Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 557/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono zażalenie

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia 1. P. S. 2. Z. I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 861/23 w zakresie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki w uzasadnieniu wyroku w sprawie ze skargi D. W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 23 lutego 2023 r. nr POD.503.120.2020.MSA.24 w przedmiocie przeniesienia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 10 czerwca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 861/23 sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w uzasadnieniu wyroku tego Sądu z 20 lutego 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 861/23 w ten sposób, że na: stronie 22 - w linijce trzydziestej trzeciej od góry, na stronie 25 - w linijce dwudziestej od góry oraz na stronie 26 - w linijce trzynastej od góry w miejsce słowa: "S." wpisał słowo "P." oraz na stronie 27 - w linijce dwudziestej trzeciej od gry w miejsce słowa: "O." wpisał słowo "D.".

Sąd I instancji odwołał się do treści art. 156 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) określającego przesłanki sprostowania wyroku.

W ocenie WSA nie budziło wątpliwości, że wskutek błędu pisarskiego, na opisanych stronach i w wierszach, w uzasadnianiu wyroku WSA z 20 lutego 2024 r., sygn. V SA/Wa 861/23 r. mylnie wskazano uczestnika postępowania: "S.", zamiast prawidłowego uczestnika postępowania: "P." oraz wystąpiła również oczywista omyłka, polegająca na jednorazowym błędnym oznaczeniu strony skarżącej jako: "O.", zamiast: "D.".

Oczywistość ww. omyłek nie budziła wątpliwości WSA w świetle akt sprawy (zarówno sądowych jak i administracyjnych), gdyż jednym w uczestników postępowania jest P. S. (dalej: "P."), natomiast stroną skarżąca jest D. W. (dalej: D.).

Dlatego na podstawie art. 156 § 1 i § 2 p.p.s.a. WSA przyjął, że istnieją podstawy do sprostowania uzasadnienia ww. wyroku.

Z zażaleniami na powyższe postanowienie wystąpili uczestnicy: "P." oraz Z. I. (dalej: Z., Z.).

Spółka "P." zaskarżyła postanowienie w całości i wnosiła o jego uchylenie. Zrzuciła temu orzeczeniu naruszenie:

1. art. 156 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż stan faktyczny sprawy całkowicie uniemożliwia zastosowanie tego przepisu - z uwagi na charakter uchybień, których w skorygowanym wyroku dopuścił się Sąd I instancji. W skarżonym postanowieniu WSA błędnie uznał, że w treści uzasadnienia skorygowanego wyroku doszło jedynie do "oczywistej omyłki pisarskiej" polegającej na błędnym przytoczeniu przez WSA w uzasadnieniu tego wyroku firmy strony (tj. "S.") i nazwy uczestnika postanowienia (tj. "O."), podczas gdy całość treści tego uzasadnienia odnosząca się do meritum sprawy, w następująca po słowach "Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje" pochodzi w całości z uzasadnienia innego wyroku tego sądu, tj. wyroku WSA z dnia 9 lutego 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1456/23, a zatem w stanie faktycznym niniejszej sprawy, przy tak istotnej skali błędów popełnionych przez WSA w uzasadnieniu skorygowanego wyroku, Sąd I instancji nie powinien w ogóle stosować przepisu art. 156 § 1 p.p.s.a. Służy on bowiem poprawie oczywistych omyłek, nie zaś konwalidacji wyroku, w tym nie służy naprawie oczywistych błędów proceduralnych popełnianych przy sporządzaniu uzasadnienia wyroku;

2) art. 179a p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, podczas gdy - wobec ww. powtórzenia w uzasadnieniu skorygowanego wyroku całości ustaleń i poglądów sądu za wyrokiem w innej sprawie, tj. za wyrokiem WSA z dnia 9 lutego 2024r., sygn. akt V SA/Wa 1456/23 - skorygowany wyrok zasługiwał na uchylenie, z uwagi na złożone w sprawie skargi kasacyjne, w tym skargę kasacyjną "P." z dnia 10 czerwca 2024 r. Taka redakcja uzasadnienia skorygowanego wyroku nie pozwala na poznanie toku rozumowania Sądu I instancji i tym samym uniemożliwia kontrolę instancyjną skorygowanego wyroku, nie jest bowiem możliwe odtworzenie operacji logicznych zastosowanych przez WSA przy rozstrzyganiu sprawy.

