Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 7686/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 4 i art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1792
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (t. j.)
article: art. 3 ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2021 poz 779
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.

SENTENCJA

Dnia 18 maja 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia NSA Teresa Zyglewska sędzia del. WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 978/21 w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 16 kwietnia 2021 r. nr DKO-420-534-16/2019/mk w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 września 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 978/21 oddalił skargę K.S. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 16 kwietnia 2021 r. nr DKO-420-534-16/2019/mk w przedmiocie kary pieniężnej.

U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska, po rozpatrzeniu odwołania K.S., zaskarżoną decyzją z dnia 16 kwietnia 2021 r. nr DKO-420-534-16/2019/mk utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 9 maja 2019 r. nr WIOŚ.DWo-DzI.7062.6.6.2018.MSz, nakładającą karę pieniężną w wysokości 50.000 zł na K.S., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą [...], pod adresem: [...], będącą odbiorcą odpadów w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji przywiezionych do kraju nielegalnie bez dokonania zgłoszenia. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że w związku z podejrzeniem nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów w postaci pojazdów, inspektorzy [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w dniach od [...] października 2016 r. do [...] listopada 2016 r. przeprowadzili kontrolę w w/w Przedsiębiorstwie [...]. Kontrolowana jest przedsiębiorcą prowadzonym stację demontażu pojazdów, w tym także sprzedaż hurtową i detaliczną pojazdów samochodowych. W trakcie kontroli ustalono, że K.S., prowadząca wymienioną działalność gospodarczą, zakupiła [...] pojazdów z [...] na aukcjach internetowych [...]. Przedmiotowe pojazdy zostały przywiezione do stacji demontażu pojazdów prowadzonej przez stronę, a następnie zdemontowane. W wyniku przeprowadzenia wizji terenowej nie stwierdzono w/w pojazdów na terenie posesji kontrolowanego podmiotu, dlatego Główny Inspektor Ochrony Środowiska nie wszczął postępowania w sprawie zagospodarowania odpadów w trybie art. 25 i art. 26 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1792, dalej w skrócie "u.m.p.o."). W wyniku przeprowadzonej kontroli, inspektorzy dokonali weryfikacji posiadanej przez kontrolowany podmiot dokumentacji w postaci m.in. zaświadczeń o demontażu pojazdów, kserokopii dokumentów załączonych do tych zaświadczeń oraz rejestru wydanych zaświadczeń. Zgodnie z informacjami zamieszczonymi w protokole kontroli nr [...] ustalono, że w okresie od dnia [...] lipca 2016 r. do dnia [...] września 2016 r. w/w podmiot na podstawie zaświadczeń o demontażu pojazdów: [...] przyjął do demontażu [...] pojazdów pochodzących z terenu [...]. Zgodnie z oświadczeniem skarżącej z dnia 19 października 2016 r., wymienione pojazdy zostały zakupione i sprowadzone na terytorium RP w celu dalszej odsprzedaży. Niemniej jednak, we wszystkich wymienionych zaświadczeniach w punkcie 7 nie stwierdzono unieważnienia dowodu rejestracyjnego, a w uwagach przedsiębiorcy znajduje się zapis: "BRAK DOWODU REJSTRACYJNEGO. POJAZD WYLICYTOWANY [...] ...". Organ odwoławczy stwierdził, że na dzień sprowadzenia spornych pojazdów skarżąca nie była w posiadaniu dowodów rejestracyjnych umożliwiających ich zarejestrowanie na terenie RP, a tym samym wykorzystanie ich zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Ponadto w trakcie kontroli skarżąca nie przedstawiła dowodu rejestracyjnego dla żadnego z wymienionych pojazdów. Brak dokumentów wymaganych i niezbędnych do rejestracji pojazdów na terytorium RP, zgodnie z art. 72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 110 ze zm., dalej w skrócie "p.r.d."), stanowi zaś istotną okoliczność w przedmiotowej sprawie. Zdaniem organu, skarżąca dokonała przemieszczenia pojazdów z [...] do Polski z góry powziętym zamiarem przeprowadzenia demontażu i sprowadziła do stacji demontażu pojazdy bez wymaganego zezwolenia GIOŚ. Pojazdy przemieszczone zostały do kraju w celu ich demontażu i pozyskania części zamiennych, a nie w celu ich dalszego wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Wszystkie pojazdy objęte postępowaniem zostały poddane demontażowi w terminie od tygodnia do dwóch miesięcy po ich sprowadzeniu. Pojazdy zdemontowano w terminach: [...] lipca 2016 r., [...] sierpnia 2016 r. oraz [...] września 2016 r., natomiast ich zakupu dokonano w okresie od dnia [...] czerwca 2016 r. do [...] sierpnia 2016 r., co wykazują przedstawione przez skarżącą dokumenty z aukcji [...]. Fakt szybkiego poddania sprowadzonych pojazdów demontażowi (w niektórych przypadkach demontaż nastąpił po 6 dniach od sprowadzenia) potwierdza stanowisko o przemieszczeniu z zagranicy przez stronę odpadów w postaci pojazdów w celu zdemontowania ich na części na terytorium Polski. Oświadczenie skarżącej z dnia 19 października 2016 r. potwierdza dokonanie demontażu i celu, jakim było pozyskanie części. Tym samym skarżąca określiła inne, odmienne od pierwotnego, przeznaczenie wymienionych wyżej pojazdów, tj. jako źródło części zamiennych. Fakt przedstawienia do materiału dowodowego [...] wtórników dowodów rejestracyjnych [...] po zakończeniu kontroli przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska nie zmienia statusu pojazdów w momencie ich międzynarodowego przemieszczenia z terytorium [...] do Polski. Wiedza, że warunkiem zarejestrowania pojazdu używanego jest posiadanie dla pojazdu dotychczasowego (w tym przypadku [...]) dowodu rejestracyjnego, jest wiedzą powszechną dla przeciętnie wykształconej osoby dorosłej, a zwłaszcza prowadzącej działalność gospodarczą w omawianej branży. Status przedmiotów postępowania nadany im w związku z przeprowadzonym demontażem pojazdów i zniszczeniem świadczy o tym, że skarżąca nie zamierzała przedmiotów postępowania użytkować zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem. Miała ona na celu wykorzystanie pojazdów jako źródło części zamiennych. Nastąpiła więc zmiana sposobu użytkowania tych pojazdów w stosunku do ich pierwotnego przeznaczenia, co w oparciu o definicję odpadu zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 779 ze zm., dalej w skrócie "u.o."), daje podstawę do zakwalifikowania wszystkich [...] sztuk wymienionych pojazdów jako odpadów nielegalnie przemieszczonych z zagranicy na terytorium Polski. Dla pojazdów będących przedmiotem postępowania wystawiono zaświadczenia o demontażu pojazdów w formie obowiązującej dla pojazdów kompletnych. W związku z tym, że istotnymi elementami pojazdów kompletnych są m.in. silniki, skrzynie biegów oraz układy zasilania paliwem wraz ze zbiornikami paliwa, pojazdy te należało zakwalifikować jako odpady o kodzie 16 01 04* – zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy, zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2021 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r., poz. 10, dalej w skrócie "rozporządzenie z dnia 2 stycznia 2021 r.") – i tak też organ pierwszej instancji je zakwalifikował. Organ odwoławczy, kierując się kryteriami określonymi w art. 34 u.o., tj. ilością odpadów ([...] sztuk pojazdów) i ich niebezpiecznym charakterem, stwierdził, że kara pieniężna nałożona na skarżącą w najniższej możliwej wysokości 50.000 zł zdecydowanie nie jest dla skarżącej krzywdząca. Należy mieć bowiem na uwadze, że w związku z nielegalnym przemieszczeniem (bez dokonania zgłoszenia) odpadów w postaci choćby jednego pojazdu nakładana jest obligatoryjnie w/w kara pieniężna, która w świetle art. 32 ust. 1 u.m.p.o. wynosi od 50.000 do 500.000 zł. Organ odwoławczy odniósł się również do przesłanek określonych w art. 189f § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej w skrócie "k.p.a.") i wyjaśnił, że z uwagi na dokonany charakter naruszenia, polegający na dokonaniu czynności, która nie została poprzedzona zastosowaniem właściwej procedury, nie jest w żaden sposób możliwe cofnięcie naruszenia prawa. Nawet zagospodarowanie odpadu w uprawnionej stacji demontażu pojazdów, ze względu na skalę naruszenia, nie mogło wpłynąć na odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, gdyż nie pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona ta kara.

K.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na w/w decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, której zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji, poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Ponadto zarzuciła naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o., przepisów u.m.p.o. oraz art. 3 w zw. z art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190, dalej w skrócie "rozporządzenia Nr 1013/2006").

Powołanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie oddalił skargę. W ocenie Sądu pierwszej instancji, ustalony przez organy stan faktyczny jednoznacznie wskazuje, że skarżąca dokonała przemieszczenia w krótkich odstępach czasu bez wymaganego zezwolenia [...] sztuk pojazdów samochodowych z terenu [...] na terytorium Polski do własnej stacji demontażu pojazdów. Pojazdy sprowadzone zostały do kraju w celu ich demontażu i pozyskania części zamiennych, a nie w celu ich dalszego wykorzystania zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem. Zgodnie z art. 32 ust. 1 u.m.p.o., wojewódzki inspektor ochrony środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 500.000 zł. Z kolei według przepisu art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia nr 1013/2006, nielegalne przemieszczanie oznacza m.in. przemieszczanie odpadów dokonane bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. Wobec powyższego, przy stosowaniu art. 32 ust. 1 u.m.p.o. należy odwoływać się do wspomnianych definicji zawartych w rozporządzeniu nr 1013/2006. W świetle art. 23 ust. 5 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 2056 ze zm., dalej w skrócie "u.r.p.w.e."), za niekompletny pojazd uważa się pojazd, który nie zawiera co najmniej jednego istotnego elementu określonego w przepisach wydanych na podstawie wymienionego wyżej rozporządzenia. W związku z tym organ prawidłowo wywiódł, że [...] sprowadzonych pojazdów, dla których wystawiono zaświadczenia o demontażu pojazdów na wzorze obowiązującym dla pojazdów kompletnych, zawierały wszystkie istotne elementy pojazdu kompletnego. Tym samym zawierały elementy, które przesądzają o tym, że pojazdy te stanowiły odpady niebezpieczne zgodnie z katalogiem odpadów zawartym w załączniku do rozporządzenia z dnia 2 stycznia 2021 r. W rozpoznawanej sprawie kara administracyjna została nałożona na skarżącą jako na "odbiorcę" odpadu przywiezionego nielegalnie bez dokonania zgłoszenia. Ponadto z przepisów prawa wynika, że dla uzyskania statusu odbiorcy odpadów nie ma prawnego znaczenia kto był organizatorem transportu odpadów z jednego państwa do drugiego. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 32 ust. 1 u.m.p.o. jego przedmiotem jest ustalenie odpowiedzialności administracyjnej nie ze względu na istnienie przedmiotu w przestrzeni obejmującej terytorium Polski, jako nielegalnie wwiezionego odpadu, lecz ze względu na sprowadzenie na ten teren odpadu bez dokonania zgłoszenia. Ustalenia dokonane przez organ obligowały go zatem do zastosowania art. 32 ust. 1 u.m.p.o., bowiem przepis ten nie jest przepisem uznaniowym.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiodła K.S., zaskarżając ten wyrok w całości. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła nieważność postępowania sądowoadministracyjnego wynikającą z pozbawienia jej prawa do obrony, przejawiającego się w braku możliwości wzięcia udziału w rozprawie za pomocą środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość, z powodów technicznych leżących po stronie Sądu pierwszej instancji. Ponadto zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") w zw. z:

a) art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. w zw. z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2021 r., poprzez przyjęcie, że pojazdy przywiezione przez skarżącą na terytorium RP stanowiły odpad o kodzie 16 01 04*, czyli były zużytymi lub nienadającymi się do użytkowania pojazdami, co skutkowało bezzasadnym oddaleniem skargi;

b) art. 32 ust. 1 u.m.p.o., poprzez uznanie, że organ słusznie obciążył stronę karą administracyjną w wysokości 50.000 zł, jako odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, mimo że okoliczności sprawy i dowody nie wskazują na to, aby do skarżącej przywieziono pojazdy, które na moment przekroczenia granicy Polski stanowiły odpady, co skutkowało bezzasadnym oddaleniem skargi;

c) art. 2 ust. 1 pkt 4 u.m.p.o., polegające na przyjęciu, iż strona jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie, podczas gdy pojazdy przywiezione przez skarżącą nie stanowiły odpadów, a tym samym brak było potrzeby posiadania przez stronę pisemnego zgłoszenia i zgody na przemieszczenie, co skutkowało bezzasadnym oddaleniem skargi;

d) art. 3 w zw. z art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia Nr 1013/2006, polegające na przyjęciu, iż strona powinna przeprowadzić procedurę uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody na przemieszczenie odpadów w postaci [...] sztuk pojazdów z zagranicy na terytorium Polski, co skutkowało bezzasadnym oddaleniem skargi.

Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z:

a) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób niepozwalający dokonać kontroli instancyjnej, z istotnymi brakami w wywodzie prawnym Sądu pierwszej instancji, w szczególności niepozwalające poznać i zrozumieć motywów, jakimi kierował się Sąd, podejmując przedmiotowe rozstrzygnięcie, a także poprzez sporządzenie uzasadnienia bez szczegółowego odniesienia się do istotnych zarzutów skargi, w szczególności dotyczących woli poprzedniego posiadacza pojazdów i zapłaty przez skarżącą podatku akcyzowego – powyższe uchybienie procesowe ma istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ nie pozwala zarówno skarżącej, jak i Sądowi wyższej instancji, na ocenę, czy przesłanki, na których oparł się WSA w Warszawie, są trafne, a także nie pozwala ocenić z jakich przyczyn, a zatem, czy słusznie Sąd pierwszej instancji zaaprobował tak stanowczo stan faktyczny przedstawiony w uzasadnieniu decyzji;

b) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie dokonania wnikliwej i wyczerpującej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego – powyższe uchybienie procesowe ma istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkuje błędnym ustaleniem przez Sąd pierwszej instancji, że skarżąca była odbiorcą odpadów w postaci [...] sztuk pojazdów przywiezionych nielegalnie bez dokonanego zgłoszenia z zagranicy, a zatem że nałożona na skarżącą kara administracyjna jest zasadna, co skutkowało bezzasadnym oddaleniem skargi.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiła argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu podnoszącego nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, stwierdzić należało, że zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem z akt sądowoadministracyjnych wynika, że strony o terminie rozprawy zostały powiadomione prawidłowo, a Sąd pierwszej instancji dochował należytej staranności w zakresie umożliwienia połączenia się z tym Sądem w trybie on-line. Z kolei skarżąca kasacyjnie nie wykazała, że została pozbawiona możności obrony swych praw, wskutek działań lub zaniechań obciążających administrację sądową. Z protokołu rozprawy wynika bowiem, że o godzinie 9.00 podjęto próbę połącznia ze stronami, które zgłosiły możliwość uczestniczenia w rozprawie zdalnej, jednakże do godziny 9.15 nikt do systemu się nie zalogował. Z protokołu wynika również, że do godziny 9.30 żadna ze stron nie kontaktowała się z Sądem telefonicznie, w celu ewentualnego zasygnalizowania problemów technicznych z połączeniem. W zawiadomieniu o rozprawie zawarta była informacja, wytłuszczonym drukiem, iż w przypadku problemów technicznych z połączeniem należy kontaktować się telefonicznie z salą rozpraw A, pod wskazanym w zawiadomieniu numerem telefonu. Z dołączonego do akt sądowych przez skarżącą print screenu monitora wynika, że jego zdjęcie zostało wykonane dopiero o godzinie 10.17, a więc po upływie okresu przewidzianego do rozpoznania tej sprawy. Zatem w świetle przedstawionych okoliczności nie można uznać, aby skarżąca kasacyjnie uprawdopodobniła, że miał miejsce brak połączenia z Sądem, który był wynikiem wadliwego działania systemu teleinformatycznego Sądu i administracji sądowej.

Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów, wskazać należy, że przepisy u.m.p.o. są ściśle powiązane z prawodawstwem unijnym. Z treści art. 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1013/2006 wynika, że określa ono procedury i systemy kontroli w zakresie przemieszczania odpadów, w zależności od pochodzenia, przeznaczenia i trasy przemieszczania odpadów, rodzaju przesyłanych odpadów oraz przewidzianego trybu postępowania z odpadami w miejscu przeznaczenia. Rozporządzenie ma zastosowanie do przemieszczania odpadów: a) pomiędzy Państwami Członkowskimi, na terytorium Wspólnoty lub z tranzytem przez państwa trzecie; b) przywożonych do Wspólnoty z państw trzecich; c) wywożonych ze Wspólnoty do państw trzecich; d) przewożonych w ramach tranzytu przez terytorium Wspólnoty, na trasie z oraz do państw trzecich.

Materiał dowodowy sprawy potwierdza stanowisko organów obu instancji orzekających w niniejszej sprawie, że skarżąca kasacyjnie była odbiorcą odpadów w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.m.p.o. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.m.p.o., przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady, jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie. Przepis art. 32 ust. 1 u.m.p.o., o treści obowiązującej w dacie rozstrzygania przez organy administracyjne w tej sprawie, stanowił, że właściwy wojewódzki inspektor ochrony środowiska nakładał na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 500.000 zł. Powyższy przepis nakazywał organowi ochrony środowiska nałożenie kary pieniężnej na każdy podmiot będący odbiorcą odpadów, który dokonał nielegalnego przywiezienia odpadów bez uprzedniego zgłoszenia. Z kolei według art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o., przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Kluczowym elementem definicji odpadu jest zwrot "pozbycie się", gdyż przedmiot staje się odpadem właśnie z chwilą pozbycia się go przez dotychczasowego posiadacza. W definicji tej "pozbycie się" nie może być rozumiane jako utrata kontroli nad przedmiotem, a raczej jako zasadnicza zmiana sposobu jego wykorzystywania, odmienna od podstawowego jego przeznaczenia, do którego przestał się ten przedmiot nadawać (być przydatny), która to zmiana może spowodować także poważne negatywne konsekwencje dla człowieka lub środowiska. Wykładnia terminu "pozbycie się" powinna być indywidualizowana, w szczególności wówczas, gdy jest wątpliwe, czy dany przedmiot jest – wskutek pozbycia się go – odpadem. W wyroku z dnia 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt III OSK 5819/21 (LEX nr 3406700) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że: "Zgodnie z sugestiami zawartymi w orzecznictwie sądów europejskich wykładnia taka powinna brać pod uwagę ogólne cele przepisów dotyczących gospodarowania odpadami, a więc w przypadku polskiej ustawy o odpadach – ochronę życia i zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Trzeba też pamiętać o obowiązku stosowania przy interpretacji ustawy o odpadach zasad ogólnych ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1219, dalej: p.o.ś.) w szczególności w tym przypadku zasady prewencji (art. 6 p.o.ś.), mającej także swoje odzwierciedlenie w podstawowych przepisach unijnych. Z założeń tych wynika wskazówka stwierdzająca, że w sytuacji wątpliwości, czy dany przedmiot jest odpadem wskutek zmiany sposobu jego użytkowania, a potencjalnie możliwe jest negatywne oddziaływanie tego sposobu użytkowania na człowieka lub środowisko, należałoby uznać dany przedmiot za odpad. Uznanie takie pozwala bowiem na poddanie sposobu użytkowania prewencyjnej i bieżącej kontroli, zapewnianej przez konstrukcję u.o. i innych ustaw. (M. Górski, Zakres przedmiotowy ustawy o odpadach i podstawowe definicje, (w:) M. Górski (red.), Prawo ochrony środowiska, Warszawa 2021, s. 410-411)".

W realiach rozpoznawanej sprawy przyjąć należało, że działania i zaniechania skarżącej kasacyjnie wypełniały znamiona deliktu z art. 32 ust. 1 u.m.p.o., o czym świadczą ustalenia organów ocenione poniżej.

Z kolei odnośnie naruszenia art. 3 zw. z art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia Nr 1013/2006, wskazać należy, że art. 3 powołanego rozporządzenia składa się z kilku jednostek redakcyjnych o różnej treści normatywnej. Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie precyzuje, o który przepis art. 3 chodzi. Jednocześnie zauważyć należy, że w sprawie stwierdzono, iż przywóz odpadów do Polski nie został zgłoszony i nie był objęty zezwoleniem właściwych władz. Oznacza to, że zgodnie z art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia nr 1013/2006 wypełnia on definicję nielegalnego transgranicznego przemieszczania odpadów.

Za chybiony uznać należało zarzut naruszenia procedury administracyjnej przez organy orzekające w sprawie. W rozpoznawanej sprawie wszystkie istotne okoliczności z punktu widzenia przedmiotu postępowania zostały wyjaśnione. Ustalony przez organy orzekające stan faktyczny jednoznacznie wskazuje, że skarżąca kasacyjnie dokonała przemieszczenia w krótkich odstępach czasu bez wymaganego zezwolenia [...] sztuk pojazdów samochodowych z terenu [...] na terytorium Polski do własnej stacji demontażu pojazdów. Pojazdy sprowadzone zostały do kraju w celu ich demontażu i pozyskania części zamiennych, a nie w celu ich dalszego wykorzystania zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem. Organy wykazały, że w dniu kontroli skarżąca kasacyjnie nie przedstawiła dowodu rejestracyjnego w stosunku do żadnego z w/w pojazdów. Ponadto wszystkie pojazdy objęte postępowaniem zostały poddane demontażowi w terminie od tygodnia do dwóch miesięcy. Wobec przedstawionych faktów trudno uznać za wiarygodne wyjaśnienia skarżącej kasacyjnie, że jej zamiarem był dalszy obrót owymi uszkodzonymi pojazdami, a nie ich demontaż. Nastąpiła więc zmiana sposobu użytkowania tych pojazdów w stosunku do ich pierwotnego przeznaczenia. W oparciu o zamierzony sposób postępowania właściciela z pojazdami oraz zgodnie z przytoczonym pojęciem "odpadu" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o., sprowadzone do kraju pojazdy organy prawidłowo zakwalifikowały jako odpady. Dodać też należy, że podnoszony argument uniewinnienia skarżącej w procesie karnym zwalnia tylko z odpowiedzialności karnej za czyn stypizowany jako przestępstwo lub wykroczenie. Natomiast postępowanie administracyjne w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej jest odrębnym postępowaniem za naruszenia prawa, które ze swojej istoty nie pokrywają się treściowo z przestępstwami lub wykroczeniami.

Chybiony jest także zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten określa elementy uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Stanowi, że powinno ono zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na przyjęcie, że objęło ono wszystkie niezbędne wymogi, o których mowa w powołanym przepisie, a przedstawiony w nim wywód prawny w toku kontroli instancyjnej pozwala na ocenę, jakie znaczenie Sąd pierwszej instancji nadał zastosowanym normom prawnym i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w sentencji. Zauważyć należy, iż za pomocą zarzutu naruszenia tego przepisu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd meriti stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji trafności rozstrzygnięcia. Poza tym art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może z zasady stanowić samodzielniej podstawy kasacyjnej, bowiem wedle treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09 (ONSAiWSA z 2010 r., nr 3, poz. 39) może on być samodzielną podstawą kasacyjną tylko wówczas, gdy motywy wyroku nie zawierają stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Takiego braku niepodobna wytknąć omawianym motywom. Ponadto w judykaturze przyjmuje się, że orzeczenie sądu pierwszej instancji uchyla się spod kontroli instancyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 986/09; 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13, publ. CBOSA). Przy czym tylko wówczas, gdy konstrukcja uzasadnienia nie pozwala na odtworzenie toku myślowego Sądu pierwszej instancji, można mówić o skutkującym ewentualnym wzruszeniem orzeczenia uchybieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2259/11, LEX nr 1299453). W tej sprawie takich okoliczności nie dostrzeżono. Prezentowane w tych ramach wytyki odnoszą się raczej do aspektu materialnoprawnego wyroku oraz wątków, do których WSA w Warszawie odniósł się in genere, a uwypuklone niedoskonałości uzasadnienia nie zostały dostatecznie przekonująco wykazane. Wbrew twierdzeniu kasatora, Sąd pierwszej instancji rozważył wszystkie okoliczności sprawy. Wyrok nie uchyla się więc spod kontroli instancyjnej, a zatem z tego powodu nie podlegał wzruszeniu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był art. 182 § 2 i 3 in fine p.p.s.a.