Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1430/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2022 poz 1191
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Protokolant referent Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 12 czerwca 2023 r. nr SOV.621.1.9.2023 w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 15 lipca 2023 r. A. J. (dalej jako: "strona", "skarżąca"), reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, złożyła skargę na decyzję Wojewody Śląskiego (dalej jako: "organ odwoławczy" lub "Wojewoda"), opisaną w rubrum niniejszego wyroku. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia 13 października 2022 r. A.1 J.1 (dalej jako: "wnioskodawca") zwrócił się do Burmistrza S. (dalej jako: "organ I instancji" lub "Burmistrz") o wydanie orzeczenia o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z budynku przy ulicy [...] nr [...] m [...] w miejscowości S., którego wnioskodawca jest jedynym właścicielem. Skarżąca była zameldowana w tym budynku na pobyt stały od 6 września 2016 r. jednak, według wnioskodawcy, opuściła przedmiotowy lokal 19 czerwca 2022 r. i w nim już nie zamieszkuje. Według wnioskodawcy strona wyprowadziła się do innego mieszkania i zamieszkuje w miejscowości P.. Wnioskodawca wskazał, że skarżąca opuszczając mieszkanie zabrała wszystkie swoje rzeczy osobiste i nie posiada kluczy do mieszkania.

W trakcie prowadzonego postępowania organ I instancji stwierdził, że skarżąca obecnie mieszka w P., gdzie osobiście odbierała wszystkie pisma adresowane do niej. Świadkowie wskazani przez skarżącą i wnioskodawcę oświadczyli, iż skarżąca faktycznie nie zamieszkuje w budynku mieszkalnym w S.. Potwierdzili oni fakt opuszczenia budynku przez skarżącą w czerwcu 2022 r., przy czym jeden z nic wskazał jako okres opuszczenia budynku “sierpień-wrzesień" 2022 r. W przedmiotowym budynku aktualnie nie koncentrują się żadne codzienne sprawy skarżącej, gdyż nie nocuje ani nie stołuje się w nim, ani też nie prowadzi życia rodzinnego i gospodarstwa domowego. Przyjeżdżając na wizyty z dziećmi, które zamieszkują z wnioskodawcą w spornym budynku zabiera je, czekając na terenie posesji, nie wchodząc do domu. Sytuacja ta również występuje przy odwożeniu dzieci do domu. Świadkowie będący sąsiadami wskazali, że nie posiadają informacji dotyczącej pozostawienia rzeczy skarżącej w przedmiotowym budynku. Jeden ze świadków zeznał, iż widział jak skarżąca wkłada duże kartony do samochodu co może świadczyć, iż zabrała swoje rzeczy osobiste i przeprowadziła się do mieszkania, w którym obecnie mieszka.

Decyzją z dnia 16 lutego 2023 r. nr [...] Burmistrz S., (dalej jako: "organ I instancji" lub "Burmistrz"), działając w oparciu o art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności ( Dz. U. z 2022 r., poz. 1191) dalej powoływanej jako: "u.e.l." orzekł o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z budynku przy ulicy [...] nr [...] m [...] w miejscowości S..

Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ I instancji dał wiarę zeznaniom świadków. Wskazał też, że sama skarżąca oświadczyła, iż opuściła lokal przy ulicy [...] nr [...] m [...] w S. 20 czerwca 2022 r. i od tego dnia nie przebywała w nim i nie nocowała. Ponadto zeznała, że w chwili opuszczenia domu nie było w nim męża, który wraz z dziećmi wyjechał poza granice kraju. Strona zeznała, iż mąż po powrocie do domu zmienił zamki w drzwiach i uniemożliwił jej wejście do domu. Przy tym podkreśliła, że nie opuściła lokalu dobrowolnie tylko została z niego wyrzucona przez męża, który spakował część rzeczy osobistych i wystawił je przed dom. Strona oświadczyła, że obecnie mieszka w wynajmowanym mieszkaniu w P., gdzie odbierała wszystkie pisma dotyczące prowadzonego postępowania. Nie wyklucza jednocześnie, że po zakończeniu wszelkich sporów sądowym z mężem powróci do miejsca zameldowania na pobyt stały w S.. Oświadczyła, że dotychczas nie skorzystała z żadnych przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do spornego lokalu.

W przeprowadzonym postępowaniu zarówno skarżąca jak i świadkowie obu stron oświadczyli, że strona nie zamieszkuje w budynku mieszkalnym w S., z którego wyprowadziła się, zabierając swoje rzeczy osobiste i obecnie mieszka w P.. W miejscu zameldowania na pobyt stały aktualnie nie koncentrują się żadne jej codzienne sprawy, gdyż nie nocuje, ani nie stołuje się w nim, ani też nie prowadzi życia rodzinnego i gospodarstwa domowego. Skarżąca dodatkowo stwierdziła, że w budynku nadał znajduje się część jej rzeczy osobistych, meble i inny sprzęt domowy.

Organ I instancji podkreślił, że rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny, ale również może wyrażać się przez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Do okoliczności, wskazujących na wolę swobodnego opuszczenia lokalu przez daną osobę, należeć będą także: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych oraz brak woli powrotu do miejsca swojego zameldowania. Na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się również sytuację, gdy osoba w nim zameldowana została przymuszona w drodze przymusu psychicznego lub fizycznego do opuszczenia tego lokalu, jednak nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. W ocenie organu I instancji taka okoliczność zachodzi w rozpatrywanej sprawie. Strona nie wykazała bowiem, aby przedsięwzięła jakiekolwiek środki prawne do zamieszkania w spornym budynku. Samo werbalne deklarowanie zamiaru powrotu nie ma bowiem decydującego znaczenia, jeżeli nie jest poparte żadnymi konkretnymi działaniami. W istniejącym stanie faktycznym opuszczenie spornego mieszkania przez skarżącą nosi, według Burmistrza, znamiona dobrowolności i trwałości. Nawet jeśli samo opuszczenie mieszkania nie było dobrowolne i zachodziły okoliczności przymusu to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez jednoznacznego podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym mieszkaniu, stwarza sytuację zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła

W rozpatrywanej sprawie skarżąca od 20 czerwca 2022 r. przebywa poza miejscem stałego zameldowania i w tym czasie nie utrzymywała żadnych związków z przedmiotowym mieszkaniem, zabierając swoje rzeczy osobiste opuściła miejsce stałego pobytu i zamieszkała w P.. Zainteresowana nie podjęła próby przywrócenia zamieszkania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jej wolą i nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do domu, a mieszkanie w P. stało się jej centrum życiowym. Powyższe okoliczności zostały również potwierdzone w zeznaniach świadków.

Mając na względzie powyższe organ I instancji stwierdził spełnienie przesłanek, określonych w art. 35 u.e.l. i orzekł o wymeldowaniu skarżącej z przedmiotowego lokalu.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi:

- naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (obecnie t.j.: Dz. U. 2023 poz. 775 ze zm.), dalej powoływanej jako: "k.p.a.", poprzez nienależyte i niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego i w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia na materiale fragmentarycznym, niezebraniu materiału dowodowego koniecznego do wydania decyzji oraz poczynieniu ustaleń niespójnych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i dowolność tych ustaleń, co jest zaprzeczeniem zasady nakazującej organom administracji publicznej działać na podstawie i w granicach prawa oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, oraz niewyjaśnienie istoty sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego;

- naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego;

- naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez nienależyte i niewyczerpujące uzasadnienie zaskarżonej decyzji.

Według pełnomocnika skarżącej okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy w żaden sposób nie potwierdzają stanowiska organu, zgodnie z którym opuszczenie przez skarżącą lokalu nastąpiło zgodnie z przepisem art. 35 u.e.l. Skarżąca podejmowała bowiem próby wejścia do spornego budynku, jednakże okazały się one bezskuteczne, albowiem wnioskodawca wymienił zamki w drzwiach, a skarżąca nie dysponowała kluczami do nowych zamków. Część rzeczy strony wnioskodawca wyniósł wbrew jej woli poza nieruchomość. Skarżąca nie zabrała z budynku wszystkich swoich rzeczy, a zostały one usunięte przez wnioskodawcę. Skarżąca podjęła czynności zmierzające do ochrony swoich praw. W ocenie pełnomocnika skarżącej powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca zamieszkania z kwestią dobrowolności ma takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu oraz likwidacji stanu niezgodnego z jej wolą, polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Dopiero bezskuteczne wyczerpanie tych środków lub rezygnacja z ich zastosowania stanowi okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania.

Dodatkowo pełnomocnik skarżącej podniósł, że w toku pozostaje postępowanie sądowe w sprawie o rozwód, zaś w zakresie kognicji sądu rozwodowego jest wydanie orzeczenia o wspólnym zamieszkiwaniu stron po orzeczeniu rozwodu, a zatem istnieje realna podstawa do przywrócenia zamieszkiwania przez skarżącą.

