Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 374/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 grudnia 2024 r. w sprawie ze skargi N. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej N. B. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy), w wyniku rozpatrzenia odwołania strony – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: k.p.a. – utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej również: organ I instancji) z dnia 3 sierpnia 2023 r., wydaną w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzje te zostały wydane w następujących okolicznościach sprawy.

Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem.

Decyzją z dnia 3 sierpnia 2023 r. organ I instancji odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, motywując swoje rozstrzygnięcie, w uzasadnieniu decyzji z dnia 20 marca 2024 r. przywołało art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 323) - dalej: u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r.

W tym zakresie Kolegium wyjaśniło, że od 1 stycznia 2024 r. obowiązują nowe przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujące warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, które wprowadziła ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) - dalej: u.ś.w.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach mogą otrzymać osoby, które sprawują opiekę nad osobami niepełnosprawnymi w wieku do ukończenia 18 roku życia.

Kolegium przywołało treść art. 63 ust. 1 u.ś.w. i stwierdziło, że przepisy w brzmieniu sprzed nowelizacji należy stosować jedynie do spraw, w których wnioskodawca nabył prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 31 grudnia 2023 r.

W takiej sytuacji organ odwoławczy postanowił odmówić skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując na to, że negatywną przesłanką niepozwalającą na ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt, że wnioskodawczyni nie spełnia obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. warunków do przyznania świadczenia wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r., gdyż nie sprawuje opieki nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia.

Organ II instancji wskazał ponadto, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa ( t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 103 ze zm. ) :

jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 30 września 2025 r. Za legalny uznaje się także pobyt dziecka urodzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez matkę, która jest osobą określoną w zdaniu pierwszym, w okresie dotyczącym matki, o ile dziecko to nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 tej ustawy :

obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, przysługuje prawo do:

1) świadczeń rodzinnych, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

– odpowiednio na zasadach i w trybie określonych w tych przepisach, z wyłączeniem

warunku posiadania karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy".

Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenia rodzinne przysługują:

1) obywatelom polskim;

2) cudzoziemcom:

a) do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego,

b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów dwustronnych o zabezpieczeniu społecznym,

c) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 lub art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519, 185 i 547), lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

d) posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy.

W ocenie organu strona nie spełniała tego warunku.

W skardze na decyzję odwoławczą wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji.

Zarzucono naruszenie art. 63 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym.

Zdaniem skarżącej może ona otrzymać wnioskowane świadczenie albowiem wniosek w tym zakresie złożyła przed końcem 2023 r. W tym czasie spełniała ona przesłanki do otrzymania świadczenia.

Kolegium w odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja, organu II instancji narusza przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę decyzji organu II instancji stanowiły przepisy art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. (Dz.U. z 2024 r., poz. 323) w związku z art. 63 u.ś.w.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r. (w czasie złożenia wniosku), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przy tym według art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Z kolei w czasie rozstrzygania sprawy przez organ II instancji przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. – patrz: art. 43 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. - Dz.U. z 2023 r., poz. 1429, zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 stycznia 2024 r.) stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2023 r., poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka,

4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego – jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na codzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Dodać należy, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. został z dniem 1 stycznia 2024 r. uchylony (patrz: art. 43 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 7 lipca 2023 r.).

W niniejszej sprawie niewątpliwie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia jeszcze przed końcem 2023 r., zaś organ II instancji rozpoznał sprawę merytorycznie w dniu 20 marca 2024 r. [wskazując na niespełnienie warunków z art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r ].

Na etapie postępowania prowadzonego przed organem I instancji zgromadzono dokumenty niezbędne dla podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, m.in. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności osoby, w związku z opieką nad którą strona wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego została oparta na okoliczności dotyczącej niespełnienia warunków wynikających z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r.

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, od 1 stycznia 2024 r. obowiązują przepisy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym [z wyjątkiem przepisów wyraźnie wskazanych w art. 71 tej ustawy]. Organ odwoławczy trafnie wskazał także m.in. na brzmienie przepisu art. 63 ust. 1 u.ś.w., zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmieniającej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 roku, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Kolegium uznało, że przepis przejściowy nie znajduje zastosowania w tej sprawie, gdyż do dnia 31 grudnia 2023 r. strona nie nabyła prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a zarazem na gruncie art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje na osobę powyżej 18 roku życia.

Wobec takiego stanowiska organów pomocowych należy przede wszystkim zauważyć, że błędne było uznanie, iż w niniejszej sprawie należy zastosować przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r.

W ocenie Sądu przepis art. 63 ust. 1 u.ś.w. należy interpretować w ten sposób, że jeżeli na skutek przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ którejkolwiek instancji ustali, że zakres opieki sprawowanej przez wnioskodawcę i powstrzymanie się od zarobkowania spełniało przesłanki rezygnacji (lub niepodejmowania) z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z koniecznością stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną, jak również – co do zasady – do 31 grudnia 2023 r. spełnione zostały wszystkie inne przesłanki warunkujące powstanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego według przepisów obowiązujących do tej daty, to przyjąć należy, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało na dzień złożenia wniosku, zatem do dnia 31 grudnia 2023 r.

Ponadto, na możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego także "od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r.", a zatem – przyjmując, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego według dotychczasowego brzmienia art. 17 u.ś.r., powstało przed 1 stycznia 2024 r. – na konieczność rozstrzygania sprawy na podstawie dotychczasowych przepisów, wprost wskazuje treść przepisu art. 63 ust. 2 u.ś.w. Ten ostatni przepis stanowi bowiem, że osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.

Poza tym wniosek taki płynie również z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, w którym wskazano na to, że nowe warunki w przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego zaczną obowiązywać od dnia 1 stycznia 2024 r. i dotyczyć będą wszystkich osób składających wnioski po raz pierwszy po tej dacie. Natomiast osoby, które nabyły lub nabędą prawo do świadczeń opiekuńczych za okres przed wejściem w życie ustawy będą mogły zachować do nich prawo na zasadzie ochrony praw nabytych na podstawie przepisów przejściowych, o ile osoba z niepełnosprawnościami, nad którą jest sprawowana opieka, nie wybierze własnego świadczenia wspierającego (patrz: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 marca 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 105/24, dostępny jw.).

W orzecznictwie, odwołującym się do tych przepisów i uzasadnienia projektu ustawy, przyjmuje się, że ze względu konsekwencje zmiany prawa, z uwagi na użyte w art. 63 ust. 1 u.ś.w. sformułowanie "powstania prawa", a nie "ustalenia prawa", dotychczasowe przepisy należy zatem stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 31 grudnia 2023 r. oraz spełniają określone w ustawie przesłanki jego przyznania (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 30 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 912/23, dostępny jw.).

W świetle tak sformułowanych przez ustawodawcę przepisów przejściowych, uznać należało, że o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przesądza w danej sprawie spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. na dzień złożenia wniosku, przy czym spełnienie przesłanek materialnoprawnych powinno być zasadniczo oceniane według stanu sprawy istniejącego najpóźniej w dniu 31 grudnia 2023 r. W konsekwencji, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie w takiej sytuacji możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych, stosowanych na podstawie art. 63 ust. 1 u.ś.w.

W następnej kolejności należy podkreślić, że co do zasady każdej decyzji organu administracji należy stawiać wszystkie wymagania wynikające z podstawowych zasad postępowania administracyjnego i szczegółowych reguł prowadzenia postępowania wyjaśniającego (dowodowego). W stosunku do decyzji administracyjnej wskazuje się ustawowo na konieczność respektowania zasady prawdy obiektywnej (art. 7), zasady prowadzenia postępowania w sposób wzbudzający zaufanie do władzy publicznej (art. 8), zasad należytego informowania stron i przekonywania, tj. wyjaśniania przesłanek podjętych rozstrzygnięć (art. 9 i art. 11), z którymi wiążą się wymogi w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego, rozstrzygnięcia i motywowania stanowiska organu (m.in. art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, obejmujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia.

Odniesienie się przez organ administracji do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy jest istotne z punktu widzenia wyżej przywołanych, podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Uzasadnienie decyzji winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia (patrz np. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2022 r. sygn. akt III OSK 4906/21, dostępny jw.).

Organ II instancji błędnie uznał, że w sprawie powinien mieć zastosowanie przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. (w zw. z. art. 63 ust. 1 u.ś.w.), co też uzasadnia odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ II instancji odstąpił od badania, czy w sprawie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a wykonywaną opieką nad niepełnosprawnym synem, jak i tego, czy zakres opieki i czas poświęcany na jej sprawowanie uniemożliwiają podjęcie zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie rozważano kwestii zachodzenia związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością wykonywania tejże opieki, tj. podstawowej przesłanki z art. 17 ust. 1 [pkt 4] u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.

W takiej sytuacji, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Błędna wykładnia art. 63 u.ś.w. ukierunkowała charakter ostatecznego rozstrzygnięcia, jakie zapadło w sprawie, gdyż spowodowała wadliwe zastosowanie w sprawie przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. i odmowę przyznania świadczenia z uwagi na niespełnienie przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. To z kolei przełożyło się na brak poczynienia wyczerpujących ustaleń faktycznych oraz dokonania oceny okoliczności sprawy na podstawie przepisów art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.

Podsumowując, w sprawie miało miejsce po stronie organu II instancji naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 63 ust. 1 i 2 u.ś.w. oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a także przepisów postępowania, przede wszystkim art. 7 (zasada prawdy obiektywnej) i art. 8 (zasada wzbudzania zaufania do władzy publicznej), jak i szczegółowych przepisów dotyczących ustalania i rozpatrywania materiału dowodowego oraz wymogów stawianych uzasadnieniu decyzji, tj. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Organ dokonał także zdaniem Sądu błędnej oceny przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa ( t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 103 ze zm. ) :

jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 30 września 2025 r. Za legalny uznaje się także pobyt dziecka urodzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez matkę, która jest osobą określoną w zdaniu pierwszym, w okresie dotyczącym matki, o ile dziecko to nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Bezsporne w sprawie jest to, że pobyt skarżącej i jej syna na terenie RP jest uznawany za legalny.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 tej ustawy :

obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, przysługuje prawo do:

1) świadczeń rodzinnych, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

– odpowiednio na zasadach i w trybie określonych w tych przepisach, z wyłączeniem

warunku posiadania karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy".

W przedmiotowej sprawie skarżąca wraz z synem zamieszkuje na terenie RP. Jest to warunek konieczny i jednocześnie wystarczający dla spełnienia przesłanki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Sądu powyższy art. 26 ust. 1 pkt 1 tej ustawy jest przepisem szczególnym wobec art. 1 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Z powyższych względów, uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przywołanych przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, Sąd uznał za zasadne uchylenie tej decyzji.

Ponownie rozpatrując sprawę, organy administracji przede wszystkim uwzględnią wyżej wskazaną wykładnię art. 63 ust. 1 i 2 u.ś.w. W konsekwencji sprawa powinna być rozpatrzona przy zastosowaniu przepisów dotychczasowych, tj. sprzed nowelizacji, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2024 r., o ile nie zajdą inne przesłanki wyłączające z art. 63 u.ś.w.

Zarazem Sąd zaznacza, że organ nie będzie mógł w tej sprawie oprzeć ewentualnej odmowy przyznania świadczenia na przesłance z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Natomiast niezbędne będzie odniesienie się do okoliczności faktycznych i kwestii dotyczących zachodzenia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością wykonywania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Wymaga to rozstrzygnięcia, czy zakres opieki i czas poświęcany na jej sprawowanie stanowią bezwzględną przeszkodę do podjęcia zatrudnienia (innej pracy zarobkowej). Przy czym chodzi tu nie o możliwość zarobkowania w jakimkolwiek wymiarze, lecz o uzasadniony ekonomicznie w danych warunkach wymiar zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej.

Wszystko to będzie konieczne dla rozstrzygnięcia, czy w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do przyznania przedmiotowego świadczenia, jak i prawidłowego zastosowania przepisów art. 17 ust. 1 [w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2024 r.] oraz art. 24 ust. 2, 2a i 4 u.ś.r.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postanowiono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.