Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1696/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 59, 63,71
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: art 135,200, 205 § 2, 145 § 1 pkt 1a i c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2016 r. sprawy ze skarg W. P. oraz K. S. i J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] lutego 2016 r. znak [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego W. P. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz K. S. i J. S. solidarnie kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016r. (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania K. i J.S. oraz W.P. od decyzji Wójt Gminy R. z dnia [...] lutego 2016r. znak: [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie chlewni na 140 DJP tuczników na rusztach na działkach nr ew. [...] i [...] w miejscowości Ś., gmina R. – orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Wójt Gminy R..

Stan faktyczny sprawy jest następujący.

Z wnioskiem o wydanie decyzji środowiskowej dla wskazanej wyżej inwestycji wystąpił inwestor P. C.. Do wniosku załączył raport o oddziaływaniu na środowisko tegoż przedsięwzięcia oraz inne wymagane dokumenty. Wójt Gminy R. zawiadomieniem z dnia [...] września 2015r. poinformował o wszczęciu postępowania administracyjnego w oparciu o m.in. art. 74 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 353), dalej "o.o.ś". Następnie zwrócił się o uzgodnienie warunków realizacji tego przedsięwzięcia do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) w W. oraz Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PIS) w S., wskazując jako podstawę prawną art. 77 ust. 1 pkt 1 o.o.ś. PIS w S. wydał w dniu [...] października 2015r. pozytywną opinię sanitarną i podał własne uwarunkowania niezbędne do realizacji tego przedsięwzięcia. RDOŚ w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2015r. uzgodnił realizację przedsięwzięcia i także określił własne warunki jego realizacji, eksploatacji oraz użytkowania. Na żądanie organu, w związku ze stanowiskiem RDOŚ, został złożony przez inwestora raport uzupełniający. Organ zapewnił możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu. Odbyła się także rozprawa administracyjna.

Wskazaną na wstępie decyzją Wójt Gminy R. ustalił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie chlewni na 140 DJP tuczników na rusztach na działkach nr ew. [...] i [...] w miejscowości Ś., gmina R.. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w ustawowo zachowanym terminie i za pośrednictwem Wójta Gminy R. złożyli: K. i J.S. oraz W. P..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. rozpoznając powyższe odwołania przedstawiło następującą argumentację.

Przywołało treść przepisów o.o.ś., a następnie stwierdziło, że planowane przedsięwzięcie, z mocy § 3 ust. 2 pkt 102 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 71), dalej "rozporządzenie", należy do przedsięwzięć, dla których obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko może być wymagany. Specyfika postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga, aby organ prowadzący postępowanie w sprawie dysponował specjalistycznymi informacjami z zakresu ochrony środowiska. W tym właśnie celu w art. 74 o.o.ś. określono, jakie dokumenty i informacje winny zostać załączone do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W rozpatrywanej sprawie zdaniem organu do wniosku dołączono wymagane prawem dokumenty - wniosek został sporządzony w przepisanej formie wraz z zącznikami. Inwestor przedłożył mapę z naniesionym obszarem oddziaływania inwestycji, aktualne wypisy z ewidencji gruntów dotyczące nieruchomości, znajdujących się w obszarze oddziaływania inwestycji, informację o braku obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w trzech egzemplarzach, wraz z jego zapisem w formie elektronicznej na informatycznych nośnikach danych - zgodnie z art. 74 ust. 2 ustawy o.o.ś.

