Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 668/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 3, art. 26 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 859
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, , po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] Spółki Jawnej w N. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. z dnia [...] marca 2021 r., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. na rzecz [...] Spółki Jawnej w N. K. kwotę 400 zł (czterysta złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2021 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. z [...] marca 2021 r., nr [...] o nałożeniu na U. Spółkę Jawną w N. K. kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

W dniu [...] sierpnia 2020 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili w Werbkowicach kontrolę pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], przewożącego 24 000 kg oleju sojowego surowego, klasyfikowanego do kodu CN 1507.

W zgłoszeniu [...] wskazano następujące dane: podmiot wysyłający - T. P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.; podmiot odbierający lub odbiorca towaru - C. S.A. w U.; przewoźnik - U. T. R. Spółka Jawna w N. K. (dalej jako "skarżąca"). Jako miejsce załadunku towaru wskazano ul. [...], [...], miejsce dostarczenia towaru [...].

W wyniku kontroli danych zawartych w zgłoszeniu z dokumentami towarzyszącymi transportowi stwierdzono rozbieżność zgłoszenia ze stanem faktycznym w zakresie numeru rejestracyjnego. W zgłoszeniu jako numer rejestracyjny naczepy (cysterny) podano [...], tymczasem z dowodu rejestracyjnego oraz listu przewozowego CMR z dnia [...] sierpnia 2020 r. wynikało, że był to numer [...] Na okoliczność przeprowadzonej kontroli wykonano kserokopie okazanych dokumentów, zabezpieczono wydruk zgłoszenia SENT. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. Kierowca podpisał protokół kontroli i nie zgłosił żadnych uwag.

Decyzją z [...] marca 2021 r. Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (dalej jako "organ I instancji") nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za podanie w wyżej wymienionym zgłoszeniu przewozowym danych niezgodnych ze stanem faktycznym.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącą odwołania, decyzją z [...] sierpnia 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2020 r., poz. 859 z późn. zm.), dalej jako "ustawa SENT", oraz wskazał na obowiązek przewoźnika podania w zgłoszeniu numerów rejestracyjnych zespołu pojazdów, którym przewożony jest towar.

Odnosząc się do sprawy organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem przewozu był surowy olej sojowy klasyfikowany do kodu CN 1507. W dniu kontroli w wymienionym na wstępie zgłoszeniu przewozu wpisany był numer rejestracyjny naczepy [...], natomiast naczepa faktycznie posiadała tablicę rejestracyjną z numerem [...], co potwierdzają zapisy w dowodzie rejestracyjnym pojazdu. Organ podniósł, że skarżąca nie kwestionuje zgłoszenia nieprawidłowych danych wskazując jedynie, że popełniona omyłka nie spowodowała ujemnych skutków dla budżetu państwa. W tych okolicznościach sprawy organ II instancji uznał, że skarżąca naruszyła obowiązek uzupełnienia zgłoszenia przewozu towaru określony w art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy SENT i w konsekwencji należało zastosować sankcję przewidzianą w art. 24 ust. 1 ustawy SENT i nałożyć karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Odnosząc się do przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej organ odwoławczy podniósł, że na zastosowanie ulgi może mieć wpływ nadzwyczajność okoliczności towarzyszących naruszeniu prawa albo tak trudna sytuacja ekonomiczna przewoźnika, przy której uiszczenie kary wiązałoby się z zagrożeniem bytu firmy i bezpieczeństwem finansowym osób zobowiązanych i ich rodzin – ważny interes strony. Interes publiczny powinien być natomiast rozumiany jako sytuacja, z w której dokonanie zapłaty kary pieniężnej spowodowałoby takie pogorszenie sytuacji ekonomicznej przewoźnika, że na skutek zapłaty kary stałby się beneficjentem pomocy publicznej. Efekt przysporzenia do budżetu państwa na skutek uiszczenia kary byłby wówczas pozorny. Tymczasem w interesie publicznym jest, by dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa i ponosili konsekwencje, ale nie w taki sposób, by konsekwencje te prowadziły do sięgania po pomoc publiczną.

Organ obszernie przeanalizował, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, przesłankę ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego i za prawidłowe uznał ustalenia organu I instancji, że skarżąca nie wykazała i nie udokumentowała ważnego interesu strony utożsamianego z wyjątkową sytuacją. Z ustaleń organu wynika, że skarżąca nie posiada zadłużenia z tytułu składek odprowadzanych do ZUS i nie korzystała z umorzenia składek, a ponadto w stosunku do skarżącej nie toczy się postępowanie egzekucyjne. Z deklaracji VAT-7 wynika, że skarżąca prowadzi aktywny obrót gospodarczy.

