Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 266/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 602  ceny
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 27c ust. 1-3; art. 24j ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 2028
law: Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
article: art. 7; art. 77
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Monika Kramek, Asesor WSA - Agnieszka Dauter-Kozłowska, Protokolant sekr. sąd. - Agnieszka Ciszek, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2023 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 30 listopada 2022 r. nr KWT.70.126.2022 w przedmiocie odmowy skrócenia okresu obowiązywania dotychczasowej taryfy oraz odmowy zatwierdzenia nowej taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz S. sp. z o.o. z siedzibą w T. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S. sp. z o.o. w T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie 30 listopada 2022 r. znak: KWT.70.126.2022 utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 12 sierpnia 2022 r., znak: RZ.RZT.70.24.2022, dotyczącej odmowy skrócenia okresu obowiązywania dotychczasowej taryfy i zatwierdzenia nowej taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków na terenie gminy R. na okres trzech lat.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Pismem z dnia 28 lutego 2022 r. (data wpływu: 2 marca 2022 r.) S. sp. z o.o. w Tuchowie (dalej: przedsiębiorstwo, wnioskodawca, spółka) złożyła do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie wniosek o skrócenie okresu obowiązywania dotychczasowej taryfy, zatwierdzonej decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 21 kwietnia 2021 r., znak: KR.RZT.70.30.2021 i zatwierdzenie nowej taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków na terenie gminy R.na okres 3 lat.

Dyrektor RZGW w dniu 12 sierpnia 2022 r. po przeprowadzeniu postepowania administracyjnego wydał decyzję, znak RZ.RZT.70.24.2022, odmawiającą skrócenia okresu obowiązywania dotychczasowej taryfy i zatwierdzenia nowej taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków na terenie gminy R.[pic]

W uzasadnieniu decyzji organ regulacyjny wyjaśnił, że wnioskodawca niewystarczająco uzasadnił i udokumentował zmiany warunków ekonomicznych oraz wielkości usług i warunków ich świadczenia zaistniałych po wydaniu decyzji zatwierdzającej obecnie obowiązującą taryfę. Zdaniem organu regulacyjnego niezasadne okazały się okoliczności mające przemawiać za zmianą dotychczasowej taryfy w zakresie rosnących kosztów eksploatacji i utrzymania w okresie objętym złożonym wnioskiem. Organ I instancji wskazał w szczególności na brak uzasadnienia przesłanki wzrostu kosztów podatków, który w ocenie organu nie był niezależny od wnioskodawcy i nie mógłby zostać przez niego przewidziany w obecnie obowiązującej taryfie.

W dalszej części organ wskazał, że dla terenu objętego wnioskiem nie złożono ewidencji księgowej kosztów poniesionych w okresie obrachunkowym poprzedzającym wprowadzenie nowej taryfy. Organ wskazał również, na straty wody wynoszące ok. 28 %, co w ocenie organu skutkuje ujmowaniem zawyżonych kosztów działalności zbiorowego zaopatrzenia w wodę. W ocenie organu I instancji wnioskodawca nie wykazał zasadności ponoszenia kosztów wynikających ze strat wody.

Dodatkowo organ wskazał na liczne niespójności w planowanych kosztach, a w szczególności na brak przedłożenia kompletnego i poprawnego projektu taryfy i uzasadnienia oraz wskazanie w uzasadnieniu wniosku taryfowego cen różniących się od załączonych tabel A-H. Ponadto organ wyjaśnił, że wnioskodawca nie uwzględnił w kosztach różnicy stawek wynikających z różnych celów poboru wody, podczas gdy wnioskodawca dostarcza wodę zarówno na cele zbiorowego zaopatrzenia w wodę jak i dla pozostałych odbiorców usług, co w ocenie organu stanowi o błędnej alokacji kosztów opłat za usługi wodne.

Przedsiębiorstwo pismem z dnia 29 sierpnia 2022 r. oraz wójt pismem z 31 sierpnia 2022 r. wnieśli o uzupełnienie powyższej decyzji. Organ regulacyjny postanowieniem z dnia 7 września 2022 r. odmówił uzupełnienia decyzji.

Wójt gminy R. pismem z 23 września 2022 r. oraz Przedsiębiorstwo pismem z 26 września 2022 r. złożyli odwołania od powyższej decyzji zaskarżając ją w całości.

Zaskarżoną do Sądu decyzją Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie utrzymał w mocy decyzję z 12 sierpnia 2022 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, mając na uwadze brak wskazania zarzutów przez wójta gminy R., dokonał analizy przeprowadzonego postępowania i zaskarżonej decyzji oraz odniósł się w treści uzasadnienia do zarzutów przedstawionych przez przedsiębiorstwo.

Wskazał w pierwszej kolejności, że przyczyną mającą uzasadniać skrócenie okresu obowiązywania dotychczasowej taryfy wskazaną przez przedsiębiorstwo we wniosku z dnia 28 lutego 2022 r. był wzrost kosztów podatków, natomiast zmiana planowanych kosztów działalności przedsiębiorstwa nastąpiła również w zakresie innych kosztów, w tym w szczególności kosztów odsetek i rat kapitałowych, kosztów amortyzacji oraz kosztów marży zysku.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji w toku prowadzonego postępowania, dokonując oceny zmian kosztów działalności przedsiębiorstwa, a także oceniając wielkość sprzedaży usług, dokonał prawidłowej analizy wniosku o skrócenie okresu obowiązywania dotychczasowej taryfy. Według stanowiska tutejszego organu charakterystyczną cechą postępowania prowadzonego w trybie art. 24j ustawy zzwoś jest jego dwuetapowość, co przejawia się w tym, że w pierwszym etapie organ regulacyjny ustala czy okoliczności podnoszone przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne rzeczywiście stanowią uzasadniony przypadek, pozwalający na skrócenie okresu obowiązywania aktualnej taryfy i zatwierdzenia w jej miejsce nowej. Drugi etap postępowania następuje po pozytywnej takiej kwalifikacji okoliczności wskazywanych przez skarżącego i na tym etapie organ dokonuje oceny, analizy i weryfikacji projektu nowej taryfy zgodnie z odpowiednio stosowanymi przepisami art. 24b-24e i art. 24f ust. 1 ustawy zzwoś.

W niniejszej sprawie, według oceny organu odwoławczego, analiza wniosku już na pierwszym etapie postępowania nie pozwalała na przejście do drugiego etapu oceny wniosku, tj. do analizy projektu taryfy.

Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, że Dyrektor RZGW poza wskazaną przez przedsiębiorstwo okolicznością mającą uzasadniać złożony wniosek, dokonał także oceny wzrostu innych kosztów, które ulegały wzrostowi. W ocenie organu odwoławczego negatywna ocena wniosku o skrócenie taryfy na etapie weryfikacji wniosku w zakresie zasadności zmiany kosztów i wielkości świadczonych usług, które miałyby uzasadniać skrócenie taryfy nie pozwalała na jej zatwierdzenie, co organ regulacyjny obszernie wykazał w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Organ Il instancji przedstawił stanowisko, zgodnie z którym jedynie uwzględnienie przez organ regulacyjny kosztów mających uzasadniać skrócenie taryfy mogło dawać podstawę do ich dalszej oceny na etapie weryfikacji planowanych kosztów przedstawionych we wniosku taryfowym. Skoro zatem ocena wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na skrócenie taryfy była negatywna, to prawidłowe jest w tej sytuacji rozstrzygnięcie organu regulacyjnego.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko dotyczące oceny wzrostu poszczególnych kosztów przedstawionej przez organ I instancji, jednak szczególnej analizy i wyjaśnienia wymagała wskazana przez przedsiębiorstwo okoliczność mająca uzasadniać skrócenie dotychczasowej taryfy, tj. wzrost kosztów podatku od nieruchomości na terenie gminy R.

W ocenie organu taka zmiana wysokości kosztów działalności przedsiębiorstwa nie spełnia przesłanek określonych w art. 24j ustawy zzwoś, gdyż nie jest ona niezależna od przedsiębiorstwa oraz mogła być przewidziana na etapie przygotowywania aktualnie obowiązującej taryfy.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że za zwiększenie kosztów podatków na terenie gminy R. odpowiada jeden ze wspólników S. sp. z o.o. — Gmina R.

W ocenie organu odwoławczego nie można uznać, że celowe i świadome działanie jednego ze wspólników przedsiębiorstwa, powodujące zmianę kosztów działalności spółki w trakcie obowiązywania zatwierdzonej taryfy, może prowadzić do jej skrócenia w trybie art. 24j ustawy zzwoś, gdyż takie działanie nie stanowi spełnienia przesłanki określonej w art. 24j ustawy zzwoś, tj. "uzasadnionego przypadku". Zdaniem organu Il instancji celowe działanie jednego ze wspólników przedsiębiorstwa pomimo faktycznego wzrostu kosztów działalności przedsiębiorstwa, nie może stanowić podstawy skrócenia okresu obowiązywania aktualnie obowiązującej taryfy.

Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu wniesionym przez przedsiębiorstwo organ odwoławczy wyjaśnił, że nie dopatrzył się naruszenia przez organ regulacyjny przepisów dotyczących gromadzenia materiału dowodowego oraz jego oceny, gdyż organ I instancji w pełni rozpatrzył przedłożony materiał dowodowy i prawidłowo ustalił stan faktyczny, a następnie dokonał właściwej oceny ustalonego stanu faktycznego przez pryzmat obowiązujących przepisów. Dodatkowo organ uznał, że odwołujący uzasadniając swoje zarzuty nie wyjaśnił wskazanych przez organ wątpliwości i nie wykazał, aby organ I instancji błędnie ocenił materiał zgormadzony w sprawie, natomiast odmienna ocena przedstawionych kosztów działalności przedsiębiorstwa zaprezentowana przez odwołującego oraz wskazywanie na niewłaściwą ocenę stanu faktycznego przez organ I instancji, w ocenie organu odwoławczego nie zasługiwały na uwzględnienie. Organ odwoławczy w szczególności podkreślił, że przyczyny odmowy skrócenia okresu obowiązywania aktualnej taryfy i zatwierdzenia nowej taryfy zostały przedstawione i bardzo szeroko omówione przez organ regulacyjny w treści uzasadnienia skarżonej decyzji, natomiast wskazywanie przez odwołującego, iż przestanki do skrócenia taryfy zostały prawidłowo wykazane w kształcie przedstawionym we wniosku i zostały one uzasadnione w należyty sposób nie oznacza, że ocena tych okoliczności musi prowadzić do przyjęcia przez organ, że ponoszenie tych kosztów powinno być zaakceptowane jako kosztów uzasadniających skrócenie taryfy.

Organ odwoławczy wskazał na dokonaną przez organ ocenę wyjaśnień przedsiębiorstwa dotyczących wzrostu kosztów podatku od nieruchomości na terenie gminy R., a także na wskazanie przez organ I instancji braku wyjaśnienia kosztów wynikających ze strat wody, braku złożenia ewidencji księgowej kosztów poniesionych w okresie obrachunkowym poprzedzającym wprowadzenie nowej taryfy, czy też wskazanie w uzasadnieniu wniosku taryfowego cen różniących się od załączonych tabel A-H.

W zakresie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 79a § 1 kpa organ odwoławczy wyjaśnił, że organ I instancji w pełni zrealizował nakaz płynący ze wskazanego przepisu, wskazując przedsiębiorstwu jakie przesłanki oraz dodatkowe informacje lub dokumenty są potrzebne w celu pozytywnego załatwienia sprawy. Odnosząc się do zakreślenia przez organ I instancji 3 dniowego terminu na zapoznanie się z aktami i ewentualną modyfikacje wniosku lub uzupełnienie jego braków uwagi odwołującego nie zasługiwały - w ocenie organu odwoławczego - na uwzględnienie, gdyż przedsiębiorstwo w terminie do wydania decyzji w dniu 12 sierpnia 2022 r., tj. w terminie 9 dni od dnia otrzymania zawiadomienia organu regulacyjnego z dnia 28 lipca 2022 r., nie złożyło żadnych dodatkowych wyjaśnień, ani też nie wniosło o wyznaczenie dodatkowego terminu na dokonanie takich czynności, a jedynie pismem z 4 sierpnia 2022 r. wniosło o zawieszenie postępowania. Organ odwoławczy uznał, że do naruszenia powyższego przepisu mogłoby dojść w sytuacji, gdyby organ I instancji nie wysłał stronie przedmiotowego zawiadomienia, lub uniemożliwił wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów, lub nie wskazałby przestanek od niej zależnych, które na dzień wystania informacją są nie spełnione lub nie wykazane. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie dopatrzył się jednak naruszenia omawianego przepisu.

