Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1111/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 marca 2023 r. nr KOC/114/Sr/23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako "Kolegium" lub "organ") decyzją z 22 marca 2023 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako "Prezydent") z 25 listopada 2022 r. nr [...] o odmowie przyznania K. P. (dalej jako "skarżąca") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką A. K.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżąca w dniu 28 października 2022 r. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Do wniosku załączyła orzeczenie z 22 lutego 2005 r. wydane przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W., z którego wynika, że matka zaliczona została do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Niepełnosprawność istnieje od 2004 r., podobnie ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 2004 r.

Prezydent decyzją z 25 listopada 2022 r. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia, wskazując, że analiza dokumentacji wskazuje, że niepełnosprawność powstała u matki skarżącej w wieku [...] lat, a zatem nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.ś.r." Ponadto Prezydent nie dostrzegł związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Z weryfikacji informacji o składkach na ubezpieczenie zdrowotne wynika bowiem, że do 31 marca 2004 r. skarżąca zatrudniona była w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, od 3 kwietnia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r. w Gimnazjum nr [...], a ponadto w dniu 10 października 2005 r. rozpoczęła działalność gospodarczą, której prowadzenie zawiesiła dopiero w dniu 15 lipca 2022 r. Skoro więc niepełnosprawność matki skarżącej powstała w 2004 r., zaś skarżąca w tym czasie zarówno podejmowała zatrudnienie, jak też blisko 17 lat prowadziła działalność gospodarczą, to nie sposób doszukać się związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad ww. osobą niepełnosprawną. Prezydent na koniec zwrócił również uwagę, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Tymczasem skarżąca składając wniosek wskazała, że pobiera emeryturę i jak ustalono w toku postępowania uprawnioną do emerytury jest od 1 stycznia 2020 r. Prezydent zauważył, że w tak ustalonym stanie faktycznym brak było potrzeby przeprowadzania wywiadu środowiskowego, o co wnioskował pełnomocnik skarżącej, tym bardziej, że w sprawie nie kwestionowano opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką, ale niespełnienie trzech ww. przesłanek do przyznania świadczenia.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła Prezydentowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r., poprzez nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13; art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez uznanie, że fakt nabycia przez skarżącą prawa do emerytury jest negatywną przesłanką do uzyskania wnioskowanego świadczenia; art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą.

Kolegium decyzją z 22 marca 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z 25 listopada 2022 r. i wskazało, że argumentacja organu pierwszej instancji, w której oparł decyzję odmowną na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwa, ze względu na to, że zgodność z ustawą z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78 poz. 483 ze zm.), powoływanej dalej jako "Konstytucja RP", tego przepisu została zakwestionowana wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13. Trybunał uznał za niekonstytucyjne uzależnienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od okresu powstania niepełnosprawności. Wprawdzie prawodawca nie podjął działań w celu uchylenia lub zmiany art. 17 ust. 1b u.ś.r., to jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się jednolity już pogląd, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z Konstytucją RP. Mimo powyższej wadliwości decyzja Prezydenta była prawidłowa z tej przyczyny, że w sprawie zaistniała przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., bowiem skarżąca pobiera emeryturę. Kolegium dostrzegło, że wyrokiem z 26 czerwca 2019 r. sygn. SK 2/17 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w zakresie, w jakim ww. przepis stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, jak również, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że warunkiem niezbędnym do przyznania tego świadczenia jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z tych świadczeń (świadczenia pielęgnacyjnego lub emerytalnego), a więc osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń i zrezygnować z pobierania świadczenia niższego (przy czym wybór ten może zrealizować przez złożenie do właściwego organu wniosku o zawieszenie prawa do emerytury). Niemniej jednak skarżąca nie przedłożyła decyzji o wstrzymaniu emerytury. Skoro więc nadal emeryturę pobiera, to nie można przyznać jej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na opiekę nad matką. Wyboru między emeryturą a świadczeniem pielęgnacyjnym nie można utożsamiać ze złożeniem jedynie oświadczenia o wyborze któregoś z tych świadczeń przy jednoczesnym pobieraniu emerytury. Niezależnie od powyższego Kolegium zauważyło, że celem regulacji zawartej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest udzielenie przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Nie każde więc niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. Musi zatem istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a podjęciem opieki nad wskazaną w ustawie osobą. W niniejszej sprawie skarżąca nie tylko pobiera świadczenie emerytalne, ale również dopiero w 2022 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, zatem nie można przyjąć, aby istniał związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z pracy, a podjęciem się opieki nad matką, skoro znaczny stopień niepełnosprawności ustalono u matki już w 2004 r. Skarżąca nie wykazała w żaden sposób, aby rezygnacja z pracy była związana z koniecznością opieki nad matką. Brak jest więc podstaw do stwierdzenia istnienia bezpośredniego związku między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a podjęciem opieki nad matką.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zarzucając organowi naruszenie:

1. prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 lit. a w zw. z art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. poprzez uznanie, że fakt nabycia przez skarżącą prawa do emerytury jest negatywną przesłanką do przyznania świadczenia, w sytuacji gdy nie została ona poinformowana o konieczności zawieszenia emerytury w ten sposób, że okoliczność pobierania emerytury jest to jedyna przesłanka negatywna do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

2. przepisów postępowania, tj. art. 9 i art. 79a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000), powoływanej dalej jako "K.p.a.", poprzez nieudzielanie stronie informacji, że pobieranie przez skarżącą emerytury jest jedyną przesłanką uniemożliwiającą przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że istota sprawy sprowadza się do oceny dokonanej przez organy wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury (...). W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zatem zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest przy tym również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2018 r. poz. 1270), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. W ocenie skarżącej, o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9, jak też art. 79a K.p.a. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas. W niniejszej sprawie udzielenie takiej informacji nie nastąpiło.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie z kolei do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury (...).

Odnosząc się do powyższych przepisów, a które miały zastosowanie w niniejszej sprawie, wskazać należy, że prawidłowe jest stanowisko Kolegium że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, kryterium momentu powstania niepełnosprawności nie może stanowić wyłącznej podstawy orzekania o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z powyższym art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium słusznie również zwróciło uwagę na okoliczność, że wyrokiem z 26 czerwca 2019 r. sygn. SK 2/17 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w zakresie, w jakim art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W konsekwencji w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że warunkiem niezbędnym do przyznania tego świadczenia jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z tych świadczeń (świadczenia pielęgnacyjnego lub emerytalnego), a więc osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń i zrezygnować z pobierania świadczenia niższego (przy czym wybór ten może zrealizować przez złożenie do właściwego organu wniosku o zawieszenie prawa do emerytury). Niemniej jednak Kolegium przedwcześnie uznało, że skoro skarżąca nie przedłożyła decyzji o wstrzymaniu emerytury, to zaistniała przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Po pierwsze, skarżąca do wniosku załączyła oświadczenie z 26 października 2022 r., że z dniem przyznania świadczenia zawiesi otrzymywanie świadczenia emerytalnego. Po drugie zaś, należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytur. O możliwości zaś złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty organ winien stronę poinformować (oczywiście w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego), zgodnie z treścią art. 9 K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2023 r. sygn. akt I OSK 1554/22; LEX nr 3601115). Do czasu przesłania takiej informacji, brak było podstaw do zarzucania stronie, że w sprawie nie spełniła przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Powyższe uchybienie pozostaje jednak bez wpływu na prawidłowość wydanych w sprawie decyzji, z uwagi na słuszne uznanie przez organy obu instancji, że w sprawie nie spełniono przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., tj. przesłanki uniemożliwiającej przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a sprawowaniem opieki.

W sprawie bezsporne jest, że matka skarżącej orzeczeniem z 22 lutego 2005 r. wydanym przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W., zaliczona została do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Jak wskazano w tym orzeczeniu niepełnosprawność istnieje od 2004 r., jak też ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 2004 r. W świetle tego orzeczenia wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Odnosząc się zatem do kwestii ww. związku przyczynowo-skutkowego, należy zauważyć, że biorąc pod uwagę art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest faktyczna rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jednoznacznie wynika, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. W związku z powyższym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad osobą wskazaną w ustawie (tak np. wyrok WSA w Poznaniu z 12 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Po 917/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lutego 2020 r.; sygn. akt I OSK 516/19; LEX nr 3047011). W każdej sprawie właściwy organ musi zatem dokonać dogłębnej oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13; LEX nr 1773689).

Ze stanu faktycznego sprawy wynika, na co zwrócono już uwagę powyżej, że matka skarżącej jest osobą niepełnosprawną od 2004 r. i od tej daty jest ustalony stopień niepełnosprawności. Tymczasem skarżąca do 31 marca 2004 r. zatrudniona była w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, od 3 kwietnia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r. w Gimnazjum nr [...], a ponadto w dniu 10 października 2005 r. rozpoczęła działalność gospodarczą, której prowadzenie zawiesiła dopiero w dniu 15 lipca 2022 r. Skoro więc niepełnosprawność matki skarżącej powstała w 2004 r., zaś skarżąca w tym czasie zarówno podejmowała zatrudnienie, jak też niemal 17 lat prowadziła działalność gospodarczą, to nie sposób doszukać się związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Co więcej, z załączonego do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oświadczenia o czynnościach opiekuńczych wynika, że opiekę na nad matką skarżąca sprawowała jeszcze w trakcie zatrudniania i prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem wskazała na czynności świadczone 2-3 razy w roku, jak też, że doraźnie bierze udział z matką w uroczystościach kombatanckich (z uwagi na pandemię zostały one przerwane), jak też w latach 2005-2019 kilkanaście razy jako opiekunka wyjeżdżała z matką na pobyty rehabilitacyjno-lecznicze w sanatorium. Na koniec podkreśliła, że wszystkie czynności opiekuńcze nad matką wykonuje sama, bez niczyjego wsparcia i pomocy. Mimo tego cały czas miała możliwość prowadzenia działalności gospodarczej i pracy zarobkowej. Skarżąca ani przy tym w toku postępowania administracyjnego, ani też w skardze skierowanej do sądu, nie wykazała, że zawieszenie działalności gospodarczej (rezygnacja z zatrudnienia) w dniu 15 lipca 2022 r. i rozpoczęcie pobierania świadczenia emerytalnego (do którego uprawniona była już od 1 stycznia 2020 r.), miało miejsce z uwagi na sprawowanie opieki nad matką, która to była sprawowana od lat. Na marginesie zauważyć należy, że nawet załączona do wniosku dokumentacja medyczna matki pochodzi z 2016 r. i 2018 r., a w konsekwencji nie wykazano, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej uległ takiemu pogorszeniu, który (mimo że jest niepełnosprawna w stopniu znaczymy od 2004 r. i od tej daty wymaga stałej lub długotrwałej opieki innych osób) zmusił skarżącą do zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej.

Zasadnie zatem organy obu instancji uznały, że nie została spełniona przesłanka "rezygnacji z zatrudnienia", która stanowi warunek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Mimo bowiem powstania niepełnosprawności w stopniu znacznym u matki w 2004 r., zajęcia zawodowe skarżącej do 2022 r. nie wykluczały opieki nad nią. Stąd nie sposób wiązać obecnego braku jej aktywności zawodowej (skorzystania ze świadczenia emerytalnego) z koniecznością sprawowania opieki.

Należy przy tym zauważyć, że Sąd, ani organy, nie kwestionowały stanu zdrowia matki skarżącej i zakresu sprawowanej opieki przez nią (do czego jest zobowiązana zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1359)). Jednak sama konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie stanowi - w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. - samodzielnej i wystarczającej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. System świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny, wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi zatem sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. W niniejszej sprawie zaś taki związek przyczynowy nie zachodzi. Trafnie zatem w tych okolicznościach faktycznych, które skutecznie przez skarżącą nie zostały zakwestionowane, organy wywiodły, że nie została w sprawie spełniona podstawowa przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r. warunkująca uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego odnosząca się do związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia brakiem jego podejmowania) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Argumentacja skarżącej skupiła się z kolei przede wszystkim na akcentowaniu niepoinformowania jej o możliwości rezygnacji z emerytury w celu skorzystania ze świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże, jak sama skarżąca wskazywała we wniosku o przyznanie ww. świadczenia, opieka ta dotychczas nie przeszkadzała jej w zatrudnieniu, jak też prowadzeniu działalności gospodarczej do lipca 2022 r., mimo powstania u matki niepełnosprawności w 2004 r.

Zasadnie zatem organy obu instancji przyjęły, że brak jest bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia i koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką pomimo tego, że jak wynika z oświadczenia skarżącej opieka ta jest faktycznie sprawowana i organ nie ma do niej zastrzeżeń. Przywołane wyżej okoliczności jednoznacznie zatem wskazują, że sytuacja zawodowa skarżącej nie miała bezpośredniego związku z koniecznością opieki nad matką i nie mogą pozostać obojętne przy ocenie, czy strona ubiegając się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego spełnia ustawową przesłankę "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". W konsekwencji nie sposób organom zarzucić naruszenia art. 9 i art. 79a K.p.a., poprzez nieudzielanie stronie informacji, że pobieranie przez skarżącą emerytury jest jedyną przesłanką uniemożliwiającą przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Reasumując, zdaniem Sądu, ustalenia poczynione przez organy obu instancji w ww. zakresie, znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które, w ocenie Sądu, w całości odpowiada prawu. Nie sposób więc zarzucić organowi naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), orzekł jak w sentencji.