Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1287/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od czynności cywilnoprawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2023 poz 170
law: Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych
article: art. 510 § 1, art. 509 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 380
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
article: art. 75 § 1 i 2, art. 72 § 1 pkt 2, art. 73 § 1 pkt 2, art. 75 § 4a
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Baran (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, asesor WSA Agnieszka Sułkowska, Protokolant sekretarz sądowy Anna Skorupska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2024 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej jako: "Naczelnik" lub "organem I instancji") odmówił K.M. (dalej jako: "skarżący" lub "strona") stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 5.785,96 zł z tytułu zawartej [...] sierpnia 2023 r. za Rep. [...] nr [...] umowy odpłatnego przeniesienia praw i roszczeń wynikających z umowy deweloperskiej.

Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej jako: "Dyrektor" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotem sporu w przedmiotowej sprawie pozostaje ocena, czy umowa z [...] sierpnia 2023 r. odpłatnego przeniesienia praw i roszczeń wynikających z umowy deweloperskiej (odpłatna cesja praw) podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, czy też (jak podnosi skarżący) jest to umowa, która nie mieści się w katalogu czynności wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (dalej jako: "ustawa o pcc"), a tym samym nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem.

Dyrektor wskazał, że przelew wierzytelności (cesję wierzytelności) regulują przepisy Kodeksu cywilnego i przytoczył ich treść i stwierdził, że umowa cesji praw należy niewątpliwie do kategorii czynności cywilnoprawnych.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że wykaz czynności cywilnoprawnych polegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy o pcc stanowi katalog zamknięty. Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określania czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem, co oznacza, że o kwalifikacji określonej czynności prawnej, a w konsekwencji o jej podleganiu opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych decyduje jej treść (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa. Wobec tego, jeżeli strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób, to dla oceny czy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z dokonaniem wskazanej w ustawie czynności, miarodajne będą rzeczywiste prawa i obowiązki stron tej umowy pozwalające na ich kwalifikacje pod względem prawnym.

Niezależnie od nazwy, dana transakcja będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, jeżeli przybierze postać czynności znajdującej się w zamkniętym katalogu art. 1 ustawy o pcc – stwierdził organ odwoławczy.

Dyrektor stwierdził, że cesja wierzytelności podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych o ile następuje na podstawie jednej z czynności wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy o pcc, a contrario podatkiem od czynności cywilnoprawnych nie będzie objęta cesja nabyta na podstawie umowy, której opodatkowania nie przewiduje ustawa o pcc. Tak więc, dla oceny czy transakcja dotycząca nabycia przez skarżącego wierzytelności podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, konieczne jest ustalenie, czy odpłatne przeniesienie praw i roszczeń nastąpiło wskutek zawarcia jednej z umów wskazanych w art. 1 ust. 1 ustawy o pcc, czy też może innej umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności na nabywcę.

Zdaniem skarżącego w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z umową nienazwaną, umową przeniesienia praw i obowiązków wynikających z umowy deweloperskiej, która nie przebrała żadnej z postaci wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy o pcc, a tym samym nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem.

W ocenie Dyrektora wyrażone przez skarżącego stanowisko jest błędne, ponieważ każda umowa jest zawierana na zasadzie swobody umów, a o umowie nienazwanej możemy mówić tylko wtedy, gdy umowy nie można zakwalifikować do katalogu umów nazwanych, co w rozpatrywanym przypadku nie występuje.

Umowa cesji należy do czynności prawnych rozporządzających o skutkach zbliżonych do umów przenoszących własność. Z uwagi na to, iż ustawodawca nie nadał cesji praw formy samoistnej umowy należy posiłkować się treścią art. 510 § 1 ustawy Kodeks cywilny, z którego wynika, że czynnością prawną stanowiącą podstawę cesji może być umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że w dniu [...] sierpnia 2023 r. skarżący zawarł z P. C. (cedentem) umowę "odpłatnego przeniesienia praw i roszczeń wynikających z umowy deweloperskiej (odpłatnej cesji praw)" zawartej przez cedenta z M. Sp. z o.o. (dewelopera), na mocy której deweloper zobowiązał się do wybudowania budynku mieszkalnego, a w nim lokalu mieszkalnego oznaczonego nr [...] o pow. 51,68m2 wraz z przynależnościami, stanowiskiem postojowym, a następnie do przeniesienia własności lokalu na rzecz nabywcy za cenę 640.000,00 zł (61.403,92 zł tytułem wynagrodzenia oraz 578.596,08 zł tytułem zwrotu uiszczonej przez cedenta na rzecz dewelopera ceny). Co do obowiązku zapłaty tych kwot Skarżący oświadczył, że poddaje się egzekucji w trybie art. 777 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego, względem cedenta.

Z umowy wynika, że deweloper w wykonaniu umowy deweloperskiej wybudował budynek, przyjęty do użytkowania [...] marca 2023 r., a znajdujący się w nim lokal mieszkalny został wydany P. C. w posiadanie [...] czerwca 2023 r. Na zawarcie umowy z [...] sierpnia 2023 r. deweloper wyraził zgodę.

Dyrektor zauważył, że w sytuacji wymaganej zgody dewelopera, by cesja była wiążąca deweloper może wyrazić zgodę na cesję w umowie deweloperskiej lub też taką zgodę może wyrazić w późniejszym oświadczeniu (zawartej umowie cesji), jak miało to miejsce w tej sprawie. Przy czym wyrażenie takiej zgody w zawartej przez skarżącego umowie odpłatnego zbycia praw i roszczeń wynikających z umowy deweloperskiej (odpłatnej cesji praw) nie powoduje, jak twierdzi skarżący, że deweloper stał się stroną tej umowy. Zgoda dewelopera ma bowiem charakter zgody osoby trzeciej w rozumieniu art. 63 Kodeksu cywilnego. P. C. w wykonaniu zawartej [...] sierpnia 2023 r. umowy zobowiązał się wydać stronie lokal w terminie do [...] września 2023 roku. Jednocześnie stawający do umowy zobowiązali się do złożenia żądania wpisu w dziale III kw nieruchomości nr [...], tj. zmiany treści roszczenia wobec spółki M. Sp. z o.o. o wybudowanie budynku, wyodrębnienie lokalu mieszkalnego nr [...] i przeniesienie własności tego lokalu, wynikającego z umowy deweloperskiej sporządzonej w formie aktu notarialnego [...] listopada 2021 r. przed notariuszem w W. F.W. ( Rep [...]), w zakresie podmiotu uprawnionego z tytułu powyższych roszczeń poprzez wpisanie jako uprawnionego Skarżącego w miejsce P. C.

Mając na uwadze wyżej zacytowane przepisy oraz stan faktyczny przedstawiony we wniosku, organ odwoławczy stwierdził, że skoro przedstawiona we wniosku umowa cesji przybrała formę umowy sprzedaży praw majątkowych, to stanowiła czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Dyrektor zauważył, że notariusz od podpisanej umowy odpłatnego przeniesienia praw i roszczeń wynikających z umowy deweloperskiej (odpłatnej cesji praw) pobrał podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości 6.400,00 zł, tj. w wysokości 1% od wartości zbycia cesji praw i roszczeń.

W związku z powyższym, skoro w przedstawionym stanie faktycznym zawarta przez skarżącego umowa odpłatnej cesji praw przybrała postać umowy sprzedaży, to czynność ta (umowa sprzedaży praw) podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o pcc. Podstawę opodatkowania - zgodnie z art. 6 ust. 1 i 2 ww. ustawy - określa się w oparciu o wartość rynkową nabytych praw na dzień podpisania umowy sprzedaży.

Dyrektor wyjaśnił, że prawo do zawarcia umowy zakupu lokalu mieszkalnego od dewelopera jest prawem majątkowym niewątpliwie mogącym być przedmiotem obrotu i posiadającym określoną wartość. Podstawę opodatkowania w przypadku zbycia powyższego prawa stanowi cała jego wartość rynkowa bez odliczenia kosztów wydatkowanych na jego nabycie (tzn. kwoty lub kwot wynikających z umowy wpłaconych przez zbywającego deweloperowi). Zatem opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych podlega cała wartość ww. prawa a nie jedynie kwota odstępnego.

Reasumując w ocenie Dyrektora, w sprawie tej zawarta [...] sierpnia 2023 r. umowa stanowi formę umowy sprzedaży, a więc czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnej. Skoro zatem sporna umowa kwalifikuje się do kategorii "umowa sprzedaży", o której mowa w art. 535 k.c. w zw. art. 555 k.c., to umowa ta na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.c.c. podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Podstawą opodatkowania jest zaś wartość prawa majątkowego czyli wartość rynkowa nabywanego prawa.

Dyrektor nie podzielił zarzutów skarżącego odnoszących się do naruszenia przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, w tym art. 121 § 1, art. 122, art. 124 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 tej ustawy.

W ocenie Dyrektora rozstrzygnięcie podjęte przez Naczelnika odpowiada prawu, gdyż zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Podatek od czynności cywilnoprawnych został pobrany przez notariusza z tytułu zawartej [...] sierpnia 2023 r. umowy odpłatnego przeniesienia praw i roszczeń wynikających z umowy deweloperskiej w prawidłowej wysokości i stanowi podatek należny. Tym samym brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia nadpłaty w tym podatku.

Pismem z dnia 20 maja 2024 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- naruszenie art. 122 oraz art. 187 § 1 ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie wyjaśnienia wszelkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, a w szczególności poprzez brak wyjaśnienia materialnej pozycji dewelopera, skoro jak wskazuje organ podatkowy konstrukcja umowy sprzedaży charakteryzuje się wzajemnością i dwustronnością to w decyzji nie wyjaśniono pozycji materialno- prawnej dewelopera, którego udział w umowach cesji jest niezbędny,

- naruszenie art. 122 oraz 187 § 1 ordynacji podatkowej poprzez rozpatrzenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący, skutkiem czego było błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy polegające na przyjęciu, że umowa cesji praw i roszczeń spełnia cechy umowy sprzedaży podczas gdy nie jest umową dwustronna oraz konsensualną. Organ podatkowy drugiej instancji utrzymał decyzję w mocy pomimo, że w decyzji nie wyjaśniono jaką rolę pełnił deweloper skoro organ podatkowy uznał, że jest to umowa sprzedaży a w uzasadnieniu wskazał, że umowa sprzedaży jest umową wzajemną dwustronną.

- naruszenie art. 122 oraz art. 187 § 1 w zw. z art. 33 § 1 ordynacji podatkowej poprzez rozpatrzenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący skutkiem czego było pominiecie kwestii czy w przypadku umowy sprzedaży praw i roszczeń wynikających z umowy deweloperskiej niezbędny jest udział dewelopera i jego zgoda na dokonanie czynności prawnych. Umowa nie została sformułowana jako umowa sprzedaży a jej strony nie występują jako kupujący i sprzedający.

-naruszenie art. 121 § 1 oraz art. 124 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy przez Dyrektora decyzji, której uzasadnienie pomija istotne dla sprawy różnice jakie występują pomiędzy umową sprzedaży praw a umową cesji praw i roszczeń z umowy deweloperskiej, przez co w sposób niedostateczny wyjaśnia podstawy faktyczne rozstrzygnięcia.

Powyższe naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie, gdyż skutkowały wadliwym ustaleniem stanu faktycznego oraz:

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- naruszeniem art. 1 ust. 1 ustawy o pcc poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, że w sprawie zachodzą przesłanki typowe dla umowy sprzedaży i w związku z tym podlega ona opodatkowaniu na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy o pcc, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przedmiotem umowy nie była sprzedaż praw i roszczeń ale ich cesja nie podlegającą pod regulację powyższego przepisu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako "ppsa") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Dyrektora w zakreślonych wyżej granicach, sąd doszedł do przekonania, że decyzja ta odpowiada prawu, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Tak jak wskazał organ odwoławczy, spór w sprawie niniejszej koncentruje się wokół kwestii, czy umowa z [...] sierpnia 2023 roku odpłatnego przeniesienia praw i roszczeń wynikających z umowy deweloperskiej podlega opodatkowaniem podatkiem od czynności cywilnoprawnych. W ocenie organów podatkowych, z uwagi na to, że przedmiotowa umowa przybrała formę umowy sprzedaży praw majątkowych, to stanowiła czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Przeciwnego zdania jest skarżący. W jego ocenie przedmiotowa umowa stanowiła niewymienioną w ustawie o pcc cesję praw i roszczeń. Skarżący akcentował, że przedmiot umowy pozostał ten sam; doszło jedynie do zmiany osoby wierzyciela.

W ocenie sądu rację w tym sporze należy przyznać organom podatkowym, w świetle okoliczności niniejszej sprawy, umowa zawarta przez skarżącego podlega bowiem o podatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, na podstawie niżej wymienionych przepisów.

Zgodnie z treścią art. 1 ust. pkt 1 lit. a ustawy o pcc, podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlega czynność prawna w postaci umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych. W myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o pcc, od umowy sprzedaży praw majątkowych (innych niż wymienione w punkcie a) stawka podatku wynosi 1%. W myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych - obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy - podstawę opodatkowania przy umowie sprzedaży stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego. W myśl art. 6 ust. 2 ww. ustawy - wartość rynkową określa się na podstawie przeciętnych cen przedmiotu czynności cywilnoprawnych stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczania długów i ciężarów.

Zaznaczyć należy, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie są sporne i znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Przedstawiają się one następująco.

Na podstawie umowy [...] sierpnia 2023 roku skarżący (jako cesjonariusz) nabył od P. C. (jako cedenta) prawa i roszczenia wynikające z umowy deweloperskiej zawartej przez cedenta z deweloperem – spółką M. sp. z o.o. w W. W treści § 4 ust. 1 ww. umowy wskazano, że na jej podstawie P. C. przenosi na rzecz K. M. ogół praw i roszczeń z opisanej na wstępie umowy deweloperskiej, za wynagrodzeniem, o którym mowa w § 5 niniejszego aktu notarialnego. Na zawarcie umowy cesji wyrazi zgodę pełnomocnik dewelopera. W § 5 ust. 1 umowy postanowiono, że z tytułu zawarcia umowy cesji cedentowi przysługuje od cesjonariusza wynagrodzenie w wysokości 61 403,92 zł. Nadto, w § 6 ust. 1 umowy, strony ją zawierające ustaliły, że z tytułu zawarcia umowy cesjonariusz zapłaci cedentowi kwotę 578 596,08 zł tytułem zwrotu ceny uiszczonej przez cedenta na rzecz dewelopera. Jak wynika z treści § 12 przedmiotowego aktu notarialnego w związku z zawarciem umowy pobrano 6 400 zł podatku od czynności cywilnoprawnych (akt notarialny k. 7 akt administracyjnych).

W piśmie z 8 listopada 2023 roku, odpowiadając na wezwanie organu I instancji, skarżący wyjaśnił, że czynność odpłatnego przeniesienia praw i roszczeń z umowy deweloperskiej nie stanowi umowy sprzedaży, ani żadnej innej czynności wymienionej w art. 1 ust. 1 ustawy o pcc. Zaznaczył, że cesja nie ma formy samoistnej umowy. "Przedmiotowa umowa jest jedynie umową cesji i dotyczy przeniesienia praw z umowy deweloperskiej a nie przeniesienia prawa do nieruchomości." (odpowiedź na wezwanie k. 15 akt administracyjnych).

Przedstawione wyżej okoliczności faktyczne sprawy zostały prawidłowo ustalone w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. Ustalony stan faktyczny był kompletny i pozwalał na rozstrzygnięcie sprawy. Wbrew zarzutom skargi, w sprawie niniejszej nie naruszono przepisów postępowania. W szczególności organ odwoławczy ustalił i wskazał w uzasadnieniu decyzji jaką rolę przy zwarciu spornej umowy pełnił deweloper (a ściślej – jego przedstawiciel). W decyzji wskazano, że – jak wynika z umowy – deweloper wyraził zgodę na dokonanie cesji praw i roszczeń wynikających z umowy z nim zawartej przez zbywcę. Dyrektor trafnie podniósł, że wyrażenie tej zgody w umowie zawartej przez skarżącego nie powoduje, że deweloper stał się stroną umowy. Słusznie stwierdził organ odwoławczy, że zgoda dewelopera ma charakter zgody osoby trzeciej w rozumieniu art. 63 kodeksu cywilnego

Przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 509 § 1 Kodeksu cywilnego - wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa (§ 2). Natomiast z art. 510 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, że przelew wierzytelności może odbywać się na podstawie umowy sprzedaży, zamiany, darowizny lub innej umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Jeżeli zawarcie umowy przelewu następuje w wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności, z zapisu zwykłego, z bezpodstawnego wzbogacenia lub z innego zdarzenia, ważność umowy przelewu zależy od istnienia tego zobowiązania (§ 2).

Z treści powołanych wyżej przepisów wynika, że skutkiem umowy przelewu jest przeniesienie wierzytelności ze zbywcy na nabywcę. Przy czym – co wynika z treści art. 510 § 2 kodeksu cywilnego – przelew jest czynnością prawną przyczynową – kauzalną (por. Gudowski Jacek (red.), Kodeks cywilny. Komentzarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna, wyd. II, opublikowano WKP 2018, LEX/el.). Zobowiązanie do dokonania przelewu wynika z innej czynności prawnej, np. wymienionych w art. 510 § 1 kc, umów sprzedaży, zamiany czy darowizny. Jednocześnie, co wynika z treści tego przepisu, regułą jest, że wszelkie umowy zobowiązujące do dokonania przelewu, wywołują nie tylko skutki zobowiązujące, lecz także rozporządzające. W sytuacji zatem zawarcia umowy sprzedaży prawa (jak w niniejszej sprawie) wraz z zawarciem tej umowy dochodzi do skutku rozporządzającego, w postaci przelewu wierzytelności związanej z tym prawem.

W ocenie sądu zawarta przez skarżącego [...] sierpnia 2023 roku umowa odpłatnej cesji praw, zawierała w sobie przede wszystkim umowę sprzedaży praw majątkowych wynikających z umowy deweloperskiej zawartej przez zbywcę z deweloperem. Na jej podstawie P. C. zbył na rzecz skarżącego prawa i roszczenia z umowy deweloperskiej. Za ich nabycie skarżący uiścił nie tylko cenę w kwocie 61 403,92 zł wskazaną w § 5 ust. 1 umowy, lecz także kwotę 578 596,08 zł wskazaną w § 6 ust. 1 umowy, określoną jako "zwrot uiszczonej przez Cedenta na rzecz Dewelopera wynikającej z Umowy Deweloperskiej ceny".

W ocenie sądu, cenę nabycia przez skarżącego praw i roszczeń wynikających z umowy deweloperskiej, stanowi łączna wartość ww. kwot. Nie sprzeciwia się temu brak określenia w umowie, że kwota 578 596,08 zł stanowi wynagrodzenie, czy też brak odwołania się w §4 ust. 1 do § 6 ust. 1 umowy, w którym kwota ta została wymieniona. O tym, że również ona stanowiła wynagrodzenie za nabycie przez skarżącego praw i roszczeń wynikających z umowy deweloperskiej, świadczy okoliczność, że co do obowiązku jej zapłaty, skarżący poddał się egzekucji w trybie art. 777 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania cywilnego, co wynika jednoznacznie z treści § 6 ust. 2 umowy.

W świetle powyższego, w ocenie sądu, nie budzi wątpliwości, że sporna umowa zawarta przez skarżącego z P. C. stanowi umowę sprzedaży praw majątkowych wymienioną w powołanym wyżej art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o pcc i podlega opodatkowaniu tym podatkiem, co prawidłowo stwierdził Dyrektor w zaskarżonej decyzji.

W ocenie sądu, bez znaczenia dla powyższego, pozostaje, że w zwarciu przedmiotowej umowy brał udział pełnomocnik dewelopera. Jego rola sprowadzała się bowiem do wyrażenia zgody na zawarcie umowy i wynikającej z niej cesji praw i obowiązków co znalazło wyraz w treści § 4 ust. 2 umowy. Zgoda dłużnika jest bowiem konieczna, w sytuacji gdy konieczność jej uzyskania wynika np. z zastrzeżenia umownego, o czym stanowi art. 509 § 1 in fine kodeksu cywilnego.

Reasumując, w ocenie sądu, prawidłowe jest stanowisko organów podatkowych, w myśl którego podatek uiszczony przez skarżącego (pobrany przez notariusza) był podatkiem należnym. W konsekwencji organy prawidłowo również odmówiły stwierdzenia nadpłaty podatku, na podstawie art. 75 § 1 i 2 w zw. z art. 72 § 1 pkt 2 i art. 73 § 1 pkt 2 oraz art. 75 § 4a ordynacji podatkowej.

Mając na uwadze powyższe, skarga została oddalona, na podstawie art. 151 ppsa, o czym sąd orzekł w sentencji wyroku.

-----------------------

#