Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 314/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.33, art.34
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2023 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 24 maja 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku wezwał A. B. (dalej również zwaną "stroną" lub "skarżącą") do dobrowolnego wykonania obowiązku szczepienia dziecka H. G. (ur. 4.09.2017 r.) przeciwko: wzw typu B, błonicy, tężcowi, ksztuścowi, poliomyelitis, zakażeniom Haemopkilus influenzae, zakażeniom Streptococcus pneumoniae, odrze, śwince, różyczce. W wezwaniu określono termin na wykonanie szczepień 21 dni.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku, upomnieniem z dnia 8 lipca 2022 r., wezwał stronę do niezwłocznego rozpoczęcia obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka.

Następnie organ inspekcji sanitarnej wystawił tytuł wykonawczy z dnia 21 września 2022 r. nr 68/2022 i wystąpił do Wojewody Pomorskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia 10 października 2022 r. Wojewoda Pomorski nałożył na A. B. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych córki.

Strona wniosła zarzut w postępowaniu egzekucyjnym, wskazując na:

określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym,

brak wymagalności obowiązku z innej przyczyny (art. 33 § 2 pkt 6 lit. a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), z uwagi na brak ustalenia dla małoletniej indywidualnego kalendarza szczepień,

naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł nie spełnienia wymogów określonych w art. 27 tej ustawy, tj.:

a) niewłaściwie podana przez wierzyciela podstawa prawa obowiązku o charakterze niepieniężnym, co skutkowało pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi,

b) brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

W związku z tymi zarzutami strona wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Wojewoda Pomorski w dniu 6 grudnia 2022 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne i przekazał zarzuty strony do rozpatrzenia wierzycielowi.

Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2022 r. nr OPE.9027.12.2021.JM.11 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku, działając na podstawie art. 17 ust. 1, art. 34 § 2 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.) - zwanej dalej: "u.p.e.a." oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) - zwanej dalej "k.p.a.", oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.

W zakresie pierwszego zarzutu organ wskazał, że stosownie do treści art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1657 ze zm.) - zwanej dalej "u.z.z.z.ch.", obowiązkowe szczepienie ochronne jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do jego wykonania. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2172), w sytuacji, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długoterminowego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje dziecko na konsultację do lekarza specjalisty (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.ch.).

Organ stwierdził, że o przeprowadzeniu ewentualnych dodatkowych badań wykluczających przeciwwskazania do szczepień decyduje lekarz podstawowej opieki zdrowotnej lub lekarz specjalista. Stwierdzenie przez lekarza przesłanek uniemożliwiających przeprowadzenie szczepienia stanowi podstawę do odroczenia obowiązku szczepienia dziecka. Wzór zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym stanowi załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia.

W wyniku kontroli sanitarnej w dniu 18 maja 2022 r. w Przychodni C. w G. stwierdzono, że dziecko strony nie ma wykonanych obowiązkowych szczepień ochronnych. W dokumentacji medycznej córki strony brak jest zaświadczenia lekarskiego, stwierdzającego długotrwale przeciwwskazania do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych.

Odnośnie zarzutu drugiego organ uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, ponieważ obowiązek poddania małoletniej szczepieniom został określony w art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch. oraz ww. rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. Uzupełnieniem tych regulacji prawnych jest Program Szczepień Ochronnych (PSO) ogłaszany corocznie przez Głównego Inspektora Sanitarnego w drodze komunikatu.

Odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku szczepień przez osobę nieposiadającą pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. osoby małoletniej) ponosi osoba, która sprawuje nad tą osobą prawną pieczę albo jej opiekun faktyczny.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z PSO powstanie obowiązku szczepień i jego wymagalność następują wraz z ukończeniem przez osobę podlegającą obowiązkowym szczepieniom ochronnym określonego etapu życia, z którym wiąże się najwcześniejszy z możliwych termin szczepienia. W przypadku dzieci, u których nie przeprowadzono obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach wskazanych w PSO należy jak najszybciej przeprowadzić szczepienia wyrównawcze. Powyższe szczepienia należało wykonać w gabinecie szczepień, w którym dokonany został wybór lekarza pierwszego kontaktu dla dziecka lub udokumentować powyższe szczepienia wykonane w innym gabinecie szczepień. Organ wskazał , jakim szczepieniom i w jakim czasie powinna być poddana córka strony. Ramy czasowe, określone w PSO do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych (0-19 lat), nie oznaczają dowolności w wyborze terminu wykonania szczepienia. Ściśle wyznaczone terminy szczepień przeciwko konkretnym chorobom zakaźnym oraz dokładnie określone interwały czasowe pomiędzy poszczególnymi szczepieniami zostały wyznaczone w oparciu o szeroko rozumianą aktualną wiedzę medyczną w tym zakresie, tak więc samodzielne przesuwanie terminów szczepień, czy też ich kumulowanie według własnego uznania jest prawnie niemożliwe. Program szczepień precyzuje jakie szczepienia i w jakim okresie życia mają być wykonane, tym samym wskazując termin, w którym opiekun jest zobowiązany do umożliwienia zaszczepienia dziecka. W niniejszej sprawie termin na wykonanie obowiązku przez osobę zobowiązaną został ustalony w tytule wykonawczym na 8 miesięcy po uwzględnieniu niezbędnych odstępów pomiędzy kolejnymi dawkami szczepień. Organ dodał, że o skierowaniu dziecka do lekarza specjalisty w tym do poradni konsultacyjnej ds. szczepień decyduje lekarza pediatra podczas badania kwalifikacyjnego przed szczepieniem.

Co do trzeciego zarzutu organ uznał, że nie mieści się on w katalogu określonym w art. 33 § 2 u.e.p.a. , który ma charakter zamknięty.

Strona wniosła zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie:

- art. 104 § 2 w zw. z art. 107 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak merytorycznego odniesienia się organu co do zarzutów i ograniczenie się jedynie do ich przytoczenia,

- art. 33 § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie zarzutów za nieuzasadnione, mimo że w tytule egzekucyjnym nie podano pełnej i właściwej podstawy prawnej oraz błędnie wskazano podstawę prawną prowadzonej egzekucji,

- art. 124 § 2 w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i art. 12 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku, z pominięciem okoliczności ponoszonych w zarzutach, w szczególności co do wadliwości tytułu wykonawczego i braku wskazania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

Po rozpatrzeniu zażalenia Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2023 r. nr OPE.906.2.28.2023.MR.2 utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że bezzasadny jest zarzut zażalenia dotyczący niewłaściwej podstawy prawnej tytułu wykonawczego, gdyż organ pierwszej instancji wystawiając tytuł wykonawczy przywołał właściwe przepisy, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 u.z.z.z.ch. W dniu wystawienia tytułu wykonawczego w aktach sprawy brak było potwierdzenia szczepienia lub aktualnego zaświadczenia lekarskiego o przeciwskazaniach do szczepień dziecka. Tytuł wykonawczy spełnia również wymogi rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 sierpnia 2022 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2022 r., poz. 1856). Nie ulega wątpliwości, że w przypadku uchylania się rodziców dzieci od wypełnienia ustawowego obowiązku szczepień konieczne jest podjęcie przez wierzyciela obowiązku działań w celu przymuszenia prawnych opiekunów dziecka do realizacji PSO.

Organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniami strony o braku merytorycznego odniesienia się organu co do zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W ocenie organu odwoławczego postępowanie było prowadzone prawidłowo i z należytą starannością zebrano informacje mające istotne znaczenie w sprawie, rozpoznano właściwie materię zarzutów.

Nadto organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 195 ze zm.) do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, o których mowa w art. 2, należy ustalanie zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Sposób oraz forma realizacji szczepień określona została w art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch.- "Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu". Jak więc wynika z powyższego, obowiązek respektowania zapisów zawartych w PSO ma swoje umocowanie w akcie prawnym w randze ustawy. Program precyzuje jakie szczepienia i w jakim okresie życia mają być wykonane, tym samym wskazując termin, w którym opiekun jest zobowiązany do umożliwienia zaszczepienia dziecka. Obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się zatem wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostało wykonane w terminie określonym PSO.

Niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym zachodzi jedynie wtedy, gdy istnieją niezależne od zobowiązanego, trwałe lub czasowe przyczyny, przez które nie ma możliwości wykonania nałożonego obowiązku. Zgodnie z art. 17 ust. 2, ust. 3 i ust. 5 u.z.z.z.ch., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu wydanym przez lekarza. W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego na konsultację specjalistyczną. Badanie kwalifikacyjne stanowi niezbędny element realizacji obowiązku szczepień ochronnych, zatem obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest jednocześnie obowiązkiem poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu.

Strona na żadnym etapie postępowania egzekucyjnego nie przedstawiła zaświadczenia lekarskiego o stwierdzonych przeciwwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych małoletniej córki, wobec czego organ odwoławczy uznał, iż ustawowy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynikający z przepisów prawa, w stosunku do dziecka strony stał się bezdyskusyjnie prawnie wymagalny. Tym samym organ uznał zarzuty za bezzasadne.

A. B. wniosła skargę na powyższe postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu:

naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.: art. 15, art. 77 i art. 138 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności, nierozważenie całości materiału dowodowego;

na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu;

naruszenie art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez rozpoznanie zarzutów skarżącej, które zgodnie z tym przepisem zarzutami nie są, rozpoznanie zarzutów, które przez skarżącą nie były podnoszone;

4. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest dowodów na stwierdzenie, że skarżąca odmówiła wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych małoletniej.

Uzasadniając zarzuty skarżąca wskazała, że upomnienie z dnia 8 lipca 2022 r. nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu. W upomnieniu tym wierzyciel nie wskazał nr PESEL skarżącej, choć był on wierzycielowi znany.

Wskazała ponadto, że dziecko było kilkukrotnie poddawane lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu. W trakcie ww. badań nie został ustalony dla małoletniej indywidualny kalendarz szczepień. W dniu 23 maja 2023 r. małoletnia ponownie została poddana lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu. Z uwagi na stan zdrowia dziecko zostało odroczone od obowiązkowych szczepień ochronnych do dnia 31 grudnia 2023 r.

Zdaniem skarżącej obowiązek określony w tytule wykonawczym z dnia 21 września 2022 r. został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Wierzyciel jako podstawę obowiązku wskazał art. 5 pkt 1 ust. 1 lit b u.z.z.z.ch. oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Tymczasem podstawę prawną obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym stanowi przede wszystkim art. 17 ust. 1 i 2 u.z.z.z.ch. Zgodnie z tym przepisem osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, czyli w sposób określony w art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch. Przepis ten stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Obowiązek ten został przez wierzyciela pominięty. Ponadto wymagalność obowiązku oparta jest na § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. oraz ww. Komunikacie GIS w sprawie PSO.

Skarżąca , powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt 81/19, podkreśliła, że w tytule wykonawczym błędnie została wskazana podstawa prawna obowiązku, bowiem wierzyciel wskazał na rozporządzenie oraz Program Szczepień Ochronnych, które zostały uznane za niezgodne z Konstytucją.

W ocenie skarżącej organ odwoławczy nie odniósł się merytorycznie do zarzutów, które są istotne w sprawie, tj. do zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa - art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z.ch. i braku wymagalności obowiązku. Tym samym organ naruszył również zasadę dwuinstancyjności. Organ II instancji wezwał skarżącą do sprecyzowania zarzutów pod rygorem "skutków prawnych", nie precyzując o jakie skutki prawne chodzi. Organ winien wskazać skarżącej, że podniesione przez nią pismem z dnia 19 listopada 2022 r. zarzuty zostały błędnie sformułowane. Ponadto organ ograniczył się do rozpoznania zażalenia skarżącej, a powinien ponownie merytorycznie rozpoznać zarzuty złożone przez skarżącą.

Skarżąca wskazała również, że art. 33 § 2 u.p.e.a. zawiera zamknięty katalog zarzutów. Tymczasem w piśmie z dnia 19 listopada 2022 r. skarżąca podniosła zarzut niespełnienia wymogów określonych w art. 29 § 2 u.p.e.a., który nie jest wymieniony w art. 33 § 2 u.p.e.a., a zatem nie mógł być podstawą zarzutów i nie mógł być jako taki rozpoznawany przez wierzyciela oraz organ drugiej instancji.

W odpowiedzi na skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Organ wskazał dodatkowo, że znany jest mu powołany przez skarżącą wyrok Trybunału Konstytucyjnego, aczkolwiek uwadze skarżącej umknął fakt, iż wyrok ten wywoła skutki prawne dopiero pół roku po jego ogłoszeniu. W obecnym stanie prawnym nadal wiążące są zapisy zawarte w PSO. Ponadto wspomniany wyrok Trybunału Konstytucyjnego potwierdził, iż sam obowiązek poddania małoletniego dziecka szczepieniom obowiązkowym, tak jak to przewidują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, jest zgodny z Konstytucją RP. Trybunał Konstytucyjny podważył jedynie możliwość formułowania pewnych obowiązków i zawierania ich w PSO, wskazując, że winno to zostać uczynione w rozporządzeniu Ministra Zdrowia. Wbrew temu, na co wskazuje skarżąca, żaden z organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie rozpoznał jej zarzutu dotyczącego naruszenia art. 29 § 2 u.p.e.a. Już bowiem organ pierwszej instancji wskazał, że zarzut ten nie mieści się w katalogu z art. 33 § 2 u.p.e.a. Organ odwoławczy również do powyższej kwestii się nie odnosił.

Niezasadny jest zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, natomiast brak wskazania w upomnieniu nr PESEL zobowiązanej, choć stanowi uchybienie, to nie wpływa na istotę sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Mając na uwadze wskazane kryterium kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny Sądu było postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji , oddalające zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.

Egzekucję obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wskazać należy, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ulegały zmianom, m.in. na podstawie ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz.1553) i ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070). Co do zasady zmiany te weszły w życie w dniu 20 lutego 2021 r.

W związku z powyższym należy poczynić kilka uwag natury ogólnej.

W niniejszej sprawie wierzyciel (Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku ) wystawił tytuł wykonawczy oraz wniósł o wszczęcie egzekucji administracyjnej do organu egzekucyjnego, którym w niniejszej sprawie jest Wojewoda Pomorski, we wrześniu 2022 r. W tej sytuacji zastosowanie mają przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 lutego 2021 r.

Należy zwrócić uwagę , że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. w obecnym brzmieniu, zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Stosownie do treści art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutów jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Postępowanie dotyczące zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33-35 u.p.e.a. jest szczególnym postępowaniem - postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Jest ono toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się środek zaskarżenia zobowiązanego (w realiach sprawy – skarżącej) , czyli zarzut.

Dokonywana przez Sąd w niniejszym postępowaniu kontrola w pierwszym rzędzie odnosi się do kwestii zarzutu zgłoszonego przez skarżącą. Choć skarżąca wskazała, że są to zarzuty " w postępowaniu egzekucyjnym" , w istocie są to zarzuty "w sprawie egzekucji administracyjnej".

W niniejszej sprawie skarżąca wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, związane z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym nr 68/2022 z dnia 21 września 2022 r. (dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym – poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym).

Skarżąca podniosła zarzuty: określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wnikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a), braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny - z uwagi na brak ustalenia dla małoletniej indywidualnego kalendarza szczepień (art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a.) oraz naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji , mimo że tytuł ( wykonawczy- przyp. Sądu) nie spełnia wymogów określonych w art. 27u.p.e.a.

Odnosząc się do ostatniego z wymienionych zarzutów wskazać trzeba, że nie mieści się on w katalogu zarzutów, wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a.

Skarżąca wprost wskazała w wymienionym zarzucie, że dotyczy on naruszenia przepisów prawa przez organ egzekucyjny ( czyli Wojewodę Pomorskiego), nie zaś przez wierzyciela ( czyli organ pierwszej instancji). Zasadnie wobec tego organ pierwszej instancji wskazał, że zarzuty te nie stanowią podstawy zarzutu w rozumieniu art. 33 § 2 u.p.e.a., a organ odwoławczy stanowiska tego zasadnie nie zakwestionował. Wierzyciel nie jest zobligowany do ustosunkowania się do treści zarzutów, które nie wypełniają dyspozycji z art. 33 § 2 u.p.e.a.

