Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 938/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1, art. 134, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 7, art. 23 ust. 1, 5, 6 i 7, art. 28
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: art. 1025 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.),, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Ciesielska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 listopada 2018 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zobowiązania do ich zwrotu wraz z odsetkami uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] znak: [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], znak: [...] Prezydent Miasta K. przyznał M. R. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości po [...] zł na okres od 1 lutego 2016 r. do 30 września 2016 r. na dzieci: A. R. – G. oraz O. R. – G..

Następnie decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta K., uchylił w całości opisaną wyżej decyzję nr [...] i przyznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. R. – G. oraz O. R. – G. na okres od 1 lutego 2016 r. do 29 lutego 2016 r. w wysokości po [...] zł, a nadto od 1 marca 2016 r. do 31 marca 2016 r. w wysokości po [...] zł oraz od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2016 r. w wysokości po [...] zł miesięcznie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że jak wynika z nadesłanego

w dniu 16 listopada 2017 r. pisma komornika sądowego, w dniu 29 lutego 2016 r. komornik ten przekazał stronie wyegzekwowane alimenty w kwocie [...]zł oraz

w dniu 21 marca 2016 r. w kwocie [...]zł.

Jednocześnie z uwagi na treść art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja należności

z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy – do ich całkowitego zaspokojenia. Wobec tego niezbędne stało się uchylenie w całości decyzji z dnia [...] r. i przyznanie świadczeń

w wysokościach wskazanych w rozstrzygnięciu.

Po rozpoznaniu odwołania M. R. od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji.

Zdaniem organu odwoławczego, otrzymane przez skarżącą w okresie 3 miesięcy kwoty stanowiły tylko część należnej co miesiąc na rzecz wierzycieli kwoty – [...] zł, podlegającej egzekucji zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. Wobec powyższego, nie jest zrozumiałe dlaczego organ I instancji uznał, że zaświadczenie komornika o dokonanych wpłatach zawiera informację o nowej i istotnej dla sprawy okoliczności, skoro z tego zaświadczenia "nie wynikało, że w okresie ostatnich dwóch miesięcy przed złożeniem wniosku nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych na rzecz uprawnionych O. i A. R. – G.".

Kolegium zauważyło, że z zaświadczenia komornika z dnia 2 marca 2016 r. wynikało, iż już na etapie wydania decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego, było wiadomo, że istnieją z wynagrodzenia dłużnika potrącenia

z tytułu egzekwowanych obowiązków, ale nie zaspokajają bieżących alimentów.

Przy takim zaś zaświadczeniu organ I instancji uznał, że warunki do przyznania świadczenia są spełnione a egzekucja bezskuteczna. Powyższe powoduje, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z czym należało zaskarżoną decyzję uchylić a postępowanie w sprawie umorzyć.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Prezydent Miasta K., na podstawie art. 104 k.p.a., art. 2 pkt 7 lit. d, art. 12 ust. 2, art. 23 ust. 1, ust. 5, ust. 6, ust. 7 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2018 r., poz. 554) ustalił wysokość nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej wysokości [...] zł za okres od 1 lutego 2016 r. do 31 marca 2016 r. przyznanych decyzją nr [...] z dnia [...] r. na A. R. – G. i O. R. – G. z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia zapłaty (pkt 1 decyzji), a nadto zobowiązał do zwrotu wskazanych wyżej nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 29 lutego 2016 r. strona złożyła podpis we wniosku pod pouczeniem, że w przypadku otrzymania alimentów

w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona jest obowiązana niezwłocznie powiadomić o tym organ właściwy. Dodatkowo złożyła też oświadczenie zgodnie z art. 233 § 1 k.k. o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, w którym podała, że została poinformowana, iż nie może przyjmować alimentów od dłużnika ani komornika. Strona wyjaśniła przy tym, że kwoty które zostały jej przekazane przez Komornika Sądowego M. K. otrzymała przed uprawomocnieniem się decyzji przyznającej, jednak zgodnie z art. 20 ust. 2 ww. ustawy decyzje w sprawach świadczeń z funduszu alimentacyjnego są natychmiast wykonalne.

Organ dodał, że w aktach sprawy znajduje się potwierdzenie odbioru przez stronę decyzji z dnia [...] r., którą otrzymała w dniu 17 marca 2016 r. Pomimo posiadanej przez nią wiedzy o przyznanych świadczeniach na rzecz A. i O. R. – G. na okres od 1 lutego 2016 r. do 30 września 2016 r. w dniu 21 marca 2016 r. przyjęła od komornika sądowego kwotę [...]zł tytułem alimentów. Nie poinformowała przy tym organu przed wydaniem decyzji o fakcie przyjętej przez nią kwoty w wysokości [...] zł w dniu 29 lutego 2016 r. W decyzji z dnia [...] r., którą strona otrzymała w dniu 17 marca 2016 r. także zawarte zostało pouczenie, że należy poinformować organ o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w tym o otrzymaniu alimentów.

Z uwagi na treść art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nienależnie pobranym świadczeniem jest świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ustawy, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. Organ wypłacał świadczenia w okresie od 1 lutego 2016 r. do 31 marca 2016 r. mimo zaistnienia okoliczności, które winny spowodować ustanie wypłaty świadczeń, a o których strona nie powiadomiła. O fakcie uzyskania przez skarżącą alimentów w miesiącu lutym 2016 r. oraz w marcu 2016 r. organ uzyskał wiedzę 3 października 2017 r. Zatem świadczenia pobrane za okres od 1 lutego 2016 r. do 31 marca 2016 r. w wysokości [...] zł są świadczeniami nienależnie pobranymi.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podtrzymała argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji nr [...] (z dnia [...] r.), wskazując, że są to postępowania tożsame, prowadzone w oparciu o ten sam materiał faktyczny i stan prawny. Tym samym nie zachodzą podstawy ani do wznowienia postępowania, ani do prowadzenia postępowania w sprawie rzekomo nienależnie pobranych świadczeń, szczególnie w sytuacji "utrzymania w mocy decyzji nr [...], która jest prawomocna, została utrzymana przez organ II instancji tj. Kolegium Odwoławcze i przyznaje świadczenia dla O. i A. R.-G. w pełnej wysokości, w okresie od dnia 01.02.2016 r. do dnia 31.03.2016 r.".

Zdaniem skarżącej, w dacie wypłaty, decyzja administracyjna nr [...] r., nie była prawomocna, co jest bardzo istotne i nie ma znaczenia rygor jej wykonalności. Miałby znaczenie w sytuacji, gdyby świadczenia były pobierane a decyzja finalnie nie uprawomocniłaby się albo też została wzruszona w postępowaniu wznowieniowym, a tak się nie stało, gdyż organ II instancji, nie znajdując przesłanek do wznowienia, utrzymał decyzję w mocy i umorzył postępowanie w tej sprawie.

Skarżąca podniosła, że komornik może zaspokajać alimenty zaległe w braku zbiegu egzakcji, a taka nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie, w szczególności te zaległe. W roku 2016 r. w miesiącu marcu, była to kwota ok. [...] złotych wobec tego wpłaty powinny zostać zaliczone na poczet najstarszych zobowiązań, zgodnie

z obowiązującymi w tym zakresie przepisami kodeksu cywilnego, stosowanymi odnośnie przy postępowaniu administracyjnym.

Strona dodała, że przedmiotowe dwie wypłaty kwoty przez komornika zupełnie nie miały wpływu na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ani na przyznaną wysokość, więc treść pouczenia z dnia 17 marca 2016 r. i zobowiązania, że poinformuje ona organ o sytuacji "mającej wpływ na prawo do świadczeń" nie zostały naruszone.

W sprawie nie przedstawiono żadnych nowych dowodów ani okoliczności, poza tymi, które zostały zebrane w postępowaniu prowadzonym w oparciu o decyzję

o wznowieniu postępowania w przedmiotowej sprawie z dnia [...] r.

nr [...], a w której ostatecznie Samorządowego Kolegium Odwoławcze

w K. opowiedziało się po stronie wnoszącej odwołanie M. R., "uznając bezzasadność i bezprawność wydanej przez organ I instancji decyzji, poprzez jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 7 lit. d, art. 23 ust. 1, 5 i 6, art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, że biorąc pod uwagę wskazaną w przepisie art. 28 ustawy kolejność zaspokajania dłużnika alimentacyjnego nie ma znaczenia, za jaki okres odwołująca się zaliczy otrzymane alimenty. Redakcja tego przepisu jest czytelna i nie pozostawia wątpliwości, że dla uznania wypłaconych świadczeń za nienależnie pobrane bez znaczenia pozostaje okres za jaki strona otrzymała alimenty. Istotny jest sam fakt, że strona w okresie, w którym otrzymuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego otrzymuje również alimenty, bez względu na to, czy są one wypłacane za miesiące bieżące, czy za miesiące poprzednie. Osoba pobierająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego ma obowiązek powstrzymywania się od bezpośredniego pobierania alimentów od dłużnika alimentacyjnego lub pobierania ich za pośrednictwem komornika sądowego. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z treści art. 2 pkt 7 lit. d ustawy

z 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Natomiast zgodnie z art. 23 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Od kwot nienależnie pobranego świadczenia, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie. Zaskarżoną decyzją organ I instancji prawidłowo zatem ustalił i nakazał zwrot świadczeń nienależnie pobranych w kwocie [...]zł. za okres od 1 lutego do 31 marca 2016 r. ([...] zł.+ [...] zł.).

Otrzymane kwoty od dłużnika alimentacyjnego lub komornika wierzyciel alimentacyjny winien przekazać komornikowi sądowemu lub organowi właściwemu wierzyciela - o czym skarżąca w sposób wyraźny została pouczona w decyzji przyznającej świadczenie.

Bezspornym jest w sprawie, że w okresie od 1 lutego 2016 r. do 30 marca 2016 r. strona pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego otrzymując jednocześnie bezpośrednio od komornika tytułem alimentów łączna kwotę [...]zł.

W okolicznościach sprawy organ I instancji miał obowiązek wszcząć postępowanie w sprawie nienależnie pobranych świadczeń, a następnie wydać decyzję ustalającą wysokość świadczenia nienależnie pobranego i orzec o jego zwrocie.

W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie M. R. powtórzyła argumenty zawarte

w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W tak określonym zakresie kognicji, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 p.p.s.a.- zarzutami i wnioskami skargi, Sąd uznał, że chociaż nie wszystkie argumenty podnoszone przez stronę są trafne, to jednak skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzje rozstrzygające w sprawie zostały wydane

z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K., którą ustalono wysokość nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego o łącznej wysokości [...] zł za okres od 1 lutego 2016 r. do 31 marca 2016 r., przyznanych decyzją z dnia [...] r. na dzieci A. i O. R. – G. z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia zapłaty, a nadto zobowiązano M. R. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego we wskazanej wyżej wysokości.

W niniejszej sprawie bezspornym jest przy tym, że decyzją z dnia [...] r. M. R. przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego na dzieci A. i O. R. – G. w kwotach po [...] zł od dnia 1 lutego 2016 r.

do 20 września 2016 r. Poza sporem pozostaje także i to, że wymieniona otrzymała powyższą decyzję w dniu 17 marca 2016 r. jak również, że w dniach 29 lutego 2016 r. oraz 21 marca 2016 r. na jej rzecz zostały wyegzekwowane przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przeciwko dłużnikowi M. G. (na podstawie tytułu wykonawczego – wyroku zaocznego Sądu Okręgowego w K. z dnia

[...] r., sygn. akt [...]) – kwoty odpowiednio: [...] zł i [...] zł.

Zdaniem organów, okoliczność dokonania przez Komornika na rzecz skarżącej wypłaty opisanych wyżej kwot tytułem alimentów należnych od dłużnika alimentacyjnego - w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego - stanowi podstawę do ustalenia wysokości nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie [...]zł oraz do zobowiązania strony do zwrotu ww. nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami ustawowymi, na podstawie art. 2 pkt 7 lit. d, art. 23 ust. 1, ust. 5, ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2018 r., poz. 554).

Zgodnie z pierwszym z wymienionych wyżej przepisów, nienależnie pobrane świadczenia – są to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone,

w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie

z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.

Z kolei w myśl art. 23 ust. 1 tej ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami ustalone ostateczną decyzją podlegają potrąceniu z bieżąco wypłacanych świadczeń z funduszu.

Nienależnie pobrane świadczenia wraz z odsetkami podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 23 ust. 6 ww. ustawy).

Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty (art. 23 ust. 7 cytowanej ustawy).

Z uwagi na brzmienie cytowanego powyżej art. 23 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w postępowaniu o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane organ jest zobowiązany ustalić, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy. Zdaniem Sądu przyjęcie, że doszło do pobrania świadczenia nienależnego w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. d ustawy wymagało zatem wykazania negatywnego zachowania świadczeniobiorcy ukierunkowanego na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych. Wynika to z faktu, że zgodnie z treścią art. 2 pkt 7 i 23 ust. 1 ustawy, obowiązek zwrotu został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz z zaistnieniem "świadczenia nienależnie pobranego". Wskazane sformułowania nie są zaś pojęciami tożsamymi. W orzecznictwie zwraca się bowiem uwagę na to, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinionego zaniechania). Przyjmuje się ponadto, że obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2009 r. sygn. I OSK 826/09).

Do wydania decyzji o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane, czy tak jak

w niniejszej sprawie – o ustaleniu wysokości nienależnie pobranych świadczeń - nie wystarczy ustalenie, że świadczenie zostało wypłacone mimo "że osoba uprawniona

w okresie ich pobierania otrzymała niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 zaległe lub bieżące alimenty". Ustalenie tych okoliczności pozwala jedynie na wniosek, że świadczenie jest świadczeniem nienależnym. Natomiast dla zastosowania wskazanej przez organy podstawy prawnej (art. 2 pkt 7 lit. d ustawy) niezbędne jest wykazanie, że osoba, która to świadczenie pobrała miała lub powinna mieć świadomość tego, że świadczenie jej nie przysługiwało. Dla skutecznego postawienia stronie zarzutu nienależnie pobranego świadczenia należy wykazać, że osoba uprawniona została prawidłowo poinformowana, zarówno o tym jakie okoliczności powodują ustanie prawa do świadczeń, jak i o tym, że przyznano jej świadczenie z funduszu alimentacyjnego. "Nienależne świadczenie" traktowane jest zatem jako pojęcie obiektywne, występujące wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy podstawa taka odpadła, zaś "świadczenie nienależnie pobrane", to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania).

W niniejszej sprawie, nie budzi wątpliwości, że z otrzymanej w dniu 17 marca 2016 r. decyzji skarżąca dowiedziała się o przyznaniu jej od dnia 1 lutego 2016 r. świadczeń alimentacyjnych w wysokości po [...] zł na dzieci A. i O. R. – G., jak również została w pouczeniu do tej decyzji poinformowana o tym, że świadczenie wypłacone w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty uważa się za nienależnie pobrane. Dla uzyskania powyższych informacji nie ma przy tym znaczenia, kiedy wspomniana decyzja stała się prawomocna. W tej sytuacji, należy stwierdzić, że w dacie otrzymania od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. w dniu 21 marca 2016 r. kwoty [...]zł tytułem należności alimentacyjnych wyegzekwowanych na podstawie tytułu wykonawczego wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. – skarżąca wiedziała, że w marcu 2016 r. otrzymała zarówno świadczenie z funduszu alimentacyjnego jak i świadczenie z tytułu alimentów od dłużnika alimentacyjnego. Z treści pouczenia zawartego we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego – z dnia 29 lutego 2016 r. wynika przy tym, że skarżąca została poinformowana o tym, że w przypadku "otrzymania alimentów w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, osoba uprawniona jest obowiązana niezwłocznie powiadomić o tych zmianach organ właściwy wierzyciela".

Zgodnie z treścią art. 28 cytowanej ustawy, w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej

z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności:

1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia,

2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej 10 - do ich całkowitego zaspokojenia,

3) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia,

4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r.

o funduszu alimentacyjnym 11 - do ich całkowitego zaspokojenia

- po należnościach określonych w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, a przed należnościami określonymi w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Jak wynika zatem z powyższego, w ramach egzekucji, pierwszeństwo przed opisanymi wyżej należnościami mają wyłącznie koszty egzekucyjne, natomiast wszelkie inne należności określone w Kodeksie cywilnym - wbrew oczekiwaniom skarżącej - egzekwowane mogą być w dalszej kolejności.

Przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jednoznacznie określają kolejność zaspokajania należności z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego wobec czego argumentacja skarżącej dotycząca egzekwowania w pierwszej kolejności zaległych alimentów nie znajduje uzasadnienia we wspomnianych uregulowaniach.

Dodatkowo należy przyznać organowi rację, że decyzja Kolegium z dnia

[...] r. dotyczyła decyzji organu I instancji podjętej po wznowieniu postępowania, które to postępowanie zostało wszczęte z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Okoliczność, że uchylenie decyzji z dnia

[...] r. było wadliwe bowiem skarżącej przysługiwało prawo do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie stoi na przeszkodzie dokonaniu ustaleń co do ewentualnego nienależnego pobrania świadczeń z tego funduszu – jeżeli doszło do otrzymania niezgodnie z kolejnością wynikającą z art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zaległych lub bieżących alimentów.

Wobec tego należy uznać stanowisko organu w zakresie ustalenia,

że świadczenie z funduszu alimentacyjnego za marzec 2016 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym za prawidłowe.

Natomiast nie można zgodzić się z organem, że świadczeniem nienależnie pobranym jest także świadczenie za luty 2016 r.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżąca – o czym była już mowa powyżej – dowiedziała się o przyznaniu jej świadczeń z funduszu alimentacyjnego dopiero

w marcu 2016 r. Nie mogła zatem wiedzieć, w dacie przekazania przez Komornika

w dniu 29 lutego 2016 r. na rzecz strony - kwoty [...]zł - tytułem należności od dłużnika alimentacyjnego M. G., o tym, że jest to kwota otrzymana niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 – w okresie pobierana świadczenia

z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca nie wiedziała wówczas bowiem, że w ogóle otrzymała takie świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Niezależnie od wszelkich otrzymanych od organu pouczeń, strona nie miała podstaw do informowania organu o otrzymaniu powyższej kwoty, skoro nie uzyskiwała jeszcze świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Organy w żaden sposób nie wzięły pod uwagę powyższych okoliczności.

Mając na uwadze powyższe należy uznać, że w sprawie doszło niewątpliwie do naruszenia art. 7 oraz art. 77 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Równocześnie organy obydwu instancji naruszyły przepis prawa materialnego zawarty w art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez jego błędną wykładnię polegającą na rozpatrywaniu kwestii nienależnie pobranego świadczenia w całkowitym oderwaniu od czynnika subiektywnego w postaci winy świadczeniobiorcy. Dlatego ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszoinstancyjny w pierwszej kolejności ustosunkuje się do omówionych powyżej okoliczności. Organ powinien mieć na uwadze powyższe wskazania i dokonaną przez Sąd ocenę prawną, w tym w szczególności winien dokonać prawidłowych ustaleń we wskazanym powyżej zakresie, a następnie – w zależności od tych ustaleń rozważyć, w jakim zakresie świadczenia wypłacone skarżącej mogą zostać uznane za nienależnie pobrane.

Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.