Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 946/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 24  ust. 2 a pkt 1  lit. d
journal: Dz.U. 2023 poz 1752
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie: WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 13 marca 2023 r. nr IG-II.7221.32.2023.EG w przedmiocie odmowy aktualizacji ewidencji gruntów i budynków skargę oddala.


UZASADNIENIE

Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 13 marca 2023 r., znak: IG-II.7221.32.2023.EG, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 poz. 2000 ze zm.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2021 poz. 1990 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania M. Z. od decyzji nr 2 Starosty Chrzanowskiego z dnia 1 grudnia 2022 r., znak: [...], orzekającej o: 1) odmowie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków obr. L., jednostka ewidencyjna L. - miasto, polegającej na zmianie przebiegu granic działki nr [...] przez zmianę danych ewidencyjnych punktów granicznych stanowiących trójmiedzę między działkami nr [...], nr [...] oraz nr [...], czyli punktami granicznymi oznaczonymi w bazie ewidencji gruntów i budynków nr 10536 i nr 21630; 2) aktualizacji ewidencji gruntów i budynków obr. L., jednostka ewidencyjna L. -miasto, polegającej na zmianie danych ewidencyjnych przebiegu granic działki nr [...] przez zmianę danych ewidencyjnych punktów granicznych stanowiących trójmiedzę między działkami nr [...], nr [...] oraz nr [...], czyli punktami granicznymi oznaczonymi w bazie ewidencji gruntów i budynków nr [...] i nr [...], zgodnie z operatem geodezyjnym [...] (dawny nr [...]) polegającej na zmianie ich atrybutów – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją nr 2 z dnia 1 grudnia 2022 r., znak: PODGiK.6621.31.2020.DD1(80), wydaną na podstawie art. 7d pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 22, art. 24 ust. 2a pkt 2 i art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm.), § 30 i § 31 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r. poz. 1390 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 poz. 2000 ze zm.), Starosta Chrzanowski orzekł jak wyżej.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 25 sierpnia 2020 r. M. Z. (właścicielka działki nr [...]) złożyła wniosek dotyczący działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] (wniosek w części działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] załatwiono odrębną decyzją). W odpowiedzi na wezwanie do sprecyzowania żądania i zwięzłego określenia, jakiej zmiany "stanu granic działki" w EGiB odnośnie do działki nr [...] dotyczy złożony wniosek, a jeżeli wniosek ma dotyczyć aktualizacji danych EGiB, to do dołączenia dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h Pgik), wnioskodawczyni pismem z dnia 15 października 2020 r. na str. 26 wskazała: "Na marginesie zauważa, że informacja o zgodności w ewidencji, granic działki o numerze [...], z dokumentami źródłowymi , a to operatem o identyfikatorze [...], dawnym [...], ale po przerobieniu, jest bezprzedmiotowa". W tym stanie rzeczy organ pierwszej instancji w trybie art. 64 § 2 Kpa wezwał wnioskodawczynię do dostarczenia dokumentacji geodezyjnej w terminie 2 miesięcy (czego nie uczyniła), a po podjęciu czynności wyjaśniających wydał decyzję z dnia 1 marca 2021 r., co do której MWINGiK orzekł kasatoryjnie (decyzja z dnia 23 lipca 2021 r.), wskazując, że organ pierwszej instancji powinien uzupełnić strony postępowania o właścicieli działek nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. W związku z przyjęciem do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 30 grudnia 2021 r. operatu [...] będącego dokumentacją do sprawy toczącej się przed SR w Chrzanowie ([...]) dot. rozgraniczenia, organ pierwszej instancji zawiesił postępowanie do czasu zakończenia postępowania rozgraniczeniowego prowadzonego przed sadem powszechnym, jednak jego postanowienie z dnia 24 stycznia 2022 r. zostało uchylone przez MWINGiK.

Dalej organ pierwszej instancji przytoczył art. 24 ust. 2a Pgik oraz § 30 i § 31 rozporządzenia EGiB i wskazał, że ewidencja gruntów i budynków obrębu została założona w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku (obwieszczenie w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie nr 11 z dnia 22.11.1969 r., poz. 169). W 1966 r. założono rejestry ewidencji gruntów w technice ręcznej. Mapa katastru austriackiego w skali 1:2880 stała się mapą ewidencyjną, na podstawie której wykonywano matryce tej mapy, a mapa katastralna stała się pierworysem mapy ewidencyjnej. Skala mapy ewidencyjnej to 1:2880. W zasobie geodezyjnym znajdują się operat [...] (dawny nr [...]), w wyniku którego powstała działka nr [...] (własność wnioskodawczyni) i który jest dla niej materiałem źródłowym, operat [...], w którym była ustalana granica między działką nr [...] a działką nr [...] (w związku z brakiem zgody wnioskodawczyni granicę wykazano w EGiB jako sporną), operat [...] dot. postępowania rozgraniczeniowego działki nr [...] względem działek nr [...], nr [...] i nr [...]. Burmistrz L. decyzją z dnia 18 lipca 2016 r. umorzył postępowanie administracyjne i przekazał sprawę SR w Chrzanowie. W dniu 31 lipca 2017 r. biegły sądowy zgłosił pracę geodezyjną [...] dot. rozgraniczenia działek nr [...], nr [...] i nr [...] do sprawy o sygn. akt [...], a w dniu 30 grudnia 2021 r. dokumentacja geodezyjna została przyjęta do zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...]. Skoro do organu pierwszej instancji nie wpłynęło postanowienie sądu wydane w tej sprawie w celu ujawnienia danych w EGiB, to organ pierwszej instancji rozstrzygnął jak w pkt 1., bo aktualizacja EGiB w zakresie objętym dokumentacją geodezyjną nr [...] może nastąpić dopiero na podstawie prawomocnego rozstrzygnięcia sądowego.

W związku z nowym rozporządzeniem Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków należy zaktualizować bazę EGiB w zakresie danych ewidencyjnych punktów granicznych. W wyniku analizy mapy ewidencyjnej oraz operatu geodezyjnego [...] (dawny nr [...]) zaktualizowano bazę ewidencji gruntów i budynków w zakresie danych ewidencyjnych punktów granicznych. Na mapie ewidencyjnej punkt graniczny stanowiący trójmiedzę działek nr [...], nr [...] i nr [...] (oznaczony na szkicu roboczym 6893 - str. 517) miał atrybuty: STB=2, ZRD=7, BPP - brak oraz współrzędne w układzie 2000/18: X = 5552494.42, Y = 6593620.01; natomiast punkt graniczny stanowiący trójmiedzę działek nr [...], nr [...] i nr [...] (oznaczony na szkicu roboczym 11339 - str. 517) miał atrybuty: STB=2, ZRD=7, BPP - brak oraz współrzędne w układzie 2000/18: X = 5552481.05, Y = 6593592.66. Po analizie dokumentacji operatu [...] (dawny nr [...]) oraz dostosowaniu jej do przepisów ww. rozporządzenia punkt graniczny stanowiący trójmiedzę działek nr [...], nr [...] i nr [...] (oznaczony na szkicu roboczym 1/140/82 - str. 517) będzie miał atrybuty: STB=brak informacji, SPD=ustalony, ISD= nie spełnia oraz współrzędne w układzie 2000/18 (po przeliczeniu z układu 65/1): X = 5552493.92, Y = 6593620.76; natomiast punkt graniczny stanowiący trójmiedzę działek nr [...], nr [...] i nr [...] (oznaczony na szkicu roboczym 2/140/82 - str. 517) będzie miał atrybuty: STB=brak informacji, SPD=ustalony, ISD= nie spełnia oraz współrzędne w układzie 2000/18 (po przeliczeniu z układu 65/1): X = 5552480.26, Y= 6593593.93. Stąd w pkt 2 organ pierwszej instancji rozstrzygnął o aktualizacji.

Działając na skutek odwołania M. Z., Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 13 marca 2023 r., którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że stan ewidencyjny jest zgodny z dokumentacją posiadaną przez Starostę Chrzanowskiego, a wnioskodawczyni - mimo wszczęcia postępowania na wniosek - nie przedstawiła dokumentacji wymienionej w § 30 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, a tym samym nie dowiodła zasadności dokonania żądanej aktualizacji położenia i powierzchni działki ewidencyjnej. Celem ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów co do gruntów, a organy ewidencyjne nie są uprawnione do weryfikacji dokumentów, na podstawie których dokonują zmian w ewidencji. Błędne jest zatem oczekiwanie załatwienia w ramach postępowania ewidencyjnego trwającego od co najmniej 2015 r. (o czym świadczy niezakończone postępowanie przed Sądem Rejonowym w Chrzanowie, sygn. akt [...]) sporu o prawo własności. Wnioskodawczyni wskazywała na błędnie wykazaną w odnowionej ewidencji gruntów granicę działki nr [...] z działkami sąsiednimi. Obecnie w operacie ewidencyjnym działka nr:

– [...] o pow. 0.0487 ha ujawniona jest w jednostce rejestrowej nr [...] jako własność M. Z. (w rejestrze gruntów i budynków brak informacji, czy dla działki założono księgę wieczystą);

– [...] o pow. 0.2143 ha objęta księgą wieczystą nr [...] ujawniona jest w jednostce rejestrowej nr [...] jako własność W. Z. i M. Z.;

– [...] o pow. 0.8705 ha objęta księgą wieczystą nr [...] ujawniona jest w jednostce rejestrowej nr [...] jako własność Gminy L.;

– [...] o pow. 0.0454 ha objęta księgą wieczystą nr [...] ujawniona jest w jednostce rejestrowej nr [...] jako współwłasność J. i Ł. C. w 1/2 cz. oraz K. S. w 1/2 cz.;

– [...] o pow. 0.1000 ha objęta księgą wieczystą nr [...] ujawniona jest w jednostce rejestrowej nr [...] jako własność G. W. i T. W.

W zasobie geodezyjnym znajdują się:

– operat techniczny zarejestrowany pod nr [...] (dawny nr [...]) dot. połączenia parcel katastralnych pgr l.kat. [...] i pgr l.kat. [...], a następnie ich podziału na parcele: [...] o pow. 0,0487 ha i [...] o pow. 0,2143 ha - z Protokołu granicznego, będącego jego integralną częścią, sporządzonego 10 maja 1982 r. wynika, że punkty graniczne 1, 2, 3, 4 (naroża parceli [...]) zastabilizowano trwale granicznikami granitowymi. Protokół podpisali obecni na gruncie: L. W., B. Z., J. G. i M. K.;

– operat ustalenia przebiegu granic m.in. działki nr [...] z działką nr [...] zarejestrowany pod nr [...] (M. Z. nie wyraziła zgody na ustalony przebieg granicy, więc wykazano ją jako sporną);

– operat rozgraniczenia działki nr [....] z działkami: nr [...], nr [...], nr [...], zarejestrowany pod nr [...] - Burmistrz L. decyzją z dnia 18 lipca 2016 r. umorzył postępowanie administracyjne dotyczące rozgraniczenia wymienionych wyżej działek i przekazał sprawę do Sądu Rejonowego w Chrzanowie. Wszczęte z wniosku M. Z. postępowanie [...] nie zostało zakończone.

Organ odwoławczy stwierdził, że położenie, granice, powierzchnie i rodzaj użytków gruntowych działki nr [...] wykazane są zgodnie z posiadaną przez Starostę Chrzanowskiego dokumentacją geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a dane o jej właścicielach zgodnie ze stanem wieczysto-księgowym, toteż nie zachodzą okoliczności uzasadniające ich zmianę. Co do granicy działki nr [...] z działką nr [...] nie zachodzi sytuacja wykrycia błędnych informacji (art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d Pgik). Przebieg tej granicy został ujawniony w operacie ewidencyjnym na podstawie operatu ustalenia przebiegu granic m.in. działki nr [...] z działką nr [...] (obecnie nr [...]) zarejestrowanego pod nr [...]. Brak jest zatem przesłanek obligujących Starostę Chrzanowskiego do zlecenia prac geodezyjnych w tym zakresie. Natomiast przebieg granicy działki nr [...] z działką nr [...] został wykazany na podstawie operatu [...] ([...]), który jest materiałem źródłowym dla działki nr [...]. W związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, bazę ewidencji gruntów i budynków zaktualizowano zgodnie z przepisami tego rozporządzenia w zakresie danych ewidencyjnych punktów granicznych stanowiących trójmiedze działek nr: [...], [...], [...] oraz [...], [...], [...], czyli punktami granicznymi oznaczonymi w bazie ewidencji gruntów i budynków nr [...] i nr [...].

