Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1926/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 5 ust. 1 art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 73 ust. 1-5
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 2a ust. 2 art. 4 pkt 2 pkt 3 pkt 4
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 52 pkt 2
journal: Dz.U. 1998 nr 106 poz 668
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa.
article: art. 1 art. 3 ust. 1 art. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 707
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - tekst jednolity
article: art. 4 ust. 1 art. 13 pkt 2
journal: Dz.U. 2011 nr 197 poz 1172
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 15 lipca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 8 lipca 2014r. nr LXXI/1109/VI/2014 w przedmiocie zaliczenia ulic do kategorii dróg gminnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Uchwałą Nr LXXI/1109/VI/2014 Rady Miasta Poznania z dnia 8 lipca 2014r. zaliczono do kategorii dróg gminnych torowisko tramwajowe [...] zlokalizowane na nieruchomościach gruntowych wymienionych w załączniku Nr 1 do uchwały.

W dniu 26 września 2014r. pełnomocnik "A" w [...] sp. z o.o. wezwał Radę Miasta Poznania do usunięcia naruszenia prawa. W wezwaniu wskazano następujący stan faktyczny. Minister Przemysłu Lekkiego orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1949r. zdecydował o przejęciu na własność Państwa m.in. [...] "B" firmy "A" sp. z o.o. w [...]. Minister Leśnictwa i Przemysłu, orzeczeniem z dnia [...] listopada 1975r. zatwierdził protokół zdawczo-odbiorczy przejęcia. W skład znacjonalizowanego przedsiębiorstwa wchodziły działki nr [...], [...] i [...].

Decyzjami z dnia [...] kwietnia 2000r. Wojewoda [...], działając w oparciu o art. 18 ust.1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych stwierdził nabycie przez Miasto [...] z mocy prawa, nieodpłatnie własności w/w działek.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2007r. Minister Gospodarki stwierdził nieważność orzeczeń z dnia [...] sierpnia 1949r. oraz [...] listopada 1975r. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] września 2007r. Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na w/w decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 września 2009r. oddalił skargę kasacyjną od w/w orzeczenia.

"A" sp. z o.o. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnych z dnia [...] kwietnia 2000 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzjami z dnia [...] stycznia 2011r. i [...] stycznia 2011r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2000r. podnosząc, że przedmiotowe działki nie stanowiły w dniu 27 maja 1990r. własności Skarbu Państwa, a zatem nie podlegały działaniu ustawy komunalizacyjnej. Decyzje te utrzymane zostały w mocy przez Ministra Spraw Wewnętrznych, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi Miasta Poznań na te decyzje. W ocenie WSA w Warszawie art. 5 ust.1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych wskazuje jednoznacznie, że komunalizacji podlega wyłącznie mienie stanowiące własność państwową. W sytuacji, gdy mienie takie do 27 maja 1990r. nie stanowiło własności Skarbu Państwa decyzja potwierdzająca przejście własności tego mienia na rzecz jednostki samorządu terytorialnego jest sprzeczna z normą zwartą w cyt. przepisie i jest dotknięta wadą nieważności.

Od wyroków WSA w Warszawie Miasto [...] wywiodło skargi kasacyjne, które uwzględnił Naczelny Sąd Administracyjny i uchylił wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz poprzedzające je decyzje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. W uzasadnieniu wyroku wskazano m.in. że stan faktyczny sprawy obligował do rozważenia zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych określonych w art. 156 § 2 Kpa.

W świetle powyższego spółka "A" w wezwaniu o usunięciu naruszenia prawa podkreśliła, że Miasto [...] nie mogło uzyskać prawa własności działek objętych decyzjami komunalizacyjnymi, bowiem nie było podstaw prawnych do uznania, że przedmiotowe nieruchomości stanowią drogi publiczne. Za drogi publiczne (gminne) mogą bowiem zostać uznane jedynie nieruchomości, które stanowią własność jednostek samorządu terytorialnego. Ponadto, zdaniem wnioskodawcy torowisko tramwajowe [...] stanowi samodzielną budowlę i nie jest częścią innego obiektu budowlanego. W szczególności nie jest częścią drogi. Z akt sprawy nie wynika też, aby torowisko zlokalizowane zostało w ciągu jakiejś drogi gminnej. A skoro tak, to nie może ono być zaliczone do dróg publicznych. Przeszkodą do zaliczenia torowiska do dróg publicznych jest też okoliczność, że w dniu podejmowania przez Radę Miasta Poznania uchwały o zaliczeniu torowiska tramwajowego do kategorii dróg gminnych, niektóre nieruchomości z wymienionych w załączniku do uchwały nie stanowiły własności miasta P., albowiem na mocy ostatecznych i prawomocnych decyzji administracyjnych prawo własności zostało zwrócone poprzedniemu właścicielowi tj. "A". Ponadto podkreślono w wezwaniu, że uchwały o zaliczeniu dróg do dróg publicznych nie mają charakteru normatywnego, a tym samym nie są aktami prawa miejscowego, lecz generalnymi aktami administracyjnymi, stąd brak jest podstaw do zamieszczania w nich klauzuli o ogłaszaniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego.

Następnie pełnomocnik spółki wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze podniósł zarzuty tożsame ze wskazanymi w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, a do skargi załączono ekspertyzę prawną prof. dr M. Sz. na temat możliwości prawnych kompleksowego i ugodowego uregulowania spraw związanych z nieruchomościami położonymi w P. obręb [...] (działki [...], [...], [...], [...], [...]), na których znajduje się torowisko tramwajowe.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Rady Miasta Poznania podniósł, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 15 stycznia 2014r. uchylających wyroki WSA w Warszawie uznał, że przedmiotowe nieruchomości stanowią drogi, co tym samym wyłącza je z obrotu i w konsekwencji stanowi nieodwracalny skutek prawny. Takim skutkiem niewątpliwie jest przejście nieruchomości z mocy prawa na rzecz gminy w drodze komunalizacji. Wskazując na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2000r. K 8/98 wywiedziono, że mienie jednostek samorządu terytorialnego podlega takiej samej ochronie jak mienie obywateli. Trybunał wskazał też, że owej ochrony nie niweczy treść art. 20 Konstytucji wyrażającego zasadę oparcia gospodarki rynkowej na własności prywatnej. Własności prywatnej nie można bowiem utożsamiać z własnością przysługującą osobom fizycznym. Dalej w odpowiedzi na skargę wskazano, że "nieodwracalność skutków" trzeba ujmować mając na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich umocowanie do stosowania władczych i jednostronnych prawnych form działania. W związku z tym, jeżeli cofnięcie skutków prawnych decyzji wymaga działań organu, do których nie jest on umocowany, to skutek prawny decyzji ma charakter nieodwracalny. Jeśli skutek ten może zostać odwrócony jedynie przez sąd, również jest skutkiem nieodwracalnym. Nie jest więc to absolutna, zobiektywizowana nieodwracalność poprzedniego stanu. Przywołując orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2010r., II CSK 519/09 oraz orzeczenie NSA uwzględniające skargę Miasta P. w niniejszej sprawie nieruchomości objętych zaskarżoną uchwałą, że nieruchomość nie stanowiąca własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a zajęta pod drogę publiczną przechodzi na własność odpowiednio danego podmiotu. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym w art. 73 wskazują, że jest to sytuacja wyjątkowa, ale jednak potwierdzająca, że drogi publiczne istniały na gruntach nie stanowiących własności Skarbu Państwa.

W kwestii zarzutu związanego z pojęciem droga i torowisko tramwajowe, organ stwierdził co następuje. Ustawa o drogach publicznych nie wymaga obligatoryjnego usytuowania torowiska tramwajowego w ulicy, dopuszcza taką możliwość poprzez wskazanie pojęcia "ulicy". Jednakże zdaniem organu w ustawie cały czas jest mowa o drodze, nie ulicy. W konsekwencji ulica zawsze jest drogą, ale nie zawsze droga jest ulicą. Organ przywołał treść wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 stycznia 2008r., sygn. akt I SA/Wa 1732/07, w którym sąd przyjął, że torowisko tramwajowe i chodnik wprawdzie stanowią elementy drogi, o jakiej mowa w art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o drogach publicznych, jednakże nie jest to wystarczające do uznania, że jest to droga publiczna, gdyż warunkiem tej ostatniej jest m.in. zaliczenie jej w określonym trybie i przez właściwy podmiot do jednej z kategorii dróg." W ocenie organu orzeczenie to wskazuje, że oprócz istnienia określonej infrastruktury musi być także podjęta stosowna uchwała o nadaniu kategorii drogi publicznej. Ponadto organ uznał, że uchwały o zaliczeniu drogi do kategorii drogi gminnej stanowią przepisy prawa miejscowego i podlegają publikacji w Dzienniku Urzędowym Wojewody.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. – O samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001, Nr 142, poz.1591 ze zm.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej może, po bezskutecznym wezwaniu o usunięcia naruszenia zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.

W przedmiotowej sprawie skarżąca spółka dopełniła wymogu uprzedniego wezwania Rady Miasta P. do usunięcia naruszenia prawa i wezwanie to okazało się bezskuteczne.

Przedmiotem zaskarżonej uchwały jest zaliczenie dróg do kategorii dróg publicznych gminnych.

Ocenę skargi, jej zasadności dokonać należy poprzez wyjaśnienie podstawowych kwestii związanych z komunalizacją mienia przy uwzględnieniu znaczenia wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylających decyzje dekomunalizacyjne nieruchomości objętych zaskarżoną uchwałą. Do dnia 27 maja 1990r. tj. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32 poz. 191 ze zm.) tzw. "ustawy samorządowej " w zasadzie jedynym podmiotem prawa publicznego był Skarb Państwa. Począwszy od 27 maja 1990r. nie tylko Państwo, ale również jednostki samorządu terytorialnego mogą być właścicielami mienia służącego zaspokajaniu potrzeb publicznych. Przy czym jednostki te, wykonując samodzielnie zadania publiczne przy użyciu tego mienia mają gospodarować tym mieniem we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność. W procesie komunalizacji wydawane były decyzje administracyjne dwojakiego rodzaju. Jedne o charakterze konstytutywnym, skutkujące przekazaniem prawa własności. Ale też, jak w niniejszym wypadku, o charakterze deklaratoryjnym jak ta z [...] kwietnia 2000r., wydana przez Wojewodę [...] na podstawie art. 5 ust.1 ustawy samorządowej. Decyzja ta stwierdziła stan prawny zaistniały z mocy ustawy. W rozumieniu przedmiotowym komunalizacja dotyczyła przeniesienia prawa własności. W rozumieniu podmiotowym komunalizacja to zasadniczo transfer między Skarbem Państwa, względnie państwowymi osobami prawnymi innymi niż Skarb Państwa, określonymi w art. 5, 11 i 14 ustawy samorządowej, a gminami i związkami gmin. (Komunalizacja mienia Skarbu Państwa w świetle orzecznictwa Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej – M. Szewczyk. A.Kałużny, PDW Ławica 1995). W dacie wydania przez wojewodę decyzji komunalizacyjnej tj. w kwietniu 2000r. obowiązkiem tego organu było wykazanie dwóch przesłanek - przynależności nieruchomości do mienia ogólnonarodowego i wykonywanie prawa własności. Na dzień wydania decyzji komunalizacyjnej organ przesłanki te spełnił. Jednakże zaistniały mocą wydania prawomocnej decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji nacjonalizacyjnej skutek ex tunc spowodował, że orzeczenia nacjonalizacyjne z roku 1949 i 1975 wyeliminowane zostały z obrotu prawnego z mocą wsteczną, a ukształtowany nimi stan prawny uznany został za nieistniejący. W konsekwencji wystąpiły przesłanki do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnych. Dla oceny zasadności skargi na zaskarżoną uchwałę Rady Gminy istotne są prawomocne rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2014r. dotyczące spornych działek, w których to orzeczeniach sąd uchyla wyroki WSA w Poznaniu oraz decyzje stwierdzające nieważność orzeczeń komunalizacyjnych. Wyroki te wprawdzie wydane zostały w innej, niż przedmiotem rozpoznania sprawie, ale odnoszą się do zagadnień objętych niniejszą skargą – tj. zakwestionowania przynależności spornych działek i realizowania na nich celu publicznego. Mianowicie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sporna nieruchomość stanowi drogę publiczną i ten fakt ma zasadnicze znaczenie w sprawie, ponieważ jest ona wyłączona z obrotu prawnego. I chociaż moc wiążąca tego wyroku nie ma bezpośredniego znaczenia dla niniejszego postępowania, to analizując zarzuty skargi pod adresem uchwały w kontekście istnienia na spornym terenie dróg publicznych sąd w niniejszym składzie doszedł do identycznych wniosków i w konsekwencji uznał, iż stanowią one drogę publiczną. Przyznać należy rację stronie, że żaden przepis nie przewiduje automatycznego przejścia prawa własności gruntu zajętego pod drogę na rzecz gminy z chwilą wejścia w życie uchwały o zaliczeniu drogi do dróg gminnych. Jednakże strona zdaje się pomijać treść art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, który brzmi: nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie w zależności od kategorii drogi było wypłacane bądź przez gminę bądź przez Skarb Państwa. Z tym, że art. 4 tegoż artykułu zastrzegł termin wystąpienia z roszczeniem. W tym miejscu przytoczyć wypada treść art. 2a dodanego do ustawy o drogach publicznych na mocy art. 52 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 1998r. - O zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową Państwa (Dz. U. Nr 106, poz.668 ze zm.) z dniem 1 stycznia 1999r. Treść przepisu nawiązuje do postanowień cyt. wyżej art. 73. Oba te przepisy w ocenie sądu mają zasadnicze znaczenie dla określenia prawa własności nieruchomości, na których znajdują się drogi publiczne. Stanowią one expressis verbis, że drogi publiczne stanowią odpowiednio własność publiczną lub samorządową. Nie mogą więc być własnością innego podmiotu, a w konsekwencji podlegają wyłączeniu z obrotu prawnego, czyli nie mogą też przejść własność innego podmiotu niż właściwy zarządca drogi i zawsze mogą służyć wyłącznie celom publicznym. Dopiero pozbawienie jej statusu takiej drogi umożliwia wprowadzenie jej do obrotu cywilnoprawnego.

W tych okolicznościach kwestii ich własności nie przesądzają załączone do pisma procesowego z dnia 17 czerwca 2015 roku odpisy ksiąg wieczystych działek o nr [...], [...], [...], które wykazują wprawdzie w dziale II jako właściciela "A" sp. z o.o., ale w dziale III wpisano ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej ze stanem prawnym. Wpisy są następstwem toczących się postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. – O księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2013, poz.707 ze zm.) księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. W myśl art. 3 ust.1 powołanego aktu domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Mamy więc do czynienia z domniemaniem, które stosownie do art. 10 ust.1 wskazanej ustawy może zostać w każdym momencie obalone poprzez powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych w takich sytuacjach upada. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2012r.,o sygn. II CSK 461/11 (OSNC 2013, Nr 1, poz. 8) stwierdzono, że decyzja administracyjna o stwierdzeniu nieważności decyzji nie stanowi wystarczającej podstawy do wykreślenia w dziale II księgi wieczystej opartego na niej wpisu. Uzasadnia ona jedynie dokonanie z urzędu wpisu ostrzeżenia. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ nie może bowiem przejść do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, która zakończyła się decyzją podlegająca stwierdzeniu nieważności. Eliminując skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby w ogóle nie została podjęta, decyzja stwierdzająca nieważność otwiera drogę do ponownego rozpoznania sprawy, podlegającego – w zależności od przyczyny nieważności – na umorzeniu postępowania albo na wydaniu merytorycznego rozstrzygnięcia. Wpisy w przedmiotowych odpisach ksiąg wieczystych nie przesądzają więc o właścicielskich uprawnieniach skarżącej.

W ocenie sądu uchwała o zaliczeniu spornych nieruchomości do drogi gminnej była poprzedzona czynnościami zmierzającymi do przejęcia własności drogi przez podmiot publicznoprawny. Bowiem już w roku 2000 wydano decyzje komunalizacyjne, a tym samym podjęcie uchwały nastąpiło w stanie prawnym pozwalającym na przyjęcie, że nieruchomość na której znajduje się droga należy do gminy. Uchwała jest więc konsekwencją uznania, że droga gminna jest jedną z dróg publicznych, przy uwzględnieniu treści art. 2 a ust. 2 ustawy – O drogach publicznych. Sąd podziela stanowisko zawarte w przywołanym przez stronę piśmie procesowym z dnia 8 lipca 2015r. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że do skutecznego podjęcia przez radę gminy uchwały o zaliczeniu drogi do kategorii dróg gminnych konieczne jest legitymowanie się przez gminę prawem własności do gruntów, po których droga przebiega. W niniejszym postępowaniu gmina legitymuje się takim prawem, pomimo braku wpisu w księgach wieczystych. Stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej pomimo skutku ex tunc nie spowodowało, że nieruchomość stała się własnością spółki, nie uchylono też mocy obowiązującej decyzji komunalizacyjnej, której nieodwracalnym skutkiem stała się niemożność dokonywania jakiegokolwiek obrotu przedmiotowymi nieruchomościami, gdyż z dniem 1 stycznia 1999 roku stały się z mocy prawa własnością gminy. W postępowaniu, które strona przywołuje o sygn. VII SA/Wa 1006/14 decyzja komunalizacyjna w ogóle nie została wydana. Nie można Gminie odmówić prawa korzystania z uprawnień przyznanych decyzją komunalizacyjną i w konsekwencji prawa do podjęcia przedmiotowej uchwały, przy spełnieniu co oczywiste warunków do jej podjęcia. Stwierdzenie nieważności decyzji przejmującej własność wcale bowiem nie musi oznaczać odzyskania własności przez poprzedniego właściciela. Inną kwestią i pozostająca poza przedmiotem tej sprawy pozostaje natomiast kwestia istnienia prawa do odszkodowania za utraconą własność.

Sąd nie podziela stanowiska skarżącej o tym, iż torowisko tramwajowe [...] stanowi samodzielną budowlę i nie jest częścią żadnej ulicy. Pojęcie ulicy zostało zdefiniowane w art. 4 pkt 3 ustawy z dnia z dnia 21 marca 1985r. - o drogach publicznych (Dz. U. z 2013, poz. 260 ze zm.) poprzez odesłanie do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zgodnie z tą definicja ulica stanowi rodzaj drogi, która zlokalizowana jest na terenie zabudowy lub terenie, który przeznaczony jest do zabudowy zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Dodatkowym elementem definicji ulicy jest możliwość zlokalizowania w jej ciągu torowiska tramwajowego. Dalej w art. 4 pkt 4 stanowi, że torowisko tramwajowe stanowi część ulicy i składa się ze skrajnych szyn oraz zewnętrznych pasów bezpieczeństwa o szerokości 50 cm każdy. Mając na uwadze treść przepisu art. 4 pkt. 3 u.d.p uznać należy, że torowisko tramwajowe nie jest obligatoryjnym elementem składowym ulicy. W niniejszym postępowaniu żadna ze stron nie kwestionuje, że torowisko istotnie znajduje się na spornych działkach, nie podlega też sporom, że nie samo torowisko jest drogą publiczną. Zgodnie z treścią art. 4 ust. 2 ustawy o drogach publicznych droga to budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami stanowiąca całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowana w pasie drogowym. Pas drogowy to wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym zlokalizowane są droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Droga to budowla zlokalizowana w pasie drogowym, a rodzajem budowli zlokalizowanych w pasie drogowym jest też ulica. W konsekwencji przyjąć należy, że torowisko jest związane z pasem drogowym, bowiem w drodze, a nie tylko w ulicy znajduje się torowisko tramwajowe. Rację ma organ wyrażając w odpowiedzi na skargę pogląd, że skoro w przedmiotowej sprawie sporny teren obejmuje nie tylko torowisko, ale i chodnik i ścieżkę rowerową, to nie ma przeszkód, by zaliczyć do tego rodzaju budowle jako drogę. Z niekwestionowanych ustaleń wynika też, że nieruchomości objęte zaskarżoną uchwałą oznaczone są w palnie miejscowym [...] symbolem 14 KD – Lt. Zgodnie z zapisami planu miejscowego jest to teren drogi publicznej, na której ustala się lokalizację torowiska tramwajowego, chodnik i ścieżki rowerowej – § 11 pkt 14 uchwały LVIII/757/V/2009 Rady Miasta Poznania z dnia 7 lipca 2009r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Rataje – Łacina" część B w Poznaniu.

W tym miejscu wskazać też należy przepisy rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43, poz. 430). W akcie tym dział III rozdział 10 w całości poświęcony został torowisku tramwajowemu. Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że tory tramwajowe w aglomeracji miejskiej stanowią element obsługi komunikacji miejskiej.

Zdaniem składu orzekającego – co do zasady zapewnienie istnienia i utrzymanie dróg należy do sfery prawa publicznego i czynności w tym przedmiocie stanowić mają realizację publicznoprawnych obowiązków administracji państwowej i samorządowej. Z tych powodów istniały podstawy do wydania przedmiotowej uchwały, zwłaszcza iż przedmiotowe grunty były wykorzystywane w charakterze publicznym, co nie było kwestią sporną.

Nie zasługuje również na uznanie zarzut braku normatywnego charakteru zaskarżonej uchwały i tym samym niezasadnego ogłoszenia jej w dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego. W ocenie składu orzekającego normy prawne zaliczające drogi do kategorii dróg gminnych mają charakter zewnętrzny, abstrakcyjny i generalny, są więc aktami prawa miejscowego. Akty prawne dotyczące zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych wydawane przez jednostki samorządu terytorialnego są więc aktami normatywnymi i podlegają ogłoszeniu jako akty prawa miejscowego, są wyrazem realizacji własnych zadań publicznych gminy. Powinny być więc ogłoszone w sposób, o którym mowa w art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 w zw. z art. 4 ust.1 – O ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych aktów prawnych (Dz.U.2011.197.1172). Przy czym akty prawa miejscowego nie muszą zawsze dotyczyć wszystkich mieszkańców jednostki terytorialnej. Wystarczające będzie, gdy zawarte w takim akcie normy o charakterze abstrakcyjno-generalnym będą skierowane do nieograniczonego kręgu adresatów (vide wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. IV SA/Wr 80/12, Lex nr 1234772).

Uwzględniając powyższe, sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.