Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 373/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 189k par. 1 pkt 2 oraz par. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 10 października 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 10 października 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 marca 2024 roku nr BP.503.126.2023.2274.BD2.541627 w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 13 marca 2024 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 30 października 2023 r. w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty administracyjnej kary pieniężnej nałożonej w drodze decyzji Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 4 stycznia 2022 r. w kwocie 10 000 zł.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z 4 stycznia 2022 r. Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na przedsiębiorę M. S. H. (dalej: strona, strona skarżąca, skarżący) karę pieniężną w wysokości 10 000 zł z tytułu naruszeń przepisów o transporcie drogowym. Decyzja o nałożeniu kary stała się ostateczna.

Pismem z dnia 4 września 2023 r. strona złożyła wniosek o rozłożenie na raty spłaty zaległej administracyjnej kary pieniężnej nałożonej w drodze decyzji administracyjnej Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego wskazanej w sentencji decyzji. Wnoszący wskazał, że jednorazowa spłata całości kary będzie wiązać się ze znacznymi trudnościami finansowymi i może narazić stronę na utratę płynności finansowej. Do wniosku załączono upomnienia nr 280/2023 i 281/2023 z dnia 25 sierpnia 2023 r.

Pismem z 15 września 2023 r. organ wezwał wnioskodawcę do przedłożenia formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, formularza oświadczenia o pomocy de minimis oraz formularza oświadczenia majątkowego. Dodatkowo organ wezwał stronę do przedstawienia sytuacji ekonomicznej za okres ostatnich 3 lat obrotowych, tj. za lata 2020-2022 i przedłożenia dokumentacji (Księga Przychodów i Rozchodów oraz zeznania podatkowe w podatku dochodowym bądź bilans/rachunek zysków i strat), a także dowodu uiszczenia opłaty skarbowej od złożonego wniosku. Wnioskodawca przedłożył żądane dokumenty przy piśmie z 5 października 2023 r., na podstawie których ustalono, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie prowadzi działalności w jednym z sektorów wymienionych w art. 1 ust. 1 lit. a-e rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis. Ponadto organ ustalił, że skarżący otrzymał w latach 2021-2023 pomoc de minimis o łącznej wartości 126 355,02 zł, stanowiącej równowartość 27 559,16 euro, co oznacza, że w odniesieniu do przedsiębiorcy wnioskującego o udzielenie ulgi, nie istnieje zagrożenie przekroczenia pułapu pomocy de minimis, określonego w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013. Równocześnie z przedłożonego przez wnioskodawcę formularza informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis, (stanowiącego Załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis, Dz.U. Nr 53, poz. 311) wynika, że wnioskodawca zalicza się do kategorii małych przedsiębiorców, a klasa działalności, w związku z którą ubiega się o pomoc de minimis, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności to 49.41 Z - transport drogowy towarów. W części B formularza, dotyczącej sytuacji ekonomicznej podmiotu wskazano, że przedsiębiorca nie spełnia kryteriów kwalifikujących go do objęcia postępowaniem upadłościowym, nie maleją obroty podmiotu, ale zwiększa się suma zadłużenia przedsiębiorcy. Okolicznością mającą wpływ na trudności w zakresie płynności finansowej, wskazaną przez przedsiębiorcę są bardzo duże opóźnienia w płatnościach. W części C formularza strona wskazała, iż nie prowadzi działalności gospodarczej w sektorze rybołówstwa i akwakultury oraz w dziedzinie produkcji podstawowej produktów rolnych wymienionych w załączniku I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, ani także w dziedzinie przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych, a wnioskowana pomoc nie będzie przeznaczona na nabycie pojazdów wykorzystywanych do świadczenia usług w zakresie drogowego transportu towarów. W części D formularza przedsiębiorca wskazał, iż nie otrzymał innej pomocy w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na pokrycie których miałaby być przeznaczona pomoc de minimis. Z kolei z treści przedłożonego przez stronę oświadczenia wynika, że w 2022 r. osiągnęła ona dochód z tytułu "dywidendy" z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 120 000,00 zł (tj. średnio 10 000 zł miesięcznie), zaś w okresie od stycznia do września 2023 r. uzyskał 90 000,00 zł (tj. średnio 10 000,00 zł miesięcznie) z tego samego tytułu. Z przedłożonych zaś dokumentów dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej wynika, że strona osiągnęła w 2022 r.: przychód w wysokości 21 032 020,34 zł, co dało dochód 874 262,68 zł; w 2021 r.: przychód 17 429 605,99 zł, co dało dochód 2 201 428,08 zł; w 2020 r: przychód 2 344 774,53 zł, co dało dochód 60 579,69 zł.

