pozwalają na zakwalifikowanie go jako wiaty. Wyjaśniając to pojęcie judykatura odwołuje się do znaczenia językowego, akcentując, że jest to samodzielna, lekka konstrukcja, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym. W tym świetle jedną z kluczowych cech wiaty jest samoistny charakter, wyrażający się w braku trwałego powiązania konstrukcyjnego z innym obiektem – wiata to konstrukcja samonośna (por. m. in. wyroki NSA z 19 grudnia 2023 r., sygn. II OSK 819/21, z 28 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 1586/22wyrok WSA w Lublinie z 25 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 572/21). Wskazuje się jednak, że wiata może przylegać do budynku (por. np. wyrok NSA z 6 czerwca 2023 r., sygn. II OSK 1934/20).

Obiekt nie będzie miał charakteru samodzielnego wtedy, gdy jest trwale połączony z innym obiektem w taki sposób, że stanowi jego element. Ustalając, że nowopowstały obiekt jest trwale połączony z budynkiem należy rozważyć czy doszło do rozbudowy, przebudowy lub nadbudowy. Stwierdzenie, że połączenie jest trwałe zasadniczo wymaga wykazania, że nie można go przerwać w łatwy i szybki sposób, bez przeprowadzenia prac budowlanych. Obiekt wolnostojący stanowi konstrukcyjnie samodzielną całość, ale może przylegać do innego obiektu lub być z nim połączony w sposób nietrwały, nieingerujący w istotę tego obiektu (w szczególności jego parametry).

LWINB przywołał stanowisko organu I instancji wyrażone w protokole kontroli z 3 września 2021 r., że wiata "tylną ścianą jest trwale połączona z budynkiem" i zgodził się z oceną, że nie ma ona charakteru wolnostojącego. Ocena ta nie jest niesporna, ponieważ skarżący zajął odmienne stanowisko w toku postępowania. W zażaleniu z 14 listopada 2021 r. wprost zakwestionował analogiczne stanowisko organu i stwierdził, że obiekt budowlany jest "dostawiony" do balkonu budynku mieszkalnego. Kolejno organ odwoławczy wskazał, że "zdolność do stawiania oporu czynnikom zewnętrznym, wynikająca z przymocowania elementów konstrukcyjnych stalowych wiaty do elementów konstrukcyjnych budynku mieszkalnego w sposób pośredni uzasadnia przyjęcie, że wiata ta nie ma charakteru wolnostojącego". Organ poprzestał zatem na lakonicznym stwierdzeniu o trwałym połączeniu wiaty z budynkiem, nie popierając tego – doniosłego dla sprawy – stwierdzenia ani wystarczającym materiałem dowodowym, ani wyczerpującym uzasadnieniem. Dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy wskazuje, że wiata opiera się z jednej strony na budynku mieszkalnym (ścianie i balkonie), czyli korzysta z podparcia na tym budynku. Jest to rozwiązanie ekonomiczne, typowe przy realizacji wiat. Organy nie wyjaśniły w sposób rzetelny sposobu zamocowania wiaty do budynku i argumentacji uzasadniającej przyjęcie, że wiata jest trwale połączona z innym obiektem. Zdaniem Sądu – w tak zakreślonym stanie faktycznym sprawy – nie ma podstaw do uznania, że wiata nie jest obiektem samoistnym, połączenie wiaty i budynku domu mieszkalnego nie wymagało przeprowadzenia prac budowlanych, jest nietrwałe.

Odnosząc się do argumentacji organu II instancji przedstawionej na poparcie przedstawionej powyżej tezy należy podkreślić, że ustalenie, czy obiekt jest wolnostojący pozostaje w sferze oceny ustalonego stanu faktycznego. To znaczy, że organ jest zobligowany stwierdzić, w jaki sposób połączono obiekt z budynkiem, a następnie zająć konkretne stanowisko, w powiązaniu z przepisami prawa materialnego.

Należy zauważyć, że obiekt ma cechy konstrukcyjne pozwalające zakwalifikować go jako wiatę. Przede wszystkim jest to lekka konstrukcja – szkielet konstrukcji stalowej, wypełniony płytami z poliwęglanu. Jak wskazano powyżej, w toku postępowania nie udokumentowano takiego rodzaju połączenia wiaty z budynkiem, który prowadziłby do wniosku, że nie jest to obiekt samodzielny. Z tych względów analiza zgromadzonego w aktach materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że sporny obiekt należało zakwalifikować jako wiatę.

