Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 4/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust 5 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 września 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 663/22 w sprawie ze skargi M.U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 1 kwietnia 2022 r., nr SKO.4115.28.2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 27 września 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 663/22 oddalił skargę M.U. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z 1 kwietnia 2022 r., nr SKO.4115.28.2022, którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy K. z 13 grudnia 2021 r., nr GOPS.ŚP.5231.33a.12.2021 o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką.

W uzasadnieniu wyroku, Sąd wyjaśnił, że zasadniczą okolicznością sporną w przedmiotowej sprawie było zagadnienie wpływu śmierci osoby wymagającej opieki po wydaniu decyzji przez organ I instancji, a przed dniem orzekania przez organ odwoławczy na możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres wsteczny, to jest od dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczenia do dnia zgonu niepełnosprawnej. W ocenie Sądu, zagadnienie możliwości wykazania przez skarżącą, że pomimo realnych możliwości podjęcia zatrudnienia nie podejmuje go ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, przestało być aktualne z dniem śmierci tej ostatniej; w tym dniu została również zamknięta możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego nie tylko na przyszłość, lecz także za okres przeszły (od dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczenia). Zasadniczą przesłanką możliwości orzekania przez organ o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego za okres wsteczny jest bowiem istnienie osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki. Jeżeli podstawa ta od początku nie istniała albo odpadła w toku postępowania, to organ orzekający w I lub II instancji w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ma obowiązek wydania decyzji odmownej. W przedmiotowej sprawie konieczna przesłanka materialnoprawna odpadła w okresie po wydaniu decyzji organu I instancji i przed dniem orzekania przez organ odwoławczy, niezależnie od tego, że odmowna decyzja organu I była prawidłowa.

Jednocześnie Sąd I instancji stwierdził, że jak wynika z akt sprawy - czego nie dostrzega skarżąca i jej pełnomocnik procesowy – organ I instancji pismem z dnia 26 listopada 2021 r. zawiadomił pełnomocnika o prawie wyboru świadczenia przez skarżącą (renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy albo świadczenie pielęgnacyjne) w związku z ubieganiem się przez skarżącą o ponowne przyznanie świadczenia rentowego, jednak skarżąca nie podjęła w tym zakresie stosownego działania, natomiast decyzją z dnia 24 czerwca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych orzekł względem skarżącej o ustaleniu prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 czerwca 2021 r. (poprzednia decyzja rentowa przyznała świadczenie do dnia 31 maja 2021 r.) do dnia 30 listopada 2024 r. Decyzja przyznająca świadczenie rentowe obowiązywała zatem także w dniu wydania zaskarżonej decyzji (1 kwietnia 2022 r.), a skarżąca nie zaprzestała pobierania świadczenia rentowego do tego dnia, co przesądza o zaistnieniu przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., chyba że – zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 – zostałoby wykazane, że skarżąca dysponuje realną możliwością podjęcia lub kontynuowania pracy zarobkowej i pomimo tego nie podejmuje pracy lub z niej rezygnuje w celu sprawowania opieki nad niepełnoprawną matką. Trybunał w ww. orzeczeniu uznał bowiem, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, jednak zastrzegł jednocześnie, że nie w każdej sytuacji niemożność nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osobę pobierającą świadczenie rentowe z tytułu częściowej niezdolności do pracy narusza wzorce konstytucyjne. W ocenie Trybunału niedopuszczalne jest wyłączenie "opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych" pod warunkiem, że "sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem". Oznacza to, że będąca rencistą osoba wnioskująca o świadczenie pielęgnacyjne musi wykazać, że nie podejmuje ona realnie dostępnego zatrudnienia lub rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W niniejszej sprawie zagadnienie możliwości wykazania przez skarżącą, że pomimo realnych możliwości podjęcia zatrudnienia (pomimo orzeczenia przez ZUS o częściowej niezdolności do pracy i pobierania świadczenia rentowego z tego tytułu) nie podejmuje go ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, przestało być jednak aktualne z dniem śmierci tej ostatniej. W tym dniu została również zamknięta możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego nie tylko na przyszłość, lecz także za okres przeszły (od dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczenia).

W skardze kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie wyroku Sądu I instancji w całości i zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Sądowi I instancji zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm., dalej: u.ś.r.), polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego;

2. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że rozpatrując sprawę organy poprzestały na literalnym brzmieniu treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. i przyjęły, że skoro skarżąca ma ustalone prawo do renty, to nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne. Tymczasem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w teorii prawa zgodnie wskazuje się na potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej wynikami wykładni systemowej i funkcjonalnej. Skarżąca kasacyjnie podniosła, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK1546/19 trafnie wskazał, że zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne stałoby sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa, ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej, czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, i osobom niepełnosprawnym. Z licznych judykatów wynika, że przez rezygnację z zatrudnienia należy rozumieć nie tylko zaprzestanie konkretnego działania, ale także jego niepodejmowanie z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie. Z punktu widzenia celu, nie jest istotne czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia, czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą. Tym samym ustalone prawo do renty nie może uzasadniać braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana; zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Przede wszystkim nie sposób przyjąć, że skoro pomoc (opieka) świadczona przez skarżącą matce nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.

Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu, albowiem wyrok Sądu I instancji, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

W skardze kasacyjnej nie postawiono zarzutów pod adresem ustaleń faktycznych, w związku z czym nie zostało zakwestionowane, że skarżąca zarówno w dacie złożenia wniosku, jak i w dacie orzekania, pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy i mimo otrzymania pouczenia organu o prawie wyboru świadczenia w piśmie z 26 listopada 2021 r. nie doprowadziła do zawieszenia pobierania renty. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w sprawie.

Zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. Z przepisu tego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Drugą zaś przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, spowodowane koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej (permanentnej) opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Wymóg rezygnacji z możliwości zarobkowania nie został przez ustawodawcę powiązany z żadnym zakresem – czy to etatowym, czasowym, godzinowym, czy też zadaniowym lub dotyczącym formy zatrudnienia. Przesłanką jest bowiem samo niepozostawanie w zatrudnieniu osoby zdolnej do pracy, która świadczy opiekę osobie niepełnosprawnej. Z tego powodu relewantne jest ustalenie, czy wnioskodawca jest zdolny do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a więc powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły. Skoro skarżąca jest osobą zdolną do pracy (zdolną do podjęcia pracy w warunkach chronionych), a ponadto stwierdzono sprawowanie przez nią opieki nad matką w okresie poprzedzającym śmierć osoby niepełnosprawnej, to można mówić w tym zakresie o spełnieniu przesłanki niepodejmowania zatrudnienia ze względu na prawowana opiekę. Wbrew stanowisku Sądu I instancji, ustalenia w tym zakresie mogły dotyczyć okresu przeszłego, jeżeli była w nim sprawowana opieka. Stanowisko Sądu I instancji dotyczące tej kwestii i argumentacja dotycząca podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie pobierającej rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie są zatem prawidłowe. Okoliczność ta nie zmienia jednak oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wyrok, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Nie jest uzasadniony zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w zakresie, w jakim Sąd I instancji uznał, że na przeszkodzie do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego stał fakt pobierania przez skarżącą renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, także w kontekście wyroku TK w sprawie SK 2/17. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie przyjął literalnego brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. lecz wskazał, że skarżąca została wezwana do zawieszenia praw do renty, czego zaniechała. Stanowisko Sądu I instancji koreluje w tym zakresie z argumentacją skargi kasacyjnej i wykładnią tego przepisu ugruntowaną w orzecznictwie, zgodnie z którym osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie wymienione w art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a) u.ś.r., powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (por. wyroki NSA: z 24 marca 2021 r., sygn. I OSK 2631/20; z 15 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 1983/20; z 11 sierpnia 2020 r., sygn. I OSK 764/20; z 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20; z 27 maja 2020 r., sygn. I OSK 2375/19).

Zasada ta nie znajduje wyłączenia również w przypadku osób, których dotyczy wyrok TK z 26 czerwca 2019 r., SK 2/17, czyli uprawnionych do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Wyrok TK o sygn. SK 2/17 jest wyrokiem zakresowym. Tego rodzaju wyroki są charakteryzowane jako orzeczenia, w sentencji których TK stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, czasowym lub przedmiotowym) zakresie jego zastosowania. W przypadku wyroków zakresowych mamy do czynienia z przypisaniem atrybutu konstytucyjności lub niekonstytucyjności nie całej jednostce redakcyjnej tekstu prawnego, lecz jej określonemu fragmentowi, a dokładnie pewnej normie prawnej, którą można w całości lub części dekodować z określonego przepisu prawnego (zob. T. Woś, Wyroki interpretacyjne i zakresowe w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, "Studia Iuridica Lublinensia" 2016, nr 3, s. 990).

Wyrok SK 2/17 dotyczy zakresu podmiotowego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. rozstrzygając o konstytucyjności przepisu w stosunku do określonej grupy podmiotów, której ten przepis dotyczy, a mianowicie osób sprawujących opiekę, które mają ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Osoby te mieszczą się w szerszej kategorii osób, którym przysługuje prawo do renty. Skutkiem wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu w zakresie podmiotowym jest utrata mocy obowiązującej nie przez cały przepis, w pełnym zakresie jego obowiązywania, ale wyłącznie w zakresie, w jakim stwierdzona została jego niezgodność z Konstytucją, w odniesieniu do wskazanej grupy podmiotów.

Wydanie wyroku zakresowego w sprawie o sygn. SK 2/17 nie było przy tym skutkiem uznania przez Trybunał, że w pozostałym zakresie podmiotowym przepis nie budzi wątpliwości pod względem konstytucyjności. Wyraźnie TK zaznaczył w uzasadnieniu wyroku, że ze względu na konkretny charakter inicjującej postępowanie skargi konstytucyjnej, ocena konstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. odnosi się do zakresu, jaki dotyczy osoby wnoszącej skargę, czyli w jakim wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom mającym ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

W piśmiennictwie dostrzega się, że wyroki zakresowe pociągają za sobą pewne komplikacje w procesie stosowania prawa, rozszczepianie regulacji prawnej w drodze orzeczenia niekonstytucyjności na część zgodną i niezgodną z Konstytucją narusza jej konstrukcję całościową i może jej nadać taki kształt, który jest całkowicie nieadekwatny do intencji prawodawcy (tak T. Woś, Wyroki interpretacyjne..., op. cit., s. 992). Taka sytuacja ma także miejsce w analizowanym przypadku.

Wyrok TK o sygn. SK 2/17 usuwa z systemu prawa negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazaną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w stosunku do osoby mającej ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przez co osoba taka może ubiegać się o to świadczenie. Ponieważ prawodawca pierwotnie co do zasady wykluczył w ustawie osoby uprawnione do renty od możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, regulacja prawna nie zawiera rozwiązań odnoszących się do usuwania skutku zbiegu prawa do świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego, stanowiących formę redystrybucji dochodu narodowego za pośrednictwem budżetu państwa. Trybunał Konstytucyjny, jako "prawodawca negatywny" takich rozwiązań wyrokiem wprowadzić nie mógł, co nie niweczy tego, że orzeczenie o niekonstytucyjności zakresowej przepisu prowadzi do nowej sytuacji prawnej, pozbawionej kompleksowej regulacji, w szczególności odnoszącej się do warunków uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w zbiegu z innym świadczeniem z zakresu szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego. Zostało to dostrzeżone przez TK w uzasadnieniu wyroku, stwierdzono w nim bowiem, że: "Trybunał dostrzega, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak ma to miejsce w przypadku skarżącej. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia".

Pożądaną i optymalną reakcją na zmianę stanu prawnego wywołaną wyrokiem TK jest ingerencja ustawodawcy. Jej brak powoduje, że stan prawny wywołany wyrokiem podlega stosowaniu w rozpoznawanych przypadkach z uwzględnieniem kontekstu systemowego, w tym konstytucyjnego, funkcjonalnego.

Jak wyżej wskazano, wyrok SK 2/17 nie oznacza, że w pozostałym zakresie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. należy uznawać za zgodny z Konstytucją. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwrócono uwagę na potrzebę uwzględniania kontekstu konstytucyjnego przy wykładni tego przepisu, w szczególności w odniesieniu do osób uprawnionych do emerytury, co skutkowało przyjęciem, że osoby takie (prawnie nie ograniczone w możliwości podjęcia zatrudnienia), nie są pozbawione możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Jest to stanowisko zbieżne ze stanowiskiem przedstawionym w wyroku SK 2/17, w którym wskazano, że osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, może więc – a zatem jest w stanie – faktycznie pracować. Co istotne, nie istnieją również legislacyjne przeciwwskazania do tego, aby podejmowała ona zatrudnienie. Wobec takich osób ustawodawca przewidział jedynie mechanizm zapobiegający pobieraniu przez nie świadczenia w określonych sytuacjach. Mechanizm ten polega na zmniejszeniu lub zawieszeniu renty w przypadku osiągnięcia określonego przychodu, według zasad wynikających z art. 103-106 ustawy emerytalno-rentowej. Zdaniem Trybunału, "wskazane w przywołanym przepisie prawo do szczególnej pomocy musi być bowiem tak ukształtowane, aby znajdujące się w trudnej sytuacji rodziny, a do takich należy zaliczyć rodziny, których członkami są niepełnosprawne dzieci, miały możliwość otrzymywania świadczeń pielęgnacyjnych w sytuacji, kiedy to osoba sprawująca opiekę w celu jej wykonywania rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, zwłaszcza, jeśli minimalne świadczenie rentowe jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne".

Osoby, które pobierają świadczenia z systemu ubezpieczenia społecznego, mogą podjąć zatrudnienie, ale rezygnują z tego ze względu na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną, znajdują się w analogicznej sytuacji względem siebie, a nie tylko względem opiekunów nie posiadających uprawnienia do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Zasada równości, która stała za rozstrzygnięciem przyjętym w wyroku SK 2/17, powinna znaleźć zastosowanie również do warunków, na jakich opiekunowie osób niepełnosprawnych, uprawnieni do świadczeń z ubezpieczenia społecznego (emerytury, renty), rezygnujący z zatrudnienia, mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nakazuje ona przyjąć, że – tak jak to przyjął Sąd I instancji, wyrok TK nie wywołał skutku polegającego na możliwości pobierania przez osoby uprawnione zarówno świadczeń z zabezpieczenia społecznego, jak i świadczenia pielęgnacyjnego, ale warunkiem jest dokonanie wyboru i rezygnacja z dotychczas pobieranego świadczenia. Tezę taką można odnaleźć również w uzasadnieniu wyroku SK 2/17, w którym Trybunał stwierdził, że "brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (zwłaszcza) jeżeli świadczenia tego nie pobierają" (teza 3.3.4. uzasadnienia wyroku).

Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny przykładowo w wyrokach: z 22 listopada 2022 r., I OSK 247/22, z 24 sierpnia 2023 r., I OSK 1665/22, z 2 marca 2022 r., I OSK 1623/21, z 16 listopada 2023 r., I OSK 1923/22, z 6 października 2023 r., I OSK 1920/23, z 12 października 2023 r., I OSK 1922/23, z 2 marca 2022 r., I OSK 1623/21, z 10 listopada 2023 r., I OSK 271/22.

Skoro skarżąca, mimo pouczenia, nie zawiesiła pobierania renty, to odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres sprawowania przez nią opieki nad osoba niepełnosprawną nie narusza art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.