Decyzją z 30 października 2023 r. Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego odmówił rozłożenia na raty przedmiotowej kary pieniężnej. W ocenie organu I instancji strona nie wykazała przesłanek stanowiących podstawę do udzielenia jej ulgi, tj. ani ważnego interesu publicznego, ani ważnego interesu strony. Na podstawie analizy przedstawionej przez stronę dokumentacji księgowej, w tym jednostronnego rachunku zysków i strat za rok 2022 organ ustalił, iż spółka zanotowała zysk (brutto) w kwocie 728 480,74 zł. W ocenie organu osiągnięty dochód nie uzasadnia udzielenia ulgi w zapłacie administracyjnej kary pieniężnej nałożonej na przedsiębiorcę. Kwota nałożonej kary jest bowiem relatywnie niska w odniesieniu do zysku zanotowanego przez stronę. Przedłożona przez skarżącego dokumentacja wskazuje, że jest on podmiotem o ugruntowanej pozycji rynkowej notującym stabilne przychody. Z kolei ulgi w wykonaniu kary administracyjnej powinny być stosowane selektywnie po ustaleniu ważnego interesu strony lub ważnego interesu publicznego, które w realiach sprawy nie występują.

Pismem z 13 listopada 2023 r. strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji ponownie wskazując na trudną sytuację finansową, a nadto zaznaczyła, że organ błędnie uznał, iż w sprawie nie zachodzi ważny interes strony.

Powołaną na wstępie decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ ten w pierwszej kolejności wskazał na treść przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę wydanej decyzji, tj. art. 189k § 1 pkt 2 oraz art. 189k § 3 k.p.a. a także na wybrane przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że wniosek o rozłożenie na raty należności pieniężnych powinien być szczegółowo umotywowany z uwagi na fakt, iż przesłanki zastosowania powyższych ulg mają charakter ocenny. Dłużnik powinien we wniosku wykazać swój ważny interes, szczególnie fakt, że z uwagi na swoją sytuację majątkową i wysokość dochodów nie jest w stanie uiścić należności jednorazowo, a ściągnięcie jej w drodze egzekucji spowodowałoby dla niego nadmierne obciążenie majątkowe lub inne ciężkie skutki. Ważna w tym przypadku jest inicjatywa strony zmierzająca do aktywnego dostarczania materiału dowodowego. Po ponownej analizie zgromadzonego materiału dowodowego przesłanego przez stronę oraz treści odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, iż brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wskazał on, że biorąc pod uwagę różnicę między kwotą dochodu (wskazaną w oświadczeniu o majątku), a kwotą wynikającą z dokumentów księgowych, a także użyciem przez wnioskodawcę pojęcia "dywidenda z jdg" i nie uwzględnieniem przez wnioskodawcę w oświadczeniu żadnego majątku w postaci pojazdów (choć powołuje się on w odwołaniu m.in. na konieczność ponoszenia kosztów związanych z zakupem pojazdów), należy przypuszczać, że wnioskodawca, mimo faktu prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej "dzieli" swój majątek na "osobisty" oraz "firmowy", choć w przypadku przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą majątek firmowy jest jego majątkiem prywatnym (przedsiębiorca może nim swobodnie dysponować). Powyższe jest jednak tylko przypuszczeniem organu, ponieważ kwota ujęta w dokumencie "Informacja dodatkowa 2022" w punkcie II 5 ("propozycja podziału zysku") jako "wypłata właścicielowi" nadal jest ponad dwukrotnie wyższa niż wskazana przez stronę w oświadczeniu o majątku. W związku z powyższym nie jest jasne na jakiej podstawie strona określiła swój dochód osiągnięty w 2022 r. jako 120 000,00 zł. Nie mniej zdaniem organu odwoławczego dla oceny sytuacji wnioskodawcy wystarczające są dokumenty księgowe, które obrazują sytuację finansową strony. Z treści złożonego przez stronę skarżącą oświadczenia wynika, iż łączne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego kształtują się na poziomie około 7 000,00 zł miesięcznie. Zgodnie z treścią oświadczenia o majątku, dochodach i źródłach utrzymania strona jest właścicielem domu o powierzchni 150 m2 oraz działki o powierzchni 8000 m2. Ponadto wnoszący oświadczył, że nie posiada przedmiotów wartościowych, zasobów pieniężnych ani środków transportowych. W powyższych okolicznościach faktycznych i prawnych organ odwoławczy stwierdził, iż wniosek strony o rozłożenie na raty należności nie znajduje uzasadnienia, wskazując, że strona nie przedstawiła na poparcie swojego wniosku dokumentów, z których wynikałaby jej trudna sytuacja, uzasadniająca uchylenie przedmiotowej decyzji i udzielenie ulgi w spłacie. Równocześnie odnosząc się do przesłanek ważnego interesu strony lub interesu publicznego organ II instancji wskazał, iż o ważnym interesie strony można mówić np. w przypadku znacznego obniżenia zdolności płatniczych zobowiązanego spowodowanych ważnym zdarzeniem losowym. Chodzi tu między innymi o okoliczności o charakterze nadzwyczajnym, na które strona nie miała wpływu, spowodowane zdarzeniami noszącymi cechy czynników niezależnych od jej postępowania. Pojęcie interesu publicznego powinno być natomiast oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Z drugiej strony interes społeczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności udzielenia ulgi. Dalej organ II instancji stwierdził, że udzielenie ulgi w spłacie nie opiera się jedynie na subiektywnej ocenie strony wnioskującej o jej udzielenie, zatem nie dochodzi do automatyzmu przy rozstrzyganiu sprawy, a do indywidualnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Mając to na uwadze organ odwoławczy wskazał, że strona nie wykazała nadzwyczajnych, niezależnych od siebie okoliczności, które w sposób istotny miały wpływ na jej sytuację materialną. Ta zaś powołuje się m.in. na wzrosty cen i opóźnienia w płatnościach przez kontrahentów. Organ zwrócił jednak uwagę, że prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem i niesie ewentualność wystąpienia gorszych i lepszych okresów, a także konieczności sądownego dochodzenia swoich roszczeń od nieuczciwych kontrahentów. Sytuacja materialna strony nie zmierza do upadłości podmiotu. Natomiast trudności na jakie wskazuje strona nie dotyczą jedynie jej, a z uwagi na globalne zjawisko wzrostu cen dotyczą wielu innych podmiotów. Nie jest to zatem sytuacja wyjątkowa, nadzwyczajna i dotycząca jedynie strony. Nie można również pominąć faktu, że kara pieniężna została na stronę nałożona ponad dwa lata temu, tj. w styczniu 2022 r., strona jej jednak nie uiściła kary pieniężnej i zdecydowała się na zaskarżenie decyzji. Zaskarżenie decyzji nakładającej karę pieniężną nie gwarantuje jednak rozstrzygnięcia korzystnego dla skarżącego, czego strona powinna była mieć świadomość. Tym bardziej, że strona dopuszcza się wielokrotnych naruszeń skutkujących nałożeniem na nią kar pieniężnych, o czym organ ma wiedzę z urzędu. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, organ stwierdził, iż strona nie przedstawiła okoliczności ani dowodów wskazujących, że brak udzielenia ulgi w postaci rozłożenia na raty przedmiotowej kary mógłby przeciwstawić się interesowi prywatnemu i publicznemu. W ocenie organu udzielenie ulgi w postaci rozłożenia należności na raty nie wiązałoby się wprawdzie z rezygnacją Skarbu Państwa z przysługujących mu należności, jednak skutkiem udzielenia tej ulgi jest odstępstwo od zasad i terminów uiszczania kar. Dlatego też, jak każda inna ulga, rozłożenie spłaty kary administracyjnej na raty ma charakter wyjątkowy i taki też charakter muszą mieć okoliczności uzasadniające jej udzielenie. Ponadto organ wskazał, że przedmiotowy wniosek nie jest jedynym wnioskiem o ulgę w spłacie, jaki złożyła strona. W ocenie organu analiza dokumentów finansowych przesłanych przez stronę wskazuje na regularne osiąganie przez nią zysków w kwocie wielokrotnie przekraczającej kwotę zobowiązania. Z dokumentów złożonych przez stronę wynika, że podmiot znajduje się w zadowalającej kondycji ekonomicznej i generuje zysk. Porównanie danych finansowych w perspektywie 3 lat wskazuje, że osiąganie przez stronę zysków jest utrzymującą się tendencją, a zatem nie powinna ona mieć trudności w uregulowaniu nałożonych na nią kar pieniężnych. Organ wyjaśnił przy tym, że o kondycji działalności świadczy przede wszystkim generowany przychód, bowiem to on wskazuje na obroty działalności. Dokumenty PIT jednoznacznie wskazują na wielomilionowe przychody z prowadzonej działalności, a zatem brak jest podstaw do uznania, że sytuacja strony jest trudna. Wobec powyższego nie mogą mieć również decydującego wpływu na rozstrzygnięcie inne obciążenia strony, które wynikają z zobowiązań prywatnych, jak również względem innych organów Państwa. Również prezentowane w odwołaniu stanowisko dotyczące ciągłych inwestycji nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia. Strona bowiem, jak się wydaje, oczekuje rozłożenia na raty kary pieniężnej, aby móc inwestować, a to poniekąd wiązałoby się z finansowaniem planów strony kosztem zaspokajania Skarbu Państwa częściowo i w dłuższej perspektywie czasu. Reasumując w ocenie organu II instancji materiał dowodowy wykazuje zdolność strony do spłaty kary w całości i jednorazowo, a strona nie wykazała przesłanek uzasadniających udzielenie jej wnioskowanej ulgi.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zaskarżył powyższą decyzję organu, wnosząc o jej uchylenie, zarzucając zaskarżonej decyzji nieobiektywne i powierzchowne zinterpretowanie norm określających przesłanki udzielenia ulgi w wykonaniu zaległej administracyjnej kary pieniężnej poprzez rozłożenie jej na raty. Normy te zawarte są w treści art. 189k § 1 pkt 2 kpa jako ważny interes strony i ważny interes publiczny. Ponadto w ocenie strony skarżącej organ odwoławczy błędnie ocenił jako podstawę do wnioskowania, bez rzetelnej oceny kosztów prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej i osiąganych zysków. Zdaniem strony analiza tych kwestii i okoliczności została przeprowadzona powierzchownie, bez wymaganego przez przepisy kpa dogłębnego ich przeanalizowania. Organ, uzasadniając decyzję z jednej strony stwierdza, że skarżący nie przedstawia szczegółowych danych w zakresie majątkowym i stanu rozliczeń finansowych z kontrahentami, ale nie wzywa do przedstawienia takich danych dla dokonania oceny tej sytuacji. Obowiązek taki po stronie organu, przy formułowanym braku informacji uzasadniających słuszny interes strony wynika z przywoływanego przepisu prawa. Posłużono się w tym przypadku oceną wynikającą z osiąganych przychodów bez uwzględnienia całego ciągu kosztów zakładowych, pracowniczych i innych (np. leasingi pojazdów) i rzetelnej oceny osiąganych zysków. Strona zatrudnia ponad 60 (słownie: sześćdziesiąt) osób, posiada około 40 pojazdów, którymi wykonuje przewozy drogowe. Firma posiada własną bazę naprawczą, filię wewnętrznej spedycji w G. i bazę przeładunkową. To wszystko rodzi potężne koszty, które nie zostały policzone. Nie zbadano skali zaległości płatniczych od kontrahentów zewnętrznych wynikających z niezapłaconych faktur za wykonane usługi. Tu kwota sięga już grubo ponad pół miliona złotych. Jednak organ patrząc na stronę przychodową bezrefleksyjnie stwierdza, że skarżący osiąga bardzo duże zyski i może bez uszczerbku osobistego jak i dla firmy zapłacić karę jednorazowo, w pełnej wysokości. Gdyby tak było to przedsiębiorca zapłaciłby w wymaganym terminie prawomocnie nałożoną karę. Strona w żadnym momencie nie powołuje się na brak możliwości zapłacenia należności. Strona występuje o rozłożenie tej należności na raty, tak aby zadośćuczynić zaległościom pieniężnym, ale także dlatego, że dzięki temu będzie nadal mogła prowadzić działalność gospodarczą z zabezpieczeniem wszelkich wymogów pracowniczych i fiskalnych. Skarżący wyjaśnił, że jego wniosek nie jest wnioskiem o umorzenie i strona chce swą powinność wykonać przy zastosowaniu wnioskowanej ulgi.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sadów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a." sąd administracyjny zobligowany jest uwzględnić skargę w przypadku: naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną.

