Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3362/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 174, art. 134, art. 145 par. 1 pkt  lit. c art. 184, art. 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7
journal: Dz.U. 2016 poz 233
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 2152/16 w sprawie ze skargi A.S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A.S. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] 2016 r. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 22 czerwca 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 2152/16 oddalił skargę A.S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] r. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w S. w uchwale nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. stwierdziła, że A.S. uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego. O takim wyniku egzaminu zdecydowało otrzymanie przez A.S. oceny niedostatecznej z zadania z zakresu prawa gospodarczego, gdyż zgodnie z art. 36(6) ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 233, dalej też: u.r.pr.), pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną.

Pracę z zakresu prawa gospodarczego oceniało dwóch egzaminatorów. Pierwszy z egzaminatorów - SSO K.G., oceniając zachowanie wymogów formalnych wskazał, iż w pracy w sposób prawidłowy zastosowano normę art. 210 § 1 k.s.h., pomijając jednak brak kompetencji pełnomocnika ustanowionego uchwałą zgromadzenia wspólników do reprezentacji sprzedawcy do nabywcy będącego spółką akcyjną. W ocenie egzaminatora w pozostałym zakresie praca spełnia wymogi formalne wskazane w zadaniu egzaminacyjnym.

W zakresie prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji egzaminator wskazał, iż w pracy nie przewidziano w ogóle regulacji, co do przeniesienia posiadania, wskazując jedynie, że kupujący oświadczyli, iż przedmiot umowy odebrali i nie odnosząc się do kwestii pozostawania pojazdu we władztwie faktycznym dzierżawcy będącym posiadaczem zależnym. Z tego względu przyjęte rozwiązanie nie może zostać zaakceptowane. Ponadto egzaminator podniósł, że zdający nie przewidział żadnej regulacji dotyczącej stosunków między stronami umowy sprzedaży a dzierżawcą przed nabyciem przez kupujących własności pojazdu, a zastrzeżenie odsetek nie uwzględnia obecnego stanu prawnego, w którym różnicowane są odsetki ustawowe (art. 359 § 2 k.c. i odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 481 § 2 k.c.). Egzaminator wskazał również, że rozwiązując kwestię prawa pierwokupu zdający z jednej strony (w § 2 ust. 1) zastrzegł zawarcie umowy pod warunkiem zawieszającym odwołując się do jego opisu w § 4. Z kolei w § 4 nie opisał tego warunku, lecz zawarł informację o oświadczeniu uprawnionego z prawa pierwokupu o tym, że nie będzie realizować tego prawa. W ocenie egzaminatora powoduje to zasadnicze wątpliwości, co do treści umowy (zastrzeżenia warunku) i nie pozwala na uznanie by również w omawianym zakresie zadanie zostało wykonane w sposób spójny i logiczny. Egzaminator wskazał także, iż z treści oświadczenia zawartego w § 4 wynika niejasna sugestia, co do dokonanego rozwiązania przed zawarciem umowy sprzedaży stosunku dzierżawy. Według egzaminatora czynienie tego rodzaju założenia nie znajduje uzasadnienia w treści zadania (z którego wynika kategorycznie, że w momencie sprzedaży umowa dzierżawy obowiązywała) i musi być ocenione negatywnie, jako próba uniknięcia rozwiązania dalszych istotnych kwestii merytorycznych postawionych przed zdającym w zadaniu egzaminacyjnym. W rezultacie egzaminator przyjął, iż zadanie nie zostało rozwiązane w zakresie sposobu wydania przedmiotu sprzedaży, zastrzeżenia prawa pierwokupu i rozstrzygnięcia kwestii stosunków między stronami umowy sprzedaży a dzierżawcą.

Dokonując oceny w zakresie kryterium poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje, egzaminator wskazał, iż w płaszczyźnie ochrony interesów kupujących ocenione negatywnie musi zostać zastrzeżenie prawa do odstąpienia od umowy. Przyjmując, że kupujący są odpowiedzialni za zapłatę proporcjonalnej części rat zastrzeżono bowiem prawo do odstąpienia przez sprzedawcę od całości umowy wyłącznie w przypadku niezapłacenia należności z tytułu rat przez kupującego nr 1. Powoduje to, że kupujący nr 2 jest narażony na negatywne skutki (odstąpienie od umowy również w części dotyczącej nabywanego przezeń udziału) w sytuacji od niego niezależnej (dotyczącej wyłącznie obowiązków wykonywanych przez kupującego nr 1.

Oceniając natomiast język, styl i staranność pracy egzaminator zauważył, iż w tej płaszczyźnie wykonanie zadania budzi zasadnicze zastrzeżenia. U umowie znajdują się niespójności logiczne i redakcyjne (np. wskazane już odwołanie się w § 1 do warunku mającego być wskazanym w § 4 i brak takiego warunku w tej jednostce). Ponadto odwołujący się niedbale operuje językiem prawniczym i niedbale redagował pracę (np. wskazał w § 1 ust. 4 treści uchwały, jako wyrażającej zgodę na przeniesienie "posiadania własności pojazdu", odwoływał się do uchwały wspólników wyrażającej zgodę na przeniesienie "posiadania" pojazdu w § 4 ust. 1 lit. d) umowy, przytoczył niejasne, co do swej treści i pozbawione umocowania w treści zadania oświadczenie dzierżawy w § 4 ust. 1 lit. c), zaniechał wymienienia załączników mimo odwoływania się do nich w kolejnych postanowieniach umowy). W rezultacie egzaminator ocenił pracę, jako bardzo niestaranną, pozbawioną logicznej spójności i wskazującą na niewłaściwe rozumienie przez odwołującego się podstawowych pojęć języka prawnego (własności i posiadania).

