Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 77/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2015 poz 388
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi S. A. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2015 r. Nr [...] Wojewoda [...] (dalej także jako "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; z 2014 r. poz. 183, dalej jako "k.p.a.") w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2015 r., poz. 388 ze zm., dalej jako "ustawa o ewidencji ludności") po rozpatrzeniu odwołania S. Z. od decyzji Burmistrza Gminy [...] (dalej także jako "organ I instancji") z dnia [...] września 2015 r., nr [...] orzekającej o wymeldowaniu ww. osoby z pobytu stałego z budynku w [...], gm. [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że w dniu 28 kwietnia 2015 r. na wniosek R. Z. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania S. Z. z pobytu stałego w budynku w [...], gm. [...]. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ I instancji, działając na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności decyzją z dnia [...] września 2015 r. orzekł o wymeldowaniu S. Z. z miejsca pobytu stałego. Rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o wyjaśnienia stron postępowania, zeznania świadków oraz informację przekazaną przez Policję i dokumenty przedłożone przez R. Z.. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że został spełniony warunek konieczny do wymeldowania określony w art. 35 ww. ustawy, bowiem S. Z. opuścił miejsce stałego pobytu i nie dokonał obowiązku wymeldowania się.

Od powyższej decyzji Burmistrza Gminy [...] S. Z. złożył odwołanie do Wojewody [...].

Badając sprawę na skutek wniesionego odwołania, w oparciu o całość zebranego w sprawie materiału dowodowego, organ odwoławczy nie stwierdził podstaw do zmiany zajętego przez organ I instancji stanowiska.

Wojewoda [...] wyjaśnił, że w świetle art. 35 ustawy o ewidencji ludności, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Spełnienie przesłanki opuszczenia przez osobę dotychczasowego miejsca pobytu następuje wówczas, gdy jest ono trwałe i wynika z jej własnej woli. Koniecznym jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma być wymeldowana, przy czym za równoważne z dobrowolnym opuszczeniem miejsca pobytu stałego są wszystkie te przypadki, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana.

Organ odwoławczy podniósł, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego (oświadczenie wnioskodawcy R. Z., zeznania świadków S. B. i T.Z.) wynika, że S. Z. nie przebywa w przedmiotowym budynku przynajmniej od stycznia 2014 r., a na pewno od marca 2014 r. z uwagi na prawomocny wyrok sądowy zakaz zbliżania się do swojego brata R. Z. i do swojej matki T. Z. na odległość nie mniejszą niż 50 metrów. Z ustaleń funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji w [...] wynika, że S. Z. wyprowadził się z ww. budynku kilka lat temu. Fakt ten potwierdzili rozpytani sąsiedzi. Sam zaś S. Z., przebywający aktualnie w zakładzie karnym, w swoich wyjaśnieniach nie określił dokładnie, kiedy opuścił dom w [...]. W swoim odwołaniu podniósł, że opuszczając przedmiotowe mieszkanie zabrał tylko podręczny bagaż, a nie jak wskazuje jego brat wszystkie rzeczy. Nadto oświadczył, że jeżeli brat umożliwi mu dostęp do pozostawionych rzeczy i odda to, co do niego należy, to się wymelduje.

Z przedstawionego przez wnioskodawcę materiału dowodowego wynika, że na mocy wyroku Sądu Rejonowego w [...][...] Wydział [...] z dnia [...] marca 2014 r., S. Z. został uznany winnym popełnienia czynu polegającego na wypowiadaniu słów groźby pod adresem brata i matki, które to groźby wzbudziły u pokrzywdzonych uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione i wymierzono mu karę 1 roku pozbawienia wolności, którą warunkowo zawieszono na okres próby na cztery lata. W tym właśnie wyroku zobowiązano wymienionego do powstrzymywania się od zbliżania do pokrzywdzonych na odległość bliższą niż 50 metrów. Ponadto Sąd Rejonowy w [...][...] Wydział Cywilny w wyroku z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt [...] nakazał S. Z., aby z powodu stosowania przemocy w rodzinie i wykraczania w sposób rażący i uporczywy przeciwko porządkowi domowemu opróżnił mieszkanie położone w [...] ze wszystkich osób prawa jego reprezentujących oraz rzeczy i wydał przedmiotowy lokal R. Z.. Orzeczona przez sąd eksmisja nie została wykonana przez komornika, gdyż nie było takiej potrzeby, bowiem S. Z. nie mieszkał już wówczas w spornym mieszkaniu.

W ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie S. Z. z własnej woli zdecydował się na opuszczenie miejsca stałego zameldowania. Mając świadomość, że przebywanie w budynku w [...] razem z matką i bratem spowoduje zarządzenie wykonania kary czyli odwieszenie kary pozbawienia wolności (czego chciał uniknąć) wyprowadził się z niego. Wymieniony dopuścił się szeregu nagannych działań, które spowodowały skutek w postaci orzeczonych w stosunku do niego przez sądy powszechne wyroków, do których zastosował się dobrowolnie. Osoba która kierując się wolną wolą dopuszcza się czynu zagrożonego sankcją karną, musi liczyć się ze stosowaną reakcją ze strony państwa. Oznacza to sytuację, że choć zamiarem odwołującego się nie było opuszczenie miejsca stałego pobytu, to podjęty przez niego zrealizowany zamiar dokonania ww. nagannych niezgodnych z prawem działań, w sposób nieuchronny i zgodny z prawem musiał doprowadzić i doprowadził do opuszczenia przez niego miejsca pobytu stałego, a więc utraty lokalu dotychczasowego zamieszkania.

Wojewoda [...] podkreślił, że pojęcie pobytu stałego związane jest z faktycznym przebywaniem pod danym adresem z zamiarem stałego pobytu, co oznacza, że w tym lokalu dana osoba posiada tzw. centrum życiowe, tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego użytku. Przeprowadzone zaś postępowanie wykazało, że centrum życiowym S. Z. nie jest budynek w [...], gm. [...], zatem utrzymywanie tam zameldowania stanowiłoby fikcję meldunkową.

Pismem z dnia 7 grudnia 2015 r. S. Z. (dalej jako "skarżący") wniósł skargę na decyzję Wojewody [...] zarzucając decyzjom organów obu instancji niezgodność z prawem.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 K.p.a (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze powyższe kryteria kontroli sądowej, stwierdzić należy, że w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Tylko zaś w takiej sytuacji możliwe jest uchylenie decyzji organu przez sąd administracyjny.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w [...], gm. [...].

Podstawę prawną kontrolowanych przez Sąd rozstrzygnięć stanowił art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Zgodnie z ww. przepisem, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela pub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce stałego pobytu albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Istotnym a zarazem bezspornym w niniejszej sprawie pozostaje, że skarżący pomimo tego, że faktycznie nie zamieszkuje na stałe w spornym mieszkaniu, to nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Spornym zaś pozostaje czy skarżący trwale i dobrowolnie opuścił przedmiotowe mieszkanie. Co do zasady bowiem opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu powinno być wynikiem dobrowolnej decyzji osoby zameldowanej, jednakże o czym mowa niżej - nie zawsze jest to konieczne.

Jak wynika z ustawy o ewidencji ludności, ewidencja ludności rejestruje dane o rzeczywistym miejscu pobytu, z czym związany był obowiązek meldunkowy. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

W orzecznictwie sądowym opracowano pewne ogólne wskazówki czy kryteria dookreślające przesłankę opuszczenia lokalu. W typowych przypadkach wskazuje się na cechy trwałości i dobrowolności, połączone z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów danej osoby. Wymaga się, aby przekonanie o rezygnacji ze stałego przebywania w określonym lokalu wynikało z obiektywnej oceny zachowania się takiej osoby. Jednocześnie jednak występują w niektórych sprawach okoliczności mniej typowe, w których cecha dobrowolności zastępowana jest przez stwierdzenie przymusowego opuszczenia lokalu, jednak gdy przymus ten oparty jest na prawie, a jednocześnie wyłączone są legalne możliwości powrotu do lokalu (wykonanie wyroku eksmisyjnego, pobyt w zakładzie karnym, konkretne nakazy lub zakazy orzeczone prawomocnymi wyrokami sądowymi – patrz wyroki II OSK 394/13, 2556/12, 2145/12, II SA/Sz 663/13, III SA/Kr 1313/13, II SA/Po 517/13, II SA/Gl 655/11, II SA/Ke 605/10, II SA/Ol 524/10, III SA/Łd 827/07). Z przytoczonego powyżej orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika jednolity i ustabilizowany pogląd prawny, aby za przesłankę wymeldowania z pobytu stałego sprawcy przestępstw przeciwko rodzinie, wobec którego orzeczono eksmisję lub ponadto zakaz zbliżania się do domowników oraz skazano na karę pozbawienia wolności, nie uznawać typowych i tradycyjnie wymaganych cech trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu. Przeszkodę do wymeldowania takiej osoby nie stanowi również okoliczność nieposiadania innego miejsca stałego pobytu. W omawianej sytuacji wydanie decyzji o wymeldowaniu stanowi przejaw prewencyjnej ochrony konstytucyjnych praw i wolności domowników sprawcy, mającej na celu zapobieżenie lub zmniejszenie możliwości naruszenia tych praw.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni akceptuje powyższy pogląd prawny. Skoro bowiem na skutek zastosowania odpowiednich norm prawa rodzinnego i karnego doszło do sytuacji, w której skarżący został odizolowany od członków jego rodziny, to również w dziedzinie prawa administracyjnego wymagana jest konsekwencja w tym przedmiocie. W takiej zaś sytuacji prawo sprawcy do powrotu po odbyciu kary do poprzedniego miejsca pobytu nie może uzyskać pierwszeństwa w zestawieniu z koniecznością ochrony dobra rodziny. Osoba która kierując się wolną wolą dopuszcza się czynu zagrożonego sankcją karną, musi liczyć się ze stosowną reakcją ze strony państwa. W tym właśnie przejawia się element dobrowolności i trwałości opuszczenia przez skarżącego miejsca dotychczasowego pobytu.

W związku z powyższym skargę należy uznać za niezasadną. Nie było żadnych przesłanek do podważenia skutków prawnych wynikających z wyroków sądowych zapadłych w sądach powszechnych. Przesłanki wymeldowania skarżącego wynikają właśnie z treści tych wiążących w niniejszej sprawie wyroków.

W związku z powyższym, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.