Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 954/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 190 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo wodne
journal: Dz.U. 2022 poz 2625
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Joanny Janiszewska - Ziołek sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Z. O. na decyzję Dyrektora [...] [...] w B. z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie legalizacji likwidacji urządzenia wodnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...].SA, 2. zasądza od Inne na rzecz strony skarżącej Z. O. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...].12.2022 r. Z. O. - L. SP ZOZ "L. U." w T. wystąpił do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody [...] Zarządu Zlewni w P. o wydanie decyzji o legalizacji likwidacji urządzenia wodnego - studni nr [...] na działce nr [...], obręb T. 108, gmina T. - M., powiat wałecki.

Decyzją z dnia 05. 04.2022 r., znak: [...] Dyrektor Zarządu Zlewni Wód [...] w P., działając na podstawie art. 14 ust. 4, art. 16 pkt 65 lit. d), art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 190 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 6, art. 397 ust. 1 i ust. 3 pkt 2, art. 407 ust. 1 i ust. 2, art. 408, art. 409 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2625 ze zm.) oraz art. 104 i 107 § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), orzekł o zalegalizowaniu likwidacji urządzenia wodnego - studni nr [...] na działce

o numerze ewidencyjnym [...], obręb T. 108, gmina T., powiat wałecki i ustalił opłatę legalizacyjną w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji orzekający organ podniósł, iż planowana działalność, zlokalizowana będzie w granicach Jednolitej Części Wód Powierzchniowych (JCWP)

o kodzie [...] - P. do R. , o statusie "naturalna część wód", dla której brak jest danych oceny stanu ogólnego, nie można dokonać oceny stanu/potencjału (brak badań biologicznych w JCWP), stan chemiczny jest dobry, natomiast ocenę ryzyka określono jako niezagrożoną nieosiągnięciem celów środowiskowych. Dla powyższej JCWP celem środowiskowym jest:

. dobry potencjał ekologiczny; zapewnienie drożności cieku według wymagań gatunków chronionych; zapewnienie drożności cieku dla migracji gatunków

o znaczeniu gospodarczym na odcinku cieku głównego P. w obrębie JCWP (dla troci wędrownej),

. stan chemiczny: dobry stan chemiczny.

Zgodnie z art. 397 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo wodne, organem właściwym do wydania niniejszej decyzji jest dyrektor zarządu zlewni Wód [...], natomiast studnia głębinowa zalicza się do urządzeń wodnych na podstawie art. 16 pkt 65 lit d) ustawy - Prawo wodne, na której wykonanie zgodnie z art. 389 pkt 6 w/w ustawy wymagane jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo wodne, przepisy dotyczące wykonania urządzeń wodnych - stosuje się odpowiednio do odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy, rozbiórki lub likwidacji tych urządzeń, z wyłączeniem robót związanych z utrzymywaniem urządzeń wodnych

w celu zachowania ich funkcji. Zgodnie z art. 190 ust. 1 ustawy Prawo wodne, jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza odpowiednio dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 pkt 1, pkt 2, pkt 3 i pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne.

Za podstawę wydania niniejszej decyzji przyjęto operat wodnoprawny pn.: "Operat wodnoprawny na legalizację likwidacji urządzenia wodnego - studni nr [...] na działce

nr [...] (obręb T. 108), opracowany we wrześniu 2022 r., który w ocenie organu został opracowany w zakresie wystarczającym dla celu, jakiemu ma służyć.

W odwołaniu od powyższej decyzji Z. O. - L. SP ZOZ "L. U." w T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości z uwagi na:

. naruszenie przepisu art. 190 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku - Prawo wodne, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie na skutek przyjęcia, że likwidacja urządzenia wodnego wymaga w pierwszej kolejności jego legalizacji oraz wymierzenie opłaty, gdy tymczasem likwidacja urządzenia wodnego nie wymaga jego wcześniejszego zalegalizowania i wymierzenia opłaty,

. naruszenie przepisu art. 190 ust. 13 w zw. z art. 190 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku - Prawo wodne, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie

w przedmiotowej sprawie i brak uznania, że odwołujący nie występował

z wnioskiem o legalizację urządzenia wodnego, a następnie o jego likwidację (ponieważ legalizacja nie jest obowiązkiem), lecz wystąpił jedynie z wnioskiem

o likwidację urządzenia, dla którego to nie powinno się wymierzać opłaty.

Inne po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...].05.2023 r., znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, iż materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2022 r., poz. 2625 ze zm.) i przepisy tej ustawy należy brać pod uwagę przy jej ocenie.

Zdaniem organu II instancji w analizowanym przypadku korzystanie z wód wykracza poza powszechne lub zwykłe korzystanie, a likwidacja urządzenia wodnego - studni wymagała uzyskania wcześniej, tj. przed faktycznym demontażem urządzenia, ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego na jego likwidację, stosownie do zapisów art. 389 pkt 6 i art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo wodne. W deklarowanym momencie likwidacji również obowiązywały przepisy nakazujące uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na likwidację urządzenia wodnego. Na dzień złożenia wniosku, tj. [...].12.2022r., na działce

o numerze ewidencyjnym [...], obręb T. 108, gmina T., powiat wałecki,

w punkcie o współrzędnych w geodezyjnym układzie odniesienia [...] nie było już urządzenia wodnego - studni nr [...], a Z. O. - L. SP ZOZ "L. U." w T., nie posiadał zgody wodnoprawnej na jego likwidację.

Organ odwoławczy, po przeanalizowaniu treści wniosku i załączonej do niego dokumentacji nie przyjął argumentacji strony odwołującej się, iż "odwołujący nie występował z wnioskiem o legalizację urządzenia wodnego, a następnie o jego likwidację (ponieważ legalizacja nie jest obowiązkiem), lecz wystąpił jedynie z wnioskiem

o likwidację urządzenia, dla którego to nie powinno się wymierzać opłaty." Treść wniosku Z. O. - L. SP ZOZ "L. U." w T. z dnia [...].12.2022r. cyt. "/.../ wnioskuje o wydanie decyzji o legalizacji likwidacji urządzenia wodnego (...)" oraz załączonej dokumentacji nie pozostawiają wątpliwości co do intencji wnioskodawcy. Ponadto, w trakcie prowadzonego przez Dyrektora Zarządu Zlewni Wód [...] w P. postępowania administracyjnego, wnioskodawca nie zgłaszał zastrzeżeń co do kwalifikacji przedsięwzięcia, a w korespondencji znak: [...] z dnia [...].01.2023r. oraz znak: [...] z dnia [...].02.2023r. napisał cyt. "w związku z wydaniem decyzji o legalizacji likwidacji urządzenia wodnego - studni nr [...]". Powyższe wskazuje, że użycie zwrotu "legalizacja" było świadome i celowe, a zamierzeniem wnioskodawcy było wdrożenie procedury legalizacyjnej.

Inne wskazał ponadto, że zarówno uzyskanie zgód wodnoprawnych, jak zalegalizowanie samowolnie wykonanego/zlikwidowanego urządzenia wodnego są uzależnione od uiszczenia odpowiednich opłat, zatem nie można przyjąć argumentacji

o "bezkosztowości" tych procedur administracyjnych. Niewątpliwie istotną kwestią dla strony odwołującej się jest wysokość opłaty legalizacyjnej, stanowiącej wielokrotność opłaty za wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Należy zaznaczyć, że istotą legalizacji jest doprowadzenie do takiego stanu formalnoprawnego, jaki zaistniałby w przypadku przestrzegania pierwotnego wymogu uzyskania pozwolenia wodnoprawnego lub dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, a sama opłata jest swego rodzaju sankcją finansową za samowolne działania.

W skardze do Sądu Z. O. - L. SP ZOZ "L. U."

w T. wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji, zarzucając:

1. naruszenie art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i art. 81a § 1 k.p.a. przez całkowicie dowolne uznanie, że skarżący występował z wnioskiem w dniu [...] stycznia 2022 r.

o "legalizację likwidacji urządzenia wodnego", a jedynie o likwidację urządzenia wodnego, ponieważ nie było jego intencją to, aby legalizować urządzenie wodne, a następnie je likwidować, tylko skarżący chciał dokonać likwidacji tego urządzenia, które nie było przez niego użytkowane, a dodatkowo intencją ustawodawcy, wyrażoną w art. 190 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne było jedynie to, aby opłata legalizacyjna wymierzana była jedynie w przypadku pozwolenia wodnoprawnego na wykonywanie urządzeń wodnych - za takim rozumieniem wniosku skarżącego oraz wskazanych przepisów prawa winna przemawiać nie tylko zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), ale także przede wszystkim zasada rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych

w przepisach prawa (art. 81 a § 1 k..p.a.),

2. naruszenie przepisu art. 389 pkt 6 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku - Prawo wodne, poprzez błędną ich wykładnię skutkującą nieprawidłowym uznaniem, że likwidacja urządzenia wodnego, co do którego nigdy nie wydano pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie, wymaga wydania pozwolenia wodnoprawnego na jego likwidację, a przez to wymierzenia opłaty legalizacyjnej,

3. naruszenie przepisu art. 190 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku - Prawo wodne, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie na skutek przyjęcia, że likwidacja urządzenia wodnego wymaga w pierwszej kolejności jego legalizacji oraz wymierzenie opłaty za legalizację urządzenia wodnego, gdy tymczasem likwidacja urządzenia wodnego nie wymaga jego wcześniejszego zalegalizowania i wymierzenia opłaty,

4. naruszenie przepisu art. 190 ust. 13 w zw. z art. 190 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku - Prawo wodne poprzez jego niewłaściwe nie zastosowanie

w przedmiotowej sprawie i brak uznania, że odwołujący nie występował

z wnioskiem o legalizację urządzenia wodnego, a następnie o jego likwidację (ponieważ legalizacja nie jest obowiązkiem), lecz wystąpił jedynie z wnioskiem

o likwidację urządzenia, dla którego to nie powinno się wymierzać opłaty.

W uzasadnieniu zarzutów skargi strona skarżąca podniosła, że obowiązek wymierzenia opłaty legalizacyjnej, a więc nałożenie na skarżącego pewnego rodzaju obowiązku, nie wynika wprost z przepisów prawa wodnego, a już na pewno nie

z przepisów art. 389 pkt 6 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne - tak, jak chciałby to organ II instancji.

Wobec powyższego, zdaniem strony skarżącej za wskazane jest zidentyfikować te wątpliwości interpretacyjne względem wniosku z dnia [...] grudnia 2022 r. i rozstrzygnąć w tym przypadku na korzyść strony.

Strona skarżąca ponownie wskazała, że nie występowała o legalizację urządzenia wodnego we wniosku z dnia [...] grudnia 2022 roku, lecz jedynie o likwidację urządzenia,

z którego nie korzystano, a więc nie odwoływano się do treści art. 190 ust. 1 ustawy - Prawo wodne. Ten przepis jest bowiem dla właścicieli urządzeń wodnych fakultatywny

i nie ma konieczności sięgania do jego dyspozycji w każdym przypadku, nawet w obliczu treści art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo wodne. Z tych powodów w przedmiotowej sprawie - w ocenie strony skarżącej - organ II instancji również niewłaściwie nie zastosował przepisu art. 190 ust. 13 ustawy - Prawo wodne, tj. jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, lub nie uzyskał decyzji

o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku. Strona skarżąca zaznaczyła, że nawet, jeśli w treści jej wniosku omyłkowo znalazło się określenie "legalizacja", to nie miała ona potrzeby korzystania z tego urządzenia, a jedynie likwidację, stąd też ten przepis winien być zastosowany w jej przypadku wprost.

Podano też, że w judykaturze wskazuje się, że pozwolenie wodnoprawne nie może być pozwoleniem następczym, wydawanym już po wykonaniu urządzenia wodnego. Przepis art. 190 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne zezwala na wydanie przez organ decyzji o legalizacji urządzenia. Postępowanie legalizacyjne jest jednak odrębnym postępowaniem, którego zakres jest inny niż zakres postępowania o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego. Postępowanie legalizacyjne - podobnie jak postępowanie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego - toczy się wyłącznie na wniosek. Brak zgody na legalizację skutkuje zastosowaniem art. 190 ust. 13 lub ust. 14 ustawy. Postępowanie to prowadzone jest wówczas z urzędu. Całkowicie odmienny jest jego zakres, służy ono doprowadzeniu do stanu zgodnego z prawem przez likwidację nielegalnego urządzenia wodnego, a nie zalegalizowaniu istniejącej samowoli. O ile przy legalizacji to właściciel urządzenia wodnego wykazuje jego zgodność z przepisami i ubiega się o możliwość dalszej eksploatacji urządzenia (a więc zmierza do zabezpieczenia swych interesów),

o tyle w przypadku postępowania na podstawie art. 190 ust. 13 lub ust. 14 ustawy to organ administracji arbitralnie nakłada obowiązek likwidacji urządzenia, przy czym jest to tak zwana decyzja związana.

