Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2482/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Kamil Kowalewski, Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2024 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 września 2023 r. nr DAP-WOSRFR.7280.65.2023.MSo w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 25 września 2023 r., nr DAP-WOSRFR.7280.65.2023.MSo, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej również jako "Minister/organ"), po rozpatrzeniu odwołania J. K. (dalej również jako "Skarżący"), od decyzji Wojewody Dolnośląskiego (dalej również jako "Wojewoda/organ I instancji") z 29 czerwca 2023 r., nr NRŚ-MZ.7541.1.1544.2017.KKK, umarzającej postępowanie administracyjne o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. D. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.

Postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte wnioskiem z 29 grudnia 2008 r. złożonym przez M. K., reprezentowaną przez jej syna – J. K., która wystąpiła o rekompensatę za nieruchomości pozostawione przez M. D., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości D., gmina K., powiat [...], w dawnym województwie wileńskim, obecnie Białoruś.

Pismem z 27 stycznia 2015 r. Wojewoda wezwał J. K. – pełnomocnika wnioskodawczyni do uzupełnienia złożonego wniosku.

Pismem z 28 lipca 2015 r. pełnomocnik M. K. – J. K. złożył wniosek o zawieszenie przedmiotowego postępowania, do czasu przedłożenia przez stronę dowodów wskazanych w piśmie organu I instancji z 27 stycznia 2015 r.

Postanowieniem z 6 sierpnia 2015 r., Wojewoda, na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., zawiesił postępowanie w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. D. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, pouczając jednocześnie stronę (jej pełnomocnika), stosownie do treści art. 98 § 2 k.p.a., że jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania strona nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi wnioskodawczyni w dniu 10 sierpnia 2015 r., i nie zostało zaskarżone.

Następnie Wojewoda uzyskał informację z Urzędu Stanu Cywilnego we Wrocławiu, że M. K. nie żyje (vide: pismo z 18 czerwca 2021 r.).

Postanowieniem z 28 września 2021 r., Wojewoda, na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., zawiesił postępowanie w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. D. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, do czasu ustalenia następców prawnych po zmarłej M. K.

Pismem z 8 października 2021 r. J. K. przesłał do organu I instancji akt poświadczenia dziedziczenia po zmarłej M. K., sporządzony 2 listopada 2017 r. przez notariusza M. R. (Repertorium A numer 10187/2017), z którego wynika, że M. K. zmarła [...] lipca 2017 r, natomiast spadek po niej nabyli: J. K. oraz A. K..

Postanowieniem z 29 czerwca 2022 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność postanowienia Wojewody Dolnośląskiego z 28 września 2021 r., na skutek wydania ponownego postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania w sytuacji gdy przedmiotowe postępowanie było już zawieszone od 2015 r.

Decyzją z 29 czerwca 2023 r., Wojewoda umorzył postępowanie administracyjne w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. D. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Odwołanie od powyższej decyzji Wojewody wniósł Skarżący.

Decyzją z 25 września 2023 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody z 29 czerwca 2023 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Minister przywołał treść art. 105 § 1, art. 98 § 1 i art. 98 § 2 k.p.a. oraz podniósł, że zgodnie z tym ostatnim przepisem, jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Organ wskazał, że moment początkowy biegu trzyletniego terminu, o którym mowa w powołanym przepisie wyznacza data wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, czyli 6 sierpnia 2015 r., i który upłynął po 3 latach, tj. 6 sierpnia 2018 r. Organ stwierdził przy tym, że jak wynika z uzasadnienia postanowienia Wojewody zawieszającego przedmiotowe postępowanie, Skarżący został poinformowany o treści art. 98 § 2 k.p.a. Jak wskazał następnie Minister, z akt sprawy jednoznacznie wynika, że Skarżący, ani jego poprzednik prawny M. K., nie złożyli w terminie trzech lat wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Organ uznał zatem umorzenie postępowania przez Wojewodę w niniejszej sprawie za prawidłowe.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Ministra wniósł Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając naruszenie następujących przepisów prawa, tj.:

1) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. pozostającymi w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 30 § 4 k.p.a. i art. 50 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu i władzy publicznej, bez zachowania zasad proporcjonalności, bez rzetelnego prowadzenie sprawy przez organ, co przejawiało się w tym, że organ wydał decyzję w całości utrzymującą decyzję dotyczącą umorzenia postępowania administracyjnego, kiedy w toku postępowania organ nie ustalił nawet poprawnie kręgu stron postępowania, w tym nie wezwał Skarżącego J. K. ani też jego ojca A. K. (spadkobierców uczestniczki postępowania M. K.) do udziału w postępowaniu w charakterze strony, co doprowadziło do tego, iż Skarżący nie miał wiedzy, jakie są jego uprawnienia w niniejszym postępowaniu oraz jakie czynności powinien podjąć celem dalszego prowadzenia postępowania;

2) art. 9 k.p.a. poprzez brak odnotowania przez organ, że Wojewoda Dolnośląski w trakcie prowadzenia postępowania nie wywiązał się z obowiązku informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania oraz że organ swoim działaniem wykazał, iż nie czuwał nad tym, czy strony nie poniosą szkody z powodu nieznajomości prawa, w tym w szczególności w zakresie skomplikowanej, dla osoby nieposiadającej wykształcenia prawniczego, procedury administracyjnej;