W toku postępowania ustalono, że na działce nie znajduje się inny obiekt o cechach wiaty. Przyjmując zatem, że przedmiotem postępowania jest wiata (wolnostojąca), o powierzchni zabudowy do 50 m2 i jest to jedyny obiekt tego typu na działce inwestorów, na której znajduje się budynek mieszkalny – to nie wymagała ona żadnej formy reglamentacji w świetle art. 29 ust. 1 pkt 2c p.b. w brzmieniu obowiązującym w 2018 r., czyli w roku powstania.

Brak objęcia określonych robót wymogiem uzyskania zgody organu budowlanego na ich prowadzenie nie uniemożliwia przeprowadzenia wobec nich postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 p.b. (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z 3 października 2016 r., sygn. II OPS 1/16). W szczególności przyjmuje się, że przeprowadzenie postępowania jest możliwe, gdy inwestycję zrealizowano w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b.). Wyłączenie określonych robót spod reglamentacji w postaci zgody właściwego organu nie oznacza, że można je wykonać w sposób dowolny, a w szczególności z uchybieniem innym przepisom prawa budowlanego, np. wynikającym z warunków technicznych lub w sposób dowolny z punktu widzenia zagospodarowania przestrzennego.

Podmiot realizujący inwestycję niepodlegającą reglamentacji jest zatem zobligowany przestrzegać przepisów z zakresu techniczno-budowlanego. LWINB wydając zaskarżoną decyzję całkowicie zaniechał dokonania oceny w tym zakresie.

Odnosząc się do przepisów techniczno-budowlanych należy dostrzec, że w tym aspekcie istotne znaczenie ma funkcja wiaty. W ocenie Sądu przedwcześnie wykluczono kwalifikację obiektu jako wiaty garażowej, przyjmując, że pełni funkcję rekreacyjno-wypoczynkową. Jej usytuowanie nad zjazdem do garażu stanowi istotny argument przemawiający za przyjęciem, że pełni funkcję zadaszonego miejsca postojowego. Strome podłoże, wykonanie ścian z poliwęglanu, sposób zagospodarowania, podważają twierdzenie o wykorzystywaniu jej wyłącznie w celach rekreacyjnych i wypoczynkowych. Okoliczności te, razem z estetyką wiaty, wskazują na potencjalnie niskie walory, jako obiektu wypoczynkowego. W toku postępowania organ kilkukrotnie przeprowadzał oględziny, w czasie których sporządzano dokumentację fotograficzną wnętrza obiektu, zdjęcia do akt dołączyli także inwestorzy. W tym zakresie do dowodów dostarczonych bezpośrednio przez strony oraz zgromadzonych w toku zaplanowanych czynności organu należy podejść z daleko idącą ostrożnością. Niewątpliwie w wiacie znajdują się przedmioty mogące wskazywać na jej wypoczynkowy charakter, takie jak: kwiaty doniczkowe, klatka dla ptaków, ławka, krzesła, wykładzina itd., jednakże same w sobie nie decydują o takim charakterze. Okoliczność ta może świadczyć o taktyce inwestorów, zmierzającej do ukrycia prawdziwej funkcji obiektu i poniesienia jej walorów estetycznych wyłącznie na potrzeby oględzin. Ponadto wiata jest zagospodarowana w taki sposób, że wciąż możliwym jest zaparkowanie pod nią samochodu – wskazane meble i elementy dekoracyjne znajdują się po bokach wiaty, nie zajmują zaś centralnej części.

Stwierdzenie, że wiata ma wyłącznie rekreacyjno-wypoczynkowy charakter wzbudza więc uzasadnione wątpliwości i wymaga pogłębionego zbadania oraz rozważenia. Wątpliwości te potwierdza dokumentacja zdjęciowa złożona do akt sprawy przez uczestniczkę postępowania H. K. na rozprawie 7 marca 2024 r. (k. 108 akt sądowych) – na jednym zdjęciu widoczne jest jak auto wyjeżdża z wiaty, na drugim jak tam wjeżdża. Uczestniczka wyjaśniła również na rozprawie, że wiata jest wykorzystywana przez synów skarżących, którzy posiadają samochody, jako miejsce postojowe (protokół rozprawy z 7 marca 2024 r. – k. 106 akt sądowych).

Organ ponownie rozpoznając sprawę będzie zobowiązany zweryfikować funkcję jaką pełni wiata, gdyż ma to istotny wpływ na kwalifikację prawną spornego obiektu i określenie właściwych przepisów, którym powinna odpowiadać – w szczególności z zakresie warunków technicznych (m. in. rozdział 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie).

Wskazany powyżej stan zgodności z prawem w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b. oznacza także zgodności z przepisami określającymi ład przestrzenny na danym terenie.

W niniejszej sprawie w chwili realizacji wiaty nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Jest to ustalenie istotne, ponieważ w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że prowadzenie robót budowlanych nawet niewymagających pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, wbrew postanowieniom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest innym przypadkiem samowoli budowlanej polegającym na realizacji tego obiektu niezgodnie z przepisami (art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b.). Nie oznacza to jednak, że inwestor realizujący obiekt budowlany na obszarze nieobjętym miejscowym planem nie jest ograniczony żadnymi przepisami z zakresu zagospodarowania przestrzennego.

Jak stanowi art. 59 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 2017 r., poz. 1073 ze zm., dalej jako: u.p.z.p.), w brzmieniu obowiązującym w roku powstania wiaty, zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Przepis art. 50 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 59 ust. 2 u.p.z.p. powyżej wskazany przepis stosuje się również do zmiany zagospodarowania terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę, z wyjątkiem tymczasowej, jednorazowej zmiany zagospodarowania terenu, trwającej do roku.

Treść art. 59 ust. 2 u.p.z.p. w brzmieniu obowiązującym w dacie realizacji spornej wiaty, jednoznacznie wskazuje, że brak reglamentacji nie oznacza jednoczesnego zwolnienia z obowiązku uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Wręcz przeciwnie – wskazuje, że zasadą jest obowiązek ustalenia warunków zabudowy. Wprawdzie zmiana zagospodarowania terenu jest pojęciem niedookreślonym, ale niewątpliwie oznacza przekształcenie terenu. Zdaniem Sądu za taką zmianę zagospodarowania terenu, wymagającą wydania decyzji o warunkach zabudowy, należy uznać wzniesienie na nim obiektu budowlanego.

Oznacza to, że w dacie realizacji wiaty istniał obowiązek uzyskania decyzji o warunkach zabudowy dla obiektu budowlanego na terenie, który nie jest objęty miejscowym planem, niezależnie od tego, czy konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę. Prowadzenie robót budowlanych – nawet niepodlegających reglamentacji – bez uzyskania decyzji w przedmiocie warunków zabudowy stanowi zatem samowolę budowlaną polegająca na realizacji tego obiektu niezgodnie z przepisami (art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b.). W toku postępowania nie stwierdzono, aby skarżący uzyskali wskazaną powyżej decyzję, mimo że istniał taki obowiązek. W związku z powyższym należy stwierdzić, że obiekt powstał niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie jego realizacji, zatem stanowi samowolę budowlaną.

Organ po stwierdzeniu samowoli budowlanej zobowiązany jest rozważyć możliwość doprowadzenia zrealizowanej inwestycji do stanu zgodności z przepisami obowiązującymi w dacie wydania decyzji w przedmiocie legalizacji.

W niniejszej sprawie istotnym elementem samowoli budowlanej jest nieuzyskanie decyzji w przedmiocie warunków zabudowy. W takiej sytuacji postępowanie legalizacyjne co do zasady obejmuje uzyskanie decyzji w przedmiocie warunków zabudowy i jej przedłożenie do akt sprawy. W przypadku spornej samowoli budowlanej doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem nie może przyjąć takiej formy. Aktualnie uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy jest, w świetle cytowanych powyżej przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, niemożliwe z uwagi na fakt, że na tym obszarze obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Nie oznacza to jednak, że nie można przeprowadzić postępowania legalizacyjnego. Zamiast uzyskania decyzji w przedmiocie warunków zabudowy, powstaje konieczność doprowadzenia wiaty do stanu zgodnego z miejscowym planem. Proces legalizacji obejmuje w tym przypadku ocenę prawidłowości realizacji obiektu w świetle prawa miejscowego i ewentualnie określenie prac budowlanych, które doprowadzą do zgodności z przepisami miejscowego planu.

Odnosząc się do zarzutów skargi, należy podkreślić, że zasada niedziałania prawa wstecz (niedziałania wstecz miejscowego planu) nie doznaje w tym przypadku uszczerbku. Z naruszeniem zakazu retroaktywności mamy do czynienia wówczas, gdy do czynów, stanów rzeczy lub zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, stosuje się nowe przepisy. Gdyby obiekt objęty niniejszym postępowaniem powstał zgodnie z prawem obowiązującym w chwili jego realizacji, to żądanie jego doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem w zakresie aktualnego miejscowego planu byłoby pozbawione podstawy prawnej. Byłby to bowiem przejaw retroaktywności prawa. Z takiej ochrony nie mogą jednak korzystać te stany i zdarzenia, które naruszały przepisy prawa obowiązuje w chwili ich zaistnienia i trwają nadal. Samowola budowlana to właśnie takie nieprawidłowe z przepisami prawa zdarzenie z przeszłości, które trwa do czasu rozbiórki lub legalizacji. Z tego względu postępowanie legalizacyjne ma szczególny charakter. Jego istotą jest doprowadzenie do stanu zgodnego z aktualnym prawem stanu, który niewątpliwie istnieje w chwili wydania rozstrzygnięcia, lecz powstał w przeszłości.

Stwierdzenie samowoli budowlanej, czyli realizacji obiektu budowlanego niezgodnie z prawem obowiązującym w dacie powstania obiektu oznacza, że o ile nie zostanie przeprowadzone postępowanie legalizacyjne, powinna nastąpić jego rozbiórka. Warto w tym miejscu podkreślić, że przeprowadzenie tego postępowania jest uprawnieniem, nie zaś obowiązkiem strony. Inwestorzy, jeżeli nie chcą doprowadzić obiektu do stanu zgodnego z aktualnie obowiązującym prawem, powinni liczyć się z konsekwencją w postaci nakazu rozbiórki samowolnie zrealizowanej wiaty.

Reasumując powyższe rozważania należy podkreślić, że organ administracyjny poczynił ustalenia faktyczne, które uznał za niesporne, mimo że stanowisko takie nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Twierdzenia organu w zakresie tego, że wiata nie ma charakteru wolnostojącego oraz że pełni funkcję rekreacyjno-wypoczynkową nie zostały poparte prawidłowo przeprowadzoną oceną materiału dowodowego, a są to kwestie kluczowe dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Wywód organu odwoławczego nie poddaje się kontroli pod kątem zarzutu naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., wyrażonego w punkcie pierwszym skargi. Nie sposób bowiem zweryfikować, czy organ prawidłowo i wyczerpująco ustalił zakres naruszeń prawa budowlanego, a w konsekwencji czy trafnie określił zakres obowiązków, które pozwolą na doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Wskazany przepis może zostać skutecznie zastosowany jedynie wtedy, gdy organ ustali stan zgodny z prawem – z zakresu przepisów p.b., zagospodarowania przestrzennego, przepisów techniczno-budowlanych i innych przepisów odrębnych, co jest możliwe jedynie po wyczerpującym ustaleniu stanu faktycznego istotnego dla sprawy i dokonaniu jednoznacznych ustaleń poprzez dokonanie kwalifikacji przeprowadzonych robót budowlanych.

Z powyższego względu częściowo zasadny jest zarzut naruszenia art. 7, art. 77 w zw. z art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 r., poz. 775, dalej jako: k.p.a.), wyrażony w skardze. Zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, które przesądzają o okolicznościach istotnych w danej sprawie. Ustalając zatem jakie fakty są w danym przypadku wymagają zweryfikowania, należy uwzględnić specyfikę konkretnej sprawy. Organ w pierwszej kolejności jest zobligowany w sposób adekwatny do konkretnej sprawy ustalić stan faktyczny, a następnie dokonać oceny zgromadzonego materiału i poczynić ustalenia istotne dla sprawy. Ocena zgromadzonego materiału powinna zostać przeprowadzona zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a motywy którymi kierował się organ powinny zostać szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu do wydanej decyzji. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące potwierdzenie w materiale dowodowym, który jest niekompletny lub nie został w pełni rozpatrzony.

Sąd dostrzega w niniejszej sprawie naruszenie zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, dążąc do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pozostawi niektóre twierdzenia bez uzasadnienia lub nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania, określonej w art. 11 k.p.a. Motywy decyzji powinny wyjaśnić tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego w konkretnej sytuacji faktycznej.

