Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 738/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: Art. 3 pkt 1, art. 4 ust. 1, art. 30 ust. 9
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Bożenna Blitek (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2018 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych zasiłków rodzinnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego D. G. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 (dwieście czterdzieści ) złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] Burmistrz odmówił J. F. umorzenia spłaty nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego na dzieci: M. F. (wypłaconego w okresie od 01.12.2016 r. do 31.08.2017 r. w łącznej kwocie 1.698 zł wraz z odsetkami) oraz M. F. (wypłaconego w okresie od 01.12.2016 r. do 30.09.2017 r. w kwocie 1.892 zł wraz z odsetkami). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] 2016 r. decyzją nr [....] J. F. zostało przyznane prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dwoje dzieci: M. F. na okres od 01.11.2016 r. do 31.08.2017 r. oraz M. F. na okres od 01.11.2016 r. do 31.10.2017 r. Organ podał, że podczas rozpatrywania wniosku pozyskał dane elektroniczne z ZUS-u za pomocą systemu emp@tia, z których wynikło, że mąż J. F. uzyskał prawo do renty od dnia 26.05.2016 r. Następnie w dniu [...] 2017 r. Burmistrz wydał decyzję nr [...] z żądaniem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od 01.12.2016 r. do 30.09.2017 r. w łącznej kwocie 3.590 zł wraz z odsetkami. Organ I instancji wskazał, że w dniu 29.11.2017 r. wpłynęło podanie J. F. z prośbą o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń. W związku z tym wnioskiem Burmistrz stwierdził, że z oświadczenia złożonego pod odpowiedzialnością karną przez J. F. w obecności pracownika socjalnego wynika, że jej rodzina składa się z czterech osób, gdyż syn S. pozostaje na własnym utrzymaniu. Na miesięczny dochód rodziny składa się: renta J. F. i renta A. F. w łącznej kwocie 2.251 zł miesięcznie, zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem w kwocie 193 zł miesięcznie, świadczenie wychowawcze w kwocie 500 zł miesięcznie, stypendium socjalne z uczelni córki M. F. w kwocie 800 zł miesięcznie. Ponadto rodzina ponosi następujące miesięczne wydatki: stałe opłaty w łącznej kwocie 347,69 zł (na które składają się: prąd 242,69 zł, gaz 105 zł, śmieci 24 zł), miesięczna rata kredytu w kwocie 200,19 zł (całkowita spłata w miesiącu lipcu 2018 r.), miesięczna opłata za wynajem mieszkania przez córkę M. F. w kwocie 450 zł. Ponadto J. F. dopłaca do utrzymania córki M. F. w K kwotę 500 zł miesięcznie. Biorąc pod uwagę powyższe informacje organ I instancji ustalił, że łączny miesięczny dochód rodziny wynosi 3.744 zł, a w przeliczeniu na osobę 936 zł. Miesięczne wydatki wynoszą 1.497,88 zł. Zatem po odliczeniu wydatków związanych z ww. opłatami, wnioskodawcy pozostaje jeszcze na utrzymanie rodziny kwota 2.246,12 zł. Na podstawie akt sprawy organ I instancji uznał, że w sytuacji dochodowej rodziny nie zaszły żadne zmiany powodujące znaczne pogorszenie warunków bytowych. Pogorszeniu uległa jedynie sytuacja zdrowotna męża wnioskodawczyni z powodu zawału serca, który A. F. przeszedł w dniu 09.12.2017 r. Jednak zdaniem organu, fakt ten nie wpłynął znacząco na sytuację dochodową rodziny, gdyż A. F. od 26.05.2016 r. pobierał i nadal pobiera rentę z ZUS-u, a leczenie będzie polegało na dalszej rehabilitacji szpitalnej. Organ I instancji stwierdził, że wnioskodawczyni na utrzymanie rodziny po odliczeniu wydatków związanych z opłatami pozostaje kwota 2.246,12 zł, która pozwala na utrzymanie rodziny oraz spłatę powstałego zadłużenia z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, które mogą być dokonywane z bieżąco wypłacanych od października 2017 r. świadczeń rodzinnych. Ponadto organ wskazał, że w lipcu 2018 r. J. F. spłaci zadłużenie z tytułu zaciągniętego kredytu, tak więc wydatki rodziny ulegną zmniejszeniu. W ocenie organu, rodzina nie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, gdyż nie korzysta z pomocy społecznej. Burmistrz stwierdził, że sytuacja J. F. nie uległa zasadniczej zmianie w stosunku do okresu, w którym pobierała nienależnie świadczenie, wobec czego nie zachodzą szczególne okoliczności, na podstawie których mogłaby być zastosowana ulga w formie umorzenia zadłużenia.