Strona skarżąca dostrzega w powyższych przepisach prawa pewną niekonsekwencję, ale też wskazuje, że jego sytuacja faktyczna i prawna jest inna, jak to wydają się opisywać organy obu instancji - w takim przypadku na pewno nie było intencją ustawodawcy to, aby wymierzać opłatę legalizacyjną dla likwidacji urządzenia wodnego, a jedynie dla legalizacji urządzeń wodnych, ale ten ostatni przypadek nie dotyczy strony skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.

o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem

i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (obecnie t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja Inne z dnia [...].05.2023 r., na podstawie której, utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód [...] w P. o zalegalizowaniu likwidacji urządzenia wodnego - studni nr [...]. Organy wydając zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję naruszyły przepisy postępowania, głównie w zakresie zebrania pełnego materiału dowodowego, co ma istotny wpływ na wynik sprawy. Zaniechanie to dotyczy kwestii podmiotowych i przedmiotowych, prowadząc do naruszenia przepisów prawa materialnego.

1. zagadnienia podmiotowe

Stosownie do art. 17 ustawy Pr. wodne przepisy ustawy dotyczące:

właścicieli - stosuje się odpowiednio do posiadaczy samoistnych oraz użytkowników wieczystych, a w przypadku eksploatacji instalacji w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska - do prowadzącego instalację

W rozpoznawanej sprawie organ nie ustalił w jakim charakterze prawnorzeczowym występuje skarżący, czy jest właścicielem nieruchomości, czy był właścicielem urządzenia wodnego czy tylko jego posiadaczem (samoistnym czy zależnym). W uzasadnieniu decyzji nie wskazano czy skarżący był inwestorem studni, czy tylko korzystał z urządzenia, czy ubiegał się o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na budowę studni, czy powstała ona w ramach samowoli budowlanej, a jeśli tak, to przez kogo popełnionej, czy skarżący zlikwidował studnię, czy tylko zaprzestał korzystania

z niej. W okolicznościach stanu faktycznego nie ustalono zatem kto zbudował i kto rozebrał studnię. W odpowiedzi na skargę tylko stwierdzono w odniesieniu do powstania obiektu, że w momencie wybudowania studni nie było wymagane pozwolenie wodnoprawne. Sąd nie ocenia jednak odpowiedzi na skargę ale ustalenia i oceny zawarte w decyzji. Nie ustalono zatem, czy skarżący tylko korzystał z wód i zaprzestał tego korzystania, czy posiadał jakikolwiek tytuł prawny do nieruchomości na której była studnia, czy posiadał tylko tytuł do samego urządzania wodnego.

Przedmiot legalizacji organ odniósł do urządzenia wodnego w postaci studni ale w sprawie nie ustalono podstawy istnienia prawa czy obowiązku skarżącego.

Kwestie dotyczące związku podmiotowego i przedmiotowego z powstaniem obiektu są o tyle istotne, że stosownie do art. 17 ust 4 ustawy przepisy dotyczące wykonania urządzeń wodnych - stosuje się także odpowiednio do odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy, rozbiórki lub likwidacji tych urządzeń, z wyłączeniem robót związanych z utrzymywaniem urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji. A w tym przypadku istotne jest kto wykonał roboty i jakie.

Organ zaniechał zebrania niezbędnych dowodów wskazujących na to, jaki związek ma skarżący z rozbiórką/likwidacją. Stwierdzono fakt istnienia obiektu ale nie ustalono okoliczności dotyczących rozbiórki.

2. zagadnienia przedmiotowe.

Na tle rozpoznawanej sprawy budzi dodatkowo wątpliwości to, czy mamy do czynienia z rozbiórką studni czy tylko z jej likwidacją a zatem czy istnieją podstawy do oceny legalności likwidacji urządzenia wodnego czy tylko robót rozbiórkowych. A przede wszystkim czy istnieją podstawy do prowadzenia postępowania w sprawie legalizacji robót rozbiórkowych. W sprawie określono jako przedmiot kwestię rozbiórki ( likwidacji) studni - urządzenia wodnego.

Stosownie do art. 190 ust. 1 ustawy, jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza odpowiednio dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 oraz w art. 422. Jak już wskazano, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 p.w. przepisy ustawy dotyczące wykonania urządzeń wodnych - stosuje się odpowiednio do odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy, rozbiórki lub likwidacji tych urządzeń, z wyłączeniem robót związanych z utrzymywaniem urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji.

Należy wyraźnie podkreślić, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 p.w. nakazuje "odpowiednie stosowanie" ustawy dotyczące wykonania urządzeń wodnych wobec odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy, rozbiórki czy likwidacji tych urządzeń.

"Odpowiednie stosowanie" oznacza konieczność dostosowania przepisu do konkretnego przypadku a nie stosowanie tego przepisu bez uwzględnienia specyfiki danego przypadku.

Ustawodawca różnicuje też pojęcia rozbiórki i likwidacji. Oznacza to konieczność oceny przez organ, czy w danej sytuacji mamy do czynienia z samowolą w zakresie wykonania robót rozbiórkowych czy tylko likwidacji urządzenia. Organ nie podjął próby ustalenia w tym zakresie.

Legalizacja może dotyczyć obiektu a może też dotyczyć robót np. rozbiórkowych, może dotyczyć wykonania i również likwidacji urządzenia, co wynika z art. 17 ust 4 ustawy a także art. 388 ust. 3 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, wydanie pozwolenia wodnoprawnego, o którym mowa w art. 389 pkt 6-10 oraz w art. 390 ust. 1 pkt 1, lub przyjęcie zgłoszenia wodnoprawnego następuje także przed dokonaniem zgłoszenia budowy lub wykonania robót budowlanych oraz zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane.

W ocenianym przypadku trzeba zatem rozdzielić kwestie pozwolenia wodnoprawnego na budowę urządzenia - art. 389 pkt 6 ustawy od pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie robót rozbiórkowych czy likwidacji urządzenia i pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z wód na podstawie art. 389 pkt 1 ustawy. Nie jest uprawnione uznanie, że skoro strona np. tylko korzystała z wód to automatycznie jest zobowiązana do legalizacji robót rozbiórkowych studni. Taki obowiązek powstanie gdy organ ustali, że ten podmiot usunął samowolnie urządzenie i dodatkowo, że był właścicielem urządzenia. Jeżeli nie był właścicielem urządzenia to obowiązek legalizacji będzie spoczywał na właścicielu. Istotne bowiem jest, by decyzja była wykonalna, gdyż np. w sytuacji robót budowlanych polegających na rozbiórce dany podmiot może nie posiadać uprawnienia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ustaleń w tym przedmiocie nie ma.

Nie ma podstaw do wyciągania skutków braku legalizacji gdy nie występuje relacja prawnorzeczowa w odniesieniu do obiektu a strona korzysta tylko z usług wodnych na które uzyskała pozwolenie wodnoprawne a następnie zaprzestała korzystania z wód w zakresie objętym pozwoleniem.

Z drugiej strony nie można zgodzić się ze skarżącym, że w każdym przypadku nie powinien ponosić odpowiedzialności w związku z brzmieniem art. 190 ust.13 ustawy. Stosownie do treści tego przepisu, jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1 (o jego legalizację), lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku. Powyższe okoliczności, wbrew oczekiwaniu skarżącego nie stanowią samoistnej podstawy do orzeczenia z urzędu nakazu rozbiórki wybudowanego w ten sposób obiektu, gdyż tę decyzję musi poprzedzać postępowanie legalizacyjne, o ile na podstawie wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, organ uzna, że istnieją realne możliwości doprowadzenia wybudowanego obiektu do stanu zgodnego z aktualnie obowiązującym prawem (art. 190 p.w.).

Stosownie do art. 190 ustawy, jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane ( tym wykonanie robót rozbiórkowych czy likwidacja urządzenia) bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza odpowiednio dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 oraz w art. 422. Ustęp 2 tego przepisu (art.190) stanowi, że organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych może wydać decyzję o legalizacji urządzenia wodnego, jeżeli lokalizacja tego urządzenia nie narusza:

1) ustaleń planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza,

2) ustaleń planu zarządzania ryzykiem powodziowym,

3) ustaleń planu przeciwdziałania skutkom suszy,

4) ustaleń programu ochrony wód morskich,

5) ustaleń krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych,

6) ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy albo decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego,

7) wymagań dotyczących ochrony zdrowia ludzi, środowiska, ochrony przyrody i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków wynikających z przepisów odrębnych

- oraz jest zgodna z art. 187, ustalając jednocześnie obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej.

Stosownie do art. 190 ust. 14, jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, a likwidacja urządzenia jest niemożliwa ze względów technicznych lub ekonomicznych, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych może nałożyć na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Prowadzenie postępowania legalizacyjnego należy postrzegać z jednej strony jako uprawnienie właściciela, zmierzające do możliwości dalszego legalnego użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Z drugiej strony, jako leżące w interesie publicznym doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem (w tym zapewnienia bezpiecznego używania czy likwidacji).

W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie organy nie sprostały temu zadaniu.

W tych okolicznościach Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 sentencji, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ usunie stwierdzone nieprawidłowości i uzupełni materiał dowodowy w opisanym zakresie i dokona jego oceny.