Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 791/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.  83 a i art 83
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant spec. Agnieszka Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2011 r. sprawy ze skargi Uniwersytetu [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie objęcia ubezpieczeniem społecznym. postanawia: odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. decyzją ostateczną z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] objął J. A. z tytułu wykonywania pracy u płatnika Uniwersytet [...] obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi: emerytalnym, rentowym, chorobowym, wypadkowym oraz obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym oraz wymierzył za J. A. składki na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy - za okresy wskazane w decyzji.

W dniu 11 stycznia 2010 r. Prokurator Okręgowy w Z. wniósł sprzeciw od w/w decyzji organu rentowego. Jako przesłankę stwierdzenia nieważności Prokurator wskazał art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. rażące naruszenie prawa poprzez naruszenie prawa procesowego: art. 7, 10, 77 K.p.a. w zw. z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W ocenie Prokuratora, organ rentowy w sposób niewyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy oraz nie zapewnił stronie możliwości wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego w sprawie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w Z. decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] na podstawie art. 180 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 83 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Z. z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...]

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, toczy się w nowej sprawie, w której nie orzeka się co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji. Postępowanie takie może dotyczyć jedynie ustalenia, czy decyzja jest obarczona wadami wymienionymi w art. 156 § 1 K.p.a. W ocenie organu, zaskarżona decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, albowiem treść decyzji nie pozostawała w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z obowiązującym prawem poprzez proste ich zestawienie ze sobą. Objęcie ubezpieczeniem społecznym osoby, która świadczyła umowę o pracę na podstawie umowy o dzieło, a która to umowa w ocenie organu I instancji spełnia kryteria umowy o pracę, nie jest sprzeczne z przepisami prawa w sposób bezsporny. Ewentualne naruszenie prawa nie jest bowiem oczywiste.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł płatnik składek - Uniwersytet [...] Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie art. 7, art. 8, art.10 § 1, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz naruszenie prawa materialnego,

- naruszenie art.156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust.1, art. 13 pkt 1, art. 66 ust.1 pkt 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w Z. z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...].

W uzasadnieniu decyzji podtrzymał w pełni argumentację wyrażoną przez organ I instancji.

Na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.. z dnia [...] czerwca 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim złożył Uniwersytet [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, 8, 10 § 1, 77 § 1, 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, polegające na zaniechaniu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i niezapewnieniu stronie możliwości wvpowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz błędnym wskazaniu w uzasadnieniu faktycznym decyzji rodzaju czynności wykonywanych przez G. A. na rzecz skarżącego, w następstwie czego doszło do niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wydania decyzji w oparciu o nieaktualny materiał dowodowy,

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 6 ust.1 pkt 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust.1 i art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 66 ust.1 pkt 1a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 104 ust.1 pkt 1a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu ww. przepisów do okoliczności wskazanych w sprzeciwie Prokuratora Okręgowego w Z.,

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15, 127 § 2 K.p.a. w związku z art. 60 ust. 5 ustawy z dnia 13.01.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych polegające na tym, iż decyzja z dnia 13 maja 2010 r. została wydana przez zastępcę Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt I SA/Go 874/10 odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).

W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia Sąd wskazał, że uprawnienie Zakładu do prowadzenia postępowania i wydania decyzji w zakresie objęcia ubezpieczeniem społecznym i ustalenia wymiaru składek zawiera przepis art. 83 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie zaś z ust. 2 art. 83 powołanej ustawy od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego Sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Z powołanego przepisu wynika, że sprawy z zakresu wymiaru składek należą do właściwości sądów powszechnych, a nie administracyjnych. Bez znaczenia jest okoliczność, że jako tryb właściwy do wznowienia, uchylenia lub unieważnienia decyzji wskazano tryb przewidziany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawodawca świadomy administracyjnego charakteru decyzji uznał za właściwe, aby ocenę zasadności tych decyzji przekazać do oceny sądom powszechnym, a nie administracyjnym.

W ocenie Sądu, zasadnicze znaczenie dla ustalenia właściwości rzeczowej sądu w niniejszej sprawie ma przedmiot sprawy, a nie tryb w jakim organ podjął rozstrzygnięcie Wydanie decyzji w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, do których odwołuje się przepis art. 83 a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie ma wpływu na właściwość rzeczową sądu, którą oceniać należy przez pryzmat przepisu materialnoprawnego, wyznaczającego przedmiotowy zakres sprawy której decyzja dotyczy. Decyzje podejmowane w trybach nadzwyczajnych, służących do weryfikacji decyzji ostatecznych, z istoty swej muszą odnosić się do przedmiotu sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną.

W ocenie Sądu, brak jest podstaw do różnicowania właściwości sądów w sprawach dotyczących wymiaru składek w zależności od tego, czy zaskarżona została decyzja wydana w trybie zwykłym, czy też nadzwyczajnym. Zgodnie z art. 180 § 1 K.p.a., w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego Kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń społecznych nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach. Zdaniem Sadu, nie ulega wątpliwości, że takimi szczególnymi przepisami są regulacje zawarte w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, która w art. 83 ust. 2 ustanawia regułę zaskarżania decyzji podejmowanych przez organ rentowy w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych do sądu powszechnego (sądu ubezpieczeń społecznych). Tej podstawowej zasady - kwalifikującej sprawę z odwołania wniesionego od decyzji organu rentowego do sądu powszechnego jako sprawy cywilnej w ujęciu formalnym w rozumieniu art. 1 K.p.c. – w niczym nie zmienia art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych uprawniający organ rentowy do samodzielnego uchylenia, zmiany lub unieważnienia decyzji ostatecznej na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Sąd wojewódzki podał, że wyjątki co do trybu zaskarżania decyzji organu rentowego zostały ustalone w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym jedynie od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a przysługuje prawo złożenia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do takiego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Sąd wskazał, że z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że każda decyzja wydana przez organ rentowy w indywidualnej sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych podlega zaskarżeniu do sądu powszechnego, a jedyne wyjątki w tym zakresie dotyczą decyzji, które zostały enumeratywnie wymienione w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z tej przyczyny na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych kontroli sądu powszechnego podlegają również decyzje wydane na podstawie art. 83a ust. 2 tej ustawy, gdyż nie są one wymienione w jej art. 83 ust. 4. Wyjątkowo w przypadku wydania decyzji na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych sąd ubezpieczeń społecznych powinien zbadać prawidłowość zastosowania przez organ rentowy odpowiednich przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż stanowią one merytoryczną podstawę tej decyzji. Nie chodzi więc o ocenę sposobu procedowania przez organ rentowy, lecz o prawidłowość decyzji (istnienie jej podstaw prawnych). Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych odwołania od decyzji Zakładu uregulowała wyłącznie w przepisie art. 83 ust. 2 ustawy. Tym samym od decyzji zakładu wydanych na podstawie przepisu art. 83 a ust. 2 odwołanie przysługuje do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Wobec powyższego przedmiotowa sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd zauważył, że powyższy pogląd zgodny jest z orzecznictwem sądów administracyjnych, np. postanowienie NSA z dnia 1 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1167/08, z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1852/07, z dnia 24 listopada 2008 r,. sygn. akt I OSK 1373/08. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 16 września 2009 r., sygn. akt I UK 109/09.

Sąd wojewódzki podał, że zgodnie z treścią art. 83 a ust. 2 powołanej ustawy, decyzje ostateczne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu (sądu powszechnego) mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. To, że Zakład Ubezpieczeń społecznych stosuje przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (może zmienić, uchylić lub unieważnić decyzje na zasadach określonych w tym Kodeksie) nie zmienia zasady, iż decyzje wydawane na podstawie art. 83 a ust.2 powołanej ustawy są decyzjami z zakresu ubezpieczeń społecznych. Nie można z tego przepisu wyprowadzać wniosku, że skoro przepis nie wskazuje wyraźnie, że od decyzji wydanej na podstawie tego przepisu przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu powszechnego, to tym samym przysługuje zainteresowanemu skarga na taką decyzję do sądu administracyjnego.

W ocenie Sądu wojewódzkiego, sprawa rozstrzygnięta w trybie nadzwyczajnym nie może podlegać kognicji sądu administracyjnego, w sytuacji gdy postępowanie to odnosi się do decyzji wydanej w trybie zwykłym, co do której przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 83 a ust.2) jak i Kodeksu postępowania cywilnego (art. 1, art. 477 (8) , 477 (9)) wymagają drogi cywilnej.

Przyjęcie przeciwnego poglądu opowiadającego się za poddaniem kontroli rozstrzygnięć organów dotyczących tego samego stosunku prawnego, sądownictwu powszechnemu czy administracyjnemu, tylko z uwagi na tryb prowadzonego postępowania, jest nie do pogodzenia z wykładnią systemową wewnętrzną aktu, zasadą spójności prawa oraz założeniem o racjonalności ustawodawcy.

Sąd wojewódzki stwierdził, iż przedmiotowa sprawa należy do właściwości sądu powszechnego, a nie administracyjnego.

Jednocześnie Sąd wyjaśnił, iż okoliczność błędnego pouczenia strony co do środka zaskarżenia może zostać podniesiona w odwołaniu do sądu powszechnego jako uzasadnienie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. akt II GSK 1360/10, po rozpatrzeniu skarg kasacyjnych Uniwersytetu [...] z siedzibą w Z. oraz Prokuratora Okręgowego w Z. , uchylił powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy stanowisko Sądu I instancji nie jest prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny przychylił się do motywów rozstrzygnięć zawartych w uzasadnieniach orzeczeń NSA wydanych w analogicznych sprawach (sygn. akt II GSK 1385/10, sygn. akt II GSK 1386/10).

Sąd II instancji podał, że ustawa z dnia 13 stycznia 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w art. 83 ust. 2 wprowadza regułę zaskarżania do sądu powszechnego decyzji administracyjnych, podejmowanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie bowiem z tym przepisem, od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Tego rodzaju decyzją była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2006 r., która zawierała pouczenie o możliwości złożenia odwołania do Sądu Okręgowego – IX Wydział Ubezpieczeń Społecznych w Z. . Z akt sprawy nie wynika, aby od tej decyzji wniesiono odwołanie do sądu powszechnego, a zatem decyzja ta stała się ostateczna.

Sąd podał, iż w art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowił podstawę zaskarżonych decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2010 r. i z dnia [...] czerwca 2010 r., prawodawca określił, że decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Istnieje zatem wyjątkowo możliwość weryfikowania takich decyzji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń, jako przewidujący taki wyjątek, powinien być interpretowany w sposób, który wyklucza możliwość powstania kolizji pomiędzy postępowaniami, wynikających z poddania tej samej decyzji kontroli sądu powszechnego oraz kontroli administracyjnej i sądowoadministracyjnej. Sąd podał, że kolizja taka miałaby miejsce w przypadku przyjęcia, że strona może na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych żądać w postępowaniu administracyjnym stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji organu rentowego, która była wcześniej kontrolowana przez sąd powszechny – bowiem wówczas w istocie orzeczenia sądu powszechnego byłyby kontrolowane w inicjowanym przez stronę nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd zaprezentowany w wyroku NSA z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II GSK 240/08, że art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych pozwala na weryfikację z urzędu w postępowaniu administracyjnym ostatecznych decyzji administracyjnych, ale wyłącznie pod warunkiem, że od takiej decyzji nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu powszechnego.

Sąd podał, że z akt sprawy nie wynika, aby od decyzji ZUS z dnia [...] czerwca 2006 r. wniesiono odwołanie do sądu powszechnego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w takim stanie faktycznym decyzja z dnia [...] czerwca 2006 r. mogła być przedmiotem postępowania nieważnościowego wszczętego z urzędu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zaś wydane w toku tego postępowania decyzje administracyjne z dnia [...] kwietnia 2010 r. i z dnia [...] czerwca 2010 r. podlegały kontroli sądu administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż odrzucenie przez Sąd I instancji skargi Uniwersytetu [...]na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2010 r. było nieprawidłowe i w konsekwencji naruszało przepisy, tj. art. 3 § 1 p.p.s.a. (stanowiący, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie) oraz art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. (który stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Go 57/11 stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ponadto zgodnie z tą normą nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przywołany przepis kreuje związanie sądu pierwszej instancji wykładnią praw dokonaną w danej sprawie sądowoadministracyjnej treścią wyroku sądu kasacyjnego.

Odstąpienie od wykładni dokonanej w wyroku sądu kasacyjnego jest sytuacją wyjątkową i może w gruncie rzeczy dotyczyć trzech przypadków:

- jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA,

- w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, zmienił się stan prawny,

- jeżeli przed ponownym rozpoznaniem sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny Naczelny Sąd Administracyjny podejmie w innej sprawie w trybie art. 269 uchwałę, zawierającą odmienną wykładnię prawa,.

Nie tracąc z pola widzenia zasady związania wykładnią prawa o której mowa w art. 190 p.p.s.a., należy jednak zauważyć, iż sprawie niniejszej, w ocenie składu orzekającego zmienił się stan prawny na skutek Uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r. ( I UZP 3/10), której na podstawie art. 61 § 6 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U z 2002 r., Nr 240, poz.2052 ze zm.) nadano moc zasady prawnej, zgodnie z którą "Od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych".

Jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy- zasada trybu odwoławczego ustanowionego w systemie ubezpieczeń społecznych polega na tym, że od decyzji Zakładu "przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego". Nie ma tu administracyjnego postępowania w jego — według K.p.a. koniecznych — stadiach instancyjnych, nie ma też nadzwyczajnych weryfikacji decyzji wadliwych, w specjalnych - również dwuinstancyjnych - trybach. Wszystko na etapie postępowania administracyjnego należy do Zakładu, a jedynym środkiem odwoławczym jest "odwołanie do sądu" (por. art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Tak samo jednolicie jest skonstruowana zasada działania Zakładu jak i zasada drogi sądowej jako sposobu zaskarżenia decyzji do sądu. W rozdziale 8 ustawy systemowej zasada zaskarżalności decyzji Zakładu do sądu uregulowana jest w art. 83 ust. 2 (z wyłączeniem wynikającym z art. 83 ust. 4) — wyłącznie w tych przepisach.

W związku z tym, przypominając precyzyjność ustanowionej zasady (art. 83 ust. 2) z jednoznacznym określeniem wypadków, w których "odwołanie, o którym mowa w ust. 2 nie przysługuje" (art. 83 ust. 4), nie byłoby zasadne upatrywanie modyfikacji sądowego trybu odwoławczego, w tym, że dodaną w art. 83a ust. 2 ustawy kompetencję w zakresie uchylenia, zmiany lub unieważnienia własnej decyzji Zakład ma wykonywać "na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego". Pomimo użytego wyrażenia "na zasadach" nie może tu chodzić o nic więcej jak tylko o podstawy (przyczyny) weryfikacji decyzji administracyjnych, które np. w odniesieniu do "unieważnienia" dotyczą stwierdzenia nieważności decyzji dotkniętej szczególnie istotnymi wadami ( art. 156 § 1 K.p.a.).

Należy podzielić zdanie Sądu Najwyższego, iż "nie ma żadnych racji ażeby uznać, że zakres art. 83a ust. 2 obejmuje drugi element trybu odwoławczego, że z określenia kompetencji Zakładu można wyprowadzać wnioski, które pozostają w sprzeczności z konstrukcją postępowania w sprawach ubezpieczeń, zasadą według której to co zostaje rozstrzygnięte w decyzji (jednoinstancyjnej) Zakładu może być — na skutek odwołania — przeniesione na drogę sądową, tą drogę, o której wyłącznie jest mowa w art. 83 ust. 2 ( z wyjątkiem decyzji określonych w art. 83 ust. 4 ustawy)". Przy czym Sąd powszechny rozpoznający odwołanie, stosuje zasady kontradyktoryjnego procesu, w tym specjalne ułatwienia w statusie odwołującego się od decyzji ZUS, co zapewnia odwołującemu pełna ochronę, zwłaszcza, iż w przeciwieństwie do sądów administracyjnych, sąd ubezpieczeń społecznych przeprowadza szerokie postępowanie dowodowe na podstawie art. 473 § 1 K.p.c.

W uchwale podkreślono także, iż "wyposażenie sądu ubezpieczeń społecznych w kompetencję merytorycznego rozstrzygania spraw ubezpieczenia społecznego ("Sąd oddala odwołanie" albo "orzeka co do istoty sprawy") dotyczy każdej sprawy, także sprawy wynikającej z odwołania od decyzji w przedmiocie unieważnienia decyzji, o której mowa w art. 83a ust. 2 ustawy systemowej".

Jednocześnie Sąd Najwyższy wskazał, iż rozszerzenie, w drodze wykładni rozszerzającej właściwości sądów administracyjnych w tych sprawach, byłoby niezgodne z konstytucją RP ( art. 177 i art. 45 ust. 1).

Mając powyższe na uwadze należy uznać, iż wydanie rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej byłoby sprzeczne z ustawą zasadniczą i wyczerpywałoby przesłankę nieważności postępowania przed tutejszym sądem, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a., bowiem rozpoznanie przez WSA skargi w sprawie nie należącej do kognicji sądu administracyjnego, stanowi przyczynę nieważności postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.