Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 105/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Zarząd Powiatu
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 53 par. 2, art. 3 par. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 47, art. 26 ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2082
law: Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Andrzej Mącznik Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2023 r. sprawy ze skargi Centrum [...]" Sp. z o.o. w Ł. na czynność Zarządu Powiatu Starachowickiego z dnia [...] stycznia 2023 r. w przedmiocie ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej za styczeń 2023 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Ke [...]

UZASADNIENIE

Dnia 16 lutego 2023 r. Centrum [...]" Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (dalej w skrócie też jako "Centrum") wywiodło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na czynność dokonaną przez Zarząd Powiatu Starachowickiego w postaci błędnego ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej przysługującej na słuchaczy Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych "[...]" w S. w 2023 r.

Centrum zarzuciło naruszenie:

- art. 26 § 2 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. 2022 poz. 2082 t.j. z 11 października 2022, dalej "u.f.z.o."), w zw. z art. 1 ust. 1, 3, 4, 9, 10, 11, 14, art. 10, art. 11 i art. 170 §1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. 2021 poz. 1082 t.j. z 17 czerwca 2021 r., dalej "p.o."), poprzez ustalenie miesięcznej stawki dotacji na jednego słuchacza w kwocie [...]zł, co stanowi jedynie iluzoryczne wypełnienie obowiązku finansowania działalności oświatowej szkoły, która nie może prowadzić działalności gospodarczej, a w konsekwencji pozyskiwać środków na kredytowanie działalności szkoły,

- art. 70 ust. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polski (dalej "Konstytucja"), poprzez ustalenie stawki dotacji w kwocie, która nie pozwala na prowadzenie kształcenia, co w konsekwencji prowadzi do naruszenia prawa obywateli do powszechnego i równego dostępu do wykształcenia.

Skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności czynności w postaci błędnego ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej przysługującej na słuchaczy Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych "[...]" w S. w 2023 r., zasądzenie od organu na rzecz Centrum kosztów postępowania sądowego

i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że Centrum [...]" Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. jest organem prowadzącym Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych tj. szkołę niepubliczną, dla której wypłacana jest dotacja oświatowa, o której mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. W dniu 18 stycznia 2023 r. organ dotujący przekazał na rachunek bankowy skarżącej dotację oświatową za styczeń 2023. Na tej podstawie skarżąca ustaliła, że stawka na słuchacza Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych wynosi [...] zł, a w 2022 r. miesięczna dotacja na jednego słuchacza niepublicznego liceum ogólnokształcącego dla dorosłych kształcącego się w systemie zaocznym kształtowała się na poziomie około [...] zł miesięcznie.

Strona zauważyła, że nawet przy przyjęciu zastosowania minimalnego wynagrodzenia o pracę dla nauczyciela zatrudnianego w szkole miesięczny koszt zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze czasu pracy kształtuje się obecnie na poziomie - [...] zł brutto, a wraz z kosztami pracodawcy - [...] zł. Powyższe zaś oznacza, że kwota dotacji oświatowej na jednego ucznia na rok 2023 nie pokrywa nawet 1 godziny pracy tego nauczyciela, a przecież liczba przedmiotów nauczanych w szkole oznacza konieczność zatrudnienia większej liczby nauczycieli aniżeli tylko jednego. Nadto zajęcia w szkołach prowadzone musza być w lokalach, które posiadają pozytywne opinie w zakresie spełniania bezpiecznych i higienicznych warunków nauki i pracy, wymagań określonych w przepisach w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach, przepisach o ochronie środowiska, przepisach o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, przepisach techniczno-budowlanych i przepisach o ochronie przeciwpożarowej. Stąd ustalenie bieżących stawek dotacji na poziomie kilku złotych stanowi jedynie pozorne dotowanie bieżącej działalności szkół niepublicznych. Działanie takie powoduje, iż cały ciężar i ryzyko prowadzenia szkół przerzucone zostaje na podmioty niepubliczne. Co więcej, takie działanie stanowi także przejaw dyskryminacji szkół niepublicznych.

Centrum zaznaczyło, że szkoły publiczne otrzymują środki na bieżącą działalność. Niezrozumiałe jest zatem praktyczne pozbawienie takich środków szkół niepublicznych. W szkole kształci się 200 słuchaczy, a stawka dotacji określona w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. wynosi [...] zł na słuchacza. Szkoła pod koniec miesiąca otrzyma dotację w wysokości [...] zł miesięcznie. Za te środki szkoła ma zapewnić kilkunastu nauczycieli zatrudnionych na umowie o pracę z minimalnym wynagrodzeniem aktualnie [...] zł miesięcznie, niezbędną obsługę i lokale. Są to środki, które nie pozwolą na pokrycie nawet ułamkowej części tych kosztów i nie pozwalają w ogóle na prowadzenie działalności dydaktycznej przez szkołę.

Skarżący wskazał dalej, że zgodnie z art. 170 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, prowadzenie szkoły lub placówki, zespołu, o którym mowa w art. 182, oraz innej formy wychowania przedszkolnego nie jest działalnością gospodarczą. Mając więc na względzie sformułowane w art. 70 Konstytucji RP powszechne prawo do nauki koniecznym jest zaś udział władz publicznych w finansowaniu sektora oświaty spoza sektora finansów publicznych zgodnie z obowiązującymi przepisami i w sposób umożliwiający realizację tego zadania. Ustalona wysokość miesięcznej dotacji oświatowej w 2023 r. nie pozwala na zrealizowanie przez szkoły tych celów i stanowi o fikcji realizacji przez państwo ustawowego obowiązku dofinansowania działalności szkół niepublicznych prowadzonych przez prywatne podmioty, które to podmioty realizują w imieniu państwa zadania publiczne w postaci prowadzenia szkół i realizacji w nich działalności edukacyjnej. Powyższe nie może być akceptowane i jest niedopuszczalne w procesie legislacyjnym aktu niższego rzędu w stosunku do ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, jakim jest rozporządzenie. Szkoła wypełniła obowiązki nałożone na nią w ustawie o finansowaniu zadań oświatowych.

Powyższe ustalenie stawek dotacji ma w ocenie organów publicznych promować szkoły, które osiągają wysoką zdawalność egzaminów zawodowych zewnętrznych przez swoich słuchaczy. Do uzyskania wykształcenia średniego wystarczy wyłącznie ukończyć liceum ogólnokształcące. Egzamin maturalny niezbędny jest tylko osobom, które chcą rozpocząć naukę na uczelniach wyższych. Niezrozumiałe jest zatem sfinansowanie kosztów nauki przez organ wyłącznie osobom, które zdały egzamin maturalny i odmówienie finansowania w przypadku słuchaczy, którzy uzyskali wykształcenie średnie.

W ocenie skarżącego, działania organu nie usprawiedliwia fakt, że ustalona stawka dotacji zgodna jest z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 grudnia 2022 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2023. Takie bowiem uregulowanie sprzeczne jest z przepisami ustawy o finansowaniu zadań oświatowych i ustawy Prawo oświatowe oraz z Konstytucją. W związku z tym organ zobowiązany był do niestosowania przepisów rozporządzenia. Organ zobowiązany jest bowiem do finansowania działalności oświatowej szkół. Żaden przepis rangi ustawowej nie wyłączył tego obowiązku.

Kierując się zasadą hierarchiczności przepisów prawa, należy w opinii strony przyjąć, że organ winien był ustalić stawkę dotacji w taki sposób, by wypełnić ustawowy obowiązek finansowania działalności szkoły.

Końcowo strona zauważyła, że czynność polegająca na ustaleniu wysokości kwoty należnej dotacji jest czynnością administracyjną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i podlega kognicji sądów administracyjnych (art. 47 u.f.z.o.).

W odpowiedzi na tę skargę organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu takiego stanowiska organ podniósł, że na podstawie art. 26 ust. 2 u.f.z.o. niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego.

Zgodnie zaś z ww. rozporządzeniem Minister Edukacji i Nauki, do wyliczenia kwot dotacji, które obowiązywać będą do czasu ich aktualizacji zastosowany został finansowy standard A podziału subwencji z 2022 r. i wskaźnik korygujący Di z 2023 r. W związku z tym, iż w algorytmie podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na 2023 r. statystyczna liczba słuchaczy niepublicznych liceów ogólnokształcących dla dorosłych kształcących w formie zaocznej wyliczana jest z uwzględnieniem wskaźnika określonego na poziomie 0,005, natomiast w 2022 r. wskaźnik ten wynosił 0,12 stąd znacznie zmniejszyła się kwota dotacji na jednego słuchacza.

Organ podniósł, że w uzasadnieniu do rozporządzenia wskazano: "W roku 2023 będą kontynuowane rozwiązania projakościowe odnoszące się do niepublicznych szkół, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, tj. zwiększenie finansowania "za zdany egzamin", a zmniejszenie środków naliczanych "za uczestnictwo w zajęciach". Przyjęcie takiego sposobu finansowania premiuje szkoły, które osiągają wysoką zdawalność egzaminów zewnętrznych przez swoich słuchaczy. W ramach tego rozwiązania wydzielono

z obecnej wagi P12 o wartości 0,400 dwie nowe wagi:

1) P13 o wartości 0,950 dla absolwentów niepublicznych liceów ogólnokształcących dla dorosłych, którzy uzyskali świadectwo dojrzałości (0,4 w roku 2022);

2) P14 o wartości 0,850 dla absolwentów niepublicznych szkół policealnych, którzy uzyskali dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe albo dyplom zawodowy.

Dodatkowo w części SOA obniżono wskaźnik:

Sg - z wartości 0,07 do 0,005,

Sh - z wartości 0,12 do 0,005,

Sj - z wartości 0,22 do 0,04,

Sm z wartości 0,39 do 0,165

- oraz wyodrębniono słuchaczy niepublicznych szkół policealnych kształcących w formie stacjonarnej z obecnego wskaźnika Sj o wartości 0,22 i objęto nowym wskaźnikiem o wartości 0,005".

W 2023 r. dla absolwentów niepublicznych liceów ogólnokształcących dla dorosłych, którzy uzyskali świadectwo dojrzałości wartość wagi wzrosła ponad dwukrotnie w porównaniu z rokiem poprzednim. W związku z tym po pomyślnie zdanym egzaminie maturalnym przez słuchaczy będzie przekazana na każdego słuchacza dodatkowa kwota dotacji.

Końcowo organ zauważył, że zgodnie z § 11 ust. 2 Statutu Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych "[...]" w S. - "2. Finansowanie szkoły następuje z dotacji, odsetek bankowych oraz darowizn, zapisów i innych źródeł dozwolonych prawem".

Postanowieniem wydanym na rozprawie 27 kwietnia 2023 r., która została ponownie odroczona, Sąd zobowiązał pełnomocnika skarżącego do sprecyzowania przedmiotu skargi poprzez wskazanie ustalonej a kwestionowanej wysokości dotacji oświatowej, okresu za jaki została przyznana, dokumentów potwierdzających wysokości ustalonej bądź też wypłaconej dotacji, wskazania ilości i rodzajów uczniów szkoły skarżącego oraz wysokości i sposobu ustalenia dotacji, jaka winna mieć miejsce zdaniem skarżącego.

W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik skarżącego w piśmie z 17 maja 2023 r. wyjaśnił m.in., że stawka dotacji wskazana w skardze została ustalona przez Centrum poprzez iloraz przekazanej przez organ dotujący w przelewie za styczeń kwoty [...]zł i liczby słuchaczy Liceum Ogólnokształcącego według stanu na

1 stycznia 2023 r., na których to słuchaczy należna jest dotacja oświatowa, tj. 94 słuchaczy. Stawka [...] zł na jednego słuchacza Centrum jest zarówno stawką ustaloną jak i kwestionowaną w skardze.

W piśmie procesowym z 9 czerwca 2023 r. organ, poza tym co podniósł w odpowiedzi na skargę, podkreślił, że w 2023 r. dla absolwentów niepublicznych liceów ogólnokształcących dla dorosłych, którzy uzyskali świadectwo dojrzałości wartość wagi wzrosła ponad dwukrotnie w porównaniu z rokiem poprzednim.

W związku z tym po pomyślnie zdanym egzaminie maturalnym przez słuchaczy będzie przekazana na każdego słuchacza dodatkowa kwota dotacji.

Na rozprawie 13 lipca 2023 r. nikt się nie stawił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r. poz., 259 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Z kolei stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest prawidłowość ustalenia kwoty dotacji oświatowej należnej skarżącej za styczeń 2023 r. Podstawą prawną zaskarżonej czynności jest ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (tekst jedn. Dz.U. 2022 poz. 2082, dalej "u.f.z.o."), która w art. 47 stanowi, że czynności podejmowane przez organ dotujący, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a, w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej. Zatem zaskarżona czynność objęta jest dyspozycją art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny.

Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności.

W rozpoznawanej sprawie czynność wypłaty dotacji nastąpiła 18 stycznia 2023 r., stąd skarga z 16 lutego 2023 r. została złożona z zachowaniem ustawowego terminu.

Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie czynności, Sąd stwierdził, że nie narusza ona prawa.

W myśl art. 26 ust. 2 u.f.z.o., niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego.

Warunki i sposób przekazania dotacji określają przepisy art. 33 i art. 34 u.f.z.o.

Na podstawie art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2267), minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, po zasięgnięciu opinii ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz reprezentacji jednostek samorządu terytorialnego, określił, w drodze rozporządzenia, sposób podziału części oświatowej subwencji ogólnej między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, z uwzględnieniem m.in. typów i rodzajów szkół i placówek prowadzonych przez te jednostki czy liczby uczniów w szkołach i placówkach.

Dnia 22 grudnia 2022 r. Minister Edukacji i Nauki wydał rozporządzenie w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2023 (Dz. U. z 2022 r., poz. 2820, dalej jako "rozporządzenie z 22 grudnia 2022 r."). Zgodnie z § 1 rozporządzenia, część oświatowa subwencji ogólnej na rok 2023 jest dzielona między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, z uwzględnieniem zakresu realizowanych przez te jednostki zadań oświatowych, określonych w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2022 r. poz. 2230), ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082, z późn. zm.), ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017r. poz. 60, 949 i 2203, z 2018 r. poz. 2245, z 2019 r. poz. 1287 oraz z 2022 r. poz. 1116) i ustawie z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2245, z późn. zm.). Stosownie do § 3 rozporządzenia, podział części oświatowej, po odliczeniu rezerwy, o której mowa w art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, będącej w dyspozycji ministra właściwego do spraw finansów publicznych, następuje według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia.

Dotacja za styczeń 2023 r. finalnie wyniosła w przypadku Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych "[...]" w S. [...] zł. Obliczona została poprzez pomnożenie liczby słuchaczy 94 i stawki dotacji [...] zł. Wynik takiego obliczenia daje kwotę [...]zł i taka została przekazana przelewem bankowym skarżącej 18 stycznia 2023 r.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z ww. rozporządzeniem do wyliczenia kwot dotacji, które obowiązywać będą do czasu ich aktualizacji zastosowany został finansowy standard A podziału subwencji z 2022 roku i wskaźnik korygujący Di z 2023 roku.

W związku z tym, iż w algorytmie podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2023 statystyczna liczba słuchaczy niepublicznych liceów ogólnokształcących dla dorosłych kształcących w formie zaocznej wyliczana jest z uwzględnieniem wskaźnika określonego na poziomie 0,005, natomiast w roku 2022 wskaźnik ten wynosił 0,12, stąd znacznie zmniejszyła się kwota dotacji na jednego słuchacza. Organ wskazał, że z obecnej wagi P12 o wartości 0,400 wydzielono dwie nowe wagi:

P13 o wartości 0,950 dla absolwentów niepublicznych liceów ogólnokształcących dla dorosłych, którzy uzyskali świadectwo dojrzałości (0,4 w roku 2022);

2) P14 o wartości 0,850 dla absolwentów niepublicznych szkół policealnych, którzy uzyskali dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe albo dyplom zawodowy.

Dodatkowo w części SOA obniżono wskaźnik:

Sg - z wartości 0,07 do 0,005,

Sh - z wartości 0,12 do 0,005,

Sj - z wartości 0,22 do 0,04,

Sm - z wartości 0,39 do 0,165

- oraz wyodrębniono słuchaczy niepublicznych szkół policealnych kształcących w formie stacjonarnej z obecnego wskaźnika Sj o wartości 0,22 i objęto nowym wskaźnikiem Sk o wartości 0,005.

Przy wyliczaniu kwoty dotacji na słuchacza skarżącego liceum dla dorosłych w 2023 r. organ zastosował więc obowiązujące przepisy prawa, w tym wartości określone w ww. rozporządzeniu, czego zresztą strona skarżąca nie kwestionuje. Zdaniem strony skarżącej, organ był zobowiązany do uwzględnienia hierarchiczności przepisów prawa i w konsekwencji - ponieważ ustalona wysokość dotacji jako bardzo niska uniemożliwia wywiązanie się z zadań oświatowych przez skarżącą - winien był ustalić stawkę dotacji w taki sposób, by wypełnić ustawowy obowiązek finansowania działalności szkoły, który znajduje też swoje konstytucyjne uzasadnienie.

Stosownie bowiem do treści art. 70 ust. 3 Konstytucji, rodzice mają wolność wyboru dla swoich dzieci szkół innych niż publiczne. Obywatele i instytucje mają prawo zakładania szkół podstawowych, ponadpodstawowych i wyższych oraz zakładów wychowawczych. Warunki zakładania i działalności szkół niepublicznych oraz udziału władz publicznych w ich finansowaniu, a także zasady nadzoru pedagogicznego nad szkołami i zakładami wychowawczymi, określa ustawa.

Z literalnego brzmienia art. 70 ust. 3 zd. 3 Konstytucji RP wynika odesłanie do materii ustawowej, która ma uregulować m.in. warunki zakładania i działalności szkół niepublicznych oraz udziału władz publicznych w ich finansowaniu. Zgodzić trzeba się z prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 21 czerwca 2023 r., III SA/Gl 190/23, dost. na cbois), że w Konstytucji RP nie ma wyrażonego wprost obowiązku każdorazowego dofinansowania każdej uczelni niepublicznej, tym bardziej, że większość z takich uczelni ma ściśle komercyjny charakter i ich działalność gospodarcza tak jak każda inna może wiązać się z ryzykiem niepowodzenia finansowego. Jak zauważono w wyroku TK z 10 grudnia 2013 r. (K 16/13, OTK-A 2013, Nr 9, poz. 135), z art. 70 ust. 3 Konstytucji nie wynika więc prawo podmiotowe szkół niepublicznych do uzyskania środków na całość ich działalności: w założeniu szkoły niepubliczne mają być finansowane w mniejszym stopniu ze środków budżetu państwa niż szkoły publiczne (podstawowa odpowiedzialność za ich gospodarkę finansową spoczywa bowiem na ich założycielach, a nie na władzy publicznej). Użyte w analizowanym sformułowaniu (art. 70 ust. 3 zd. trzecie Konstytucji) słowo "udział" samo w sobie nie implikuje żadnego konkretnego poziomu finansowania ("udział" z definicji może być mniejszy lub większy). Przesądza jedynie, że wkład państwa musi osiągnąć jakiś stopień minimalny (tak aby w ogóle zjawisko dofinansowywania szkół niepublicznych miało miejsce, bo inaczej art. 70 ust. 3 zdanie trzecie byłby niezrealizowanym upoważnieniem konstytucyjnym) i równocześnie nie może osiągnąć poziomu maksymalnego (całkowitego finansowania, to bowiem prowadziłoby do zrównania szkół publicznych ze szkołami niepublicznymi).

W tej sprawie skarżąca oczekuje, aby kierując się zasadą hierarchiczności przepisów prawa, organ ustalił stawkę dotacji w taki sposób, by wypełnić ustawowy obowiązek finansowania działalności przedmiotowej szkoły (choć w istocie nie podaje, jaka kwota dotacji byłaby odpowiednia) i aby organ nie stosował przepisów rozporządzenia z 22 grudnia 2022 r. Po pierwsze, organy administracji mają obowiązek działać w granicach i na podstawie prawa. Po drugie, obowiązujące przepisy prawa w tej materii nie zostały uznane za niekonstytucyjne przez Trybunał Konstytucyjny. Po trzecie, na wysokość dotacji oświatowej składa się szereg czynników, a organ ustalający i wypłacający dotację nie ma wpływu na wielkość wszystkich przyjętych do wyliczenia danych. Po czwarte, z przywołanych wyżej przepisów prawa nie wynika, aby rolą dotacji oświatowej było subsydiowanie wszelkiej działalności prowadzonej przez szkołę bądź jednostkę prowadzącą szkoły, czy też pokrywanie wszelkich lub znacznej części ich wydatków. Po piąte, w odróżnieniu od placówek publicznych organy prowadzące szkoły niepubliczne uprawnione są do pobierania opłat (w postaci np. czesnego) za naukę od dorosłych słuchaczy.

W ocenie Sądu, argumenty podnoszone przez skarżącą stanowią wyraz negatywnej oceny strony dotyczącej zaistniałych zmian systemowych w zakresie sposobu finansowania niepublicznych szkół dla dorosłych, których to zmian Sąd w niniejszym postępowaniu nie kontroluje. Celem i zakresem postępowania sądowego nie jest bowiem ocena zasadności, czy też celowości wprowadzonych zmian w zakresie finansowania zadań oświatowych, a wyłącznie ocena prawidłowości ustalenia wysokości dotacji należnej skarżącej w świetle obowiązujących regulacji prawnych (por. wyrok WSA w Opolu z 26 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Op 94/23, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Również przyjęty przywołanymi przepisami prawa system premiowania uzależniony od skuteczności i uzyskiwanych efektów kształcenia nie jest przedmiotem kontroli w tej sprawie.

Ubocznie należy podnieść, że zgodnie z art. 19 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, kwoty przeznaczone na części subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego, o których mowa w art. 7 ust. 1, oraz kwoty wpłat, o których mowa w art. 7 ust. 2, odpowiednio dla gmin, powiatów i województw określa ustawa budżetowa.

Podsumowując, organ prawidłowo dokonał ustalenia wysokości dotacji oświatowej za styczeń 2023 r. i jej wypłaty na rzecz skarżącej jako organu prowadzącego Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych "[...]" w S..

W każdym razie Sąd nie znalazł podstaw faktycznych ani prawnych do stwierdzenia bezskuteczności tej czynności. Zarzuty skargi okazały się niezasadne.

Mając to na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.