Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2520/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1, art. 156 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), asesor WSA Nina Beczek, Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w N. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 października 2023 r. nr DO-II.7610.707.2019.AB w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 17 października 2023 r., nr DO-IL7610.707.2019.AB Minister Rozwoju i Technologii (Minister/organ) po rozpatrzeniu wniosku [...] SA, utrzymał w mocy decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 18 listopada 2022 r., znak: DO-II.7610.707.2019JL stwierdzającą, iż decyzja Wojewody Nowosądeckiego z dnia 20 grudnia 1995r., znak: G.KG.III.7224-22A/95, stwierdzająca nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w [...], stanowiącego działki nr [...], w części dotyczącej działki nr [...], w granicach dawnej parceli pgr [...] z Iwh [...] została wydana z naruszeniem prawa i umarzającą postępowanie w pozostałym zakresie dotyczącym części działki nr [...], niebędącej częścią dawnej parceli pgr [...].

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 18 listopada 2022 r., znak: DO-II.7610.707.2019JL Minister Rozwoju i Technologii stwierdził, iż decyzja Wojewody Nowosądeckiego z dnia 20 grudnia 1995r., znak: G.KG.III.7224-22A/95, stwierdzająca nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w Nowym Sączu, stanowiącego działki nr [...], w części dotyczącej działki nr [...], w granicach dawnej parceli pgr [...] /30 z Iwh [...] została wydana z naruszeniem prawa i umorzył postępowanie w pozostałym zakresie dotyczącym części działki nr [...], niebędącej częścią dawnej parceli pgr [...].

Pismem z dnia 7 grudnia 2022 r, [...]., wystąpiła do Ministra Rozwoju i Technologii z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 18 listopada 2022 r. znak DO-II.7610.707.2019.JL. We wniosku tym zarzucono m.in., że Minister Rozwoju i Technologii nienależycie wyjaśnił stan faktyczny oraz nie zebrał materiału dowodowego niezbędnego do wyjaśnienia sprawy. Zarzucono także, że organ oparł rozstrzygnięcie na ustaleniach Sądu Okręgowego w Nowym Sączu oraz błędnie nie ustalił następców prawnych H. H. oraz l. H.

Po rozpatrzeniu wniosku [...] S.A. oraz zbadaniu akt sprawy Minister wskazał, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 Kpa i może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wynikających z art. 156 § 1 Kpa. Przepis ten w pkt 2 nakłada na organ administracji publicznej obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Za rażące należy uznać takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 1999 r., sygn. akt V SA 876/99, LEK 50137). Minister wskazał, że w przedmiotowej sprawie, w związku ze złożonym przez [...] SA, wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Rozwoju i Technologii ponownie bada decyzję Wojewody Nowosądeckiego z dnia 20 grudnia 1995r. znak G.KG.III.7224-22A/95 pod kątem występowania wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa. Decyzją tą zostało uwłaszczone przedsiębiorstwo państwowe [...] w N., którego następcą prawnym jest spółka [...] S.A. Powyższych ustaleń dokonano na podstawie: aktu notarialnego z dnia 6 września 1994 r. Rep. A Nr [...], postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Sączu z dnia 2 listopada 1994 r. sygn. akt Ns Rej H - 542/94, oraz treści KRS nr [...]. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust 1, 2 i 3 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stawały się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, o ile nie naruszało to praw osób trzecich. Minister podał, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji ustalił, że nie została spełniona podstawowa przesłanka uwłaszczenia, tj. działka nr [...] w granicach dawnej parceli pgr [...] z lwh [...] nie stanowiła wyłącznej własności Skarbu Państwa. Minister zwrócił uwagę, że wbrew zarzutom skarżących organ nadzoru w prowadzonym postępowaniu obowiązany był uwzględnić wyroki sądu cywilnego, które zapadły odnośnie przedmiotowej nieruchomości. Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2005r. sygn. akt I C 1004/03 Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział I Cywilny stwierdził, że nie istnieją przesłanki do przejęcia na podstawie art. 2 ust 1 lit b dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 06 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. nr 3, poz. 13 ze zm.), na rzecz Skarbu Państwa, majątku składającego się m.in. z pgr [...] o pow. 1,4606 ha objętej Iwh [...]. Następnie Sąd Apelacyjny w Krakowie Wydział I Cywilny wyrokiem z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt I A Ca 1216/05 oddalił apelację od ww. wyroku. Co więcej, jak wynika z opinii sporządzonej przez biegłego sadowego J. P. na potrzeby postępowania przed Sądem Okręgowym w Nowym Sączu z dnia 10 lutego 2004 r. pgr [...] objęta Iwh [...] została podzielona na pgr [...] o pow. 1,1386 ha oraz pgr [...] o pow. 0,3189 ha. Według tej opinii część dawnej pgr [...] o pow. 0,0425 ha weszła w skład uwłaszczonej działki nr [...] objętej KW [...]. Z ww. opinii wynika również, że w dniu wpisania własności tych nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa właścicielami nieruchomości ujawnionej w Iwh [...] byli K. z H. A., H. H. oraz l. H., każde w 1/3 części.

Minister wskazał, że zarzut skarżącej, iż Minister Rozwoju i Technologii nieprawidłowo ustalił krąg stron postępowania, gdyż nie zbadał następstwa prawnego po H. H. oraz l. H. jest niezasadny, ponieważ jak słusznie wskazał organ I instancji wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu Wydział I Cywilny z dnia 21 kwietnia 2005r. sygn. akt I C 1004/03, dotyczył tylko udziału wynoszącego 1/3 w prawie własności terenu odpowiadającego parcelom objętym m.in. Iwh [...], którego właścicielką była K. z H. A. A zatem organ zasadnie nie badał następstwa prawnego po H. H. oraz l. H.

W ślad za organem I instancji Minister wskazał, że ww. wyroki Sądu Okręgowego z dnia 21 kwietnia 2005 r. oraz Sądu Apelacyjnego z dnia 7 grudnia 2005 r. potwierdzają, iż udział wynoszący 1/3 w prawie własności dawnej parceli nr [...], która następnie weszła w skład działki nr [...], nie przeszedł na własność Skarbu Państwa a pozostał własnością następców prawnych dotychczasowej właścicielki. Z powyższego wynika, zdaniem Ministra, że w dniu 5 grudnia 1990 r. właścicielem części przedmiotowej nieruchomości położonej w N., oznaczonej jako działka nr [...] , była osoba fizyczna, a nie Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, a co za tym idzie nie została spełniona jedna z podstawowych przesłanek uwłaszczenia, tj. przesłanka własności Skarbu Państwa. Minister wskazał również, że mając na uwadze wytyczne Wojewódzkiego Sądu w Warszawie wyrażone w wyroku z dnia 29 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 705/15 oraz wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z dnia 21 września 2017 r., sygn. akt I OSK 3160/15, Minister Rozwoju i Technologii przeprowadził postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie rzeczywistego położenia działki nr [...] (uwłaszczonej decyzją Wojewody Nowosądeckiego z dnia 20 listopada 1995 r.) względem parceli pgr [...], zlecając geodecie uprawnionemu – A. G., ustalenie, czy jakakolwiek część nieruchomości, położonej w N., oznaczonej jako działka nr [...], obręb [...], stanowiła część lub całość parceli pgr [...], wymienionej w wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu Wydział I Cywilny z dnia 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt I C 1004/03. Minister wskazał, że jak wynika z opinii geodezyjnej z dnia 28 października 2020 r., znak: DO-II.7610.707.2019.JL, sporządzonej przez A. G., działka ewidencyjna nr [...] została utworzona z części parceli pgr [...]. Niniejsza opinia została sporządzona przez osobę mającą uprawnienia specjalistyczne oraz w oparciu o liczne dokumenty zebrane w sprawie, w tym w oparciu o opinię biegłego J. P. A zatem zarzuty skarżącej w tym zakresie, w ocenie organu, są niezasadne. Podsumowując, organ uznał, że Minister rozpoznając sprawę jako organ I instancji prawidłowo uznał, wbrew twierdzeniom skarżącej, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Wskazał, że organ I instancji, będąc związany wytycznymi Wojewódzkiego Sądu w Warszawie wyrażonymi w wyroku z dnia 29 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 705/15 oraz wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonymi w wyroku z dnia 21 września 2017 r., sygn. akt I OSK 3160/15, prawidłowo ustalił, że przedmiotowa działka nr [...] - w granicach dawnej parceli nr [...] Iwh [...] w dniu 5 grudnia 1990r. w 1/3 części stanowiła własność osoby fizycznej, natomiast w 2/3 części własność Skarbu Państwa. Wobec powyższego, zdaniem Ministra, decyzja uwłaszczeniowa Wojewody Nowosądeckiego z dnia 20 grudnia 1995r., znak: G.KG.III.7224-22A/95, w części dotyczącej działki nr [...] - w granicach dawnej parceli pgr [...] z Iwh [...] zawiera wadę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, gdyż rażąco narusza prawo, tj. art. 2 ust 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. poprzez potwierdzenie uwłaszczenia na gruncie stanowiącym w udziale własność osoby fizycznej. Jak wynika z art. 156 § 2 Kpa nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn określonych w art. 156 § 1 Kpa, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Wówczas zgodnie z dyspozycją z art. 156 § 2 Kpa, organ administracji ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Organ podał, że w aktach sprawy nie zachowały się zwrotne potwierdzenia odbioru ww. decyzji Wojewody Nowosądeckiego z dnia 20 grudnia 1995 r. niemniej jednak w aktach znajduje się egzemplarz decyzji Wojewody Nowosądeckiego z dnia 20 grudnia1995r., znak: G.KG.III.7224-22A/95 z adnotacją, iż ww. decyzja stała się ostateczna w dniu 3 stycznia 1996 r. Wobec powyższego Minister stwierdził, że 10 - letni termin, o którym mowa w art. 156 § 2 Kpa, upłynął najpóźniej w dniu 3 stycznia 2006 r. (po upływie 10 lat od chwili potwierdzenia ostateczności decyzji), a zatem nie jest możliwe stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji na podstawie art. 156 § 1 Kpa. Odnosząc się natomiast do kwestii części działki nr [...], niebędącej częścią dawnej parceli pgr [...], Minister wskazał, że wnioskodawcy w toku postępowania nie wykazali, aby przysługiwały im prawa rzeczowe do tej nieruchomości i uznał, że postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe, co skutkowało umorzeniem postępowania na podstawie art. 105 § 1 Kpa w zakresie dotyczącym części działki nr [...] niewchodzącej w skład dawnej parceli pgr [...] z Iwh [...].

