Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1317/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.7 art 77 § 1art 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art.141 § 4
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Joanna Skiba (sprawozdawca) Protokolant: sekretarz sądowy Dominik Kozarski po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Lu 609/19 w sprawie ze skargi H. A. W. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 26 sierpnia 2019 r., nr GN-V.7534.2.30.2019 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 609/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę H.i A. W. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 26 sierpnia 2019 r. nr GN-V.7534.2.30.2019 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną do Sądu I instancji decyzją Wojewoda Lubelski, utrzymał w mocy decyzję Starosty Łęczyńskiego z dnia 9 stycznia 2019 r. nr GKN.7221.3/2005/2013 o odmowie zwrotu działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] ha stanowiącej własność Gminy Lublin. W opinii organu odwoławczego słusznie stwierdził organ I instancji wskazują, że przedmiotowa nieruchomość po dacie jej wywłaszczenia i od daty wywłaszczenia, aż do chwili obecnej wykorzystywana jest jako osiedlowy teren zielony, porośnięty trawą (koszoną), drzewami i krzewami, z ciągiem komunikacyjnym pieszo-jezdnym. Istniejący w dacie złożenia wniosku o zwrot budynek po zapleczu budowy, następnie zaadoptowany na szkołę podstawową stanowił również infrastrukturę osiedla mieszkaniowego. Zieleń ta znajdująca się w centrum osiedla mieszkaniowego, powiązana jest funkcjonalnie z tym osiedlem, którego budowa stanowiła cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2012 r. (P 12/11 Dz. U. z 2012 r. poz. 1472), zgodnie z którym zrealizowanie celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie przeznaczenie nieruchomości na realizacje innego celu nie oznacza jej zbędności, w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W rozpoznanej sprawie nawet po rozebraniu budynku byłej szkoły, obecnie nadal na tej działce znajduje się trawnik porośnięty drzewami brzozy, a więc zagospodarowana jest w sposób podobny, jak w dacie złożenia wniosku o zwrot, czyli 18 czerwca 2001 r. Ponadto w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. (P 38/11) , art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie można uznać za zbędną na cel wywłaszczenia nieruchomości, która został wywłaszczona przed 27 maja 1990 r., a na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, nie później, niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel wywłaszczenia. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję wniosła H. W.

Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. W ocenie Sądu, formułując zarzuty skarżąca zdaje się nie zauważać wydanego w sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2017 r. (I OSK 58/16) oddalającego skargę kasacyjną skarżącej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 września 2015 r. (II SA/Lu 171/15), który na skutek skargi Gminy Lublin uchylił wcześniejsze decyzje Starosty Łęczyńskiego i Wojewody, orzekające o zwrocie na jej rzecz spornej nieruchomości. Tymczasem zgodnie z art. art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej p.p.s.a.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jak z kolei stanowi art. 153 wspomnianej ustawy ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. W powołanym już wyroku z dnia 24 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał analizy sposobu zagospodarowania przedmiotowej działki i uznał, że została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, co wyklucza orzeczenie o jej zwrocie na rzecz skarżącej. Już wówczas odniesiono się do kwestii określenia celu wywłaszczenia określanego jako budowa osiedla mieszkaniowego, wskazując na jego rozmiary i specyfikę obiektów kubaturowych oraz obiektów towarzyszących. Rozważano również budowę budynku zaplecza budowy, uznając że służył realizacji celu wywłaszczenia. Wskazano, że nie jest sprzeczne z celem wywłaszczenia usytuowanie w budynku Społecznej Szkoły Podstawowej, jako wchodzącej w skład infrastruktury osiedla i podano stan zagospodarowania działki. Również dla sądu odwoławczego nie budziło wątpliwości, że cel wywłaszczenia został osiągnięty przed dniem złożenia wniosku zwrotowego w październiku 2001 r. Prawidłowo zatem organ ustalił, że cel wywłaszczenia został na spornej nieruchomości zrealizowany, a zatem nie stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła H. W., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

a) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez ograniczenie kontroli legalności postępowania administracyjnego tylko do wybranych dowodów tego postępowania i wydanie wyroku bez koniecznej i prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co w konsekwencji prowadziło do przyjęcia dowolnych ustaleń faktycznych, stanowiących postawę rozstrzygnięcia, w szczególności poprzez pominięcie ustaleń przeznaczenia nieruchomości wynikającego z planu realizacyjnego osiedle Błonie obowiązującego w okresie wywłaszczenia oraz Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Dzielnicy [...] w Lublinie zatwierdzonego Zarządzeniem Nr 21 Prezydenta Miasta Lublin z 17 sierpnia 1976 r., z których wynika, iż działka ta wchodziła w skład większego obszaru, na którym miało być zrealizowane budownictwo mieszkaniowe oraz żłobek, pominięcie treści decyzji UAN.III-1/83811B/137/921 z dnia 25 czerwca 1992 r. O pozwoleniu na adaptację i remont obiektu stanowiącego zaplecze budowy osiedla Błonie, gdzie dopuszczono jedynie czasowego wykorzystania tymczasowego budynku wraz z niezbędnym terenem negatywnie opiniując możliwość rozbudowy oraz utrwalania tego przypadkowego obiektu, a w konsekwencji decyzji z dnia 9 sierpnia 1999 r. stwierdzającej niezgodność rozbudowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i koniecznością rozbudowy budynku stanowiącego samowolę budowlaną na podstawie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z kwietnia 2012 r. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 136 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm. dalej: u.g.n.) poprzez powtórzenie za organem administracyjnym błędnej wykładni przepisu art. 136 ust. 1 i 2 i art. 137 u.g.n., a w konsekwencji niedokonanie kontroli wydanej w postępowaniu administracyjnym decyzji pod względem zgodności z prawem, co skutkowało akceptacją legalności zaskarżonej decyzji pomimo oparcia jej o wadliwą wykładnię prawa w postaci określenia celu wywłaszczenia nieruchomości, art. 32 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie równości wobec prawa i naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieuwzględnienie, iż decyzją Starosty Lubelskiego z dnia 6 września 2012 r., która stała się ostateczna w dniu 8 kwietnia 2013 r., nr IGM.7221-37/06 orzeczono o zwrocie projektowanych działek nr [...], [...] i [...] położonych w Lublinie przy ul. H[...] stanowiących część wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnym nr 19, wchodzącej w skład działek nr [...] i 44 (obr. 30, ark. 2) - tj. w bezpośrednim sąsiedztwie działki zawnioskowanej do zwrotu na rzecz spadkobierców byłego właściciela B. T.;

b) naruszenie przepisów prawa materialnego: co art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot został zrealizowany cel wywłaszczenia, w sytuacji gdy nieruchomość jako zbędna powinna ona zostać zwrócona byłym właścicielom, gdyż cel wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego B[...]nie został zrealizowany bowiem teren ten ani w dacie wywłaszczenia, ani do chwili złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie stanowił osiedlowego terenu zielonego ze względu na znikomy stopień jego zorganizowania i zaplanowania, zaś znajdująca się na części nieruchomości roślinność jest tam przypadkowa, a teren utrzymywany jest interwencyjnie; istniejący w dacie złożenia wniosku o zwrot budynek po zapleczu budowy, następnie zaadoptowany na społeczną szkołę podstawową stanowił samowolę budowlaną i został pobudowany nielegalnie, niezgodnie z ówcześnie obowiązującym planem miejscowego zagospodarowania przestrzennego, zaś przed jego nielegalnym zaadoptowaniem stanowił konstrukcję tymczasową, przeznaczoną dla robotników budujących osiedle B[...], co stanowi iż z natury swojej taki budynek nie mógł stanowić zaplanowanego, stałego i zorganizowanego elementu infrastruktury osiedla mieszkaniowego.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wniesiono również o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

H. W. zmarła 19 stycznia 2022 r., a spadek po niej na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z 28 kwietnia 2022 r. sporządzonym w Kancelarii Notarialnej w Lublinie przed notariuszem J. S. za nr Repertorium A nr [...]nabyli na podstawie ustawy M. B. W. i T. H. W., którzy poparli wniesioną przez ich poprzedniczkę prawną skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.

W skardze kasacyjnej powołano się na obie podstawy kasacyjne z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji rozpoznanie zarzutów kasacyjnych wypada rozpocząć od zarzutów procesowych, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego (vide: wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., FSK 618/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

W skardze zarzucono naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 art. 77 § l i art. 80 k.p.a. Powyższe zarzuty zmierzały do wykazania błędnego stanowiska Sądu I instancji, polegającego na zaakceptowaniu ustaleń organu odnośnie zrealizowania celu wywłaszczenia na wnioskowanej do zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości.

Z uwagi na treść powyższych zarzutów w pierwszej kolejności przypomnieć trzeba, że w sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, który w ostatnim z wydanych w sprawie wyroków z dnia 24 września 2015 r. r. sygn. akt II SA/Lu 171/15 uchylił zaskarżoną decyzję, tj. decyzję Wojewody Lubelskiego z 2 stycznia 2015 r., uchylającą decyzję Starosty Łęczyńskiego z 10 października 2014 r. orzekającą o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]o pow. [...] ha na rzecz H. W. oraz uchylił decyzję Starosty Łęczyńskiego z 10 października 2014 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd I instancji zgodził się z Gminą, że dopuszczalne jest zaskarżenie do wojewódzkiego sądu administracyjnego samego uzasadnienia decyzji lub jego części. Dalej wskazał, że analiza realizacji celu wywłaszczenia nie może abstrahować od kontekstu funkcjonalnego z daty wywłaszczenia, a w przypadku planowanej realizacji osiedla mieszkaniowego także od specyfiki wieloletnich inwestycji mieszkaniowych. Przy ocenie realizacji budowy osiedla mieszkaniowego należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla. Do takich obiektów należą urządzenia towarzyszące, umożliwiające korzystanie z zabudowy mieszkaniowej takie, jak ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa, trawniki, różnorakie miejsca wypoczynku, czy ciągi piesze (chodniki), jak i obiekty towarzyszące zabudowie mieszkaniowej, które co prawda nie są urządzeniami umożliwiającymi korzystanie z zabudowy mieszkaniowej, ale służą mieszkańcom osiedla mieszkaniowego, np. sklepy osiedlowe, szkoły, przedszkola, domy kultury. Już w czasie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej dnia 8 lipca 2002 r. wskazano, że działka wnioskowana do zwrotu, była porośnięta trawą i drzewami oraz zabudowana budynkiem. W ten sam sposób opisywano nieruchomość w kolejnych rozprawach administracyjnych. Bez znaczenia dla tej oceny pozostaje, że w dacie zgłoszenia wniosku o zwrot nieruchomość pozostawała w dzierżawie S[...] w Lublinie, a we wspomnianym budynku znajdowała się S[...] Podstawowa. Bez wątpienia szkołę uznać należy za infrastrukturę osiedla, bez względu, na to, przez jaki podmiot jest prowadzona. W ocenie Sądu I instancji sposób zagospodarowania działki pozwala natomiast na wniosek, że została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, co wyklucza orzeczenie o jej zwrocie na rzecz skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny na poparcie swojego stanowiska przywołał także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. (P 38/11 opubl. OTK-A 2014/3/31), zgodnie z którym, art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie pozwala na uznanie za zbędną na cel wywłaszczenia nieruchomości, która została wywłaszczona przed 27 maja 1990 r., a na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, nie później, niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel wywłaszczenia.

Od powyższego wyroku została złożona przez H. W. skarga kasacyjna, która została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 58/16. W uzasadnieniu powyższego wyroku wskazano, że bezspornym w sprawie jest, że przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Państwa w 1980 r., a H. W. wystąpiła z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości dnia 18 czerwca 2001 r. Z niezakwestionowanych skutecznie skargą kasacyjną ustaleń Sądu I instancji wynika, że cel publiczny - budowa osiedla mieszkaniowego "[...]", w zakresie obejmującym działkę nr [...], przez pobudowanie na niej budynku zaplecza i urządzenia terenu zielonego, a na pozostałej części działki [...] także ciągu pieszego, odpowiedniego fragmentu ul. H., położenia kabla energetycznego, kanalizacji telefonicznej i kanału ciepłowniczego, został zrealizowany przed złożeniem wniosku o zwrot nieruchomości. Błędnie autor skargi kasacyjnej wskazuje, że powstanie w dawnym budynku zaplecza osiedla na działce [...] siedziby szkoły społecznej naruszało cel wywłaszczenia. Tak nie jest – celem wywłaszczenia nie była budowa szkoły społecznej (czego nie przewidywało prawo w 1980 r.), a jedynie doszło w sposób prawidłowy do wykorzystania dawnego budynku zaplecza dla celów oświatowych. Stało się to w 1992 r. - po uprzednim osiągnięciu pierwotnego celu wywłaszczenia. Skutkowało to wygaśnięciem roszczenia H. W. o zwrot części działki nr [...], w części odpowiadającej obecnej działce [...]. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, że ponownie rozpoznając wniosek, Starosta związany będzie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku II SA/Lu 171/15 i w wyroku I OSK 58/16.

