Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1121/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 2  ust. 1 , art. 26
journal: Dz.U. 2024 poz 167
law: Ustawa z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojny na terytorium tego państwa

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie Sędzia WSA Jakub Makuch Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2024 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 maja 2024 r. nr 010070/680/3893897/2023, postępowanie: 397299431 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji, II zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem ) złotych.


UZASADNIENIE

Decyzją z 8 maja 2024 r. znak sprawy: 010070/680/3893897/2023, postępowanie: 397299431 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z 25 marca 2024 r. o tym samym oznaczeniu, odmawiającą skarżącej S. D. świadczenia wychowawczego na dziecko H. D. za okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r.

Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Skarżąca złożyła 7 marca 2023 r. wniosek o świadczenie wychowawcze na dziecko H. D. na okres świadczeniowy trwający od 1.06.2023 r. do 31.05.2024 r.

W dniu 26 kwietnia 2023 r. ZUS skierował do skarżącej wezwanie o wyjaśnienie niezgodności odnośnie statusu UKR. W piśmie poinformowano, że utraciła ona legalny pobyt w Polsce w związku z wyjazdem na Ukrainę w dniu 3.07.2022 r., 29.07.2022 r. oraz 22.02.2023 r. Zaznaczono, że ponowny przyjazd skarżącej do Polski w dniu 27.07.2022 r. i 23.08.2022 r. nie został odnotowany przez Komendanta Głównego Straży Granicznej jako przyjazd obywatela Ukrainy w związku z działaniami wojennymi.

W odpowiedzi skarżąca przy kolejnych pismach POG z 27.04.2023 r. i 3.08.2023 r., dołączyła zawiadomienie o sprawdzeniu danych i ewentualnym usunięciu niezgodności z 28.03.2023 r. oraz zaświadczenie z rejestru PESEL z 28.03.2023 r.

W dniu 29.09.2023 r. ZUS ponownie zweryfikował zapisy w rejestrach i ustalił, że nie zostały one zaktualizowane. Tego samego dnia do skarżącej skierowano kolejne wezwanie tym razem wskazano, że utraciła legalny pobyt w Polsce w związku z wyjazdem z Polski 22 lutego 2023 r., gdzie przyjazd do Polski nie został odnotowany przez Komendanta Głównego Straży Granicznej.

Wobec ustalenia, że dane w rejestrze dotyczące skarżącej nie uległy zmianie, decyzją z 25 marca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin odmówił skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. na dziecko H. D. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że na podstawie rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej ustalono, że skarżąca utraciła legalny pobyt w Polsce w zw. z wyjazdem z Polski na Ukrainę 22 lutego 2023 r. Jak wskazano, mimo wielokrotnych wezwań skarżąca nie usunęła rozbieżności pomiędzy wnioskiem, a rejestrem Straży Granicznej.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie. W odwołaniu podniosła, że jest obywatelką Ukrainy, która przybyła na terytorium Polski w związku z działaniami wojennymi na terytorium Ukrainy i korzystającą z tymczasowej ochrony podstawie ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy, nieprzerwanie od dnia wjazdu na terytorium Polski oraz pierwszego uzyskania statusu "UKR". Zdaniem skarżącej posiada ona powyższy status i nigdy nie utraciła prawa legalnego pobytu w Polsce na podstawie przepisy powołanej ustawy.

Jak wyjaśniła, podczas pobytu w Polsce będąc pracownikiem międzynarodowej spółki wchodzącej w skład G. L., w lutym 2023 r. została oddelegowana do odbycia podróży służbowej do Z.. Wyjazd ten miał miejsce w dniach 22-26 lutego 2023 roku. Lot do Z. był lotem bezpośrednim z Polski, natomiast lot powrotny odbywał się z przesiadką i zmianą przewoźnika, co miało miejsce na lotnisku w Monachium w Niemczech. Wobec powyższego skarżąca przekroczyła granice Strefy Schengen nie w Polsce, lecz na terytorium Niemiec. Odbywając lot z Monachium na lotnisko Kraków - Balice, w rejestrze Straży Granicznej nie został odnotowany wjazd skarżącej na terytorium zarówno Schengen, jak i Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ formalności z zakresu kontroli ruchu granicznego zostały dopełnione w Niemczech, a nie w Polsce. W związku z powyższym, w rejestrze prowadzonym przez Komendanta Głównego Straży Granicznej dla obywateli Ukrainy istnieje brak rzeczywistych, zaktualizowanych danych dotyczących faktu i daty wjazdu skarżącej do Polski w lutym 2023 r. (po zaledwie 4-dniowej nieobecności na terytorium Polski).