Kolegium zwróciło uwagę, że organ I instancji - w trybie art. 77 ust. 1 o.o.ś. - uzgodnił planowaną inwestycję z właściwymi organami, tj. Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w S. (opinia z dnia [...] października 2015 r. znak: [...]) i Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w W. (postanowienie z dnia [...] listopada 2015 r. znak: WOOŚ- [...]). Zaskarżona decyzja uwzględnia w swej treści wskazania w/w organów uzgadniających. W trakcie całego postępowania, tj. od jego wszczęcia, poprzez dokonywanie poszczególnych czynności, tj. opinie, uzgodnienia, aż po wydanie decyzji w sprawie organ I instancji zapewnił stronom czynny udział w całym postępowaniu poprzez zawiadomienie o zgromadzeniu całości materiału dowodowego w sprawie i możliwości zapoznania się z nim, złożenia uwag i wniosków, co wypełnia hipotezę art. 10 § 1 K.p.a. Jednocześnie Wójt dopełnił obowiązku wynikającego z art. 33 ust. 1 o.o.ś. tj. zapewnił społeczeństwu udział w sprawie.

Zaskarżona decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach spełnia wymogi zawarte w art. 85 ustawy, tzn. została obszernie uzasadniona. Uzasadnienie decyzji jest precyzyjne i zawiera odniesienie do wszystkich niezbędnych kwestii wskazanych przepisami ustawy, w tym odniesienie do udziału społeczeństwa, a konkretnie do poszczególnych pism składanych przez wskazane osoby, które wniosły protesty w stosunku do inwestycji (str. 7- 9 decyzji). Organ przeprowadził także w dniu 12 stycznia 2016 r. rozprawę administracyjną z udziałem społeczeństwa, której wyniki przedstawił w uzasadnieniu decyzji.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania podano, co następuje.

W spornej sprawie nie zachodzą przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji i wydania decyzji odmownej. Ustawa środowiskowa w art. 81 przewiduje przesłanki wydania decyzji odmownej, które w niniejszym wypadku nie miały miejsca. Wręcz przeciwnie, w sytuacji, gdy inwestor złożył wniosek spełniający wymogi ustawowe, a przeprowadzone przez organ I instancji (w tym przez organy uzgadniające) postępowanie wykazało, że planowane przedsięwzięcie będzie zgodne z przepisami dotyczącymi szeroko pojętej ochrony środowiska, to uzasadnionym było wydanie pozytywnej decyzji środowiskowej;

Jeśli chodzi o art. 8 o.o.ś. poprzez nieudostępnienie skarżącemu w całości dokumentacji biorącej udział w prowadzonej procedurze oceny oddziaływania na środowisko to zdaniem organu został wydany J.S. wniosek inwestorski wraz z załącznikami, w tym z raportem oddziaływania na środowisko w formie elektronicznej oraz jego uzupełnieniem. Przy czym odmiennie niż organ I instancji, SKO uznało, że szczegółowe wyniki obliczeń nie stanowią dzieła autorskiego i nie podlegają ochronie, co oznacza, że także winny zostać udostępnione stronie. Jednak w sytuacji, gdy strony nie zostały całkowicie pozbawione możliwości zapoznania się z tymi danymi (zbiorcze ich przedstawienie) nie można uznać, że nie udostępniono im prawa do informacji o środowisku w rozumieniu przepisów o.o.ś.

Jeśli chodzi o zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 o.o.ś. poprzez brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w zakresie dotyczącym potencjalnych konfliktów społecznych, analizowanych wariantów realizacji przedsięwzięcia uciążliwości odorowej (brak uwzględnienia zgłaszanego wcześniej wariantu lokalizacji budynku chlewni za budynkami na działce nr [...], czy przesunięcia chlewni w kierunku południowym na działkach, czy też zmiana systemu hodowli na ściółkowy) także nie został uznany za zasadny. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji odniósł się do kwestii zgłoszonych uwag i wniosków w wymienionych kwestiach (str. 9-11 decyzji organu I instancji).

Jeśli chodzi o zarzut naruszenia art. 74 ust. 1 pkt 2 o.o.ś. w zakresie niedopełnienia obowiązku przedłożenia wraz z wnioskiem - karty informacyjnej przedsięwzięcia (zamiast karty załączono raport, w którym nie wskazano klasyfikacji przedsięwzięcia) oraz braku przeprowadzenia procedury polegającej na ustaleniu konieczności prowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (przedłożenie właściwym organom wniosku wraz z kartą informacyjną do uzgodnienia) oraz ustalenia konieczności sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko i ustaleniu jego zakresu, to - zgodnie z art. 71 ust. 2 pkt 1 o.o.ś. planowane przedsięwzięcie jest zaliczane do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko i z tego względu do wniosku o wydanie decyzji należy dołączyć raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, co miało miejsce.

