Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 61/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i 1 b
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 lipca 2024 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 14 listopada 2023 r. nr KO.411.2041.2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku na rzecz skarżącego 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2023 r., nr [...] Wójt Gminy D. odmówił skarżącemu W. W. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności tj. matką Z. W., wskazując że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka określona treścią art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej jako: "u.ś.r.") ponieważ nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność osoby wymagającej opieki.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący, wnosząc o jej uchylenie oraz zarzucając naruszenie:

1. art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r., przez brak uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego ("TK") z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,

2. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, że sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez opiekuna dorosłej osoby wymagającej opieki skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Po rozpoznaniu powyższego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("SKO") decyzją z dnia [...] listopada 2023 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie I instancji w całości. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wyjaśniło, że postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało na skutek wniosku skarżącego z dnia [...] września 2023 r., którego przedmiotem było ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką Z. W.. Do wniosku skarżący dołączył orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2008 r., w którym zaliczono Z. W. do znacznego stopnia niepełnosprawności, ustalono, że stopień jej niepełnosprawności datuje się od kwietnia 2008 r. oraz wskazano, że nie da się ustalić od kiedy jej niepełnosprawność istnieje. Przy czym, jak ustaliło SKO z urzędu, ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. utrzymano w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką - Z. W.. Ponadto organ wyjaśnił, że w dniu [...] listopada 2019 r. skarżący złożył kolejny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką, a decyzją z [...] listopada 2019 r. Wójt Gminy D. rozpoznając wskazany wniosek odmówił wnioskodawcy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskutek wniesionego odwołania SKO decyzją z [...] grudnia 2019 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie I instancji w całości z uwagi na tożsamość podmiotową i przedmiotową sprawy. Na decyzję tę została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ("WSA") w Bydgoszczy, który, wyrokiem z 10 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Bd 1166/19 oddalił wniesioną skargę.

W związku z powyższym, organ odwoławczy podkreślił, że w dacie podejmowania decyzji z 30 listopada 2015 r. przeanalizowano zatem wyrok TK z dnia 21.10.2014 r. i uznano, że przeszkodą do przyznania świadczenia w okolicznościach sprawy jest brzmienie art. 17 ust. 1b u.ś.r. Wobec tego – jak wskazało Kolegium - w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Dodał również, że ubiegając się wówczas o przyznanie świadczenia skarżący załączył do wniosku dokument odnośnie niepełnosprawności matki tożsamy z dokumentem, który podlegał ocenie w niniejszym postępowaniu. Ponadto, jak wskazał, z akt sprawy wynika, iż stan faktyczny odnośnie okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia nie uległ zmianie. W związku z powyższym Kolegium, uznało, że w świetle akt obu postępowań administracyjnych, zachodzi tożsamość podmiotowa (ten sam wnioskodawca i ta sama osoba wymagająca opieki) oraz że taki sam jest również zakres żądania wnioskodawcy o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Również okoliczności dotyczące podstaw i zakresu sprawowanej opieki w ocenie organu pozostały niezmienne. Wobec tego, Kolegium uznało, że decyzja z 30 listopada 2015 r. wydana została wskutek rozpoznania takiego samego wniosku i dotyczy tego samego podmiotu i przedmiotu sprawy oraz tego samego stanu prawnego w zakresie podstaw odmowy przyznania świadczenia, przy niezmienionym stanie faktycznym. Mając zatem na uwadze zakaz ponownego rozpoznawania sprawy, która wcześniej została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, organ II instancji uznał, że zasadnym w sprawie będzie uchylenie decyzji organu i instancji i umorzenie postępowania I instancyjnego z powodu zaistnienia przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Na powyższą decyzję SKO skarżący wniósł skargę do WSA w Bydgoszczy domagając się jej uchylenia oraz zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.

