Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 279/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 77 par 1, art. 80, art. 89 par 1, art. 107 par 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: par 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 5 września 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), , Protokolant ref. staż. Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2012 roku sprawy ze skargi R. N. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...], nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz R. N. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 17 maja 2010 r. R. N. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S.h wniosek o przyznanie pomocy z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010.

W dniu 15 września 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wezwał producenta do złożenia wyjaśnień, ponieważ w toku kontroli administracyjnej stwierdzono, że dwóch producentów, tj. R. N. i I. N., wystąpiło o przyznanie płatności do działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych o nr 98 i 99.

W odpowiedzi na wezwanie organu R. N. złożył oświadczenie, z którego wynika, że jest jedynym uprawiającym sporne działki nr 98 i 99 zaś I. N. nie jest producentem rolnym i bezpodstawnie nadano mu numer identyfikacyjny. W dniu 27 września 2010 r. I. N. przedstawił natomiast oświadczenie o wyrażeniu zgody na ubieganie się o przyznanie dopłat udzielone mu przez H. N.-M., A. N., J. P., B. B., J. Z., J. N. i S. N. Składający oświadczenie współwłaściciele działek oświadczyli, że działki o nr 1, 98 i 99 od roku 1986 użytkuje rolniczo I. N., natomiast R. N. nie posiada uprawnień do otrzymania dopłat, ponieważ nie użytkował i nie użytkuje rolniczo spornych działek i nie posiada zgody pozostałych współwłaścicieli na ich użytkowanie.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U z 2007 r. Nr 64 poz. 427 z późn. zm.) w związku z § 3 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40 poz. 329 ze zm.) i art. 104 k.p.a. przyznał R. N. płatność ONW na 2010r. w łącznej wysokości 778,65 zł., z wyłączeniem dopłat do działek nr 98 i 99. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że ze zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego nie można jednoznacznie określić jednego posiadacza gruntów rolnych położonych na działkach o nr 98 i 99, obręb Z., gmina P., powiat żyrardowski. Wskazał, że z zeznań powołanych świadków wynika, iż prace polowe na w/w działkach prowadzą na przemian R. N. oraz I. N., często wzajemnie sobie przeszkadzając. Podczas przeprowadzonej w dniu 7 czerwca 2011r. rozprawy administracyjnej przesłuchanych zostało 10 osób, 6 świadków potwierdziło użytkowanie działek przez I. N., a 3 przez R. N. R. N. w złożonych wyjaśnieniach wielokrotnie potwierdził użytkowanie gruntów rolnych na działkach o nr 1, 98, 99 obręb Z., gmina P. Z kolei I. N. podczas rozprawy zeznał, iż w 2010 roku użytkował działki o nr 98 i 99 obręb Z. Przy czym działka nr 1 obręb Z., gmina P. wykazana we wniosku złożonym przez R. N. była użytkowana wyłącznie przez niego.

Mając na uwadze poczynione ustalenia faktyczne organ uznał, iż działki nr 98 i 99 obręb Z., były w 2010 roku w posiadaniu dwóch producentów: I. N. i R. N. Zgodnie natomiast z przepisami ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Zgodę dołącza się do wniosku. W niniejszej sprawie R. N. nie dołączył do wniosku pisemnej zgody współposiadacza. W związku z powyższym odmówiono przyznania płatności ONW na rok 2010 do działek nr 98 i 99 zadeklarowanych we wniosku i odstąpiono od zastosowania sankcji.

Od powyższej decyzji R. N. złożył odwołanie, w którym zarzucił organowi I instancji niezbadanie wnikliwie zasadności nadania I. N. numeru w ewidencji producentów rolnych oraz niewzięcie pod uwagę okoliczności że od 2004r. jest dzierżawcą i aktywnie uprawia działki nr ewid. 98 i 99 natomiast I. N. złożył w dniu 16.06.2009r. w Powiatowym Biurze Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ż. oświadczenie, że nie uprawia działek o nr ewid. 98 i 99, powyższe działki uprawia R. N. Ponadto wskazał, że organ nie wykazał, jakie fakty i okoliczności wziął pod uwagę wydając zaskarżoną decyzję, a jakie pominął i dlaczego. W uzasadnieniu podniósł, iż w dniu 27.09.2010r. I. N. złożył korektę wniosku wraz z oświadczeniem, podtrzymującym deklarację o użytkowaniu działek nr 98 i 99, które potwierdzili współwłaściciele. Zgodnie z obowiązującym systemem prawnym aby takie oświadczenie miało moc prawną I. N. musiałby mieć potwierdzenie 10 współwłaścicieli., a takiego potwierdzenia nie ma. Podkreślił, iż od 2004 roku, jest dzierżawcą gospodarstwa, a I. N. nie posiada jego zgody, jak i zgody pozostałych współwłaścicieli. Wskazał, iż orzekając w niniejszej sprawie organ nie wspomniał, iż fakt dzierżawy i uprawy od roku 2004 na podstawie ustnej umowy zawartej z ojcem – A. N. właścicielem przedmiotowych działek, kilkakrotnie potwierdzili przesłuchani świadkowie. Zdaniem skarżącego zgodnie z obowiązującym prawem zawartą z ojcem umowę dzierżawy po jego śmierci mogą zmienić tylko zgodnie wszyscy współwłaściciele, a takiej zgody nie ma. Reasumując skarżący podkreślił, iż w toku postępowania nie ustalono co w świetle obowiązujących przepisów prawnych dzieje się z ustną umową dzierżawy po śmierci wydzierżawiającego, która nie została wypowiedziana i trwa nieprzerwanie od roku 2004 i nie zbadano wnikliwie, czy I. N. spełnia cechy producenta rolnego uprawniające go do wpisu do ewidencji. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie całości płatności bezpośrednich zgodnie ze złożonym wnioskiem.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwołując się do obowiązujących przepisów w zakresie pomocy finansowej ONW, wyjaśnił, że przeprowadzona w analizowanej sprawie kontrola administracyjna krzyżowa wykazała, że wnioski o przyznanie płatności ONW na rok 2010 do tych samych działek ewidencyjnych o nr: 98, 99, zostały złożone przez dwóch producentów rolnych – R. N. i I. N., będących współwłaścicielami w częściach ułamkowych 1/10 ww. działek ewidencyjnych. Kwestią sporną było zatem ustalenie, czy strona niniejszego postępowania – R. N. był jedynym posiadaczem działek rolnych położnych na ww. działkach ewidencyjnych, zgłoszonych do płatności ONW na 2010 r. Ponadto w sytuacji ustalenia, że strona współposiadała ww. działki wspólnie z drugą stroną konfliktu krzyżowego, konieczne jest ustalenie, czy uzyskała ona wymaganą pisemną zgodę współposiadacza.

Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy stwierdzić należy, że z wyjaśnień R. N., zeznań świadka – J. K., pisemnych oświadczeń D. J. i M. Ż., składanych w toku prowadzonego postępowania wynika, że sporne działki użytkował R. N. Z zeznań świadków pomagających stronom konfliktu krzyżowego w pracach w gospodarstwie, tj. z zeznań świadków S. M. oraz K. K. wynika, że częściowo sporne grunty użytkował R. N., częściowo I. N. Jednakże z zeznań dwóch ww. świadków nie można wyprowadzić ustaleń, co do tego, jaką część użytkowały strony konfliktu krzyżowego. Z kolei z wyjaśnień I. N. oraz z zeznań świadków: H. N.-M., S. N., A. N., J. Z., J. N., wynika, że sporne grunty użytkował I. N.

W ocenie organu odwoławczego postępowanie wyjaśniające przeprowadzone zostało w sposób wyczerpujący. Powyższe wyjaśnienia, zeznania i oświadczenia mają moc dowodową, z uwagi na to, że są spójne i logiczne, z wyjątkiem zeznań świadka – M. C., którym organ odwoławczy odmówił mocy dowodowej.

Zgromadzony materiał dowodowy pozwala w ocenie organu odwoławczego pozwala stwierdzić, że brak jest porozumienia pomiędzy stronami konfliktu krzyżowego – tj. braćmi R. i I. N. W ocenie organu II instancji uprawiali one sporne działki, bez porozumienia i wbrew swej woli, przeszkadzając sobie nawzajem w pracach polowych. Organ odwoławczy stwierdził, że R. N. występując o płatności ONW na rok 2010r. nie złożył pisemnej zgody I. N., którego w świetle zgromadzonych dowodów traktować należy jako współposiadacza spornych działek. Tym samym nie spełnił warunku określonego w cyt. art. 18 ust. 2-3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, zgodnie z którym do wniosku należy dołączyć pisemną zgodę współposiadacza działek rolnych.

Organ natomiast udzielający pomocy nie jest uprawniony do rozstrzygania sporu między rolnikami dotyczącego kwestii własnościowych i wynikających z nich roszczeń cywilnoprawnych. Zadaniem organu jest natomiast ustalenie, czy w okolicznościach konkretnej sprawy wnioskodawca spełnia warunki przyznania płatności ONW na rok 2010, określone w § 2 Rozporządzenia ONW (posiadanie) oraz w art. 18 ust. 2-3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (dołączenie do wniosku pisemnej zgody współposiadacza).

Ustawodawca przeniósł odpowiedzialność za złożenie stosownych dokumentów i udowodnienia faktu użytkowania na stronę postępowania co oznacza, że to na stronie ciążył obowiązek wykazania powyższych okoliczności czego w przedmiotowej sprawie nie dokonała. W niniejszej sprawie w toku kontroli ustalono, że część działki F o powerzchni1,64 ha położona na działce o nr 99 oraz część działki rolnej G o powierzchni 2,22 ha położona na działce o nr 98 były użytkowane przez dwie osoby, z naruszeniem warunków określonych w art. 18 ust. 2-3 ustawy, co wykluczało ww. działki rolne z płatności ONW na rok 2009.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ II instancji wyjaśnił, że oświadczenie I. N. z dnia 16 kwietnia 2009 r., z którego wynika, że nie użytkował spornych działek, dotyczy sprawy o przyznanie płatności na rok 2009 i co więcej zostało przez I. N. dwukrotnie podważone, w dniu 9 kwietnia 2010 r. podczas przesłuchania przy udziale strony oraz w dniu 7 czerwca 2011 r. podczas przesłuchania świadka R. N. przy udziale strony I. N. Kwestia natomiast nadania numeru producenta (EP) nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem w przypadku współposiadania działek rolnych płatność przysługuje wnioskodawcy, pod warunkiem złożenia pisemnej zgody przez współposiadacza. Spełnienie tego warunku nie jest zależne od posiadania numeru EP przez współposiadacza. Istotny jest natomiast sam fakt współposiadania (wspólnego użytkowania, wspólnego ponoszenia nakładów na uprawę działki rolnej). Ustawodawca uzależnia przyznanie płatności od posiadania numeru EP jedynie przez wnioskodawcę.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podtrzymał zarzut niezbadania wnikliwie zasadności nadania I. N. numeru w ewidencji producentów rolnych, co jest kluczowe w sprawie oraz niewzięcie pod uwagę okoliczności że od 2004r. jest dzierżawcą i aktywnie uprawia działki nr 98 i 99 natomiast I. N. złożył w dniu 16.06.2009r. w Powiatowym Biurze Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ż. oświadczenie, że nie uprawia działek o nr 98 i 99, powyższe działki uprawia R. N. Wskazał, iż organ przychylił się do nieprawdziwych zeznań I. N., który dwukrotnie zaprzeczył treści złożonego w dniu 16.06.2009r. oświadczenia. Podniósł ponadto, iż w protokole niewłaściwe ujęto zeznanie świadka – S. M., który w dniu 16.09.2011r. oświadczył, że nigdy nie składał oświadczenia o wskazanej przez organ treści. Wskazał, iż organ uznał jako dowód w sprawie protokół z rozprawy administracyjnej pomimo licznych uchybień. Skarżący chciał uczestniczyć w rozprawie lecz nie mógł gdyż został wyproszony z sali. Mimo, że przypominał o swojej obecności nie został wpuszczony na rozprawę. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiając stan faktyczny sprawy i podtrzymując argumentację przedstawioną w odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2012r. poz. 270 powoływanej dalej jako p.p.s.a.)zwanej sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy art.7,8,77 § 1,80,89 § 1 i 107 § 3 kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. nr 64 poz.427 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 40 poz. 329 z późn. zm.) w wersji obowiązującej od dnia15 marca 2010r. Z dniem 15 marca 2010r. zmienione bowiem zostało rozporządzenie z 11 marca 2009r. rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2010r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte wnioskiem z dnia 17 maja 2010r. czyli po dniu 15 marca 2010r. W związku z czym zastosowanie mają przepisy rozporządzenia z 11 marca 2009r. w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 marca 2010r.

Zgodnie z treścią § 2 w/w rozporządzenia płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem":

1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:

a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo

b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005";

2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65)4), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.).

Zgodnie z treścią art.18 ust.2 i 3 ustawy z 7 marca 2007r. jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Zgodę, o której mowa w ust. 2, dołącza się do wniosku o przyznanie pomocy informacje o jednostce.

Z wymienionych przepisów wynika, iż płatność ONW przysługuje rolnikowi będącemu posiadaczem gruntów rolnych. W przypadku natomiast gdy grunty są we współposiadaniu to płatność przysługuje temu współposiadaczowi co do którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę.

Powyższe przepisy zarówno ustawy jak i rozporządzenia nie wyjaśniają pojęcia posiadania. Odwołanie się w tej kwestii do przepisów Kodeksu cywilnego nie jest wystarczające. Istotą płatności ONW jest dofinansowanie do produkcji rolnej. Pomoc taka przysługuje zatem rolnikom, którzy faktycznie użytkują posiadane przez nich grunty rolne a nie tym rolnikom którzy są formalnie posiadaczami takich gruntów lecz faktycznie ich nie użytkują. Aby zostać beneficjentem pomocy nie wystarczy więc być jedynie posiadaczem gruntów rolnych lecz należy je przede wszystkim rolniczo użytkować. Pogląd, iż pojęcie posiadania gruntów rolnych należy rozumieć jako faktyczne ich użytkowanie jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych. Pogląd taki wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 13 października 2010r. w spr. I SA/Gd 332/10 (Lex nr 747856) i wyroku z 22 grudnia 2010r. w spr. I SA/Gd 335/10 (Lex nr 747859), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 10 grudnia 2009r. w spr. I SA/Sz 733/09 (Lex nr 582684) i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 30 września 2010r. w spr. I SA/Go 549/10 (Lex nr 748530).

W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma kwestia kto użytkował działki rolne nr 98 i 99 w 2010r, a mianowicie czy współużytkowali je R. N. i I. N., czy też tylko jeden z nich. W tym zakresie istnieją sprzeczne ze sobą wersje. Pierwsza wersja przedstawiona została przez I. N., z której wynika, iż tylko on użytkował sporne działki. Wersja ta znajduje częściowe wsparcie w relacjach świadków przesłuchanych podczas rozprawy administracyjnej w dniu 7czerwca 2011r. w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w Ż.: H. N. – M., M. C., K. K., S. N., A. N., J. Z. i J. N. Druga wersja została przedstawiona przez skarżącego i wynika z niej, iż tylko on zajmował się użytkowaniem spornych działek. Wersja ta znajduje częściowe potwierdzenie w zeznaniach świadków przesłuchanych podczas rozprawy administracyjnej w dniu 7 czerwca 2011r. w siedzibie Biura powiatowego ARiMR w Ż: S. M. i J. K., oświadczeniach D. J. z 2 października 2010r., M. Ż. z 1 października 2010r. oraz S. M. z dnia 30 września 2010r., przedłożonych przez skarżącego w Biurze Powiatowym ARiMR w S. w dniu 4 października 2010r. Trzecia wersja przewiduje, iż sporne działki uprawiali zarówno R. N. jak i I. N. Opiera się ona na fragmentach zeznań przesłuchiwanych na rozprawie w dniu 7 czerwca 2011r. S. M. i K. K.

Należy zaznaczyć, iż pomiędzy skarżącym a I. N. istnieje głęboki konflikt dotyczący użytkowania działek nr 98 i 99. Współwłaścicielami obu działek jest 11 osób zaś obecnie toczy się postępowanie o dział spadku i zniesienie współwłasności. Pomiędzy skarżącym a jego bratem dochodziło do sytuacji konfliktowych w związku z użytkowaniem działek zaś w 2010r. interweniowała nawet Policja. Wymienione okoliczności należy wziąć pod uwagę oceniając zebrany materiał dowodowy.

W przekonaniu sądu organy administracji obu instancji nie wyjaśniły w dostateczny sposób stanu faktycznego oraz nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Należy zaznaczyć, iż w postępowaniu w sprawie płatności ONW co do zasady stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego z modyfikacjami określonymi w art.21 ust. 2 i 3 ustawy z 7 marca 2007r. W art. 21 ust.3 wymienionej ustawy przewidziano modyfikację zasad dowodzenia i organy administracji nie mają obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów. Modyfikacja ta nie może jednak być pojmowana jako niczym nieograniczony obowiązek strony prezentacji i oferowania dowodów. W sytuacji gdy strona podnosi określone stwierdzenia i zarzuty to organy administracji winny zgromadzić takie dowody, które pozwoliłyby na zweryfikowanie prawdziwości tych twierdzeń. Organy w takim przypadku nie są zwolnione z obowiązku realizowania zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa co oznacza, że celem postępowania jest ustalenie tej prawdy w oparciu o udowodnione fakty i okoliczności. Na organie spoczywać zatem będzie wówczas obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Innymi słowy organ administracji ma obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawa aby wydać trafne rozstrzygnięcie.( wyrok NSA w spr. II GSK 939/09 z 5 listopada 2010r. – Lex nr 746344, wyrok WSA w Warszawie w spr. V SA/Wa 709/10 z 1 października 2010r. – Lex nr 759395. Wyrok WSA w Warszawie w spr. V SA/Wa 577/10 z 8 lipca 2010r. – Lex nr 675660, wyrok WSA w Opolu w spr. I SA/Op 171/10 z 26 maja 2010r. – Lex nr 661228, wyrok WSA w Poznaniu w spr. III SA/Po 188/10 z 13 maja 2010r. – Lex nr 674904, wyrok WSA w Warszawie w spr. VIII SA/Wa 871/09 z 10 marca 2010r. – Lex nr 607090). Wprawdzie wymienione orzeczenia dotyczyły interpretacji przepisu art.3 ust.3 ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. nr 170 poz.1051 z późn. zm.) lecz jego treść jest identyczna jak treść art.21 ust.3 ustawy z 7 marca 2007r. i poglądy wyrażone w tych orzeczeniach mają zastosowanie w niniejszej sprawie.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie zebrały w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W myśl art.75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Zgodnie zaś z treścią art.78 § 1 kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

W niniejszej sprawie jako dowody organy administracji przyjęły oświadczenia D. J. z 2 października 2010r., M. Ż. z 1 października 2010r. oraz S. M. z dnia 30 września 2010r., przedłożone przez skarżącego w Biurze Powiatowym ARiMR w S. w dniu 4 października 2010r. Do akt sprawy załączono również pismo Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 24 października 2011r, będącego odpowiedzią na skargę R. N. dotyczącą nieuzasadnionego nadania I. N. numeru identyfikacyjnego. Nadto załączono protokół rozprawy administracyjnej z 7 czerwca 2011r. zawierający zeznania 10-u świadków. Rozprawa ta została przeprowadzona w Biurze Powiatowym ARiMR w Ż. w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich I. N. W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy organy administracji uznały, iż sporne działki nr 98 i 99 w 2010r. były użytkowane zarówno przez skarżącego jak i jego brata.

Analiza zeznań wszystkich świadków wskazuje na istotne sprzeczności ich relacji. W sytuacji gdy występują tak zasadnicze rozbieżności organ administracji winien w sposób wyczerpujący zebrać cały materiał dowodowy a w szczególności przesłuchać wszystkich świadków, których zeznania mogłyby mieć znaczenie dla wyjaśnienia stanu faktycznego.

R. N. na poparcie swoich twierdzeń złożył oświadczenia D. J. (z 2 października 2010r.), M. Ż. (z 1 października 2010r.). oraz S. M. z dnia 30 września 2010r. Świadkowie D. J. i M. Ż. nie zostali jednak przesłuchani.

W sytuacji jednak kiedy występują tak istotne sprzeczności w zeznaniach świadków jak w niniejszej sprawie to obowiązkiem organu administracji jest zebranie pełnego materiału dowodowego celem ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego. W przekonaniu sądu w takim przypadku należy przesłuchać wszystkich świadków wskazanych przez strony gdyż tylko wówczas może zostać zrealizowana zasady prawdy materialnej co pozwoli na wydanie trafnego rozstrzygnięcia.

W ocenie sądu organy administracji naruszyły również przepis art.89 § 2 kpa. Zgodnie z treścią tego przepisu organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin.

Z wymienionego przepisu wynika, iż organ administracji powinien przeprowadzić rozprawę jeżeli jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy między innymi przy udziale świadków. Dotyczy to sytuacji gdy wyjaśnienie sprawy wymaga przesłuchania więcej niż jednego świadka. W razie sprzecznych zeznań świadków na rozprawie możliwa jest również ich konfrontacja. Celem rozprawy jest bowiem wszechstronne wyjaśnienie sprawy.

W rozpoznawanej sprawie jako dowód załączono protokół z rozprawy z dnia 7 czerwca 2011r. przeprowadzonej w Biurze Powiatowym ARiMR w Ż. Rozprawa ta została przeprowadzona w sprawie z wniosku I. N. o przyznanie płatności bezpośrednich i ONW do działek nr 98 i 99. W sprawie tej stroną był I. N. zaś skarżący został przesłuchany w charakterze świadka.

Należy zaznaczyć, iż wymieniony protokół rozprawy jest dowodem w rozumieniu art.75 § 1 kpa i dopuszczalne było jego załączenie do niniejszej sprawy. Podkreślić jednak należy, iż na rozprawie w dniu 7 czerwca 2011r. przeprowadzono zasadniczą część dowodów. Przesłuchano stronę (I. N.) oraz 10-u świadków w tym między innymi S. M. i K. K. To w głównej mierze na zeznaniach obu wymienionych świadków złożonych na rozprawie organ dokonał ustaleń, iż obie sporne działki użytkował skarżący i I. N. Można zatem uznać, iż na rozprawie przeprowadzono bardzo istotne o ile nie najistotniejsze dowody.

Skarżący mimo, że chciał to nie mógł uczestniczyć w rozprawie. Jak wynika z treści skargi po jego przesłuchaniu w charakterze świadka wyproszono go z sali. Mimo, że chciał być obecny na rozprawie i kilkakrotnie przypominał o sobie czekając pod salą, nie wpuszczono go na rozprawę. Fakt, iż nie mógł on uczestniczyć w rozprawie wynikał z tego, iż nie był stroną w sprawie. Skarżący nie miał zatem możliwości przysłuchiwania się zeznaniom świadków, zadawania im pytań, składania wyjaśnień i ewentualnie konfrontowania ze świadkami.

W sytuacji gdy świadkowie przesłuchiwani w rozpoznawanej sprawie składali sprzeczne zeznania, a rozbieżności ich relacji dotyczyły zasadniczych kwestii to, w ocenie sądu, wskazane było przeprowadzenie rozprawy także w niniejszej sprawie z udziałem skarżącego R. N. jako strony. Skoro w Biurze Powiatowym ARiMR w Ż. uznano za konieczne przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w sprawie wniosku I. N. to rozprawa taka, w przekonaniu sądu, winna się odbyć także w niniejszej sprawie. Zapewniłoby to bowiem skarżącemu pełne uprawnienia w postępowaniu administracyjnym. W ocenie sądu nie może być tak, iż zasadnicze dowody przeprowadza się na rozprawie w innej sprawie, choć dotyczącej tej samej spornej kwestii co w niniejszej sprawie, a następnie załącza się ten protokół rozprawy i w oparciu o dowody przeprowadzone na tej rozprawie wydawane jest rozstrzygnięcie. Nie gwarantuje to bowiem skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu mimo zgłoszenia przez niego takiego żądania. Mimo, że przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w zasadzie nie jest obowiązkowe to, w przekonaniu sądu, w niniejszej sprawie istniała konieczność jej przeprowadzenia. Wynikało to z potrzeby dokładnego wyjaśnienia sprawy i umożliwienia skarżącemu uczestniczenie w rozprawie. Rozprawa taka nie została jednak przeprowadzona. Nie bez znaczenia jest fakt, iż I. N. i R. N. reprezentują sprzeczne interesy, tym bardziej więc dowód w postaci protokołu z rozprawy w sprawie której stroną był I. N. nie może być dowodem miarodajnym. Tym bardziej, że z akt sprawy nie wynika według jakiego klucza dobrano świadków i dlaczego przesłuchano właśnie tych.

W ocenie sądu nie została dokładnie wyjaśniona kwestia odwołania przez I. N. oświadczenia z dnia 16 kwietnia 2009r.( skarżący błędnie wskazuje w skardze datę 16 czerwca 2009r.) Jak wynika z akt sprawy skarżący przywiązuje do tego oświadczenia dużą wagę. Wprawdzie organ stwierdził, że oświadczenie to zostało złożone w trakcie postępowania dotyczącego przyznania pomocy finansowej na rok 2009, to jednak zdaniem Sądu nie jest to wcale takie jednoznaczne. Należy bowiem zwrócić uwagę, że w pewnym momencie postępowanie w sprawie pomocy finansowej na rok 2009 i 2010 toczyło się w zasadzie równolegle o czym świadczy treść pytań podczas rozprawy przeprowadzonej w dniu 7 czerwca 2011r. Zważywszy więc, że o tym oświadczeniu jest mowa podczas rozprawy w dniu 7 czerwca 2011r. dotyczącej również pomocy finansowej na rok 2010, a interpretacja tego oświadczenia może być różna istnieje konieczność bezspornego wyjaśnienia tej kwestii. Oświadczenie to zostało złożone w Biurze Powiatowym ARiMR w Ż. (dołączone do akt przedmiotowej sprawy na etapie postępowania odwoławczego, na podstawie postanowienia z dnia 12 stycznia2012r.) i wynika z niego, iż I. N. rezygnuje z ubiegania się o dopłaty do działek nr 98 i 99 i wyraża zgodę aby dopłaty otrzymywał R. N., który uprawia tę ziemię. Nadto podniósł on, iż "..tej ziemi nie uprawiam tj. działki 98 i 99".

I. N. odwołał to oświadczenie podając dwukrotnie różne tego przyczyny. W czasie przesłuchania w dniu 9 kwietnia 2010r. zeznał, iż "... to oświadczenie podpisałem bo nie znałem treści tego oświadczenia. Oświadczenie nie pisałem sam". Podczas rozprawy w dniu 7 czerwca 2011r. zeznał natomiast, iż "...wtedy co napisałem te oświadczenie(w kwietniu 2009r.) R. mi obiecał, że z dopłat będzie ze mną się rozliczał a tak nie zrobił, oszukał mnie".

Należy zaznaczyć, iż dopuszczalne jest odwołanie złożonego oświadczenia lecz zależy to od tego z jakiej nastąpiło to przyczyny. Mało przekonująca jest przyczyna podana przez I. N. w czasie przesłuchania w dniu 9 kwietnia 2010r. Trudno bowiem uznać za logiczne jego wyjaśnienie, iż nie znał treści oświadczenia i nie pisał go sam. Odnośnie przyczyny przedstawionej na rozprawie w dniu 7 czerwca 2011r. to dla oceny jej wiarygodności konieczne było przesłuchanie skarżącego na tę okoliczność celem wyjaśnienia czy faktycznie doszło do uzgodnienia w sprawie rozliczenia dopłat. R. N. na tę okoliczność nie został przesłuchany. Nadto w dacie podania przyczyny odwołania oświadczenia (7 czerwca 2011r.) skarżący nie otrzymał jeszcze płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W związku z czym wątpliwości budzi fakt podany przez I. N., że brat nie rozliczył się z otrzymanej dopłaty w sytuacji gdy dopłaty te jeszcze nie zostały przyznane skarżącemu. Oświadczenie z 16 kwietnia 2009r. jest istotnym dowodem w sprawie i przyczyny jego odwołania winny być dokładnie wyjaśnione. Winny zatem zostać wyjaśnione zarówno okoliczności jego złożenia jak i zweryfikowane przyczyny jego odwołania. Kwestia ta nie została dokładnie wyjaśniona przez organy administracji. Odmówienie mocy dowodowej temu oświadczeniu tylko dlatego, że I. N. je podważył nie jest tutaj wystarczające.

Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącego, że nie byłoby problemu gdyby organy nie przyznały bezpodstawnie I. N. numeru identyfikacyjnego, bowiem wówczas nie mógłby on występować o pomoc finansową i nie doszłoby do konfliktu krzyżowego należy wyjaśnić, że sprawa nadania I. N. numeru identyfikacyjnego nie może być rozpoznawana w przedmiotowej sprawie, w której strona jest R. N. Dopóki w obrocie prawnym będzie funkcjonował dokument nadania I. N. numeru identyfikacyjnego, dopóty skarżący nie będzie mógł na tej podstawie stawiać zarzutu nieprawidłowego postępowania. Tym bardziej, że z akt sprawy, a konkretnie z pisma Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 24 października 2011r, będącego odpowiedzią na skargę R. N. dotyczącą nieuzasadnionego nadania I. N. numeru identyfikacyjnego, jednoznacznie wynika, że "przeprowadzona weryfikacja powyższego zagadnienia nie wykazała nieprawidłowości".

Również fakt, iż skarżący jak twierdzi posiada umowę dzierżawy spornych gruntów zawartą z nieżyjącym już ojcem nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii współposiadania.

Reasumując sąd uznał, iż skarga jest zasadna. Organy administracji oparły swoje rozstrzygnięcie w zasadzie tylko na podstawie załączonego do niniejszej sprawy protokołu z rozprawy z dnia 7 czerwca 2011r., w której stroną był I. N. skonfliktowany ze skarżącym R. N. Nie przesłuchały na potrzeby przedmiotowego postępowania żadnych świadków, których zeznania mogłyby mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie przeprowadzono rozprawy administracyjnej mimo, że zachodziła potrzeba wyjaśnienia sprawy i umożliwienia skarżącemu czynnego uczestniczenia. Ten środek dowodowy w trakcie którego istnieje możliwość zadawania pytań, konfrontacji świadków najpełniej przyczyniłby się do wyjaśnienia sprawy. Nie wyjaśniono dokładnie okoliczności związanych ze złożeniem przez I. N. oświadczenia z 16 kwietnia 2009r. oraz jego odwołaniem. Powyższe uchybienia stanowią naruszenie przepisów art.7,8,77 § 1,80,89 § 2 i 107 § 3 kpa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy uwzględnią zaprezentowaną powyżej ocenę i przeprowadzą postępowanie pozbawione wskazanych wad. Po zebraniu całego materiału dowodowego, w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, dokonają wnikliwej jego analizy , której efekty przedstawią w uzasadnieniu rozstrzygnięcia spełniającego wymagania art. 107 § 3 kpa.

Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z 2 listopada 2011r.

Wobec tego, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art. 152 p.p.s.a., sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art.200 p.p.s.a., sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kwota ta obejmuje wpis sądowy.

a.ł.