Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 619/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2025-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 119 pkt 3 i art. 120
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 33 § 2 pkt 6
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor WSA Maja Pietrasik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 9 września 2024 r., nr BD-I.3151.140.2024.ACZ w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 września 2024 r. (nr BD-3151.140.2024.ACZ) Wojewoda Pomorski - działając na podstawie art. 34 § 2 pkt 1, art. 17 § 1a w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm. - zwanej dalej: "u.p.e.a.") oraz art. 124 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 - zwanej dalej: "k.p.a.") – utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 14 sierpnia 2024 r. (nr BD-I.3151.140.2024.ACZ) o oddaleniu zarzutu M. T. (zwanej dalej także "zobowiązaną" lub "skarżącą") w sprawie egzekucji administracyjnej.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Człuchowie (zwany dalej: "PPIS w Człuchowie"), po otrzymaniu informacji o niewykonaniu ustawowego obowiązku poddania szczepieniu małoletniego dziecka, upomnieniem wezwał M. T. do wykonania obowiązku wynikającego z mocy prawa. Wobec niewykonania przez zobowiązaną wymienionego obowiązku, PPIS w Człuchowie jako wierzyciel złożył do Wojewody Pomorskiego tytuł wykonawczy wraz z wnioskiem o wszczęcie przeciwko zobowiązanej egzekucji administracyjnej, a jako środek egzekucyjny wskazał grzywnę w celu przymuszenia.

Tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 22 lutego 2024 r. wystawiony przez PPIS w Człuchowie wraz z postanowieniem Wojewody Pomorskiego z dnia 21 marca 2024 r. (nr SO-IX.756.105.2024.ŁL) o zastosowaniu środka egzekucyjnego, tj. grzywny w celu przymuszenia w wysokości 1.000 zł, zostały doręczone zobowiązanej w dniu 2 kwietnia 2024 r. i tym samym wszczęta została egzekucja administracyjna.

Wobec niewykonania przez zobowiązaną obowiązku zaszczepienia małoletniego dziecka i nieuiszczenia nałożonej grzywny w celu przymuszenia w wyznaczonym terminie, Wojewoda Pomorski dnia 11 czerwca 2024 r. przesłał do organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w Człuchowie tytuły wykonawcze nr [...] i [...], będące podstawą wszczęcia egzekucji nałożonej i nieuiszczonej grzywny oraz opłaty za czynności egzekucyjne. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 30 lipca 2024 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne w związku z wniesieniem zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przez zobowiązaną.

W dniu 28 czerwca 2024 r. M. T., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...], wystawionych przez Wojewodę Pomorskiego z dnia 11 czerwca 2024 r., wskazując jako podstawę zarzutu przesłankę zawartą w art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., tj. brak wymagalności obowiązku. W ocenie zobowiązanej, obowiązek nie jest wymagalny, ponieważ postępowanie egzekucyjne prowadzone przez organ egzekucyjny dotyczące obowiązku o charakterze niepieniężnym nie zostało zawieszone, pomimo wniesienia zarzutu, a ponadto zobowiązana powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

W związku z powyższym, działający jako wierzyciel Wojewoda Pomorski, oddalając - postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2024 r. (nr BD.I.3151.140.2024.ACZ) - zgłoszony zarzut w sprawie prowadzonej na podstawie ww. tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] egzekucji administracyjnej, wskazał, że zgodnie z art. 33 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a., czyli: 1/ nieistnienie obowiązku; 2/ określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3/ błąd co do zobowiązanego; 4/ brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5/ wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6/ brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Organ wyjaśnił, że o braku wymagalności obowiązku decydują takie okoliczności, jak odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych (art. 33 § 2 lit. a/ i b/ u.p.e.a.). Jednak przepis art. 33 § 2 lit. c/ u.p.e.a. używa także sformułowania "wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b". Usytuowanie tego zapisu w art. 33 § 2 pkt 6 cytowanej ustawy wskazuje, że podstawą zarzutu mogą być też inne zdarzenia, które powodują, że zobowiązanie nie może być egzekwowane. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest zgodny pogląd, że owa "inna przyczyna" musi mieć charakter tego rodzaju, co wymienione w tym przepisie, czyli odroczenie terminu zapłaty bądź rozłożenie płatności na raty. Należeć więc będą do tych okoliczności takie zdarzenia, jak wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (postanowienia). Należy tu mieć na uwadze treść art. 18 u.p.e.a., zgodnie z którym, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl natomiast art. 143 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał postanowienie, może wstrzymać jego wykonanie, gdy uzna to za uzasadnione.

Ponadto, odnosząc się do zarzutów zobowiązanej, Wojewoda Pomorski wyjaśnił, że postępowanie nie zostało zawieszone, ponieważ zarzut złożono z uchybieniem terminu 7 dni, o którym mowa w art. 35 § 1 u.p.e.a.

