Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 371/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 116  par. 1  ust. 1  lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dagmara Dominik - Ogińska, Sędziowie sędzia WSA Dagmara Stankiewicz - Rajchman, asesor WSA Iwona Solatycka (sprawozdawca), Protokolant: starszy sekretarz sądowy Paweł Poźniak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 października 2024 r. sprawy ze skargi P.M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 8 marca 2023 r. nr 0201-IEW2.4123.3.2023.AK w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za m-ce II, III, IV, VI, VII, VIII, IX, X i XI/2017 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej DIAS, organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Oleśnicy (dalej: NUS, organ I instancji) z dnia 5 grudnia 2022 r. nr 0216-SEW-4123.5.2022, orzekającą o odpowiedzialności P. M. (dalej Strona, Skarżący), jako osoby trzeciej, za zaległości podatkowe M. S.A. (dalej Spółka) z tytułu podatku od towarów i usług za m-ce: II, III, IV, VII, VIII, IX, X i XI/2017 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 5 grudnia 2022 r. NUS orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za zobowiązania Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za ww. okresy, odsetki za zwłokę i koszty postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu decyzji NUS przeanalizował kwestię dotyczącą istnienia zaległości podatkowych po stronie Spółki, opisał przebieg podjętych działań w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec Spółki i wskazał na bezskuteczność egzekucji wobec Spółki. Poddał analizie okres pełnienia przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu Spółki i stwierdził, że zaległości objęte niniejszym postępowaniem dotyczą zobowiązań, których termin płatności upływał w ww. okresie. Przeprowadził ocenę zaistnienia tzw. przesłanek egzoneracyjnych, tj. przesłanek zwalniających Skarżącego z odpowiedzialności za zobowiązania Spółki. Organ I instancji stwierdził, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony we właściwym czasie, nie zostało też w odpowiednim czasie otwarte postępowanie restrukturyzacyjne. Skarżący nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy, nie wskazał też mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

Pismem z dnia 21 grudnia 2022 r. Skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji, zaskarżając ją w całości. Zarzucił naruszenie prawa materialnego - art. 116 § 1 ust. 1 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej O.p.) - poprzez jego zastosowanie i błędne przyjęcie, że odpowiada za zobowiązania Spółki, objęte przedmiotowym postępowaniem, jak również, że nie wykazał, że we właściwym czasie złożył wniosek o ogłoszenie upadłości lub otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 122, art. 187 § 1 i 2 i art. 191 O.p. poprzez nieprawidłowe i niewyczerpujące przeprowadzenie postępowania dowodowego, co przejawiło się w braku uzyskania przez organ wyczerpujących informacji co do kondycji finansowej Spółki, jej funkcjonowania i bieżącego regulowania zobowiązań kontrahentów.

W kontekście postawionych zarzutów, w oparciu o art. 229 i 197 O.p., Skarżący wniósł o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie m.in. poprzez przeprowadzenie dowodów z dokumentów i dopuszczenie dowodu z zeznań świadka M. W. (księgowej Spółki), jak również o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości na okoliczność ustalenia kondycji finansowej Spółki w okresie od 2014 r. do czerwca 2017 r. oraz wysokości wymagalnych zobowiązań w dacie powstania zobowiązań podatkowych objętych zaskarżoną decyzją.

DIAS wydał postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodów wskazując, że wnoszone są one na okoliczności udowodnione już innymi dowodami lub nie mają znaczenia dla sprawy.

Decyzją z dnia 8 marca 2023 r. DIAS utrzymał w mocy decyzję NUS, bowiem nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniesionego odwołania, podtrzymując stanowisko organu I instancji. DIAS powołując się na art. 116 O.p. wskazał, że Spółka posiadała zaległości, które powstały w czasie pełnienia przez Stronę funkcji członka zarządu Spółki. Egzekucja wobec Spółki okazał się bezskuteczna, a Strona nie wskazała majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Z akt sprawy wynika, że podstawy do ogłoszenia upadłości powstały już w roku 2015 r., z uwagi na posiadanie przez Spółkę wierzycieli cywilnoprawnych. Zatem, w ocenie DIAS, w dniu objęcia funkcji członka zarządu, tj. 26 stycznia 2017 r., istniały podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, co Skarżący powinien uczynić w terminie miesiąca od objęcia funkcji prezesa zarządu. Strona nie wykazała też, że zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości po terminie nastąpiło bez jej winy. Tym samym zgłoszony w czerwcu 2017 r. wniosek o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego należy uznać za spóźniony.

Mając powyższe na uwadze, DIAS utrzymał w mocy decyzję NUS.

Strona wniosła skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając naruszenie:

1) art. 116 § 1 ust. 1 lit. a O.p. poprzez jego zastosowanie i błędne przyjęcie, że Skarżący odpowiada za zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług solidarnie ze Spółką, a także z uwagi na ustalenie przez organ podatkowy, że nie wykazał prawidłowo, aby Skarżący zgłosił we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego, w sytuacji gdy prawidłowe ustalenia powinny prowadzić do wniosku, że zgłoszenie wniosku o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego nastąpiło we właściwym czasie,

2) art. 122 O.p. w zw. z art. 121 § 1 i 2 O.p. w zw. z art. 187 § 1 i 2 O.p. oraz art. 191 O.p. poprzez:

- nieprawidłowe i niewyczerpujące, wbrew zasadzie prawdy obiektywnej, przeprowadzenie postępowania dowodowego, co wyraża się w okoliczności, że organ podatkowy nie uzyskał wyczerpujących informacji co do kondycji finansowej Spółki, w tym zgodnie z wnioskami Skarżącego zawartymi w treści odwołania, jak i pisma z dnia 18 października 2022 r. oraz wobec braku podjęcia inicjatywy dowodowej zmierzającej do wyczerpującego wyjaśnienia sposobu funkcjonowania Spółki i bieżącego regulowania zobowiązań wobec kontrahentów,

- brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, w szczególności w kontekście przyjętej przez organ podatkowy oceny, że Spółka była niewypłacalna już w 2015 r., w sytuacji gdy do maja 2017 r. z powodzeniem realizowała składane na bieżąco zamówienia, nabywała i zabezpieczała znaczne ilości materiałów służących do bieżącej produkcji, w porozumieniu z wierzycielami regulowała zobowiązania oraz odraczała terminy ich wymagalności, a także miała zapewnione zewnętrzne finansowanie ze strony spółki H. B.V. pozwalające zachować płynność finansową, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego ustalenia daty niewypłacalności oraz okresu, w którym Spółka powinna zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości lub otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego;

3) naruszenie zasady wyrażonej w art. 123 § 1 O.p. poprzez zagwarantowanie Skarżącemu jedynie iluzorycznej możliwości wzięcia udziału w prowadzonym postępowaniu, albowiem oddalono wszystkie jego wnioski dowodowe zawarte w odwołaniu, a które to dowody przyczyniłyby się do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, a ponadto w sytuacji, gdy Skarżący - z uwagi na fakt, że nie pełni już w Spółce żadnej funkcji - ma ograniczoną możliwość w powoływaniu dowodów z dokumentacji finansowej Spółki.

W oparciu o powyższe Skarżący wniósł o:

1) ponowne przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci:

a) kopii porozumienia z dnia 7 marca 2014 r. w języku angielskim,

b) umowy ze spółką H. B.V. w języku angielskim z dnia 11 marca 2014r.,

2) uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania w sprawie w całości, ewentualnie

3) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

4) zasądzenie od DIAS na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 22 lutego 2024 r. Sąd odczytał postanowienie z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 966/22, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. 2004 r., Nr 90, poz. 864/2) zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z pytaniami prejudycjalnymi.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpoznania ww. sprawy przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Natomiast pełnomocnik DIAS nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania.

Postanowieniem z dnia 22 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 371/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zawiesił postępowanie sądowe w sprawie, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.), w uzasadnieniu wskazując, że zdaniem Sądu, rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku postępowania wszczętego przed TSUE na skutek ww. pytań prejudycjalnych skierowanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 966/22, a w szczególności pytania I wskazanego w ww. postanowieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. akt III FZ 202/24 uchylił ww. postanowienie, wskazując m.in., że okoliczności podniesione we wniosku, których dotyczy pytanie prejudycjalne, zawarte w postanowieniu WSA we Wrocławiu z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 966/22, nie stanowią przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. Nadto, żadna z nich nie stanowi bezpośredniej przeszkody do rozpoznania tej sprawy. W tej sprawie NSA doszedł do przekonania, że wstrzymywanie biegu postępowania sądowego jest nieuzasadnione. Wskazał, że sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Dalsze oczekiwanie na rozpoznanie tej sprawy, nie tylko godziłoby we wspomnianą zasadę szybkości postępowania, ale utrzymywałoby w tym zakresie stan niepewności. Należy też zauważyć, że w zależności od odpowiedzi udzielonej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej na postawione pytania prejudycjalne, strony będą mogły żądać powrotu do sprawy w trybie nadzwyczajnym (art. 272 § 2a p.p.s.a. i art. 240 § 1 pkt 11 O.p.)

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1627, ze zm.; dalej: u.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.

Główna kwestia sporna w sprawie dotyczyła oceny wystąpienia przesłanek z art. 116 O.p., które uprawniałyby organy podatkowe do orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki. W tym punkcie rozważań wskazać należy, że granice odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki kapitałowej określają przepisy rozdziału 15 działu III O.p. W myśl art. 107 § 1 O.p., w przypadkach i w zakresie przewidzianym w tym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Zakresem tej odpowiedzialności objęte zostały również odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, a także koszty postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy odnoszące się do odpowiedzialności osób trzecich stanowią inaczej (art. 107 § 2 pkt 2 i 4 O.p.).

Stosownie do art. 108 § 2 pkt 2 lit. a O.p., postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Jednak w myśl § 3 ww. artykułu, w razie wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji, na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej nie wymaga się uprzedniego wydania decyzji, o której mowa w § 2 pkt 2. W niniejszej sprawie, wobec wystawienia tytułów wykonawczych na podstawie złożonych przez Spółkę deklaracji, organ był uprawniony do zainicjowania postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu bez wcześniejszego określenia decyzją wysokości zobowiązań podatkowych Spółki.

Zgodnie z przepisem art. 116 § 1 O.p., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2020 r. poz. 814 ze zm.; dalej ustawa Pr.) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie Pr., albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Przy tym odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje, między innymi, zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 O.p.).

Z treści powołanego przepisu wynika, że przesłanki związane z odpowiedzialnością osób trzecich można podzielić na dwie grupy: przesłanki pozytywne orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe oraz przesłanki negatywne (egzoneracyjne), które – jeśli zaistnieją – wyłączają możliwość orzekania o tej odpowiedzialności.

Podkreślić należy, że rzeczą organów podatkowych jest wykazanie: istnienia zaległości podatkowej spółki, faktu pełnienia przez daną osobę obowiązków członka zarządu w czasie, w którym upłynął termin płatności zobowiązania podatkowego i w którym zobowiązanie to przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową (art. 116 § 2 O.p.) oraz bezskuteczności egzekucji względem samej spółki (art. 116 § 1 O.p.).

Z kolei rzeczą osoby, o której odpowiedzialności organ zamierza orzec, jest wykazanie, że we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o upadłość spółki, albo że niezgłoszenie takiego wniosku wynika z przyczyn niezawinionych przez członka zarządu (art. 116 § 1 pkt 1 O.p.), albo w końcu, że istnieje mienie, z którego organ może zaspokoić zaległości spółki (art. 116 § 1 pkt 2 O.p.).

W ocenie Sądu, za prawidłowe należy uznać ustalenia DIAS w zakresie momentu właściwego do złożenia wniosku o ogłoszenia upadłości Spółki. Pojęcie "właściwego czasu" nie zostało zdefiniowane w przepisach O.p. W kontekście art. 116 § 1 pkt 1 O.p. właściwy czas do zgłoszenia wniosku o upadłość należy oceniać poprzez odniesienie się do pojęcia niewypłacalności, użytego w ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2017 r., poz. 2344 ze zm., dalej u.p.u.) i wskazanych w tej ustawie terminów, oznaczonych dla upadłego (jego organów) do zgłoszenia wniosku o upadłość. Prawidłowo DIAS uznał, że właściwe będzie zastosowanie przepisów w brzmieniu obowiązującym w dacie obejmowania przez Skarżącego funkcji członka zarządu. Zgodnie z art. 10 u.p.u., upadłość ogłasza się wobec dłużnika, który stał się niewypłacalny. Z kolei zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 u.p.u. dłużnik jest niewypłacalny, jeśli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Natomiast, jak stanowi art. 11 ust 1a u.p.u. domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Z kolei z art. 11 ust. 2 u.p.u. wynika, że dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.

Natomiast w myśl art. 21 ust. 1 u.p.u., dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami (art. 21 ust. 2 u.p.u.).

Wniosek o upadłość musi być bowiem złożony w terminie, który nie niweczy celu postępowania upadłościowego, jakim jest ochrona interesów wierzycieli. "Czas właściwy" do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, należy interpretować także z uwzględnieniem funkcji oraz celu jakiemu ma służyć art. 116 O.p. Z tego punktu widzenia istotnym jest zapobieżenie dowolnemu i wybiórczemu zaspokajaniu przez dłużnika jednych wierzycieli kosztem innych. Zatem "czas właściwy" to czas, w jakim zarząd spółki, niebędący w stanie zrealizować zobowiązań względem wszystkich jej wierzycieli, winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Po 286/17, publ. CBOSA).

Z akt sprawy wynika, że w dniu 26 czerwca 2017 r. Spółka złożyła wniosek do Sądu Rejonowego dla W. – F. o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego w trybie przyśpieszonego postępowania układowego. Na dzień złożenia przedmiotowego wniosku Skarżący był prezesem Spółki. Z wniosku tego wynika, że Spółka nie wykonywała swoich wymagalnych zobowiązań od marca 2015 r., a stała się niewypłacalna w dniu 10 września 2015 r., ponieważ w tej dacie Spółka była w zwłoce w uregulowaniu należności w stosunku do co najmniej dwóch wierzycieli. Po tej dacie Spółka nadal generowała zaległości, nie tylko cywilnoprawne, ale też publicznoprawne, objęte przedmiotowym postępowaniem.

Funkcję prezesa zarządu Skarżący objął w Spółce w dniu 26 stycznia 2017 r. Z dniem objęcia rzeczonej funkcji, w ocenie Sądu nadal istniała podstawa do zgłoszenia w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości, bowiem stan niewypłacalności Spółki, jak wyżej wskazano, powstał przed dniem 26 stycznia 2017 r.

Z powołanego wyżej, art. 21 ust. 1 u.p.u. w brzmieniu na dzień 26 stycznia 2017 r., tj. na dzień objęcia przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu Spółki, wynikało, że dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Zatem termin na zgłoszenie przez Skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki przypadał najpóźniej do dnia 27 lutego 2017 r.

W konsekwencji powyższego, zgłoszony w dniu 26 czerwca 2017 r. wniosek o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego nie został zgłoszony w czasie, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p. Wniosek ten był zatem spóźniony. Przeprowadzone na tę okoliczność dowody przez organy obu instancji wystarczająco potwierdzały ten stan faktyczny sprawy.

Brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość może być odnoszony do sytuacji wyjątkowych, w których członek zarządu nie ma wiedzy co do rzeczywistej sytuacji w zakresie płacenia zobowiązań przez spółkę z uzasadnionych (obiektywnie) przyczyn i przy dołożeniu należytej staranności nie może tej wiedzy uzyskać albo podjąć stosownych działań (wyrok NSA z dnia 21 września 2022 r., sygn. akt III FSK 1063/21, LEX nr 3426838). Należy wskazać, że zgodnie z art. 201 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1577 ze zm., dalej KSH), członek zarządu jest jedyną osobą zarówno uprawnioną, jak i zobowiązaną do prowadzenia spraw Spółki. Z jednolitego orzecznictwa wynika, że członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów Spółki, a co za tym idzie, możliwość zaspokojenia długów (por. wyroki SN z dnia 2 października 2008 r., sygn. akt I UK 39/08, LEX nr 575194; 24 września 2008 r., sygn. akt II CSK 142/08, LEX nr 470009; 11 marca 2008 r., sygn. akt II CSK 545/07, LEX nr 385597; 16 stycznia 2008 r., sygn. akt IV CSK 430/07, LEX nr 487532). Członek zarządu jako osoba odpowiedzialna za prowadzenie spraw Spółki, powinien orientować się w bieżącym stanie jej finansów, szczególnie w odniesieniu do stanu majątkowego Spółki i ciążących na niej zobowiązań tak, by nie doprowadzić do naruszenia obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów prawa, w tym do sytuacji zadłużenia Spółki oraz stanu jej niewypłacalności.

Strona powinna zatem, z racji pełnienia funkcji członka zarządu Spółki, mieć także świadomość powstających zobowiązań podatkowych i dopilnować ich realizacji.

Niezależnie od tego należy wskazać, że przepisy o odpowiedzialności członka zarządu zawarte w Ordynacji podatkowej oparte są na tak zwanej zasadzie ryzyka, a nie na zasadzie winy. Osoba, która godzi się pełnić funkcję członka zarządu, przyjmuje na siebie ryzyko, że będzie odpowiadała za zobowiązania podatkowe. Od tego ryzyka może się uwolnić tylko w jeden sposób - zgłaszając w terminie wniosek o ogłoszenie upadłości, czyli nadzorując sprawy Spółki i prawidłowo je prowadząc. Jeżeli taki wniosek nie został zgłoszony, członek zarządu odpowiada za zobowiązania Spółki, chyba że wykaże, że obiektywnie nie ponosi winy, ale nie w powstaniu zaległości, tylko w tym, że nie został zgłoszony przez niego wniosek o ogłoszenie upadłości. "Wina w ujęciu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p., to zarówno wina umyślna i związana z nią świadomość istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, jak i wina nieumyślna w postaci niedbalstwa, które zakłada brak świadomości, ale opiera się na powinności i możliwości przewidywania istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, a rozważając kryterium winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Członek zarządu winien wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niego niezależne. Niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości na skutek subiektywnej oceny, że właściwym czasem do zgłoszenia takiego wniosku był czas poza kadencją danego członka, nie może być zaaprobowane jako zachowanie osoby starannej w dbaniu o swoje interesy (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Po 977/22, LEX nr 3700732). Przy ocenie zaistnienia przesłanki wyłączającej od odpowiedzialności członka zarządu stosownie do art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p., wskazuje się, iż brak takiej winy jest kategorią obiektywną i można się na nią powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych (wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt III FSK 3389/21, LEX nr 3695589). Członek zarządu powinien bowiem orientować się w sprawach podmiotu, którym zarządza, szczególnie w odniesieniu do stanu majątkowego spółki i ciążących na niej zobowiązań tak, by nie doprowadzić do naruszenia obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów prawa, w tym przepisów podatkowych i do sytuacji zadłużenia spółki oraz stanu jej niewypłacalności. Taka jest bowiem rola osób, którym powierzono prowadzenie spraw spółki (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 497/23, LEX nr 3620031). Celem normy z art. 116 O.p. jest ustanowienie odpowiedzialności o charakterze posiłkowym członka zarządu w spółce wskazanej w tym przepisie, której podstawą jest sam fakt pełnienia tej funkcji. Dlatego też przesłanka ta, z racji wykładni systemowej, winna być ustalana w oparciu o obiektywnie istniejące kryteria, to jest spełnienie formalnych warunków "pełnienia funkcji członka zarządu" (wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 1249/07, CBOSA). Jeżeli członek zarządu funkcję tę przyjął, to ponosi odpowiedzialność za prowadzenie spraw Spółki i winę za niedopełnienie ciążących na nim obowiązków.

W niniejszej sprawie Skarżący w żaden sposób nie wykazał, że zachodziły jakiekolwiek przeszkody do tego, żeby mógł wniosek o ogłoszenie upadłości złożyć w terminie. Słusznie zatem przyjęły organy podatkowe, że Skarżący, pełniąc funkcję członka zarządu, nie dołożył należytej staranności i dbałości o interesy zarządzanej przez niego Spółki, nie złożył bowiem w terminie wymaganym prawem wniosku o jej upadłość, a na etapie badania przesłanek związanych z orzeczeniem o jego odpowiedzialności za przedmiotowe zaległości Spółki, nie przedstawił żadnych argumentów, które świadczyłyby o braku jego winy w tym zakresie. Nie ma zatem podstaw do stwierdzenia okoliczności wyłączających winę Skarżącego.

W niniejszej sprawie nie zachodzi również druga z wymienionych przesłanek egzoneracyjnych, tj. wskazanie mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie jej zaległości podatkowych w znacznej części. Pomimo zawiadomienia (już w samym postanowieniu o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie) przez organy podatkowe o ustawowej możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności za dług podatkowy Spółki, Skarżący nie podjął skutecznej inicjatywy dowodowej, która mogłaby wskazywać na zaistnienie przesłanki wymienionej w art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Strona nie wskazała zresztą istnienia innych składników majątku Spółki niż te, o których wiedzę organy uzyskały z innych źródeł.

Sąd stwierdza zatem, że w sprawie zaistniały wszystkie przesłanki pozytywne warunkujące odpowiedzialność Skarżącego jako członka zarządu Spółki. Terminy płatności zobowiązań podatkowych, które - wobec ich nieuregulowania - przekształciły się w zaległości podatkowe, przypadały na okres, kiedy Skarżący pełnił funkcję członka zarządu.

Prowadzona wobec Spółki egzekucja, nie przyniosła skutku w postaci wyegzekwowania należności, ponieważ okazała się bezskuteczna, a wniosek o ogłoszenie upadłości/otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego został zgłoszony po terminie przewidzianym przepisami prawa.

Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że nie wystąpiła którakolwiek z przesłanek warunkujących wyłączenie odpowiedzialności. Ocena ta, przy braku stwierdzenia uchybień procesowych, związanych z samą procedurą orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej, przesądziła o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w której starannie rozpatrzono zgromadzony materiał dowodowy i omówiono wszystkie istotne dla sprawy aspekty prawne.

W ocenie Sądu, organy podatkowe zgromadziły kompletny materiał dowodowy oraz zapewniły Skarżącemu czynny udział w postępowaniu. Materiał dowodowy oceniły w sposób swobodny, dokonując na jego podstawie właściwych ustaleń, których Skarżącemu nie udało się skutecznie podważyć. Sąd nie stwierdził po stronie organów obu instancji uchybień w zakresie stosowania przepisów prawa procesowego, zwłaszcza takich, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie naruszył również zasad prowadzenia postępowania dowodowego, albowiem zebrany materiał dowodowy był wystarczający i zupełny do stwierdzenia okoliczności potwierdzających istnienie przesłanek do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu.

Zgłaszane przez Stronę wnioski dowodowe albo nie dotyczyły okoliczności mających znaczenie dla sprawy, albo stan faktyczny był wystarczająco stwierdzony innymi dowodami. Dokumenty przedłożone w języku angielskim, nie mogły natomiast podlegać ocenie, w związku z tym, że językiem urzędowym jest język polski, zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. z 2024 r., poz. 1556 ze zm.).

Prawidłowo zastosowano także normy prawa materialnego.

Okoliczność, że Spółka mimo zaistnienia przesłanek do ogłoszenia upadłości, nadal prowadziła działalność gospodarczą, nie zmienia oceny co do zaistnienia przesłanek do orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 O.p. W ocenie Sądu, dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie było niezbędne do wyjaśnienia sprawy.

Z uwagi na brak zasadności zgłoszonych zarzutów oraz wobec niedopatrzenia się jakichkolwiek mogących mieć wpływ na wynik sprawy naruszeń prawa materialnego lub procesowego, a tym bardziej o charakterze istotnym, skargę – jako nieuzasadnioną – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalono w całości.