Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 295/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 627; art. 628; art. 750; art. 734; art. 629; art. 632;
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e;; art. 85 ust. 4;
journal: Dz.U. 2021 poz 1285
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.
article: art. 13 pkt 2; art. 6 ust. 1 pkt 4;
journal: Dz.U. 2022 poz 1009
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
article: art. 7; art. 77; art. 107 par 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Sałek Asesor WSA Robert Żukowski (spr.) Protokolant spec. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi O. w Ł. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 28 listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 29 listopada 2022 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ", "organ odwoławczy", "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Dyrektor OW NFZ") z 26 lutego 2019 r., którą stwierdzono, że G. W. (dalej: "uczestnik postępowania", "ubezpieczony") podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu Cywilnego dotyczące zlecenia, a zawartej przez nią z Instytutem Pamięci Narodowej Komisją Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział w [...] (dalej: "skarżący", "płatnik składek") w dniach od 4 kwietnia 2017 r. do dnia 12 lipca 2017 r.

Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji podano m.in. art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 i 6 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021r., poz. 1285 ze zm.; dalej: "ustawa o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 dalej: "k.p.a.").

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] pismem z dnia 16 października 2018 r., znak: [...] , zwrócił się do Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez Zainteresowaną z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług na rzecz płatnika składek: Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...], w okresie od 4 kwietnia 2017 r. do 12 lipca 2017 r. W treści uzasadnienia wniosku wskazano, iż w okresie wykonywania umowy na rzecz ww. płatnika składek Zainteresowana posiadała inny tytuł do ubezpieczeń (umowa o pracę) zwalniający ją z podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania przedmiotowej umowy. Wskazano również, iż płatnik dokonał zgłoszenia Skarżącej do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy zlecenia wykonywanej w okresie od 7 sierpnia 2017 r. do 30 sierpnia 2017 r. na rzecz IPN (przedmiotem umowy była redakcja techniczna publikacji autorstwa dr Pawła Perzyny pt.: "Błażej Stolarski 1880-1939. Biografia społecznika, działacza gospodarczego i polityka" która polegała na sprawdzeniu zgodności wykonanego składu i łamania publikacji z wymogami technicznymi serii wydawniczej Oddziału IPN w Łodzi).

Do wniosku dołączono m.in.:

- kopię "umowy o dzieło" nr [...] zawartej w dniu 4 kwietnia 2017 r. pomiędzy Skarbem Państwa -Oddziałem Instytutu Pamięci Narodowej-Komisją Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...] a G. W., której przedmiotem umowy była redakcja językowa oraz korekta językowa i indeks osobowy - publikacji Zamawiającego autorstwa dr Pawła Perzyny pt. "Błażej Stolarski 1880-1939. Biografia społecznika, działacza gospodarczego i polityka", bez ingerencji w treść merytoryczną tekstu;

- kopię protokołu kontroli z dnia 16 maja 2018 r. przeprowadzonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] u płatnika IPN w zakresie prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenie społeczne oraz innych składek.

- kopię zastrzeżeń płatnika z 30 maja 2018 r. do ustaleń protokołu kontroli;

- kopię informacji o odmowie rozpatrzenia zastrzeżeń z 20 czerwca 2018 r.

- kopię opinii prawnej wykazującej potrzebę przekwalifikowania ww. umowy na umowę zlecenia zgodnie z określonym w niej przedmiocie stanowiącym czynność rutynową.

Pismem z dnia 24 października 2018 r. Mazowiecki Oddział Wojewódzki NFZ zawiadomił Zainteresowaną oraz płatnika składek o toczącym się postępowaniu w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego ww. osoby z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług oraz pouczył o możliwości zapoznania się z dokumentami i złożenia dodatkowych wyjaśnień mających wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Pismem z 20 listopada 2018 r. płatnik składek złożył wyjaśnienia w niniejszej sprawie wskazując m.in., iż przedmiotem umowy zawartej z Zainteresowaną było sporządzenie redakcji oraz korekty językowej (po składzie i łamaniu) i indeksu osobowego publikacji autorstwa dr Pawła Perzyny pt. "Błażej Stolarski 1880-1939. Biografia społecznika, działacza gospodarczego i polityka". W ocenie płatnika składek rezultatem umowy było przekazanie zredagowanego pod względem językowym tekstu publikacji. Wykonawca umowy musiał osiągnąć określony rezultat w postaci prawidłowego i przygotowanego tekstu, gdyż w przypadku nieprawidłowego przygotowania i poprawienia tekstu nie nadawałby się on do druku i wydania.

