Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 754/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Odmowa sporządzenia uzasadnienia
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 141 § 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 października 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 937/22 o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 29 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 25 października 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 937/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu wniosku J. D., odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 11 października 2023 r.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 11 października 2023 r., wydanym na rozprawie, została oddalona skarga skarżącego na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 29 września 2022 r. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W dniu 16 lipca 2024 r. skarżący, reprezentowany przez adwokata, złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do jego złożenia.

Postanowieniem z dnia 25 lipca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 11 października 2023 r., a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 września 2024 r. sygn. akt I OZ 583/24, oddalił zażalenie na ww. postanowienie z dnia 25 lipca 2024 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmawiając sporządzenia uzasadnienia wyroku przytoczył treść art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", wskazując że skoro w niniejszej sprawie wyrok został ogłoszony w dniu 11 października 2023 r. to termin na wniesienie wniosku o jego uzasadnienie upłynął w dniu 18 października 2023 r.

Ponadto Sąd zauważył, że strona skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadniania wyroku, jednakże postanowieniem z dnia 25 lipca 2024 r. odmówiono przywrócenia wnioskowanego terminu, a Naczelny Sąd Administracyjny - postanowieniem z dnia 27 września 2024 r. - oddalił zażalenie wniesione na to postanowienie. Tym samym, wniosek o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku został złożony przez stronę skarżącą po terminie określonym w art. 141 § 2 P.p.s.a.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł osobiście skarżący:

1) zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. stanowiące także podstawę do przyjęcia nieważności postępowania. W ocenie skarżącego skład Sądu, który wydał postanowienie z dnia 25 października 2024 r., a także wyrok z dnia 11 października 2023 r. był sprzeczny z przepisami prawa. Sędzia Diana Trzcińska została powołana na urząd sędziego postanowieniem Prezydenta RP z dnia 10 czerwca 2019 r. na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 22 listopada 2018 r., sędzia Jolanta Górska została powołana na stanowisko Wiceprezesa WSA w Gdańsku od 8 lipca 2020 r. na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, a asesor Justyna Dudek-Sienkiewicz została powołana na urząd dnia 8 marca 2022 r. na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 23 września 2021 r. Zdaniem wnoszącego zażalenie wskazane osoby zostały powołane do sprawowania urzędu na wniosek upolitycznionej Krajowej Rady Sądownictwa będącej niekonstytucyjnym organem ukształtowanym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3);

2) podnosząc, że nie może ponosić jakiejkolwiek odpowiedzialności za to, że wyznaczony z urzędu pełnomocnik nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku, w ten sposób że nie poinformował reprezentowanej strony o terminie rozprawy, nie stawił się na rozprawie, ani nie zapewnił zastępstwa substytucyjnego. Ponadto pełnomocnik z urzędu nie sporządził i nie złożył wniosku o sporządzenie i doręczenie wyroku z dnia 11 października 2023 r., na co nie uzyskał zgody reprezentowanej strony. W tej sytuacji nie ponosi winy za postępowanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.

Pismem z dnia 5 listopada 2024 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu uzupełnił wniesione przez skarżącego zażalenie, wskazując na zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. poprzez odmowę sporządzenia uzasadnienia wyroku wskutek nieuzasadnionej odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 11 października 2023 r. z uwagi na zaniechanie wykazania braku winy w niedochowaniu terminu, w sytuacji gdy okoliczności wskazane w treści wniosku w sposób bezpośredni uzasadniają przyjęcie, że brak jest możliwości przypisania winy w niedochowaniu terminu, co uzasadniało przywrócenie terminu do złożenia ww. wniosku oraz sporządzenie uzasadnienia rozstrzygnięcia.

W oparciu o tak sformułowany zarzut wniesiono o:

1) zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 11 października 2023 r. i doręczenie przedmiotowego wyroku wraz z uzasadnieniem;

2) zmianę postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 11 października 2023 r. i doręczenie przedmiotowego wyroku wraz z uzasadnieniem poprzez jego uwzględnienie, ewentualnie;

3) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.