W podsumowaniu egzaminator wskazał, że skala popełnionych błędów, a także wysoce niestaranna redakcja umowy, w połączeniu z wyraźnie dostrzegalnym poszukiwaniem przez odwołującego się uniknięcia rozwiązywania niektórych kwestii merytorycznych wyłaniających się na tle zadania poprzez eliminację stosunku dzierżawy ze stanu faktycznego przed datą wydania pojazdu powoduje, że ogólny poziom merytoryczny pracy nie pozwala na jej pozytywną ocenę.

Drugi z egzaminatorów - radca prawny J.G., oceniając zachowanie wymogów formalnych wskazała, iż w pracy nie uwzględniono, że na mocy art. 210 k.s.h. możliwe jest ustanowienie w drodze uchwały wspólników pełnomocnika spółki do zawierania umowy z członkiem zarządu, co jest wyjątkiem od wyrażonej w treści art. 201 k.s.h. zasady, że jedynym uprawnionym do reprezentacji spółki z ograniczona odpowiedzialnością jest zarząd spółki. Jako wyjątek od zasady przepis art. 210 k.s.h. nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Nie może być on zatem stosowny dla ustanowienia pełnomocnika do reprezentowania spółki przy czynnościach (umowach) z podmiotami innymi niż członek zarządu. W ocenie egzaminatora, pozostałe wymogi formalne zostały zachowane.

W zakresie prawidłowości zastosowanych przepisów i umiejętności ich interpretacji egzaminator wskazał, iż odwołujący w sposób prawidłowy dostrzegł konieczność zastosowania regulacji art. 230 k.s.h., jednakże wskazał, że uchwała zgromadzenia wspólników sprzedającego wyraża zgodę na "przeniesienie posiadania własności". W ocenie egzaminatora świadczy to o tym, że odwołujący się nie odróżnia posiadania od prawa własności, co stanowi elementarny błąd i świadczy o niewystarczającej znajomości przepisów prawa cywilnego. Egzaminator wskazał również, że odwołujący się w swojej pracy uwzględnił założenia zadania odnośnie prawa pierwokupu dzierżawcy oraz zastrzeżenia własności do czasu całkowitego uiszczenia ceny sprzedaży, ale pominął założenie, że przeniesienie posiadania nastąpi w terminie późniejszym niż zawarcie umowy oraz że przedmiot umowy znajduje się u osoby trzeciej, a więc tym samym w tym zakresie odwołujący się nie wykonał zadania.

Odnośnie poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje oceniająca wskazała, iż zgodnie z zadaniem wszystkie elementy podmiotowe i przedmiotowe umowy winny być uregulowane w jej treści w sposób jasny i nie budzący wątpliwości. W ocenie tego egzaminatora niejasna jest treść § 4 ust. 1 lit. c., bowiem zawiera on opis oświadczenia osoby trzeciej o niewykonywaniu prawa pierwokupu, jednocześnie ze zrzeczeniem się roszczeń z tytułu "rozwiązanego stosunku zobowiązaniowego określonego w zdaniu poprzedzającym, którego przedmiotem był pojazd opisany w § 1 ust. 1 umowy". Zdaniem r.pr. J.G. zapis ten można interpretować, co najmniej na dwa sposoby: "stosunek zobowiązaniowy" to zastrzeżone w umowie dzierżawy prawo pierwokupu pojazdu, ale w takim przypadku w razie niekorzystania z tego prawa trudno doszukać się po stronie dzierżawcy jakichkolwiek roszczeń, a ponadto w takim rozumieniu tej regulacji umowa powinna przewidywać przeniesienie posiadania przedmiotu umowy. Drugi sposób rozumienia tego zapisu, za czym przemawiają oświadczenia kupujących, że przedmiot umowy odebrali (§ 4 ust. 2 lit. c i ust. 3 lit c), nakazywałyby przyjąć, że "stosunek zobowiązaniowy" to umowa dzierżawy, która została rozwiązana przed zawarciem umowy sprzedaży. To z kolei zdaniem sprawdzającej oznacza, że zdający w tym zakresie nie wykonał zadania, bowiem pominął założenie, że umowa dzierżawy jest realizowana. Wątpliwości tego egzaminatora wzbudziło również przewidziane dla sprzedającego w § 5 umowy prawo odstąpienia od umowy w przypadku niezapłacenia przez jednego z kupujących "poszczególnych" rat ceny. Egzaminator wskazał, że sformułowanie "poszczególnych rat" nie jest jasne, bardziej prawidłowym byłoby wskazanie "którejkolwiek raty". Ponadto ten zapis budzi wątpliwości czy sprzedający ma prawo odstąpić od umowy w całości, tzn. również ze skutkiem wobec drugiego z kupujących.

Oceniając natomiast język, styl i staranność pracy egzaminator wskazał, iż użyty w pracy język co do zasady odpowiada standardom profesjonalnego języka prawniczego, praca jest uporządkowana redakcyjnie, spójna i logiczna, jednak zawierająca liczne błędy merytoryczne, które nie dają podstaw do pozytywnej oceny pracy.

W odwołaniu od powyższej uchwały A.S. wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały i stwierdzenie, że uzyskał pozytywny wynik z egzaminu, ewentualnie o uchylenie uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zakwestionowanej uchwale zarzucił:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 36(4) ust. 1 i 10, art. 36(5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na dowolnym oraz nieobiektywnym sprawdzeniu w toku postępowania egzaminacyjnego przygotowania prawniczego skarżącego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa gospodarczego i umiejętności jego praktycznego zastosowania z naruszeniem ustawowych kryteriów oceny;

2) art. 36 ustawy o radcach prawnych poprzez stwierdzenie, że zdając uzyskał wynik negatywny z egzaminu radowskiego z zakresu prawa gospodarczego, gdy tymczasem obiektywna i odpowiadająca prawu ocena zadania egzaminacyjnego prowadzi do oceny tej pracy w stopniu wyższym niż ocena niedostateczna, w związku z czym do uzyskania przez zdającego pozytywnego wyniku egzaminu radcowskiego;

3) art. 36(6) ust. 2 i art. 36(5) ust. 4 ustawy o radcach prawnych poprzez podjęcie w dniu 17.[...].2016 r. zaskarżonej uchwały nr [..] o negatywnym wyniku egzaminu radcowskiego w sytuacji, gdy ocena rozwiązania zadania z prawa gospodarczego nie była średnią arytmetyczną ocen cząstkowych przyznanych niezależnie przez każdego z dwóch egzaminatorów, ponieważ egzaminator K.G. wystawił ocenę cząstkową zadania z zakresu prawa gospodarczego w dniu 18 kwietnia 2016 r.

II. Naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie

1) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 8 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a poprzez:

a) nieuwzględnienie przy ocenie pracy odwołującego się z dziedziny prawa gospodarczego oczywistych omyłek pisarskich, mimo że obiektywna i pogłębiona analiza pracy egzaminacyjnej wskazuje jednoznacznie na ich zaistnienie;

b) niewyjaśnienie czy i w jakim zakresie egzaminatorzy oceniający pracę odwołującego się z dziedziny prawa gospodarczego stosowali podczas dokonywania jej oceny tzw. "opis istotnych zagadnień", podczas gdy jest to ustanowiony dla Komisji Egzaminacyjnej wzór poprawnego rozwiązania zadania, zawierający standardowe oczekiwania fachowości profesjonalnego pełnomocnika;

c) ocenienie sporządzonej umowy realizującej zadanie z prawa gospodarczego na potrzeby egzaminu radcowskiego w sposób wskazujący na przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów skutkujący zastosowaniem subiektywnego i dowolnego kryterium oceny, a w konsekwencji do podjęcia decyzji wykraczającej poza granice tzw. "luzu decyzyjnego";

d) niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz na dokonaniu dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a w konsekwencji niejednoznaczne i niebudzące wątpliwości uzasadnienie decyzji o niezakwalifikowaniu pracy odwołującego się w czterostopniowym przedziale ocen pozytywnych (3-6).

Ponadto na podstawie art. 75 § 1 - 2 i 78 § 1 k.p.a. odwołujący się wniósł o dopuszczenie dowodu z:

1) karty informacyjnej nr [...] z dnia 17.[...].2016 r. z Kliniki Chirurgii Ogólnej Ręki Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego Nr [...] PUM w S., [...]

2) zapisów konsultacji lekarskich z dnia 23.[...] i 23.[...].2016 r. w SPSK Nr [...] PUM w S,

3) skierowania z dnia 23.[...].2016 r. do Poradni Chirurgii Ręki SPSK Nr [..] PUM w S.,

4) skierowania z dnia 7.[...].2016 r. do Poradni Chirurgii Ręki SPSK Nr [...] PUM w S.

na okoliczność stanu chorobowego zdającego w dniu 17.[...].2016 r., który miał wpływ na zaistnienie oczywistych omyłek pisarskich w pracy egzaminacyjnej z prawa gospodarczego;

5) oświadczenia skarżącego, o którego odebranie w trybie art. 83 § 3 k.p.a. wniósł oraz odczytu zapisów trzeciej części egzaminu radcowskiego złożonych na nośniku pendrive

na okoliczność zaistnienia w sporządzonej na potrzeby zadania z prawa gospodarczego umowie sprzedaży rzeczy ruchomej oczywistych omyłek pisarskich celem ich sprostowania w ten sposób, że w miejsce błędnego oznaczenia w:

a) § 2 ust. 1 odesłania do warunku zawieszającego opisanego w "§ 4 ust. 1" na prawidłowe "§ 6 ust. 1";

b) § 1 ust. 4 przeniesienia "posiadania własności" na prawidłowe "własności";

c) § 4 ust. 1 lit. d przeniesienia "posiadania" na prawidłowe "własności".

Pismem z dnia 13 lipca 2016 r. odwołujący się wniósł dodatkowo o dopuszczenie dowodu z:

1) skierowania wykonania w trybie pilny zabiegów fizjoterapeutycznych z dnia 20.[...].2016 r. wystawionego w Przyklinicznej Specjalistycznej Przychodni dla Dorosłych Poradni Chirurgii Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego Nr [...] PUM w S. przy [...];

2) karty ustalającej termin zabiegów rehabilitacyjnych ręki lewej (magnetron, wirówka wodna ręki, laseroterapia punktowa) w dniach 13-26.[...].2016 r. w placówce medycznej [...] sp. z o.o. w S. przy ul. [..],

na okoliczność stanu chorobowego zdającego w dniu 17.[...].2016 r.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości, uchwałą z dnia [...] sierpnia 2016 r., na podstawie art. 36 ust. 1, 9 i 12 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Komisja uznała, że odwołanie pana A.S. w zakresie oceny niedostatecznej za pracę z zakresu prawa gospodarczego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż - jak słusznie stwierdzili egzaminatorzy SSO K.G. i r.pr. J.G. – praca ta zawiera szereg elementarnych błędów formalno- materialnoprawnych.

Uznając zarzuty odwołania za bezzasadne Komisja stwierdziła, że oceny niedostateczne wystawione przez egzaminatorów z Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w S. nie naruszają art. 36(5) ust. 2 oraz art. 36(4) ust. 1, 6 i 10 ustawy o radcach prawnych. Według Komisji, ocena pracy odwołującego się, dokonana przez egzaminatorów, uwzględnia wytyczne oceny pracy egzaminacyjnej, o których mowa w art. 36(5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Egzaminatorzy, uwzględniając poziom pracy zdającego, prawidłowo zastosowali skalę ocen, o której mowa w art. 36(4) ust. 10 ww. ustawy, wykazując, że A.S. nie jest przygotowany do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Komisja, wskazując na konkretne mankamenty pracy opisane przez obydwu egzaminatorów podniosła, że trafnie zostały one uznane przez oceniających za wady pracy o istotnym charakterze. Komisja podkreśliła, że ze względu na zakres i wagę uchybień popełnionych przez zdającego należy stwierdzić, iż bez znaczenia pozostaje to, czy pozostała część pracy posiada pozytywne aspekty, gdyż w tym przypadku umowa sporządzona przez zdającego nie byłaby satysfakcjonująca z perspektywy (uzasadnionej) satysfakcji klienta tego radcy prawnego (in spe). Ponadto Komisja nie zgodziła się z sugestiami A.S., że przyczyną uchybień mógł być przeprowadzony u zdającego, w dniach 16-17 lutego br., zabieg chirurgiczny ręki.

Odnosząc się natomiast do zawartego w odwołaniu zarzutu o charakterze proceduralnym, iż uzasadnienie oceny cząstkowej jednego z egzaminatorów zostało sporządzone w dniu [...] kwietnia 2016 r., podczas gdy uchwała w sprawie ustalenia jej wyniku z egzaminu radcowskiego została podjęta w dniu [...] kwietnia 2016 r., Komisja stwierdziła, że jest to zarzut całkowicie bezzasadny. Jak bowiem wynika z zawartych w aktach sprawy wyjaśnień egzaminatora - SSO K.G., uzasadnienie to zostało przez niego podpisane w dniu [..] kwietnia 2016 r., a opatrzenie go datą [...] kwietnia 2016 r. wynikało z oczywistej omyłki w trakcie komputerowego edytowania tego dokumentu. Dalej Komisja wskazała, że fakt, iż uzasadnienie oceny cząstkowej zostało sporządzone i podpisane przez egzaminatora w dniu [..] kwietnia 2016 r., a więc w dniu poprzedzającym ustalenie wyniku odwołującego z egzaminu radcowskiego, potwierdził także Przewodniczący Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w S, w piśmie z dnia [...] maja 2016 r., znajdującym się w aktach sprawy.

Mając na uwadze powyższe, Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości uznała, że sposób rozwiązania zadania z zakresu prawa gospodarczego nie wskazuje, aby odwołujący się był należycie przygotowany do wykonywania zawodu radcy prawnego. Tym samym, zdaniem Komisji II stopnia, nie ma podstaw do uwzględnienia odwołania w tym zakresie i podwyższenia oceny z trzeciej części egzaminu radcowskiego do oceny pozytywnej a w efekcie - ustalenia pozytywnego wyniku tego egzaminu zawodowego.

Sąd I instancji, oddalając skargę A.S. na powyższą uchwałę stwierdził, że zaskarżona uchwała nie narusza prawa oraz zaakcentował, że sąd administracyjny nie jest trzecią komisją egzaminacyjną ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy, lecz jedynie bada czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym, uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia.

Następnie, po przytoczeniu treści przepisów ustawy o radcach prawnych mających w sprawie zastosowanie WSA w W. wskazał, że praca pisemna skarżącego z części egzaminu radcowskiego obejmującej zadanie z zakresu prawa gospodarczego została oceniona stosownie do przepisów prawa mających zastosowanie w objętych nią kwestiach faktycznoprawnych. Według Sądu I instancji, materiał został prawidłowo uwzględniony i rozpatrzony w ustaleniach organu, zgodnie z regułami postępowania administracyjnego wyrażonymi w przepisach art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., służąc wyjaśnieniu stanu faktycznego w zakresie uzasadniającym zaskarżoną uchwałę. Według WSA, Komisja Egzaminacyjna lI stopnia odniosła się do w sposób wystarczający do zarzutów podnoszonych w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w S.. Sąd I instancji podkreślił, że w zaskarżonej uchwale nr [...] z dnia 17 kwietnia 2016 r., uzasadniając swoją opinię, co do poprawności oceny Komisji i wykazując nietrafność podniesionych zarzutów, Komisja II Stopnia opisała pracę skarżącego wskazując na uchybienia, które w jej ocenie, tak jak w ocenie egzaminatorów, nie kwalifikowały tego zadania na ocenę pozytywną.

