Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1645/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Służba zdrowia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 17, art. 50 ust. 18, art. 50 ust. 29
journal: Dz.U. 2022 poz 2561
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 1645/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 stycznia 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jakub Makuch (spr.), Sędziowie: WSA Katarzyna Marasek-Zybura, Asesor WSA Ewelina Dziuban, Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2024 r., sprawy ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 13 stycznia 2021 r. nr 2/06/2021/KL w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej I uchyla zaskarżoną decyzję, II umarza postępowanie administracyjne.


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr 2/06/2021/KL z dnia 13 stycznia 2021 r., wydaną na podstawie art. 50 ust. 18 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2020 r., poz. 1398.), w pkt 1 decyzji ustalił obowiązek poniesienia przez A. M. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej w wysokości 12 009,16 zł, udzielonych w dniach 13, i 16-18 listopada 2015 r. oraz 4 grudnia 2015 r. i 8 stycznia 2016 r., pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, zaś w pkt 2, ustalił obowiązek zapłaty wymienionych kosztów, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

Decyzja ta, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W wyniku analizy danych zawartych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych, Prezes NFZ ustalił, że A. M. (dalej "skarżąca"), we wskazanych wyżej dniach 2015 i 2016 r., nie posiadła prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Mimo braku ubezpieczenia, świadczenia opieki zdrowotnej zostały skarżącej udzielone. Szczegółowy wykaz tych świadczeń, z podaniem ich rodzaju, podmiotu leczniczego oraz kosztów i daty udzielenia, ujęty został w opisywanej decyzji. Organ wskazał, że przedstawione w decyzji świadczenia zdrowotne, zostały udzielone w oparciu o złożone przez skarżącą oświadczenia o posiadanym prawie do świadczeń opieki zdrowotnej.

Prezes NFZ przedstawiając przebieg postępowania zwrócił uwagę na to, że pismem z dnia 24 września 2020 r. zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej. W piśmie tym powołano art. 50 ust. 18a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, informując o możliwości dokonania, w terminie 30 dni od poinformowania o wszczęciu postępowania, wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, jeżeli przyczyną braku prawa do świadczeń było niezgłoszenie do ubezpieczenia, pomimo podleganiu takiemu zgłoszeniu. W piśmie tym zaznaczono również, iż powołany w nim termin, jest terminem zawitym, co oznacza, że dokonanie czynności zgłoszenia po jego upływie, będzie bezskuteczne. Zarazem organ administracji wskazał na możliwość złożenia przez stronę wyjaśnień oraz przedłożenia dokumentów, mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności dokumentów potwierdzających posiadanie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w okresie, w którym udzielono przedmiotowych świadczeń. Opisane pismo zostało doręczone skarżącej.

Wskazać należy, że w reakcji na to pismo, skarżąca pismem z 1.10.2020 r. podała m.in., że od czerwca 2015 r. choruje na stwardnienie rozsiane. Od 13.11.2015 r. do 8.01.2016 r. rzeczywiście korzystała z leczenia ambulatoryjnego i stacjonarnego, jednak nie miała świadomości, że nie posiada prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Wskazała, że obecnie jest bezrobotna i nie ma żadnego majątku. Stan jej zdrowia wymaga ciągłej kontroli i leczenia. Wniosła o umorzenie kwoty za leczenie. Pismo to zawierało także prośbę o wystąpienie przez organ do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o wydanie decyzji w trybie art. 54 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Prezes NFZ – wskazanemu wnioskowi skarżącej nadał bieg i w związku z powyższym, decyzją z 6 listopada 2020 r. MOPS w R. odmówił potwierdzania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej skarżącej w dniach, w których te świadczenia zostały udzielone. W ocenie wskazanego organu, przepis art. 54 ustawy nie przewiduje możliwości potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej skarżącej. Organ ten wskazał na 90-o dniowy termin, w którym potwierdzenie prawa do świadczeń może nastąpić. Upływ tego terminy oraz skomplikowany charakter sprawy "wykluczały możliwość wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej z mocą wsteczną, nawet gdyby spełnione były przesłanki określone w art. 54 ust. 3 ustawy".