Pismem z dnia 22 listopada 2022 r. skarżący poinformował, że na skutek utraty zaufania wypowiedział pełnomocnictwo adwokatowi P. Z. i wniósł o kierowanie wszelkiej korespondencji na swój adres.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należało odnieść się do najdalej idącego zarzutu, tj. zarzutu nieważności postępowania, polegającego zdaniem skarżącego na tym, że w wydaniu zaskarżonego postanowienia z dnia 25 października 2024 r. brała udział sędzia powołana na stanowisko na wniosek KRS ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Przede wszystkim wyjaśnić trzeba, że podstawa nieważności określona w art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. dotyczy sytuacji, w której skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo w której w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się natomiast, że sam fakt udziału w powołaniu na urząd sędziego w procedurze przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o KRS, a priori nie przesądza o wadliwości postępowania. W szczególności, fakt wyłonienia kandydata na sędziego przez tak ukształtowaną Krajową Radę Sądownictwa nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania. W razie wątpliwości co do bezstronności i niezależności danego sędziego konieczne jest zbadanie konkretnych faktów mających te wątpliwości uzasadniać w świetle okoliczności danej sprawy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1917/18, z dnia 28 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1807/18, I OSK 1393/18, I OSK 2445/18, I OSK 1713/18 i I OSK 1889/18, z dnia 5 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 1394/18 i I OSK 1988/18, z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. akt III FZ 833/21, z dnia 13 maja 2022 r. sygn. akt III OZ 291/22 oraz z dnia 28 listopada 2023 r. sygn. akt II GSK 1897/23, a także wyrok z dnia 5 lipca 2022 r. sygn. akt II OSK 249/22).

Mając na uwadze powyższe, zarzut powiązany z art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. jest niezasadny, gdyż w zażaleniu nie wskazano żadnych konkretnych okoliczności dotyczących Sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diany Trzcińskiej biorącej udział w wydaniu zaskarżonego postanowienia, które w powiązaniu z faktem, że ww. sędzia została powołana na stanowisko sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o KRS, mogłyby świadczyć, że skład sądu, w którym sędzia ta zasiadała, był sprzeczny z prawem w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Tym samym należało stwierdzić, że okoliczności wskazane przez autora zażalenia nie uzasadniają twierdzenia, że w składzie Sądu I instancji brała udział sędzia, która powinna być wyłączona z mocy ustawy lub aby sąd był nienależycie obsadzony.

Naczelny Sąd Administracyjny nie może odnieść się natomiast do zarzutu dotyczącego sprzecznego, zdaniem wnoszącego zażalenie, składu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wydał wyrok z dnia 11 października 2023 r. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu było wyłącznie badanie prawidłowości postanowienia o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku nie zaś kontrola ww. orzeczenia oddalającego skargę J. D. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 29 września 2022 r. Ponadto, w aktualnym stanie prawnym stosowny tryb badania niezawisłości i bezstronności sędziego został przewidziany w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), a kontrola w tym zakresie została ograniczona do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną. Zaskarżone postanowienie nie posiada takiego charakteru.

Przechodząc do merytorycznej oceny zażalenia podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 141 § 1 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym. W sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku (§ 2). Termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego doręczenie jest terminem ustawowym i nie podlega skróceniu ani wydłużeniu. Uchybienie takiemu terminowi powoduje, że czynność dokonana po terminie nie wywołuje skutków prawnych - jest bezskuteczna (art. 85 P.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Gdańsku oddalający skargę skarżącego na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 29 września 2022 r. został ogłoszony na rozprawie w dniu 11 października 2023 r., a zatem właściwie Sąd I instancji przyjął, że termin do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia i jego doręczenie upłynął w dniu 18 października 2023 r. Złożenie takiego wniosku przez pełnomocnika skarżącego w dniu 16 lipca 2024 r. niewątpliwie zostało dokonane po upływie przewidzianego terminu i w związku z powyższym wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a., gdyż w ramach kontroli legalności postanowienia w przedmiocie odmowy sporządzenia uzasadnienia na podstawie art. 141 § 2 P.p.s.a., Sąd bada jedynie czy wniosek został zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. Kwestie związane z wykazaniem braku winy w uchybieniu terminu, oceną zawartości przesyłki skierowanej do pełnomocnika skarżącego i skutecznością jej doręczenia zostały natomiast rozstrzygnięte postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2024 r. sygn. akt I OZ 583/24. W uzasadnieniu wskazanego orzeczenia został zaakceptowany pogląd Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw by uznać, że sporna przesyłka była niekompletna. Jednocześnie wyrażono pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik skarżącego nie tylko nie wykazał, że pracownik kancelarii odbierając przesyłkę z sądu o terminie rozprawy, zweryfikował jej zawartość w obecności doręczającego, ale wprost stwierdził, że tak się nie stało. Zaniedbanie poprzez niezłożenie reklamacji jak również niewyjaśnienie w sądzie, dlaczego skierowana do niego przesyłka nie zawierała zawiadomienia o terminie rozprawy, na które wskazywało zwrotne potwierdzenie odbioru wyklucza możliwość uznania braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

W związku z powyższym Sąd I instancji zobowiązany był do wydania postanowienia o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku gdyż wniosek w tym przedmiocie został wniesiony z uchybieniem terminu określonego w art. 141 § 2 P.p.s.a.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.