Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 705/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 marca 2022 roku sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w Z. na decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za usługi wodne 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezydenta Miasta Z. na rzecz skarżącej Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B.A.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 705/21

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] 2021 r. Prezydent Miasta Z., działając na podstawie art. 269 ust. 1 pkt 1, art. 270 ust. 7, art. 272 ust. 8, 10, 22 i 23, art. 298 pkt 2 oraz art. 273 ust. 6 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 624) po rozpatrzeniu reklamacji z dnia 7 czerwca 2021 r. złożonej przez A, ul. AB 46, 98-220 Z. ustalił A będącej użytkownikiem nieruchomości objętych księgą wieczystą [...] (działka o numerze [...] obręb [...]) zlokalizowanej w Z. przy ul. AC 12-14 opłatę za usługi wodne za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej w kwocie 881,88 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 269 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo wodne opłatę za usługi wodne uiszcza się za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej. •

Prezydent Miasta Z. informacją z dnia 26 maja 2021 r. ustalił dla A opłatę za usługi wodne za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej w kwocie 881,88 zł.

Wysokość opłaty za usługi wodne została ustalona na podstawie art. 272 ust. 8 ustawy Prawo wodne oraz § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2021 r. poz. 736) w opisany poniżej sposób:

Przyjęte dane:

- powierzchnia nieruchomości: 9585 m2;

- powierzchnia nieruchomości wyłączona z powierzchni biologicznie .czynnej : 7055 m2;

- urządzenia do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemność : brak;

- jednostkowa stawka opłaty : 0,50 zł za Im2 na rok;

- czas wyrażony w latach : 0,25 roku.

Opłata za usługi wodne za I kwartał 2021 r. została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wynoszącej 0,50 zł, utraconej powierzchni biologicznie czynnej wyrażonej w m2 wynoszącej 7055 m2 oraz czasu wyrażonego w latach: 0,25 roku. Wysokość opłaty za usługi wodne ustalono na podstawie oświadczenia podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłaty oraz danych z ewidencji gruntów i budynków.

Dnia 9 czerwca 2021 r., na podstawie zapisów art. 273 ust. 1 ustawy Prawo wodne, do organu wpłynęła reklamacja Prezesa Zarządu A. Reklamację uzasadniono tym, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na obszarze ujętym w system kanalizacji zamkniętej i jest do niej podłączona.

Organ wyjaśnił, że w toku rozpatrywania reklamacji należy wziąć pod uwagę część treści artykułu PGW Wody Polskie dot. wyjaśnienia wątpliwości dotyczących opłat za usługi wodne. Przepis art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego wiąże system kanalizacji otwartej lub zamkniętej z obszarem, a nie z nieruchomością. Wynika to wprost z jego treści, w której jest mowa o obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej. Przy czym samo funkcjonowanie systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej na obszarze jest niewystarczające do przyjęcia, że zachodzi negatywna przesłanka do ponoszenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej. Dodatkowo konieczne jest przyłączenie nieruchomości do funkcjonującego na danym obszarze systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej. Podstawą do sformułowania takiego wniosku jest brzmienie przepisu art. 269 ust. 1 pkt 1 in fine Prawa wodnego, który określając przesłanki, od których zależy obowiązek opłatowy wymaga nieujęcia w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej. Inaczej rzecz ujmując z istnieniem systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej na obszarze oraz przyłączeniem nieruchomości do takiego systemu wiąże się brak obowiązku ponoszenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej. (...). Funkcjonowanie na nieruchomości zagospodarowanej w sposób, który doprowadził do zmniejszenia naturalnej retencji terenowej wewnętrznego systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej, który służy do odprowadzania do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych z danej nieruchomości nie jest wystarczające do przyjęcia, że w takim przypadku brak jest obowiązku ponoszenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej. (...). Korzystanie z nieodpłatnej usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do urządzeń wodnych, po ich uprzednim ujęciu w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast również nie stanowi okoliczności wyłączającej obowiązek ponoszenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej."

Teren przedmiotowej nieruchomości posiada system odprowadzania wód opadowych włączony do miejskiej sieci kanalizacji deszczowej prowadząc wody do rowu melioracyjnego oznaczonego symbolem [...] uchodzącym do rzeki P..

Mając na uwadze powyższe Prezydent Miasta Z. nie uznał reklamacji i zgodnie z art. 273 ust. 6 ustawy Prawo wodne określił wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A podniosła zarzut naruszenia art. 269 ust. 1 ustawy Prawo wodne poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a także art. 7a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i art. 9 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie.

W uzasadnieniu skargi A wskazała, że od początku podnosiła, że obszar na którym znajduje się nieruchomość jest objęty systemem kanalizacji zamkniętej. Dopiero w samej decyzji powołano nową okoliczność, nie znaną w wcześniej stronie, że nieruchomość posiada system odprowadzenia wód opadowych włączony do miejskiej kanalizacji deszczowej, która z kolei jest połączona z rowem melioracyjnym uchodzącym do rzeki P., czym naruszono art. 9 k.p.a. A zajęła więc stanowisko, że obszar na którym znajduje się jej nieruchomość objęta jest systemem kanalizacji otwartej i zamkniętej. Organ nie kwestionuje okoliczności powołanej przez stronę skarżącą, ze na nieruchomości znajduje się system kanalizacji deszczowej włączony do miejskiej sieci kanalizacyjnej. Organ nie tylko nie zaprzeczył twierdzeniu skarżącej, ale przyznał, że obszar na którym znajduje się nieruchomość objęty jest systemem kanalizacji otwartej i zamkniętej i kanalizacja nieruchomości jest z nim połączona. W ustalonym stanie faktycznym, teren utwardzony jest wyposażony w system kanalizacji deszczowej, i jest on podłączony do funkcjonującego na danym obszarze systemu kanalizacji stąd brak jest w naszej ocenie podstaw do naliczenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej. Obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje bowiem po spełnieniu łącznie 3 przesłanek: analizowana nieruchomość musi mieć powierzchnię powyżej 3500 m2; wyłączeniu z powierzchni biologicznie czynnej musi podlegać ponad 70% analizowanej nieruchomości; analizowana nieruchomość nie może być objęta systemem kanalizacji otwartej lub zamkniętej. W ocenie skarżącej w art. 269 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne chodzi o zebranie wód z opadów atmosferycznych do systemu kanalizacji, który jest przewidziany na danym obszarze do odbioru wód opadowych i roztopowych, a więc odpowiednio w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania odpadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, co A spełnia.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Z. wniósł o jej oddalenie, wskazując, że nie znajduje podstaw do wydania nowej decyzji w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - dalej przywoływanej jako: "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, w ramach sprawowanej kontroli sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Badając zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa, które czyniły koniecznym wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowi treść art. 269 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 624 z późn. zm.), zgodnie z którym opłatę za usługi wodne uiszcza się za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej. W myśl art. 272 ust. 8 ustawy Prawo wodne wysokość opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wyrażonej w m2 wielkości utraconej powierzchni biologicznie czynnej oraz czasu wyrażonego w latach. Z kolei jednostkowe stawki opłat za usługi wodne w odniesieniu do ww. rodzaju opłaty określa § 9 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne. Okresem rozliczeniowym dla opłaty za zmniejszenie retencji jest kwartał, a wysokość opłaty ustala wójt, burmistrz, prezydent miasta w formie informacji, zawierającej sposób obliczenia opłaty.

Z powyższego unormowania wynika, że wydanie przez właściwy organ decyzji ustalającej sporną opłatę uwarunkowane jest od łącznego spełnienia następujących przesłanek. Po pierwsze, w sprawie mamy do czynienia z nieruchomością o powierzchni powyżej 3500 m2. Po drugie, na tej nieruchomości wykonano roboty lub obiekty budowlane trwale związane z gruntem. Po trzecie, konieczne jest ustalenie, że na skutek wykonania tychże robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem doszło do zmniejszenia naturalnej retencji terenowej, poprzez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej. Po czwarte, sytuacja ta ma miejsce na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.

Ustalenie opłat za usługi wodne w trybie przepisów rozważanej ustawy Prawo wodne następuje w toku postępowania administracyjnego, którego zasadnicze reguły zostały zdefiniowane w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 - dalej w skrócie "k.p.a."). Organ ma więc obowiązek działać na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.). Powinien on podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a. - zasada prawdy obiektywnej). W tym celu organ winien zebrać kompletny materiał dowodowy, a następnie poddać go wnikliwej i rzetelnej analizie, mając na względzie fakt, że ocena czy dana okoliczność została udowodniona jest możliwa wyłącznie na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - zasada swobodnej oceny dowodów). Rezultat tych ustaleń organ powinien przedstawić w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Tymczasem, lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji w ogóle nie pozwala na uzyskanie odpowiedzi na pytanie, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki z art. 269 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne warunkujące dopuszczalność objęcia jej opłatą za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej. Co więcej, zawartość akt przekazanych przez organ administracji nie pozwala na weryfikację przyjętego przez organ założenia, że obszar, na którym znajduje się nieruchomość nie jest ujęty w "system kanalizacji otwartej lub zamkniętej".

W aktach sprawy znajduje się oświadczenie Prezesa Zarządu A przesłane do organu przy piśmie z dnia 15 lutego 2021 r. dotyczące działki nr [...], z którego wynika, że "nieruchomość jest ujęta w system kanalizacji deszczowej", również w złożonej reklamacji skarżąca wskazała, że "w ocenie strony wnoszącej reklamację, zgodnie z art. 269 ust. 1 prawa wodnego, zachodzi przesłanka negatywna do ustalenia opłaty t.j. ujęcie nieruchomości w systemie kanalizacji zamkniętej. Przedmiotowa nieruchomość w naszej ocenie znajduje się na obszarze ujętym w system kanalizacji zamkniętej i jest do niej podłączona". Tymczasem Prezydent Miasta Z. w wydanej decyzji z dnia [...] 2021 r. poza przytoczeniem przepisów z zakresu prawa wodnego oraz artykułu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie opublikowanego na stronie internetowej tegoż podmiotu, nie dokonał żadnego wyjaśnienia istniejącego stanu faktycznego w kontekście dopuszczalności obciążenia sporną opłatą ani też nie podjął nawet najmniejszej próby ustosunkowania się do twierdzeń A odnośnie do ujęcia obszaru, na którym znajduje się nieruchomość A w systemie kanalizacji, co stanowiłoby negatywną przesłankę ustalenia opłaty. Na marginesie warto wskazać, że organ nie skorzystał również z szansy ustosunkowania się do istoty sprawy w odpowiedzi na skargę.

Uzasadnienie skarżonej decyzji odnoszące się do okoliczności faktycznych sprowadza się do jednego zdania: "teren przedmiotowej nieruchomości posiada system odprowadzania wód opadowych włączony do miejskiej sieci kanalizacji deszczowej prowadząc wody do rowu melioracyjnego oznaczonego symbolem [...] uchodzącym do rzeki P.". Uzasadnienie decyzji nie daje przy tym odpowiedzi na pytanie o możliwość istnienia po stronie skarżącej obowiązku opłatowego na podstawie art. 269 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne wobec przywołanej przez stronę okoliczności ujęcia obszaru w systemie kanalizacji zamkniętej ani przywoływanego tym razem przez organ faktu, że przedmiotowa nieruchomość posiada system odprowadzania wód opadowych włączony do miejskiej sieci kanalizacji deszczowej prowadząc wody do rowu melioracyjnego oznaczonego symbolem [...] uchodzącym do rzeki P..

W rozumieniu art. 269 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne opłaty nie uiszcza się w przypadku, kiedy nieruchomość, na której doszło do zmniejszenia retencji znajduje się na obszarze ujętym w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.

Jak już wyjaśnił tut. Sąd w wyroku z dnia 30 listopada 2021 r., II SA/Łd 702/21 (CBOSA), ustawodawca nie zdefiniował na gruncie przepisów ustawy Prawo wodne pojęć "system kanalizacji otwartej" i "system kanalizacji zamkniętej", wobec czego należy je definiować zgodnie z regułami języka potocznego. Według art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego usługi wodne obejmują odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Pojęcie "system kanalizacji otwartej lub zamkniętej" nie może być utożsamiany z pojęciem system kanalizacji zbiorczej, zdefiniowanym w art. 16 pkt 59 Prawa wodnego, jako sieć w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zakończoną oczyszczalnią ścieków albo końcowym punktem zrzutu ścieków. Co jednak istotne, według art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego, wody opadowe lub roztopowe mają być odprowadzane do wód lub do urządzeń wodnych. Pojęcie "urządzeń wodnych" zostało zaś przez ustawodawcę zdefiniowane w art. 16 pkt 65 lit. a Prawa wodnego jako urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym urządzenia lub budowle piętrzące, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także kanały i rowy.

W judykaturze sądów administracyjnych podkreśla się, że przez "otwarty lub zamknięty system kanalizacji" (otwarty lub zamknięty system kanalizacji deszczowej) rozumieć należy zbiór urządzeń wodnych, takich jak kanały, rowy, rury, kolektory, przeznaczonych do odprowadzania wód opadowych lub roztopowych. W przeciwieństwie do systemów kanalizacji zbiorczej systemy kanalizacji deszczowej powinny służyć wyłącznie odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych, a nie ścieków (zob. M. Białek, D. Chojnacki, T. Grabarczyk, "Opłaty za usługi w nowym prawie wodnym", Warszawa 2018, C.H. Beck, s. 42; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 1007/18 - dostępny jw.). Warunkiem uznania urządzeń wodnych za urządzenia kanalizacji deszczowej bądź kanalizacji zbiorczej jest potwierdzenie, że zostały one wybudowane i oddane do użytku oraz, że funkcjonują realizując przypisaną im funkcję przechwytywania wód opadowych lub roztopowych i dalszego ich odprowadzania do wód. Stanowisko to znajduje już potwierdzenie w poglądach wyrażanych w piśmiennictwie administracyjnym (zob. M. Białek, D. Chojnacki, T. Grabarczyk, Opłaty za usługi w nowym prawie wodnym, Warszawa 2018, C.H. Beck, s. 41). Trzeba też podkreślić, że w sytuacji kiedy "nieruchomość znajduje się na obszarze ujętym w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej" nie można utożsamiać z jedynie faktycznym zapewnieniem odprowadzania wód opadowych lub roztopowych z danej nieruchomości. Sama techniczna możliwość odprowadzenia deszczówki z danej nieruchomości (niezależnie od oceny legalności takiego odprowadzania) nie stanowi podstawy do przyjmowania, iż jest to nieruchomość ujęta w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. W przepisie art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego nie chodzi bowiem o zebranie wód z opadów atmosferycznych (ewentualnie roztopów) do jakiegokolwiek systemu kanalizacji, ale o odprowadzenie ich do takiego systemu, który przewidziany jest na danym obszarze do odbioru wód opadowych i roztopowych (vide: wyroki WSA w Bydgoszczy z: 18 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Bd 1170/19, II SA/Bd 1172/19 i II SA/Bd 1168/19, 29 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Bd 119/20, 17 marca 2021 r. sygn. II SA/Bd 921/20, 9 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 5/21, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 11 października 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 738/18, z 27 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 941/19 - dostępne jw.).

