Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 186/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 i 2, art. 22 ust. 2a i ust. 3, art. 24 ust. 1 pkt 2 i ust. 3, art. 26 ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1857
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, Protokolant st. sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. w D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 23 stycznia 2023 r. nr 2001-IOD.48.90.2022 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: "DIAS") z dnia 23 stycznia 2023 r., nr 2001-IOD.48.90.2022, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku (dalej: "NPUCS") z dnia 17 października 2022 r., nr 318000-COC3.48.139.2022.JS, nakładającą na L. Sp. z o.o. z siedzibą w D. (dalej: "skarżąca", "przewoźnik" bądź "strona") karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za podanie w zgłoszeniu do rejestru monitorowania przewozów pod numerem SENT[...] danych niezgodnych ze stanem faktycznym oraz karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za niewywiązywanie się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 1857 ze zm., dalej: "ustawa o SENT"), tj. niezapewnienia przez przewoźnika w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem SENT[...] przykazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem.

U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.

W dniu 3 lipca 2022 r. około godziny 8:40 zgłosił się do kontroli na drodze krajowej nr 8 w B. Z.F., kierujący środkiem transportu o nr rejestracyjnych [...]/[...]. Funkcjonariusze Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku przeprowadzili kontrolę tego pojazdu, którym przewożony był towar klasyfikowany do pozycji Nomenklatury Scalonej CN2710 - Olej silnikowy, podlegający rygorom ustawy o SENT, o masie 21.165,2 kg. Przewóz rozpoczął się w Austrii i obejmował dostawę do Finlandii, tranzytem przez terytorium Polski. Jako dowód zgłoszenia towaru do systemu kierowca okazał nr referencyjny SENT[...]. W zgłoszeniu wskazano lokalizator M22-AX96FC-9.

Podczas kontroli ustalono, że zestaw ciężarowy [...]/[...] według systemu ANPRS wjechał do Polski w miejscowości G. dnia 28 czerwca 2022 r. o godz. 21:47:02. W dniu 28 czerwca 2022 r. w punkcie kontroli G1. o godz. 22:30 pojazd został zatrzymany do kontroli przez funkcjonariuszy Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w K., którzy stwierdzili wykonywanie przewozu towaru Lukoil Genesis Special VN 5W-30 (2051), kod CN 27101981 - 113 beczek, o wadze 19.538,96 kg (według dokumentu przedstawionego przez kierowcę jest to waga netto) bez wymaganego numeru referencyjnego dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu, o którym mowa w art. 3 ust. 7 ustawy SENT i sporządzili protokół nr 338000-CZR4.5063.63.2022.

W dniu 29 czerwca 2022 r. o godzinie 10:45 przewoźnik sporządził zgłoszenie SENT[...], w którym wskazał, że podczas transportu będzie przekazywał dane geolokalizacyjne za pomocą Zewnętrznego Systemu Lokalizacji U21-CP10KX-8. Urządzenie to nie przekazywało żadnych danych geolokalizacyjnych do rejestru SENT. Brak danych z urządzenia dotyczy przebytej trasy od G1 do węzła Ś. Tego samego dnia o godzinie 11:46 przewoźnik dokonał aktualizacji zgłoszenia i zadeklarował, że dane lokalizacyjne będzie przekazywał przy pomocy lokalizatora M22-AT00YA-3. Lokalizator ten przekazywał dane geolokalizacyjne od miejsca o koordynatach [...] [...] od 29 czerwca 2022 r. od godz. 12:23 (parking węzeł Ś.) do miejsca o koordynatach [...] [...] (miejscowość D.) do godz. 19:53 dnia 29 czerwca 2022 r. W dniu 2 lipca 2022 r. o godz. 15:13 przewoźnik dokonał ponownej aktualizacji zgłoszenia i wskazał, że będzie użytkował lokalizator o nr M22-AX96FC-9. Lokalizator ten nie przekazywał danych geolokalizacyjnych. Brak danych geolokalizacyjnych od miejscowości D. do miejscowości B. Trasę D.-B. wykonywał kolejny kierowca Z.F. przy użyciu lokalizatora M22-AX96FC-9. Przejął on zestaw ciężarowy wraz z towarem w dniu 3 lipca 2022 około godz. 3:15 na bazie firmy w D. Kierowca oświadczył, że nie zna przyczyny, dlaczego aplikacja nie przekazywała danych do systemu SENT.

Dodatkowo, w wyniku kontroli zgłoszenia SENT[...] stwierdzono dane niezgodne ze stanem faktycznym, tj. w polu "Informacje o środku transportu" w systemie SENT wpisano nr rejestracyjny naczepy jako [...], natomiast faktyczny nr rej. naczepy to [...]. Kierowca przedstawił dowody rejestracyjne ciągnika i naczepy. Okazany podczas kontroli dokument przewozowy CMR zawierał nr rej. naczepy zgodny ze stanem faktycznym. Podczas kontroli w B. 3 lipca 2022 r. przewoźnik dokonał modyfikacji zgłoszenia w systemie SENT poprzez zmianę numeru naczepy na numer [...].

Stwierdzone nieprawidłowości opisuje sporządzony przez funkcjonariuszy Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku protokół z kontroli nr 318000-CZR2-1.5063.79.2022 z 3 lipca 2022 r. Kierujący pojazdem w obecności funkcjonariuszy celno-skarbowych podpisał ten dokument.

Opisane okoliczności były podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego - NPUCS w Białymstoku postanowieniem nr 318000- COC3.48.139.2022.JS z 26 lipca 2022 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia warunków przewozu towarów za zgłoszeniem do rejestru monitorowania przewozów SENT[...] oraz dopuścił jako dowód w sprawie protokół z kontroli nr 318000-CZR2-1.5063.79.2021 z 3 lipca 2022 r. wraz z załącznikami. W toku prowadzonego postępowania organ I instancji wystąpił do przewoźnika z wezwaniem do udzielenia wyjaśnień, co było powodem nieprzesyłania do systemu SENT danych geolokalizacyjnych o aktualnym położeniu pojazdu [...]/[...] w zgłoszeniu SENT[...] za pomocą urządzenia GPS U21-CP10KX-8 oraz lokalizatorów M22-AT00YA-3 i M22-AX96FC-9, a także co było powodem wpisania błędnego nr rej. naczepy w zgłoszeniu SENT[...]. Strona nie przedłożyła wymaganych wyjaśnień.

NPUCS zauważył, że przepisy o SENT nakładają skonkretyzowane obowiązki na wykonującego przewóz drogowy towarów, dlatego też obowiązkiem przewoźnika jest zapoznanie się z obowiązującymi przepisami oraz dbanie o znajomość tych przepisów przez osoby, z którymi współpracuje prowadząc działalność gospodarczą, czyli między innymi osoby dokonujące zgłoszeń do rejestru monitorowania przewozu towarów oraz kierowcy realizujący przewóz. Zaznaczył, że za działania przedstawiciela, jakim jest osoba zgłaszająca w imieniu przedsiębiorcy przewozy do rejestru jak również kierowcy pojazdu, odpowiada bezpośrednio przewoźnik i to na nim spoczywa ciężar administracyjnej odpowiedzialności za ewentualne skutki podejmowanych przez nich działań podczas realizacji przewozu w tym również pomyłki podczas rejestracji zgłoszeń. Przepisy ustawy o SENT nie wyłączają bowiem odpowiedzialności przewoźnika nawet za drobne uchybienia, które popełnione zostały wskutek nieświadomego działania lub omyłki, czy też posiadają cechy sporadyczności. Obowiązkiem przewoźnika jest zgłoszenie poprawnych danych przez rozpoczęciem przewozu na terytorium Polski, a przesłane dane muszą być zgodne ze stanem faktycznym, obowiązującym w trakcie transportu towarów pod groźbą sankcji administracyjnej. Pomyłka, czy też korekta danych, dokonana w trakcie kontroli lub po jej zakończeniu, nie mogą stanowić podstawy do odstąpienia wymierzenia kary administracyjnej.

Jednocześnie organ I instancji zaznaczył, że wpisanie do zgłoszenia niepoprawnego numeru rejestracyjnego naczepy, którą przewożone są towary, w znacznym stopniu utrudnia prowadzenie monitoringu towarów wrażliwych. Fakt, że niepoprawnie wpisano taki numer nie pozwala na prowadzenie rzetelnych analiz przepływu towarów pojazdami samochodowymi oraz ich typowania i zatrzymywania do kontroli, co wynika z faktu, że oprócz podania niepoprawnego numeru przewoźnik dodatkowo nie przekazywał danych geolokalizacyjnych, co praktycznie powodowało, że przewóz towarów wrażliwych nie był widoczny w systemie SENT. Przepisy ustawy o SENT mają natomiast charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn ich naruszenia. NPUCS podkreślił przy tym, że przewoźnik nie przedłożył żadnych wyjaśnień odnośnie zaistniałej sytuacji, tak więc miał do dyspozycji jedynie ustalenia, poczynione podczas kontroli.

Przechodząc do nieprawidłowości w postaci braku zarejestrowanej trasy przejazdu organ I instancji wskazał, że z treści art. 10a ust. 1 ustawy o SENT płynie obowiązek przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, zaś ust. 2 tego przepisu mówi o obowiązku wyposażenia środka transportu w lokalizator. NPUCS wystąpił do Centrum Informatyki Resortu Finansów w celu potwierdzenia poprawności działania rejestru, jak również faktu nieprzekazywania do niego danych geolokalizacyjnych. W odpowiedzi uzyskano informację, że lokalizatory U21-CP10KX-8 oraz M22-AX96FC-9 w czasie przypisania do zgłoszenia nie przekazywały danych geolokalizacyjnych. Lokalizator U21-CP10KX-8 został zainstalowany w systemie SENT-GEO 29.06.2022 r. o godz. 10:45 pod numerem usługi OBU-HHFH-0 pod nazwą Telepass eTOLL. Ww. urządzenie zgodnie z przekazaną informacją z Referatu Usług Komunikacji Elektronicznej oraz Usługi Elektronicznego Monitorowania Przewozu Towarów zostało zgłoszone tylko do system e-TOLL. System ten nie jest tożsamy z rejestrem monitorowania przewozów SENT, przekazywanie danych do systemu e-TOLL nie jest tożsame z przekazywaniem danych do rejestru SENT. System e-TOLL służy do poboru opłaty za przejazd po płatnych odcinkach autostrad, dróg ekspresowych i krajowych zarządzanych przez GDDKiA. Natomiast system SENT służy do bieżącego przekazywania do rejestru monitorowania przewozów danych geolokalizacyjnych o aktualnym położeniu środka transportu. W okresie realizacji ww. zgłoszenia SENT nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT-GEO, które mogłoby uniemożliwić przyjmowanie danych od aplikacji urządzeń mobilnych oraz nie stwierdzono w systemie Help Desk CSD aby przewoźnik zgłaszał problemy w działaniu systemu (pismo nr CIRF.RZA-2.044.815.2022.FCMH). Powyższe oznacza, że od momentu objęcia przejazdu zgłoszeniem SENT[...] w punkcie kontroli G1. od godz. 10:45 do miejscowości Ś. do godz. 12:23 urządzenie U21-CP10KX-8 nie przekazywało danych geolokalizacych.

Z uwagi na powyższe NPUCS uznał, że brak przekazywania danych geolokalizacyjnych leży po stronie przewoźnika, ponieważ zgłoszone w rejestrze urządzenie OBU nr U21-CP10KX-8 w czasie częściowej realizacji przewozu nie miało aktywowanej usługi transmisji danych do systemu SENT, a lokalizator M22-AX96FC-9 na trasie D. - B. również nie przekazywał danych geolokalizacyjnych. Organ I instancji wyjaśnił, że w celu umożliwienia przewoźnikom wywiązywania się z obowiązku udostępniania danych geolokalizacyjnych, ustawodawca dał im możliwość przekazywania tych danych za pośrednictwem lokalizatorów lub z wykorzystaniem zewnętrznego systemu lokalizacji. W niniejszej sprawie przewoźnik skorzystał z obu możliwości, jednak nie jest wystarczającym do wypełnienia wymogów stawianych ustawą jedynie wyposażenie pojazdu w urządzenie lokalizujące lub lokalizator, a jednocześnie niepodjęcie dalszych działań, zmierzających do zapewnienia bieżącego przekazywania do rejestru monitorowania przewozów danych geolokalizacyjnych środka transportu. Fakt zainstalowania w pojeździe urządzenia, z którego przekazywane są dane geolokalizacyjne środka transportu lub wyposażenie kierowcy w lokalizator, nie oznacza automatycznie, że wywiązano się z obowiązku przekazywania danych geolokalizacyjnych na całej trasie przewozu. W niniejszej sprawie nieprzekazywanie danych geolokalizacyjnych do systemu SENT-GEO wynikało z niezgłoszenia urządzenia U21-CP10KX-8 do systemu SENT. Dopiero więc uruchomienie lokalizatora M22-AT00YA-3 spowodowało, że trasa od węzła Ś. do miejscowości D. została zarejestrowana. Dodatkowo NPUCS dodał, że kierowca i przewoźnik mają możliwość weryfikacji prawidłowości działania systemu SENT w zakresie poprawności przesyłania danych geolokalizacyjnych - przewoźnik w każdym momencie ma możliwość sprawdzenia, poprzez stronę internetową https://puesc.gov.pl ważności zgłoszenia przewozu wraz z ostatnią pozycją lokalizatora GPS. Taka możliwość weryfikacji aktualnej odnotowanej pozycji geolokalizacyjnej w systemie SENT-GEO istnieje również z poziomu aplikacji zainstalowanej na telefonie kierowcy.

NPUCS wyjaśnił, że wiedza związana z powyższym, w tym określonymi wymogami, jest powszechnie dostępna. Służba celno-skarbowa na stronach internetowych https://puesc.gov.pl zamieściła wszelkie informacje, związane ze stosowaniem tego systemu takie jak: treść ustawy i przepisów wykonawczych, udzielane wyjaśnienia, czy też odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania odnośnie działania systemu, w tym również materiały szkoleniowe związane z wykonywaniem zgłoszeń do rejestru SENT. Na stronie znajdują się też aktualne instrukcję związane z instalacją i obsługą usługi ZSL, urządzeń GPS i wypełniania zgłoszeń w zakresie modułu SENT-GEO, a także Specyfikacja interoperacyjności pomiędzy zewnętrznymi systemami lokalizacyjnymi (ZSL) a systemem monitorowania przewozu towarów (SENT). W instrukcjach tych znajdują się między innym i informacje dotyczące zadań operatorów i przewoźników w zakresie rejestracji danych w systemie oraz przekazywania danych do SENT-GEO. Profesjonalny przewoźnik zawodowo zajmujący się przewozem drogowym ładunków, których transport odbywa się z uwzględnieniem zaostrzonych wymagań związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu rzeczy powinien zapoznać się z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa z tej dziedziny oraz przedsięwziąć takie rozwiązania organizacyjne, aby sprostać tym wymaganiom. Nie są to wygórowane wymagania. Na rynku przewozów tzw. "towarów wrażliwych" funkcjonuje cała rzesza przewoźników, która podlega takim samym regułom prawnym i wywiązuje się z obowiązku przekazywania danych geolokalizacyjnych. Wiedza związana z wymogami ustawowym i jest powszechnie dostępna. Powyższe oznacza, że przewoźnik dochowując należytej staranności przy planowaniu przewozów, ich organizacji oraz odpowiednim podpisaniu umów z dostawcami usług może w sposób niewymagający dużych nakładów sprostać wymaganiom ustawy.

Mając powyższe na uwadze NPUCS w decyzji z 17 października 2022 r. uznał, że przewoźnik naruszył przepis art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. "k" ustawy o SENT, wskazując w zgłoszeniu nieprawidłowy nr rej. naczepy oraz art. 10a ust. 1 ustawy o SENT, gdyż nie przekazywał w trakcie trwania całego przejazdu objętego zgłoszeniem aktualnych danych geolokalizacyjnych, co skutkowało nałożeniem na niego sankcji z art. 24 ust. 1 pkt 2 i art. 22 ust. 2a tej ustawy, tj. kar pieniężnych w wysokości po 10.000 zł za każde z ww. przewinień.

Po rozpoznaniu odwołania, DIAS decyzją nr 2001-IOD.48.90.2022 z dnia 23 stycznia 2023 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy ocenił zarzuty podniesione w odwołaniu jako bezzasadne. Nie zgodził się ze stroną, że zgłoszenie nieprawidłowych danych naczepy stanowiło zwyczajną, nieznaczną pomyłkę, która nie utrudnia w najmniejszym stopniu sprawowania kontroli nad przewozem oraz nie zagraża naruszeniu interesu fiskalnego Skarbu Państwa, co powinno stanowić przesłankę do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kar pieniężnych. Badając przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, organ uwzględnia także inne okoliczności w sprawie, takie jak wystąpienie innych nieprawidłowości i ich ilość (sporadyczność), przyczyny powstania naruszenia, ryzyko uszczuplenia dochodów budżetu państwa, a także ma na względzie cel ustawy SENT. W ocenie DIAS łączna waga naruszeń zasad monitorowania w przedmiotowej sprawie, tj. wskazanie w zgłoszeniu błędnego nr rejestracyjnego naczepy oraz brak przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych na trasie przejazdu przez terytorium Polski uniemożliwiają monitorowanie przewozu i wykonanie kontroli przewozu, a co tym idzie wypaczają cel ustawy, co nie może stanowić przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary. Podkreślono, że zgodnie z aktami sprawy nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT-GEO, które wpłynęłoby na przekazywanie danych od lokalizatora. W systemie Help Desk CSD nie odnotowano, aby przewoźnik zgłaszał problemy w działaniu systemu. W złożonych wyjaśnieniach strona nie wskazała przyczyny nieprzekazywania danych geolokalizacyjnych. Ponadto zaznaczono, że ewentualne odstąpienie od nałożenia kary powinno udzielone być z uwzględnieniem warunków dopuszczalności takiej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej w związku z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Pomimo wzywania strony do przedłożenia dokumentów w tym zakresie, nie przedłożono organowi I instancji wymaganych dokumentów.

Dalej DIAS wskazał, że do odwołania przedłożono zdjęcie przedstawiające ekran aplikacji e-TOLL, na którym widnieje identyfikator lokalizatora M22-AX96FC-9, który, jak wynika z ustaleń, został zainstalowany w systemie SENT-GEO w dniu 2 lipca 2022 r. o godz. 15:13 i widniał w zgłoszeniu jako lokalizator do końca trasy przewozu. Lokalizatorem tym posługiwał się kierowca Z.F., który przejął środek transportu wraz z towarem w dniu 3 lipca 2022 r. około godz. 03:15 w siedzibie firmy w miejscowości D., tj. w trakcie przewozu po terytorium Polski za zgłoszeniem SENT[...]. Z akt sprawy wynika, że dane geolokalizacyjne nie były nadawane do SENT-GEO od miejscowości D. do miejscowości B., a zgodnie z podręcznikiem użytkownika aplikacji mobilnej e-TOLL PL przed ruszeniem w drogę należy skonfigurować swój przejazd, co polega na wyborze typu przejazdu: przejazd płatny lub/i przejazd SENT. Przejazd SENT jest możliwy do wyboru, jeśli w ustawieniach udzielono zgody na przewozy SENT oraz dla danego ID biznesowego są dostępne jakiekolwiek aktywne zlecenia SENT w PUESC (https://puesc.gov.pl/). Po konfiguracji aplikacji typ realizowanego przejazdu jest wyświetlany na górze ekranu. Ze zdjęcia przedstawionego przez stronę wynika natomiast, że typ realizowanego przejazdu to "Przejazd płatny", co prowadzi do wniosku, że brak nadawania danych geolokalizacyjnych wynikał z błędnej konfiguracji przejazdu w aplikacji. Pomimo, że powołany wyżej podręcznik oraz informacje udostępnione na stronach internetowych nie stanowią źródła prawa, z którego obywatele mogliby wywodzić swe prawa i żądać ich ochrony, tym niemniej w sytuacji, gdy Państwo - poprzez swoje instytucje - wydaje wyjaśnienie, to powinno być ono w dobrej wierze stosowane i stanowić dla obywatela pomoc w uczciwym i rzetelnym wypełnianiu ciążących na nim obowiązków. To bowiem na przewoźniku spoczywa obowiązek dołożenia wszelkiej staranności w wypełnieniu obowiązków nałożonych przepisami prawa, szczególnie w wyposażeniu środka transportu w urządzenie przekazujące dane geolokalizacyjne i zapewnieniu przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem SENT. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że strona była już uczestnikiem przewozów objętych ustawą SENT, zatem miała wiedzę i doświadczenie w zakresie działania aplikacji SENT-GEO, jak i obowiązków nałożonych na przewoźnika ustawą o SENT. Zgodnie z danymi z KRS Spółka została zarejestrowana z dniem 28 kwietnia 2017 r., a przedmiotem przeważającej działalności spółki jest transport drogowy towarów. Ponadto z akt sprawy wynika, iż wobec spółki prowadzone jest drugie postępowanie w sprawie naruszenia przepisów ustawy o SENT, dotyczące również braku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych i mylnie wpisanego kodu CN towaru.

Odnosząc powyższe do głównego zarzutu odwołania, dotyczącego naruszenia art. 22 ust. 3 i art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust 3 ustawy o SENT i nieodstąpienia od nałożenia kary, pomimo że przemawiał za tym interes publiczny stwierdzono, że jest on bezzasadny. Podkreślono, że redakcja ww. przepisu wskazuje, że decyzja dotycząca odstąpienia od nałożenia kary ma charakter uznaniowy. W związku z tym nawet spełnienie przesłanek w postaci istnienia ważnego interesu przewoźnika, czy też interesu publicznego, nie oznacza obowiązku udzielenia przez organ ulgi, a jedynie stwarza taką możliwość.

Następnie wyjaśniono, że pojęcia "interesu publicznego" i "ważnego interesu przewoźnika" są pojęciami nieokreślonymi i muszą być oceniane na podstawie wszechstronnego i wnikliwego rozważenia całego materiału dowodowego przy uwzględnieniu okoliczności, że kary pieniężne stanowią środki mające na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny", podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na ten interes. W opinii organu dolegliwość wynikająca z zapłaty kary pieniężnej jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie przewoźnika, uzasadniającym odstąpienie od jej nałożenia. "Ważny interes przewoźnika" występuje wtedy, kiedy obniżą się znacznie jego zdolności płatnicze, spowodowane zdarzeniami losowymi lub uregulowanie kary wpłynie na znaczne pogorszenie sytuacji finansowej strony, co może nawet zagrozić jej egzystencji lub możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Kryterium ważnego interesu przewoźnika wymaga wykazania konkretnych okoliczności, tj. zdarzenia losowego lub ekonomicznej sytuacji firmy, które są niezależne od strony i uniemożliwiają jej wywiązanie się z ciążących na niej względem Państwa obowiązków.

W przedmiotowym postępowaniu takich okoliczności strona nie wykazała. Przewoźnik nie udokumentował ważnego interesu, nie wskazał nadzwyczajnych zdarzeń losowych wpływających na jego sytuację materialną oraz nie przedstawił dokumentów świadczących o trudnej sytuacji finansowej, które uzasadniałaby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. W sprawie niniejszej organ pierwszej instancji, pomimo nieprzedstawienia dokumentów w tym zakresie przez stronę, samodzielnie zbadał tę przesłankę. Z zebranych informacji pozyskanych z właściwego urzędu skarbowego wynika, że L. nie posiada zaległości podatkowych, wobec jej majątku nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz nie składała ona wniosków o udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Zgodnie ze złożonymi zeznaniami rocznymi CIT-8 z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskała dochody: w 2019 r. w wysokości 578.537,91 zł, w 2020 r. w wysokości 1.008.768,07 zł, natomiast w 2021 r. w wysokości 1.862.751,48 zł. Z analizy tych danych wynika, iż dochody spółki na przestrzeni lat miały tendencję wzrostową, co nie wskazuje na złą sytuację finansową spółki. Z uwagi na powyższe organ uznał, że sytuacja finansowa skarżącej pozwala na uregulowanie kar pieniężnych nałożonych na nią w przedmiotowej sprawie.

Powoływane zaś przez stronę okoliczności, jak. np. wojna na Ukrainie, pandemia Covid-19, rosnące ceny paliw, inflacja i kryzys są powszechnymi problemami, które dotknęły nie tylko stronę. Zaistniałej sytuacji nie można zatem uznać za wyjątkową, uzasadniającą odstąpienie od wymierzenia kary z uwagi na ważny interes przewoźnika.

Dodatkowo organ podkreślił, że to na przewoźniku spoczywa obowiązek dołożenia wszelkiej staranności w wypełnieniu obowiązków nałożonych przepisami prawa, szczególnie poprzez przesłanie do rejestru SENT zgłoszenia i uzyskanie numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju. Profesjonalny przewoźnik, prowadzący działalność gospodarczą związaną z transportem "towarów wrażliwych", w tym transportem międzynarodowym, powinien zapoznać się z aktualnie obowiązującymi w Polsce przepisami prawa z tej dziedziny oraz przedsięwziąć takie rozwiązania organizacyjne w firmie, aby sprostać tym wymaganiom. Co więcej na rynku przewozów tzw. towarów "wrażliwych" funkcjonuje cała rzesza przewoźników, którzy wywiązują się z obowiązków nałożonych ustawą SENT.

Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka ważnego interesu przewoźnika.

Odnośnie przesłanki "interesu publicznego" wskazano, że zgodnie z orzecznictwem NSA nadanie właściwej treści temu pojęciu jako przesłanki uzasadniającej odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej powinno nastąpić z uwzględnieniem szczególnego znaczenia zasady proporcjonalności. Należy zatem rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu) to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie o nałożenia kary. NSA wskazał, że rozważenie przewidzianej w art. 22 ust. 3 ustawy SENT przesłanki interesu publicznego jako uzasadniającej odstąpienie od nałożenia kary, powinno nastąpić z uwzględnieniem celów tej ustawy (vide: wyrok NSA II GSK 994/21 z 16 listopada 2021 r.).

Odnosząc się do zasady proporcjonalności organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że została ona uwzględniona już w samej ustawie SENT, albowiem zastosowano w niej różne stawki kar za różne przewinienia. Ponadto zasada ta jest realizowana poprzez wprowadzenie progów ilościowych determinujących objęcie określonych towarów systemem monitorowania. Wysokość kary administracyjnej, aby mogła spełnić swoją prewencyjną rolę nie może być zbyt niska, a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa.

W dalszej kolejności organ wskazał, że celem ustawy SENT jest bieżące monitorowanie przewozu towaru podlegającego zgłoszeniu w sposób umożliwiający skontrolowanie pojazdu w trakcie przemieszczania się na terenie Polski, jak też skontrolowanie realizacji obowiązków wynikających z tej ustawy. Ustawa ta ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi, w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę, za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Nałożenie na uczestników przewozu szczegółowych obowiązków ma na celu umożliwienie bieżącego monitorowania przewozu zgłoszonego towaru.

W świetle powyższego organ ocenił, że podanie w zgłoszeniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym oraz niezapewnienie przez przewoźnika przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych w trakcie całej trasy przewozu są poważnym naruszeniem zasad monitorowania, które uniemożliwiają wykonanie kontroli przewozu. Zatem wbrew twierdzeniu strony, w przedmiotowej sprawie nałożenie na przewoźnika kar pieniężnych w łącznej kwocie 20.000 zł jest wynikiem jego własnych działań, których konsekwencje mógł przewidzieć, dochowując należytej staranności wymaganej przy prowadzeniu działalności gospodarczej związanej z transportem towarów wrażliwych. Naruszenie obowiązków, o których mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. "k" oraz art. 10a ust. 1 ustawy o SENT wypacza zatem cel ustawy. Brak danych geolokalizacyjnych nie pozwala monitorować całej trasy przejazdu, a co za tym idzie ustalić którędy nastąpił przejazd w trakcie przerw w nadawaniu danych, czy odbyły się postoje i czy nie nastąpił przeładunek towaru. W tej sytuacji niemożliwe jest do ustalenia, czy towar został przywieziony w takiej samej ilości co wywieziony z Polski. To zaś skutkuje brakiem możliwości ustalenia, czy nie zaistniało realne zagrożenie interesów fiskalnych skarbu państwa poprzez uszczuplenie w kluczowych dla budżetu państwa podatkach (VAT i akcyza). Nie jest bowiem wykluczone, że dostarczono do Polski również poza ewidencją pewne ilości towaru, od których nie zostały odprowadzone należności budżetowe. Organ odwoławczy ocenił, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest odpowiednie do realizacji celu ustawy, a jednocześnie nie jest zbyt restrykcyjne. Zaistniałe w sprawie naruszenia nie spełniają założeń ustawy o SENT, a wręcz uniemożliwiają bieżące monitorowanie przewozu zgłoszonego towaru. Gdyby bowiem przyjąć, zgodnie z wolą strony, że okoliczność błędnego podania numeru rejestracyjnego pojazdu (ciągnika lub naczepy) w zgłoszeniu SENT jest podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na zaistniały interes publiczny, stworzyłoby to niebezpieczny precedens i sposób na omijanie prawa. W interesie publicznym natomiast jest to, by system kontroli był szczelny, skuteczny, bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty trudniące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków.

Przyjęcie zaś stanowiska sprowadzającego się do tego, że należy odstąpić od wymierzenia kary za brak dokonania zgłoszenia z uwagi na interes publiczny, gdy nie stwierdzono uszczuplenia dochodów budżetowych, byłoby sprzecznie z celem wprowadzenia tych regulacji. Brak zagrożenia karą, związany z automatycznym odstępowaniem od jej wymierzenia w przypadku stwierdzenia braku uszczuplenia dochodów budżetowych, w ocenie organu, doprowadziłoby do powszechnego celowego bądź niecelowego uchylania się przewoźników od stosowania przepisów ustawy o SENT, a w konsekwencji uniemożliwiłoby monitoring przewozu towarów podlegających ustawie.

Reasumując organ stwierdził, że mając na uwadze cel ustawy, tj. prewencyjny charakter, ochronę legalnego obrotu, nieuchronność kary oraz jej wysokość za takie naruszenia, nie leży w interesie publicznym, odstąpienie od jej nałożenia. W przedmiotowej sprawie nałożenie na przewoźnika kar pieniężnych jest wynikiem jego własnych działań, których konsekwencje mógł przewidzieć, dochowując należytej staranności wymaganej przy prowadzeniu działalności gospodarczej związanej z transportem towarów wrażliwych. W sprawie nie zaistniały nadzwyczajne okoliczności uzasadniające możliwość skorzystania z instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Wydanie rozstrzygnięcia odstępującego od wymierzenia kary stanowiłoby nienależną subwencję z budżetu państwa i prowadziłoby do nierównego traktowania pozostałych przewoźników drogowych, którzy spełniają wymogi wynikające z przedmiotowej ustawy.

W zakresie zarzutu dotyczących błędnego przyjęcia przez organ pierwszej instancji, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej możliwe jest wyłącznie jako pomoc de minimis, podczas gdy odstąpienie to nie stanowi pomocy publicznej, wskazano, że organowi znane jest orzecznictwo powołane przez skarżącego, jednakże nie stanowi ono utrwalonej linii orzeczniczej. Organ wyraził przy tym stanowisko, że możliwe jest wystąpienie przypadków, gdy odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej w SENT stanowić będzie pomoc de minimis. Niemniej jednak określenie charakteru odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, zgodnie z katalogiem zwartym w art. 26 ust. 3 ustawy SENT, w sprawie niniejszej ma znaczenie drugorzędne i pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Badanie przesłanek z tej regulacji ma miejsce wówczas, gdy występuje ważny interes przewoźnika lub interes publiczny. W sprawie niniejszej w sposób wyczerpujący ustalono, że nie została spełniona żadna z przesłanek z art. 22 ust. 3 i art. 24 ust. 3 ustawy SENT, co wykluczało możliwość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniosła L. Sp. z o.o. z siedzibą w D., zarzucając jej naruszenie:

1. art. 22 ust. 3 i art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy o SENT poprzez ich niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, pomimo że przemawiał za tym interes publiczny, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad, zawartych w art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 oraz art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej, a w szczególności zasady proporcjonalności mającej wymiar konstytucyjny, zwłaszcza poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w przedmiocie wpisania numeru rejestracyjnego naczepy z oczywistą omyłką literową, która nie utrudniła identyfikacji środka transportu (por.: wyrok NSA II GSK 197/22, wyrok WSA w Kielcach I SA/Ke 270/22);

2. art. 26 ust 3 w zw. z art. 22 ust. 3 i art. 24 ust. 3 ustawy o SENT oraz w zw. z art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez uznanie, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej jest pomocą publiczną, co spowodowało, że organ uznał, że odstąpienie od nałożenia kary może być zastosowane wyłącznie jako pomoc de minimis oraz że jako takie nie może być zastosowana w niniejszej sprawie ze względu na niezłożenie przez stronę wniosku o udzielenie pomocy de minimis – w sytuacji, w której odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie stanowi pomocy publicznej i nie jest uzależnione od złożenia przez stronę stosownego wniosku;

3. art. 2, art. 273 dyrektywy nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej oraz art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 325 TFUE i wyrażonej w tym przepisie zasady neutralności w zw. z art. 22 ust. 2a i art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT poprzez nałożenie na przewoźnika wysokiej kary pieniężnej (sankcji) w związku ze stwierdzonym nieintencjonalnym niedopełnieniem warunku formalnego, w sytuacji gdy w związku z przewozem towaru nie istniało jakiekolwiek ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnej, a zatem sankcja w łącznej wysokości 20.000 zł jest nieproporcjonalna i nieadekwatna do wagi naruszenia (por. orzeczenie TSUE z 21 października 2021 r., C-583/20) oraz nie uwzględnia okoliczności powstania stwierdzonej nieprawidłowości, rodzaju i stopnia naruszenia ciążącego na przewoźniku obowiązku, wagi stwierdzonej nieprawidłowości, działań podjętych przez przewoźnika by przewóz był wykonany zgodnie z prawem (por. wyrok TSUE z 15 kwietnia 2021 r., C-935/19).

Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i umorzenie postępowania w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi

I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi zawarto szczegółową argumentację dotyczącą poszczególnych zarzutów.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest decyzja, mocą której nałożono na skarżącą – L.ANS w D. kary pieniężne w wysokości po 10.000 zł za: podanie w zgłoszeniu do rejestru monitorowania przewozów pod numerem SENT[...] danych niezgodnych ze stanem faktycznym oraz za niewywiązywanie się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy o SENT, tj. niezapewnienie przez przewoźnika w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem SENT[...] przykazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że ziściły się określone w przepisach ustawy o SENT przesłanki do nałożenia na skarżącą spółkę kar pieniężnych. Nie kwestionuje tego również sama skarżąca. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, przypisując stronie skarżącej, jako przewoźnikowi, niewykonanie obowiązków wynikających z ustawy. Z ustaleń tych bezsprzecznie wynika, że doszło do "penalizowanych" administracyjnie: zgłoszenia przez przewoźnika danych niezgodnych ze stanem faktycznym, a dotyczącym numeru rejestracyjnego środka przewozowego oraz niezapewnienia przez przewoźnika przykazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych w trakcie całej trasy przewozu. Szczegółowy zakres tych przewinień opisano w decyzji.

W myśl art. 4 ust. 1 ustawy SENT, środkiem technicznym służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń wraz z modułem gromadzącym i przetwarzającym dane geolokalizacyjne. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia.

Dane, które powinno zawierać takie zgłoszenie, są enumeratywnie wyliczone w art. 7 ust. 2 ustawy. W przypadku przewozu po drodze publicznej zgłoszenie powinno zawierać m.in. numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. "a" (zob. art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. "k" ustawy o SENT). W myśl art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT, w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru - odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.

W rozpoznawanej sprawie w zgłoszeniu SENT[...] stwierdzono dane niezgodne ze stanem faktycznym, tj. w polu "Informacje o środku transportu" w systemie SENT wpisano nr rejestracyjny naczepy jako [...], natomiast faktyczny nr rej. naczepy to [...]. Kierowca przedstawił dowody rejestracyjne ciągnika i naczepy. Okazany podczas kontroli dokument przewozowy CMR zawierał nr rej. naczepy zgodny ze stanem faktycznym. Podczas kontroli w B. 3 lipca 2022 r. przewoźnik dokonał modyfikacji zgłoszenia w systemie SENT poprzez zmianę numeru naczepy na numer [...].

Przechodząc do drugiego z naruszeń, jakich dopuściła się skarżąca spółka należy wskazać, że zgodnie z art. 10a ustawy o SENT, przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem (ust 1) oraz jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator (ust.2).

W niniejszej sprawie przewoźnik korzystał z lokalizatora, na którym zainstalowano oprogramowanie udostępnione przez Szefa KAS, służące do monitorowania trasy przewozu. Dla poprawnego działania systemu niezbędna jest dostępność sygnału GPS jak również przekazywanie tego sygnału do systemu (dostęp do Internetu). Aplikacja kierowcy SENT-GEO zapisuje dane geolokalizacyjne nawet w przypadku braku dostępu do internetu. Po odzyskaniu dostępu dane te są przekazywane w tle z opóźnieniem. Braki w przekazywaniu danych geolokalizacyjnych lokalizatora mogą nastąpić jedynie przez świadome działanie tj.: położenie urządzenia lokalizacyjnego uniemożliwiającego dostęp do danych GEO.

Z Instrukcji Użytkownika Mobilnej Aplikacji Kierowcy SENT-GEO wynika, że utrata połączenia GPS jest sygnalizowana w sposób jednoznaczny. Najpierw pojawia się kolor pomarańczowy kontrolki a następnie czerwony. Ustawa SENT reguluje przypadki okresowego zaniku sygnału GPS. Kierowca może kontynuować przewóz w przypadku niesprawności lokalizatora trwającej nie dłużej niż godzinę (art. 10c ust. 1 ustawy o SENT). W przypadku natomiast przerwy w działaniu lokalizatora trwającej dłużej niż godzinę kierowca jest obowiązany do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej. Dopiero po usunięciu nieprawidłowości kierowca może kontynuować przewóz towaru (art. 10c ust. 3 ustawy o SENT).

W przedmiotowej sprawie kierowca nie zastosował się do nakazów ustawy. Analiza trasy w systemie SENT wskazuje bowiem, że w trakcie spornego przewozu lokalizatory nr U21-CP10KX-8 i M22-AX96FC-9 w czasie przypisania do zgłoszenia SENT[...] nie przekazywały danych geolokalizacyjnych. Lokalizator nr U21-CP10KX-8 został zainstalowany w systemie SENT-GEO 29 czerwca 2022 r. o godz. 10:45. Lokalizator nr M22-AT00YA-3 został zainstalowany w systemie SENT-GEO tego samego dnia o godz. 11:48 i zgodnie z plikami otrzymanymi z CIRF nadawał on dane geolokalizacyjne od miejsca o koordynatach szer. [...] dł. [...] (parking węzeł Ś.) od godz. 12:23 do miejsca o koordynatach szer. [...] dł. [...] (miejscowość D.) dnia 29 czerwca 2022 r. do godz. 19:53. Lokalizator nr M22-AX96FC-9 został zainstalowany w systemie SENT-GEO 2 lipca 2022 r. o godz. 15:13. Z powyższego płynie wniosek, że podczas spornego przewozu, dane geolokalizacyjne były przekazywane jedynie na trasie Ś. –D., stwierdzono natomiast brak przesyłania danych na trasie D. –B. oraz na relacji G1. -Ś.

Trafnie przy tym wskazuje organ, że nie jest wystarczające jedynie wyposażenie pojazdu w lokalizator. Konieczne jest podjęcie dalszych działań zmierzających do zapewnienia przekazywania do rejestru SENT danych geolokalizacyjnych środka transportu. Kierowca nie wykonał nakazów ustawowych odnośnie przekazywania danych geolokalizacyjnych. Spowodował przez to sytuację, że nie był widoczny dla kontrolujących w trakcie przejazdu, tym samym zaistniało ryzyko wystąpienia możliwości nielegalnego obrotu towarem. Mógł tego dokonać w czasie, gdy dane dotyczące aktualnego położenia przewozu nie były przekazywane do systemu. Oznacza to zatem, że stworzył potencjalne ryzyko utraty dochodów budżetu państwa. W tych okolicznościach nie da się jednoznacznie stwierdzić, czy towar w całości został dostarczony do odbiorcy, a co za tym idzie – czy nie był obarczony ryzykiem dokonania nielegalnego przewozu i sprzedaży towarów z pominięciem kluczowych dla budżetu państwa polskiego podatków (VAT, akcyza). Organ nie dysponował danymi lokalizacyjnymi pojazdu na odległości około 300 km, co uniemożliwiło jego prawidłowy monitoring. Twierdzenie, że działanie kierowcy nie było celowe i zamierzone i transport nie spowodował uszczuplenia należności publicznoprawnych, nie może spowodować odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nałożonej na przewoźnika. Przewoźnik nie dochował należytej staranności przy planowaniu przewozów, ich organizacji oraz przeszkoleniu kierowców w zapewnieniu przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem, czyli nie sprostał art. 10a ust. 1 ustawy SENT. Po myśli art. 22 ust. 2a ustawy SENT na przewoźnika za naruszenie normy art. 10a ust. 1 ustawy SENT nałożono zatem karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.

Jak już zostało wskazane powyżej, w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że kontrolowany przewóz podlegał przepisom ustawy SENT. Nie ma również sporu, co do tego, że wykonywany transport mieścił się w pojęciu przewozu towarów, o którym mowa w art. 2 pkt 9 ustawy SENT, zaś skarżąca należy do kręgu podmiotów uznanych przez ustawodawcę za przewoźnika (art. 2 pkt 8 ustawy SENT). Spór sprowadza się do oceny zasadności nałożenia na skarżącą dwóch kar pieniężnych w kwocie po 10.000 zł za stwierdzone naruszenia.

Zasadnicze zagadnienie, które należy rozważyć w sprawie niniejszej dotyczy mechanizmu sankcji i ich wysokości. Wskazać należy, że skonstruowaną w ustawie SENT odpowiedzialność przewidzianą w art. 22 ust. 2a i art. 24 ust. 1 pkt 2 tej ustawy określa się mianem administracyjnej, co oznacza, że do jej zastosowania wystarczające jest samo popełnienie stypizowanego przez przepis prawa materialnego czynu, bez względu na winę podmiotu odpowiedzialnego lub osób działających w jego imieniu lub na jego rzecz.

Wobec inflacji tej odpowiedzialności i coraz większej ilości regulacji posługujących się tą konstrukcją prawną i wręcz nadużywania przez prawodawcę instytucji sankcji administracyjnych (przede wszystkim zjawiska określanego jako "konwersja odpowiedzialności karnej w administracyjną") w doktrynie i judykaturze zmieniło się postrzeganie tej instytucji. Zwraca się aktualnie uwagę, że do zachowania współczesnych standardów sankcji administracyjnych konieczne jest odejście od ich absolutystycznego rozumienia i stworzenie prawnej możliwości uwzględniania sytuacji szczególnych i jednostkowych (vide: D. Danecka, Konwersja odpowiedzialności karnej w administracyjną w prawie polskim, Warszawa 2018 i powołane tam poglądy doktryny i orzecznictwa). Na konieczność uwzględnienia okoliczności indywidualizujących kary administracyjne zwraca również uwagę Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (vide: wyrok TSUE z 2 czerwca 2016 r., C - 418/14; Lex nr 2051260).

Reakcją na tę uzasadnioną krytykę są również regulacje prawa pozytywnego, w ramach których przy wprowadzaniu sankcji administracyjnych ustawa przewiduje "klauzule generalne" umożliwiające uwzględnienie okoliczności indywidualnych w ramach jednostkowej sprawy. Rodzajem takiej klauzuli jest przepis art. 22 ust. 3 ustawy SENT stanowiący, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 b) oraz art. 24 ust. 3 mówiący, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Z kolei w art. 26 ust. 3 ustawy SENT zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożonej kary. Stosownie do tej regulacji organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:

1) nie stanowi pomocy publicznej albo

2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

W kontekście systemowym art. 22 ust. 3 i art. 24 ust. 3 ustawy o SENT odczytywać należy jako prawne gwarancje uwzględnienia indywidualnej sytuacji jednostki w ramach odpowiedzialności administracyjnoprawnej, regulowanej ustawą o SENT.

Analizując stanowisko prezentowane przez stronę skarżącą w toku postępowania administracyjnego i w skardze sąd zauważa, że spór dotyczy przede wszystkim tego, czy w sprawie możliwe było odstąpienie od nałożenia kary. Obowiązujące przepisy dają taką możliwość w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym (art. 22 ust. 3, art. 24 ust. 3 ustawy o SENT).

W niniejszej sprawie, jak stwierdziły organy, skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na pismo organu pierwszej instancji o wskazanie i uzasadnienie przesłanek mogących przemawiać za odstąpieniem od nałożenia przedmiotowych kar. Stąd organ pierwszej instancji dokonał analizy danych zawartych w dostępnych organowi bazach danych i we własnym zakresie przeanalizował dostępne informacje odnoszące się do sytuacji majątkowej strony (np. brak zaległości podatkowych, zyski przekraczające milion złotych oraz ich tendencja wzrostowa na przestrzeni lat) i słusznie uznał, że nie wystąpił ważny interes przewoźnika mogący uzasadniać odstąpienie od nałożenia kar pieniężnych. Organ ustalił, że sytuacja finansowa skarżącej jest stabilna, podobnie jak działalność gospodarcza, która cechuje rentowność i rosnący poziom realizowanych obrotów. Z tego względu stwierdzono, że konieczność uregulowania wymierzonej kary nie będzie skutkować konsekwencjami w postaci np. utraty płynności finansowej, ograniczenia działalności, czy redukcji zatrudniania, które to przesłanki wskazywałyby na istnienie interesu publicznego w odstąpieniu od nałożenia kary. Okoliczności takich nie stwierdził również organ II instancji w prowadzonym postępowaniu odwoławczym. Jednocześnie brak było w sprawie nadzwyczajnych i losowych okoliczności, które rzutowałyby na niemożność wywiązania się z należności wynikającej z zaskarżonej decyzji i tym samym uzasadniały odstąpienie od wymierzenia przedmiotowych kar z uwagi na ważny interes strony. Zdaniem sądu orzekającego w niniejszej sprawie ocenę tę uznać należy za prawidłową. Niewątpliwie zestawienie wysokości osiąganych przez skarżącą dochodów z wysokością nałożonych kar pozwala uznać, że ich uiszczenie nie spowoduje utraty płynności finansowej. Skarżąca nie powoływała się również na jakieś szczególne okoliczności, które uniemożliwiałyby jej poniesienie kar za stwierdzone naruszenia. Przy czym zarzuty skargi nie dotyczą oceny tej przesłanki. Skoncentrowane są na przesłance interesu publicznego. Zdaniem skarżącej w sprawie naruszono art. 22 ust. 3 i art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez ich niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej pomimo, że przemawiał za tym interes publiczny, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 oraz art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej, a w szczególności zasady proporcjonalności mającej wymiar konstytucyjny. W związku z powyższym w dalszej części uzasadnienia sąd skoncentruje się na przesłance interesu publicznego.

Jeśli chodzi o tę przesłankę w orzecznictwie charakteryzuje się ją jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego. Wprowadzenie przesłanki interesu publicznego do art. 22 ust. 3 i art. 24 ust. 3 ustawy SENT oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej będzie zbieżne z tym interesem. Ustalenie przez orzekający w takiej sprawie organ kwestii istnienia przesłanki interesu publicznego wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego - dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi (vide: wyroki NSA: z 27 lutego 2013 r., II FSK 1351/11; z 28 sierpnia 2019 r., II GSK 360/19; z 22 stycznia 2020 r., II GSK 629/19; z 7 grudnia 2019 r., II GSK 1696/19, pub. CBOSA).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że nie sposób jest odwoływać się w niej do poglądów orzecznictwa wskazujących, iż w interesie publicznym nie leży nakładanie przez organy kar pieniężnych na podmioty działające zgodnie z prawem, a dopuszczające się jedynie nieistotnych, czy też oczywistych omyłek, błędów w zgłoszeniu SENT, czy też uchybień formalnych. Tego rodzaju przypadki trudno bowiem porównywać z naruszeniem stwierdzonym w sprawie niniejszej. Nie można zgodzić się ze skarżącą, że wskazanie błędnego numeru rejestracyjnego naczepy stanowiło jedynie oczywistą omyłkę zaś nieprzesyłanie danych geolokalizacyjnych zostało spowodowane przez oprogramowanie, które nie cieszy się dużą popularnością wśród jej użytkowników - skarżąca podała, że aplikacja SENT-GEO zyskała ocenę 1.6 w pięciopunktowej skali z uwagi na jej dużą awaryjność. Należy jednak wskazać, że w toku postępowania wystąpiono do Centrum Informatyki Resortu Finansów, a z uzyskanej odpowiedzi wynika (k. 52-54 akt adm.), że w okresie realizacji spornego zgłoszenia SENT nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT-GEO, które mogłoby uniemożliwić przyjmowanie danych od aplikacji urządzeń mobilnych oraz nie stwierdzono w systemie Help Desk CSD, aby przewoźnik zgłaszał problemy w działaniu systemu. Z uzyskanej odpowiedzi wynika natomiast, że lokalizatory U21-CP10KX-8 oraz M22-AX96FC-9 w czasie przypisania do omawianego zgłoszenia nie przekazywały danych geolokalizacyjnych. Lokalizator U21-CP10KX-8 został zainstalowany w systemie SENT-GEO 29 czerwca 2022 r. o godz. 10:45 pod numerem usługi OBU-HHFH-0 pod nazwą Telepass eTOLL. Urządzenie zgodnie z przekazaną z Referatu Usług Komunikacji Elektronicznej oraz Usługi Elektronicznego Monitorowania Przewozu Towarów informacją zostało zgłoszone tylko do systemu e-TOLL, który nie jest tożsamy z rejestrem monitorowania przewozów SENT, a przekazywanie danych do systemu e-TOLL nie jest tożsame z przekazywaniem danych do rejestru SENT. System e-TOLL służy do poboru opłaty za przejazd po płatnych odcinkach autostrad, dróg ekspresowych i krajowych zarządzanych przez GDDKiA. Natomiast system SENT służy do bieżącego przekazywania do rejestru monitorowania przewozów danych geolokalizacyjnych o aktualnym położeniu środka transportu. Bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie pozostaje więc argumentacja spółki wskazująca, że analiza danych z systemu e-TOLL może potwierdzić, że przewóz został dokonany zgodnie z prawem oraz nie doszło w jego trakcie do żadnych nieprawidłowości. W ocenie sądu niezapewnienie przez przewoźnika, w trakcie całej trasy przewozu towaru, przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych do systemu SENT w powiązaniu z podaniem błędnego numeru rejestracyjnego stanowiło poważne naruszenie, uniemożliwiające realizację celów ustawy o SENT, czyli wykonania kontroli przewozu. Bieżące monitorowanie umożliwia skontrolowanie pojazdu i przewożonego towaru w trakcie przemieszczania się po terytorium Polski, jak też skontrolowanie realizacji obowiązków wynikających z tej ustawy. Naruszenie obowiązku o którym mowa w art. 10a ust. 1 w powiązaniu z art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. "k" wypacza zatem cel ustawy SENT. Brak danych geolokalizacyjnych nie pozwala monitorować całej trasy przejazdu, a co za tym idzie ustalić, którędy nastąpił przejazd w trakcie przerw w nadawaniu danych, czy odbyły się postoje i czy nie nastąpił przeładunek towaru. Jak słusznie wywodzi organ w takiej sytuacji niemożliwe jest ustalenie, czy towar został przywieziony w takiej samej ilości co wywieziony z Polski. To zaś skutkuje brakiem możliwości ustalenia, czy nie zaistniało realne zagrożenie interesów fiskalnych skarbu państwa poprzez uszczuplenie w kluczowych dla budżetu państwa podatkach (VAT). Nie jest bowiem wykluczone, że dostarczono do Polski również poza ewidencją pewne ilości towaru, od których nie zostały odprowadzone należności budżetowe. Przekazywanie danych geolokalizacyjnych daje organom możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów oraz umożliwia prawidłową identyfikację podmiotów biorących udział w przewozie towarów wrażliwych i rodzaju wykonywanego przewozu. Stąd też stwierdzone naruszenie uniemożliwiło monitorowanie przewozu towaru wrażliwego i kontrolę łańcucha dostaw, a w efekcie prawidłową kontrolę obowiązków podatkowych związanych z tego rodzaju towarem. Takie zachowania nie mogą być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym.

Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Każdy zatem z podmiotów obowiązany jest w trakcie całej trasy umożliwić lokalizację pojazdu wraz z towarem, zaś w sytuacji nieprzestrzegania przepisów prawa winien mieć świadomość konsekwencji, a przede wszystkim sankcji, które są istotnym elementem ustawy o SENT uruchamianym w przypadku naruszenia przyjętych zasad. Strona jako profesjonalny przedsiębiorca powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. W interesie publicznym leży, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty zajmujące się obrotem towarami objętymi systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków.

Nie do zaakceptowania jest stanowisko skarżącej sprowadzające się do tego, że należy odstąpić od wymierzenia kary za nieprzesyłanie danych geolokalizacyjnych oraz podanie niezgodnego ze stanem faktycznym numeru rejestracyjnego pojazdu z uwagi na interes publiczny, gdyż nie stwierdzono uszczuplenia dochodów budżetowych. Odnosząc się do tego powtórzyć należy za organem, że brak zagrożenia karą, związany z automatycznym odstępowaniem od jej wymierzenia w przypadku stwierdzenia braku uszczuplenia dochodów budżetowych, doprowadziłoby do powszechnego celowego bądź niecelowego uchylania się przewoźników od stosowania przepisów ustawy o SENT, w tym między innymi, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, art. 7 ust. 2 pkt 1 lit "k" oraz art. 10a ust. 1 ustawy o SENT, a w konsekwencji uniemożliwiłoby ściślejszy monitoring trasy przewozu towarów podlegających ustawie. Dodatkowo podnieść należy, że ratio legis ustawy o SENT zasadniczo sprowadza się do zwiększenia skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem zapewnienia bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania (kontroli) przewozu towarów uznanych za "wrażliwe" prawodawca uznał, by przewóz niektórych towarów był rejestrowany, dostrzegając konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu tego typu towarów. Wprawdzie zgodzić się należy z poglądem, że celem nakładania tych kar nie powinno być zwiększenie w ten sposób dochodów budżetu państwa, to jednak nie można pominąć, że funkcją regulacji ustawy o SENT jest wspomniana funkcja prewencyjna, która przez groźbę wysokiej kary za naruszenia norm monitorowana przewozu towarów wrażliwych ma odstraszać podmioty podlegające ustawie o SENT od lekceważenia rygorów zgłaszania przewozu tych towarów.

W ocenie sądu, w przypadku naruszenia obowiązków ustawy o SENT w zakresie, w jakim uczyniła to skarżąca, sięganie po instytucję odstąpienia od kary powinno następować w wyjątkowych sytuacjach, gdyż naruszenie tego rodzaju godzi w istotę i podstawowe cele ustawy o SENT. Skoro bowiem celem tej ustawy jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu towarów, a wskazany wymóg należy do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie jego przestrzegania. W sprawie niniejszej taka wyjątkowa sytuacja nie miała miejsca.

Nie stanowi jej, zdaniem sądu, argumentacja przedstawiona przez skarżącą o tym, że była to zwykła niezamierzona pomyłka, błąd ludzki (w zakresie wskazania błędnego numeru rejestracyjnego) oraz błąd/awaria aplikacji, spowodowane zmianą kierowcy (oraz urządzenia – telefonu) na bazie w miejscowości D., o czym nie miał pojęcia z uwagi na to, że wszystkie kontrolki aplikacji świeciły się na zielono, co świadczyło o poprawnym przekazywaniu danych GPS. Zdaniem sądu to na przewoźniku spoczywa obowiązek dołożenia wszelkiej staranności w wypełnieniu obowiązków nałożonych przepisami prawa, szczególnie w wyposażeniu środka transportu w sprawne urządzenie przekazujące dane geolokalizacyjne i zapewnieniu przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem SENT oraz uzupełnienie takiego zgłoszenia w dokładny sposób, zawierając tam dane zgodne ze stanem faktycznym. Rolą profesjonalnego przewoźnika prowadzącego działalność gospodarczą związaną z transportem "towarów wrażliwych" jest podjęcie takich rozwiązań organizacyjnych (w tym przeszkolenie osób wysyłających zgłoszenia do rejestru oraz kierowców pojazdów), aby zadośćuczynić wymogom stawianym przez poszczególne ustawy regulujące transport drogowy. Z okoliczności faktycznych sprawy niniejszej wynika, że w pojeździe był umieszczony lokalizator U21-CP10KX-8, jednakże nie miał aktywowanej usługi transmisji danych do systemu SENT, a lokalizator M22-AX96FC-9 na trasie D. –B. również nie przekazywał danych goelokalizacyjnych. Jak już zostało wskazane powyżej, w rozpoznawanej sprawie ustalono także, że w okresie realizacji zgłoszenia SENT nie odnotowano awarii systemu SENT-GEO. Powyższe w ocenie sądu świadczy o wykazaniu się przez przewoźnika niedbałością w przestrzeganiu obowiązujących przepisów, co nie może stanowić, jak słusznie przyjął organ, przesłanki odstąpienia od nałożenia kary. Podnoszenie przez skarżącą, że pojazd był widoczny w systemie eTOLL nie może zastąpić obowiązku monitowania określonego w ustawie o SENT, albowiem przejazd eTOLL monitoruje tylko przejazdy po wybranych odcinkach autostrad, nie monitoruje zatem całego przejazdu.

Ponadto wskazane w skardze trudności takie jak: COVID-19, wojna na Ukrainie, rosnące ceny paliw, duża inflacja i kryzys są problemami powszechnymi, które dotknęły nie tylko skarżącą, ale również i inne podmioty prowadzące działalność gospodarczą. Dlatego trudno uznać te okoliczności za wyjątkowe skoro mają one charakter globalny.

Podnieść należy, że sądy administracyjne starają się podchodzić do konstrukcji odpowiedzialności regulowanej ustawą o SENT i przewidzianego jej przepisami automatyzmu kar w sposób refleksyjny, kierunkowany określoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej zasadą proporcjonalności, w szczególności w aspekcie współmierności zastosowanych kary względem celu i funkcji, którym służy ustawa SENT. Stanowisko takie prezentowane jest jednak w sprawach, w których trudno znaleźć jakiekolwiek sensowne argumenty za akceptacją automatyzmu karania, jak i wysokości nakładanych kar. W niniejszej sprawie wskazanie w zgłoszeniu błędnych danych dotyczących nr rejestracyjnego środka transportu, w tym przypadku naczepy, w powiązaniu z przerwami w przekazywaniu danych geolokalizacyjnych znacznie utrudniło lub nawet uniemożliwiło prowadzenie rzetelnych analiz przepływu towarów pojazdami samochodowymi oraz ich typowanie do kontroli i przeprowadzenie kontroli środka przewozowego podczas przewozu, tj. na drodze. Ponadto przepisy ustawy o SENT nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za drobne uchybienia, które popełnione zostały wskutek nieświadomego działania lub omyłki. Obowiązkiem przewoźnika jest zgłoszenie poprawnych danych przed rozpoczęciem przewozu przez terytorium RP. Przesłane dane muszą być zgodne ze stanem faktycznym obowiązującym w trakcie transportu towarów pod groźbą sankcji administracyjnych. W orzecznictwie jako poważne naruszenie ustawy o SENT przyjmuje się już same przerwy w przekazywaniu tych danych (vide: wyrok WSA w Białymstoku z 24 stycznia 2023 r., II SA/Bk 813/22, pub. CBOSA).

W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie wymierzone kary pieniężne za stwierdzone naruszenia są więc adekwatne do celów ustawy o SENT i nie są dla strony dotkliwe w takim stopniu, który uzasadniałby zastosowanie odstąpienia od nałożenia tych kar pieniężnych na podstawie przesłanki interesu publicznego uwzględniającej treść zasady proporcjonalności na podstawie art. 22 ust 3 i art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy o SENT. Nie można tracić z pola widzenia, że w niniejszej sprawie skala stwierdzonych naruszeń nie miała nieistotnego charakteru i w konsekwencji uniemożliwiała osiągnięcie zamierzonych przez ustawodawcę celów. W toku postępowania nie stwierdzono zaś, aby zaistniały szczególne okoliczności, które realizację obowiązku ustawowego czyniłyby niemożliwą (jak np. awaria systemu).

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego błędnego przyjęcia przez organy, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej możliwe jest wyłącznie jako pomoc de minimis i w konsekwencji nie rozważenie w ogóle kwestii odstąpienia od jej nałożenia sąd stwierdza, że określenie charakteru odstąpienia zgodnie z katalogiem, zawartym w art. 26 ust. 3 ustawy o SENT, miało charakter drugorzędny i pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Istotnie organ pierwszej instancji przyjął, że instytucja odstąpienia od nałożenia kary stanowi pomoc de minimis i zobowiązał stronę do złożenia wniosku o udzielenie takiej pomocy zgodnie z wymogami ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Strona takiego wniosku nie złożyła zajmując stanowisko, że instytucja odstąpienia od nałożenia kary nie stanowi pomocy de minims. Pomimo tego, wbrew zarzutom skargi, w sprawie rozważono w sposób kompleksowy, czy występuje przesłanka ważnego interesu przewoźnika i interesu publicznego. Nie można więc podzielić zarzutu skargi, że przyjęcie przez organy, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej możliwe jest wyłącznie jako pomoc de minimis skutkowało nierozważeniem przez organ kwestii odstąpienia od jej nałożenia. W kwestii charakteru odstąpienia od nałożenia kary brak jest jednolitego stanowiska orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Z jednej strony, tak jak w wyrokach wskazanych przez skarżącą, przyjmuje się, że instytucja ta nie stanowi pomocy publicznej (vide: wyrok WSA w warszawie z 5 sierpnia 2020 r., V SA/Wa 2059/19). Z drugiej strony sądy i organy traktują tę instytucję jako pomoc publiczną (vide: wyrok WSA w Białymstoku z 24 stycznia 2021 r., II SA/Bk 813/22). Sąd w sprawie niniejszej podziela stanowisko, że dopiero po stwierdzeniu, że zachodzi podstawa do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określona w art. 22 ust. 3/art. 24 ast. 3 ustawy o SENT, stosuje się wskazane w art. 26 ust. 3 kryteria stanowiące pomoc de minimis. W przedmiotowej sprawie, co wykazano powyżej, nie ziściła się żadna z przesłanek z art. 22 ust. 3 i art. 24 ust. 3 ustawy o SENT, co wykluczało możliwość odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, bez konieczności przesądzania, czy instytucja ta ma charakter pomocy de minimis (tak też WSA w Opolu w z 16 listopada 2021 r., II SA/Op 415/21 od którego to wyroku NSA oddalił skargę kasacyjną w dniu 12 grudnia 2022 r., II GSK 529/22, pub. CBOSA).

Legalności kwestionowanej decyzji nie podważa zarzut naruszenia zasady neutralności podatku VAT. Nie można zgodzić się ze skarżącą, że sankcje przewidziane w ustawie SENT powinny być rozpatrywane w kontekście sankcji przewidzianych w przepisach ustawy VAT i neutralności tego podatku. Sposób nałożenia kary pieniężnej nie jest stosowany automatycznie w sztywnej wysokości, bowiem ustawa różnicuje kary w zależności od popełnionego naruszenia. Zatem sankcja jest adekwatna do celów ustawy o SENT i nie można jej rozpatrywać i porównywać do zasady neutralności w podatku VAT. W tym podatku realizacja zasady neutralności przejawia się w możliwości odliczenia od podatku należnego zapłaconego przy sprzedaży towarów czy usług podatku naliczonego przy zakupie. Neutralność w podatku VAT jest fundamentem konstrukcji tego podatku. W przypadku kary pieniężnej możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej może stanowić rodzaj neutralności, jednak jest to inna instytucja niż neutralność w podatku VAT.

Końcowo podnieść należy, że powołane wyroki TSUE, zarówno ten dotyczący stosowania sankcji przewidzianych w węgierskim systemie monitorowania drogowego przewozu towarów jak i polskiej ustawy VAT przewidującej dodatkowe zobowiązanie podatkowe w sztywnej wysokości, nie mogą znaleźć zastosowania w sprawie niniejszej. Dotyczą one innych stanów faktycznych i zostały podjęte w innym stanie prawnym. Polska ustawa o SENT przewiduje różne kary pieniężne za stwierdzone nieprawidłowości i co więcej przewiduje odstąpienie od kar po spełnieniu przez podmioty uczestniczące w przewozie towarów określonych warunków. Sankcje za naruszenie przepisów nie są sztywno określone, ani nie są ustalane automatycznie. Są nakładane przez organy podatkowe po przeprowadzeniu kontroli i postępowania umożliwiającego zgromadzenie materiałów i dowodów. Strona ma możliwość przedłożenia dokumentów, na podstawie których organ może odstąpić od nałożenia kary. Organ podatkowy ma możliwość dostosowania kwoty sankcji do konkretnych okoliczności sprawy. Nie można zatem zgodzić się z argumentacja skargi, że sankcje przewidziane w ustawie o SENT są niezgodne z prawem unijnym z tych samych względów co przewidziane w węgierskim odpowiedniku systemu SENT (w węgierskim odpowiedniku sankcje były określone w sposób sztywny).

Podsumowując należy stwierdzić, że ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

W konsekwencji skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.).