Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 77/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2024 r. sprawy ze skargi "Z. " sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 4910 (słownie: cztery tysiące dziewięćset dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 1 czerwca 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy), w wyniku rozpatrzenia odwołania "Z. " sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: spółka Z. sp. z o.o.; "Z. " sp. z o.o.; skarżąca) – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - dalej: k.p.a. oraz art. 88 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 3, art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 85 ust. 1, art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2022 r., poz. 916 [aktualnie: Dz.U. z 2023 r., poz. 1336] ze zm.) - dalej: u.o.p. – utrzymało w mocy decyzję Starosty P. (dalej również: Starosta; organ I instancji) z dnia 13 października 2022 r. znak [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za uśnięcie drzewa bez zezwolenia.

Decyzje te zostały wydane w następującym stanie sprawy.

Do Starostwa Powiatowego w P. wpłynęło zawiadomienie Burmistrza Gminy M. z dnia 24 lutego 2022 r. znak [...] o usunięciu bez zezwolenia 1 drzewa gatunku dąb szypułkowy, rosnącego na działce o numerze ewidencyjnym [...] (ark. mapy 1), obręb M., gmina M., stanowiącej własność Gminy M.. Przedmiotowy dąb został omyłkowo usunięty podczas usuwania drzew na podstawie decyzji Starosty P. z dnia 27 marca 2020 r. znak [...], w której Starosta P. umorzył postępowanie w części dotyczącej tego drzewa, ponieważ wnioskodawca - A. S.A. "wycofał wniosek w zakresie dotyczącym przedmiotowego drzewa". Obwód pnia drzewa na wysokości 130 cm wynosił 208 cm, a średnica na wysokości 5 cm wynosiła 86 cm.

W dniu 17 maja 2022 r. przeprowadzono oględziny z udziałem przedstawicieli Starostwa Powiatowego w P. oraz m.in. spółki Z. sp. z o.o. Podczas oględzin potwierdzono, że usunięto bez zezwolenia drzewo gatunku dąb szypułkowy. Drzewo zostało omyłkowo usunięte podczas prac prowadzonych na zlecenie spółki Z. sp. z o.o., działającej na zlecenie konsorcjum działającego z kolei na zlecenie spółki A. S.A. Na działce, z której usunięto drzewo, pozostały ślady po wykopie. Na terenie tej działki nie było kłody oraz bryły korzeniowej usuniętego drzewa. Kłoda usuniętego drzewa znajduje się na zapleczu placu budowy w C. .

Na podstawie zebranego materiału dowodowego Starosta P. uznał, że to "Z. " sp. z o.o. – poprzez wskazanie bezpośredniemu wykonawcy wycinki, ile i jakie drzewa należy usunąć z działki – zleciła usunięcie bez zezwolenia 1 drzewa gatunku dąb szypułkowy, rosnącego na terenie działki o numerze ewid. [...], ark. mapy 1, obręb M., gmina M., będącej własnością Gminy M..

Wobec braku kłód i karpin przedmiotowych drzew na terenie wyżej opisanej działki obwód pnia drzewa ustalono zgodnie z art. 89 ust. 1 u.o.p., na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, tj. na podstawie informacji wynikających z ustaleń w sprawie znak [...], w której Starosta P. umorzył postępowanie w części dotyczącej przedmiotowego drzewa, ponieważ "wnioskodawca wycofał z wniosku przedmiotowe drzewo". Obwód pnia drzewa wynosił 208 cm na wysokości 130 cm.

Powołując się na art. 83 ust. 1 u.o.p. oraz ustalenia poczynione w toku postępowania administracyjnego, Starosta decyzją z dnia 13 października 2022 r. znak [...] wymierzył spółce Z. sp. z o.o. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 1 drzewa gatunku dąb szypułkowy, rosnącego na terenie działki o numerze ewidencyjnym [...], arkusz mapy 1, obręb M., gmina M..