Jeśli chodzi o naruszenie art. 85 ust. 2 pkt 1 o.o.ś. - decyzja zawiera wszystkie elementy, o których mowa w przywołanym przepisie. Ponadto jak wynika z dokumentacji sprawy, w tym stanowisk organów uzgadniających, w przypadku realizacji inwestycji nie dojdzie do przekroczeń dopuszczalnych poziomów emisji amoniaku i siarkowodoru, a podstawowe składniki odorotwórcze emitowane z chlewni spełnią wartości odniesienia w powietrzu.

Twierdzenie, iż Wójt nie uwzględnił wniosków i protestów mieszkańców gminy R. w zakresie innej lokalizacji inwestycji, a także w decyzji zapewnił dostawę wody dla inwestora z wodociągu gminnego znajduje odpowiedź w treści decyzji (str. 9).

Odnośnie zarzutu, iż planowana inwestycja znajduje się w bliskim sąsiedztwie zabudowań mieszkalnych okolicznych mieszkańców gminy SKO podało, że taka potencjalna obawa nie może stanowić blokady w ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla planowanej inwestycji. Przepisy ustawy środowiskowej nie zawierają regulacji prawnych odnośnie odległości planowanego przedsięwzięcia od innych nieruchomości.

Odnośnie zarzutu dotyczącego prowadzenia hodowli w systemie rusztowym to zdaniem organu obawy Skarżących związane z potencjalnymi uciążliwościami nie zostały poparte żadnym dowodem. Raport potwierdza bowiem, że ten sposób prowadzenia hodowli nie będzie się wiązał z istotnymi zagrożeniami dla środowiska, życia i zdrowia ludzi. Jednocześnie na inwestora nałożono szereg obowiązków, powodujących zminimalizowanie wszelkich uciążliwości, tj. odpowiednie magazynowanie gnojowicy, jej transport do miejsc przeznaczonych, w sposób bezpieczny, sprawne czyszczenie chlewni i wywóz sztuk padłych, odprowadzanie ścieków socjalnych do szczelnego zbiornika bezodpływowego i wywożenie ich przez uprawniony do tego podmiot, poddawanie próbom szczelności systemu wodno - ściekowego, magazynowanie odpadów niebezpiecznych w zamkniętych, szczelnych i oznakowanych pojemnikach, magazynowanie selektywne odpadów innych niż niebezpieczne w pojemnikach zlokalizowanych w odpowiednich, bezpiecznych miejscach (str. 10 decyzji).

Jeśli natomiast chodzi o zarzut dotyczący ewentualnego zwiększenia zanieczyszczenia powietrza (w tym odory) to aktualnie brak jest norm prawnych określających standardy dotyczące oddziaływań odorowych, a zatem nie można tutaj stwierdzić sprzeczności przedsięwzięcia z regulacjami prawnymi w tym zakresie. Dodatkowo z raportu wynika, że na etapie eksploatacji inwestycji źródłami emisji substancji do powietrza będą systemy wentylacyjne obiektu inwentarskiego i poruszające się środki transportu.

Natomiast, jeśli chodzi o emisję innych zanieczyszczeń do środowiska w związku z planowaną inwestycją, to Skarżący również nie złożyli żadnych dowodów, które w sposób fachowy wskazałyby na przekroczenia dopuszczalnych standardów prawnych regulujących te kwestie, a tym samym, na błędne ustalenia decyzji oparte na zgromadzonym materiale dowodowym.

Organ podkreślił, że skarżący nie złożyli dowodów, które w sposób fachowy wskazałyby na błędne ustalenia decyzji oparte na wadach raportu. Organ wydając zaskarżoną decyzję, dysponował m.in. raportem oddziaływania na środowisko, który został przedłożony, wraz z pozostałymi wymaganymi dokumentami, organom uzgadniającym. Na podstawie tych dokumentów, w tym raportu organy uzgodnieniowe rozstrzygnęły kwestię, czy dane przedsięwzięcie nie wiąże się z nadmiernym zagrożeniem dla środowiska, czy podjęte zostały niezbędne kroki w celu zminimalizowania szkodliwego wpływu przedsięwzięcia na środowisko i czy nie zachodzą określone prawem przesłanki uniemożliwiające podjęcie określonej działalności na terenie objętym zamierzeniem inwestycyjnym.

Dodatkowo zgodnie z art. 68 ust. 1 ustawy określił zakres raportu, uwzględniając stan współczesnej wiedzy i metod badań oraz istniejące możliwości techniczne i dostępność danych. Raport przedłożony przez inwestora, wykonany przez profesjonalistów spełnia zdaniem SKO wymogi zawarte w art. 67 o.o.ś.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli K. i J. S.. Skarga zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

- art. 74 ust. 1 pkt. 2 o.o.ś. poprzez jego niezastosowanie i przepisu art. 74 ust. 1 pkt 2 o.o.ś. poprzez jego błędne zastosowanie wynikające z błędnego zakwalifikowania przedmiotowego przedsięwzięcia do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, podczas gdy zgodnie z przepisem § 3 ust. 1 pkt. 102 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 09.11.2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko przedmiotowe przedsięwzięcie należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko i w konsekwencji błędne ustalenie rodzaju załączników wymaganych do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej - przyjęcie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zamiast karty informacyjnej przedsięwzięcia,

- art. 63, 64, 65 o.o.ś. poprzez ich nie zastosowanie w sprawie i nie przeprowadzenie przez organ procedury w nich uregulowanej związanej z obowiązkiem zasięgnięcia opinii właściwych organów co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a w przypadku stwierdzenia takiej potrzeby - co do zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wydania postanowienia stwierdzającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;

- art. 8 i art. 9 o.o.ś. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie udostępnienia stronom postępowania części raportu zawierającej obliczenia wskazanych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko danych liczbowych,

- art. 66 o.o.ś. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przedłożony przez inwestora zawiera wszystkie elementy wskazane w tym przepisie, podczas gdy raport w istocie nie zawiera opisu wariantu alternatywnego przedsięwzięcia, nie zawiera opisu analizowanych wariantów (art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o.o.ś.), określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów (art. 66 ust. 1 pkt. 6 ustawy o.o.ś.), uzasadnienia proponowanego przez wnioskodawcę wariantu, ze wskazaniem jego oddziaływania na środowisko (art. 66 ust. 1 pkt. 7 ustawy o.o.ś.);

- art. 81 ust. 1o.o.ś. przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy wnioskodawcy nie zaproponowano realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie niż przez niego wskazany, w sytuacji gdy pozostałe strony postępowania jasno wskazywały na konieczność zastosowania wariantu alternatywnego i zmiany zakładanej technologii chowu z rusztowego na ściółkowy, zmiany lokalizacji inwestycji;

- art. 85 o.o.ś. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że decyzja organu I instancji zawiera wszystkie elementy wskazane w tym przepisie podczas gdy, brak jest w decyzji wskazania w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem w postępowaniu społeczeństwa .

W skardze zawarto również następujące zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

- przepisu art. 64 § 2 k.p.a. poprzez brak wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez złożenie karty informacyjnej przedsięwzięcia,

- art. 6, 7, 8, 77 § 1 i § 4 oraz art. 80 k.p.a. z uwagi na:

niedopełnienie przez organ administracji publicznej obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, w tym odebranie jakiegokolwiek waloru dowodowego wyjaśnieniom składanym przez strony postępowania podczas rozprawy administracyjnej w dniu 12.01.2016 r. co do uciążliwości związanych z istniejącą chlewnią inwestora i planowanym przedsięwzięciem (silny odór, brak wystarczającej dostawy wody z wodociągu gminnego) i przyjęcie za wiarygodne twierdzenia Inwestora co do chociażby sposobu postępowania z gnojowicą czy padłymi zwierzętami pomimo nieprzedstawienia jakiegokolwiek dowodu przez Inwestora,

braku uwzględnienia przez organ z urzędu faktów powszechnie znanych co do mniejszej uciążliwości dla środowiska hodowli trzony chlewnej prowadzonej w systemie ściółkowym niż w systemie rusztowym,

dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez błędną ocenę przedłożonego raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (brak wariantu alternatywnego, nieprawda co do przyjętych danych w zakresie rodzaju wentylatorów znajdujących się w istniejącej chlewni inwestora, mylna nazwa miejscowości, w której ma być zlokalizowane przedsięwzięcie) co w konsekwencji doprowadziło do niezgodnego z prawem utrzymania w mocy decyzji organu I instancji;

- art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania do władzy publicznej, w szczególności poprzez uwzględnienie przez organ tylko jednego z wchodzących w grę interesów - interesu inwestora i zupełnym pominięciu podnoszonych przez pozostałe strony zarzutów co do planowanej inwestycji.

Skarga wnosi o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] lutego 2016 r., znak [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została również zaskarżona przez W.P.. W.P.i zarzucił jej naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- przepisu art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 o.o.ś. poprzez wydanie rozstrzygnięcia na podstawie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko niezawierającego wariantu alternatywnego racjonalnego, jak również niezawierającego jego opisu i analizy tego wariantu, oraz nieprzeprowadzenia wariantowania,

- przepisu art. 81 ust. 1 o.o.ś. poprzez jego niezastosowanie i nie zaproponowanie inwestorowi przedstawienia w raporcie o oddziaływaniu na środowisko racjonalnego wariantu alternatywnego, polegającego na hodowli trzody chlewnej metodą głębokiej ściółki, podczas gdy ten wariant ten jest racjonalny i zbliżony do planowanego przedsięwzięcia, oraz stanowił propozycję rozwiązania konfliktów społecznych.

Skarga podnosi również naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- przepisu art. 7, art. 77 § 1, oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak rzetelnej oceny i analizy raportu oddziaływania na środowisko poprzez niedostrzeżenie w raporcie oddziaływania na środowisko braku wskazania i opisu racjonalnego wariantu alternatywnego, nieobowiązujących podstaw prawnych, nieścisłości w zakresie przyjęcia w przedsięwzięciu montażu wentylatorów dachowych na wysokości h = min. 5,5 m każdy, nieścisłości w zakresie treści raportu w oznaczeniu miejscowości, na terenie której ma być prowadzone przedsięwzięcie,

- przepisu art. 7, art. 77 § 1, oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w zakresie przeprowadzenia postępowania dowodów z urzędu.

Skarga wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na obydwie skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm. (dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym niniejsze rozstrzygnięcie Sądu nie przesądza w żadnym stopniu, że inwestor może nie uzyskać w konsekwencji decyzji ustalającej uwarunkowania środowiskowe. Mianowicie organ musi przeprowadzić dodatkowe, uzupełniające postępowanie wyjaśniające w zakresie poniżej wskazanym. Dopiero wyniki tego postępowania i ustaleń faktycznych poczynionych w części na nowo pozwolą na wydanie decyzji spełniającej wymogi przepisów prawa materialnego. Skoro Sąd stwierdził takie uchybienia w prowadzeniu postępowania wyjaśniającego, koniecznym było uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej.

Niezależnie od powyższego Sąd uznaje część zarzutów skargi odnoszących się do naruszenia procedury środowiskowej za zasadne, ale ocenił je jako takie, które nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy. Z tego też względu same w sobie nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonego aktu.

Na tym etapie rozważań Sąd przypomina, że materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowiły przepisy o.o.ś. Stosownie do art. 71 ust. 1 o.o.ś., organ wydaje decyzję służącą ocenie ewentualnych następstw dla środowiska wynikających z realizacji konkretnego przedsięwzięcia. Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych: przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (art. 71 ust. 2 o.o.ś.), jeżeli taki wymóg zostanie nałożony.

Jak wynika z art. 59 ust. 1 o.o.ś., przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: 1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz 2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Istotą rzeczy zatem było ustalenie czy przedmiotem postępowania jest przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko czy mogące potencjalnie znacząco oddziaływać. W tym zakresie, na co słusznie zwracają uwagę skargi zaistniała niekonsekwencja zarówno organu I instancji, jak i SKO. SKO nawet zawarło w uzasadnieniu w dwóch jego fragmentach wykluczające się stwierdzenia odnośnie kwalifikacji tego przedsięwzięcia. Z jednej bowiem strony uznaje, że budowa chlewni jest przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać, w drugim natomiast - gdy ocenia fakt złożenia wraz z wnioskiem raportu o oddziaływaniu na środowisko zamiast karty informacyjnej przedsięwzięcia – że jest to przedsięwzięcie obligatoryjnie wymagające przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Ta niespójność pojawia się także we wskazywaniu przez Wójta Gminy podstawy prawnej podejmowanych czynności procesowych, choćby w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, przy zwracaniu się o zaopiniowanie przedsięwzięcia przez wyspecjalizowane organy tj. RDOŚ i PIS. Tymczasem – co należy stwierdzić wiążąco - przedsięwzięcie polegające na budowie chlewni na 140 DJP na rusztach należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, co bezspornie wynika z brzmienia § 3 ust. 2 pkt 102 rozporządzenia. Organ zatem miał obowiązek zastosować wyżej przywołany przepis rozporządzenia. Zatem przy takiej obsadzie jednostek przeliczeniowych zwierząt jaka została wskazana przez inwestora, raport nie jest wymagany z mocy przepisów, lecz obowiązek jego sporządzenia może zostać nałożony. Rację mają zatem skarżący, że przy wniosku o wydanie decyzji strona miała obowiązek przedłożenia karty informacyjnej.

Stosownie do art. 63 ust. 1 o.o.ś. obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zgodnie z art. 63 ust. 4 o.o.ś. w postanowieniu, o którym mowa w ust. 1, organ określa jednocześnie zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W rozpatrywanej sprawie natomiast Wójt Gminy nie wydał postanowienia, w którym uznał za konieczne przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia, lecz w związku ze złożeniem przez inwestora raportu, zamiast karty informacyjnej przedsięwzięcia, apriori uznał, że taka ocena oddziaływania na środowisko musi zostać przeprowadzona. Przy czym zgodnie z art. 79 ust. 1 o.o.ś. organ umożliwił przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach udział społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Taki tryb, choć wadliwy, nie spowodował jednak jakichkolwiek ujemnych skutków dla stron postępowania, w tym dla skarżących. Została bowiem przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko tj. został opracowany raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, choć w tym przedmiocie Wójt nie wydał postanowienia w trybie art. 63 ust. 1 o.o.ś. Stosując bowiem prawidłowo procedurę środowiskową wnioskodawca winien złożyć wniosek wraz z kartą informacyjną przedsięwzięcia, a dopiero organ prowadzący postępowanie winien wypowiedzieć się, czy w tym wypadku występuje potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania. Jeżeli organ wydałby postanowienie o odstąpieniu od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko badanie wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko odbywałoby się w oparciu o kartę informacyjną przedsięwzięcia. Tymczasem uwarunkowania i wymogi dla karty oraz dla raportu są inne. Taki wniosek należy wyprowadzić z porównania treści art. 3 pkt 5 ustawy o.o.ś. oraz art. 66 ustawy o.o.ś. Raport w postępowaniu o środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia jest dowodem prywatnym, lecz o szczególnej mocy dowodowej. Jego szczególny charakter wynika przede wszystkim z kompleksowej oceny przedsięwzięcia i analizy aspektów technologicznych, prawnych, organizacyjnych i logistycznych jego funkcjonowania w powiązaniu ze sobą. Takich kompleksowych informacji nie zawiera natomiast karta informacyjna. Z tego względu pomimo, że doszło do naruszenia procedury środowiskowej poprzez pominięcie jej etapu polegającego na zadecydowaniu czy budowa chlewni o takiej obsadzie wymaga jednak oceny oddziaływania na środowisko (art. 63 ustawy o.o.ś.), tym niemniej uchybienie organu, które niewątpliwie miało miejsce, należy traktować jako korzystne dla stron postępowania. Przeprowadzono bowiem szerszą ocenę przedsięwzięcia niż - nie wykluczone - byłoby to konieczne. Skoro jednak organ I instancji przeprowadził ocenę oddziaływania, należy uznać, że wydałby postanowienie stwierdzające potrzebę takiej oceny. Postanowienie takie jest niezaskarżalne. Tym samym zaniechanie wydania takiego postanowienia było naruszeniem, ale bez istotnego wpływu na wynik sprawy, a prawa stron nie zostały naruszone.

Jako natomiast uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji ze względu na uchybienie procedurze w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uznał naruszenie art. 77 § 1, art. 78 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5, 6 i 7 ustawy o.o.ś. oraz art. 66 ust. 1 pkt 5, 6 i 7 ustawy o.o.ś. Treść koniecznych elementów raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko, określa art. 66 ustawy o.o.ś. Zawiera on elementy zarówno opisowe, jak i analityczne, a także wnioski i propozycje. Raport o oddziaływaniu inwestycji na środowisko, jest jednym z najważniejszych elementów postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, mającym ułatwić ustalenie wszystkich potencjalnych zagrożeń, związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Jednym z wymogów raportu jest ujęcie w nim wariantów przedsięwzięcia i opisu skutków jakie przyniesie wariant wybrany do realizacji. Przy czym przy opisie wariantów bierze się pod uwagę także kryteria lokalizacyjne oraz technologiczne przedsięwzięcia (vide wyrok NSA z dnia 26 marca 2015r. sygn. akt II OSK 2032/13). I to stanowi o istocie niniejszej sprawy. Otóż w toku całego postępowania, również przed organem I instancji strony nie tyle negowały podjęcie tej działalności przez inwestora, co konsekwentnie podawały czy możliwe jest zlokalizowanie inwestycji na innej działce należącej do inwestora tj. działce nr ew. 67, po drugie prosiły o przeanalizowanie możliwości przyjęcia innej technologii hodowli tj. nie na rusztach (hodowla bezściółkowa), lecz ściółkowej. Jak wynika z akt technologie te różnią się m.in. odmiennymi skutkami hodowli. W pierwszym wypadku produkowane są odchody płynne (gnojowica), w drugim natomiast odchody stałe (obornik). W raporcie przewiedziano wariant zerowy, wariant inwestorski tj. hodowla w systemie bezściółkowym oraz racjonalny wariant alternatywny. Opisano także wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Analiza raportu w tej części prowadzi do wniosku, że jako jeden z wariantów nie został wzięty pod rozwagę wariant różniący się technologicznie tj. hodowla ściółkowa. Jest on natomiast dopuszczalny w hodowli trzody co wynika z "Charakterystyki technologicznej hodowli drobiu i świń w Unii Europejskiej pod red. Kierownika pracy mgr. inż. Mihułki, jako opracowanie wykonane w 2003r. w ramach trójstronnej umowy zawartej pomiędzy Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Ministerstwem Środowiska, a Instytutem Ochrony Środowiska w Warszawie. Raport został sporządzony przed wszczęciem postępowania, a zatem w zakresie wskazywanym przez strony taka wariantowość nie była wówczas wymagana. Skoro jednak w toku postępowania strony konkretnie wskazywały inną technologię hodowli, jako wariant alternatywny i być może najkorzystniejszy dla środowiska (art. 66 ust. 1 pkt 5b) ustawy o.o.ś.), raport winien obejmować analizę takiego wariantu. Zatem obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie środowiskowe było zwrócenie się o uzupełnienie ww wnioskowanym przez strony zakresie raportu w kontekście wymogów art. 66 ust. 1 pk 5-7 ustawy o.o.ś. Zaniechanie organu należy oceniać w kontekście naruszenia wskazanych wyżej reguł postępowania wyjaśniającego. Strony postępowania w każdym jego stadium mogą się wypowiadać, wnioskować, zgłaszać wnioski dowodowe. Ze względu na zasadę praworządności organ ma obowiązek prowadzić tak postępowanie aby podejmować czy to z urzędu, czy na wniosek strony, wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Tymczasem organ nie zażądał od inwestora, aby raport przeanalizował inny wariant hodowli pod względem technologicznym i jego oddziaływanie na środowisko. Oznacza to, że zaniechanie organu doprowadziło także do naruszenia przepisu prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1 pkt 5-7 ustawy o.o.ś. Tożsame rozważania dotyczą wskazywanej przez strony skarżące innej lokalizacji fermy. Nie można bowiem wykluczyć, że lokalizacja na innej działce inwestora będzie, jeśli chodzi o odziaływanie na środowisko korzystniejsza, a także możliwa do pogodzenia jeśli chodzi o preferencje inwestora.

Ponadto analiza raportu w części wariantu najkorzystniejszego dla środowiska jest nieprawidłowa (str. 14 raportu). Mianowicie raport wypowiada się pod kątem korzyści inwestora, czy rozwoju gminy, nie zaś środowiska. Tymczasem wariantowość polega na tym, aby przeanalizować różne możliwości realizacji inwestycji i wybrać optymalną jeśli chodzi o oddziaływanie na środowisko i interesy inwestora wersję inwestycji. Przy czym ze względu na cel tej ustawy - przedmiotem bowiem ochrony wedle przepisów ustawy o.o.ś. jest środowisko z rozumieniu tamże zdefiniowanym (art. 3 pkt 15 ustawy o.o.ś.), nie zaś względy ekonomiczne, czy inwestorskie – należy bezwzględnie omówić wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Nie zawsze natomiast ten proponowany przez inwestora będzie optymalny dla środowiska. Analiza w tej części raportu prowadzi do wniosku, że przyjęty wariant jako najkorzystniejszy dla środowiska taki nie jest. Omawia on bowiem korzyści płynące dla inwestora oraz rozwoju gminy, nie zaś dla środowiska.

Natomiast jako przedwczesne Sąd uznał wypowiedzenie się co do naruszenia art. 81 ust. 1 ustawy o.o.ś. Przepis ten stanowi, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia. Dopóty nie zostanie uzupełniony raport w zakresie wariantowości przedsięwzięcia, nie jest możliwe wypowiadanie się co do ewentualnej odmowy zgody na budowę tej chlewni.

W kwestii zarzutu naruszenia art. 85 ustawy to należy wywnioskować, że dotyczy on normy art. 85 ust. 2 pkt 1a) ustawy o.o.ś. Jak stanowi ten przepis uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, powinno zawierać w przypadku gdy została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko informacje o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę, i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa. Stosowane rozważania w tym przedmiocie SKO zawarło na str. 7 uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia. Otóż omówiło te uwagi, natomiast inną zupełnie kwestią było ich zaakceptowane. Przepis stanowi o tym, że organ ma obowiązek omówić składane uwagi, nie zaś uwzględnić je przy wydaniu rozstrzygnięcia.

Powyższe względy zadecydowały o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1a) i c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a.

O kosztach zasądzono odrębnie dla każdego ze skarżących na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.