Wypada jednak zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że organ II instancji nie ma obowiązku odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, lecz tylko do tych, które mają istotne znaczenie dla sprawy.

W sprawie występują sporne interesy, organ nie może zatem kierować się zasadą rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 7a § 1 k.p.a.).

Odnosząc się natomiast do zarzutów wyrażonych w uzasadnieniu skargi w zakresie nieprzekraczalnej linii zabudowy należy wskazać, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 15 Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...] przez "nieprzekraczalną linię zabudowy" należy rozumieć linię, poza którą zakazuje się sytuowania zabudowy. Prawodawca miejscowy wprost wskazał, jakich obiektów nie dotyczy linia zabudowy (m. in. balkony, tarasy, obiekty małej architektury). Taka redakcja przepisu wskazuje, że wszystkie obiekty budowlane, które nie zostały wymienione po sformułowaniu "linia nie dotyczy", są objęte obowiązkiem realizacji z uwzględnieniem tej linii. Strona wskazuje, że Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta [...] podaje definicję "zabudowy", którą należy rozumieć jako "podstawowy element zagospodarowania terenu w formie budynku lub zespołu budynków, istniejących lub projektowanych, zlokalizowanych na danym terenie lub działce", a w toku postępowania uznano, że wiata nie jest budynkiem. Użyte w miejscowym planie pojęcie "nieprzekraczalnej linii zabudowy" powinno być odczytywane przy uwzględnieniu celu wprowadzenia tego przepisu, nie zaś przez pryzmat definicji prawa budowlanego. Niewątpliwą intencją prawodawcy miejscowego było, aby wszystkie obiekty, które nie zostały wprost wymienione jako wyjątki w § 3 ust. 1 pkt 15, były realizowane z uwzględnieniem linii zabudowy. Ponadto wiata w niniejszej sprawie powinna zostać zakwalifikowana jako obiekt kubaturowy (budynek lub inny obiekt trwale związany z gruntem, posiadający zadaszenie lub zadaszenie i ściany), o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 36 omawianego miejscowego planu.

Niewątpliwie samowola budowlana nie korzysta z ochrony przyznanej w § 12 ust. 6 pkt 21 Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Lublin, w którym dopuszczono zachowanie istniejącej zabudowy oraz utrzymanie zastanych parametrów zabudowy u zagospodarowania terenu dla działek budowlanych z istniejącymi budynkami wyznaczonymi na rysunku planu. Tylko legalna zabudowa może dalej istnieć, mimo niezgodności z miejscowym planem. Prawodawca miejscowy nie może dokonać przepisami miejscowego planu legalizacji samowoli budowlanej i w omawianym przepisie nie wprowadził takiej normy. Treść tego przepisu potwierdza natomiast przedstawioną powyżej wykładnię § 3 ust. 1 pkt 15 Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...], zgodnie z którą użyte tam pojęcie budynku nie ma tożsamego znaczenia z definicją funkcjonującą w prawie budowlanym. Nie sposób bowiem uznać z punktu widzenia wykładni celowościowej i funkcjonalnej, że prawodawca miejscowy w tym miejscu dopuszcza zachowanie istniejącej zabudowy, ale jedynie rozumianej jako budynki.

W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że prawidłowe jest stanowisko organu, że doprowadzenie wiaty do stanu zgodnego z prawem w zakresie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, musi także uwzględnić obowiązującą linię zabudowy.

W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku i uchylił zaskarżoną decyzję, lecz nie z przyczyn wskazanych w skardze.

Ponownie rozpatrując sprawę organ II instancji uwzględni przedstawione wyżej uwagi i wnioski, dokonując kwalifikacji obiektu budowlanego oraz ustalając przepisy prawa, które naruszono w dacie jego realizacji. Kolejno, wobec uznania, że doszło do samowoli budowlanej, zweryfikuje czy możliwe jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem (zwłaszcza w zakresie przepisów prawa budowlanego, przepisów z zakresu zagospodarowania przestrzennego, czyli miejscowego planu i przepisów techniczno-budowlanych). Organ poda szczegółowo w sposób logiczny i uporządkowany tok rozumowania prowadzący do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, w tym zwłaszcza przedstawi argumentację przemawiającą za przyjętą kwalifikacją obiektu budowlanego.

Zwrot kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). Zwrot kosztów objął uiszczony wpis od skargi w kwocie 500 zł i wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z wyboru w wysokości stawki minimalnej – 480 zł, a także zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).