Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1174/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Protokolant specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. P., E. D., G. B., A. R. i M. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 marca 2022 r. nr DN.rn.625.137.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Lubelskiego z 5 października 2021 r. nr GN-Ch.7511.1.9.2020.AJ; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi solidarnie na rzecz M. P., E. D., G. B., A. R. i M. Z. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 29 marca 2022 r. nr DN.rn.625.137.2021 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia

5 października 2021 r. nr GN-Ch.7511.1.9.2020.AJ w przedmiocie umorzenia postępowania.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Wnioskiem z dnia 6 sierpnia 2010 r., M.P., E.D., G.B., A.R. i M.Z. wystąpili o wydanie, na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 10, poz. 51), decyzji stwierdzającej, że: nieruchomość zabudowana zakładem przemysłowym Cukrownią [...], położona w gminie S., mieście S., składająca się z działek o nr [...], wymienionych w rejestrze pomiarowym Cukrowni [...] z 1936 r. i na planie gruntów Cukrowni [...], sporządzonych przez mierniczego przysięgłego T. S. oraz pasy gruntu zajęte pod kolej szeroką do stacji K., a także kolej wąskotorową i kopalnie piasku położone w dawnej gminie M., opisane na planie gruntów Cukrowni [...] sporządzonych przez mierniczego przysięgłego T.S.; nieruchomość zabudowana zakładem przemysłowym Tartak Parowy [...], gm. J.; nieruchomość zabudowana zakładem przemysłowym Tartak w [...], gm. F.; nieruchomość zabudowana zakładem przemysłowym tzw. "[...]" w B., gm. T.; nieruchomość zabudowana Elektrownią w M. oraz nieruchomość zabudowana Cegielnią i [...] w M.; nie podlegały działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Decyzją z 15 września 2010 r., nr GNiR/ZA/II/7716/18/10, Wojewoda Lubelski, biorąc pod uwagę postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 1 marca 2010 r., sygn. akt P 107/08, umorzył postępowanie. Decyzją z dnia 5 kwietnia 2011 r., nr GZ.m-057-625-854/10, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił zaskarżoną decyzję w całości

i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Pismem z 21 czerwca 2011 r., pełnomocnik wnioskodawców uzupełnił oraz zmodyfikował wniosek, następnie 20 marca 2012 r. wniósł o wydzielenie do odrębnego postępowania i prowadzenia pod nową sygnaturą, ewentualnie o wydanie decyzji częściowej co do Cukrowni [...] i gruntów pod torami kolei oraz Tartaku

w K. Żądanie zostało ostatecznie doprecyzowane pismem z dnia 16 maja 2012 r., wniesiono wówczas o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomości

o charakterze przemysłowym stanowiące własność J.Z. w dniu

13 września 1944 r.; tj: nieruchomość zabudowana zakładem przemysłowym Cukrownią [...], oznaczona według operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu K., gm. S. - Miasto, jako działki: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]; nieruchomość obejmująca obszar osady fabrycznej Cukrowni [...], oznaczona według operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu K., gm. S. - Miasto, jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]; nieruchomość obejmująca pasy gruntu zajęte pod kolej szeroką do stacji K., oznaczona jako działki: nr [...], obręb K., gm. S., nr [...], obręb B., gm. S. i nr [...], obręb B., gm. S.; nieruchomość obejmująca pasy gruntu zajęte pod kolej wąskotorową, oznaczona jako działki nr [...] i nr [...], obręb B., gm. S.; nieruchomość obejmująca kopalnie piasku, oznaczona jako działki: nr [...], nr [...] i nr [...], obręb B., gmina S.; nieruchomość zabudowana zakładem przemysłowym Tartak Parowy [...], stanowiąca działki ewidencyjne nr [...] i nr [...], gm. J.R.; nieruchomość zabudowana zakładem przemysłowym Tartak w K., stanowiąca działkę nr [...], obręb K., gm. B.; nieruchomość zabudowana cegielnią i klinkiemią, położona w B., gm. S., oznaczona na planie gruntów folwarku B. wchodzącego w skład Dóbr Ordynacji [...], sporządzonym w 1935 r. przez mierniczego przysięgłego J.S., numerem [...], o powierzchni [...] ha i numerem [...], o powierzchni [...] ha nie podpadają pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Ostateczną decyzją z 18 lutego 2020 r., nr GN-Ch.7511.1.39.2013.AJ, Wojewoda Lubelski umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej nieruchomości zabudowanej zakładem przemysłowym tzw. "[...]" w B., gmina T., dawne województwo z. oraz nieruchomości zabudowanej Elektrownią w M. Następnie pismem z 9 czerwca 2020 r., organ I instancji poinformował strony o wydzieleniu do odrębnego rozpoznania spraw dotyczących poszczególnych nieruchomości będących przedmiotem wniosku.

Decyzją z dnia 5 października 2021 r., nr GN-Ch.7511.1.9.2020.AJ, Wojewoda Lubelski, umorzył postępowanie w sprawie ustalenia, czy nieruchomość zabudowana Tartakiem w K., oznaczona według ewidencji gruntów i budynków obrębu K., gm. B., jako działka nr [...], podlegała działaniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyli: M.P., E.D., G.B., A.R. oraz M.Z.

Minister rozpatrując sprawę wskazał, że podstawę materialnoprawną decyzji Wojewody Lubelskiego stanowi art. 105 § 1 Kpa. Stosownie do dyspozycji tego przepisu, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe

w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności czyniące wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś

z elementów tego stosunku materialnoprawnego (J. Borkowski [w:] B. Adamiak,

J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2005,

s. 485). Tak więc sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105

§ 1 Kpa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne jest prawnie niedopuszczalne.

Powodem umorzenia postępowania w rozpoznawanej sprawie było uznanie przez organ I instancji, że nie można jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości ustalić podstawy przejęcia objętej wnioskiem nieruchomości.

Nieruchomości przejmowane na cele reformy rolnej przechodziły na własność Skarbu Państwa z mocy samego prawa. Wynika to wprost z treści art. 2 dekretu

o przeprowadzeniu reformy rolnej. Z przepisu tego wynika, że wszystkie nieruchomości ziemskie, wymienione w punktach b, c, d i e części pierwszej tego artykułu przechodzą bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia, w całości, na własność Skarbu Państwa

z przeznaczeniem na cele wskazane w art. 1, część druga dekretu. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że tryb przewidziany w § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r., był i jest uruchamiany

w przypadkach spornych, gdy właściciel/współwłaściciel (bądź jego następca prawny) nieruchomości uważał, że jego nieruchomość (nieruchomość spadkodawców) z takich czy innych względów nie spełnia warunków określonych w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu

i w związku z tym powinna być wyłączona spod działania tego przepisu, czyli nie powinna podlegać przejęciu na cele reformy rolnej w części bądź w całości. Przepis ten stanowi więc podstawę żądania przez właścicieli (ich spadkobierców) nieruchomości (jej części) przejętej na własność Państwa na podstawie przepisów dekretu

o przeprowadzeniu reformy rolnej, ustalenia w formie decyzji administracyjnej, czy dana nieruchomość podlegała działaniu przepisów tego dekretu. Istotne znaczenie dla możliwości uruchomienia i prowadzenia postępowania administracyjnego w powołanym trybie ma jednoznaczne i niewątpliwe ustalenie przez organ, że w stosunku do danej nieruchomości podstawę przejęcia stanowił art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu

o przeprowadzeniu reformy rolnej. Podstawa prawna przejęcia danej nieruchomości przez Skarb Państwa determinuje bowiem dalsze czynności w sprawie - w tym przede wszystkim właściwość organów administracji.