Skarżąca podniosła, że nie utraciła statusu UKR, co zdaje się potwierdzać sam ZUS w piśmie z 18 października 2023 r., gdzie wskazuje, że "Status UKR w Urzędzie Miasta/Gminy Pani Posiada". Powołała się też na treść zaświadczenia Wójta Gminy Z. z 16 lutego 2024 r., wydanego na podstawie rejestru PESEL, z którego wynika, że skarżąca od 11 kwietnia 2022 r. posiada status UKR i od tego czasu jest on statusem cały czas obowiązującym.

W wyniku rozpatrzenia odwołania z Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z 8 maja 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję ZUS z 24 marca 2024 r. W motywach rozstrzygnięcia Prezes ZUS wskazał, że z rejestru Komendanta Głównego Straży Granicznej wynika, że skarżąca utraciła legalny pobyt na terytorium Polski w związku z wyjazdem z Polski 22 lutego 2023 r. Po tej dacie nie został odnotowany przyjazd skarżącej do Polski. Pomimo wysyłanych do skarżącej wezwań w dniach 26.04.2023 r., 8.08.2023 r., 18.10.2023 r. oraz 5.02.2024 r., dane w ww. rejestrze nie zostały zaktualizowane. Wskazano, że zgodnie z rejestrem Straży Granicznej skarżąca posiadała prawo do legalnego pobytu w Polsce od 7.03.2022 r. do 22.02.2023 r. W konsekwencji uznano, że skarżąca nie spełnia warunków do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1.06.2023 r. do 31.05.2024 r.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 roku o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie; w związku z błędnym uznaniem przez organ, że skarżąca opuściła terytorium Polski na okres przekraczający 30 dni, co pozbawiło ją uprawnienia do legalnego pobytu na terytorium Polski;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 17a ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w zw. z art. 8 pkt 24a lit. d oraz c ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, poprzez uznanie, że skarżąca utraciła status "UKR" podczas gdy zgodnie z materiałem dowodowym cały czas była w jego posiadaniu;

3. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego pomimo przedstawienia przez skarżącą odpowiednich dokumentów;

4. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady proporcjonalności, przejawiające się niewzięciem pod uwagę dowodów przedstawionych przez skarżącą.

W motywach skargi powielono argumentację odwołania.

Do skargi dołączono min. dowód w postaci kserokopii: biletu elektronicznego dotyczącego lotów w dniach 22 - 26 lutego 2023 r., wraz z kartą pokładową z 26 lutego 2023 r., na okoliczność wykazania, że skarżąca tego dnia wróciła do Polski, zaświadczenia z rejestru PESEL z 11 września 2023 r. oraz z 28 marca 2023 r. na okoliczność posiadania przez skarżącą statusu "UKR", pisma ZUS z dnia 18 października 2023 r., z którego wynika, iż po odnotowanym przez Straż Graniczną wyjeździe skarżącej w dniu 22 lutego 2023 r. nie zostały odnotowane żadne kolejne wyjazdy z terytorium RP.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl powyższej regulacji sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W takim przypadku, w myśl art. 145 § 3 p.p.s.a. sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stan faktyczny sprawy wskazuje, że skarżąca oraz jej dwoje dzieci M. i H. w związku z wjazdem do Polski w dniu 7 marca 2022 r. uzyskali status uchodźcy UKR i został im nadany numer PESEL. Skarżąca wystąpiła 7 marca 2023 r. z wnioskiem o świadczenie wychowawcze na dzieci (sprawa niniejsza dotyczy świadczenia na syna H.) na okres świadczeniowy trwający od 1.06.2023 r. do 31.05.2024 r. Organ odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na ustalenie, że skarżąca opuściła tren RP 22 lutego 2023 r., a jej powrót na teren Polski nie został odnotowany w rejestrze Straży Granicznej.

Do sytuacji prawnej skarżącej zastosowanie ma ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jednolity na dzień orzekania przez Prezesa ZUS: Dz.U. z 2024 r., poz. 167), zwanej dalej "ustawą", która określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 1).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 30 czerwca 2024 r. Za legalny uznaje się także pobyt dziecka urodzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez matkę, która jest osobą określoną w zdaniu pierwszym, w okresie dotyczącym matki.

Obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 – a taki charakter miał pobyt skarżącej i jej dzieci w momencie wjazdu do Polski w dniu 7 marca 2022 r. - przysługuje prawo do uzyskania numeru PESEL (art. 4 ust. 1 ustawy) jak i prawo do różnego rodzaju świadczeń, w tym świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2022 r., poz. 1577 i 2140), jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy).

Sytuacja prawna obywatela Ukrainy może ulec zmianie m.in. w przypadku wyjazdu z terytorium Polski. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 2 ustawy, wyjazd obywatela Ukrainy z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres powyżej 30 dni pozbawia go uprawnienia, o którym mowa w art. 2 ust. 1. W takim przypadku po pierwsze, następuje utrata nadanego uchodźcy statusu UKR, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. d ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, czyli statusu osoby, której nadano numer PESEL na podstawie art. 4 ustawy. Po drugie, następuje utrata uprawnień do świadczeń, o których mowa w art. 26 ustawy, w tym świadczenia wychowawczego. A contrario, z powyższych przepisów wynika więc, że jeżeli pobyt poza granicami Polski nie trwał dłużej niż 30 dni, to taki pobyt nie skutkuje pozbawieniem obywatela Ukrainy uprawnień z art. 26 ust. 1 pkt 2, będących następstwem spełniania przesłanek z art. 2 ust. 1 ustawy.

Z okoliczności sprawy wynika, że pobyt skarżącej poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rozpoczęty wyjazdem 22 lutego 2023 r. zakończył się 26 lutego 2023 r. i nie trwał dłużej niż 30 dni. Skarżąca przedstawiła kserokopię biletu elektronicznego dotyczącego lotów w dniach 22 - 26 lutego 2023 r., wraz z kartą pokładową lotu z 26 lutego 2023 r. z Monachium do Krakowa. Organ faktów tych nie kwestionuje, ale wskazuje, że w rejestrze prowadzonym przez Komendanta Straży Granicznej odnotowano datę utraty legalności pobytu skarżącej z dniem wyjazdu, tj. 22 lutego 2023 r. Jednocześnie w swoich rozstrzygnięciach powołuje się na treść art. 11 ust. 2 cytowanej ustawy. Należy z tego wywnioskować, że organ uznał, że ustalając legalność pobytu obywatela Ukrainy, rozstrzygające są zapisy rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej.

W ocenie Sądu stanowisko to jest błędne.

Zgodnie z art. 3 ust. 3 cytowanej ustawy Komendant Główny Straży Granicznej prowadzi w systemie teleinformatycznym Straży Granicznej rejestr obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy (...). W rejestrze tym przechowuje się m.in. informację o dacie końcowej okresu pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznawanego za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 (art. 3 ust. 4 pkt 3).

Zgodnie z art. 26 ust. 3a ustawy Komendant Główny Straży Granicznej udostępnia Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, ustalającemu prawo do świadczeń, o których mowa w ust. 1 pkt 2-4, oraz dofinansowania, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, oraz, za pośrednictwem ministra właściwego do spraw rodziny, organowi właściwemu w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ustalającemu prawo do świadczeń, o których mowa w ust. 1 pkt 1, informację o okoliczności, o której mowa w art. 11 ust. 2.

Zgodnie z art. 26 ust. 3c, 3g, 3h i 3i ustawy, ZUS jest obowiązany do weryfikacji prawa do świadczenia wychowawczego, w szczególności na podstawie danych dostępnych z rejestrów publicznych, w tym z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3 i z rejestru PESEL. Wypłata świadczenia wychowawczego podlega wstrzymaniu, jeżeli otrzymujący te świadczenia obywatel Ukrainy przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, lub dziecko, na które przysługuje świadczenie, wyjedzie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W przypadku gdy osoba, o której mowa w ust. 3g, wjedzie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, świadczenie wychowawcze wypłaca się od miesiąca, w którym wstrzymano ich wypłatę, o ile są spełnione warunki uprawniające do tego świadczenia.

Weryfikując zasadność wniosku o przyznanie świadczenia przez obywatela Ukrainy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy oraz kontrolując dalsze pobieranie świadczenia ZUS jest uprawniony do korzystania z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego SG (zawierającego m.in. informacje o dacie wjazdu i wyjazdów z terytorium RP) oraz rejestru PESEL (w zawierającego informację o statusie cudzoziemca - UKR). Nie oznacza to jednak ograniczenia postępowania dowodowego wyłącznie do sprawdzenia danych w ww. rejestrze, co miało miejsce w kontrolowanej sprawie. W systemie teleinformatycznym mogą bowiem znajdować się zapisy niepełne lub nieaktualne. Obowiązujące przepisy uzależniają przyznanie świadczenia od legalności pobytu, a nie od dokonania odpowiedniej adnotacji w rejestrze. Niewątpliwie przedmiotowy rejestr stanowi dowód legalnego pobytu w Polsce, jednakże nie może prowadzić do uznania, że jest to wyłączny dopuszczalny dowód w tym zakresie jak zdaje się uważać organ (vide wyrok WSA w Kielcach z 8 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Ke 257/24). Z powyższego zatem wynika, że zapisy rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej, nie mają charakteru wiążącego dla ZUS w tym znaczeniu, że nie uniemożliwiają stronie dowodzenia za pomocą innych dowodów, że jej pobyt poza terytorium rzeczypospolitej Polskiej nie przekraczał 30 dni i w konsekwencji, że stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy nie skutkował utratą uprawnień, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy.