W skardze do sądu administracyjnego spółka wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zarzuciła naruszenie:

1) art. 27c ust. 1 o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (dalej u.z.z.w) w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegającego na dokonaniu wybiórczej oceny materiału dowodowego zebranego w aktach postępowania, jak również zaniechaniu podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia i załatwienia spraw, w szczególności "dania decyzji w oparciu o stwierdzenie, że skarżąca miała wpływ na czynnik powodujący zmianę warunków ekonomicznych uzasadniających skrócenie okresu obowiązywania taryfy tj. na wprowadzenie przez Radę Gminy R. obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości od 2022 r. oraz powinna zaplanować koszt podatkowy w gminie R. przy opracowywaniu aktualnie obowiązującej taryfy.

5) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w przedmiocie skrócenia okresu obowiązywania taryf w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej oraz naruszając zasadę proporcjonalności, w szczególności poprzez piętrzenie przed Skarżącą obowiązków w zakresie dostarczania dokumentacji oraz modyfikacji wniosku taryfowego zgodnie z oczekiwaniem organów, pomimo braku podstaw do takiego działania (nadmierna biurokracja); Organ II instancji usankcjonował jako działanie zgodne z prawem wezwania organu I instancji do wyjaśnień i uzupełniana braków gdzie treść tych wezwań był lakoniczna i wieloznaczna, co utrudniało albo uniemożliwiało realizację nałożonego obowiązku. Ponadto skoro organ uznał, iż nie istnieje przesłanka do skrócenia okresu obowiązywania aktualnej taryfy, gdyż brak jest "ważnych powodów" to bezcelowym było wzywanie skarżącej do wyjaśnień czy przedkładanie uzupełnionych dokumentów dotyczących nowej taryfy.

6) art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób lakoniczny, tzn. przejawiający się brakiem szczegółowego wyjaśnienia podstawy prawnej i uzasadnienia oraz utrzymaniem w mocy decyzji organu pierwszej Instancji bez szczegółowego wyjaśnienia podstawy prawnej takiego działania; W zasadzie poza jednym akapitem na stronie 8 uzasadnienia decyzji, gdzie organ II Instancji odnosi się skrótowo bez powołania dowodów w sprawie do zasadniczej przesłanki stojącej za odmową skrócenia obowiązywania aktualnej taryfy w uzasadnieniu nie odniesiono się rzeczowo w nawiązaniu do stanu faktycznego sprawy do podstaw wydanej decyzji przez organ II instancji.

7) art. 24j ust. 1 w zw. z art. 24c ust. 1 i 2 u.z.z.w. w zw. z art. 12 § 1 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji wydanej w wyniku prowadzenia sprawy w sposób przewlekły, tj. z przekroczenia terminu 45 dniowego na rozpatrzenie wniosku o skrócenie czasu obowiązywania taryf i niedostatecznie wnikliwy, przy użyciu środków nieadekwatnych dla ustalenia zasadności wniosku Skarżącej;

8) art. 15 k.p.a. poprzez sprowadzenie postępowania dwuinstancyjnego do zatwierdzenia wyników postępowania przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji;

9) art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 140 i art. 11 k.p.a. poprzez sporządzenie decyzji w części dotyczącej uzasadnienia prawnego w sposób nieprawidłowy, jako że organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji tylko pozornie ustosunkował się do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji"

10) art. 24j u.z.z.w.z.o.ś. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na dowolnej ocenie przesłanek uzasadniających wystąpienie przez skarżącego z wnioskiem o skrócenie obowiązywania dotychczasowej taryfy, skutkującej odmową jej skrócenia w sposób całkowicie sprzeczny z założeniami ustawy,

11) art. 24c ust. 3 u.z.z.w.z.o.ś. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji wydania decyzji odmownej.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; zwanej dalej p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.

