Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 157/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1,  art. 135,  art. 190,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c,  art. 152,  art. 200,  art. 205
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 66 ust. 1 pkt 3,  art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3,  art. 66 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 7,  art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 marca 2013 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej A. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, ze zm.), zwanej w dalej "Prawem budowlanym", nakazano Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości, w terminie do [...], wykonanie wynikających z ekspertyzy budowlanej następujących robót budowlanych, w celu doprowadzenia przedmiotowego lokalu do właściwego stanu technicznego:

- usunąć podpory dźwigara stalowego na drewnianych belkach stropowych

w ścianie oddzielającej zaadaptowane mieszkanie od strychu nieużytkowego,

- w mieszkaniu nr 7 w pomieszczeniu 7.8 wzmocnić ceglaną ścianę nośną w miejscu występującego spękania przez wprowadzenie w spoiny między cegłami (co trzecią warstwę cegły) pręta stalowego średnicy 8 mm ze stali żebrowanej, o długości min. 80 cm (40 cm z każdej strony pęknięcia) na zaprawie montażowej lub cementowej, głębokość osadzenia pręta w spoinie - min. 2 cm,

- pęknięcie ściany działowej pomiędzy pomieszczeniami 7.8 a 8.2 usunąć przez wklejenie siatki zbrojącej z włókna szklanego i przeszpachlować szpachlami elastycznymi do płyt regipsowych,

- spękania sufitu z płyt GK w pomieszczeniu 7.8 usunąć przez przezbrojenie spękań siatką z włókna szklanego i zaszpachlowanie całości stropu, ewentualnie ułożyć drugą warstwę płyt o grubości 6 mm i zaszpachlowanie spoin pomiędzy płytami.

W uzasadnieniu podano, że po zawiadomieniu przez L.B., najemcę lokalu nr 7 w budynku mieszkalnym przy [...], organ przeprowadził w dniu [...] oględziny opisanej nieruchomości, które potwierdziły zły stan lokalu.

Nie zgadzając się z przedmiotową decyzją pełnomocnik Wspólnoty Mieszkaniowej złożył od niej odwołanie. Zdaniem odwołującego się przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, poprzez przyjęcie przez organ powiatowy, że wskazany przepis może stanowić podstawę do nałożenia w niniejszej sprawie obowiązku na Wspólnotę w odniesieniu do samodzielnego lokalu mieszkalnego nr 7, przeznaczonego do wyłącznego użytku jego właścicieli oraz do ingerencji w substancję zaadaptowanej części strychu, również stanowiącej odrębny lokal.

Ponadto zarzucił naruszenie art. 6, 7, 8 i 107 § 3 K.p.a., poprzez brak uzasadnienia faktycznego decyzji odnośnie rodzaju uszkodzeń, ich rozmiaru, przyczyn powstania oraz osób odpowiedzialnych za ich wystąpienie, brak również stwierdzenia, kto jest właścicielem lokalu nr 7 oraz, kto jest inwestorem adaptacji strychu.

Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...], nr [...], działając w trybie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.) oraz art. 66 ust. 1 pkt 3 i art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania Wspólnoty, uchylił powyższą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i wyznaczył nowy termin do dnia [...], w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na zapis w protokole z oględzin,

w którym wskazano: "w dużym pokoju widoczne pęknięcia ściany; ściana wykonana

z cegły; pęknięcie występuje również na tynku w kierunku sufitu i podłogi; ściana jest przegrodą między pokojem, a korytarzem mieszkania; występują również pęknięcia

w innych miejscach na tynku w pokoju; zdaniem L.B. pozostałe pęknięcia tynków są wynikiem pęknięć również ściany."

Po ustaleniu, iż wskazany obiekt budowlany znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, PINB, postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 62 ust. 3 oraz w związku z art. 2 ust. 3 ustawy Prawa budowlanego, nakazał Wspólnocie wykonanie i przedłożenie ekspertyzy technicznej występujących nieprawidłowości w lokalu mieszkalnym nr 7, zawierającej określenie przyczyn powstania nieprawidłowości z jednoczesnym podaniem rozwiązania wskazującego sposób doprowadzenia przedmiotowego lokalu do właściwego stanu technicznego.