Zainteresowana po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania nie zajęła stanowiska w sprawie.

Decyzją z dnia 26 lutego 2019 r. nr [...] Mazowiecki Oddział Wojewódzki NFZ w Warszawie ustalił, iż Zainteresowana podlegała od dnia 4 kwietnia 2017 r. do dnia 12 lipca 2017 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług zawartej z płatnikiem, do której zgodnie z Kodeksem Cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. W uzasadnieniu decyzji przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania oraz treść zastosowanych przepisów prawa oraz wynikającą z przepisów prawa cywilnego charakterystykę umów o zlecenia oraz umów o dzieło. Organ I instancji wskazał m.in., iż z treści umowy zawartej z G. W. nie wynika, że przedmiotem umowy było świadczenie polegające na osiągnięciu z góry założonego samodzielnego rezultatu. Wykonywanie umowy było jednym z etapów powstawania książki, natomiast autorem książki nie był wykonawca umowy. W treści umowy znalazł się zapis, iż Wykonawca nie mógł ingerować w merytoryczną treść tekstu (§ 1 umowy). G. W. dokonywała jedynie opracowania redakcyjnego i korekty językowej. Czynności wykonywane przez ww. osobę były wtórne w stosunku do tekstu, a fakt, że tekst autorstwa innej osoby został poprawiony pod względem językowym nie nadał temu tekstowi cech odrębności. Nie zyskał także po naniesionych poprawkach charakteru indywidualnego.

Pismem z dnia 8 marca 2019 r. skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji. W treści odwołania zarzucono m.in., że organ nietrafnie dokonał kwalifikacji zawartej przez płatnika składek umowy o dzieło jako umowy o świadczenie usług. Podkreślono, iż podejmowane w ramach zawartej umowy czynności miały zostać wykonane zgodnie z "Instrukcją Wydawniczą" IPN i skutkowały w rezultacie powstaniem nowego tekstu w tym sensie, że nabrał on walorów umożliwiających jego publikację/ wydanie i wprowadzenie na rynek wydawniczy.

Decyzją z dnia 28 listopada 2022 r. Prezes NFZ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz treść zastosowanych przepisów prawa. Organ II instancji wyjaśnił m.in., iż nie podziela stanowiska płatnika składek, bowiem w treści zawartej umowy nie sposób odnaleźć konkretnie określonego rezultatu, który charakteryzowałby się indywidualnym, twórczym charakterem jakim byłoby: sporządzenie redakcji i korekty językowej i indeksu osobowego publikacji książkowej bez ingerencji w treść merytoryczną tekstu. Trudno zdaniem organu wskazać w badanym przypadku weryfikowalny, samoistny wynik umowy, którego oczekiwał Zamawiający w momencie zawierania przez Strony umowy.

Dokonując oceny charakteru prawnego badanej umowy Organ wskazał, iż czynności wykonywane przez Zainteresowaną nie mają cech szczególnych, związanych z osobistymi właściwościami wykonawcy, nie wymagają od wykonawcy posiadania specyficznych cech, lecz oparte są na posiadanej wiedzy i doświadczeniu. Dodatkowo, świadczenie usług z zakresu sporządzenia redakcji i korekty językowej oraz indeksu osobowego publikacji książkowej bez ingerencji w treść merytoryczną tekstu, odbywa się według ściśle określonych zasad wyznaczonych regułami obowiązującymi w tych dziedzinach, jak również "Instrukcją wydawniczą", stanowiącą załącznik nr 2 do Zarządzenia nr 41/11 Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 12 października 2011 r. w sprawie sposobu prowadzenia działalności wydawniczej Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zmienionego zarządzeniem Prezesa nr 49/2015 z dnia 29 października 2015 r.