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji, sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Materialnoprawną podstawą wydania kontrolowanych w niniejszej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – dalej: "k.p.a.", a ściślej rzecz ujmując przepis art. 189k § 1 pkt 2 oraz § 3 tej ustawy, zgodnie z którym organ administracji publicznej, który nałożył administracyjną karę pieniężną, na wniosek strony, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym lub ważnym interesem strony, może udzielić ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej przez odroczenie terminu wykonania zaległej administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty (§ 1 pkt 2), z tym że właściwy organ, na wniosek strony prowadzącej działalność gospodarczą, może udzielać określonych w § 1 ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej, które: 1) nie stanowią pomocy publicznej; 2) stanowią pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis; 3) stanowią pomoc publiczną: a) mającą na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi, b) mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, c) zgodną z zasadami rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, której dopuszczalność została określona przez właściwe organy Unii Europejskiej, udzielaną na przeznaczenie inne niż wymienione w lit. a i b.

Z analizy wskazanego przepisu wynika, że przepis ten jest oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że decyzja negatywna wydana na podstawie tej regulacji nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy przypadki uzasadnione ważnym interesem strony lub interesem publicznym wystąpiły, jak i wtedy, gdy w sprawie nie występują. Nawet więc w sytuacjach wystąpienia okoliczności wynikających z ważnego interesu strony lub z interesu publicznego organ nie jest bezwzględnie zobowiązany do zastosowania katalogu ulg wskazanych w art. 189k § 1 k.p.a., w tym m.in. rozłożenia na raty zaległej administracyjnej kary pieniężnej. Podkreślić także należy, że przepis ten nie uzależnia możliwości uwzględnienia wniosku o przyznanie ulgi od złej sytuacji finansowej i materialnej strony, a jedynie wskazuje na przesłankę ważnego interesu publicznego lub ważnego interesu strony. Oba te pojęcia mają charakter niedookreślony, co oznacza, że organ stosujący prawo musi dokonać oceny zaistnienia którejś z powołanych przesłanek.

Wskazać należy, że decyzja administracyjna wydana na tak skonstruowanej podstawie materialnoprawnej jest aktem swobodnym. Posłużenie się przez ustawodawcę pojęciem niedookreślonym wymaga zatem od organu wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych po to, aby na tej podstawie stwierdzić, czy dana sytuacja faktyczna mieści się w zakresie przesłanki ważnego interesu strony. Organ, oceniając możliwość zastosowania ulgi musi wziąć pod uwagę nie tylko aktualną sytuację materialną i finansową strony, ale także jego działania z przeszłości. Pomimo drugorzędnego znaczenia tych działań dla oceny "ważnego interesu strony", nie mogą one zostać pominięte (por. np. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 6373/21 – dostępny na CBOSA). Sąd podziela wyrażone w powołanym wyroku, jak też w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, że pojęcia "ważnego interesu strony" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie należności z tytułu kary, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podmiotu występującego o ulgę, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w tym względzie również wydatków ponoszonych przez członków najbliższej rodziny. W związku z tym w postępowaniu administracyjnym wszczętym wnioskiem strony o udzielenie ulgi szczególny nacisk powinien być położony właśnie na analizę sytuacji ekonomicznej skarżącego (por. np.: wyrok NSA z dnia 2 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 2484/15; a także Komentarz do art. 189k k.p.a. [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2021 r., s. 1140 - 1142). Ponadto każde rozstrzygnięcie podejmowane na podstawie zwrotów niedookreślonych powinno być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa tak, żeby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, nie zaś efektem arbitralności (dowolności). Organ powinien również mieć na względzie, że wprawdzie instytucja rozłożenia płatności kary pieniężnej na raty powinna być stosowana wyjątkowo, jednakże okoliczność ta nie może prowadzić do praktycznego wyeliminowania stosowania tej instytucji i uczynienia jej martwą poprzez ograniczenie możliwości jej zastosowania jedynie do nadzwyczajnych okoliczności.

Z kolei przez pojęcie "interesu publicznego" rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą wzięcie pod uwagę wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji, itp. (por. np. wyroki NSA: z dnia 22 kwietnia 1999 r., sygn. akt SA/Sz 850/98; z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 31/08 oraz z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK298/14).

Dla porządku należy również zaznaczyć, że tzw. decyzje uznaniowe podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli tej nie podlega bowiem uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestie formalnoprawne, takie jak to czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o należycie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w przypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można natomiast mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Rozstrzyganie w ramach uznania wymaga zatem od organu nie tylko poczynienia ustaleń na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Przez właściwe motywowanie decyzji organ – niezależnie od wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. - realizuje również zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. Zatem obowiązkiem organu administracji jest wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, czyli wytłumaczenie dlaczego dany przepis został zastosowany do konkretnych ustaleń faktycznych poczynionych w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy lub dlaczego został on uznany za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy bądź okoliczności podnoszonych przez stronę.

Podkreślić należy, że w sprawach kończących się decyzjami uznaniowymi podejmowanymi na wniosek strony w sprawach dotyczących udzielania wszelkiego rodzaju ulg, to na stronie wnioskującej o taki przywilej leży obowiązek wszechstronnego wykazania zaistnienia przesłanek uprawniających do zastosowania wnioskowanej ulgi. W interesie wnioskodawcy leży bowiem podanie do wiadomości organu wszystkich istotnych do rozpoznania tej sprawy okoliczności, a kwestia "współdziałania" wnioskodawcy z organem prowadzącym tę sprawę jest kluczowa dla możliwości jej pozytywnego dla wnioskodawcy załatwienia. Innymi słowy, zgromadzenie materiału dowodowego, w oparciu o który organ administracyjny podejmuje decyzję w omawianym zakresie wymaga współdziałania ze strony dłużnika, który będąc zainteresowanym pomyślnym rozpoznaniem wniosku powinien przedłożyć wszelkie niezbędne dokumenty na żądanie organu oraz te, które w jego ocenie przemawiają za pozytywnym rozstrzygnięciem jego sprawy.

Sąd kontrolując zaskarżoną doń decyzję, tak pod kątem przeprowadzonego przez organy postępowania wyjaśniającego, jak też dokonanej oceny zgromadzonego materiału dowodowego (w szczególności rozważenia istnienia po stronie skarżącego ważnego interesu, interesu publicznego oraz warunków podjęcia decyzji uznaniowej), nie stwierdził, aby organy orzekające w niniejszej sprawie naruszyły prawo w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W ocenie sądu orzekające w niniejszej sprawie organy dokonały na gruncie zgromadzonego materiału dowodowego prawidłowych ustaleń oraz w sposób prawidłowy oceniły sytuację skarżącego, przy czym – jak zostało to już podkreślone – to na skarżącym przede wszystkim ciążył obowiązek wykazania spełnienia przesłanek warunkujących zastosowanie wnioskowanej przez niego ulgi, jednak w przedmiotowej sprawie skarżący takich okoliczności w świetle przedstawionych organowi dowodów nie wykazał.

Jak bowiem wynika z akt sprawy, tj. ze złożonego przez stronę oświadczenia, w 2022 r. skarżący osiągnął dochód z tytułu "dywidendy" z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 120 000,00 zł (tj. średnio 10 000 zł miesięcznie), zaś w okresie od stycznia do września 2023 r. uzyskał 90 000,00 zł (tj. średnio 10 000,00 zł miesięcznie) z tego samego tytułu. Z przedłożonych zaś dokumentów dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej wynika, że strona osiągnęła w 2022 r.: przychód w wysokości 21 032 020,34 zł, co dało dochód w kwocie 874 262,68 zł; w 2021 r.: przychód w wysokości 17 429 605,99 zł, co dało dochód w kwocie 2 201 428,08 zł; zaś w 2020 r: przychód w wysokości 2 344 774,53 zł, co dało dochód w kwocie 60 579,69 zł. Ponadto organ prawidłowo ustalił, że łączne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego kształtują się na poziomie ok. 7 000,00 zł miesięcznie. Zgodnie z treścią oświadczenia o majątku, dochodach i źródłach utrzymania skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 150 m2 oraz działki o powierzchni 8000 m2. Ponadto wnoszący oświadczył, że nie posiada przedmiotów wartościowych, zasobów pieniężnych ani środków transportowych.

Wobec powyższego sąd nie stwierdził, w zakresie poczynionych przez organ ustaleń faktycznych, żadnych nieprawidłowości. Nadto, poczynione przez organ ustalenia nie były także kwestionowane przez stronę skarżącą. Również dokonana przez organ II instancji ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego i wyciągnięte na jej podstawie wnioski nie budzą wątpliwości sądu, albowiem zostały logicznie i przekonująco uzasadnione. Przede wszystkim organ trafnie zwrócił uwagę na różnicę między kwotą dochodu wskazaną w oświadczeniu o majątku a kwotą wynikającą z dokumentów księgowych, a także użyciem przez wnioskodawcę pojęcia "dywidenda z jdg" i nie uwzględnieniem przez wnioskodawcę w oświadczeniu żadnego majątku w postaci pojazdów pomimo, iż - jak trafnie dostrzegł organ II instancji - skarżący powołuje się w odwołaniu m.in. na konieczność ponoszenia kosztów związanych z zakupem pojazdów. Należało zgodzić się ze stanowiskiem organu zgodnie z którym wnioskodawca, mimo faktu prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej "dzieli" swój majątek na "osobisty" oraz "firmowy", choć w przypadku przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą majątek firmowy jest jego majątkiem prywatnym, którym może swobodnie dysponować. Sąd podzielił także wątpliwości organu w zakresie określenia przez stronę skarżącą w oświadczeniu majątkowy swojego dochodu osiągniętego w 2022 r. w wysokości 120 000 zł, gdyż jak słusznie dostrzegł organ II instancji kwota ujęta w dokumencie "Informacja dodatkowa 2022" w punkcie II 5 ("propozycja podziału zysku") jako "wypłata właścicielowi" jest ponad dwukrotnie wyższa niż wskazana przez stronę w oświadczeniu o majątku. W tym stanie rzeczy sąd stoi na stanowisku, iż organ słusznie przyjął, że dla oceny sytuacji wnioskodawcy wystarczające są dokumenty księgowe, z których wynika sytuacja finansową strony.

W ocenie sądu organy podjęły wszelkie możliwe kroki mające na celu zbadanie wszystkich okoliczności istotny dla oceny wystąpienia w niniejszej sprawie przesłanek rozłożenia na raty spłaty wnioskowanej należności. Mając na względzie treść oświadczeń i przedłożonych dokumentów sąd uznał, że zaskarżona doń decyzja jest prawidłowa. Zdaniem sądu biorąc pod uwagę podany w oświadczeniach i załączonych dokumentach stan finansowy i majątkowy skarżącego, nie można stwierdzić, że zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie skarżącemu ulgi w spłacie kary pieniężnej. Przede wszystkim z danych zawartych w dokumentacji księgowej, wynika, iż spółka w 2022 r. zanotowała zysk (brutto) w kwocie 728 480,74 zł. Tym samym sąd zgodził się ze stanowiskiem organu, iż osiągnięty dochód nie uzasadnia udzielenia ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej nałożonej na przedsiębiorcę, bowiem - jak słusznie wskazał organ II instancji - kwota nałożonej kary jest relatywnie niska w odniesieniu do zysku osiągniętego przez stronę. Organ trafnie uznał przy tym, że skarżący jest podmiotem o ugruntowanej pozycji rynkowej notującym stabilne przychody. Kondycja firmy nie jest zatem – jak twierdzi strona skarżąca – aż tak zła, aby skarżący nie mógł uiścić jednorazowo kwoty 10 000 zł. Podnieść także należy, że pomimo, iż skarżący twierdzi, że jest w złej sytuacji finansowej, to prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego w sposób nieprzerwany. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby na jakimkolwiek etapie prowadzenia działalności był zmuszony do jej zawieszenia. W odwołaniu skarżący wyjaśnił także, że systematycznie i w pełnej wysokości wypłaca wynagrodzenie swoim pracownikom. Firma płaci w pełnym wymiarze i bez opóźnień należności wynikające z opodatkowania oraz składki ZUS, jak i należności podatkowe na rzecz Skarbu Państwa.

Podkreślić również należy, że za zastosowaniem ulgi co do zasady nie przemawiają niepowodzenia w działalności gospodarczej przedsiębiorcy, bowiem działalność ta jest działalnością rynkową opartą na ryzyku gospodarczym i konkurencji z innymi podmiotami działającymi w podobnych warunkach. O ile skarżący wskazuje na duże opóźnienia w płatnościach, to jak wynika z akt sprawy, obroty podmiotu nie maleją, skarżący osiąga regularne zyski, a przy tym strona - jak sama wskazuje – dokonuje ciągłych inwestycji, które są finansowane z zysku. Tym samym sąd w całości zgodził się z organem II instancji, iż strona nie powinna mieć jakichkolwiek trudności z jednorazowym uregulowaniem nałożonej na nią kary pieniężnej. Generowany przez stronę zysk niewątpliwie umożliwia wywiązanie się ze zobowiązania, co wyłączało możliwość podzielenia stanowiska skarżącego o jego trudnej sytuacji finansowej uzasadniającej rozłożenia należności na raty. Oczekiwanie zaś rozłożenia na raty kary pieniężnej w celu możliwości czynienia dalszych inwestycji niewątpliwie wiązałoby się w istocie z finansowaniem planów strony kosztem zaspokajania Skarbu Państwa. Trudno zatem przyjąć, że w opisanych okolicznościach interes skarżącego w zastosowaniu co do jego osoby wnioskowanej ulgi jest na tyle "ważny", by przewyższał wagę ("ważność") interesu publicznego, z którego wynika choćby zasada terminowości i pierwszeństwa spłaty należności publicznoprawnych nad prywatnoprawnymi.

Prawidłowy jest też wniosek organu, że zaciągnięte zobowiązania kredytowe, a więc zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, które wykazywał skarżący, nie mogą mieć wpływu na zaspokajanie należności publicznoprawnych, jakimi bez wątpienia są nałożone kary administracyjne. Podkreślić przy tym należy, że strona powołując się na okoliczność, iż nie otrzymuje zapłaty za wykonane usługi nawet w przypadku przedsądowych wezwań do zapłaty, co powoduje konieczność ich dochodzenia na drodze sądowej, nie załączyła jakichkolwiek dokumentów dla wykazania tych okoliczności. Należy jeszcze raz podkreślić, że to przede wszystkim w interesie strony jest podanie do wiadomości organu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, bowiem zgromadzenie materiału dowodowego, w oparciu o który organ administracyjny podejmuje decyzję wymaga współdziałania ze strony dłużnika, który będąc zainteresowanym pomyślnym rozpoznaniem wniosku powinien przedłożyć wszelkie dokumenty, które w jego ocenie przemawiają za pozytywnym rozstrzygnięciem jego sprawy.

Nie bez znaczenia jest także okoliczność podnoszona przez organ, a także znana sądowi z urzędu, iż skarżący w działalności przewozowej dopuszcza się wielokrotnych naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym, skutkujących nakładaniem nań kar pieniężnych, co świadczy o lekceważącym stosunku do obowiązujących przepisów prawa oraz konieczności ich przestrzegania. W tym stanie rzeczy udzielenie skarżącemu ulgi stałoby w sprzeczności z interesem społecznym. W ocenie sądu jakość, jak i ilość naruszeń (a także fakt, iż naruszenia te są powtarzają), których dopuszcza się skarżący pozwala stwierdzić, że prewencyjny charakter wymierzanej kary zostanie osiągnięty jedynie wtedy, gdy nie zostanie zastosowana wnioskowana przez stronę ulga w obowiązku jej uiszczenia.

W świetle okoliczności przedmiotowej sprawy, uwzględniając obowiązujące przepisy, argumentację organów oraz zarzuty skargi, sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Wskazać raz jeszcze należy, że decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego jest decyzją uznaniową i mogłaby zostać przez sąd uchylona jedynie w przypadkach stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju okoliczności sąd w niniejszej sprawie nie stwierdził. Zdaniem sądu zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo prowadzonego postępowania i ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, jak również prawidłowej ich oceny. Z tego też powodu pomimo subiektywnych i odmiennych odczuć strony skarżącej należało uznać, że kontrolowane rozstrzygnięcia organów były prawidłowe i nie przekraczały granic uznania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

a.kr