Decyzją z dnia 12 czerwca 2023 r. nr SOV.621.1.9.2023 Wojewoda Śląski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że uzupełnił materiał dowodowy w sprawie, poprzez wystąpienie z zapytaniem do Komisariatu Policji w S. odnośnie informacji czy skarżąca podejmowała próby powrotu do przedmiotowego lokalu. Z otrzymanej odpowiedzi wynika, że brak jest informacji wskazującej na to, by strona takie próby podejmowała. Ponadto z informacji uzyskanej z Sądu Rejonowego w C. wynika, że skarżąca nie złożyła także pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania.

W dalszej kolejności Wojewoda przywołał treść art. 35 u.e.l. zgodnie z którym organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zaznaczył przy tym, że dokonując oceny czy zainteresowana osoba zamieszkuje w konkretnym lokalu konieczne jest przede wszystkim ustalenie czy w lokalu tym koncentrują się jej sprawy osobiste i życiowe. Zamieszkiwanie wdanym lokalu polega bowiem na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Lokal taki stanowi wówczas centrum spraw życiowych, a nie jest tylko miejscem zameldowania, przechowywania niektórych rzeczy i sporadycznych odwiedzin.

Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że sprawy meldunkowe mają charakter wyłącznie ewidencyjny. Literalne brzmienie art. 35 u.e.l. sprowadza się do konieczności wymeldowania każdej osoby, która nie przebywa w miejscu stałego pobytu, a która to czynność ma charakter czynności materialno-technicznej i ma na celu potwierdzenie istniejącego stanu faktycznego. Ewidencja ludności ma charakter jedynie rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu, tj. faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa, stanowi tzw. fikcję meldunkową i jest sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem.

Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy podkreślił, że choć podstawą dokonania czynności wymeldowania jest przede wszystkim fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, to w orzecznictwie administracyjnym podnosi się, że prowadzone przez organy administracji postępowanie wyjaśniające w sprawie dotyczącej wymeldowania, każdorazowo musi być nakierowane na ustalenie, czy opuszczenie przez daną osobę lokalu nosiło cechy trwałości i dobrowolności.

W opinii Wojewody w omawianej sprawie organ I instancji miał podstawę do oceny, dokonanej w granicach określonych przepisem art. 80 k.p.a., iż skarżąca dobrowolnie i trwale opuściła przedmiotowy lokal. Okoliczność ta została ustalona w toku przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego i nie powinna budzić wątpliwości, gdyż została potwierdzona przez samą skarżącą W konsekwencji organ I instancji słusznie przyjął więc, że strona samodzielnie podjęła decyzję o zmianie miejsca zamieszkania.

Odnosząc się z kolei do deklaracji skarżącej co do tego że, nie wyklucza powrotu pod adres stałego meldunku, Wojewoda wskazał, że o dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu nie decyduje jedynie to, w jakich okolicznościach doszło do zaprzestania zamieszkiwania w lokalu, ale także to, jakie faktyczne starania, świadczące o chęci zamieszkiwania w tym lokalu czyni strona. Okoliczności te muszą przy tym obiektywnie świadczyć o chęci zamieszkiwania w lokalu, do którego dostęp został utracony, nie zaś być jedynie deklaracją takiej chęci. W ocenie organu odwoławczego skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na to, że od momentu opuszczenia lokalu podejmowała jakiekolwiek działania, które wskazywałyby na realną chęć zamieszkania w miejscu zameldowania. Z akt sprawy wynika wprost, że nie skorzystała z przysługujących jej prawnych środków umożliwiających powrót do spornego lokalu, co zostało poddane sprawdzeniu przez organ odwoławczy.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji nie pozwala na uznanie, iż nie nastąpiło opuszczenie mieszkania przez skarżącą, jak również że opuszczenie to nie miało charakteru dobrowolnego. Tym samym całokształt zachowania strony na etapie postępowania wyjaśniającego prowadzonego przed organem I instancji wskazywał, iż lokal, w którym była zameldowana, przestał być miejscem koncentracji jej interesów życiowych, a zatem wydanie decyzji o jej wymeldowaniu z tego lokalu było zasadne.