W kontekście powyższych ustaleń organ podkreślił, iż Umowa o świadczenie usług jak i umowa zlecenia są przykładem umów starannego działania, podczas gdy umowa o dzieło jest umową rezultatu. Stąd też odpowiedzialność osoby wykonującej umowę o dzieło ponoszona jest na zasadzie ryzyka, a umowę o świadczenie usług/zlecenia na zasadzie winy. Wykonawca umów w rzeczywistości nie mógł podlegać odpowiedzialności za wady dzieła, ale zobowiązany był wykonać swoją pracę sumiennie według swojej najlepszej wiedzy, ze starannością, jakiej wymaga zakres i charakter pracy. Tymczasem możliwość stosowania przepisów o odpowiedzialności za wady jest elementem konstytutywnym umowy o dzieło.

W ocenie Prezesa NFZ zostały podjęte odpowiednie czynności zmierzające do zebrania odpowiedniego materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zostało wydane na podstawie zebranego materiału dowodowego, ze szczególnym uwzględnieniem zawartej przez strony umowy oraz analizy czynności wykonywanych przez Zainteresowaną, wyciągu z protokołu kontroli ZUS, zastrzeżeń do protokołu kontroli ZUS (pismo płatnika składek), informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli (pismo ZUS), w oparciu o mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego i procesowego oraz przywołane orzecznictwo sądów.

W skardze na powyższą decyzję organu II instancji wniesionej do tut. Sądu w ustawowym terminie, strona skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) oraz art. 69 ust. 1 oraz 82 ust. 1 i art. 85 ust.4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1510 z późn. zm.) oraz

2) naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 z późn. zm.),

poprzez ich zastosowanie i przyjęcie, że Pani G. W. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od dnia 4 kwietnia 2017 r. do dnia 12 lipca 2017 r. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia organowi I instancji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., iż wbrew twierdzeniom organów w przypadku umów na wykonanie redakcji i korekty językowej osiągany jest konkretny efekt, rezultat. W przedmiotowej sprawie ostateczny efekt, zgodnie z umową, musiał być wykonany w sposób określony w "Instrukcji wydawniczej" IPN i zamawiający oczekuje określonego rezultatu. W przypadku nie zastosowania się przez wykonawcę do "Instrukcji Wydawniczej" przedmiot umowy zostanie dotknięty wadą, co skutkować może naliczeniem kar umownych lub odstąpieniem od umowy. Innymi słowy odstępstwo uzyskanego rezultatu oznaczonego w umowie jest wadą dzieła. Wykonawca nie podejmuje zatem jedynie czynności starannego działania, które nie muszą prowadzić do konkretnego wyniku pracy lecz przyszły rezultat stanowiący przedmiot umowy jest z góry przewidziany i określony, przy użyciu w szczególności obiektywnych jednostek metrycznych.

Zdaniem skarżącej nie należy zgodzić się zatem ze stanowiskiem organu II instancji, który twierdzi, iż wykonawca, wykonywał powtarzalne czynności, odtwórcze i nie zakończone konkretnym rezultatem. Dokonywanie redakcji i korekty językowej publikacji wymaga bowiem znajomości przedmiotu publikacji, umiejętności naniesienia zmian, które nie spowodują zniekształcenia utworu pierwotnego, a jednocześnie spowodują, iż utwór nabierze nowego brzmienia. Można te działania przyrównać wręcz do renowacji już namalowanego obrazu. Dokonuje się bowiem oczyszczenia, "wygładzenia" oraz ujednolicenia tekstu.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, w opinii odwołującego się, umowa zawarta z Zainteresowaną ma charakter umowy o dzieło i należało dokonać potrąceń publicznych stosownie do takiego jej charakteru.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. – dalej "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu skargę należało oddalić, gdyż zarówno zaskarżona decyzja Prezesa NFZ, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, nie naruszają prawa.

Podstawowy problem prawny w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny charakteru prawnego spornej umowy i rozstrzygnięcia czy umowa ta jest - jak twierdzi skarżąca, umową o dzieło, która nie dają podstaw do objęcia ubezpieczonej obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, czy też jest ona - zgodnie z poglądami organów, umową o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, a której zawarcie i wykonywanie daje podstawę do objęcia ubezpieczonej obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.

Zarówno w judykaturze, jak i w literaturze przyjmuje się, że kwestia prawidłowej kwalifikacji umowy może być w praktyce znacznie utrudniona, albowiem, o ile w odniesieniu do prostych sytuacji faktycznych i prawnych nazwanie faktycznej umowy o dzieło w inny sposób nie powoduje wielkich trudności w ustaleniu rzeczywistej konstrukcji umowy, o tyle w wypadku umów bardziej złożonych zasadne jest rozważenie, czy wola stron w tym zakresie (nazwanie umowy w określony sposób, odesłanie do określonych przepisów) nie powinna być podstawą rozstrzygnięcia wątpliwości (tak m.in. G. Kozieł /w:/ A. Kidyba (red.), Z. Gawlik, A. Janiak, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania – część szczególna, LEX 2014, komentarz do art. 627 k.c., t. 38).

Zgodnie z art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 k.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391).

Z kolei, jak stanowi przepis art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W tej sytuacji ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 k.c., a więc obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Przy czym należy wskazać, że subsumpcja zawartej umowy pod przepis art. 750 k.c. nie czyni takiej umowy umową zlecenia w rozumieniu art. 734 k.c. (tak L. Ogiegło /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, s. 573 i nast.). Przesłanka zastosowania art. 750 k.c. wyraża się w tym, że umowa o świadczenie usług nie może być umową, której celem byłoby osiągnięcie rezultatu, pozwalającego na jej zakwalifikowanie jako umowy o dzieło.

Istotą umowy zlecenia, w świetle art. 734 k.c. i nast., jest natomiast to, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja umowy zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu – dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski /w:/ G. Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 2006, s. 387). Zatem odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, czy nie nastąpił.

Obszerną analizę cech umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy umowy zlecenia przeprowadził Sąd Najwyższy w wyroku z 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12 (opubl. www.sn/sites/orzecznictwo): "Umowę o dzieło zdefiniowano w art. 627 k.c. jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. Starania przyjmującego zamówienie w umowie o dzieło mają doprowadzić w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu za wynagrodzeniem zależnym od wartości dzieła (art. 628 § 1, art. 629, art. 632 k.c.). Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie)".

Sąd, biorąc pod uwagę mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy, uznał, że organy obu instancji poczyniły wyczerpujące ustalenia faktyczne i przeprowadziły wyczerpującą analizę stanu prawnego, dochodząc do prawidłowych wniosków, że zakwestionowana umowa, zawarta przez stronę skarżącą z uczestnikiem postępowania, jest umową o świadczenie usług, do których zastosowanie mają przepisy dotyczące zlecenia, a nie umową o dzieło, jak nazwały ją strony. Sąd rozpoznając skargę nie dopatrzył się w działaniu organów nieprawidłowości w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, ani zastosowania do jego oceny przytoczonych przepisów prawa. W ocenie składu orzekającego motywy podjętych rozstrzygnięć zostały wyjaśnione w uzasadnieniach obu decyzji, a argumentacja organów jest wyczerpująca i akceptowalna.

