Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 146/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 633
law: ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (T. J.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 13 grudnia 2023 r. nr PR.5432.42.2023 w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 13 grudnia 2023 r., nr PR.5432.42.2023 ldz. 45523/12/2023/WS, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (dalej: organ odwoławczy, Prezes WUG) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 31 lipca 2023 r.,

nr [...], którą ustalono B. G. (dalej: strona, skarżący) opłatę podwyższoną za wydobycie w okresie od 18 września 2018 r. do 11 maja 2022 r., bez wymaganej koncesji 14 450,40 ton kopaliny — piasku drobnoziarnistego, na działce o nr ewid. [...], położonej w miejscowości N., gmina C., powiat b., województwo p., w wysokości [...] zł.

W podstawie prawnej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.), w zw. z art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2023 r. poz. 633, dalej: p.g.g.).

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W następstwie otrzymanego przez organ, w dniu 14 lutego 2022 r., pisma M. W. powołującego się na prowadzoną działalność dziennikarską, informującego o prowadzeniu przez skarżącego w ostatnim czasie nielegalnego wydobycia kopalin na nieruchomości oznaczonej nr ewidencyjnym [...] położonej w miejscowości N., gm. C., powiat b., organ pierwszej instancji przeprowadził 11 maja 2022 r. wizję terenową wskazanego miejsca. W granicach działki o nr ewid. [...], we wschodniej części stwierdzono wyrobisko stokowe, ze śladami prowadzenia prac eksploatacyjnych w ostatnim czasie (nieporośnięte roślinnością skarpy, brak oznak wietrzenia) kopaliny tj. piasku drobno ziarnistego. Sporządzono dokumentację fotograficzną oraz notatkę służbową o ustalonym stanie faktycznym, dokonano pomiaru sytuacyjno-wysokościowego.

W oparciu o wypis z rejestru gruntów i treści księgi wieczystej organ ustalił, że działka o nr ewid. [...] stanowi własność (wspólność majątkową małżeńską) skarżącego i jego żony K. G. Ponadto Starosta B, w odpowiedzi na pismo Dyrektora OUG poinformował, że w odniesieniu do działki nr [...], nie wydał decyzji w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej, ani nie prowadził postępowania w tej sprawie oraz nie przyjmował zgłoszeń i nie wydał decyzji lub pozwoleń z zakresu ustaw: o ochronie gruntów rolnych i leśnych, Prawo geologiczne i górnicze, Prawo wodne. Prawo ochrony środowiska lub innych uzgodnień, których realizacja byłaby związana z wykonywaniem prac poniżej powierzchni terenu, w wyniku których mogłyby powstać wyrobisko. Natomiast, z zakresu ustawy Prawo budowlane, Starosta B. wydał: decyzję nr [...] z dnia 7 lipca 2016 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę słupowej stacji transformatorowej [...] oraz linii kablowej [...], zaprojektowanej na działkach nr [...] i [...] oraz decyzję nr [...] z dnia 8 lipca 2016 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę 3 silosów, suszami kolumnowej, czyszczarki, kosza przyjęciowego i wagi najazdowej, zaprojektowanych w ramach tworzenia I etapu zabudowy zagrodowej w postaci bazy magazynowej na zboża w obrębie N., gmina C., na działce o nr [...].

W związku z powyższym, pismem z 23 sierpnia 2022 r., Dyrektor OU w G. z urzędu wszczął postępowanie w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej w związku z podejrzeniem prowadzenia na ww. działce działalności polegającej na wydobywaniu kopaliny bez wymaganej koncesji.

W dniu 9 września 2022 r. skarżący i jego żona udzielili pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi (adwokatowi) do reprezentowania ich w tym postępowaniu.

Skarżący, przesłuchany w dniu 24 stycznia 2023 r. w charakterze strony, zaprzeczył, że wydobywał lub sprzedawał piasek z działki nr [...]. Wyjaśnił, że nie posiadał koncesji, bowiem nie wydobywał piasku i nie zamierzał go sprzedawać. Wskazał, że nie było podmiotów, ani zleceń, żeby prowadzić prace wydobywcze. Na przedmiotowej działce przebywa około raz na kwartał, częściej w czasie żniw. Stwierdził, że wszystkie prace na działce nr [...] prowadzone byty zgodnie z decyzjami wydanymi w 2016 r. Prowadził budowę w 2016 r. zgodnie z decyzją nr [...]. Nie posiadał sprzętu do wydobywania kopalin. Sprzęt znajdujący się w obrębie nieruchomości był przeznaczony do prac budowlanych, objętych przedmiotową decyzją. Prace związane z budową silosów wykonywało kilka firm, których nazw nie pamiętał.

Z kolei, K. G. - żona skarżącego, przesłuchana 24 stycznia 2023 r. w charakterze strony, wyjaśniła, że pracami na działce nr [...] zajmuje się mąż. Nie posiadała wiedzy, czy na przedmiotowej działce znajduje się wyrobisko. Nie wiedziała, czy mąż wydobywał kopalinę, według niej budował silosy.

W oparciu o pomiary wykonane w dniu 11 maja 2022 r. pracownik OUG w G. sporządził Dokumentację ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji z dnia 7 lipca 2023 r., w której ustalono kubaturę kopaliny wyeksploatowanej z wyrobiska na działce nr [...] na 9031,5 m3.

Pismem z 13 lipca 2023 r., Dyrektor OUG w G. zawiadomił pełnomocnika strony o możliwości zapoznania się z materiałami postępowania administracyjnego, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, a decyzją z 31 lipca 2023 r. ustalił skarżącemu opłatę podwyższoną za wydobycie w okresie od 18 września 2018 r. do 11 maja 2022 r., bez wymaganej koncesji 14 450,40 ton kopaliny — piasku drobnoziarnistego, na działce o nr ewid. [...], położonej w miejscowości N., gmina C., powiat B., województwo p., zwanej dalej "działką nr [...]", a wobec K. G. postępowanie w całości umorzył.

W odwołaniu, pełnomocnik skarżącego zaskarżając przedmiotową decyzję w zakresie pkt 1.1 i 1.2, zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. art. 10 k.p.a., polegające na nieumożliwieniu stronie czynnego udziału w sprawie, tj. zapoznania się z aktami sprawy i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, podczas gdy zapewnienie powyższego, umożliwiłoby stronie m.in. poinformowanie organu o innych decyzjach w sprawie, aniżeli wymienione przez organ w uzasadnieniu decyzji;

2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego dotychczasowego materiału dowodowego, a także niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, przez brak oceny całościowych wyjaśnień B. G., brak zweryfikowania, czy prace podjęte przez odwołującego się miały charakter prac wpisanych do dokumentacji budowy (inwestycji) na działce nr [...], a następnie oceny tych prac przy uwzględnieniu konieczności zapewnienia placu manewrowego do składowania i montażu elementów, drogi dojazdowej na pole uprawne, wykonania rękawów do czasowego przechowywania kukurydzy i innych, podczas gdy organ jest zobowiązany na podstawie i w granicach obowiązującego prawa do wszechstronnego rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego i jego oceny, a także do przeprowadzenia dalszych czynności w celu weryfikacji wyjaśnień, złożonych przez odwołującego się, zwłaszcza w kontekście charakteru prowadzonych prac, które zostały błędnie przez organ uznane za wydobywanie bez wymaganej koncesji kopalin, które to czynności, doprowadziłyby organ do odmiennych wniosków, aniżeli dotychczasowe, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, poprzez uznanie, iż: wykonane prace polegały na wydobyciu kopaliny z działki nr [...] bez wymaganej koncesji, w okresie od 18 września 2018 r. do 11 maja 2022 r., przez skarżącego, podczas, gdy wykonywane prace stanowiły prace niwelacyjne jako realizację inwestycji na mocy wydanych decyzji, a także stanowiły plac manewrowy i zaplecze składowania, zgodnie z zaleceniami kierownika budowy J. T. i zapisami w dzienniku budowy, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że rzekome wydobycie kopaliny na działce odbywało się w czasie późniejszym i w miejscu niezwiązanym z budową, na którą udzielono decyzji nr [...] i decyzji nr [...] podczas, gdy przy uwzględnieniu za wiarygodne wyjaśnień odwołującego i po zapoznaniu się przez organ z zapisami dziennika budowy, a także po przesłuchaniu kierownika budowy J. T., organ doszedłby do odmiennych wniosków;

3. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego dotychczasowego materiału dowodowego, a także niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, przez uniemożliwienie odwołującemu się wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego i zapoznania się z całym materiałem dowodowym w sprawie przed wydaniem decyzji, brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania kierownika budowy J. T. w kontekście zweryfikowania charakteru i zakresu podjętych prac na działce nr [...], powodów zlecenia przez świadka wykonania przez odwołującego się prac niwelacyjnych, mających na celu wykonanie placu manewrowego i drogi dojazdowej (niwelacji terenu), podczas gdy organ jest zobowiązany na podstawie i w granicach obowiązującego prawa do wszechstronnego rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego i jego oceny, a także do przeprowadzenia dalszych czynności w celu weryfikacji wyjaśnień, złożonych przez odwołującego, które doprowadziłyby organ do odmiennych wniosków, aniżeli dotychczasowe, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, poprzez uznanie, iż: wykonane prace polegały na wydobyciu kopaliny podczas, gdy prace te były pracami niwelacyjnymi, zleconymi odwołującemu się przez kierownika budowy J.T., mającymi na celu m.in. uzyskanie placu manewrowego i drogi dojazdowej, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, że doszło do wydobycia kopaliny - piasku drobnoziarnistego, podczas gdy w aktach sprawy nie znajdują się żadne dokumenty wskazujące na to, że wydobyta kopalina posiada wartość użyteczną, o znaczeniu gospodarczym, a organ nie określił miejsca, z którego doszło do pobrania materiału - mas ziemnych, które uznał za kopalinę, i błędnym przyjęciu, że odwołujący prowadził działalność gospodarczą polegającą na wydobywaniu kopaliny, podczas gdy prowadził jedynie działalność rolniczą,

4. art. 107 § 3 k.p.a. przez niewskazanie w uzasadnieniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podczas gdy jest to niezbędne do prawidłowego, całościowego i rzetelnego rozpatrzenia niniejszej sprawy;

5. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 i art. 84 § 1 k.p.a. przez nieprawidłowe, sprzeczne wewnętrznie ustalenie okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, tj. czasu rzekomego prowadzenia prac, która to okoliczność dla prawidłowego ustalenia wymaga wiadomości specjalnych, za pomocą przeprowadzenia m.in. dowodu z opinii biegłego odpowiedniej specjalności, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono, a także brak ustalenia czy wydobyta kopalina posiada wartość użyteczną, o znaczeniu gospodarczym, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego przyjęcia, że doszło do rzekomego wydobycia kopaliny - piasku drobnoziarnistego i błędne ustalenia ram czasowych wykonywanych prac, podczas gdy prace ziemne wykonywane były od momentu wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (I etap zabudowy zagrodowej) i trwają do dnia dzisiejszego (II etap - brak decyzji w aktach sprawy);

6. art. 8 k.p.a. przez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej i wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia skarżącemu opłaty podwyższonej za prace, które stanowiły prace niwelacyjne, prowadzące do niwelacji terenu wykonywane etapowo, co w konsekwencji doprowadziło do sytuacji, gdy prace błędnie uznane przez organ za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji stały się powodem ustalenia podwyższonej opłaty, a stanowiły prace niwelacyjne, wykonywane w ramach inwestycji, prowadzonej na terenie całej działki nr [...] na podstawie wydanych decyzji dotyczących pozwoleń na budowę, a ich wykonanie było konieczne dla zapewnienia placu manewrowego do składowania i montażu elementów silosów, suszarni, podajników, a także niwelacji terenu pod drogę dojazdową na pole uprawne i poszerzenie niwelacji w celu usytuowania rękawów do czasowego przechowywania kukurydzy, a także przygotowywanie terenu pod II etap budowy na działce nr [...];

7. przepisów prawa materialnego - art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 p.g.g. przez jego błędne zastosowanie w stosunku do skarżącego i przyjęcie, że doszło do wydobycia kopaliny na działce nr [...] bez wymaganej koncesji, w wyniku nierzetelnej oceny dostarczonych dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do odwrócenia ciężaru dowodu i rażących błędów w ustaleniach faktycznych, polegających na błędnym przyjęciu, że odwołujący się prowadził działalność gospodarczą polegającą na wydobywaniu kopaliny, podczas gdy prowadził on jedynie działalność rolniczą, błędnym przyjęciu, że wykonane prace uznać należy jako wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji, podczas gdy polegały na wykonaniu placu manewrowego, drogi dojazdowej i innych czynności, zgodnie z zapisami w dzienniku budowy i nie sposób uznać mas ziemnych na działce nr [...] jako kopaliny, albowiem nie były one wykorzystywane do celów gospodarczych.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji z 31 lipca 2023 r. w zakresie pkt 1.1 i 1.2 oraz nieustalanie opłaty podwyższonej, ewentualnie o uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Ponadto, wniósł o uzupełnienie postępowania dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a. przez:

dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:

- przesłuchania świadka J. T. - kierownika budowy, prowadzonej na działce nr [...], dla wykazania faktu prowadzenia na działce prac niwelacyjnych zgodnie z zapisami w dzienniku budowy, a nie wydobywania kopaliny, okresu wykonywania robót, celu ich przeprowadzania, zapisów widniejących w dziennikach budowy, dotyczących wykonywanych (do dnia dzisiejszego) prac niwelowania terenu w ramach inwestycji, prowadzonych w związku z budową na mocy wydanych decyzji dotyczących działki nr [...], charakteru prowadzonych robót, sposobu ich wykonywania, czasu ich przeprowadzenia, wydawanych zaleceń w zakresie wykonania prac, tj. np. niwelacji terenu;

- kopii pierwszej strony dziennika budowy dotyczącego działki nr [...]- dla wykazania prowadzenia dziennika budowy dla inwestycji związanych z działką nr [...] i konieczności wykonania prac na tym terenie;

- uzupełniającego przesłuchania skarżącego i umożliwienie mu wypowiedzenia się w zakresie całego, zebranego materiału w sprawie zgodnie z dyspozycją art. 10 § 1 k.p.a., dla wykazania faktu prowadzenia na działce nr [...] prac w związku z wydanymi decyzjami dotyczącymi I i II etapu budowy, okresu wykonywania robót, celu ich przeprowadzania, zapisów widniejących w dziennikach budowy, dotyczących wykonywanych prac niwelowania terenu w ramach inwestycji, prowadzonych na mocy wydanych decyzji, charakteru prowadzonych robót, sposobu ich wykonywania, czasu ich przeprowadzenia, zaleceń przyjmowanych od J. T., dotyczących wykonania prac i innych;