W przedłożonej przez Wspólnotę ekspertyzie budowlanej, biegły zalecił bezwzględne usunięcie podpór dźwigara stalowego ułożonych na drewnianych belkach stropowych, wzmocnienie ceglanej ściany nośnej w miejscu występującego spękania przez wprowadzenie w spoiny pomiędzy cegłami (co trzecią warstwę cegły), pręta stalowego o średnicy 8 mm ze stali żebrowanej, o długości min. 80 cm (40 cm z każdej strony pęknięcia), na zaprawie montażowej lub cementowej. W związku z pęknięciem ściany oddzielającej lokale mieszkalne nr 7 i 8, zalecono usunięcie poprzez wklejenie siatki zbrojącej z włókna szklanego i przeszpachlowanie szpachlami elastycznymi do płyt gipsowych oraz usunięcie spękań pomiędzy płytami gipsowo-kartonowymi, oraz wykonanie przez przezbrojenie spękań siatką z włókna szklanego i zaszpachlowanie całości stropu. Wskazując przy tym, że alternatywnie możliwe jest ułożenie drugiej warstwy płyt (o grubości 6 mm) i zaszpachlowanie spoin pomiędzy płytami. Ponadto organ podkreślił, że z ww. ekspertyzy wynika, iż nie jest możliwe stwierdzenie, czy spękania ścian w pomieszczeniu powstały w wyniku adaptacji strychu na mieszkanie. Oświadczenie mieszkańców mieszkania nr 7 też nie daje takiej pewności, ale jej nie wyklucza.

Organ przytoczył treść art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903, ze zm.), w myśl którego ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Zgodnie z art. 3 ust. 2 wyżej cyt. ustawy, nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku współwłaścicieli lokali. Biorąc pod uwagę, iż ściana nośna czy też dźwigary stropu stanowią część konstrukcyjną budynku, należało je zaliczyć do części wspólnej budynku. Natomiast art. 17 ustawy o własności lokali stanowi, iż za zobowiązania dotyczące nieruchomości wspólnej odpowiada wspólnota mieszkaniowa, bez ograniczeń, a każdy właściciel lokalu - w części odpowiadającej jego udziałowi w tej nieruchomości. Zgodnie zaś z art. 61 Prawa budowlanego, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 tego prawa, które stwierdza, że obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem, wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych ani sprawności technicznej.

Jednocześnie organ wskazał, że stosownie do art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany:

- może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo

- jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo

- jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo

- powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia,

właściwy organ nakazuje w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając jednocześnie termin wykonania obowiązku.

Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, iż art. 66 Prawa budowlanego odnosi się do obiektów budowlanych, a także do lokali znajdujących się w tych obiektach, jeżeli w lokalu zachodzi potrzeba wykonania określonych robót budowlanych, która ma na celu utrzymanie w należytym stanie technicznym obiektu budowlanego jako całości, powołany pogląd organ poparł stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 13 lutego 1998 r., sygn. akt IV SA 757/96. Nakaz usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego części budynku, stanowiącego lokal mieszkalny, może dotyczyć wyłącznie stanu samego obiektu budowlanego (budynku). Nie może wkraczać w to, co się mieści wewnątrz lokalu i jest uregulowane przepisami prawa cywilnego, lokalowego lub spółdzielczego. Nie wyklucza się jednakże możliwości nakazania na podstawie tego przepisu usunięcia nieprawidłowości w lokalu, ale tylko wtedy, gdy ma to na celu utrzymanie w należytym stanie obiektu budowlanego traktowanego jako całość (wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA/Kr 1484/98).

Ponadto, organ odwoławczy zauważył, iż własność lokalu nie obejmuje ścian oddzielających lokal od innych lokali ani ścian zewnętrznych budynku. Nie obejmuje również stropów. Właściciel lokalu nie jest zatem odpowiedzialny za stan techniczny ścian i stropów, chyba, że chodzi o ściany działowe wewnątrz tego lokalu. Zatem, jeżeli źródło zagrożenia tkwi w ścianach działowych lub zewnętrznych, adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 66 ustawy Prawo budowlane powinna być wspólnota mieszkaniowa. Właściciel lokalu mieszkalnego w budynku objętym wspólnotą, w sprawach z zakresu nadzoru budowlanego, dotyczących części wspólnych budynku, nie ma legitymacji do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony. Wynika to z instytucji wspólnoty mieszkaniowej oraz sposobu zarządu nieruchomością wspólną (wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2001 r., sygn. akt II SA/Gd 1244/98). Organ powiatowy wydając zaskarżoną decyzję nakazującą doprowadzenie przedmiotowego obiektu budowlanego do odpowiedniego stanu technicznego określił w jej treści zakres stwierdzonych nieprawidłowości, dotyczących stanu technicznego obiektu oraz termin ich likwidacji, a także wyjaśnił stan faktyczny przeprowadzonego postępowania administracyjnego, poparty przedłożoną przez Wspólnotę specjalistyczną ekspertyzą. Ponadto, strona została powiadomiona przez organ powiatowy o wszczęciu postępowania administracyjnego, a także pouczona o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz możliwością wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, natomiast przedmiotowa decyzja - wbrew temu co podnosi strona - zawiera wszelkie elementy formalne zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. Obowiązek usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu jest wymagany niezależnie od faktu, kto i kiedy przyczynił się do powstania tych nieprawidłowości. Natomiast wszelkie spory finansowe pomiędzy współwłaścicielami obiektu mogą być rozstrzygane w postępowaniu cywilnym.

Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że skoro postępowanie odwoławcze zostało zakończone po dacie wyznaczonej w zaskarżonej decyzji jako termin wykonania nałożonego w niej obowiązku, organ odwoławczy postanowił wyznaczyć nowy termin wykonania ww. obowiązku do dnia [...].

Kwestionując powyższą decyzję pełnomocnik Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości złożył na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie, zarzucając przy tym zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że przepis ten stanowi podstawę do nałożenia na Wspólnotę Mieszkaniową obowiązku dokonania

w obrębie samodzielnego lokalu mieszkalnego nr 14/7 oraz adaptacji strychu robót budowlanych niezwiązanych z usunięciem nieprawidłowości samego budynku jako całości, podczas gdy przepis wymaga, aby nakazane prace miały ścisły związek z utrzymaniem w należytym stanie technicznym obiektu budowlanego jako całości,

- art. 3 ust. 3 ustawy o własności lokali poprzez nałożenie na Wspólnotę Mieszkaniową obowiązku dokonania w obrębie samodzielnego lokalu mieszkalnego nr 14/7 oraz adaptacji strychu robót budowlanych niezwiązanych z usunięciem nieprawidłowości dotyczących części wspólnej nieruchomości, lecz doprowadzeniem lokalu 14/7 do właściwego stanu technicznego, co nie leży

w obowiązku Wspólnoty,

- art. 6, 7 i 8 K.p.a. poprzez niezrealizowanie zasady działania na podstawie przepisów prawa, ochrony praworządności oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do administracji publicznej,

- art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego

w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...] uczestnik postępowania Spółka A. wniosła o oddalenie skargi. Zdaniem Spółki, ma ona interes prawny w toczącym się postępowaniu z uwagi na to, że lokal nr 7 stanowi jej własność. Tymczasem organ odwoławczy nie poinformował Spółki o podjętych w sprawie czynnościach, w tym o wniesieniu odwołania przez Wspólnotę Mieszkaniową oraz o wydaniu zaskarżonej decyzji. Ponadto, w ocenie Spółki, sporządzona w sprawie ekspertyza potwierdza zły stan budynku przy [...] i w związku z tym obowiązek wykonania robót budowlanych mających na celu usunięcie wskazanych nieprawidłowości zasadnie został nałożony na skarżącą.

W odpowiedzi na skargę Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 64/11 uwzględniając skargę uchylił zaskarżoną decyzję oraz stwierdził, że obarczona jest ona uchybieniami prawa obowiązującego w dacie jej wydania. Podstawę nałożonych na skarżącą Wspólnotę obowiązków stanowi art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Fakt zaistnienia przesłanek, obligujących organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji w oparciu o wskazany przepis, musi jednak wynikać z ustaleń poczynionych przez ten organ w przeprowadzonym postępowaniu i następnie znaleźć odpowiednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Do wydania decyzji nakazującej doprowadzenie obiektu budowlanego do odpowiedniego stanu nie wystarczy bowiem ogólne stwierdzenie przez organ, że zachodzą przesłanki określone we wskazanym przepisie. W ocenie sądu organ nadzoru budowlanego, opierając decyzję na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3, musi jednoznacznie sprecyzować, na czym polega nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego. Rozstrzygając w oparciu o pkt 3 ust. 1 art. 66 organ winien zatem wykazać, którym wymaganiom wynikającym z obowiązujących przepisów nie odpowiada stan techniczny obiektu budowlanego. Obiekt budowlany będzie bowiem w nieodpowiednim stanie technicznym, kiedy jego stan będzie niezgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. W szczególności należy mieć na względzie regulację dotyczącą warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych, zawartą w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych

i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. Nr 74, poz. 836 ze zm.).

Zdaniem sądu, dokonane przez organy ustalenia były powierzchowne, organy obu instancji nie uzasadniły w wydanych przez siebie decyzjach dlaczego, w ich ocenie, wystąpiły przesłanki określone w pkt 3 ust. 1 art. 66 Prawa budowlanego poprzez wskazanie, jakie normy techniczne zostały naruszone i w jakich przepisach prawa zostały one uregulowane. Samo powołanie się na przedłożoną ekspertyzę nie jest wystarczające. Przepis art. 66 Prawa budowlanego dotyczy bowiem usuwania nieprawidłowości obiektu budowlanego, a nie poszczególnych lokali znajdujących się

w budynku. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a cytowanej ustawy obiektem budowlanym jest budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, a nie poszczególne lokale znajdujące się w budynku. Oczywiście, w indywidualnych przypadkach nie można wykluczyć zasadności nałożenia obowiązku wykonania określonych prac budowlanych również w lokalu mieszczącym się w obiekcie budowlanym, jednakże zawsze muszą to być prace mające na celu utrzymanie w należytym stanie budynku jako całości. Dlatego też nakaz usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego części budynku, stanowiącego lokal mieszkalny, może dotyczyć wyłącznie stanu samego obiektu budowlanego (budynku). Nie może wkraczać w to, co mieści się wewnątrz lokalu i jest regulowane przepisami prawa cywilnego, lokalowego lub spółdzielczego (zob. wyrok NSA z 4 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 908/00).

Znajdująca się w aktach administracyjnych ekspertyza stanu technicznego dotyczy w dużej części stanu mieszkania Nr 7, stanowiącego własność Spółki A. Dlatego też, rzeczą organów nadzoru budowlanego było rozważenie, czy i ewentualnie które nieprawidłowości dotyczą obiektu budowlanego i są wynikiem zaniedbań czynności, wchodzących w zakres profilaktycznego zabezpieczenia tego obiektu przed wpływem otoczenia co, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, uczyniły. Jednocześnie jednak organy winne były rozważyć wspomniane wyżej kwestie dotyczące zaistnienia przesłanek warunkujących podjęcie działań w oparciu o art. 66 Prawa budowlanego poprzez przytoczenie odpowiednich przepisów prawa i ich analizę. Fakt, że przepis art. 66 stanowi podstawę do wydania rozstrzygnięcia przez organ nadzoru budowlanego nie oznacza, że rozstrzygnięcie to może zapaść niezależnie od tego, czy rzeczywiście wystąpiły określone w tym przepisie przesłanki. Brak w zaskarżonej decyzji uzasadnienia prawnego skutkuje tym, że nie można stwierdzić, czy i które przesłanki wymienione w omawianym przepisie zaistniały.

