Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 176/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1, 2 i 4
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 24 ust. 4 i 5b
journal: Dz.U. 2023 poz 1230
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 14 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 2 lutego 2024 roku nr 1001-IEE.7192.77.2023.8.DE w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 2 lutego 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej

w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

z 19 czerwca 2023 r. odmawiające S. K. umorzenia prowadzonego w stosunku do niego postępowania egzekucyjnego.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi Inspektorat w Zgierzu wystawił na S. K. tytuły wykonawcze z 2 marca 2011 r. o numerach: od [...] do [...], obejmujące należności z tytułu nieopłaconych składek na:

• ubezpieczenie społeczne za okres od maja do października 2009 roku;

• ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca do października 2009 roku;

• Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lipca do października 2009 roku.

Na podstawie powyższych tytułów wykonawczych organ egzekucyjny skierował do [...] Bank [...] zawiadomienia z 2 marca 2011 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Zawiadomienia te zostały doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności 14 marca 2011 r., natomiast skarżącemu wraz z odpisami tytułów wykonawczych 24 marca 2011 r., w trybie "awizo".

22 maja 2023 r. zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego wskazując, że na jego koncie w ZUS ewidencjonowane są zaległości za okres od czerwca do października 2009 roku, które w jego ocenie uległy przedawnieniu, oraz o uchylenie zajęć rachunku bankowego prowadzonego w [...] Bank [...].

Postanowieniem z 19 czerwca 2023 r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi odmówił wnioskowanego umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.) dalej "u.p.e.a." w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070) i wskazał, że w związku z istniejącym zadłużeniem wnioskodawcy w ZUS za okres od czerwca do października 2009 r. organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne w toku którego doszło do zajęcia rachunku bankowego strony. W sprawie brak podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o przywołane przepisy.

Zażaleniem wniesionym 6 lipca 2023 r. (sprecyzowanym pismem z 24 sierpnia 2023 r.) zobowiązany zaskarżył w całości postanowienie Dyrektora I Oddziału w Łodzi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 19 czerwca 2023 roku (doręczone 30 czerwca 2023 roku) w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił obrazę art. 59 § 1 u.p.e.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1230) – dalej "u.s.u.s.", poprzez jego niezastosowanie - wobec dalszego egzekwowania świadczeń należnych za okres: od czerwca do października 2009 roku, podczas, gdy zgodnie z powołanym przepisem należności z tytułu składek przedawniają się z upływem 5 lat. Tymczasem postępowanie egzekucyjne dotyczy należności sprzed 14 lat. Strona podniosła również, że organ egzekucyjny w ogóle nie odniósł się do kwestii przedawnienia należności.

Zaskarżonym na wstępie postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 19 czerwca 2023 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Organ II instancji wyjaśnił na wstępie, że 30 lipca 2020 r. weszły w życie przepisy ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw. Jednakże stosownie do przepisów przejściowych zawartych w tej ustawie w niniejszym postępowaniu zastosowanie znajdą przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.) w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. i wystąpienie jednej z przewidzianych w art. 59 § 1 u.p.e.a. przesłanek obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Organ II instancji stwierdził dalej, że kwestie dotyczące przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne reguluje art. 24 u.s.u.s., w którym określony został termin przedawnienia oraz okoliczności przerywające i zawieszające bieg terminu przedawnienia. Organ wyjaśnił przy tym, że przepis ten był wielokrotnie zmieniany. Do składek na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych mają zastosowanie terminy przedawnienia odnoszące się do składek na ubezpieczenie społeczne. Organ przeanalizował treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i wskazał na zmiany w zakresie długości terminu przedawnienia zaległości składkowych. Następnie organ odwołał się do art. 24 ust. 5b u.s.u.s. wskazując, że zgodnie z tym przepisem bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Organ II instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie zaległe składki strony na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, stały się wymagalne w 2009 roku. Czynnością, określoną w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2004 r., o której dłużnik został zawiadomiony, zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu ww. składek, było zarówno doręczenie stronie 28 września 2010 r., w trybie art. 43 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego upomnień dotyczących tych należności, jak również odpisów tytułów wykonawczych nr od [...] do [...] wraz z zawiadomieniami z 2 marca 2011 r. o zajęciu rachunku bankowego, które doręczono 24 marca 2011 r. w trybie art. 44 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.