Z publikacji historycznych wynika, że twórcą Ordynacji [...] był J.Z., który w 1560 r. uzyskał zgodę na utworzenie Ordynacji, a w 1589 r. nastąpiło jej zatwierdzenie przez Sejm Rzeczypospolitej. W skład Ordynacji początkowo weszły: Z., T. i 37 wsi. W kolejnych latach, J.Z. dążył do powiększenia obszaru Ordynacji. W latach 1590 - 1605 aktami dodatkowymi przyłączono kolejne dobra. W dniu śmierci J.Z. w skład majątku Ordynacji [...] wchodziło 6 miast i 149 wsi o powierzchni [...] km2. W 1812 r. siedziba Ordynacji została przeniesiona do Z., natomiast po 1820 r. Z. zamieszkali w Pałacu B. w W., a ich główną rezydencją wiejską stał się K., w Z. natomiast ulokowano Zarząd Ordynacji [...]. Pozytywny wpływ na gospodarkę Ordynacji miało uruchomienie w 1877 r. Kolei [...]. W leżącym przy niej K., Ordynat rozbudował pałac, który stał się od tej pory główną, obok w. Pałacu B., siedzibą rodu. W 1939 r. na Ordynację składało się [...] ha lasów, dwa klucze ziemskie: m. ([...] ha) i z. ([...] ha) oraz dwa folwarki: Z. ([...] ha) i F. ([...] ha), szkółka ogrodnicza, kilka cegielni, 3 tartaki, 3 młyny, wapienniki, browar, cukrownia, fabryka wyrobów drzewnych, likiemia, kopalnia kamienia, kopalnia piasku i wyłuszczamia nasion (Folwarki [...] Historia Rozwoju i Zabudowy, B.K., L. 2012 r.. Z., H. M., Z.1991 r.. Z. w starej pocztówce i fotografii, E. H. i J. S., Z. 2007 r.).

Po zakończeniu II wojny światowej ordynacje rodowe zostały zniesione przez art. XXIII § 1 dekretu z dnia 8 X 1946 r. Przepisy wprowadzające prawo spadkowe

(Dz. U. z 1946 r., nr 60, poz. 329). W księdze wieczystej "[...] - hipoteczny N [...]", obejmującej m. in. osadę leśną w K., na podstawie wniosku z 4 lutego 1935 r., ujawniono M.Z. jako właściciela dóbr uregulowanych w tej księdze, wyłączonych z nieruchomości ziemskiej "Dobra Ziemskie Ordynacja [...]", na mocy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 sierpnia 1932 r., w sprawie wyłączeń z Ordynacji [...] (Dz. U. R. P. N 74, poz. 666).

Z kolejnego wpisu w wymienionej księdze wieczystej, z dnia 24 grudnia 1947 r. wynika, że J.Z. nabył na własność na mocy prawa spadkowego po zmarłym M.Z. nieruchomości, które nie zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretów: z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa i ustawy z 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] stycznia 2003 r. (sygn. akt [...] spadek po J.Z. zmarłym 29 czerwca 2002 r. nabyły dzieci: A.R. z domu Z., E.D. z domu Z., G.B. z domu Z., M.P. z domu Z. i M.Z.

Według wnioskodawców, nieruchomość obejmująca Tartak w K. została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN

o przeprowadzeniu reformy rolnej. Jak wskazano wyżej, na wniosek z dnia 16 grudnia 1947 r., w dziale II ww. księgi wieczystej ujawniono J.Z., jako właściciela nieruchomości, które nie zostały przejęte w trybie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, dekretu o przejęciu niektórych lasów na własność Państwa oraz ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Wpis ten został zaprojektowany przez pełnomocnika spadkobiercy, w związku z regulacją spadku po M.Z. Wpis ten został zatem dokonany na wniosek spadkobiercy poprzedniego właściciela a nie władz państwowych, które dokonywały przejęcia nieruchomości. Nie można zatem uznać, że wpis ten dowodzi, że przejęcie przez Skarb Państwa objętej wnioskiem nieruchomości nastąpiło na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Nawet gdyby uznać, że wpis ten wiąże Ministra w zakresie podstawy prawnej przejęcia majątku, to i tak na podstawie tego wpisu nie można uznać na jakiej podstawie prawnej przejęto omawianą nieruchomość, ponieważ wskazano trzy akty prawne, natomiast z samego faktu pierwszeństwa w zastosowaniu danego aktu prawnego nie można wywodzić twierdzenia, że przedmiotowa nieruchomość została przejęta na podstawie właśnie dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Takie wnioskowanie pozbawione byłoby logicznych podstaw rozumowania i nie wynikało z argumentacji prawniczej.

Jak słusznie zauważył organ I instancji, wpisy w dziale drugim ksiąg wieczystych, potwierdzające nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie dekretu

o przeprowadzeniu reformy rolnej z reguły nie zawierały szczegółowego opisu przejętych nieruchomości. Taki opis zawarty był w protokole w sprawie przejęcia danego majątku na cele reformy rolnej. W sprawie brak jest takiego protokołu, natomiast w ocenie pełnomocnika stron, protokół z dnia 21 i 22 lutego 1945 r., potwierdza, że przejęcie nieruchomości nastąpiło w trybie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Nie można jednak zgodzić się z tym twierdzeniem. W dniu 27 grudnia 1944 r. wszedł w życie dekret PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. z 1944 r., nr 15, poz. 82). Stosownie do

art. 1 ust. 1 i 2 lit. c tego dekretu, lasy i grunty leśne o obszarze ponad 25 ha, stanowiące własność lub współwłasność osób fizycznych i prawnych przechodziły na własność Skarbu Państwa. Wraz z lasami i gruntami leśnymi przeszły na własność Skarbu Państwa, o ile stanowiły własność lub współwłasność tej samej osoby, wszelkie śródleśne grunty, łąki i wody oraz wszelkie nieruchomości i ruchomości położone na terenie obiektu leśnego, przechodzącego na własność Skarbu Państwa, niezależnie od swego przeznaczenia. Zgodnie z art. 1 ust. 3 lit. b dekretu o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa - nie przechodziły na własność Państwa lasy i grunty leśne podzielone prawnie lub faktycznie przed dniem 1 września 1939 r. na parcele nie większe niż 25 ha, stanowiące własność osób fizycznych, grunty których nie były objęte przepisami art. 2 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zatem lasy i grunty leśne należące do osób fizycznych i prawnych w dniu wejścia w życie dekretu o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa

(tj. 27 grudnia 1944 r.) stały się własnością Skarbu Państwa, jeżeli zostały spełnione przesłanki określone w tym akcie prawnym. Odnosiło się to także do lasów stanowiących część majątków ziemskich podlegających przepisom dekretu

o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Art. 6 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. stanowi, że administrację obiektów leśnych (art. 1-3) przejętych na własność Skarbu Państwa sprawuje Resort Rolnictwa

i Reform Rolnych za pośrednictwem organów administracji Lasów Państwowych. Jednocześnie wykonanie dekretu poruczono Kierownikowi Resortu Rolnictwa i Reform Rolnych (art. 8). Wobec powyższych zapisów dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r.,

w dniach 21 - 22 lutego 1945 r. w Z., Kierownik Powiatowego Urzędu Ziemskiego w Z., działając na podstawie upoważnienia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w L. z dnia 8 lutego 1945 r., zdał, a Dyrekcja Lasów Państwowych w L. przejęła tereny leśne wraz z przynależnymi urządzeniami leśnymi, wodnymi, przemysłowymi zakładami i zabudowaniami dóbr Ordynacji [...], położone na terenie powiatów z., t., k., b. i j., według załączników stanowiących integralną część protokołu. W punkcie XI wymieniono zakłady przemysłowe, w tym Tartak w K. z przyległymi gruntami o pow. [...] ha. W załączniku nr [...] do protokołu został wymieniony inwentarz nieruchomy, znajdujący się na terenie tartaku, według stanu z dnia 15 stycznia 1945 r. W załączniku nr 59 wymieniono natomiast inwentarz ruchomy, obejmujący maszyny

i urządzenia, m.in. lokomobile parową, piły, traki wielopiłowe, tory kolejkowe i wózki tartaczne. Załączniki nr 60 i 61 określają stan magazynu kloców oraz magazynu deskowania przy Tartaku w K. na dzień 15 stycznia 1945 r. W załączniku nr 65 wymieniono stan gotówki, należności i zadłużeń Tartaku K. na dzień 20 lutego 1945 r. W żadnym miejscu ww. protokołu nie wspomniano, że przejęcie nastąpiło na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zgodnie z art. 8 dekretu

o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, wykonanie tego dekretu należało do Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych, który stosownie do art. 6 ust. 2 tego dekretu za pośrednictwem swojego resortu sprawuje administrację obiektów leśnych (art. 1-3) przejętych na własność Skarbu Państwa za pośrednictwem organów administracji Lasów Państwowych. Wobec powyższego nie może dziwić, że obiekty leśne wymienione w art. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r., najpierw objęli przedstawiciele resortu rolnictwa a następnie przekazali je właściwej okręgowej dyrekcji lasów państwowych, w przedmiotowej sprawie Dyrekcje Lasów Państwowych

w L. Wbrew twierdzeniom wnioskodawców, protokół zdawczo - odbiorczy nie jest dowodem, że obiekty w nim wymienione wcześniej przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944 r.

o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Do wniosku załączono również kopię protokołu z 21 września 1944 r. w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej majątku Z., na mocy dekretu PKWN

o przeprowadzeniu reformy rolnej. Powyższy protokół dotyczy majątku rolnego Z., o powierzchni [...] ha, położonego w Z., gmina Z., powiatu z., natomiast nie obejmuje nieruchomości będącej przedmiotem wniosku.

Stosownie do wpisu w księdze wieczystej "[...] Dobra hipoteczny N [...]" powierzchnia dóbr, których część stanowiła osada leśna w K. wynosiła [...] ha. Natomiast z rejestru pomiarowego gruntów należących do dóbr Ordynacji [...], przedstawiającego stan na dzień 18 stycznia 1945 r. wynika, że powierzchnia tartaku w K. wynosiła [...] ha, w tym [...] ha gruntów ornych i [...] ha lasów. Natomiast powierzchnia wszystkich gruntów należących wówczas do Ordynacji [...] wynosiła [...] ha. W trakcie postępowania ustalono, że nieruchomość będąca przedmiotem wniosku, obejmująca według operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu K., gm. B., działkę nr [...], o powierzchni [...] ha, stanowi własność Skarbu Państwa, wykonywanie prawa własności powierzono Nadleśnictwu B. Dla powyższej nieruchomości Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w B. prowadzi księgę wieczystą KW

nr [...]. Podstawę jej nabycia, w myśl dokonanego wpisu, stanowi art. 1 dekretu PKWN o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. z 1944 r., nr 15, poz. 82) oraz protokół zdawczo-odbiorczy z 21 i 22 lutego 1945 r.

W piśmie z 21 czerwca 2011 r., pełnomocnik wnioskodawców wyraził stanowisko, że ponad 99% gruntów stanowiących własność J.Z. nie została przejęta na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, o czym świadczy treść protokołu zdawczo - odbiorczego z 21 i 22 lutego 1945 r. Natomiast w dalszej części pisma twierdzi, że przedsiębiorstwa objęte pierwotnie wnioskiem z 6 sierpnia 2010 r. miały charakter przemysłowy, nie zostały jednak przejęte na własność Państwa na podstawie ustawy z dnia 3 stycznia o przejęciu na własność państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, ponieważ zostały przejęte wcześniej na podstawie dekretu o reformie rolnej. Przy czym przywoływane przez wnioskodawców w treści pisma z 21 czerwca 2011 r., stanowiącego uzupełnienie wniosku, jako dowód, pismo Wojewódzkiej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w L. z [...] marca 1947 r., nr [...], do Urzędu Wojewódzkiego Wydziału Przemysłowego, w sprawie przejęcia nieruchomości w trybie dekretu o reformie rolnej, nie dotyczy Tartaku w K., ale Tartaku D.

W złożonym odwołaniu podniesiono, że w piśmie Dyrekcji Lasów Państwowych Okręgu L. do Wojewódzkiej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w L. z dnia [...] czerwca 1947 r., znak: [...], stwierdzono wprost, że cały majątek ziemski b. Ordynacji [...] wraz z lasami i zakładami przemysłowymi przeszedł na własność Skarbu Państwa na podstawie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Odnosząc się do tego, Minister stwierdził, że analiza całego pisma ujawnia istnienie wewnętrznych sprzeczności. Z pisma tego wynika, że cały majątek ziemski b. Ordynacji [...] wraz z lasami i zakładami przemysłowymi przeszły na własność państwa na zasadzie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. W dalszej części pisma stwierdzono natomiast, że całe gospodarstwo leśne byłej Ordynacji [...] wraz z przynależnymi gospodarczo zakładami przemysłowymi przekazane zostało Administracji Lasów Państwowych

w osobie Dyrekcji Lasów Państwowych w L. przez Komisarza Ziemskiego

w Z., stosownie do art. 1 dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, o czym świadczy załączony w odpisie protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 21 i 22 lutego 1945 r. W odniesieniu do tartaku

w Z. stwierdzono, że stał się własnością Skarbu Państwa na podstawie wyżej powołanych dekretów PKWN, a zatem uznano za podstawę nabycia własności przez Skarb Państwa jednocześnie dekret o reformie rolnej i dekret o lasach. Pismo to nie może więc stanowić dowodu o przejęciu nieruchomości będących częścią Ordynacji [...] w trybie dekretu z dnia 6 wrześnial944 r., ponieważ jest wewnętrznie sprzeczne. Wbrew stanowisku skarżacych, wniosku o tym, że cała Ordynacja [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa z mocy art. 2 ust. 1 lit e) dekretu o reformie rolnej nie można również wyprowadzić z treści znajdującego się w aktach sprawy uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z 24 listopada 1962 r., sygn. akt I CR 948/58.

Odnosząc się do pozostałych dokumentów zgromadzonych w sprawie Minister wskazał, że pismo Kierownika Działu Rolnictwa i Reform Rolnych Urzędu Wojewódzkiego L. z dnia [...] kwietnia 1947 r., L. rej. [...], Zn. [...], do Wojewódzkiej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w L., dotyczy przedsiębiorstw umieszczonych w wykazie nr X-a przedsiębiorstw podlegających przejęciu na własność Państwa na podstawie art. 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r.