3) art. 9 k.p.a. w zw. z art. 30 § 4 k.p.a. poprzez brak odnotowania przez organ, że Wojewoda Dolnośląski w trakcie prowadzenia postępowania nie wywiązał się z obowiązku informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania, w szczególności w sytuacji, gdy do niniejszego postępowania, w wyniku śmierci M. K., wstępują spadkobiercy, od których nie można wymagać aby mieli szczegółową wiedzę na temat prowadzonego postępowania, charakterystyki spraw dotyczących mienia zabużańskiego, a tym bardziej praw i obowiązków związanych z uczestnictwem w takim postępowaniu, o których to powinny zostać szczegółowo poinformowane przez organ, z uwagi na ochronę ich interesu prawnego;

4) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia przez organ, że Wojewoda Dolnośląski nie zapewnił stronom możliwości czynnego udziału w postępowaniu, w każdym stadium, o czym świadczy fakt, że nie zostały one wezwane po śmierci M. K. do udziału w niniejszym postępowaniu wraz z udzieleniem informacji odnośnie czynności, które strony winny wykonać, celem prawidłowego dalszego toku postępowania administracyjnego;

5) art. 12 § 1 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia przez organ, że Wojewoda Dolnośląski nie działał w sprawie zgodnie z zasadą szybkości i prostoty postępowania, tj. przede wszystkim nie podejmował działań w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami, o czym świadczy fakt, że do momentu wydania decyzji organ nie ustalił w sposób prawidłowy stron tego postępowania;

6) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 2 i 3 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia przez organ, że Wojewoda Dolnośląski nie zapewnił stronom możliwości czynnego udziału w postępowaniu, w każdym stadium, kiedy jednocześnie na gruncie tego postępowania nie występują okoliczności wskazujące na możliwość odstąpienia od tej zasady, jak np. gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia ludzkiego, czy grożąca niepowetowana strata materialna, o czym świadczy przede wszystkim charakter tego typu spraw, jak również, że organ nie utrwalił w aktach sprawy w formie adnotacji aby takie przyczyny zachodziły;

7) art. 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., poprzez wydanie decyzji w sprawie z uwzględnieniem tylko i wyłącznie, iż to Skarżący J. K. wcześniej był pełnomocnikiem M. K., z pominięciem, iż w momencie śmierci prawo do wstąpienia do przedmiotowego postępowania miał również A. K., który również nie został wezwany do udziału w sprawie, a jedyne zawiadomienie skierowane do ww. osoby zawierało uprawnienie do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do całości zgromadzonego materiału dowodowego, co miało miejsce już po złożeniu brakujących i wymaganych przez organ dokumentów, dotyczących spadkobrania po M. K., a co za tym podąża nie zawierało żadnej informacji odnośnie ewentualnych brakujących dokumentów, czy kwestii wymagających uzupełnienia;

8) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. pozostającymi w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ ustaleń w zakresie tego, czy i kiedy Skarżący został wezwany do uczestnictwa w postępowania w charakterze strony postępowania, co przekłada się na to, że Skarżący nie wiedział, iż formalnie przysługują mu uprawnienia strony postępowania;

9) art. 32 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia przez organ, że pełnomocnictwo udzielone Skarżącemu J. K. przez uczestniczkę postępowania M. K. wygasło z momentem śmierci mocodawczyni, tj. z dniem [...] lipca 2017 roku, który to fakt został odnotowany w ogólnie dostępnym Rejestrze Spadkowym, z którego wynika, iż akt poświadczenia dziedziczenia został sporządzony w dniu 2 listopada 2017 roku;

10) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 50 k.p.a. poprzez brak ustalenia przez organ, iż Wojewoda Dolnośląski po śmierci M. K. nie podjął prób ustalenia, kto jest stroną postępowania, przed zawieszeniem postępowania, w tym nie wezwał Skarżącego, tj. syna zmarłej M. K., do przedłożenia informacji na temat spadkobierców dotychczasowej uczestniczki postępowania;

11) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 30 § 4 k.p.a. pozostającymi w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. oraz art. 50 k.p.a. i art. 32 k.p.a. poprzez brak odnotowania przez organ, iż Wojewoda Dolnośląski przed wydaniem postanowienia z 28 września 2021 roku nie podjął żadnych prób celem ustalenia kręgu spadkobierców po M. K., co skutkowało niezasadnym zawieszeniem postępowania oraz wydaniem tego postanowienia w momencie, gdy Skarżący nie został wezwany do udziału w postępowaniu w charakterze strony, a więc nie miał formalnie możliwości działania w sprawie, gdyż nie został powiadomiony przez organ, że przysługuje mu status strony postępowania, a jednocześnie wygasło pełnomocnictwo, które uprawniało go do działania w sprawie w imieniu M. K.,

12) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 30 § 4 k.p.a. pozostającymi w zw. z art. 72 k.p.a. oraz art. 14 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia przez organ, iż Wojewoda Dolnośląski nie umieścił w aktach sprawy adnotacji o wstąpieniu do prowadzonego postępowania nowej strony, ani w postaci Skarżącego J. K. ani A. K., co zgodnie z zasadą pisemności winno być zaznaczone w aktach sprawy przez organ prowadzący postępowanie, tj. fakt wstąpienia danych osób w charakterze stron oraz dokładnej daty, z którą, w ocenie organu osoba stała się stroną postępowania, co uniemożliwia weryfikację tego, kiedy Skarżący mógł faktycznie podejmować działania w sprawie,

13) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującej analizy zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, w tym pominięcie, iż Skarżący złożył niezwłocznie dokumenty, dotyczące spadkobrania po uczestniczce M. K. w momencie wezwania go przez organ do złożenia tejże dokumentacji, co świadczy o ciągłości działań podejmowanych przez stronę, a zatem woli dalszego kontynuowania postępowania;

14) art. 97 § 2 k.p.a. w zw. z art. 98 § 2 k.p.a. pozostające w zw. z art. 30 § 4 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia, iż organ zawiesił postępowanie powołując się na przesłanki obligatoryjne, tj. śmierć dotychczasowej uczestniczki postępowania M. K., co zatem pociąga za sobą konieczność podjęcia postępowania, po wystosowaniu przez Skarżącego brakujących dokumentów w postaci aktu poświadczenia dziedziczenia po M. K., co jest jednoznaczne z tym, że organ winien podjąć zawieszone postępowanie z urzędu, nadto fakt dalszego prowadzenia postępowania wiążące się z podjęciem opóźnionych w czasie działań mających na celu ustalenie kręgu uczestników postępowania, a zatem wskazuje na ciągłość postępowania i brak zasadności przesłanek jego umorzenia upatrywanych przez organ w art. 98 § 2 k.p.a., gdyż w momencie, gdy w czasie kiedy miałby ewentualnie został podjęty wniosek o podjęcie postępowania na wniosek, na gruncie przedmiotowego postępowania nie było osoby, która z takim wnioskiem mogłaby wystąpić, gdyż pełnomocnictwo skarżącego wygasło, a jednocześnie nikt nie został wezwany do działania w sprawie w charakterze strony;

15) art. 97 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia przez organ, że w toku zawieszenia postępowania na mocy postanowienia z dnia 6 sierpnia 2015 roku zmarła jedyna uczestniczka postępowania, tj. M. K., co wiązało się z wygaśnięciem pełnomocnictwa Skarżącego J. K., a jednocześnie organ nie podjął żadnych działań celem dalszego prowadzenia postępowania, tj. przede wszystkim nie ustalił zaktualizowanego kręgu uczestników postępowania oraz nie wezwał Skarżącego J. K. ani też A. K. do udziału w sprawie jako spadkobierców dotychczasowej uczestniczki postępowania M. K., a więc nie podjął działań, do których organ był zobowiązany, gdyż powinien z urzędu podjąć zawieszone postępowanie;

16) art. 98 § 1 i 2 k.p.a. poprzez uznanie, że strony winny zwrócić się o podjęcie postępowania zawieszonego postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2015 roku, kiedy w okresie zawieszenia postępowania, zmarła jedyna strona postępowania M. K., a co za tym podąża nie mogła już ona złożyć wniosku o podjęcie postępowania, nie mógł również uczynić tego Skarżący, gdyż z momentem śmieci wygasło jego pełnomocnictwo, co zostało potwierdzone w skarżonej decyzji z dnia 25 września 2023 roku, a nadto organ nie wezwał do udziału w sprawie spadkobierców M. K., stąd też w okresie tym nie było osoby, która mogłaby z takim wnioskiem wystąpić;

17) art. 97 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia, że organ powinien niezwłocznie powziąć działania w celu ustalenia spadkobierców M. K., co przedkłada się obligatoryjne na zawieszenie postępowania, a zatem i odmienne sposób jego podjęcia, co predestynowało organ do podjęcia działań, celem możliwości dalszego prowadzenia postępowania;

18) art. 105 § 1 k.p.a. poprzez niezasadne uznanie przez organ, że prowadzone postępowanie stało się bezprzedmiotowe, kiedy mając na uwadze stan faktyczny sprawy, należałoby uznać, że przedmiotowe postępowanie jest nieważne, gdyż strony nie miały zagwarantowanego udziału w sprawie, zatem nie sposób na takiej podstawie uznać, że postępowanie jest bezprzedmiotowe, gdyż Skarżący, jak i pozostali skarżący są nadal zainteresowani prowadzeniem postępowania, a tylko i wyłącznie na skutek działania organu zostali pozbawieni możliwości działania w sprawie;

19) art. 97 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez niezasadne nieuwzględnienie przez organ, że bezpodstawne było stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania, mając na uwadze, że organ obligatoryjnie zawiesił postępowanie po śmierci M. K., a następnie nie podjął w odpowiednim czasie działań mających na celu ustalenie kręgu uczestników postępowania oraz wezwania ich do udziału w postępowaniu wraz z jednoczesnym poinformowaniem o prawach i obowiązkach stron postępowania, kiedy prawidłowym działaniem winno być podjęcie postępowania przez organ i podjęcie dalszych czynności w sprawie już z udziałem stron postępowania,

20) art. 98 § 2 k.p.a. w zw. art. 97 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. pozostającymi w zw. z art. 99 k.p.a. poprzez niezasadne uznanie, że śmierć strony, czyli M. K. skutkowała przerwą biegu terminu, o którym mowa w przedmiotowym przepisie, a akt poświadczenie dziedziczenia po zmarłej stanowił, że wskazany termin miał biec dalej, kiedy organ po ustaleniu spadkobierców zmarłej strony powinien podjąć postępowanie z ich udziałem oraz poinformować nowo ustalone strony postępowania o ich prawach i obowiązkach, jakie im przysługują w związku z uzyskaniem przez nie statusu strony postępowania;

21) art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej oraz wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa na skutek umorzenia postępowania bez zawiadomienia stron postępowania o możliwości udziału w postępowaniu.