Zatem należności objęte upomnieniami z 22 września 2010 r. o numerach: od [...] do [...], a następnie tytułami wykonawczymi o numerach: od [...] do [...], nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Organ egzekucyjny wszczął bowiem postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], a samo doręczenie stronie odpisów tych tytułów spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia objętych nimi składek.

Organ II instancji stwierdził zatem, że Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi zasadnie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Co prawda organ pierwszej instancji w sposób lakoniczny odniósł się do argumentacji zawartej we wniosku strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego, jednakże w niniejszym postanowieniu organ II instancji w sposób wyczerpujący odniósł się do kwestii przedawnienia należności składkowych, konwalidując tym samym wskazane wyżej uchybienie organu egzekucyjnego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S. K. reprezentowany przez fachowego pełnomocnika zaskarżył powyższe postanowienie organu w całości, zarzucając mu obrazę art. 24 ust. 4 u.s.u.s. oraz art. 7, art. 54b § 1 i 2 oraz art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie, a to wobec kontynuowania postępowania egzekucyjnego od 2011 roku co do należności powstałych w 2008 roku, podczas gdy postępowanie to powinno zostać umorzone z uwagi na przedawnienie zobowiązania skarżącego.

W oparciu o wskazany zarzut pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora I Oddziału w Łodzi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony podniósł, że w ocenie skarżącego postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi jest nietrafne. Stosownie do art. 24 ust. 4 u.s.u.s. składki ubezpieczenia społecznego oraz zdrowotnego, a nadto na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i FGŚS przedawniają się z upływem 5 lat. Stosownie do treści zaskarżonego postanowienia zdaniem organu administracji przedawnienie nie nastąpiło z uwagi na wszczęte postępowanie egzekucyjne - bieg terminu uległ zawieszeniu w związku z wszczętym postępowaniem egzekucyjnym. Tego rodzaju stanowisko pomija całkowicie fakt, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w 2011 roku (a więc około 13 lat temu). Egzekucja ta jest przy tym bezskuteczna. Z okoliczności tych organ skarbowy nie wyciągnął żadnych wniosków. Stosownie do art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku. Nadto zgodnie z art. 59 § 2 powołanej ustawy postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Powołany art. 7 ustawy wprowadza do postępowania egzekucyjnego w administracji zasadę celowości. Egzekucja prowadzona przez organy skarbowe powinna być efektywna i skuteczna. W wypadku niemożności takiego ukształtowania postępowania powinno ono zostać umorzone (z uwagi na bezskuteczność egzekucji). W przedmiotowej sprawie brak jest podstawy do stwierdzenia, że egzekucja jaka jest prowadzona od 2011 roku jest celowa; (nie może być jej jedynym celem unikniecie przedawnienia). Jednocześnie stosowanie przez tak długi okres czasu środków egzekucyjnych (stanowiących ze swojej istoty ograniczenie praw) może zostać uznane za formę szykanowania zobowiązanego

Nie sposób w związku powyższym zgodzić się z stanowiskiem organu, gdyż postępowanie egzekucyjne powinno już dawno zostać umorzone z uwagi na jego niecelowość (bezskuteczność). Zdaniem skarżącego nie może stanowić podstawy rozstrzygnięć - niekorzystnych dla zobowiązanego - fakt zaniechania wykonania przez wierzyciela jego ustawowych obowiązków. To z kolei powinno prowadzić do umorzenia postępowania - a to na podstawie art. 59 § 1 pkt. 1, jak i art. 54b § 1 u.p.e.a..

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wskazał, że podniesiona przez pełnomocnika strony w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi argumentacja, dotycząca celowości postępowania egzekucyjnego (wywiedziona z art. 7 § 2 u.p.e.a.) oraz możliwości jego umorzenia w sytuacji jego bezskuteczności (w oparciu o art. 59 § 2 ww. ustawy) - nie jest adekwatna do okoliczności analizowanej sprawy. W wyniku bowiem złożenia przez zobowiązanego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie należności, badane było ewentualne wystąpienie tej właśnie przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, przewidzianej w art. 59 § 1 u.p.e.a., nie zaś przesłanki z art. 59 § 2 u.p.e.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna i dlatego podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) - dalej jako: "p.p.s.a.", sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala – art. 151 p.p.s.a.

Przedmiot kontroli sądu stanowiło postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 2 lutego 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 19 czerwca 2023 r. odmawiające uwzględnienia wniosku skarżącego o umorzenie prowadzonego w stosunku do niego postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości składkowych. W związku z czym spełniony został wymóg rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym określony w art.119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 120 p.ps.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Z akt sprawy wynika, że w stosunku do skarżącego w oparciu o tytuły wykonawcze z 2 marca 2011 r. o numerach: od [...] do [...], prowadzone było postępowanie egzekucyjne obejmujące należności z tytułu nieopłaconych składek na: ubezpieczenie społeczne za okres od maja do października 2009 roku; ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca do października 2009 roku; oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lipca do października 2009 roku. W toku tego postępowania wnioskiem z 22 maja 2023 r. zobowiązany zwrócił się o jego umorzenie z uwagi na przedawnienie egzekwowanych należności.

W świetle prawidłowo zastosowanego przez organy obu instancji na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, art. 59 § 1 ustawy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r Postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe (por. D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz, Wrocław 2005, s. 415). Art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania w przypadku zajścia wymienionych w nim zdarzeń (ustawodawca użył stwierdzenia "Postępowanie egzekucyjne umarza się..."). Jego zatem rzeczą jest sprawdzenie podnoszonych przez zobowiązanego okoliczności, mogących skutkować koniecznością umorzenia postępowania i podejmowanie rozstrzygnięć adekwatnych do stanu sprawy (art. 59 § 4 u.p.e.a.). Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma zatem na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Przyczyną skutkującą koniecznością umorzenia postępowania przez organ egzekucyjny jest m.in. lub wygaśnięcie obowiązku wskutek przedawnienia (art. 59 § 1 pkt 2 2 u.p.e.a.).

Zasady przedawnienia należności z tytułu składek wynikają z uregulowań zawartych w art. 24 ust. 4 przywołanej powyżej ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Należy wskazać, iż w dacie powstania zobowiązań skarżącego wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek za okres od maja do października 2009 r obowiązywała ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. Nr 241, poz. 2074). Przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s., obowiązujący od 1 styczna 2003 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Nowela ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dokonana ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r., wprowadziła instytucję zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011 r. nr 232, poz. 1378), w art. 11, znowelizowano art. 24 u.s.u.s., poprzez wskazanie, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Zawarty w art. 27 ust. 1 cyt. ustawy przepis przejściowy wskazuje, że do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym nową ustawy, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Z kolei ust. 2 art. 27 tej ustawy stanowi, że jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Bez zmian pozostał natomiast przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do zawieszenia biegu terminu przedawnienia egzekwowanych należności w rozstrzyganej sprawie doszło na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s., od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony i zawieszenie to trwa w dalszym ciągu z uwagi na trwające wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne. W niniejszej sprawie pozostaje bezsporne, że skarżącemu doręczone zostały w dniu 24 marca 2011 r. tytuły wykonawcze z dnia 2 marca 2011 r., a ponadto wcześniej (28 września 2010 r.) upomnienia wzywające do uregulowania zaległych należności z tytułu składek.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, iż zmierzają one do ściągnięcia należności. Nie ulega wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego; podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek (por. np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 737/17, Lex nr 2350255; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 637/16, Lex nr 2116066).

W niniejszej sprawie doręczenie skarżącemu w dniu 24 marca 2011 r. tytułów wykonawczych z dnia 2 marca 2011 r. skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności objętych powyższymi tytułami wykonawczymi. Innymi słowy, bieg terminu przedawnienia należności składkowych objętych tytułami wykonawczymi z 2 marca 2011 r. został zawieszony 24 marca 2011 r. Skarżący nie kwestionował prawidłowości doręczenia tytułów wykonawczych. Okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia trwa do chwili obecnej, ponieważ cały czas prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. W sytuacji gdy z chwilą doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych (tj. 24 marca 2011 r.) doszło do zawieszenia biegu przedawnienia należności składkowych do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego, a postępowanie egzekucyjne do chwili obecnej się nie zakończyło, organy administracji obu instancji trafnie uznały, że nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek.

Odnosząc się do powołanej w skardze do tutejszego sądu argumentacji pełnomocnika skarżącego zaznaczyć należy, że dla okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia nie mają znaczenia okoliczności, w jaki sposób prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, a więc to jakie czynności egzekucyjne podejmował organ egzekucyjny, czy były one prawidłowe, efektywne i skuteczne, czy też miała miejsce bierna postawa organu egzekucyjnego. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności składkowych skarżącego nastąpiło z dniem doręczenia odpisów tytułów wykonawczych i okres zawieszenia trwa do chwili obecnej, ponieważ postępowanie egzekucyjne nie zostało dotychczas zakończone. W niniejszej sprawie nie ma zatem znaczenia to, czy po podjęciu pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności składkowych, o której skarżący został zawiadomiony zostały podjęte kolejne czynności egzekucyjne i ewentualnie po upływie jakiego okresu czasu doszło do ich podjęcia. Dla skorzystania z instytucji zawieszenia biegu przedawnienia nie jest wymagane prowadzenie wobec dłużnika skutecznego postępowania egzekucyjnego, wystarczające jest podjęcie czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której dłużnik został zawiadomiony, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie 24 marca 2011 r. Zatem wskazywane w skardze okoliczności, związane z bierną postawą organu egzekucyjnego w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na przestrzeni kilkunastu lat, nie mogły mieć wpływu na ocenę, czy w sprawie skutecznie nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia, czy też nie. Nadmienić w tym miejscu należy, że w ramach postępowania egzekucyjnego istnieje możliwość wniesienia skargi na bezczynność wierzyciela, z którego to prawa skarżący nie skorzystał. Niepodejmowanie działań przez wierzyciela w toku postępowania egzekucyjnego może być uznane za bezczynność w rozumieniu art. 6 § 1a u.p.e.a., jeżeli skutkiem braku działań wierzyciela jest wstrzymanie czynności egzekucyjnych (por. wyroki NSA z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 582/16 LEX nr 2598568, z dnia 8 marca 2023 r., sygn. akt I GSK 769/22 LEX nr 3645002).

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, zauważa, że jej przedmiotem jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego w związku z wnioskiem zobowiązanego wskazującym na przedawnienie egzekwowanego obowiązku, a zatem opartym na przesłance z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Z kolei w skierowanej do sądu skardze postawiono zarzut naruszenia przez organ art. 59 § 2 u.p.e.a. W tym miejscu odnosząc się do zarzutów skargi wskazać więc należy, że zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Umorzenie to ma zatem charakter fakultatywny, a decyzję w kwestii fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego ustawodawca pozostawił do uznania organowi egzekucyjnemu.

Jak zasadnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, skarżący we wniosku z 22 maja 2023 r. żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego uargumentował przedawnieniem dochodzonych przez organ zaległości (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego pełnomocnik skarżącego podniósł zarzut, że organy nie rozważyły przesłanki umorzeniowej z art. 59 § 2 u.p.e.a., podczas gdy posiadał wiedzę z urzędu, że egzekucja wobec skarżącego jest bezskuteczna i niecelowa. Skoro we wniosku wszczynającym postępowanie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego zawarto wyłącznie żądanie oparte na art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., nie podano w nim jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby wskazywać, że podstawę wniosku skarżącego stanowi również art. 59 § 2 u.p.e.a., a wola strony wyrażona w podaniu nie budziła wątpliwości, które uzasadniłyby wezwanie przez organ do sprecyzowania żądania, to prawidłowo uznały organy, że złożony przez skarżącego wniosek zakreślał ramy postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W sytuacji, gdy postępowanie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego zostało wszczęte na wniosek zobowiązanego, który powoływała się wyłącznie na okoliczności dotyczące przedawnienia egzekwowanych zaległości, a zatem odpowiadające hipotezie normy prawnej z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., to organy egzekucyjne nie miały obowiązku badać, czy ziściła się przesłanka fakultatywnego umorzenia tego postępowania, określona w art. 59 § 2 u.p.e.a. (por. wyroki NSA z 25 października 2017 r., II FSK 1490/17 LEX nr 2378874, 27 czerwca 2019 r., II FSK 2827/16 LEX nr 2723997, z 26 maja 2022 r. III FSK 100/22 LEX nr 3365373). Nie można tracić z pola widzenia, że organ egzekucyjny dopiero w sytuacji, gdyby stwierdził, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, mógłby rozważyć ewentualne umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.

Skoro skarżący nie żądał umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., a organ nie był zobligowany do badania istnienia tej przesłanki z urzędu i skorzystania z danej mu tym przepisem możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego z urzędu, tym samym nie jest możliwe naruszenie omawianego przepisu poprzez jego niezastosowanie.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

d.cz.