Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2097/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 2 i art 209
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 7, 77, 80, 107 § 3, 15
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Łuczaj, sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), Protokolant ref. staż. Anna Zarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa-Nadleśnictwo [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Skarbu Państwa-Nadleśnictwo [...] z siedzibą w [...] kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] lipca 2019 r. ., znak: [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w punkcie 1-szym uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014r. w zaskarżonej części; w punkcie 2-gim stwierdził, że nieruchomość stanowiąca działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha w obrębie R., powiat k., woj. [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] ha w obrębie R., powiat k.i, woj. [...], oznaczona kolorem zielonym na mapie ewidencyjnej granic zespołu parkowo-dworskiego p.n. R., sporządzonej przez biegłego geodetę A. P., stanowiącej załącznik do decyzji - nie podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, w punkcie 3-cim stwierdził, że nieruchomość stanowiąca działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz część działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] ha, znajdująca się poza granicami obszaru, oznaczonego kolorem zielonym na mapie ewidencyjnej granic zespołu parkowo-dworskiego p.n. R., sporządzonej przez biegłego geodetę A. P., stanowiącej załącznik do decyzji - podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z dnia 27 lipca 1999 r. K. F., wystąpiła do Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej o unieważnienie przejęcia na własność Skarbu Państwa majątku R. Minister na podstawie art. 231 k.p.a., przekazał wniosek Wojewodzie [...].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2001 r., umorzył postępowanie administracyjne w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została przejęta na własność Skarbu Państwa ex lege, na podstawie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, bez wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie, a zatem brak było podstaw do zbadania prawidłowości przejęcia na drodze postępowania administracyjnego.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., uchylił w całości zaskarżoną decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi stopnia wojewódzkiego. W uzasadnieniu Minister wskazał, że organ pierwszej instancji powinien poinformować stronę o możliwości złożenia wniosku w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. (Dz. U. z 1945r. Nr 10, poz. 51 z późn. zm.), a ponownie rozpatrując sprawę powinien zgromadzić materiał dowodowy konieczny do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia.

Pismami z dnia 2 kwietnia 2007 r. i 4 kwietnia 2007 r. K. F. złożyła wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej, że przejęcie na własność zespołu pałacowo-parkowego w R. nastąpiło z naruszeniem przepisów dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, a także wystąpiła o zwrot bezprawnie zabranej w ramach reformy rolnej fabryki szpadli "[...]" położonej w M. oraz młyna w R. W piśmie z dnia 5 września 2007 r. wnioskodawczym uszczegółowiła swój wniosek poprzez wskazanie, że w skład kwestionowanego zespołu pałacowo-parkowego w R. wchodzą działki nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...], położone w R., natomiast fabryka szpadli "[...]" znajduje się w obrębie M. na działkach nr: [...], [...], [...], zaś młyn w R. położony jest na działce o numerze ewidencyjnym [...]. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2007 r., znak: [...], przekazał według właściwości Ministrowi Gospodarki wniosek dotyczącej zwrotu bezprawnie zabranej w ramach reformy rolnej fabryki szpadli "[...]".

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. stwierdził, że nieruchomość określana jako zespół parkowo-pałacowy w R., oznaczona w aktualnej ewidencji gruntów gminy R., obręb R., jako działki nr nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha oraz młyn w R., usytuowany na działce nr [...] o powierzchni [...] ha, położonej w obrębie R., gmina R., stanowiąca przed przejściem na własność Skarbu Państwa część dóbr ziemskich p.n. R., będących własnością S. F. - podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu swojej decyzji organ wskazał na powiązania organizacyjne, finansowe i terytorialne istniejące pomiędzy wnioskowaną częścią majątku, a pozostałą jej częścią o charakterze rolnym. Z kolei ustalenia poczynione odnośnie młyna doprowadziły do konkluzji, że był on przedsiębiorstwem przemysłu rolnego.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 463/11 uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2010 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. w zakresie, w jakim decyzja ta orzeka, że zespół parkowo-pałacowy w R., oznaczony w aktualnej ewidencji gruntów Gminy R., obręb R., jako działki nr nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni [...] ha podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Sąd wskazał, że rozstrzygając ponownie sprawę organy administracji powinny szczegółowo wyjaśnić, jakie działki wchodziły w skład zespołu pałacowo - parkowego i jakim numerom działek odpowiadają w obecnej ewidencji. Wyjaśnił także, że niezbędne jest przeprowadzenie szczegółowej analizy w odniesieniu do każdej z działek wchodzących w skład zespołu pałacowo-parkowego pod kątem możliwości jej przeznaczenia na cele reformy rolnej. Odnośnie młyna, Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodził się z twierdzeniem organów, że stanowił on przedsiębiorstwo przemysłu rolnego i nie uchylił badanych decyzji w tym zakresie.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2014 r., znak: [...] w punkcie 1-szym stwierdził, że nieruchomość stanowiąca część zespołu dworsko-parkowego w R., oznaczona w ewidencji gruntów gminy R., obręb [...] R., jako działki nr nr: [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, stanowiąca przed przejściem na własność Skarbu Państwa część dóbr ziemskich pod nazwą R., będących własnością S. F. - nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W punkcie 2-gim Wojewoda stwierdził, że nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów R., obręb [...] R., jako działki nr: [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, stanowiąca przed przejściem na własność Skarbu Państwa część dóbr ziemskich pod nazwą R., będących własnością S. F. - podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zdaniem organu pierwszej instancji działki nr [...] (w dacie nacjonalizacji znajdowała się na niej zabytkowa kapliczka), nr [...] i nr [...] (na obu obecnie znajduje się grobla stawu parkowego), wchodziły w skład zespołu pałacowo-parkowego, który nie miał charakteru nieruchomości rolnej i stanowił teren mieszkalno-rekreacyjno-wypoczynkowy właściciela majątku. Z kolei na działkach nr [...] i nr [...] znajdowała się część gospodarcza majątku. Na działce [...] od strony północnej znajdowały się zabudowania gospodarcze i teren, na którym prowadzono uprawę warzyw i owoców, zaś w jej południowej części umiejscowiony był zespół dworsko-parkowy, jednakże z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia z urzędu podziału geodezyjnego działki nr [...] przez Wojewodę [...], uznał on, że nie jest w stanie precyzyjnie wskazać granic parku, a przy tym nie może ograniczyć się do wydania decyzji co do "części działki ewidencyjnej", wobec czego stwierdził, że działka ta podpadała pod działanie dekretu z uwagi na to, że jej większą powierzchnię zajmowały tereny nadające się do działalności rolniczej.

Odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. wnieśli K. F., oraz Skarb Państwa - Nadleśnictwo R.

K. F. zaskarżyła punkt 2-gi decyzji Wojewody [...], zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj: art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i brak rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych.; art. 7 i 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wskazania dostatecznych dowodów, na podstawie których organ ustalił związek funkcjonalny oraz brak dostatecznego wyjaśnienia, czy i który dowodom organ odmówił wiarygodności; naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego określenia granic części działki nr [...] wchodzącej w skład zespołu dworsko-parkowego popadającej pod działanie przepisów dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej; naruszenie 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że zespół dworsko-parkowy, w części obejmującej działki oznaczone w ewidencji gruntów numerami [...], [...] i [...] podpadał pod działanie przepisów dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 96 w zw. z art. 96 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 1997r., Nr 115, poz. 741 z późn. zm.) poprzez brak postępowania podziałowego dotyczącego działki nr [...]. Ponadto odwołująca się zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj: art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej polegające na przyjęciu, że zespół dworsko-parkowy, w części obejmującej działki nr: [...], [...] i [...] stanowił nieruchomości podpadające pod działanie tego dekretu.

Skarb Państwa -Nadleśnictwo R. zaskarżył punkt 1-szy decyzji Wojewody [...] w części dotyczącej działek nr [...] i [...], zarzucając jej naruszenie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, podnosząc, że organ błędnie ustalił, że wymienione działki mogły być wykorzystane jedynie dla celów mieszkalno-rekreacyjno-wypoczynkowych.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak: [...] w punkcie 1-szym uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. w zaskarżonej części; w punkcie 2-gim stwierdził, że nieruchomość stanowiąca działki ewidencyjne nr [...] o pow. 0,0228 ha i nr [...] o pow. 0,0031 ha w obrębie R., powiat k., woj. [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] ha w obrębie R., powiat k., woj. [...], oznaczona kolorem zielonym na mapie ewidencyjnej granic zespołu parkowo-dworskiego p.n. R., sporządzonej przez biegłego geodetę A. P., stanowiącej załącznik do decyzji - nie podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, w punkcie 3-cim stwierdził, że nieruchomość stanowiąca działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz część działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] ha, znajdująca się poza granicami obszaru, oznaczonego kolorem zielonym na mapie ewidencyjnej granic zespołu parkowo-dworskiego p.n. R., sporządzonej przez biegłego geodetę A. P., stanowiącej załącznik do decyzji - podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W związku z rozpatrzeniem skargi Skarbu Państwa - Nadleśnictwa R. z siedzibą w R., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 14 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1846/17, stwierdził nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2017 r. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie prowadzone było w stosunku do osoby zmarłej – J. S.

W wyniku ponownego rozpoznania odwołań K. F. oraz Skarbu Państwa - Nadleśnictwa R. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał powołaną na wstępie kwestionowaną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawą prawną przejęcia badanej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa stanowił art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przejęciu na cele reformy rolnej. Powołano, że w sprawie wydany został wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2011 r., w którym sąd nakazał wyjaśnić jakie działki wchodziły w skład zespołu pałacowo-parkowego i jakim numerom działek odpowiadają w obecnej ewidencji, a także zalecił przeprowadzenie szczegółowej analizy w odniesieniu do każdej z działek wchodzących w skład zespołu pałacowo-parkowego pod kątem możliwości jej przeznaczenia na cele reformy rolnej

Organ wskazał, że dopuścił dowód z opinii biegłego w przedmiocie sporządzenia opinii dotyczącej określenia na mapie ewidencyjnej granic zespołu dworsko-parkowego pod nazwą R., według stanu sprzed przejęcia na Skarb Państwa, wyrysowania granic na mapie wraz z rozliczeniem powierzchni poszczególnych działek ewidencyjnych znajdujących się w granicach zespołu.

Organ powołał, że opinia geodety uprawnionego A. P. oparta została na zdeponowanych w księdze wieczystej nr [...] (znajduje się ona w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w K.) mapach hipotecznych części dóbr L. pod nazwą "R." sporządzonych w 9 arkuszach, tzw. sekcjach oraz rejestrze pomiarowym z 1936 r., gdzie na sekcji nr VIII i XI pokazane są granice działek i użytków gruntowych oraz budynki majątku R., a w rejestrze pomiarowym dokładny opis i powierzchnie użytków w poszczególnych działkach. Skany tych map zostały skalibrowane przez biegłego do obecnej mapy ewidencyjnej, na której oznaczono obszar parku, numery działek hipotecznych, zidentyfikowano stare budynki dworskie oraz pałac. Ponadto biegły będąc w terenie, przeprowadził rozmowy z miejscową ludnością, która przekazała mu historię dworu oraz parku, a informacje te mają potwierdzenie w dowodach z przesłuchań świadków zgromadzonych w aktach sprawy. Wskazano, że biegły zastosował metodę teledetekcji (obrazowania zdjęć lotniczych i satelitarnych), za pomocą której zlokalizował na terenie parku dawny kort tenisowy. Organ ocenił, że zastosowana przez biegłego metodologia pracy, jak również dobór materiałów, nie budzą zastrzeżeń, a źródła zostały wykorzystane i omówione w sposób logiczny, przekonujący. Efekt pracy biegłego należy organ ocenił jako rzetelny, wiarygodnie określający przedwojenne granice zespołu dworsko-parkowego w R.

Powołano, że zgodnie ze sporządzoną opinią geodety uprawnionego całkowita powierzchnia zespołu parkowo-dworskiego według stanu sprzed 6 września 1944 r. wynosiła [...] ha i obejmowała część działek ewidencyjnych o obecnych nr: [...] ([...] ha), [...] ([...] ha), [...] ([...] ha), [...] ([...] ha) i [...] ([...] ha) oraz całe działki nr nr [...] ([...] ha), [...] ([...] ha), [...] ([...] ha), [...] ([...] ha), [...] ([...] ha), [...] ([...] ha), [...] ([...] ha), [...] ([...] ha), [...] ([...] ha), [...] ([...] ha) i [...] ([...] ha). Obszar ten oznaczony jest na załączonej do decyzji mapie linią koloru czerwonego. Kolorem zielonym zaznaczono na mapie teren dawnego zespołu dworsko-parkowego tylko w granicach obecnej działki nr [...]. Organ powołał, że stosownie do poczynionych przez biegłego ustaleń, od strony północno-zachodniej granica zespołu dworsko-parkowego w granicach działki nr [...] biegła wzdłuż zachowanego obecnie muru umacniającego skarpę, jak i oddzielającego teren parku od zabudowy gospodarczej. Na mapie są to punkty 1, 32, 31, 30, 29, 28, 27, 26, 25, 24, 23, 22, 21, 12-255 i 12-258. Północną granicę parku, na długości ok 40 metrów określono na podstawie rosnących tam starych drzew, których minimalny wiek to 100-150 lat. W ten sposób powstała północna granica zespołu na odcinku oznaczonym punktami 12-259 i 20. Dalej biegnie ona po cieku wodnym, który wpływa do rzeki, na mapie oznaczony jest punktami 19 i 18. Wschodnia granica parku w granicach obecnej działki nr [...] przebiega równolegle do zachodniego brzegu rzeki C., między punktami 18 i 12-335. Południowa granica przebiega po konturach terenu zabudowanego budynkami gospodarczymi m.in. młynem, kantorem i oficyną oraz po zachowanym do chwili obecnej murze. Są to punkty 12-335, 12-98, 12-236, 12-87, 12-86, 12-97, 12-94, 12-88, 12-93, 12-309, 12-308, 12-341. Pozostała część zespołu parkowo-dworskiego w granicach obecnej działki nr [...] przebiega wzdłuż granicy z działką nr [...] oraz na wschodzie oddzielona jest wyraźną granicą od terenu zabudowanego budynkami folwarcznymi, tj: spichlerzem, chlewnią, oborą, stajnią, stodołą i czworakami. Granica ta jest oznaczona kolejno połączonymi punktami 12-342, 12-331, 12-343, 124202,33,7, 6,5,4,3,2, 1,32.

Organ ustalił, że z wymienionych działek znajdujących się w granicach zespołu parkowego (obszaru oznaczonego na załączonej do decyzji mapie linią koloru czerwonego), oprócz opisanej wyżej części działki nr [...], są również działki nr [...] i nr [...].

Organ uznał, że działka o obecnym numerze ewidencyjnym [...] zajmuje powierzchnię [...] ha i znaczną jej cześć (tj. [...] ha) – co wynika ze sporządzonej na potrzeby postępowania administracyjnego opinii biegłego, stanowił zespół pałacowo-parkowy. Organ powołał, że ze zgromadzonych dokumentów jednoznacznie wynika, że w jej południowym fragmencie zlokalizowany jest dwór (pałac), który w dacie przejęcia na cele reformy rolnej był budynkiem mieszkalnym. Dwór był miejscem zamieszkania właściciela majątku i jego rodziny. Organ ustalił, że w budynku dworu nie było biura zarządcy, które znajdowało się w oddzielnym budynku administracyjnym (kantorze). Na północ od dworu, do północnej granicy zespołu dworsko-parkowego, wytyczonej na załączonej do decyzji mapie, znajdowała się oficyna, która była miejscem zamieszkania służby oraz rozległy park z alejami, altanką i kortem tenisowym. Organ ocenił, że teren ten nie nadawał się do prowadzenia działalności w produkcji rolniczej. Organ wskazał, że za północną granicą zespołu dworsko-parkowego znajdował się dom ogrodnika oraz tereny, gdzie uprawiano warzywa i owoce (powołano na potwierdzenie protokół z oględzin nieruchomości z dnia 29 marca 2012 r., które dokonane zostało w obecności E. M., mieszkańca miejscowości R. od czasów przedwojennych), a więc były to tereny stricte rolnicze. Z kolei za wschodnią granicą zespołu dworsko-parkowego, wytyczoną na załączonej do decyzji mapie, znajdowały się budynki typowo gospodarcze, jak: obora, stodoła, stajnia, chlewnia. Organ wskazał, że poczynił powyższe ustalenia w oparciu o szereg dokumentów w postaci planów, protokołów oględzin i zeznań świadków. M.in. organ powołał, że ustalenia dotyczące rozmieszczenia poszczególnych budynków majątku znajdują potwierdzenie w stanowiącym załącznik do protokołu z dnia 16 stycznia 1950 r. w przedmiocie planu właściwego zagospodarowania resztówek - szkicu sytuacyjnym rozmieszczenia osiedla Ministerstwa Leśnictwa w R., gdzie zaznaczono m.in.: dwór, podwórze folwarczne (na północny- zachód od dworu), ogród owocowy (na północ od dworu), park (na południe i wschód od dworu). Organ powołał też zeznania świadków: H. G., J. N., A. K., A. S., J. N. Organ również powołał się na przeprowadzone w dniu 29 listopada 2007 r. w dniu 29 marca 2012 r. oględziny i ustalenia z nich wynikające. Organ uznał, że rozmieszczenie budynków w majątku (dom ogrodnika, czworaki, chlewnia, obora, itd.) zdaje się potwierdzać załączona do decyzji mapa sporządzona przez geodetę uprawnionego. Organ powołał także pozyskaną z Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w K. dokumentację dotyczącą zespołu podworskiego w R., jak również sporządzony w dniu 12 stycznia 1948r. wykaz budynków mieszkalnych i zabudowań gospodarczych.

Organ ocenił, że dowody zgromadzone w sprawie potwierdzają, że na części działki nr [...] znajdującej się w granicach zespołu pałacowo-parkowego nie była prowadzona działalność gospodarcza, ani nie istniał związek między tą częścią nieruchomości, a gospodarczą majątku. Odnośnie pozostałej części działki [...], na której mieścił się ogród warzywny i owocowy, to organ uznał, że była ona użytkiem rolnym i tym samym nadawała się do przejęcia na cele reformy rolnej, bez względu na to, czy działalność ta skoncentrowana była tylko na potrzeby pałacu, powołując § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945r. Nr 10, poz. 51 z późn. zm.). Organ ocenił, że budynki takie jak stodoła, obora, czy chlewnia w sposób oczywisty nadawały się do produkcji rolnej, a zatem wschodnia część działki nr [...], na której były one posadowione nadawała się do przejęcia na cele reformy rolnej.

Organ wskazał, że działka o obecnym numerze ewidencyjnym nr 72/1207 zajmuje powierzchnię [...] ha i znajdowała się poza granicami zespołu dworsko-parkowego. Na jej terenie zlokalizowany był dawny dom ogrodnika, a jej charakter ściśle powiązany jest z sąsiedztwem wspomnianego wyżej ogrodu warzywnego, zlokalizowanego na działce nr [...], a więc działka ta była zabudowana obiektami, które nadawały się do wykorzystania w produkcji rolnej.

Organ uznał, że działka o obecnym numerze ewidencyjnym nr [...], zajmująca powierzchnię [...] ha, również znajdowała się poza obszarem zespołu dworsko-parkowego. Wskazano, że usytuowane są na niej dawne czworaki, które znajdowały się one na zapleczu zabudować gospodarczych, a zatem podlegały przejęciu na cele reformy rolnej.

Organ powołał, że niewielkie działki o obecnym numerze ewidencyjnym nr [...] (pow. [...] ha) i nr [...] (pow. [...] ha), znajdują się w obrębie dawnego zespołu dworsko-parkowego (oznaczonego na załączonej do decyzji mapie kolorem czerwonym) i stanowią groblę stawu parkowego. Organ ocenił, że tak jak park, nie wiązały się z działalnością rolniczą i nie podlegały przejęciu na cele reformy rolnej.

W odniesieniu do części działki nr [...] oraz całych działek nr [...] i nr [...], które nadawały się do przejęcia na cele reformy rolnej, organ wskazał, że działki te wchodziły w skład majątku R., o ogólnej powierzchni [...] ha (powołując zaświadczenie Sądu Powiatowego w K. z dnia 1 grudnia 1955r., znak: [...], a także kserokopię wykazu hipotecznego, dotyczącego gruntów wyłączonych z dóbr L. pod nazwą R.).

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez odwołującą się K. F., organ drugiej instancji podzielił stanowisko, że nie wszystkie zabudowania znajdujące się na działce nr [...] miały charakter zabudowań gospodarczych, a organ pierwszej instancji powinien był w takim przypadku określić, jakie były rzeczywiste granice zespołu dworsko-parkowego i uzasadnić, powołując się na stosowne dokumenty, które zgromadził w trakcie postępowania - która część nadawała się do przejęcia na cele reformy rolnej. Organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniem, że organ pierwszej instancji powinien przeprowadzić geodezyjny podział działki. Organ ocenił, że dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie podpadania określonej nieruchomości pod działanie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej wystarczające jest odpowiednie zidentyfikowanie obszaru niepodlegającego przejęciu, na przykład poprzez naniesienie na mapę ewidencyjną granic dawnego obszar zespołu dworsko-parkowego, bez prawnego przeprowadzania podziału i scalania działek. Zdaniem organu, opinia biegłego sporządzona w sprawie wyznacza dokładny przebieg granic zespołu podworskiego oraz zawiera rozliczenie jego powierzchni z wyszczególnieniem poszczególnych działek ewidencyjnych. Organ podkreślił, że podział działek jest procedowany w odrębnym postępowaniu administracyjnym i przed innym organem, a postępowanie to nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w stosunku do postępowania w sprawie podpadania pod działanie przepisów o reformie rolnej. Organ odwoławczy wskazał również, że nie podziela zarzutów podniesionych w odwołaniu Skarbu Państwa - Nadleśnictwa R. i organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że charakter działek nr [...] i nr [...] oraz ich lokalizację w granicach zespołu dworsko-parkowego, co nie pozwalało na ich wykorzystanie w celu prowadzenia działalności rolniczej.

Skarb Państwa – Nadleśnictwo R. z siedzibą w R. wniósł skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2019 r. zaskarżając ją w części, tj. w zakresie rozstrzygnięcia o działkach [...], [...], oraz o części działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] ha oznaczonej kolorem zielonym na mapie ewidencyjnej granic zespołu parkowo - dworskiego p.n. R., sporządzonej przez geodetę A. P., stanowiącej załącznik do decyzji.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

1) art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez przyjęcie, że działki ewidencyjne nr [...], [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] oznaczona kolorem zielonym na mapie ewidencyjnej granic zespołu parkowo-dworskiego p.n. R., sporządzonej przez biegłego geodetę A. P., nie pozostawały w związku funkcjonalnym z gruntami rolniczymi wchodzącymi w skład zespołu parkowo-dworskiego i w związku z tym nie podpadały pod działanie tego dekretu,

2) art. 95 pkt 4 w zw. z art. 96 ust. 1, 1a i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez wydanie decyzji bez uprzedniego dokonania podziału działki ewidencyjnej nr [...], poprzedzonego pozwoleniem wojewódzkiego konserwatora zabytków na podział tej nieruchomości, co spowodowało wydanie decyzji bez prawidłowego określenia przedmiotu postępowania;

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7,11, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez:

1) brak ustosunkowania się do zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu;

2) brak należytego zbadania związku funkcjonalnego pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr [...], [...] oraz częścią działki ewidencyjnej nr [...] oznaczoną kolorem zielonym na mapie ewidencyjnej granic zespołu parkowo- dworskiego p.n. R., sporządzonej przez biegłego geodetę A. P. z pozostałymi gruntami rolniczymi wchodzącymi w skład zespołu parkowo-dworskiego przejętymi na cele reformy;

3) brak wskazania przyczyn, dla których organ uznał, że przedwojenny właściciel zespołu parkowo-dworskiego nie sprawował zarządu majątkiem, lecz czynił to zarządca w budynku tzw. kantoru w sytuacji, gdy zeznania świadków H. G., J. N. oraz A. K. w tym zakresie są rozbieżne;

4) pomięcie dokumentacji dotyczącej zespołu podworskiego w R. pozyskanej z Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w K. oraz korespondującego z nią szkicu sytuacyjnego rozmieszczenia Ministerstwa Leśnictwa w R., z których wynika, że za dworkiem od strony północno zachodniej był warzywniak i ogród owocowy, co doprowadziło do tego, że grunt zajmowany pod warzywniak i ogród znalazł się na części działki ewidencyjnej nr [...], co do której organ stwierdził, że nie podpada pod działanie dekretu;

5) dowolną ocenę dowodów w zakresie istnienia związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem parkowo-dworskim z gruntami o charakterze rolniczym;

6) brak dostatecznego wyjaśnienia, czy i którym dowodom organ odmówił wiarygodności przy ocenie istnienia związku funkcjonalnego, o którym mowa powyżej oraz przy ocenie miejsca położenia warzywniaka i ogrodu owocowego.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Ministrowi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ błędnie ustalił, że działki były wykorzystywane wyłącznie dla celów mieszkalno-rekreacyjno-wypoczynkowych i nie były funkcjonalnie związane z pozostałą częścią nieruchomości, w skład której wchodziły zabudowania gospodarcze oraz grunty wykorzystywane na cele rolne. Powołano, że część dworkowo-parkowa nie była fizycznie i funkcjonalnie wydzielona od części gospodarczej majątku, a właściciel w dworku zarówno mieszkał, jak i sprawował zarząd nad majątkiem. Skarżący zwrócił uwagę na rozbieżności w zeznaniach świadków w zakresie odnoszącym się do zarządu sprawowanego przez właściciela, oraz zarzucił, że organ nie wskazał przyczyn, dla których uznał, że właściciel majątku nie sprawował zarządu nad tym majątkiem i nie czynił tego z poziomu dworu oraz nie uzasadnił, z jakich przyczyn dał wiarę jednym zeznaniom, a drugie zmarginalizował. Skarżący powołał, że ewentualny podział nieruchomości dokonany w konsekwencji wydania zaskarżonej decyzji stałby w sprzeczności z zasadami ochrony i opieki nad zabytkami, które zostały pominięte przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazał, że organ nie poczynił należytych ustaleń odnośnie stawu, nie ustalono, czy był wykorzystywany dla celów produkcji rolnej z uwagi na hodowlę ryb, czy też pozostawał w związku z gruntami rolnymi poprzez zaopatrywanie gospodarstwa w wodę. Skarżący powołał, że teren warzywniaka i ogrodu owocowego ujęty jest na terenie części działki [...], która została zaznaczona na zielono, albowiem z materiału dowodowego wynika, że warzywnika i ogród owocowy znajdowały się pomiędzy dworem a domem ogrodnika. W związku z powyższym, granica między częścią dworsko-parkową, a częścią rolną ustalona na mapie stanowiącą załącznik do decyzji jest nieprawidłowa. Ponadto skarżący wskazał, że decyzja stwierdzająca, że określona nieruchomość ziemska nei podpada pod działanie przepisu dekretu stanowi podstawę do wykreślenia Skarbu Państwa z księgi wieczystej. Z tego względu decyzja taka powinna identyfikować nieruchomość (lub jej część) w sposób, który wymagany jest przy dokonywaniu wpisu w księdze wieczystej. W przeciwnym wypadku decyzja taka jest niewykonalna w tym znaczeniu, że nie określa jej przedmiotu w sposób wymagany przez przepisy odrębne (ustawa o księgach wieczystych i hipotece oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy). Skarżący ocenił, że wydanie decyzji podziałowej w niniejszej sprawie powinno było zostać poprzedzone uzyskaniem pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na podział tej nieruchomości, gdyż działka nr [...] wpisana jest do rejestru zabytków. Zaniechanie przeprowadzenia postępowania podziałowego działki [...] poprzedzone uzyskaniem pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem powołanych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019, poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. 2019, poz. 2325) - zwanej dalej: p.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę. W konsekwencji uznał, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2019 r. narusza przepisy prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego.

Zakwestionowaną decyzją Minister w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...] września 2014 r. w pkt 2 stwierdził, że działki ewidencyjne nr [...], [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] ha oznaczona kolorem zielonym na mapie sporządzonej przez biegłego geodetę A. P.. nie podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13 z późn. zm.); w pkt 3 stwierdził, że nieruchomość stanowiąca działkę nr [...], [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] znajdująca się poza granicami obszaru oznaczonego kolorem zielonym ma mapie sporządzonej przez biegłego geodetę A. P. – podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, na cele reformy rolnej przeznaczone były nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw [...], [...] i [...], jeżeli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.

W sprawie wydany został wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 463/11, w którym wyrażona została ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, którymi zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organ administracji był związany ponownie rozpoznając sprawę. W wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny nakazał wyjaśnić jakie działki wchodziły w skład zespołu pałacowo-parkowego i jakim numerom działek odpowiadają w obecnej ewidencji i nakazał organowi przeprowadzenie szczegółowej analizy w odniesieniu do każdej z działek wchodzących w skład zespołu pałacowo-parkowego pod kątem możliwości jej przeznaczenia na cele reformy rolnej.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., do obowiązków organu należy podjęcie wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, tak aby interes strony nie został naruszony. Organ zobowiązany był do dołożenia wszelkich starań w celu zebrania wyczerpującego materiału dowodowego oraz wnikliwego przeanalizowania sprawy we wszelkich jej aspektach. Odzwierciedlenie tej analizy winno znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, a ocena organu winna zostać oparta na przekonujących podstawach, przedstawionych w treści decyzji.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a, jak również art. 107 § 3 k.p.a. i 15 k.p.a. Organ nie w pełni wykonał bowiem wskazania wyrażone w uzasadnieniu wyroku WSA z 17 października 2011 r. Organ w niewystarczający sposób ustalił stan faktyczny w sprawie co do każdej z działek, nie dokonał wnikliwej i rzetelnej analizy dowodów zgromadzonych w sprawie, zaś sporządzone uzasadnienie w zakresie wyrażonej w nim oceny, nie spełnia wszystkich wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

W odniesieniu do działek [...] i [...] organ, poza ustaleniem, że znajdują się w obrębie dawnego zespołu dworsko-parkowego i stanowią groblę stawu parkowego, nie dokonał żadnych innych ustaleń. Na podstawie powyższego ustalenia organ ocenił, że tak jak park, działki nie wiązały się z działalnością rolniczą i nie podlegały przejęciu na cele reformy rolnej. Natomiast organ w ogóle nie rozważał, czy w stawie była prowadzona gospodarka hodowlana, czy służył on również np. do nawadniania innej części majątku, na której prowadzono działalność rolniczą, do pojenia zwierząt gospodarskich, a tym samym, czy ww. działki pozostawały w związku funkcjonalnym z częścią nieruchomości rolnych majątku. Zauważyć należy, że w tym zakresie organ odwoławczy nie ustosunkował się w sposób wystarczający do zarzutów zawartych w odwołaniu Skarbu Państwa.

W zakresie działki [...], to należy podzielić zarzuty skarżącego, że organ w sposób nieprzekonywujący uzasadnił swoje stanowisko, że zarząd majątkiem był wykonywany z budynku tzw. kantoru, a nie również z domu właściciela. W odniesieniu do powyższego to wskazać należy, że organ w sposób wyczerpujący powołał orzecznictwo w zakresie związku funkcjonalnego między nieruchomością stanowiącą zespół dworsko-parkowy, a pozostałą częścią nieruchomości przejętą na własność oraz podał jakie okoliczności mogą mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia tej kwestii. Organ powołał materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, wskazując m.in. zeznania świadków H. G., J. N., A. K., A. S., J. N. Natomiast z akt sprawy wynika, że zeznania świadków w zakresie tego, czy właściciel zarządzał swoim majątkiem również z dworu były rozbieżne. Mianowicie świadek A. K. zeznał np., że właściciel prowadził główny nadzór nad działalnością jako główny szef gospodarstwa, i miał w pałacu pomieszczenie, w którym spotykał się z nadzorcami. Zeznał, że właściciel spotykał się z zarządcą zarówno w pałacu jak i w kantorze, a słyszał od osób trzecich, że decyzje podejmowane były w pałacu. Organ w żaden sposób nie odniósł się co do tych rozbieżności, nie poddał ocenie zeznań poszczególnych świadków.

Natomiast z akt sprawy w sposób bezsprzeczny wynika, że poza terenem dworsko-parkowym znajdował się budynek kantoru, gdzie znajdowało się biuro majątku. W budynku tym pracowała urzędniczka - sekretarka właściciela majątku, prowadząca sprawy majątkowej, a właściciel miał również rządcę i karbowego. Organ przyjął, że zarząd majątkiem był sprawowany w kantorze, i że nie istnieje związek funkcjonalny pomiędzy dworkiem a resztą przejętego majątku. Organ nie rozważał, czy możliwe było prowadzenie zarządu zarówno z dworku jaki i budynku kantoru, nie przeanalizował treści zeznań świadków biorąc pod uwagę upływ czasu, ich wiek w dacie przejmowania nieruchomości i okoliczności, w jakich dowiadywali się o faktach przez nich podawanych. Powyższe uchybienia prowadzą do wniosku, że organ nie do końca wyjaśnił okoliczności związane ze sprawowaniem nadzoru przez przedwojennego właściciela, a uzasadnienie decyzji w tej części zapadło z naruszeniem zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a.

Również na uwzględnienie zasługują zarzuty skargi w zakresie ustalenia lokalizacji ogrodu owocowego i warzywnego. Mianowicie organ ustalił, że za północną granica zespołu dworsko-parkowego znajdował się dom ogrodnika oraz tereny, gdzie uprawniano warzywa i owoce. Organ powołał się na protokół oględzin z 2012 r. i wskazania E. M. (str. 9 decyzji). Natomiast z powoływanego również przez organ szkicu sytuacyjnym rozmieszczenia osiedla Ministerstwa Leśnictwa w R. wynika, że ogród owocowy był umieszczony pomiędzy dworem a domkiem ogrodnika, a nie za nim. Z dokumentacji konserwatorskiej znajdującej się w aktach sprawy (k. 620) wynika, że za dworkiem od strony północno-zachodniej był warzywnik, a dalej budynki gospodarcze i mieszkania dla służby. Świadek J. N. zeznał, że tuż przy parku uprawiano warzywa i owoce. Natomiast świadek A. K. podał, że za parkiem był ogród warzywny. J. N. zeznał, że na terenie parku były warzywa, a było to jedno przy drugim. Dodatkowo, jak wynika z akt sprawy, E. M. podczas oględzin w 2012 r. wskazał, że w środkowej części działki [...] znajdował się ogród owocowy i warzywny, aktualnie jest to teren nieużytków z nielicznym zadrzewieniem, i że zaraz za budynkiem dworu, w kierunku północnym na terenie ogrodu warzywnego znajdowała się lodownia. Wobec powyższego, wątpliwości budzi ustalenie organu, że ogród warzywny był zlokalizowany na północ, za domkiem ogrodnika, tj. na części działki [...] nieoznaczonej kolorem zielonym na mapie sporządzonej przez biegłego. Rację należy przyznać skarżącemu, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje raczej, że ogród i warzywniak znajdowały się na obszarze pomiędzy dworem a domkiem ogrodnika, czyli na działce w części oznaczonej kolorem zielonym. Wskazać również należy, że analiza wydruku z geoportalu działki [...], która znajduje się w aktach sprawy administracyjnej, wskazuje, że w środowej części działki [...], pomiędzy dworem a domkiem ogrodnika (działka [...]) znajduje się niezadrzewiony teren. Nie wiadomo jednak na pewno, czy jest to to część działki (teren nieużytków), o której mówił E. M., czy też nie. Ponadto zauważyć należy, że z opinii geodety wynika, że nie czynił on żadnych ustaleń celem zlokalizowania ogrodu owocowego i warzywnika, i takowych nie zaznaczył na mapie. Dodatkowo wskazać należy, że to do organu należy prowadzenie postępowania w sprawie, w tym przeprowadzanie dowodów, w szczególności ze źródeł osobowych. Następuje to w formie przewidzianej przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, czyli poprzez przesłuchiwanie świadków i sporządzanie protokołów z ich zeznań ( art. 83 i 67 k.p.a.). Nieprawidłowe jest w ocenie Sądu, aby dla potrzeb prowadzonego postepowania geodeta, przeprowadzał rozmowy z okolicznymi mieszkańcami i na tej podstawie formułował wnioski. Biorąc to wszystko pod uwagę uznać należy, że ustalenia organu w zakresie lokalizacji ogrodu i warzywnika są nieprecyzyjne.

Natomiast nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący sprzeczności ewentualnego podziału nieruchomości z zasadami ochrony i opieki nad zabytkami, jak również naruszenia art. 95 pkt 4 w zw. z art. 96 ust. 1, 1a i 4 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie organ nie prowadzi postępowania w zakresie podziału nieruchomości, przewidzianego w art. 95 i 96 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale orzekał w zakresie stwierdzenia, czy nieruchomość objęta wnioskiem podpadała pod przepisy dekretu z 1944 r., czy też nie. Przy rozpoznaniu sprawy organ jest umocowany tylko i wyłącznie do wydania decyzji w zakresie spełnienia przesłanek z dekretu PKWN. W sytuacji stwierdzenia, że cześć nieruchomości nie podpadała pod przepisy dekretu z 1944 r. organ winien wydać stosowną decyzję. Decyzja ta może dotyczyć również części działki ewidencyjnej, wystarczające jest bowiem odpowiednie zidentyfikowanie obszaru niepodlegającego przejęciu na cele reformy rolnej. Sąd w całości podziela stanowisko organu, że odpowiednie oznaczenie części nieruchomości może również nastąpić poprzez naniesienie na mapę ewidencyjną granic dawnego obszaru zespołu dworsko-parkowego. Dla jednoznacznego oznaczenia części nieruchomości nie zawsze musi zachodzić konieczność uprzedniego ewidencyjnego podziału działek. Zwrócić należy uwagę, że w skardze powołano szereg orzeczeń sądów administracyjnych uzasadniając konieczność uprzedniego podziału nieruchomości, ale odnoszących się do postępowań w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w tej sprawie. Przedmiot prowadzonego postępowania administracyjnego jest zupełnie odmienny. Ponadto, z art. 96 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że decyzja podziałowa stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości, natomiast z ust. 1b ww. art. wynika, że przy zwrocie nieruchomości, ostateczna decyzja o zwrocie nieruchomości zatwierdza podział. Takich skutków nie będzie miała decyzja wydana w przedmiotowym postępowaniu. Nawet przy uwzględnieniu w części wniosku uczestniczki, to od niej będzie zależeć, czy zechce ujawnić swe prawo w księdze wieczystej, po przeprowadzeniu stosownej procedury podziałowej w wyniku realizacji roszczeń do części nieruchomości – art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dopiero w toku prowadzonego postępowania podziałowego, niezbędne będzie uzyskanie zgody wojewódzkiego konserwatora zabytków. Przyjęcie zaś koncepcji sugerowanej przez skarżącego, tj. o konieczności podziału nieruchomości przed wydaniem decyzji w przedmiotowej sprawie, podważałoby sens rozpoznawania sprawy w zakresie działki nr [...], albowiem organ i tak nie mógłby wydać decyzji zgodnie z wnioskiem strony co do części nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że w toku prowadzonego postępowania – pomimo podejmowanych prób zarówno przez organ I instancji, jak i na wniosek Skarbu Państwa – nie doszło do podziału tej działki z uwagi na właśnie brak zgody właściwego konserwatora zabytków. Natomiast dla stwierdzenia podpadania nieruchomośc,i bądź jej części pod przepisy dekretu, czy też nie, nie ma znaczenia ani stanowisko konserwatora zabytków, ani uprzedni podział ewidencyjny nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością jej uchylenia.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister winien dokonać wnikliwej analizy wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie, ocenić je w kontekście występujących rozbieżności. Dodatkowo organ winien przeprowadzić postępowanie uzupełniające celem jednoznacznego i nie budzącego wątpliwości zlokalizowania warzywniaka i ogrodu owocowego, a uzasadnienie decyzji winno odpowiadać wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organ rozważy przeprowadzenie dodatkowych oględzin celem wyjaśnienia kwestii lokalizacji warzywniaka i ogrodu owocowego, jak również ustalenia przebiegu granicy północnej i północno-zachodniej parku dworskiego. W razie takiej potrzeby oględziny winne zostać przeprowadzone w obecności biegłego geodety celem oznaczenia granic i późniejszego sporządzenia mapy. Organ również winien rozważyć przeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność ewentualnego wykorzystywania stawu do gospodarki hodowlanej i rolnej, charakteru działek, na których usytuowana jest grobla stawu.

Ponadto, w toku ponownego rozpoznania sprawy, organ winien ustalić na podstawie aktualnych danych, stan własności poszczególnych działek. W odniesieniu do działki [...] w aktach sprawy znajduje się wypis z ewidencji gruntów wg. stanu na 2007 r., z którego wynika, że właścicielami tej nieruchomości są osoby fizyczne – J. K. i A. K. Natomiast odwołanie w zakresie tej nieruchomości wniósł Skarb Państwa – Nadleśnictwo R. Wyjaśnienie tej kwestii ma istotne znaczenie, albowiem w przypadku stwierdzenia, że Skarb Państwa nie jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości, postępowanie odwoławcze w tym zakresie powinno zostać umorzone.

Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym orzekł jak w sentencji.

Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., na które to koszty składa się opłata od skargi, opłata od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w stawce wynikającej z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.