W myśl powyższego pisma, wszystkie wyszczególnione w tym wykazie przedsiębiorstwa, jako położone na nieruchomościach ziemskich, które zostały przejęte na cele reformy rolnej, w chwili wejścia w życie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r., stanowiły już własność Skarbu Państwa na mocy dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wymieniony wykaz nie obejmuje jednak Tartaku K.

Pismo Dyrektora Departamentu Przebudowy Ustroju Rolnego Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych Nr. [...] z dnia [...] maja 1947 r., skierowane do Ministerstwa Leśnictwa dotyczy przekazania Starostwu Powiatowemu Z. nieruchomości położonych na terenie osady Z., a więc nie dotyczy nieruchomości będącej przedmiotem wniosku.

W wykazie tartaków Dyrekcji Lasów Państwowych Okręgu L.

w L., Tartak [...] został umieszczony pod pozycją "tartaki majątkowe"

co oznaczało, że jest to tartak przejęty przez Ministerstwo Leśnictwa w związku

z upaństwowieniem lasów prywatnych. Tartak K. został umieszczony

w wykazie obiektów przemysłu rolnego, przyznanych dla samorządu terytorialnego

w trwałe użytkowanie, decyzją Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 7 kwietnia 1949 r., zgodnie z uchwałą Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów

z 25 czerwca 1948 r. Natomiast stosownie do pisma Dyrektora Lasów Państwowych

z [...] lipca 1949 r., znak: [...], do Wojewody Lubelskiego, Urząd Wojewódzki Lubelski na skutek zarządzenia Ministra Rolnictwa, przystępuje do przekazania szeregu tartaków administracji Lasów Państwowych, które już zostały przejęte przez Dyrekcję Lasów Państwowych. Tartaki: B., B., D., G., P., R., S., S., Z., Z., O., K., S., C., K., S., N., zostały przejęte na podstawie art. 1 ust. 2 pkt c i d dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. Zatem w N., zostały przejęte na podstawie art. 1 ust. 2 pkt c i d dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. Zatem w myśl powyższego pisma, Tartak w K. stał się własnością Skarbu Państwa na podstawie dekretu o lasach. Stosownie do treści pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. Wojewódzkiej Komisji Planowania Gospodarczego z 26 maja 1954 r. do Rejonu Przemysłu Leśnego Przedsiębiorstwa Państwowego w L., teren tartaku wraz z budynkami miał zostać przekazany Okręgowi Lasów Państwowych.

Minister podniósł, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości ustalić podstawy przejęcia objętej wnioskiem nieruchomości. W związku z powyższym, organ nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy tj. badania przesłanek wynikających z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Podstawy przejęcia nieruchomości objętej wnioskiem na rzecz Skarbu Państwa nie można domniemywać. Konieczne jest jednoznaczne potwierdzenie, że w stosunku do danej nieruchomości podstawą przejęcia był art. 2

ust. 1 lit. e dekretu (wyrok WSA w Warszawie z 21 stycznia 2016 r., sygn. akt 1 SA/Wa 1437/15).

Mając powyższe na uwadze, należało podzielić stanowisko Wojewody Lubelskiego, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego w oparciu o art. 105 § 1 Kpa. Organ administracji, nie jest uprawniony do ustalenia podstawy wpisu prawa własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej, gdyż ta kompetencja należy wyłącznie do sądów powszechnych. Zgromadzone w trakcie postępowania dowody nie potwierdziły,

że omawiana nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa w trybie dekretu

o przeprowadzeniu reformy rolnej. W związku z powyższym nie ma możliwości wydania rozstrzygnięcia na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wymieniona we wniosku nieruchomość mogła zostać przejęta w trybie dekretu o przejęciu niektórych lasów na rzecz Skarbu Państwa, niemniej do rozstrzygnięcia, tego umocowany jest wyłącznie sąd powszechny.

Skargę na decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie wnieśli: M.P., E.D., G.B., A.R. i M. Z. zarzucając jej:

naruszenie art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r.

o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. błędne przyjęcie, że organ administracyjny zasadnie umorzył postępowanie administracyjne

w sprawie, pomimo, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw prawnych do takiego rozstrzygnięcia (por. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 październik 2019r., sygn. akt I SA/Wa 2060/18, orzeczony w sprawie skarżących i dotyczący szeregu działek, a także prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia

30 sierpnia 2021 roku, sygn. akt I SA/Wa 640/21 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2018r. IOSK1398/18 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2021r., sygn. akt I SA/Wa 319/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2019r., sygn. akt I SA/Wa 1638/18, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2020r., I OSK 2540/19);

art. 110 § 1 i 2 k.p.a. polegający na nie zastosowanie się przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wytycznych Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawartych

w orzeczonej w niniejszej sprawie decyzji z dnia 5 kwietnia 2011r., znak GZ.m-057-625-854/10 nakazującej merytoryczne rozpoznanie wniosku w niniejszej sprawie złożonego na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego

z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej;

naruszenie art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niedostateczne zgromadzenie i nieprawidłową ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz brak prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji,

tj. błędne ustalenie, że objęta postępowaniem administracyjnym nieruchomość stanowiąca własność J.Z. została faktycznie objęta w administrację (zarząd) Powiatowego Urzędu Ziemskiego w Z.(acz bezprawnie), a zarazem błędne ustalenie, że nie ma dowodów wskazujących na jej przejęcie na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a to poprzez:

błędną ocenę protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 21 września 1944 r.

w sprawie przejęcia majątku Z. na cele reformy rolnej, a także protokołu z dni 21 i 22 lutego 1945 r., z którego wynika, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się przed przekazaniem Dyrekcji Lasów Państwowych w L. we władaniu - administracji Powiatowego Urzędu Ziemskiego w Z., co w ocenie skarżących przesądza o objęciu (aczkolwiek bezprawnym) całej Ordynacji [...] - w tym i przedmiotowej nieruchomości działaniem art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej;

utrzymanie w mocy decyzji umarzającej postępowanie w sprawie dotyczącej działki nr [...], pomimo wpisania Skarbu Państwa w księdze wieczystej na podstawie art. 1 dekretu o przejęciu niektórych lasów na własność Państwa przy równoczesnym braku protokołu przejęcia tej nieruchomości, podczas gdy zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 4 lutego 2010 r., sygn. akt IV CSK 402/09, LEX nr 584773 ciężar udowodnienia tego faktu, że dana nieruchomość przeszła na własność państwa na podstawie dekretu o lasach spoczywa na Skarbie Państwa a okoliczność ta powinna zostać udowodniona protokołem przejęcia sporządzonym na podstawie § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r.

w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia

12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa;

nieprawidłową ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz brak prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, tj. błędne ustalenie, że objęta wnioskiem nieruchomość nie została faktycznie objęta przez Skarb Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r.

o przeprowadzeniu reformy rolnej (acz bezprawnie), tylko jak organ przyjął "prawdopodobnie" na podstawie dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz.U. nr 15, poz. 82), podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego, a to treści księgi wieczystej

nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych

w B. dla tej nieruchomości nie wynika, aby wpisy prawa własności na rzecz Skarbu Państwa nastąpiły na podstawie dekretu z 12.12.1944r., a nieruchomość oznaczona jest jako "grunty rolne zabudowane" co oznacza, że majątek ten musiał zostać faktycznie objęty działaniem dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej;

błędne przyjęcie, iż wskazana w księdze wieczystej "Poordynackie [...] - hipoteczny N [...]" kolejność zastosowania dekretów: 1. z dnia 6.09.1944 r.

o przeprowadzeniu reformy rolnej, 2. z dnia 12.12.1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, 3. ustawy z dnia 03.01.1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej nie ma znaczenia dla ustalenia, na jakiej zasadzie została przejęta sporna nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa, pomimo, iż literalna wykładnia tego zapisu nakazuje przyjąć, iż w pierwszym rzędzie zastosowanie znalazł dekret z dnia 6 września 1944 r.;

błędną ocenę dokonanego w dniu 24 grudnia 1947 r. wpisu w dziale II księgi wieczystej "Poordynackie [...] - hipoteczny N [...]" prawa własności na rzecz J.Z. o, ojca Wnioskodawców;

arbitralne przyjęcie, iż własność spornej nieruchomości "mogła" przejść na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu PKWN z dnia 12.12.1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa gdyż zdaniem organu z treści wpisu

w dziale II księgi wieczystej "Poordynackie [...] - hipoteczny N [...]" wynika, iż "dekret jest powołany na równi z dwoma innymi aktami prawnymi", podczas gdy

w rzeczywistości zgodnie wpisem z dnia 24 grudnia 1947 r., będącym pierwszym wpisem po dacie wejścia w życie przepisów dekretu z dnia 6 września 1944 r.

o przeprowadzeniu reformy rolnej, sporna nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w wyniku wejścia w życie dekretów:

z dnia 6.09.1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej,

z dnia 12.12.1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa,

ustawy z dnia 03.01.1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, w kolejności jak wyżej wskazano;

błędną ocenę akt ksiąg wieczystych dla nieruchomości oznaczonej nr [...], poprzez nieustalenie, na jakiej podstawie został w nich ujawniony Skarb Państwa, na czyj wniosek i w jakim trybie (na podstawie jakich przepisów), oraz jakie dokumenty załączono do wniosku o wpis tego prawa i nie wskazanie tych okoliczności i podstaw prawnych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji;

błędną ocenę akt ksiąg wieczystych dla nieruchomości oznaczonej nr [...]

i przyjęcie, iż wpis w dziale II księgi wieczystej "Poordynackie [...] - hipoteczny N [...]" został "zaprojektowany" przez pełnomocnika spadkobiercy, w związku z regulacją spadku po M.Z., podczas gdy w rzeczywistości w systemie prawa polskiego obowiązuje zasada legalizmu materialnego zwana też zasadą legalizmu w znaczeniu materialnym, która przewiduje, że podstawą wpisu może być tylko dokument, który w swej treści określa zmianę stanu prawnego nieruchomości, który to system taki daje dużą wiarygodność praw wpisanych w księdze wieczystej, ponieważ wpis nie może zostać dokonany bez podstawy materialnoprawnej, która musi zostać udowodniona i to w sposób kwalifikowany, a zatem brak było możliwości dokonania wpisu bez podstawy materialnoprawnej w zakresie na jaki powołał się Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a przed nim organ I instancji;

błędną ocenę kwestii braku zaświadczenia oraz protokołu przejęcia spornej nieruchomości oraz błędną ocenę zapisów treści protokołu zdawczo - odbiorczego

z dnia 21 i 22 lutego 1945 r. (strona 1 tego protokołu), na mocy którego Kierownik Powiatowego Urzędu Ziemskiego w Z., działający na mocy upoważnienia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w L. zdał, a Dyrekcja Lasów Państwowych

w L. przyjęła (nie przejęła) tereny leśne opisane w tym protokole oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1961 r., sygn. akt I CR 948/58, w którym Sąd Najwyższy uznał, że protokołem z dnia 21 i 22 lutego (1945 r.) nastąpiło przekazanie Dyrekcji Lasów Państw, w L. tylko terenów leśnych z przynależnościami (...) oraz że faktyczne przejęcie dóbr (Ordynacji [...]) nastąpiło już 21 września 1944 r.,

z których wynika, że protokół ten nie jest protokołem przejęcia lasów w rozumieniu § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r.

w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia

12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, a tereny te znajdowały się już we władaniu Skarbu Państwa - Powiatowego Urzędu Ziemskiego w Z., zaś wyłącznym dowodem przejścia lasów na własność Państwa

na podstawie dekretu jest właśnie protokół sporządzony w odpowiednio przepisanej formie, także w sytuacji, gdy Skarb Państwa jest ujawniony w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości (por. uchwała SN z dnia 22 kwietnia 1994 r., III CZP 50/94, OSNC 1994/11/21 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 4 lutego 2010 r., sygn. akt IV CSK 402/09, LEX nr 584773), a w konsekwencji pominięcie, że nie mogło dojść do przejęcia przedmiotowych nieruchomości na rzecz Państwa na podstawie dekretu o lasach,

co z konieczności logicznej implikuje stanowisko organu I instancji nie wyrażone wprost w zaskarżonej decyzji (nie ma bowiem wątpliwości, że nieruchomość nie stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie przepisów ustawy o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej);

błędną ocenę wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1962 r., sygn.

I CR 948/58 orzeczonego w sprawie ojca skarżących – J.Z.,

w uzasadnieniu którego stwierdzono:

cytując stanowisko Biura Prawnego Urzędu Rady Ministrów działającego jako organ zastępstwa Skarbu Państwa z 1958 r., który w swoim piśmie przed Sądem Najwyższym stwierdził:

"Biuro Prawne Urzędu Rady Ministrów - jako organ zastępstwa strony pozwanej -

w uzupełnieniu rewizji ... nieruchomości "wchodzą w skład uregulowanych w księdze dóbr Ordynacji [...]" a stosowanie do art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu P.K. W.N. z dnia 6.IX.1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej /Dz.u. z 1945 r., Nr 3 poz. 13/ z dniem wejścia w życie tego dekretu wszystkie nieruchomości wchodzące w skład dóbr Ordynacji [...] przeszły bezzwłocznie na własność Skarbu Państwa na cele związane z reformą rolną";

cytując pismo Departamentu Urządzeń Rolnych ministerstwa Rolnictwa z dnia 30.XII.1958 r., które zostało załączone do akt tej sprawy przez Biuro Prawne Urzędu Rady Ministrów i powołane przed Sądem Najwyższym, a w którym stwierdzono między innymi, że:

"protokołem z dnia 23 lutego 1945 r. przedmiotowe nieruchomości w S. przejęte zostały na własność Państwa w myśl art. 2 ust. 1 lit e) oraz art 6 Dekretu z dnia 6.IX.1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej";

błędnej ocenie dokumentów urzędowych zgromadzonych w sprawie jak:

protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia 21 i 22 lutego 1945 r. na podstawie którego Kierownik Powiatowego Urzędu Ziemskiego w Z. zdał, a Dyrekcja Lasów Państwowych w L. przyjęła tereny leśne (w tym przedmiotową nieruchomość);

pisma z dnia 7 czerwca 1947 r. znak: Pr. [...], Dyrekcji Lasów Państwowych Okręgu L. do wojewódzkiej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w L. (w tym przedmiotowych nieruchomości);

pisma Kierownika Działu Rolnictwa i Reform rolnych Urzędu Wojewódzkiego L. z dnia 17 kwietnia 1947 r. L. rej. [...], do Wojewódzkiej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w L.;

pisma Dyrektora Departamentu Przebudowy Ustroju Rolnego Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych Nr. [...] z dnia 3 maja 1947 r. skierowane do Ministerstwa Leśnictwa;

wykazu tartaków Dyrekcji Lasów Państwowych Okręgu Lubelskiego w L.;

decyzji Państwowej komisji Planowania Gospodarczego z dnia 7 kwietnia 1949 na mocy uchwały Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 1948 r.;

pisma Dyrektora Lasów Państwowych z dnia 9 lipca 1949 r., znak: [...] do Wojewody L.;

protokołu nr 9 z dnia 12 sierpnia 1953 r. komisji do oceny zbędności dla państwowego gospodarstwa leśnego nieczynnych tartaków;

pisma Prezydium Wojewódzkiej rady narodowej w L. Wojewódzkiej Komisji Planowania gospodarczego z dnia 26 maja 1954 do Rejonu Przemysłu Leśnego Przedsiębiorstwa Państwowego w L.

błędną ocenę zgromadzonych w sprawie, jak też orzeczonych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji administracyjnych i wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczących podpadania pod działanie art. 2 ust. 1

lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nieodległych nieruchomości do objętych niniejszym postępowaniem, tj.:

wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2015 r., sygn. akt: I SA/Wa 598/15 orzeczonego w sprawie skarżących, a dotyczącego podpadania pod reformę rolną zespołu pałacowo-parkowego w K., który był ujawniony w dniu 13 września 1944 r. w księdze hipotecznej Ordynacji [...];

wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt: IV SA 2074/02, który w sprawie skarżących uchylił decyzję

o podpadaniu pod reformę rolną zabudowanych nieruchomości przemysłowo - mieszkalnych położonych w Z., które były ujawnione w dniu 13 września

1944 r. w księdze hipotecznej Ordynacji [...];

wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2006 r., sygn. akt: IV SA 640/06, który w sprawie skarżących uchylił decyzję

o podpadaniu pod reformę rolną zabudowanych nieruchomości przemysłowo - mieszkalnych położonych w Z., które były ujawnione w dniu 13 września

1944 r. w księdze hipotecznej Ordynacji [...];

wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2011 r., sygn. akt: IV SA 1950/10, który w sprawie skarżących uchylił decyzję

o umorzeniu postępowania w sprawie o podpadaniu pod reformę rolną zabudowanej nieruchomości mieszkalnej położonej w Z., które były ujawnione w dniu

13 września 1944 r. w księdze hipotecznej Ordynacji [...];

wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia

17 września 2013 r., sygn. akt: I SA/Wa 746/13, który w sprawie skarżących uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie o podpadaniu pod reformę rolną zabudowanej nieruchomości mieszkalnej położonej w Z., które były ujawnione w dniu 13 września 1944 r. w księdze hipotecznej Ordynacji [...];

wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt: I SA/Wa 1180/17, który w sprawie skarżących oddalił skargi na decyzje o niepodpadaniu pod reformę rolną zabudowanych nieruchomości przemysłowo - mieszkalnych położonych na terenie miasta Z., które były ujawnione w dniu 13 września 1944 r. w księdze hipotecznej Ordynacji [...];

wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia

25 września 2015 r., sygn. akt: I SA/Wa 405/15, który w sprawie skarżących orzekał

w sprawie decyzji o niepodpadaniu pod reformę rolną zabudowanej nieruchomości mieszkalnej położonej na terenie miasta Z., które były ujawnione w dniu

13 września 1944 r. w księdze hipotecznej Ordynacji [...];

wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia

2 października 2019 r., sygn. akt: I SA/Wa 2060/18, który w sprawie skarżących uchylił decyzje o umorzeniu postępowania w sprawie o niepodpadanie pod reformę rolną nieruchomości położonej w Z., które były ujawnione w dniu 13 września

1944 r. w księdze hipotecznej Ordynacji [...];

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 640/21, który w sprawie skarżących uchylił decyzje

o umorzeniu postępowania w sprawie o niepodpadanie pod reformę rolną nieruchomości położonej w Z., które były ujawnione w dniu 13 września

1944 r. w księdze hipotecznej Ordynacji [...];

wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt: I OSK 37/16, który w sprawie skarżących orzekał w sprawie decyzji

o niepodpadaniu pod reformę rolną zabudowanej nieruchomości mieszkalnej położonej na terenie miasta Z., która była ujawniona w dniu 13 września 1944 r.

w księdze hipotecznej Ordynacji [...];

wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1962 r., sygn. I CR 948/58 orzeczonego w sprawie ojca skarżących – J.Z. a dotyczącego jednej z nieruchomości, która była ujawniona w dniu 13 września 1944 r. w wykazie hipotecznym "Dobra Ziemskie Ordynacji [...] i Dóbr Wydzielonych z Ordynacji lit. A"

wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 1964 r., sygn. akt [...],

w którym ponownie stwierdzono, że cały majątek J.Z. pn. Ordynacja [...] został przejęty przez Państwo na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej;

§ 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez jego błędne niezastosowanie wskutek bezpodstawnego uznania, że przepis ten dotyczący orzekania w przedmiocie tego, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie z tej przyczyny, że zdaniem organu nieruchomość ta faktycznie nie przeszła na rzecz Państwa z mocy cytowanego przepisu ww. dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, pomimo tego, że:

w księdze wieczystej "Poordynackie [...] - hipoteczny N [...]" prowadzonej dla tej nieruchomości na dzień 13 września 1944r. i po tej dacie widnieje wpis, że nieruchomości zostały przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu

z dnia 6.09.1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej;

wszystkie nieruchomości należące do Ordynacji [...] a stanowiące własność J.Z. - w tym i przedmiotowa nieruchomość, zostały zaraz po tzw. "wyzwoleniu" w dniu 21 września 1944r. objęte w posiadanie i zarząd przez Wojewódzki Urząd Ziemski w L. i jego oddziały, a wszystkie obiekty znajdowały się w dyspozycji Powiatowego Urzędu Ziemskiego w Z. o czym świadczy treść pierwszej strony protokołu zdawczo-odbiorczego z 21 i 22 lutego 1945r., którym Powiatowy Urząd Ziemski w Z. przekazuje określone składniki majątku Ordynacja [...];

łącznie wszystkie nieruchomości należące do Ordynacji [...] a stanowiące własność J.Z. spełniały normy obszarowe wynikające z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej;

§ 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w zw.

z art. 6 K.p.a. poprzez bezpodstawne wykluczenie, że do przejęcia nieruchomości doszło na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, przy jednoczesnym badaniu przesłanek stosowania art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN

o przeprowadzeniu reformy rolnej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wykluczeniu możliwości przejścia na własność Skarbu Państwa objętych wnioskiem nieruchomości

i nie wyrzeczeniu tego w sentencji decyzji;

art. 365 K.p.c. poprzez pominięcie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1961 r., sygn. akt I CR 948/58 wydanego w sprawie z powództwa J.Z.

w przedmiocie Ordynacji [...];

art. 6 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez jego pominięcie pomimo tego, że w zarząd (administrację) państwowy Powiatowy Urząd Ziemski w Z. działający w imieniu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych została objęta cała nieruchomość ziemska J.Z. pod nazwą Ordynacja [...] położona na terenie województwa l., o czym świadczą takie dokumenty jak:

pierwsza i ostatnia strona protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 21 i 22 lutego 1945 r., gdzie przekazującym jest Kierownik Powiatowego Urzędu Ziemskiego

w Z. ob. T.R. działający na mocy upoważnienia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w L. z dnia 8 lutego 1945 r. [...] oraz na ostatniej stronie tego protokołu, który przekazano po jednym egzemplarzu Powiatowemu Urzędowi Ziemskiemu w Z. i Wojewódzkiemu Urzędowi Ziemskiemu w L.;

pierwsza strona Załącznika nr 9 do protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 21 i 22 lutego 1945 r., na której widnieje ręczna adnotacja: "Zespół: Wojewódzki Urząd Ziemski w L.1944-47";

art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skutek prawno-rzeczowy dekretu powstawał z chwilą objęcia w posiadanie danej nieruchomości i był uzależniony od sporządzenia protokołu w sprawie przejęcia nieruchomości, a wskutek tego, że nie doszło do objęcia przedmiotowej nieruchomości działaniem w/w dekretu

z przeznaczeniem na cele reformy rolnej w związku z treścią protokołu z dnia

21 września 1944 r.;

Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za zasadną.

Zgodnie z treścią art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

W judykaturze i doktrynie prawniczej ugruntował się pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, występuje wówczas gdy brak jest jednego

z konstytutywnych elementów materialnego stosunku prawnego, tj. brak podmiotu

i przedmiotu postępowania, a także zaistnienia innych okoliczności wywołujących podobny skutek, powodujący, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, gdy żaden z istotnych elementów stosunku prawnego nie przestał istnieć i sprawa wymaga merytorycznego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia. Brak przedmiotu postępowania ma miejsce wówczas gdy ustalony stan faktyczny nie podlega uregulowaniu przepisami administracyjnymi, które dawałyby organowi administracyjnemu kompetencję do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania lub też sprawa ma cywilny charakter). Jeśli natomiast istnieje stan faktyczny, w którym organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego

o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu, postępowanie nie może być uznane za bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania administracyjnego jest bowiem orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, wobec czego art. 105 § 1 k.p.a. nie powinien być interpretowany rozszerzająco, a umorzenie postępowania powinno być traktowane jako środek ostateczny, mający zastosowanie tylko w tych sytuacjach, kiedy nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Celem postępowania administracyjnego jest bowiem załatwienie sprawy przez wydanie decyzji, rozstrzygającej sprawę co do istoty. Temu powinna służyć działalność orzecznicza administracji publicznej zmierzająca do konkretyzacji praw i obowiązków wynikających

z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe - w rozumieniu art.105 § 1 k.p.a. - tylko wtedy, gdy brak jest sprawy administracyjnej, która może być załatwiona decyzją, nie zaś wtedy, gdy wydanie decyzji staje się zbędne. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

z 23 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 853/16; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 2018 r. sygn. akt II GSK 1567/16, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 176/15; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 487/15). Gdy w stanie faktycznym, podlegającym regulacji administracyjnoprawnej, organ stwierdzi brak przesłanek materialnoprawnych do rozstrzygnięcia o przyznaniu uprawnień lub nałożeniu obowiązków na indywidualny podmiot, to uzasadnia to wydanie decyzji odmawiającej, a nie umorzenia postępowania. Tak więc w sytuacji gdy istnieją podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, umorzenie przez organ administracji postępowania winno spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a.

Reasumując, bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105

§ 1 k.p.a., zachodzi jedynie w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego

i ustalonego stanu faktycznego bezzasadne jest dalsze kontynuowanie postępowania wobec niemożliwości wydania decyzji pozytywnej, ani negatywnej.

W rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 105 § 1 k.p.a. Nie ma wątpliwości, że nie zachodzą przeszkody do prowadzenia postępowania o charakterze podmiotowym, albowiem strony postępowania administracyjnego zostały ustalone, a ich interes prawny nie budził wątpliwości organu. Nie zachodzą również przeszkody o charakterze przedmiotowym, gdyż istnieją podstawy prawne i faktyczne do prowadzenia w tej sprawie postępowania administracyjnego i wydania decyzji merytorycznej. Na wstępie należy podkręślić, że

w judykaturze ugruntował się pogląd, że w trybie dekretu z 6 września 1944 r, nieruchomości ziemskie przechodziły na własność Skarbu Państwa z dniem wejścia

w życie dekretu. Decyzja orzekająca o przejęciu danej nieruchomości nie była konieczna do zaistnienia skutku prawnego w postaci przejścia prawa własności (por. np. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10.01.2011 r., I OPS 3/10, uchwała Sądu Najwyższego z 17.02.2011 r" III CZP 121/10). Dopiero gdy właściciel kwestionował prawidłowość zastosowania przez państwo przepisu art. 2 ust. 1

lit. e dekretu, prowadzone było postępowanie z § 5 rozporządzenia wykonawczego.

W efekcie istotą tego postępowania jest rozstrzygnięcie, czy uprawnione (legalne) jest zastosowanie wobec danej nieruchomości przesłanek wynikających z art. 2 ust. 1

lit. e dekretu. W omawianym trybie należy zatem rozpoznać prawidłowość zakwalifikowania danej nieruchomości (ewentualnie jej części) do kategorii nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym oraz prawidłowość ustalenia norm obszarowych (100 ha powierzchni ogólnej bądź 50 ha użytków rolnych) w stosunku do nieruchomości o takim właśnie charakterze. Warunkiem koniecznym dla możliwości orzekania w trybie § 5 rozporządzenia jest istnienie dowodów potwierdzających,

że w stosunku do danej nieruchomości (jej części) właściwe władze państwowe zastosowały art. 2 ust. 1 lit e dekretu. Jeżeli tak - to prawidłowość zastosowania przesłanek wynikających z tego przepisu podlega rozpoznaniu w ramach omawianego postępowania. Racje ma organ, że nie jest przedmiotem władczego ustalenia organu administracji w ramach tego postępowania, który przepis prawa poza art. 2 ust. 1

lit. e dekretu mógłby stanowić podstawę przeprowadzonej faktycznie nacjonalizacji. Sąd zwraca jednak uwagę, że obowiązkiem organu było nie ustalenie podstawy prawnej lecz czy nieruchomości objęte wnioskiem podpadały pod przepis art. 2 ust 1

lit e dekretu o reformie rolnej, a materiał dowodowy zgromadzony w sprawie na merytoryczne rozstrzygnięcie (pozytywne lub negatywne) organowi pozwalał.

Przechodząc do analizy dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych należy na wstępie wskazać, że w dawnej księdze hipotecznej

w dziale II ujawniono J.Z. jako właściciela nieruchomości, które nie zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa w trybie dekretów: z dnia 6 IX 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, z dnia 12 XII 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa i ustawy z dnia 3 I 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Zdaniem Sądu stanowisko Ministra, że nie można uznać, że analizowany wpis dowodzi faktu przejęcia przez Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości, a nawet jej części objętej wnioskiem w przedmiotowym postępowaniu, na podstawie dekretu z 6 września 1944 r., jest nieuzasadnione. Wpis ten wynika bowiem z decyzji Wydziału Hipotecznego a Minister nie dysponuje dowodami, które jego wiarygodność mogłyby podważyć. Wpis ten zawiera, zdaniem Sądu chronologiczny zapis podstaw prawnych przejęcia majątku na rzecz Skarbu Państwa. Został dokonany w 1947 r., czyli po wejściu w życie wszystkich wymienionych aktów oraz po dokonaniu już szeregu czynności prawnych wobec nieruchomości wchodzących w skład Ordynacji [...], m.in. po przekazaniu części nieruchomości pod zarząd Dyrekcji Lasów Państwowych protokołem z 21 i 22 lutego 1945 r. Wpis ten nie może być zatem analizowany w oderwaniu od dokumentów i zdarzeń prawnych, które miały miejsce przed nim.

Do protokołu zdawczo - odbiorczego z 21 i 22 lutego 1945 r., dotyczącego właśnie przekazania części tych nieruchomości w zarząd Dyrekcji Lasów Państwowych odniósł się już WSA w Warszawie w prawomocnym wyroku z 2 października 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2060/18. Z protokołu wynika wprost, że "Kierownik Powiatowego Urzędu Ziemskiego w Z. działając na podstawie upoważnienia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w L. zdał, a Dyrekcja Lasów Państwowych w L. przyjęła – tereny leśne wraz z przynależnymi urządzeniami leśnymi, wodnymi, przemysłowymi zakładami i zabudowaniami dóbr b. Ordynacji [...], położone na terenie powiatów: z., t., k., b.,

i j. W punkcie XI wymienione zostały przekazane dobra w tym, Tartak

w K. z przyległymi gruntami o pow. [...] ha. W ocenie Sądu orzekającego

w powołanym wyroku, fakt, że Skarb Państwa przekazywał pod zarząd Dyrekcji Lasów Państwowych wymienione w protokole nieruchomości, wskazuje, że nieruchomości te przed ich przekazaniem Dyrekcji Lasów Państwowych zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie dekretu o reformie rolnej, na podstawie którego Skarb Państwa nabywał nieruchomości z mocy prawa. Co też uzasadnia treść omawianego wyżej wpisu w księdze hipotecznej. Sąd zwraca przy tym uwagę, że teoretyczna możliwość objęcia określonych nieruchomości przepisami konkretnych regulacji nacjonalizacyjnych (np. o nacjonalizacji lasów z XII 1944 r.) nie wyklucza a priori przyjęcia, że nacjonalizacja tych samych nieruchomości mogła nastąpić z mocy prawa na podstawie wcześniejszych regulacji, co też miało miejsce w niniejszej sprawie.

Dodać należy, że, jak słusznie podniesiono w skardze, protokół z 21 i 22 lutego 1945 r. nie jest protokołem przejęcia lasów w rozumieniu par. 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. Zgodnie bowiem z tym rozporządzeniem przejęcie lasów i gruntów leśnych oraz innych nieruchomości i ruchomości, wymienionych w art. 1 ust. 2 oraz

w art. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U.R.P. Nr 15, poz. 82), dokona Dyrekcja Naczelna Lasów Państwowych przez właściwe okręgowe dyrekcje lasów państwowych. (par. 1).

O terminie przejęcia należy powiadomić właściciela lub jego pełnomocnika, jeżeli ich adres jest znany. (par. 2 ust. 1) Z czynności przejęcia będzie spisany protokół

w obecności dotychczasowego właściciela lub jego pełnomocnika jeżeli się stawią oraz dwóch świadków, w miarę możności członków powiatowej lub gminnej rady narodowej.(par. 2 ust.2).

W powołanym wyroku Sąd odniósł się także do pisma Dyrekcji Lasów Państwowych Okręgu L. z dnia 7 czerwca 1947 r. skierowanego do Wojewódzkiej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w L. uznając, że nie zasługuje na aprobatę także stanowisko organu, że nie można jako w pełni wiarygodnego, uznać tego pisma z tej przyczyny, że jego treść jest wewnętrznie sprzeczna. Wbrew stanowisku organu treść tego pisma nie jest wewnętrznie sprzeczna i odnosi się do kwestii upaństwowienia tej nieruchomości w sytuacji gdy stanowi ono już mienie Skarbu Państwa będące w zarządzie Lasów Państwowych odwołując przy tym do protokołu z 21 i 22 lutego 1945. Z protokołu tego wynika zaś, że m.in. tartak był przekazywany w zarząd Dyrekcji Lasów Państwowych jako mienie Skarbu Państwa. Organ kwestionując wiarygodność tego dokumentu nie dysponował żadnym dokumentem, który pozwalałby na wyciągnięcie odmiennych wniosków. Należy przyznać rację organowi, że ustalenia poczynione przez organy oraz składy sądów administracyjnych w innych postępowaniach powołane także w skardze, nie są dla organu w tej sprawie wiążące. Jednak organ winien zwrócić uwagę, że dotyczą one również nieruchomości dóbr Ordynacji [...] często bezpośrednio graniczących z nieruchomościami będącymi przedmiotem tego postępowania. Sąd podziela stanowisko organu, że nie są wiążące dla organu i Sądu także ustalenia faktyczne poczynione w wyroku Sądu Najwyższego z 24 listopada 1962 r. Niemniej jednak analiza zarówno treści tego orzeczenia jak i jego uzasadnienia, a zwłaszcza odwołania do dokumentów mogą stanowić źródło dowodu, gdyż w swych fragmentach odnosi się do całości dóbr Ordynacji. W tej sytuacji ustalenia faktyczne poczynione w wyroku z 24 listopada 1962 r. przez Sąd Najwyższy należy poddać ocenie w kontekście wszystkich okoliczności sprawy, podobnie jak pozostałe dowody w sprawie. Organ zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu wyroku (str. 5) zawarte zostało zdanie (eksponowane w odwołaniu), które może dać podstawę do wysunięcia tezy o przejęciu przez Skarb Państwa całej Ordynacji na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. i rację ma, że zdanie to należy jednak odczytywać w kontekście całego uzasadnienia, w szczególności w kontekście przedmiotowego zakresu rozpoznawanej przez Sąd Najwyższy sprawy, niemniej także jako dowód w kontekście całego materiału dowodowego zgromadzonego w tej sprawie. Należy zwrócić uwagę, że wyrok ten był wydawany w latach 60 ubiegłego wieku i dawał szerszy obraz ówczesnej sytuacji.

Sąd zwraca przy tym uwagę, że to, jak wskazuje organ, czy zgromadzone

w aktach dowody, przywoływane przez skarżących, analizowane przez Sąd i uprzednio organ stanowią podstawę uznania czy nieruchomości objęte wnioskiem zostały przejęte na podstawie art. 2 ust 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. o reformie rolnej, wymaga rozstrzygnięcia merytorycznego i nie może stanowić podstawy do umorzenia postępowania w sprawie. Nie zachodzą bowiem, w niniejszej sprawie, w świetle powyższych ustaleń, przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., gdyż przepisy materialnego prawa administracyjnego dają podstawę do merytorycznego rozstrzygnięcia.

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał za trafne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ odwoławczy wskazanych w niej przepisów przez przyjęcie, że prowadzenie postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie, że opisane w stanie sprawy nieruchomości nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu

o przeprowadzeniu reformy rolnej na drodze postępowania administracyjnego, jest bezprzedmiotowe. W wyniku tego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję organu I instancji, jako naruszające prawo należało wyeliminować z obrotu prawnego. Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie zobowiązany do merytorycznej oceny wniosku po dokonaniu syntetycznej analizy całości dokumentacji zgromadzonej

w sprawie, uwzględniając powyższe stanowisko i ocenę prawną Sądu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji,

o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.