W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd ponadto stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a, lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał bowiem, rozpoznając niniejszą sprawę, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy wskazać, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2020 r. poz. 2028 z p. zm., obecnie Dz. U. z 2023 r., poz. 537; dalej: ustawa, uzzwzoś.), jak również ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z p. zm.; obecnie Dz. U. z 2022 r., poz. 2000; dalej: k.p.a.) w myśl art. 27 c ust. 1 ustawy.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, należy podkreślić, że zgodnie z art. 27c ust. 1 uzzwzoś. do postępowania przed organem regulacyjnym mają zastosowanie przepisy k.p.a. Oznacza to, że organ taki ma prawo do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., oraz jest zobowiązany w oparciu o art. 77 k.p.a. w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Art. 27b ust. 1 ustawy stanowi z kolei, że w celu wykonywania zadań określonych w ustawie organ regulacyjny może wzywać przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, odbiorcę usług lub gminę, w wyznaczonym terminie nie krótszym niż 7 dni, do przekazywania informacji lub dokumentów niezbędnych do wykonywania tych zadań.

Zgodnie z art. 24j ust. 1 ustawy w uzasadnionych przypadkach, w szczególności jeżeli wynika to z udokumentowanych zmian warunków ekonomicznych oraz wielkości usług i warunków ich świadczenia, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w trakcie obowiązywania dotychczasowej taryfy może złożyć do organu regulacyjnego wniosek o skrócenie okresu obowiązywania tej taryfy wraz z projektem nowej taryfy oraz uzasadnieniem, jednak nie później niż przed rozpoczęciem biegu terminu 120 dni od planowanego dnia wejścia w życie nowej taryfy. Przepisy art. 24b-24e i art. 24f ust. 1 stosuje się odpowiednio. W ust. 2 wskazano, że w decyzji zatwierdzającej taryfę orzeka się o skróceniu czasu obowiązywania dotychczasowej taryfy. Językowa wykładnia przywołanego przepisu prowadzi do przyjęcia, że podstawą uwzględniania wniosku o skrócenie obowiązywania dotychczasowej taryfy jest "uzasadniony przypadek", za który ustawodawca uznaje w szczególności udokumentowane zmiany warunków ekonomicznych oraz wielkości usług i warunków ich świadczenia. Poprzez posłużenie się zwrotem "w szczególności" ustawodawca po pierwsze nie wprowadza zamkniętego katalogu "uzasadnionych przypadków" dających prawo do wystąpienia z wnioskiem o skrócenie, a po drugie i najważniejsze dla sprawy, nie ustanawia przesłanek enumeratywnych (obligatoryjnych), których łączne (kumulatywne) spełnienie daje organowi możliwość uwzględnienia wniosku. To zaś prowadzi do przyjęcia, że wystarczy, by spośród wskazanych przez przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne we wniosku powodów, choć jeden został zakwalifikowany jako "uzasadniony przypadek" w rozumieniu omawianego przepisu.

Skarżąca jest spółką, która obsługuje cztery sąsiadujące gminy. Została powołana w celu prowadzenia spójnej gospodarki wodno-ściekowej dla dorzecza rzeki B., wykorzystując w tym celu dofinansowania ze środków europejskich. Jak podał w czasie rozprawy Prezes Zarządu Spółki, od momentu powstania każda z gmin – wspólników zwalniała spółkę od podatku od nieruchomości, zresztą bez tego zwolnienia spółka nie otrzymałaby dofinansowania. Po zakończeniu okresu trwałości projektu, a także po zatwierdzeniu taryfy na lata 2021-2024 , Rada Gminy R. uchwałą z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] uchyliła zwolnienie podatkowe dotyczące infrastruktury wodociągowo - kanalizacyjnej, przyjęte w uchwale Nr [...]. Od tego czasu Spółka wielokrotnie bezskutecznie wnosiła o przywrócenie zwolnienia. Uchwałą [...] Rady Gminy R. z dnia [...] listopada 2022 r. utrzymane zostało opodatkowanie budowli wykorzystywanych na cele dostarczania wody i odbioru ścieków na poziomie 1,9% ich wartości. Przywołane zdarzenie w postaci nieoczekiwanego wprowadzenia opodatkowania spowodowało, że Spółka pozostaje od tego momentu w konflikcie z mniejszościowym wspólnikiem Gminą R. na wielu płaszczyznach prawnych.

Skarżąca wskazała, że konsekwencje opodatkowania przez gminę R. są takie, że suma przychodów Spółki od odbiorców jej usług z terenu gminy R. wynosiła w 2021 r. 960.476,96 zł, a wymiar samego nowowprowadzonego podatku od budowli służących dostawie wody i odbiorowi ścieków na terenie gminy R. wyniósł 867.687,00 zł.

W ocenie Sądu w tej sytuacji nie może budzić wątpliwości, że zostały spełnione omówione wyżej przesłanki do skrócenia okresu obowiązywania taryfy, gdyż po wprowadzeniu taryfy zmieniły się w sposób znaczący warunki ekonomiczne w stosunku do jednej gminy. Nie można zgodzić się z poglądem organu, że takie przesłanki nie zaszły, gdyż zmiana ta została spowodowana przez jednego ze wspólników, przy czym organ stawia znak równości między działaniem spółki i działaniem wspólnika. Spółka nie ma bowiem żadnego wpływu na działania tak specyficznego wspólnika jakim jest gmina i jej uprawnienia ustawowe do ustalania podatków lokalnych. Mogłaby oczywiście skorzystać z możliwości zaskarżenia uchwały do sądu administracyjnego, ale trudno z góry przesądzić zarówno istnienie legitymacji jak i wynik sprawy. Nie może to być podnoszone jako argument przeciwko skróceniu taryfy.

Nawet gdyby jednak taka procedura została wszczęta spółka nie zostałaby pozbawiona możliwości wystąpienia o skrócenie okresu obowiązywania taryfy. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd zaprezentowany w wyroku tut. Sądu z dnia 29.11.2022 r. sygn.. akt V SA/Wa 82/22 ( orzeczenie prawomocne), że art. 24j nie wymaga, by okoliczności które spowodowały wystąpienie z wnioskiem o skrócenie obowiązującej taryfy były wyjątkowe, a jedynie uzasadnione. Nie wymaga też by okoliczności, które spowodowały, że obecnie obowiązująca taryfa nie jest korzystna zarówno dla przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego, jak i odbiorców świadczonych przez niego usług były okolicznościami trwałymi. Wymaga jedynie aby zaistniały w trakcie obowiązywania dotychczasowej taryfy i wpływały realnie na warunki świadczenia usług przez przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne.

Niewątpliwie art 24j analizowanej ustawy wprowadzony został w celu zapewnienia rzetelnego sprawowania usług przez przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne które dba również o interesy osób na rzecz których usługi te są świadczone.

Sąd zwraca uwagę, że wprowadzenie administracyjnej kontroli prawidłowości kalkulacji cen i stawek opłat za usługi wodociągowe i kanalizacyjne służy zapewnieniu dostępu do tych usług, jak również odpowiedniej jakości i ciągłości świadczenia usług. Zapewnieniu powszechnej dostępności tych usług służy utrzymanie cen na akceptowalnym społecznie poziomie natomiast zapewnieniu odpowiedniej jakości i ciągłości świadczenia usług służy nakaz uwzględnienia w niezbędnych przychodach przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych i przygotowanych przez nie taryfach wszelkich celowych kosztów działalności.

Reasumując, skarżąca nie miała żadnego wpływu na uchwałę Rady Gminy R. dot. wprowadzenia podatku od nieruchomości, okoliczność ta zaistniała po wprowadzeniu nowej taryfy i w sposób zasadniczy wpłynęła na warunki ekonomiczne świadczenia usług na terenie tej gminy. Oznacza to, że zaszły warunki do zmiany taryfy na terenie tej gminy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę stanowisko Sądu i rozważy czy przedstawiony wraz wnioskiem projekt taryfy spełnia wymagania określone w art. 24b ustawy, gdyż ta kwestia nie była de facto przez organ odwoławczy analizowana.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 15, 80 i 107 § 3 k.p.a., Sąd orzekł jak w sentencji o uchyleniu decyzji zaskarżonej.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800). Zasadzona kwota obejmuje zwrot kosztów opłaty uiszczonej od skargi (200 zł), wynagrodzenia reprezentującego stronę radcy prawnego (480 zł) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).