Podstawę prawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowi przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi. Osoba spełniająca przesłanki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy zlecenia podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Jednocześnie w myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. Z kolei według art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1009 ze zm.; dalej "s.u.s."), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. W myśl art. 6 ust 1 pkt 4 s.u.s. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Strona skarżąca uzasadniając swoje stanowisko w sprawie wskazuje przede wszystkim na ściśle określony rezultat, którym jest w jej ocenie skorygowana zgodnie z ustalonymi wytycznymi zawartymi w "Instrukcji Wydawniczej IPN" treść ustalonej w umowie publikacji autorstwa osoby trzeciej. Odnosząc się do tego zasadniczego zarzutu skargi wskazać należy, iż w ocenie Sądu w pełni zasadne były tutaj przyjęte przez organ argumenty co do powtarzalnego charakteru podejmowanych czynności, które zważywszy na schematyczne działania uznać należy za czynności starannego działania a nie rezultatu we wskazanym wyżej rozumieniu przepisów umowy o dzieło i umowy zlecenia. Przytoczyć tutaj należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) wyrażone w podobnym stanie faktycznym i prawnym, które tutejszy Sąd w pełni podziela. NSA w wyroku z dnia 8 grudnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 415/22 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl) w odniesieniu do umowy polegającej na wykonaniu redakcji wydawniczej i korekty książki wg ustalonego wzorca wskazał, iż cechy rezultatu w postaci "tekstu gotowego do wydania" (co Skarżąca powołuje na uzasadnienie swoich racji także w tej sprawie) w sposób niebudzący wątpliwości charakteryzują każdy rezultat pracy redakcyjnej i korektorskiej, wykonywanej w stosunku do tekstu poddanego redakcji i korekcie. Są to typowe czynności poprzedzające publikację danego tekstu - najczęściej zlecane bądź wymagane przez wydawcę tekstu. Zarówno redakcja, jak i korekta tekstu są czynnościami podejmowanymi w celu wyeliminowania błędów w tekście przeznaczonym do publikacji, przy czym obie te formy pracy nad tekstem z samej zasady mają charakter wtórny w odniesieniu do pracy autora publikacji i - co oczywiste - jej rezultatu w postaci oryginalnego tekstu. NSA wskazał przy tym, iż jakkolwiek nie można wykluczyć, że w szczególnym przypadku praca redaktora tekstu autorstwa innej osoby będzie miała - z uwagi na jej niestandardowy charakter - wymiar wykraczający poza ramy typowej redakcji bądź korekty tekstu, co mogłoby prowadzić do powstania rezultatu tej pracy o zindywidualizowanych cechach dzieła, jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy powyższe przesłanki nie zostały wykazane. Zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę niniejszą taka też sytuacja zachodzi w tej sprawie. Nie znajduje bowiem w szczególności potwierdzenia stawiana przez stronę skarżącą teza, że dokonana redakcja i korekta przedmiotowej publikacji posiada wszelkie istotne elementy dzieła, gdyż tekst nabrał nowych walorów umożliwiających jego publikację. Proponowana przez stronę skarżącą interpretacja "rezultatu" nie potwierdza bowiem, iż zredagowana publikacja wg ustalonych wytycznych charakteryzuje się oryginalnym i niepowtarzalnym charakterem, skoro każda korekta dokonana wg tych samych wytycznych powodowałaby podobny lub taki sam rezultat. Podzielić więc należy stanowisko organu, że uczestniczka dokonując redakcji i korekty zobowiązana była dołożyć wszelkich starań aby praca została zredagowana zgodnie z wymaganiami przyjętymi w "Instrukcji Wydawniczej IPN". Co istotne w § 2 ust. 2 zawartej umowy wprost strony określiły, iż Uczestniczka: "gwarantuje, że przedmiot umowy będzie wykonany z należytą starannością, zasadami sztuki, etyką zawodową ...". Trafnie zatem stwierdził organ, że czynności te nie mają cech szczególnych, związanych z osobistymi właściwościami wykonawcy i nie wymagają od wykonawcy posiadania specyficznych cech. Efektem pracy nie było więc powstanie zindywidualizowanego przedmiotu o samoistnym charakterze - skoro podejmowanym działaniom brak było twórczego charakteru. Tym samym wykonywane czynności nie mogą stanowić przedmiotu umowy o dzieło. W doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, że o określeniu rezultatu właściwego umowie o dzieło decyduje wymaganie, by dzieło miało charakter samoistny względem twórcy tzn. by pozostawało niezależne od dalszego działania twórcy oraz by stało się wartością autonomiczną w obrocie. Tymczasem jak wynika z treści zawartej umowy uczestniczka nie decydowała ostatecznie o zastosowaniu swoich korekt bowiem jak określono w § 3 ust. 3 przedmiotowej umowy: "W terminie 5 dni roboczych od przekazania tekstu Zamawiający (Skarżący) dokona jego korekty autorskiej pod kątem wykonania zgodnie z zakresem umowy". Tym samym w ocenie Sądu zarzuty skargi wskazujące na błędną ocenę charakteru prawnego badanej umowy uznać należało za nieuzasadnione.

Uwzględniając przedstawione argumenty, brak jest usprawiedliwionych podstaw, aby podważać zasadność i prawidłowość stanowiska organów NFZ. W ocenie Sądu organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Organy oparły swoje rozstrzygnięcia na prawidłowo zgromadzonym w niniejszej sprawie materiale dowodowym, dokonując przy tym jego wszechstronnej, pełnej oceny. Ponadto należy uznać, że stanowisko wyrażone w spornych decyzjach, zostało uzasadnione w sposób szczegółowo określony przez normę prawną wyrażoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

W następstwie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, a także analizy argumentacji podniesionej przez stronę skarżącą, zarówno Organ odwoławczy, jak i Dyrektor OW NFZ, wydając obie decyzje administracyjne, prawidłowo zastosowali obowiązujące przepisy prawa materialnego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a.