Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 159/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie: Sędzia NSA Halina Kremis (sprawozdawca) Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant: Asystent sędziego Łukasz Cieślak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi J.O. i Z.O. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania doprowadzenia zbiornika na płynne odchody zwierzęce do stanu poprzedniego poprzez wykonanie określonych robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 1, art. 51 ust. 3 pkt. 2, art. 52 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (j. t.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn.·zm.) z urzędu sprawy robót budowlanych polegających na przebudowie komory nr 3 byłego zbiornika na płynne odchody zwierzęce, usytuowanego na działce nr 86 AM-l w miejscowości P. 8, gm. S., z przeznaczeniem jej do gromadzenia nieczystości ciekłych - wykonanych przez J. i Z.O. na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nakazał inwestorowi wykonanie na koszt własny doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego poprzez: 1) wypięcie przyłącza kanalizacyjnego i zamurowanie otworu w ścianie zbiornika po rurze kanalizacyjnej, 2) usunięcie odpowietrzenia z rury PVC o średnicy 75 mm, 3) usunięcie zabetonowania włazu do zbiornika i przywrócenie jego ażurowego przekrycia, 4) usunięcia zamurowania 2 otworów (górnego i dolnego) znajdujących się pomiędzy komorą nr 3 i nr 2 (środkowa) zbiornika. Czynności te inwestor winien wykonać z chwilą uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Na uzasadnienie organ wskazał, że w dniu 06 lipca 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. otrzymał pismo D.M. wskazujące na możliwość wystąpienia samowoli budowlanej dokonanej przez J. i Z.O., w miejscowości P. 8, gm. S., na posesji stanowiącej współwłasność. W wyniku podjętego postępowania wyjaśniającego w dniu 06 sierpnia 2012 r. służby Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. przeprowadziły dowód z oględzin, podczas którego ustalono, że na działce nr 86 AM-l w miejscowości P. 8, gm. S., zostało wykonane przyłącze kanalizacji sanitarnej rurą PCV o średnicy 0150 mm i długości 31,20 m. Wielkość tą tworzą trzy odcinki: pierwszy od ściany szczytowej budynku mieszkalnego do załamania trasy przyłącza przy słupie kamiennym o długości 17,60 m, drugi od załamania przy słupie kamiennym do załamania na wysokości wpięcia do ostatniej komory zbiornika znajdującej się od strony zabudowań gospodarczych o długości 11,70 m oraz trzeci odcinek kończący się wpięciem rury kanalizacyjnej do zbiornika o długości 1,90 m. Porównując wykonane przyłącze z kopią projektu dołączonego do przyjętego bez sprzeciwu przez Starostę S. zgłoszenia stwierdzono, że przyłącze to zostało zrealizowane niezgodnie ze zgłoszeniem, bowiem miało być wyprowadzone z budynku ze ściany frontowej od strony podwórza, w której znajduje się wejście do budynku. Ponadto zrezygnowano z dwóch zaprojektowanych studzienek rewizyjnych S 1 i S2 .

W trakcie oględzin służby nadzoru budowlanego stwierdziły także, iż poza wpięciem przyłącza do trzeciej, ostatniej komory (o numerze 3) zbiornika trzykomorowego o konstrukcji żelbetowej, wybudowanego na początku ubiegłego stulecia i przeznaczonego poprzednio do magazynowania gnojowicy powstającej przy produkcji zwierzęcej prowadzonej dawniej w gospodarstwie rolnym, skarżący nie wykonali jeszcze robót budowlanych, związanych z przystosowaniem tej komory do potrzeb przetrzymywania nieczystości ciekłych, a ujętych w dołączonym do zgłoszenia projekcie budowlanym. Miały one polegać na zamurowaniu wszystkich otworów przelotowych łączących poszczególne komory, zmontowaniu zamykanego włazu oraz wyprowadzeniu wentylacji zbiornika. Podczas czynności dowodowych nie stwierdzono wykonania wentylacji zbiornika, a otwór do opróżniania zbiornika został przykryty jedynie ażurową płytą betonową nie zamykaną. Wprawdzie inwestor oświadczył do protokołu, że otwory przelotowe w ścianie pomiędzy trzecią a drugą komorą zbiornika zamurował, to z uwagi na napełnienie komory zbiornika, nie było możliwości wejścia do niej i sprawdzenia tego faktu. Dopiero wykonane zdjęcia wnętrza komory po opuszczeniu aparatu fotograficznego otworem rewizyjnym poniżej płyty przekrywającej zbiornik wyraźnie pokazały, że Z.O. jednak otworów przelotowych nie zamurował. Podczas czynności dowodowych stwierdzono również, że z uwagi na zmianę trasy części przyłącza kanalizacyjnego małżonkowie O. pozostawili inne istniejące przyłącze odprowadzające część ścieków bytowych z gospodarstwa domowego do studzienki kanalizacji deszczowej mającej swoje zakończenie na działce nr 84 AM-1, będącej odrębną własnością D.M.. Ilość odprowadzanych ścieków została dodatkowo zwiększona poprzez dodanie kabiny prysznicowej w pomieszczeniu użytkowanym przez syna inwestorów. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego organ uznał, że w sytuacji wykonywania robót budowlanych w sposób niezgodny z warunkami skutecznie dokonanego zgłoszenia (w tym wypadku dołączonym do zgłoszenia projektem budowlanym), zastosowanie będzie miała procedura naprawcza określona w przepisach art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Wynika to z faktu, że inwestorzy wykonując przyłącze kanalizacji sanitarnej zmienili część jego trasy, a także zrezygnowali z zaprojektowanych dwóch studzienek rewizyjnych, czym, zdaniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., naruszyli przepis art. 30 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, a tym samym wyczerpana została dyspozycja art. 50 ust. 1 pkt. 4 tej ustawy. W konsekwencji dokonanych ustaleń, pismem z dnia 07 sierpnia 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie robót budowlanych polegających na budowie przyłącza kanalizacji sanitarnej z budynku mieszkalnego wielorodzinnego do jednej z komór zbiornika na nieczystości płynne pochodzenia zwierzęcego na działce nr 86 AM-1 w miejscowości P. 8, gm. S. - wykonanych przez Państwo J. i Z.O. niezgodnie z przyjętym przez Starostę S. bez sprzeciwu zgłoszeniem dokonanym w dniu 12 października 2011 r. na podstawie art. 30 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Następnie, postanowieniem nr [...], z dnia [...] r., wydanym w trybie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, tutejszy organ nałożył na J. i Z.O. obowiązek dostarczenia, opracowanego przez osobę uprawnioną orzeczenia technicznego dotyczącego wykonanych robót budowlanych. W dniu 31 stycznia 2013 r. skarżący przedłożył orzeczenie techniczne nakazane postanowieniem tutejszego organu nr [...], z dnia [...] r. Po jego sprawdzeniu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. stwierdził, że dokument ten zgodnie z treścią zawartą na stronie tytułowej powinien zawierać część opisową, część rysunkową i załączniki, a w rzeczywistości zawierał tylko część opisową. Pismem z dnia 01 lutego 2013 r. wezwano stronę do uzupełnienia dokumentu. Uzupełniona dokumentacja przedłożona została w dniu 04 lutego 2013 r. i Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. stwierdził, że przedłożone orzeczenie techniczne jest dokumentem dowodowym dostatecznie wyjaśniającym powzięte wątpliwości co do robót budowlanych, a jego dostarczenie zakończyło czynności procesowe w sprawie. W konsekwencji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją nr [...], z dnia [...] r., umorzył postępowanie w sprawie robót budowlanych polegających na budowie przyłącza kanalizacji sanitarnej z budynku mieszkalnego wielorodzinnego do jednej z komór zbiornika na nieczystości płynne pochodzenia zwierzęcego na działce nr 86 AM-1 w miejscowości P. 8, gm. S. - wykonanych przez J. i Z.O. niezgodnie z przyjętym przez Starostę S. bez sprzeciwu zgłoszeniem dokonanym w dniu 12 października 2011 r. na podstawie art. 30 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. W uzasadnieniu decyzji organ szczegółowo opisał i wyjaśnił wszystkie zbadane okoliczności. W skazał również podstawę do stwierdzenia, że w ramach ustalonego przedmiotu postępowania nie występują przesłanki do rozstrzygnięcia tej sprawy w oparciu o jedną z określonych w ustawie Prawo budowlane norm prawnych, a mianowicie art. 51 ust. 1 pkt. 1 albo art. 51 ust. 1 pkt. 2.