W odwołaniu od powyższej decyzji Burmistrza J. F. podniosła, że błędnie dokonano naliczenia dochodu jej rodziny, gdyż został podwójnie policzony dochód jej męża, tzn. organ uznał, że mąż odwołującej ma dochód z tytułu zasiłku chorobowego (w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej) w wysokości 1.763,40 zł oraz jednocześnie dochód z tytułu renty w wysokości 1.180,67 zł, podczas gdy dochód z renty zastąpił zasiłek chorobowy i od maja 2016 r. jej mąż miał dochód tylko z tytułu renty. Zatem tych dochodów nie powinno się sumować.

Decyzją z dnia 8 lutego 2018 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) oraz art. 30 ust. 1 i ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 z późn. zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] 2017 r. nr [...]. Kolegium stwierdziło, że rodzina odwołującej składa się z czterech osób, gdyż syn S. pozostaje na własnym utrzymaniu. Na miesięczny dochód rodziny składa się renta J. F. i renta A. F. w łącznej kwocie 2.251 zł miesięcznie, zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem w kwocie 193 zł miesięcznie, świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł miesięcznie oraz stypendium socjalne córki M. F. w kwocie 800 zł miesięcznie. Organ II instancji wskazał, że rodzina ponosi stałe wydatki na utrzymanie w łącznej wysokości 347,69 zł (na które składają się: opłata za energię 242,69 zł, za gaz 105 zł oraz wywóz śmieci 24 zł). Miesięczna rata kredytu wynosi 200,19 zł, przy czym całkowita spłata tego zobowiązania ma nastąpić w lipcu 2018 r. Z kolei miesięczna opłata za wynajem mieszkania przez córkę M. F. wynosi 450 zł. Kolegium stwierdziło zatem, że łączny miesięczny dochód rodziny wynosi 3.744 zł, a w przeliczeniu na osobę 936 zł . Miesięczne wydatki wynoszą zaś 1.497,88 zł. Zatem po odliczeniu wydatków związanych z ww. opłatami, wnioskodawczyni pozostaje na utrzymanie rodziny kwota 2.246,12 zł. W ocenie organu odwoławczego, odmowa umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń jest prawidłowa, ponieważ organ l instancji zasadnie przyjął, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny odwołującej. Zdaniem Kolegium, organ l instancji prawidłowo uznał, że w sytuacji dochodowej rodziny nie zaszły żadne zmiany powodujące znaczne pogorszenie warunków bytowych. Pogorszeniu uległa wprawdzie sytuacja zdrowotna męża wnioskodawczyni z powodu przebytego zawału serca, który przeszedł w dniu 09.12.2017 r., jednakże fakt ten nie wpłynął znacząco na sytuację dochodową rodziny, gdyż A. F. od 26.05.2016 r. pobiera rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, a leczenie, jak wynika z karty informacyjnej, będzie polegało na dalszej rehabilitacji w warunkach szpitalnych. Kolegium stwierdziło, że odwołującej się pozostaje na utrzymanie rodziny, po odliczeniu wydatków związanych z opłatami, kwota 2.246,12 zł, która pozwala na bieżące utrzymanie oraz spłatę powstałego zadłużenia z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, które mogą być dokonywane z bieżąco wypłacanych świadczeń. Ponadto w miesiącu lipcu 2018 r. J. F. spłaci zadłużenie z tytułu zaciągniętego kredytu, tak więc wydatki rodziny ulegną zmniejszeniu.

