Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 317/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Minister Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 220 §1 i § 3 w zw. z art. 230 w zw. z art. 233
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 17 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. U. C. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 1013/23 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi E. U. C. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] lutego 2023 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu z tytułu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem z dnia 6 maja 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1013/23 Przewodniczący Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał E. U. C. do uiszczenia wpisu od wniesionej przez nią skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie z dnia 26 stycznia 2024 r. w sprawie ze skargi skarżącej na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] lutego 2023 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu z tytułu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści § 2 ust. 6 w związku z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535), wysokość wpisu określono na kwotę 100 złotych. W zarządzeniu wskazano ponadto, że wpis należy uiścić w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej.

Zażalenie (w piśmie zatytułowanym "sprzeciw") na powyższe zarządzenie wniosła skarżąca, zarzucając mu, mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie:

- przepisów postępowania, tj. art. 220 §1 i § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 230 p.p.s.a, w zw. z art. 233 p.p.s.a, w zakresie w jakim warunkuje dokonanie czynności sądowych - pod sankcją odrzucenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego — od uiszczenia wpisu sądowego, którego wysokość została szczegółowo ustalona w akcie rangi podustawowej (rozporządzeniu), jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i art. 84 Konstytucji RP w zw. z art. 217 Konstytucji RP oraz z art. 92 Konstytucji RP w zw. z art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP

oraz

- § 2 ust. 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie w jakim wymieniony przepis rozporządzenia stanowi postawę do ustalenia wysokości wpisu sądowego, a także podstawę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i z art. 84 Konstytucji RP w zw. art. 217 Konstytucji RP oraz z art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP.

W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania.

Skarżąca opiera swoją argumentację o spostrzeżenie, że opłaty sądowe są ustalone w sposób sprzeczny z Konstytucją i jako takie nie powinny być pobierane.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Jak stanowi art. 230 § 2 p.p.s.a., pismami, o których mowa w art. 230 § 1 tej ustawy, są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. W myśl art. 220 § 1 zd. 1, sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata (..). Przepis art. 211 p.p.s.a. wskazuje, iż koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Zgodnie zaś z art. 212 § 1 p.p.s.a., opłatą sądową jest między innymi wpis.

Jednocześnie w art. 233 p.p.s.a. zawarto delegację ustawową dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu. W wykonaniu tej delegacji Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z § 2 ust. 6 tegoż rozporządzenia wpis stały w sprawach skarg niewymienionych w ust. 1-5 rozporządzenia wynosi 200 zł, natomiast stosownie do § 3 rozporządzenia, wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2024 r. oddalający skargę skarżącej na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu z tytułu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej, tym samym wysokość wpisu została ustalona zgodnie z obowiązującymi przepisami, a strona skarżąca zasadnie została wezwana do uiszczenia należnego wpisu. Ponadto skarżąca nie została przez Sąd zwolniona od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, prawidłowo zatem Przewodniczący Wydziału V WSA w Warszawie zarządził pobranie wpisu od skargi kasacyjnej wniesionej przez stronę w tej sprawie.

Przechodząc do kwestii niekonstytucyjności podstawy wezwania do uiszczenia wpisu, stwierdzić należy, że zgodnie z art. 92 Konstytucji RP rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji RP, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania, przy czym organ upoważniony do wydania rozporządzenia nie może przekazać swoich kompetencji w tym zakresie innemu organowi. Przepis ust. 1 tego artykułu precyzuje, że upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. W związku z tym ustawodawca upoważniając w art. 233 p.p.s.a. Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu oraz formułując wytyczne dotyczące jego treści nie naruszył przepisów konstytucyjnych. Należy podkreślić, że w zakresie przepisów ustawy p.p.s.a. ani w/w rozporządzenia dotyczących kosztów sądowych Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o ich niekonstytucyjności (por. postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OZ 1183/16).

Z orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu wyraźnie wynika, iż istotnym elementem prawa obywateli do sądu jest ustalenie wysokości wpisów sądowych na poziomie, który by czynił sąd generalnie dostępnym dla obywateli danego kraju. Rozporządzenie określające wysokość wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ogranicza prawa dostępu do sądu. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 239 § 1 pkt 4 nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której zostało przyznane prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Prawo pomocy może zaś zostać przyznane stronie na jej wniosek złożony, także w toku postępowania (art. 243 § 1 p.p.s.a.). Strona, która nie może ponieść kosztów w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma więc zapewnioną gwarancję rozpoznania sprawy.

Zauważyć należy, że skarżąca wszczynając postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym uiściła wpis od skargi. Sąd I instancji przyznał jej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu, w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej było zasadne.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a.