Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 247/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 100c, art. 100d
journal: Dz.U. 2023 poz 103
law: Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)
article: art. 106, art. 108 ust. 1, art. 109 ust. 1, art.  112a, ar. 159 ust. 1, ar. 169 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2354
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
article: art. 12, art. 35, art. 36, art. 37 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 149, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 lutego 2024 r. sprawy ze skargi U. B. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącego U. B. z dnia 27 maja 2022 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Pomorskiego miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego U. B. 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

U. B. (dalej: skarżący), obywatel Indii, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Pomorskiego, dotyczące udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Pełnomocnik skarżącego podniósł zarzut naruszenia art. 35 § 1-3 w zw. z art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), poprzez niezałatwienie sprawy w ustawowym ani w innym rozsądnym terminie z winy organu oraz wniósł o: 1/ stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności - ewentualnie przewlekłości oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni, 2/ stwierdzenie, że bezczynność – ewentualnie przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3/ przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), 4/ wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że 27 maja 2022 r. skarżący złożył w Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim w Gdańsku wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na pobyt z cudzoziemcem (żoną, obywatelką Białorusi), którego braki uzupełnił poprzez m.in. osobiste stawiennictwo oraz złożenie odcisków linii papilarnych. Z uwagi na znaczny upływ czasu, 19 czerwca 2023 r. skarżący przedłożył po raz kolejny stosowną dokumentację, tj. aktualny akt małżeństwa, decyzję o udzieleniu żonie zezwolenia na pobyt stały, aktualne ubezpieczenie zdrowotne, umowę najmu, umowę o pracę, a także oświadczenie o nowym adresie do doręczeń. Pomimo złożonego pisma i prób kontaktu z organem skarżący nie otrzymał żadnej odpowiedzi. Dnia 18 lipca 2023 r. skarżący złożył ponaglenie do Wojewody Pomorskiego (dalej: organ, Wojewoda), które – według jego wiedzy – nie zostało przekazane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Dnia 8 sierpnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego złożył pismo, w którym na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. wniósł o wgląd w akta sprawy oraz zwrócił się z prośbą o niezwłoczny kontakt telefoniczny lub mailowy w celu ustalenia terminu. Zaznaczył przy tym, że w przypadku odmowy wnosi o wydanie stosownego postanowienia zgodnie z art. 74 § 2 k.p.a. Akta nie zostały udostępnione pełnomocnikowi ani też nie zostało wydane postanowienie o odmowie. Dnia 15 września 2023 r. Wojewoda wezwał skarżącego do przedstawienia dokumentów, które znajdowały się już w aktach sprawy. W elektronicznym portalu klienta, do którego skarżący miał dostęp, termin załatwienia sprawy i wydania decyzji wskazany został na marzec 2023 r. W toku postępowania skarżący nie został zawiadomiony o zwłoce w załatwieniu sprawy, jak również nie wskazano nowego terminu jej załatwienia.

W ocenie skarżącego przyczyny przewlekłości i bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu, termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przekroczony, a uchybienia jakich dopuścił się w tym zakresie organ nastąpiły z rażącym naruszeniem prawa. W skardze wskazano ponadto, że art. 100d ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 103 ze zm., dalej także jako "ustawa pomocowa"), dotyczący biegu terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwoleń na pobyt czasowy/stały/rezydenta długoterminowego UE w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę, nie ma zastosowania do spraw innych cudzoziemców niż obywatele Ukrainy. Sprawa z wniosku skarżącego winna zostać załatwiona w terminie przewidzianym w art. 112a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354 ze zm., dalej także: u.o.c.), tj. w terminie 60 dni od dnia osobistego złożenia przez skarżącego wniosku i uzupełnienia jego braków formalnych. Tym samym Wojewoda zobowiązany był do załatwienia sprawy z końcem lipca 2022 r., a najpóźniej w sierpniu 2022 r. Na dzień wniesienia skargi opóźnienie organu wynosi rok i trzy miesiące.

W odpowiedzi na skargę organu wniósł o jej odrzucenie bądź oddalenie z uwagi na treść art. 100c ust. 1 pkt 1 ppkt a) i ust. 3 i 4 oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 ppkt a) i art. 100d ust. 3 i 4 ustawy pomocowej, zgodnie z którymi zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie od 1 stycznia 2023 r. do dnia 4 marca 2024 r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Z ostrożności procesowej, w przypadku uznania przez sąd, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia sprawy organ wniósł o: 1/ uznanie, iż do bezczynności i przewlekłości nie doszło z rażącym naruszeniem prawa, 2/ niewymierzanie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a oraz 3/ niezasądzanie od organu na rzecz skarżącego wnioskowanej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.

Organ wskazał, że przedmiotowy wniosek został złożony przez skarżącego za pośrednictwem placówki pocztowej i wpłynął do organu 31 maja 2022 r. Pismem z 5 września 2022 r. organ wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku, poprzez osobiste stawiennictwo i złożenie odcisków linii papilarnych. Skarżący uzupełnił ww. braki 19 września 2022 r. i jednocześnie okazał oryginał dokumentu podróży. Tego dnia organ sprawdził dane skarżącego w systemie "POBYT", dokonał sprawdzenia poprawności sporządzenia wniosku (m.in. skorygowano źle określony cel pobytu) oraz zachowanie terminu na złożenie wniosku. Ponadto organ potwierdził fakt złożenia wniosku pieczęcią w dokumencie paszportowym skarżącego. Dnia 20 września 2022 r., zgodnie z art. 100 ust. 1 pkt 3 u.o.c., organ dokonał sprawdzenia danych skarżącego w bazie osób niepożądanych na terytorium RP i w Systemie Informacyjnym Schengen. Skarżący 23 września 2022 r. złożył pismo, do którego załączył zezwolenie na pobyt stały udzielone jego żonie. Dnia 3 listopada 2022 r. do organu wpłynął wniosek skarżącego o przyspieszenie rozpoznania sprawy z uwagi na ubieganie się przez niego o wyjazd w ramach programu "Erasmus" (cudzoziemiec jest studentem), która nie mogła być rozpoznana pozytywnie z uwagi na toczące się postępowanie. Dnia 22 listopada 2022 r., zgodnie z art. 109 ust. 1 u.o.c., organ zwrócił się do Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w Gdańsku, Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku oraz Naczelnika Wydziału IX Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Gdańsku z prośbą o przekazanie informacji, czy wjazd i pobyt skarżącego na terytorium Polski stanowią zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa publicznego. Sprawę tę ww. organy załatwiły milcząco. Z uwagi na zadeklarowany cel pobytu skarżącego, pismem z 22 listopada 2022 r. organ zwrócił się do Komendanta Placówki Straży Granicznej w Gdańsku o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu jego zamieszkania w oparciu o art. 11 u.o.c.; wywiad został przeprowadzony 16 stycznia 2023 r. (pismo Komendanta Placówki doręczone 31 stycznia 2023 r.). Dnia 19 czerwca 2023 r. do akt sprawy wpłynęło pismo skarżącego wraz z aktualnymi dokumentami w sprawie. Dnia 18 lipca 2023 r. wpłynęło ponaglenie skarżącego. Pismem z 15 września 2023 r. organ zobowiązał skarżącego do złożenia do akt sprawy dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia jego wniosku w postaci aktualnego zezwolenia na pracę, dokumentów potwierdzających posiadanie aktualnego ubezpieczenia zdrowotnego, wyjaśnienia rozbieżności wynikających z miejsca zamieszkania żony cudzoziemca i jego miejsca zamieszkania, dokumentów potwierdzających realność zawartego związku małżeńskiego oraz dokumentów potwierdzających źródło stałego i stabilnego dochodu, wystarczającego do pokrycia kosztów utrzymania. Skarżący złożył wymagane dokumenty i dowody 4 października 2023 r. Na obecnym etapie postępowania organ zaplanował przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego i jego żony.

Nadto organ zwrócił uwagę, że biorąc pod uwagę ilość spraw dotyczących cudzoziemców procedowanych przez organ w dniu złożenia przez skarżącego przedmiotowego wniosku, możliwości kadrowe urzędu i kolejność wpływu spraw, nie sposób uznać, że urząd mógł działać szybciej w sprawie skarżącego. Wniosek skarżącego był 12 801 wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt, złożonym do organu w 2022 r. Organ dysponuje 22 pracownikami merytorycznymi, którzy rozpoznają nie tylko wnioski o zezwolenie na pobyt czasowy, lecz także na pobyt stały oraz na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Mając na uwadze opóźnienia powstałe w wyniku napływu cudzoziemców jeszcze przed okresem pandemii (raport Najwyższej Izby Kontroli z 19 czerwca 2019 r., LWR.430.001.2019), następnie opóźnienia wywołane pandemią oraz napływ obywateli Ukrainy po wybuchu działań wojennych na jej terytorium, organ nie jest w stanie rozpoznawać spraw zgodnie z terminami zakreślonymi w przepisach k.p.a. oraz ustawie o cudzoziemcach. Jednakże, jak to wynika z opisu wykonanych czynności, organ nie wykonuje czynności pozornych, ale tylko te, które są konieczne i niezbędne do rozpatrzenia wniosku cudzoziemca, mając na uwadze interes indywidualny, ale i społeczny.

Z informacji z dnia 7 lutego 2024 r. uzyskanej od organu wynika, że sprawa z wniosku skarżącego nie została jeszcze zakończona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle zaś art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, m.in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawy ze skarg w przedmiocie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania mogą być rozpoznawane przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym – co też miało miejsce w niniejszej sprawie.

W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ponadto – zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. – sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. szczególnym wymogiem dla skutecznego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący wniósł wymagane prawem ponaglenie.

Z uwagi na stanowisko organu, który wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej z uwagi na treść art. 100c ust. 1 pkt 1 ppkt a) i ust. 3 i 4 oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 ppkt a) i art. 100d ust. 3 i 4 ustawy pomocowej, w pierwszej kolejności rozważenia wymagało, czy na przeszkodzie rozpoznaniu skargi nie stoją przepisy wskazanej ustawy.

W tym zakresie Sąd uwzględnił, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy weszła w życie w zasadniczej części w dniu 12 marca 2022 r. z mocą obowiązującą od dnia 24 lutego 2022 r. ( art. 116 ustawy). Następnie na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 830, powoływana w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa zmieniająca") wprowadzono do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100c, który stanowi, że:

1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących:

1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,

2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji,

3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej

- w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne.

3. W okresie, o którym mowa w ust. 1:

1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Analogiczne rozwiązanie na dalszy okres do dnia 24 sierpnia 2023 r. przewiduje norma art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, wprowadzona ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2023 r., poz. 185), a konkretnie przez art. 1 pkt 32 tej ustawy, który wszedł w życie z mocą wsteczną z dniem 1 stycznia 2023 r.

Przepis art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy został zmieniony przez art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U .z 2023r. poz.1088) w ten sposób, że określono dalszy okres obowiązywania wyżej omówionego rozwiązania do dnia 4 marca 2024r.

W niniejszej sprawie nie było kwestionowane, że skarżący nie przybył do Polski w związku z zaistniałym na Ukrainie konfliktem zbrojnym. Nie jest on obywatelem Ukrainy, lecz Indii.

Co do zasady, wyłączenie możliwości wywiedzenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) powinno skutkować odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.). Z literalnego brzmienia przepisów art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wynika, że dotyczą one biegu terminów wszystkich wymienionych w nich enumeratywnie spraw prowadzonych przez wojewodę i nie ograniczają się do spraw zainicjowanych wnioskami obywateli Ukrainy, których dotyczy ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy. Analiza stanu prawnego, wykładnia systemowa i celowościowa oraz zasada racjonalnego ustawodawcy prowadzą jednak, zdaniem Sądu, do wniosku, że norma art. 100c i 100 d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, wbrew jej literalnemu brzmieniu, nie powinna znajdować zastosowania do spraw innych cudzoziemców niż obywatele Ukrainy, którzy przybyli na teren Polski w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy.

Przede wszystkim wskazać należy, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy dotyczy określonego w niej kręgu osób. Przedmiotem regulacji tej ustawy są kwestie wyszczególnione w art. 1 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym ustawa ta określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa ta, zgodnie z art. 1 ust. 3 określa również:

1) szczególne zasady powierzenia pracy obywatelom Ukrainy, przebywającym legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) pomoc zapewnianą przez wojewodów, jednostki samorządu terytorialnego oraz inne podmioty obywatelom Ukrainy;

3) utworzenie Funduszu Pomocy w celu finansowania lub dofinansowania realizacji zadań na rzecz pomocy obywatelom Ukrainy;

4) niektóre uprawnienia obywateli Ukrainy, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny;

5) szczególne zasady przedłużania okresów legalnego pobytu obywateli Ukrainy oraz wydanych im przez organy polskie dokumentów dotyczących uprawnień w zakresie wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

6) niektóre uprawnienia obywateli polskich i obywateli Ukrainy będących studentami, nauczycielami akademickimi lub pracownikami naukowymi wjeżdżającymi z terytorium Ukrainy;

7) szczególne regulacje dotyczące kształcenia, wychowania i opieki dzieci i uczniów będących obywatelami Ukrainy, w tym wsparcia jednostek samorządu terytorialnego w realizacji dodatkowych zadań oświatowych w tym zakresie;

8) szczególne zasady organizacji i funkcjonowania uczelni w związku z zapewnianiem miejsc na studiach dla obywateli Ukrainy, o których mowa w ust. 1;

9) szczególne zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej przez obywateli Ukrainy, przebywających legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

10) szczególne zasady prowadzenia dystrybucji produktów leczniczych i wyrobów medycznych przeznaczonych na pomoc humanitarną na terytorium Ukrainy przez Rządową Agencję Rezerw Strategicznych.

Ustawa ta ma zatem ściśle określony krąg podmiotowy i przedmiotowy. Także wprowadzona do tej ustawy zmiana nie powinna być traktowana jako zmiana przepisów postępowania w sprawach wszystkich cudzoziemców. Postępowanie to jest bowiem unormowane w innej ustawie, ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519 ze zm.).

Podkreślić przy tym należy, że w ustawie zmieniającej w art. od 1 do 21 wprowadzono zmiany do szeregu różnych ustaw, w tym w art. 17 ustawy zmieniającej ustawodawca wprowadził zmiany do ustawy o cudzoziemcach. Gdyby wolą ustawodawcy była zmiana ustawy o cudzoziemcach w sposób przewidziany w art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, wprowadziłby taką zmianę nie do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, lecz do zmienianej tym samym aktem prawnym ustawy o cudzoziemcach. Skoro zmiana ustawy o cudzoziemcach nie została ustawą zmieniającą dokonana w sposób przewidziany w art. 1 pkt 44 ustawy zmieniającej, który zmienił ustawę o pomocy obywatelom Ukrainy przez dodanie art. 100c, brak jest podstaw do rozciągania mocy obowiązującej tego przepisu na inne postępowania w sprawach cudzoziemców, których stronami nie są obywatele Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Zgodnie z zasadą racjonalnego ustawodawcy, ustawodawca zamierzając objąć tą zmianą wszystkie postępowania w sprawach cudzoziemców wprowadziłby zmianę do ustawy o cudzoziemcach, którą zmieniał przecież tym samym aktem prawnym, a nie do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Analogiczne stanowisko w tym zakresie zostało już wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki WSA we Wrocławiu: z dnia 14 września 2022 r. sygn. akt IV SAB/Wr 401/22, z dnia 20 września 2022 r. sygn. akt II SAB/Wr 887/22, z dnia 15 września 2022 r. sygn. akt I SAB/Wr 3139/21, z dnia 22 września 2022 r. sygn. akt I SAB/Wr 218/22). Analogicznie uwagi należy poczynić w tym zakresie do wprowadzonego następnie art. 100 d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Wprowadzająca ten przepis ustawa zmieniająca z dnia 13 stycznia 2023 r. (Dz.U. z 2023 r., poz. 185) również dotyczyła zmian w wielu różnych ustawach - w tym zarówno w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy, jak i odrębnie w ustawie o cudzoziemcach.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że regulacji art. 100c ust. 3 i 4 oraz art. 100d ust. 3 i 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zgodnie z którymi w okresie zawieszenia biegu terminów "organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa" oraz "zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki" nie można interpretować i stosować z naruszeniem art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt IV SAB/Po 86/22). Ograniczenie prawa do sądu, nawet o charakterze czasowym, stoi w sprzeczności z art. 45 ust. 1 Konstytucji, gwarantującym każdemu prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Mimo że korzystanie z konstytucyjnych wolności i praw nie ma charakteru absolutnego (art. 31 ust. 3 Konstytucji), trudno jest znaleźć uzasadnienie tak daleko idących ograniczeń. Wprowadzenie takich norm oznaczałoby, że wnioskodawca zostałby pozbawiony narzędzi prawnych pozwalających na uzyskanie zezwolenia pobytowego w terminach określonych w przepisach ustawy o cudzoziemcach, gdyż zgodnie z wprowadzoną regulacją terminy te nie rozpoczynają biegu, a rozpoczęte ulegają zawieszeniu. Jak wskazano w doktrynie, trudno znaleźć racjonalne uzasadnienie omawianej regulacji. Rozwiązanie takie uznać należy za wątpliwe z punktu widzenia zasady demokratycznego państwa prawnego, o której mowa w art. 2 Konstytucji RP (Klaus Witold Antoni (red.), Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa WPK 2022, System Informacji Prawnej LEX).

W tej sytuacji Sąd, nie podzielając stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę uznał, że skarga podlega merytorycznemu rozpoznaniu.

Skarżący zarzucił w skardze bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Pomorskiego. Konieczne będzie zatem dokonanie oceny sposobu prowadzenia postępowania przez ten organ od dnia wpływu do niego przedmiotowego wniosku.

Ocenę, czy w kontrolowanym postępowaniu doszło do zarzucanego stanu bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania należy poprzedzić koniecznym rozgraniczeniem zakresów obu stanów, przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 8 oraz art. 149 p.p.s.a., to jest możliwości wniesienia skargi na bezczynność organu oraz skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania.

Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela zapatrywanie wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r. (sygn. akt II OSK 1031/12), zgodnie z którym nowelizacja Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegająca na dodaniu (od dnia 11 kwietnia 2011 r.) skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania wymagała reinterpretacji pojęcia "bezczynności", przez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia (względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Chodzi w tym przypadku o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a. lub wynikającego z przepisów szczególnych (do których odsyła art. 35 § 4 k.p.a.), względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 p.p.s.a. sprowadza się więc obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia terminowości działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie. Potwierdza to definicja legalna bezczynności wprowadzona do ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a., wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności.

Z kolei pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. ww. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12). Potwierdza to definicja legalna przewlekłości wprowadzona do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2).

Mając na względzie powyższe rozróżnienie Sąd uznał, że Wojewoda Pomorski w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego, przy czym naruszenia te miały charakter rażący w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a.

Zgodnie z art. 12 k.p.a. organ administracji publicznej powinien działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1), a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Wskazany przepis normuje jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego – zasadę szybkości, a więc osiągania końcowego celu postępowania administracyjnego w najkrótszym możliwym czasie.

W myśl ogólnej reguły z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, z tym że – zgodnie z § 2 tego artykułu – niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Zgodnie z art. 36 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

Zgodnie z art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a.

Jak wynika z akt administracyjnych, wniosek skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do Wojewody Pomorskiego w dniu 27 maja 2022 r.

W tym czasie ustawa o cudzoziemcach zawierała już art. 112a ust. 1 i 2 o treści następującej:

1. Decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni.

2. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:

1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub

2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub

3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.

Przepis art. 106 ust. 2 pkt 2 u.o.c. stanowi, że składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, cudzoziemiec przedstawia ważny dokument podróży i dołącza do wniosku dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Jeżeli do wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie zostały dołączone dokumenty, o których mowa w ust. 2, wojewoda wzywa cudzoziemca do ich przedłożenia w terminie nie krótszym niż 14 dni. Określając termin, wojewoda ocenia czas niezbędny do uzyskania przez cudzoziemca określonego dokumentu ( art. 2 ust. 2a u.o.c.).

Z przywołanych przepisów wynika, że ustawodawca wydłużył okres na wydanie decyzji w omawianych sprawach, wiążąc ponadto rozpoczęcie biegu terminu do wydania tych decyzji od wystąpienia określonych zdarzeń. Nie oznacza to jednak, że organ może zwlekać z podjęciem niezbędnych czynności, zmierzających do zaistnienia tych zdarzeń , by odsunąć w czasie rozpoczęcie biegu terminu określonego przepisem art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. W tych przypadkach nadal ma zastosowanie zasada szybkości, określona art. 12 k.p.a.

Skarżący, obywatel Indii , złożył w dniu 27 maja 2022 r. do Wojewody Pomorskiego wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Do wniosku dołączył m.in. kopię aktu zawarcia małżeństwa z obywatelką Białorusi, tłumaczenie tego aktu, kopię karty stałego pobytu żony.

Wezwanie o dopełnienie obowiązku osobistego złożenia wniosku organ wystosował do skarżącego w dniu 5 września 2022 r. , czyli około 3,5 miesiąca później.

Skarżący stawił się osobiście w urzędzie w dniu 19 września 2022 r. i złożył odciski linii papilarnych. Jednocześnie okazał oryginał dokumentu podróży. W trakcie jego pobytu w urzędzie skorygował źle określony cel pobytu. Ostatecznie jako cel pobytu skarżący wskazał "pobyt z cudzoziemcem".

Tego dnia organ sprawdził dane skarżącego w systemie "POBYT", potwierdził fakt złożenia wniosku pieczęcią w dokumencie paszportowym skarżącego.

Ze znajdującej się w aktach administracyjnych analizy formalnej wniosku z dnia 19 września 2022 r. wynika, że wniosek nie zawiera braków, że należy przesunąć termin rozpatrzenia sprawy, przygotować pisma opiniujące wniosek oraz przygotować wywiad środowiskowy.

Stwierdzić zatem trzeba, że 60 dniowy termin na wydanie decyzji w sprawie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy rozpoczął bieg 19 września 2022 r. Do dnia wydania wyroku przez Sąd nie doszło do wydania decyzji z wniosku skarżącego i postępowanie nie zostało jeszcze zakończone.

Wobec powyższego w sposób niewątpliwy organ pozostaje w bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego, skoro sprawa ta powinna być zakończona w terminie 60 dni od dnia 19 września 2022 r. , czyli do dnia 18 listopada 2022 r.

W dniu 26 września 2022 r., do organu wpłynęła, przedłożona przez skarżącego, kopia decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 7 marca 2022 r, udzielająca żonie skarżącego zezwolenia na pobyt stały na terytorium RP, a w dniu 26 października 2022 r. - prośba skarżącego o przyśpieszenie rozpoznania sprawy, bowiem od 1 grudnia 2022 r. do 31 maja 2023 r. wyjeżdża na praktyki z programu Erasmus+, do której dołączono poparcie prośby przez Prorektora Akademii Pomorskiej w S.

Wskazać w tym miejscu należy, że w sprawach o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy przed wydaniem decyzji organ ma obowiązek, na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, zwrócenia się do komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także do konsula właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub do innych organów z wnioskiem o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organy wymienione w ust. 1 przekazują właściwą informację w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku (ust. 2); w szczególnie uzasadnionych przypadkach termin 30-dniowy może być przedłużony do 60 dni, o czym organ obowiązany do przekazania informacji zawiadamia wojewodę (ust. 3); wymiana informacji między wojewodą a organami, o których mowa w ust. 1, może odbywać się za pomocą środków komunikacji elektronicznej ( ust.3a); jeżeli organ obowiązany do przekazania informacji, o której mowa w ust. 1, nie przekaże informacji w terminach, o których mowa w ust. 2 lub 3, uznaje się, że wymóg uzyskania informacji został spełniony (ust. 4).

Wojewoda Pomorski zwrócił się, w trybie art. 109 ust.1 ustawy o cudzoziemcach, do organów , o których mowa w art. 109 ust.1 tej ustawy, dopiero w dniu 22 listopada 2022 r., czyli już po upływie terminu 60 dni na wydanie decyzji. Tego samego dnia zwrócił się także do właściwego organu o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego.

Sprawozdanie z wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu 16 stycznia 2023 r., przekazano organowi 31 stycznia 2023 r.

Organy, do których Wojewoda Pomorski zwrócił się w trybie art. 109 ust.1 u.o.c. nie zawiadomiły, by termin 30-dniowy został przedłużony do 60 dni, ani też nie przekazały informacji w terminie 30 dni, wobec czego uznać należy, że wymóg uzyskania informacji został spełniony.

Co prawda z przedłożonych akt administracyjnych nie wynika, kiedy organy, do których Wojewoda Pomorski wystosował wniosek o przekazanie informacji, otrzymały ten wniosek, jednak z uwagi na wystosowanie wezwań w dniu 22 listopada 2022 r. uznać należy, że wymóg uzyskania informacji był spełniony w dniu otrzymania przez organ wywiadu środowiskowego, czyli w dniu 31 stycznia 2023 r. Mimo to organ nie podjął żadnych czynności.

Skarżący przesłał do organu – jak wynika z akt administracyjnych – z własnej inicjatywy różnego rodzaju dokumenty, m.in. zaświadczenie, że jest studentem, odpis zupełny aktu małżeństwa, umowę najmu, umowę o pracę ( przy piśmie z dnia 19 czerwca 2023 r.).

W dniu 18 lipca 2023 r. skarżący wniósł ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem Wojewody Pomorskiego.

Wojewoda Pomorski dopiero w dniu 15 września 2023 r. zwrócił się do pełnomocnika skarżącego o nadesłanie aktualnego zezwolenia na wykonywanie pracy, aktualnych dokumentów potwierdzających posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego, dokumentów potwierdzający realność zawartego związku małżeńskiego, dokumentów potwierdzających posiadanie źródła stabilnego i regularnego dochodu , wyjaśnienie, w jakim województwie mieszka i pracuje żona skarżącego.

Skarżący przesłał organowi w dniu 4 października 2023r. aktualne dokumenty dotyczące ubezpieczenia zdrowotnego , źródeł dochodu swojego i żony, dokumenty potwierdzające realność zawartego związku małżeńskiego, wyjaśnienie dotyczące miejsca pracy i zamieszkania żony.

Z przedstawionego przebiegu postępowania wynika , że Wojewoda Pomorski prowadził postępowanie przewlekle, bowiem mógł sprawę załatwić wcześniej. Przede wszystkim organ dopiero po upływie około 3,5 miesiąca wezwał stronę do osobistego złożenia wniosku. Mimo że skarżący w dniu 19 września 2022 r. dopełnił wskazanego obowiązku, kolejne czynności organ podjął 22 listopada 2022 r. , czyli po dwóch miesiącach. Choć w dniu 31 stycznia 2023 r. organ dysponował wywiadem środowiskowym oraz wiedział, że wymóg uzyskania informacji w trybie art. 109 ust.1 u.o.c. został spełniony, następne czynności podjął w dniu 15 września 2023 r., czyli 7,5 miesiąca później. Organ uzyskał wnioskowane dokumenty i wyjaśnienia w dniu 4 października 2023 r. Sądowi nie przedłożono akt administracyjnych, z których wynikałyby dalszy sposób procedowania przez organ wniosku skarżącego. Wojewoda Pomorski poinformował jedynie Sąd, że przedmiotowe postępowanie nie zostało jeszcze zakończone, bowiem wydanie rozstrzygnięcia wymaga przeprowadzenia czynności, o których mowa w art. 169 ust.1 u.o.c., czyli czynności dotyczących zweryfikowania autentyczności małżeństwa, a po ich przeprowadzeniu konieczne jest umożliwienie stronie zapoznania się z materiałem dowodowym na podstawie art. 10 k.p.a.

Należy zauważyć, że wniosek skarżącego jest wnioskiem unormowanym w art. 159 ust.1 u.o.c., czyli wnioskiem cudzoziemca o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu połączenia się z rodziną, w przypadku skarżącego – z żoną ( art. 159 ust.3 pkt 1 u.o.c.) .

W takim przypadku, poza badaniem przesłanek wymienionych w art. 159 u.o.c., organ zobowiązany jest , zgodnie z art. 169 ust.1 u.o.c. do ustalenia , czy związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów określających zasady i warunki wjazdu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ich przejazdu przez to terytorium, pobytu na nim i wyjazdu z niego. W postępowaniu tym , zgodnie z art. 169 ust.2 u.o.c., w szczególności ustala się, czy okoliczności sprawy wskazują na to, że:

1) jedno z małżonków przyjęło korzyść majątkową w zamian za wyrażenie zgody na zawarcie małżeństwa, o ile nie wynikało to ze zwyczaju ugruntowanego w danym państwie lub danej grupie społecznej;

2) małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa;

3) małżonkowie nie zamieszkują wspólnie lub nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego;

4) małżonkowie nie spotkali się przed zawarciem małżeństwa;

5) małżonkowie nie mówią językiem zrozumiałym dla obojga;

6) małżonkowie nie są zgodni co do dotyczących ich danych osobowych i innych istotnych okoliczności ich dotyczących;

7) jedno z małżonków lub oboje małżonkowie w przeszłości zawierali już pozorne małżeństwa.

Mimo tak licznych obowiązków, jakie nałożone zostały na organy rozpatrujące wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w trybie art. 159 ust.1 u.o.c., ustawodawca nie zawarł w przepisach ustawy o cudzoziemcach żadnych przepisów, z których można byłoby wywieść, że w takim przypadku zastosowanie mają inne, dłuższe terminy do wydania decyzji, niż określone art. 112a ust. 1 i 2 u.o.c.