Przypomnienie tych okoliczności jest konieczne ze względu na treść art. 153 p.p.s.a. zgodnie z tym przepisem związanie organu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Sąd administracyjny zaś w przypadku dostrzeżenia, że organ administracyjny nie zastosował się do tej oceny uprawniony jest do konsekwentnego reagowania na takie postępowanie.

W niniejszej zaś sprawie Sąd I instancji ocenił, że organ wydał decyzję stosując się do oceny wyrażonej zgodnie z art. 153 p.p.s.a., a tej oceny skutecznie w skardze kasacyjnej nie podważono. Skarżący w ogóle nie zarzucił w skardze kasacyjnej naruszenia powołanego przepisu.

W orzecznictwie za utrwalony uchodzi pogląd, który należy podzielić, że " (...) jeżeli skarga kasacyjna nie zawiera zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, nakierowanego na obalenie stanowiska Sądu I instancji o związaniu oceną prawną, to bez takiego zarzutu podważenie stanowiska Sądu I instancji nie jest możliwe. Stanowisko to nie jest bowiem pochodną własnych ocen i wykładni przyjętej przez Sąd I instancji, lecz wynika z uznania związania oceną prawną wyrażoną w innym prawomocnym wyroku. Tylko obalenie tej tezy o istnieniu takiego związania mogłoby otworzyć drogę do podważenia zaskarżonego wyroku." (wyrok NSA z 5 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 2371/21, LEX nr 3572860).

Skarżąca w skardze kasacyjnej podjęła co prawda próbę zakwestionowania ustaleń Sądu odnośnie przyjętego stanu faktycznego, jednakże zarzut sformułowała wadliwie. Powiązała bowiem przepisy kodeksu postępowania administracyjnego odnoszące się do zasad prowadzenia postępowania (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.) z art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., bez przywołania natomiast art. 153 p.p.s.a.

Artykuł 141 § 4 p.p.s.a. reguluje zasady sporządzania uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego wymieniając jego obligatoryjne elementy. Nie można za pomocą zarzutu naruszenia tego przepisu kwestionować przyjętego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane przez wspomniany przepis elementy, w tym przedstawienie stanu sprawy rozumianego jako wskazanie, jaki stan faktyczny sprawy został przyjęty do wyrokowania. Wywód Sądu jest przy tym czytelny i przekonujący. Zatem zarzut naruszenia 141 §4 p.p.s.a. nawet w powiązaniu z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, nie mógł skutecznie podważyć stanu faktycznego ustalonego przez Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku w sytuacji wydania go w warunkach związania wynikającego z art. 153 p.p.s.a.

Dlatego też zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 32 Konstytucji RP również nie mogły odnieść skutku. W ww. wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 24 września 2015 r. oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2017 r. przesądzono bowiem, że w niniejszej sprawie odnośnie działki [...]cel wywłaszczenia został zrealizowany. Wyrokami tymi związany był zarówno orzekające w sprawie organy, jak i sąd administracyjny. Odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku Sądu stanowiłoby rażące naruszenie prawa skutkujące nieważnością rozstrzygnięć podjętych sprzecznie z tą oceną. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący. Ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w prawomocnym orzeczeniu sądu.

Skoro zatem rozstrzygnięcia organów, zaaprobowane przez Sąd I instancji, zgodne były z oceną prawną wyrażoną w ww. wyrokach, to skarga kasacyjna nie może przynieść oczekiwanego rezultatu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.