Starosta wyjaśnił, że wysokość administracyjnej kary pieniężnej ustalono na podstawie art. 89 ust. 1 u.o.p. oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 lipca 2017 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz.U. z 2017 r., poz. 1330). Organ I instancji zauważył, że zgodnie z art. 89 ust. 3 u.o.p., jeżeli ustalenie obwodu i gatunku usuniętego drzewa jest niemożliwe z powodu wykarczowania pnia i braku kłody, dane do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, powiększając ją o 50%, natomiast opłatę za usunięcie drzew ustala się, mnożąc liczbę centymetrów obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłaty określoną w przywołanym rozporządzeniu. Organ I instancji wyjaśnił również, że obwód pnia ustalono podczas oględzin terenowych w ramach innego postępowania administracyjnego, które odbyły się 14 grudnia 2019 r. Ponadto podniósł, że w tym wypadku organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej jest Starosta P., zgodnie z art. 90 u.o.p.

W odwołaniu od decyzji Starosty z dnia 13 października 2022 r. "Z. " sp. z o.o. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i zmianę decyzji poprzez orzeczenie co do istoty sprawy.

Spółka zarzuciła tej decyzji naruszenie: 1) przepisów postępowania: a) w szczególności art. 6, art. 7, art. 7a, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, a tym samym niewyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, co spowodowało wadliwe przyjęcie, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie było możliwości ustalenia obwodu pnia oraz gatunku wyciętego drzewa. b) art. 85 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie oględzin kłody usuniętego drzewa znajdującej się na zapleczu placu budowy w C. , co doprowadziło także do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, polegającego na obciążeniu strony konsekwencjami bezczynności organu i nieuwzględnieniu przy wydawaniu zaskarżonej decyzji okoliczności istotnych do rozstrzygnięcia; 2) przepisów prawa materialnego tj. art. 89 ust. 3 u.o.p. poprzez jego błędne zastosowanie przez organ przy orzekaniu, gdyż w okolicznościach sprawy nie zaistniały określone w tym przepisie przesłanki do "określenia wymiaru wysokości" administracyjnej kary pieniężnej; w przedmiotowej sprawie ustalenie obwodu oraz gatunku usuniętego drzewa było możliwe, zatem nie zachodziły przesłanki do powiększenia kary pieniężnej o 50%, a tym samym organ błędnie zastosował przepis prawa materialnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, motywując swoje rozstrzygnięcie, w uzasadnieniu decyzji z dnia 1 czerwca 2023 r., stwierdziło, że Starosta przeprowadził w sposób prawidłowy postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie; organ I instancji dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego, jak również w prawidłowy sposób "wyliczył i wymierzył administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa"; organ zapewnił także stronie udział w każdym etapie postępowania.

Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 83 ust. 1 u.o.p. obowiązuje wynikająca z ochrony terenów zieleni i zadrzewień zasada uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości lub jej części. Natomiast zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia.

Kolegium podkreśliło, że postępowanie dowodowe wykazało jednoznacznie, iż skarżąca dokonała usunięcia drzewa - dębu szypułkowego bez wymaganego zezwolenia, co stanowi podstawę do poniesienia odpowiedzialności, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p.

Organ II instancji stwierdził również, że zarzuty sformułowane w odwołaniu od decyzji Starosty są niezasadne.

Wskazując na art. 2 ust. 1 pkt 9 i art. 89 ust. 1 u.o.p., organ odwoławczy uznał, że Starosta prawidłowo ustalił wysokość kary administracyjnej. Ponadto organ II instancji odwołał się do treści art. 89 ust. 3 u.o.p. i stwierdził, że konieczność zastosowanie tego przepisu w przedmiotowej sprawie wynikała z ustaleń poczynionych przez Starostę w trakcie oględzin z dnia 17 maja 2022 r. - drzewo nie posiadało pnia ani karpiny, co uniemożliwiało dokonanie pomiaru obwodu drzewa. Ponadto organ II instancji podniósł, że nie można było jednoznacznie stwierdzić, czy kłoda zlokalizowana w innym miejscu stanowi część usuniętego drzewa; brak było ponadto materiałów porównawczych na terenie nieruchomości. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo posłużył się pomiarami obwodu pnia drzewa dokonanymi na potrzeby postępowania w sprawie znak [...] w przedmiocie wydania zezwolenia na usunięcie drzew.

Kolegium wyjaśniło również, że podziela stanowisko doktryny, zgodnie z którym "organ administracji nie ma swobody przy wyborze metody, którą kieruje się przy ustaleniu wielkości usuniętych drzew lub krzewów" i podkreśliło, że w przedmiotowej sprawie został wykarczowany pień drzewa, stąd na podstawie powyższych ustaleń i stanowiska doktryny Starosta P. przy wymierzaniu kary administracyjnej zasadnie zastosował art. 89 ust. 3 u.o.p. i ustalił dane do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego.

Organ odwoławczy zauważył przy tym, że na wniosek strony złożony w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stanie się ostateczna, organ I instancji może rozłożyć karę na raty na okres nie dłuższy niż 5 lat - na podstawie art. 88 ust. 8 u.o.p.

"Z. " sp. z o.o., reprezentowana przez pełnomocnika procesowego, w skardze na decyzję odwoławczą zarzuciła – podobnie jak w wcześniej w odwołaniu – naruszenie:

1) naruszenie prawa materialnego - art. 89 ust. 3 u.o.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przez organy obu instancji przy orzekaniu, bowiem w okolicznościach sprawy nie zaistniały określone w tym przepisie przesłanki do określenia wymiaru wysokości administracyjnej kary pieniężnej z powiększeniem o 50%, gdyż w przedmiotowej sprawie ustalenie obwodu oraz gatunku usuniętego drzewa było możliwe, a tym samym organy obu instancji błędnie zastosowały przywołany przepis prawa materialnego;

2) naruszenie przepisów postępowania, w szczególności:

- art. 6, art. 7, art. 7a, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, a tym samym niewyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, co spowodowało wadliwe przyjęcie, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie było możliwości ustalenia obwodu pnia oraz gatunku wyciętego drzewa,

- art. 85 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez uznanie, że nieprzeprowadzenie oględzin kłody usuniętego drzewa znajdującej się na zapleczu placu budowy w C. nie było możliwe, co doprowadziło także do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, polegającego na obciążeniu strony konsekwencjami bezczynności organu i nieuwzględnieniu przy wydawaniu zaskarżonej decyzji okoliczności istotnych do rozstrzygnięcia.

Przy tak sformułowanych zarzutach, które zostały rozwinięte i umotywowane w uzasadnieniu skargi, spółka wniosła o: 1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; 2) wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji; 3) zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Prawomocnym postanowieniem z dnia 27 lutego 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 77/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OZ 159/24 oddalił zażalenie spółki na postanowienie Sądu I instancji).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą nałożono na skarżącą – jako sprawcę usunięcia bez wymaganego zezwolenia drzewa gatunku dąb szypułkowy, rosnącego na terenie działki o numerze ewidencyjnym [...], arkusz mapy 1, obręb M., gmina M., stanowiącej własność Gminy M. – administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł.

W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte z istotnym naruszeniem przepisów prawa, co uzasadnia wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

Zgodnie z art. 88 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną wymierza się m.in. za: 1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia; 2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości. Z art. 88 ust. 1 u.o.p. wynika, że kary pieniężne za uszkodzenie, zniszczenie drzewa lub krzewu oraz za usunięcie drzewa lub krzewu bez zezwolenia wymierza wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Niemniej jednak – jak stanowi art. 90 ust. 1 u.o.p. – czynności z tym związane, w zakresie, w jakim są one wykonywane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy – z wyjątkiem nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu – wykonuje starosta. Dlatego też w niniejszej sprawie decyzję wydał Starosta P..

W następnej kolejności należy podkreślić, że decyzji organu odwoławczego należy stawiać wszystkie wymagania wynikające z podstawowych zasad postępowania administracyjnego i szczegółowych reguł prowadzenia postępowania wyjaśniającego (dowodowego). W stosunku do decyzji administracyjnej wskazuje się ustawowo na konieczność respektowania zasady prawdy obiektywnej (art. 7), zasady prowadzenia postępowania w sposób wzbudzający zaufanie do władzy publicznej (art. 8), zasad należytego informowania stron i przekonywania, tj. wyjaśniania przesłanek podjętych rozstrzygnięć (art. 9 i art. 11), z którymi wiążą się wymogi w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego, rozstrzygnięcia i motywowania stanowiska organu (m.in. art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, obejmujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia.

Odniesienie się przez organ administracji do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy jest istotne z punktu widzenia wyżej przywołanych, podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Uzasadnienie decyzji winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania zajętego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia (patrz np. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2022 r. sygn. akt III OSK 4906/21, dostępny w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ze względu na wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest co do zasady takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a działanie organu drugiej instancji nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji (patrz np. wyrok NSA z dnia 30 października 2019 r. sygn. akt II OSK 3040/17, dostępny jw. - i powołane tam orzecznictwo).

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Miało to zaś bezpośredni związek z wynikającą z treści decyzji organu odwoławczego wykładnią i sposobem zastosowania w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego, tj. art. 88 ust. 1 i art. 89 ust. 1 oraz 3 i 4 u.o.p.

Po pierwsze, Kolegium nie przedstawiło odpowiednich rozważań kwestii, jak należy zakwalifikować zdarzenie polegające na usunięciu drzewa w przedmiotowej sprawie. Organ II instancji poprzestał na stwierdzeniu, że skarżąca dokonała usunięcia drzewa - dębu szypułkowego bez wymaganego zezwolenia, co stanowi podstawę do poniesienia odpowiedzialności, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. W ten sposób organ odwoławczy powielił stanowisko organu I instancji, że odpowiedzialność za usunięcie drzewa powinna ponieść spółka "Z. " sp. z o.o. Niemniej jednak nie przedstawił w tym względzie odpowiednich rozważań. Z kolei w świetle okoliczności podniesionych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji można przyjąć, że Starosta uznał, iż usunięcie drzewa nastąpiło wbrew wiedzy i woli A. S.A. w P., tj. podmiotu, który wcześniej wystąpił w trybie art. 83 i nast. u.o.p. o udzielenie zezwolenia na usunięcie drzew, a następnie cofnął wniosek w tym przedmiocie w odniesieniu m.in. do drzewa gatunku dąb szypułkowy rosnącego na terenie działki nr [...], arkusz mapy 1, obręb M., gmina M., stanowiącej własność Gminy M.. "Z. " sp. z o.o. poleciła zaś usunąć przedmiotowe drzewo, mimo że nie zostało ono objęte zezwoleniem wyrażonym w decyzji Starosty P. z dnia 27 marca 2020 r. znak [...] Z treści tej ostatniej decyzji jednoznacznie wynika, że wniosek w tym zakresie został cofnięty, w związku z czym Starosta umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej m.in. przedmiotowego dębu (patrz: pkt 8 decyzji Starosty z dnia 27 marca 2020 r.).

Tymczasem, zestawienie treści art. 88 ust. 2 oraz art. 83 ust. 1 u.o.p. prowadzi do wniosku, że podmiotami sankcji administracyjnej, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p., są te podmioty, na których ciążył obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3169/17, dostępny jw.). Odmiennym przypadkiem jest zaś ten z art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p., w którym dochodzi do usunięcia drzewa przez inny podmiot bez zgody posiadacza nieruchomości.

Jak z kolei wynika z art. 88 ust. 2 u.o.p., kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. W każdym z tych przypadków trzeba też pamiętać o tym, że odpowiedzialność administracyjnoprawna za usunięcie drzewa ma charakter obiektywny.

Powyższe kwestie powinny zostać w swym całokształcie rozważone i odpowiednio przedstawione w uzasadnieniu decyzji odwoławczej. Podstawową kwestią wymagającą jednoznacznego rozstrzygnięcia jest bowiem zawsze wskazanie, jaki podmiot i na jakiej podstawie ponosi odpowiedzialność za bezprawne usunięcie drzewa. To z kolei przekłada na ustalenie stron postępowania i adresata decyzji, tj. sprawcę deliktu administracyjnego. Rozstrzygniecie organu II instancji w tym zakresie w istocie wymyka się kontroli sądowoadministracyjnej, bowiem sprowadzaj się jedynie do ogólnych, hasłowych stwierdzeń, przytoczonych w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia.

Po drugie, zgodnie z art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Przepis art. 89 ust. 3 u.o.p. stanowi zaś, że jeżeli ustalenie obwodu lub gatunku usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu wykarczowania pnia i braku kłody, dane do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, powiększając ją o 50%. Natomiast w art. 89 ust. 4 u.o.p. przewidziano, że jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%.

Co do zasady Sąd zgadza się ze stanowiskiem Kolegium, że organ administracji nie ma swobody przy wyborze metody, którą kieruje się przy ustalaniu wielkości usuniętych drzew lub krzewów. Co do zasady przyjmować należy za podstawę wielkość pnia usuniętego drzewa, co wynika z art. 85 ust. 1 i 2 u.o.p. Natomiast w sytuacji, gdy nie jest możliwe zmierzenie pierśnicy, czyli obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm, ustawa wskazuje dwie sytuacje: 1) wykarczowanie pnia i brak kłody - miarodajne są ustalenia postępowania administracyjnego, przy czym zwiększone o 50% i 2) brak kłody przy pozostawieniu pnia - przyjmuje się najmniejszą średnicę pnia i pomniejsza o 10% (patrz: D. Danecka, W. Radecki, Ochrona terenów zieleni i zadrzewień. Komentarz. Wyd. 2, Warszawa 2017).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ odwoławczy niewłaściwie rozważył kwestię, czy w sprawie faktycznie po wycince drzewa nie pozostała kłoda. Przepisy art. 89 ust. 1 i 3 u.o.p. należy rozumieć tak, że jeżeli po usunięciu drzewa pozostała kłoda (choć nie ma pnia z uwagi na jego wykarczowanie) i możliwe jest ustalenie obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm, to należy w sprawie zastosować te podstawową metodę ustalania wielkości usuniętego drzewa. Taka jest zdaniem Sądu prawidłowa wykładnia przepisów art. 89 ust. 1 i 3 w zw. z art. 85 ust. 1 i 2 u.o.p. W sprawie nie było zatem podstaw do zastosowania art. 7a § 1 k.p.a. w celu rozstrzygnięcia wątpliwości co do normy prawnej na korzyść strony.

Przedwczesny był wniosek organu II instancji co do tego, że konieczność zastosowania metody z art. 89 ust. 3 u.o.p. w przedmiotowej sprawie wynikała z ustaleń poczynionych przez Starostę w trakcie oględzin z dnia 17 maja 2022 r. To że na miejscu usunięcia drzewa nie było kłody, nie mogło w prosty sposób prowadzić do zastosowania przepisu art. 89 ust. 3 u.o.p., skoro w czasie oględzin wyraźnie wskazano, gdzie miała znajdować się kłoda usuniętego drzewa. Brak kłody nie oznacza usunięcia kłody z miejsca wycinki drzewa, tj. przemieszczenia czy wywiezienia ściętego drzewa w inne miejsce, lecz jej fizyczny brak, tj. nieistnienie kłody drzewa w postaci umożliwiającej ustalenie obwodu jego pnia (por. np. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2129/10, dostępny jw.), względnie przemieszczenie kłody drzewa w nieustalone miejsce lub też jej ukrycie.

Nieuprawnione, bo również co najmniej przedwczesne było stanowisko organu II instancji, że nie można było jednoznacznie stwierdzić, czy kłoda zlokalizowana w innym miejscu stanowi część usuniętego drzewa, gdyż brak było ponadto materiałów porównawczych na terenie nieruchomości. Takie rozumienie art. 89 ust. 3 u.o.p. jest błędne, gdyż uzależnia jego zastosowanie od nieprzewidzianego w ustawie warunku "istnienia materiałów porównawczych na terenie nieruchomości", z której usunięto drzewo.

Przedstawione stanowisko organu odwoławczego, bez uprzedniego podjęcia próby przeprowadzenia dodatkowych dowodów nakierowanych na ustalenie, czy kłoda usuniętego dębu szypułkowego faktycznie znajduje się w miejscu wskazanym podczas oględzin działki, z której usunięto przedmiotowej drzewo, tj. "na zapleczu budowy w C. " - było wadliwe. Stanowiło o naruszeniu zasad z art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., jak również art. 75 § 1 i art. 85 § 1 k.p.a. W przekonaniu Sądu, należało rozważyć – po uzyskaniu dodatkowych informacji w tym względzie – przeprowadzenie oględzin na nieruchomości stanowiącej "zaplecze budowy w C. " celem zweryfikowania, czy faktycznie znajduje się tam kłoda drzewa usuniętego z działki nr [...] w obrębie M..

Przy tym warto zauważyć, że organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo posłużył się pomiarami obwodu pnia drzewa dokonanymi na potrzeby postępowania w sprawie znak [...] w przedmiocie wydania zezwolenia na usunięcie drzew (które następnie zwiększono o 50%, stosownie do treści art. 89 ust. 3 u.o.p.). Wobec tego, dla weryfikacji, czy kłoda wskazana przez podmiot, który wyciął drzewo, rzeczywiście jest częścią usuniętego drzewa i może być uznana za miarodajną pozostałość po wycince przedmiotowego dębu, można było właśnie posłużyć się danymi ustalonymi w pobliskim czasowo postępowaniu, w którym została wydana decyzja Starosty P. z dnia 27 marca 2020 r. znak [...] W postępowaniu tym przeprowadzono bowiem oględziny przedmiotowego drzewa w miejscu, w którym faktycznie rosło w tamtym okresie. Skoro organy nie miały wątpliwości co do posłużenia się tymi danymi przy stosowaniu art. 89 ust. 3 u.o.p., to tym bardziej mogłyby posłużyć się nimi do weryfikacji, czy domniemana kłoda znajdująca się "na zapleczu budowy w C. " stanowi rzeczywiście kłodę drzewa usuniętego z działki nr [...] w M. , a jeśli tak, to czy pozwala ona na ustalenie odwodu pnia tego drzewa w sposób przewidziany w art. 85 ust. 1 u.o.p. Poza tym w razie dalszych wątpliwości pozostawała również możliwość skorzystania z dowodu z opinii biegłego (art. 84 § 1 k.p.a.).

Nadto należy jeszcze pamiętać o zasadzie z art. 81a § k.p.a., według której, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Przepisu tego nie stosuje się wprawdzie w warunkach wskazanych w art. 81a ust. 2 k.p.a., wymaga to jednak odpowiednich rozważań organu odniesionych do stanu faktycznego danej sprawy.

Wszystkie powyżej wskazane zastrzeżenia Sądu i uchybienia organu II instancji świadczyły o istotnym naruszeniu przepisów art. 7 i art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 80 i art. 85 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. i w powiązaniu z przepisami art. 88 ust. 1 i art. 89 ust. 1 i 3 u.o.p. W ocenie Sądu organ odwoławczy, poza błędami w zakresie wykładni prawa materialnego, nie podjął wszelkich możliwych działań w celu prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w drugiej instancji. Doprowadziło to do co najmniej przedwczesnego wydania ostatecznej decyzji o wymierzeniu kary administracyjnej za usunięcie drzewa. Zarazem Sąd uznał, że ze względu na brak prawidłowego rozpatrzenia sprawy w drugiej instancji należy uchylić tylko zaskarżoną decyzję. Zaskarżone rozstrzygnięcie organu II instancji nie zostało bowiem oparte na pełnych ustaleniach faktycznych i wnikliwej analizie wszystkich istotnych okoliczności z perspektywy przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie. Finalnie, rozstrzygnięcie sprawy nie było zatem również wynikiem należytej realizacji zasad legalności i praworządności (art. 6 i art. 7 k.p.a.), zasady wzbudzania zaufania stron do organów administracji (art. 8 § 1 k.p.a.) i zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.).

Kolegium powinno jeszcze raz przeprowadzić postępowanie odwoławcze celem prawidłowego rozpatrzenia sprawy w drugiej instancji. Ponownie prowadząc postępowanie, organ II instancji uwzględni przedstawioną wykładnię prawa i wytyczne co do dalszego postępowania wynikające z niniejszego uzasadnienia.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji.

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.), zasądzając na rzecz skarżącego łączną kwotę 4910 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd uwzględnił wniosek strony i wynik sprawy, wysokość uiszczonych kosztów sądowych (1310 zł wpisu stosunkowego od skargi) oraz wynagrodzenie należne zawodowemu pełnomocnikowi (3600 zł).