Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 265/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi A. O. (O.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 grudnia 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/3464/2022/19639 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 8 grudnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącego A. O. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia 7 października 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną żoną.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, odnosząc się do rozstrzygnięcia organu I instancji, zawarł stwierdzenia sprowadzające się do tego, że niezgodne z prawem jest wydanie decyzji o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o tę część przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, art. 17 ust. 1b tej ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji zasługuje na utrzymanie w mocy. Przytoczył art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej również jako "ustawa"). Następnie podniósł, że skarżący na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia [...] r. został zakwalifikowany do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, orzeczenie zostało wydane do 31 lipca 2025 r. Według orzeczenia jest niezdolny do pracy i wymaga pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. W związku z tym organ stwierdził, że nie wystąpiła podstawowa ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. rezygnacja z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący – reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem – podniósł zarzut naruszenia przez organ prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez stronę skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ponadto zarzucił, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegającego na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności poprzez niewyjaśnienie, czy skarżący ze względu na stopień niepełnosprawności jest w stanie zapewnić całodobową opiekę nad niepełnosprawną żoną.

W związku z powyższymi zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zastępstwa prawnego.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, iż podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 16 września 2021 roku w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 577/21 wskazał, że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1164/19). Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana; zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 535/19). Przede wszystkim nie sposób przyjąć, że skoro pomoc (opieka) świadczona przez stronę skarżącą nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r."

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.) - na wniosek skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad żoną, niepełnosprawną w stopniu znacznym.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę orzekania przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej w skrócie "u.ś.r.").

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wymienione w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Na wstępie podkreślenia jednakże wymagało, że zasadnie podkreślił organ odwoławczy – odnosząc się do rozstrzygnięcia organu I instancji - iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 roku, sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wobec tego, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium wieku, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki.

W niniejszej sprawie – jak już była o tym mowa wyżej - powodem wydania rozstrzygnięcia organu odwoławczego było stwierdzenie – jak ustalił również organ I instancji - że skarżący nie spełnia kryteriów przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bowiem według orzeczenia o niepełnosprawności – jest niezdolny do pracy.

W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że nie wystąpiła podstawowa ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. rezygnacja z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Stwierdzenia organu sprowadzają się zatem do tego, że w sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego a sprawowaniem opieki nad małżonką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organy obydwu instancji ustaliły, że skarżący legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym z terminem do 31 lipca 2025 r. i według tego orzeczenia jest niezdolny do pracy.

Akta administracyjne zawierają wyżej wymienione orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r., według którego skarżący został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, ze wskazaniem, że jest niezdolny do pracy oraz wymaga współdziałania otoczenia w zakresie możliwości wypełniania ról społecznych i korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji.

Zasadnie zatem organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zaistniała ustawowa przesłanka określona wyżej, tj. związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Podkreślenia wymagało, że organ odwoławczy prawidłowo - jako podstawę prawną decyzji - wskazał art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, według którego, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje – wymienionym w tym przepisie osobom - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Nie ulega zaś wątpliwości, że wystąpienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub niepodejmowania ich, może mieć miejsce tylko w przypadku osoby mającej przynajmniej częściową zdolność do pracy.

Prawidłowo zatem organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, określona w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec tego, nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ prawa materialnego poprzez błędną wykładnię w niniejszej sprawie wymienionego przepisu.

Bezpodstawne były również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie, czy skarżący ze względu na stopień niepełnosprawności jest w stanie zapewnić całodobową opiekę nad niepełnosprawną żoną. Ustalenia we wskazanym zakresie były bowiem zbędne wobec stwierdzenia przez organ, że w sprawie nie wystąpiła wymieniona wyżej przesłanka warunkująca przyznanie przedmiotowego świadczenia.

Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, spełniającego warunki określone m.in. w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

W tych okolicznościach brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, wydanej na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w jej uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.).

W związku z powyższym, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.