Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3084/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 90, art. 91
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Korycińska, Sędzia NSA Zbigniew Czarnik, Sędzia WSA (del.) Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Agnieszka Raszyńska, po rozpoznaniu w dniu 15 września 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Po 1139/16 w sprawie ze skargi S. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężna z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. Ś. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 2700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 maja 2017 r. o sygn. akt III SA/Po 1139/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Poznaniu (zwany dalej Sądem I instancji, bądź WSA) oddalił skargę S. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] września

2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

Powyższe orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 11 czerwca 2015 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę w sklepie spożywczo – przemysłowym w K. ul. [...], należącym do S. Ś. (zwany dalej stroną), ujawniając tam automaty BLACK HORSE nr [...], BULLS EYE nr [...], SUPER BANK nr [...]. Ustalono, że prowadzone na tych automatach gry mają charakter losowy. Organ I instancji, powołując się na uzyskaną umowę o współpracy z dnia 5 marca 2014 r. zawartą pomiędzy spółką A Spółka z o.o. z siedzibą w G. a stroną, stwierdził że za urządzającego gry na automatach należało uznać S. Ś. – który zapewniał odpowiednie warunki do uruchomienia urządzeń i ich obsługi co najmniej w minimalnym zakresie, bieżący dostęp do urządzenia, ochronę automatów przed uszkodzeniem. Ponadto, wysokość należnego stronie wynagrodzenia ulegała zmniejszeniu proporcjonalnie do okresu, w którym automaty nie były eksploatowane.

Mając na uwadze powyższe Naczelnik Urzędu Celnego w K. decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. wymierzył S. Ś. karę pieniężną w kwocie 36.000,00 zł za urządzanie gier na ww. trzech automatach poza kasynem gry.

Decyzją z dnia [...] września 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu, po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu, powołując się na protokół kontroli i eksperyment przeprowadzony przez funkcjonariuszy celnych, stwierdzono że przeprowadzone gry kontrolne, jak również pozostała dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy wykazały bezsprzecznie, że gry urządzane na przedmiotowych automatach były grami na automatach w rozumieniu u.g.h. – które toczyły się o wygrane zarówno rzeczowe jak i pieniężne i miały charakter losowy. W odniesieniu do zarzutów o braku notyfikacji oraz technicznego – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakteru art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. (Dz. U. nr 201, poz. 1540 ze zm.) o grach hazardowych, zwanej dalej u.g.h., organ powołała się na uchwałę NSA z dnia 16 maja 2016 r. o sygn. akt II GPS 1/16.

Skargę do WSA złożyła strona, domagając się stwierdzenia nieważności ww. decyzji organów obu instancji, względnie ich uchylenia w całości.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Sąd I instancji, oddalając skargę, stwierdził że decyzje organów obu instancji zostały wydane w toku postępowania prowadzonego w sposób zgodny z przepisami O.p. Organy nie dopuściły się również naruszeń prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy a w świetle uchwały o sygn. akt II GPS 1/16 nie było uzasadnionych podstaw do zawieszenia postępowania. Odnośnie kluczowego z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy zagadnienia, czy art. 89 u.g.h. stanowi przepis techniczny w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE WSA powołał się na uchwałę NSA z dnia 16 maja 2016 r. o sygn. akt II GPS 1/16. Odnosząc się do zarzutów skarżącego wskazano również na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2015 r. o sygn. akt P 32/12. W konsekwencji za nietrafny uznano zarzut naruszenia art. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 89 u.g.h. Odnosząc się do argumentacji co do art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., którego naruszenia skarżący upatruje w wydaniu zaskarżonego aktu w stosunku do podmiotu niebędącego zobowiązanym do uzyskania zezwolenia na prowadzenie kasyna gry, Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 6 ust. 4 u.g.h., działalność w zakresie m.in. gier na automatach może być prowadzona wyłącznie w formie spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, mającej siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem art. 7a. Posłużenie się jednak przez ustawodawcę na gruncie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. pojęciem "urządzającego gry", w celu identyfikacji sprawcy naruszenia prowadzi do wniosku, że podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za delikt polegający na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu. Nie ma istotnego znaczenia, czy podmiot ten legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry. WSA podkreślił, że pojęcie "urządzania gier" należy rozumieć szeroko – sięgając w tym zakresie do wykładni językowej i Słownika języka polskiego. Zdaniem Sądu I instancji organy prawidłowo uznały skarżącego za podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry, gdyż – jak wynika ze umów o współpracy z dnia 5 marca 2014 r. – za zgodą skarżącego doszło do wstawienia do należącego do niego lokalu automatów do gry. Nie może budzić wątpliwości, że strona skarżąca współuczestniczyła w ich eksploatacji, zapewniając odpowiednie warunki do uruchomienia automatów, obsługując sporne automaty poprzez dopuszczanie do niego klientów lokalu i dostarczanie energii elektrycznej. Czynsz był uzależniony od faktu uruchomienia urządzeń do gry, a dochód z ww. umowy był bezpośrednio powiązany z faktem eksploatowania automatów. Za bezzasadny uznano zarzuty naruszenia przepisów O.p., w tym art. 122 § 1 i art. 187 poprzez pominięcie przez organ w swoich rozważaniach możliwości uznania podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia za przepis techniczny. Ustalenie czy przepisy u.g.h. stanowią przepisy techniczne stanowi kwestię o charakterze stricte jurydycznym – niewymagającą dokonywania jakichkolwiek ustaleń faktycznych. Z tego też tytułu Dyrektor Izby Celnej, uznając przepisy u.g.h., stanowiące podstawę wydania poddanego sądowej kontroli aktu za przepisy nie będące przepisami technicznymi w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE w Poznaniu, nie mógł naruszyć art. 122 § 1 i art. 187 O.p. Co do niezasadnych zarzutów naruszenia art. 216 , art.180 § 1 i art.181 O.p., w zw. z art. 36 ust. 5 pkt 13 art. 55 ustawy o Służbie Celnej, to zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 13 tej ustawy funkcjonariusze wykonujący kontrole są uprawnieni do przeprowadzania w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu. W sytuacji stwierdzenia organizowania gry na automacie znajdującym się w lokalu niespełniającym ustawowych warunków urządzania gier hazardowych, gdy organizujący taką grę nie legitymuje się stosowną koncesją lub zezwoleniem, uzasadnione jest badanie rodzaju urządzenia, jego funkcjonowania, a także ewentualnego wykorzystania do organizowania takich gier. Z kolei na podstawie z art. 180 § 1 O.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył S. Ś., podnosząc zarzuty naruszenia:

1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na uchybieniu art. 145 § 1 ust. 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych przez nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia przez organ w toku postępowania podatkowego przepisów prawa, dających podstawę do wznowienia postępowania - w szczególności: przepisów art. 120 w zw. z art. 201 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 235 O.p. w zw. z art. 8 i 91 u.g.h. w zw. z art. 2 ust. 6 u.g.h. poprzez zaniechanie obligatoryjnego zawieszenia przedmiotowego postępowania, gdy rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych - czy gra na ujawnionych urządzeniach stanowi grę na automacie w rozumieniu przepisów u.g.h.; żaden przepis powszechnie obowiązującego prawa nie przyznaje bowiem ani naczelnikom urzędów celnych, ani dyrektorom izb celnych, ani Szefowi Służby Celnej kompetencji do rozstrzygania, czy gra na danym urządzeniu stanowi grę na automacie w rozumieniu przepisów u.g.h., jaki to zakres uprawnień został zastrzeżony tylko i wyłącznie dla ministra właściwego do spraw finansów publicznych, rozstrzygającego w tym przedmiocie w drodze decyzji po przeprowadzeniu postępowania zgodnie z przepisami O.p.; natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy Dyrektor Izby Celnej uznał i przyjął, że gra na przedmiotowych urządzeniach jest grą na automatach, o jakiej mowa w u.g.h. - bezprawnie wkraczając tym samym w zakres kompetencji zastrzeżonych wyłącznie dla ministra właściwego do spraw finansów publicznych, co stanowi wadę kwalifikowaną, polegającą na wydaniu decyzji bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, o której mowa w art. 240 § 1 pkt. 6 O.p.;

2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na uchybieniu art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. przez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organ w toku postępowania przepisów prawa, mającego istotny wpływ na wynik sprawy oraz przedstawienia stanu sprawy niezgodnie z rzeczywistym, w szczególności:

a) art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 w zw. z art. 235, art. 229 oraz 200a § 1-3 O.p. w zw. z art. 8 i 91 u.g.h. poprzez zaniechanie podjęcia przez Dyrektora Izby Celnej wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym zebrania całego materiału dowodowego, co oczywiście miało istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy, gdyż skutkowało nie wyjaśnieniem kluczowych okoliczności niniejszej sprawy - jaki podmiot jest faktycznie urządzającym gry na przedmiotowych urządzeniach - co oczywiście miało istotny wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia organu;

b) art. 120, art, 121 § 1, art. 122, art. 191 w zw. z art. 235 O.p. w zw. z art. 8 i 91 u.g.h. poprzez wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dokonaną z uchybieniem zasadom prawidłowego, logicznego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego oraz oczywiście błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, pozostające w opozycji do zgromadzonych materiałów, iż strona skarżąca urządzała gry na przedmiotowych urządzeniach; karze pieniężnej podlega bowiem urządzanie gry na automatach poza kasynem gry; w doktrynie i orzecznictwie natomiast jednoznacznie przyjmuje się, że przez osobę urządzającą grę rozumienie się osobę, która układa system gry, określa wysokość wygranych, zatrudnia i szkoli pracowników; tym samym wynajęcie powierzchni użytkowej określonemu przedsiębiorcy, na której ustawił on określone urządzenia, do jakich to urządzeń dostęp posiada tylko i wyłącznie wynajmujący przedsiębiorca - nie stanowi urządzania gry na danych urządzeniach, zwłaszcza że strona skarżąca:

- nie układała jakiegokolwiek systemu gry,

- nie określała wysokości wygranych,

- nie zatrudniała i nie szkoliła pracowników w celu prowadzenia gry,

- nie organizowała gry,

- nie rozliczała przedsięwzięcia.

Ponadto, zgodnie z treścią umowy zawartej z A Sp. z o.o., strona nie była uprawniona do dysponowania i rozporządzania przedmiotowym urządzeniem, ani w ogóle do urządzania i prowadzenia gier na automatach, a zatem faktycznie nie prowadziła jakiejkolwiek działalności dotyczącej urządzania gier hazardowych, w tym gier na automatach, czy w ogóle jakichkolwiek gier. Podmiotem urządzającym gry na przedmiotowym urządzeniu była ww. Spółka - najemca powierzchni w lokalu użytkowym, który ustawił tam przedmiotowe urządzenia i je eksploatował, do czego miał wyłączne prawo na powierzchni jaką również wyłącznie dysponowała przedmiotowa spółka;

c) art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 210 § 4 w zw. z art. 235 O.p. w zw. z art. 8 i 91 u.g.h., poprzez brak sprostania wymogowi sporządzenia wnikliwego i logicznego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia wraz z uzasadnieniem podstawy faktycznej, m.in. przez lakoniczne ustosunkowanie się do kwestii, w jaki sposób zakwalifikować stronę skarżącą, jako urządzającą gry - w kontekście zakresu działalności w tym zakresie ww. Spółki;

3. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na uchybieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak sprostania wymogowi sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku z podaniem i wyjaśnieniem podstawy prawnej - co oczywiście miało wpływ na wynik postępowania poprzez uniemożliwienie kontroli prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz pozbawienie strony informacji o przesłankach rozstrzygnięcia - m.in. przez niewystarczające i pobieżne ustosunkowanie się do kwestii, w jaki sposób zakwalifikować stronę skarżącą jako urządzającą gry - w kontekście zakresu działalności w tym zakresie A Sp. z o.o.; miało to wpływ na wynik postępowania poprzez:

1) zaniechanie rozpoznania istoty sprawy - ustalenia, kto w okolicznościach niniejszej sprawy jest faktycznie urządzającym gry - a tylko i wyłącznie taki podmiot ponosić może odpowiedzialność administracyjną, gdyż nie przewiduje się nawet karalności administracyjnej pomocy w urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry,

2) uniemożliwienie kontroli prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia,

3) pozbawienie strony informacji o przesłankach rozstrzygnięcia;

4. prawa materialnego poprzez dokonanie wadliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji - przez niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji błędną wykładnię przepisów art. 2 ust. 3 i 5 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 8 i 90 ust. 1 u.g.h., skutkujące ich zastosowaniem w okolicznościach niniejszej sprawy, wbrew istotnemu stanowi rzeczy, gdy strona nie była podmiotem urządzającym gry;

5. prawa materialnego poprzez dokonanie wadliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji - przez niedopuszczalne zastosowanie wobec skarżącego przepisów art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 90 ust. 1 i art. 8 oraz 91 u.g.h. - stanowiących o zakazie urządzania gier na automatach w jakichkolwiek miejscach za wyjątkiem kasyn, na skutek braku notyfikacji Komisji Europejskiej projektu zarówno wskazanych regulacji, jak i przepisów art. 6 ust. 1 u.g.h. oraz art. 14 ust. 1 u.g.h., co wynika z treści przepisów art. 91 ust. 3 oraz art. 9 Konstytucji RP w zw. z art. 2 i 53 Aktu Akcesyjnego dotyczącego przystąpienia Polski do UE oraz § 4 ust. 1, § 5, § 8 ust. 1 -3, § 9, § 10 ust. 1, § 11 ust. 1-3, § 13 ust. 1, § 13a, § 16 ust. 1-2 i 4 oraz § 20 w zw. z §§ 2 pkt 1a, 2, 3, 5, 5a i 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych, a także art. 4 ust. 3 i art. 19 ust. 1 i 3 TUE oraz art. 267 TFUE wraz z wydanymi na jego podstawie (oraz jego poprzedniku art. 234 TWE) - a stanowiącymi acquis communautaire - interpretacyjnymi orzeczeniami TSUE, jednoznacznie wykładającymi i wiążącymi erga omnes wszystkie sądy krajowe (wspólnotowe) do czasu wystąpienia danego sądu krajowego z indywidualnym pytaniem prejudycjalnym, że:

a) naruszenie obowiązku notyfikacji powoduje bezskuteczność przepisów technicznych, co oznacza, że nie można się na nie powołać wobec jednostek - wyrok ETS w sprawie C-194/94;

b) art. 8 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 98/34 należy interpretować w ten sposób, że do sądu krajowego należy odmowa zastosowania przepisu prawa krajowego stanowiącego przepis techniczny, jeżeli nie został on notyfikowany Komisji przed jego przyjęciem - wyrok ETS w sprawie C-303/04;

c) niedokonanie takiej notyfikacji pociąga za sobą brak możliwości stosowania tego środka krajowego, a zatem na środek ten nie można powoływać się wobec jednostek - wyrok ETS w sprawie C-307/13;

d) przepisy zakazujące prowadzenia gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych w jakichkolwiek miejscach publicznych i prywatnych z wyjątkiem kasyn należy uznać za przepisy techniczne w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34; w związku z powyższym przepis tego rodzaju jak art. 14 ust, 1 ustawy o grach hazardowych, zgodnie z którym urządzanie gier na automatach dozwolone jest jedynie w kasynach gry, należy uznać za "przepis techniczny" w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34. - wyroku ETS w sprawach C-213/11, C-214/11;

e) Środki (...) w zakresie w jakim zabraniają korzystania z wszelkich gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych, w tym wszelkich gier komputerowych, we wszelkich miejscach publicznych i prywatnych, z wyjątkiem kasyn, jak również korzystania z gier na komputerach znajdujących się w przedsiębiorstwach świadczących usługi internetowe oraz poddają prowadzenie tych przedsiębiorstw obowiązkowi uzyskania specjalnego pozwolenia, należy uznać za przepisy techniczne w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy98/34 (wyrok w sprawie C 267/03, wyrok ETS w sprawie C-65/05);

6. prawa materialnego poprzez dokonanie wadliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji – przez błędną wykładnię polegającą na wadliwym przyjęciu treści art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1 oraz art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. przez błędne niezastosowanie przepisów art. 21 § 1 i 2 oraz per analogiam art. 49 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej w zw. z art. 4 ust. 3, art. 6 ust. 1 i art. 19 ust. 1 i 3 TUE w zw. z art. 267 TFUE, jakie to wskazane przepisy dyrektywy 98/34/WE są na tyle bezwarunkowe i dostatecznie precyzyjne, by jednostki mogły się na nie powołać w postępowaniu przed sądem krajowym, zaś prawo wspólnotowe i ochrona należna jednostce w zastosowaniu tego prawa nakazuje sądowi krajowemu odmówić zastosowania krajowego przepisu technicznego, który nie został zgodnie z obowiązkiem przewidzianym w art. 8 dyrektywy notyfikowany Komisji przez państwo członkowskie, które przepis ten wydało - co zostało stwierdzone w wyroku ETS w sprawie C-194/94; w rezultacie WSA doprowadził w ten sposób do dyskryminacji strony ze względu na przynależność państwową, tylko z tego względu, iż sądem wspólnotowym w okolicznościach niniejszej sprawy jest polski sąd pierwszej instancji - względem skarżącej mają zastosowanie art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1 oraz art. 1 pkt. 11 dyrektywy 98/34/WE - w treści odmiennej aniżeli w pozostałych państwach członkowskich UE, w treści odmiennej aniżeli ustalona w orzeczeniach TSUE w sprawach: C-194/94, C-303/04 oraz C-307/13 - skutkującej nałożeniem na skarżącą kary pieniężnej za czyn, który według prawa międzynarodowego (dyrektywy 98/34/WE) nie był zabroniony pod groźbą wymierzonej kary w czasie jego popełnienia - wobec bezskuteczności nienotyfikowanych przepisów technicznych u.g.h. - jakie to kwestie podlegają prawu unijnemu, jako elementy zasady pierwszeństwa i efektywności (art. 51 ust. 1 Karty praw podstawowych UE);

7. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na uchybieniu art. 267 TFUE) w zw. z art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 2 i 53 Aktu Akcesyjnego dotyczącego przystąpienia Polski do UE w zw. z art. 4 ust. 3 i art. 19 ust. 1 i 3 TUE przez uzurpowanie wbrew treści regulacji art. 267 TFUE, przez Sąd I instancji prawa do dokonywania wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne UE - w szczególności zaś art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1 oraz art. 1 pkt. 11 dyrektywy 98/34/WE - wbrew wykładni dokonanej przez TSUE w orzeczeniach w sprawach: C-194/94, C-303/04 oraz C-307/13, wykładającymi i wiążącymi erga omnes wszystkie sądy krajowe (wspólnotowe), do czasu wystąpienia danego sądu krajowego z indywidualnym pytaniem prejudycjalnym; poprzez zajęcie stanowiska przez WSA, że uznanie unormowań zawartych w art. 14 ust. 1 u.g.h. za przepisy o charakterze technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE nie stanowi dostatecznej podstawy do odmowy zastosowania normy prawnej obejmującej treściowy zakaz urządzania gier na automatach poza kasynem gry przez organy administracji publicznej i sądy, a tym samym, iż skutkiem prawnym niedopełnienia obowiązku notyfikacji wskazanej regulacji nie jest bezwzględna niemożliwość zastosowania nienotyfikowanych przepisów technicznych, na co mogą powoływać się jednostki przed sądem krajowym - co miało wpływ na wynik postępowania, bowiem skutkowało przyjęciem wadliwej treści art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1 oraz art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. – wbrew ustalonej w orzeczeniach TSUE w sprawach: 0194/94, 0303/04 oraz 0307/13.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie wyroku WSA - w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, jak również o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonych dokumentów. W tym ostatnim zakresie wskazano, że w niniejszej sprawie konieczność wykazania, że wbrew stanowisku Sądu I instancji Minister Finansów wszczyna postępowanie w trybie przepisu art. 2 ust. 6 u.g.h. z urzędu, jak również na skutek prośby Urzędu Celnego, a nie wyłącznie na wniosek podmiotu urządzającego grę bądź zakład, natomiast przeprowadzenie postępowania dowodowego we wskazanym zakresie nie spowoduje odmiennego przedłużenia postępowania w sprawie - postanowienia Ministra Finansów z dnia 26 maja 2011 r.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził. Natomiast podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumpcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Z kolei przy drugiej podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania, p.p.s.a. wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności należy rozpoznać najdalej idący zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., które w ocenie skarżącego skutkowało zaniechaniem rozpoznania istoty sprawy, uniemożliwieniem kontroli prawidłowości zaskarżonego wyroku oraz pozbawieniem strony informacji o przesłankach rozstrzygnięcia.

Zgodnie z przywołanym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, bądź czyni ją wyłącznie iluzoryczną (por. wyrok NSA z 12 października 2010 r. o sygn. II OSK 1620/10, publ. CBOSA).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie podstawowe elementy wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a. – przedstawiając stan sprawy przyjęty za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, prezentując zarzuty skargi, wskazując podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem oraz zawierając odniesienie do zarzutów skargi. Dlatego też zarzut ten w ocenie NSA jest całkowicie chybiony. Dodatkowo podkreślić należy, że obowiązku "przedstawienia stanu sprawy", o którym mowa w powołanym przepisie, nie należy rozumieć jako wymogu szczegółowego i drobiazgowego przedstawiania wszystkich okoliczności sprawy, lecz przedstawienia stanu sprawy oraz pozostałych wymienionych wyżej elementów w sposób zwięzły. Oznacza to, że sąd administracyjny powinien odnieść się wyłącznie do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z 13 marca 2007 r. o sygn. akt II GSK 326/06, publ. CBOSA) – które to wymogi uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia. Ponadto, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie stanowi usprawiedliwionej podstawy dla czynienia zaskarżonemu wyrokowi zarzutu dokonania błędnych ustaleń faktycznych, czy też błędnego rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem podniesione zarzuty naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie w istocie łączy z poczynieniem wadliwego ustalenia podstawy rozstrzygnięcia – co nie może być uznane za skutecznie podważające prawidłowość uzasadnienia zakwestionowanego wyroku. W ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można bowiem skutecznie kwestionować ustaleń stanu faktycznego, czy wyrażonej w jego zakresie oceny Sądu I instancji, jak też dokonanej przez ten Sąd kontroli prawidłowości wykładni i zastosowania prawa materialnego przez działające w sprawie organy (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2016 r. o sygn. akt II FSK 2665/16, publ. CBOSA).

Za niezasadny należy również uznać zarzut zaniechania obligatoryjnego zawieszenia postępowania z uwagi na konieczność wystąpienia do ministra właściwego do spraw finansów publicznych o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego czy gra na przedmiotowym urządzeniu stanowi grę na automacie w rozumieniu przepisów u.g.h.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w toku postępowania o nałożenie kary pieniężnej organ celny nie musi posiadać rozstrzygnięcia Ministra Finansów wydanego na podstawie art. 2 ust. 6 u.g.h., zaś brak tego rozstrzygnięcia nie stanowi o naruszeniu wymienionego przepisu ani o wadliwości ustaleń faktycznych przeprowadzonych w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Skarżący kasacyjnie, zarzucając WSA naruszenie art. 2 ust. 6 i ust. 7 u.g.h., pomija istotną okoliczność prawną co do tego, że art. 2 ust. 7 u.g.h. nie daje organowi celnemu legitymacji do zainicjowania postępowania przed Ministrem Finansów. Organ ten może bowiem co najwyżej zasygnalizować potrzebę rozstrzygnięcia tej kwestii – co nie oznacza, że na skutek tej sygnalizacji Minister Finansów będzie zobligowany do wszczęcia postępowania z urzędu. Właściwy organ, prowadząc postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.g.h., był uprawniony do czynienia ustaleń odnośnie do charakteru danej gry na podstawie art. 32 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1404). Nieuprawnione zatem jest upatrywanie naruszenia przez organ art. 2 ust. 6 u.g.h. w braku rozstrzygnięcia Ministra Finansów. W konsekwencji za niezasadny NSA uznał także sformułowany w skardze kasacyjnej wniosek o przeprowadzenie – na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 48 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. - dowodu uzupełniającego z postanowienia Ministra Finansów z dnia 26 maja 2011 r., albowiem - wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie - nie jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w tej sprawie wykazanie, że Minister Finansów wszczyna postępowanie w trybie przepisu art. 2 ust. 6 u.g.h. z urzędu, w tym również na skutek prośby Urzędu Celnego, a nie wyłącznie na wniosek podmiotu urządzającego grę bądź zakład. Zaakcentowania w tym miejscu wymaga, że zakres badania stanu sprawy wyznaczają normy prawne określające determinantę faktyczną rozstrzygnięcia – nie zaś wnioski procesowe skarżącego lub innych stron postępowania sądowoadministracyjnego, czy też uznanie samego sądu administracyjnego (zob. T. Woś – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LexisNexis, Warszawa 2005, s. 424 i 425). Z treści art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika, że dopuszczenie dowodu z dokumentu jest jedynie uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika również, aby kontrolując legalność zaskarżonej decyzji WSA pominął te wzorce kontroli jej zgodności z prawem, które zobowiązywały do dokonania oceny, czy organ administracji dokonał wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym, jak i prawnym, w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy (art. 122 O.p.), czy zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 187 O.p.) oraz czy dokonał swobodnej jego oceny, zobowiązującej do uwzględnienia kryteriów wiedzy, doświadczenia życiowego oraz zasad logiki (art. 191 O.p.), czy też naruszył zasadę zaufania (art. 121 § 1 O.p.).

Sąd I instancji prawidłowo uznał za zgodne z prawem stanowisko organów, że w świetle okoliczności sprawy skarżącemu należy przypisać przymiot podmiotu urządzającego grę na automacie. W tym zakresie prawidłowo powołano się na umowę o współpracy z dnia 5 marca 2014 r. zawartą pomiędzy spółką A Spółka z o.o. z siedzibą w G. a stroną, określoną w jej treści jako "współpracujący". Jak wynika z § 1 ww. umowy ww. Spółka prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem jest urządzanie i prowadzenie gier na urządzeniach, a współpracujący umożliwia Spółce urządzanie i prowadzenie gier na automatach w należącym doń ww. lokalu. Obowiązki współpracującego określono w § 3, wskazując że zobowiązuje się do stałego dostarczania energii elektrycznej pozwalającego na niezakłóconą pracę automatów, ochrony automatów przed uszkodzeniem lub zniszczeniem, umożliwienia Spółce lub osobom wyznaczonym i upoważnionym przez Spółkę swobodnego dostępu do automatów, a klientom lokalu swobodnego dostępu do automatów w godzinach otwarcia lokalu, powiadamiania Spółki o istotnych zmianach godzin otwarcia lokalu z co najmniej 5-dniowym wyprzedzeniem, powiadamiania Spółki o zamiarze przerwania pracy lokalu z co najmniej 5-dniowym wyprzedzeniem, niezwłocznego powiadamiania Spółki o wszelkich awariach, uszkodzeniach, nieprawidłowościach w pracy automatów, próbach ingerencji w konstrukcję automatu przez osoby nieupoważnione oraz zmianę danych dotyczących lokalu, niezwłocznego powiadomienia Spółki o wszelkich okolicznościach skutkujących lub mogących skutkować zaprzestaniem, zawieszeniem lub zmianą charakteru funkcjonowania lokalu, niezwłocznego powiadomienia Spółki o wszelkich okolicznościach skutkujących lub mogących skutkować zaprzestaniem, zawieszeniem eksploatacji automatów. Z kolei stosownie do § 4 umowy Spółka zobowiązuje się do zapłaty współpracującemu miesięcznego, ryczałtowego wynagrodzenia w wysokości 250 zł powiększonego o kwotę podatku od towarów i usług. Wynagrodzenie to obejmuje również koszty dostarczania energii elektrycznej pozwalającego na niezakłóconą pracę automatów, ochronę automatów przed uszkodzeniem lub zniszczeniem (ust. 1). Wysokość wynagrodzenia, o którym mowa w ust. 1, ulega zmniejszeniu proporcjonalnie do okresu, w którym automaty nie są eksploatowane w lokalu z przyczyn nie leżących po stronie Spółki (ust. 3). Spółka uprawniona jest do rozwiązania umowy bez okresu wypowiedzenia w przypadku naruszenia przez Współpracującego postanowień niniejszej umowy oraz w przypadku, kiedy eksploatacja automatu nie przynosi w okresie 1 (słownie: jednego) miesiąca przychodu wyższego niż wynagrodzenie, o którym mowa w § 4 ustęp 1 niniejszej umowy (ust. 4). W kontekście tej ostatniej regulacji nie może budzić wątpliwości prawidłowość stwierdzenia przez Sąd I instancji o tym, że:

- po pierwsze, ustalony ww. czynsz był w rzeczywistości uzależniony od faktu uruchomienia urządzeń do gry – które za zgodą strony wstawiono do jej lokalu przy ul. [...] w K.;

- po drugie, należny dochód z umowy o współpracy był bezpośrednio powiązany z faktem eksploatacji ww. automatów.

W rezultacie, właściciel lokalu – S. Ś., zapewniając – zgodnie z ww. umową o współpracy – odpowiednie warunki do uruchomienia i niezakłóconego funkcjonowania automatów (stałe dostarczanie energii elektrycznej, umożliwienia klientom lokalu swobodnego dostępu do automatów, ochrona urządzeń przed uszkodzeniem, informowanie Spółki o ewentualnych awariach) urządzał w swoim lokalu gry poza kasynem bez zezwolenia.

Ze względu na powyższe strona zasadnie została uznana za podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry, co w prowadzonym uprzednio postępowaniu skutkowało nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 36.000,00 zł za urządzanie gier poza kasynem gry na ujawnionych podczas kontroli trzech automatach. Argumentację skargi kasacyjnej kwestionującą powyższe ustalenia należy uznać za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Wbrew stanowisku skarżącego, brak jest podstaw by twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób, w jaki przedstawiono to w punktach 1-3 petitum skargi kasacyjnej, zwłaszcza zaś, aby skutkiem zarzucanego naruszenia był istotny wpływ na wynik sprawy.

Przechodząc do rozważań na temat tej części zarzutów skargi kasacyjnej, które dotyczą naruszenia prawa materialnego, a które oparto na poglądzie o niewłaściwym zastosowaniu wobec skarżącego nienotyfikowanych przepisów u.g.h., należy zaznaczyć – na co trafnie wskazał WSA – że Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 16 maja 2016 r. w sprawie o sygn. akt II GPS 1/16 (publ. ONSAiWSA z 2016 r. nr 5, poz. 73), podjął uchwałę w składzie siedmiu sędziów, przewidującą w punkcie 2, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem – od dnia 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust.1 pkt 2 u.g.h. Przepis ten - jak podkreślono w przywołanej uchwale - jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany urządza gry na automatach. Podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. I to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której przecież - jak to wynika z art. 6 ust. 4 u.g.h. - nie może uzyskać, ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać. Na gruncie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. penalizowane jest bowiem zachowanie naruszające zasady dotyczące miejsca urządzania gier hazardowych na automatach, nie zaś zachowanie naruszające zasady dotyczące warunków, od spełnienia których w ogóle uzależnione jest rozpoczęcie, a następnie prowadzenie działalności polegającej na organizowaniu i urządzaniu gier hazardowych, w tym gier na automatach. Uchwałą tą skład orzekający rozpoznający niniejszą sprawą jest związany mocą art. 269 § 1 p.p.s.a., nie znajdując podstaw do jej kwestionowania w trybie art. 269 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 8 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 1518/14, dostępne j.w.).

Sąd I instancji prawidłowo uznał, że zastosowane przez organy przepisy u.g.h. mogły być zastosowane pomimo braku notyfikacji Komisji Europejskiej projektu przepisu art. 14 u.g.h. W powołanej powyżej uchwale wyrażono pogląd prawny co do tego, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie ustanawia żadnych warunków determinujących skład, właściwości lub sprzedaż produktu, a tym samym, że przepis ten nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE. W przywoływanej uchwale sformułowano także stanowisko odnośnie do oceny charakteru relacji między przepisami art. 14 ust. 1 oraz art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., uznając że samoistny charakter funkcji realizowanej przez drugi z tych przepisów nadaje mu samodzielny charakter w relacji do art. 14 ust. 1 u.g.h. – co uzasadnia brak podstaw do odmowy jego stosowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. W rezultacie zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie nie mogły wywołać oczekiwanego przez skarżącego skutku.

Mając na uwadze ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny, a więc to, że skarżący urządzał gry losowe, automaty na którym gry były urządzane wyczerpywały definicję automatu do gier, a strona nie dysponowała zezwoleniem na prowadzenie gier na automatach (wydanym pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy) i nie występowała o udzielenie jej koncesji na prowadzenie kasyna gry na podstawie przepisów u.g.h. obowiązującej od dnia 1 stycznia 2012 r., zaistniała podstawa do wymierzenia sankcji przewidzianej w u.g.h. W tym zakresie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że użyte w art. 89 ust. 1 u.g.h pojęcie "urządzający gry", należy rozumieć szeroko. W ustalonym stanie faktycznym, niepodważonym skutecznie przez skarżącego, odmowa zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h pozostawałaby w sprzeczności z prawnie chronionymi wartościami systemu prawa zarówno krajowego, jak i unijnego. Należy bowiem zauważyć, że prawo unijne, tak jak i prawo krajowe - sprzeciwia się powoływaniu się na wynikające z jego uregulowań (albo wyinterpretowane z niego przez TSUE) uprawnienia w sytuacji, gdy polegać miałoby to wyłącznie na tworzeniu stanów faktycznych (stanów rzeczy) pozornie tylko odpowiadających tym uprawnieniom w celu skorzystania z nich, przy jednoczesnym braku istnienia ku temu oczekiwań i podstaw usprawiedliwionych, to jest takich, które znajdowałyby uzasadnienie w prawnie chronionych wartościach. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznał więc zarzut naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Przepis ten jest bowiem adresowany do każdego, kto urządza gry na automatach w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą.

Oczekiwanego przez stronę skutku nie mogły również odnieść pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej podniesione w pkt 6 i 7 jej petitum. W tym zakresie należy podkreślić, że z treści art. 267 TFUE wynika, że TSUE dokonuje wykładni przepisów unijnych wiążącej sąd krajowy w sprawie,w związku z którą wniósł pytanie prejudycjalne. Z kolei sąd krajowy dokonuje wykładni prawa krajowego, a następnie w drodze subsumpcji stosuje prawo unijne do określonego stanu faktycznego. TSUE, orzekając w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 stwierdził, że "Artykuł 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE [...], należy interpretować w ten sposób, że przepisy krajowe tego rodzaju jak przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, które mogą powodować ograniczenie, a nawet stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry, stanowią potencjalnie "przepisy techniczne" w rozumieniu tego przepisu, w związku z czym ich projekt powinien zostać przekazany Komisji zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy wskazanej dyrektywy, w wypadku ustalenia, iż przepisy te wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów. Dokonanie tego ustalenia należy do sądu krajowego." W orzecznictwie TSUE ugruntowany jest przy tym pogląd, że państwom członkowskim przysługuje szeroki zakres swobody regulacyjnej w określaniu zasad prowadzenia gier hazardowych, uzasadniony specyfiką gier hazardowych, a przede wszystkim wiążącego się z nimi poważnego niebezpieczeństwa zarówno dla podmiotów w nich uczestniczących, jak i je organizujących (por. np. wyroki TSUE: z dnia 24 marca 1994 r. w sprawie Schindler, C -275/92, pkt 60; z dnia 21 września 1999 r. w sprawie Lӓӓrӓ, C-124/97, pkt 13; z dnia 21 października

1999 r. w sprawie Zenatti, C-67/98, pkt 14; z dnia 11 września 2003 r. w sprawie Anomar, C 6/01, pkt 46 i 47).

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.)