W skardze sądowej na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącej, w ślad za zarzutami podniesionymi w odwołaniu, zarzucił organom:

- naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nienależyte i niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego i w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia na materiale fragmentarycznym, niezebraniu materiału dowodowego koniecznego do wydania decyzji oraz poczynieniu ustaleń niespójnych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i dowolność tych ustaleń, co bez wątpienia jest zaprzeczeniem zasady nakazującej organom administracji publicznej działać na podstawie i w granicach prawa oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, oraz niewyjaśnienie istoty sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 35 u.e.l., poprzez błędne przyjęcie, iż w sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącej.

W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Uzasadniając zarzuty skargi pełnomocnik strony podkreślił, że okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy w żaden sposób nie potwierdzają stanowiska Organu, na podstawie którego opuszczenie przez skarżącą lokalu nastąpiło zgodnie z przepisem art. 35 u.e.l. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż w sytuacji, w której strona opuściła lokal w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego, nie można uznać tego za dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Należy wskazać również, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca podejmowała próby wejścia do spornego budynku, jednakże okazały się one bezskuteczne

W ocenie pełnomocnika skarżącej nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany (w niniejszej sprawie skarżąca) może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu oraz likwidacji stanu niezgodnego z jej wolą, polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Dopiero bezskuteczne wyczerpanie tych środków lub rezygnacja z ich zastosowania stanowi okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania. Dodatkowo pełnomocnik skarżącej po raz kolejny podkreślił, że w toku jest postępowanie sądowe w sprawie o rozwód, zaś w zakresie kognicji sądu rozwodowego jest wydanie orzeczenia o wspólnym zamieszkiwaniu stron po orzeczeniu rozwodu, a zatem istnieje realna podstawa do przywrócenia zamieszkiwania przez uczestniczkę, co zostało całkowicie zignorowane przez organy orzekające w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał twierdzenia i wnioski zawarte w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 poz. 2492) wykazała, że decyzja ta narusza wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe stwierdzenia niezbędnym jest przybliżenie stanu normatywnego w rozpoznawanej sprawie jak również stanu faktycznego.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Zgodnie z art. 35 u.e.l. organ gminy, o którym mowa w jej art. 28 ust. 1 wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W świetle przywołanej regulacji decyzja w sprawie wymeldowania ma charakter związany i zapada, gdy jednocześnie spełnione zostaną przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienia obowiązku wymeldowania się.

Przedmiot sprawy dotyczy wymeldowania z pobytu stałego, dlatego wyjaśnienia wymaga, że pobytem stałym w rozumieniu przepisu art. 25 ust. 1 u.e.l. jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że o pobycie stałym przesądzają takie elementy jak: fizyczne przebywanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe).

Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l. następuje, gdy ma charakter trwały i jest dobrowolne. Wymagana jest więc realizacja dwóch koniecznych przesłanek przyjęcia, że mamy do czynienia z opuszczeniem miejsca stałego pobytu: trwałości i dobrowolności opuszczenia.

Z trwałością opuszczenia miejsca spotykamy się w sytuacji, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym - nowym miejscu - ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego związane jest zazwyczaj z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Z kolei opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. O dobrowolności decyduje więc samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej. Tym niemniej w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się nadto, iż na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do rodziny). Innymi słowy, chodzi tu o wszystkie te sytuacje, gdy opuszczenie lokalu jest wynikiem wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej. Jednocześnie zwraca się uwagę, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Tym samym na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się również sytuację, gdy osoba w nim zameldowana została przymuszona w drodze przymusu psychicznego lub fizycznego do opuszczenia tego lokalu, jednak nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub środki te nie będą prawnie skuteczne (zob. w tej materii: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 maja 2012 r.; sygn. akt II OSK 299/11; z dnia 16 października 2013 r.; sygn. akt II OSK 1163/12; z dnia 20 maja 2016 r.; sygn. akt II OSK 2065/14; z dnia 11 stycznia 2018 r.; sygn. akt II OSK 1177/17; z dnia 8 czerwca 2019 r.; sygn. akt II OSK 2025/17; z dnia 18 grudnia 2019 r.; sygn. akt II OSK 3427/18; z dnia 19 grudnia 2019 r.; sygn. akt II OSK 3268/18; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd podziela poglądy reprezentowane w przywołanych wyżej wyrokach oraz dodatkowo zauważa, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny, służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości (wyrok WSA w Krakowie z 22 maja 2018 r., III SA/Kr 126/18, LEX nr 2500964).

Przenosząc przedstawione wyżej zagadnienia materialnoprawne na grunt rozpatrywanej sprawy należy przede wszystkim wskazać, że z oświadczeń skarżącej wynika, że nie zamieszkuje pod spornym adresem. Obecnie wynajmuje mieszkanie w P.. Skarżąca wskazała, że nie może zamieszkiwać w domu ponieważ uniemożliwia jej to mąż, który zmienił zamki w drzwiach. Skarżąca nie mieszka w domu od czerwca 2022 r. i przyjeżdża tylko w celu spotkania z dziećmi. Skarżąca twierdzi, że została wyrzucona z domu przez męża, który spakował część rzeczy osobistych i wystawił je przed dom. Pomiędzy małżonkami tj. skarżącą i jej mężem toczy się przed sądem powszechnym sprawa o rozwód. Z akt administracyjnych sprawy wynika również, że skarżąca – wbrew twierdzeniom jej pełnomocnika - nie skorzystała z środków prawnych w celu przywrócenia je współposiadania domu, w którym mieszkała z rodziną. Uzyskane przez organ odwoławczy informacje z sądów dotyczące ewentualnego faktu wytoczenia stosownego powództwa o przywrócenie posiadania wskazują, że skarżąca nie podjęła takich działań. Formułowany w orzecznictwie wymóg dobrowolności i trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego nie może podważać czysto ewidencyjnego charakteru instytucji zameldowania oraz prowadzić do utrzymywania tzw. fikcji meldunkowej, czyli sytuacji, w której strona faktycznie od dłuższego czasu nie zamieszkuje pod adresem stałego zameldowania. W realiach rozpoznawanej sprawy brak jest dowodów na to, aby takie skuteczne działania zostały przez skarżącą podjęte. Fakt niezamieszkiwania skarżącej pod spornym adresem potwierdzili również w większości przesłuchani w sprawie świadkowie.

W aktualnym stanie prawnym instytucja zameldowania ma charakter czysto ewidencyjny. Obowiązek meldunkowy służy przede wszystkim prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego (vide wyrok TK z 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, OTK-A 2002/3/34). Oznacza to w szczególności, że zameldowanie nie służy powstaniu, czy też potwierdzeniu prawa własności lub innego prawa do określonego lokalu. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności ewidencji ze stanem faktycznym, a nie rozstrzyganie, czy strona ma prawa do zamieszkiwania w danym lokalu (wyrok NSA z 15 września 2022 r., sygn. akt II OSK 2117/19, CBOSA).

W ocenie składu orzekającego, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione przesłanki zastosowania art. 35 u.e.l. Organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły, że z materiału dowodowego wynika, iż skarżąca od czerwca 2022 r. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Fakt ten potwierdzają zeznający w sprawie świadkowie jak i sama skarżąca. W związku z tym, miejscem stałego pobytu skarżącej nie jest budynek przy ulicy [...] nr [...] m [...] w miejscowości S..

Zdaniem Sądu, oceniając kwestię stwierdzenia dobrowolności opuszczenia lokalu, organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły, że skarżąca nie podejmowała żadnych czynności zmierzających do ponownego zamieszkania w domu w S.. Pomimo takiej możliwości nie podjęła żadnych kroków prawnych w kierunku wytoczenia powództwa o przywrócenie posiadania. Zeznając do protokołu przed organem I instancji oświadczyła, że po zakończeniu sporów sądowych z mężem w zależności od ich wyniku nie wyklucza powrotu do miejsca zameldowania na pobyt stały i przyznała, że nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających jej powrót do spornego lokalu. W związku z powyższym opuszczenie przez skarżącą przedmiotowego lokalu, należało uznać za dobrowolne, w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności.

W świetle tak ustalonego stanu faktycznego sprawy i stwierdzenia wypełnienia przesłanek zastosowania art. 35 u.e.l., organy orzekające w sprawie były zobowiązane do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącej z przedmiotowego lokalu. Należy podkreślić, że decyzja wydana na podstawie powołanego wyżej przepisu jest decyzją związaną, a więc nie pozostawiającą organom luzu decyzyjnego w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek do jej wydania.

Pozostałe zarzuty skargi, dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie są uzasadnione, gdyż w ocenie Sądu organy prawidłowo i rzetelnie zebrały dowody w sprawie i jednoznacznie ustaliły zaistnienie przesłanek do wydania zaskarżonej decyzji. Skarżąca miała możliwość aktywnego uczestnictwa w czynnościach postępowania i była informowana o tych czynnościach i przysługujących jej prawach i obowiązkach.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.