- art. 61a § 1 pkt k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i niewłaściwe przyjęcie, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie z uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte oraz błędne uznanie przez organ, iż w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy zachodzi powaga rzeczy osądzonej;

- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy i uchylenie w całości decyzji z dnia [...].10.2023 r. Wójta Gminy D. i umorzenie w całości postępowania - co skutkowało tym samym wydaniem decyzji z rażącym naruszeniem słusznego interesu strony;

- art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy pozwalających na ponowne wszczęcie postępowania, co pozwoliłoby na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

W uzasadnieniu skargi podkreślił, że w sprawie nie doszło do powagi rzeczy osądzonej, ponieważ mimo iż mamy do czynienia z wnioskiem o przyznanie tożsamego świadczenia, to jednak na inny okres – czego organ nie kwestionuje. Wobec tego w ocenie skarżącego różni się przedmiot sprawy ze względu na odmienne okresy, które każdorazowo wyznacza data złożenia wniosku. Ponadto od dwóch poprzednio wszczętych postępowań upłynął znaczny okres czasu, a tym samym doszło do zmiany okoliczności faktycznych sprawy, chociażby z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia matki, czego organy nie uwzględniły.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Dodatkowo organ odwoławczy podniósł, że stan faktyczny i prawny odnośnie okoliczności uzasadniających odmowę nie uległ zmianie, ponieważ matka skarżącego nadal legitymuje się tym samym orzeczeniem o niepełnosprawności, a w sprawie nie kwestionowano faktu sprawowania stałej opieki nad matką. Wobec tego nie zasługują zdaniem SKO na uwzględnienie argumenty w zakresie pogorszenia stanu zdrowia i wymaganej w związku z tym zwiększonej opieki, ponieważ powodem odmowy w pierwszym postępowaniu była inna ustawowa negatywna przesłanka warunkująca prawo do przedmiotowego świadczenia. Wobec tego zdaniem SKO w sprawie zachodzi tożsamość podmiotowa, jak również taki sam jest zakres żądania wnioskodawcy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Kontrola przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935., dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa.

Kontrolowane przez Sąd rozstrzygnięcie SKO wydane zostało na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie I instancji w całości albo w części. W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że umarzając postępowanie organu pierwszej instancji, organ odwoławczy kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 k.p.a., czyli spowodowaną jakimikolwiek przyczynami bezprzedmiotowością postępowania. Oznacza to, że uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji o charakterze kasacyjnym, o której mowa w tym przepisie nie jest dowolne, ale podlega ograniczeniu, które związane jest z wystąpieniem okoliczności powodujących bezprzedmiotowość postępowania przed organem I instancji. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza zaś brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, pociągającą za sobą brak możliwości wydania decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (w sposób negatywny lub pozytywny dla strony). Wynikać ona może z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych, np. przestało obowiązywać prawo będące podstawą orzekania w danej sprawie, albo przestał istnieć podmiot, którego praw i obowiązków postępowanie dotyczy, bądź też w toku postępowania okazało się, że wszczęto je w sprawie nie będącej sprawą z zakresu administracji publicznej (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 819/22, wyrok WSA w Warszawie z 7 lipca 2010 r., VIII SA/Wa 294/10, dostępne na stronie: https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query).

Nie budzi wątpliwości, że jednym z przypadków bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego jest sytuacja – z którą w ocenie organu odwoławczego mamy do czynienia w niniejszym przypadku – tj. gdy sprawa została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Wydanie bowiem ponownego rozstrzygnięcia dotyczącego tożsamej sprawy oznaczałoby wydanie decyzji dotkniętej wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Wydanie w tej samej sprawie nowej decyzji administracyjnej załatwiającej sprawę co do istoty naruszyłoby ustanowiony dotychczasową decyzją stan powagi rzeczy osądzonej.

Jak trafnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, tożsamość spraw administracyjnych zachodzi wtedy, gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym w stosunku do postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Przy czym tożsamość przedmiotową należy rozumieć szerzej niż tylko jako przedmiot sprawy. Chodzi w tym wypadku zarówno o identyczny przedmiot nowej sprawy w stosunku do sprawy uprzednio ostatecznie rozstrzygniętej (tożsama treść żądania), jak i o tożsamość stanu prawnego tej sprawy przy niezmienionych jej okolicznościach faktycznych (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2016 r., I OSK 1434/15 jw.).

Z analizy przedłożonych do Sądu akt administracyjnych wynika, że skarżący w dniu [...] listopada 2015 r. oraz w dniu [...] września 2023 r. złożył do organu wnioski o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką Z. W.. Do każdego z powyższych wniosków dołączył to samo orzeczenie o niepełnosprawności Z. W. z dnia [...] maja 2008 r., w którym to wskazano, że nie da się ustalić momentu powstania u niej niepełnosprawności. Przy czym, postępowanie wszczęte pierwszym z ww. wniosków (tj. wnioskiem z dnia [...] listopada 2015 r.) zakończyło się decyzją ostateczną SKO z dnia [...] listopada 2015 r., którą to utrzymano w mocy decyzję odmowną organu I instancji, gdzie jako podstawę odmowy organ wskazał na niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. (związanej z datą powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki). Następnie, Kolegium rozpoznając sprawę z wniosku z dnia [...] września 2023 r., inicjującego postępowanie w przedmiotowej sprawie, wydało zaskarżoną decyzję, stwierdzając że w postępowaniach wszczętych ww. wnioskami zachodzi tożsamość spraw. W szczególności wskazało przy tym na tego samego wnioskodawcę, tę samą osobę wymagającą opieki, taki sam zakres żądania wnioskodawcy o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreśliło również, że okoliczności dotyczące podstaw i zakresu sprawowanej opieki w ocenie organu pozostały niezmienne. W związku z tym SKO uznało, że postępowanie z wniosku z dnia [...] września 2023 r. jest bezprzedmiotowe i należy je umorzyć, ponieważ sprawa została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną.

Oceniając powyższe stanowisko oraz mając na uwadze wynikające z akt administracyjnych okoliczności rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał jednak, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest wadliwe. Wbrew twierdzeniom Kolegium, sprawa tocząca się na wniosek z dnia [...] września 2023 r. nie powinna być utożsamiana ze sprawą rozstrzygniętą decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 2015 r., na skutek wniosku złożonego dnia [...] listopada 2015 r. Skarżący złożył wprawdzie w dniu [...] września 2023 r. wniosek o przyznanie tożsamego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, przedkładając to samo orzeczenie o niepełnosprawności jego matki. Jednak, w ocenie Sądu, w sprawie nie zachodzi tożsamość przedmiotowa obu opisanych spraw – rozumianej m.in. jako tożsamość w zakresie okoliczności faktycznych.

Przede wszystkim wskazać należy, że nie można przyznać racji organowi, że w niniejszej sprawie, w jej szczególnych okolicznościach, data złożenia wniosku determinująca datę początkową, od której ustala się prawo do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, nie ma znaczenia dla ustalenia tożsamości spraw. Podkreślić należy w tym miejscu, że w rozpoznawanym przypadku, czas jaki upłynął od złożenia pierwszego wniosku z dnia [...] listopada 2015 r. do momentu złożenia wniosku z dnia [...] września 2023 r. to prawie 8 lat. Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane na okres zasiłkowy, co wynika z art. 24 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c. Wymienionym wyjątkiem zaś objęte jest świadczenie pielęgnacyjne, które zostało uregulowane w art. 17 u.ś.r. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony (art. 24 ust. 4 u.ś.r.). Data złożenia wniosku determinująca datę początkową, od której ustala się prawo do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, ma jednak w niniejszej sprawie także w przypadku tego świadczenia znaczenia dla ustalenia tożsamości spraw. Data bowiem złożenia przez skarżącego kolejnego wniosku (prawie po 8 latach od złożenia pierwszego wniosku) spowodowała – w przypadku spełnienia przez stronę przesłanek ustawowych – ustalenie innej daty początkowej przyznania świadczenia, co oznacza zmianę stanu faktycznego sprawy, który nie jest już tożsamy ze stanem faktycznym, jaki istniał w sprawie zakończonej ostateczną i prawomocną decyzją SKO z dnia [...] listopada 2015 r. Odmienność wskazanych okresów nie pozwala przyjąć stanowiska organu drugiej instancji, że w sprawie pozostaje niezmieniony stan faktyczny w stosunku do postępowania rozstrzygniętego na skutek wniosku z dnia [...] listopada 2015 r. (por. wyrok NSA z dnia [...] lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 1783/22 – dostępne jw.).

Ponadto zgodnie z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego nie można wykluczyć, że tak znaczny upływ czasu od złożenia pierwszego wniosku z dnia [...] listopada 2015 r. do momentu złożenia wniosku z dnia [...] września 2023 r. nie mógł spowodować zmianę okoliczności faktycznych po stronie wnioskodawcy dotyczących np. zakresu sprawowanej opieki czy też co do innych okoliczności mających wpływ na zaistnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką. Wskazać należy ponadto, że stanowisko Kolegium w zakresie tożsamości okoliczności faktycznych w obu sprawach zainicjowanych wnioskami, które dzieli prawie 8 lat, jest nieuzasadnione, gdyż niewykazane w sprawie. Dostrzec należy w szczególności, że na gruncie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 2015 r. organy skupiły się wyłącznie na stanowiącej podstawę odmowy przesłance z art. 17 ust. 1b u.ś.r. i tym samym nie rozważały wnikliwie na gruncie wydanych decyzji pozostałych okoliczności sprawy, takich jak np. zakres sprawowanej opieki. Świadczy o tym treść uzasadnień wydanych w tymże postępowaniu decyzji, w których w istocie nie poddano dogłębnej analizie pozostałych przesłanek istotnych z punktu widzenia możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niezasadne jest zatem założenie SKO, o tożsamości okoliczności faktycznych w obu sprawach, w oparciu o to, że w postępowaniu wcześniej prowadzonym, jakiekolwiek inne okoliczności – niezwiązane z przesłanką z art. 17 ust. 1b u.ś.r. – nie były kwestionowane. Treść decyzji wydanych w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., dotyczy – co należy podkreślić - przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Tym samym wadliwym było stwierdzenie przez SKO tożsamości stanu faktycznego w obu sprawach, co w ocenie Sądu organ oparł jedynie na domniemaniu, a nie na weryfikacji i porównaniu materiału dowodowego w obydwu sprawach. Do takiego wniosku prowadzi analiza treści uzasadnień decyzji wydanych w obydwu sprawach, które znajdują się w aktach administracyjnych przesłanych do tut. Sądu.

Nie można uznać zatem, że zgodne z prawem i wykazane jest stanowisko SKO, że rozpoznanie wniosku skarżącego z dnia [...] września 2023 r. doprowadziłoby do sytuacji załatwienia sprawy, która została wcześniej rozstrzygnięta decyzją ostateczną, a co za tym idzie, że wydanie decyzji w wyniku rozpoznania tego wniosku naruszałoby powagę rzeczy osądzonej decyzją Wójta Gminy D. z dnia [...] listopada 2015 r. utrzymaną w mocy decyzją SKO z dnia [...] listopada 2015 r. W literaturze wskazuje się, że pod względem przedmiotowym na sprawę administracyjną składa się treść żądania strony lub nałożonego na nią obowiązku, podstawa prawna oraz stan faktyczny (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2011, Wyd. 9, str. 336). Tożsamość podmiotowa będzie zachodziła wtedy, gdy sprawa będzie dotyczyła tych samych stron, co poprzednio. Dla oceny, że dane ostateczne rozstrzygnięcie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, niezbędne jest też, aby rozstrzygało ono sprawę co do istoty, a akt ten musi rozstrzygać o prawach lub obowiązkach stron (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 850/15). Należy jednak wyjaśnić, że nie tylko treść wniosku o wszczęcie postępowania określa tożsamość sprawy, lecz przede wszystkim to, co było objęte treścią rozstrzygnięcia organu w decyzji administracyjnej (por. w tym zakresie wyrok NSA z 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2170/13, wyrok NSA z dnia 8 lutego 2023 r sygn. akt I OSK 1783/22 – dostępne jw.). Z akt administracyjnych sprawy wynika natomiast, że treścią decyzji Wójta Gminy D. z [...] listopada 2015 r. wydanej w sprawie zainicjowanej przez skarżącego wnioskiem z [...] listopada 2015 r., jak i decyzji SKO z dnia [...] listopada 2015 r. była odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r., z którego wynika, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki ma powstać nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Powyższe prowadzi zatem do wniosku, że wcześniej prowadzone postępowanie organy przeprowadziły, co prawda na skutek tożsamej treści wniosku, jednak w węższym zakresie, skupiając się w treści rozstrzygnięcia wyłącznie na przesłance odmownej z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Przy czym, co istotne, zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i organów administracyjnych ostatnich lat, jednolicie przyjmuje się, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na takiej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r. (K 38/13) stwierdził bowiem niezgodność art. 17 ust. 1b u.ś.r. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Powyższa zamiana interpretacji ww. przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., choć nie stanowi zmiany stanu prawnego w klasycznym rozumieniu, to jednak ma ona bezpośredni związek z kwestią zakresu weryfikacji przesłanek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jak i samego stosowania przepisów u.ś.r. w praktyce – co nie powinno umknąć uwadze organów rozpoznających sprawę. W związku z powyższym skoro aktualnie nie ma możliwości oparcia decyzji odmownej na przesłance z art. 17 ust. 1 b u.ś.r. – co jest już przesądzone w orzecznictwie - a uprzednio prowadzone postępowanie (w 2015 r.) dotyczyło de facto tejże przesłanki, której stwierdzenie spowodowało brak dokładnego przeanalizowania pozostałych okoliczności sprawy, to stwierdzić należy, że sprawa zainicjowana wnioskiem z dnia [...] września 2023 r., w zakresie zdeterminowanym treścią rozstrzygnięcia, nie może być uznana w okolicznościach sprawy za tożsamą z tą zainicjowaną wnioskiem z roku 2015.

Podsumowując Sąd uznał, że w niniejszej sprawie stanowisko SKO o tożsamości obu spraw – tj. z wniosku z dnia [...] listopada 2015 r. i z dnia [...] września 2023 r. – jest niezasadne, ponieważ organ nie uwzględnił wpływu na zmianę stanu faktycznego daty złożenia przez skarżącego kolejnego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (a tym samym okoliczności ustalenia innej daty początkowej przyznania świadczenia), a ponadto wskazał na tożsamość obu ww. spraw jedynie z perspektywy przesłanki odmownej z art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie weryfikując i nie porównując jednocześnie tożsamości spraw w całości, tj. z perspektywy wszystkich przesłanek istotnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec tego, skoro organ odwoławczy nie wykazał aby postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia [...] września 2023 r. było bezprzedmiotowe, wadliwym było tym samym umorzenie tego postępowania przed organem I instancji.

Mając powyższe na uwadze Kolegium winno raz jeszcze rozpoznać przedmiotową sprawę stosując się do powyższych wskazań Sądu.

Jednocześnie na uwadze należy mieć, że od 1 stycznia 2024 r. obowiązują nowe przepisy zakresie zasad przyznawania świadczenia. Na mocy art. 43 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429, dalej powoływanej jako "u.ś.w.") zmieniano treść m.in. art. 17 ust. 1 u.ś.r., w ten sposób, że określono, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w związku z opieką sprawowaną nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia. W obecnym stanie prawnym ustawodawca przewidział zatem, że o świadczenie pielęgnacyjne można ubiegać się w związku z opieką jedynie nad osobą niepełnosprawną, która nie ukończyła 18 roku życia. Tym samym wyraźnie zawężono krąg uprawnionych. Wcześniej wiek osoby wymagającej opieki nie warunkował uprawnienia do świadczenia. Przy czym, w niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką, która urodziła się [...] czerwca 1935 r. Nie ulega wątpliwości zatem, że z racji na wiek osoby wymagającej opieki, świadczenie to w obecnym stanie prawnym nie mogłoby być przyznane wnioskodawcy.

Jednak zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia [...] grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Wobec tak sformułowanych przez ustawodawcę przepisów przejściowych, z uwagi na złożenie w sprawie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przed upływem 2023 r. oraz ze względu na okoliczność, że ustawodawca w ww. przepisie posłużył się sformułowaniem "powstanie prawa", a nie "ustalenie prawa", wskazać należy, że dotychczasowe przepisy należy stosować w sytuacji wnioskodawców, którzy do dnia [...] grudnia 2023 r. złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i spełnili określone w ustawie przesłanki jego przyznania z uwzględnieniem art. 24 ust. 2 u.ś.r. Jeżeli więc rozpatrujący ponownie sprawę organ dojdzie do przekonania, że prawo skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego powstałoby do dnia [...] grudnia 2023 r., w konsekwencji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych w oparciu o art. 63 ust. 1 u.ś.w.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji (pkt 1 sentencji wyroku).

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.) zasądzając na rzecz skarżącego od organu 480 zł (pkt 2 sentencji wyroku).