Dalej Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że skarżący w niewłaściwy sposób określił w swojej pracy reprezentację "..." Sp. z o.o. przy czynności prawnej sprzedaży udziału w prawie własności samochodu na rzecz "B" S.A. Za istotne uchybienie Sąd I instancji uznał też, w ślad za organem, całkowite pominięcie przez skarżącego konieczności uregulowania w sporządzonej umowie kwestii przeniesienia posiadania samoistnego pomiędzy sprzedającym i kupującymi, w kontekście znajdowania się przedmiotu sprzedaży w posiadaniu zależnym dzierżawcy, w sposób zgodny z wymaganiami art. 350 Kodeksu cywilnego a ponadto nieprawidłowe określenie przedmiotu uchwały zgromadzenia wspólników "..." Sp. z o.o. jako zgody na "przeniesienie posiadania własności pojazdu" (§ 1 ust. 4 umowy), względnie zgody na przeniesienie posiadania przedmiotu umowy na Kupujących" (§ 4 ust. 1 lit. d umowy). Według WSA w Warszawie, powyższe sformułowania nie wskazują ani na - wymaganą od radcy prawnego - staranność i precyzję w wyrażaniu myśli, ani na znajomość art. 230 Kodeksu spółek handlowych, której sprawdzenie było jednym z założeń egzaminacyjnych. Brak jest bowiem jakichkolwiek przesłanek pozwalających na uznanie, że pisząc o "przeniesieniu posiadania" egzaminowany w sposób oczywisty miał na myśli "przeniesienie własności". WSA podkreślił, że na brak precyzji w wyrażaniu myśli przez zdającego zwrócił uwagę organ wskazując, że brak ten ujawnił się także w innych fragmentach jego pracy, w szczególności w § 2 ust. 1 - zawierającym nieprawidłowe odesłanie, w § 4 ust. 1 pkt c zd. 2 - zawierającym niejasne sformułowanie dotyczące "rozwiązania stosunku zobowiązaniowego", czy też w § 4 ust. 1 lit. e - zawierającym niestosowany w obrocie gospodarczym skrót "fak." (stanowiący zapewne próbę ominięcia rozstrzygnięcia wątpliwości, co do użycia liczby pojedynczej lub mnogiej).

Sąd I instancji zgodził się również z oceniającymi, że w § 6 ust. 2 umowy egzaminowany zbyt ogólnikowo - a tym samym wbrew wytycznym zamieszczonym w pkt 2 "Informacji dla zdającego" - zastrzegł odsetki na wypadek opóźnienia w spłacie którejkolwiek z rat, nie precyzując ani ich wysokości, ani charakteru - w kontekście art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego oraz art. 4a ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych.

Ponadto WSA zwrócił uwagę, że skarżący zastrzegł w § 6 ust. 3 umowy obowiązek zapłaty quasi- kary umownej na rzecz sprzedawcy, w § 6 ust. 4 umowy sformułował obowiązek ubezpieczenia przez kupujących przedmiotu sprzedaży (którzy ani nie byli jeszcze jego właścicielami, ani też nie mogli faktycznie z niego korzystać z uwagi na wykonywaną umowę dzierżawy), oraz zamieścił w § 7 ust. 4 umowę prorogacyjną o treści niezgodnej z interesami reprezentowanych stron. Odnosząc się natomiast do podnoszonego w skardze argumentu związanego ze stanem zdrowia A.S., Sąd I instancji stwierdził, że ta kwestia pozostaje bez wpływu na wynik sprawy i dlatego nie mogła wpłynąć na zmianę oceny pracy egzaminacyjnej.

W tym stanie rzeczy WSA w Warszawie uznał za uzasadnione stanowisko Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości, że sposób rozwiązania zadania z zakresu prawa gospodarczego nie wskazuje, aby odwołujący się był należycie przygotowany do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Odnośnie natomiast do zarzutu strony, że uzasadnienie oceny cząstkowej jednego z egzaminatorów zostało sporządzone w dniu [...] kwietnia 2016 r., podczas gdy uchwała w sprawie ustalenia jej wyniku z egzaminu radcowskiego została podjęta w dniu 17 kwietnia 2016 r., Sąd I instancji wskazał, że wyjaśnienia w tej mierze poczynione przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały są wyczerpujące i wiarygodne. Jak bowiem wynika z zawartych w aktach sprawy wyjaśnień egzaminatora - SSO K.G., uzasadnienie to zostało przez niego podpisane w dniu 17 kwietnia 2016 r., a opatrzenie go datą 18 kwietnia 2016 r. wynikało z oczywistej omyłki w trakcie komputerowego edytowania tego dokumentu. Z kolei fakt, iż uzasadnienie oceny cząstkowej zostało sporządzone i podpisane przez egzaminatora w dniu [..] kwietnia 2016r., a więc w dniu poprzedzającym ustalenie wyniku odwołującego z egzaminu radcowskiego, potwierdził także Przewodniczący Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w Szczecinie w piśmie z dnia [...] maja 2016 r., znajdującym się w aktach sprawy.

