Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1848/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Zarząd Dzielnicy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i stwierdzono niezgodność z prawem zaskarżonej uchwały
Powołane przepisy: article: art. 147 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 94 ust. 2 zd.1 i ust. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 506
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1888/18 w sprawie ze skargi P. T. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m.st. [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego uchyla zaskarżony wyrok i orzeka o niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 maja 2019 r. II SA/Wa 1888/18, po rozpoznaniu skargi P. T. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy z 7 marca 2018 r. nr 1480 w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego – stwierdził, że zaskarżona uchwała wydana została z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał na następujące okoliczności sprawy.

Zarząd Dzielnicy Ursynów m. st. Warszawy działając na podstawie art. 6 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz. U. z 2015 r. poz. 1438) oraz § 50 ust. 1 i § 6 ust. 1 pkt 2 Statutu Dzielnicy Ursynów m. st. Warszawy stanowiącego załącznik nr 12 do uchwały nr LXX/2182/2010 Rady m. st. Warszawy z 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 420) oraz § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m. st. Warszawy z 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m. st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725) oraz § 12, § 22 ust. 5, § 24 ust. 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.; dalej: uchwała z 9 lipca 2009 r.), w dniu 7 marca 2018 r. podjął uchwałę nr 1480, którą odmówił P. T. zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu m. st. Warszawy.

W uzasadnieniu uchwały podano, że P. T. 2 października 2017 r. złożył wniosek o najem lokalu socjalnego. Od 20 marca 2017 r. przebywa on w Zakładzie Karnym w [...]. Koniec kary orzeczono na 14 maja 2019 r.

W ocenie Zarządu przedmiotowy wniosek należało rozpatrywać pod kątem § 22 ust. 2 pkt 1 uchwały z 9 lipca 2009 r., w związku z dotychczasowym korzystaniem przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzegania przez niego warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywania się z obowiązków najemcy. Organ podkreślił, że wnioskodawca zamieszkiwał w lokalu należącym do zasobu m. st. Warszawy bez zgody wynajmującego, nie przestrzegał zasad współżycia społecznego i porządku publicznego. Ponadto dopuścił się on licznych wykroczeń na terenie osiedla komunalnego Dzielnicy Ursynów.

Z uwagi na powyższe, w świetle § 22 ust. 2 pkt 1 i 2 uchwały z 9 lipca 2009 r., w ocenie organu, zasadnym jest na podstawie § 22 ust. 5 tej uchwały odmówić zakwalifikowania i umieszczenia wnioskodawcy na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego.

P. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę 1480 Zarządu Dzielnicy m. st. Warszawy z 7 marca 2018 r. zarzucając w niej, że zaskarżona uchwała został podjęta w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny.

Zarząd Dzielnicy Ursynów m. st. Warszawy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, gdyż został wniesiona po terminie. W przypadku nie uwzględnienia tego wniosku Zarząd wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z 30 kwietnia 2019 r. podtrzymał zarzuty i wnioski podniesione przez skarżącego w skardze, a ponadto uzupełnił skargę o zarzuty w zakresie naruszenia następujących przepisów:

1. art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie;

2. § 22 ust. 5 w zw. z § 22 ust. 2 pkt 1 i 2 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 9 lipca 2009 r., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. odmowę zakwalifikowania i umieszczenia skarżącego na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu m. st. Warszawy, w sytuacji gdy brak jest negatywnych okoliczności dotyczących sposobu korzystania przez skarżącego z lokalu, a w szczególności dotyczących przestrzegania przez skarżącego umowy najmu, czy też zamieszkiwanie w lokalu bez zgody jego właściciela;

3. § 4 pkt 1 i § 12 powyżej powołanej uchwały, poprzez ich niezastosowanie i podjęcie zaskarżonej uchwał w sytuacji, gdy skarżący jest osobą bezdomną, nie posiadającą tytułu prawnego do żadnego lokalu, a także pozostającą w niedostatku.

Pełnomocnik skarżącego podnosząc powyższe zarzuty wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały i przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uwzględniając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem z 22 maja 2019 r. II SA/Wa 1888/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że odmawiając skarżącemu zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu m. st. Warszawy, organ podał, że sprawa rozpatrywana była pod kątem § 22 ust. 2 pkt 1 uchwały z 9 lipca 2009 r., a odmowa nastąpiła na podstawie § 22 ust. 5 w zw. z § 22 ust. 2 pkt 1 i 2 tej uchwały. Zgodnie z § 12 uchwały, umowa najmu lokalu socjalnego, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (który nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie), może być zawarta z osobą, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu i spełnia warunki określone w § 4 pkt 1, z zastrzeżeniem § 5 ust. 2 oraz znajduje się w niedostatku. Stosownie do § 4 pkt 1 uchwały, lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m² powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.

Z kolei § 22 ust. 2 uchwały stanowi, że przy rozpatrywaniu wniosków osób występujących o zawarcie umowy najmu lokalu, należy poddać wnikliwej analizie: (1) dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy, (2) zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela, (3) posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 6 ust. 1 pkt 1, (4) rozporządzenie, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, pod jakimkolwiek tytułem posiadanym prawem do lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części w okresie ostatnich pięciu lat przed dniem złożenia wniosku, a także fakt dokonania przez te osoby zamiany lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części na lokal kwalifikujący ich do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu, (5) w przypadku osób ubiegających się o najem lokalu na podstawie § 4, § 12, § 31: (a) warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania, (b) warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach.

W myśl § 22 ust. 5 uchwały, odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, o których mowa w ust. 1, potwierdzenie w nich nieprawdy, odmowa złożenia oświadczenia bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, o której mowa w ust. 2, jak również informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. Z powyższego wynika, że negatywne załatwienie wniosku na podstawie § 22 ust. 5 uchwały następuje w oparciu o fakultatywne, a więc wysoce ocenne kryteria, co obliguje organ do dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz wyczerpującego i przekonującego uzasadnienia swego stanowiska.

W ocenie Sądu I instancji, powyższych obowiązków w niniejszej sprawie organ nie dopełnił. Organ zarzucił skarżącemu, że nie przestrzegał warunków określonych w umowie najmu i nie wywiązywał się z obowiązków najemcy. Ponadto zamieszkiwał w lokalu należącym do zasobów m. st. Warszawy bez zgody wynajmującego i nie przestrzegał zasad współżycia społecznego i porządku publicznego.

W ocenie Sądu I instancji, nie można przypisać skarżącemu, że nie przestrzegał warunków określonych w umowie najmu, której nie zawarł. Fakt zamieszkiwania w lokalu bez zgody wynajmującego też nie może obciążać skarżącego. Za naganne zachowanie skarżącego w sferze publicznej ponosi on odpowiedzialność karną, co wynika z akt sprawy. W związku z powyższym organ błędnie przyjął, że spełniona została przesłanka z § 22 ust. 5 przedmiotowej uchwały, mogąca stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania i umieszczenia skarżącego na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego.

Powyższe okoliczności organ powinien wziąć pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku skarżącego. Nie czyniąc tego, dopuścił się naruszenia art. 22 ust. 2 oraz ust. 5 przedmiotowej uchwały, z których wynika obowiązek poddania wnikliwej analizie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Obowiązek ten pozostaje w korelacji z zawartą w art. 7 K.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu obywatela.

Konkludując Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona uchwała została wydana z istotnym naruszeniem przepisów procesowych zawartych w uchwale z 9 lipca 2009 r. Organ, podejmując rozstrzygnięcie o niezakwalifikowaniu skarżącej do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący i wnikliwy całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie czyniąc istotnych dla przyjętej podstawy prawnej ustaleń faktycznych. Przeciwnie, stanowisko organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazuje na pobieżną i wybiórczą ocenę okoliczności faktycznych, co przeczy dyspozycji zawartej w § 22 ust. 2 i 5 powyżej powołanej uchwały.

Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni dokonaną powyżej ocenę prawną. W konsekwencji, mając na względzie procesowe i materialne przepisy uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości organ ustali, czy skarżący spełnia przesłanki do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu m. st. Warszawy. Motywując podjęte rozstrzygnięcie organ należycie wyjaśni swoje stanowisko odnosząc się również do argumentów podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania, jak również okoliczności związane z resocjalizacją skarżącego, który opuścił zakład karny.

Stosownie do art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba, że uchybiono obowiązkom przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Od daty podjęcia zaskarżonej uchwały do chwili wydania niniejszego wyroku nie minął rok, nie zachodzi zatem przesłanka wyłączenia stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały, o której mowa w ww. przepisie. Powyższe ustalenia nakazują stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały.

Mając na względzie powyższe, Sąd I instancji na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 maja 2019 r. II SA/Wa 1888/18, wniósł P. T. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 94 ust. 2 zd. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 506; dalej: u.s.g.) – poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji nie orzeczenie przez Sad o niezgodności prawem uchwały nr 1480 Zarządu Dzielnicy Ursynów Miasta Stołecznego Warszawy z 7 marca 2018 r. w sytuacji, gdy od dnia podjęcia uchwały do dnia wydania wyroku w przedmiotowej upłynął ponad rok, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności uchwały, tj. m.in. istotne naruszenie § 22 ust. 2 i 5 uchwały z 9 lipca 2009 r., na co wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku;

2. art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 91 ust. 4 u.s.g. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i orzeczenie o wydaniu przez Zarząd Dzielnicy Ursynów m. st. Warszawy uchwały nr 1480 z 7 marca 2018 r. z naruszeniem prawa, podczas gdy naruszenie § 22 ust. 2 i 5 uchwały z 9 lipca 2009 r., jakiego dopuścił się organ w zaskarżonej uchwale jest istotne, co podkreślił także Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku z 22 maja 2018 r., wydanym w przedmiotowej sprawie, co powinno skutkować, zgodnie z niezastosowanym przez Sąd I instancji art. 94 ust. 2 zd. 1 u.s.g., orzeczeniem o niezgodności prawem uchwały nr 1480 Zarządu Dzielnicy Ursynów Miasta Stołecznego Warszawy z 7 marca 2018 r.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, względnie o "zmianę wyroku" i stwierdzenie niezgodności z prawem uchwały nr 1480 Zarządu Dzielnicy Ursynów Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 7 marca 2018 r. oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów pomocy prawnej. Zażądał też przeprowadzenia rozprawy.

W piśmie procesowym z 14 lutego 2023 r. Zarząd Dzielnicy Ursynów Miasta Stołecznego Warszawy wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.

Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Na początku rozważań przywołać należy dwie konkluzje z wyroku Sądu I instancji. Mianowicie Sąd ten stwierdził, że: 1. "zaskarżona uchwała została wydana z istotnym naruszeniem przepisów procesowych zawartych w uchwale z 9 lipca 2009 r."; 2. od daty podjęcia zaskarżonej uchwały do chwili wydania wyroku nie minął rok, "nie zachodzi zatem przesłanka wyłączenia stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały". Mimo tej ostatniej konstatacji nie została stwierdzona nieważność zaskarżonej uchwały, ale "na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.", Sąd I instancji orzekł, że zaskarżona uchwała wydana została z naruszeniem prawa. Pomijając sprzeczność rozstrzygnięcia z błędnym skądinąd ustaleniem, że "od daty podjęcia zaskarżonej uchwały do chwili wydania wyroku nie minął rok", to podstawa rozstrzygnięcia w tej sprawie (art. 147 § 1 p.p.s.a.) została wskazana i zastosowana błędnie.

Zauważyć w tym miejscu trzeba, że zaskarżona uchwała podjęta została 7 marca 2018 r., a wyrok Sąd I instancji wydał 22 maja 2019 r. Nie jest więc prawdą, że od daty podjęcia zaskarżonej uchwały do chwili wydania wyroku nie minął rok. Przy niezakwestionowanym w skardze kasacyjnej ustaleniu, jakie poczynił Sąd I instancji, że zaskarżona uchwała została wydana z istotnym naruszeniem prawa, upływ rocznego terminu, o jakim mowa w art. 94 ust. 1 u.s.g., powinien prowadzić do zastosowania w tej sytuacji art. 94 ust. 2 u.s.g., jako podstawy rozstrzygnięcia i orzeczenia o niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały. "Przepis art. 147 § 1 p.p.s.a. nawiązuje m.in. do art. 91 ust. 4 u.s.g., gdyż w tym przepisie jest właśnie mowa o ograniczeniu się do wskazania, że uchwałę "wydano z naruszeniem prawa", przy czym art. 91 u.s.g. dotyczy także uchwał będących aktami prawa miejscowego. Regulacja zawarta w art. 91 u.s.g. jest regulacją odrębną od regulacji zawartej w art. 94 u.s.g. Art. 94 u.s.g. dotyczy sytuacji, gdy uchwała rady jest dotknięta "istotnym" naruszeniem prawa, a tylko z powodu upływu terminu określonego w art. 94 ust. 1 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały, lecz o jej "niezgodności z prawem" - art. 94 ust. 2 u.s.g. Podstawą prawną orzeczenia sądu jest w takim przypadku tenże art. 94 ust. 2 u.s.g., nie zaś art. 147 § 1 p.p.s.a., gdyż nie przewiduje on takiej treści orzeczenia. Nie odnosi się to jednak z mocy art. 94 ust. 1 zdanie ostatnie u.s.g. do uchwał będących aktami prawa miejscowego, gdyż w stosunku do nich upływ terminu nie wyłącza stwierdzenia nieważności w razie "istotnego" naruszenia prawa. W takim przypadku sąd administracyjny orzeka na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 94 ust. 1 zd. ostatnie u.s.g., stwierdzając nieważność aktu prawa miejscowego, natomiast w razie nieistotnego naruszenia prawa stwierdza na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., ale w związku z art. 91 ust. 4 u.s.g., że akt ten "wydany został z naruszeniem prawa" (wyrok NSA z 14.04.2011 r. I OSK 12/11, LEX nr 990159). W doktrynie podnosi się również, że "Na podstawie art. 147 § 1 [p.p.s.a.] sąd pierwszej instancji uprawniony jest do podejmowania dwojakiego rodzaju rozstrzygnięć. Po pierwsze, sąd uwzględniając skargę na akty prawa miejscowego terenowych organów administracji publicznej lub inne akty generalne organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, stwierdza ich nieważność w całości lub w części. (...) Po drugie, sąd może ograniczyć się do stwierdzenia, że uchwała lub akt prawa miejscowego zostały wydane z naruszeniem prawa, ale może to uczynić tylko w przypadku, gdy przepis szczególny wyklucza stwierdzenie ich nieważności. Za przykład takich przepisów mogą posłużyć unormowania zawarte w art. 91 ust. 4 u.s.g., art. 79 ust. 4 u.s.p. i art. 82 ust. 5 u.s.w. Zgodnie z nimi o tym, czy sąd stwierdzi nieważność zaskarżonego aktu organu jednostki samorządu terytorialnego, czy też ograniczy się do stwierdzenia, że został wydany z naruszeniem prawa, przesądza waga stwierdzonego naruszenia prawa. (...) Należy przy tym podkreślić, że wydanie aktu lub uchwały z nieistotnym naruszeniem prawa nie pociąga za sobą wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego. Takie orzeczenie ma jedynie na celu wskazanie organowi, jakich niedociągnięć powinien unikać w przyszłości. (...) "Ponadto, na mocy przepisów szczególnych, tj. art. 94 u.s.g., art. 82 u.s.p. i art. 83 u.s.w., sąd administracyjny jest władny orzec o niezgodności zaskarżonej uchwały lub zarządzenia organu gminy (powiatu, województwa) z prawem, jeżeli minął rok od daty ich przedłożenia w przepisanym terminie (art. 90 ust. 1 u.s.g., art. 78 ust. 1 u.s.p., art. 81 u.s.w.) organowi nadzoru (chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały w terminie siedmiu dni od dnia jej podjęcia) albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego, a jednocześnie istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności. Następstwem wyroku stwierdzającego niezgodność z prawem zaskarżonego aktu (uchwały, zarządzenia), jest utrata mocy prawnej tego aktu, następująca z dniem wydania orzeczenia (art. 94 ust. 2 u.s.g., art. 82 ust. 2 u.s.p., art. 83 ust. 2 u.s.w.)" (J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 147).

Mając zatem na uwadze, że zaskarżona uchwała wydana została z istotnym naruszeniem prawa (jak ustalił Sąd I instancji, a ustalenie to nie zostało skutecznie zakwestionowane), a od jej podjęcia upłynął już rok (zob. art. 94 ust. 1 u.s.g.) i nie mamy tu do czynienia z prawem miejscowym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. i art. 94 ust. 2 u.s.g. uchylił zaskarżony wyrok i orzekł o niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), wobec braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, o czym strony zostały wcześniej poinformowane.

Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł natomiast orzec o wynagrodzeniu pełnomocnika skarżącego kasacyjne, ustanowionego w ramach prawa pomocy, gdyż może to uczynić tylko Sąd I instancji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.