Pismem z dnia 2 maja 2023 r. M. Z. wywiodła skargę na powyższą decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego i wniosła o uchylenie i ponowne rozpoznanie sprawy w całości, ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji i uwzględnienie żądania w całości. Skarżąca zarzuciła naruszenie w szczególności: 1) art. 11 i następnych oraz art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c i d oraz ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne; 2) rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości; 3) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości; 4) rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, 5) § 30 i następnych, w tym § 33 ust. 6 pkt 2 oraz załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków; 6) rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego; 7) rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 18 sierpnia 2020 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego; 8) art. 61, art. 61a, art. 64, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu skargi przestawiła argumentację na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków.

Skarżąca wskazała w szczególności, że wpisy w EGiB mogą być skorygowane (sprostowane) na podstawie powtórnej oceny dokumentów archiwalnych, a organy ewidencyjne mają obowiązek zbadania zgodności wykonywania prac geodezyjnych i kartograficznych z przepisami ustawy. Jej zdaniem postępowanie w niniejszej sprawie nie powinno być prowadzone na wniosek i nie powinno wzywać się jej do przedłożenia operatu technicznego. Postępowanie powinno być prowadzone z urzędu, skoro błędy mają wielokrotny charakter i podstawowe znaczenie. Organy nie rozpoznały jej twierdzeń zawartych w licznych pismach począwszy od pisma z dnia 25 sierpnia 2020 r. (12 str.) do wniosków o uzupełnienie decyzji z dnia 27 grudnia 2022 r. i 2 stycznia 2023 r. (37 str.). Skarżąca podkreśliła, że aktualizacji dochodzi od 26 października 2015 r. Zamiast cokolwiek ustalić, organy oczekują na rozstrzygnięcie sprawy o rozgraniczenie (sygn. akt [...], [...]), de facto po raz drugi zawieszając postępowanie, tyle że tym razem bez wydania formalnego postanowienia, a przecież postępowanie aktualizacyjne i postępowanie rozgraniczeniowe są postępowaniami odrębnymi, które mogą toczyć się równolegle. Wątpliwości skarżącej budzi to, że operat [...] jest w jej przypadku tylko przedmiotem przyjęcia do zasobu, a nie jest przedmiotem wpisu do ewidencji, podczas gdy w zakresie pozostałych stron jest przedmiotem wpisu do ewidencji ("jednym się wpisuje, innym się nie wpisuje"). Według skarżącej za dokument źródłowy ustalający obowiązujący stan prawny granic należało uznać opracowanie z 1976 r. (pierworys, mapa katastralna w skali 1:2880). Skarżąca wskazała m.in., że operat z 1982 r. zmniejsza szerokość działki o 1 m (od strony zachodniej) i 0,20 m od strony wschodniej. W planie sytuacyjnym L. dz. [...] – L. [...] szerokość wynosi 18,20 m (miary z czołówek: 74,50 – 56,30), jednak organy go pomijają, podczas gdy jest on uwzględniany w przypadku działek pozostałych stron. Na mapie z 1995 r. zmienia się w wypisie z rejestru powierzchnia działki nr [...] graniczącej z działką o nr [...] o 14 mkw. pod pozorem zmiany powierzchni z powierzchnią działki o numerze [...], z kolei graniczącej z tą działką. Na mapie z 2007 r. z kompleksowego opracowania do modernizacji ewidencji zmniejsza się szerokość działki o 1 m od strony wschodniej i zachodniej. W operacie [...] zmniejsza się szerokość działki od strony wschodniej o 0,8 m, a od strony zachodniej o 1,2 m, a zmianie ulegają miary nawet w obrębie dokumentów w tym operacie, w tym na szkicu budynek ma szerokość 9 m, a od strony zachodniej odległości od ogrodzeń wynoszą, oraz od południowego 3 m oraz od północnego 4 m, a na mapach do celów prawnych i z projektem podziału, budynek ten ma szerokość wynoszącą po 8 m, a od strony zachodniej odległości od ogrodzeń wynoszą od południowego po 4 m, a od północnego po 6 m. Operat [...] i operat [...] te naruszenia powtórzyły. Operat [...] w wariancie I ewidencyjnym i w wariancie III administracyjnym powtarzał błędy, natomiast w wariancie II katastralnym budynek miał szerokość 9 m, a odległości od strony zachodniej wynoszą od linii granicy południowej 4 m, a od północnej 5 m, ale od strony południowej linia granicy odchodzi nawet od konturu ogrodzenia wewnątrz działki z przesunięciem tej linii granicy poza kontur ogrodzenia stanowiący linię granicy, czyli z przesunięciem na działkę o numerze [...], czyli z rażącym naruszeniem decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w L. z dnia 20 października 1981 r. za numerem [....] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego pod budowę tego budynku, czyli z zachowaniem co najmniej 4 m od granicy południowej. Organy nie zbadały ani operatu [...], ani pozostałej dokumentacji geodezyjno-kartograficznej od 1982 do 2007 r., nie tylko przy przyjęciu do zasobu, ale także przy wpisie do ewidencji, co przecież było ich obowiązkiem. Podstawowy błąd polega na pominięciu operatu z 1976 r., w pierwszej kolejności oczywiście pierworysu, w tym mapy ewidencyjnej, katastralnej w skali 1 : 2880, jak mapy ewidencyjnej (według nazewnictwa organów), choć nie tej działki tej strony, co powoduje, że granice przedstawione na tej mapie, nie stają się przedmiotem jako dokumentu źródłowego, który kieruje się ale do operatu 1 z 1982 r. Wskutek pominięcia szkicu polowego z 1947 r., który wykazuje szerokość, ale 18,20 m, czynione są ustalenia o bazowym operacie z 1982 r. także dla ustalenia przebiegu granic, z którego zmieniony ich przebieg, następnie został przecież błędnie wykazany na mapie z opracowania z 1976 r., ale we wtórniku, czyli mapie klasyfikacyjnej (według nazewnictwa organów). Potem nie było żadnej podstawy prawnej do doprowadzenia do zgodności części opisowej i graficznej w opracowaniu z 2007 r., w ramach projektu Phare, w tym na mapie ewidencyjnej w skali 1 : 1000 przez ujawnienie tej działki tej strony, przedstawiając przebieg jej granic nie tylko z błędem z operatu z 1982 r., ale jeszcze dalszym błędem prowadzącym do szerokości zaledwie 17.00 m, nadto dokumentując ten przebieg także na tej mapie klasyfikacyjnej, czyli z wtórnika z opracowania z 1976 r. Operaty od 2015 r. do 2021 r. prowadzą do dalszego błędu, bo choć szerokość sprowadzają do 18 m, to przy tym naruszają nie tylko granicę południową, ale także granicę północną, czyli z działką nr [...] i stąd wynika aktualizacja dokonana w pkt 2 sentencji rozstrzygnięcia. W konsekwencji zmieniono wszystkie granice działki, lecz ani w 1982 r., ani w 1995 r., ani w 2007 r., ani w 2015 r., ani w 2016 r., ani w 2021 r., nie doszło do odmowy przyjęcia dokumentacji do zasobu lub odmowy wpisu do ewidencji.

Z uzasadnienia w żaden sposób nie wynika, dlaczego w pkt 1 decyzji odmówiono aktualizacji od strony południowej, a w pkt 2 decyzji dokonano aktualizacji od strony północnej. Skarżąca wskazała, że operat z 1982 r. nie stanowi dokumentu źródłowego w przedmiocie przebiegu granic (nawet w zakresie dwóch zaktualizowanych punktów) co najmniej z dwóch przyczyn. Po pierwsze, oświadczenia stron złożone do protokołu granicznego w dniu 10 maja 1982 r. nie skutkowały zawarciem ugody w rozumieniu art. 7 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o rozgraniczeniu nieruchomości z uwagi na brak udziału współwłaścicielki działki nr [...] (C. G.), współwłaściciela działki nr [...] (J. W.) i właściciela działki nr [...] (Skarb Państwa). Po drugie, ustalony przebieg granic w operacie z 1982 r. rażąco naruszał stan prawny granic wynikający z opracowania geodezyjno-kartograficznego [...], w tym mapy ewidencyjnej – katastralnej w skali 1:2880 (pierworysu). Organ w żaden sposób nie odnosi się do miar metrycznych, w tym szerokości, długości i przekątnych, podczas gdy potwierdzają one, że zostały naruszone wszystkie wielkości wynikające ze źródłowego opracowania z 1976 r. (pierworysu). Naruszenie to wynika w szczególności ze zmiany przebiegu granic działki nr [...] z działkami o numerach [...], [...], [...] oraz [...], która skutkowała zmniejszeniem szerokości działki nr [...]: od strony wschodniej do 18 zamiast 18,20 m (jak wynika też z planu sytuacyjnego z 1947 r., L. Dz. [...] jako wynik miar 56,30 m przy granicznym punkcie północno-wschodnim i 74,50 m przy granicznym punkcie południowo-wschodnim); od strony zachodniej do 17,20 zamiast 18,20 m (co także wynika z ww. planu). Mimo tak dokonanej zmiany sporządzony wykaz zmian gruntowych nie wykazuje żadnej zmiany wielkości powierzchni - według stanu dotychczasowego łącznie o powierzchni 2.630 mkw (1.716 mkw. działki nr [...] i 914 mkw działki nr [...]) oraz według stanu nowego łącznie o powierzchni 2.630 mkw. (478 mkw działki nr [...] i 2143 mkw. działki nr [...]). Zmiana szerokości działki nr [...] (od 0,20 do 1 m) zapoczątkowała powstawanie trójmiedzy w punktach granicznych zaktualizowanych (NW, NE) i punktach granicznych niezaktualizowanych (SW, SE), co także dowodzi rażącej sprzeczności i na gruncie oznaczało zapoczątkowanie likwidowania tzw. brzuchów. Geodeta, nie doprowadzając do aktu ugody, stwierdził przy czynnościach na gruncie, że "mierzy z długości, a nie z szerokości", stabilizując cztery graniczniki, a w dokumentacji nie obliczył miar, ani przekątnych EW, NS. Oznacza to, że dokumentem źródłowym staje się opracowanie geodezyjno-kartograficzne poprzedzające operat z 1982 r., czyli nr [...], w tym mapa ewidencyjna, katastralna w skali 1:2880, pierworys, przerysowany z operatu stałego katastru podatku gruntowego austriackiego, w tym w tym mapy ewidencyjnej, katastralnej w skali 1 : 2880, co do którego organ nie czyni żadnych ustaleń. Sprostowanie błędu w operacie 1982 r. oznacza, że obowiązujący staje się następny wpis w ewidencji, który chronologicznie wiąże się z mapą D.Z. 145/95 za nr [...]. Ostatnim obowiązującym wpisem o przebiegu granic przed mapą z 1995 r. jest wpis na podstawie mapy ewidencyjnej w skali 1:1000 z opracowania [...] (poprzednio KERG [...]), według którego został zmieniony przebieg granic działki nr [...], nawet w stosunku do przebiegu granic tej działki z operatu z 1982 r., nie sięgając do źródłowego opracowania z 1976 r., pierworysu.

Na skutek zmiany przebiegu granic zmniejszyła się szerokość działki od stron wschodniej i zachodniej do 17 m, przez co przykładowo od strony zachodniej szerokość budynku o numerze [...] przy ul. K. wynosi 9 m, odległość do południowego ogrodzenia wynosi 3 m, a odległość do północnego ogrodzenia wynosi 5 m. Tak dokonana zmiana przebiegu granic przy założeniu EGiB w skali 1:1000 w 2007 r. w miejsce katastru gruntów w skali 1:2880 nastąpiła bez żadnej podstawy prawnej, ponieważ z całą pewnością nie ma żadnego dokumentu posiadającego znaczenie prawotwórcze dla wprowadzenia tego innego stanu granic niż nawet wynikał z operatu z 1982 r., a w sytuacji kiedy ewidencja ta - w dodatku nowo założona - może tylko odzwierciedlać, a nie może kreować stanu prawnego, to taka modyfikacja naruszyła zasięg prawa własności działki nr [...]. Wielkość błędu (1,20 m) jest porażająca zarówno na mapie, jak i w terenie i jako oczywistość nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Omyłkę na kompleksowej mapie z 2007 r. należy naprawić niezwłocznie, zwłaszcza że dotyczy ona także działek o numerach [...], [...], [...], [...], [...] i [...], oraz [...] i [...], co wykorzystują kolejni geodeci ([...], [...], [...]), a obecnie biegły geodeta w operacie [...] w sprawach [...] ( [...]), czego dowodem jest II wariant katastralny z przybraniem jeszcze około 1 m budynku gospodarczego i podwórza, a także biegły geodeta w operacie [...] w sprawie [...], czego dowodem jest nie tylko inny przebieg granic, ale także nieprzyjęcie dokumentacji [...] do zasobu tylko po to, aby dorównać granice we wszystkich tych sprawach. Dalsza zmiana granic nastąpiła w operacie [...] w sprawie [...] o podział nieruchomości, w tym działki o numerze [...] graniczącej z działką nr [...], kiedy to granice – zamiast przyjąć na podstawie danych wykazanych w KW oraz innych dokumentach określających stan prawny - ustalono w trybie rozporządzenia z 2001 r. Dokonanie ustalenia granic zamiast ich przyjęcia potwierdza już nawet wstępny projekt podziału - załącznik do decyzji z dnia 4 grudnia 2014 r., który był niezgodny z warunkami zabudowy (decyzja z dnia 17 października 2014 r., [...]), skoro został sporządzony na mapie zasadniczej za numerem [...], czyli niezawierającej oznaczenia granic, ze stronic od 8 do 11, i które narysowali na tym projekcie sami wnioskodawcy J. i Ł. C. oraz K. S., ale tak, że od oznaczonego na tej mapie nawet konturu ogrodzenia działki strony, który oczywiście nie jest linią granicy, jeszcze przesunęli granicę wewnątrz działki nr [...] na około 1 m na całej długości, a o którym to projekcie w czasie czynności w dniu 18 lutego 2015 r. geodeta powiedział "ja z tym nie mam nic wspólnego". Ustalenie zamiast przyjęcia potwierdzają czynności geodety.

Skarżąca wskazała też, że z uzasadnienia w zakresie aktualizacji nie wynika, o jakie dostosowanie do przepisów rozporządzenia z 2021 r. chodzi. W uzasadnieniu nie wskazano szczegółów terenowych (np. budynek i ogrodzenie) i nie określono odległości punktów od szczegółów terenowych. Skarżąca zwróciła też uwagę na braki atrybutów SPD i ISD wbrew wymogom załącznika nr 4 do rozporządzenia z 2021 r.

W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 7 marca 2024 r. Sąd postanowił nie uwzględnić wniosku skarżącej o odroczenie rozprawy motywowanego zalaniem jej domu w dniu 4 marca 2024 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 24 ust. 2a punkt 1 i 2 oraz ust. 2b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (obecnie t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1752, dalej p.g.k.), informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: 1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji; 2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego – orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b; 2) w drodze decyzji administracyjnej – w pozostałych przypadkach. Zgodnie zaś z art. 24 ust. 2c p.g.k. odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z § 30 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (obecnie t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 219) przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie: 1) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby: a) postępowania rozgraniczeniowego, b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów, c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości, d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, e) podziału nieruchomości, f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych; 2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic; 3) dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji. Zgodnie z § 31 powołanego rozporządzenia, jeżeli brak jest dokumentacji lub materiałów, o których mowa w § 30, albo zawarte w nich dane nie pozwalają na odtworzenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust 1 pkt 11 ustawy, dane dotyczące położenia granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic.

Jak wskazuje się w orzecznictwie: "Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu. Każdorazowa konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji (aktualizacji) powinna być udokumentowana przez wnioskodawcę. W ramach pojęcia aktualizacji można dokonywać prostowania jak i usuwania danych błędnych. Może się to odbywać wyłącznie w sytuacji, gdy uzasadnia to aktualny stan prawny lub gdy błędne wpisy w bazie danych ewidencyjnych mają charakter oczywistych – w świetle złożonych dokumentów – pomyłek. Z uwagi na czysto deklaratoryjny charakter urządzeń ewidencyjnych, niezgodność danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym oraz nieprawidłowość ujawnionych w ewidencji danych, musi być oczywista, a zatem bezsporna i niewymagająca prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Ewidencja gruntów i budynków nie ma charakteru prawotwórczego. Jej zadaniem jest tylko i wyłącznie odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie stanu prawnego nowego, choćby był on zgodny z żądaniem wnioskodawcy. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców (art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h P.g.k.). Przy czym aktualizacja ewidencji poprzez usunięcie błędu może dotyczyć tylko i wyłącznie błędów oczywistych, czyli takich, które można dostrzec z łatwością, a więc bez konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego" (wyrok WSA w Kielcach z dnia 17 sierpnia 2022 r., II SA/Ke 360/22, CBOSA).

"Organ ewidencyjny, prowadząc postępowanie administracyjne w przedmiocie aktualizacji ewidencji, nie jest władny do samodzielnej oceny prawidłowości dokumentów stanowiących podstawę wpisu do ewidencji (...). Działanie takie prowadziłoby bowiem do naruszenia przepisów wskazujących organy i sądy właściwe do wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności decyzji czy prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. Oznacza to, że w przypadku, gdy nie zostały uprzednio przeprowadzone postępowania, których wyniki dałyby podstawy do zmiany wpisów dokonanych w ewidencji, a wnioskodawca nie przedstawił wraz z wnioskiem o aktualizację dokumentów wymienionych w przepisach prawa geodezyjnego i kartograficznego, brak jest podstaw do dokonania aktualizacji wpisów. Tym samym nie wystarczy samo kwestionowanie prawidłowości czy kompletności dokumentów stanowiących w przeszłości podstawę wpisów, aby doszło do wnioskowanej aktualizacji" (wyrok NSA z dnia 1 marca 2022 r., I OSK 865/21, CBOSA).

Należy też zauważyć, że: "Na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany danych objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Powtórna ocena tych dokumentów możliwa jest bowiem tylko w ramach prowadzonego z urzędu postępowania w trybie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c i d p.g.k. lub postępowania modernizacyjnego, o którym mowa w art. 24a p.g.k. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się także, że to na podmiotach, o których mowa w art. 20 ust. 2 p.g.k., ciąży obowiązek udokumentowania wnioskowanej zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków" (zob. D. Felcenloben, Ewidencja gruntów i budynków. Zagadnienia materialne i procesowe, Warszawa 2022, s. 259).

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 25 marca 2021 r., I OSK 2545/20, CBOSA): "Zwrot »wykrycie błędnych informacji« w rozumieniu art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d pgk oznacza błąd oczywisty, tj. taki, który nie wymaga szczegółowego postępowania dowodowego. (...) Utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie jest pogląd, że nie można dokonywać żadnych zmian własnościowych (m.in. zmiany granic i powierzchni działek) przez samoistne zmiany w ewidencji gruntów. Ewidencja gruntów jest bowiem tylko publicznym rejestrem obejmującym dane o gruntach wynikające z odpowiedniej dokumentacji urzędowej, który winien być utrzymywany w stałej aktualności co do stanu faktycznego i prawnego. Zmian w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji".

Analizując okoliczności niniejszej sprawy przez pryzmat przytoczonych przepisów oraz ich wykładni przyjmowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych, podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, który w zreferowanym wyżej uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie wyeksponował z jednej strony to, że skarżąca (wielokrotnie wzywana do sprecyzowania swojego żądania – k. 17 i 76 a.a.) nie przedłożyła żadnych dokumentów, które pozwalałyby zaktualizować ewidencję gruntów i budynków po jej myśli, a z drugiej strony to, że dane dotyczące działki nr [...] odpowiadają dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Trafnie już organ pierwszej instancji zwrócił uwagę na to, że – zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. c u.g.k. – dopiero prawomocne orzeczenie Sądu Rejonowego w Chrzanowie w sprawie o sygn. akt [...] pozwoli na wykazanie innego przebiegu granicy działki nr [...] z działkami sąsiednimi. Zmian w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się bowiem m.in. na podstawie prawomocnych (a nie jakichkolwiek) orzeczeń sądowych, a tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby takie orzeczenie sądowe zapadło – organ pierwszej instancji na stronie dziesiątej swojego rozstrzygnięcia wskazał, że "do dnia dzisiejszego nie wpłynęło do Starosty Chrzanowskiego postanowienie sądowe". Szczegółowo i przekonująco uzasadnione zostało także rozstrzygnięcie zawarte w punkcie drugim decyzji Starosty Chrzanowskiego z dnia 1 grudnia 2022 r., toteż, zdaniem Sądu, nie ma podstaw do jego kwestionowania.

Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza art. 24 ust. 2a w zw. z art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (przepisy te zostały prawidłowo zastosowane). Zaskarżona decyzja nie narusza też pozostałych przepisów powołanych w skardze, przy czym część z nich w istocie nie miała zastosowania w sprawie (np. art. 61a k.p.a., art. 11 i n. p.g.k., rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości), a zrelatywizowane do nich zarzuty wykraczają poza przedmiot rozstrzygnięcia. Nie miały one znaczenia z punktu widzenia legalności zaskarżonej decyzji, toteż w celu wyjaśnienia motywów wyroku nie było potrzeby szczegółowego odniesienia się do każdego z nich. Sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (wyrok NSA z dnia 11 października 2005 r., FSK 2326/04; wyrok NSA z dnia 24 lutego 2021 r., I OSK 2252/20, CBOSA).

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.