Następnie Prezes NFZ pismem z 7 grudnia 2020 r. zawiadomił skarżącą o zakończeniu postępowania dowodowego oraz prawie do zapoznania się z aktami i możliwości wypowiedzenia się w sprawie. To pismo zostało bezpośrednio doręczone stronie i pozostało bez reakcji.

Organ administracji podkreślił w opisywanej decyzji, że w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych nie odnotowano zgłoszenia skarżącej do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie, w którym udzielone zostały świadczenia zdrowotne i stosownie do obowiązujących przepisów orzekł o konieczności poniesienia kosztów udzielonych świadczeń przez ich beneficjenta.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisaną wyżej decyzję Prezesa NFZ skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i brak zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, tj. zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącej na okoliczność działania przez nią w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, niewyjaśnienia kwestii podlegania przez skarżącą, jako uczennicę szkoły zawodowej, ubezpieczeniu zdrowotnemu oraz okresu przysługującego jej z tego tytułu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej;

- art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozpoznanie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, tj. pominięcie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji dowodów z dokumentów: zwolnień lekarskich, skierowania do poradni neurologicznej, które uzasadniają działanie skarżącej w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiadała prawo do świadczeń opieki zdrowotnej;

- art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez arbitralne stwierdzenie, że świadczenia wykonane u skarżącej nie miały charakteru świadczeń udzielonych w trybie nagłym, w sytuacji gdy organ nie przeprowadził dowodu z dokumentacji medycznej, tym samym nie był uprawniony do oceny czy leczenie miało charakter nagły czy planowany;

- art. 50 ust. 17 ustawy poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że art. 50 ust. 16 ustawy, na którym organ oparł rozstrzygnięcie stosuje się do osoby, która w chwili składania oświadczenia działała w usprawiedliwionym przekonaniu, iż posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej;

- art. 50 ust. 20 ustawy poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji wydanie zaskarżonej decyzji mimo upływu 5 letniego terminu od dnia, w którym ukończono udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, które miało miejsce 8 stycznia 2016 r.;

- art. 67 ust. 5 pkt 1 ustawy poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, podczas gdy w okresie korzystania przez skarżącą z tych świadczeń prawo to jeszcze nie wygasło, gdyż nie minął wskazany w nim okres 6 miesięcy od ukończenia przez skarżącą szkoły ponadpodstawowej;

- art. 54 ust. 3 ustawy poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji bezzasadną odmowę wydania skarżącej decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń z opieki zdrowotnej, podczas gdy zachodziły przesłanki do jego wydania.

W oparciu o wskazane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, umorzenie postępowania oraz dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci zaświadczenia z dnia 27 września 2015 r. o ukończeniu zasadniczej szkoły zawodowej na okoliczności wskazane w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Organ akcentował m.in., że przekazane wraz ze skargą zaświadczenie ukazujące, że skarżąca od 1.09.2012 r. do 31.08.2015 r. była uczennicą Zasadniczej Szkoły Zawodowej w R. – nie jest wystarczające do stwierdzenia, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 67 ust. 5 pkt 1 ustawy, gdyż w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych nie odnotowano ani bieżącego ani wstecznego zgłoszenia skarżącej z tego tytułu. Sam fakt posiadania statusu ucznia nie uprawnia do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W tym przypadku konieczne było dokonanie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny w określonym terminie. Członkowie rodziny uzyskują prawo do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Organ akcentował, że skarżąca nie dokonała nawet wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, ani też w postępowaniu nie przedłożyła zaświadczenia o posiadaniu statusu ucznia szkoły ponadpodstawowej.