Ponadto sąd zauważył, że organ drugiej instancji naruszył w toku postępowania również zasadę ogólną postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 10 K.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej prowadzący postępowanie zobowiązany jest zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium tego postępowania a przed wydaniem decyzji - umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jak wynika z akt sprawy, organ odwoławczy nie zawiadomił Spółki A., będącego właścicielem lokalu nr 7, w którym miałyby zostać przeprowadzone prace budowlane, o toczącym się postępowaniu i wydaniu w sprawie decyzji, co stanowiło w ocenie sądu, naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną od opisanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożył a Spółka A. zaskarżając wskazany wyrok w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt

II OSK 1279/11, uchylił zaskarżony wyrok oraz przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania.

Zdaniem NSA, trafny okazał się zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawa budowlanego poprzez uznanie, że przepis ten nie może stanowić samoistnej podstawy nałożenia przez organ nadzoru budowlanego obowiązków związanych

z doprowadzeniem użytkowanego obiektu do odpowiedniego stanu technicznego bez jednoczesnego wykazania w decyzji, że stan techniczny obiektu budowlany, wynikający z jego użytkowania pozostaje w niezgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami.

Zarzut ten sprowadza się do zasadnego twierdzenia, że podstawą nałożenia obowiązku w oparciu o art. 66 Prawa budowlanego mogą być jedynie takie okoliczności, które wynikają z naruszenia przepisów dotyczących użytkowania budynków. Nie ma zatem podstaw do tego, aby obowiązki na podstawie art. 66 Prawa budowlanego nakładać w sytuacji, kiedy zdarzenia opisane w tym przepisie są lub mogą być skutkiem robót budowlanych prowadzonych w budynku.

NSA w powołanym wyroku w pełni podzielił wyrażony w orzecznictwie pogląd,

że skoro przepis art. 66 Prawa budowlanego został zamieszczony w rozdziale zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych", to z góry przesądza, że przepis ten powinien mieć zastosowanie w przypadkach, kiedy obiekt budowlany jest nieprawidłowo eksploatowany, nieremontowany, niekonserwowany, przez zaniechanie, niedbalstwo, brak kontroli, przez bierność właściciela lub zarządcy, doprowadzony do stanu opisanego w hipotezie tego przepisu (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1100/10, LEX nr 992473. Podobnie w wyrokach NSA z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 916/10, oraz z dnia 5 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1980/09).

Ponadto NSA wskazał, że sąd uchylając kontrolowaną decyzję wydaną w oparciu o ten przepis ograniczył się tylko do krytycznej oceny postępowania prowadzonego w zakresie dyspozycji zastosowanego przepisu, nie prowadząc jednak pogłębionej analizy okoliczności, które spowodowały podjęcie działań organów nadzoru budowlanego. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, działania te podjęto, ponieważ najemca lokalu nr 7, a w ślad za nim właściciel lokalu podnieśli, że na ścianach i sufitach tego mieszkania pojawiły się pęknięcia i rysy, wskazując jako ich przyczynę prace związane z adaptacją lokali położonych nad lokalem nr 7.

W dalszej części uzasadnienia swojego wyroku NSA zwrócił uwagę, że jak podniesiono w pismach procesowych stron, jeden z nakazów, tj. usunięcie podpory dźwigara stalowego na drewnianych belkach stropowych, w ścianie oddzielającej zaadaptowane mieszkanie od strychu nieużytkowego, będzie ingerencją w substancję samodzielnego lokalu - adaptacji strychu, a poza tym usunięcie to będzie pozostawało w sprzeczności z pozwoleniem na budowę wskazanej adaptacji.

Zdaniem NSA, z przedłożonej ekspertyzy wynika ponadto, iż projektant konstrukcji nieprawidłowo zaprojektował i dokonał podparcia stalowego dźwigara pod ścianą oddzielającą, wskazując na wymagane oparcie tego dźwigara na drewnianych belkach stropowych. W ekspertyzie wskazano nie tylko to, że w odniesieniu do zaprojektowanych prac adaptacyjnych objętych dwoma pozwoleniami na budowę załączonymi do akt sprawy, zastosowano wadliwe rozwiązania konstrukcyjne, ale i to, że prace te były realizowane z odstępstwami od projektu. Ekspertyza ta obejmowała bowiem również określenie przyczyn powstania nieprawidłowości. Organy obu instancji natomiast skupiły się tylko na nakazach wynikających z tej ekspertyzy pomijając zupełnie przyczyny występujących nieprawidłowości.

W ocenie NSA, sąd wojewódzki, akceptując podstawę prawną przyjętą przez organy i prawidłowo oceniając przebieg sprawy w jej aspekcie procesowym związanym z tą podstawą, przeoczył jednak, że organy subsumpcję prawną ograniczyły do hipotezy art. 66 Prawa budowlanego, zamiast rozważyć przede wszystkim, czy rzeczywiste przyczyny nieprawidłowości nie leżą poza zakresem regulacji wymienionego przepisu. Wówczas zaś należałoby postępowanie prowadzić na innej podstawie prawnej, inaczej określając krąg stron oraz adresata decyzji. Tej kwestii nie można jednak przesądzić, gdyż dopiero prawidłowo przeprowadzone postępowanie, z uwzględnieniem powyższych rozważań da podstawę do zastosowania właściwej podstawy materialnoprawnej i właściwego trybu postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Na mocy art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przy ponownym rozpoznawaniu danej sprawy jest związany wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny zarówno w zakresie prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, przy czym ocena ustaleń faktycznych jest pochodną oceny wykładni (a w konsekwencji zastosowania) przepisów postępowania. W tym sensie orzeczenie NSA może pośrednio wiązać sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy co do oceny ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracyjne (wyrok NSA sygn. akt II FSK 1427/10 ).

Odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 190 zdanie 1 ww. ustawy dotyczyć może tylko dwóch sytuacji. Pierwsza z nich związana jest z ewentualną zmianą stanu faktycznego. Gdy w trakcie ponownego rozpoznania sprawy sąd I instancji stwierdzi,

że stan faktyczny, który stanowił podstawę faktyczną rozstrzygnięcia dokonanego przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie został dostatecznie wyjaśniony bądź jest odmienny od przyjętego przez NSA, nie jest związany wyrażoną poprzednio oceną, ponieważ do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny. Drugi z przypadków utraty mocy wiążącej wykładni prawa wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego to podjęcie, po wydaniu przez NSA, a przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd pierwszej instancji, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania – przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały, w której wyrażona zostanie odmienna wykładnia prawa od przyjętej w wyroku wydanym w tej sprawie w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej (wyrok NSA sygn. akt II FSK 1459/10). W rozpoznawanej sprawie żadna z takich sytuacji nie nastąpiła.

Akty kontrolowane w niniejszym postępowaniu zapadły na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz.1118 ze zm.), który stanowi, że w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Obiekt bowiem powinien być utrzymywany w należytym stanie technicznym, czyli w takim stanie sprawności obiektu budowlanego oraz jego instalacji, urządzeń i innych elementów, który nie wymaga żadnych napraw.

Sąd więc, mając na uwadze wykładnię dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, badał, czy prawidłowo w ramach tak przywołanej podstawy prawnej organy nadzoru budowlanego nałożyły wskazane w zaskarżonej decyzji obowiązki.

Art. 66 ust. 1 pkt 3 znajduje zastosowanie w przypadkach nieprawidłowej eksploatacji obiektu budowlanego wyrażającej się w zaniechaniu obowiązków określonych w art. 61 oraz dalszych przepisach rozdziału 6 ustawy Prawo budowlane. Wydanie decyzji na podstawie art. 66 ust. 1 powinno zostać poprzedzone wystąpieniem jednej

z wymienionych przez ustawodawcę przesłanek nieprawidłowego użytkowania obiektu budowlanego. Jest nią, zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 3 użytkowanie obiektu budowlanego będącego w nieodpowiednim stanie technicznym, przy czym, co istotne, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w trybie art. 66 ustawy Prawo budowlane może dotyczyć jedynie takich nieprawidłowości, które powstały podczas użytkowania obiektu budowlanego i wiążą się z jego użytkowaniem. Przepis ten nie może być wykorzystywany do usunięcia dokonanych przez inwestora odstępstw od udzielonego pozwolenia na budowę, jak i do likwidacji samowoli budowlanej popełnionej w istniejącym obiekcie budowlanym (LEX nr 597271 Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2010 r. II OSK 1424/08).