Jak wynika z przedstawionego powyżej stanu faktycznego, organ nie koncentrował podejmowanych w sprawie czynności i podejmował je z nieuzasadnionym odstępem czasowym – co, w świetle orzecznictwa, już pozwala uznać, że kontrolowane postępowanie było prowadzone z naruszeniem przepisów prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2018 r.; sygn. akt II OSK 1659/18). W tym stanie rzeczy można zasadnie zarzucić organowi przewlekłe prowadzenie postępowania. Nie ulega wątpliwości, że możliwe było wcześniejsze załatwienie sprawy z wniosku skarżącego. Działania administracji winny się charakteryzować aktywnością nakierowaną na sprawne i prawidłowe załatwienie konkretnej sprawy. Tym wymogom organ nie sprostał.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że Wojewoda Pomorski pozostaje w bezczynności, a prowadzone przez niego postępowanie jest prowadzone przewlekle.

Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie decyzja nie została jeszcze wydana, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 27 maja 2022 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt 1. sentencji wyroku).

Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r.; sygn. akt I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie brak zakończenia), lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy.

Zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie taka sytuacja wystąpiła. Organ powinien wydać decyzję w sprawie w ciągu 60 dni od dnia 19 września 2022 r. Do dnia wydania wyroku organ nie zakończył prowadzonego postępowania, które obciążone jest brakiem skoncentrowania czynności oraz zbyt dużymi odstępami czasowymi w ich podejmowaniu.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Pomorskiego miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt 2. sentencji wyroku).

Sąd oddalił skargę w pozostałej części, dotyczącej żądania przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej oraz wymierzenia organowi grzywny.

Odnosząc się do tych żądań zwrócić należy uwagę na to, że art. 149 § 2 p.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Przepis ten nie uzależnia zastosowania przewidzianych w nim środków od ustalenia, że bezczynność/przewlekłość nastąpiły z rażącym naruszeniem prawa, czy też od utrzymywania się stanu bezczynności/przewlekłości także w dacie rozpoznawania skargi przez sąd. W świetle cytowanego przepisu jedyną normatywną przesłanką, warunkującą nałożenie na organ grzywny bądź przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej, jest uwzględnienie skargi na bezczynność/ przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji. Okoliczność, że ustawodawca nie przewidział innych kryteriów, jakie sąd administracyjny powinien uwzględnić rozważając zastosowanie tych środków oraz sformułowanie "może orzec" oznacza, że wymierzenie grzywny lub przyznanie stronie sumy pieniężnej (albo zastosowaniu obu tych środków) zostało pozostawione uznaniu sądu.

W ocenie Sądu żądanie skarżącego przyznania mu sumy pieniężnej nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zauważyć należy, że skoro ustawodawca nie uzależnił przyznania sumy pieniężnej ( wymierzenia grzywny) od tego , czy bezczynność/przewlekłość nastąpiły z rażącym naruszeniem prawa - a takimi są przypadki zbyt długiego procedowania- w rozpoznawanej sprawie powinny wystąpić jakieś dodatkowe okoliczności, poza zbyt długim oczekiwaniem na rozpoznanie wniosku, uzasadniające zastosowanie środków, o których mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a.

Uprawnienie sądu administracyjnego do przyznania stronie sumy pieniężnej na podstawie wskazanego przepisu jest szczególnym instrumentem, który ma przede wszystkim funkcję kompensującą. Przyznanie sumy pieniężnej nie jest tożsame z funkcją odszkodowawczą.

Żądanie oparte na art. 149 § 2 p.p.s.a. strona powinna w skardze wyjaśnić i umotywować. Skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, uzasadniając w skardze złożony wniosek , powołał się ogólnie na to, że sytuacja, w której strona czeka tak długo na wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawnego, że takie działanie organu narusza zasadę pogłębiania zaufania do administracji publicznej, a także, że przez opieszałość organu nie mógł uczestniczyć w ślubie kuzyna , który odbył się w Indiach na początku października 2023 r. , bowiem nie miał ważnej karty pobytu.

Odnosząc się do powyższego stanowiska skarżącego stwierdzić trzeba, że wskazany przez niego brak możliwości pogodzenia zaistniałej sytuacji z regułami demokratycznego państwa prawnego czy też wskazanie na naruszenie zasady pogłębiania zaufania do administracji publicznej nie przekonuje Sądu do przyznania skarżącemu żądanej sumy pieniężnej. Są to ogólne stwierdzenia, przemawiające bardziej za uznaniem sposobu postępowania organu za rażąco naruszające prawo, nie zaś do przyznania sumy pieniężnej. Wskazywana natomiast przez skarżącego niemożność, z uwagi na brak karty pobytu, uczestniczenia w ślubie kuzyna, który odbył się w Indiach, nie została w żaden sposób przez skarżącego uprawdopodobniona. Sąd, rozważając kwestię możliwości przyznania sumy pieniężnej, nie może opierać swojego rozstrzygnięcia jedynie na deklarowanych przez stronę okolicznościach, które nie są w żaden sposób weryfikowalne. Taka sytuacja miała natomiast w tym przypadku miejsce.

Należy też zwrócić uwagę , że w niniejszej sprawie skarżący jest reprezentowany przez fachowego pełnomocnika. W skardze nie powtórzono zarzutów, podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania przed organami , że nie mógł on, na skutek braku terminowego udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, uczestniczyć w wyjeździe za granicę w celu uczestniczenia w programie Erasmus+. W aktach znajduje się wniosek skarżącego o przyśpieszenie wydania karty pobytu z uwagi na ten wyjazd oraz popierające ten wniosek pismo Prorektora Akademii Pomorskiej w S.

Skoro skarga została sporządzona przez fachowego pełnomocnika przyjąć należy, że brak powołania się na powyższe okoliczności nie było działaniem niezamierzonym. Tym niemniej wskazać trzeba, że skarżący, powołując się w toku postępowania administracyjnego na to, że nie udało mu się wyjechać na staż w ramach w/w programu stwierdził, że pokrzyżowało to jego perspektywy na przyszłość zawodową. Stanowisko takie, bez przytoczenia bliższych szczegółów, jest w istocie niemożliwe do zweryfikowania. Także brak możliwości swobodnego przekraczania granicy czy też brak możliwości otwarcia rachunku w niektórych bankach nie przemawiają, zdaniem Sądu, za koniecznością uwzględnienia wniosku o przyznanie sumy pieniężnej.

Zauważyć należy, że skarżący, mimo braku udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy, w czasie procedowania wniosku studiował i pracował, uzyskując niezbędne środki do utrzymania się. Jak wynika z jego twierdzeń ma on możliwość posiadania rachunku bankowego, choć nie we wszystkich bankach. Skarżący ma też zapewnione miejsce zamieszkania, bowiem – jak deklaruje - zamieszkuje z żoną, mającą w Polsce prawo stałego pobytu. Mimo że wniosek skarżącego nie został rozpoznany przez organ, na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 1 u.o.c. skarżący uzyskał w dokumencie podróży odcisk stempla potwierdzającego złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Pobyt skarżącego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna ( art. 108 ust.1 pkt 2 u.o.c.).

W tej sytuacji, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie było podstaw do przyznania skarżącemu od organu wnioskowanej sumy pieniężnej, która jest środkiem o charakterze kompensacyjnym. Sąd doszedł do takiego wniosku dokonując zarówno oceny treści stanowiska skarżącego, zawartego w skardze, jak i oceniając z urzędu okoliczności podnoszone przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego.

Odnosząc się z kolei do żądania wymierzenia organowi grzywny wskazać należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych wymierzenie grzywny jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, kiedy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektował obowiązków wynikających z przepisów prawa. W ocenie Sądu tego rodzaju okoliczności w sprawie nie zachodziły. Choć organ faktycznie przekroczył termin na wydanie decyzji i obiektywnie prowadził postępowanie w sposób przewlekły, nie sposób jednak dopatrzeć się, by świadomie i celowo unikał załatwienia sprawy. Sąd w składzie orzekającym podziela co do zasady pogląd, że problemy organizacyjne, brak pracowników, ilość wpływających wniosków nie powinny usprawiedliwiać organu , który nie wydaje w terminie decyzji , a prowadzone przez niego postępowanie jest przewlekłe. Tym niemniej nie sposób nie zauważyć, że w czasie, gdy skarżący złożył wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy , czyli w dniu 22 maja 2022 r. , trwały już działania wojenne na terytorium Ukrainy , które spowodowały ogromny napływ obywateli Ukrainy do Polski, co skutkowało także składaniem przez nich wniosków dotyczących ich statusu na terytorium RP. Z informacji podanej przez organ w odpowiedzi na skargę wynika, że wniosek skarżącego był 12.801- ym wnioskiem skierowanym do Wojewody Pomorskiego w samym roku 2022. Analizując procedowanie przez organ wniosku skarżącego Sąd nie stwierdził, by organ dokonywał działań pozornych , nie mających na celu doprowadzenia do zakończenia postępowania. Choć skarżący zarzucał, że organ żądał od niego przedłożenia dokumentów , które już znajdowały się w aktach należy zauważyć, że organ domagał się przede wszystkim przedłożenia dokumentów aktualnych lub takich, które nie zostały przedłożone. W ocenie Sądu nie istnieje też obawa, że bez wymierzenia kary pieniężnej organ uchylać się będzie od zakończenia postępowania i wydania decyzji. Organ wskazał, jakie czynności pozostały do wykonania w niniejszej sprawie. Czynności te są niezbędne do przeprowadzenia w przypadku procedowania wniosku skarżącego.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd , w ramach przyznanej w art. 149 § 2 p.p.s.a. kompetencji ("sąd może"), zdecydował o nie stosowaniu w niniejszej sprawie wskazanych w powołanym przepisie środków finansowych, to jest nie przyznał skarżącemu od organu sumy pieniężnej , ani też nie wymierzył organowi grzywny, o czym, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł w punkcie 3. sentencji wyroku.

Orzeczenie o kosztach postępowania (punkt 4. sentencji wyroku) zostało wydane na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego kwotę składa się zatem wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł, opłata za pełnomocnictwo w wysokości 17 zł oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w wysokości stawki wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ) w wysokości 480 zł.

Orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl).