Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 417/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 września 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 475/24 w zakresie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 marca 2024 r. nr SKO.FD/41.4/28/2024/2134 w przedmiocie określenia kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości i podlegającej zwrotowi do budżetu miasta postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA lub Sąd I instancji) postanowieniem z 23 września 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 475/24 oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. P. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 8 marca 2024 r., nr SKO.FD/41.4/28/2024/2134 w przedmiocie zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca nie wykazała realnych i rzeczywistych okoliczności potwierdzających, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Alternatywnie wystąpiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) poprzez błędną wykładnię i uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy sytuacja materialna i finansowa skarżącej przemawia za zastosowaniem tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie wykonanie przedmiotowej decyzji mogłoby dla strony wywołać.

Do zażalenia skarżąca załączyła obwieszczenie o ustaleniu dnia układowego, wykaz majątku skarżącej z szacunkową wyceną jego składników, spis wierzytelności, spis podmiotów zobowiązanych majątkowo wobec skarżącej, wykaz tytułów egzekucyjnych oraz tytułów wykonawczych i wykaz postępowań prowadzonych z udziałem skarżącej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Zauważyć należy, że w sprawach, w których rozstrzygane są kwestie wstrzymania wykonania decyzji ciężar dowodzenia okoliczności wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. zdecydowanie przesuwa się na stronę wnioskującą, gdyż tylko ona posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. np. postanowienia NSA z dnia: 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07; 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też, aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA oceniając wniosek skarżącej w świetle przywołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. prawidłowo uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem braki wniosku, tak w zakresie zawartej w nim argumentacji, jak i dowodów przedłożonych na jej poparcie, nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej.

W realiach niniejszej sprawy skarżąca w zażaleniu bezsprzecznie umotywowała swój wniosek, jak również przedłożyła wiele dokumentów potwierdzających - jej zdaniem - wywody zawarte w przedmiotowym wniosku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wykazała ona jednak należycie okoliczności uzasadniających skorzystanie z ochrony tymczasowej jaką stanowi środek w postaci wstrzymania wykonania wnioskowanej decyzji. Skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów obrazujących jej dochody. Złożyła tylko dokumenty przedstawiające posiadane aktywa i ciążące na niej zobowiązania.

W tym miejscu wypada podkreślić, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, rodząc określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie oznacza to jednak, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować wyjątkowe rozwiązanie prawne jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Okoliczności takie jak kwota zadłużenia w ZUS, czy kwota dotacji przypadającej do zwrotu nie mogą być postrzegane jako wywołujące niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca powinna bowiem w taki sposób przedstawić swoją całościową sytuację (w treści wniosku lub przy pomocy dokumentów źródłowych) aby Sąd mógł na tej podstawie w pełni ocenić ją pod kątem tego, czy rzeczywiście wykonanie decyzji zagraża interesom ekonomicznym wnioskodawcy w sposób prawnie relewantny. Należność objęta wnioskowaną decyzją jest znaczna, lecz brak podstaw aby uznać, że wyrządzi jej znaczną szkodę lub doprowadzi do nieodwracalnych skutków. Ponadto w oparciu o załączone do akt postępowania dokumenty nie można w sposób nie budzący wątpliwości ocenić sytuacji majątkowej skarżącej.

W kontekście powołanych przez skarżącą motywów obejmujących obawy o niemożność prawidłowego zabezpieczenia finansowego gospodarstwa domowego (rozdzielność majątkowa, koszty utrzymania dzieci) należało wyjaśnić, że wykonanie świadczenia pieniężnego samo w sobie - co do zasady - nie wywołuje nieodwracalnych skutków. Ewentualne uchylenie wnioskowanej decyzji powoduje przecież konieczność zwrotu uprzednio pobranej/uiszczonej należności. W przypadku zaś przymusowego jej egzekwowania, wdrożona egzekucja prawnie jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu.

Należy przy tym nadmienić, że rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego. Z ugruntowanego już orzecznictwa NSA wynika, że w przypadku, gdy skarżąca wraz z mężem prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, nie można – badając jej sytuację materialną – ograniczać się jedynie do sytuacji majątkowej i dochodów samej skarżącej. Należy wówczas uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r., poz. 2809; dalej: k.r.o.) małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego określa status majątkowy małżonków, nie wpływa natomiast na ich wzajemne obowiązki. Rozdzielność majątkowa ustanowiona w drodze umowy może dotyczyć kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami. Zatem powołanie się skarżącej na rozdzielność majątkową, nie ma znaczenia dla oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Ze wskazanych okoliczności i załączonych dokumentów Naczelny Sąd Administracyjny nie był w stanie, tak jak i Sąd I instancji, ocenić że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków względem skarżącego.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a.