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka [...] S.A. (skarżąca), zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1.art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 kpa oraz art. 81a kpa w związku z art. 7, 8 i 11 kpa poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, w szczególności pominięcie istotnych dowodów, co doprowadziło organ do poczynienia całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, wskutek czego organ bez uzasadnionej przyczyny odszedł od utrwalonej linii orzeczniczej rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, w szczególności:

1.1.zaniechanie zweryfikowania stanu faktycznego sprawy względem relewantnego stanu prawnego na dzień 5 grudnia 1990 r., tj. daty kluczowej dla niniejszej sprawy, tj. zaniechanie ustalenia, czy na ten dzień jakakolwiek część działki nr [...] nie stanowiła wyłącznej własności Skarbu Państwa,

1.2.uznanie, że część działki [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa na podstawie niejednoznacznej i fragmentarycznej opinii wydanej w toku innego postępowania - postępowania cywilnego, prowadzonego przed sądem powszechnym, która dotyczyła stanu na dzień 10 lutego 2004 r., a która nie dotyczy kwestii własności działki nr [...] na dzień 5 grudnia 1990 roku.

1.3.brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, a wręcz wykazanie bezczynności dowodowej poprzez zaniechanie przeprowadzenia istotnych dla sprawy dowodów, w tym dowodów wskazywanych przez skarżącą, pomimo że przedmiotem wnioskowanych dowodów były okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy, tj. zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geodety na okoliczność uwidocznienia na mapie geodezyjnej dla celów prawnych ewentualnej części działki nr [...], która na dzień 5 grudnia 1990 r. ewentualnie nie stanowiła wyłącznej własności Skarbu Państwa;

2. art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. dalej jako "kpa") poprzez utrzymanie w mocy Decyzji 1, pomimo braku istnienia ku temu przesłanek;

3. art. 136 § 1 w zw. z art. 138 § 2 kpa oraz art. 127 § 3 kpa poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy wadliwej Decyzji 1, bez merytorycznego rozpatrzenia istoty sprawy, pomimo że owa decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie

4. art. 170 ppsa poprzez niezastosowanie się do ocen i wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej jako ,,WSA") z dnia 29 lipca 2015 r. (sygn. akt I SA/Wa 705/15) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej jako "NSA") z dnia z dnia 21 września 2017 r. (sygn. akt I OSK 3160/15), którymi Organ jest związany w niniejszej sprawie, a także pominięcie stanowiska wyrażonego przez NSA w wyroku z dnia z dnia 20 grudnia 2016 r. (sygn. akt I OSK 365/15), który dotyczy sprawy o analogicznym staniem faktycznym i prawnym;

5. art. 10 § 1, art. 28 oraz art. 61 § 4 kpa poprzez wadliwe ustalenie kręgu uczestników niniejszego postępowania, polegające na pominięciu i pozbawieniu prawa strony oraz w konsekwencji braku możliwości udziału w niniejszym postępowaniu następców prawnych H. H. oraz l. H., będących dawnymi współwłaścicielami nieruchomości objętej Decyzją Wojewody Nowosądeckiego z dnia 20 grudnia 1995 r. znak: G.K6.III.7224-22A/95, w części dotyczącej działki nr [...] w granicach dawnej parceli pgr [...] z Iwh [...], oraz niepodjęcie przez organ żadnych czynności prowadzących do ustalenia danych osobowych oraz adresów tych osób - przy jednoczesnym powołaniu się jedynie na ustalenia Sądu Okręgowego w Nowym Sączu I Wydział Cywilny wyrażone w wyroku z dnia 21 kwietnia 2005 r. sygn. akt I C 1004/03

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z 18 listopada 2022 r. oraz umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania; rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa w postępowaniu, według norm przepisanych

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że przedmiotowa sprawa była już przedmiotem analizy tut Sądu oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Regulacja ta ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania. Przez ocenę prawną, o której stanowi art. 153 p.p.s.a., rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego (np. braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego) lub też wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. W zakresie oceny prawnej mieści się więc zarówno kwestionowanie zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym (stosowania prawa), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne, i jakie, zdaniem sądu, zastosowanie lub wykładnia przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło być uznane za zgodne z prawem. Jak już wskazano przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego właściwy organ administracji publicznej, jak i sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu sądu, ponieważ ocena ta wiąże w sprawie. Norma z art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się w pełnym wymiarze oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organów administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Związanie oceną prawną nie oznacza jednak, że kontrola sądu administracyjnego ponownie rozpoznającego sprawę ogranicza się wyłącznie do kontroli zastosowania się organu do oceny prawnej sformułowanej w uprzednio wydanym wyroku. Jest to szczególnie istotne, gdy ocena prawna dotyczyła stanu faktycznego i jego braków. Kontrola ponownie wydanej decyzji lub postanowienia nie może prowadzić do sprzeczności z uprzednio wyrażoną oceną prawną, ale może tę ocenę uzupełniać, chociażby na skutek uzupełnienia materiału dowodowego przez właściwy organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2023 r. sygn. akt . III OSK 3067/21).

Rozpatrując przedmiotową sprawę uprzednio Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 29 lipca 2015 r. sygn.. I SA/Wa 705/15 w uzasadnieniu wskazał, że "Gdy chodzi o ocenę stanu prawnego, będącego podstawą decyzji administracyjnej Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2013 r., nr BOI-2d-784-R-595/10 stwierdzającej nieważność decyzji z 1995 r. dotyczącej uwłaszczenia [...] – w części odnoszącej się do działki nr [...] - w całości podziela argumentację przytoczoną przez organ (zarówno co do ustaleń faktycznych jak i oceny prawnej, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji). Nie budzi wątpliwości, że uwłaszczenie na rzecz państwowych osób prawnych gruntów nie stanowiących w dniu 27 maja 1990r. własności Skarbu Państwa rażąco naruszało prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa tj. art. 2 ust 1 - 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz 464 ze zm.). Stanowisko organu w tym zakresie zostało rzeczowo uzasadnione i nie budzi jakichkolwiek wątpliwości ze strony Sądu". W ocenie Sądu natomiast "W sprawie nie został jednak dostatecznie wyjaśniony stan faktyczny. Organy obu instancji wskazały, że z treści wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu Wydział I Cywilny (sygn. akt I C 1004/03) oraz sporządzonej w postępowaniu cywilnym opinii biegłego J. P. wynika, że w dniu 5 grudnia 1990 r. część działki [...] nie stanowiła własności Skarbu Państwa, a to przesądza o wydaniu decyzji uwłaszczeniowej z naruszeniem prawa. Zarówno organ I jak i organ II instancji nie odniosły się jednak do zarzutów skarżącej spółki, według której wyrok Sądu powszechnego w żadnym zakresie nie rozstrzyga kwestii własności działki [...] na dzień 5 grudnia 1990 r. a jedynie wskazuje na nieruchomość oznaczoną jako parcela pgr [...]. Przywołany wyrok Sądu cywilnego przesądza jedynie okoliczność, że parcela pgr [...] nie stanowiła wyłącznej własności Skarbu Państwa w roku 1944 tj w dacie wejścia w życie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Postępowanie dowodowe nie wykazało jednak w sposób nie budzący wątpliwości, że jakakolwiek część działki nr [...] objętej zaskarżoną decyzją w istocie stanowiła część bądź całość parceli pgn [...]. Znajdująca się w aktach sprawy kopia opinii biegłego sądowego J. P. tej okoliczności w żaden sposób nie potwierdza. Wyrok Sądu powszechnego wiąże organy administracji i inne sądy tylko w zakresie tego, co zostało w nim stwierdzone. Dowodzi on, że reformie rolnej nie podlegała ww parcela [...], nie podaje natomiast, że parcela ta odpowiada obecnie części działki o aktualnym numerze [...] (opinia biegłego wręcz wskazuje że nie znalazł on potwierdzenia tej okoliczności) a organ nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania dowodowego w ww. zakresie".

Sąd w cytowanym wyroku uznał, że "Organy powinny zatem przeprowadzić szczegółowe postępowania dowodowe zmierzające do wyjaśnienia rzeczywistego położenia określonej w wyroku sądu powszechnego parceli w stosunku do działek objętych decyzją uwłaszczeniową z 1995r. Dopiero jednoznaczne stwierdzenie i udokumentowanie, że zakresy położenia wymienionych wyżej nieruchomości pokrywają się w terenie pozwoliłoby organowi odpowiedzieć na pytanie: czy Wojewoda Nowosądecki naruszył prawo uznając, że nieruchomość stanowiąca obecnie całość lub część działki [...] jako cześć dawnej parceli pgr [...] nie stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. wyłącznej własności Skarbu Państwa a przez to decyzja z 1995r. jest częściowo wadliwa. W tej materii organ nie może opierać się na przedstawionej przez jedną ze stron opinii wydanej w postępowaniu sądowym, bowiem opinia ta nie daje odpowiedzi na istotne dla wyniku sprawy pytanie".

Sąd natomiast nie podzielił wówczas pozostałych zarzutów skargi. "W szczególności Sąd nie uznał za nieodwracalne skutki prawne zmiany podmiotowej wyrażającej się w przekształceniu [...] w spółkę Skarbu Państwa a następnie w spółkę giełdową. Nie można też uznać, że nieodwracalnym skutkiem prawnym w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. w stosunku do decyzji uwłaszczeniowej jest późniejsze obciążenie użytkowania wieczystego stosownymi hipotekami. Sąd podziela argumentację prawną przytoczoną przez organ i wyraża poparcie dla przytoczonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji orzecznictwu. Na tym etapie postępowania szczegółowe rozważania w tym zakresie są jednak bezprzedmiotowe."

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną od tego orzeczenia w uzasadnieniu swojego wyroku z 21 września 2017 r. wskazał, że "Nie budzi zatem wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowość stanowiska sądu I instancji odnośnie braku podstaw do przyjęcia w obecnym stanie sprawy zaistnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt.2kpa, naruszenia przez organy przepisów procedury administracyjnej, zawartych m.in. w art. 7,77 § 1, 80 k.p.a., co w konsekwencji czyni wadliwym skierowany przeciwko badanemu wyrokowi zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt.1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej p.p.s.a. Zdaniem sądu II instancji skoro wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu wydany w sprawie I C 1004/03 nie zawierał żadnych bezpośrednich odniesień do działki nr [...], będącej przedmiotem niniejszego sporu, a także do relewantnego stanu prawnego na dzień 5 grudnia 1990r. nie sposób było przyjąć, że doszło do naruszenia przepisu art. 365. § 1 kpc, który stanowi że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny za słuszną uznał argumentację, zawartą w obydwu skargach kasacyjnych odnośnie braku słuszności stanowiska kontrolowanego sądu, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., wydany w sprawie o sygn. akt P 46/13 pozwalał na przyjęcie, że znaczny upływ czasu od wydania decyzji uwłaszczeniowej stanowił przesłankę negatywną, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a. do stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia organu administracji. W istocie bowiem wyrok stwierdzający niekonstytucyjność przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy, o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki nie spowodował zmiany normatywnej, nałożył na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania z art. 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Z uwagi na zakres kontroli konstytucyjności, obejmujący pominięcie ustawodawcze, Trybunał nie przesądził o tym, czy właściwym sposobem realizacji tego postulatu jest przewidziany aktualnie w art. 156 § 2 k.p.a. dziesięcioletni termin prekluzyjny, który ogranicza stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych obarczonych niektórymi innymi wadami. Z tej przyczyny wyrok Trybunału Konstytucyjnego, wbrew stanowisku kontrolowanego sądu nie mógł wpłynąć na rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sytuacji gdy jego podstawę stanowi ma art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. Wadliwa ocena sądu w tym zakresie nie mogła skutkować jednak uchyleniem wyroku skoro nie podważono pozostałych przesłanek kasacyjnego rozstrzygnięcia, przy ponownym rozpoznaniu sprawy zaś wiąże ocena wyrażona przez Naczelny Sąd Administracyjny. W konsekwencji oznacza to konieczność przyjęcia przy ponownym rozpoznaniu sprawy, że znaczny upływ czasu do chwili zmiany normatywnej nie stanowi negatywnej przesłanki nieważności z art. 156 § 2 k.p.a., w przypadku wadliwości z art. 156 § 1 pkt.2 k.p.a. Mając na względzie powyższe przyjąć należało, że zaskarżony wyrok odpowiadał prawu mimo częściowo błędnego uzasadnienia. Na marginesie jedynie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że powoływany w sprawie przez skarżących kasacyjnie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2014 r. (I SA/Wa 1162/14), odnoszący się do działki [...] został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2016 r. (sygn akt I OSK 365/15).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że organ wykonał wytyczne Sądu i prawidłowo ustalił w oparciu o sporządzoną przez biegłego geodetę opinię geodezyjną z 28 października 2020 r. oraz dokumentację geodezyjno- kartograficzną, że przedmiotowa działka nr [...] - w granicach dawnej parceli nr [...] Iwh [...] w dniu 5 grudnia 1990r. w 1/3 części stanowiła własność osoby fizycznej, natomiast w 2/3 części własność Skarbu Państwa. Niezasadny jest tym samym zarzut skargi, że podstawa rozstrzygnięcia była opinia biegłego wydana w sprawie cywilnej. Opinia biegłej G. z 28 października 2020 r. oraz stanowiąca jej podstawę dokumentacja kartograficzna wskazuje w sposób precyzyjny w jakim zakresie działka nr [...] mieściła się w granicach dawnej parceli nr [...] Iwh [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. Tym samym Minister zasadnie uznał, że decyzja uwłaszczeniowa Wojewody Nowosądeckiego z dnia 20 grudnia 1995r., znak: G.KG.III.7224-22A/95, w części dotyczącej działki nr [...] - w granicach dawnej parceli pgr [...] z Iwh [...] zawiera wadę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, gdyż rażąco narusza prawo, tj. art. 2 ust 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. poprzez potwierdzenie uwłaszczenia na gruncie stanowiącym w udziale własność osoby fizycznej. Jak wynika z art. 156 § 2 Kpa w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania przedmiotowej decyzji (po zmianie wynikającej z ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491), która weszła w życie 16 września 2021 r.).nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn określonych w art. 156 § 1 Kpa, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Wówczas zgodnie z dyspozycją z art. 156 § 2 Kpa, organ administracji ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Wprawdzie w aktach sprawy nie zachowały się zwrotne potwierdzenia odbioru ww. decyzji Wojewody Nowosądeckiego z dnia 20 grudnia 1995 r. niemniej jednak w aktach znajduje się egzemplarz decyzji Wojewody Nowosądeckiego z dnia 20 grudnia1995r., znak: G.KG.III.7224-22A/95 z adnotacją, iż ww. decyzja stała się ostateczna w dniu 3 stycznia 1996 r. Minister zasadnie stwierdził, że 10 - letni termin, o którym mowa w art. 156 § 2 Kpa, upłynął najpóźniej w dniu 3 stycznia 2006 r. (po upływie 10 lat od chwili potwierdzenia ostateczności decyzji), a zatem nie obecnie możliwe, w związku ze zmianą normatywną przepisów, stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji na podstawie art. 156 § 1 Kpa. Wobec faktu, że wnioskodawcy nie wykazali, że przysługują im prawa rzeczowe do części działki nr [...], wykraczającej poza parcelę pgr [...], postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe i Minister prawidłowo umorzył postępowanie w tym zakresie.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione i na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.