Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 14/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40 ust 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kuś, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.), asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. I. i J.Z. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 października 2022 r. znak: DOA.7110.21.2022.KBL w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 19 października 2022 r. znak: DOA.7110.21.2022.KBL (dalej "decyzja z 19 października 2022r.") Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "GINB", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Wojewody W. (dalej jako "Wojewoda", organ I instancji") z dnia [...] grudnia 2021 r. [...], stwierdzającej z urzędu częściową nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2021 nr [...] (dalej "decyzja z [...] stycznia 2021r.") przenoszącej na rzecz skarżących J. Z. i M. I. (dalej "skarżących") decyzję Starosty [...] z [...] maja 2020 r., nr [...] (dalej "decyzja z [...] maja 2020r.") , znak: [...] (zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pani J. W.-Z. pozwolenia na budowę zespołu czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych na działce nr ew. [...], położonej przy ulicy Z. w J., gm. [...],) w części dotyczącej przeniesienia pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych zlokalizowanych od strony ul. [...], a w pozostałej części odmówił stwierdzenia nieważności tejże decyzji.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z [...] maja 2020 r. Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił J. W. pozwolenia na budowę zespołu czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych na działce nr ew. [...], położonej przy ulicy [...].

Decyzją z [...] stycznia 2021r. Starosta [...] przeniósł na rzecz skarżących decyzję z [...] maja 2020r.

Decyzją z [...] grudnia 2021 r. znak: [...] Wojewoda W. stwierdził nieważność decyzji Starosty [...] z [...] maja 2020 r. w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę w części dotyczącej budowy dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych od strony ulicy [...], a w pozostałej części odmówił stwierdzenia nieważności.

Decyzją z [...] grudnia 2021r. Wojewoda W. , po wszczęciu z urzędu postępowania, stwierdził nieważność decyzji z [...] stycznia 2021r. w części dotyczącej przeniesienia pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych zlokalizowanych od strony ul. [...], a w pozostałej części odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] stycznia 2021 r. Jako przesłankę wskazał swoją decyzję [...] grudnia 2021r. stwierdzającą nieważność w części decyzji dotyczące pozwolenia na budowę.

Odwołanie od powyższej decyzji z [...] grudnia 2021r. wnieśli skarżący podnosząc że decyzja Starosty [...] z [...] maja 2020 r. nadal pozostaje w obiegu prawnym z uwagi na fakt, że decyzja Wojewody W. z [...] grudnia 2021 r., nie jest ostateczna oraz to, że organ wojewódzki nie wskazał w sposób jednoznaczny przepisu, który w jego ocenie został rażąco naruszony w wyniku wydania weryfikowanego rozstrzygnięcia.

Decyzją z 19 października 2022r. GINB utrzymał w mocy decyzję [...] grudnia 2022r. W uzasadnieniu wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją procesową służącą do usuwania z obrotu prawnego decyzji administracyjnych dotkniętych szczególnie ciężką, kwalifikowaną wadą. Istotą postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 156 Kpa, jest ocena jej zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jej wydania. Ewentualne naruszenie prawa, musi być w tej sytuacji oczywiste, a jego skutki społeczno-gospodarcze nie mogą być zaakceptowane w państwie prawa. GINB przyznał rację skarżącym, że w dacie wydania decyzji przez Wojewodę W. jego decyzja z [...] grudnia 2021r stwierdzająca nieważność w części decyzji Starosty [...] z [...] maja 2020 r., (udzielającej pozwolenia na budowę ww. inwestycji) - nie była ostateczna ani nie była wykonalna. Powyższy stan faktyczny uległ jednak zmianie w wyniku wydania przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji z 18 sierpnia 2022 r., znak: DOA.7110.20.2022.KBL, utrzymującej w mocy decyzję Wojewody W. z [...] grudnia 2021 r., znak: [...] (stwierdzającą z urzędu nieważność decyzji Starosty [...] z [...] maja 2020 r., nr [...], w części dotyczącej dwóch budynków mieszkalnych zlokalizowanych od strony ulicy [...], a w pozostałej części odmawiającej stwierdzenia nieważności ww. decyzji). GINB podkreślił, że organ odwoławczy rozpatruje i rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną rozstrzygniętą decyzją organu I instancji w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu wydania ostatecznego rozstrzygnięcia. Organ wskazał, że zakres postępowania odwoławczego nie jest węższy niż zakres postępowania przed organem pierwszej instancji, a organ odwoławczy obowiązany jest dążyć z urzędu, tak jak organ pierwszej instancji, do ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. Organ wydający decyzję jest obowiązany uwzględnić stan faktyczny ustalony w chwili wydania decyzji. Odnosi się to nie tylko do organu orzekającego w pierwszej instancji, ale również do organu wydającego decyzję w postępowaniu odwoławczym. Powyższe oznacza, że organ odwoławczy jest zobowiązany do uwzględnienia zmiany stanu faktycznego sprawy, jaki nastąpił po dniu wydania decyzji przez organ I instancji. Z tego względu należy zdaniem organu odwoławczego uwzględnić, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] maja 2020 r. zakończyło się ostateczną decyzją GINB z 18 sierpnia 2022 r., znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego z [...] grudnia 2021 r..

Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm., dalej P.b. ) organ, który wydał decyzję o pozwoleniu na budowę, jest obowiązany, w drodze decyzji, przenieść to pozwolenie na wniosek nowego inwestora, jeżeli do wniosku inwestor dołączy: 1) a) oświadczenie o przejęciu warunków zawartych w decyzji o pozwoleniu na budowę, b) oświadczenie, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; 2) zgodę dotychczasowego inwestora, na rzecz którego decyzja została wydana. GINB powołał się na uchwałę 7 sędziów NSA z 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12, w której wskazano, że stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 8 K.p.a. GINB wyjaśnił, że stwierdzenie nieważności decyzji ma konsekwencje prawne w postaci pozbawienia decyzji zdolności do wywołania skutków prawnych uznanych przez przepisy prawa od chwili wydania, co oznacza bezskuteczność prawną z mocą wsteczną (ex tunc). Następuje wówczas przywrócenie do stanu poprzedniego, obowiązującego przed dniem wydania decyzji, której nieważność stwierdzono. Należy zatem przyjąć, iż decyzja Starosty [...] z [...] maja 2020 r., nr [...], znak: [...], w części w jakiej stwierdzono jej nieważność nigdy nie funkcjonowała w obrocie prawnym.

Powyższe w ocenie organu odwoławczego prowadzi do uznania, że w części, w której stwierdzono nieważność pozwolenia na budowę (dotyczącej dwóch budynków mieszkalnych zlokalizowanych od strony ulicy L.), kontrolowana decyzja Starosty [...] z [...] stycznia 2021 r., w sposób rażący narusza przepis art. 40 ust. 1 P.b. Skoro decyzja Starosty P. z [...] maja 2020 r., w części w jakiej stwierdzono jej nieważność nigdy nie funkcjonowała w obrocie prawnym, to brak było podstaw do przeniesienia w trybie art. 40 P.b. tej części decyzji udzielającej pozwolenia na budowę, na nowego inwestora. Powyższe uzasadnia w ocenie organu odwoławczego stwierdzenie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważności decyzji Starosty [...] z [...] stycznia 2021 r., w części dotyczącej przeniesienia pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych zlokalizowanych od strony ul. L. Natomiast w pozostałej części, w której nie dotyczy pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych zlokalizowanych od strony ul. [...], nie narusza w sposób rażący art. 40 ust. 1 P. b. Jednocześnie GINB stwierdził, że z analizy akt przedmiotowej sprawy wynika, że kontrolowana decyzja Starosty [...] z [...] stycznia 2021 r. nie naruszyła w sposób rażący innych przepisów prawa ani nie jest ona obarczona żadną z pozostałych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Pismem z dnia 2 grudnia 2022r. skarżący złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji GINB w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania. Zarzucili naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy :

1) art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że decyzja organu I instancji nie podlega uchyleniu w całości, w sytuacji, gdy została ona wydana mimo istnienia przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania przed organem I instancji z uwagi na brak przymiotu ostateczności i wykonalności decyzji Wojewody W. z dnia [...] grudnia 2021 roku w przedmiocie stwierdzenia częściowej nieważności decyzji Starosty P. z dnia [...] maja 2020 roku w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę, które na mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2021 roku zostało przeniesione na skarżących;

2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez wydanie decyzji kończącej postępowanie w II instancji, w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka obligatoryjnego zawieszenia postępowania z uwagi na fakt, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie toczy się sprawa ze skargi skarżących na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 sierpnia 2022 roku, w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Wojewody W. z dnia [...] grudnia 2021 roku w przedmiocie stwierdzenia częściowej nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2022 roku, a co za tym idzie rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez ten Sąd;

3) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a. poprzez takie ukształtowanie rozstrzygnięcia w przedmiocie odwołania skarżących od decyzji Wojewody W. z dnia [...] grudnia 2021 roku stwierdzającej z urzędu częściową nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2021 roku w przedmiocie przeniesienia pozwolenia na budowę, że zostali oni de facto pozbawieni prawa do dwuinstancyjnego postępowania; organ II instancji nie uchylając przedwczesnej decyzji organu I instancji opartej w całości na innej decyzji, która podlega obecnie kontroli sądowoadministracyjnej, doprowadził do sytuacji, w której skarżący pozbawieni zostali możliwości ochrony swoich praw w postępowaniu administracyjnym, a ochrony tej mogą obecnie poszukiwać wyłącznie w postępowaniu sądowoadministracyjnym;

W uzasadnieniu skarżący wskazali, ze wydanie decyzji zarówno przez organ I, jak II drugiej instancji, z rażącym naruszeniem art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. w istocie pozbawia skarżących prawa do dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 15 k.p.a. Zablokowanie ex lege - poprzez obligatoryjne zawieszenie postępowania - możliwości wydania decyzji administracyjnej przed rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego w ramach innej sprawy administracyjnej albo sądowoadministracyjnej chroni prawo stron do dwuinstancyjnego postępowania. Gwarantuje, że strony w chwili wydania decyzji administracyjnej będą miały pewność, że stan faktyczny sprawy - w zakresie w jakim odnosi się do podstaw wszczęcia postępowania wynikających z innego indywidualnego aktu administracyjnego, a także jego rozstrzygnięcia - jest stabilny i niezmienny (przy założeniu, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania albo stwierdzenie nieważności pierwotnej decyzji). Skarżący podkreślili, że zarówno z uzasadnienia decyzji organu I, jak i organu II instancji, w przedmiocie stwierdzenia nieważności przeniesienia pozwolenia na budowę na skarżących wynika wprost, że zostały one wydane w całości w odwołaniu do treści dwóch innych indywidualnych aktów administracyjnych stwierdzających nieważność pozwolenia na budowę udzielonego pierwotnym właścicielom nieruchomości położonej w [...], w zakresie w jakim odnosiło się ono do dwóch budynków jednorodzinnych dwulokalowych zlokalizowanych od strony ul. [...]. W przypadku organu I instancji decyzja w uzasadnieniu odwołuje się do treści innej decyzji (czyniąc ją wyłączną podstawą załatwienia sprawy), która w chwili jej wydania nie posiadała ani przymiotu ostateczności, ani też wykonalności. W przypadku organu II instancji decyzja w uzasadnieniu odwołuje się natomiast do treści innej decyzji (podobnie, jak w przypadku organu I instancji, czyniąc ją wyłączną podstawą załatwienia sprawy), od której skarżący wywiedli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, i która z dużym prawdopodobieństwem - jako rażąco sprzeczna z aktem prawa miejscowego, stanowiącego podstawę udzielenia pozwolenia na budowę - zostanie uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. Z powyższego wynika, że zarówno organ I, jak i II instancji dopuściły się dostrzegalnego prima facie naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania - choć oparte na zmieniających się okolicznościach faktycznych - zachodziły od początku sprawy. Skoro bowiem z faktu częściowej nieważności decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę organy w przedmiotowej sprawie wywodzą bezpośrednio częściową nieważność akcesoryjnej decyzji przenoszącej to pozwolenie na skarżących, to definitywne rozstrzygnięcie sprawy o ustalenie częściowej nieważności pozwolenia na budowę niewątpliwie stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu omawianego przepisu. W ocenie skarżących organ II instancji dopuścił się także naruszenia przepisu art. 138 § 1 i 2 k.p.a., które polegało na nieuchyleniu wadliwej ze względu na naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. decyzji organu I instancji. Naruszenie to miało przy tym niewątpliwy wpływ na wynik przedmiotowej sprawy - pozbawiło skarżących jednej instancji w sprawie, w przypadku, gdyby w ramach kontroli sądowoadministracyjnej doszło do uchylenia albo zmiany decyzji w przedmiocie stwierdzenia częściowej nieważności pozwolenia na budowę.

W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art.3 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a."). Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 19 października 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody W. z dnia [...] grudnia 2021 r. stwierdzającej z urzędu częściową nieważność decyzji Starosty P. z dnia [...] stycznia 2021 przenoszącej na rzecz skarżących decyzję Starosty P. z [...] maja 2020 r. dotyczącą zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę zespołu czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych.

Decyzja ta wydana została w postępowaniu nadzorczym prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnej, a organ administracji publicznej orzekający w tym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne, tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanej w tym trybie decyzji, czy postanowienia na zasadzie art. 126 k.p.a. - przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a.

Przesłanką wydania zaskarżonej decyzji było wydanie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji z [...] maja 2020r. , a zatem decyzji zatwierdzającej projekt budowalny i udzielającej pozwolenia na budowę. Kwestia wpływu, jaki wywiera stwierdzenie nieważności decyzji, na której oparto inną decyzję zależną, była początkowo przedmiotem rozbieżności w orzecznictwie sądowoadmiinstracyjnym, jednak została rozwiązana uchwała 7 sędziów NSA z 13.11.2012 r., I OPS 2/12, ONSAiWSA 2013, nr 1, poz. 1. NSA podjął uchwałę, że stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Z taką sytuację mamy do czynienia w przedmiotowym postępowaniu. Skoro została stwierdzona nieważność (w niniejszej sprawie częściowa) decyzji zatwierdzającej projekt budowalny i udzielającej pozwolenia na budowę, to konieczne jest stwierdzenie nieważności zależnej od niej decyzji o przeniesieniu o pozwoleniu na budowę. W art. 40 ust. 1 P. b. uregulowana został możliwość przeniesienia pozwolenia na budowę. Decyzja o przeniesieniu pozwolenia na budowę ma charakter uzupełniający w stosunku do decyzji o pozwoleniu na budowę. Zawarte w niej rozstrzygnięcie sprowadza się wyłącznie do zmiany strony postępowania. Postępowanie w sprawie przeniesienia pozwolenia na budowę jest swoistym przedłużeniem postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę i funkcjonalnie należy traktować je jako cześć tego postępowania. Pozwolenie na budowę, które zostało przeniesione należy bowiem traktować tak jakby wydane zostało wobec tego podmiotu, na które pozwolenie przeniesiono (por. wyrok NSA z 4.03.2021 r., II OSK 183/20, LEX nr 3150344). Z tego względu stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę skutkuje koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji o przeniesieniu tegoż pozwolenia.

Jednocześnie należy podkreślić, że zarzuty naruszenia zasady dwuinstancyjności, a także nieuchylenia decyzji I instancyjnej mimo podstaw do zawieszenia postępowania, były niezasadne. Istota zasady dwuinstancyjności postępowania, wyrażonej w art. 15 k.p.a., polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy administracji sprawy tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym. Zachowanie zasady dwuinstancyjności wymaga więc nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez dwa właściwe w sprawie organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. (por. wyrok NSA z 6.12.2022 r., II OSK 3780/19, LEX nr 3458926.) Jednocześnie należy podkreślić, że zasada dwuinstancyjności nie oznacza, że sprawa w każdym przypadku musi zostać rozstrzygnięta przez dwa organy na podstawie tych samych przepisów prawa materialnego. Zasadą jest, że organ odwoławczy rozstrzyga sprawę co do jej istoty (por. wyrok NSA z 12.01.2022 r., II OSK 280/19, LEX nr 3335985).

W doktrynie i orzecznictwie sądowym przyjęty jest powszechnie pogląd, że organ odwoławczy orzeka na podstawie stanu faktycznego i stanu prawnego sprawy istniejących w dniu wydania decyzji, co uzasadnia się tym, że organ odwoławczy jest organem o charakterze reformatoryjnym. W związku z tym organ odwoławczy jest obowiązany uwzględnić zmiany w stanie faktycznym i prawnym sprawy, jakie zaszły po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 136. t. 9). Konieczność zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie istnieje, gdy zagadnienie wstępne zostało już ostatecznie rozstrzygnięte. Nie ma wówczas przeszkód do wydania decyzji, od której zależy uprzednie rozstrzygnięci zagadnienia wstępnego. Słusznie organ odwoławczy wziął pod uwagę stan istniejący w chwili wydawania przez siebie rozstrzygnięcia, a mianowicie ostateczną decyzję stwierdzającą nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ odwoławczy może – i powinien wziąć pod uwagę – zmieniony stan faktyczny.

Z uwagi na powyższe skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.