Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 17/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 178 ust.1, art. 190 ust. 3, ust. 4.
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: par. 1.
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
article: art. 6.
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 3 par.2 pkt.4, art. 146 par. 1, par.2.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 77 ust. 4 pkt 2.
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: art. 2 par. 1 pkt.1, art. 2 par.2, art. 72 par.1, art. 80 par. 1.
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 60 pkt 7, art. 67 ust. 1.
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
article: art. 115 ust. 1.
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1241
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych.
article: art. 510, art. 417 (1) par. 1.
journal: Dz.U. 2018 poz 1025
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del.WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant asystent sędziego Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta Katowice od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 września 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 836/22 w sprawie ze skargi P. L. Sp. z o.o. w W. na akt Prezydenta Miasta Katowice z dnia 13 kwietnia 2022 r. nr UK-II.5410.1.4492.2022.BM w przedmiocie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 30 września 2022 r., uwzględnił skargę P. L. sp. z o.o. w Warszawie na akt Prezydenta Miasta Katowice z dnia 13 kwietnia 2022 r., w przedmiocie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, uchylając zaskarżony akt, uznając obowiązek Prezydenta Miasta Katowice dokonania na rzecz skarżącej zwrotu kwoty 425 złotych tytułem części opłaty za wydanie karty pojazdu oraz orzekając o kosztach postępowania sądowego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

skarżąca P. L. Sp. z o.o. w W. (dalej: "Spółka"), jako następca prawny B.-C.-L. P. S.A., wystąpiła do Prezydenta Miasta Katowice o zwrot kwoty 925 zł, stanowiącej część opłaty wniesionej za wydanie karty pojazdu dla samochodu osobowego marki IVECO MAGIRUS nr rej. [...].

Zaskarżonym aktem Prezydent Miasta, poinformował, że pobrał kwotę 500 zł, a nie 1000 zł jak wynikało to z wystawionego błędnie zaświadczenia. Jednocześnie organ wyjaśnił, że wskazana powyżej kwota została pobrana prawidłowo na podstawie obowiązującego wówczas § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310).

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę Spółki za uzasadnioną.

Sąd I instancji wskazał, że w momencie rejestracji pojazdu przez Spółkę, obowiązywał § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310, dalej: "rozporządzenie w sprawie opłat za kartę pojazdu"). Zgodnie ze wskazaną regulacją, opłata za wydanie karty pojazdu wynosiła 500 zł, a Spółka uiściła opłatę w takiej wysokości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył, że § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie opłat za kartę pojazdu, został uznany przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r., w sprawie o sygn. akt U 6/04, za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji. Trybunał zaznaczył, że określona w tym przepisie wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 500,00 zł była zawyżona, albowiem nie uwzględniała ustawowych wytycznych do określenia wysokości tej opłaty zawartych w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Z uwagi na możliwe skutki finansowe wydanego wyroku, Trybunał Konstytucyjny odroczył jednak utratę mocy obowiązującej kwestionowanego przepisu na dzień 1 maja 2006 r.

Sąd I instancji podzielając zdanie Trybunału o niekonstytucyjności §1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie opłat za kartę pojazdu uznał, że wskazana regulacja jest niekonstytucyjna już w dacie jej zastosowania przez organ. W konsekwencji, zdaniem Sądu, objęty skargą akt Prezydenta Miasta podjęty został z naruszeniem prawa. Organ odmówił bowiem zwrotu części opłaty, która została uiszczona w wysokości zawyżonej w stosunku do wskazań zawartych w art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym i która w tej części została pobrana nienależnie.

Ponadto, Sąd I instancji stwierdził, że do opłat za wydanie kart pojazdów pobranych po dniu 1 stycznia 2010 r., mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240), która weszła w życie właśnie 1 stycznia 2010 r. W przypadku zaś opłat, jak w przedmiotowej sprawie, uiszczonych przed dniem wejścia w życie wyżej wskazane ustawy, nie mają zastosowania regulacje Ordynacji podatkowej, w szczególności zaś art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczący terminów przedawnienia.

Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w sprawie spornej opłaty nie może znaleźć zastosowania norma intertemporalna określona w art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241 ze zm.), ponieważ norma ta dotyczy wyłącznie spraw będących w toku w dniu wejścia ustawy w życie, a nie spraw już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidywał przed dniem wejścia w życie ustawy decyzyjnego trybu załatwienia.

Ponadto Sąd I instancji podkreślił, że sprawa o zwrot części opłaty nie ma charakteru cywilnoprawnego i nie można do sprawy administracyjnej zastosować art. 118 Kodeksu cywilnego. W opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania również przepisy k.p.a. dotyczące wznowienia postępowania.

W podstawie prawnej wyroku podano art. 146 §1, art. 152 § 1 oraz art. 200, art. 205 i art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).

Prezydent Miasta Katowice, skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu:

I. naruszenia prawa materialnego:

1) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP przez przyjęcie, że Sąd orzekający jest władny samodzielnie oceniać zgodność przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) z Konstytucją RP oraz jego moc obowiązującą w dacie dokonania opłaty za kartę pojazdu, pomimo orzeczenia w tym zakresie in abstracto przez Trybunał Konstytucyjny w drodze wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, w którym to wyroku Trybunał Konstytucyjny określił datę utraty mocy obowiązującej ww. przepisu na dzień 1 maja 2006 r., co prowadzi do zakwestionowania zastosowania przez Organ przepisu, który formalnie w dacie jego zastosowania istnieje w systemie prawnym i jest dla Organu obowiązujący;

2) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.; dalej KPA) przez przyjęcie, że Organ mimo obowiązywania § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. nr 137, poz. 1310) winien był lub chociażby mógł pobrać od strony opłatę za wydanie karty pojazdu w jakiejkolwiek kwocie innej niż 500 zł zgodnie z ww. przepisem, podczas gdy Organ obowiązany był działać w granicach i na podstawie obowiązującego prawa.

3) naruszenie przepisu art. 77 ust. 4 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu Prezydenta Miasta Katowice za organ właściwy do określenia wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu oraz zwrotu części tej opłaty z pominięciem ustawowej kompetencji Ministra do spraw transportu i z pominięciem obowiązującego w tym zakresie przepisu prawa;

4) naruszenie prawa materialnego w postaci art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 305 ze zm.; dalej u.f.p.), w zw. z art. 72 § 1 i art. 80 § 1 w związku z art. 2 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.), w zw. z art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych poprzez ich niezastosowanie w przedmiotowej sprawie co doprowadziło do uwzględnienia skargi, mimo że prawo do zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu wygasło w sytuacji, gdy rozstrzygnięciu organu podlegała sprawa dotycząca zwrotu nadpłaty na podstawie wniosku Skarżącej z dnia 6 kwietnia 2022 r., nie zaś sprawa ustalenia i pobrania w odpowiedniej wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu w dniu 27 listopada 2003 r. Do sprawy tej zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, a także przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące nadpłaty, z których jednoznacznie wynika, że prawo Skarżącej do zwrotu nadpłaty wygasło.

II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez:

1) naruszenie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, że żądanie przez stronę zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu powoduje konieczność odniesienia się przez organ do takiego żądania w drodze aktu lub czynności, podlegającej kontroli sądowoadministracyjnej, podczas gdy roszczenie Strony ma w tym przypadku charakter cywilnoprawny i dotyczy zwrotu świadczenia nienależnego (art. 510 k.c.), lub odszkodowania za szkodę wyrządzoną wydaniem aktu normatywnego (art. 4171 § 1 k.c.), a co za tym idzie prawidłową drogą dochodzenia tego roszczenia jest postępowanie przed sądem powszechnym, a ponadto, poprzez nieuzasadnione przyjęcie za uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07, że żądanie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu pobranej w toku postępowania administracyjnego, którego przedmiotem była rejestracja pojazdu, może zostać załatwione w drodze aktu lub czynności organu, bez konieczności wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie rejestracji pojazdu, co doprowadziło Sąd do rozstrzygnięcia skargi, podczas gdy podlegała ona odrzuceniu.

2) naruszenie art. 2 § 2 w zw. z art. 80 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie, wynikające z przyjęcia, że do nadpłaty opłaty za wydanie karty pojazdu powstałej na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie mają zastosowania przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, podczas gdy zgodnie z art. 2 § 2 tejże ustawy, w brzmieniu obowiązującym zarówno w dacie dokonania nadpłaty (27.11.2003 r.) jak i w dacie złożenia wniosku o zwrot nadpłaty (06.04.2022 r.), jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III stosuje się również do opłat, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne niż wymienione w § 1 pkt 1 organy.

3) naruszenie art. 146 § 1 2, p.p.s.a., poprzez uchylenie aktu Prezydenta Miasta Katowice w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty w wysokości 425 zł, podczas gdy brak jest bezpośrednich i jednoznacznych przepisów prawa, z których wynika uprawnienie Skarżącej do domagania się zwrotu takiej należności (w takiej wysokości) i obowiązek organu do dokonania takiego zwrotu, a ponadto poprzez uznanie, że mając na uwadze znaczenie karty pojazdu oraz wysokość kosztów zwianych z drukiem i dystrybucją karty pojazdu opłata za jej wydanie winna wynosić 75 zł, podczas gdy Sąd nie poczynił żadnych rozważań ani ustaleń w tym zakresie, w szczególności zaś nie wskazał, jakie znaczenie zdaniem Sądu ma karta pojazdu i jaką opłatę w związku z tym znaczeniem Sąd uznał za właściwą, a także jakie były koszty druku i dystrybucji karty pojazdu wydanej Stronie oraz w jakiej wysokości zostały one przez Sąd uwzględnione, co ma istotne znaczenie ze względu na fakt, że Sąd rozstrzygnął zaskarżonym wyrokiem sprawę indywidualną dotyczącą konkretnej opłaty od konkretnej karty pojazdu, nie zaś zasadę ustalania tej opłaty, zaś na dzień wydania karty pojazdu w niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek przepisów ustalających wysokość opłaty na poziomie 75 zł, brak jest tez opracowań i wyliczeń pozwalających Sądowi na przyjęcie, że opłata w takiej wysokości jest w niniejszej sprawie należna, co uzasadniałoby obowiązek zwrotu nadpłaty w wysokości 425 zł;

4) naruszenie art. 146 § 2 p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej uznał obowiązek Organu do zwrotu części pobranej opłaty bez podstawy prawnej zamiast oddalić skargę w tym zakresie;

5) naruszenie przepisu art. 146 § 2 p.p.s.a., przez jego błędną wykładnię prowadzącą do wniosku o samoistności uprawnienia sądu administracyjnego do orzekania w sprawach podatkowych poza tokiem instancji,

Podnoszący powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania podług norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesione w niej zarzuty nie podważają prawidłowości wyroku Sądu I instancji i zawartej w nim oceny.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny (dalej również: "NSA"), rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny bierze jednak pod uwagę z urzędu przesłanki nieważności postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie (art. 186 p.p.s.a.) oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.).

Mając na względzie wskazane wyżej zasady postępowania kasacyjnego, wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego oraz podstaw do zastosowania art. 186 i art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do weryfikacji zarzutów skargi kasacyjnej.

Skład NSA orzekający w niniejszej sprawie pragnie zaznaczyć, że w orzecznictwie panuje ugruntowany pogląd dotyczący oceny stanowiska prawnego wyrażonego w treści tego rodzaju zarzutów na tle podobnych stanów faktycznych (zob. m.in. wyroki NSA z dnia:; 5 września 2023 r., sygn. akt II GSK 1383/22; 29 września 2023 r., sygn. akt II GSK 155/21; 27 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 342/21; 14 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 7/21; 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt 2100/22). W nawiązaniu do ww. orzecznictwa Sąd stwierdza, że sformułowane przez Organ zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowej są bezzasadne.

Po pierwsze, należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowanie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP przez przyjęcie, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny jest władny samodzielnie oceniać zgodność § 1 rozporządzenia w sprawie opłat z Konstytucją pomimo wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia określającego moment utraty mocy obowiązującej przepisu prawa od początku jego obowiązywania, co prowadzi do odmowy zastosowania przepisu, który formalnie istnieje w systemie prawnym.

Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, ocena konstytucyjności i legalności przepisu rangi podustawowej może być dokonana przez sąd rozpatrujący sprawę indywidualną, w której przepis ten może być zastosowany (zob. np. uchwałę składu 7 sędziów NSA z 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05). Uprawnienie to jest niezależne od określenia przez Trybunał Konstytucyjny innego terminu utraty mocy danej regulacji prawnej (zob. wyrok NSA z dnia 14 marca 2024 r., sygn. II GSK 566/22). Oznacza to, że nawet w okresie po ogłoszeniu wyroku negatoryjnego w zakresie przepisów rozporządzenia z zastosowaniem klauzuli odraczającej, a przed wejściem w życie tego wyroku, sąd administracyjny jest władny pominąć stosowanie tych przepisów w indywidualnej sprawie, pomimo ich formalnego obowiązywania w systemie prawnym. Ponadto należy podkreślić, że zarówno zaskarżone rozstrzygnięcie organu, jak i wyrok Sądu I instancji, zostały wydane po wejściu w życie wyroku TK z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 (OTK-A 2006, nr 1, poz. 3, dalej: "wyrok TK z 17 stycznia 2006 r."), derogującego sporny przepis § 1 ust. 1 rozporządzenie w sprawie opłat za kartę pojazdu, co oznacza, że kwestia zastosowania klauzuli odraczającej, o której mowa w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, nie miała w niniejszej sprawie istotnego znaczenia.

Nie ma uzasadnienia również zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.a. "przez przyjęcie, że organ mimo obowiązywania § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu winien był lub chociażby mógł pobrać od strony opłatę za wydanie karty pojazdu w jakiejkolwiek kwocie innej niż 500 zł zgodnie z ww. przepisem. Zdaniem Sądu, istota sporu nie dotyczy tego, czy organ był zobowiązany stosować przepis § 1 ust. 1 rozporządzenie w sprawie opłat za kartę pojazdu w okresie przed jego usunięciem z systemu prawnego, ale tego czy strona, która na podstawie niekonstytucyjnego przepisu uiściła opłatę za kartę pojazdu w zawyżonej wysokości może domagać się następnie zwrotu nadpłaconej kwoty. Nie ulega wątpliwości, że strona skarżąca ubiegająca się o zwrot pobranej niezgodnie z prawem części opłaty za wydanie karty pojazdu, żądała bezpośredniego zastosowania przepisu art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz wyroku TK z dnia 17 stycznia 2006 r., który 1 maja 2006 r. wszedł w życie i od tego dnia – niezależnie od kompetencji weryfikacyjnych sądu administracyjnego – mógł i powinien być stosowany bezpośrednio przez organ, który pobrał nielegalnie opłatę w zawyżonej wysokości. O ile zatem właściwy organ w okresie przed wejściem w życie wskazanego powyżej wyroku TK, nie był uprawniony do odmowy zastosowania przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie opłat za kartę pojazdu, o tyle na skutek stwierdzenia niezgodności tego przepisu z Konstytucją i ustawą, po wejściu w życie ww. wyroku, organ ten był zobowiązany do uwzględnienia wynikającego z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP żądania strony w zakresie zwrotu nadpłaconej opłaty za kartę pojazdu (por. wyrok NSA z dnia 29 września 2023 r., I OSK 2317/20). Zgodnie bowiem z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

W przedmiotowej sprawie przywrócenie stanu zgodności z prawem polega na odwróceniu skutków prawnych wadliwej czynności pobrania w zawyżonej wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu w związku z pierwszą rejestracją pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wadliwa czynność pobrania opłaty jest zatem "rozstrzygnięciem w innych sprawach" w rozumieniu art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, a zatem wejście w życie ww. wyroku TK z dnia 17 stycznia 2006 r. stanowi podstawę do pozbawienia skutków prawnych tego rodzaju "rozstrzygnięcia", które – wobec nieuregulowania odrębnego postępowania w tym zakresie – podlega wzruszeniu w trybie pozaprocesowym, a więc w takim, w jakim doszło do pobrania opłaty. Jeżeli zatem podstawa normatywna do pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu nie obowiązuje już w chwili złożenia żądania o jej częściowy zwrot w związku z derogacją trybunalską jej treści, to obowiązkiem organu, który ją pobrał, było bezpośrednie zastosowanie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP i podjęcie czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., polegającej na zwrocie żądanej kwoty stanowiącej różnicę między wysokością opłaty pobranej (500 złotych) a wysokością opłaty należnej (75 złotych).

Ponadto, należy uznać za nietrafiony również zarzut naruszenie przepisu art. 77 ust. 4 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym. Zgodnie z dawnym brzmieniem wspomnianej wyżej regulacji, Minister właściwy do spraw transportu był uprawniony do określenie w drodze rozporządzenia wysokości opłaty. Nie ulega wątpliwości, że Prezydent Miasta Katowice nie był uprawniony do określenia wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu. Ustawowe upoważnienie do wydania rozporządzenia nie ma jednak związku z żądaniem zwrotu nadpłaconej opłaty. Skoro bowiem organem administracji uprawnionym i zarazem zobowiązanym do pobrania opłaty za kartę pojazdu był Prezydent Miasta, to również do jego kompetencji należał obowiązek zwrotu części opłaty, co siłą rzeczy oznacza, że adresowane do ministra właściwego do wydania aktu wykonawczego żądanie zwrotu części opłaty za kartę pojazdu nie mogłoby być uznane, ani za uzasadnione, ani też za skuteczne (por. wyrok NSA z dnia 27 marca 2023 r., sygn. II GSK 342/21).

Skład Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w niniejszej sprawie uznaje za bezpodstawny zarzut naruszenia art. 67 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych w zw. z art. 72 § 1 i art. 80 § 1 w związku z art. 2 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 z późn. zm.), w zw. z art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (dalej: "przepisy wprowadzające u.f.p."). Regulacje intertemporalne zawarte w art. 115 ust. 1 przepisów wprowadzających u.f.p., nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie, ponieważ dotyczą on spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną, a sama opłata za wydanie karty pojazdu nie została pobrana na podstawie decyzji. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że regulacje ustawy o finansach publicznych nie mają zastosowania do czynności dokonanych na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego, w tym także do czynności zwrotu opłaty pobranej przed wejściem w życie tej ustawy (por. z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt III CZP 24/12). W związku z powyższym do spraw dotyczących zwrotu nadpłaconej kwoty opłaty, w opinii Sądu, nie można stosować regulacji zawartych w Ordynacji podatkowej na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

Zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 510 i art. 4171§ 1 k.c. jest również oczywiście bezzasadny. Zgodnie z uchwałą NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07, ONSAiWSA 2008/2/21, nie ulega wątpliwości, że żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sąd podziela stanowisko zawarte w wyroku NSA z dnia 16 kwietnia 2024 r., II GSK 2100/22, iż Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt III CZP 24/12, wyraźnie podkreślił, że dopuszczalność sądowego dochodzenia roszczeń o zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu samochodowego, nienależnie pobranej na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, nie zmienia charakteru prawnego samej opłaty, która także przed dniem 1 stycznia 2010 r. (przed dniem wejścia w życie nowej ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych) stanowiła ze swej istoty świadczenie publicznoprawne.

W opinii Sądu, nie znajduje uzasadnienia również zarzut naruszenia art. 2 § 2 w zw. z art. 80 § 1 O.p. Zgodnie z przytoczonym wcześniej art. 115 ust. 1 przepisów wprowadzających u.f.p. oraz rozważań zawartych w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt III CZP 24/12, trzeba przyjąć, że dopiero od dnia 1 stycznia 2010 r. opłaty za wydanie karty pojazdu, stanowią – w rozumieniu art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych – środki publiczne będące niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym. W konsekwencji, jak zostało to wskazane wcześniej w uzasadnieniu, regulacje ustawy o finansach publicznych oraz Ordynacji podatkowej, nie mają zastosowania do opłat uiszczonych przed dniem 1 stycznia 2010 r., czyli przed wejściem w życie ustawy o finansach publicznych. W związku z tym, do uiszczonych w tym terminie opłat, w tym spornej opłaty, nie można stosować regulacji Ordynacji podatkowej dotyczącej wygaśnięcia prawa do zwrotu nadpłaty.

W kwestii zarzutów naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego tj. art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a., należy je oddalić, ponieważ są one dotknięte nieusuwalną wadą konstrukcyjną. Wskazane przez skarżący kasacyjnie organ regulacje nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ mają one charakter ogólny i wynikowy, a ich naruszenie zawsze jest następstwem naruszenia innych przepisów materialnych i procesowych (patrz wyrok NSA z 29 września 2023 roku, sygn. I OSK 2552/20). Skarżący zarzucając naruszenie przez Sąd I instancji przepisów konsekwencyjnych (art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a.), powinien bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z naruszeniem innych przepisów, którym sąd uchybił w toku kontroli legalności przedmiotu zaskarżenia. Z uwagi na fakt, że autor skargi kasacyjnej nie powiązał zarzutu naruszenia art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a. z odpowiednimi przepisami prawa materialnego lub formalnego, który stanowiły podstawę wydania zaskarżonego aktu, nie było podstaw do merytorycznej oceny powyższego zarzutu.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.