Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 287/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 211, art. 213, art. 227 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 99 par. 1, art. 99 z indeksem 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
Teza: Art. 99 z indeksem 3 k.r. i o. jest samoistną podstawą prawną dla sądu administracyjnego do wydania postanowienia w sprawie wynagrodzenia i zwrotu wydatków kuratora reprezentującego przed sądem administracyjnym dziecko, zaś stosownie do art. 227 § 1 p.p.s.a. na wydane w takiej sprawie postanowienie kuratorowi reprezentującemu dziecko służy zażalenie.

O wynagrodzeniu kuratora reprezentującego dziecko i zwrocie jego wydatków orzekać można dopiero po zakończeniu jego czynności, a więc dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania przed sądem administracyjnym lub wówczas, gdy przed prawomocnym zakończeniem postępowania konkretny kurator definitywnie zakończył swoje czynności.

O wynagrodzeniu kuratora reprezentującego dziecko i zwrocie jego wydatków zawsze powinien orzekać wojewódzki sąd administracyjny, niezależnie od tego, czy wynagrodzenie kuratora i jego wydatki są związane jedynie z postępowaniem przed sądem pierwszej instancji, czy także lub wyłącznie z postępowaniem przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

TEZY

Art. 99 z indeksem 3 k.r. i o. jest samoistną podstawą prawną dla sądu administracyjnego do wydania postanowienia w sprawie wynagrodzenia i zwrotu wydatków kuratora reprezentującego przed sądem administracyjnym dziecko, zaś stosownie do art. 227 § 1 p.p.s.a. na wydane w takiej sprawie postanowienie kuratorowi reprezentującemu dziecko służy zażalenie.

O wynagrodzeniu kuratora reprezentującego dziecko i zwrocie jego wydatków orzekać można dopiero po zakończeniu jego czynności, a więc dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania przed sądem administracyjnym lub wówczas, gdy przed prawomocnym zakończeniem postępowania konkretny kurator definitywnie zakończył swoje czynności.

O wynagrodzeniu kuratora reprezentującego dziecko i zwrocie jego wydatków zawsze powinien orzekać wojewódzki sąd administracyjny, niezależnie od tego, czy wynagrodzenie kuratora i jego wydatki są związane jedynie z postępowaniem przed sądem pierwszej instancji, czy także lub wyłącznie z postępowaniem przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.


SENTENCJA

Dnia 29 czerwca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia kuratora – adwokata S. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 202/22 w przedmiocie wynagrodzenia za czynności kuratora w postępowaniu w sprawie ze skargi I. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 5 listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie przekazania cudzoziemca do innego państwa członkowskiego UE oraz umorzenia postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 16 marca 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 202/22, w sprawie ze skargi I. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z 5 listopada 2021 r. w przedmiocie przekazania cudzoziemca do innego państwa członkowskiego UE oraz umorzenia postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przyznał adwokat S. G. kwotę 207 zł tytułem wynagrodzenia za czynności kuratora reprezentującego małoletniego skarżącego. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następujących istotnych okolicznościach faktycznych sprawy.

Postanowieniem z 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich rozszerzył kuratorowi reprezentującemu małoletnich S. M., S. M., R. M., I. M., M. M., L. M. i I. M. - adwokat S. G. zakres kurateli do działania w imieniu wymienionych małoletnich w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 listopada 2022 r. oddalił skargę małoletniego skarżącego I. M., wniesioną przez kuratora adwokat S. G., na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z 5 listopada 2021 r. w przedmiocie przekazania cudzoziemca do innego państwa członkowskiego UE oraz umorzenia postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Adwokat S. G. pismem z 25 stycznia 2023 r. wniosła o "zasądzenie kosztów z tytułu udzielonej pomocy prawnej małoletnim cudzoziemcom: L. M., I. M., M. M., I. M., R. M., S. M., S. M. według norm przepisanych, z uwzględnieniem obowiązującego stanowiska Sądu Najwyższego zawartego w postanowieniu z dn. 7.1.2021 r., sygn. akt I CSK 598/20 oraz Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 23.4.2020 r., sygn. akt SK 66/19 i wyroku z dnia 20.12.2022 r. sygn. akt SK 78/21". Oświadczyła, że koszty nie zostały opłacone ani w części, ani w całości. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że sprawa od samego początku była wielowątkowa, a nakład pracy ogromny. W tych okolicznościach wniosła o zasądzenie na jej rzecz:

1/ kosztów zastępstwa adwokackiego z wyboru, w stawce minimalnej podwyższonej sześciokrotnie, na podstawie "Prawo o adwokaturze z dnia 26 maja 1982 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1651), art. 16 ust. 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt c i ust. 2 pkt d Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800)",

2/ zwrotu kosztów dojazdu do Sądu w wysokości 7 zł, wynikających z następującego wyliczenia: 8,3 km x 0,8358 zł, przy uwzględnieniu, że skorzystano z samochodu osobowego o pojemności skokowej silnika powyżej 900 cm³,

3/ zwrotu kosztów za tłumaczenie przysięgłe na język polski postanowienia sądu niemieckiego w wysokości 129,15 zł, zgodnie z załączoną do akt sprawy fakturą VAT nr 07/08/2022.

Uzasadniając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji, po pierwsze wskazał, że instytucja prawna polegająca na wyznaczeniu kuratora przez sąd rodzinny dla osoby małoletniej, nie jest tożsamą z ustanowieniem pełnomocnika z urzędu i jego wyznaczeniem w trybie art. 253 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.). Po drugie, zauważył, że kurator małoletniego skarżącego adwokat S. G. wprawdzie jest adwokatem, niemniej jednak w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, nie występowała jako pełnomocnik ustanowiony z urzędu, tylko jako kurator ustanowiony przez sąd rodzinny dla małoletnich. Po trzecie, stwierdził, że obowiązujące przepisy prawa nie dają podstaw do przyjęcia, że postanowienie sądu rodzinnego z 4 sierpnia 2022 r. o rozszerzeniu ustanowionemu kuratorowi zakresu kurateli, jest tożsame w skutkach z postanowieniem o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, wydanym na podstawie przepisów o prawie pomocy. Po czwarte, zwrócił uwagę, że sam kurator składając wniosek "o zasądzanie kosztów z tytułu udzielonej pomocy prawnej małoletnim cudzoziemcom", nie wykazał, aby w okolicznościach niniejszej sprawy istniały przepisy, które umożliwiałyby odpowiednie stosowanie do kuratora będącego adwokatem przepisów dotyczących pełnomocnika ustanowionego z urzędu.

W tych okolicznościach, wobec braku odrębnej regulacji w zakresie wynagrodzenia kuratora w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Sąd pierwszej instancji uznał, że należy przez analogię stosować przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018 r. poz. 536). Oznacza to, zdaniem Sądu, "że w ramach rozpatrywania należności kuratora, o jakich mowa w art. 213 pkt 1 p.p.s.a., sąd administracyjny powinien dokonać oceny z punktu widzenia stopnia zawiłości sprawy i nakładu pracy kuratora w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności czas poświęcony na przygotowanie się do działania w postępowaniu, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie".

Dalej Sąd wskazał, że zgodnie z § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 9 marca 2018 r., wysokość wynagrodzenia kuratora ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokatów określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400), nie mniej niż 60 zł. Stawka minimalna w sprawach przed sądami administracyjnymi określona na podstawie § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) wynosi 480 złotych. Z uwagi na charakter, w jakim występowała w sprawie adwokat S. G. i zakres czynności jakie podjęła w sprawie, zdaniem Sądu pierwszej instancji zasadne było przyznanie kuratorowi wynagrodzenia w kwocie 192 zł, co oznacza, jak wskazał Sąd, przyznanie "wynagrodzenia w maksymalnej wysokości".

W odniesieniu do wysokości poniesionych przez kuratora wydatków związanych z pełnioną funkcją, Sąd powołał się na § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r., zgodnie z którym wysokość zwrotu uzasadnionych wydatków, które kurator poniósł w związku ze swoimi czynnościami, nie może przekraczać kwot wynikających z przepisów w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz art. 77⁵ § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2022 poz. 1510 ze zm.), w myśl którego zwrot kosztów związanych z podróżą należy się za podróż poza miejscowość, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy. W związku z tym Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie wymieniona przez wnioskodawcę podróż odbyła się w obrębie tej samej miejscowości tj. W., bowiem kancelaria skarżącej położona jest na terenie W. tak samo jak siedziba Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, co zdaniem Sądu uniemożliwia zwrot kosztów podróży.

Za nieuzasadnione w rozpoznawanej sprawie Sąd uznał przyznanie zwrotu wydatków za tłumaczenie przysięgłe postanowienia sądu niemieckiego w kwocie 129,15 zł, gdyż koszt tego tłumaczenia został przez Sąd uwzględniony w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 158/22.

Natomiast uzasadniony w ocenie Sądu pierwszej instancji wydatek to poniesiony koszt wysyłki korespondencji z 6 marca 2022 r. – 8,50 złotych oraz z 24 sierpnia 2022 r. – 6,50 złotych, w łącznej wysokości 15 złotych.

W zażaleniu adwokat S. G., zaskarżając postanowienie w części nieuwzględnienia wniosku ponad kwotę 192 złotych, zarzuciła naruszenie:

1/ § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, poprzez błędne jego zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy,

2/ § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w zw. z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, poprzez błędne ich zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy,

3/ § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie, poprzez jego niezastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy,

4/ art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zd. drugie i art. 92 ust. 1 zd. pierwsze Konstytucji RP, poprzez ich niezastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez "zasądzenie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru w kwocie 480 zł x 6 za I instancję 2.880 zł oraz zwrotu kosztów wykonania dojazdu zgodnie ze złożonym wnioskiem w kwocie 7 zł", ewentualnie uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu – pisma Rzecznika Praw Dziecka z 26 września 2016 r. dotyczącego "właściwego, godnego wynagrodzenia dla kuratorów reprezentujących małoletnich w postępowaniu administracyjnym na potwierdzenie faktu, że reprezentacja małoletnich cudzoziemców w postępowaniu administracyjnym przez kuratorów winna zostać wynagradzana w kwocie 720 zł, wobec tego reprezentacja małoletniego w postępowaniu sądowo-administracyjnym winna zostać wynagradzana w kwocie co najmniej 480 zł; brak ustawowego zezwolenia na obniżenie wynagrodzenia dla kuratora w postępowaniu administracyjnym do 40%".

Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Jakkolwiek nie zostało to wyraźnie przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu wskazane jest oczywiste, że adwokat S. G. została ustanowiona kuratorem do reprezentowania małoletniego skarżącego na podstawie art. 99 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1359 ze zm.). W związku z tym do przyznania jej wynagrodzenia i zwrotu wydatków ma zastosowanie art. 993 powołanego kodeksu, w którym stanowi się, że o wynagrodzeniu kuratora reprezentującego dziecko i zwrocie poniesionych przez niego wydatków orzeka ten sąd lub organ państwowy, przed którym dziecko jest reprezentowane, stosując przepisy właściwe dla danego postępowania oraz że wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego do reprezentowania dziecka w postępowaniu innym niż postępowanie cywilne i zwrot poniesionych przez niego wydatków ustala się na podstawie przepisów określających wysokość wynagrodzenia i zwrot wydatków kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej.

W zakresie przepisów postępowania stosowanych w sprawie dotyczącej wynagrodzenia kuratora reprezentującego dziecko i zwrotu poniesionych przez niego wydatków w art. 993 k.r. i o. odesłano do przepisów właściwych dla danego postępowania. Zauważyć jednak należy, że już z samego art. 993 k.r. i o. wynika, że o wynagrodzeniu kuratora i zwrocie jego wydatków orzeka sąd, jeżeli kurator reprezentuje dziecko przed sądem. Z powołanego przepisu wynika zatem, że to sąd administracyjny orzeka o wynagrodzeniu kuratora i zwrocie jego wydatków, jeżeli kurator reprezentuje dziecko przed sądem administracyjnym. Jeżeli zaś chodzi o postępowanie przed sądami administracyjnymi to zauważyć należy, że w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma przepisów wyraźnie poświęconych rozstrzyganiu o wynagrodzeniu kuratora i zwrocie poniesionych przez niego wydatków. Nie ulega jedynie wątpliwości, że należności kuratorów są elementem kosztów sądowych. Wynika to z art. 213 pkt 1 p.p.s.a., w którym m.in. stanowi się, że do wydatków, które według art. 211 p.p.s.a. są jedną z kategorii kosztów sądowych, zalicza się także należności kuratorów ustanowionych w danej sprawie. Do należności kuratorów stosować zatem należy zasadę zaskarżalności rozstrzygnięć dotyczących kosztów sądowych, wyrażoną w art. 227 § 1 p.p.s.a. Można zatem przyjąć, że art. 993 k.r. i o. jest samoistną podstawą prawną dla sądu administracyjnego do wydania postanowienia w sprawie wynagrodzenia i zwrotu wydatków kuratora reprezentującego przed sądem administracyjnym dziecko, zaś stosownie do art. 227 § 1 p.p.s.a. na wydane w takiej sprawie postanowienie kuratorowi reprezentującemu dziecko służy zażalenie.

W zakresie prawa materialnego rozumianego jako podstawa do określenia wysokości wynagrodzenia i wydatków kuratora reprezentującego dziecko w art. 993 k.r. i o. odesłano do przepisów określających wysokość wynagrodzenia i zwrot wydatków kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej. Nie ulega wątpliwości, że w obecnym stanie prawnym jest to rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej.

Zgodnie z § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny - w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł. W niniejszej sprawie kuratorem został ustanowiony adwokat, a zatem punktem wyjścia dla określenia kwoty należnego wynagrodzenia kuratora będą stawki minimalne określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, od których będzie liczone wynagrodzenie w wysokości co do zasady nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie. Jednakże, zgodnie z § 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia z dnia 9 marca 2018 r. wysokość wynagrodzenia w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w kwocie wyższej niż określona w § 1 ust. 1, a nieprzekraczającej wskazanych stawek minimalnych, jeżeli uzasadnia to nakład pracy kuratora, w szczególności czas poświęcony na przygotowanie się do działania w postępowaniu, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, wartość przedmiotu sporu i stopień zawiłości sprawy. Zatem z § 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia wynika, że w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy wynagrodzenie kuratora może być ustalone w wysokości, której górną granicę stanowi wysokość stawki minimalnej, a więc nie w maksymalnej wysokości 40% tej stawki minimalnej tylko w pełnej jej wysokości.

Stosując przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej do postępowania przed sądem administracyjnym, w którym działał kurator ustanowiony dla małoletniego dziecka będący adwokatem, należy przyjąć, że w sprawie wymagającej przeprowadzenia rozprawy maksymalną wysokość wynagrodzenia takiego kuratora określają stawki minimalne określone w § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Ostateczną wysokość tak ograniczonego wynagrodzenia ustala się z uwzględnieniem kryteriów określonych w § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, a więc czasu poświęconego na przygotowanie się do działania w postępowaniu, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, wartości przedmiotu sporu i stopnia zawiłości sprawy. Podkreślić przy tym należy, że wskazane kryteria nie stanowią zamkniętej listy, gdyż normodawca ich wyliczenie poprzedził zwrotem "w szczególności".

Sposób ustalenia wysokości zwrotu wydatków poniesionych przez kuratora określono w § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej. W przepisie tym stanowi się, że wysokość zwrotu uzasadnionych wydatków, które kurator poniósł w związku ze swoimi czynnościami, nie może przekraczać kwot wynikających z przepisów w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju. W obecnym stanie prawnym przepis ten odsyła do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. z 2022 r. poz. 2302).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego zażalenie istotne jest, że z przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej wynika, iż podstawą ustalenia wysokości wynagrodzenia kuratora jest ocena wszystkich wykonanych przez niego czynności. W szczególności wynika to z § 1 ust. 3 powołanego rozporządzenia, który nakazuje w sprawie wymagającej przeprowadzenia rozprawy ustalić wynagrodzenie w granicach określonych w tym przepisie z uwzględnieniem m.in. czasu poświęconego na przygotowanie się do działania w postępowaniu, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach i czynności podjętych w sprawie. Taki sposób uregulowania zasad ustalania wynagrodzenia kuratora powoduje, że wykładając przepisy regulujące postępowanie w sprawie ustalania wynagrodzenia i zwrotu wydatków kuratora należy przyjąć, że o wynagrodzeniu kuratora reprezentującego dziecko i zwrocie jego wydatków orzekać można dopiero po zakończeniu jego czynności, a więc dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania przed sądem administracyjnym lub wówczas, gdy przed prawomocnym zakończeniem postępowania konkretny kurator definitywnie zakończył swoje czynności. Z kolei uwzględniając, że orzeczenie w przedmiocie wynagrodzenia kuratora reprezentującego dziecko i zwrotu poniesionych przez niego wydatków jest zaskarżalne, przyjąć należy, że o wynagrodzeniu kuratora reprezentującego dziecko i zwrocie jego wydatków zawsze powinien orzekać wojewódzki sąd administracyjny, niezależnie od tego, czy wynagrodzenie kuratora i jego wydatki są związane jedynie z postępowaniem przed sądem pierwszej instancji, czy także lub wyłącznie z postępowaniem przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Uwzględniając przyjętą wykładnię przepisów prawa zauważyć należy, że w sprawie, w której wydano zaskarżone postanowienie, przeprowadzono rozprawę, po której wydano wyrok. Następnie wyrok ten został zaskarżony skargą kasacyjną, która została sporządzona przez będącego adwokatem kuratora reprezentującego małoletnie dziecko, będące skarżącym kasacyjnie. Skarga kasacyjna została przedstawiona Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu i do tej pory nie została ani rozpoznana, ani odrzucona. Postępowanie, w którym bierze udział kurator reprezentujący dziecko, nie jest zatem jeszcze prawomocnie zakończone. Już to uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia, gdyż w tej sytuacji nie zostały uwzględnione wszystkie okoliczności, które w świetle § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej powinny być uwzględnione w sprawie wymagającej przeprowadzenia rozprawy. Wyraźnie należy podkreślić, że przy ustalaniu wynagrodzenia kuratora musi być uwzględniony m.in. jego wkład w sporządzenie skargi kasacyjnej i reprezentowanie dziecka w postępowaniu po wniesieniu skargi kasacyjnej. Równie wyraźnie należy jednak także zaznaczyć, że w świetle przedstawionych przepisów regulujących wynagrodzenie i zwrot wydatków kuratora reprezentującego dziecko w postępowaniu przed sądem administracyjnym niezasadne jest stanowisko wnoszącego zażalenie kuratora, że do ustalenia przysługującego mu wynagrodzenia należy stosować przepisy dotyczące kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.

Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji w ogóle nie miał na uwadze § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej. W związku z tym należy sformułować ogóle wskazanie, że ponownie rozstrzygając o wniosku wnoszącego zażalenie kuratora po prawomocnym zakończeniu postępowania lub po zakończeniu pełnienia funkcji kuratora dziecka w sprawie, w której wydano zaskarżone postanowienie, Sąd pierwszej instancji ustali wynagrodzenie kuratora z uwzględnieniem wszystkich kryteriów wskazanych w powołanym przepisie, a także z uwzględnieniem tego, że wynagrodzenie to jest należne za czynności w jednej z kilku podobnych spraw, co ma znaczenie dla oceny nakładu pracy przy podejmowaniu poszczególnych czynności.

Jeżeli chodzi o zwrot wydatków poniesionych przez kuratora reprezentującego dziecko w sprawie, w której wydano zaskarżone postanowienie, to błędne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż nie należy się zwrot kosztów dojazdu kuratora do siedziby Sądu pierwszej instancji tylko z tego powodu, że siedziba ta jest w tym samym mieście, co siedziba kancelarii kuratora. W ocenie NSA rozpoznającego zażalenie z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej nie wynika, aby do wydatków związanych z uzasadnionymi podróżami kuratora stosować art. 775 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2022 r., poz. 1510 ze zm.). W § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej stanowi się bowiem, że wysokość zwrotu uzasadnionych wydatków, które kurator poniósł w związku ze swoimi czynnościami, nie może przekraczać kwot wynikających z przepisów w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju. W rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej przewidziano zaś zwrot kosztów dojazdu środkami komunikacji miejscowej (§ 2 pkt 2 lit. b), przy czym ten zwrot może nastąpić w formie ryczałtu wynoszącego 20% diety (§ 9 ust. 1). Ten ostatni przepis w ocenie NSA rozpoznającego zażalenie przewiduje kwotę, której nie można przekroczyć przy zwrocie kuratorowi wydatków związanych z uzasadnionymi podróżami w miejscowości będącej siedzibą sądu.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.