Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 75/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej~Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 116 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska (sprawozdawca), Ewa Gmurczyk, Protokolant, po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ł. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 2444/19 w sprawie ze skargi Ł. S. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 września 2019 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON za okres od listopada 2014 r. do marca 2015 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Ł. S. na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 19 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 2444/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi L. S. oddalił skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego zarządu solidarnie ze spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od listopada 2014 r. do marca 2015 r.

Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł L. S., zaskarżając wyrok w całości. Pełnomocnik skarżącego na podstawie art. 174 pkt 1 oraz pkt 2 P.p.s.a. zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 §1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 121 §1, art. 122, art. 187 §1 oraz 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji administracyjnej mimo, iż jest wadliwa, gdyż została wydana z naruszeniem art. 121 §1, art. 122, art. 187 §1 oraz 191 Ordynacji podatkowej bowiem organy administracyjne wydające decyzje w niniejszej sprawie nie rozpatrzyły w sposób wszechstronny i wyczerpujący wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowej oceny materiału dowodowego co doprowadziło do niezasadnego uznania, iż w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu M.sp. z o.o. wystąpiły przesłanki uzasadniające złożenie wniosku o upadłość w/w spółki, a w konsekwencji skarżący ponosi solidarną odpowiedzialność za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za okres od listopada 2014 r. do marca 2015 r.,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

- art. 11 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu M. sp. z o.o. Spółka stała się niewypłacalna i zachodziły podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, w sytuacji gdy sam fakt nieregulowania przez Spółkę wymagalnych zobowiązań wobec PFRON od grudnia 2014 r. nie uzasadnia wniosku, iż Spółka stała się niewypłacalna, zwłaszcza, że jeszcze w maju 2015 r. Spółka dokonała na rzecz PFRON wpłaty w kwocie 2 788,00 zł za okres 2014/12.

- art. 116 §1 12 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 49 ust. 1 Ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997 r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący ponosi solidarną odpowiedzialność za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za okres od listopada 2014 r. do marca 2015 r. w sytuacji gdy w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu M. sp. z o.o. nie wystąpiły przesłanki uzasadniające złożenie wniosku o upadłość w/w spółki.

Pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego od organu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Pełnomocnik w imieniu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasadzenie od Skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634 z zm., dalej jako: P.p.s.a.), rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 P.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.

W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa procesowego, które zdaniem strony mają istotny wpływ na wynik sprawy, oraz przepisów prawa materialnego. W zakresie naruszenia przepisów postępowania Skarżący zakwestionował ustalenia, że w okresie pełnienia przez siebie funkcji prezesa zarządu Spółka stała się niewypłacalna w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2015 r., poz. 233, dalej jako: u.p.u.). Zdaniem strony Sąd pierwszej instancji, nie wziął pod uwagę, że pomimo istniejących zaległości wobec PFRON Spółka w dniu 15 maja 2015 r. dokonała wpłaty na poczet zaległości za grudzień 2014 r. Wobec czego zaprzestanie regulowania zaległości Spółki nie miało charakteru trwałego. W zakresie prawa materialnego Skarżący zarzucił naruszenie art. 116 § 1 i 2 O. p., art. 11 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 1 u.p.u. poprzez niewłaściwe zastosowanie, w jego ocenie nie wystąpiły przesłanki do złożenia wniosku o upadłość Spółki.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty dotyczące braku możliwości orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego jako członka zarządu (prezesa) za zaległości podatkowe Spółki, nie są zasadne. Stosownie do art. 116 § 1 (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 z zm., dalej jako: O.p.) w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2015 r. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Ponadto art. 116 § 2 O. p. stanowi, że odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

W sprawie bezspornym jest czas pełnienia przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu Spółki tj. od 7 listopada 2014 r. do 16 maja 2015 r. oraz, że zobowiązania Spółki wynikają ze złożonych deklaracji DEK-I-0 za okres od listopada 2014 r. do marca 2015 r. Skarżący nie kwestionował również faktu, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna.

Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela argumentacji Skarżącego, że przesłanka do złożenia wniosku o upadłość określona w art. 11 ust. 1 u.p.u. nie istniała w czasie pełnienia przez niego funkcji prezesa zarządu. Przepis 11 ust. 1 u.p.u. stanowi, że dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Mając na uwadze okoliczność, że Spółka posiadała zaległość wobec PFRON w grudniu 2014 r. (zobowiązanie z tytułu wpłat za listopad 2014 r.) i zaprzestała regulowania zobowiązań w kolejnych miesiącach tj. do marca 2015 r., to należy stwierdzić, że doszło do zaprzestania regulowania należności w sposób trwały. Tym bardziej, że wskazane zaległości wynikają ze złożonych przez Spółkę deklaracji DEK-I-0. Spółka miała świadomość powstania obowiązku zapłaty składek, pomimo to ich nie uregulowała i doprowadziła do powstania zaległości. Bez znaczenia pozostaje fakt, że w maju 2015 r. Spółka dokonała na rzecz PFRON wpłaty w kwocie 2788,00 zł za miesiąc grudzień 2014 r. Stan niewypłacalności nadal istniał i był powiązany z zaniechaniem płacenia zaległości za pozostałe miesiące. Sama ta okoliczność nieregulowania wymagalnych zobowiązań była wystarczająca do uznania, że Spółka jest niewypłacalna, co stwarzało podstawę do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości.

W trybie art. 21 ust. 1 u.p.u. dłużnik jest zobowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął, że wniosek ten powinien być złożony dwa tygodnie po terminie płatności trzeciej zaległości tj. za styczeń 2015 r., gdzie termin płatności składki przypadał na dzień 20 lutego 2015 r., zatem wskazany wniosek należało złożyć w pierwszej połowie marca 2015 r.. Co prawda Sąd pierwszej instancji wskazał na "początek lutego 2015 r.", ale należy uznać, że jest to omyłka i pozostaje bez znaczenia dla meritum sprawy.

Ponadto Skarżący nie wykazał by niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy (art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p.). Skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że w czasie gdy pełnił funkcję prezesa zarządu, Spółka była podmiotem rozpoczynającym działalność, z dobrą kondycją finansową i nie spełniała przesłanek niewypłacalności. Podkreślić należy, że w okolicznościach zaprzestania regulowania wymagalnych zobowiązań, nawet dobra sytuacja finansowa Spółki, jak podnosi Skarżący, nie stanowi przesłanki uwalniającej go od obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Braku winy skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki nie usprawiedliwia samo przekonanie o dobrej sytuacji finansowej spółki, czy braku możliwości skutecznego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. W orzecznictwie wskazuje się, że nie można odmówić członkowi zarządu prawa do podjęcia ryzyka i niezgłoszenia wniosku o upadłość mimo wystąpienia stosownych ku temu przesłanek ustawowych (tj. "w czasie właściwym") w sytuacji, gdy według jego oceny uda się opanować sytuację finansową i w konsekwencji spłacić całość zobowiązań. Jeżeli jednak zarządzający spółką takie ryzyko podejmuje, to musi to czynić ze świadomością odpowiedzialności z tym związanej i liczyć się z tym, że w przypadku dokonania błędnej oceny sytuacji rodzącej w konsekwencji choćby częściową niemożność zaspokojenia długów przez spółkę, to sam będzie musiał ponieść subsydiarną odpowiedzialność finansową (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 564/18).

Ponadto Skarżący nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie jej zaległości podatkowych w całości lub w znacznej części. Zatem trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że nie wystąpiły przesłanki uwalniające Skarżącego, jako członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości Spółki.

W związku z powyższym za niezasadne należy uznać naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz 191 O.p. Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej kontroli zastosowania przez organy podatkowe art. 191 O.p., organy podatkowe ustaliły wszystkie fakty i okoliczności, które były niezbędne dla załatwienia sprawy (art. 122 O.p.). Zebrały wszystkie dostępne dowody i rozpatrzyły je w sposób wyczerpujący, niezależnie od tego, czy potwierdzały one tezy organu czy twierdzenia Skarżącego (art. 187 § 1 O.p.). Ocena była zgodna z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.).

Tym samym zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego należy uznać za niezasadne. Autor skargi kasacyjnej wskazał na niewłaściwe zastosowanie art. 11 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 1 u.p.u. oraz art. 116 § 1 i 2 O.p. Jego zdaniem organy administracyjne nie rozpatrzyły w sposób wszechstronny i wyczerpujący wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowej oceny materiału dowodowego. Zważywszy na to, że Skarżącemu nie udało się podważyć stanu faktycznego zaaprobowanego przez Sąd pierwszej instancji, nie sposób uznać, by Sąd nieprawidłowo zastosował art. 116 § 1 i 2 O.p. Należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który Skarżący dowolnie uznaje za prawidłowy. Z tych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Kierując się art. 204 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od L. S. na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kwotę 480 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

|Sędzia WSA (del.) |Sędzia NSA |Sędzia NSA |

|Anna Juszczyk-Wiśniewska |Jacek Brolik |Bogusław Dauter |