Z kolei Z., zaskarżając również ww. postanowienie w całości, wnosiła o jego uchylenie. Związek zarzucił ww. postanowieniu naruszenie art. 156 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie wskutek błędnego przyjęcia, że zamieszczenie w uzasadnieniu wyroku z 20 lutego 2024 r. (sygn. V SA/Wa 861/23) oznaczenia innej strony postępowania (S. zamiast P.) oraz innej uczestniczki (O. zamiast D.) niż podmioty rzeczywiście występujące w sprawie mieści się w zakresie przesłanki niedokładności, błędów pisarskich albo rachunkowych lub innych oczywistych omyłek, podczas gdy całość treści uzasadnienia wyroku z 20 lutego 2024 r. (sygn. V SA/Wa 861/23) pochodzi w całości z innego uzasadnienia tego sądu (tj. wyroku WSA z 9 lutego 2024 r., sygn. V SA/Wa 1456/23). W konsekwencji WSA nie powinien w ogóle zastosować art. 156 §1 p.p.s.a., który służy usunięciu oczywistych omyłek, a nie konwalidacji wadliwego wyroku.

D. (dalej: D.) w odpowiedzi na opisane zażalenia wnosiła o ich oddalenie, uznając, że nie posiadają usprawiedliwionych podstaw oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.

Stanęła na stanowisku, że postanowienie WSA odpowiada prawu, zostało dokonane zgodnie z dyspozycją art. 156 § 1 p.p.s.a., albowiem popełnione w uzasadnieniu wyroku nieprawidłowości miały charakter błędów lub oczywistych omyłek pisarskich, a nie jak zarzuciły strony wnoszące zażalenia, że prostowane błędy nie mają charakteru oczywistej omyłki, tylko są błędami materialnymi, które świadczą o tym, że WSA "przekopiował" uzasadnienie wyroku ze sprawy o sygn. V SA/Wa 1456/23.

Spółka "P." w replice na stanowisko D. z 15 stycznia 2025r. podtrzymała argumenty zaprezentowane w zażaleniu, w tym opinię, że o dopuszczalności zastosowania instytucji z art.156 § 1 p.p.s.a. - sprostowania w wyroku niedokładności, błędów pisarskich albo rachunkowych lub innych oczywistych omyłek decyduje przede wszystkim znikomy wpływ danej omyłki, niedokładności czy błędu pisarskiego na treść orzeczenia sądu. Natomiast w sprawie błędne określenie uczestników postępowania sądowoadministracyjnego w treści sprostowanego wyroku nie wynikło z pomyłki i nie pozostawało w oderwaniu od reszty uzasadnienia, a było skutkiem rozmyślnego i niezgodnego z prawem postępowania WSA, polegającego na całkowitym przyjęciu za własne stanowisko sądu wyrażonego na gruncie innej sprawy, dotyczącej całkowicie innych podmiotów, czyli konsekwencją większej całości, a nie pojedynczą omyłką czy niedokładnością.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw podlegało oddaleniu.

Wymaga wyjaśnienia, że w myśl art. 156 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że możliwość rektyfikacji wyroku jaką przewidziano w art. 156 p.p.s.a. odnosi się również do uzasadnienia wyroku (por. postanowienia NSA z: 11 września 2024 r., sygn. akt I GZ 268/24; 12 grudnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2065/22; opublikowane podobnie jak dalej cytowane orzeczenia: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem możliwe jest dokonanie przez sąd sprostowania uzasadnienia wyroku, jeśli w jego treści dopuszczono się niedokładności, błędu lub oczywistej omyłki.

W orzecznictwie i doktrynie prezentowany jest słuszny pogląd, że sprostowanie orzeczenia sądowego jest konstrukcją procesową, która ma na celu naprawienie jego wadliwości przez nadanie mu takiego brzmienia, jakie sąd zamierzał, a która jednocześnie nie może prowadzić do zmiany lub uchylenia tego orzeczenia. Wszystkie wskazane w art. 156 § 1 p.p.s.a. nieprawidłowości muszą mieć charakter oczywisty, tzn. niebudzący wątpliwości, bezsporny, pewny. Oczywistość wadliwości może wynikać z samej natury niedokładności, błędu lub omyłki, jak też z porównania ich z innymi niebudzącymi wątpliwości okolicznościami. Wyraża się ona bowiem w tym, że jest natychmiast rozpoznawalna i wynika jednoznacznie z treści orzeczenia. Nie ma charakteru oczywistego omyłka, której stwierdzenie wymaga głębszej analizy akt postępowania, w tym stanowisk stron i przede wszystkim rozstrzygnięcia. Przedmiotem sprostowania mogą być wyłącznie ujawnione w orzeczeniu niedokładności, błędy pisarskie lub rachunkowe albo inne oczywiste omyłki, które jednocześnie nie mogą prowadzić do zmiany lub uchylenia tego orzeczenia, co jest dopuszczalne tylko w drodze jego zaskarżenia środkiem odwoławczym. O dopuszczalności sprostowania decyduje zatem przede wszystkim wpływ omyłki na treść orzeczenia sądu. Przy czym podkreśla się, że chodzi tu jedynie o omyłki sądu (por. wyroki NSA z: 30 stycznia 2024r., sygn. akt I FSK 2015/23; 15 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3943/18; postanowienia NSA z: 11 lutego 2021 r., sygn. akt II GZ 382/20; 28 czerwca 2011 r., sygn. akt I OZ 447/11; T. Woś, komentarz do art. 156 p.p.s.a., w: H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, LEX-el.2016 i powołane w nim orzecznictwo). W związku z tym nie może być zmienione w drodze sprostowania orzeczenie co do istoty sprawy (por. postanowienie NSA z 23 stycznia 2024 r., sygn. akt III OZ 665/23; B. Dauter, komentarz do art. 156 p.p.s.a., t. 5, w: A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, WKP 2024 i powołane tam orzecznictwo).

Wymieniona w art. 156 § 1 p.p.s.a. nieprawidłowość, jak: niedokładność lub omyłka może dotyczyć np. oznaczenia stron czy innych uczestników postępowania, oznaczenia (daty, znaku, sygnatury) zaskarżonego aktu lub czynności oraz nazwy organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność. Błąd pisarski natomiast to widoczne niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia lub błąd gramatyczny, czy niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów (por.: wyroki NSA z 14 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 728/19; w sprawie I FSK 2015/23; postanowienie NSA w sprawie III OZ 665/23). Z kolei pojęcie - "inna oczywista omyłka" ma dużo szerszy zakres i jest trudniejsze do zdefiniowania, ale jego charakter zbliżony jest do pojęć wymienionych wcześniej (por. wyrok NSA z 14 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 728/19; B. Dauter, t. 12, tamże). Należy przy tym zauważyć, że wadliwe podanie nazwy skarżącego, także w sentencji wyroku, może być uznawane za oczywistą omyłkę (por. postanowienia NSA z 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GSK 719/20 i II GSK 720/19).

Wymaga spostrzeżenia, że spółka "P." i Z. w kontrolowanych zażaleniach oraz D. w odpowiedzi na zażalenie prezentowali analogiczne stanowiska co do wykładni przepisu art. 156 § 1 p.p.s.a.

Natomiast rozbieżności pojawiły się na poziomie zastosowania, czy stwierdzone w uzasadnieniu wyroku uchybienia były nieprawidłowościami, o których mowa w art. 156 § 1 p.p.s.a.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, odnosząc powyższe założenia do ocenianego postanowienia WSA, Sąd ten prawidłowo uczynił, dokonując zaskarżonym orzeczeniem sprostowania uzasadnienia wyroku w sprawie V SA/Wa 861/23 we wskazanym w tym postanowieniu zakresie.

Co do omyłki związanej z jednokrotnym wpisaniem O. zamiast D., nie było wątpliwości, że skarżącym była D. W., jak wynika chociażby z wyroku w sprawie V SA/Wa 861/23, a nie O., jak z jednej omyłki, która wystąpiła w uzasadnieniu tego wyroku na stronie 27 w wierszu dwudziestym trzecim od góry próbowały wywodzić żalące się strony. Błąd ten znalazł się w zdaniu: "Z tych zasadniczych powodów, sąd uznał, że skarga O. zasługuje na uwzględnienie..." Zatem było w tym zdaniu wyraźne odniesienie do skargi, którą w sprawie V SA/Wa 861/23 złożyła tylko i wyłącznie D. W., a którą na potrzeby sporządzenia uzasadnienia WSA określił m.in. jako D. (s. 2 uzasadnienia wyroku). Zresztą żadna inna izba aptekarska, np. O. nie jest stroną tego postępowania (bezsporne). Odczytywanie zaś skrótu O. jako oznaczającego O [...] tym bardziej nie mogło powodować wątpliwości co strony skarżącej, a tym bardziej do treści uzasadnienia i stanowiska WSA, że dotyczy właśnie kontrolowanej sprawy (co próbowały już na etapie rozpatrywania zażalenia na postanowienie o sprostowaniu uzasadnienia wyroku uczynić "P." i Z.), gdyż D. W. jest jedną z O. [...] (por. art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich; opubl.: Dz. U. z 2024 r., poz. 688).

Z kolei odnosząc się do kilkukrotnej omyłki w uzasadnieniu w oznaczeniu jednego z uczestników (wpisaniu na stronie 22 - w linijce trzydziestej trzeciej od góry, na stronie 25 - w linijce dwudziestej od góry oraz na stronie 26 - w linijce trzynastej od góry w miejsce słowa: "P." słowa: "S."), WSA w uzasadnieniu na stronie 2 czterokrotnie wskazał, że stroną postępowania jest P. siedzibą w S., na użytek tego uzasadnienia określając ją m.in. jako "P.". Na dalszych stronach uzasadnienia wyroku, także tych omawianych, na których były pojedyncze zapisy "S.", WSA po kilka razy wskazywał "P." jako stronę postępowania (por. na str. 22 w wierszu 20, 22, 27; na str. 25 w wierszu 5, 26, 28, 29, na str. 26 w wierszu 17). Do tego w części uzasadnienia obejmującego rozważania, WSA określając istotę sporu, podał, że dotyczy on "P. z siedzibą w S. (wnioskodawcy)", s. 19 uzasadnienia wyroku. Dlatego ustalenie charakteru błędnego zapisu w uzasadnieniu: "S." zamiast "P.", jako oczywistej omyłki w rozumieniu art. 156 § 1 p.p.s.a., nie wymagało analizy całego uzasadnienia wyroku, w tym części zawierającej rozważania ani też porównania go z uzasadnieniem wyroku w sprawie V SA/Wa 1456/23, jak podnosiły strony w zażaleniach. Z uzasadnienia wyroku jednoznacznie wynikało, że "P." był stroną postępowania, a "S." nie był w ogóle stroną tego postępowania.

Zasadnie WSA ocenił, że mógł wyeliminować opisane nieprawidłowości poprzez sprostowanie uzasadnienia wyroku w sprawie V SA/Wa 861/23. Nie prowadziły one bowiem do zmiany lub uchylenia tego orzeczenia, czyli nie miały wpływu na treść orzeczenia sądu, jak podnosiły "P." i Z. w zażaleniach.

Wobec powyższego niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 156 § 1 p.p.s.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 179a p.p.s.a. postawionego przez "P." w pkt 2 zażalenia, należy wyjaśnić, że WSA nie stosował tego przepisu, i słusznie, bo nie mógł go stosować. Wspomniany przepis przyznaje kompetencje Sądowi I instancji w odniesieniu do skargi kasacyjnej, wolnej od uchybień formalnych (Jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę.) i sędzia sprawozdawca w tym zakresie wypowiedział się w zarządzeniu z 25 października 2024 r. (k. -935 akt sądowych). Powołany przepis nie ma zastosowania w postępowaniu zażaleniowym, w którym uprawnienia sądu I instancji wobec zażalenia przed przedstawieniem NSA tego środka odwoławczego reguluje m.in. art. 195 § 2 p.p.s.a. (Jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo.). W świetle tego, co wyżej przedstawiono, Sąd odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia ww. regulacji.

Z powyższych względów oba zażalenia "P." i Z., jako niezasadne, należało oddalić na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.

Zawarty w odpowiedzi na zażalenie wniosek o zasądzenie kosztów postępowania nie podlegał uwzględnieniu, gdyż przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w postępowaniu zażaleniowym nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów.