Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1275/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Scalanie gruntów
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 145 § 1 pkt. 1c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1258/20 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie doręczenia postanowienia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 4 grudnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę [...] (Skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu (Kolegium) z 26 sierpnia 2020 r.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy :

Wnioskiem z 12 sierpnia 2019 r. Skarżący wniósł o doręczenie postanowienia Wójta Gminy [...] (Wójt) z 19 kwietnia 2000 r. Na skutek wezwania Wójta do sprecyzowania żądania, to jest wskazania czy dotyczy ono doręczenia postanowienia 19 kwietnia 2000 r., czy wznowienia postępowania opiniującego podział działki ewidencyjnej nr [...] obręb 0505 [...] Skarżący wyjaśnił, że wnosi o doręczenie mu postanowienia Wójta z 19 kwietnia 2000 r.

Wójt postanowieniem z 8 lipca 2020 r. wydanym na podstawie art. 61a § 1 i 2 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie doręczenia postanowienia z 19 kwietnia 2000 r. w sprawie opinii o podziale nieruchomości.

Wójt wyjaśnił, że Skarżący nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., a żądanie doręczenia postanowienia z 19 kwietnia 2000 r. nie jest poparte interesem prawnym. Zatem odmowa wszczęcia postępowania jest podyktowana wniesieniem żądania przez osobę nieposiadającą legitymacji procesowej strony.

Po rozpoznaniu zażalenia Skarżącego Kolegium postanowieniem z 26 sierpnia 2020 r. wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i 105 k.p.a., uchyliło zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji w całości i umorzyło postępowanie przed tymże organem.

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że w sprawie brak było podstaw do wydania przez Wójta postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, Skarżący nie składał bowiem wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że zwrócił się do Wójta o doręczenie mu postanowienia wydanego przez ten organ 19 kwietnia 2000 r. dotyczącego zaopiniowania wstępnego projektu podziału działki ew. nr [...] obręb 0505 [...]. Oczywistym jest, że organ nie prowadzi odrębnego postępowania w sprawie doręczenia wydanego postanowienia, lecz po wydaniu postanowienia doręcza je ustalonym stronom postępowania. Nie można zatem ani wszcząć, ani odmówić wszczęcia odrębnego postępowania w sprawie doręczenia postanowienia, gdyż nie przewidują tego obowiązujące przepisy prawa. W tej sytuacji konieczne było uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji, które już od momentu jego wszczęcia było bezprzedmiotowe.

Skarżący zaskarżył postanowienie Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając mu :

1. naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, mimo że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania;

2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, mimo że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki do uchylenia postanowienia Wójta Gminy [...] z 8 lipca 2020 r.,

3. naruszenie art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez uchybienie zasadzie prawdy obiektywnej oraz zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w całości podzielił stanowisko organu odwoławczego.

Wyjaśnił, że wniosek o doręczenie wydanego już aktu administracyjnego (postanowienia) nie stanowi żądania wszczęcia postępowania administracyjnego, wobec czego przepis art. 61a k.p.a. nie może mieć doń zastosowania. Wniosek taki nie kreuje też żadnej sprawy administracyjnej, w której mogłoby się toczyć postępowanie regulowane kodeksem. Skoro zaś organ pierwszej instancji wadliwie stosując wskazany przepis, wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, to jedynym sposobem doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, było uchylenie tegoż postanowienia i umorzenie postępowania związanego z jego wydaniem. To "wpadkowe" postępowanie jako pozbawione jakiejkolwiek podstawy okazało się bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 k.p.a.). Stwierdzić więc należy, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Sąd wskazał również, że z twierdzeń Skarżącego zdaje się wynikać, że jego wniosek miał zmierzać do wykazania, że jest (powinien być) stroną postępowania w sprawie, w której wydano postanowienie z dnia 28 kwietnia 2000 r. Taki cel nie może być jednak osiągnięty w przyjęty przez Skarżącego sposób. Wniosek o doręczenie aktu administracyjnego nie wszczyna żadnego postępowania, w ramach którego kwestia interesu prawnego w zakończonym postępowaniu administracyjnym mogłaby być w ogóle merytorycznie badana.

Skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną podnosząc w niej zarzut naruszenia :

1. art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w wyniku błędnego przyjęcia, że zaistniały podstawy do nieuwzględnienia skargi na postanowienie Kolegium z 26 sierpnia 2020 r.,

2. art. 145 1 pkt § 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie postanowienia Kolegium mimo naruszenia przez organ przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a., wskutek uznania, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Zarzuty skargi kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw.

Zarzut objęty punktem 2 petitum skargi kasacyjnej zmierza do wykazania, że w sprawie nie zaistniała bezprzedmiotowość postępowania, bowiem wniosek o doręczenie postanowienia z 19 kwietnia 2000 r. nie został rozpoznany ani nie został rozstrzygnięty co do istoty przez organ odwoławczy.

Odnosząc się do tego zarzutu Sąd kasacyjny w pełni podziela stanowisko wyrażone w sprawie przez Sąd pierwszej instancji, zgodnie z którym wniosek o doręczenie postanowienia czy szerzej ujmując indywidualnego aktu administracyjnego nie wszczyna postępowania administracyjnego. Postępowanie administracyjne może zostać wszczęte jeżeli istnieje sprawa administracyjna. Do elementów konstytutywnych sprawy administracyjnej należy norma uprawniająca do konkretyzacji prawa oraz norma konkretyzowana, to jest norma, mająca postać abstrakcyjną, którą dany organ winien zastosować w razie zaistnienia określonego stanu faktycznego, przy czym zastosowanie tej normy odbywa się poprzez wydanie aktu administracyjnego.

Skarżący ani w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji ani w skardze kasacyjnej nie wskazał żadnej normy prawa materialnego, która obligowałaby organ do wydania aktu administracyjnego. Okoliczność faktyczna, jaką jest niedoręczenie Skarżącemu na żądanego przezeń postanowienia nie kreuje sprawy administracyjnej, która mogłaby być rozpoznana poprzez wydanie aktu administracyjnego. Organ drugiej instancji prawidłowo uznał, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie wniosku Skarżącego o doręczenie postanowienia z 19 kwietnia 2000 r. Sąd pierwszej nie naruszył zatem przywołanych w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej przepisów postępowania oddalając skargę.

Skarżący ma rację wskazując, że gdy organ stwierdzi brak ustawowej przesłanki do uwzględnienia zgłoszonego żądania zachodzi jego bezzasadność wymagająca wydania decyzji rozstrzygającej co do istotny sprawy a nie bezprzedmiotowość żądania. Rozróżnić należy jednak brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania strony od braku normy konkretyzowanej. Ta ostatnia sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Skarżący nie żądał wydania aktu prawnego konkretyzującego jego prawa i obowiązku ale doręczenia wydanego już aktu administracyjnego z 19 kwietnia 2000 r.

Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny ustalony przez organ drugiej instancji i dokonaną przezeń jego ocenę. W sprawie zachodziła bezprzedmiotowość postępowania, co uprawniało organ do zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 151 p.p.s.a. oddalając skargę.

Podnoszone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumenty dotyczące przymiotu strony w postępowaniu podziałowym pozostają bez związku z postępowaniem.

Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.