Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 805/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2013-11-07 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art.199, art. 246 par.2 pkt 2, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2013r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" spółki z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [..] nr [..] w przedmiocie nadpłaty podatku od gier za styczeń 2010r. postanawia - odmówić "A" spółce z o.o. w L. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od części kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. skarżąca zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi.

W uzasadnieniu wniosku podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 1.410.000 zł, przy czym jest to wartość nominalna, natomiast wartość rzeczywista kapitału jest ujemna i wynosi – 8230,75 zł. Spółka posiada środki trwałe o wartości 249.062,79 zł, które stanowią przede wszystkim nieczynne automaty do gier, niemogące aktualnie być wykorzystane ze względu na czynności podjęte przez organ celny. Podała, że posiada jeden rachunek bankowy, na którym w dniu 11 kwietnia 2013 r. zgromadzone były środki pieniężne w wysokości 1.068,61 zł, a strata za 2012 r. wyniosła - 324.890,33 zł. W ocenie skarżącej, wszystkie powyższe okoliczności wskazują, że spółka nie posiada środków na pokrycie wpisu sądowego we wszystkich sprawach zainicjowanych skargami na decyzje organu.

Do wniosku skarżąca dołączyła: rachunek zysków i strat za okres od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r., wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 marca 2013 r. do 11 kwietnia 2013 r., zeznanie podatkowe CIT - 8 za rok 2012, bilans spółki sporządzony na dzień 31 grudnia 2012 r. oraz sprawozdanie finansowe za 2012 r.

Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy.

W sprzeciwie skarżąca zarzuciła, że referendarz sądowy pominął, że spółka w 2012 r. poniosła wysokie koszty uzyskania przychodów, co w konsekwencji wygenerowało stratę za ten rok. Pominął okoliczność, że podana wartość kapitału zakładowego to jedynie wartość nominalna a nie rzeczywista, a posiadane środki trwałe to nieczynne automaty do gier, których nie można wykorzystać. Podkreśliła, że wprawdzie wpis od skargi w niniejszej sprawie nie jest bardzo wysoki, jednakże nie można pominąć, że spółka skarży kolejne 23 decyzje organów celnych w przedmiocie nadpłaty za poszczególne okresy 2010 i 2011 roku.

W odpowiedzi na wezwanie sądu, skarżąca złożyła rachunek zysków i strat na koniec sierpnia 2013 r., deklaracje VAT-7 za okresy od marca do sierpnia 2013r. oraz dokumentację księgową w zakresie przychodów i kosztów w 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że traci moc postanowienie objęte sprzeciwem, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd.

Należy mieć na uwadze, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu skarżącym, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Z art.199 p.p.s.a. wynika zasada, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W przedmiotowej sprawie skarżąca spółka zawnioskowała o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (wpis od skargi).

Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Jak wynika z powołanego wyżej przepisu, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne środki, aby uzyskać fundusze na pokrycie tych wydatków.

Podkreślić przy tym należy, że przez pojęcie "środki" należy rozumieć zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, wartość środków trwałych, a także wysokość kapitału zakładowego. Dlatego też rzeczywiste możliwości płatnicze nie mogą być oceniane tylko na podstawie kwot wolnych środków na rachunku bankowym.

W ocenie sądu, spółka jako podmiot powołany celem prowadzenia działalności gospodarczej, powinna w procedurze planowania wydatków, uwzględniać również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi pozostałymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej, a ich wystąpienie wchodzi w zakres ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej.

Ocena sytuacji materialnej strony postępowania musi zatem uwzględniać nie tylko to, czy strona ma środki na koszty postępowania na koncie czy w kasie, ale też czy ma realną możliwość ich zgromadzenia (np. z najmu, dzierżawy, egzekucji wierzytelności, sprzedaży udziałów itp.).

Jedną z możliwości uzyskiwania środków na prowadzenie postępowań sądowych, związanych z działalnością gospodarczą, są przychody z tej działalności.

Zdaniem sądu, w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu", lecz właśnie "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe, a strata, jak już podkreślał NSA (por. np. postanowienia w sprawach II OZ 707/13, I GZ 228/12), jest wyłącznie wynikiem bilansowym i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Jej powstanie nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej.

Z przedstawionej przez skarżącą sytuacji nie wynika, aby zakończyła ona lub zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej. Wręcz przeciwnie, w 2012 r. przychody skarżącej były wysokie i wniosły ponad 2 miliony złotych. Ponadto część wykazanych kosztów uzyskania przychodów (amortyzacja - 187 054,93 zł) miała charakter niepieniężny i nie rodziła obowiązku poniesienia wydatków w danym okresie. Już te okoliczności wskazują, że brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przerzucania kosztów postępowania na podatników, poprzez ich pokrycie ze środków publicznych.

Istotna dla rozstrzygnięcia pozostaje także wartość należącego do spółki majątku trwałego (aktywa trwałe w 2012 r. spółka wykazała na kwotę - 501.671,04 zł). Nawet jeżeliby przyjąć – jak twierdzi strona – że automaty do gier stanowiące znaczną część jej majątku nie mogą być wykorzystane, to zauważyć należy, że skarżąca posiada również budynki i lokale (90.299,36 zł) oraz środki trwałe w budowie (63.808,25 zł).

Dodatkowo przychody uzyskane w 2013 r., według przedłożonego rachunku zysków i strat, wynoszą - 35.247 zł.

W takiej sytuacji, w ocenie sądu, skarżąca ma możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych, także gdy uwzględnić pozostałe sprawy zawisłe przed sądem.

Skarżąca posiada również wysoki kapitał zakładowy (1.410.000 zł), a odnosząc się do argumentacji spółki w tym względzie zauważyć należy, że nawet gdyby zaistniała sytuacja zagrożenia istnienia spółki, to nie może ona pozostać bierna i żądać udzielenia przez państwo bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. W takiej sytuacji miałaby, w pierwszej kolejności, obowiązek niezwłocznego podjęcia działań, zmierzających do poprawy wskaźników ekonomicznych, wyniku finansowego.

W tych okolicznościach, w ocenie sądu, w przypadku skarżącej źródeł na uzyskanie środków celem pokrycia kosztów sądowych należy upatrywać przede wszystkim w przychodach z prowadzonej działalności gospodarczej, jak również w posiadanych środkach trwałych, aktywach obrotowych.

W ocenie sądu, racjonalnie oceniając sytuację skarżącej, nie można zasadnie przyjąć, że przychód jaki uzyskała w 2012 r. i aktywa na koniec 2012 r. wykluczają możliwość ponoszenia kosztów sądowych w tej sprawie. Nie można podzielić zapatrywania skarżącej, by obowiązek ponoszenia kosztów sądowych miał jej nie dotyczyć dlatego, że swoje przychody, mienie, wielokroć wyższe od kosztów sądowych, przeznaczyła na inne cele, bez uwzględnienia, że prowadzone postępowanie podatkowe w realnej perspektywie może spowodować konieczność wystąpienia na drogę sądową, co wiąże się z kosztami. Takie postępowanie skarżącej, w ocenie sądu, nie uzasadnia przerzucenia ciężaru kosztów sądowych na współobywateli, a tym samym uprzywilejowanego traktowania skarżącej (prawo pomocy należy postrzegać w kategoriach przywileju przyznawanego stronie skarżącej), która przy ponoszonych wydatkach pomija obowiązek ponoszenia kosztów sądowych, by następnie twierdzić, że nie może ich ponieść, bo nie ma ani środków finansowych, ani majątku. Innymi słowy, dla oceny przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, częściowym, zakresie nie jest bez znaczenia jakim mieniem i środkami skarżąca dysponowała wcześniej i jak nimi rozporządzała, wiedząc, że pozostaje w sporze z organem, który może znaleźć finał przed sądem. Skarżąca pomija, że z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy istotny jest, z jednej strony, brak środków, na którym wyłącznie koncentruje się skarżąca oraz, z drugiej strony, wykazanie, że pomimo podjęcia niezbędnych działań, skarżąca w sposób obiektywny nie była w stanie zgromadzić środków koniecznych na poczet wymaganych kosztów sądowych, co z kolei skarżąca pozostawia poza zakresem swojej uwagi. W konsekwencji nawet niższy poziom przychodów w 2013 r. nie może podważać przyjętej oceny prawnej, w przekonaniu sądu.

Wobec powyższego uznając, że odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie pozbawi skarżącej konstytucyjnego prawa do sądu, że brak jest przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.