Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 410/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 i 2 w zw. z  art. 166 i  art. 193
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt VI SO/Wa 10/22 w zakresie oddalenia wniosku o wymierzenie grzywny w sprawie z wniosku P. B. o wymierzenie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia: 1) sprostować z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt VI SO/Wa 10/22, w ten sposób, że w sentencji postanowienia w wierszu dziesiątym od góry w miejsce słów "o wymierzenie grzywny Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznawania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego" wpisać "o wymierzenie grzywny Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego" oraz w uzasadnieniu postanowienia w miejscach, gdzie wskazana została nazwa organu "Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznawania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego" wpisać nazwę organu "Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego"; 2) oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt VI SO/Wa 10/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA" lub "Sądem pierwszej instancji"), działając na wniosek P. B. (dalej zwanego "skarżącym"), odmówił wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej zwanej "p.p.s.a.") Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznawania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego w związku nieprzekazaniem do WSA w terminie skargi z 20 czerwca 2022 r. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.

W uzasadnieniu postanowienia WSA wskazał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wymierzenie grzywny organowi jest prerogatywą, a nie obowiązkiem sądu. Wymierzenie grzywny uzależnione jest od dokonania przez Sąd oceny okoliczności faktycznych danej sprawy. Podkreślił, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę zasadności wymierzenia grzywny.

WSA wyjaśnił, że skarżący 20 czerwca 2022 r. (data nadania – k. 148 akt sądowych) wniósł do WSA skargę na uchwałę organu z 21 mara 2022 r. nr DZP-11.614.4.2022 (sygn. akt Vl SA/Wa 2065/22). Faktyczne otrzymanie skargi przez organ nastąpiło 24 czerwca 2022 r. (k. 3 akt sądowych). Skarga wraz z odpowiedzią na skargę, pełnomocnictwami oraz aktami organu I instancji (aktami zawierającymi dokumentację związaną z dopuszczeniem do egzaminu radcowskiego z 2019 r., jego przeprowadzeniem i wynikiem), aktami organu ll instancji o nr DZP-11.614.93.2019 zostały przekazane Sądowi przez organ 22 lipca 2022 r. (data nadania – k. 153 akt sądowych). W dniu 27 lipca 2022 r. (k. 155) organ uzupełnił akta sprawy, poprzez przekazanie akt organu ll instancji nr DZP-ll-614.4.2022. W niniejszej sprawie termin przekazania skargi upływał 25 lipca 2022 r. Zdaniem WSA, organ przekazał sądowi skargę, wraz z odpowiedzią na skargę i niekompletnymi aktami administracyjnymi w ustawowym terminie. Sąd pierwszej instancji zauważył przy tym, że organ niezwłocznie uzupełnił akta administracyjne poprzez nadesłanie pozostałych akt administracyjnych sprawy listem priorytetowym, co nastąpiło 27 lipca 2023 r., a zatem z dwudniowym uchybieniem terminu. Tym samym WSA uznał, że w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia obowiązków przez organ, zaistniała sytuacja nie wpłynęła negatywnie na postępowanie.

W odniesieniu do wniosku skarżącego o zbadanie nieważności postępowania administracyjnego z uwagi na przekazanie skargi przez niewłaściwy organ WSA zaznaczył, iż zarówno skarga z 20 czerwca 2022 r. (sygn. akt Vl SA/Wa 2065/22) jaki i wniosek z 10 sierpnia 2022 r. o wymierzenie grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. zostały przez skarżącego skierowane do "Komisji Egzaminacyjnej ll Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznawania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego".