Jednocześnie WSA uznał za niefortunne powołanie w treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały imienia i nazwiska innej osoby. Jednakże, w ocenie Sądu I instancji, nie budzi wątpliwości, że zapis ten stanowił oczywistą omyłkę, którą organ sprostował postanowieniem z dnia [...] września 2016r. Zdaniem WSA, bez wątpienia treść zaskarżonej uchwały dotyczy oceny pracy sporządzonej przez skarżącego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A.S., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 188 p.p.s.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych a także rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, t.j. z 13 lipca 2017 r. ze zm. - dalej p.p.s.a.) Sądowi I instancji zarzucił:

I. Naruszenie prawa materialnego:

1) art. 3 § 1 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art., 201 § 1, art. 210 § 1 k.s.h., art. 350, art. 693 § 1 k.c. oraz art. 364 ust. 1 i 10, art. 36s ust. 2 i art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 233 - dalej u.r.pr.) poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i wykładnie skutkujące niedostrzeżeniem przez Sąd I instancji błędnego stanowiska organu administracji, że praca egzaminacyjna skarżącego z prawa gospodarczego nie spełnia kryteriów art. 365 ust. 2 u.r.pr., podczas gdy praca egzaminacyjna z prawa gospodarczego skarżącego wypełnia wymogi formalne i materialnoprawne oraz uwzględnia interes reprezentowanej strony w kontekście prawidłowo skonstruowanej propozycji rozwiązania poleceń zadania, a w konsekwencji oddalenie skargi na zaskarżoną uchwałę.

II. Naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, t.j. z dnia 07.[...].2016 r. ze zm. - dalej: k.p.a.) polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji, że organ administracji w sposób niedokładny wyjaśnił oraz dowolnie ocenił sprawę, a w konsekwencji wydane rozstrzygnięcie posiada walor dowolności;

2) art. 3 § 1, art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. art. 15 k.p.a. i § 5 ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24.09.2009 r. w sprawie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. Nr 164, poz. 1314 ze zm. - dalej rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 24.09.2009 r.) poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że organ administracji wskutek wyjście poza granice odwołania wytyczone jego zarzutami zaniżył ocenę z prawa gospodarczego;

3) art. 3 § 1, art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 365 ust. 2, 3 i 4 u.r.p poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji błędnego stanowiska organu administracji, że ocena pracy egzaminacyjnej skarżącego z prawa gospodarczego posiada cechy niezależnie sporządzonej i uzasadnionej oceny,

4) art. 3 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie całego materiału zebranego w sprawie i nieodniesienie się przez Sąd I instancji do zarzutów i twierdzeń skarżącego zawartych w skardze na uchwałę stwierdzającą negatywny wynik z egzaminu radcowskiego, a także przez przyjęcie stanu faktycznego, który organ administracji ustalił bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny.

W obszernym, liczącym 31 stron, uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum wniesionego środka zaskarżenia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o: oddalenie skargi kasacyjnej, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

A.S. w replice do powyższej odpowiedzi na skargę kasacyjną podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna A.S. nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania z przyczyn określonych w § 2 powołanego artykułu. Ponieważ w rozpoznawanym przypadku nie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności postępowania - przewidziane w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a. - kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku sprowadzała się do oceny, czy narusza on przepisy wskazane zarzutach postawionych Sądowi I instancji.

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega bowiem zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz na rozpatrzeniu poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych celem weryfikacji - z tego punktu widzenia - orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Rozpoznając niniejszą sprawę według przedstawionej zasady związania granicami skargi kasacyjnej skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, że wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ podstawy, na których skargę kasacyjną oparto, nie są usprawiedliwione.

Zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na obu podstawach przewidzianych w art. 174 p.p.s.a., tj. na naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania, które zdaniem strony, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym zarzuty sformułowane w punkcie I.1 oraz w punktach II.1.; II.2; II.4 petitum skargi kasacyjnej, ze względu na ich komplementarny charakter zostaną rozpoznane łącznie. W pierwszej natomiast kolejności należy rozpoznać zarzut najdalej idący, opisany w punkcie II. 3 petitum skargi kasacyjnej mianowicie zarzut naruszenia art. 3 § 1, art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 365 ust. 2, 3 i 4 u.r.p poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I l instancji błędnego stanowiska organu administracji, że ocena pracy egzaminacyjnej skarżącego z prawa gospodarczego posiada cechy niezależnie sporządzonej i uzasadnionej oceny. W uzasadnieniu tego zarzutu skarżący kasacyjnie podnosi, że ocena pracy egzaminacyjnej poprzez jej wydruk i podpisanie została sporządzona przez SSO K.G. w obecności członków Komisji Egzaminacyjnej I stopnia, w tym drugiego egzaminatora – radcy prawnego J.G., co jest niezgodne z trybem postępowania nakreślonym art. 36(5) ust.2,3 i 4 ustawy o radcach prawnych (u.r.pr.) a zatem w efekcie, zdaniem skarżącego, nie został dochowany wymóg niezależności oceny (v. str. 28 skargi kasacyjnej).

Naczelny Sąd Administracyjny tego zarzutu nie podziela.

Dla porządku należy przypomnieć, że uchwała nr [...] Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w Szczecinie została podjęta w dniu [...] kwietnia 2016 r. Należy zauważyć, że skarżący kasacyjnie w istocie nie podważa prawdziwości wyjaśnień złożonych pisemnie zarówno przez egzaminatora - SSO K.G., jak i Przewodniczącego ww. Komisji Egzaminacyjnej. Pierwsza z wymienionych osób wyjaśniła, że opatrzenie sporządzonej oceny pracy z zakresu prawa gospodarczego datą [...] kwietnia 2017 r. stanowiło oczywistą omyłkę w trakcie komputerowego edytowania tego dokumentu. Z kolei z wyjaśnień Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej wynika, że uzasadnienie oceny cząstkowej zostało sporządzone przez SSO K.G. wcześniej niż przed odkodowaniem prac i w obecności Przewodniczącego Komisji zostało - przed odkodowaniem prac - wydrukowane i podpisane przez tego egzaminatora w dniu [...] kwietnia 2016 r. Oczywiście nie sposób nie dostrzec, że w piśmie Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] maja 2016 r. zawarte jest również stwierdzenie, że "uzasadnienie oceny cząstkowej zostało sporządzone i podpisane przez egzaminatora w dniu [...] kwietnia 2016 r., a więc w dniu poprzedzającym ustalenie wyniku odwołującego z egzaminu radcowskiego". Tym niemniej ten oczywisty błąd (wynik egzaminu był bowiem ustalony uchwałą z dnia [..] kwietnia 2016 r.) nie może być poczytywany, jako dyskredytujący prawdziwość oświadczenia z [...] maja 2016 r., gdyż oświadczenie to należy odczytywać w całości. Nie budzi natomiast wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w świetle wyjaśnień zawartych w omawianym oświadczeniu Przewodniczącego Komisji, w konfrontacji z wyjaśnieniami egzaminatora SSO K.G. oraz aktami sprawy nie można wyprowadzić wniosku, jak tego chce skarżący kasacyjnie, że (cząstkowa) ocena pracy z zakresu prawa gospodarczego została sporządzona w obecności członków Komisji Egzaminacyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, na tle ustalonego i niepodważonego stanu faktycznego w omawianym zakresie nie można przyjąć, iż nie został dochowany wymóg niezależności oceny. Egzaminator SSO K.G. bowiem wyłącznie podpisał sporządzoną uprzednio przez siebie ocenę pracy skarżącego z zakresu prawa gospodarczego, co nastąpiło jeszcze przed odkodowaniem prac. Skarżący kasacyjnie przywiązując nadmierną wagę do zrównania momentu złożenia podpisu pod oceną z momentem sporządzenia tej oceny nie podał żadnych racjonalnych argumentów potwierdzających postawioną przez siebie tezę, że naruszony został tryb wystawiania ocen cząstkowych polegający na tym, że egzaminatorzy formułują swoje wnioski samodzielnie, bez uzgodnień. Natomiast, analiza ocen cząstkowych sporządzonych przez każdego z egzaminatorów, tj. SSO K.G. oraz radcy prawnego J.G. nie wskazuje, według Naczelnego Sądu Administracyjnego, że mamy do czynienia z sytuacją sugerowaną przez skarżącego kasacyjnie. Na koniec wypada stwierdzić, że WSA w Warszawie bezrefleksyjnie, w ślad za Komisją Egzaminacyjną II Stopnia, przytoczył omówiony wyżej fragment wyjaśnień Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej nie dostrzegając nieścisłości wypunktowanych powyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Tym niemniej, w świetle tego, co już powiedziano nie można uznać, że miało to jakikolwiek wpływ na wynik sprawy a zatem zarzut skarżącego kasacyjnie, że Sąd I instancji z tego powodu powinien uchylić zaskarżoną uchwałę nie jest trafny.

Ocenę pozostałych zarzutów niniejszej skargi kasacyjnej należy poprzedzić wyjaśnieniem, że uchwała w sprawie wyniku egzaminu radcowskiego nie jest odpowiednikiem decyzji administracyjnej o charakterze uznaniowym. Organy ją podejmujące, tj. obie Komisje Egzaminacyjne nie mają żadnego "luzu decyzyjnego", co oznacza, że jeżeli prace egzaminacyjne zostały ocenione pozytywnie, zgodnie z uregulowaniami zawartymi w art. 36(6) ust. 1 u.r.pr., wynik egzaminu musi być pozytywny. Także oceny prac egzaminacyjnych nie są dokonywane w ramach "luzu decyzyjnego". Ustawa reguluje precyzyjnie wymagania, jakie muszą spełniać prace z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego. Zgodnie z art. 36 (5) ust. 2 u.r.p. praca egzaminacyjna musi spełniać wymogi formalne, przepisy prawa mają być zastosowane właściwie i umiejętnie zinterpretowane, sposób rozstrzygnięcia problemu ma być poprawny i uwzględniać interes strony. Praca, która spełnia powyższe wymagania musi być oceniona pozytywnie. Natomiast, w zależności od tego, w jakim stopniu praca egzaminacyjna spełnia wymagania, egzaminatorzy wystawiają oceny, korzystając ze skali ocen zawartych w ustawie. Te oceny także nie są przejawem "luzu decyzyjnego", są natomiast przejawem indywidualnego podejścia wysokiej klasy specjalistów, którzy z jednej strony gwarantują znajomość przepisów prawa i obiektywną ocenę prawidłowości zastosowanych rozwiązań, a z drugiej zawierają element własnej "eksperckiej" oceny poziomu pracy. Wszelkie egzaminy przeprowadzane przez specjalistów zawierają element subiektywny, jednak samodzielna ocena pracy dokonywana przez dwóch egzaminatorów i sposób wystawiania oceny końcowej zapewnia ocenę trafną (por. przykładowo wyrok NSA z 11 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 40/13, opubl. CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, określone w przytoczonym przepisie art. 36 (5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Podkreślić bowiem należy, że egzamin radcowski służy sprawdzeniu przygotowania do samodzielnego i należytego świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej interesów podmiotów, na rzecz, których jest wykonywana. Nie wymaga zatem głębszego wywodu teza, że poprawne rozwiązanie zadania pod względem formalnym i materialnoprawnym, które jednak nie uwzględnia interesu strony, którą zgodnie z zadaniem zdający reprezentuje, świadczy o braku przygotowania do należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Taka sama sytuacja zachodzi wówczas, gdy zaproponowane rozwiązanie nie spełnia kryterium poprawności formalnej czy materialnoprawnej (por. przykładowo wyrok NSA z 14.12.2011 r. sygn. akt II GSK 695/11, opubl. CBOSA).

Przenosząc te rozważania na podstawy rozpoznawanej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie można podzielić prezentowanej w skardze kasacyjnej tezy, iż Komisja Egzaminacyjna II stopnia wyszła poza granice odwołania wytyczone jego zarzutami i zaniżyła ocenę przedmiotowej pracy. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej uchwały organ odwoławczy odniósł się do zarzutów skarżącego, jednakże nie uznał, je za trafne. Komisja II stopnia wyjaśniła natomiast, z jakich względów uznaje za uzasadnione zarzuty wobec pracy skarżącego sformułowane przez egzaminatorów SSO K.G. oraz r.pr. J.G. Wbrew zarzutom skarżącego, Sąd I instancji przeprowadził kontrolę zaskarżonej uchwały czyniąc to w kontekście reguł wynikających z art. 36(5) ust.2 ustawy o radcach prawnych, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Należy też zgodzić się z organem, który w odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazuje, że podnoszenie przez stronę po raz kolejny, tych samych argumentów merytorycznych, dotyczących zagadnień związanych z normami prawa materialnego zawartymi w pracy egzaminacyjnej stanowi polemikę z odmienną oceną prawną tych kwestii prezentowaną przez organ i Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w zadaniu egzaminacyjnym zawarte były problemy, których dostrzeżenie i prawidłowe rozwiązanie należało do zdającego. Kontrolując prawidłowość ocen, według ustawowej skali ocen, należało mieć na względzie, czy i jak zdający poradził sobie z powyższym zadaniem. Uznać należy, że oceniający trafnie uznali, że zdający nie poradził sobie z problemami, które powinien był dostrzec, skoro sporządzona przez niego umowa zawierała tak istotne błędy jak te, które szczegółowo wyspecyfikowano w uchwale. Ponadto, czego z oczywistych względów nie podnosi skarżący kasacyjnie, oceniający stwierdzili - wskazując na konkretne zapisy umowy sporządzonej przez zdającego - że A.S. poczynił w omawianej pracy egzaminacyjnej założenia tego rodzaju, że nie miały one uzasadnienia w treści zadania egzaminacyjnego lub wręcz pominął istotne założenia tego zadania. Zostało to ocenione, jako niewykonanie zadania postawionego przed zdającym. Ponadto, co też zostało jasno wyrażone w zaskarżonej uchwale (a wcześniej w uchwale z 17 kwietnia 2016 r.) skarżący kasacyjnie nie chronił interesów strony, którą zgodnie z zadaniem miał reprezentować. W tym stanie rzeczy uznać należy, że wobec prawidłowego ustalenia wyżej opisanych wad pracy egzaminacyjnej, egzaminatorzy trafnie ocenili ją na ocenę niedostateczną, a Komisja Egzaminacyjna prawidłowo uznała, że wobec niedostatecznej oceny czwartej części pracy, wynik egzaminu radcowskiego jest negatywny. Uwzględniając powyższe, za nietrafne należy uznać zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, opisane w punkcie I.1 oraz w punktach II.1.; II.2; II.4 petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się natomiast do akcentowanego przez A.S. w replice z dnia [...] października 2017 r. do odpowiedzi organu na skargę kasacyjną prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 2553/16, który dotyczył tego samego egzaminu radcowskiego i tej samej części, tj. zadania z zakresu prawa gospodarczego, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że w tamtej sprawie ( która dotyczyła innej osoby, a więc z istoty rzeczy nie mogła być przedmiotem oceny przez WSA w sprawie niniejszej), wystawiono oceny cząstkowe za pracę z zakresu prawa gospodarczego 2 i 3. Przy czym Sąd I instancji uchylając zaskarżoną uchwałę uznał, że ocena Komisji II stopnia nie daje odpowiedzi, który błąd zdyskwalifikował pracę w tamtej sprawie. Z taką natomiast sytuacją nie mamy do czynienia w sprawie niniejszej.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania obejmujących wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego organ orzeczono w oparciu o przepis art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust.2 lit. a) i § 14 ust.1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz.U. z 2015 r. poz. 1804).