W wyniku weryfikacji instancyjnej, związanej z odwołaniem D.M., D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...], z dnia [...] r. uchylił tę decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził między innymi, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. podejmując w rozstrzygnięciu próbę eliminacji zaistniałych, wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego wątpliwości, oparł się na domniemaniach a nie na faktach. Ponadto, organ odwoławczy wskazał na brak udowodnienia faktów związanych z robotami budowlanymi związanymi z objętą zgłoszeniem przebudową komory nr 3 zbiornika (w zakresie zamurowania otworów przelotowych pomiędzy komorami nr 3 i nr 2), a także w zakresie odległości tak wyodrębnionej komory pod potrzeby gromadzenia ścieków z w.c. państwa O. od okien i drzwi budynku mieszkalnego. Przystępując do ponownego rozpatrzenia sprawy PINB w S. zawiadomieniem z dnia 05 czerwca 2013 r. powiadomił strony postępowania o tej czynności, informując jednocześnie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz składania wniosków i zastrzeżeń w siedzibie organu. Ponadto uwzględniając uwagi organu odwoławczego w decyzji nr [...], z dnia [...] r., organ wyznaczył na dzień 24 czerwca 2013 r. dodatkowy dowód z oględzin w celu jednoznacznego stwierdzenia faktu zamurowania dwóch otworów przelotowych pomiędzy komorami nr 3 i nr 2 zlokalizowanego na działce nr 86 AM-l zbiornika na nieczystości, jak i oceny szczelności tego zamurowania, a także przeprowadzenia czynności dowodowych w zakresie pomiaru odległości pokrywy (zamykanego otworu do opróżniania zbiornika) i wylotu wentylacji wyodrębnionej pod zbiornik na nieczystości ciekłe komory nr 3 od najbliżej położonych okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w budynku mieszkalnym nr 8 w P.. W wyznaczonym terminie służby PINB w S. udały się na miejsce oględzin, gdzie dokonano czynności dowodowych w obecności Z.O., D.M. pełnomocnika, W.F. (pełnomocnictwo dołączono do protokołu oględzin), a także przy udziale autorów orzeczenia technicznego, A.M.-P. i T.P.. W ich toku dokonano pomiaru odległości od rogu najbliższego otworu okiennego w budynku mieszkalnym oraz pokrywy i odpowietrzenia zbiornika, który wyniósł 29,40 m. Pomierzono również głębokość komory nr 3, jak i głębokości jej wypełnienia przez nieczystości. Głębokość komory wyniosła 2,16 m, a część zajęta przez nieczystości wyniosła 0,73 m. Następnie inwestor wyjaśnił, że otwory pomiędzy komorą nr 3 i nr 2 zostały zamurowane, a dodatkowo górny został zaizolowany masą izolacyjną. Uczestniczący w czynnościach dowodowych W.F. - pełnomocnik D.M., wskazał między innymi na brak możliwości oceny szczelności zbiornika z uwagi na jego nieprzygotowanie do takiej czynności. Analizując na tym etapie postępowania materiał dowodowy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. stwierdził, że sprawa przebudowy komory nr 3 byłego zbiornika trzykomorowego do gromadzenia ścieków pochodzenia zwierzęcego, z przeznaczeniem jej pod potrzeby gromadzenia nieczystości ciekłych z W.C. u Państwa O. wymaga odrębnego postępowania.

Dlatego też Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. pismem z dnia 02 sierpnia 2013 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie robót budowlanych, polegających na przebudowie komory nr 3 byłego zbiornika na płynne odchody zwierzęce, usytuowanego na działce nr 86 AM-l w P., gm. S., z przeznaczeniem jej do gromadzenia nieczystości ciekłych - wykonanych przez J. i Z.O. na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. W związku z informacją zawartą w piśmie D.M. z dnia 16 lipca 2013 roku służby Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. dokonały w dniu 12 sierpnia 2013 r. oględzin. W ich toku ustalono, że istniejący właz do 3 komory zbiornika został zabetonowany. Jak wyjaśnił do protokołu skarżący, na istniejącej płycie ażurowej włazu dokonał nadlewki betonowej, wcześniej wycinając otwór do wybierania nieczystości. Otwór ten posiada wymiary 0,22 m x 0,18 m. Ponadto, wykonane zostało odpowietrzenie 3 komory zbiornika za pomocą rury z PVC o średnicy 75 mm, w taki sposób, że wycięto niewielki fragment ściany bocznej zbiornika w części gdzie znajduje się zabetonowany właz w którym umieszczono rurę . Jej wylot znajduje się 0,88 m ponad terenem przy zbiorniku. Teren wokół rury odpowietrzającej jak i wraz z jej wejściem do zbiornika również zabetonowano. Dodatkowo, w nowo zaistniałym stanie faktycznym pomierzono odległość od otworu do wybierania nieczystości ze zbiornika do najbliższego otworu okiennego w budynku mieszkalnym, która wyniosła 30,03 m oraz odległość od wykonanego rurą PVC odpowietrzenia trzeciej komory zbiornika do najbliższego otworu okiennego, która wyniosła 31.08 m.

Analizując materiał dowodowy w sprawie objętej niniejszą decyzją Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. zważył, że inwestor przebudował komorę nr 3 byłego zbiornika na płynne odchody zwierzęce, usytuowanego na działce nr 86 AM-1 w miejscowości P. 8, gm. S., z przeznaczeniem jej do gromadzenia nieczystości ciekłych na podstawie zgłoszenia przyjętego bez sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej, Wykonując te roboty zamurował otwory pomiędzy komorami nr 3 i nr 2,oraz zaizolował górny z nich. Właz do komory nr 3 zbiornika pozostawił przykryty betonową płytą ażurową. Dokonany pomiar odległości pomiędzy klapą, która będąc ażurową była jednocześnie odpowietrzeniem, a najbliżej położonym otworem okiennym budynku mieszkalnego wyniosła 29,40 m. Stan ten naruszał wymagania przepisów techniczno-budowlanych zawartych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75 z dnia 15 czerwca 2002 r., poz. 690 z późno zm.). § 35 rozporządzenia, mówi iż "Zbiorniki bezodpływowe na nieczystości ciekłe ( ... ) powinny mieć ( ... ) szczelne przekrycie z zamykanym otworem do usuwania nieczystości i odpowietrzenie wyprowadzone co najmniej 0,5 m ponad poziom terenu", zaś § 36 jest zapisane, że "Odległości pokryw i wylotów wentylacji ( ... ) zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe ( ... ) o pojemności powyżej 10m3 do 50 m3 powinny wynosić co najmniej 30 m od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi". Następnie, inwestor zabetonował właz wykonując w nim otwór do wybierania nieczystości, zatykany dopasowanym do otworu betonowym kawałkiem, oraz wyprowadził wentylację komory zbiornika rurą PVC na wysokość 0,88 m ponad teren. Odległości pomiędzy otworem do wybierania nieczystości a najbliższym otworem okiennym budynku mieszkalnego wyniosła 30,03 m, a odległość do wylotu wentylacji wyniosła 31,08 m. Tym samym, inwestor usunął niezgodność z przywołanymi przepisami w zakresie odległości od okien i drzwi budynku mieszkalnego jak i wysokości wyprowadzenia wentylacji. Nie mniej jednak, zgodnie z treścią § 35 zbiornik powinien mieć szczelne przekrycie z zamykanym otworem do usuwania nieczystości, a istniejąca w tym przypadku betonowa "zatyczka" warunku tego w żadnej mierze nie spełnia. W kwestii zamurowania otworów stwierdzić należy, że bezdyskusyjnym jest zamurowanie otworu górnego pomiędzy komorą nr 3 i nr 2 i jego zaizolowanie, co zostało potwierdzone. Otwór dolny, nie zaizolowany, nie można uznać za szczelny.

Reasumując, w tym konkretnym przypadku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. stwierdził, że występują przesłanki określone w art. 50 ust. 1 pkt. 3 Prawa budowlanego, a mianowicie wykonywanie robót na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 oraz w art. 50 ust. l pkt. 4, tj wykonywanie robót w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach. Jednak wykazane niezgodności nie należą do niezgodności, których nie da się naprawić celem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Dlatego też PINB w S. decyzją nr [...] z dnia [...] roku nakazał dostosowanie zbiornika na nieczystości ciekłe do wymagań przepisów technicznobudowlanych zawartych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75 z dnia 15 czerwca 2002 r., poz. 690 z późno zm.), wymienionych w § 35 rozporządzenia, mówiącym, iż "Zbiorniki bezodpływowe na nieczystości ciekłe ( ... ) powinny mieć ( ... ) szczelne przekrycie z zamykanym otworem do usuwania nieczystości ( ... )", jak również doszczelnienie zamurowanego dolnego otworu (znajdującego się bliżej dna zbiornika),będącego jednym z dwóch zamurowanych otworów znajdujących się pomiędzy komorą nr 3 a komorą nr 2 (środkowa) zbiornika, określając jednocześnie termin wykonania obowiązku na 31 grudnia 2013 r . W ustawowym terminie, od decyzji odwołał się Z.O. oraz D.M.. W wyniku weryfikacji instancyjnej, D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie wyznaczając jedynie nowy termin wykonania obowiązku na dzień 31 marca 2014 r. W związku z zaskarżeniem opisanego rozstrzygnięcia organu drugiej instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 25 marca 2014 r. (syg. Akt II SA/Wr 97/14) oddalił skargę.

W związku z upływem terminu wyznaczonego w decyzji DWINB nr [...] z dnia [...] r. oraz brakiem wniosku inwestora potwierdzającego wykonanie nałożonych obowiązków, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. z urzędu przeprowadził dowód z oględzin. W dniu 10 czerwca 2014 r. na miejscu protokolarnie stwierdzono, że zobowiązany nie wykonał szczelnego pokrycia z zamykanym otworem do usuwania nieczystości. W kwestii doszczelnienia dolnego otworu, z uwagi na fakt braku jakiegokolwiek dostępu do komory zbiornika i możliwości sprawdzenia wykonania doszczelnienia, jak również nie przedłożenia przez zobowiązanego żadnych dokumentów potwierdzających, że takie doszczelnienie zostało wykonane należy uznać iż w tym punkcie obowiązek również nie został wykonany. Z.O. w toku czynności dowodowych oświadczył jedynie, że wykonał nakazane prace i odszedł nie uczestnicząc w czynnościach i nie podpisując protokołu. Porównując stan zaobserwowany na miejscu w dniu 10 czerwca 2014 r. ze stanem zaobserwowanym w czasie dowodu z oględzin w dniu 12 sierpnia 2013 r. (porównanie zdjęć) nie stwierdza się żadnej różnicy co jednoznacznie wskazuje, iż nie wykonano nakazanych robót.

W konsekwencji, decyzją nr [...] z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nakazał J. i Z.O. doprowadzenie zbiornika będącego przedmiotem niniejszego postępowania do stanu poprzedniego poprzez wykonanie wskazanych w niej czynności.

Decyzja została oprotestowana w terminie małżonków O., którzy wnieśli o uchylenie rozstrzygnięcia i orzeczenie co do istoty sprawy lub umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...], z dnia [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził że, "katalog czynności mających na celu doprowadzenie zbiornika do stanu poprzedniego nie odpowiada ustalonemu przez organ I instancji w toku postępowania zakresowi wykonanych przez skarżących w ramach będącej przedmiotem postępowania przebudowy, robót budowlanych. Z ustaleń organu I instancji wynika mianowicie jasno, że w ramach spornej przebudowy, m.in. zamurowano pomiędzy komorą nr 3 i nr 2 zbiornika dwa otwory, tymczasem zaskarżoną decyzją organ I instancji nakazał usunięcie zamurowania tylko jednego z nich - górnego". Dodatkowo zwrócono uwagę, że złożenie informacji o wykonaniu czynności w decyzji opisanych nie powinno być elementem nakazanych czynności. Ponadto wskazano, że zaniechanie umożliwienia stronom przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się uzasadnionym nie było.

Przystępując do ponownego rozpatrzenia sprawy PINB w S. zawiadomieniem z dnia 06 października 2014 r. powiadomił strony postępowania o tej czynności, informując jednocześnie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz składania wniosków i zastrzeżeń w siedzibie organu. Ponadto, w zawiadomieniu organ wyznaczył na dzień 23 października 2014 r. dodatkowy dowód z oględzin w celu ustalenia aktualnego stanu komory zbiornika będącej przedmiotem postępowania.

W wyznaczonym terminie służby PINB w S. udały się na miejsce oględzin, gdzie dokonano czynności dowodowych w obecności Z.O., D.M.. W ich toku stwierdzono, że w stosunku do dowodu z oględzin z dnia 10 czerwca 2014 r. stan komory zbiornika będącej przedmiotem postępowania nie uległ zmianie, czyli nie wykonano żadnych robót budowlanych. Oznacza to, że decyzja PINB nr [...] z [...] r.(utrzymana w mocy decyzją D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] r.) nakazująca doprowadzenie zbiornika do zgodności z przepisami nie została wykonana.

Uwzględniając powyższe PINB w S. pismem z dnia 24 października 2014 r. zawiadomił strony o zakończeniu czynności procesowych w sprawie dotyczącej robót budowlanych polegających na przebudowie komory nr 3 byłego zbiornika na płynne odchody zwierzęce, usytuowanego na działce nr 86 AM-1 w miejscowości P. 8, gm. S., z przeznaczeniem jej do gromadzenia nieczystości ciekłych - wykonanych przez J. i Z.O. na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Jednocześnie organ poinformował strony o ich prawie, wynikającym z art. 10 § 1 K.p.a, jednak żadna ze stron z prawa tego nie skorzystała. Analizując cały materiał dowodowy oraz porównując stan zaobserwowany w dniu 23 października 2014 r. ze stanem zaobserwowanym na miejscu w dniu 10 czerwca 2014 r., jak również ze stanem zaobserwowanym w czasie dowodu z oględzin w dniu 12 sierpnia 2013 r. ( porównanie zdjęć) nie stwierdza się żadnej różnicy co jednoznacznie wskazuje iż nie wykonano nakazanych robót. W konsekwencji, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję, zgodnie z treścią art. 51 ust. 3 pkt. 2 Prawa budowlanego, cyt.: ,,( ... ) w przypadku nie wykonania obowiązku - nakazującą (..) doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego".

Od decyzji pierwszoinstancyjnej odwołali się skarżący. W odwołaniu podnieśli, że organ pierwszej instancji nie sprawdził faktycznego wykonania przez inwestorów nałożonego obowiązku.

Po rozpoznawaniu odwołania D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, przywołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 kpa, decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy co do zasady podzielił argumentację zawartą w orzeczeniu organu pierwszej instancji. Dodał przy tym, że już niewykonanie jednego z nałożonych obowiązków skutkuje decyzją nakazującą przywrócenie do stanu poprzedniego.

Na ostateczną decyzję w sprawie skargę do sądu administracyjnego wnieśli J. i Z.O.. Zarzucili naruszenie prawa materialnego - art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez niewłaściwe jego zastosowanie przez Powiatowego Inspektora Budowlanego w S. (zwanego dalej organem I instancji) i nakazanie skarżącym doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, gdyż zebrany w sprawie materiał dowodowy powołany w zaskarżonej decyzji przez D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej organem II instancji), podaje, że skarżący wykonali prace budowlane polegające na zabetonowaniu przekrycia komory nr 3 tym samym uszczelniając go, wykonanie otworu w tym przekryciu do usunięcia nieczystości i zamykania go dopasowanym betonowym zamknięciem. Uszczelnienie otworów górnego i dolnego pomiędzy zbiornikami nr 2 i nr 3, który to fakt również został wykazany w zebranym sprawie materiale dowodowym. Wykonane prace są zgodne z § 35 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (zwanym dalej rozporządzeniem) w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie stanowiącym, iż zbiorniki bezodpływowe na nieczystości ciekłe powinny mieć m. in. szczelne przekrycie z zamykanym otworem do usuwania nieczystości. Podkreślenia wymaga, iż powołane rozporządzenie, nie precyzuje materiałów jakie mają być użyte do prac budowlanych jak i technologii wykonania otworu i jego zamknięcia; naruszenie przepisów postępowania: 6 kpa - poprzez naruszenie fundamentalnej zasady praworządności polegające na tym, że organ I instancji zaniechał przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność doszczelnienia dolnego otworu łączącego komorę nr 2 i nr 3, co skutkowało naruszeniem art.75 § 1 k.p.a. (dowody w sprawie), art. 77 § 1 k.p.a, (zasady zbierania i rozpatrywania materiału dowodowego), art. 80 k.p.a. (zasady uznania okoliczności za udowodnioną), art. 85 § 1 k.p.a. (oględziny); art. 8 kpa - poprzez nie przeprowadzenie przez organy I i II postępowania w sposób budzący zaufanie skarżących, ze względu na uchybienia zawarte w pkt 1 i art .. 6 k.p.a. skargi; art. 10 kpa - poprzez zaniechanie przez organ II instancji, przed wydaniem zaskarżonej decyzji umożliwienia skarżącym wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów zgłoszonych żądań; art. 107 § 3 kpa - poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn z powodu których organ nie uwzględnił wyjaśnień skarżącego Z.O. z dnia 24 czerwca 2013 r. i zeznań świadka Z.A. złożonych w dniu 15 lipca 2013 r. na okoliczność zamurowania i tym samym uszczelnienia otworu górnego i dolnego zbiorników nr 2 i nr 3, co skutkowało wykonaniem przez skarżących obowiązku prac budowlanych nałożonych na nich przez organ I instancji w tym zakresie. Podnosząc te zarzuty skarżący wnoszą o uchylenie decyzji obu organów administracji w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Na uzasadnienie strona skarżąca wskazuje, że zaskarżoną decyzją organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji dotyczącej nakazania skarżącym doprowadzenia inwestycji do stanu poprzedniego określonego w pkt od 1 do 4 poprzez wykonanie robót budowlanych wskazanych w sentencji przywołanej decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ II instancji wywiódł, iż na mocy decyzji Nr [...] organ I instancji zobowiązał skarżących do wykonania: szczelnego przekrycia z zamykanym otworem do usuwania nieczystości; doszczelnić zamurowany dolny otwór znajdujący się pomiędzy komorą nr 3 a komorą nr 2. W dniu 12 sierpnia 2013 r., organ I instancji dokonał oględzin zbiornika, w toku których ustalił m. in., że właz do komory nr 3 zbiornika został zabetonowany przy czym w płycie wycięto otwór dla celów opróżniania zbiornika z betonowym zamknięciem, co również ustalono w trakcie oględzin wykonanych w dniu 10 czerwca 2014r.

Do faktów istotnych należą, iż organ I instancji w kwestii doszczelnienia dolnego otworu komory nr 3 połączonej z komorą nr 2, żadnych ustaleń nie poczynił z uwagi na brak dostępu do zbiornika. W ocenie skarżących powołany materiał dowodowy w żadnej mierze nie daje podstaw do stwierdzenia, że skarżący nie wykonali prac budowlanych w zakresie szczelności dwóch otworów przelewowych dolnego i górnego, ze zbiornika nr 3 do zbiornika nr 2, skoro na tę okoliczność nie przeprowadzono żadnego dowodu. Również (zdaniem skarżących) należy uznać za chybiony pogląd obydwu organów, co do uszczelnienia górnej pokrywy zbiornika nr 3, którą skarżący zabetonowali i wykonali w niej otwór do usuwania nieczystości wraz z jego zamknięciem dopasowaną zatyczką betonową, zgodnie z wymogami § 35 rozporządzenia. Spełnienie tych warunków przez skarżących wyłącza zastosowanie wobec nich obowiązku wynikającego z dyspozycji przepisu art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez stwierdzenie braku realizacji wymogów § 35 rozporządzenia i nakazanie skarżącym przywrócenie obiektu budowlanego do stanu poprzedniego. Tym bardziej, że organ I instancji nie wskazał jakie jego zdaniem zaistniały wadliwości w technologii czy też stosowanych przez skarżących materiałów w zakresie uszczelnienia płyty górnej zbiornika i dopasowanego betonowego zamknięcia otworu do usuwania nieczystości w komorze nr 3. Co do okoliczności wykonania doszczelnienia dolnego otworu przelewowego z komory nr 3 do komory nr 2, organ I instancji nie przeprowadził dowodu z przyczyny jak twierdzi braku dostępu do wnętrza zbiornika nr 3. Skoro organ I instancji, jak wykazano w zaskarżonej decyzji zaniechał przeprowadzenia dowodu na okoliczność doszczelnienia dolnego otworu pomiędzy zbiornikami nr 3 i nr 2, to w żadnej mierze nie może twierdzić, że istnieje jakakolwiek nieszczelność pomiędzy komorami, i fakt ten przypisać na niekorzyść skarżących poprzez zastosowanie art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego i na jego podstawie żądać od skarżących przywrócenia inwestycji do stanu poprzedniego co stanowi dla strony poniesienie dodatkowych kosztów tylko dlatego, że organ nie znalazł sposobu na przeprowadzenie dowodu technicznego na okoliczność szczelności zbiornika nr 3, który jest połączony dwoma otworami przelewowymi tj. górnym i dolnym ze zbiornikiem nr 2.

W dniu 24 czerwca 2013 r. skarżący Z.O. złożył oświadczenie przed organem I instancji, w którym wywiódł, że otwór górny i dolny komory nr 3,który użytkuje zostały uszczelnione używając dostępnych materiałów budowlanych przez Z.A.. 15 lipca 2013 r. Z.A. w siedzibie organu I instancji został przesłuchany w charakterze świadka, i potwierdził fakt, iż osobiście zamurował dolny otwór -: między komorami nr 2 i nr 3 zapewniając, iż zastosowanie odpowiednich materiałów i mocnej zaprawy z cementu daje gwarancję, że dolny otwór komory 3 jest prawidłowo odizolowany od komory 2.

Skarżący wywodzą, że organ II instancji w zaskarżonej decyzji nie wskazał czy powołane dowody osobowe nie zostały uznane na okoliczność sprawy i z jakich przyczyn, czy też zostały pominięte.

Do faktów istotnych należą, iż organ I instancji w trakcie dokonywania oględzin Inwestycji skarżących na okoliczność szczelności zbiornika 3 i prawidłowości wykonanych prac budowlanych w tym zakresie, miał możliwość wykonania tej czynności poprzez zdemontowanie górnej płyty zbiornika nr 2 celem ustalenia, czy nieczystości zgromadzone w zbiorniku nr 3 przedostają się do zbiornika nr 2 w wyniku wadliwie wykonanych robót budowlanych przez skarżących. Dlatego też, zważywszy na powyższe, nie przeprowadzenie przez organ I instancji dowodu technicznego na okoliczność szczelności pomiędzy zbiornikami nr 2 i nr 3, w żadnej mierze nie daje podstaw do stwierdzenia, że skarżący nie wykonali nałożonego na nich obowiązku prac polegających na doszczelnieniu dolnego otworu przelewowego łączącego obydwa zbiorniki, skoro organ I instancji nie ustalił, że taki przeciek w ogóle istnieje.

W orzecznictwie NSA wskazano, że z zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) oraz art. 77 § 1 kpa wynika, że ciężar dowodu spoczywa na organie administracji (wyrok NSA OZ w Gdańsku z 16 października 1998 r., I SA/Gd 92/98 LexPolonica)

W orzecznictwie NSA ustalił się również pogląd o niedopuszczalności przerzucania na stronę skutków błędu spowodowanego przez pracownika organu administracji (np teza druga wyroku NSA z 12 maja 2000 r. III SA 957/99-0SP 2001, nr 9 poz. 231).

Zgodnie z § 35 przywołanego rozporządzenia w "Rozdziale 7 - Zbiorniki bezodpływowe na nieczystości ciekłe", zbiornik taki powinien mieć m. in. szczelne przekrycie z zamykanym otworem do usuwania nieczystości.

Z lektury uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wynika jednoznacznie, że w trakcie dokonywanych oględzin inwestycji skarżących, które miały miejsce w dniu 12 maja 2013 r., organ I instancji stwierdził, że właz do komory nr 3 zbiornika został zabetonowany przy czym w płycie wycięto otwór o wym. 22 x 18 dla celów opróżniania zbiornika zamykany betonową zatyczką. To też w ocenie skarżących wykonali oni dyrektywy zawarte w § 35 rozporządzenia, co do okoliczności szczelnego przekrycia zbiornika poprzez jego zabetonowanie i szczelnego zamknięcia otworu do usuwania nieczystości poprzez zastosowanie dopasowanego, betonowego zamknięcia. Natomiast co do szczelności dolnego otworu przelewowego łączącego komorę nr 2 z komorą nr 3, to ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący wykonali prace budowlane w tym zakresie, lecz organ I instancji nie dokonał na tę okoliczność żadnych ustaleń, poprzez przeprowadzenie istniejących i dających się przeprowadzić dowodów technicznych, które to uchybienie zaistniało z winy organu I instancji.

W ocenie skarżących zaistniałe wadliwości, których dopuściły się organy administracyjne obu instancji, uzasadniają wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, tym bardziej, że organ II instancji przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie zrealizował wymogów określonych dyspozycją art. 10 § 1 kpa, stanowiącego zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Komentowany przepis odnosi się również do postępowania odwoławczego.

W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Skarga nie podlega uwzględnieniu.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), (P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym, i procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględniając skargę na decyzję sąd uchyla zaskarżony jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawę podjętych w niniejszej sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji.

Dokonując oceny legalności zakwestionowanej decyzji (zdaniem sądu) organy nadzoru budowlanego - w takim zakresie, który był niezbędny dla rozstrzygnięcia sprawy - zgromadziły materiał dowodowy i ustaliły stan faktyczny sprawy w następstwie jego wszechstronnej oceny. Tym samym (wbrew zarzutom skargi) należycie wywiązały się z obowiązków nałożonych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a.). W realiach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, iż skarżący dokonali zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej zamiaru realizacji inwestycji (art. 30 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy).

Co istotne w warunkach tej sprawy, kwestia nałożonych na inwestora obowiązków była przedmiotem badania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu i w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 marca 2014 r. (II SA/Wr 97/14) sąd wskazał, że "słusznie organ odwoławczy zakwalifikował sporną przebudowę zbiornika jako wymagającą uzyskania pozwolenia na budowę, stwierdzając, że mamy do czynienia z sytuacją, o której mowa w art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, tj. z robotami prowadzonymi na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, a zatem ze swoistym rodzajem samowoli budowlanej, polegającej na tym, że na podstawie zgłoszenia wykonano roboty budowlane objęte, zgodnie z przepisami Prawa budowlanego, obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę. Odnośnie zaś nałożonych w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego obowiązków, należy wskazać na przepis § 35 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), zgodnie z którym zbiorniki bezodpływowe na nieczystości ciekłe, doły ustępów nieskanalizowanych oraz urządzenia kanalizacyjne i zbiorniki do usuwania i gromadzenia wydalin pochodzenia zwierzęcego powinny mieć dno i ściany nieprzepuszczalne, szczelne przekrycie z zamykanym otworem do usuwania nieczystości i odpowietrzenie wyprowadzone co najmniej 0,5 m ponad poziom terenu".

W realiach niniejszej należy przede wszystkim podnieść, iż decyzje, nakazujące (jak w tym postępowaniu) doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, wydaje organ nadzoru budowlanego w sytuacjach, gdy nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonywanych bądź już wykonanych robót budowlanych. Analizując ową możliwość doprowadzenia zrealizowanych robót do stanu zgodności z prawem należy opowiedzieć się za tezą, która podnoszona była w toku prowadzonego postępowania przez organy nadzoru budowlanego, że inwestor nie wykonał nałożonych na niego ostateczną i prawomocną decyzją obowiązków (dostosować przedmiotowy zbiornik na nieczystości ciekłe do wymagań przepisów techniczno-budowlanych zawartych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wymienionych w § 35, zgodnie z którym zbiorniki bezodpływowe na nieczystości ciekłe powinny mieć szczelne przekrycie z zamykanym otworem do usuwania nieczystości; doszczelnić zamurowany dolny otwór (znajdujący się bliżej dna zbiornika), będący jednym z dwóch zamurowanych otworów znajdujących się pomiędzy komorą nr 3 a komorą nr 2 (środkową) zbiornika). Dodać tu jeszcze trzeba, że w decyzji nr [...] (vide końcowa część uzasadnienia orzeczenia) organ wskazał, że zakończenie postępowania "naprawczego" następuje bądź przez wydanie decyzji stwierdzającej wykonanie obowiązku, bądź (jak w tym przypadku) doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego w przypadku nie wykonanie obowiązku". W konsekwencji inwestorzy mieli pełną świadomość jaki będzie dalszy tok postępowania kompetentnego organu.

W tak opisanej sytuacji prawnej, jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, nie mogą odnieść rezultatu zarzuty tyczące błędnych ustaleń w toku postępowania, w zakresie niezastosowania się skarżących do nałożonych obowiązków. Wbrew zarzutom skargi należy powiedzieć, że zdjęcie zbiornika, dołączone do protokołu oględzin z dnia 12 sierpnia 2013 r. i kolejne zdjęcie, umieszczone w końcowej części protokołu oględzin z dnia 10 czerwca 2014 r. nie wykazują żadnych różnic. Nadto skarżący nie udostępnili wnętrza zbiornika celem oględzin, natomiast w żaden sposób nie wykazali, że istotnie wykonywali wewnątrz zbiornika czynności w celu doszczelnienie zamurowanego dolnego otworu. Przede wszystkim zaś organ odwoławczy prawidłowo wskazał stronie, że zaniechanie wykonania choćby jednego z nałożonych obowiązków skutkuje wydaniem skarżonej decyzji.

Powyższe prowadzi do wniosku, że nie doszło w sprawie do naruszenia przepisów postępowania, o których mowa jest w skardze, tj. art. 6, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 i 83 k.p.a. w związku z art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Zdaniem Sądu organy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie w sposób wszechstronny wyjaśniły okoliczności sprawy i podjęły wszelkie czynności pozwalające na ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy merytoryczne sprawy. Nie dopatrzył się także sąd naruszenia przez organ II instancji art. 10 kpa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem naruszenie wskazanego przepisu może skutkować uchyleniem kwestionowanego orzeczenia wtedy, gdy uniemożliwienie wypowiedzenia się stronie co do zebranych dowodów może realnie wpłynąć na jej procesowe uprawnienia. W sprawie będącej przedmiotem kontroli organ drugiej instancji nie. Jeśli chodzi o zeznania świadka, to w dniu 15 lipca 2013 r. w inspektoracie powiatowym przesłuchano Z.A. w charakterze świadka i zeznał on, że górny otwór przelotowy pomiędzy komorami nr 2 i 3 zamurował w styczniu 2013 r., wypełniając go na mocnej zaprawie cementowej kostką brukową, granitową (szt. 9), po czym w czerwcu 2013 r. tak zamurowany otwór zaizolował masą izolacyjną. Wynika z tego, że świadek mówił o robotach wykonanych przed wydaniem decyzji kontrolowanych w postępowaniu II SA/Wr 97/14. Podobnie ma się kwestia z oświadczeniem strony.

Reasumując, wobec bezzasadności skargi podlegała ona oddaleniu, po myśli art. 151 ppsa.