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy, skoro organ powołał się na odprowadzanie wód rowem melioracyjnym do rzeki P. winien wyjaśnić i wykazać, czy rów melioracyjny jest elementem systemu kanalizacji deszczowej. W tym miejscu warto zwrócić uwagę na wyrok WSA w Szczecinie z 6 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1049/18 (CBOSA), w którym wskazano, że "wprawdzie rowy melioracyjne wykonywane są w celach melioracyjnych, tj. regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnych gleby i ułatwienia jej uprawy, to w pojęciu tym mieści się również odprowadzanie wód opadowych, które powodują nadwyżki wód w stosunku do możliwości absorpcyjnych danego gruntu (terenu). Rów melioracyjny spełnia zresztą swą funkcję w ścisłym związku z opadami atmosferycznymi. Przemawia to za uznaniem go za element otwartego systemu kanalizacji deszczowej". Rów melioracyjny może być zatem wykorzystywany do odprowadzania zrzutów wód opadowych do innego odbiornika, którym są wody powierzchniowe, a to oznacza, że będzie on wówczas elementem systemu kanalizacji deszczowej. Jednocześnie w kontekście charakteru rowu melioracyjnego zaznaczyć należy, że jak wynika z art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego, otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej mogą kończyć się na urządzeniu wodnym. Zgodnie bowiem z tym przepisem, usługi wodne obejmują odprowadzanie do wód "lub do urządzeń wodnych" - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Jednym zaś z urządzeń wodnych - zgodnie z definicją zawartą w art. 16 pkt 65 lit. a Prawa wodnego - jest rów. Z drugiej strony - skoro system kanalizacji deszczowej może być "otwarty" - to w jego skład może wchodzić rów (vide: wyroki WSA w Szczecinie z 6 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1049/18; WSA w Bydgoszczy z 18 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 1170/19, CBOSA). Wynika z tego, że rów może pełnić zarówno rolę elementu "otwartego systemu kanalizacji deszczowej", który prowadzi wodę do dalszego odbiornika, jak też może pełnić rolę urządzenia wodnego, do którego odprowadzana jest woda ujęta w systemie kanalizacji deszczowej (vide: wyroki WSA w Bydgoszczy z 29 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 110/20 i z 29 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 383/20, CBOSA). Jednocześnie należy podkreślić, że dany system kanalizacji deszczowej może też być mieszany, a więc częściowo otwarty i częściowo zamknięty. Wobec powyższego stwierdzić należy, że określony obszar może być ujęty w system kanalizacji deszczowej, także wówczas, gdy elementem tego systemu jest rów, pełniący rolę urządzenia odprowadzającego zrzuty wód opadowych do innego odbiornika, jak i samego odbiornika wód opadowych i roztopowych, ujętych w system kanalizacji deszczowej. Aby jednak stwierdzić czy w danym wypadku mamy do czynienia z system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, o którym mowa w art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, w skład którego wchodzi rów, należy dokonać wnikliwej analizy jaką funkcję dla danego obszaru pełni określony rów i czy współfunkcjonuje on z innymi urządzeniami na danym obszarze, a następnie stwierdzić czy system, którego częścią jest dany rów, stanowi dla danego obszaru system kanalizacji deszczowej. Przy czym, okoliczność, że dany rów stanowi rów melioracyjny, jak też, że jest on urządzeniem wodnym, nie wyklucza - jak wykazano - możliwości uznania go za element systemu kanalizacji deszczowej.

Także Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 9 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 355/19 (CBOSA) stwierdził, że rów melioracyjny należy uznać za otwarty system kanalizacji deszczowej, o której mowa w art. 272 ust. 5 ustawy Prawo wodne, skoro umożliwia on odprowadzanie wód opadowych do zalewu, a zatem w świetle pozwolenia wodnoprawnego jest elementem tego systemu.

Skład orzekający Sądu w sprawie niniejszej podziela powyższe poglądy i uważa, że rów melioracyjny może być elementem składowym kanalizacji otwartej, jak również może pełnić rolę urządzenia wodnego, do którego odprowadzana jest woda ujęta w systemie kanalizacji deszczowej. Aby jednak stwierdzić, czy w konkretnym przypadku mamy do czynienia z systemem kanalizacji otwartej lub zamkniętej, o którym mowa w art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, w skład którego wchodzi rów, należy dokonać wnikliwej analizy jaką funkcję dla danego obszaru pełni ten rów i czy współdziała on z innymi urządzeniami na większym obszarze, a następnie stwierdzić, czy system, którego częścią jest rów stanowi dla danego obszaru system kanalizacji deszczowej. Przy czym okoliczność, że dany rów stanowi rów melioracyjny, jak też, że jest on urządzeniem wodnym, nie wyklucza możliwości uznania go za element systemu kanalizacji deszczowej. Jeśli zatem na terenie nieruchomości skarżącej istnieje kanalizacja deszczowa włączona w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, to brak jest podstaw prawych do ustalenia spornej opłaty.

W toku ponownie prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ winien zgromadzić kompletny materiał dowodowy, który podda wnikliwej ocenie celem ustalenia niewadliwego stanu faktycznego sprawy. Na tej podstawie organ rozważy, czy w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy spełnione zostały przesłanki materialnoprawne do ustalenia opłaty w trybie art. 269 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne, mając na względzie poczynione wyżej rozważania, a następnie wyda rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom obowiązującego prawa.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania należnych stronie skarżącej od organu orzeczono w punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

Końcowo należy dodatkowo wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 oraz art. 120 p.p.s.a.

P.J.