- opinii biegłych odpowiedniej specjalności (m.in. geologa złożowego) dla zbadania i ustalenia charakteru wydobytej kopaliny, ustalenia czy wydobyta kopalina posiada wartość użyteczną o znaczeniu gospodarczym w rozumieniu obowiązujących przepisów;

- uzupełniającej opinii do Dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji z dnia 7 lipca 2023 r. w zakresie wskazania miejsca (miejsc) pobrania próbek materiału skalnego i głębokości ich pobrania oraz wykazania metody badawczej na podstawie której ustalono, że pobrany materiał to kopalina - piasek drobnoziarnisty;

- zwrócenie się do J. T. - kierownika budowy o przedstawienie oryginału (bądź poświadczonej kopii) dziennika budowy, dotyczącego inwestycji prowadzonych na działce nr ., dla wykazania rodzaju prowadzonych prac, związanych z prowadzonymi budowami na podstawie wydanych decyzji, niwelacji terenu w celach związanych z realizacją tych decyzji i innych zaleceń kierownika budowy;

- zwrócenie się do Starosty B. o przesłanie wszystkich decyzji (ustaleń) z zakresu prawa budowlanego w odniesieniu do działki nr [...], w szczególności decyzji dotyczącej udzielenia pozwolenia na realizację II etapu budowy na przedmiotowej działce.

Prezes WUG, nie uwzględnił odwołania skarżącego i utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy uznał za prawidłowe ustalenia Dyrektora OUG w G., że skarżący jest podmiotem odpowiedzialnym za wydobycie bez wymaganej koncesji 14 450,40 ton kopaliny - piasku z działki nr [...] w okresie pomiędzy 18 września 2018 r. a 11 maja 2022 r., natomiast nie podzielił twierdzenia skarżącego, jakoby wykonane przez niego prace nie polegały na wydobyciu kopaliny, a na niwelacji terenu.

Organ przypomniał, że działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być wykonywana po uzyskaniu koncesji (art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g.), bądź w przypadku określonym w art. 4 p.g.g., po uprzednim zawiadomieniu właściwego organu nadzoru górniczego. Zgodnie z art. 4 ust. 1 p.g.g., przepisów działu III-VIII oraz art. 168-174 p.g.g. nie stosuje się do wydobywania piasków i żwirów, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiących przedmiot jej prawa własności (użytkowania wieczystego), bez prawa rozporządzania wydobytą kopaliną, jeżeli jednocześnie wydobycie: 1) będzie wykonywane bez użycia środków strzałowych, 2) nie będzie większe niż 10 m3 w roku kalendarzowym, 3) nie naruszy przeznaczenia nieruchomości. Dalej wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 2 p.g.g., ten, kto zamierza podjąć wydobywanie, o którym mowa w art. 4 ust. 1 p.g.g., jest obowiązany z 7-dniowym wyprzedzeniem na piśmie zawiadomić o tym właściwy organ nadzoru górniczego, określając lokalizację zamierzonych robót oraz zamierzony czas ich wykonania. Stosownie do art. 4 ust. 3 p.g.g., w przypadku naruszenia wymagań określonych w art. 4 ust. 1 i 2 właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala prowadzącemu taką działalność opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. Jak wynika z art. 140 ust. 1 p.g.g., działalność wykonywana bez wymaganej koncesji podlega opłacie podwyższonej, a art. 143 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 P.g.g. wskazuje na kolejność w jakiej należy ustalać strony postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej.

Dalej stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że roboty na działce nr [...] odbywały się nie tylko w 2016 r., tj. w czasie robót budowlanych na podstawie wydanych wówczas decyzji, ale również w późniejszym czasie i miejscu nie związanym z budową. Okres wydobycia kopaliny bez koncesji z działki nr [...], za który ustalono skarżącemu opłatę podwyższoną, został prawidłowo ustalony na okres pomiędzy 18 września 2018 r. a 11 maja 2022 r. Na podstawie analizy dokonanej poprzez nałożenie wyników przeprowadzonego w dniu 11 maja 2022 r. pomiaru sytuacyjno-wysokościowego wyrobiska na ortofotomapy, aktualne na dni: 3 lipca 2010 r., 17 maja 2013 r., 2 maja 2016 r., 23 czerwca 2019 r., 10 maja 2020 r. i 9 września 2021 r.. udostępnione przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii za pomocą serwisu www.geoportal.gov.pl, stwierdzono, że ślady robót ziemnych w obrębie wyrobiska w zakresie przyjętym do obliczeń ilości kopaliny wydobytej bez koncesji, pojawiły się dopiero na ortofotomapie aktualnej na dzień 23 czerwca 2019 r.

W celu doprecyzowania momentu rozpoczęcia robót ziemnych w obrębie przedmiotowego wyrobiska, wykorzystano archiwalne zdjęcia satelitarne z programu Google Earth. Na pozyskane zdjęcia satelitarne również nałożono wyniki przeprowadzonego w dniu 11 maja 2022 r. pomiaru sytuacyjno-wysokościowego i na tej podstawie stwierdzono, że roboty skutkujące powstaniem wyrobiska w zakresie przyjętym do obliczeń zostały rozpoczęte pomiędzy 18 września 2018 r. (ostatnie zdjęcie satelitarne bez śladów robót ziemnych w zakresie przyjętym do obliczeń), a 5 kwietnia 2020 r. (pierwsze zdjęcie satelitarne ze śladami robót ziemnych w zakresie przyjętym do obliczeń.

Analizy ortofotomap dokonał pracownik OUG w G. posiadający kwalifikacje do wykonywania czynności mierniczego górniczego (świadectwo Prezesa WUG nr [...]), a więc dysponujący odpowiednią wiedzą specjalistyczną, pozwalającą na dokonanie prawidłowej oceny stanu faktycznego i dokonanie analizy okresu wydobycia. Sporządził on również Dokumentację ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji z dnia 7 lipca 2023 r., której załącznikami są wydruki przedmiotowych ortofotomap, obrazujące zmiany analizowanego obszaru na przestrzeni czasu. Niezasadny jest w ocenie organu zarzut braku powołania w sprawie dowodu z opinii biegłego odpowiedniej specjalności na okoliczność ustalenia ram czasowych wykonywania prac. Zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a., organ może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii, jeżeli w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Z przepisu tego wynika, że organ nie musi korzystać z opinii biegłego, zwłaszcza w sytuacji, gdy jest organem wyspecjalizowanym, a czynności podejmują pracownicy organu posiadający niezbędne kwalifikacje.

Z analizy wyżej wymienionych zdjęć i ortofotmap jednoznacznie wynika, że wyrobisko w zakresie przyjętym do obliczeń powstało na działce nr [...] po dniu 18 września 2018 r., a nie w 2016 r., kiedy to - zgodnie z wyjaśnieniami skarżącego prowadzono roboty niwelacyjne związane z budową.

Organ odwoławczy, w toku postępowania odwoławczego, postanowieniem z 8 listopada 2023 r., dopuścił na wniosek odwołującego się dowody z: oświadczenia kierownika budowy realizowanej na działce nr [...] J. T. z 16 października 2023 r. i pisemnego oświadczenia B. G. z 27 października 2023 r., a ponadto z pisma Starosty B. z dnia 10 października 2023 r., oraz pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z 30 października 2023 r., wraz z załącznikami do wymienionych dokumentów.

Po dokonaniu analizy przedmiotowych dowodów oraz dotychczas zgromadzonego w sprawie materiału. Prezes WUG stwierdził, że roboty ziemne prowadzone na działce nr [...], w okresie pomiędzy 18 września 2018 r. a 11 maja 2022 r., skutkujące powstaniem wyrobiska, w zakresie przyjętym do obliczeń, stanowiły wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji, a nie były to roboty budowlane prowadzone na podstawie decyzji nr [...] z dnia 7 lipca 2016 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę słupowej stacji transformatorowej [...] oraz linii kablowej [...], zaprojektowanej na działkach nr [...] i [...], ani decyzji nr [...] z dnia 8 lipca 2016 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę 3 silosów, suszami kolumnowej, czyszczarki, kosza przyjęciowego i wagi najazdowej zaprojektowanych w ramach tworzenia I etapu zabudowy zagrodowej w postaci bazy magazynowej na zboża w obrębie N., gmina C., na działce o nr [...], ani decyzji nr [...] z dnia 13 stycznia 2023 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę II etapu zabudowy zagrodowej w postaci: budynku mieszalni pasz dla potrzeb własnego gospodarstwa rolnego, 7 zbiorników lejowych, 5 zbiorników lejowych 283 m\ zbiornika płaskodennego 5000 ton, 3 zbiorników spedycyjnych do 30 ton, wiaty nad koszem zasypowym oraz zbiornika na ścieki komunalne 10 m3, zaprojektowanych na działce o nr [...].

Organ wskazał, że decyzją z 7 lipca 2016 r. Starosta B. udzielił pozwolenia na budowę słupowej stacji transformatorowej [...] oraz linii kablowej [...], zaprojektowanej na działkach nr [...] i [...], ale teren budowy wyżej wymienionych obiektów elektroenergetycznych nie obejmował obszaru, na którym w dniu wizji 11 maja 2022 r. stwierdzono istnienie wyrobiska, co wynika z porównania załącznika mapowego nr 1 (Plan zagospodarowania terenu budowy słupowej abonenckiej stacji transformatorowej [...] oraz linii kablowej [...], zaprojektowanej na działkach nr [...] i [...] i) do projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją nr [...] z dnia 7 lipca 2016 r. oraz mapy sytuacyjno- wysokościowej na podkładzie granic ewidencyjnych z powiatowych baz danych (ULDK) a także na podkładzie zał. nr 1 do decyzji nr [...] z 8 lipca 2016 r., stanowiącej załącznik do Dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji z dnia 7 lipca 2023 r.

Dalej wskazał, że w dniu 19 sierpnia 2016 r. do PINB w B. wpłynęło zawiadomienie o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót budowlanych polegających na budowie słupowej stacji transformatorowej [...] oraz linii kablowej [...], na działkach nr [...] i [...]. Z kolei, w dniu 3 października 2016 r. wpłynęło zawiadomienie o zakończeniu budowy przedmiotowej słupowej stacji transformatorowej oraz linii kablowej, co skutkowało wydaniem w dniu 18 października 2016 r. przez PINB w B. oświadczenia o braku sprzeciwu wobec rozpoczęcia użytkowania tych obiektów. Skoro zatem budowa słupowej stacji transformatorowej [...] oraz linii kablowej [...] zlokalizowanej m.in. na działce nr [...] została przeprowadzona i zakończona przed dniem 3 października 2016 r., to wyrobisko powstałe na przedmiotowej działce w późniejszym okresie pomiędzy 18 września 2018 r., a II maja 2022 r. nie mogło stanowić realizacji tej konkretnej budowy.

Organ wskazał również, że decyzją z 8 lipca 2016 r. Starosta B. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę 3 silosów, suszarni kolumnowej, czyszczarki, kosza przyjęciowego i wagi najazdowej, zaprojektowanych w ramach tworzenia 1 etapu zabudowy zagrodowej w postaci bazy magazynowej na zboże na działce nr [...].

W czasie wizji w dniu 11 maja 2022 r. pracownicy OUG w G. stwierdzili istnienie wyrobiska na działce nr [...], a mając na uwadze powyższą decyzję Starosty B. z dnia 8 lipca 2016 r., na załącznik nr 1 do przedmiotowej decyzji, przedstawiający projekt zagospodarowania działki, nałożono pomiar sytuacyjno-wysokościowy wyrobiska wykonany w dniu wizji terenowej tj. 11 maja 2022 r. Zakresem przyjętym do obliczeń objętości wydobytego kruszywa objęto tylko tę część wyrobiska, która znajdowała się poza projektem zagospodarowania działki, tj. poza projektowanymi obiektami objętymi ww. decyzją, zwaną "wyrobiskiem w zakresie przyjętym do obliczeń". W dniu 28 lipca 2016 r, skarżący złożył zawiadomienie o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót budowalnych polegających na budowie I etapu zabudowy zagrodowej, wskazując "przewidywany termin rozpoczęcia i zakończenia robót budowlanych: od 28 lipca 2016 r. do 1 października 2016 r..

Wpisy w przedstawionej kopii dziennika budowy nr [...] z dnia 28 lipca 2016 r. wskazują, że roboty ziemne w ramach realizowanej inwestycji były wykonywane w okresie od 1 sierpnia 2016 r. do 6 września 2016 r. W dniu 1 sierpnia 2016 r. kierownik budowy J. T. dokonał wpisu o treści "Wykonano niwelację terenu oraz wykopy pod kanały technologiczne oraz zbiornik z częściową wymianą gruntu", a w dniu 6 września 2016 r. wpisał: "Wykonano niwelację placu manewrowego, w odległości ok. 30 m od fundamentów, można rozpocząć dostawę i montaż zbiorników".

Jak wynika z ww. wpisów w dzienniku budowy nr [...] z dnia 28 lipca 2016 r., niwelację placu manewrowego wykonano już we wrześniu 2016 r. Znajduje to również potwierdzenie w wyjaśnieniach odwołującego się z 24 stycznia 2023 r., który przyznał, że prowadził budowę w 2016 r. zgodnie z przywołaną decyzją nr [...]. Wszystkie główne roboty były prowadzone w 2016 r. Skoro zatem niwelacja ta została przeprowadzono w okresie pomiędzy 1 sierpnia 2016 r. a 6 września 2016 r., to wyrobisko w zakresie przyjętym do obliczeń powstałe na działce nr [...] w okresie późniejszym, tj. pomiędzy 18 września 2018 r., a 11 maja 2022 r., nie stanowiło wykonania niwelacji placu manewrowego dla robót objętych I etapem budowy. Ponadto, z przedmiotowych wpisów w dzienniku budowy, jak i zdjęć satelitarnych aktualnych na dzień 23 czerwca 2019 r., 10 maja 2020 r. i 9 września 2021 r. oraz załącznika mapowego do projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją starosty B. nr [...] z dnia 8 lipca 2016 r. wynika, że obiekty budowlane zostały zlokalizowane poza wyrobiskiem w zakresie przyjętym do obliczeń. Wykonanie przedmiotowego wyrobiska nie było zatem niezbędne do posadowienia tych obiektów.

W dzienniku budowy nr [...] widnieją również wpisy dokonane po dniu 6 września 2016 r., w okresie pomiędzy 11 listopada 2016 r. a 14 maja 2020 r., ale nie dotyczą one robót ziemnych, a jedynie montażowych. Natomiast ostatni wpis w dzienniku budowy nr [...], dokonany w dniu 22 kwietnia 2022 r. o treści "Wykonano przygotowanie terenu pod wagę samochodową", w ocenie Prezesa WUG również nie wskazuje na to, że wyrobisko w zakresie przyjętym do obliczeń powstałe na przedmiotowej działce w okresie pomiędzy 18 września 2018 r. a 11 maja 2022 r. zostało wykonane dla realizacji przedmiotowej budowy, w szczególności przygotowania terenu pod wagę samochodową. Zgodnie bowiem z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją Starosty B. nr [...] z dnia 8 lipca 2016 r. waga samochodowa miała być bowiem zlokalizowana pomiędzy silosami a drogą publiczną, a więc poza terenem tego wyrobiska.

Organ odwoławczy podsumowując stwierdził, że wyrobisko w zakresie przyjętym do obliczeń nie powstało na działce nr [...] ani dla realizacji I ani II etapu budowy zagrodowej.

Organ wskazał przy tym, że 13 stycznia 2023 r. Starosta B. wydał decyzję nr [...] o pozwoleniu na budowę dla II etapu zabudowy zagrodowej na działce nr [...]. W zatwierdzonym tą decyzją projekcie budowlanym, na załączniku mapowym rys. nr 1 "Projekt zagospodarowania terenu", wskazano "granice II etapu inwestycji" tak, iż obejmują teren wyrobiska w zakresie przyjętym do obliczeń. Nie zmienia to faktu, że przedmiotowe wyrobisko powstało w okresie pomiędzy 18 września 2018 r. a 11 maja 2022 r., a więc istniało już w dniu 15 lipca 2022 r., tj. w dniu sporządzenia "Projektu zagospodarowania terenu", stanowiącego załącznik do projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z dnia 13 stycznia 2023 r. Przedmiotowe wyrobisko nie mogło więc dotyczyć wykonania II etapu zabudowy zagrodowej, realizowanego w oparciu o ten projekt.

Na załączniku mapowym rys. nr 1 "Projekt zagospodarowania działki", do projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty B. nr [...] z dnia 8 lipca 2016 r. nie wskazano granic inwestycji, ale zaznaczono "linię ogrodzenia". Wyrobisko w zakresie przyjętym do obliczeń powstało poza linią ogrodzenia. Na załączniku mapowym rys. nr 1 "Projekt zagospodarowania terenu" do projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty B. nr [...] z dnia 13 stycznia 2023 r. zaznaczono nie tylko "granice II etapu inwestycji", ale również "granice I etapu inwestycji". Wyrobisko w zakresie przyjętym do obliczeń powstało poza granicami I etapu inwestycji.

Ponadto organ zauważył, że na ortofotomapie z 18 września 2018 r. są wyraźnie widoczne silosy natomiast w miejscu wyrobiska w zakresie przyjętym do obliczeń znajduje się pole uprawne. Biorąc pod uwagę powyższą ortofotomapę oraz wyjaśnienia skarżącego złożone 24 stycznia 2023 r., że prowadził budowę w 2016 r. zgodnie z decyzją nr [...], organ drugiej instancji uznał, że roboty skutkujące powstaniem wyrobiska w zakresie przyjętym do obliczeń nie były robotami budowlanymi prowadzonymi w ramach budowy I etapu inwestycji. Wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu nie stanowiły prac niwelacyjnych, wykonywanych w ramach inwestycji, realizowanej na terenie działki [...] na podstawie pozwolenia na budowę nr [...], ani przygotowywania terenu pod II etap budowy, skoro pozwolenie na budowę nr [...] tego etapu stało się ostateczne dopiero dnia 7 lutego 2023 r., a więc po stwierdzeniu istnienia wyrobiska w czasie wizji z dnia 11 lutego 2022 r.

W pisemnym oświadczeniu z 27 października 2023 r. odwołujący się podkreślił, że wszystkie wykonywane prace były prowadzone przez niego zgodnie z zapisami wynikającymi z dziennika budowy. Powołał się na "Załącznik do Dziennika Budowy zakres niezbędnej niwelacji terenu [...]", sporządzony przez kierownika budowy J. T. rzekomo w dniu 29 lipca 2016 r. na mapie do celów projektowych. W dzienniku budowy nr [...], wydanym w dniu 18 lipca 2016 r. pod datą 29 lipca 2016 r. istnieje jedynie wpis geodety uprawnionego J. L. o "Wytyczeniu kanałów technologicznych i fundamentów zbiorników zgodnie z planem zagospodarowania". Brak jest wpisu kierownika budowy o tym, że dołączył jakikolwiek załącznik do dziennika budowy. Jak wynika natomiast z § 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie dziennika budowy, montażu i rozbiórki, tablicy informacyjnej oraz ogłoszenia zawierającego dane dotyczące bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia (Dz.U. z 2002 r. Nr 108, poz. 953, z późn. zm.), obowiązującego w dniu sporządzenia przedmiotowego załącznika, tj. 29 lipca 2016 r., protokoły związane z budową lub sporządzane w trakcie wykonywania robót budowlanych wpisuje się do dziennika budowy. Dopuszcza się sporządzanie protokołów na oddzielnych arkuszach. Arkusze te należy dołączyć w sposób trwały do oryginału dziennika budowy i jego kopii lub zamieścić w oddzielnym zbiorze, dokonując w dzienniku budowy wpisu o fakcie ich prowadzenia. W związku z powyższym, fakt dołączenia do dziennika budowy nr [...] "Zakresu niezbędnej niwelacji terenu [...]", sporządzonego przez kierownika budowy J. T. rzekomo w dniu 29 lipca 2016 r. powinien być potwierdzony wpisem do tego dziennika budowy. Brak takiego wpisu podważa wiarygodność tego dokumentu.

Na ortofotomapie z 18 września 2018 r. w miejscu wyrobiska w zakresie przyjętym do obliczeń znajdowało się pole uprawne, co wskazuje na to, że roboty ziemne zostały zrealizowane w trakcie prowadzonej w 2016 r. budowy I etapu inwestycji poza tym wyrobiskiem i w obszarze dużo mniejszym niż wyznaczony na "zakresie niezbędnej niwelacji terenu [...]". Zatwierdzony decyzją Starosty B. nr [...] z 8 lipca 2016 r. projekt I etapu zabudowy zagrodowej również nie przewidywał wykonywania robót na tak dużym obszarze, jaki został wyznaczony na "Zakresie niezbędnej niwelacji terenu [...]", w szczególności obejmującym wyrobisko w zakresie przyjętym do obliczeń. Nie ma przy tym znaczenia, że odwołujący się, jako inwestor nie dokonał zawiadomienia o zakończeniu robót budowlanych i przystąpieniu do użytkowania obiektów budowlanych objętych decyzją nr [...] z dnia 8 lipca 2016 r., a więc w świetle prawa budowlanego budowa formalnie nadal trwa a obiekty nie są użytkowane, skoro wyrobisko w zakresie przyjętym do obliczeń powstało poza zakresem zatwierdzonego tą decyzją projektu budowlanego.

Organ drugiej instancji dokonał również analizy decyzji Starosty B. nr [...] z dnia 13 stycznia 2023 r. o pozwoleniu na budowę dla II etapu zabudowy zagrodowej w postaci; budynku mieszalni pasz dla potrzeb własnego gospodarstwa rolnego, 7 zbiorników lejowych, 5 zbiorników lejowych 283 m3, zbiornika płaskodennego 5000 ton, 3 zbiorników spedycyjnych do 30 ton, wiaty nad koszem zasypowym oraz zbiornika na ścieki komunalne 10 m\ zaprojektowanych na działce o nr [...]. W dniu 1 marca 2023 r. skarżący złożył do PINB w B. zawiadomienie o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót budowlanych polegających na budowie II etapu zabudowy zagrodowej.

Wpisy zawarte w wydanym w dniu 27 lutego 2023 r. dzienniku budowy nr [...] II etapu zabudowy zagrodowej wskazują na to, że wytyczenia obiektów w terenie dokonano w dniu 7 i 9 czerwca 2023 r. W dniu 4 lipca 2023 r. kierownik budowy dokonał wpisu w dzienniku budowy, z którego wynika, że zasadnicze roboty ziemne - niwelacyjne rozpoczęto w dniu 28 lutego 2023 r. a zakończono w dniu 4 lipca 2023 r.

Wobec powyższego, zarówno decyzja Starosty B. nr [...] z dnia 13 stycznia 2023 r., która stała się ostateczna dnia 7 lutego 2023 r., jak i dziennik budowy nr [...] zostały wydane po wykonaniu wyrobiska i stwierdzaniu jego istnienia przez pracowników OUG w G. podczas wizji w dniu 11 maja 2022 r. Roboty niwelacyjne stanowiące realizację przedmiotowej decyzji, o których mowa w dzienniku budowy nr [...], zostały wykonane w okresie od 28 lutego 2023 r. do 4 lipca 2023 r., a więc po dniu wizji 11 maja 2022 r. Należy również podkreślić, że sam odwołujący się w piśmie z dnia 27 października 2023 r. przyznał, że budowa II etapu zabudowy zagrodowej jest realizowana dopiero od dnia 13 stycznia 2023 r. Wyrobisko istniejące na działce nr [...] w dniu 11 maja 2022 r. nie stanowiło zatem realizacji II etapu budowy zabudowy zagrodowej.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U z 2023 r. poz. 682, z późn. zm.), roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W art. 29-31 wymieniono roboty budowlane, które można wykonywać na zgłoszenie oraz te roboty które można wykonywać bez zgłoszenia. Zgodnie z art. 41 Prawa budowlanego, rozpoczęcie budowy następuje z chwilą podjęcia prac przygotowawczych na terenie budowy, którymi są: wytyczenie geodezyjne obiektów w terenie; wykonanie niwelacji terenu; zagospodarowanie terenu budowy wraz z budową tymczasowych obiektów; wykonanie przyłączy do sieci infrastruktury technicznej na potrzeby budowy. Prace przygotowawcze mogą być wykonywane tylko na terenie objętym pozwoleniem na budowę lub zgłoszeniem. W świetle powyższego, wykonane roboty ziemne przed uzyskaniem pozwolenia na budowę nie mogą być zakwalifikowane jako roboty związane z procesem budowlanym.

Skarżący, w okresie pomiędzy 18 września 2018 r. a 11 maja 2022 r., w którym miało miejsce wydobycie kopaliny, nie posiadał również innych decyzji lub pozwoleń, z zakresu ustaw: Prawo geologiczne i górnicze. Prawo budowlane. Prawo wodne. Prawo ochrony środowiska, o ochronie gruntów rolnych i leśnych, wymagających wykonywania prac poniżej powierzchni terenu, w wyniku których mogłoby powstać wyrobisko.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na udział osób trzecich w prowadzeniu wydobycia na działce nr [...]. Organ ponadto podkreślił, że jak wynika z danych Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, B. G. prowadzi od 16 kwietnia 2018 r, działalność gospodarczą m.in. w zakresie: wykonywania wykopów i wierceń geologiczno-inżynierskich (43.13.Z), przygotowania terenu pod budowę (43.12.Z), robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych (41.20.Z), realizacji projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków (41.10.Z). Z uwagi na charakter prowadzonej przez niego działalności gospodarczej może posiadać sprzęt niezbędny do prowadzenia robót ziemnych.

Organ przyznał, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana przed upływem terminu zakreślonego do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, ale wskazał, że dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, co w tej sprawie nie miało miejsca. W tym postępowaniu organ uzupełnił materiał dowodowy. W szczególności wezwał J. T. do złożenia dodatkowych wyjaśnień oraz przesłania kopii dzienników budowy, ponadto wezwał do złożenia dodatkowych wyjaśnień skarżącego. Skarżący w złożonym pisemnym oświadczeniu z 27 października 2023 r. podkreślił, że celem wykonywanych robót na działce nr [...] było i jest zrealizowanie budowy na podstawie pozwolenia na budowę nr [...], a od 13 stycznia 2023 r. również II etapu zabudowy zagrodowej.

Niezasadny jest w ocenie organu zarzut, że na działce nr [...] nie znajdowała się kopalina, bowiem rodzaj i jakość kopaliny określiła w czasie wizji w dniu 11 maja 2022 r. pracownica OUG w G. posiadająca kwalifikacje do wykonywania czynności geologa górniczego. Prezes WUG nie przychylił się do wniosku odwołującego się o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych odpowiedniej specjalności (m.in. geologa złożowego) dla zbadania i ustalenia charakteru wydobytej kopaliny i ustalenia czy posiada ona wartość użyteczną.

Organ drugiej instancji nie uwzględnił również wniosku o uzupełnienie Dokumentacji z dnia 7 lipca 2023 r. ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji o wskazanie miejsca (miejsc) pobrania próbek materiału skalnego i głębokości ich pobrania, wykazanie metody badawczej na podstawie której ustalono, że pobrany materiał to kopalina - piasek drobnoziarnisty. Opis i dokumentacja fotograficzna terenu nie pozostawiały wątpliwości co do rodzaju wydobywanego kruszywa, zaś organ nie jest zobowiązany do pobrania próbek materiału z istniejących odsłonięć i różnych głębokości, a następnie poddania ich badaniom laboratoryjnym. Pomiary geodezyjne wyrobiska w czasie wizji w dniu 11 maja 2022 r. wykonał pracownik OUG w G. posiadający kwalifikacje do wykonywania czynności mierniczego górniczego (świadectwo Prezesa WUG nr [...]), a więc również dysponujący odpowiednią wiedzą specjalistyczną, pozwalającą na dokonanie prawidłowej oceny stanu faktycznego i dokonanie obmiaru ilości wydobytej kopaliny. Pomiary wykonano precyzyjnym odbiornikiem GPS firmy [...]. Wyniki pomiarów stanowiły podstawę sporządzenia Dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji z dnia 7 lipca 2023 r. W przedmiotowej Dokumentacji szczegółowo wskazano sposób obliczenia objętości wydobytej kopaliny. Obliczenia ilości wydobytej kopaliny dokonano w ten sposób, że wzięto pod uwagę wyrobisko znajdujące się we wschodniej części działki nr [...]. Na otrzymany załącznik nr 1 do decyzji Starosty B. nr [...] z dnia 8 lipca 2016 r., przestawiający zatwierdzony tą decyzją projekt zagospodarowania przedmiotowej działki, nałożono pomiar sytuacyjno-wysokościowy wykonany w dniu wizji terenowej, tj. dnia 11 maja 2022 r. Zakresem przyjętym do obliczeń objętości wydobytego kruszywa objęto tę część wyrobiska, która znajdowała się poza projektem zagospodarowania działki, tj. poza projektowanymi obiektami objętymi ww. decyzją. Zarówno ilość, jak i ciężar wydobytego bez koncesji piasku zostały ustalone właściwie i w sposób niebudzący wątpliwości. W ocenie Prezesa WUG, przyjęte metody i sposób obliczenia ilości wydobytej kopaliny są prawidłowe. Czas wydobycia ustalono na podstawie zdjęć satelitarnych uzyskanych z aplikacji Google Earth Pro. Jako początek eksploatacji przyjęto 3 września 2018 r., tj. ostatnią datę uzyskania zdjęcia działki [...] w stanie nieprzekształconym pracami wydobywczymi, a jako końcowy termin eksploatacji dzień 16 września 2020 r., czyli dzień wykonania obmiaru, po którym stan działki nie uległ już zmianie. Wykorzystano także ortofotomapę zamieszczoną w serwisie www.geoportal.gov.pl powszechnie wykorzystywaną w postępowaniach administracyjnych.

Rodzaj i jakość wydobytej kopaliny określony został przez pracownicę organu z kwalifikacjami geologa górniczego (świadectwo Prezesa WUG [...]) i wieloletnim doświadczeniem zawodowym.

Bez znaczenia w sprawie jest czy skarżący prowadził działalność gospodarczą polegającą na wydobyciu kopaliny, bowiem opłata podwyższona może być nałożona również na podmiot, który takiej działalności nie prowadzi, nieistotny jest również cel wydobycia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie:

a) przepisów postępowania:

- art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 75 § 1 i art. 80 k.p.a. - przez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłych odpowiedniej specjalności dla zbadania i ustalenia charakteru wydobytych mas ziemnych oraz przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów, co skutkowało;

- błędnym ustaleniem, że na działce nr [...] występuje złoże,

- błędnym ustaleniem, że doszło do wydobycia kopaliny ze złoża, podczas gdy;

na przedmiotowym terenie nie znajduje się udokumentowane złoże kopaliny, dla którego sporządzono i zatwierdzono dokumentację geologiczną,

- nadinspektorzy, którzy stwierdzili występowanie kopaliny na działce nr [...] nie posiadali kwalifikacji ustawowych do dokonania takiej oceny,

- organ nie przychylił się do wniosku skarżącego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych odpowiedniej specjalności dla zbadania i ustalenia charakteru wydobytych mas ziemnych, przez co w świetle zgromadzonego materiału dowodowego wydobyte masy ziemne nie mogą zostać uznane za kopalinę;

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - przez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów, co skutkowało;

- brakiem ustalenia, jaki był zamiar skarżącego towarzyszący wykonaniu robót na działce nr [...],

- brakiem ustalenia charakteru robót wykonanych na działce nr [...],

- błędnym ustaleniem, że roboty na działce nr [...] nie miały związku z prowadzonymi przez skarżącego na nieruchomości budowami zabudowy zagrodowej,

- błędnym ustaleniem, że roboty na działce nr [...] zostały wykonane w ramach działalności gospodarczej,

podczas gdy;

- wykonane roboty polegały na niwelacji terenu i zamiarem skarżącego była wyłącznie wspomniana niwelacja terenu, nie zaś wydobycie kopaliny ze złoża,

- roboty wykonane zostały w ramach działalności rolniczej, nie zaś działalności gospodarczej, co wynika z dowodów zgromadzonych w sprawie, w szczególności z zeznań i oświadczenia skarżącego i oświadczenia kierownika budowy J. T., a pośrednio także z uzyskanych przez skarżącego decyzji o pozwoleniach na budowę, w konsekwencji czego działanie skarżącego nie było działalnością górniczą i nie podlega przepisom p.g.g., w tym przepisom regulującym zasady ustalania opłaty podwyższonej,

- art. 8 § 1 i 2 k.p.a. - przez naruszenie wyrażonej w tym przepisie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, polegające na ustaleniu Skarżącemu opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji, podczas gdy działanie skarżącego nie było wydobywaniem kopaliny ze złoża;

i3

b) przepisów prawa materialnego:

- art. 1 ust. 1 pkt 2 p.g.g. - przez błędne zastosowanie w sprawie przepisów p.g.g., podczas gdy przepisy te regulują wyłącznie przypadki prowadzenia działalności w zakresie wydobywania kopalin ze złóż, nie zaś każdego wydobywania mas ziemnych, w tym niezwiązanego z działalnością górniczą,

- art. 140 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 p.g.g. - przez błędne zastosowanie tego przepisu i ustalenie skarżącemu opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji, podczas gdy działanie skarżącego nie było wydobywaniem kopaliny ze złoża w rozumieniu p.g.g.

W oparciu o wskazane zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji w części dotyczącej skarżącego i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na rozprawie, pełnomocnik skarżącego przedłożył pismo i dwa zdjęcia obrazujące wykorzystanie działki.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2022, poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej powoływana jako p.p.s.a.). Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a) i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się wskazanych wyżej uchybień, a tym samym podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu decyzja będąca przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa i jako taka jest prawidłowa.

Za podstawę wydanego w sprawie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela przedstawioną przez organ odwoławczy argumentację i słuszność zajętego w sprawie stanowiska.

W ocenie Sądu rozpoznającego skargę podniesione w niej zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego są jako pozbawione racji całkowicie chybione. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem ani przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 p.g.g., ustawa ta określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie:

1) prac geologicznych;

2) wydobywania kopalin ze złóż;

3) podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji;

4) podziemnego składowania odpadów;

5) podziemnego składowania dwutlenku węgla w celu przeprowadzenia projektu demonstracyjnego wychwytu i składowania dwutlenku węgla.

Z kolei, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 p.g.g, kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 p.g.g.). Działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji.

Natomiast przepis art. 140 ust. 1 p.g.g. stanowi, że działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust 2 pkt 1 p.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 p.g.g).

Wyłączenia stosowania ustawy zawiera art. 4 p.g.g., który stanowi, że:

1. Przepisów działu III-VIII oraz art. 168-174 nie stosuje się do wydobywania piasków i żwirów, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiących przedmiot jej prawa własności (użytkowania wieczystego), bez prawa rozporządzania wydobytą kopaliną, jeżeli jednocześnie wydobycie:

1) będzie wykonywane bez użycia środków strzałowych;

2) nie będzie większe niż 10 m3 w roku kalendarzowym;

3) nie naruszy przeznaczenia nieruchomości.

2. Ten, kto zamierza podjąć wydobywanie, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany z 7-dniowym wyprzedzeniem na piśmie zawiadomić o tym właściwy organ nadzoru górniczego, określając lokalizację zamierzonych robót oraz zamierzony czas ich wykonywania.

3. W przypadku naruszenia wymagań określonych w ust. 1 i 2 właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala prowadzącemu taką działalność opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3.

Organy w kontrolowanej sprawie na podstawie zebranego materiału dowodowego prawidłowo ustaliły, że na działce o nr ewidencyjnym [...], położonej w miejscowości N., gmina C., powiat b., województwo p., doszło do wydobycia bez wymaganej koncesji 14 450,40 ton kopaliny — piasku drobnoziarnistego, w okresie od 18 września 2018 r. do 11 maja 2022 r. Ustalenia organu znajdują pełne uzasadnienie i potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, począwszy od protokołu oględzin działki, dokumentację sporządzoną przez mierniczego górniczego i geologa górniczego ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji wraz z aneksami, dokumentację przesłaną przez PINB i Starostę B..

Poza sporem pozostaje, że ww. działka pozostaje we wspólności majątkowej małżeńskiej skarżącego i jego żony oraz, że to skarżący prowadził wszelkie prace na tej działce.

Skarżący stoi na stanowisku, że na spornym terenie doszło do niwelacji terenu w związku z prowadzonymi robotami budowlanymi , a nie jak ustalił organ do nielegalnej eksploatacji piasku. Sąd w składzie orzekającym nie podziela zarzutów skarżącego i przyznaje rację organowi podzielając w pełni jego obszerną i przekonującą argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 Prawa budowlanego rozpoczęcie budowy następuje z chwilą podjęcia prac przygotowawczych, do których zalicza się wykonanie niwelacji terenu, z tym że prace te mogą być wykonywane tylko na terenie objętym pozwoleniem na budowę.

Protokół z wizji terenu z dnia 11 maja 2022 r. dotyczący nielegalnego wydobywania kopaliny, wskazuje na ślady prowadzenia prac eksploatacyjnych w ostatnim czasie, na co wskazują nieporośnięte roślinnością skarpy i brak oznak wietrzenia. Zatem nie mogły to być prace przygotowawcze pod roboty budowlane, co do których wydano pozwolenia budowlane 7 i 8 lipca 2016 r. i które zostały wykonane, jak również nie mogły to być prace przygotowawcze pod roboty budowlane objęte kolejną decyzją z 13 stycznia 2023 r., bowiem w czasie stwierdzonej eksploatacji terenu jeszcze jej nie było. W trakcie oględzin dokonano obmiaru wyrobiska oraz wykonano dokumentację fotograficzną. Czynności te zostały wykonane przez upoważnionych pracowników organu posiadających wymagane uprawnienia (powołane przez organ).

Nie ma zatem wątpliwości, że pomiarów i obliczeń dokonali pracownicy OUG w G. posiadający uprawnienia do wykonania oględzin, pomiaru terenu i wykonania obliczeń zawartych w dokumentacji. Kwestie uprawnień górniczych w Ustawie Prawo geologiczne i górnicze zawarto w Dziale IV "Kwalifikacje, rzeczoznawcy i odpowiedzialność zawodowa, Rozdziale 2 zatytułowanym "Kwalifikacje w zakresie górnictwa i ratownictwa górniczego" (art. 53). Znajduje się tam wykaz stanowisk, w odniesieniu do których określa się wymagania i stwierdza kwalifikacje. Nie budzi zatem wątpliwości posiadanie przez osoby dokonujące pomiarów i obliczeń, uprawnień do tych czynności, na podstawie których sporządzono fachową dokumentację.

Rzetelności pomiarów zarówno wyrobiska jak i urobku skarżący skutecznie nie zakwestionował, nie podważył również skutecznie metodologii dokonanych obliczeń. Sporządzona dokumentacja jest szczegółowa i pełna.

Ponadto nie ma wątpliwości co do tego, że skarżący jako właściciel działki i zarazem inwestor prowadzonych robót ponosił odpowiedzialność za wykonywane na tym terenie roboty, niezależnie od tego czy wykonywał je własnymi siłami czy też zlecał innym podmiotom.

Wbrew podniesionym zarzutom, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i został poddany prawidłowej ocenie. W rozpatrywanej sprawie, decyzja organu została prawidłowo skierowana do skarżącego jako właściciela działki, na której dokonano wydobycia kopaliny bez koncesji w rozmiarze określonym przez organ. Taka podstawa prawna wynika z art. 143 ust. ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g.

Bez znaczenia jest oświadczenie skarżącego, że nie prowadził działalności gospodarczej polegającej na wydobyciu kopaliny, nie jest bowiem istotne w jakim celu doszło do wydobycia piasku. Należy przy tym dodać, że sam fakt własności działki zobowiązywał skarżącego do pieczy nad tym terenem.

Dla ustalenia wydobycia kopaliny, nie była konieczna jak twierdzi skarżący dokumentacja stwierdzająca istnienie złoża na eksploatowanym terenie jak również badanie próbek z eksploatowanego terenu.

Podsumowując, w ocenie Sądu prawidłowo i w wystarczającym dla rozstrzygnięcia sprawy zgromadzono i oceniono materiał dowodowy. Organ prawidłowo ustalił i uzasadnił czas i miejsce wydobycia kopaliny. Posłużył się przyjętymi w podobnych sprawach źródłami. Określił rodzaj wydobytej kopaliny, metodę pomiaru i sprzęt pomiarowy. Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie występują wyspecjalizowane organy geologiczno-górnicze, do których kompetencji należy wykonywanie nadzoru i kontroli nad działalnością regulowaną prawem geologicznym i górniczym (art. 1 ust. 2 pkt 2 p.g.g.), w tym wymierzanie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji (art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 pkt 3 p.g.g.). W tym celu organy zatrudniają pracowników o kwalifikacjach niezbędnych do wykonywania ich ustawowych zadań. W niniejszej sprawie obliczenia ilości wydobytej kopaliny dokonała zatrudniona w organie osoba z uprawnieniami mierniczego górniczego, co spełnia wymogi z art. 116 ust. 3 p.g.g., zgodnie z którym Dokumentację mierniczo-geologiczną sporządza: mierniczy górniczy, a w przypadku wydobywania kopalin metodą odkrywkową - także osoba posiadająca kwalifikacje zawodowe w zakresie geodezyjnych pomiarów sytuacyjno-wysokościowych. Jest to wystarczająca podstawa do przyjęcia, że obliczenia ilości wydobytego piasku dokonała osoba o właściwych kwalifikacjach. Brak również podstaw do kwestionowania ustalenia co do rodzaju wydobytej kopaliny. Oceny tej dokonała pracownica organu będąca geologiem górniczym posiadająca kwalifikacje do rozpoznania rodzaju kopaliny, w tym przypadku piasku średnio i drobnoziarnistego dla potrzeb postępowania o wymierzenie opłaty podwyższonej za wydobycie tego rodzaju kopaliny.

Organy nie przekroczyły granic swobodnej oceny zebranych dowodów. W ramach owej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności, organ kierował się zasadami logiki, traktował zebrane dowody obiektywnie i ocenił je wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy. Dopóki tak zakreślone granice swobodnej oceny dowodów nie zostały przez organ orzekający przekroczone, Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. W przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tych przyczyn skargi nie uwzględnił. Organ dokonał ustaleń faktycznych wystarczających dla rozstrzygnięcia sprawy, a następnie wyjaśnił zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego. Obszernie i przekonująco odniósł się do wszystkich zarzutów skargi.

W ocenie Sądu w sprawie nie można dopatrzeć się również naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7, art. 8 w zw. z art. 11, art. 77 § 1 w zw. z art. 80, art. 79 §1 i 2 i art. 81a §1 k.p.a., oraz pozostałych, gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący miał zapewnione prawo czynnego udziału w tym postępowaniu i fachową pomoc. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Wydana decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne, a przedstawiona argumentacja przekonująca i oparta na prawidłowo zebranym materiale dowodowym. Decyzja zawiera również podstawę i sposób wyliczenia opłaty podwyższonej. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szeroko i wyczerpująco odniósł się do wszystkich podniesionych zarzutów, a zaprezentowane stanowisko i jego argumentację Sąd w całości podziela.

Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.