Skarżący zarzucił również organowi błędy w ustaleniach faktycznych polegające na przyjęciu, że:

1) w ciągu 3 lat od zawieszenia postępowania postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2015 roku ani strona ani pełnomocnik strony nie złożyli wniosku o podjęcie postępowania, kiedy nie było możliwości wystąpienia z takim wnioskiem, gdyż jedyna uczestniczka postępowania zmarła, w związku z czym wygasło pełnomocnika skarżącego, a nadto organ nie wezwał Skarżącego do udziału w sprawie w charakterze strony;

2) Skarżący J. K. powinien w ciągu 3 lat od momentu zawieszenia postępowania postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2015 roku złożyć wniosek o podjęcie przedmiotowego postępowania, kiedy organ jednocześnie sam zauważa, że pełnomocnictwo skarżącego wygasło z momentem śmieci M. K., tj. [...] stycznia 2017 roku, a zatem Skarżący nie był już uprawniony do działania jako pełnomocnik w sprawie a jednocześnie nie został wezwany do udziału w sprawie w charakterze strony niniejszego postępowania, co spowodowało, iż Skarżący nie mógł ani też nie został poinformowany, jakie czynności może wykonać w sprawie, co powinno leżeć po stronie organu, jako właściwego do prowadzenia postępowania i wyznaczania działań podejmowanych w sprawie;

3) Skarżący nie przedłożył niezwłocznie aktu poświadczenia dziedziczenia potwierdzającego spadkobranie po M. K., kiedy ten przedłożył te dokumenty niezwłocznie po tym, gdy został do tego zobowiązany przez organ, które to zobowiązanie zostało zawarte w postanowieniu o zawieszeniu postanowienia z dnia 28 września 2021 roku, co zatem potwierdza, iż Skarżący był zainteresowany dalszym prowadzeniem postępowania i przedkładał odpowiednie dokumenty w momencie wyartykułowania takiej potrzeby przez organ prowadzący postępowanie;

4) Skarżący jako pełnomocnik miał świadomość konieczności zgłoszenia wniosku o podjęcie postępowania, kiedy od momentu śmierci M. K. utracił prawo do działania w charakterze pełnomocnika, a jednocześnie nie został mu przyznany przymiot strony postępowania, co doprowadziło do tego, że Skarżący nie był władny działań w niniejszym postępowania;

5) spadkobiercom znany był fakt zawieszenia postępowania z dniem 6 sierpnia 2015 roku, kiedy A. K. ani jego spadkobiercy w ogóle nie mieli żadnej wiedzy o prowadzonym postępowaniu, gdyż nigdy nie zostali wezwani do udziału w sprawie w charakterze strony, a Skarżący J. K. z dniem śmierci M. K. utracił umocowanie do działania w roli pełnomocnika M. K. i również nie został wezwany do działania w sprawie w charakterze strony postępowania;

6) uznanie, iż stronom znany był fakt zawieszenia postępowania, gdyż postanowienie o zawieszeniu zostało doręczone J. K., kiedy jednocześnie nie zostało doręczone pozostałym spadkobiercom w sprawie, co zatem wskazuje, iż pozostałe potencjalne strony postępowania nie miału wiedzy o tym, jaki jest stan przedmiotowego postępowania;

7) to strona jest zobowiązana do przedłożenia organu odpowiednich dokumentów, co nie wpływa jednak na zobowiązanie organu do prowadzenia niniejszego postępowania, tj. ustalania kręgu uczestników, informowania, czy wzywania do przedłożenia dokumentów, które co należy podkreślić zostały przedłożone przez skarżącego niezwłocznie po zobowiązaniu w tym zakresie przez organ;

8) powoływaniu się przez organ na orzecznictwo dotyczące innego stanu faktycznego, nieprzystającego do konkretnej sytuacji w niniejszym postępowaniu, a mianowicie stwierdzenie, że to strona jest dysponentem postępowania, tj. decyduje, czy chce ona aby dalej przedmiotowe postępowanie się toczyło, kiedy w tamtym czasie, tj. po śmierci M. K. organ nie wezwał Skarżącego ani pozostałych osób do działania w charakterze strony, a nadto wola dalszego prowadzenia postępowania wynika jednoznacznie z tego, że Skarżący uzupełnił niezwłocznie po wezwaniu dokumenty dotyczące spadkobrania po M. K., umożliwiające dalsze prowadzenie postępowania.

Skarżący zarzucił również organowi pominięcie istotnych okoliczności faktycznych, tj. to, że:

1) do udziału w postępowaniu powinien być wezwany w charakterze strony również A. K., a mając na uwadze śmierć ww. osoby, to także spadkobiercy A. K.;

2) organ sam obligatoryjnie zawiesił postępowanie postanowieniem z dnia 28 września 2021 roku, co potwierdza zatem, iż dalej prowadził postępowanie, a wskazane w treści postanowienia zobowiązanie do złożenia dokumentów potwierdzających dziedziczenie po M. K. wobec tego należy kwalifikować jako formalne wezwanie do udziału w przedmiotowym postępowaniu;

3) organ pominął konieczność zakwalifikowania tego, czy uprawnienie do domagania się rekompensaty za pozostawione mienie poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej wchodzi w skład masy spadkowej, co pociąga za sobą konieczność ustalenia i wezwania do udziału w sprawie w charakterze stronu spadkobierców M. K., czego formalnie organ nie uczynił, w tym pominął również konieczność wezwania spadkobierców A. K., spadkobiercy M. K.;