W zażaleniu skarżący zarzucił postanowieniu WSA z 5 kwietnia 2023 r. naruszenie:

1) art. 55 § 1 p.p.s.a. w zw. z zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 17 stycznia 2022 r. w sprawie powołania Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego w zw. z art. 368 ust. 1 i 2 ustawy o radcach prawnych poprzez jego błędne zastosowanie i odmówienie wymierzenia grzywny Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznawania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, podczas gdy organ taki nie istnieje w systemie administracji publicznej, a przez to organ wskazany w postanowieniu nie ma zdolności sądowej i procesowej, zaś zupełnie inny Organ pełni funkcje Komisji Odwoławczej w procesie egzaminacyjnym, co skutkuje nieważnością postępowania sądowego, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.;

2) art 134 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie zbadania nieważność postępowania administracyjnego, podczas gdy organ wskazany w postanowieniu tj. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznawania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego nie istnieje, zaś z akt sprawy wynika że uchwała z 21 marca 2022 r. jest nieczytelna, niespójna i sprzeczna co do organu, który ją wydał, co powoduje że w pierwszej kolejności konieczne jest zbadanie ważności postępowania administracyjnego, co powinno mieć miejsce także w postępowaniu w przedmiocie wymierzenia grzywny, co jednakże nie miało miejsca i co skutkuje nieważnością postępowania sądowego, o której mowa w art 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.

Skarżący wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia w całości, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zasądzenie kosztów postępowania na jego rzecz i rozpoznanie zażalenia na posiedzeniu jawnym celem osobistego przedstawienia stanowiska w sprawie.

W odpowiedzi na zażalenie skarżącego organ wniósł o jego oddalenie w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że postępowanie w sprawie wymierzenia organowi grzywny jest odrębnym postępowaniem wszczynanym na wniosek skarżącego, w rozumieniu art. 63 p.p.s.a. Oznacza to, że postępowanie z wniosku o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest prowadzone w odrębnej sprawie niż sprawa sądowoadministracyjna zainicjowana wniesieniem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z 26 września 2013 r., sygn. akt I OZ 811/13; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne są w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie nieprzekazania skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Z przepisu tego wprost wynika, że w postępowaniu z wniosku o wymierzenie grzywny sąd ocenia wyłącznie, czy organ bądź podmiot, do którego skarga została skierowana wypełnił obowiązki, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., tj. czy organ przekazał w terminie skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. W postępowaniu tym sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do ustalania czy podmiot, któremu – zdaniem wnioskodawcy – należy wymierzyć grzywnę, jest organem podlegającym sądowej kontroli administracji w rozumieniu art. 1 p.p.s.a., czy wniesiona skarga jest dopuszczalna, ponieważ okoliczności te nie są przesłankami warunkującymi wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że każdy podmiot oznaczony w skardze jako organ, za pomocą którego jest wnoszona skarga, jest obowiązany do przekazania skargi właściwemu wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu. Wyłączną zatem przesłanką orzeczenia o wymierzeniu grzywny jest niewypełnienie obowiązków procesowych określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a., w terminie przewidzianym w tym przepisie, niezależnie od tego czy działanie lub zaniechanie tego organu podlega kognicji sądów administracyjnych. Przekazanie sądowi administracyjnemu skargi jest bezwzględne i obligatoryjne. Już tylko samo złożenie skargi stanowi żądanie strony nadania skardze określonego biegu i obliguje podmiot, do którego skarga ta została skierowana, do uczynienia zadość temu żądaniu (por. postanowienie NSA z 21 września 2023 r., sygn. akt II GZ 347/23).

Sąd pierwszej instancji nie był zatem zobligowany do ustalania czy podmiot, który został wskazany przez skarżącego w treści wniosku, podlega sądowej kontroli. WSA ocenia bowiem to, czy organ, do którego skarga została wniesiona wypełnił obowiązki, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., co w istocie w przedmiotowej sprawie uczynił.

Z uzasadnienia postanowienia z 5 kwietnia 2023 r. wynika (a czego strona w zażaleniu nie kwestionuje), że skarżący wniósł 20 czerwca 2022 r. do WSA skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej ll Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznawania odwołań od wyników egzaminu radcowskiego. Termin do przekazania skargi przez organ do WSA upływał 25 lipca 2022 r. Skarga wraz z odpowiedzią na skargę, pełnomocnictwami oraz aktami organu I instancji, aktami organu ll instancji o nr DZP-11.614.93.2019 zostały przekazane Sądowi przez organ 22 lipca 2022 r. W dniu 27 lipca 2022 r. organ uzupełnił akta sprawy, poprzez przekazanie akt organu ll instancji nr DZP-ll-614.4.2022.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przedmiotowym postanowieniu wystąpiła pomyłka, polegająca na błędnym wskazaniu nazwy organu, która miała charakter oczywisty. Jej stwierdzenie nie wymagało głębszej analizy akt postępowania. Natomiast jej sprostowanie nie będzie skutkowało merytoryczną zmianą rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu Sądu pierwszej instancji z 5 kwietnia 2023 r.

Zgodnie bowiem z art. 156 § 1 p.p.s.a., sąd z urzędu może sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Na podstawie art. 166 p.p.s.a. przepis ten stosuje się odpowiednio do postanowień.

Sprostowanie orzeczenia sądowego jest konstrukcją procesową, która ma na celu naprawienie jego wadliwości przez nadanie mu takiego brzmienia, jakie sąd zamierzał, a przy tym nie prowadzi do zmiany lub uchylenia tego orzeczenia, albowiem takie działanie dopuszczalne jest wyłącznie w drodze zaskarżenia orzeczenia we właściwym trybie.

Przedmiotem sprostowania wyroku (postanowienia) uzasadnienia mogą być niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki.

Niedokładność lub omyłka może dotyczyć np. błędnego oznaczenia imion stron czy innych uczestników postępowania (por. wyrok SN z 18 czerwca 1998 r., II CKN 817/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 16, i postanowienie NSA z 27 września 2011 r., I FSK 1208/10, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ oraz szerzej H. Pietrzkowski, Zarys metodyki..., s. 356 – 357), oznaczenia (daty, znaku, sygnatury) zaskarżonego aktu lub czynności oraz nazwy organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność (por. postanowienia NSA: z 17 grudnia 2010 r., I OZ 962/10, z 2 października 2012 r., II OSK 631/12, i z 3 września 2013 r., II OZ 665/13).

Wykładnia gramatyczna art. 156 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że wszystkie opisane w nim nieprawidłowości muszą mieć charakter oczywisty, tzn. niebudzący wątpliwości, bezsporny, pewny. Oczywistość wadliwości może wynikać z samej natury niedokładności, błędu lub omyłki, jak również z porównania ich z innymi niebudzącymi wątpliwości okolicznościami. Nie ma charakteru oczywistego omyłka, której stwierdzenie wymaga głębszej analizy akt postępowania (por. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 156). Oczywistość omyłki wyraża się w tym, że jest ona natychmiast rozpoznawalna i wynika jednoznacznie z treści orzeczenia.

Tym samym, na podstawie art. 156 § 1 i § 2 w związku z art. 166 i art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o sprostowaniu postanowienia WSA z 5 kwietnia 2023 r. (pkt. 1 sentencji) co do nazwy organu.

W odniesieniu natomiast do zarzutu pominięcia przez Sąd pierwszej instancji kwestii dotyczącej niekompletności i nieuporządkowania akt postępowania, zaznaczyć należy, że WSA w uzasadnieniu wskazał jakie akta zostały przez organ przekazane: skarga wraz z odpowiedzią na skargę, pełnomocnictwa, akta organu I instancji, akta organu II instancji o nr DZP-11.614.93.2019 oraz akt organu II instancji nr DZP-ll-614.4.2022. Tym samym należy stwierdzić, że organ przekazał wszystkie dokumenty wymienione w art. 54 § 2 p.p.s.a.

Reasumując, w ocenie NSA sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował w sprawie art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a.

Ze względu na powyższe, działanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uznać należy za zgodne z prawem, co skutkowało oddaleniem zażalenia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji).