Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 568/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 sierpnia 2023 r. sprawy ze sprzeciwu K. W. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 18 maja 2023 r. nr SKO Gd/2571/23 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie gromadzenia odpadów 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącego K. W. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

K. W. (dalej też jako: strona, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 18 maja 2023 r., nr SKO Gd/2571/23, którą uchylono decyzję Wójta Gminy Przodkowo z 20 stycznia 2023 r., nr GK.6236.8.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie gromadzenia odpadów.

Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z dnia 29 października 2021 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przekazał Wójtowi Gminy Przodkowo pismo W. i E. K. z dnia 21 października 2021 r. zawiadamiające o "bezprawnym nawiezieniu gruzu – odpadów oraz ścinków bitumicznych na działkę [...] położoną w T. gmina Przodkowo przez Pana K. W.".

Pismem z dnia 9 listopada 2021 r. Wójt Gminy Przodkowo zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie gromadzenia odpadów na działce nr [...] obręb T. Zawiadomienie doręczono podmiotom uznanym za strony postępowania, tj. K. W., D. H., W. K. i E. B.-K..

Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia 29 marca 2022 r. Wójt Gminy Przodkowo nakazał K. W. uporządkowanie terenu działki nr [...] obręb T. poprzez usunięcie zgromadzonych na niej odpadów budowlanych o kodach 17 01 07 (zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06), 17 05 04 (gleba, ziemia, w tym kamienie inne niż wymienione w 17 05 03) w terminie 60 dni od dnia otrzymania decyzji.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że właścicielem działki [...] jest D. H. Działka ta stanowi drogę dojazdową do działki nr [...], stanowiącej własność K. W. Organ ustalił, że co najmniej od 2007 r. na zlecenie K. W. na działce nr [...] gromadzone były odpady budowlane – mieszane odpady ziemi, gruzu i żwiru, kruszywo betonowe. Działka nr [...] stanowi grunt orny i składowanie na niej odpadów jest zabronione. Organ wskazał również, że nie stwierdzono, aby W. K. oraz D. H. gromadzili odpady na działce nr [...].

Decyzją z dnia 28 września 2022 r. nr SKO Gd/2766/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło decyzję Wójta Gminy Przodkowo i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Kolegium stwierdziło, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można bezspornie stwierdzić, że mamy do czynienia z odpadami w rozumieniu ustawowej definicji zawartej w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2022 r., poz. 699). Z materiału dowodowego wynika, że w związku ze złym stanem technicznym na terenie działki nr [...] wielokrotnie podejmowano czynności mające na celu utrzymanie jej przejezdności, np. wysypywano żwir itp. K. W. zamawiał żwir, gruz mieszany, kruszywa betonowo-ceglane, pospółkę oraz koparkę kołową od 2013 r. W aktach sprawy nie ma dowodu, na podstawie którego można by zaprzeczyć twierdzeniom strony, że były one potrzebne do utwardzenia drogi. Konkludując Kolegium stwierdziło, że organ I instancji powinien jeszcze raz podjąć czynności z zakresu postępowania wyjaśniającego, zebrać dowody, w tym przesłuchać świadków – sąsiadów, a przede wszystkim dokonać oględzin i sporządzić protokół wskazujący na gromadzenie odpadów. O ile sytuacja taka ma miejsce należy ustalić jaką ilość odpadów strona miałaby usunąć.

Po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia 20 stycznia 2023 r. Wójt Gminy Przodkowo umorzył postępowanie administracyjne w sprawie gromadzenia odpadów na działce nr [...] obręb T. W uzasadnieniu decyzji Wójt wskazał, że w dniu 8 listopada 2022 r. odbyły się oględziny nieruchomości, podczas których ustalono, że na przedmiotowej działce usypano destrukt asfaltowy na powierzchni około 300 mkw, pozostała część działki została utwardzona za pomocą piasku. Ponadto K. W. przedłożył orzeczenie o jakości kruszywa destruktu asfaltowego, naniesionego na działkę nr [...]. Organ stwierdził, że działka ta stanowi drogę dojazdową do budynków mieszkalnych, która została utwardzona destruktem asfaltowym posiadającym atest laboratorium materiałów budowlanych. Taki materiał może być wykorzystywany do utwardzania nawierzchni drogowych. Utwardzenie drogi destruktem asfaltowym nie stanowi gromadzenia odpadów budowalnych zgodnie z art. 26 ustawy o odpadach, w związku z czym postępowanie stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022r., poz. 2000), dalej "k.p.a.".

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli E. i W. K. zarzucając, że Wójt Gminy Przodkowo powinien wyjaśnić czy gruz i destrukt wysypany na działce utracił status odpadów, a zamiast tego jedynie uznał, że odpad ten mógł być wysypany na działce w celu jej utwardzenia. Podnieśli także, że inwestor wykonał remont drogi, czego nie zgłosił i ta okoliczność nie została wyjaśniona.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku opisaną na wstępie decyzją wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.

Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach, posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania: w przypadku nieusunięcia odpadów wójt (burmistrz lub prezydent miasta) w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów ich usunięcie z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust. 2). Stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy przez pojęcie "odpadów" rozumieć należy każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub, do których pozbycia się jest zobowiązany. Posiadacz odpadów to wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości (art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy).

Po dokonaniu wykładni pojęcia odpadów z odwołaniem się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, Kolegium wskazało, że w aktach sprawy nie ma żadnego atestu laboratorium materiałów budowlanych. Za taki nie sposób uznać nie potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii "Orzeczenia o jakości kruszywa" sporządzonego przez T. Zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 23 grudnia 2021 r. w sprawie ustalenia szczegółowych warunków utraty statusu odpadów dla odpadów destruktu asfaltowego (Dz.U. z 2021 r., poz. 2468) próbki pobiera oraz bada: 1) laboratorium posiadające w tym zakresie akredytacje w rozumieniu art. 5 pkt 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz.U. z 2021 r. poz. 1344) lub 2) certyfikowana w tym zakresie jednostka badawcza, o której mowa w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2289 oraz z 2021 r. poz. 2151) - na zlecenie posiadacza odpadów destruktu asfaltowego. Przywołane rozporządzenie określa także warunki utraty statusu odpadów przez odpady destruktu asfaltowego tak by mogły one być wykorzystane w dalszych procesach. W aktach sprawy nie ma żadnego dokumentu poświadczającego, że badania wykonane zostały przez uprawniony do tego podmiot, a odpady destruktu asfaltowego utraciły swój status. W aktach sprawy nie ma nawet dokumentów poświadczających uprawnienia i kwalifikacje osób podpisanych pod "Orzeczeniem o jakości kruszywa".

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje w ocenie Kolegium podstaw do umorzenia postępowania. Twierdzenie, iż "utwardzenie drogi destruktem asfaltowym" nie stanowi gromadzenia odpadów jest nieuprawnione. Z przywołanych przepisów wynika jednoznacznie, że odpady destruktu asfaltowego muszą utracić status odpadów, co warunkuje możliwość ich dalszego wykorzystania. Innymi słowy rozstrzygnięcie sprawy wymaga ustalenia czy wykorzystane do utwardzenia drogi odpady destruktu asfaltowego utraciły swój charakter (czy zachowano procedurę przewidzianą w przywołanym wcześniej rozporządzeniu). Jeżeli tak się nie stało wykorzystanie ich do utwardzenia drogi będzie wymagało zastosowania art. 26 ustawy o odpadach i wydania przewidzianej w tym przepisie decyzji.

Sprzeciw od powyższej decyzji wniósł K. W., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania odwoławczego oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 26 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach poprzez błędną wykładnię przepisu polegającą na błędnym ustaleniu stron postępowania, a w konsekwencji na rozpoznaniu odwołania pochodzącego od osoby, która nie jest stroną postępowania o gromadzenie odpadów.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że osoby, które zaskarżyły decyzję organu I instancji, tj. E. i W. K. nie są stronami postępowania o gromadzenie odpadów na działce nr [...] położonej w T. Kwestii tej nie może zmienić błędne doręczenie omawianej decyzji przez organ I instancji, albowiem Kolegium rozpatrując odwołanie powinno w pierwszej kolejności ustalić, czy pochodzi ono od strony postępowania, a dopiero w drugiej kolejności podejmować się merytorycznego rozpoznania sprawy. Jak słusznie podaje się w doktrynie, w realizacji postanowień wyrażonych w art. 26 ustawy o odpadach udział biorą trzy podmioty:

posiadacz odpadów, czyli zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach - wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów; przy czym domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości;

organ administracji publicznej, tj. wójt, burmistrz lub prezydent miasta albo RDOŚ;

władający powierzchnią ziemi, jeżeli nie jest nim posiadacz odpadów; przez władającego powierzchnią ziemi należy rozumieć, zgodnie z art. 3 pkt 44 Prawa ochrony środowiska, właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. na podstawie rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27.07.2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, Dz.U. poz. 1390 ze zm.), ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający.

E. i W. K. nie są posiadaczami odpadów, nie są również władającymi powierzchnią ziemi, na którym rzekome odpady są gromadzone. Przedmiotowe postępowanie dotyczy bowiem destruktu asfaltowego znajdującego się na działce nr [...] w T., która to działka nie jest własnością E. i W. K., a D. H., który nabył ją w dniu 18 lutego 2021 r. Tymczasem zgłoszenie Państwa K. dotyczące możliwości składowania odpadów na działce nr [...] datowane jest na 21 października 2021 r. a zatem po sprzedaży działki D. H. W związku z powyższym stwierdzić należy, zdaniem skarżącego, że w świetle art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach, E. i W. K., nie przysługiwały uprawnienia strony w niniejszym postępowaniu, albowiem w momencie wszczęcia postępowania nie byli w jakikolwiek sposób władającymi działką nr [...].

W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jego oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprzeciw podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) – zwanej dalej p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023r., poz. 775), dalej "k.p.a.". Zgodnie z art. 151a § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Natomiast na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji, sąd oddala sprzeciw. Sprawę rozpatrzono na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 64d § 1 p.p.s.a.

Kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza konieczność dokonania przez sąd administracyjny oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej. W myśl art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Nie powinno budzić wątpliwości, że etap orzekania, w ramach którego organ może skorzystać z kompetencji przyznanej mu przez wskazany wyżej przepis, jest poprzedzony postępowaniem wyjaśniającym. Dyspozycja art. 138 § 2 k.p.a. jest ściśle związana z wnioskami wywiedzionymi przez organ na tym właśnie etapie, albowiem rozstrzygnięcie kasacyjne opiera się na stwierdzeniu, że w ramach postępowania wyjaśniającego organ odwoławczy nie jest w stanie uzupełnić postępowania dowodowego w sposób odpowiadający treści art. 136 § 1-4 k.p.a. By jednak organ odwoławczy mógł dokonać stosownych rozważań w tym zakresie, niezbędnym warunkiem poprzedzającym załatwienie sprawy w toku instancji jest stwierdzenie, że postępowanie odwoławcze zostało w tejże sprawie skutecznie zainicjowane.

Powyższe determinuje, zdaniem Sądu, uznanie, że prawidłowość stwierdzenia istnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. w rozumieniu art. 64e p.p.s.a., nie może zostać oceniona w sposób pomijający to, czy wypowiadając się odnośnie do zasadności posłużenia się rozstrzygnięciem kasacyjnym, organ odwoławczy poprzedził swoje stanowisko ustaleniem, że w sprawie zostało złożone odwołanie, tenże środek odwoławczy pochodził od uprawnionego podmiotu, a ponadto został złożony w przewidzianym terminie. Regulacja prawna zamieszczona w rozdziale 10 działu II k.p.a. wskazuje na to, że dopiero czynność procesowa legitymowanego podmiotu w postaci wniesienia odwołania wywołuje skutek wszczęcia postępowania odwoławczego. Zasada, zgodnie z którą od decyzji wydanej w pierwszej instancji odwołanie służy "stronie" (art. 127 § 1 k.p.a.), prowadzi do wniosku, że tok instancji nie może zostać uruchomiony z urzędu, jak też z inicjatywy podmiotu, któremu nie przysługuje status jego strony. Ponadto, w myśl art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia.

Wobec powyższej regulacji stwierdzić należy, że jednym z podstawowych obowiązków organu odwoławczego jest zbadanie czy podmiot wnoszący odwołanie posiada przymiot strony postępowania. Zasadniczo bowiem organ odwoławczy, po wniesieniu odwołania zobligowany jest w pierwszej kolejności zbadać jego warunki formalne i ustalić, czy odwołanie jest w ogóle dopuszczalne. Chodzi tu nie tylko o zachowanie terminu do jego wniesienia i treść, ale także o legitymację odwołującego się do dokonania tej czynności. Dopiero ustalenie, że wniesiony środek zaskarżenia odpowiada wszystkim koniecznym wymogom procesowym, daje możliwość do przystąpienia do rozpoznania sprawy pod kątem merytorycznym. Natomiast stwierdzenie braku przymiotu strony winno skutkować umorzeniem postępowania odwoławczego zgodnie z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. – bez badania jego merytorycznej zasadności, a zatem kontroli instancyjnej.

Jak wynika z akt sprawy, w toku postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji zostały ustalone strony postępowania, w tym E. i W. K.. Osobom tym została następnie doręczona decyzja organu pierwszej instancji umarzająca postępowanie w sprawie gromadzenia odpadów na działce nr [...]. Na skutek wniesionego przez wyżej wskazanych odwołania, zapadła zaskarżona decyzja. Jej podstawę stanowi art. 138 § 2 k.p.a. Kolegium przed wydaniem tej decyzji nie rozważyło jednak, czy odwołanie wniesione zostało przez stronę postępowania. Brak jest jakichkolwiek ustaleń, z których wynikałoby, jaki jest interes prawny E. i W. K. przesądzający o przysługiwaniu im statusu strony w tym postępowaniu i nadający im legitymację do skutecznego wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji.

