Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2214/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Marian Wolanin sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Jakub Rozenfeld po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. Ł., T. Ł., P. Ł., M. K., J. M., M.M., A. L., K. K. i M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1756/19 w sprawie ze skargi H. Ł., T. Ł., P. Ł., M.K., J.M., M. M., A. L., K.K. i M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 marca 2020 r., I SA/Wa 1756/19 oddalił skargę H. Ł., T. Ł., P. Ł., M. K., J. M., M. M., A. L., K. K. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Nieruchomość oznaczona hip. nr [...], położona przy ul. M.(dawna ul. Z. [...]) w W., znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U.1945.50.279 ze zm.), dalej jako "dekret warszawski". Z dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego grunt ten przeszedł na własność Gminy [...], a w dniu 13 kwietnia 1950 r., tj. z chwilą likwidacji gmin, na własność Skarbu Państwa. Następnie nieruchomość ta stała się w dniu 27 maja 1990 r. własnością Miasta [...], co zostało potwierdzone decyzją Wojewody M. nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. Nieruchomość ta stanowi obecnie część działki nr [...] oraz część działki nr [...] w obrębie [...] i pozostaje własnością Miasta [...]. Zgodnie natomiast z informacją zawartą w zaświadczeniu wydanym przez Sąd Rejonowy dla W. X Wydział Ksiąg Wieczystych (L.dz. 504/07) z dnia 27 marca 2007 r. w księdze hipotecznej pod nazwą "Nieruchomość w W. nr [...]" wpisem jawnym z dnia 13 sierpnia 1931 r. ujawnieni są: U. z Ł. H. co do 61/160 części, J. Ł. co do 61/160 części oraz H. Ł. co do 38/160 części, wszyscy niepodzielnie, co do uregulowanej w tej księdze nieruchomości, położonej przy ul. Z. "obszaru 133,39 saż.kw., na mocy aktu z dnia 15 kwietnia 1928 r."

Dalej wskazano, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego, dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Gmina miała obowiązek uwzględnienia wniosku, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli lub ich następców prawnych dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania. Przedmiotowy grunt został objęty w posiadanie przez gminę [...] w dniu [...] czerwca 1947 r. tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 12 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...], a zatem termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do ww. gruntu upływał w dniu 17 grudnia 1947 r. Wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej do ww. nieruchomości nie został złożony przez dawnych właścicieli hipotecznych.

Z okoliczności sprawy wynika także, że Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia 17 października 2018 r., wydaną na podstawie art. 214 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2018.2204 ze zm.), dalej jako "u.g.n.", odmówił ustanowienia na rzecz: Z. Ł., H. Ł., T. Ł., P. Ł., M.K., J. M., M. M., A. L., K. K., M. K. oraz Z.G. prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. M. (dawna Z. [...]), stanowiącego obecnie część działki nr [...] oraz część działki nr [...], w obrębie [...]. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli H. Ł., T.z Ł., P. Ł., M. K., J. M., M. M., A. L., K. K.i M. K. Decyzją z [...] czerwca 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło ww. decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2018 r. w całości i orzekło o odmowie ustanowienia na rzecz: H.Ł., T. Ł., P. Ł., Ma. K., J. M., M. M., A. L., K. K., M.K. oraz Z.G. prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. M.(dawna Z. [...]), stanowiącego obecnie część działki nr [...] oraz część działki nr [...] w obrębie [...]. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przywołało treść art. 214 u.g.n. i wskazało, że zawarto w nim dwa warunki, których spełnienie jest konieczne dla uwzględnienia wniosku o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Pierwszy dotyczy terminu złożenia wniosku o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste do 31 grudnia 1988 r. Drugi warunek dotyczy stanu nieruchomości i zwrot nieruchomości może obejmować wyłącznie działki zabudowane domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20 oraz domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, a także domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych. W ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie nie został spełniony pierwszy z ww. warunków przewidzianych w art. 214 u.g.n. Termin określony w powyższym przepisie jest terminem zawitym prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnień do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w tym trybie. Kolegium wskazało, że wobec niezłożenia wniosku w trybie art. 7 dekretu warszawskiego, pierwszy wniosek dotyczący przedmiotowej nieruchomości pochodzi z dnia [...] października 1988 r. Wniosek ten, zatytułowany "Podanie dot. odszkodowania za place i domy przekazane na Skarb Państwa" pochodzi od T. Ł., który napisał: "W związku z Uchwałą R.M. z roku 1985 zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odszkodowania za przekazany na Skarb Państwa dom przy ul. Z. [...] nr hip. [...]". Następnie wnioskiem z dnia 22 grudnia 1988 r. M. Ł. i B; K; zwrócili się na podstawie art. 53 ust. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. i art. 59 ust. 4 ustawy z dnia 21 lutego 1974 r. "o wypłacenie odszkodowania za wywłaszczone grunty - działka budowlana, położona na terenie m. W., ul. Z. [...] Nr ks. wieczystej [...] własność po naszym dziadku A. Ł. zmarłym w 1916 r. Teren wywłaszczony został wykorzystany przez [...] na [...]". Pismami z dnia 3 kwietnia 1991 r. M. Ł., H. Ł. i B. K. – w nawiązaniu do wniosku o odszkodowanie za działkę przy ul. Z.[...], zostali poinformowani przez p.o. Naczelnika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy [...], że "obecnie brak jest aktów prawnych regulujących właściwość i tryb załatwiania spraw roszczeń z tytułu przejęcia przez Państwo nieruchomości warszawskich. W tej sytuacji Wydział poprzestaje na rejestrowaniu wpływających wniosków i zastrzeżeń oraz kompletowaniu dokumentacji, celem sprawniejszego rozpatrywania spraw – po ukazaniu się stosownych przepisów".

Kolegium dalej wskazało, że w dniu 27 września 1991 r. do Urzędu Dzielnicy [...] wpłynęło kolejne pismo następców prawnych dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości tj. M. K., H. Ł. oraz B. K., dotyczące odszkodowania za przedmiotową nieruchomość przejętą dekretem warszawskim, w którym wniesiono o uregulowanie roszczeń za przejęcie majątku. M. K., B. K. i H. Ł. wskazali, że są następcami prawnymi właścicieli nieruchomości objętej dekretem warszawskim. Nieruchomość tą – wówczas już zagospodarowaną Pałacem Kultury i Nauki w W. – spadkobiercy dawnego właściciela uznali za niezwykle wartościową z uwagi na jej centralne położenie w W. Wobec nieodpłatnego przejęcia majątku wnioskodawcy wnieśli o uregulowanie roszczeń za przejętą nieruchomość. Pismem z dnia 15 czerwca 1999 r. M. K., H. Ł. i B. K., nawiązując do dotychczasowej korespondencji w przedmiotowej sprawie z lat 1988 – 1991, zwrócili się o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwrot działki mieszczącej się przy obecnym pl. D., a przed rokiem 1945 stanowiącej grunt pod kamienice położoną przy ul. Z.[...]. Następnie pismem z dnia 21 marca 2005 r. H. Ł., M. K. i B. K. zwrócili się do Prezydenta [...] z kolejną prośbą o udzielenie informacji o możliwości i terminie rozpatrzenia ich wniosku złożonego w 1989 r. o odszkodowanie za działkę położoną w obrębie [...] stanowiącą część działki nr [...], przy dawnej ul. Z. [...] w W., który zarejestrowany został pod nr [...] w rejestrach odszkodowawczych. Do pisma załączona została kopia wniosku T. Ł. z dnia [...] października 1988 r. Kolejnym wnioskiem z 5 lipca 2012 r. H. Ł., działając w imieniu własnym oraz pozostałych spadkobierców dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości, zwrócił się o rozpatrzenie wniosków z dnia [...] października 1988 r. i z dnia 22 grudnia 1988 r. jako złożonych w trybie art. 82 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U.1991.30.127 ze zm.), dalej jako "u.g.g.", tj. nabycie prawa użytkowania wieczystego dawnej nieruchomości.

Analizując powyższe pisma Kolegium wskazało, że żądanie zgłoszone przez T. Ł. w piśmie z 24 października 1988 r. oraz przez M. Ł. i B. K. w piśmie z 22 grudnia 1988 r. dotyczyło przyznania w formie pieniężnej odszkodowania za nieruchomość oznaczoną hip. nr [...], położoną przy ul. M. (dawana ul. Z. [...]) w W., przejętą na podstawie art. 1 dekretu warszawskiego. Natomiast z żądaniem zwrotu przedmiotowej nieruchomości M.K., H. Ł. i B. K. wystąpili dopiero w piśmie z 15 czerwca 1999 r. a więc już po upływie terminu, o którym mowa w art. 214 ust. 1 u.g.n. Prowadzi to do wniosku, że roszczenie następców prawnych dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do tej nieruchomości wygasło, co w konsekwencji musi skutkować odmową uwzględnienia ich wniosku.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 63 § 2 k.p.a. podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Zawarte we wnioskach z dnia 24 października 1988 r. oraz z dnia 22 grudnia 1988 r. sformułowania "udzielenie odszkodowania" oraz "wypłacenie odszkodowania za wywłaszczone grunty" nie pozostawiają wątpliwości, iż celem wniosków było uzyskanie odszkodowania pieniężnego za przejętą nieruchomość, a nie – jak twierdzą odwołujący się – ustanowienie użytkowania wieczystego. Wobec jednoznacznie sformułowanej treści żądania wnioskodawców organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnej zmiany kwalifikacji prawnej tego żądania. Natomiast z samego faktu, iż oba wnioski zostały wniesione przed upływem terminu określonego w art. 82 u.g.g. nie można wywodzić, że intencją wnioskodawców było przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości, wbrew jednoznacznie sformułowanym w tych pismach żądaniom.

Skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., w części dotyczącej odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, wnieśli: H. Ł., T. Ł., P. Ł., M. K., J. M., M. M., A. L., K. K., M. K., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę przywołanym na wstępie wyrokiem z dnia 10 marca 2020 r. wskazał, że podstawowym warunkiem pozytywnego załatwienia wniosku na podstawie art. 214 u.g.n. jest jego złożenie w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. Sąd I instancji podkreślił, że skoro wniosek o zwrot nieruchomości złożony został w dniu 23 czerwca 1999 r. (data wpływu do organu), a więc po upływie tegoż terminu, to należy uznać, że niemożliwy jest zwrot nieruchomości następcom prawnym dawnego właściciela, choćby nawet spełnione zostały pozostałe, wymienione w omawianym przepisie przesłanki. Przesłanki te muszą zostać bowiem spełnione kumulatywnie. Złożenie wniosku w terminie do 31 grudnia 1988 r. jest warunkiem koniecznym pozytywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, oczywiście pod warunkiem spełnienia pozostałych wymogów wskazanych w przepisie (zabudowanie nieruchomości jednym z budynków wymienionych w art. 214 u.g.n.). Warunki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie tylko jednego z nich powoduje nieuwzględnienie wniosku. Wobec powyższego – zdaniem Sądu I instancji – prawidłowo organy odmówiły ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, bez badania pozostałych przesłanek art. 214 u.g.n., gdyż przesłanki te muszą być spełnione łącznie.

Jednocześnie Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skarżących, że wnioski z dnia 24 października 1988 r. i 22 grudnia 1988 r. dotyczyły przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Podkreślił, że z treści tych wniosków w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że dotyczyły one ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość, a nie jej zwrotu. Sąd zauważył, że żądanie przyznania co najmniej jednego mieszkania lub działki budowlanej na terenie [...] zawarte we wniosku z dnia 24 października 1988 r. nie dotyczy żądania zwrotu przedmiotowej nieruchomości, a stanowi żądanie przyznania nieruchomości zamiennej, co z kolei stanowi formę odszkodowania. Skoro zatem wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości został złożony z uchybieniem terminu ustawowego, Sąd I instancji stwierdził, że zasadnie organy administracji odmówiły jego ustanowienia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli H. Ł., T. Ł., P. Ł., M. K., J. M., M. M., A. L., K.K. i M. K., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez niedostrzeżenie, że organ II instancji dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez brak należytego i wystarczającego przeprowadzenia postępowania dowodowego w niniejszej sprawie oraz błędną ocenę zgromadzonych dowodów, w szczególności przez niezbadanie wszystkich przesłanek warunkujących ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, nieprawidłowe przyjęcie, że budynek znajdujący się na nieruchomości w latach 1946 – 1947 był już zburzony i wypalony, podczas gdy budynek przy ul. Z. [...] został w tym czasie jedynie częściowo uszkodzony, a jego rozbiórka nastąpiła dopiero w latach 1950 – 1952 i w konsekwencji nieprawidłowe uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwrotu przedmiotowej nieruchomości, zaś wnioski złożone przez spadkobierców dawnych właścicieli nieruchomości z dnia 24 października 1988 r. i 22 grudnia 1988 r. nie obejmują żądania ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, lecz jedynie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość;

b) art. 141 § 4 w zw. z 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. oraz w związku z art. 107 § 1 i 3, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. przez wydanie wyroku w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny, niewyjaśnieniu okoliczności mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, czyli rzeczywistej treści wniosku wszczynającego postępowanie administracyjne i intencji wnioskodawców, czy przedmiotem ich żądania było uzyskanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, której własność została utracona na podstawie dekretu warszawskiego, jak również wydanie wyroku zawierającego zbyt ogólne, niejasne i nie dające się zweryfikować uzasadnienie w zakresie odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego na nieruchomości oraz braku dostatecznych wyjaśnień, że nie doszło do spełnienia przesłanek ustawowych ustanowienia użytkowania wieczystego na nieruchomości, a w konsekwencji naruszenie zasad prawdy obiektywnej, poszanowania interesów obywali oraz pogłębiania zaufania do władzy publicznej;

2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 82 u.g.g. oraz art. 214 ust. 1 i 2 u.g.n. przez uznanie, że wnioski złożone przez spadkobierców dawnych właścicieli nieruchomości z dnia 24 października 1988 r. i 22 grudnia 1988 r. zostały złożone po terminie określonym w wyżej wskazanych przepisach oraz uznanie, że wnioski te nie obejmują żądania ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości, podczas gdy przedmiotowe wnioski obejmujące żądanie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości zostały złożone w przewidzianym przez ustawę terminie, co z kolei w połączeniu ze spełnieniem przesłanki wyszczególnionej w art. 214 ust. 2 u.g.n. stanowi podstawę do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców dawnych właścicieli Nieruchomości.

Na podstawie ww. zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, a w razie nieuznania, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Powyższe zarzuty zostały szerzej umotywowane.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Kontrowersja w badanej sprawie dotyczy tego, czy spadkobiercy przeddekretowych właścicieli przedmiotowej nieruchomości wystąpili z wnioskiem o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste, przed upływem terminu określonego w przepisie art. 214 ust. 1 u.g.n., a wcześniej w art. 82 ust. 2 u.g.g., tj. do 31 grudnia 1988 r. Nie budzi bowiem zastrzeżeń, że bezskuteczny upływ tegoż terminu skutkuje wygaśnięciem uprawnienia do żądania oddania gruntu w użytkowanie wieczyste w powyższym trybie. Autor kasacji błędów w dotychczasowym postępowaniu upatruje w braku należytego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i w nieprawidłowej ocenie treści pism spadkobierców dawnych właścicieli z dnia 24 października 1988 r, i 22 grudnia 1988 r., polegającej na uznaniu, że pisma te nie obejmują żądania oddania przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste, a jedynie żądanie przyznania odszkodowania za tenże grunt. Odnosząc się do powyższej kwestii wypada odwołać się ugruntowanego zapatrywania prawnego, iż przy ustaleniu charakteru pisma strony nie ma decydującego znaczenia jego tytuł, ani nawet dosłowne powołanie poszczególnych zawartych w nim zwrotów, ale ocena intencji strony dokonana w oparciu o całokształt podniesionych w piśmie okoliczności. O tym, jaki charakter ma mieć ostateczne pismo decyduje strona. W razie wątpliwości w tym zakresie obowiązkiem organu administracji publicznej jest przekazanie stronie informacji o jej sytuacji procesowej, przysługujących jej środkach obrony jej praw oraz uwarunkowaniach ich złożenia, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (vide: wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1990 r., I SA 367/90; wyrok NSA z dnia 17 września 1992 r., III SA 949/92; wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 1993 r., SA/Kr 2342/92; wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2006 r., I OSK 1134/05, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Przy czym powyższy obowiązek organu dotyczy tylko tych pism, które zredagowane zostały w sposób niezręczny, niezrozumiały, niepozwalający na ustalenie rzeczywistej woli strony. Obowiązek ten nie może być rozciągany na wszystkie pisma stron, a więc także na te, które są w swej treści jasne i zrozumiałe. Jeśli z pisma wprost wynika wola strony, organ nie ma obowiązku żądać sprecyzowania pisma (vide: wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2006 r., I OSK 1134/05, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Z okoliczności badanej sprawy wynika, że organy poddały analizie pisma spadkobierców dawnych właścicieli wniesione do organu administracji przed upływem 31 grudnia 1988 r. W tym okresie do organu wniesione zostały dwa pisma: z dnia 24 października 1988 r. oraz 22 grudnia 1988 r. Badanie treści tych pism nie daje podstawy do twierdzenia, iż zostały one sporządzone w sposób nieprofesjonalny, niestaranny, pozbawiony wiedzy o aspektach sprawy, a sposób zredagowania jest niezręczny, nieczytelny lub niezrozumiały. Wypada zgodzić się z organami oraz Sądem I instancji, iż pisma te są jasne i w klarowny, precyzyjny sposób wskazują, że intencją ich autorów było domaganie się od organu ustalenia odszkodowania za grunt przejęty w trybie dekretu warszawskiego. W pismach tych nie pojawia się choćby sugestia, że mogą one dotyczyć także żądania zwrotu przejętego gruntu. Gdy bowiem pojawia się kwestia "przyznania co najmniej jednego mieszkania lub działki budowlanej", to nie ma wątpliwości, że autorowi pisma chodzi o odszkodowanie przyznane w takiej właśnie formie. Wprost wskazuje w piśmie, że domaga się odszkodowania w takiej właśnie postaci. Skoro zatem pisma te w swej treści są jasne i precyzyjnie określają skierowane wobec organu żądanie, to nie sposób uznać, że ustalenie treści żądania nastąpiło z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Za naruszenie powyższych regulacji prawnych nie może w szczególności być postrzegane pominięcie w ocenie treści ww. żądań tego, że złożone one zostały na krótko przez upływem terminu 31 grudnia 1988 r. W treści tych wniosków brak jest bowiem jakiegokolwiek odniesienia do tegoż terminu. Nie można zatem wnioskować, że termin ów dla wyartykułowanych żądań miał znaczenie.

Z okoliczności sprawy wynika także, że treść żądań zgłaszanych przez spadkobierców dawnych właścicieli ulegała modyfikacjom wraz z upływem czasu. W piśmie z dnia 27 września 1991 r. zgłoszone zostało ogólne żądanie "uregulowania roszczeń za przejęcie majątku", w piśmie z dnia 15 czerwca 1999 r. podniesione zostało żądania zwrotu nieruchomości, a w piśmie z dnia 21 marca 2005 r. ponownie podniesiono żądanie odszkodowawcze. Jakkolwiek powyższe pisma mogą prowadzić do konfuzji, jakie jest ostateczne żądanie spadkobierców dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości, to stan ten nie obejmuje okresu do 31 grudnia 2008 r. W tym bowiem okresie spadkobiercy dawnych właścicieli zgłaszali konsekwentnie żądanie przyznania odszkodowania za odebraną nieruchomość. Nie zgłaszali natomiast żądania, o którym stanowi art. 214 ust. 1 u.g.n.

Wbrew temu co podnosi skarga kasacyjna nie można uznać, iż intencja autorów pism z dnia 24 października 1988 r. oraz 22 grudnia 1988 r., co do charakteru żądań zgłoszonych w tych pismach, może wynikać z pism skierowanych do organu po dniu 31 grudnia 1988 r. i winna być ona badana w przedziale czasowym uwzględniającym także późniejsze pisma. Przeciwko takiemu sposobowi oceny okoliczności niniejszej sprawy przemawia charakter prawny terminu do zgłoszenia wniosku o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Skoro upływ tego terminu powoduje wygaśniecie uprawnienia, to nie sposób okolicznościom zachodzącym po tym terminie przyznać walor akceptowanego prawnie retroaktywnego oddziaływania na stan faktyczny sprawy. Stanowiłoby to bowiem próbę obejścia prawa materialnego, limitującego w czasie uprawnienie wynikające z art. 214 u.g.n.

Trafny jest także wniosek sformułowany w toku dotychczasowego postępowania, że warunki ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 214 ust. 1 i 2 u.g.n. mają kumulatywny charakter i tylko ich łączne wypełnienie umożliwia przyznanie tegoż prawa. Jeżeli zatem choćby jeden z tych warunków nie jest spełniony, ustanowienie użytkowania wieczystego w tym trybie nie jest możliwe. Jeżeli zatem prawidłowo w toku dotychczasowego postępowania skonstatowano, iż nie został spełniony warunek złożenia wniosku o użytkowanie wieczyste gruntu w terminie do 31 grudnia 1988 r., to względy ekonomiki postępowania nakazują zaniechać badania dalszych przesłanek warunkujących przyznanie tegoż prawa. Wszak nawet uznanie, że zostały one wypełnione, nie zmieni charakteru załatwienia sprawy – negatywnego dla strony postępowania. Brak wszechstronnych ustaleń tyczących charakteru i stanu budynku znajdującego się na przedmiotowej nieruchomości w dniu wejścia w życie dekretu warszawskiego i w okresie późniejszym, nie może być poczytywany jako naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a.. Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a. Zaskarżony wyrok zawiera bowiem wszystkie elementy wskazane w powyższym przepisie, zaś kwestia zaniechania odniesienia się do przesłanki opisanej w art. 214 ust. 2 u.g.n. została w motywach zaskarżonego wyroku w sposób przekonywujący wyjaśniona.

Mając na uwadze przytoczone powyżej uwagi na temat treści żądań zgłoszonych do dnia 31 grudnia 1988 r. przez spadkobierców przeddekretowych właścicieli przedmiotowej nieruchomości, nie można także zasadnie twierdzić, że doszło w badanej sprawie do naruszenie prawa materialnego, tj. art. 82 u.g.g. i art. 214 ust. 1 i 2 u.g.n. Brak zgłoszenia żądania ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu do dnia 31 grudnia 1988 r. spowodował wygaśniecie uprawnienia w tym zakresie. Brak było zatem możliwości ustanowienia na rzecz skarżących użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu w powyższym trybie.

Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.