W zakresie zarzutu dotyczącego działania skarżącej w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu o przysługiwaniu jej prawa do świadczeń zdrowotnych organ podał, że skarżąca podniosła te okoliczności po raz pierwszy w skardze, chociaż brała czynny udział w postępowaniu. Brak było podstaw, wg Prezesa NFZ, aby organ prowadził postępowanie w tym zakresie. Strona nie zgłaszała wniosku o przeprowadzenie dowodu z jej przesłuchania. Organ podał, że akcentowane w skardze okoliczności, nie usprawiedliwiają rzekomego błędnego przekonania skarżącej o prawie do świadczeń opieki zdrowotnej w okresie, w którym świadczenia te zostały udzielone.

W piśmie z 20 września 2021 r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu akcentował, iż skarżącej przysługiwało prawo do świadczeń zdrowotnych ze środków publicznych w dniach w których te świadczenia zostały udzielone, a nadto, że skarżąca pozostawała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że przysługuje jej prawo do świadczeń zdrowotnych. Zarzuty te zostały rozwinięte w treści pisma.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 18 października 2021 r. (sygn. akt III SA/Kr 458/21) uchylił zaskarżoną decyzję oraz umorzył postępowanie administracyjne w kontrolowanej sprawie. Motywem tego rozstrzygnięcia było przyjęcie, iż organ wydał zaskarżoną – z naruszeniem art. 50 ust. 20 ustawy – który stanowi, że nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 18, jeżeli od dnia, w którym zakończono udzielanie świadczenia opieki zdrowotnej, upłynęło 5 lat.

W rozpoznaniu skargi kasacyjnej wywiedzionej przez Prezesa NFZ od powyżej wskazanego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 lipca 2023 r. (sygn. akt II GSK 80/22) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. NSA po przedstawieniu wykładni adekwatnych przepisów stwierdził, że 13 stycznia 2021 r. organ mógł wydać decyzję w tej sprawie, a zatem objęte kontrolą Sądu I instancji rozstrzygnięcie, nie zostało wydane z naruszeniem art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu.

Z uwagi na fakt, iż uprzednio wydany w tej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 18 października 2021 r. (sygn. akt III SA/Kr 458/21) uchylający kontrolowaną decyzję oraz umarzający postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia przez skarżącą kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej i zobowiązania jej do poniesienia tych kosztów – w wyniku kontroli instancyjnej – został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 lipca 2023 r. (sygn. akt II GSK 80/22), a sprawa przekazana została do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji – należy mieć na względzie art. 190 zdanie 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. 2023 r., poz. 1634; dalej p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. We wskazanym wyżej wyroku NSA przesądził, iż Prezes NFZ nie naruszył przepisu art. 50 ust. 20 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (aktualny publikator Dz.U. z

2022 r., poz. 2561; powoływanej dalej jako "u.ś.o.z.") określającego termin przewidziany na wydanie objętej kontrolą sądową decyzji. Przesądzona zatem przez NSA kwestia, nie podlegała badaniu w obecnie prowadzonym postępowaniu.

W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadzała się natomiast do oceny zasadności zobowiązania skarżącej do poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniach 13, 16-18 listopada 2015 r. oraz 4 grudnia 2015 r. i 8 stycznia 2016 r., w sumarycznej wysokości 12 009,16 zł. Według orzekającego organu administracji publicznej, w dniach, w których skarżącej udzielono przedmiotowych świadczeń, nie przysługiwało jej ubezpieczenie zdrowotne, a okoliczność ta wynikała z analizy danych zawartych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji należy wskazać, że materialnoprawną jej podstawą był art. 50 ust. 18 u.ś.o.z. Przepis ten stanowi, że koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych pomimo braku prawa do świadczeń (w przypadkach określonych w ust. 16), które Fundusz poniósł zgodnie z ust. 15, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prezes Funduszu wydaje decyzję administracyjną ustalającą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Do postępowania w sprawach o ustalenie poniesienia kosztów stosuje się kodeks postępowania administracyjnego, a od decyzji Prezesa Funduszu przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zwrócić należy zarazem uwagę, że zgodnie z art. 50 ust. 16 u.ś.o.z., w przypadku, gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w wyniku m.in. złożenia przez beneficjenta oświadczenia, o którym mowa w ust. 2a albo 6 - osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej, jest obowiązana do uiszczenia kosztów tego świadczenia. Jednakże w myśl art. 50 ust. 17 ustawy obowiązku, o którym była mowa powyżej, nie stosuje się do osoby, która w chwili złożenia oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej.

W ocenie Sądu, kontrolowana w tej sprawie decyzja narusza zarówno przepisy postępowania administracyjnego, jak i przepisy prawa materialnego.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na zaniechanie orzekającego organu administracji zbadania i przeprowadzenia oceny możliwego spełnienia (wystąpienia), wynikającej z art. 50 ust. 17 ustawy, przesłanki działania skarżącej w "usprawiedliwionym błędnym przekonaniu że w dacie udzielanych jej świadczeń zdrowotnych posiadała prawo do tychże świadczeń." Ustalenie powyższego było przy tym istotne dla tej sprawy, skoro umożliwiało organowi odstąpienie od obowiązku orzeczenia o poniesieniu przez skarżącą kosztów udzielonych jej świadczeń zdrowotnych.

W tym aspekcie dostrzec trzeba, że ani pismo organu z 3 marca 2017 r. (k. 13), ani też zawiadomienie o wszczęciu postępowania w tej sprawie z 24 września 2020 r. (k. 22), ani w końcu zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego z 7 grudnia 2020 r. (k. 42) – nie zawierały skierowanych do skarżącej pouczeń o treści art. 50 ust. 17 ustawy, a przez to nie naprowadzały adresata tych pism, na możliwość wykazania powyżej akcentowanych okoliczności (przesłanek) warunkujących dopuszczalność wypowiedzi organu odnośnie do ustalenia obowiązku skarżącej poniesienia kosztów zrealizowanych świadczeń opieki zdrowotnej. Już powyższe uchybienie niewątpliwie świadczy o naruszeniu przez organ administracji art. 7 i art. 77 par. 1 k.p.a., a nadto o naruszeniu art. 9 k.p.a. – w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Wskazane wyżej przepisy statuują obowiązek organu administracji publicznej należytego ukształtowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, jak też informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz przewidują obowiązek należytej troski organu o to, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Przejawem tej troski jest właśnie udzielanie stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, czego – w aspekcie wykazania przesłanek z art. 50 ust. 17 ustawy – w kontrolowanej sprawie organ niewątpliwie nie uczynił. Dostrzec przy tym trzeba, że mimo akcentowanych wyżej zaniechań organu, skarżąca w złożonym w toku postępowania piśmie z 1 października 2020 r. (k. 28) wprost podała, że nie miała świadomości co do tego, że w dniach realizacji świadczeń zdrowotnych, nie dysponowała ubezpieczeniem zdrowotnym i prawem do bezpłatnych świadczeń medycznych. Nie jest zatem tak, jak podano w odpowiedzi na skargę, że kwestię dotyczącą działania przez skarżącą w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, zgłosiła ona po raz pierwszy dopiero w skardze. Okoliczności w tym przedmiocie sygnalizowane były przez skarżącą już w toku postępowania administracyjnego (k. 28), jednakże organ pozostawił je poza zakresem swojego zainteresowania mimo, że – jak wyżej wskazano – ten aspekt sprawy był istotny z perspektywy poprawnego kształtowania podstawy faktycznej jej rozstrzygnięcia. Organ nie dostrzegł tych uchybień także na etapie formułowania odpowiedzi na skargę. Sygnalizowane przez skarżącą okoliczności winny natomiast spowodować takie ukierunkowanie prowadzonego przez organ postępowania dowodowego, które zmierzałoby do kompleksowego zweryfikowania twierdzeń podniesionych przez skarżącą we wskazanym zakresie. Jak jednak wyżej już podano, Prezes NFZ czynności tych nie podjął, mimo zwrócenia