Następnie organ wyjaśnił, że w wyroku z dnia 9 maja 2023 r. (sygn. akt SK 81/19) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy nakładające obowiązek wykonania szczepień ochronnych zostały uznane za niekonstytucyjne jedynie w zakresie, w jakim termin wymagalności szczepień i liczba poszczególnych dawek określone są w Programie Sczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został wykonany rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 27 września 2023 r. (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2077). Postępowanie egzekucyjne w sprawie M. T. zostało wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w oparciu o przepisy stanowiące wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Nie ma zatem podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego lub jego umorzenia. Obowiązek uiszczenia należności objętych tytułami wykonawczymi nr [...] i [...]jest zatem wymagalny.

Pismem z dnia 23 sierpnia 2024 r. M. T. złożyła do Wojewody Pomorskiego wniosek o ponowne rozpatrzenie zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej wszczętej tytułami wykonawczymi z dnia 11 czerwca 2024 r. o nr [...] i [...].

Po rozpatrzeniu wniosku zobowiązanej z dnia 23 sierpnia 2024 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy Wojewoda Pomorski postanowieniem z dnia 9 września 2024 r. (nr BD-I.3151.140.2024.ACZ) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu tego postanowienia organ przedstawił tożsamą argumentację, jak w ww. postanowieniu z dnia 14 sierpnia 2024 r.

M. T., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyła opisane postanowienie Wojewody Pomorskiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jego uchylenie w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Ponadto skarżąca wniosła o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z dnia 5 grudnia 2008 r. (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 947, zwanej dalej: "u.z.z.l.") z art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Ewentualnie wniesiono o zwrócenie się Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, ewentualnie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

1. wyjście poza zakres zaskarżenia przez Wojewodę Pomorskiego i rozpoznanie własnego postanowienia w zakresie zarzutu niespełnienia tytułu wykonawczego, podczas gdy w przedmiotowym zakresie postanowienie wierzyciela nie było zaskarżone, a zatem stało się ono prawomocne;

2. naruszenie art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z.l. poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż można nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli, co zostało potwierdzone w wyroku TK z dnia 9 maja 2023 r.;

3. naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b/ u.z.z.l. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek;

4. naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 u.z.z.l. może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż skarżąca może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w treści rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.;

5. naruszenie art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej;

6. naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności[1] oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. zakwestionowano komunikat GIS jako źródło obowiązku w demokratycznym państwie prawa.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie podkreślając, że w niniejszej sprawie skarżąca wniosła zarzuty w toku egzekucji prowadzonej w oparciu o tytuły wykonawcze Wojewody Pomorskiego o nr [...] i nr [...] z dnia 11 czerwca 2024 r., które nie dotyczyły obowiązku niepieniężnego (poddania dziecka szczepieniu), ale obowiązku pieniężnego (grzywny w celu przymuszenia), powołując się przy tym jednak na argumenty mające wskazywać na nieistnienie obowiązku niepieniężnego, co nie mogło prowadzić skutecznie do zakwestionowania obowiązku pieniężnego zmierzającego do wykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniom. Co się zaś tyczy podnoszonego w skardze (w pkt 1) zarzutu dotyczącego "wyjścia przez Wojewodę Pomorskiego poza zakres zaskarżenia" organ wyjaśnił, że jest on w sposób oczywisty bezzasadny, a przy tym zupełnie niejasny i niezrozumiały, albowiem zaskarżone postanowienie, jak też postanowienie je poprzedzające, w ogóle nie zawierają wskazywanych przez skarżącą jednostek redakcyjnych (punktów), dlatego rodzi się wątpliwość, czy rzeczywistą intencją skarżącej było formułowanie tych zarzutów pod adresem zaskarżonego postanowienia, czy też zupełnie innego aktu, wydanego prawdopodobnie przez inny organ.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Kontrolując zaskarżone postanowienie zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny Sądu skarżąca uczyniła postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 9 września 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia 14 sierpnia 2024 r. o oddaleniu zarzutu wniesionego z odwołaniem się do art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.

Z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. wynika, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na odroczenie terminu wykonania (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 października 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 338/24). Zarzut braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej może zaistnieć w przypadku: wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ostatecznej, uchylenia postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji wymiarowej, otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, czy ogłoszenia upadłości (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Po 295/24).

Podkreślić w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Natomiast zgodnie z art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają grzywny i kary pieniężne wymierzane przez organy administracji publicznej.

Postępowanie dotyczące zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33-35 u.p.e.a. jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego (w realiach sprawy - skarżącej), który może zakwestionować m.in. wymagalność obowiązku podlegającego egzekucji. Z uwagi na to dokonywana obecnie ocena sądu administracyjnego może się odnosić wyłącznie do kwestii konkretnego zarzutu zgłoszonego przez skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej.

Podkreślenia wymaga, że grzywna w celu przymuszenia w myśl art. 1a pkt 12 lit. b/ tiret pierwsze u.p.e.a. jest środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym, a Wojewoda wydający postanowienie o jej nałożeniu jest organem egzekucyjnym, a zarazem wierzycielem w momencie, gdy grzywna nie zostaje przez zobowiązanego uiszczona i następuje konieczność jej przymusowego ściągnięcia. W myśl bowiem art. 124 § 1 u.p.e.a. nałożone grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych (...). Ustawa traktuje zatem tryb ściągnięcia nieuiszczonych grzywien w celu przymuszenia tak, jakbyśmy mieli do czynienia z nowym obowiązkiem podlegającym egzekucji administracyjnej. Wówczas organ egzekucyjny, który wymierzył grzywnę w celu przymuszenia (w realiach sprawy – Wojewoda) staje się wierzycielem i prowadzi "nową" egzekucję (zob. w tej materii: R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 537-538).

W realiach rozpatrywanej sprawy istotne znaczenie ma fakt, że skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła zarzut związany z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego objętego tytułami wykonawczymi nr [...] i nr [...] z dnia 11 czerwca 2024 r., wystawionymi przez Wojewodę Pomorskiego. Wskazane tytuły wykonawcze nie dotyczą bezpośrednio, co należy podkreślić, obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym (do czego w istocie nawiązuje podnoszona przez skarżącą w niniejszym i incydentalnym "postępowaniu zarzutowym" argumentacja), lecz dotyczą one obowiązku o charakterze pieniężnym, tj. nieuiszczonej w terminie grzywny, nałożonej na skarżącą postanowieniem Wojewody Pomorskiego z dnia 21 marca 2024 r. (nr SO-IX.756-105.2024.ŁL) w celu jej przymuszenia do realizacji obowiązku zaszczepienia dziecka.

W wyroku z dnia 5 września 2023 r. (sygn. akt II GSK 1619/22) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "(...) postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia konkretyzuje środek egzekucyjny, kreując dodatkowy, wtórny i wykonawczy względem zasadniczego (pierwotnego) obowiązku niepieniężnego obowiązek o charakterze pieniężnym. Obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma zatem charakter wtórny i akcesoryjny (zależny) względem obowiązku niepieniężnego, którego niewykonanie stanowi podstawę do zastosowania powyższego środka egzekucyjnego. (...) Istnienie tego obowiązku jest również uzależnione od wykonania zasadniczego (bazowego) obowiązku o charakterze niepieniężnym, gdyż nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu, jeżeli obowiązek bazowy zostanie wykonany (art. 125 § 1 u.p.e.a.). Istnieje więc bezpośredni i instrumentalny związek między sprawą egzekucji grzywny w celu przymuszenia i sprawą egzekucji obowiązku niepieniężnego, dla którego realizacji grzywna ta stanowi środek egzekucyjny. Z drugiej jednak strony sam ustawodawca wyraźnie postanowił, że nałożone w drodze postanowienia organu egzekucyjnego grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 124 § 1 u.p.e.a.), co należy interpretować w ten sposób, że w zakresie przymusowego wykonania obowiązku uiszczenia egzekucyjnych grzywien przymuszających toczy się odrębna egzekucja, a zatem w sensie formalno-procesowym sprawa egzekucji administracyjnej tego rodzaju grzywien ma charakter odrębny. W konsekwencji wierzyciel zależnego obowiązku pieniężnego wynikającego z postanowienia o nałożeniu grzywny (por. art. 3 § 1 w zw. z art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) wystawia odrębny tytuł wykonawczy, który jest następnie kierowany z urzędu lub na podstawie wniosku wierzyciela do egzekucji administracyjnej. Jakkolwiek ogólna treść art. 122 § 3 u.p.e.a. może sugerować, że przedmiotem zarzutów lub zażalenia na postanowienie w sprawie rozpoznania zarzutów powinna być sprawa egzekucji bazowego obowiązku niepieniężnego, to jednak taka interpretacja byłaby błędna. Niezależnie bowiem od możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny zobowiązany jest także uprawniony do wniesienia zarzutów (zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutów), w granicach czasowych wyznaczonych w ustawie (w aktualnym stanie prawnym – zob. art. 27 § 1 pkt 9 oraz art. 33 § 5 u.p.e.a.), dotyczących zarówno pierwotnego (bazowego) obowiązku niepieniężnego, jak i wtórnego obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznego postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku niepieniężnego".

Z powyższego wynika, że skuteczność podnoszonego w niniejszej sprawie zarzutu braku wymagalności obowiązku egzekwowanego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] z dnia 11 czerwca 2024 r., należy oceniać wyłącznie przez pryzmat konsekwencji prawnych związanych z wydanym postanowieniem z dnia 21 marca 2024 r. o nałożeniu na skarżącą grzywny w celu przymuszenia, które to właśnie orzeczenie stanowi podstawę powstania egzekwowanego w niniejszym postepowaniu egzekucyjnym obowiązku (o charakterze pieniężnym), nie zaś z wymagalnością pierwotnego (bazowego) obowiązku (o charakterze niepieniężnym).

Wobec powyższego należało stwierdzić, że na gruncie zaistniałych w sprawie okoliczności znajdujących odzwierciedlenie w przekazanych aktach administracyjnych sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że obowiązek pieniężny zapłaty grzywny nałożony na skarżącą ww. postanowieniem nie jest wymagalny, gdyż nastąpiło odroczenie terminu jego wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej bądź też wystąpiły inne przyczyny wskazujące na brak jego wymagalności, np. wstrzymane zostało wykonanie ww. postanowienia o nałożeniu obowiązku (grzywny).

Za istnieniem takowej okoliczności nie może przemawiać złożone przez skarżącą do Ministra Zdrowia zażalenie na postanowienie z dnia 21 marca 2024 r. Abstrahując od faktu – na co wskazywał organ – wniesienia przedmiotowego zażalenia przez skarżącą z uchybieniem terminu, to podkreślenia wymaga to, że w odniesieniu do zażaleń nie obowiązuje zasada ich bezwzględnej suspensywności. Stosownie bowiem do art. 18 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia), jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl zaś art. 143 k.p.a. wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia, jednakże organ administracji publicznej, który wydał postanowienie, może wstrzymać jego wykonanie, gdy uzna to za uzasadnione.

Jak już zaznaczono powyżej, z akt sprawy nie wynika, by Wojewoda Pomorski (bądź organ wyższego stopnia) wstrzymał wykonanie ww. postanowienia z dnia 21 marca 2024 r. o nałożeniu grzywny, które stanowi podstawę powstania obowiązku (pieniężnego) egzekwowanego w postępowaniu egzekucyjnym, w ramach którego został złożony przez skarżącą rozpoznawany zaskarżonym aktem zarzut. W tej sytuacji należało przyjąć, że określony przez Wojewodę Pomorskiego obowiązek istnieje i jego egzekucja jest cały czas dopuszczalna. Wymagalność kwestionowanego wniesionym zarzutem obowiązku pozostaje bowiem ściśle związana ze źródłem jego istnienia, podstawą prawną nałożonego obowiązku, tj. z funkcjonującym w obrocie prawnym i wywierającym skutki prawne postanowieniem Wojewody Pomorskiego z dnia 21 marca 2024 r. o nałożeniu na skarżącą grzywny w celu przymuszenia.

Jednocześnie należy także zwrócić uwagę, że zobowiązana podnosząc zarzut "braku wymagalności egzekwowanego obowiązku" (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.) powinna przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek – co do którego egzekucji wnosi zarzut - nie pozostaje wymagalny.

W realiach sprawy skarżąca takich dowodów nie przedstawiła, a podnosząc określone zarzuty względem zaskarżonego postanowienia powołała się na nieistnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym - poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Co oczywiste, kwestionowanie obowiązku o charakterze niepieniężnym - wykonania szczepień ochronnych nie może prowadzić do skutecznego zakwestionowania wymagalności innego obowiązku, bowiem obowiązku o charakterze pieniężnym - zapłaty należności wynikającej z wydanego przez Wojewodę postanowienia. Zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia zmierzało bowiem do wyegzekwowania wykonania obowiązku o charakterze "pierwotnym", w postaci obowiązkowych szczepień ochronnych. Skarżąca wnosząc stosowny zarzut nie wskazała zaś innych okoliczności, z których wynikałoby, że obowiązek uiszczenia grzywny określony w postanowieniu Wojewody Pomorskiego z dnia 21 marca 2024 r. z jakiś powodów nie może być wykonany, a tym samym, że nie jest wymagalny.

Także podniesione w skardze zarzuty i wnioski nie mogły zostać podzielone i uwzględnione przez Sąd w niniejszej sprawie, gdyż odnoszą się one także w całości do próby kwestionowania innego obowiązku aniżeli egzekwowany w ramach postępowania egzekucyjnego toczącego się na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] z dnia 11 czerwca 2024 r., którego to dotyczyło incydentalne "postępowanie zarzutowe" zakończone zaskarżonym postanowieniem Wojewody Pomorskiego jako wierzyciela, tj. bowiem do obowiązku niepieniężnego polegającego na wymogu przeprowadzenia szczepień ochronnych u dziecka.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił skargę.

Wyrok w sprawie został wydany na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

-----------------------