Pismem z dnia 30 maja 2018 r., uzupełnionym następnie pismem z dnia 21 listopada 2018 r., J. F. wniosła skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się jej uchylenia wraz z decyzją organu I instancji. W skardze został również zawarty wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zdaniem skarżącej, niezgodność tych decyzji z prawem polega na błędnej interpretacji przesłanki szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny z art. 30 ust 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca podniosła, że ustalono w sprawie, że łączny miesięczny dochód jej rodziny wynosi 3.744 zł (w przeliczeniu na osobę jest to 936 zł). Wskazano też, że po odliczeniu wydatków związanych z opłatami pozostaje na utrzymanie kwota 2.246,12 zł (jest to w przeliczeniu na osobę 561,53 zł). Jednakże, w ocenie skarżącej, organ administracji nie wskazał, że kwota wydatków nie obejmuje wyżywienia, artykułów szkolnych dla uczących się dzieci, ubrań, kosztów dojazdów, które muszą zostać pokryte z wyżej wymienionej kwoty 561,53 zł na osobę miesięcznie. J. F. wskazała, że zgodnie z § 1 ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1358) kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie, poniżej którego osoba może ubiegać się o przyznanie pomocy społecznej wynosi 528 zł. Oznacza to, że osoby w jej rodzinie jedynie nieznacznie przekraczają to kryterium dochodowe, co stawia ich w rzędzie osób bardzo ubogich. Skarżąca podniosła, że kryterium dochodowe jest jedynie częścią przesłanki "szczególnych okoliczności", o których mowa w przepisie art. 30 ust 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organy administracji zwróciły, co prawda, uwagę na to, że J. F. zmaga się ze schorzeniami po wylewie podpajęczynówkowym oraz zawale mózgu oraz że jej mąż A. F. przebył 9 grudnia 2017 r. ostry zawał serca, cierpi na chorobę nadciśnieniową zaburzenia psychiczne oraz zaburzenia spowodowane paleniem tytoniu, jednakże nie są to wszystkie fakty istotne w sprawie. Zdaniem skarżącej, "szczególne okoliczności" dotyczące sytuacji rodziny, o których mowa w art. 30 ust 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych to nie tylko zła sytuacja finansowa lub zdrowotna członków rodziny. Te dwa fakty są źródłem braku funduszów na należyte utrzymanie dzieci. J. F. stwierdziła, że "szczególne okoliczności" dotyczące sytuacji rodziny to także fakt podjęcia studiów przez M. F. i nauki w technikum M. F. oraz wpływ na edukację dzieci obowiązku zwrotu kwoty łącznie 3.590 zł, jeśli miesięcznie na osobę w rodzinie przypada dochód 561,53 zł, z którego muszą oni zapłacić jeszcze wyżywienie, książki, kserokopie, materiały szkolne, ubrania. W ocenie skarżącej, zaskarżone decyzje w analizie przesłanki "szczególnych okoliczności" sytuacji rodziny zatrzymały się w pół drogi na rozważaniach dotyczących stanu zdrowia i finansów. Obciążone są więc brakiem rozważań co do wpływu obowiązku zapłaty pobranych świadczeń rodzinnych na sytuację edukacyjną i ogólnorozwojową dzieci, które w końcu nie ponoszą winy za zaistniałą sytuację. W rezultacie zwrot pobranych świadczeń będzie musiał się odbyć kosztem ubrań lub materiałów szkolnych dzieci. Skarżąca zaznaczyła, że okolicznościami dotyczącymi osoby zobowiązanej są również perspektywy rozwojowe (edukacyjne) dzieci, a co za tym idzie, że organ nie rozpatrzył wszystkich okoliczności.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o odrzucenie skargi, gdyż została wniesiona z uchybieniem terminu, względnie o jej oddalenie jako nieuzasadnionej. W uzasadnieniu wniosku o oddalenie skargi organ przytoczył te same argumenty co w treści zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 13 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia skargi. Po rozpoznaniu jednak zażalenia skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2018 r. uchylił swoje postanowienie z dnia 13 lipca 2018 r. i przywrócił skarżącej termin do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu, skarga jest w pełni uzasadniona.

Przedmiotem kontroli Sądu jest prawidłowość rozstrzygnięcia organów administracji publicznej w przedmiocie odmowy J. F. umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w wysokości łącznie 3.590 zł wraz z odsetkami.

Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji jest przepis art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518), który stanowi:

"Art. 30. 9. Organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny."

Przytoczony wyżej przepis uprawnia zatem właściwe organy administracji do umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń w przypadku stwierdzenia, że zapłata należnej kwoty może spowodować szczególnie niekorzystne skutki w zakresie sytuacji rodziny.

W ocenie Sądu wydanie rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia należności powinno być poprzedzone starannie przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, w trakcie którego dokonana zostanie analiza aktualnej sytuacji materialnej, życiowej i rodzinnej osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia. Dopiero ustalenia dokonane w tym zakresie pozwalają na stwierdzenie, czy w sprawie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające udzielenie umorzenia lub ulgi w spłacie należności w zakresie określonym w art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W niniejszej sprawie podstawą odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń było twierdzenie organów obu instancji, że sytuacja skarżącej nie wskazuje, aby w sprawie zachodziły szczególnie uzasadnione okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie należności. Organy podały, że sytuacja skarżącej nie uległa pogorszeniu i łączny miesięczny dochód 4-ro osobowej rodziny wynosi 3.744 zł, a po odliczeniu stałych opłat 2.246,12 zł, co pozwala na utrzymanie rodziny i spłatę nienależnie pobranych świadczeń, które – jak wskazał to organ I instancji – "mogą być dokonywane z bieżąco wypłacanych od października 2017 r. świadczeń rodzinnych". Organy uznały, że pogorszenie sytuacji zdrowotnej męża skarżącej nie wpłynęło znacząco na sytuację dochodową rodziny, gdyż już od pewnego czasu przebywa on na rencie. Organu obu instancji wskazały także, że wobec spłaty całkowitej w lipcu 2018 r. innego zadłużenia skarżącej, jej stałe wydatki ulegną zmniejszeniu.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanowczo nie podziela argumentacji organów obu instancji wskazanej w uzasadnieniach wydanych decyzji odmawiających umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. W szczególności należy zauważyć, że organy obu instancji wskazując, że bieżący dochód rodziny wynosi 3.744 zł dokonały jego obliczenia w sposób sprzeczny z pojęciem dochodu określonym w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518). Sąd zwraca uwagę na to, że art. 3 pkt 1 tej ustawy wymienia wszystkie składniki, które zalicza się do pojęcia "dochodu" i z jego treści wynika, że do dochodu nie można zaliczyć ani świadczenia wychowawczego (tzw. 500 plus), ani zasiłków rodzinnych przyznawanych na podstawie tej ustawy. Z kolei jeśli chodzi o stypendia, to zalicza się do dochodu "stypendia o charakterze socjalnym przyznane uczniom lub studentom", jednak po to, aby obliczyć średniomiesięczny dochód rodziny za dany rok należy wziąć pod uwagę to, że najczęściej stypendia przyznawane są tylko na te miesiące w roku, w którym pobierana jest nauka – na 10 miesięcy w przypadku uczniów i na 9 miesięcy w przypadku studentów. Jeśli więc organy dokonywały obliczeń średniomiesięcznych dochodów 4-ro osobowej rodziny skarżącej, to powinny ten dochód obliczyć jako sumę rent skarżącej i jej męża w łącznej kwocie 2.251 zł miesięcznie i w przypadku pobierania przez córkę stypendium na uczelni w wysokości 800 zł uznać, że średniomiesięcznie otrzymuje ona kwotę 600 zł (800 × 9 = 7.200 : 12 = 600), która po dodaniu do rent rodziców stanowi sumę 2.851 zł, co z kolei podzielone na 4 osoby wynosi 712,75 zł na osobę. Jeśli organ obliczył prawidłowo stałe wydatki rodziny – opłaty w kwocie 347,69 zł miesięcznie i tylko wynajem mieszkania dla córki studentki w wysokości 450 zł miesięcznie (kwota 450 zł miesięcznie wskazuje, że nie może to być wynajem mieszkania a jedynie miejsca w pokoju), to z obliczeń wynika, że rodzina żyje na granicy ubóstwa i niewątpliwie wymaga wsparcia finansowego w celu leczenia się członków rodziny i zdobywania dobrego wykształcenia przez dzieci skarżącej. Okoliczność, że skarżąca i jej rodzina dotychczas nie korzystali ze wsparcia organów pomocy społecznej, w świetle powyższych wywodów w żaden sposób nie uzasadnia odmowę umorzenia skarżącej zwrotu świadczeń z tytułu pobranych świadczeń wychowawczych, a wręcz przeciwnie.

Nie do zaakceptowania jest także stanowisko organów, jakoby skarżąca mogła dokonywać spłat określonych wobec niej należności "z bieżąco wypłacanych od października 2017 r. świadczeń rodzinnych", albowiem narusza to w sposób rażący cel świadczeń rodzinnych, który wynika wprost z omawianej ustawy o świadczeniach rodzinnych. W szczególności art. 4 ust. 1 tej ustawy stanowi:

"Art. 4. 1. Zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka."

Zdaniem Sądu, oprócz powyżej wskazanej złej sytuacji materialnej skarżącej zwrócić należy także uwagę na sytuację życiową rodziny skarżącej, zwłaszcza materialną i zdrowotną, która uległa obecnie pogorszeniu w stosunku do sytuacji, w której przyznano skarżącej świadczenia rodzinne uznane później za nienależne. O ile wcześniej mąż skarżącej pobierał zasiłek chorobowy w wysokości 1.763,40 zł i miał szansę na wyzdrowienie i wyższe dochody, to po ustaleniu niepełnosprawności z całkowitą niezdolnością do pracy taką szansę utracił, jednocześnie otrzymując rentę w wysokości niższej niż otrzymywany zasiłek chorobowy, bo w kwocie 1.180,67 zł, a więc mniej o prawie 600 zł miesięcznie. Organy przyznają co prawda, że mąż skarżącej 9 grudnia 2017 r. przebył ostry zawał serca, jednak uznają tę okoliczność za pozostającą bez znaczenia dla sytuacji rodziny, co także jest nie do przyjęcia, gdyż każda choroba, a tym bardziej tego rodzaju wymaga zwiększonych środków finansowych na leczenie, rehabilitację i lepsze odżywianie.

Sąd zwraca uwagę na to, że otrzymane stypendium socjalne córki skarżącej nie jest w stanie zrekompensować znacznie zwiększonych kosztów utrzymania studentki studiującej poza miejscem zamieszkania. Sąd zwraca uwagę także na to, że w rodzinie skarżącej, konkretnie u męża skarżącej, zdiagnozowana jest choroba psychiczna, co stwarza ogromne obciążenie dla całej rodziny nie tylko finansowe. W tej sytuacji pozostali członkowie rodziny, w której córka studiuje, a syn uczy się w technikum, a więc wkładają wysiłki w zdobycie zawodów pozwalających na samodzielne utrzymanie się, nie tylko wymagają, ale zasługują na wsparcie choćby w postaci umorzenia wypłaconych już im należności.

Wskazana przez Sąd powyżej sytuacja skarżącej powoduje przekonanie Sądu, że całkowite umorzenie należności - ustalonych jako nienależnie pobrane - właśnie tej rodzinie jest w pełni uzasadnione i wypełnia przesłankę zaistnienia "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczące sytuacji rodziny" z art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Już na marginesie Sąd zauważa, że w toku wcześniejszych postępowań zmierzających do uznania za nienależnie pobrane należności z tytułu świadczeń rodzinnych sytuacja materialna skarżącej uległa pogorszeniu, gdyż zasiłek chorobowy męża skarżącej w wysokości 1.763,40 zł miesięcznie został zastąpiony rentą w kwocie 1.180,67 zł miesięcznie. Skarżąca wielokrotnie i przy każdej okazji na to wskazywała, nie mniej z niewiadomych względów te dwa świadczenia otrzymywane w różnym czasie i nigdy jednocześnie, zostały przez organy zsumowane prawdopodobnie doprowadzając do niekorzystnych dla skarżącej rozstrzygnięć. Co prawda, skarżąca została pouczona o obowiązku zawiadomienia organów o zmianie sytuacji materialnej jak np. o otrzymaniu świadczenia rentowego przez męża, ale ten obowiązek dotyczył wyłącznie takiej zmiany, która miałaby wpływ na prawo do przyznanych świadczeń. Nie sposób więc przyjąć, aby obniżenie dochodów rodziny skarżącej z wyższego zasiłku chorobowego męża na niższą rentę mogło mieć jakikolwiek wpływ na prawo do tych świadczeń. Wobec treści prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 371/18 nie jest możliwe dokonanie ponownych kontroli wydanych decyzji, jednakże wątpliwości powstałe w tym zakresie również powinny wpłynąć na wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie.

Mając na względzie wskazane wyżej naruszenia prawa materialnego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą, jednocześnie zaznaczając, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy wezmą pod uwagę wyrażone wyżej stanowisko, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., który stanowi:

"Art. 153. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia."

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł - jak w wyroku.