na nie uwagi przez stronę. Dostrzec konsekwentnie trzeba, że także analiza kontrolowanej w tej sprawie decyzji wskazuje, że nie zawiera ona żadnych rozważań i ocen w przedmiocie odnoszącym się do wystąpienia w sprawie przesłanki z art. 50 ust. 17 ustawy. Powyższe, bez wątpienia świadczy o naruszeniu tego przepisu w stopniu, który miał wpływ na wynik tej sprawy. Nie można bowiem wykluczyć, że poczynienie przez organ dokładnych ustaleń i przeprowadzenie kompleksowych ocen wskazanego aspektu sprawy, rzutowałoby na odmienny od przyjętego przez organ, finalny kierunek jej rozstrzygnięcia. Jak wyżej już podnoszono, przepis art. 50 ust. 17 ustawy uzależnia odstąpienie od określenia przez organ obowiązku poniesienia przez świadczeniobiorcę kosztów udzielonych świadczeń zdrowotnych od wykazania tego, że w chwili składania oświadczenia o przysługującym prawie do świadczeń, działał on w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że prawo takie posiada. W tym zakresie zwrócić należy uwagę, że z akt administracyjnych sprawy wynikało, że skarżąca urodziła się w 1991 r. (k. 2). Zatem, w dacie udzielania jej spornych świadczeń opieki zdrowotnej (2015/2016 r.) miała ona 19 lat. Już ta okoliczność nakazywała organowi wyjątkowo uważnie podchodzić do oceny kwestii posiadania przez skarżącą ubezpieczenia zdrowotnego. Jak wynika bowiem z akt, skarżąca była uczennicą Zasadniczej Szkoły Zawodowej w R. Z przedłożonego przy skardze zaświadczenia wynika przy tym, iż status ucznia w tej szkole skarżąca miała od 1.09.2012 r. do 31.08.2015 r. Ze znajdującego się w aktach Centralnego Wykazu Ubezpieczonych (k. 7) wynika, że ubezpieczenie zdrowotne skarżącej trwało od 1.09.2012 r. do 8.10.2015 r. – co pokrywałoby się zasadniczo z wynikającym z przedłożonego przy skardze zaświadczenia – statusem ucznia szkoły ponadpodstawowej (zawodowej). W związku z powyższym należy zauważyć, że zgodnie z art. 67 ust. 5 pkt 1 u.ś.o.z., prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla osób, które ukończyły szkołę ponadpodstawową - wygasa po upływie 6 miesięcy od dnia zakończenia nauki albo skreślenia z listy uczniów. Przepis o zbliżonej treści obowiązywał także w dacie udzielania skarżącej świadczeń zdrowotnych. Trzeba zatem podkreślić, że w dacie udzielania skarżącej świadczeń zdrowotnych (listopad/grudzień 2015 r. oraz styczeń 2016) obowiązywała jeszcze "karencja" ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej jako byłego uczenia. W datach bowiem udzielania skarżącej przedmiotowych świadczeń, nie upłynął jeszcze, wynikający z cytowanego przepisu, okres 6 miesięcy od zakończenia nauki. Wskazany bowiem termin, przypadał na ostatni dzień lutego 2016 r., podczas gdy ostatnie świadczenie medyczne zostało udzielone skarżącej 8 stycznia 2016 r. Powyższe rozważania nakazują przyjąć, że organ nie poczynił należytych ustaleń i wyjaśnień tego, czy w świetle art. 67 ust. 5 pkt 1 ustawy, skarżąca objęta była prawem do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Organ nie wyjaśnił i w zaskarżonej decyzji nie zaprezentował żadnych rozważań co do tego, dlaczego wpis do Centralnego Wykazu Ubezpieczonych, określający moment wyrejestrowania skarżącej z ubezpieczenia zdrowotnego - na dzień 8.10.2015 r. (k. 7) nie uwzględnia reguły, określającej "karencję" ubezpieczenia uczniów szkół ponadpodstawowych, a wynikającej z art. 67 ust. 5 pkt 1 ustawy.

W odniesieniu do argumentów zawartych w odpowiedzi na skargę wskazujących, że sam fakt posiadania statusu ucznia nie uprawniał skarżącej do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, albowiem konieczne jeszcze było dokonanie zgłoszenia jej do ubezpieczenia zdrowotnego przez członka rodziny – stwierdzić trzeba, iż stanowisko to nie uwzględnia struktury wpisów skarżącej do Centralnego Wykazu Ubezpieczonych (por. wyżej). Nadto dostrzec należy, iż zgodnie z 66 ust. 1 pkt 17 u.ś.o.z. - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają uczniowie w rozumieniu przepisów o systemie oświaty niepodlegający obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Stosownie do art. 75 ust. 4 - osoby, o których mowa w cytowanym wyżej art. 66 ust. 1 pkt 17 (...) - zgłaszają do ubezpieczenia zdrowotnego odpowiednio szkoły, uczelnie, podmioty prowadzące szkoły doktorskie, placówki pełniące funkcje resocjalizacyjne, wychowawcze lub opiekuńcze i domy pomocy społecznej. Przepisy o zbliżonej treści obowiązywały także w dacie, w której skarżąca pobierała świadczenia opieki zdrowotnej (2015/2016 r.). Z przywołanego wyżej przepisu wynika, że obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia obciążał także szkołę, a analiza historii wpisów skarżącej do wskazywanego wyżej centralnego rejestru wskazuje, iż obowiązek ten był dopełniany.

W stanie sprawy stwierdzić więc należało, iż organ nie zweryfikował prawa skarżącej do świadczeń opieki zdrowotnej, a ogół przedstawionych wyżej okoliczności pozwalał przy tym także uznawać, że od 13 listopada 2015 r. do 8 stycznia 2016 r. skarżąca mogła zasadnie (tj. w sposób usprawiedliwiony) pozostawać w przekonaniu, że (o ile rzeczywiście prawo to by jej nie przysługiwało) - posiadała ubezpieczenie zdrowotne, skoro sporne świadczenia zostały jej udzielone przed upływem okresu 6 miesięcy od zakończenia edukacji w szkole ponadpodstawowej i utraty statusu ucznia.

Reasumując Sąd uznał, że organ administracji nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy. Prezes NFZ przyjmując, że skarżąca nie została objęta ubezpieczeniem zdrowotnym, nie rozważył zarazem także możliwości odstąpienia od stosowania art. 50 ust. 16 ustawy, w oparciu o przepis art. 50 ust. 17. Powyższe, w świetle przedstawionych wyżej rozważań i ocen, czyniło zaskarżoną decyzję wadliwą, gdyż narusza ona przepisy procedury administracyjnej tj. art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy oraz przepis prawa materialnego - art. 50 ust. 18 w zw. z ust. 17 ustawy, w stopniu, który miał wpływ na wynik tej sprawy.

Zgodnie z art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 18, jeżeli od dnia, w którym zakończono udzielanie świadczenia opieki zdrowotnej, o którym mowa w ust. 15, upłynęło 5 lat. Powołany przepis określa maksymalny termin, do którego w ogóle może być wydana decyzja ustalająca obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, ich wysokość oraz termin płatności. Skoro zatem udzielono skarżącej świadczeń w dniach 13, i 16-18 listopada 2015 r. oraz 4 grudnia 2015 r. i 8 stycznia 2016 r., to w dniu orzekania przez sąd (26 stycznia 2024 r.) nie jest już prawnie dopuszczalne wydanie po raz kolejny decyzji, o której mowa w art. 50 ust. 18 ustawy. Powołany przepis przewiduje bowiem ustawowy brak prawa do ustalenia przez organ obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, która nie posiadała w momencie udzielania jej świadczenia prawa do takich świadczeń finansowanych ze środków publicznych po upływie pięciu lat od ich udzielenia. Sąd stwierdził zatem, że w niniejszej sprawie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję (punkt 1 sentencji wyroku) oraz umorzył postępowanie administracyjne, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. (punkt 2 wyroku).