Podkreślić też należy, że w postępowaniu w ww. zakresie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775, ze zm.), dalej: k.p.a., ponieważ ustawodawca wyraźnie wskazał przypadki wyłączenia jego stosowania, które nie obejmują ani przyznawania oraz uchylenia i zmiany świadczenia wychowawczego, ani wstrzymania wypłaty tego świadczenia, ani prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z: 12 marca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 316/23, z 18 lipca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 8/24).

Sąd zwraca też uwagę, że zgodnie z art. 4 ust. 17a pkt 1 ppkt 1 ustawy, status, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. d ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, zwany dalej "statusem UKR", jest automatycznie zmieniany na status, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. c tej ustawy, po przekazaniu przez Komendanta Głównego Straży Granicznej z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, informacji o wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 11 ust. 2.

Oznacza to, że informacja przekazana przez Komendanta Głównego Straży Granicznej o wyjeździe obywatela Ukrainy z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 11 ust. 2, skutkuje automatyczną zmianą danych w rejestrze PESEL.

Taka sytuacja nie zaistniała jednak w niniejszej sprawie albowiem nie doszło do automatycznej zmiany statusu. Skarżąca wykazała to przestawiając w toku postępowania zaświadczenie z rejestru PESEL z 28 marca 2023 r. (czyli po upływie 30 dni od wyjazdu z Polski) o posiadanym statusie UKR nadanym 11 kwietnia 2022 r. Ponadto do odwołania skarżąca dołączyła zaświadczenie wydane przez Wójta Gminy Z. na jej wniosek z 16 lutego 2024 r., że od 11 kwietnia 2022 r. posiada status UKR i od tego czasu jest statusem cały czas obowiązującym. Zaświadczenie zostało wydane na podstawie rejestru PESEL według stanu na dzień 16 lutego 2024 r.

Zatem także i te okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ocenie, czy skarżąca utraciła prawo legalnego pobytu określone w art. 2 ust. 1 ustawy, od czego z kolei zależy prawo do świadczenia wychowawczego.

Uwzględniając powyższe okoliczności nie sposób przyjąć, że orzekające w sprawie organy, dysponując wiarygodną informacją o statusie skarżącej z rejestru PESEL, mogły oprzeć swoje decyzje wyłącznie na podstawie niezaktualizowanego rejestru Komendanta Głównego Straży Granicznej. W dacie wydawanych przez organy decyzji, przedłożone przez skarżącą dokumenty i wyjaśnienia potwierdzały istnienie jej uprawnienia do świadczenia wychowawczego, mimo że co innego wynikało z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej. Organy ZUS pominęły pochodzące od skarżącej informacje i zaniechały przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego celem weryfikacji uprawnienia skarżącej do świadczenia wychowawczego. Organy ZUS oparły się wyłącznie na danych wynikających z rejestru Komendanta Głównego Straży Granicznej, mając wiedzę, że dane w nim zawarte nie zostały zaktualizowane. Skoro skarżąca kwestionowała odmowę przyznania jej prawa do świadczenia wychowawczego, organy ZUS miały obowiązek wyjaśnić okoliczności podawane przez skarżącą z wykorzystaniem instrumentów przewidzianych zarówno w ustawie jak i k.p.a. ZUS powinien we własnym zakresie kontaktować się z Komendantem Głównym Straży Granicznej celem wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości, a nie wyłącznie oczekiwać na działania skarżącej, która po podjęciu takiego działania uzyskiwała informację, że w rejestrze posiada aktualny status "ewakuowany/uchodźca wojenny". Skarżąca nie miała bowiem realnego wpływu na zaktualizowanie danych w systemie teleinformatycznym Straży Granicznej.

Zdaniem Sądu obie decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez wybiórczą ocenę dowodów prowadzącą do błędnych wniosków, a będącą konsekwencję błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 26 ustawy, odnośnie prawa do świadczenia wychowawczego i procesu weryfikacji uprawnienia do tego świadczenia.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracyjny uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania. W szczególności, w oparciu o wszelkie dostępne dokumenty ustali rzeczywisty status skarżącej i dziecka, będącego pod jej opieką, w kontekście prawa od świadczenia wychowawczego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił obie wydane w sprawie decyzje. Odnośnie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935). Na kwotę zasądzonych kosztów złożyła się kwota opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) oraz kwota należności radcy prawnego (480 zł).