Dokonując analizy interesu publicznego organ odwoławczy stwierdził, że nie doszło do naruszenia zasady proporcjonalności i realizacji wyłącznie celu fiskalnego, z pominięciem ratio legis ustawy. Organ podkreślił, że określona przepisami ustawy SENT odpowiedzialność administracyjna za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów wrażliwych ma charakter obiektywny, a więc jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli danego podmiotu, gdyż do jej poniesienia wystarczające jest stwierdzenie nieprzestrzegania obowiązków nałożonych ustawą. Przewidziany w ustawie system kar z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty i nie przewiduje, wartościowania przez organy i sąd administracyjny przyczyn naruszenia zasad systemu. Dla odpowiedzialności podmiotu, jak też wystąpienia przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie ma przy tym znaczenia okoliczność neutralności dla budżetu państwa popełnionego błędu, gdyż ustawodawca poddał sankcji pieniężnej zarówno brak zgłoszenia przewozu w systemie SENT, jak również formalne błędy w zgłoszeniach, bez względu na wagę tych błędów i ich wpływ na nieuczciwy obrót towarami wrażliwymi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie spółka zaskarżyła w całości decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L.

Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ich błędną wykładnię i pominięcie dyrektyw wykładni celowościowej i funkcjonalnej przepisów ustawy SENT, co spowodowało nałożenie kary pieniężnej, której wysokość jest niewspółmierna do naruszenia skarżącej, podczas gdy nie doszło do żadnych uszczupleń należności publicznoprawnych;

2) art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej, czyli zasady proporcjonalności, poprzez brak współmierności zastosowanych środków (kary) względem celu, jaki ma osiągnąć ustawa SENT;

3) art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy SENT, poprzez przyjęcie, że oczywista drobna omyłka pisarska w związku z podaniem numeru naczepy kwalifikuje się do nałożenia kary z art. 24 ust. 1 ustawy;

4) art. 24 ust. 3 ustawy SENT poprzez zastosowanie wymiaru kary nieadekwatnej do zaistniałej sytuacji i tym samym brak uwzględnienia ważnego interesu publicznego określonego w powołanym przepisie;

5) art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2017 r. – Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 z późn. zm.), dalej jako "Ordynacja podatkowa", poprzez prowadzenie postępowania w sposób zakładający dokonanie przez stronę zarzucanego jej formalnego naruszenia (nieistotnego błędu pisarskiego), bez oceny tej okoliczności, która powinna być brana pod uwagę przy kwalifikacji naruszenia, prawidłowego zastosowania przepisu i rozsądnego rozstrzygnięcia;

6) art. 22 ust. 3 i art. 26 ust. 3 pkt 1 ustawy SENT, poprzez ich niezastosowanie, gdy w sprawie zaistniały okoliczności faktyczne, uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na skarżącą ze względu na słuszny interes strony i interes publiczny;

7) art. 122, art. 187 § 1 oraz 191 Ordynacji podatkowej, poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i zasady swobodnej oceny dowodów i sprzecznego z celami ustawy rozstrzygnięcia, gdyż poza drobnym, błędnym wypełnieniem zgłoszenia nie stwierdzono działań przewoźnika, których zwalczanie było celem ustawy SENT.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła organowi, że nie wziął pod uwagę okoliczności, że rozbieżność w numerze rejestracyjnym naczepy wynikała z omyłki i uznał ją za nieprzestrzeganie przepisów ustawy SENT.

Skarżąca podkreśliła, że stwierdzone naruszenie dotyczyło jednego elementu zgłoszenia – błędne dodanie dwóch liter w numerze rejestracyjnym. Uchybienie to zostało usunięte w trakcie kontroli drogowej i nie stanowiło realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa w postaci uszczuplenia dochodów podatkowych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Na wstępie wyjaśnić należy, że skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a". W myśl tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Przedmiot kontroli sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej za naruszenie obowiązków w zakresie systemu monitorowania drogowego przewozu towarów.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r. poz. 859 z późn. zm.), dalej jako "ustawa SENT".

Jak wynika z treści art. 5 ust. 1 ustawy SENT, w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju, podmiot wysyłający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. W przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy", podmiot wysyłający jest obowiązany również przekazać numer referencyjny podmiotowi odbierającemu.

W myśl art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy SENT, w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, czyli pojazdu samochodowego lub zespołu pojazdów składającego się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.

Stosownie do art. 24 ust. 1 ustawy SENT, w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik:

1) nie wykona obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1, tj. nie wykona obowiązku aktualizowania danych zawartych w zgłoszeniu,

2) zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru

- odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Z art. 26 ust. 3 ustawy SENT wynika, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:

1) nie stanowi pomocy publicznej albo

2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezsporne jest, że skarżąca będąca przewoźnikiem towaru podlegającego rejestracji w systemie SENT - oleju sojowego (CN 1507) w ilości 24 000 kg, nie uzupełniła zgłoszenia SENT zgodnie ze stanem faktycznym w zakresie numeru rejestracyjnego naczepy, a więc nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy SENT, z czym ustawa wiąże nałożenie kary we wskazanej w zaskarżonej decyzji wysokości 10 000 zł. W zgłoszeniu jako numer rejestracyjny naczepy (cysterny) podano [...], tymczasem z dowodu rejestracyjnego oraz listu przewozowego CMR z dnia [...] sierpnia 2020 r. wynika, że był to numer [...] Faktu niedopełnienia opisanego ustawowego obowiązku nie podważa bezsporna w sprawie okoliczność uzupełnienia przedmiotowego zgłoszenia o prawidłowy numer rejestracyjny naczepy w trakcie kontroli. Wymierzenie sankcji w okolicznościach niniejszej sprawy jest zatem następstwem stwierdzenia niezgodności danych zawartych w zgłoszeniu przewozu SENT - podania błędnego numeru rejestracyjnego pojazdu, a więc danych wymaganych wprost przez przepis prawa materialnego.

Zgodzić się należy ze skarżącą, że wskazanie nieprawidłowego numeru rejestracyjnego naczepy mogło być wynikiem oczywistej omyłki. Należy bowiem zauważyć, że prawidłowo wskazano 5 cyfr numeru rejestracyjnego. Omyłka dotyczy natomiast dwóch liter numeru rejestracyjnego: zamiast GA wpisano GKS, czyli litery numeru rejestracyjnego pojazdu silnikowego. Na oczywistą omyłkę wskazuje także fakt przedstawienia do kontroli listu przewozowego CMR, w którym wszystkie dane wpisane zostały prawidłowo, zgodnie z dowodami rejestracyjnymi naczepy i pojazdu silnikowego oraz zgodnie ze stanem faktycznym, stwierdzonym w chwili kontroli.

Ustawa SENT nie przewiduje jednak uznania oczywistej omyłki za przypadek, który nie jest objęty przepisem art. 24 ust. 1 pkt 2. Przepis ten przewiduje karę pieniężną za podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym bez zróżnicowania charakteru niezgodności i jej wagi. Nie przewiduje także możliwości miarkowania kary ani odstąpienia od jej wymierzenia z powodu popełnienia oczywistej omyłki. Tylko ubocznie zauważyć należy, że oczywistą omyłkę (oczywisty błąd) uwzględnia w określonych okolicznościach przepis art. 24 ust. 1a, nie dotyczy on jednak numeru rejestracyjnego środka transportu.

Słusznie zwraca natomiast uwagę skarżąca, że popełnienie oczywistej omyłki w zakresie danych rejestracyjnych środka transportu powinno zostać rozważone w kontekście przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Przepis ten przewiduje możliwość odstąpienia od wymierzenia kary w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu (w tym przypadku przewoźnika) lub interesem publicznym. Organ może działać nie tylko na wniosek podmiotu, którego kara dotyczy, ale także z urzędu.

W rozpoznawanej sprawie organ stosunkowo obszernie przeanalizował obie przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary. Istota sporu sprowadza się do oceny, czy organ prawidłowo przeanalizował i ocenił ustawowe przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określone w art. 24 ust. 3 ustawy SENT.

Z powołanego wyżej przepisu art. 24 ust. 3 ustawy SENT wynika, że instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oparta jest na uznaniu administracyjnym. Przepis ten zawiera odesłanie do pojęć niedookreślonych – "ważnego interesu przewoźnik" lub "interesu publicznego" jako materialnoprawnych przesłanek będących podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z wyżej powołanych dwóch przesłanek, przy czym w każdej sprawie zawsze powinny zostać rozważone przez organ obie przesłanki. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do wyżej wymienionych pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (vide wyroki NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 1052/20, sygn. akt II GSK 855/20 oraz z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 1464/19). Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W orzecznictwie wskazuje się, że ważny interes strony uzasadniają przede wszystkim nadzwyczajne, losowe sytuacje, takie jak utrata możliwości wywiązania się ze zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, powodujące brak możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Podkreśla się jednak jednocześnie, że pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Zwrot "ważny interes przewoźnika" nie dotyczy tylko nadzwyczajnych okoliczności, ale powinien uwzględniać również trudną sytuację ekonomiczną przewoźnika. Oczywiście nie każde trudności finansowe przewoźnika mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, lecz tylko takie, które wiązałyby się z zagrożeniem dla jego interesu, bytu firmy. Organy ustaliły, że skarżąca nie posiada zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i nie korzystała z umorzenia składek. Wobec skarżącej nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Poczynione przez organ ustalenia dotyczące sytuacji finansowej strony skarżącej pozwalały organowi na stwierdzenie, że dalsze funkcjonowanie spółki nie jest zagrożone.

Interes publiczny to natomiast dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (vide wyroki NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt II GSK 360/19, z dnia 13 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 1498/19). Na pojęcie interesu publicznego składa się zarówno zasada powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, jak również proporcjonalność nałożonej kary, skutków, jakie może pociągnąć za sobą niewypełnienie nałożonego obowiązku oraz cel, jakiemu służy realizacja danego obowiązku, a który niewątpliwie jest związany z celem, jakim kierował się ustawodawca wprowadzając dane regulacje prawne.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie, że właściwe odczytanie klauzuli interesu publicznego jako przewidzianej w art. 24 ust. 3 ustawy SENT przesłanki odstąpienia od nałożenia kary, powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu) to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Ma stanowić narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu paliwami płynnymi, alkoholem całkowicie skażonym oraz suszem tytoniowym, bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków, dokonujących wyłudzeń niezapłaconych podatków. Jak wynika zatem z uzasadnienia ustawy SENT, kary w niej przewidziane nie mają charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny. Nie leży w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (vide wyroki NSA z 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20, z 27 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 790/20, z 19 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 1353/20, 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 291/21).

W ocenie sądu organy orzekające w niniejszej sprawie dokonały błędnej, zawężającej interpretacji pojęcia interesu publicznego, bez uwzględnienia konstytucyjnej zasady proporcjonalności. Prowadząc postępowanie organy obydwu instancji powinny mieć na uwadze, że każdorazowo sprawę należy rozpatrzeć z uwzględnieniem konkretnych okoliczności danej sprawy. Wymaga podkreślenia, że w realiach niniejszej sprawy stwierdzone naruszenie dotyczyło jednego elementu zgłoszenia (błędne podanie numeru rejestracyjnego środka transportu) mającego charakter oczywistej omyłki, które to uchybienie zostało usunięte już w trakcie kontroli drogowej. Tymczasem z akt sprawy wynika, że skarżąca prowadzi legalną działalność, a w okresie od 3 września 2017 r. do 5 maja 2020 r. wystąpiła w 2686 zgłoszeniach SENT, w tym w 2256 w roli przewoźnika. Kontrola SENT objęła 250 zgłoszeń, a tylko w 7 przypadkach kontrole zakończyły się stwierdzeniem nieprawidłowości (pismo Referatu Analiz, Prognoz i Sprawozdawczości z 23 listopada 2020 r. – k. 39 akt admin.). Z akt sprawy nie wynika, jaki charakter miały stwierdzone nieprawidłowości, w szczególności, czy skarżąca dopuściła się poważnych uchybień.

Nakładanie kar pieniężnych na podstawie przepisów ustawy SENT w związku z oczywistymi omyłkami lub uchybieniami formalnymi podmiotu wysyłającego, odbierającego lub (i) przewoźnika, może naruszać zasadę proporcjonalności, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu. Oznacza to, że organy państwowe mają osiągać cel, który służy społeczeństwu, jak najmniejszym jego i poszczególnych jednostek kosztem. Surowość kary wymierzonej przez organ administracyjny nie może być nieproporcjonalna do przewinienia, którego kara dotyczy. Konieczność stosowania zasady proporcjonalności wywodzonej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP powinna być traktowana jako kolejny argument przemawiający za tym, aby nakładać kary pieniężne na podstawie przepisów ustawy SENT w sytuacji, gdy naruszenie przez określony podmiot obowiązków nałożonych przez racjonalnego ustawodawcę ma charakter na tyle istotny, że może skutkować uszczupleniem dochodów podatkowych budżetu państwa. W rozpoznawanej sprawie organy nie wskazały, że z powodu tego uchybienia Skarb Państwa poniósł jakiekolwiek szkody lub uszczuplenia w swoich dochodach.

Mając na uwadze powyższe uwagi oraz okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy nie sposób podzielić stanowiska organu odwoławczego, że brak nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone uchybienie byłby zachwianiem zasady proporcjonalności, a strona zyskałaby pozycję uprzywilejowaną względem innych podmiotów, które z różnych przyczyn również dokonują naruszeń ustawy SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu.

Podsumowując stwierdzić należy, że organy dokonały zawężającej wykładni art. 24 ust. 3 ustawy SENT, która miała istotny wpływ na wynik sprawy, jak i naruszyły art. 120, art. 121 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie przeprowadziły prawidłowej oceny przesłanki "interesu publicznego" i możliwości jej zastosowania w sprawie.

Z przytoczonych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. z dnia [...] marca 2021 r.

Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni przedstawioną przez sąd ocenę prawną i dokona ponownej analizy przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary, mając na uwadze okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie, charakter stwierdzonych nieprawidłowości i ich konsekwencje oraz rozważy, czy nałożenie kary w tym konkretnym przypadku leży w interesie publicznym i realizuje cele ustawy SENT.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.