Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 818/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 par. 1 pkt 1- 14, art. 26 par. , art. 29 par. 1, art. 33 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 września 2023 r. sprawy ze skargi H. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 20 marca 2023 r. nr SKO.V/428/25/2023 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji grzywny w celu przymuszenia wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy L. postanowieniem z dnia 10 marca 2022 r., nr [...] , działając na podstawie art. 34 § 2 pkt 3a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 z późn. zm. – dalej u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zarzutów H. W. (dalej "strona", "zobowiązana") od otrzymanego tytułu wykonawczego [...] z dnia[...] . oddalił zarzuty w przedmiocie postępowania egzekucyjnego obejmującego nieuiszczenie grzywny w celu przymuszenia.

W uzasadnieniu podano m. in., że obowiązek wykonania rowu wynika z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej (dalej SKO) z dnia 14 października 2015 r., uchylającej zaskarżoną decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] i orzekającej w tym zakresie, poprzez nałożenie na stronę obowiązku wykonania rowu odwadniającego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2537/16, oddalił skargę kasacyjną strony od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 24 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 1202/15 w sprawie jw. Stronie w dniu 25 października 2016 r. zostało dostarczone upomnienie wystawione przez Wójta Gminy. Obowiązki należało wykonać w ciągu 30 dni od dnia jego doręczenia. Nadto Wójt Gminy wystosował upomnienie nr [...] które zostało dostarczone stronie w dniu 2 lipca 2021 r. Obowiązek zawarty w upomnieniu nie został przez stronę wykonany. Strona nie zgodziła się na przeprowadzenie prac na terenie jej działki. Nie udostępniła nieruchomości nawet w obecności funkcjonariuszy Policji. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, że w dalszym ciągu dochodzi do zalewania sąsiednich nieruchomości, orzeczono jak w sentencji.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła zobowiązana oraz także pełnomocnik zobowiązanej, zaskarżając je w całości i wnosząc o uchylenie postanowienia. Zarzucono m. in. naruszenie:

1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez brak wskazania na jakiej podstawie strona jest przymuszana do wykonania urządzeń wodnych na nieruchomości, skoro Gmina L. została zobowiązana do rozebrania kanalizacji deszczowej decyzją nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 21 lutego 2012 r., nadto PGW Wody Polskie stwierdzają, że w bezpośrednim sąsiedztwie działki strony nie znajdują się urządzenia melioracji wodnych; brak urządzeń wodnych pozostaje w sprzeczności z obowiązkiem nałożonym na stronę;

2) art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na niewykonalność obowiązku wykonania rowu odwadniającego, z uwagi na konieczność uzyskania pozwolenia wodnoprawnego i brak szczegółowego ustalenia przebiegu rowu;

3) art. 119 u.p.e.a., poprzez nałożenie na stronę grzywny w celu przymuszenia, w sytuacji, gdy zarówno decyzja, jak i tytuł wykonawczy, ze względu na niewłaściwe sformułowanie, nie nadają się do wykonania;

4) art. 125 § 1 u.p.e.a., poprzez niezastosowanie i nieumorzenie grzywny w celu przymuszenia, w sytuacji, gdy organ zmienił środek egzekucyjny na zastępcze wykonanie zobowiązania.

SKO postanowieniem z dnia 28 marca 2023 r., znak SKO.V/428/25/2023, wydanym m. in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podano m. in., że NSA oddalił skargę kasacyjną H. W. od wyroku WSA z dnia 24 czerwca 2016 r. Kolegium w rozstrzygnięciu z dnia 10 lutego 2022 r. zbadało, czy zaistniały przesłanki wymienione w art. 33 u.p.e.a. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła strona oraz pełnomocnik. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2022 r. Kolegium utrzymało w mocy postanowienie z dnia 10 marca 2022 r. Omyłkowo SKO nie rozpoznało zażalenia wniesionego przez pełnomocnika. Wyrokiem WSA z dnia 14 października 2022 r., II SA/Gl 921/22, uchylono postanowienie Kolegium. W treści uzasadnienia wskazano, iż ponownie rozpoznając sprawę Kolegium powinno uwzględnić w swoich rozważaniach zażalenie wniesione przez pełnomocnika. Sprawa powróciła więc do etapu rozpoznania zażaleń złożonych przez stronę i pełnomocnika na postanowienie z dnia 10 marca 2022 r. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie mogą być dowolne okoliczności, ale okoliczności wymienione w art. 33 u.p.e.a, czyli katalog możliwych zarzutów jest zamknięty. Bezsprzecznie istnieje obowiązek nałożony decyzją SKO z 14 października 2015 r., utrzymaną w mocy przez WSA i NSA. Obowiązek ten nie został wykonany. Organ wystosował upomnienie. Ponowna weryfikacja nałożonego obowiązku nie może dojść do skutku.

Skargę na postanowienie organu II instancji złożyła zobowiązana, zaskarżając je w całości.

W uzasadnieniu podano m. in., że poprzednia skarga zasłużyła na uwzględnienie. Sądy zostały przez organy wprowadzone w błąd, dlatego inne skargi były oddalane. Strona jest w posiadaniu dokumentacji – korespondencji z organami, gdzie zaraz reagowała, ukazując stosowne dokumenty, że na działce nr (...) nie ma i nie było żadnych uwodnień. Organom ze względów prywatnych chodzi o odwodnienie całej posesji koleżanki Wójta i jednego z urzędników. Organy I i II instancji doprowadziły do egzekucji na podstawie oszustwa, wprowadzając sądy w błąd. Także na posesji strony nie ma i nie było żadnych urządzeń wodnych. Już poprzednio udaremniła tworzenie urządzeń wodnych na jej prywatnej własności. Organ nie wskazał na jakiej podstawie strona jest przymuszana do wykonania urządzeń wodnych na swojej nieruchomości. Gmina została zobowiązana do rozebrania kanalizacji deszczowej przez PINB w 2012 r. Gmina nie uzyskała pozwolenia wodnoprawnego ze szczegółowym ustaleniem przebiegu rowu odwadniającego. Z tego też względu strona nie może wykonać tego obowiązku, gdyż jest to sprzeczne z prawem. Tytuł wykonawczy i decyzja nakładająca grzywnę w celu przymuszenia nie nadają się do wykonania ze względu na niewłaściwe sformułowanie. Wody Polskie stwierdziły, że na działce i w jej bezpośrednim sąsiedztwie nie ma urządzeń melioracji wodnych oraz wydzielonych działek pod powierzchniowymi wodami. Brak urządzeń wodnych pozostaje w sprzeczności z nałożonym obowiązkiem.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1634 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.

Na początku należy wyraźnie zaznaczyć, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W myśl art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, z pouczeniem o możliwości wniesienia w terminie 7 dni zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji (art. 32 w zw. z art. 27 § 1 pkt 9 powołanej ustawy).

Według art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej mogą być ściśle tam określone okoliczności, w tym np. nieistnienie obowiązku (pkt 1), określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia (pkt 2), wygaśnięcie obowiązku (pkt 5) i in.

Elementy składowe tytułu wykonawczego określa przepis art. 27 § 1 pkt 1- 14 u.p.e.a. W świetle tej regulacji tytuł wykonawczy zawiera m. in. wskazanie imienia i nazwiska lub nazwy zobowiązanego i jego adresu, treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny.

Nie budzi zastrzeżeń sposób wypełnienia tytułu wykonawczego. Zawiera on bowiem niezbędne elementy wymienione w art. 27 § 1 u.p.e.a. i nie prowadzi do wątpliwości co do treści oraz podstawy zobowiązania.

Nie jest natomiast rzeczą Sądu w niniejszym postępowaniu ponowne weryfikowanie treści zapadłej poprzednio decyzji co do istoty sprawy, z której wnikał obowiązek będący obecnie w fazie egzekucji. Rozstrzygniecie to było weryfikowane, w tym przez NSA, stąd nie można oczekiwać, że Sąd zaneguje tu poprzednie, prawomocne rozstrzygnięcia.

W wyroku NSA z 16 października 2018 r., II OSK 2537/16, wskazano, odnosząc się do rozstrzygnięcia SKO: "Uściślono tylko i to w związku z zarzutami odwołania przebieg podlegającego odbudowie na działce skarżącej rowu odwadniającego." Wskazano tam również "(...) skarżąca kasacyjnie jako właścicielka działki nr (...) naruszyła istniejący stan wody na gruncie, poprzez zasypanie rowu odwadniającego ze szkodą dla gruntów sąsiednich (...)." Kwestia oznaczenia obowiązku w decyzji orzekającej co do istoty była zatem przedmiotem weryfikacji sądowej i uznano, że sformułowanie decyzji SKO pozwala na jej późniejszą wykonalność.

Jeśli skarżąca twierdzi, że posiada jakąkolwiek dodatkową dokumentację istotną dla meritum sprawy, to właściwą była tu droga wznowienia postępowania (art. 145 §1 pkt 5 k.p.a.). O zaistnieniu przesłanek do wznowienia postępowania Sąd jednak tu nie przesądza.

Jeszcze raz należy podkreślić, że organ egzekucyjny nie może badać zasadności decyzji będącej podstawą egzekucji. Nie dokonuje się tu także oceny legalności decyzji nakładającej obowiązek. W przeciwnym przypadku organ egzekucyjny orzekałby o meritum sprawy, a to należy do organu wydającego rozstrzygnięcie, będące podstawą egzekucji administracyjnej. Decyzje ostateczne, zgodnie z zasadą trwałości takich decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a., mogą być uchylane lub zmieniane tylko w drodze trybów szczególnych, w przypadkach przewidzianych w k.p.a. Środki odwoławcze w toku postępowania egzekucyjnego nie mogą być też traktowane jako kolejne instancje w postępowaniu rozpoznawczym.

Nie doszło zatem do naruszenia art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., art. 33 §2 pkt 1-6 u.p.e.a., ani też innych przepisów, w tym wyżej podanych, w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.