Organy obu instancji prawidłowo uznały pozostałe zarzuty za bezzasadne.

Odnosząc się do kwestii merytorycznych wskazać należy, że przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.ch. stanowi, iż osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Przepis art. 5 ust. 2 u.z.z.z.ch. przewiduje, że w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2022 r. poz. 1876, 2280 i 2705 oraz z 2023 r. poz. 605).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi".

Ponadto w art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 u.z.z.z.ch., minister właściwy do spraw zdrowia został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osób lub grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Na podstawie tej delegacji Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym wskazał, że obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte następujące choroby zakaźne: błonica; gruźlica; inwazyjne zakażenie Haemophilus influenzae typu B, inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae, krztusiec, nagminne zakażenie przyusznic (świnka), odra, ospa wietrzna, ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis), różyczka, tężec, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wścieklizna, zakażenia wywołane przez rotawirusy. W rozporządzeniu tym wskazano również, w jakim okresie życia dzieci i młodzież podlegają szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie.

Z powyższych przepisów wynika, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy i jest on bezpośrednio wykonalny. Uchybienie temu obowiązkowi powoduje konieczność jego wyegzekwowania.

Z cytowanych przepisów wynika norma prawna ustanawiająca prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Określa ona wszystkie istotne cechy tego obowiązku, to jest podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Wskazać należy, że sam obowiązek wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja odbywa się według Programu Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. W komunikacie tym wskazuje się, jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby.

W przedmiotowym tytule wykonawczym została właściwie powołana podstawa prawna obowiązku, to jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz ust. 2 u.z.z.z.ch. Należy podzielić stanowisko, że wskazane przepisy stanowią podstawę do nałożenia obowiązku wykonania szczepień ochronnych dziecka. Dlatego też nie można podzielić stanowiska skarżącej, że obowiązek taki statuują przepisy art. 17 ust. 2 i ust. 4 u.z.z.z.ch. Są to przepisy , które nie określają treści obowiązku , lecz określają sposób jego wykonania, a wykonanie szczepienia jest immanentnie związane z przeprowadzeniem lekarskiego badania kwalifikującego.

Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.ch.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.z.ch.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.ch.). Zgodnie z powołanymi przepisami, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z art. 17 ust. 3 i 4 u.z.z.z.ch. wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Podkreślić należy, że treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.

W tym kontekście Sąd zwraca uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto pogląd, iż poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA z 21 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3322/17 i II OSK 43/18; z 18 stycznia 2022 r. sygn. akt II OSK 459/19). Celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Badanie takie bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne, odmowa udziału w takim badaniu, czy też niestawienie się na nie uniemożliwia wykonanie szczepienia. W istocie jest to więc odmowa poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.

Skarżąca - jako matka małoletniej - nie wywiązała się z tego obowiązku i jednocześnie w trakcie postępowania przed organami nie przedstawiła żadnych dokumentów wskazujących na istnienie lekarskich przeciwwskazań i stwierdzających konieczność odroczenia szczepień córki ze względu na stan zdrowia.

Sąd podziela prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że zarzut niewykonalności obowiązku szczepienia ze względu na nieprzeprowadzenie badań kwalifikacyjnych dziecka poprzedzających szczepienia jest niezasadny (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2434/17, WSA w Łodzi z 29 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 336/22).

W konsekwencji podobne stanowisko należy odnieść do podniesionego przez skarżącą zarzutu dotyczącego braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny – z uwagi na brak ustalenia dla małoletniej indywidualnego kalendarza szczepień.

Choć sama skarżąca wskazała , że podstawą zarzutu jest art. 33 § 2 pkt 6a u.p.e.a, prawidłowo uznano, że jego podstawą jest art. 33 § 2 pkt 6 c u.p.e.a. , czyli brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Wskazana przez skarżącą podstawa - art. 33 § 2 pkt 6a u.p.e.a. - dotyczy odroczenia terminu wykonania obowiązku, czyli takiego stanu faktycznego , który nie dotyczy wskazanej przez skarżącą okoliczności – braku ustalenia dla dziecka indywidualnego kalendarza szczepień.

Należy zauważyć, że uzupełnieniem wskazanych powyżej regulacji prawnych, zawartych w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz w rozporządzeniu z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, jest Program Szczepień Ochronnych, wspólny dla wszystkich zobowiązanych do szczepienia osób. W komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego wskazuje się między innymi wiek , w którym dane szczepienie powinno być przeprowadzone. Poszczególne terminy określone w tymże komunikacie nie powinny być rozumiane jako dające zobowiązanemu prawo do samodzielnego wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia , a tym bardziej jako terminy, których upływ wskazuje dopiero na wymagalność omawianego obowiązku. Zgodnie z Programem Szczepień powstanie obowiązku szczepień i jego wymagalność następują wraz z ukończeniem przez osobę podlegającą obowiązkowym szczepieniom ochronnym określonego etapu życia, z którym wiąże się najwcześniejszy z możliwych termin szczepień. Zauważyć należy, że możliwość czy nawet konieczność ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień, wbrew przekonaniu skarżącej, nie oznacza, że wymagalność obowiązku szczepień jeszcze nie powstała. Szczepienia powinny odbyć się w określonym terminie, a jeżeli do tego nie doszło – w terminie wskazanym w tytule wykonawczym, co nie stoi w sprzeczności z wykonaniem tych szczepień na podstawie indywidualnie ustalonych terminów szczepień. Strona skarżąca nie poddała córki badaniom lekarskim, wobec czego zarzut, że szczepienia nie mogą się odbyć, bowiem nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień , nie można uznać za zasadny.

Sąd podkreśla, że z akt sprawy wynika, iż córka skarżącej nie została zaszczepiona i że nie została poddana lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu do dnia wydania zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego. Twierdzenia skarżącej, że było kilka badań kwalifikacyjnych córki nie zostały poparte żadnym dowodem. Skarżąca dopiero do skargi dołączyła kserokopię zaświadczenia o przeprowadzeniu badania kwalifikacyjnego z dnia 23 maja 2023 r., z którego wynika, że w stosunku do jej córki istnieją przeciwskazania do przeprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych według kalendarza szczepień. Tym samym odroczono wykonanie szczepień do 31 grudnia 2023 r. Zaświadczenie to zostało wydane już po wystawieniu tytułu wykonawczego, wszczęciu postępowania egzekucyjnego oraz rozpatrzeniu przez organy inspekcji sanitarnej zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W tej sytuacji wydanie tego zaświadczenia nie miało żadnego wpływu na prawidłowość zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji. Organy rozpatrują sprawy w oparciu o stan faktyczny i prawny ustalony na dzień orzekania.

Obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanych przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. W komunikacie wskazuje się, jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby. Powoływanie się przez organy na Program Szczepień Ochronnych nie stanowi podstawy do uznania wadliwości postanowień organów obu instancji.

Z uwagi na powyższe okoliczności oba zarzuty sformułowane przez skarżącą nie mogły zostać uwzględnione przez organy.

Stanowisko takie pozostaje aktualne również po wydaniu w dniu 9 maja 2023 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt SK 81/19. Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 87 Konstytucji RP.

Z uzasadnienia wyroku Trybunału wynika, że komunikat GIS wskazuje termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek. Z tego względu Trybunał należało uznać, że PSO zawiera nowość normatywną, w postaci treści nieobecnych ani w ustawie o zwalczaniu chorób zakaźnych, ani w rozporządzeniu. Trybunał wskazał, że sprecyzowanie zakresu obowiązku jednostki w drodze rozporządzenia jest dopuszczalne, o ile istnieje stosowna delegacja ustawowa, tj. spełnione są przesłanki określone w art. 92 Konstytucji RP. W realiach rozpoznawanej sprawy w sposób niezamierzony nastąpiła subdelegacja kompetencji – termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek wskazuje GIS w PSO na dany rok, a minister właściwy do spraw zdrowia nakazuje przeprowadzać obowiązkowe szczepienia ochronne zgodnie z PSO. Z kolei art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych wskazuje, że komunikat GIS ma uwzględniać przepisy rozporządzenia. Komunikat GIS ma mieć jedynie charakter techniczny i zawierać reguły instrumentalne kierowane do podmiotów organizacyjnie podległych GIS, jak i personelu medycznego. Uszczegółowienie obowiązku szczepień ochronnych adresowanego do jednostki ma być unormowane wyłącznie rozporządzeniem. W rzeczywistości jednak komunikat GIS wywiera skutek w sferze kształtowania praw jednostki. Taka jednak dwutorowość nie jest dopuszczalna na poziomie komunikatu. Mogłaby co najwyżej wystąpić na poziomie rozporządzenia, będącego podstawą dla GIS do sformułowania reguł instrumentalnych, jak i doprecyzowania obowiązku ciążącego na jednostce /.../. Dlatego też, w ocenie Trybunału, art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w PSO na dany rok, ogłaszanym przez GIS w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji.

Trybunał podkreślił jednak, że wyrok ten nie pozbawia GIS kompetencji do ogłaszania w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, PSO na dany rok, ani nie ogranicza zakresu treści, które mogą być zawarte w owym komunikacie. Innymi słowy, termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być – w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa – wskazane w PSO na dany rok, jednakże komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy.

Rozważając znaczenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego odraczającego datę utraty mocy obowiązującej przepisów stanowiących m.in. podstawę prawną stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu, należy – w ocenie Sądu - brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnymi przepisami, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych tymi przepisami, powody dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów oraz okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy stosowania niekonstytucyjnych przepisów.

W ocenie Sądu z treści uzasadnienia wyroku wynika, że Trybunał Konstytucyjny w swoim orzeczeniu nie zakwestionował w żaden sposób wprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych, a jako wzorzec kontroli przyjął przepisy o prawie do ochrony prawnej życia prywatnego (art. 47 Konstytucji RP), o zasadzie proporcjonalności przy ograniczaniu w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) oraz o źródłach powszechnie obowiązującego prawa (art. 87 ust. 1 Konstytucji RP). W ocenie Sądu wskazana przez Trybunał Konstytucyjny okoliczność konieczności zapewnienia ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych stanowi wartość przemawiającą za dalszym stosowaniem zakwestionowanych przez Trybunał przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych na podstawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów, szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał utraty ich mocy, spowodowałoby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych.

Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skardze Sąd uznał je za niezasadne. Nie doszło do zarzucanego przez skarżącą naruszenia zasady dwuinstancyjności. Organy obu instancji rozpatrzyły zarzuty sformułowane przez skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym, uzasadniając swoje stanowisko w sprawie. Przekonanie skarżącej o naruszeniu zasady dwuinstancyjności wynika zapewne z faktu, że organ odwoławczy nie odnosił swoich rozważań wprost do zarzutów wniesionych przez skarżącą w trybie art. 33 § 2 u.p.e.a., lecz rozważył je poprzez pryzmat zarzutów zażalenia. Mimo to w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy zawarł swoje stanowisko dotyczące zasadności zarzutów wniesionych w trybie art. 33 § 2 u.p.e.a. , nie ograniczając się jedynie do rozpoznania zarzutów zażalenia, ale odnosząc się do sformułowanych przez skarżącą zarzutów (za wyjątkiem art. 29 § 2 u.p.e.a.). Nie można też podzielić zarzutu skargi, że organ odwoławczy odniósł się do zarzutów niewymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a., nie odnosząc się do zarzutów w tym przepisie wymienionych. Nie sposób zgodzić się ze skarżącą , że organy dowolnie ustaliły , że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych i że odmówiła wykonania tych szczepień. Brak wykonania szczepień u małoletniego dziecka strony nie może być inaczej zinterpretowany, skoro skarżąca nie wykazała przed organami, aby dziecko zaszczepiła, ani też nie przedłożyła do zakończenia postępowania przed organami żadnego dokumentu, z którego wynikałby obowiązek odroczenia szczepień.

