Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 249/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
658
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 35 par. 3 in fine i art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 218 ust. 1, art. 219 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 220
journal: Dz.U. 2020 poz 848
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Asesor WSA Mateusz Rogala, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2024 r. sprawy ze skargi R. W. na bezczynność Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji 1. zobowiązuje Dyrektora Generalnego Służby Więziennej do rozpoznania odwołania w terminie miesiąca od doręczenia prawomocnego wyroku z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Generalnego Służby Więziennej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Dyrektora Generalnego Służby Więziennej na rzecz R. W. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] stycznia 2022 r. R. W. (dalej: "skarżący"), reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego P. B. wystąpił drogą elektroniczną (ePUAP) do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w [...] (dalej: "Dyrektor ZK") w przedmiocie zobowiązania skarżącego do zwrotu świadczenia.

Po rozpoznaniu ww. wniosku, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] (dalej: "Dyrektor OSW", "organ pierwszej instancji") decyzją z [...] lutego 2022 r. nr [...], mając za podstawę art. 104 § 1 w związku z art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a."), odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora ZK z [...] maja 2020 r. zobowiązującej skarżącego do zwrotu na rzecz Zakładu Karnego w [...] przyznanej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w zwaloryzowanej kwocie [...] zł w terminie do dnia [...] czerwca 2020 r.

Powyższą decyzję organu pierwszej instancji doręczono pełnomocnikowi skarżącego za pośrednictwem poczty zarówno tradycyjnej, jak i elektronicznej.

Następnie pismem z 13 lipca 2022 r. skarżący (reprezentowany przez ww. pełnomocnika) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na bezczynność Dyrektora OSW w rozpoznaniu jego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora ZK z [...] maja 2020 r., wskazując, że jego pełnomocnikowi dotychczas nie doręczono decyzji w tym zakresie, stosownie do treści art. 39¹ pkt 2 k.p.a.

Natomiast [...] lipca 2022 r. skarżący, za pośrednictwem ePUAP, złożył odwołanie od ww. decyzji organu pierwszej instancji jako wydanej bez podstawy prawnej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OSW (w piśmie z 28 lipca 2022 r.) wniósł o jej oddalenie. Zaakcentował, iż przedmiotową decyzję, zgodnie z prośbą pełnomocnika skarżącego z [...] lutego 2022 r. - przesłano drogą elektroniczną z adresu [...] na adres kancelarii pełnomocnika skarżącego, tj. [...] w dniu [...] lutego 2022 r. Ponadto ww. decyzję przesłano przesyłką poleconą na ostatni adres podany w aktach sprawy przez skarżącego, przy czym przesyłka ta jako niepodjęta w terminie została zwrócona nadawcy. Organ pierwszej instancji zwrócił też uwagę, że skarga jest niezasadna także z tego powodu, iż pismem z [...] lipca 2022 r. wpłynęło, podpisane elektronicznie przez pełnomocnika skarżącego, odwołanie od decyzji Dyrektora OSW z [...] lutego 2022 r., której to decyzji rzekomo nie dostarczono.

Wyrokiem z 28 września 2022 r., sygn. akt II SAB/Ol 163/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w pkt 1 zobowiązał Dyrektora OSW do rozpoznania wniosku skarżącego z [...] stycznia 2022 r. w terminie 7 dni, a w pkt 2 stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Następnie, po rozpoznaniu wniosku pełnomocnika skarżącego o uzupełnienie wyroku, ww. orzeczenie zostało uzupełnione (postanowieniem ww. Sądu z 11 października 2022 r.) o pkt 3 zasądzający od Dyrektora OSW zwrot kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu ww. wyroku m.in. uznano, iż nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji. Dlatego organ pierwszej instancji, w wykonaniu - nieprawomocnego - wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w dniu 14 października 2022 r. przesłał drogą elektroniczną własną decyzję z [...] lutego 2022 r. nr [...] pełnomocnikowi skarżącego, pouczając go o prawie wniesienia odwołania do Dyrektora Generalnego Służby Więziennej (dalej: "DGSW", "organ drugiej instancji", "organ odwoławczy") za pośrednictwem Dyrektora OSW. Odwołanie od ponownie doręczonej decyzji nie wpłynęło.

Pismem z [...] października 2022 r. skarżący złożył do Centralnego Zarządu Służby Więziennej ponaglenie na niezałatwienie przez DGSW odwołania wniesionego [...] lipca 2022 r. od decyzji Dyrektora OSW z [...] lutego 2022 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora ZK z [...] maja 2020 r. w przedmiocie zobowiązania skarżącego do zwrotu świadczenia.

Następnego dnia, tj. 16 października 2022 r. skarżący (nadal reprezentowany przez ww. pełnomocnika) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę (opatrzoną datą 15 października 2022 r.) na bezczynność DGSW w przedmiocie rozpoznania odwołania z [...] lipca 2022 r. od decyzji organu pierwszej instancji z [...] lutego 2022 r. nr [...], domagając się: 1) skierowania sprawy do trybu uproszczonego i zobowiązania organu drugiej instancji do rozpatrzenia odwołania w terminie 30 dni od dnia doręczenia mu odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) zasądzenia od organu odwoławczego kosztów według norm przepisanych; 3) przyznania sumy pieniężnej w kwocie 1000 zł, którą skarżący lub bezpośrednio organ drugiej instancji przeleje na rzecz fundacji "[...]" Pomoc [...] - z dopiskiem: "[...]".

W uzasadnieniu ww. skargi skarżący podkreślił, że do dnia jej złożenia DGSW nie załatwił odwołania z [...] lipca 2022 r., zatem pozostaje w uporczywej bezczynności.

Z kolei pismem z 31 października 2022 r. skarżący zaskarżył pkt 1 ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 28 września 2022 r., sygn. akt II SAB/Ol 163/22, "wobec nieumorzenia postępowania sądowego w zakresie bezczynności, podczas gdy organ (dzień po wniesieniu skargi) usunął stan bezczynności poprzez doręczenie decyzji w formie epuap".

Postanowieniem z [...] kwietnia 2023 r. Minister Sprawiedliwości (dalej: "Minister"), w oparciu o art. 37 § 6 pkt 1 k.p.a. uznał ponaglenie za nieuzasadnione, wskazując w uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia, iż "w wykonaniu wiążącego wyroku WSA w Olsztynie, organ II instancji nie podejmował czynności, ponieważ w terminie uruchomionym doręczeniem z [...] października 2022 r. nie wpłynęło odwołanie. Od strony skutków prawnych rozpoznanie odwołania z [...] lipca 2022 r., po jednoznacznej ocenie prawnej zawartej w wyroku WSA w Olsztynie w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 163/22, prowadziłoby do możliwości otwarcia stronie kolejnych możliwości zaskarżenia, co w kontekście zawartego w ww. wyroku zobowiązania do rozpoznania wniosku skarżącego z [...] stycznia 2022 r. (które w istocie sprowadzało się do doręczenia przez ePUAP), nie znajduje uzasadnienia. Wykonanie zobowiązania zawartego w wyroku WSA w Olsztynie otworzyło stronie termin do złożenia odwołania. Rozpoznanie odwołania złożonego przed wydaniem wyroku zawierającego zobowiązanie do doręczenia decyzji z [...] lutego 2022 r. wprowadzałoby do niniejszego postępowania chaos prawny. W tych warunkach nie stwierdzono, by organ II instancji pozostawał bezczynny".

W piśmie z 18 kwietnia 2023 r. DGSW udzielił odpowiedzi na skargę skarżącego z 15 października 2023 r. (zarzucającą organowi drugiej instancji bezczynność w przedmiocie rozpoznania odwołania z [...] lipca 2022 r.), wnosząc o oddalenie skargi. Organ odwoławczy zaakcentował, iż [...] października 2022 r. organ pierwszej instancji wykonał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, przesyłając mu drogą ePUAP swoją decyzję z [...] lutego 2022 r. nr [...], zaś skarżący nie wniósł odwołania od tej decyzji doręczonej mu [...] października 2022 r.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA", "Sąd kasacyjny") postanowieniem z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt III OSK 2851/22, uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił skargę oraz odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

W uzasadnieniu ww. orzeczenia NSA, dokonał analizy przepisów rozdziału 18 i rozdziału 20 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2023 r., poz. 1683 ze zm.; dalej: "ustawa o SW"). Dalej Sąd kasacyjny podał, że treść art. 220 w związku z art. 217 ust. 2, art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 ustawy o SW oznacza, iż sprawy przyznania funkcjonariuszowi Służby Więziennej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (art. 184 ust. 1 ustawy o SW), a także zwrotu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego nie należą do właściwości sądu administracyjnego. Przepis art. 220 ustawy o SW nie ma zastosowania do spraw, w których, w rozdziale 18 ustawy o SW przewidziano wydanie rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej. Sprawy te dotyczą wyłącznie: przydziału lokalu mieszkalnego (art. 172 i art. 175 ustawy o SW), zwrotu równoważnika z tytułu braku mieszkania (art. 181 ust. 1 ustawy o SW), zwrotu równoważnika za remont lokalu mieszkalnego (art. 182 ust. 6 ustawy o SW), opróżnienia lokalu mieszkalnego (art. 188 ust. 1 ustawy o SW) i opróżnienia kwatery tymczasowej (art. 190 ustawy o SW). Wzmiankowany art. 220 ustawy o SW wprost wskazuje kognicję sądu pracy w zakresie roszczeń nieprzekazanych na drogę innych postępowań (por. Tadeusz Kuczyński "Wybrane problemy orzecznictwa sądowoadministracyjnego w sprawach z zakresu stosunków służbowych", ZNSA 2010/5-6/ s.257). Takie odesłanie wyklucza możliwość stosowania domniemań co do właściwości sądu powszechnego lub sądu administracyjnego w sprawach ze stosunków służbowych funkcjonariuszy Służby Więziennej.

NSA ocenił, że w niniejszej sprawie zaistniała pierwotna bezprzedmiotowość postępowania, polegająca na wniesieniu żądania o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji. Fakt, iż Dyrektor ZK, pismem z [...] maja 2020 r. znak [...], zobowiązał skarżącego do zwrotu przyznanej pomocy finansowej (na uzyskanie lokalu mieszkalnego), nie oznacza, że była to decyzja administracyjna. Skoro brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie zwrotu przyznanej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, to brak jest możliwości prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, która nie została wydana. Tym samym wniosek skarżącego z [...] stycznia 2022 r. o stwierdzenie nieważności "decyzji" Dyrektora ZK z [...] maja 2020 r. nie mógł wywołać takiego skutku, tj. nie mogło zostać wszczęte postępowanie w trybie nadzwyczajnym w celu stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, której nie było, a prawo nie przewiduje w tym zakresie drogi administracyjnej.

Sąd kasacyjny skonkludował, iż nie sposób złożyć skutecznie skargi na bezczynność organu w sprawie, która nie kończy się decyzją (art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). W konsekwencji skarga wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie podlegała odrzuceniu w myśl art. 58 § 1 pkt 1 oraz art. 58 § 3 p.p.s.a.

W świetle powyższego NSA jedynie ubocznie przypomniał, że warunkiem dopuszczalności skargi jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. formalnym wymogiem dla skutecznego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest, co do zasady, poprzedzenie jej ponagleniem skierowanym do właściwego organu, o czym stanowi art. 37 § 3 k.p.a. Przy tym ponaglenie dla jego skuteczności musi zostać wniesione w toku postępowania, którego dotyczy zarzucana organowi opieszałość. Natomiast to, czy w ogóle, i ewentualnie w jaki sposób, ponaglenie zostało rozpatrzone przez właściwy organ, nie ma znaczenia dla dopuszczalności skargi ani dla jej skuteczności. Dopiero po wyczerpaniu wskazanego trybu strona może wnieść skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Tymczasem tak z akt administracyjnych, jak i z akt sądowych kontrolowanej sprawy nie wynika, aby złożenie skargi z 13 lipca 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie przez fachowego pełnomocnika skarżącego zostało poprzedzone wniesieniem ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Nie wykazał on również w skardze bądź w innych pismach procesowych, aby przed wniesieniem skargi do Sądu pierwszej instancji składał uprzednio ponaglenie w tym zakresie.

W dalszej kolejności Sąd kasacyjny podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie mógł nakazać organowi pierwszej instancji rozpoznania wniosku skarżącego z [...] stycznia 2022 r., ponieważ do tego wniosku Dyrektor OSW ustosunkował się w decyzji z [...] lutego 2022 r., czyli na długo przed wniesieniem skargi z 13 lipca 2022 r. na jego bezczynność. Sąd pierwszej instancji nie wskazał przy tym od czego liczyć te 7 dni na rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności. NSA wytknął również, iż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że chodzi mu o bezczynność dotyczącą "samego faktu doręczenia decyzji", ale nie znalazło to właściwego odzwierciedlenia w pkt 1 sentencji wyroku, z którego wynika zupełnie inne rozstrzygnięcie. Zachodzi więc niespójność pomiędzy zapadłym rozstrzygnięciem a jego uzasadnieniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. Pierwszy z ww. przepisów stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Natomiast w myśl art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Skarga co do zasady zasługuje na uwzględnienie.

Po pierwsze podnieść należy, iż NSA w postanowieniu z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt III OSK 2851/22, przesądził brak kognicji sądowoadministracyjnej, uchylając wadliwy (i to z kliku powodów) wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 28 września 2022 r., sygn. akt II SAB/Ol 163/22 oraz odrzucając (na mocy art. 58 § 1 pkt 1 i pkt 6 p.p.s.a.) jako niedopuszczalną skargę skarżącego na bezczynność Dyrektora OSW w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z [...] stycznia 2022 r. o stwierdzenie nieważności.

Po wtóre, trzeba wskazać organom Służby Więziennej, że wiążące jest tylko prawomocne orzeczenie, o czym stanowi art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z ww. przepisem, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Dlatego "wykonanie" przez Dyrektora OSW nieprawomocnego, jak też wadliwego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 28 września 2022 r., sygn. akt II SAB/Ol 163/22, było całkowicie nieuprawnione, a nadto doprowadziło do zagmatwania niniejszej sprawy zainicjowanej ww. wnioskiem skarżącego z [...] stycznia 2022 r.

Po trzecie, zauważyć wypada, iż w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja Dyrektora OSW z [...] lutego 2022 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora ZK z [...] maja 2020 r., chociaż w świetle ww. orzeczenia NSA nie budzi wątpliwości, że zobowiązanie skarżącego do zwrotu przyznanej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego nastąpiło pismem z [...] maja 2020 r. znak [...], które w żadnej mierze nie stanowi decyzji administracyjnej.

Rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z [...] lutego 2022 r. zostało przesłane [...] lutego 2022 r. skarżącemu (pomimo ustanowienia przez niego profesjonalnego pełnomocnika), przy czym korespondencja ta została zwrócona jako niepodjęta w terminie przez adresata (vide karta nr 16 akt administracyjnych [...] w białym skoroszycie). Decyzję tę przesłano również dwukrotnie ([...] lutego 2022 r. i [...] lipca 2022 r. - vide karty nr: 17, 21, 50 i 51 akt administracyjnych [...] w białym skoroszycie) na adres poczty elektronicznej pełnomocnika skarżącego, który zapoznał się z nią, o czym świadczy złożone w dniu [...] lipca 2022 r. odwołanie, a także treść skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 28 września 2022 r. Wprawdzie wszystkie te doręczenia były nieprawidłowe, ale skoro decyzja znalazła się w posiadaniu osoby, do której została skierowana, to należy przyjąć, że weszła do obrotu prawnego (vide wyroki NSA: z 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 3095/15; z 21 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 599/17 i z 28 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 1484/18).

Odnotować też trzeba, iż skarga, podpisana podpisem zaufanym 16 października 2022 r. (vide karty nr 32-34 akt sądowych sprawy), została poprzedzona ponagleniem wniesionym [...] października 2022 r. (vide karty nr 18-19verte akt sądowych sprawy).

W związku z brakiem właściwości sądów administracyjnych w sprawach z zakresu zwrotu pomocy finansowej, tutejszy Sąd stwierdza, że wniosek skarżącego z [...] stycznia 2022 r., i to złożony w odniesieniu do pisma (a nie decyzji) z [...] maja 2020 r., nie mógł skutecznie wszcząć postępowania nieważnościowego. Dyrektor OSW powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w trybie nadzwyczajnym, czego nie uczynił, lecz prowadził je i zakończył wydaniem decyzji z [...] lutego 2022 r. nr [...], która jednak nie stała się ostateczna, ponieważ skarżący zaskarżył ją, złożonym [...] lipca 2022 r., odwołaniem. Zachował przy tym sposób (tryb) wniesienia określony w art. 129 § 1 k.p.a. oraz 14-dniowy termin, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a., gdyż ww. decyzję przesłano mu [...] lipca 2022 r. na adres poczty elektronicznej, co - jak już wyżej wskazano - było doręczeniem nieprawidłowym. Przedmiotowe odwołanie nie zostało dotychczas rozpoznane.

Przepisy p.p.s.a. nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu bądź nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. (vide T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109).

Jednocześnie należy mieć na względzie, że niniejsza sprawa od samego początku nie miała charakteru administracyjnego, bowiem wniosek skarżącego z [...] stycznia 2022 r. o stwierdzenie nieważności odnosił się do pisma z [...] maja 2020 r. znak [...] - niebędącego decyzją administracyjną - zobowiązującego skarżącego do zwrotu przyznanej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Sprawy z zakresu przyznania funkcjonariuszowi Służby Więziennej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (art. 184 ust. 1 ustawy o SW), w tym zwrotu tej pomocy, należą do właściwości sądu pracy, o czym świadczy treść art. 220 ustawy o SW. W myśl tego przepisu, spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Natomiast kognicji sądowoadministracyjnej podlegają sprawy z zakresu: zwolnienia ze służby, przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, przeniesienia na niższe stanowisko służbowe, zawieszenia w czynnościach służbowych (art. 218 ust. 1 ustawy o SW); powoływania oraz mianowania na stanowiska służbowe, odwoływania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji, nadawania stopni Służby Więziennej, delegowania do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, oddelegowania do wykonywania zadań służbowych poza Służbą Więzienną w kraju lub poza granicami państwa, oddelegowania do wykonywania zadań służbowych w Ministerstwie Sprawiedliwości, opróżnienia kwatery tymczasowej w przypadku, o którym mowa w art. 190 ust. 3, powierzenia obowiązków służbowych na innym stanowisku służbowym (art. 219 ust. 1 ustawy o SW); stwierdzania wygaśnięcia stosunku służbowego (art. 219 ust. 2 ustawy o SW).

W konsekwencji braku materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego należy stwierdzić, że kontrolowana sprawa jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne, pozytywne czy negatywne, staje się bowiem prawnie niedopuszczalne (vide wyroki NSA z 21 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2860/19 i z 13 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 1972/20).

Dlatego w zaistniałej w niniejszej sprawie sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał DGSW do rozpoznania w terminie miesiąca odwołania, o czym orzekł w pkt 1 pierwszym sentencji wyroku. Stosownie do treści art. 35 § 3 in fine k.p.a., załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Jednocześnie tutejszy Sąd wskazuje, iż w ramach rozpoznania odwołania, organ drugiej instancji powinien, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylić w całości zaskarżoną odwołaniem decyzję Dyrektora OSW z [...] lutego 2022 r. nr [...] oraz umorzyć w całości postępowanie pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe.

Oceniając bezczynność organu odwoławczego, Sąd, w oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdził, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w pkt 2 sentencji wyroku. Analizowana bezczynność DGSW nie wynikała z lekceważenia skarżącego, lecz była podyktowana wadliwym stanowiskiem merytorycznym. Polegało ono na błędnej kwalifikacji prawnej pisma Dyrektora ZK z [...] maja 2020 r. oraz wniosku skarżącego z [...] stycznia 2022 r., a także wykonaniu nieprawomocnego ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie (wyeliminowanego z obrotu prawnego przez Sąd kasacyjny).

Z tych też względów Sąd nie uwzględnił zgłoszonego w skardze żądania sumy pieniężnej, oddalając skargę w pozostałym zakresie w pkt 3 sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika skarżącego w wysokości 480 zł, rozstrzygnięto w pkt 4 sentencji wyroku na mocy art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a.