Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 341/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik asesor WSA Mateusz Rogala (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2022 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz E. B. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, powoływanej dalej jako k.p.a.) oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2022 r. nr [...] odmawiającą E. B. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem W. D..

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podał, że powodem wydania przez Wójta Gminy [...] decyzji odmawiającej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego było stwierdzenie, że niepełnosprawność W. D. powstała [...] września 2010 r., a więc po ukończeniu 25. roku życia, co w świetle art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi negatywną przesłankę uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto Wójt podniósł, że decyzją z dnia [...] października 2021 r. wnioskodawczyni przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad bratem, zaś stosownie do art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, w którym orzeczono, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w konsekwencji nie zaakceptowało jednej z podawanych przez organ I instancji podstaw odmowy przyznania świadczenia.

Kolegium zauważyło jednak, że przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest faktyczna rezygnacja albo niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Organ stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż W. D. niewątpliwie jest osobą niepełnosprawną, wymagającą pomocy innej osoby w codziennym funkcjonowaniu. Tego rodzaju opiekę sprawuje siostra E. B., która pomaga w czynnościach higienicznych tj. przy myciu, goleniu, czynnościach pielęgnacyjnych i ubieraniu się, przygotowuje i podaje posiłki, wykupuje i podaje leki, a także i organizuje wizyty lekarskie i załatwia sprawy urzędowe. W. D. nie jest jednak osobą leżącą, porusza się samodzielnie przy pomocy trójnoga. Zdaniem organu, z akt nie wynika też, aby wymagał on pomocy i asekuracji przy przemieszczaniu się, przy załatwianiu potrzeb fizjologicznych, przy spożywaniu posiłków, czy też korzystał ze środków higienicznych (pampersów).

W ocenie Kolegium, opieka, którą wykonuje wnioskodawczyni, nie jest sprawowana w sposób ciągły. Większość czynności, które wskazała, np. czynności związane z przygotowaniem posiłków, należą do zwykłych prac domowych, które wykonywane są przez osoby pracujące w każdej rodzinie i strona wykonywałaby je również wtedy, gdyby nie miała pod opieką niepełnosprawnego brata. Są to czynności dnia codziennego, związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które nie mogą być uznane za opiekę w rozumieniu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z kolei umawianie wizyt lekarskich, czy załatwianie spraw urzędowych nie może być uznane za przeszkodę w podjęciu zatrudnienia lub innej pracy i da się pogodzić z wykonywaniem pracy. Również podawanie leków, co wykonywane jest 2-3 razy dziennie, da się pogodzić z zatrudnieniem. Organ uznał, że czynności opiekuńcze wykonywane przez stronę, tj. pomoc w czynnościach higienicznych i w ubieraniu się mogą być wykonywane przed pracą i nie wymagają takiego zaangażowania czasowego, że niemożliwe jest wykonywanie pracy.

Kolegium podkreśliło, że nie neguje, iż z orzeczenia o niepełnosprawności W. D. wynika, że jest on osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, jednak dla stwierdzenia związku przyczynowo-skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie i rozstrzygnięcie, czy rodzaj i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia.

Organ podniósł ponadto, że okoliczność, iż strona pobiera zasiłek dla opiekuna, nie jest wiążąca w niniejszej sprawie. Każdorazowo bowiem organ odwoławczy może ocenić przesłanki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, chociażby nawet poprzednio przyznany zasiłek opiekuńczy przemawiał za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku.

E. B. w piśmie z dnia [...] stycznia 2023 r. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wydanie decyzji, tj. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ, formułując wskazane w decyzji tezy, nie wziął w ogóle pod uwagę ustaleń wywiadu środowiskowego, w trakcie którego pracownik socjalny w żaden sposób nie zakwestionował samego faktu sprawowania opieki, jak i zakresu czynności opiekuńczych deklarowanych przez samą skarżącą w złożonym oświadczeniu. Organ dokonał ponadto pobieżnej oceny oświadczenia wnioskodawczyni odnoszącego się do zakresu i harmonogramu sprawowanej opieki. Ponadto, okoliczność, że brat skarżącej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej lub długotrwałej opieki drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, została potwierdzona przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ zaliczający osobę niepełnosprawną do grupy osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności.

Skarżąca zwróciła uwagę, że w wywiadzie środowiskowym szczegółowo opisano codzienne czynności wykonywane w ramach stałej, całodobowej opieki. Czynności te składają się na kompleksową opiekę i pomoc w zwykłych czynnościach życia codziennego dla osoby, która - jak orzekł uprawniony organ, jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Obok przygotowywania i podawania leków, systematycznego mierzenia ciśnienia, organizacji wizyt lekarskich, wyjazdów na badania lekarskie, wskazano również takie najbardziej podstawowe i niezbędne czynności egzystencjalne, wykonywane przy osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji, jak przygotowanie ubrań i pomoc w ubieraniu, przygotowywanie posiłków i przygotowanie do snu, pomoc przy zabiegach higienicznych i dbałość o miejsce zamieszkania, ale również pranie, sprzątanie i prasowanie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy ocenić jako prawidłowe stanowisko organu odwoławczego w zakresie dotyczącym uznania za wadliwe rozstrzygnięcia organu I instancji odmawiającego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niespełnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Rozważania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w tej części znajdują bowiem potwierdzenie w treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. K 38/13 oraz w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych.

Sąd nie podziela jednak stanowiska organu odwoławczego, który przyjął, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie spełnia przesłanki przyznania świadczenia określonej w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca jako siostra osoby wymagającej opieki jest osobą, na której zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny wobec brata (art. 128 Kodeksu).

Koniecznym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie rezygnującej z zatrudnienia (lub niepodejmującej zatrudnienia) jest, aby rezygnacja ta miała na celu sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie, art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w żaden sposób nie dookreśla pojęcia opieki. Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres lub charakter sprawowanej opieki. Nie wskazał w szczególności, aby opieka ta musiała być rozumiana jako opieka całodobowa. Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, iż w art. 17 ust. 1 ustawy chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość jej niesienia. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę oraz że powinien zamieszkiwać ze swoim podopiecznym (zob.: B. Chludziński [w:] P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 590/19; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 287/19; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 970/19, wyrok NSA z dnia 23 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 786/21, wszystkie przytaczane orzeczenia opublikowane w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie jest okolicznością niesporną, że brat skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie zaś z treścią art. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 573 ze zm.), do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Jak wynika z cytowanego przepisu, osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności wymaga, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Należy zauważyć, że treść tego przepisu koresponduje z przesłankami przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które, jak wskazano, uzależniają przyznanie tego prawa od rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Skoro ustawodawca określił, że dla pełnienia ról społecznych osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności wymaga opieki o charakterze stałym lub długotrwałym, to oczywiste jest, że uznał, iż zakres sprawowanej opieki nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności wymaga od osoby sprawującej takiego rodzaju opiekę rezygnacji z podejmowania zatrudnienia. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zaś częściowe zrekompensowanie opiekunowi strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, a zakres tych potrzeb jest określony w orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka (por. stanowisko wyrażone w wyrokach NSA dnia 7 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 3946/18 i 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 516/19). Należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie organ nie kwestionował samego faktu sprawowania opieki przez skarżącą, uznając jednak, że zakres tej opieki nie spełnia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy.

Tymczasem, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, treść orzeczenia o niepełnosprawności jest wiążąca dla organów orzekających w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2021 r., sygn. akt I OSK 643/21). Legitymowanie się przez osobę pozostającą pod opieką innej osoby, która występuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oznacza, że osoba niepełnosprawna wymaga w codziennym funkcjonowaniu takiego rodzaju wsparcia ze stron innych osób. Konsekwentnie zatem, wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki względem takiej osoby w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności może stanowić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niedopuszczalne jest samodzielne uznanie przez organy, że osoba legitymująca się wyżej opisanym rodzajem orzeczenia o niepełnosprawności nie wymaga opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Należy to do kompetencji innych organów, właściwych do orzekania o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy. Taki kontekst prawny, jaki wyłania się z przywołanych regulacji, powinny mieć na względzie organy przy ocenie zakresu oraz "adekwatności" opieki sprawowanej nad osobą zakwalifikowaną do znacznego stopnia niepełnosprawności. Zaliczenie osoby do znacznego stopnia niepełnosprawności oznacza, że wymaga ona, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (zob. wyroki NSA: z dnia 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1854/19; z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19 oraz z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt I OSK 448/15).

Organy orzekające o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie mają kompetencji do dokonywania oceny stanu zdrowia osoby, nad którą sprawowana jest opieka, w tym również do badania, czy osoba ta wymaga opieki o charakterze stałym lub długotrwałym. Okoliczności te są bowiem przedmiotem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, które zostało wydane zgodnie ze standardami określonymi w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2013 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2018 r., poz. 2027). Zarówno organ, jak i sąd administracyjny nie mają wiadomości specjalistycznych pozwalających na dokonywanie oceny, czy stan zdrowia badanego wymaga sprawowania nad nim stałej lub długotrwałej opieki. W tym zakresie konieczne jest zatem oparcie się na prawomocnym orzeczeniu o niepełnosprawności.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ w istocie zignorował wskazania zawarte w orzeczeniu i podjął samodzielną próbę ustalenia, w jakim zakresie brat skarżącej wymaga stałej opieki, do czego w świetle powyższych rozważań nie był uprawniony. Uwagi organu dotyczące zakresu wymaganej przez brata skarżącej pomocy ("W. D. nie jest osobą leżącą, porusza się samodzielnie przy pomocy trójnoga. Z akt nie wynika też, aby wymagał on pomocy i asekuracji przy przemieszczaniu się, przy załatwianiu potrzeb fizjologicznych, przy spożywaniu posiłków, czy też korzystał ze środków higienicznych (pampersów)" – s. 5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji) w istocie zmierzają do zakwestionowania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, co nie może mieć miejsca na etapie rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Tylko zmiana takiego orzeczenia w odpowiednim trybie i przez właściwe organy mogłaby uprawniać do odmiennej oceny stanu zdrowia osoby, nad którą sprawowana jest opieka.

W ocenie Sądu, przyjęta przez organ ocena zakresu koniecznej opieki świadczonej przez skarżącą pozostaje w sprzeczności nie tylko z treścią orzeczenia o niepełnosprawności, ale również z ustalonym w toku postępowania stanem zdrowia i stopniem samodzielności brata skarżącej. Jak ustalił pracownik socjalny w trakcie przeprowadzonego w dniu [...] sierpnia 2022 r. wywiadu środowiskowego (k. 28-36 akt administracyjnych), brat skarżącej oświadczył, że siostra myje go, pomaga przy goleniu, gotuje obiady, podaje i przyrządza posiłki, pomaga przy ubieraniu. Siostra pomaga mu "przy wszystkich czynnościach samoobsługowych i pielęgnacyjnych". Powyższe świadczy o tym, że opieka sprawowana przez skarżącą ma charakter stały i długotrwały i nie może być sprawowana jedynie okazjonalnie, bowiem podstawowe czynności pielęgnacyjne i higieniczne są wykonywane na tyle często, że uniemożliwia to podejmowanie zatrudnienia przez opiekuna. Nie sposób więc zgodzić się z organem, że wykonywane przez skarżącą czynności, opisywane w toku postępowania administracyjnego, stanowiły jedynie typowe czynności należące do zwykłych prac domowych. Konieczność sprawowania opieki nad częściowo sparaliżowanym bratem, który wymaga pomocy w tak podstawowych czynnościach jak ubieranie czy jedzenie, z całą pewnością nie może zostać określona jako typowa sytuacja, lecz świadczy ona o potrzebie zapewnienia opieki w znacznie szerszym wymiarze niż wskazywany przez organ, co w konsekwencji uniemożliwia podjęcie przez skarżącą zatrudnienia.

Ponadto należy zauważyć, że Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] października 2021 r. przyznał skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy w celu sprawowania opieki nad bratem na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r. Powyższe oznacza, że organ uznał, iż skarżąca spełnia wszystkie przesłanki określone w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tymczasem w art. 16a ust. 1 ustawy uzależniono prawo do zasiłku od spełnienia przesłanki w postaci związku przyczynowego pomiędzy nieaktywnością zawodową opiekuna a sprawowaną przez tę osobę opieką nad niepełnosprawnym. Jest to zatem przesłanka tożsama z przesłanką wymienioną w art. 17 ust. 1 ustawy. Skoro organ wydał uprzednio decyzję przyznającą prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, to oznacza, że uznał przesłankę związku przyczynowego za spełnioną. W związku z tym należy stwierdzić, że przyjęcie różnych ustaleń odnoszących się do tych samych elementów stanu faktycznego, choć nastąpiło w odrębnych postępowaniach, dotyczących różnych świadczeń, stanowi naruszenie art. 8 k.p.a. W istocie, jak podnosiło Kolegium, nie jest ono związane wydaną uprzednio w sprawie decyzją o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jeżeli jednak organ – przy niezmienionym stanie faktycznym – zajmuje całkowicie odmienne stanowisko co do spełnienia przez skarżącą przesłanki związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki, to jest zobowiązany do szczegółowego i precyzyjnego wyjaśnienia, dlaczego odstąpił od dotychczas przyjmowanej oceny spełnienia tej przesłanki. Tego jednak organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie uczynił.

Rozpatrując sprawę ponownie, organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania Sądu, a badając spełnienie przez skarżącą przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uwzględni konsekwencje wynikające z orzeczenia o niepełnosprawności brata skarżącej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) orzekł jak w pkt 1 sentencji.

O kosztach postępowania w punkcie 2. sentencji orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a. Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącej kwotę składa się wynagrodzenie jego pełnomocnika procesowego (480 zł), zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.