Zgodnie z treścią art. 26 ustawy o odpadach: "1. Posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. 2. W przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami.". W myśl art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, ilekroć w ustawie jest mowa o: "19) posiadaczu odpadów - rozumie się przez to wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości;". Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Zauważyć należy, że ustawa o odpadach nie zawiera definicji pojęcia "władającego powierzchnią ziemi". Pojęcie to definiuje natomiast ustawa Prawo ochrony środowiska. Stosownie do art. 3 pkt 44 tej ustawy, pod pojęciem: "władającego powierzchnią ziemi rozumie się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający". Domniemanie, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości zostało wprowadzone przez ustawodawcę w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości (wytwórcy odpadów). Tym samym, domniemanie to może być obalone w przypadku, gdy możliwe jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów (por. wyroki NSA: z dnia 26 września 2013 r. sygn. akt II OSK 330/12; z dnia 14 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 1279/19).

Z dyspozycji art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach wynika, że decyzja w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania jest wydawana z urzędu. Postępowanie w tym przedmiocie nie może być zatem wszczęte na wniosek. To przepis prawa materialnego określa z czyjej inicjatywy wszczyna się postępowanie administracyjne w sprawie usunięcia odpadów. Z tych względów właściwy organ prowadzący postępowanie powinien każdorazowo ustalić zakres podmiotowy stron postępowania na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach, w świetle dyspozycji art. 28 k.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje stanowisko, że pojęcie strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. powinno być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, a więc normy prawnej, stanowiącej podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku (por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. II OSK 2872/12, LEX nr 1481932). Oznacza to, że właściciel sąsiedniej nieruchomości w danym stanie faktycznym i prawnym może być stroną tego postępowania tylko wówczas jeżeli wykaże swój interes prawny wynikający z odpowiedniej normy prawa materialnego, a nie tylko interes faktyczny (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. II OSK 1365/08). Powyższe oznacza, że w postępowaniu w sprawie o usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania krąg podmiotów uznawanych za strony powinien być ustalany na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach.

Z akt sprawy wynika, że w dacie wszczęcia postępowania właścicielem działki nr [...], na której składowane miały być odpady, był D. H. Z kolei podmiotem uznanym za posiadacza odpadów był K. W. Są oni zatem niewątpliwie stronami niniejszego postępowania, które dotyczy ich interesu prawnego. Nie został natomiast wyjaśniony status E. i W. K.. Wiadomo jedynie, że są oni byłymi właścicielami działki nr [...] i że to ich zgłoszenie stanowiło podstawę do podjęcia przez organ czynności wyjaśniających i wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie gromadzenia odpadów na działce nr [..]. Przysługiwanie im zatem interesu prawnego w tym postępowaniu nie jest oczywiste i wymaga weryfikacji przez Kolegium przed merytorycznym rozpatrzeniem wniesionego przez nich odwołania.

Nie da się zakwestionować tezy, że przyjęta w k.p.a. koncepcja prawna odwołania została oparta na uznaniu, iż legitymacja do wniesienia odwołania ma charakter materialny a nie formalny, wobec czego nie może być wyprowadzana z faktu uczestniczenia w postępowaniu przed organem I instancji. Konsekwencją tej reguły jest stwierdzenie, że fakt uznania przez organ I instancji E. i W. K. za strony postępowania i doręczenia im wydanej przez ten organ decyzji, nie zwalniał organu odwoławczego od weryfikacji, czy odwołanie zostało wniesione przez stronę, czego organ ten nie uczynił, a przynajmniej nie wynika to z wydanej decyzji.

Końcowo należy wskazać, że szczegółowe badanie przez Sąd kwestii interesu prawnego przysługującego poszczególnym podmiotom uznanym za strony w postępowaniu wywołanym sprzeciwem od decyzji kasacyjnej wykracza poza granice rozpoznania sprawy wyznaczone przez art. 64e p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 26 kwietnia 2023 r., II OSK 568/23). Sąd zatem oceniając decyzję wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie może przesądzać o prawach podmiotów, które z uwagi na art. 64b § 3 p.p.s.a. nie biorą udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Może jednak skontrolować czy kwestia interesu prawnego podmiotu wnoszącego odwołanie została przez organ odwoławczy w ogóle dostrzeżona i zbadana. Jeśli nie, to wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uznać należy za przedwczesne, co miało miejsce w tej sprawie.

Z uwagi na wskazane wyżej naruszenie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. Sąd uwzględnił sprzeciw i uchylił zaskarżoną decyzję w całości na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. Powtórnie rozpoznając sprawę, zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a., Kolegium zastosuje się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku i wyda stosowne rozstrzygnięcie, w zależności od wyniku weryfikacji istnienia interesu prawnego po stronie wnoszących odwołanie E. i W. K.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na postawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się kwota 100 zł uiszczonego wpisu sądowego od sprzeciwu, kwota 480 zł z tytułu wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz kwota 17 zł z tytułu opłaty od pełnomocnictwa.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).