Dołączenie do skargi przez skarżącą zaświadczenia o przeprowadzonym w dniu 23 maja 2023 r. badaniu kwalifikacyjnym , w którym lekarz stwierdził podstawy do odroczenia szczepienia dziecka do dnia 31 grudnia 2023 r. stanowiska wyrażonego powyżej przez Sąd nie zmienia. Zaświadczenie to wydano po już wydaniu zaskarżonego postanowienia, a organy do czasu zakończenia niniejszego postępowania żadnym dokumentem odraczającym szczepienia nie dysponowały.

Zauważyć należy, że strona skarżąca dopiero w skardze, powołując się na art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., podniosła zarzut braku uprzedniego doręczenia jej upomnienia, o jakim mowa w art. 15 ust.1 w zw. z art. 15 § 3 e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu.

Stwierdzić należy, że strona skarżąca, formułując powyższy zarzut, utożsamia brak jednego z elementów upomnienia z brakiem doręczenia upomnienia.

Odnosząc się do kwestii braku nr PESEL skarżącej w przesłanym jej upomnieniu zauważyć trzeba, że art. 15 ust.1 u.p.e.a. stanowi, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Z kolei art. 15 ust.3 e u.p.e.a. jest podstawą do określenia przez ministra , w drodze rozporządzenia, szczegółowego zakresu danych zawartych w upomnieniu, o którym mowa w § 1, mając na względzie zapewnienie prawidłowości pouczenia zobowiązanego o skutkach niewykonania obowiązku i niezastosowania się do upomnienia.

Z powyższych przepisów wynika, że celem upomnienia jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia egzekucji. Wskazanie w upomnieniu różnego rodzaju danych, w tym numeru PESEL, ma zapewnić , że zobowiązany zostanie pouczony , jakie będą konsekwencje niezastosowania się do upomnienia. Numer PESEL w sposób jednoznaczny identyfikuje daną osobę , wobec czego podanie tego numeru – o ile jest on wierzycielowi znany- pozwolić może na szybkim dostrzeżeniu omyłki przy we wskazaniu adresata. Brak umieszczenia w upomnieniu numeru PESEL nie oznacza, że upomnienie uznać można za "nieistniejące" lub "niedoręczone". Żaden przepis prawa nie określa takiego skutku braku numeru PESEL. Brak numeru PESEL w upomnieniu nie ma też jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy, tj. zasadność zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.

Wyjaśnić ponadto skarżącej należy, z uwagi na powołanie się przez nią w skardze na zarzut określony w art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. , czyli brak uprzedniego doręczenia upomnienia, że sąd administracyjny nie może być adresatem zarzutów, określonych w u.p.e.a. Tryb i termin wnoszenia zarzutów jest uregulowany przepisami u.p.e.a. i żaden z nich nie przewiduje możliwości kierowania ich bezpośrednio do sądu. Strona zarzutu takiego do wierzyciela nie skierowała.

Na marginesie można jedynie poinformować skarżącą, że w aktach administracyjnych znajduje się dowód doręczenia upomnienia wystosowanego do skarżącej.

Dodać należy, że Sąd zgadza się ze skarżącą , że organ odwoławczy nie miał podstaw do wzywania jej o sprecyzowanie zarzutów , o jakich mowa w art. 33 u.p.e.a. Zarzuty te zostały wniesione do organu pierwszej instancji (wierzyciela) , który dokonał ich oceny przez pryzmat art. 33 § 2 u.p.e.a. Zadaniem organu odwoławczego - w bardzo dużym uproszczeniu - jest z kolei dokonanie oceny, czy organ pierwszej instancji uczynił to prawidłowo, a także odniesienie się we właściwy sposób do zarzutów zażalenia.

Konieczne jest jednak wyjaśnienie, że z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. , który stanowi, że sąd uwzględniając skargę na (...) postanowienie uchyla ( ...) postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy wynika, że naruszenie przepisów postępowania tylko wówczas doprowadzić może do uchylenia kwestionowanego postanowienia, gdy naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzone przez Sąd uchybienia przepisom postępowania przez organ odwoławczy – brak jasno skonstruowanego uzasadnienia wydanego postanowienia, wezwanie strony do sprecyzowania zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 u.p.e.a. – nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, wobec czego skarga skarżącej uwzględniona być nie mogła.

Uznawszy zarzuty skargi za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod internetowym adresem "orzeczenia.nsa.gov.pl".