Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 792/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par 1 i par 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par 1 i par 2 pkt 1 ,art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7,77par 1 , art. 80 , 107 par 3 , art. 12 ust.1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18 ust. 1e pkt 3
journal: Dz.U. 2008 nr 193 poz 1194
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity.
article: art. 18 ust. 1, ust.1,1c i 1 d w zw. z art. 12ust.4a,4f i ust.5
journal: Dz.U. 2004 nr 207 poz 2109
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
article: art. 21
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 września 2013r. sprawy ze skargi M. R., K. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art.12 ust. 4a, 4f i 5, art. 18 ust. 1, 1a, 1c i 1d, w zw. z art. 11a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 ze zm.) - określanej dalej jako specustawa, po rozpatrzeniu odwołania K. R., utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [..] r., nr [...] ustalającą odszkodowanie na rzecz Banku Oddział w [...] z tytułu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego ustanowionego na nieruchomości gruntowej niezabudowanej oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, obręb ewidencyjny [...] , gmina [...] .

U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące okoliczności faktyczne

i prawne.

Na podstawie ostatecznej decyzji Starosty z dnia [...] r.

o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej: przebudowa drogi od Granicy Państwa do m. [...] w ramach programu [...] w polsko-niemieckim obszarze rozwoju [...] " wraz z budową ścieżki rowerowej oraz niezbędną infrastrukturą techniczną i przebudową kolidującego uzbrojenia, działka nr [...] z obrębu [...] , gmina [...] - z mocy prawa stała się własnością Powiatu . Przedmiotowa decyzja stała się ostateczna [...] r.

Wnioskiem z dnia [...] r. dotychczasowi właściciele M.

i K. R. wystąpili o wypłatę odszkodowania z tytułu wygaśnięcia hipoteki zwykłej ustanowionej na działce nr [..] , informując przy tym, że wydzielona nieruchomość, przeznaczona na inwestycję drogową, jest przygotowana do wydania, które może nastąpić w dowolnym terminie, wskazanym przez organ wydający decyzję.

Starosta decyzją z dnia [...] r., Nr [...] , na podstawie art. 12 ust. 4a, 4f i ust. 5, art. 18 ust. 1, ust. 1a, 1c i 1d w związku z art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych – orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz Banku Oddział w [...] z tytułu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego nieruchomości gruntowej niezabudowanej oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie ewidencyjnym [...] , gmina [...] , która z mocy prawa stała się własnością Powiatu .

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na ustalenia operatu szacunkowego

z dnia [...] r., w którym wartość działki nr [...] została wyceniona

w podejściu porównawczym, metodą korygowania ceny średniej, wg stanu działki na dzień [...] r., na kwotę [...] zł oraz powołał się na informację z Banku Oddział w [...] z dnia [...] r. o stanie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką na nieruchomości działce nr[...] , wg której kwota zobowiązania M. i K. R. z tytułu umowy kredytu, na dzień [...] r., wynosiła [...] zł.

K. R. wniósł od powyższej decyzji odwołanie.

Wojewoda decyzją z dnia [...] r. [...] ., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 12 ust. 4a, 4f i 5, art. 18 ust. 1, 1a, 1c i 1d, w związku z art. 11 a ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, po rozpatrzeniu odwołania K. R., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Na skutek skargi M. i K. R. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 812/11, uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] r.

nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia

[...] r., ustalającą odszkodowanie na rzecz Banku [...] Oddział w [....] .

Sąd w uzasadnieniu wyroku przytoczył treść art. 12 ust. 4 c specustawy,

a następnie wskazał, że w myśl art. 18 ust. 1 c tej ustawy, jeżeli na nieruchomościach, o których mowa w art. 12 ust. 4, jest ustanowiona hipoteka, wysokość odszkodowania z tytułu wygaśnięcia hipoteki ustala się w wysokości świadczenia głównego wierzytelności zabezpieczonej hipoteką wraz z odsetkami zabezpieczonymi tą hipoteką. Odszkodowanie to podlega zaliczeniu na spłatę świadczenia głównego wierzytelności zabezpieczonej hipoteką wraz z odsetkami. W myśl art. 12 ust. 1 kwotę odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych ustaloną na dzień, o którym mowa w ust. 1, wypłaca się osobom, którym te prawa przysługiwały.

W wyroku Sąd stwierdził, że:

* nie był trafny zarzut skargi, że stroną uprawnioną do otrzymania odszkodowania byli skarżący a nie wierzyciel hipoteczny, czyli Bank.,

* wbrew zarzutom skargi, brak jest podstaw do uznania, że wierzyciel hipoteczny "zrzekł się odszkodowania",

* nie był trafny również zarzut skargi, że błędnie została ustalona wysokość odszkodowania.

Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 12 ust. 5 specustawy drogowej, kwestie związane z odszkodowaniem reguluje ustawa o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). Podstawę ustalenia odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości. Tak więc, operat szacunkowy powinien uwzględniać jedynie wartość gruntu wywłaszczonego i nie ma racji skarżący, że należało dokonać wyceny całej nieruchomości wraz z uwzględnieniem rekompensaty za zmniejszenie komfortu korzystania z nieruchomości na skutek jej pomniejszenia. Sąd stwierdził również, że organ prawidłowo ustalił wysokość odszkodowania oraz prawidłowo orzekł o zapłacie odszkodowania na rzecz Banku Oddział w [...] .

Odnosząc się do zarzutu odnośnie sposobu wypłaty odszkodowania za przejętą nieruchomość, Sąd wskazał ponownie na treść ww. art. 18 ust. 1 c specustawy drogowej i wyjaśnił, że suma wysokości odszkodowania przysługującego dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu z tytułu wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych ustanowionych na tej nieruchomości lub na prawie użytkowania wieczystego z wyłączeniem kwoty 5 % powiększenia wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego za wydanie nieruchomości w terminie określonym w ustawie - nie może przekroczyć wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego (ust. 1b art. 18). Organ obowiązany był zapłacić odszkodowanie za wywłaszczenie ograniczonego prawa rzeczowego do nieruchomości. Jednakże, gdy wartość zabezpieczenia hipoteką przekracza ustaloną wartość nieruchomości - a taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie - organ był zobowiązany orzec o zapłacie odszkodowania na rzecz Banku Oddział w [...] .

Sąd uznał jedynie, że został naruszony art. 18 ust. 1e pkt 3 specustawy,

w sytuacji bowiem zaistnienia materialnoprawnych przesłanek określonych w art. 18 ust. 1c w pkt 1, 2 i 3 powiększa się wysokość odszkodowania o kwotę równą 5% wartości odszkodowania. Jeśli w toku postępowania wyjaśniającego lub odwoławczego strona podnosi, że spełniała przesłanki uzasadniające powiększenie odszkodowania na podstawie powyższego przepisu, to na organie orzekającym w sprawie ciąży powinność zweryfikowania twierdzeń strony i rozważenia czy rzeczywiście przesłanki określone w tym przepisie wystąpiły. W niniejszej sprawie, organ odwoławczy omawianą kwestię ograniczył do stwierdzenia, że strona postępowania nie przedłożyła dokumentów świadczących o wydaniu nieruchomości stosownie do art. 18 ust. 1e specustawy. Jednakże organ odwoławczy nie wezwał strony do złożenia takich dokumentów lub do złożenia wyjaśnień na jakich faktach opiera swoje twierdzenia.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Starosta na podstawie art. 12 ust. 4a, 4f i 5, art. 18 ust. 1, 1a, 1c i 1d, w zw. z art. 11a i art. 12 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194), decyzją z dnia [...] r., nr [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz Banku Oddział w [...] z tytułu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego nieruchomości gruntowej niezabudowanej oznaczonej jako działka nr [..] o pow. [...] ha, położonej w obrębie ewidencyjnym [...] , gmina [...] , w wysokości [...] zł, a także powiększeniu ww. kwoty o 5 % wartości nieruchomości, tj. o [..] zł. Ponadto organ postanowił zaliczyć na poczet odszkodowania wypłaconą wcześniej kwotę odszkodowania w wysokości [...] zł (ustalonego decyzją z [...] r.) i zobowiązał Powiat do wypłaty na rzecz Banku pozostałej sumy odszkodowania w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w tej sprawie, a nadto podał, że względu na to, iż stracił ważność operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] r., ponownie sporządzono w dniu [...] r. operat szacunkowy w którym określano wartość rynkową nieruchomości na kwotę [..] zł. Następnie w związku z uwagami K. R. do tego operatu rzeczoznawcy sporządzili kolejny operat szacunkowy z dnia [...] r. określając wartość działki numer[...] , według cen na dzień [...] r.

W sprawie obciążenia wywłaszczonej nieruchomości hipoteką rzeczoznawcy wyjaśnili, że nie wpływa ona na wartość szacowanej nieruchomości.

Oceniając wartość dowodową operatu szacunkowego organ uznał,

że przedłożona opinia jest zupełna, logiczna i wiarygodna. Operat spełnia wymogi ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Do operatu szacunkowego zostały dołączone istotne dokumenty wykorzystane przy jego sporządzaniu.

Uzasadniając dalej rozstrzygniecie Starosta powołał się na art. 12 ust. 4a, 4 f i 5 specustawy i wyjaśnił, że przedmiotowe odszkodowanie ustala się i wypłaca stosując przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami z uwzględnieniem art. 18. Ponadto organ I instancji wyjaśnił podstawę prawną wydanej decyzji z powołaniem przepisów prawa materialnego oraz proceduralnego. Starosta powołał się na art. 18 ust. 1c i 1d specustawy drogowej, wyjaśniając tym samym stronom postępowania zasadność ustalenia odszkodowania na rzecz wierzyciela hipotecznego oraz konieczność zaliczenia go na spłatę wierzytelności zabezpieczonej hipoteką wraz z odsetkami. Organ podał także, ze zgodnie z art. 18 ust. 1e specustawy drogowej, odszkodowanie powiększono o kwotę równą 5% wartości nieruchomości, tj. o kwotę [...] zł.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł K. R., w którym zarzucił błędne ustalenie wysokości odszkodowania z tytułu wygaśnięcia hipoteki, wskazując,

że zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, na skutek podziału powstaje hipoteka łączna, która obciąża powstałe nieruchomości, każdą z osobna kwotą w wysokości odpowiadającej wysokości hipoteki ustanowionej na nieruchomości przed jej podziałem. Zdaniem odwołującego się, wykonanie zaskarżonej decyzji będzie sprzeczne ze wskazami normami prawnymi, regulującymi sposób określenia wartości nieruchomości i ustalenia odszkodowania. Skarżący zarzucił także organowi I instancji naruszenie art. 21 ust. 2 oraz 64 Konstytucji RP, poprzez nieuwzględnienie interesu właściciela nieruchomości, który powinien otrzymać słuszne odszkodowanie z uwzględnieniem poniesionych szkód, związanych z realizacją inwestycji. Dodatkowo skarżący wskazał na naruszenie w postępowaniu art. 7 i 8 Kpa ze względu na brak obiektywizmu w sprawie, w szczególności na nie ustosunkowanie się do wniosku

o powołanie innego rzeczoznawcy majątkowego, a także podniósł zarzut uniemożliwienia stronom zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym

i wypowiedzenie się w sprawie.

Wojewoda, powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] r., utrzymał w mocy ww. decyzję Starosty z dnia [...] r.

Uzasadniając decyzję organ II instancji wskazał, że na podstawie art. 12 ust. 4a oraz 12 ust. 4f i ust. 5 specustawy, ustawę o gospodarce nieruchomościami stosuje się w zakresie ustalenia terminu do wypłaty odszkodowania albo zasad odnoszących się do sposobu sporządzenia operatu szacunkowego. Zgodnie z art. 18 ust. 1 specustawy drogowej, wysokość odszkodowania ustała się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. W myśl art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 23 ustawy, ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości.

Na potrzeby prowadzonego postępowania sporządzono operat szacunkowy,

w którym rzeczoznawca majątkowy określając wartość nieruchomości dokonał szczegółowej analizy rynku nieruchomości podobnych tj. działek przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne. Wartość gruntu została określona przy zastosowaniu podejścia porównawczego, metody porównywania parami. Przy metodzie porównywania parami konieczna jest znajomość cen transakcyjnych nieruchomości podobnych do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny, a także cech tych nieruchomości wpływających na poziom ich cen.

Zgodnie z art. 156 ust. 1 ustawy o gosp. nieruchomościami, wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy. W art. 134 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawodawca określił, iż podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135 u.g.n., wartość rynkowa nieruchomości. Przy jej określaniu stosuje się art. 134 ust. 2 u.g.n., przy czym wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości (art. 134 ust. 3 u.g.n.). Natomiast jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne jest z celem wywłaszczenia, to powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia (art. 134 ust. 4 u.g.n.). W tym miejscu organ II instancji powołał również przepisy rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

Organ podkreślił dalej, że stan spornej nieruchomości określono na dzień [..] r. (tj. dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji), natomiast wartość ustalono wg poziomu cen z dnia 15 stycznia 2013 r., co wbrew zarzutom skarżących jest prawidłowe. Nadto rzeczoznawca ustalił, iż badana nieruchomość została objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy Nr XXIX/393/05 z dnia 28 listopada 2005 r. i znajduje się na terenie przeznaczonym na cele drogi zbiorczej (oznaczonej symbolem elementarnym 60. KD.Z).

Jak wynika z operatu, w toku badania rynku nieruchomości gruntowych przeanalizowano rynek nieruchomości przeznaczonych na cele drogowe. Analizując rynek rzeczoznawca wybrał 15 transakcji obrotu nieruchomościami podobnymi

ze[...] , [..] i[...] . Cena 1 m2 wahała się w przedziale

od 110 zł/m2 do 212 zł/m2, natomiast skorygowana cena 1 m2 wyniosła [...] zł. Do porównania przyjęto trzy transakcje sprzedaży gruntów zawarte w okresie ostatnich dwóch lat. Przyjęte transakcje dotyczyły obrotu prawem użytkowania wieczystego, którego wartość w stosunku do prawa własności nieruchomości wynosi 1,0. Średnią arytmetyczną wskazanych transakcji określono w wysokości [...] zł/m2. Ogólna wartość działki nr [..] wyniosła [..] zł. Określając stan prawny nieruchomości rzeczoznawca ustalił, że na tej nieruchomości ustanowiona została hipoteka zwykła

w wysokości [..] zł oraz hipoteka umowna kaucyjna w wysokości [...] zł. Organ I instancji na podstawie zaświadczenia Banku z siedzibą we [..] ustalił, iż na dzień [...] r. stan wierzytelności zabezpieczonej hipoteką, czyli pozostała kwota do całkowitej spłaty kredytu skarżących, wynosi – [...] zł.

Wobec powyższego zgodnie z art. 18 ust. 1d specustawy, kwotę odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych ustaloną na dzień, o którym mowa w ust. 1, wypłaca się osobom, którym te prawa przysługiwały. Ponadto na podstawie art. 18 ust. 1a specustawy, wysokość odszkodowania przysługującego dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu zmniejsza się o kwotę równą wartości tych praw.

Organ II instancji podkreślił, że przepis powyższy ma charakter szczególny

i powinien być rozumiany w ten sposób, że jeżeli wartość ograniczonego prawa rzeczowego przewyższa ogólną sumę odszkodowania, to jego wysokość powinna być w całości ustalona na rzecz podmiotu, któremu przysługuje ograniczone prawo rzeczowe. Ustalenie odszkodowania na rzecz dotychczasowego właściciela nieruchomości bądź użytkownika wieczystego nastąpiłoby dopiero w momencie, gdyby z ogólnej sumy odszkodowania pozostała kwota po odliczeniu pełnej sumy potrzebnej na pokrycie wierzytelności wynikającej z ograniczonego prawa rzeczowego. Ponieważ w konkretnej sprawie suma ustalonego odszkodowania jest niższa od sumy wierzytelności wobec powyższego należało ustalić odszkodowanie jedynie na rzecz wierzyciela hipotecznego, czyli Banku Oddział w [...] .

Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej w kwestii przekazania uwag do operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowemu, który sporządził wycenę, organ wyjaśnił, że takie działanie nie narusza przepisów procedur administracyjnych, ani żadnych innych związanych ze sporządzeniem operatu, ponieważ uzasadnienia operatu szacunkowego może dokonać jedynie ten rzeczoznawca, który go sporządził. Ponadto nie stwierdzono podstaw do powołania innego biegłego rzeczoznawcy majątkowego.

W ocenie organu odwoławczego, sposób ustalenia odszkodowania znajduje potwierdzenie w przepisach prawa materialnego, regulujących kwestię ustalania

i wypłaty odszkodowania, co należycie uzasadnił w swojej decyzji organ I instancji. Operat szacunkowy sporządzony został zgodnie z wymogami ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz specustawy drogowej, a także rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, a ustalone w nim odszkodowanie odzwierciedla konstytucyjną zasadę słuszności odszkodowania.

Organ stwierdził nadto, że w sprawie wystąpiły przesłanki do powiększenia kwoty odszkodowania o 5 %, bowiem pismo K. i M. R.l w którym wyrazili wolę wydania nieruchomości, zostało sporządzone z zachowaniem terminu określonego w art. 18 ust. 1e specustawy drogowej.

Nawiązując do treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

z dnia 2 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 812/11 organ odwoławczy wskazał, że wszystkie zarzuty skargi, poza kwestią powiększenia odszkodowania

o 5 % zostały przez Sąd oddalone.

Organ zaznaczył, że przed wydaniem decyzji zarówno organu I jak również

II instancji strony postępowania zostały poinformowane o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem w sprawie.

Pismem z dnia [...] r. M. i K. R. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję Wojewody [..] .

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 15 i art. 16 kpa, naruszenie art. 77

i art. 107 kpa oraz niezgodność decyzji z przepisami prawa materialnego, tj. art. 79 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Skarżący podnieśli, że w treści zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do podnoszonych na etapie odwołania zarzutów dotyczących kwestii strat jakie ponieśli odwołujący się na skutek podziału nieruchomości i realizacji inwestycji drogowej,

a także dotyczących faktu dokonywania wyceny przejętej nieruchomości bez określenia jej granic i bez okazania ich stronie, nie uwzględnienia wszystkich czynników określających wysokość odszkodowania, w szczególności nie uwzględnienia nakładów związanych z odtworzeniem stanu poprzedniego pozostałej części nieruchomości, nie uwzględnienia wytycznych Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej dotyczących ustalania odszkodowania za nieruchomości przejęte na cele inwestycji liniowych, w szczególności organ II instancji nie wyjaśnił z jakiego powodu odrzucił wskazywane przez nich wytyczne.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje :

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (D z U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, która w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem – w myśl art.3 §1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) - zwaną dalej P.p.s.a. z uwzględnieniem zasady wynikającej z art. 153 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Tak więc w rozpatrywanej sprawie Sąd związany jest treścią prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 listopada

2011 r., sygn. akt II SA/Sz 812/11 i wyrażoną w nim oceną prawną, w pojęciu której mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, znajdujących zastosowanie w tej konkretnej sprawie, a konsekwencją której są z reguły wskazania Sądu co dalszego postępowania organów administracyjnych.

Powyższe oznacza, że Sąd ponownie rozpoznając sprawę ze skargi M. i K. R. w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonego prawa nieruchomości tj. działki nr [..] położonej w obrębie [...] , gmina [...] , która stała się własnością Powiatu w związku z objęciem jej decyzją o lokalizacji drogi, w zasadzie zobligowany jest wyłącznie do kontroli, czy organy administracyjne przy ponownym wydawaniu decyzji w tej sprawie, zastosowały się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych we wskazanym orzeczeniu Sądu. Ewentualnie ocenie Sądu będą podlegały nowe okoliczności i zarzuty, jeśli miały miejsce w sprawie po wydaniu poprzedniego wyroku.

Podkreślenia wymaga, że Sąd uchylając wyrokiem zaskarżoną decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego i poprzedzającą ją decyzję Starosty

z dnia [...] r. ustalającą przedmiotowe odszkodowanie na rzecz Banku Oddział w [..] w wysokości [...] zł, uwzględnił tylko jeden z zarzutów skarżących zgłoszonych w tej sprawie, dotyczący naruszenia art. 18 ust. 1e pkt 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 ze zm.) - określanej dalej jako specustawa.

Zgodnie z tym przepisem, w przypadku, gdy dotychczasowy właściciel nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wyda tę nieruchomość niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna

– wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego.

W sytuacji zatem zaistnienia materialnoprawnych przesłanek określonych

w art. 18 ust. 1c w pkt 1, 2 i 3 specustawy powiększa się wysokość odszkodowania

o kwotę równą 5% wartości odszkodowania.

Sąd zwrócił uprzednio uwagę, że pismem z dnia [...] r. skarżący poinformował, że wydzielona nieruchomość przeznaczona na inwestycję drogową jest przygotowana do wydania, które może nastąpić w dowolnym terminie wskazanym przez organ wydający decyzję. W ocenie Sądu, treści tej nie można było pominąć, jak uczyniły to organy uchybiając tym samym zasadom z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa, albowiem ustawodawca w art. 18 ust. 1e specustawy, nie określił formy prawnej lub wskazania okoliczności faktycznej w jakiej nastąpić powinno wydanie nieruchomości. Jeśli zatem decyzja o realizacji inwestycji drogowej stała się ostateczna w dniu [...] r., zaś skarżący poinformował organ w dniu [...] r. o gotowości wydania nieruchomości, to należało ową okoliczność uwzględnić przy ustalaniu odszkodowania.

Sąd stwierdził, że w tym postępowaniu Starosta rozważył wskazane wyżej okoliczności faktyczne sprawy i tym samym sanował dostrzeżone uprzednio naruszenia zasad procedury administracyjnej, a w konsekwencji prawidłowo orzekł w decyzji o powiększeniu kwoty odszkodowania o kwotę równą 5% wartości nieruchomości, tj. o kwotę [...] zł, zgodnie z art. 18 ust. 1 e pkt 3 specustawy.

Wobec powyższego oraz w sytuacji gdy pozostałe zarzuty skarżących względem trybu oraz sposobu ustalenia i wypłaty spornego odszkodowania zostały prawomocnie oddalone, należało uznać, że zaskarżona decyzja Wojewody z dnia [...] r. i poprzedzającą ją decyzja Starosty z dnia [...] r. odpowiadają prawu.

Ponowne ustalenie odszkodowania, w trybie specustawy drogowej, nastąpiło na podstawie art. 18 ust. 1, ust. 1a, 1c i 1d w związku z art. 12 ust. 4a, 4f i ust. 5 specustawy. Zgodnie z art. 18 ust. 1 specustawy, wysokość odszkodowania ustała się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, stan spornej nieruchomości określono na dzień [...] r. (tj. dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji), natomiast wartość ustalono wg poziomu cen z dnia [...] r.

W myśl art. 18 ust. 1 c tej ustawy, jeżeli na nieruchomościach, o których mowa

w art. 12 ust. 4, jest ustanowiona hipoteka, wysokość odszkodowania z tytułu wygaśnięcia hipoteki ustala się w wysokości świadczenia głównego wierzytelności zabezpieczonej hipoteką wraz z odsetkami zabezpieczonymi tą hipoteką. Odszkodowanie to podlega zaliczeniu na spłatę świadczenia głównego wierzytelności zabezpieczonej hipoteką wraz z odsetkami. W myśl art. 12 ust. 1 kwotę odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych ustaloną na dzień, o którym mowa w ust. 1, wypłaca się osobom, którym te prawa przysługiwały.

W materiale dowodowym sprawy znajduję się zaświadczenie Banku we [...] iż na dzień [...] r. stan wierzytelności zabezpieczonej hipoteką, czyli pozostała kwota do całkowitej spłaty kredytu skarżących, wynosi – [...] zł.

Wymienione wyżej przepisy specustawy jednoznacznie wskazują na zasadność ustalenia w tej sprawie odszkodowania na rzecz wierzyciela hipotecznego (Banku) oraz konieczność zaliczenia go na spłatę wierzytelności zabezpieczonej hipoteką wraz z odsetkami, o czym rozstrzygnął Sąd w poprzednim wyroku, a Sąd orzekający w tym składzie całkowicie podziela przyjęty pogląd.

Wyjaśnić ponownie należy, że ustalenie odszkodowania na rzecz dotychczasowego właściciela nieruchomości nastąpiłoby dopiero w momencie, gdyby z ogólnej sumy odszkodowania pozostała kwota po odliczeniu pełnej sumy potrzebnej na pokrycie wierzytelności wynikającej z ograniczonego prawa rzeczowego. Ponieważ w tej sprawie suma ustalonego odszkodowania jest niższa od sumy wierzytelności wobec powyższego należało ustalić odszkodowanie jedynie na rzecz wierzyciela hipotecznego, czyli Banku Oddział w[...] .

Stosownie do art. 12 ust. 5 specustawy, do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a ustawy stosuje się odpowiednio przepisy ustawy gospodarce nieruchomościami. Z tego powodu w sprawie znajdował zastosowanie przepis art. 134 tej ustawy, regulujący zasady określania odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone. W art. 134 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawodawca określił, iż podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135 u.g.n., wartość rynkowa nieruchomości. W myśl art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami

w związku z art. 23 ustawy, ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości.

W niniejsze sprawie trzykrotnie sporządzano operaty szacunkowe, w dniu

[...] r., w dniu [...] r., a następnie na potrzeby aktualnego postępowania w dniu r., prawidłowo określając w nim wartość działki numer [...] według cen na dzień [...] r., co naturalnie spowodowało podwyższenie kwoty ustalonego odszkodowania.

Wartość rynkowa działki nr [..] została wyceniona zgodnie z odpowiednimi przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109), na co również zwrócił uwagę Sąd w poprzednim uzasadnieniu.

Nawiązując do zarzutów skargi, podkreślić trzeba, że żaden przepis prawa nie przewiduje możliwości powiększenia odszkodowania o poniesione nakłady związane

z odtworzeniem stanu poprzedniego pozostałej części nieruchomości, gdyż podstawę ustalenia odszkodowania, w trybie specustawy, stanowi wartość rynkowa nieruchomości. Kwestia ta również była już wyjaśniana skarżącym w uzasadnieniu wyroku z dnia [..] r. Z tego też względu nie sposób zgodzić się z kolejnym zarzutem skarżących, że zaskarżona decyzja narusza art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skoro bowiem ustawodawca ustalił zasadę,

że odszkodowanie ma odpowiadać wartości odjętego prawa i nie przewidział możliwości powiększenia go o inne składniki, to nie ma podstaw, aby uznać,

iż ustalone, w sposób zgodny z normami prawa, odszkodowanie jest sprzeczne

z konstytucyjną zasadą słusznego odszkodowania.

Reasumując, Sąd stwierdził, że organy obu instancji uwzględniły wytyczne Sądu zawarte w wyroku z dnia 2 listopada 2011 r., zgodnie z zasadą z art.153 P.p.s.a, o której mowa na wstępie, a także rzetelnie przeprowadziły ponownie postępowanie administracyjne z poszanowaniem praw stron postępowania (art. 10 § 2 kpa) i uwzględnieniem zasad procedury administracyjnej.

Sąd nie dopatrzył się również wadliwości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ponieważ organ w sposób dostateczny i przekonujący uzasadnił swoje stanowisko, rozważył wszystkie zarzuty skarżącego, a także przeprowadził ocenę aktualnego operatu szacunkowego i wyjaśnił ponownie podstawy i motywy rozstrzygnięcia tej sprawy.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł

o oddaleniu skargi.