Decyzja wydawana w oparciu o art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane ma charakter związany, ponieważ organ nadzoru budowlanego po ustaleniu wystąpienia którejkolwiek z przesłanek jest zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Wykonywane na analizowanej podstawie prawnej roboty budowlane mają jedynie charakter naprawczy. Ich rodzaj oraz zasięg zależy od rodzaju stwierdzonych nieprawidłowości.

Rozstrzygnięcie organu powinno uwzględniać zarówno wyniki przeprowadzonej kontroli stanu obiektu, jak i możliwość jego doprowadzenia do właściwego stanu technicznego przez usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, w sposób i w zakresie określonym w stosownej ekspertyzie technicznej oraz na podstawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących warunków użytkowania obiektów. W decyzji wydawanej na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane organ administracji nie bada przyczyn, dla których obiekt jest użytkowany w sposób niewłaściwy, ani kto ponosi za to odpowiedzialność. Ujawniając nieodpowiedni stan techniczny obiektu organ nadzoru budowlanego kieruje nakaz usunięcia nieprawidłowości do właściciela bądź zarządcy budynku (wyrok NSA z 26 września 2008 r., II OSK 102/07, lex nr 508470).

W orzecznictwie sądowym podkreśla się przy tym, że nie można na podstawie

art. 66 ustawy Prawo budowlane nakazywać wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, gdy sytuacja taka odpowiada regulacji zawartej w art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy (wyrok NSA z 15 lipca 2010 r., II OSK 1196/09, dostępny w internecie).

Zarówno art. 50 i 51, jak i art. 66 odwołują się do kwestii zagrożenia bezpieczeństwa i nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu budowlanego. Różnica polega między innymi na tym, że art. 50 i 51 Prawa budowlanego odwołują się w sposób bezpośredni do procesu budowlanego, natomiast art. 66 tej ustawy odnosi się do nieprawidłowości powstałych w trakcie użytkowania budynku, a więc nie na skutek dokonania inwestycji budowlanych, lecz np. na skutek upływu czasu, czy też wystąpienia innego czynnika niezwiązanego z działalnością inwestycyjną. (Z. Kostka, Prawo budowlane. Komentarz,, Gdańsk 2007, str. 197).

Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, należy jeszcze raz podkreślić, że w Prawie budowlanym ustawodawca przewidział różne tryby, zastrzeżone dla organów nadzoru budowlanego, służące doprowadzaniu obiektów budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

W niniejszej sprawie, w ekspertyzie budowlanej mgr inż. P.B.

z [...] stwierdzono, że inwestor w trakcie adaptacji strychu, dokonał odstępstw od projektu budowlanego, a nawet, że projektant konstrukcji adaptacji nieprawidłowo zaprojektował i dokonał podparcia dźwigara pod ścianą oddzielającą, a wszystko to mogło mieć wpływ na stan lokali w budynku.

Jeżeli w czasie prowadzonego postępowania organy nadzoru budowlanego dojdą do przekonania, że w trakcie budowy, czy rozbudowy obiektu budowlanego doszło do naruszeń prawa, które wymagają procesu legalizacyjnego, mają one obowiązek wszcząć takie postępowanie z urzędu.

W badanej sprawie organy ograniczyły się jedynie do działań w oparciu o art. 66 Prawa budowlanego, zamiast w pierwszej kolejności rozważyć, czy rzeczywiste przyczyny nieprawidłowości nie leżą poza zakresem wymienionego przepisu – w tym przypadku nie wynikają z odstępstw od pozwolenia na adaptację strychu.

Brak właściwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i stanowiska organów w tym zakresie, stanowi naruszenie art. 66 ust. 2 ustawy Prawo budowlane oraz art. 7 i 77 § 1 K.p.a., a naruszenia te nie pozostały bez wpływu na wynik sprawy.

Rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy winien uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę sądu.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art. 152, zaś w pkt III na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ww. ustawy.