Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 766/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1, art. 18
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 234
journal: Dz.U. 2022 poz 2625
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi E. L. i T. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 28 sierpnia 2023 r. nr SKO.411/9/2023 w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Wójta Gminy Radziłów z dnia 18 lipca 2023 r. nr GK.6331.1.2023 KR; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży na rzecz skarżących E. L. i T. L. solidarnie kwotę 797,00 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 3 kwietnia 2023 r. E.L. i T.L., będący współwłaścicielami działki nr [...] położonej w miejscowości G. w gminie R., zwrócili się do Wójta Gminy R. (dalej: "Wójt") o podjęcie działań w związku z naruszeniem stosunków wodnych, w szczególności o weryfikację prawidłowości zagospodarowania wód opadowych przez właściciela sąsiedniej działki nr [...]. Wnioskodawcy wskazali, że w związku z realizacją inwestycji na ww. działce, polegającej na budowie budynku inwentarskiego wraz z utwardzeniem terenu przy nim kostką brukową, wody opadowe spływają na ich działkę, powodując zastoisko uniemożliwiające użytkowanie ich nieruchomości w sposób dotychczasowy, a także zalanie silosu, w którym magazynowana jest pasza dla zwierząt oraz podmakanie fundamentów stodoły (w której przechowywane jest drewno, zboże i maszyny rolnicze) i jej zalanie. Wnioskodawcy wyjaśnili, że realizacja inwestycji na działce sąsiedniej doprowadziła do zmiany kierunku oraz intensywności spływu wód z jej terenu na obszar działki stanowiącej własność wnioskodawców.

W dniu 3 kwietnia 2023 r., działając na podstawie art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. 2022, poz. 2625; dalej: "P.w."), Wójt wszczął postępowanie w sprawie bezprawnego wykonania odpływu wód opadowych z działki nr [...], której właścicielem jest J.R., na działkę nr [...], stanowiącą własność wnioskodawców.

W dniu 24 kwietnia 2023 r. przeprowadzono oględziny obu ww. działek, w których uczestniczyli: przedstawiciel organu, wnioskodawcy oraz W.R. (syn J.R.) i M.R.. Ustalono wówczas, że odpływ wód opadowych z obory posadowionej na działce nr [...] skierowany jest na działkę wnioskodawców; również pokryty kostką brukową teren przy oborze cechuje delikatny spadek w kierunku tejże działki. Dalej w protokole oględzin stwierdzono, że wskazane jest dostosowanie odpływu wód do zapisów decyzji środowiskowej z 2019 r. oraz, że nieprawidłowo zabezpieczony teren odprowadzania wód opadowych nie może wyrządzać szkód na działkach sąsiednich. W.R. zobowiązał się do przekazania ustaleń wynikających z oględzin J.R. oraz do wykonania odpowiednich odpływów wód opadowych, zgodnie z wydaną decyzją środowiskową. E.L. wniosła zaś o podwyższenie krawężnika na obrzeżach kostki brukowej, aby zablokować odpływ wód opadowych na działkę nr [...].

Pismami z dnia 6 czerwca 2023 r. organ zwrócił się do stron postępowania o udzielenie pisemnych wyjaśnień co do okoliczności faktycznych sprawy; do wnioskodawców o wyjaśnienie czy: podniesienie krawężnika kończącego wybrukowany obszar działki [...] powstrzyma wpływ wód na działkę wnioskodawców, czy problem zalewania działki nr [...] był wcześniej zgłaszany oraz od jak dawna następuje zalewanie tej działki, w szczególności, czy problem ten istniał również przed utwardzeniem działki sąsiedniej i wybudowaniem na niej obory; do J.R.: o wyjaśnienie kiedy została wykonana obora na działce nr [...] i jej utwardzenie, jaka powierzchnia działki została utwardzona i w jakiej orientacji (spadku) jest położona względem działek sąsiednich, w jaki sposób przed wybudowanie obory i utwardzeniem terenu wokół niej kształtowały się stosunki wodne, czy w związku realizacją ww. inwestycji sąsiedzi mieli względem siebie pretensje oraz w jaki sposób decyzja środowiskowa i decyzja o warunkach zabudowy nakazywały zagospodarowanie wód opadowych.

W odpowiedzi na ww. zapytania wnioskodawcy wyjaśnili, pismem z dnia 19 czerwca 2023 r., że: nie posiadają wiedzy fachowej pozwalającej na stwierdzenie, czy podniesienie krawężnika powstrzyma spływ wód opadowych na ich działkę oraz, że problem zalewnia ich działki istnieje od dziesięcioleci i był zgłaszany wyłącznie właścicielowi działki sąsiedniej, zaś po utwardzeniu terenu doszło do istotnego jego natężenia oraz zmiany kierunku odpływu wód opadowych. Wnioskodawcy wnieśli o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu hydrologii celem ustalenia naruszenia stosunków wodnych i możliwych skutecznych sposobów przywrócenia stanu poprzedniego.

J.R. pismem z dnia 15 czerwca 2023 r. wyjaśnił, że: obora i utwardzenie terenu na 800 m2 nastąpiło w 2021 r. (oddanie do użytku obory nastąpiło w lipcu 2021 r.); z jednej strony działka jest minimalnie nachylona w stronę działki wnioskodawców, zaś z drugiej strony istnieje duży spadek w kierunku działki [...]; przed realizacją ww. inwestycji stosunki wodne kształtowały się podobnie, a wnioskodawcy nie mieli pretensji o powyższe do 2023 r., natomiast decyzja (nie skonkretyzowano decyzji) nakazywała skierowanie wód opadowych na własny teren. J.R. dodał, że inwestycja jest zgodna z decyzją środowiskową i decyzją o warunkach zabudowy oraz, że podniósł krawężnik kończący utwardzony teren, aby woda nie spływała na działkę sąsiednią.

Decyzją z dnia 18 lipca 2023 r. nr GK.6331.1.2023.KR Wójt umorzył postępowanie w całości, uznając je za bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że podczas wizji w terenie w dniu 21 czerwca 2023 r. przedstawiciele organu potwierdzili wykonanie murku oporowego na obrzeżu wybrukowanego terenu o wysokości 13 cm, który w pełni zapobiega rozlewaniu się wody opadowej. Organ wskazał, że okoliczność tą udokumentowano fotograficznie. Organ uznał, że brak jest zatem podstaw do żądania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, a tym samym, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na zasadzie art. 105 § 1 k.p.a.

W odwołaniu od ww. decyzji wnioskodawcy podnieśli m.in., że nie zapewniono im czynnego udziału w oględzinach murka oporowego, który nie został wykonany na całej długości utwardzonego terenu, bowiem zawiera lukę o długości 40 cm, przez którą woda opadowa będzie nadal spływała na ich działkę. Podnieśli również, że organ nie zweryfikował treści decyzji środowiskowej w zakresie sposobu odprowadzania wód opadowych.

Decyzją z dnia 28 sierpnia 2023 r. nr SKO.411/9/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży (dalej: "Kolegium") uchyliło decyzję Wójta w całości i umorzyło postępowanie I instancji, uzasadniając, że Wójt nie rozważył, czy jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku z dnia 3 kwietnia 2023 r., czym naruszył art. 19 i art. 20 k.p.a. w zw. z art. 61 pkt 1 i art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b, ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2023, poz. 682 ze zm.; dalej: "P.b."). W ocenie organu odwoławczego organem właściwym do skontrolowania tego, czy J.R. prawidłowo utrzymuje i użytkuje budynek inwentarski wzniesiony na działce nr [...], w zakresie odprowadzenia wody opadowej, jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G1. (dalej: "PINB"), a nie Wójt. Wydanie zaś przez Wójta w dniu 23 kwietnia 2018 r. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia nie legitymuje tego organu do dokonywania kontroli prawidłowości odprowadzenia wód opadowych z ww. budynku inwentarskiego, bowiem realizacja obiektu budowlanego następuje na podstawie decyli o pozwoleniu na budowę, w której konkretyzuje się obowiązki inwestora w zakresie usuwania wody opadowej z obiektu budowlanego. W ocenie organu odwoławczego powyższe obligowało do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania I instancji w całości.

Skargę na ww. decyzję wnieśli do sądu E.L. i T.L. zaskarżając ją w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta z dnia 18 lipca 2023 r. W skardze podnieśli, że w związku z tym, że problem zalewania ich działki istniał jeszcze przed realizacją inwestycji budowlanej na działce sąsiedniej, zwrócili się do Wójta z wnioskiem o podjęcie działań w zakresie naruszenia stosunków wodnych, opartych o przepisy P.w. Wyjaśnili przy tym, że w kontekście powołanego w skardze orzecznictwa, o tym który organ jest właściwy w sprawie odprowadzania wód opadowych na grunty sąsiednie, w sytuacji gdy przedmiot postępowania może być oparty na normach prawnych różnych gałęzi materialnego prawa administracyjnego, decyduje treść wniesionego podania. Podkreślili również, że w sprawie nie zaistniał spór kompetencyjny oraz, że organy nadzoru budowlanego nie są właściwe do oceny zmiany stanu wody na gruncie, zaś prowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym względzie zastrzeżone zostało do właściwości organu wykonawczego gminy, który został wyposażony w odpowiednie instrumenty prawne, zapobiegające szkodom spowodowanym zmianą stanu wód na gruncie (vide: art. 234 ust. 3 P.w.). P.w. nie przewiduje kompetencji organów nadzoru budowlanego w tym zakresie. Decyzje tych organów mogą zapobiegać szkodom związanym z ww. naruszeniem tylko wówczas, gdy jego przyczyny stanowią jednocześnie naruszenia P.b. Do zadań organów nadzoru budowlanego należy bowiem kontrola i nadzór na przestrzeganiem norm P.b. (art. 81 ust. 1 pkt 1 P.b.), a nie P.w. W ocenie skarżących wszczęcie przez organ nadzoru budowlanego ewentualnego postępowania naprawczego na podstawie art. 50 i art. 51 P.b., nie wyklucza jednoczesnego prowadzenia postępowania administracyjnego przez Wójta na zasadzie art. 234 P.w.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wywodząc, że we wniosku inicjującym postępowanie skarżący odnieśli się wprost do inwestycji zrealizowanej na działce sąsiedniej, co implikowało wywód organu zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 8 listopada 2023 r. skarżący wnieśli o dopuszczenie dowodu z dokumentu, tj. pisma PINB z dnia 3 listopada 2023 r. (złożonego do akt sprawy, k. 30) informującego, że na podstawie dokumentacji projektowej na terenie między rozbudowaną oborą, a stodołą na działce J.R., został zaprojektowany (według odrębnego opracowania) dół chłonny na wodę deszczową, zaś wobec toku prac budowlanych nie ma możliwości zweryfikowania, czy obiekt ten został wykonany; kontrola prawidłowości wykonania tej inwestycji nastąpi zaś po zgłoszeniu przez inwestora zakończenia budowy. Skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu z ww. dokumentu na okoliczność braku przeszkód by Wójt prowadził postępowanie z zakresu naruszenia stosunków wodnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności, jest decyzja Kolegium uchylająca w całości decyzję Wójta Gminy R. umarzającą postępowanie prowadzone w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...] położonej w miejscowości G. w gminie R. i umarzająca postępowanie I instancji.

Podstawą umorzenia postępowania przez organ I instancji była rzekoma bezprzedmiotowość postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżących z dnia 3 kwietnia 2023 r., w którym wskazali oni, że wskutek prac budowlanych na działce sąsiedniej (nr [...]), doszło do zintensyfikowania zalewania ich działki (nr [...]) wodami powierzchniowymi. O bezprzedmiotowości postępowania organ I instancji zdecydował w wyniku ustaleń powziętych podczas przeprowadzonych w dniu 21 czerwca 2023 r. oględzin, o terminie których nie powiadomiono żadnej ze stron postępowania, pozbawiając je tym samym możliwości czynnego udziału w tej czynności procesowej. Świadczy to o istotnym naruszeniu przez organ I instancji art. 10 § 1 k.p.a., wedle którego organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji nie umożliwił stronom wypowiedzenia się względem zgromadzonych dowodów w sprawie, zaś wydanie decyzji poprzedziło jedynie zawiadomienie stron o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia (k. 29 akt adm. organu I instancji). Akta sprawy nie zawierają ponadto protokołu oględzin przeprowadzonych dnia 21 czerwca 2023 r., co wskazuje na naruszenie przez organ I instancji art. 67 § 1 i § 2 pkt 3 k.p.a., wedle których organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie (art. 67 § 1 k.p.a.); w szczególności zaś protokół sporządza się z oględzin (art. 67 § 2 pkt 3 k.p.a.). Akta sprawy nie zawierają jakiegokolwiek dowodu świadczącego o dokonaniu ww. oględzin, ich przebiegu, czy stwierdzonych wówczas okoliczności; brak jest również dokumentacji fotograficznej, rzekomo sporządzonej w toku oględzin, na którą powołał się Wójt w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Nie budzi wątpliwości sądu, że ww. czynność procesowa miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem wedle twierdzeń organu I instancji, to właśnie na skutek ustaleń w jej toku poczynionych, nastąpiło umorzenie postępowania. W uzasadnieniu decyzji wójt wskazał, że wykonany przez J.R. murek oporowy o wysokości 13 cm "(...) w pełni zapobiega rozlewaniu się wody opadowej powstałej podczas opadów atmosferycznych. (...) a zatem nie ma podstaw do żądania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom." Zatem okoliczność stwierdzona podczas oględzin przeprowadzonych dnia 21 czerwca 2023 r. implikuje w ocenie Wójta bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Wyjaśnić należy, że o bezprzedmiotowości postępowania stanowiącej przesłankę do jego umorzenia na zasadzie art. 105 § 1 k.p.a., mamy do czynienia wówczas, gdy przestaje istnieć jeden z konstytutywnych elementów materialnego stosunku administracyjnoprawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2021 r., I GSK 1613/20, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Aby taki stan rzeczy zaistniał, musi nastąpić zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowoduje, że przestanie istnieć szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu), a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo materialne łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci decyzji administracyjnej (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 1 lipca 2010 r., VII SA/Wa 741/10, CBOSA).

W ocenie organu I instancji, sprawa niniejsza utraciła charakter sprawy administracyjnej, na skutek wykonania przez J.R., w toku postępowania administracyjnego, budowli (murku oporowego) zapobiegającej rozlewaniu się wody opadowej na działkę skarżących, co pozbawiło podstaw żądania skarżących o nakazanie właścicielowi działki nr [...] przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom (tj. żądanie oparte o art. 234 § 3 P.w.). Tymczasem owo stwierdzenie, jako nieznajdujące oparcia w aktach sprawy (ze względu na brak udokumentowania czynności oględzin z dnia 21 czerwca 2023 r.) oraz poczynione z pominięciem udziału stron postępowania (ze względu na brak ich zawiadomienia o tej czynności procesowej), uznać należy za dowolne, a tym samym przeczące zasadzie swobodnej ocenie dowodów unormowanej w art. 80 k.p.a. (stanowiącym, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona). Co istotne, wobec podniesionej przez skarżących w odwołaniu okoliczności, że ów murek oporowy nie zabezpiecza w pełni utwardzonego terenu działki nr [...], bowiem zawiera lukę o długości około 40 cm, przez którą na działkę skarżących może nadal przedostawać się woda opadowa, owe stwierdzenie organu I instancji jawi się także jako hipotetyczne, a być może nawet niezgodne ze stanem rzeczywistym, który w tym zakresie wymaga poczynienia odpowiednich ustaleń. Ze względu na brak dowodów świadczących o rzeczywistym stanie na gruncie w chwili orzekania przez organy, istotne dla należytego rozpatrzenia sprawy jest prawidłowe ustalenie nie budzącego wątpliwości jej stanu faktycznego, za pomocą odpowiednio udokumentowanych czynności procesowych, przeprowadzonych z udziałem stron. W konsekwencji twierdzenie organu I instancji o bezprzedmiotowości postępowania, pozbawione jest podstaw faktycznych i jako dowolne oraz hipotetyczne nie mogło stanowić podstawy umorzenia postępowania na zasadzie art. 105 § 1 k.p.a.

Z tego też względu rozstrzygnięcie kasatoryjne zawarte w zaskarżonej do sądu decyzji organu odwoławczego, jest co do zasady prawidłowe. Jego podstawą winien być jednak nie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., lecz art. 138 § 2 k.p.a., bowiem decyzja Wójta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Ze względu zaś na ową istotność, nie było możliwości aby brakujące ustalenia faktyczne poczynił w postępowaniu uzupełniającym organ odwoławczy, bez narażenia się na zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Ze względu zaś na wyżej powołaną argumentację, w sprawie nie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego, a tym samym jego (ponowne) umorzenie przez organ odwoławczy, nie zasługuje na aprobatę sądu.

Organ odwoławczy braku postaw bezprzedmiotowości postępowania nie dopatrzył się z tego względu, że zamiast na merytorycznym rozpoznaniu sprawy, skoncentrował swoją uwagę na ewentualnej kwestii braku właściwości Wójta do jej rozpatrzenia. Jakkolwiek istotnie niekiedy na gruncie spraw dotyczących zmiany stanu wody na gruncie dochodzi do sporu kompetencyjnego między organem wykonawczym gminy, a organem nadzoru budowlanego, w szczególności wówczas gdy zachodzą wątpliwości co do prawidłowości realizacji prac budowlanych, w wyniku których nastąpiła zmiana stosunków wodnych, to jednak - jak podkreśla się w orzecznictwie, organy winny mieć na względzie przede wszystkim stanowisko strony inicjującej postępowanie, która jako jedyna może określić (a tym samym i doprecyzować) przedmiot swojego żądania, które wyznacza zakres i kierunek postępowania administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z 5 lipca 1999 r., IV SA 1632/96, Lex; postanowienie NSA z 8 lutego 2018 r., II OW 122/17, CBOSA). Skoro zatem uszczegółowienie przedmiotu postępowania nie należy do sfery ocennej organu administracji (por. wyrok NSA z 11 czerwca 1990 r., I SA 367/90, CBOSA, wszelkie uwagi Kolegium poczynione w tym względzie, zarówno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i w odpowiedzi na skargę, sąd ocenia za zbyt daleko idące.

Zauważyć przy tym należy, że w niniejszej sprawie doszło do wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych (w podstawie prawnej zawiadomienia o wszczęciu postępowania powołano art. 234 P.w.), w ramach którego powinnością organu jest ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim, czy wpływ ten jest szkodliwy dla gruntów sąsiednich, tj. czy powoduje lub może powodować powstanie szkody. Na ową szkodę skarżący wskazywali już na etapie inicjującym postępowanie (vide: wniosek z dnia 3 kwietnia 2023 r.), co umknęło uwadze Kolegium, które skoncentrowało się jedynie na tym fragmencie wniosku skarżących, który odnosi się do inwestycji zrealizowanej na działce sąsiedniej. W sprawie istotnie zachodzi okoliczność, w której do zintensyfikowania zalewania działki skarżących mogła przyczynić się realizacja owej inwestycji, jednakże nie świadczy to jednoznacznie o braku kompetencji Wójta do rozpatrzenia wniosku skarżących, lecz może powodować konieczność ustalenia, czy prace budowlane zrealizowano zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, decyzją o pozwoleniu na budowę i przepisami prawa budowlanego. To zaś istotnie należy do zadań organu nadzoru budowlanego (vide: art. 84 ust. 1 pkt 1 i art. 84a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, Dz.U. 2023, poz. 682). Kwestie związane z prawidłowością realizacji budowy mogą być zatem przedmiotem ewentualnego odrębnego postępowania toczącego się przed organem nadzoru budowlanego.

Jeżeli zaś którykolwiek organ, do którego wpłynie podanie uzna swoją niewłaściwość, obowiązany jest zastosować się do procedury przewidzianej dla badania właściwości organu. Skoro bowiem na podstawie art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej, to na organie administracji, do którego podanie wniesiono, ciąży obowiązek zbadania swojej właściwości w sprawie, której ramy wyznacza żądanie strony. Jeżeli natomiast organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie; zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie (art. 65 § 1 k.p.a.). Na zasadzie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023, poz. 1634; dalej "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga na wniosek spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego, a organami administracji rządowej (do których należą organy nadzoru budowlanego), przez wskazanie postanowieniem organu właściwego do rozpoznania sprawy.

W kontrolowanej sprawie nie doszło do sporu kompetencyjnego między Wójtem, a PINB, ani też Wójt nie uznał się organem niewłaściwym do załatwienia podania skarżących, (w którym skarżący wnieśli wprost o podjęcie działań w związku z naruszeniem stosunków wodnych i wskazali na szkodę, którą owe naruszenie wyrządziło). W sytuacji zatem, gdyby Wójt, będący adresatem podania, powziął wątpliwości związane z tym, czy jest właściwy, w ramach posiadanych kompetencji, do załatwienia podania skarżących (w tym w kontekście argumentacji powołanej przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji), winien zastosować się do wyżej opisanego trybu postępowania, który to tryb finalizuje (w przypadku zaistnienia sporu kompetencyjnego) postanowienie NSA. W kontrolowanej sprawie do takiego sporu nie doszło, a zatem argumentacja Kolegium zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnosi się do hipotetycznego sporu kompetencyjnego między Wójtem a PINB i z tego względu nie zasługuje na aprobatę sądu.

W konsekwencji sąd uchylił obie decyzje wydane w kontrolowanej sprawie, jako naruszające wymienione powyżej przepisy postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w której mimo niewyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania decyzji, zdecydowano (dwukrotnie) bezpodstawnie o umorzeniu postępowania. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji (po ustaleniu właściwości) winien poczynić wyczerpujące ustalenia faktyczne, zapewniając stronom postępowania możliwość uczestniczenia w czynnościach procesowych, które zostaną należycie udokumentowane. Nie przesądzając więc finalnego rozstrzygnięcia, sąd wskazuje, że ponownie rozpatrując sprawę, organy będą miały na względzie poczynione wyżej uwagi oraz zalecenia.

Mając na uwadze powyższe w pkt 1 wyroku orzeczono o uchyleniu obu wydanych w sprawie rozstrzygnięć, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. w zw. z art. 135 p.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego od organu odwoławczego na rzecz skarżących solidarnie, w łącznej wysokości 797 zł, orzeczono w pkt 2 wyroku, na mocy art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. Na kwotę tą składa się: wpis sądowy w wysokości 300 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz kwota 480 zł z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika, wynikająca z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).