4) organ w okresie zawieszenia postępowania powinien podejmować konieczne działania celem zagwarantowania właściwego rozpoznania sprawy, kiedy w niniejszym postępowaniu organ nie podejmował takich działań, a nadto postępowanie cechuje się przewlekłością;

5) spadkobiercą M. K. był również A. K., który nigdy nie został wezwany do udziału w sprawie, jak również nie została mu doręczona korespondencja, która mogłaby wskazywać, że miał on wiedze o stanie sprawy i ewentualnym biegu terminów;

6) fakt śmierci i sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenie wynika także z ogólnie dostępnego Rejestru Spadkowego, z którego również organ już wcześniej mógł powziąć wiedzę o śmierci M. K., co w konsekwencji powinno doprowadzić już wcześniej do prób ustalenia zaktualizowanego kręgu uczestników postępowania;

7) organ wydał drugie postanowienie o zawieszeniu postępowania z dnia 28 września 2021 roku z uwagi na śmierć strony postępowania, co powinno skutkować podjęciem działań przez organ mających na celu ustalenie uczestników postępowania oraz poinformowaniem ich o przysługującym im prawach i obowiązkach, czego organ nie uczynił, ograniczając się tylko do zawieszania postępowania, a następnie jego umorzenia, które jest niezasadne z racji zaniedbań organu w zakresie choćby informowania stron;

8) Skarżący już pismem z dnia 8 października 2021 roku uzupełnił dokumentację w zakresie potwierdzenia spadkobrania po M. K., kiedy postanowienie o zawieszeniu postępowania z dnia 28 września 2021 roku zostało doręczone Skarżącemu w dniu 4 października 2021 roku, co świadczy o tym, że Skarżący przedłożył dokumenty niezwłocznie po tym, gdy został o takiej konieczności poinformowany przez organ, co świadczy o tym, że skarżący był zainteresowany dalszym prowadzeniem postępowania oraz podejmował działania, które mógł podjąć celem ochrony własnego interesu prawnego, które mógł podjąć tylko i wyłącznie na skutek odpowiedniego działania organu, które nastąpiło dopiero po kilkuletniej przerwie w prowadzonym postępowaniu;

9) w aktach sprawy znajduje się pismo Wojewody Dolnośląskiego z dnia 8 czerwca 2021 roku, którym organ zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego we Wrocławiu z wnioskiem o udzielnie informacji w zakresie zgonu M. K., gdyż z informacji organu wynika, że dotychczasowa strona postępowania zmarła, dodatkowo z przedmiotowego pisma nie sposób stwierdzić, kiedy faktycznie organ powziął taką wiedzę, zważywszy, że od kilku lat nie podejmowano żadnych czynności w sprawie, gdyż ostatnim pismem poprzedzającym zapytanie do Urzędu Stanu Cywilnego we Wrocławiu jest postanowienie o zawieszeniu postępowania z dnia 6 sierpnia 2015 roku, po którym w 2017 roku zmarła jedyna strona postępowania, a w sprawie nie zostali wezwani spadkobiercy, co uniemożliwia stwierdzenie kiedy faktycznie organ powziął wiedzę o zgonie M. K. oraz czy w związku z powyższym dopełnił czynności, które powinien powziąć w związku z pozyskaniem takich informacji, tj. ustalić krąg spadkobierców a zatem stron postępowania, a następnie podjąć z urzędu postępowanie z ich udziałem oraz poinformować strony o ich prawach i obowiązkach, czego organ nie uczynił niejako obciążając skarżącego, jako przeciętnego obywatela niemającego wiedzy szczegółowej na temat procedury administracyjnej, do podejmowania działań, o których powinna być informowana oraz do których winna być zobowiązana przez organ.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, których rozwinięcie znalazło się w uzasadnieniu skargi, Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji, jak też o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Ministra, jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody nie naruszają obowiązujących przepisów prawa.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.

Z akt sprawy wynika, że w sprawie zainicjowanej wnioskiem poprzedniczki prawnej Skarżącego z 29 grudnia 2008 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez M. D., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości D., w dawnym województwie wileńskim, w dniu 6 sierpnia 2015 r. Wojewoda wydał postanowienie o zawieszeniu tego postępowania, na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Zawieszenie nastąpiło na wniosek zgłoszony w piśmie z 28 lipca 2015 r. przez Skarżącego, działającego wówczas jako pełnomocnik M. K.

Organy obu instancji powołały się w swoich rozstrzygnięciach na przepis art. 98 § 2 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli w okresie 3 lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie wniosła o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane.

Wobec braku wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania – co jest okolicznością bezsporną – organy prawidłowo uznały, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Kontrolując działania organów w tej sprawie, Sąd nie dostrzegł naruszeń przepisów postępowania, które mogły by mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z akt sprawy wynika bowiem, że na wniosek J. K., postanowieniem z 6 sierpnia 2015 r. Wojewoda zawiesił, na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Z uwagi na to okres biegu trzyletniego terminu, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a., upłynął z dniem 6 sierpnia 2015 r. Niewątpliwie, w powyższym terminie nie wpłynął do organu I instancji wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania.

W tej sytuacji prawidłowo Wojewoda wydał decyzję o umorzeniu postępowania przyjmując, że żądanie wszczęcia tego postępowania zostało wycofane, zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a.

Ponadto podkreślić należy, że w ww. postanowieniu prawidłowo pouczono wnioskodawczynię oraz J. K., działającego jako jej pełnomocnik, o treści art. 98 § 2 k.p.a., tj. o skutkach niezłożenia w terminie trzech lat wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Wbrew zatem temu co zarzucono w skardze, organ I instancji dopełnił obowiązku należytego i wyczerpującego poinformowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak wymaga tego przepis art. 9 k.p.a. Wojewoda nie był przy tym zobowiązany dodatkowo do wzywania następców prawnych M. K. do podjęcia zawieszonego postępowania, czy informowania o zbliżającym się upływie trzyletniego terminu, gdyż termin ten wynika z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, a żaden przepis szczególny nie nakłada na organ obowiązku wzywania strony (jej następców prawnych) do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania przed upływem trzyletniego terminu zawieszenia. Tym bardziej, że Skarżący był w tym postępowaniu pełnomocnikiem M. K. (także w chwili jego zawieszenia i przez kolejne dwa lata do chwili jego wygaśnięcia na skutek śmierci M. K. [...] lipca 2017 r.), tak więc miał wiedzę na jakim etapie się ono znajduję – wszak sam złożył wniosek o jego zawieszenie, oraz co istotne – był pouczony o treści art. 98 § 2 k.p.a. Zdaniem Sądu, dla zrozumienia powyższych okoliczności nie była wymaga szczególna wiedza prawnicza ze strony Skarżącego, jak podniesiono w zarzutach skargi, tym bardziej że postępowanie w przedmiocie rekompensaty za mienie zabużańskie z wniosku M. K. toczyło się od 2008 r., a więc wystarczająco długo aby Skarżący mógł oswoić się z materią przedmiotowej sprawy. Ponadto, Wojewoda w kierowanych do Skarżącego jako pełnomocnika M. K. pismach wyjaśnił specyfikę postępowania w tego rodzaju sprawach (vide: postanowienia Wojewody z 27 maja 2011 r. oraz 3 grudnia 2012 r.), jak też pouczył o przysługujących stronie uprawnieniach procesowych (vide: pisma Wojewody z 20 czerwca 2014 r. oraz 27 stycznia 2015 r.).

Sąd orzekający w tej sprawie w pełni również aprobuję stanowisko judykatury przywołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "(...) w przypadku zawieszenia postępowania na wniosek, jak to miało miejsce w tym przypadku, to strona musi czuwać nad losem sprawy, tym bardziej że ma świadomość, że po upływie 3 lat od daty zawieszenia, będzie ono umorzone. W niniejszej sprawie strona w postanowieniu z 1 marca 2017 r. została pouczona o treści art. 98 § 2 k.p.a. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę w przypadku gdy doszło do zawieszenia postępowania na wniosek, organ w pierwszej kolejności miał obowiązek oceny czy w sposób prawidłowy i w terminie został złożony wniosek o podjęcie postępowania. To bowiem strona w tym wypadku jest dysponentem postępowania w tym sensie, że decyduje o tym czy chce aby ono się toczyło. Brak inicjatywy strony w tym zakresie w przewidzianym w art. 98 § 2 k.p.a. terminie musi zawsze skutkować umorzeniem postępowania." (vide: prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2449/20).

Ponadto należy na uwadze mieć również, że regulacja ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2097) kreuje prawo do rekompensaty za pozostawione mienie, w aspekcie rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami obecnego państwa polskiego. Ustawodawca wskazuje na konieczność wydania decyzji o potwierdzeniu prawa do rekompensaty. W art. 6 natomiast w sposób enumeratywny wskazuje jakie dowody strona zainteresowana ma obowiązek dołączyć aby jej prawo zostało potwierdzone. Organ ocenia dowody przedstawione przez stronę a gdy wniosek i dowody nie spełniają wymogów określonych w art. 2, 3, 5 ust. 1 i 2 tej ustawy wojewoda wydaje decyzję o odmowie przyznania prawa do rekompensaty (art. 7 pkt 2 ustawy). Nie ma tu zatem żadnej uznaniowości ze strony organu, a postępowanie wszczynane jest wyłącznie na wniosek na strony. Powyższe regulacje mają na celu zapobieżenie nadużyciom w tym zakresie, które zdarzały się na gruncie poprzednio obowiązujących regulacji. Wszystkie te argumenty wskazują w sposób nie budzący wątpliwości jaki był cel nowej ustawy, jakimi przesłankami kierował się ustawodawca i z jakich powodów doszło do sformalizowania przesłanek związanych z realizacją prawa do rekompensaty (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 564/23).

Należy mieć także na uwadze treść art. 102 k.p.a., zgodnie z którym w czasie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej może podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. Zdaniem Sądu, czynność zawiadomienia o upływającym terminie do podjęcia postępowania do takich nie należy. Ponadto należy podkreślić, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dają prawo zawieszenia toczącego się postępowania z urzędu (np. w przypadku śmierci strony – art. 97 pkt 1 k.p.a. albo na wniosek strony – art. 98 § 1 k.p.a.). Skutkiem zawieszenia postępowania jest brak możliwości podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności procesowych poza tymi wymienionymi w art. 102 k.p.a. (czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia i zdrowia ludzkiego albo powstania poważnym szkodom dla interesu społecznego). W trakcie zawieszenia postępowania z urzędu organ musi natomiast podejmować czynności mające na celu usunięcie przyczyny zawieszenia (np. ustalić spadkobierców osoby zmarłej), w przeciwieństwie do zawieszenia na wniosek, o czym była już mowa. W tej sprawie Wojewoda wpierw zawiesił postępowanie na wniosek strony, natomiast zawieszenie postępowania z urzędu z uwagi na śmierć M. K. (vide: postanowienie Wojewody z 28 września 2021 r.) zostało przez Ministra ostatecznym postanowieniem z 29 czerwca 2022 r. wyeliminowanie z obrotu prawnego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że w przypadku niezwrócenia się strony w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania o jego podjęcie, a więc zaistnienia sytuacji, w której żądanie wszczęcia postępowania uważa się za niebyłe (art. 98 § 2 k.p.a.), należy, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzyć postępowanie w formie decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1180/11, Lex nr 1082581, oraz z 11 października 2022 r., sygn. akt I OSK 2046/21, CBOiS). Z kolei, zwrot "uważa się za wycofane" prowadzi do wniosku, że ustawodawca posłużył się tutaj fikcją prawną cofnięcia wniesionego żądania, uznając, że czynność wycofania żądania została skutecznie dokonana. Za takim rozumieniem powyższego zwrotu przemawia w szczególności dyspozycyjny charakter zawieszenia postępowania w trybie art. 98 § 1 k.p.a. i upływ kilkuletniego terminu, w którym postępowanie to nie zostało podjęte. Zatem, gdy strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, postępowanie staje się bezprzedmiotowe, co z kolei skutkuje wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2001 r., sygn. akt V SA 381/01; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1180/11; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 1139/14). Sąd orzekający w niniejszej sprawie powołany pogląd w pełni podziela, uznając tym samym podniesione w tym zakresie zarzuty skargi na niezasadne.

Sąd w obecnym składzie w pełni akceptuję również stanowisko judykatury zgodnie z którym, termin do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, określony w art. 98 § 2 k.p.a., jest terminem prekluzyjnym, nieprzywracalnym (vide m.in.: wyrok NSA z 13 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2027/17, wyrok NSA z 17 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2265/17, wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2166/15; wyrok NSA z dnia 11 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2358/14; wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1692/14 - wyroki dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem cbois.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA" - Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz. B. Adamiak,

J. Borkowski, wydanie 11, 2011, s. 382). Okoliczność, że powołany termin jest umieszczony w ustawie ze swojej istoty procesowej, jaką jest k.p.a., nie oznacza, że w przypadku przekroczenia tego terminu dopuszczalne jest zastosowanie przepisu art. 58 k.p.a. o przywróceniu terminu. Jak już wspomniano termin ten jest terminem prekluzyjnym (materialnym). W doktrynie i w orzecznictwie od dawna jest ukształtowany pogląd, że instytucja przywrócenia terminu nie ma zastosowania do wszystkich terminów określonych w k.p.a., bowiem część z nich ma charakter prekluzyjny (materialny). Jako inne przykłady terminów o charakterze materialnym

w k.p.a. wskazuje się termin określony w art. 146 § 1 k.p.a. (Z. R. Kmiecik, Strona jako podmiot oświadczeń procesowych w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2008, s. 265) czy termin wynikający z art. 156 § 2 k.p.a. (B. Adamiak, Glosa do wyroku WSA w Gliwicach z 3 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 434/09 OSP 2012/2, poz. 5).

Przyjęcie powyższego poglądu w realiach niniejszej sprawy ma ten skutek, że grupa zarzutów skargi dotyczących braku ustalenia przez Wojewodę kręgu spadkobierców po M. K. jest bezzasadna. Zauważyć wypada, że termin materialnoprawny określony w art. 98 § 2 k.p.a. upłynął z dniem 6 sierpnia 2018 r. Faktem jest, że M. K. zmarła [...] lipca 2017 r. Nie można jednak tracić z pola widzenia, że wiedzę o zgonie M. K Wojewoda powziął najwcześniej w roku 2021 (vide: pismo Wojewody z 8 czerwca 2021 r.), a więc cztery lata od daty śmierci wnioskodawczyni, oraz w sytuacji gdy 3-letni termin zawieszenia postępowania już dawno upłynął, wywołując skutek procesowy jego umorzenia, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a. Trudno zatem w takim przypadku zarzucić Wojewodzie, że nie podjął jakichkolwiek czynności we wskazanym obszarze, czym miałby według Skarżącej, dopuścić się naruszenia podstawowych gwarancji i praw strony postępowania (następców prawnych M. K.), o czym w tak obszerny sposób Skarżąca napisała w zarzutach skargi. Po pierwsze – Wojewoda do roku 2021 nie miał żadnej informacji (nie wynika to przynajmniej z akt sprawy), w tym od Skarżącego, o zgonie M. K. pomimo, że akt poświadczenia dziedziczenia po zmarłej został sporządzony 2 listopada 2017 r. I po drugie – w chwili upływu 3-letni terminu, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a., co miało miejsce 6 sierpnia 2018 r. nastąpił już skutek w postaci umorzenia postępowania zainicjowanego w 2008 r., natomiast tak jak wskazano powyżej – termin do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, określony w art. 98 § 2 k.p.a., jest terminem nieprzywracalnym.

Brak wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w okresie trzech lat od dnia jego zawieszenia bezwzględnie obliguje zatem organ do uznania za wycofane przez stronę żądania wszczęcia postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Gdy natomiast strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, wszczęte postępowanie staje się bezprzedmiotowe, co skutkuje koniecznością wydania decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. Wobec powyższego, za niezasadny Sąd uznał zarzuty naruszenia art. 98 § 1 i 2 k.p.a. oraz i art. 105 § 1 k.p.a.

Odnosząc się natomiast do grupy zarzutów skargi dotyczących braku wezwania do udziału w sprawie następców prawnych M. K. – J. K. (jej syna) oraz A. K. (jej męża), Sąd stwierdza, że również te zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku w postaci uwzględnienia skargi. Wyjaśnić bowiem należy, że z uwagi na upływ przewidzianego w art. 98 § 2 k.p.a. terminu i niezłożenia w tym okresie przez stronę wniosku o podjęcie postępowania bez wpływu na wynik sprawy pozostaje podniesiona w skardze okoliczność niezapewnienia czynnego udziału w postępowaniu wszystkim stronom i zaniechania wezwania do udziału w sprawie ujawnionych kolejnych stron. Zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17, zainicjowanie sprawy przez jedną uprawnioną osobę wywołuje konsekwencje prawne dla wszystkich pozostałych stron, nawet nieujawnionych sukcesorów, gdyż prawo do rekompensaty ma charakter jednolity. Nie jest nawet niezbędne aby sukcesorzy wystąpili ze stosownym wnioskiem w tym zakresie. Zainicjowanie postępowania przez jednego wnioskodawcę skutkuje bowiem wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 ustawy zabużańskiej. Jak przy tym wyjaśnił skład poszerzony NSA, organ administracji powinien z urzędu ustalić, komu przysługuje prawo strony oraz zadbać o to, aby każda z nich została zawiadomiona. Osoba uprawniona powinna następnie wyrazić indywidualną wolę uczestnictwa w postępowaniu. Trzeba jednak pamiętać, że w realiach niniejszej sprawy zanim to nastąpiło (zanim J. K. oraz A. K. złożyli oświadczenia o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty – vide: pismo z 10 października 2022 r. wraz z załącznikami), upłynął przewidziany w art. 98 § 2 k.p.a. trzyletni termin (co miało miejsce 6 sierpnia 2018 r.), w którym zainicjowane wnioskiem M. K. postępowanie mogło nadal się toczyć. Nie ma przy tym racji Skarżący twierdząc, że to rolą Wojewody było bieżące śledzenie Rejestru Spadkowego, aby nie umknęła organowi I instancji informacja o śmierci M. K. w dniu [...] lipca 2017 r. Zdaniem Sądu, było wręcz odwrotnie – to na Skarżącym w istocie spoczywała powinność zawiadomienia Wojewody o śmierci matki, tak aby uniknąć negatywnych konsekwencji wynikających z art. 98 § 2 k.p.a., z uwagi na fakt, że zawieszenie postępowania nastąpiło na jego wniosek. Sąd nie neguję przy tym okoliczności, że z chwilą śmierci M. K. pełnomocnictwo dla Skarżącego wygasło, a przepisy kodeksu postępowania administracyjne nie regulują kwestii działania pełnomocnika po śmierci strony (jak chociażby przepisy kodeksu postępowania cywilnego – vide art. 96 k.p.c.). Należy jednak mieć na uwadze, że Skarżący jako osoba bliska dla M. K. (jest jej synem), oraz jako były jej pełnomocnik (zajmujący się sprawą matki od samego początku, czyli od 2008 r.) winien zachować się bardziej roztropnie i poinformować jednak Wojewodę o zaistniałej sytuacji, tym bardziej że od 2 listopada 2017 r. dysponował już aktem dziedziczenia po zmarłej matce, będąc w nim wymienionym jako jeden z jej spadkobierców. A zatem Skarżący mógł już wtedy przynajmniej przypuszczać, że jest uprawiony do udziału w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. D. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, zainicjowanej wnioskiem jego matki, której był pełnomocnikiem. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r., poz. 2097) – w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 (wymóg obywatelstwa polskiego). Tak więc od chwili śmierci M. K., czyli od [...] lipca 2017 r., na podjęcie jakiejkolwiek czynności Skarżący miał jeszcze ponad rok – do 6 sierpnia 2018 r., natomiast od momentu uzyskania aktu dziedziczenia po zmarłej matce (2 listopada 2017 r.) – Skarżący miał jeszcze dziewięć miesięcy zanim 3-letni termin zawieszenia postępowania upłynął.

Z powodów nieznanych Sądowi Skarżący nie zrobił w tym zakresie nic, tak aby dać przynajmniej szansę Wojewodzie na zawiadomienie wszystkich spadkobierców M. K. o zawieszonym postępowaniu. Dlatego też Sąd doszedł do wniosku, że w konkretnych realiach niniejszej sprawy, za niezasadne uznać należy zarzuty skargi w tej części. Skarżący w istocie próbuje obecnie przerzucić na organy odpowiedzialność za własne zaniedbania, co nie mogło znaleźć zrozumienia oraz akceptacji Sądu.

Prawidłowo zatem Wojewoda, mając na względzie ustalony w sprawie stan faktyczny, umorzył postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty, a Minister prawidłowo rozstrzygnął o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W ocenie Sądu, organy obu instancji ustaliły wszystkie istotne okoliczności sprawy i dokonały prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czemu dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji. Wobec powyższego, nie można zatem skutecznie zarzucić organom administracji naruszenia prawa, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd również z urzędu nie dopatrzył się naruszenia zasad postępowania administracyjnego, jak również przepisów prawa materialnego. Sąd nie stwierdził także naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.