Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 807/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 b, art. 17ust. 5 pkt 1 lit b, art. 27 ust. 5, art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 766/21 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r., znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyrokiem z dnia 28 grudnia 2021 r. sygn. II SA/Lu 766/21 oddalił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2021.r, znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła J. K. na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej jako: "p.p.s.a." w zw. z art. 176 p.p.s.a. oraz art. 177 § 1 p.p.s.a. zaskarżając w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174. pkt 1 p.p.s.a. zarzucono:

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm. - dalej jako "u.ś.r.", przez jego niezastosowanie i przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] sierpnia 2021 r., a nie od dnia złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. od [...] grudnia 2019 r.

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r. przez jego błędną interpretację i uznanie, że pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego przez skarżącą stanowi negatywne kryterium do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego,

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. przez jego błędną interpretację i pominięcie, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń.

Na podstawie art. 185 p.p.s.a. ewentualnie na podstawie art. 188 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie w całości złożonej skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.

W niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie, na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie wniosła o jej przeprowadzenie. W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna okazała się nieskuteczna.

Istota sporu w badanej sprawie dotyczyła daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca kasacyjnie domagała się przyznania tego świadczenia od dnia [...] grudnia 2019 r. , pomimo, że do końca lipca 2021 r. pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, przy czym w okresie do [...] października 2020 r. świadczenie to pobierała na mocy decyzji z dnia [...] października 2019 r., a następnie od [...] listopada 2020 r. do [...] lipca 2021 r. świadczenie to pobierała na mocy kolejnej decyzji (wydanej przez Wójta Gminy [...] dnia [...] listopada 2020 r. nr [...]) na wniosek złożony już w czasie trwania postępowania o przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego. Decyzja wydana [...] listopada 2021 r. została następnie na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego uchylona z dniem [...] sierpnia 2021 r. na mocy decyzji Wójta Gminy [...]. Skarżąca kasacyjnie zgodziła się rozstrzygnięciem o uchyleniu jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego "od dnia [...] sierpnia 2021 r.". Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie mailem z dnia [...] lipca 2021 r. poinformowała, że strona nie złoży odwołania.

Niezasadnie w opisanych powyżej i niekwestionowanych okolicznościach faktycznych badanej sprawy Sądowi Wojewódzkiemu zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 24 ust. 2 u.ś.r., art. 27 ust. 5 u.ś.r. oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r.

Przyjąć trzeba, że to strona jest dysponentem wniosku i decyduje o treści swojego żądania, które ma prawo modyfikować. W niniejszej sprawie wydając decyzję na podstawie art. 155 k.p.a. w jej sentencji literalnie wskazano, że uchylenie decyzji z dnia [...] listopada 2021 r. następuje od dnia [...] sierpnia 2021 r. Przepis art. 155 k.p.a. stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Decyzja wydawana w trybie art. 155 k.p.a. musi mieścić się więc w granicach wyznaczonych przez treść wyrażonej przez stronę zgody na uchylenie lub zmianę decyzji (por. wyrok NSA z 25.06.1985 r. sygn. SA/Wr 351/85). Natomiast na podstawie art. 110 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. To strona jest dysponentem wniosku. Nie sposób zatem domniemywać, że intencje strony były inne niż te, którym skarżąca dała wyraz akceptując rozstrzygnięcie wydane "za jej zgodą" (w trybie art. 155 k.p.a.).

Należy też zauważyć, że skoro po upływie okresu zasiłkowego 2019/2020 skarżąca złożyła kolejny wniosek o specjalny zasiłek opiekuńczy na okres 2020/2021, to należało przyjąć, że w dacie jego składania wolą skarżącej było nabycie prawa do tego świadczenia. Zwrócić też trzeba uwagę, że w aktach sprawy znajduje się pismo pełnomocnika skarżącej z dnia [...] lipca 2021 r. skierowane do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej [...], informujące, że po konsultacji z klientką, wnosi on o uchylenie aktualnej decyzji przyznającej J. K. specjalny zasiłek opiekuńczy "od dnia [...] sierpnia 2021 r.". Skarżąca następnie zaakceptowała fakt uchylenia decyzji z [...] listopada 2020 r. "od dnia [...] sierpnia 2021" i nie złożyła odwołania od tej decyzji. Decyzja uchylająca wydana w trybie art. 155 k.p.a. dnia 14 lipca 2021 r. to decyzja, która łącznie: zapadła w innej sprawie administracyjnej i zgodnie z wolą strony stała się ostateczna i prawomocna, kreując stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). To oznacza, że nie podlegała ona kontroli, ani wzruszeniu w toku postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Zarówno decyzja z dnia [...] października 2019 r. przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od [...] listopada 2019 r. do [...] października 2020 r., jak i decyzja z dnia [...] listopada 2020 r. przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy na okres: od [...] listopada 2020 r. do [...] października 2021r. - zostały skonsumowane,. To z kolei stanowi przeszkodę do przyznania skarżącej kasacyjnie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od daty złożenia wniosku do [...] sierpnia 2021 r., jak zasadnie przyjęły organy i trafnie stanowisko to zaakceptował Sąd Wojewódzki.

Niezasadnie w tej sytuacji Sądowi Wojewódzkiemu zarzucono naruszenie art. 17 ust 5 pkt 1 lit b oraz art. 27 ust 5 u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Stosownie zaś do art. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Przepis ten umożliwia uprawnionemu dokonanie wyboru przysługującego mu świadczenia. To jednak dysponent wniosku decyduje o treści swojego żądania, które ma prawo modyfikować. Skoro skarżąca uznała za zgodne z jej wolą wydanie rozstrzygnięcia uchylającego decyzję z dnia [...] listopada 2020 r. "od [...] sierpnia 2021r.",. to prawidłowo przyjął Sąd Wojewódzki, że w konkretnych okolicznościach badanej sprawy niemożliwe jest przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego - za okres - co do którego w obrocie prawnym pozostaje rozstrzygnięcie przyznające specjalny zasiłek opiekuńczy, które zostało zgodnie z wolą skarżącej skonsumowane.

Niezasadnie skarżąca kasacyjnie podnosi też, że w sprawie doszło do naruszenia art. 24 ust. 2 u.ś.r. W konkretnych okolicznościach badanej sprawy, dla ustalenia daty z którą winno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne zasadnicze znaczenie miała bowiem moc wiążąca decyzji wydanej w trybie art. 155 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną