Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 230/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 108 ust. 2 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2022 poz 574
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca) Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 lutego 2024 r. sprawy ze skargi N. D. na decyzję Rektora Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu z dnia 16 lutego 2023 r. nr R.PO.01.2022-06 w przedmiocie skreślenia z listy studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Rektora Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu na rzecz N. D. kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi N. D. (dalej: skarżąca, studentka) jest decyzja Rektora Akademii Sztuk Pięknych im. [...] we W. (dalej: Rektor) z dnia 16 lutego 2023 r. nr R-PO.01.2022-06 utrzymująca w mocy decyzję Dziekana Wydziału C. Akademii Sztuk Pięknych im. [...] we W. (dalej: Dziekan) z dnia 21 listopada 2022 r. nr 357/DOS/D 2022 o skreśleniu skarżącej z listy studentów kierunku: K. z dniem 21 listopada 2022 r.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca, jako studentka VI roku 6-letnich stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich na kierunku K. prowadzonych na Wydziale C. im. [...] (dalej: uczelnia) w dniu 14 października 2020 r., złożyła egzamin komisyjny z przedmiotu "Konsultacje pracy dyplomowej teoretycznej" (tytuł pracy: "Ceramiczne formy przestrzeni miast Dolnego Śląska") uzyskując ocenę dostateczną. W dniu 4 listopada 2020 r., na wniosek skarżącej z 28 października 2020 r., Dziekan wyraziła zgodę na powtarzanie przedmiotu "Przygotowanie pracy dyplomowej praktycznej" w roku 2020/2021. W dniu 25 maja 2021 r. Dziekan ustaliła harmonogram zajęć w związku z powtarzaniem przez skarżącą ww. przedmiotu w semestrze 12 - 15 tygodni zajęć - i wstępnie ustaliła przegląd egzaminacyjny na 22 października 2021 r. Studentce przydzielony został nowy obiekt stanowiący przedmiot/temat pracy dyplomowej oraz zatwierdzony nowy recenzent przez Radę Wydziału. Harmonogram został skierowany do promotor dr M. G. (dalej: promotor), a jego skan doręczony studentce pocztą elektroniczną. Dziekan wskazała, że zajęcia rozpoczynają się 6 maja 2021 r., a kończą 18 października 2021 r. Ze względu na urlop oraz prace badawcze promotora, a także chorobę studentki harmonogram oraz termin przeglądu egzaminacyjnego ulegał zmianom. Pismem z 7 grudnia 2021 r. Dziekan ustaliła dodatkowe cztery dni zajęć (10, 14, 17 i 21 grudnia 2021 r.) i termin przeglądu egzaminacyjnego na 22 grudnia 2021 r. W dniu 10 stycznia 2022 r. skarżąca przedstawiła zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy (w okresie do 9 grudnia 2021 r. do 7 stycznia 2022 r.). Pismem z 14 stycznia 2022 r. Dziekan wyznaczyła termin przeglądu egzaminacyjnego na 27 stycznia 2022 r., terminy korzystania z pracowni w celu prowadzenia prac nad obiektem (18, 20, 21 i 25 stycznia 2022 r.) oraz poinformowała o błędnym, niezgodnym ze stanem faktycznym wyliczeniu godzin zajęć przez studentkę, wyjaśniając, że wymiar godzin przekracza wymagany pułap z korzyścią dla skarżącej.

W protokole terminu podstawowego (egzamin) 2021 Z/E-1/32 z 4 lutego 2022 r. promotor wpisała nazwę przedmiotu: "Przygotowanie pracy dyplomowej praktycznej" oraz formę zaliczenia: egzamin, ocenę z przedmiotu w dacie 27 stycznia 2022 r.: "NK", a następnie w dniu 28 lutego 2022 r. – dopisała ocenę końcową: "2.0". Promotor w dniu 27 stycznia 2022 r. sporządziła pisemne uzasadnienie nieuzyskania zaliczenia przez skarżącą, w którym wskazała, że temat pracy zadania dyplomowego został wyznaczony indywidualnie, a student prowadzi prace konserwatorskie i restauratorskie nad wyznaczonym obiektem zabytkowym, które ma obowiązek konsultować z promotorem w ścisłej współpracy oraz w relacji "mistrz-uczeń". Studentka w 12 semestrze otrzymała zadanie – temat pracy dyplomowej o stopniu trudności możliwym do wykonania w maksymalnie 8 do 10 tygodni pracy, przy aktywności zgodnej z planem zajęć dla studentów roku dyplomowego. Przedstawiła realizację przez studentkę 8 elementów składowych pracy dyplomowej i w tym zakresie wskazała m.in.: naganna współpraca z promotorem, niedostateczna aktywność dla wykonania pracy w terminie, prace prowadzone niechlujnie, bałagan na stanowisku pracy, marnowanie materiałów konserwatorskich, znaczne braki w podstawowej wiedzy z zakresu konserwacji i restauracji dzieł sztuki, minimalna umiejętność samodzielnej pracy, nieumiejętność podejmowania samodzielnie prawidłowych decyzji, w ramach zajęć dydaktycznych na V i VI roku studentka nie wykonała żadnego zadania w terminie, zaawansowanie pracy dyplomowej max 25-30%. W konsekwencji promotor w ww. piśmie wskazała, że studentka nie uzyskała zaliczenia, a brak dopuszczenia do zaliczenia został studentce zgłoszony w dniu 22 stycznia 2022 r. Ponadto promotor poinformowała Dziekan pismem z 4 lutego 2022 r. o braku postępów studentki w nauce dołączając dokumentację fotograficzną stanu zaawansowania pracy dyplomowej skarżącej na dzień 30 czerwca 2021 r. i 27 stycznia 2022 r.

Skarżąca w dniu 25 lutego 2022 r. (pocztą elektroniczną) zwróciła się do Dziekana z prośbą o wyjaśnienie, w jaki sposób ma przystąpić do poprawki z przedmiotu "Przygotowanie pracy dyplomowej praktycznej", ponieważ została dopuszczona do egzaminu, egzaminowana i otrzymała ocenę niedostateczną. Ponadto wniosła o informację odnośnie do złożonego przez nią w grudniu 2021 r. wniosku o zmianę promotora.

W dniu 1 marca 2022 r. Dziekan w oparciu o § 44 ust. 2 Regulaminu studiów uczelni nie zaliczyła skarżącej 12 semestru studiów w związku z uzyskaniem z przedmiotu "Przygotowanie pracy dyplomowej praktycznej" oceny niedostatecznej (2.0) zawartej w protokole nr 2021 Z/E-1/32, co odnotowała na karcie okresowych osiągnięć studenta w roku akademickim 2021/2022.

Pismem z 11 kwietnia 2022 r. Dziekan udzieliła skarżącej odpowiedzi na wniosek z 25 lutego 2022 r. wyjaśniając, że nie przysługuje jej prawo do przystąpienia do sesji poprawkowej z uwagi na treść § 44 ust. 2 Regulaminu studiów uczelni. Ponadto wskazała, że uczelnia prowadzi aktualnie proces wdrażania nowego systemu komputerowego kompleksowo obsługującego proces przeprowadzania sesji egzaminacyjnej i z uwagi na pojawiające się problemy w jego funkcjonowaniu nastąpiły przesunięcia czasowe w zamknięciu sesji i wprowadzaniu wszystkich danych do tego systemu. Według nomenklatury sosowanej w systemie brak zaliczenia przez skarżącą przedmiotu - uniemożliwiający przystąpienie do egzaminu w terminie podstawowym i poprawkowym – został oznaczony symbolem NK (nieklasyfikowany), a zgodnie z § 44 ust. 2 Regulaminu studiów uczelni po zakończonej sesji egzaminacyjnej studentowi zostaje wpisana ocena niedostateczna, co skutkuje niezaliczeniem semestru. Trudności z wdrożeniem systemu i bieżącego dostosowywania do jego funkcjonalności do potrzeb i regulacji uczelni spowodowało opóźnienia w technicznym zamknięciu sesji egzaminacyjnej i uwidocznieniu oceny na koncie skarżącej. Dziekan podkreśliła, że studentka została poinformowana przez promotora w dniu 27 stycznia 2022 r. o nieuzyskaniu zaliczenia i powodach takiej decyzji i manipulacją jest sugerowanie przez skarżąca, że przystąpiła do egzaminu i uzyskała ocenę niedostateczną. Wskazała na obowiązek studentki wynikający z § 41 ust. 8 i 9 Regulaminu studiów uczelni weryfikowania poprawności wpisów dotyczących wyników egzaminów i zaliczeń, o których jest informowana bezpośrednio przez oceniającego nauczyciela akademickiego. O nieuzyskaniu zaliczenia skarżąca została poinformowana bezpośrednio przez promotora w dniu 27 stycznia 2022 r. i nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień, tj. możliwości zwrócenia się o wyjaśnienie wątpliwości. Ze względu jednak na nietypowość sytuacji skarżącej związanej z wadliwością pewnych funkcjonalności wdrażanego systemu komputerowego skarżącej przywrócony został termin do ewentualnego skorzystania z uprawnień studenta. Dodatkowo Dziekan odniosła się do zachowania studentki w zakresie formułowania zarzutów pod adresem promotora (prowadzącej jednocześnie przedmiot "Przygotowanie pracy dyplomowej praktycznej"), które oceniła jako niedopuszczalne, noszące znamiona czynów uchybiających godności studenta, mogące stanowić podstawę wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Wskazała też, że władze Wydziału z niepokojem obserwują podejście skarżącej do obowiązków studenta w zakresie realizacji ciążących na niej obowiązków związanych z nauką (dot. ww. przedmiotu), które odbiegają od deklaracji składanych przez studentkę w pismach kierowanych do władz Wydziału i uczelni.

Wnioskiem z 21 kwietnia 2022 r. skarżąca ponownie wystąpiła o wyrażenie zgody na powtarzanie przedmiotu.

Pismem 2 września 2022 r. Dziekan zawiadomiła skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów.

W dniu 18 października 2022 r. Komisja w składzie: dr M. K. - Dziekan, dr hab. M. M. – kierownik Katedry K., mgr J. C. – dyplomowany konserwator-restaurator dzieł sztuki, pracownik Wydziału R. uczelni, przy udziale dr M. G. – promotor pracy dyplomowej praktycznej dot. konserwacji i restauracji ceramiki (część A1) oraz skarżącej, dokonała oceny stanu zaawansowania prac przy obiekcie dyplomowym skarżącej w ramach powtarzania semestru 12 w roku akademickim 2021/2022. W protokole Komisja wskazała, że tematem pracy dyplomowej praktycznej była konserwacja i restauracja dwóch ceramicznych krzyży (początek XX w.) ze zwieńczenia jednej ze stacji drogi krzyżowej na G. k. L. (woj. dolnośląskie). Komisja ustaliła – po zapoznaniu z dokumentacją pracy i przeprowadzeniu oględzin obiektów – że prace zostały zrealizowane w max. 30%. Studentka przez czas przeznaczony na realizację zadania – ponad 15 tygodni zajęć zatwierdzonych harmonogramem – wykonała jedynie część dokumentacji konserwatorsko-restauracyjnej i część prac przy powierzonych jej obiektach zabytkowych. Komisja opisała nieprawidłowości i niedostatki.

Decyzją z 12 maja 2022 r. wydaną na podstawie art. 75 ust. 1, art. 108 ust. 2 pkt 2 oraz pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.; dalej: "p.s.w.n.") oraz § 6 ust. 2 pkt 1, § 56 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 oraz § 57 ust. 1 Regulaminu studiów jednolitych magisterskich, studiów pierwszego stopnia oraz studiów drugiego stopnia w Akademii Sztuk Pięknych im. [...] we W. (załącznik do uchwały nr 12/2019 Senatu uczelni z dnia 26 kwietnia 2019 r. – dalej: "Regulamin studiów z 2019 r.") Dziekan skreśliła skarżącą z listy studentów z dniem 21 listopada 2022 r. z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru 12 w terminie do 27 stycznia 2022 r. oraz stwierdzenia braku postępów w nauce. W uzasadnieniu wskazała, że nieuzyskanie przez studentkę zaliczenia w dniu 27 stycznia 2022 r. było szeroko uzasadnione przez prowadzącą zajęcia skutkując niezaliczeniem semestru w oparciu o § 44 ust. 2 Regulaminu studiów z 2019 r. Nieuzyskanie zaliczenia stanowi niedopełnienie podstawowego obowiązku określonego w § 23 ust. 1 pkt 3 i 4 tego regulaminu wz. z art. 107 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 u.s.w.n. Stanowi też podstawę skreślenia z listy studentów uregulowaną w art. 108 ust. 2 pkt 2 i 3 u.s.w.n. oraz w § 56 § 1 pkt 3 i 4 Regulaminu studiów z 2019 r. uzasadnioną 1) niezaliczeniem semestru w terminie (do 27 stycznia 2022 r. wyznaczonym na przegląd egzaminacyjny – zaliczeniowy) ustalonym przez Dziekana w piśmie z 14 stycznia 2022 r. oraz 2) brakiem postępów w nauce zgłoszonym Dziekanowi i szeroko uargumentowanym na piśmie przez prowadzącą przedmiot, a następnie popartym wnioskami płynącymi z oceny stanu zaawansowania pracy dyplomowej praktycznej dokonanej przez Komisję powołaną przez Dziekana.

Wnioski te Dziekan oparła na ustaleniach w sprawie wskazując, że rozpoczęcie powtarzania przedmiotu "Przygotowanie pracy dyplomowej praktycznej" w semestrze letnim 2021 r. nastąpiło w dniu 6 maja 2021 r., co było warunkowane brakiem możliwości pracy przez studentkę nad poprzednim obiektem, który nie został przez nią ukończony w terminie. Obiekt ten był eksponatem wypożyczonym z Muzeum Narodowego we W., który zgodnie z umową musiał być zwrócony w marcu 2021 r. Dla studentki pozyskano nowy obiekt oraz na jej wniosek Rada Wydziału na posiedzeniu w dniu 28 kwietnia 2021 r. zatwierdziła wybór nowego recenzenta pracy dyplomowej. Dla studentki został też przygotowany 15-tygodniowy indywidualny harmonogram zajęć zgodnie z programem studiów, który był aktualizowany przez Dziekana z uwagi na przesunięcie terminu zajęć z powodu realizacji prac badawczo-konserwatorskich promotora oraz z powodu usprawiedliwionych nieobecności studentki. Ostatnia zmiana została dokonana w dniu 14 stycznia 2022 r., termin przeglądu egzaminacyjnego (zaliczeniowego) wyznaczono na 27 stycznia 2022 r., a aktualny harmonogram został studentce przesłany pocztą elektroniczną w dniu 14 stycznia 2022 r. Dziekan wskazała, że według list obecności studentka uczestniczyła w zajęciach począwszy od 6 maja 2021 r. do 21 stycznia 2022 r. – z wyłączeniem okresu wakacyjnego i okresów zwolnień lekarskich - i odbyła 15 tygodni zajęć przewidzianych ww. przedmiotem. Ustaliła ponadto, że w dniu 27 stycznia 2022 r. podczas przeglądu egzaminacyjnego (zaliczeniowego) studentka została poinformowana przez prowadzącą zajęcia – promotor (w obecności asystentki) o nieuzyskaniu zaliczenia z tego przedmiotu, co zostało studentce szeroko uargumentowane i odnotowane w protokole oceny (jako NK), a po zakończonej sesji egzaminacyjnej prowadzącą przedmiot w dniu 28 lutego 2022 r. wpisała do protokołu ocenę niedostateczną (2.0). Natomiast w dniu 1 marca 2022 r. na podstawie § 44 ust. 2 Regulaminu studiów z 2019 r. Dziekan stwierdziła niezaliczenie 12 semestru studiów. Wyjaśniła, że studentce nie przysługiwało prawo do poprawki, a odpowiedź w tym zakresie została studentce pisemnie udzielona w dniu 11 kwietnia 2022 r. Ustaliła ponadto, że w trakcie sesji egzaminacyjnej uczelnia prowadziła proces wdrażania systemu komputerowego do kompleksowej obsługi procesu przeprowadzania sesji egzaminacyjnych, co spowodowało opóźnienia w technicznym zamknięciu sesji egzaminacyjnej, w tym w uwidocznieniu ocen na kontach studentów. Wobec czego studentce przywrócono termin uprawnień regulaminowych, która w tym trybie złożyła podanie o wyrażenie zgody na powtarzanie ww. przedmiotu. Dziekan w dniu 12 maja 2022 r. odmówiła wyrażenia zgody z powodu informacji pozyskanych od prowadzącej przedmiot - promotora na temat podejścia studentki do zajęć, pracy nad obiektem, braku postępów w nauce, a także z uwagi na ocenę postawy etycznej studentki w zakresie realizacji obowiązków studenckich w świetle notatki z dnia 17 stycznia 2022 r. sporządzonej przez promotora części teoretycznej pracy dyplomowej studentki.

Uzasadniając spełnienie przesłanek skreślenia z listy studentów, tj. niezaliczenie semestru oraz brak postępów w nauce studentki, Dziekan odwołała się do ustaleń w sprawie oraz pisemnego uzasadnienia nieuzyskania zaliczenia z ww. przedmiotu sporządzonego przez promotor w dniu 27 stycznia 2022 r., pisma promotor informującego o braku postępów studentki w nauce z dnia 4 lutego 2022 r. i ustaleń protokołu z 18 października 2022 r. Komisji do spraw oceny stanu zaawansowania pracy dyplomowej praktycznej studentki. Podkreśliła, że dążyła do wyważenia interesu studentki oraz interesu społecznego w postaci dbałości o renomę uczelni, niematerialną wartość dyplomu ukończenia studiów oraz pozycję rynkową absolwentów uczelni.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez brak zebrania wystarczającego materiału dowodowego potwierdzającego zaistnienie przesłanek skreślenia z listy studentów oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego i pominięcie istotnych faktów świadczących o braku winy w nieuzyskaniu zaliczenia przedmiotu, a także naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 108 ust. 2 pkt 2 i 3 u.s.w.n. Argumentowała, że Dziekan nie dokonała analizy wystąpienia przesłanek skreślenia z listy studentów, wybiórczo przeprowadziła istotne dowody ponadto zbierając dowody z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Zarzuciła, że po złożeniu indeksu doszło do zmiany wpisów dotyczących 11 semestru niekorzystnie dla skarżącej. Wskazała, że mimo podjęcia decyzji o powtarzaniu przedmiotu "Przygotowanie pracy dyplomowej praktycznej" w dniu 4 listopada 2020 r. dopiero w dniu 6 maja 2021 r. mogła rozpocząć zajęcia ze względu na odmowę dopuszczenia do zajęć przez promotora, przy czym w czerwcu 2021 r. promotor poinformowała studentkę o 50% nieobecności na zajęciach. Wskazała, że uniemożliwiono jej dokończenie pracy nad obiektami, nad którymi pracowała w poprzednich semestrach i zwrócono je w marcu 2021 r. do Muzeum Narodowego we W., wobec czego nie ze swojej winy została pozbawiona możliwości pracy nad dotychczasowymi obiektami i zobowiązana do wykonania pracy w ciągu 15 tygodni, na którą inni studenci mają dwa lata. Brak zaliczenia przedmiotu przez promotor wynika z przesłanek zupełnie pozamerytorycznych, a ocena jest stronnicza. Wskazała, że była poddawana ciągłej presji przez promotorkę, która odmawiała współpracy merytorycznej i nie dochowywała standardów procesu dydaktycznego, składała rezygnacje z tej funkcji i bezzasadnie zawiadamiała o możliwości popełnienia przez studentkę przewinień dyscyplinarnych. Dziekan nie wzięła pod uwagę, że uczestniczenie w zajęciach z promotorem odbywało się w atmosferze zastraszania i odmiennego traktowania niż innych studentów. Promotor jest jedyną osobą mającą zastrzeżenia do pracy studentki, która studiuje też na innym kierunku uczelni. Studentka zgłosiła też zastrzeżenia do opinii promotor zawartej w piśmie z 4 lutego 2022 r. co do nienabycia w toku sześcioletnich studiów umiejętności wymaganych w pracy konserwatora dziel sztuki wykazując, że uzyskała wszystkie wymagane zaliczenia i zdała egzaminy poza tym jednym. Wniosła też o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do odwołania.

W toku postępowania odwoławczego Rektor powołał komisję ds. oceny stanu zaawansowania (oględzin) pracy dyplomowej praktycznej skarżącej w składzie: dr hab. M. M., dr K. W., mgr J. C. i wyznaczył termin przeprowadzenia oględzin na dzień 29 grudnia 2022 r. Z protokołu oględzin wynikało, że w oględzinach wzięli udział: wyznaczona przez Rektora komisja, skarżąca wraz z pełnomocnikiem adw. I. G., protokolantka dr M. Ł., przedstawicielka Rektora M. S. (kierownik Działu O.) oraz pracownik P. R. Pełnomocnik skarżącej zgłosił wnioski o wyłączenie dr. hab. M. M. z powodu braku bezstronności oraz o okazanie upoważnień do udziału w oględzinach, które to wnioski nie zostały uwzględnione przez przedstawicielkę Rektora. Komisja ustaliła, że dokumentacja jest wykonana poniżej standardów pracy dyplomowej, zawiera błędy, obiekt jest nieskończony. Stan zaawansowania prac praktycznych Komisja oceniła na poziomie 20-30%, a dokumentacji – na poziomie 15%. Obiekty są słabo zabezpieczone do przechowywania długoterminowego. Do wyników oględzin dokumentacji oraz oględzin obiektu pełnomocnik skarżącej złożył zastrzeżenia.

Postanowieniem z 16 stycznia 2023 r. Rektor odmówił przeprowadzenia dowodu z oględzin obiektów – przedmiotu pracy dyplomowej skarżącej w roku akademickim 2019/2020 oraz dowodu z opinii biegłego z zakresu konserwacji i restauracji sztuki na okoliczność wykazania, czy skarżąca otrzymała w semestrze 12 zadanie (temat pracy dyplomowej) możliwe do wykonania w 8-10 tygodni.

Zaskarżoną decyzją – wydaną na podstawie m.in. art. 75 ust. 1, art. 108 ust. 2 pkt 2 oraz pkt 3 p.s.w.n. oraz § 6 ust. 2 pkt 1, § 56 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 oraz § 57 ust. 1 Regulaminu studiów z 2019 r. - Rektor utrzymał w mocy decyzję Dziekana. Podobnie jak Dziekan, Rektor stwierdził, że zaistniały przesłanki uprawniające do skreślenia skarżącej z listy studentów w oparciu o przepisy art. 108 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 p.s.w.n. z powodu nieuzyskania zaliczenia w terminie do dnia 27 stycznia 2022 r. – wyznaczonym harmonogramem, o którym studentka została zawiadomiona w dniu 14 stycznia 2022 r. - oraz stwierdzenia braku postępów w nauce ze względu na ustalenia w sprawie.

Ustalił, że skarżąca podczas przeglądu egzaminacyjnego w dniu 27 stycznia 2022 r. nie uzyskała zaliczenia z powtarzanego przedmiotu – Przygotowanie pracy dyplomowej - klasyfikowanego jako przedmiot kończący się egzaminem, nie została dopuszczona do egzaminu w tym dniu, a do protokołu wpisane zostało nieuzyskanie zaliczenia (oznaczone jako NK). Wobec treści § 44 ust. 2 Regulaminu studiów z 2019 r. skarżącej nie przysługiwało prawo do egzaminu w sesji podstawowej oraz poprawkowej, a po zakończonej sesji egzaminacyjnej promotorka – jako prowadzącą zajęcia – wpisała ocenę niedostateczną, skutkujące niezaliczeniem semestru 12, co stwierdziła Dziekan. Okoliczność ta stanowiła podstawę do skreślenia skarżącej przez Dziekana z listy studentów.

Następnie, Rektor odniósł się do poszczególnych zarzutów odwołania. W zakresie stwierdzenia braku postępów w nauce, nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie odwołał się do informacji promotora z 4 lutego 2022 r., protokołu Komisji z 18 października 2022 r., protokołu nr 2021 Z/E-1/32 z 27 stycznia 2022 r. o niezaliczeniu przedmiotu Przygotowanie pracy praktycznej, karty okresowych osiągnięć studentki, pisemnego uzasadnienia nieuzyskania zaliczenia przez studentkę sporządzonego przez promotorkę. Uznał, że dokumenty te stanowią obiektywne dowody na brak postępów w nauce oraz niezaliczenie semestru 12 przez skarżącą. Dodatkowo ustalił, że termin przeglądu egzaminacyjnego (zaliczeniowego) – 27 stycznia 2022 r. – stanowił dla skarżącej termin zakończenia semestru. Rozpoczęcie zajęć w marcu 2021 r. było niemożliwe z uwagi na brak obiektu pracy. Ustalił też, że skarżąca w okresie od 6 maja 2021 r. do 21 stycznia 2022 r. odbyła 15 tygodni zajęć przewidzianych dla przedmiotu pracując na obiektem łącznie ponad 160 godzin, przy 45 godzinach planowo przewidzianych programem studiów. Uznał, że tak wysoka liczba godzin pracy nad obiektem przeczy zarzutom skarżącej o braku możliwości uczestniczenia w zajęciach, możliwości powtórzenia niezaliczonego przedmiotu i prowadzenia prac nad obiektem.

Za bezpodstawne uznał zarzuty dotyczące braku pomocy, współpracy merytorycznej i nieudzielenia konsultacji przez promotorkę, jak również zarzuty o kierowaniu gróźb i zarzutów pozamerytorycznych przez promotorkę oraz powtarzania przedmiotu w atmosferze zastraszania i odmiennego traktowania innych studentów. Stwierdził, że skarżąca nie rozumiał i nie akceptowała formuły konsultacji stosowanej do wszystkich studentów w pracowni dyplomowej. Wskazał, że pisma skarżącej świadczą o swobodnym podejściu do formułowania zarzutów o groźbach, atmosferze zastraszania i odmiennego traktowania innych studentów, zarzuty te są nieuprawnione i mogą mieć charakter zniesławienia narażając skarżącą na utratę zaufania do studentki ze strony władz uczelni, niezbędnego do realizacji obowiązków nauczyciela akademickiego. Promotor skarżącej nie była jedyną osobą mającą zastrzeżenia do pracy studentki, ponieważ takie zastrzeżenia zgłaszała również prowadząca część pisemną teoretyczną pracy dyplomowej, która nie udzieliła skarżącej zaliczenia z tego przedmiotu, co skutkowało przystąpieniem przez studentkę do egzaminu komisyjnego – ocena dostateczna.

Rektor wyjaśnił też, że w toku studiów studentce okazywana była ze strony uczelni daleko idąca wyrozumiałość, mająca na celu jej zmotywowanie i okazanie wsparcia. Natomiast studentka wielokrotnie wykazywała się nieterminowością, brakiem zaangażowania i sumiennego podejścia do zlecanych jej prac oraz niestosowaniem się do zasad przyjętych w postępowaniu z historycznymi obiektami poddawanymi konserwacji.

Rektor wyjaśnił, że skarżąca nie zaliczyła egzaminu komisyjnego w 2020 r. z przedmiotu powtarzanego w semestrze 2021/2022 (część praktyczna). Za bezprzedmiotowe uznał wystąpienie studentki o zmianę promotora części praktycznej pracy dyplomowej w dniu przeglądu egzaminacyjnego (22 grudnia 2021 r.). Wskazał, że studentka poszukuje usprawiedliwienia swych niepowodzeń w procesie kształcenia w działaniach osób trzecich.

Ponadto argumentował, że studentka dopuściła się naruszenia Procedury Dyplomowania, ponieważ bez zgody Rady Wydziału uczelni konsultowała część teoretyczną pracy dyplomowej – przez kilka miesięcy – z historykiem sztuki, nauczycielem akademickim innej uczelni, a działania te podejmowała bez wiedzy i zgody promotor części teoretycznej dyplomu dr E. Ł., o czym promotor dowiedziała się podczas towarzyskiej rozmowy z tym nauczycielem. Wobec czego w wątpliwość poddała samodzielność studentki w tym zakresie.

Wskazał, że studentka samodzielnie dokonała wyboru promotora części praktycznej pracy dyplomowej, decyzję tę wielokrotnie podtrzymywała także wobec propozycji uczelni w tym zakresie w 2021 r.

W celu wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego Rektor przeprowadził komisyjne oględziny pracy dyplomowej praktycznej studentki. Odpowiadając na zarzuty i zastrzeżenia skarżącej Rektor podał, że Komisja składała się ze specjalistów w dziedzinie konserwacji i restauracji dziel sztuki, pracowników uczelni. Praca została zabezpieczona w pracowni konserwacji i restauracji ceramiki do czasu zakończenia postępowania w sprawie skreślenia skarżącej z listy studentów, a dokumentacja fotograficzna obiektu potwierdza jego stan. Dokumentacja pracy dyplomowej przekazana do oględzin przez promotor była dokumentacją dostarczoną mejlowo z adresu skarżącej w dniu 7 czerwca 2021 r.

W konsekwencji Rektor uznał opinię Komisji co do poziomu zaawansowania dokumentacji:15% oraz prac praktycznych: 20-30% za dodatkowe poparcie stwierdzenia braku postępów w nauce studentki.

Za niemające znaczenia dla sprawy Rektor uznał wnioski dowodowe skarżącej złożone w toku postępowania odwoławczego.

Za niezasadne uznał Rektor zarzuty naruszenia postępowania, tj. art. 7, art. 77 i art. 07 § 1 pkt 6 k.p.a. również z tego powodu, ze odnosiły się do innego przedmiotu sprawy (prawa budowlanego).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o: 1) uchylenie decyzji Rektora w całości oraz o umorzenie postępowania w sprawie; 2) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w skardze i do niej dołączonych; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów procesu w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art. 7 k.p.a. poprzez brak zebrania wystarczającego materiału dowodowego potwierdzającego wystąpienie przesłanek umożliwiających skreślenie skarżącej z listy studentów na kierunku K. oraz pominięcie dowodów świadczących o fakcie, że promotor skarżącej utrudniała zaliczenie przedmiotu, w szczególności złożonych organowi pism skarżącej z dnia 28 stycznia 2021 r., 25 marca 2021 r. 13 kwietnia 2021 r., 14 kwietnia 2021 r., 7 czerwca 2021 r., 16 czerwca 2021 r., 17 września 2021 r., 5 października 2021 r., 28 października 2021 r., 2 listopada 2021 r., 8 listopada 2021 r., 15 listopada 2021 r. oraz 16 grudnia 2021 r. oraz do Dziekana – z dnia 5 października 2021 r.; 2) art. 77 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego i przyjęcie wbrew zasadom logicznego rozumowania, że: a) w sprawie występują przesłanki do skreślenia skarżącej z listy studentów, podczas gdy organ pominą istotne fakty świadczące o braku winy studentki w nieuzyskaniu zaliczenia przedmiotu, które zostały opisane w pismach skierowanych do Rektora w czasie gdy studentka uczestniczyła w zajęciach; b) dokumenty wytworzone przez promotor zasługują na przyznanie im waloru wiarygodności w sytuacji, gdy Rektor z urzędu ma wiedzę o tym, że promotor złożyła przeciwko skarżącej zawiadomienie o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, które po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego okazało się być niepoparte żadnymi dowodami, a podobna sytuacja może dotyczyć kolejnych dokumentów wytworzonych przez promotor przeciwko skarżącej; c) wiarygodny dowód w postaci oględzin (oceny stanu zaawansowania pracy) z dnia 29 grudnia 2022 r. w sytuacji, gdy przedmiotem oględzin w zakresie części teoretycznej pracy był dokument zapisany w formacie pliku MS-Word, który nie został podpisany własnoręcznie przez skarżącą i brak jest w aktach sprawy dowodów, że część teoretyczna podlegająca oględzinom została wytworzona przez skarżącą, a dodatkowo w zakresie części praktycznej organ nie dokonał żadnego zabezpieczenia obiektów podlegających oględzinom od czasu zakończenia pracy nad tymi obiektami przez skarżącą, co w konsekwencji powoduje, że nie ma pewności, że oględzinom poddano prace wykonane przez skarżącą bez ingerencji osób trzecich; 3) art. 8 w zw. z art. 75 § 1 zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie wniosków dowodowych skarżącej złożonych o przeprowadzenie dowodu z oględzin i z opinii biegłego zgłoszonych na okoliczność postępu w nauce skarżącej, albowiem, jak uznał organ, dowody te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, podczas gdy podstawą prowadzenia postępowania w sprawie jest, zgodnie z zawiadomieniem o jego wszczęciu, stwierdzenie przez organ braku postępów w nauce skarżącej, co w konsekwencji spowodowało, że decyzja została wydana w oparciu o niepełny materiał dowodowy; 4) art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 75 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nierozpoznanie przez organ wniosków dowodowych skarżącej złożonych w odwołaniu o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pism kierowanych do Rektora przez studentkę, co w konsekwencji spowodowało wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy; 5) art. 8 w zw. z art. 15 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez przeprowadzenie czynności oględzin (oceny stanu zaawansowania) pracy dyplomowej praktycznej z dnia 29 grudnia 2022 r. z udziałem przedstawicielki Rektora, która brała udział w wydaniu zaskarżonej decyzji w pierwszej instancji – dokonała czynności udostępnienia akt postępowania pełnomocnikowi w dniu 16 listopada 2022 r., co w konsekwencji powoduje, że czynność została przeprowadzona z udziałem pracownika organu podlegającego wyłączeniu, bowiem pracownik ten wykonywał czynności zarówno w I jak i w II instancji; 6) art. 8 w zw. z art. 15 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez przeprowadzenie czynności oględzin (oceny stanu zaawansowania) pracy dyplomowej praktycznej z dnia 29 grudnia 2022 r. z udziałem dr. hab. M. M. oraz mgr J. C., które to osoby brały udział w wydaniu zaskarżonej decyzji w pierwszej instancji – dokonały oceny stanu zaawansowania pracy dyplomowej praktycznej w dniu 18 października 2022 r., co w konsekwencji powoduje, że czynność została przeprowadzona z udziałem pracowników organu podlegających wyłączeniu, bowiem pracownicy ci wykonywali czynności w postępowaniu zarówno w I jak i w II instancji; 7) art. 74 § 2 k.p.a. poprzez brak doręczenia skarżącej postanowienia o odmowie wglądu w akta sprawy z dnia 29 grudnia 2022 r., przez co skarżąca nie mogła zaskarżyć tego postanowienia.

Zarzuciła też naruszenie prawa materialnego, a to art. 108 ust. 2 pkt 2 i 3 p.s.w.n. poprzez wydanie decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy nie zaszły przesłanki do skreślenia skarżącej z listy studentów.

W uzasadnieniu skargi szeroko uargumentowała zarzuty i wnioski skargi.

W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o oddalenie skargi oraz o oddalenie wniosków dowodowych zgłoszonych w skardze.

W piśmie procesowym złożonym na rozprawie skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z kopii dokumentów na okoliczności w skazane w piśmie.

Na rozprawie skarżąca podała, że studia na kierunku K. rozpoczęła w 2014 r., a przedmiot Przygotowanie pracy dyplomowej praktycznej trwa 4 semestry.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli legalności jest skreślenie skarżącej z listy studentów z powodu niezaliczenia semestru w określonym terminie oraz z powodu braku postępów w nauce.

Wedle Rektora w sprawie zaistniały dwie przesłanki skreślenia z listy studentów określone w art. 108 ust. 1 pkt 2 i 3 p.s.w.n. oraz § 6 ust. 2 pkt 1, § 56 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 oraz § 57 ust. 1 Regulaminu studiów z 2019 r., tj. niezaliczenie semestru 12 oraz brak postępów w nauce. W wyznaczonym terminie – do 27 stycznia 2022 r. – skarżąca nie zaliczyła bowiem przedmiotu: Praca dyplomowa praktyczna, wobec czego nie została dopuszczona do przeglądu egzaminacyjnego wyznaczonego na dzień 27 stycznia 2022 r., co na podstawie § 44 Regulaminu studiów z 2019 r. skutkowało wpisem oceny niedostatecznej z przedmiotu, a w konsekwencji - stwierdzeniem przez Dziekan niezaliczenia semestru 12. O braku postępów w nauce świadczą, zdaniem Rektora, m.in. nieuzyskanie ww. zaliczenia, okoliczności wskazane w pisemnym zgłoszeniu braku postępów w nauce przez prowadzącą ww. przedmiot i promotor jednocześnie oraz ustalenia Komisji powołanej przez Rektora do oceny stanu zaawansowania pracy dyplomowej praktycznej skarżącej.

Zdaniem skarżącej nieuzyskanie zaliczenia semestru 12 jest niezawinione przez studentkę; czas wyznaczony na przygotowanie praktycznej pracy dyplomowej nie był wystarczający, a skarżąca nie była potraktowana na równi z innymi studentami; skarżąca była poddawana szykanom i presji ze strony promotor, co miało wpływ na przebieg i wyniki studiowania i wywołało u skarżącej problemy zdrowotne prowadząc do przerw w pracy nad renowacją obiektów zabytkowych; postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącej zostało umorzone; oględziny i ocena stanu zaawansowania pracy dyplomowej dokonana przy ponownym rozpatrzeniu sprawy narusza zasady postępowania administracyjnego i nie może stanowić dowodu w sprawie. Okoliczności te, wedle skarżącej, uzasadniają brak podstaw do skreślenia jej z listy studentów z powodów wskazanych przez Rektora.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że narusza ona prawo z powodu tego, że 1) akta sprawy są niekompletne, nie zawierają m.in. programu studiów, co ma znaczenie dla kontroli legalności, 2) bez jasnej przyczyny i wbrew przepisom przejściowym zastosowane zostały w sprawie przepisy Regulaminu studiów z 2019 r. w zakresie oceny spełnienia przesłanki niezaliczenia semestru w określonym terminie, 3) w czynnościach dowodowych, tj. oględzinach, brały udział osoby podlegające wyłączeniu (te same osoby zarówno w toku postępowania prowadzonego przed dziekanem jak i przed Rektorem), 4) Rektor nie uwzględnił wszystkich istotnych okoliczności faktycznych przy ustaleniu istnienia przesłanek skreślenia z listy studentów.

Materialnoprawną podstawę decyzji wydanych w sprawie stanowił art. 108 ust. 1 pkt 2 i 3 p.s.w.n. oraz § 6 ust. 2 pkt 1, § 56 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 oraz § 57 ust. 1 Regulaminu studiów z 2019 r. – w związku z art. 75 ust. 1 p.s.w.n.

Zgodnie z art. 108 ust. 2 p.s.w.n. student może być skreślony z listy studentów w przypadku:

1) stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach;

2) stwierdzenia braku postępów w nauce;

3) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie;

4) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.

Natomiast zgodnie z ust. 3 skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Z treści art. 108 p.s.w.n. wynika zatem, że nakazaną przez ustawodawcę formą prawną skreślenia z listy studentów jest decyzja.

W obecnym stanie prawnym nie ma wątpliwości, że przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 2000; dalej: k.p.a.) mają zastosowanie wprost. Sąd w składzie orzekającym podziela ocenę prawną (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 12 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 331/23, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA), że rozstrzygając władczo o prawach i obowiązkach strony, organ znajduje do tego podstawę w przepisach prawa nadających autonomię uczelniom wyższym. Nadanie tego rodzaju autonomii jest formą sui generis przeniesienia na organy uczelni części uprawnień państwa. W ten sposób należy rozumieć normę prawną, zamieszczoną w art. 9 ust. 2 p.s.w.n. Wynika z niej w szczególności, że uprawnienia, nabyte przez uczelnię w stosunku do obywateli, mają swoje źródło w prawie publicznym. Choć zatem żaden akt prawny nie określa organów uczelni oraz innych podmiotów w jej strukturze, którym uczelnia przyznała władztwo, organami administracyjnymi, to należy przyjąć, że uprawnienia do orzekania w sprawach obywateli nadają rektorowi i dziekanom przymiot organu administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym. Prawidłowa, zgodna z Konstytucją RP wykładnia przepisów o autonomii uczelni, nie może bowiem prowadzić do wniosku, jakoby z faktu bycia studentem wynikało ograniczenie tych praw i wolności, które przysługują obywatelom nieposiadającym statusu studenta. Autonomia uczelni wyższych ma swoje granice ustawowe, do których należą uprawnienia kontroli zgodności z prawem orzeczeń wydawanych w stosunku do obywateli, które to uprawnienia zostały powierzone sądom administracyjnym.

Jak Sąd wskazał, zaskarżona decyzja została podjęta wskutek ustalenia, że zaistniały dwie przesłanki fakultatywnego skreślenia z listy studentów.

Sąd stwierdza, że akta sprawy administracyjnej nie są kompletne, ponieważ nie odzwierciedlają wszystkich ustaleń Rektora w sprawie. Zawierają dokumentację przebiegu studiów skarżącej tylko w części odnoszącej się do przedmiotu "Przygotowanie pracy dyplomowej praktycznej" i tylko w zakresie powtarzania go w semestrze letnim 2021 r. Wyjątkiem jest protokół egzaminu komisyjnego z przedmiotu "Przygotowanie pracy dyplomowej teoretycznej". Brakuje dokumentacji dotyczącej wcześniejszego przebiegu nauki w zakresie powtarzanego przedmiotu. Okoliczności z tym związane Rektor uznał za istotną argumentację przemawiającą za zaistnieniem przesłanki braku postępów w nauce. Do zaszłości w tym zakresie, a także innych okoliczności na przestrzeni całego okresu studiów, odnosi się promotor w informacji o braku postępów w nauce z 4 lutego 2022 r., które Rektor uznał za jeden z dowodów prowadzących do ustalenia tej przesłanki. Brakuje też programu studiów. Braki te uniemożliwiają kontrolę legalności zaskarżonej decyzji w tej części i skutkują uznaniem, że ustalenia oraz argumentacja w tym zakresie Rektora nie ma oparcia w materiale dowodowym. Statut uczelni jest dostępny na stronie internetowej uczelni i na tej podstawie Sąd uwzględnił jego postanowienia w sprawie. Sąd podkreśla, że na podstawie art. 134 p.p.s.a orzeka na podstawie akt administracyjnych sprawy.

Oceny wymaga, czy w sprawie została zastosowana właściwa procedura skreślenia studentki z listy studentów.

Przepisy p.s.w.n. nie określają szczegółowej procedury skreślenia z listy studentów. Regulacje w tym zakresie ustawodawca pozostawił uczelniom w ramach autonomii za wyjątkiem enumeratywnie wyliczonych przesłanek skreślenia z listy studentów: obligatoryjnych (art. 108 ust. 1) i fakultatywnych (art. 108 ust. 2). Podstawę prawną dla wydania regulaminu studiów zawiera art. 75 ust. 1 p.s.w.n., zgodnie z którym organizację studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów.

W dniu 1 października 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm.; dalej: "przepisy wprowadzające").

Zgodnie z art. 190 ust. 1 przepisów wprowadzających uczelnie w rozumieniu ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3 (tj. ustawy z 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym) stają się uczelniami w rozumieniu ustawy, o której mowa w art. 1 (tj. p.s.w.n.). Uczelnia wstępuje w ogół praw i obowiązków jej podstawowych jednostek organizacyjnych, w tym w prawa i obowiązki wynikające z decyzji ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego oraz ministra właściwego do spraw nauki. Na podstawie art. 228 ust. 2 przepisów wprowadzających z dniem 30 września 2019 r. rady podstawowych jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 60 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, oraz kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 60 ust. 6 tej ustawy, przestają być organami uczelni. Z dniem 1 października 2019 r. rektorzy wstępują w prawa i obowiązki kierowników podstawowych jednostek organizacyjnych (ust. 3).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1) p.s.w.n. organami uczelni publicznej - są rada uczelni, rektor i senat. Statut uczelni może przewidywać również inne organy uczelni (ust. 2). Według art. 23 ust. 1 i 4 p.s.w.n., do zadań rektora należą sprawy dotyczące uczelni, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych przez ustawę lub statut do kompetencji innych organów uczelni, a od decyzji administracyjnych wydawanych przez rektora służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W świetle Działu II Statutu uczelni uchwalonego w dniu 25 września 2019 r. (dalej: Statut) władzami uczelni są organy uczelni (określone w Rozdziale 1), osoby pełniące funkcje kierownicze uczelni (określone w Rozdziale 2) oraz stałe podmioty pomocnicze rektora (określone w Rozdziale 3).

Organami uczelni są Rektor, senat, rada uczelni oraz rada dyscypliny artystycznej lub rada dyscypliny naukowej.

Na podstawie § 9 Statutu w sprawach dotyczących postępowania przed organami Uczelni, nieuregulowanych w statucie lub w odrębnych przepisach, rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej lub załatwianych milcząco, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.).

Do władz uczelni Statut zalicza osoby pełniące funkcje kierownicze w uczelni, w tym dziekana (§ 34 ust. 1 pkt 2). Zgodnie z § 38 ust. 1 Statutu powołując dziekanów Rektor określa zakres ich zadań, z uwzględnieniem ust. 2. Dziekan może powoływać, w ramach kierowanej jednostki, ciała doradcze, określając ich skład i zadania (ust. 3). Dziekan w zakresie określonych kompetencji wydaje zarządzenia (ust. 4). Rektor uchyla zarządzenie dziekana sprzeczne z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, statutem Uczelni, uchwałami Senatu lub innymi aktami wydawanymi przez organy Uczelni (ust. 5). Rektor może umocować dziekana w drodze upoważnienia administracyjnego, o którym mowa jest w art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) - do wydawania w jego imieniu decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń (ust. 6).

Ponadto na podstawie § 10 Statutu Rektor może w formie pisemnej, upoważnić pracowników Uczelni, w szczególności osoby pełniące funkcje kierownicze w Uczelni, do podejmowania rozstrzygnięć i wykonywania innych czynności w jego imieniu (ust. 1). Rektor może uchylać lub zmieniać decyzje pracowników Uczelni lub ciał kolegialnych upoważnionych do podejmowania decyzji dotyczących Uczelni (ust. 2).

Powołany przepis art. 108 ust. 3 p.s.w.n. nie wskazuje podmiotu, który jest uprawniony do wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów. Oznacza to, że co do zasady będzie nim rektor – z uwagi na ww. przepis art. 23 p.s.w.n. - chyba że przepisy statutu uczelni lub regulaminu studiów wskażą inny upoważniony podmiot. Nie może być przy tym wątpliwości, że z istoty decyzji administracyjnej może być ona wydana jedynie przez organ uczelni posiadający uprawnienia do władczego rozstrzygania o prawach i obowiązkach studenta.

Z przytoczonych przepisów Statutu wynika, że dziekan może być uprawniony do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu rektora, o ile zostanie upoważniony przez rektora w trybie art. 268a k.p.a. W takim przypadku dochodzi do skutku przedstawicielstwo administracyjne.

Przepisy wprowadzające stanowią, że senaty uczelni uchwalą regulaminy studiów na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 1, w terminie umożliwiającym ich wejście w życie nie później niż 12 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy (ust. 1). Regulaminy uchwalone na podstawie art. 161 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3 zachowują moc do dnia wejścia w życie regulaminów, o których mowa w ust. 1 (ust. 2).

Uchwałą z 26 kwietnia 2019 r. nr 12/2019 Senat uczelni uchwalił Regulamin studiów z 2019 r., który w § 5 ust. 2 stanowi, że zgodnie ze statutem uczelni osobą właściwą do wydawania decyzji w sprawach studenckich jest w pierwszej instancji Dziekan, powołany na kierownika Wydziału przez Rektora (ust. 2). Rektor uchyla lub podtrzymuje decyzje wydane przez dziekana. Decyzja Rektora jest ostateczna.

Wskazana regulacja prowadzi do wniosku, że zamiarem Senatu było przeniesienie kompetencji do wydania decyzji w sprawie skreślenia z listy studentów z rektora na dziekana. Przeniesienie takie byłoby prawnie skuteczne w odniesieniu do decyzji administracyjnych jedynie w przypadku, gdyby dziekan był organem uczelni. Norma kompetencyjna z § 5 w zw. z § 10 ust. 1 Regulaminu studiów z 2019 r. nie może być więc realizowana bez upoważnienia dziekana w trybie art. 268a k.p.a. Wniosek taki wzmacnia treść tego przepisu regulaminowego odwołująca się do Statutu (§ 38 ust. 5 Statutu). Trzeba w tym miejscu podkreślić, że w poprzednio obowiązującym stanie prawnym (na gruncie p.s.w. z 2005 r.) dziekan posiadał status organu uczelni jako kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni i był uprawniony do wydawania decyzji, od której służyło odwołanie do rektora (art. 60 i 70).

W aktach administracyjnych sprawy brak jest dokumentu upoważnienia udzielonego w trybie art. 268a k.p.a. Dziekanowi, który wydał decyzję z dnia 21 listopada 2022 r.

Niewątpliwie, obowiązujące przepisy p.s.w.n. ustanawiają prawo do dwukrotnego rozpatrzenia decyzji o skreśleniu z listy studentów (art. 23 ust. 4).

Przechodząc do kontroli legalności w odniesieniu do meritum sprawy, to trzeba podkreślić, że skarżąca rozpoczęła studia przed rokiem akademickim 2019/2020, co jest bezsporne.

W sprawie, jak Sąd wskazał, Dziekan i Rektor stwierdzili zaistnienie przesłanek z art. 108 ust. 2 pkt 2 i 3 p.s.w.n i mające im odpowiadać przesłanki określone w § 56 ust. 1 pkt 3 i 4 Regulaminu z 2019 r.

W rozdziale XIII. "Skreślenie z listy studentów" w § 56 ustalone zostały zasady i tryb skreślenia z listy studentów a w § 57 - procedura odwoławcza. Z przepisu § 56 ust. 1 wynika, że dziekan może wydać decyzję o skreśleniu studenta z listy studentów, w szczególności w przypadku:1) niepodpisania aktu ślubowania; 2) stwierdzenia w trakcie semestru nieusprawiedliwionej nieobecności na zajęciach, która zgłoszona została dziekanowi przez prowadzącego i uniemożliwia studentowi zaliczenie semestru/roku studiów; 3) stwierdzenia braku postępów w nauce, które zgłoszone zostały na piśmie dziekanowi przez prowadzącego; 4) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku studiów w określonym terminie; 5) niewniesienia opłat i odpłatności za świadczone usługi edukacyjne związanych z odbywaniem studiów.

Oznacza to, że katalog fakultatywnych przesłanek skreślenia z listy studentów (w ramach uznania administracyjnego) różni się od katalogu ustawowego, który jest ponadto katalogiem zamkniętym. Nie mniej, ze wskazanych przepisów łącznie Statutu i Regulaminu studiów z 2019 r. wynika, że dziekan (z upoważnienia Rektora – uwaga Sądu) może wydać decyzję o skreśleniu z listy studentów w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce, które zgłoszone zostały na piśmie dziekanowi przez prowadzącego oraz w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku studiów określonym terminie. Oznacza to jednocześnie, że na podstawie Regulaminu studiów z 2019 r. kompetencja Dziekana jest wyłączona, jeśli stwierdzenie braku postępów w nauce nie byłoby zgłoszone dziekanowi przez prowadzącego zajęcia. W takim przypadku kompetencja do wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów pozostałaby wyłącznie przy Rektorze. W art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. przesłanka braku postępów w nauce nie jest bowiem ograniczona i warunkowana zgłoszeniem na piśmie takich braków przez prowadzącego zajęcia. Zatem kompetencja decyzyjna dziekana w tym zakresie jest ograniczona do wskazanego przypadku. Akta administracyjne dowodzą, że prowadząca przedmiot "Przygotowanie pracy dyplomowej praktycznej" dr M. G. pisemnie – w dniu 4 lutego 2022 r. – poinformowała Dziekana o braku postępów w nauce skarżącej. Z zastrzeżeniem ww. upoważnienia Rektora, po stronie Dziekana mogła istnieć kompetencja do wydania decyzji w sprawie skreślenia skarżącej z listy studentów z powodu stwierdzenia przesłanek wskazanych w § 65 ust. 1 pkt 3 i 4 Regulaminu z 2019 r.

Decyzja o skreśleniu z listy studentów na podstawie przesłanek wskazanych w art. 108 ust. 2 p.s.w.n. jest fakultatywna i ma charakter uznania administracyjnego.

Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu uczelni co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog przesłanek pozwalających na skreślenie z listy studentów został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o skreśleniu z listy studenta jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Jednocześnie, w świetle orzecznictwa sądowego decyzje uznaniowe podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie. Kontroli podlega kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Rozstrzygnięcie organu powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wszechstronnie rozważone i zbadane z uwzględnieniem reguł art. 7 i art. 11 k.p.a. Ocena, czy przesłanki skreślenia z listy występują w konkretnej sprawie (art. 80 k.p.a.) może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.). Dopiero wówczas organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia przesłanek z art. 108 ust. 2 p.s.w.n., jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia w postaci skreślenia z listy studentów powinny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Podsumowując, stwierdzenie istnienia przesłanek skreślenia z listy studentów nie zobowiązuje organu do takiego rozstrzygnięcia. Organ ma prawo swobodnego wyboru opcji decyzyjnej, tzn. może skreślić studenta z listy studentów albo nie. Przy czym podejmowanie decyzji w takiej sprawie składa się z dwóch etapów: 1) ustalenia, czy w sprawie zaistniały przesłanki skreślenia z listy studentów, a w przypadku zaistnienia choćby jednej z nich organ dokonuje 2) wyboru sposobu rozstrzygnięcia w sprawie – uznanie administracyjne. Ten pierwszy etap podlega pełnej kontroli sądowej wg wskazanych w p.p.s.a. kryteriów. Drugi etap jest ograniczony do kontroli, czy wybór opcji decyzyjnej był swobodny a nie dowolny (woluntarystyczny).

Jak już Sąd wskazał, w sprawie organy stwierdziły zaistnienie dwóch fakultatywnych przesłanek skreślenia skarżącej z listy studentów: nieuzyskanie zaliczenia semestru 12 w terminie do 27 stycznia 2022 r. oraz stwierdzenie braku postępów w nauce.

W sprawie nie jest sporne, że skarżąca rozpoczęła 6-letnie stacjonarne studia magisterskie na kierunku K. w zakresie konserwacji i restauracji ceramiki i szkła przed rokiem akademickim 2019/2020. Nie jest też sporne, że w roku akademickim 2020/2021 uzyskała od Dziekana zgodę z dnia 4 listopada 2020 r. na powtarzanie przedmiotu: "Przygotowanie pracy dyplomowej praktycznej" w semestrze letnim 2021 r., który był ostatnim (niezaliczonym) przedmiotem ostatniego semestru programu studiów. Nie jest kwestionowane, że na okres powtarzania ww. przedmiotu, który rozpoczął się w dniu 6 maja 2021 r., skarżąca otrzymała nowy obiekt – zabytek w postaci dwóch krzyży ceramicznych z przełomu XIX/XX wieku – w celu konserwacji i restauracji w ramach przygotowania pracy dyplomowej praktycznej. Przegląd egzaminacyjny z powtarzanego przedmiotu został wyznaczony na dzień 27 stycznia 2022 r. stanowiący jednocześnie zakończenie semestru 12. Nad zabytkiem skarżąca pracowała przez 15 tygodni pracy (ponad 160 godzin pracy), przy czym nie uczestniczyła w zajęciach w okresie wakacyjnym oraz w okresie usprawiedliwionych nieobecności udokumentowanych zwolnieniami lekarskimi.

Konfrontując te ustalenia z przepisami Uczelni, to w pierwszej kolejności Sąd stwierdził, że skarżącą wiązał program kształcenia/program studiów sprzed wejścia w życie p.s.w.n., na co wskazuje przepis przejściowy ustalony w art. 268 przepisów wprowadzających. Akta sprawy administracyjnej nie zawierają jednak, jak Sąd już wskazał, żadnego programu studiów. Weryfikacja dokonanych przez uczelnię ustaleń w zakresie przygotowanego dla skarżącej harmonogramu zajęć zgodnie z programem studiów nie jest zatem możliwa w oparciu o akta administracyjne sprawy. Okoliczność ta jest zaś kwestionowana przez skarżącą poprzez argumentację, że czas wyznaczony na pracę nad zupełnie nowym zabytkiem nie był wystarczający oraz że w ten sposób doszło do nierównego traktowania skarżącej i innych studentów, którzy przygotowywali pracę dyplomową praktyczną przez 4 semestry, a nie 15 tygodni.

Sąd w składzie orzekającym po analizie akt sprawy i argumentacji zaskarżonej decyzji w tym zakresie doszedł do przekonania, że w sprawie nie doszło do naruszenia zasady niedyskryminacji. Po pierwsze, uczelnia zadbała o odpowiedni obiekt – przedmiot pracy dyplomowej praktycznej – który został wybrany przez specjalistów. Po drugie, zaplanowała odpowiedni czas na przeprowadzenie prac renowacyjnych/rekonstrukcyjnych, uwzględniając fakt, że studentka musi mieć realna możliwość wykonania tych prac w ciągu jednego semestru. Z tych powodów słusznie też Rektor odmówił przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, który miałby na celu ustalenie, czy w wyznaczonym 15-tygodniowym czasie realizacja pracy dyplomowej praktycznej na przyznanym zabytku była obiektywnie możliwa.

Harmonogram zajęć w ramach powtarzanego przedmiotu z pewnością uległ modyfikacji w związku z koniecznością przydzielenia nowego obiektu i wobec tego nie mógł odpowiadać programowi studiów. Przedstawiony do akt sylabus (opis przedmiotu) obowiązujący skarżącą w semestrze 12 również nie jest w tym zakresie miarodajny.

Odrębną jednak kwestią pozostają okoliczności, które miały wpływ na przebieg tej pracy, tzn. przerwy w pracach, atmosfera współpracy oraz relacje z promotor.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że przekazany jej - na czas powtarzania 12 semestru - nowy obiekt wymagał 8-10 tygodniowej pracy. Ostatecznie, uczelnia umożliwiła skarżącej pracę przez 15 tygodni. Jednakże okoliczności faktyczne, ustalone w sprawie, wskazują, że praca nad tym obiektem mogła być rozpoczęta w maju 2021 r. i była przerywana okresami nieobecności skarżącej (usprawiedliwionych stanem zdrowia) oraz wakacji. Przerwy te mogły wpływać na tempo pracy i jej jakość (np. zapleśnienia), a także powodować konieczność powtarzania zbiegów renowacyjnych/rekonstrukcyjnych. Udokumentowane w sprawie napięte relacje pomiędzy skarżącą a promotor również nie pozostawały bez znaczenia dla przebiegu współpracy i jej efektów. Doświadczenie życiowe wskazuję, że mogły mieć znaczący wpływ na tempo i jakość pracy nad zabytkiem. Niewątpliwie mogły powodować błędne decyzje skarżącej co do metodologii/procedury postępowania z obiektem. Okoliczności te mogły zatem skutkować oceną, że okres 15 tygodni pracy na obiektem nie był wystarczający dla realizacji tej pracy, nie był adekwatny. Rektor miał świadomość wskazanych trudności w przebiegu współpracy, był o nich informowany pisemnie (podobnie jak Dziekan), a skarżąca złożyła wniosek o zmianę promotor, który nie został rozpatrzony. Z informacji w aktach sprawy wynika, że również promotor składała rezygnację z tej funkcji. Przepisy Regulaminu studiów z 2019 r. wskazują, że przy wniosku o zmianę promotora student powinien samodzielnie wskazać nowego kandydata. Z kolei Regulamin studiów z 2015 r. takiego wymogu studentowi nie stawia. Sytuacja ta nie została przez organy uczelni rozwiązana.

Okoliczności te nie zostały wzięte pod uwagę przez Rektora przy ocenie wystarczającego czasu na wykonanie pracy przez skarżącą, co w rezultacie – z perspektywy studentki - mogło prowadzić do naruszenia zasady równego traktowania studentów w tym zakresie.

Program studiów ma natomiast istotne znaczenie dla oceny braku postępów w nauce, ustalonego przez uczelnię w oparciu o informację promotor z dnia 4 lutego 2022 r. złożoną Dziekanowi. Ocena tego dowodu w kontekście niespełnienia przez skarżącą poszczególnych ustalonych programem studiów wymogów, efektów i zaangażowania w proces nauki i to przez całe studia - jest niemożliwa. Waga tego dowodu bez źródła odniesienia informacji w nim wskazanych jest w konsekwencji mniejsza niż przyjęta w zaskarżonej decyzji. W informacji promotor ocenia spełnienie kryteriów zaliczenia przedmiotu w semestrze 12, lecz odnosi je także do całego okresu studiów. W tym zakresie brak jest w aktach sprawy dokumentów.

Zgodnie z art. 67 ust. 1 p.s.w.n. program studiów określa 1) efekty uczenia się, o których mowa w ustawie z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji, z uwzględnieniem uniwersalnych charakterystyk pierwszego stopnia określonych w tej ustawie oraz charakterystyk drugiego stopnia określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 7 ust. 3 tej ustawy; 2) opis procesu prowadzącego do uzyskania efektów uczenia się; 3) liczbę punktów ECTS przypisanych do zajęć.

Na podstawie przepisów wprowadzających w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, senaty uczelni zostały zobowiązane do dostosowania programów studiów rozpoczynających się od roku akademickiego 2019/2020 do wymagań określonych w tej ustawie (art. 268 ust. 2).

Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, który program studiów wiązał skarżącą (oraz czy program kształcenia czy program studiów), co ma znaczenie z uwagi na treść art. 265 przepisów wprowadzających, a w konsekwencji ma znaczenie dla ustalenia wymagań w zakresie efektów kształcenia oraz form ich weryfikacji i następnie – stwierdzenia braku postępów w nauce. Sąd dostrzega, że dołączony do akt sprawy – na wezwanie Sądu – sylabus (opis przedmiotu) wskazuje wymagania w tym zakresie, lecz odnoszą się one wyłącznie do powtarzanego przedmiotu, Rektor zaś argumentuje w tym zakresie znacznie szerzej, odnosząc się do przebiegu całych studiów, również - innych przedmiotów. Sąd dostrzega przy tym, że skarżąca zaliczyła wszystkie inne przedmioty.

W konsekwencji nie jest jasne, według jakich kryteriów Rektor dokonał oceny stwierdzenia przesłanek niezaliczenia semestru oraz braku postępów w nauce, skoro ustalenia z jednej strony dotyczą 12 semestru a z drugiej – całego okresu studiów, a w aktach sprawy brak jest programu studiów, który takie kryteria powinien zawierać.

Ponadto, zaskarżona decyzja w ramach oceny zaistnienia przesłanki braku postępów w nauce odnosi się też do postawy skarżącej (stosunku do obowiązków studenta w toku studiów, a także treść pism kierowanych do promotor, Dziekana i Rektora), którą Rektor uznał za naganną i prowadzącą do naruszenia dóbr osobistych pracowników uczelni. Ocenie postawy skarżącej jako studentki służą jednak inne instrumenty prawne, tj. np. postępowanie dyscyplinarne, a to – jak wynika z akt sprawy – nie zostało zakończone efektywnie (zostało umorzone przez rzecznika dyscyplinarnego jako nie noszące znamion przewinienia dyscyplinarnego).

Szczególnie istotna dla kontroli legalności zaskarżonej decyzji jest okoliczność, że główny dowód, na którym oparte są w sprawie ustalenia Rektora w zakresie zaistnienia zarówno przesłanki braku postępów w nauce, jaki i pośrednio - niezaliczenia semestru w określonym terminie, stanowią wyniki przeprowadzonych dwukrotnie (na etapie postępowania przed Dziekanem oraz na etapie postępowania odwoławczego) komisyjnych oględzin stanu zaawansowania przygotowania pracy dyplomowej skarżącej utrwalone w protokołach z dnia 18 października 2022 r. oraz 29 grudnia 2022 r. Konstrukcja argumentacji w decyzji Rektora przemawia za wnioskiem, że tym dowodom nadał najwyższą wagę w ustaleniu zaistnienia ww. przesłanek skreślenia skarżącej z listy studentów.

W obecnym stanie prawnym nie ma wątpliwości, że postępowanie, które poprzedza wydanie decyzji administracyjnej w sprawie skreślenia z listy studentów winno odpowiadam regułom postępowania administracyjnego określonym w k.p.a. Ustawodawca zrezygnował w p.s.w.n. z zastrzeżenia, że przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że dowód z oględzin powinien odpowiadać regułom opisanym w k.p.a., jak również, że w postępowaniu ponownym czy odwoławczym wyłączony jest udział tych samych osób ze względu na dochowanie zasady bezstronności. Z protokołu oględzin z 18 października 2022 r. przeprowadzonych w toku postepowania przed Dziekanem oraz z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 22 grudnia 2022 r. w toku postępowania przed Rektorem wynika, że w obu czynnościach dowodowych brały udział te same osoby: dr hab. M. M. i mgr J. C., a także pracownica uczelni M. S. (kierownik Działu O.). Słuszny jest więc zarzut skarżącej, że udział tych samych osób w oględzinach - w tym ekspercko oceniających stan zaawansowania pracy skarżącej nad zabytkiem - przeprowadzonych w toku postępowania przed Dziekanem oraz w toku postępowania przed Rektorem, narusza art. 6, art. 7, art. 8, art. 15 i art. 24 § 1 pkt 5) oraz art. 77 k.p.a.

Sąd zwraca szczególną uwagę na wskazywane już wyżej – ważne dla kontroli legalności zaskarżonej decyzji w zakresie stwierdzonej przesłanki niezaliczenia semestru w określonym terminie, niezależnie od powyżej wskazanych zastrzeżeń Sądu – zagadnienie, który z regulaminów studiów winien obowiązywać w sprawie skarżącej.

W sprawie zastosowany został Regulamin studiów z 2019 r. względem wszystkich kompetencji podmiotów uczelni oraz względem wszystkich okoliczności faktycznych stanowiących podstawę ustalenia ww. przesłanek skreślenia z listy studentów. Sąd w składzie orzekającym nie ma wątpliwości, że Regulamin studiów z 2019 r. wiąże w sprawie w zakresie kompetencji decyzyjnych podmiotów/organów uczelni, co wskazał wyżej. I w tym zakresie zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Ze względu na przepisy wprowadzające p.s.w.n. oraz przepisy końcowe tego Regulaminu procedura ustalenia podstaw skreślenia z listy studentów, tj. przesłanek niezaliczenia semestru w określonym terminie oraz braku postępów w nauce, budzi zastrzeżenia w odniesieniu do zaskarżonej decyzji.

Z § 73 (Przepisy końcowe) Regulaminu studiów z 2019 r. wynika, że Regulamin studiów z 2019 r. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2019/2020 i później (ust. 2). Studenci, którzy kontynuują studia rozpoczęte w roku 2018/2019 i wcześniej stosują się do Regulaminu studiów uchwalonego Uchwałą nr 15/2015 z dnia 22 kwietnia 2015 r. (dalej: "Regulamin studiów z 2015 r.") w zakresie, który nie pozostaje w sprzeczności z postanowieniami ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1668 z późn. zm.) – ust. 3

Oba Regulaminy studiów (z 2015 i z 2019 r.) zasadniczo spójnie określają i - w odniesieniu do spornych przesłanek – generalnie zgodnie z obowiązującym obecnie art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n. przesłanki ustawowe fakultatywnego skreślenia z listy studentów. Inaczej jednak ustalają zasady zaliczenia, skutki niezaliczenia przedmiotu oraz przyczyny i procedurę stwierdzenia niezaliczenia semestru lub roku w określonym terminie.

Z Regulaminu studiów z 2015 r. (który nie zawiera przepisów przejściowych) wynika, że studia odbywają się według programów i planów studiów przyjętych przez rady wydziałów (§ 12 ust. 1). Program studiów, w tym plan studiów stanowią opis procesu kształcenia wraz z przypisanymi do poszczególnych modułów tego procesu punktami ECTS. Plan studiów zawiera wykaz przedmiotów obowiązkowych i nieobowiązkowych dla każdego semestru studiów, ilość godzin przeznaczonych na realizację programu z każdego przedmiotu, obowiązujące plenery i praktyki oraz wykaz obowiązkowych egzaminów i zaliczeń (§ 12 ust. 3). Wszystkie zajęcia podlegają zaliczeniom (§ 24 ust. 1 ). Brak zaliczenia oznacza konieczność powtórzenia zajęć z danego przedmiotu (bez prawa do sesji poprawkowej) - § 28 zdanie pierwsze. Dziekan dopuszcza studenta do sesji egzaminacyjnej z przedmiotów, z których uzyskał zaliczenie (§ 30). W przypadku uzyskania oceny niedostatecznej studentowi przysługuje sesja poprawkowa ( § 30 ust. 1). Warunki uzyskania zaliczenia semestru określa § 40 ust. 1, w tym wszystkich obowiązujących zaliczeń z zajęć (lit. a). Ze słowniczka terminów wynika, że zaliczenie oznacza uzyskanie potwierdzenia realizacji programu na zakończenie zajęć przez prowadzącego wpisem do indeksu. Wyjaśnia też termin "przegląd egzaminacyjny" jako formę egzaminu polegającą na prezentacji prac z jednego lub kilku przedmiotów.

Z Regulaminu studiów z 2019 r. wynika, że warunkiem przystąpienia do egzaminu jest uzyskanie zaliczenia z przedmiotu kończącego się taką formą zaliczenia (§ 45 ust. 1). Student zobowiązany jest do odbycia zajęć, uzyskania zaliczeń i zdania egzaminów z wszystkich przedmiotów, które zadeklarował w danym semestrze (zarówno z przedmiotów wynikających z programu studiów jak i z przedmiotów dodatkowych). Zaliczenia i egzaminy odbywają się na zasadach ustalonych w sylabusach przedmiotów (§ 40 ust. 6). W słowniczku pojęć termin "sylabus przedmiotu" oznacza opis treści merytorycznych, efektów uczenia się oraz sposobu realizacji przedmiotu i metod prowadzenia związanych z nim zajęć: język, w którym prowadzony jest przedmiot, wykaz literatury związanej z przedmiotem, opis wymagań związanych z uczestnictwem w zajęciach oraz zasad zaliczania zajęć i przedmiotu (w tym zaliczania poprawkowego), metody i kryteria oceniania, określenie liczby punktów ECTS przyznanych za zaliczenie przedmiotu (§ 2 ust. 1 tiret dwudzieste siódme). Zarządzeniem z 27 lipca 2011 r. Rektor ustalił formularz opisu przedmiotu (sylabus).

Z przedstawionego do akt sylabusa dla przedmiotu "Przygotowanie pracy dyplomowej praktycznej" wynika, że celem tych zajęć jest przygotowanie studenta do samodzielnej pracy konserwatora i restauratora dzieł sztuki wykonanych z ceramiki i szkła. Wykonanie konserwacji i restauracji obiektu zabytkowego. Efektem kształcenia w zakresie kompetencji personalnych i społecznych jest umiejętność studenta samodzielnego zaprezentowania i omówienia w ramach publicznej obrony całego przebiegu prac przy obiekcie zabytkowym. Treścią zajęć są konsultacje projektu i realizacji prac konserwatorskich i restauratorskich obiektu zabytkowego ze szkła, witrażu lub ceramiki, wybranego jako temat pracy dyplomowej. Metody i kryteria oceny w semestrze 12 to 25% aktywność na zajęciach, 75% przegląd egzaminacyjny. Sposobem zaliczenia semestru 12 jest przegląd egzaminacyjny ze stopniem.

W Regulaminie studiów z 2019 r., co Sąd podkreśla, nie została przewidziana taka forma zaliczenia przedmiotu, w przeciwieństwie do Regulaminu studiów z 2015 r.

Z opisu przedmiotu (sylabusa) wynika, że przegląd egzaminacyjny ze stopniem jest jednocześnie sposobem zaliczenia w ogóle ww. przedmiotu w semestrze 12. Nie wynika z tego dokumentu, by student miał dodatkowy, uprzedni obowiązek zaliczenia tego przedmiotu. Taki wniosek wspiera fakt, że na ocenę składa się w 75% przegląd egzaminacyjny, co wprost wynika z treści sylabusa.

W świetle ww. regulacji, semestr 12 winien zatem zakończyć się przeglądem egzaminacyjnym ze stopniem, który – ze względu na okoliczności sprawy - jest jedynym przewidzianym dla przedmiotu "Przygotowanie pracy dyplomowej praktycznej" w semestrze 12 sposobem zaliczenia.

Wpis oceny niedostatecznej w protokole terminu podstawowego (egzamin) 2021 Z/E-1/32 z 4 lutego 2022 r. został dokonany w dniu 28 lutego 2022 r.

Niezależnie od generalnych zastrzeżeń i wątpliwości Sądu dotyczących stosowania w sprawie Regulaminu studiów z 2019 r. (których zaskarżona decyzja nie wyjaśnia) wobec brzmienia przepisów przejściowych wskazanych w § 73 ust. 4 Regulaminu studiów z 2019 r., to taka sytuacja z zasady nie upoważnia do zastosowania regulacji § 44 ust. 2 Regulaminu z 2019 r.

Dla porządku Sąd podaje, że zgodnie z ww. regulacją student, który z przedmiotu kończącego się egzaminem nie uzyskał zaliczenia, nie zostaje dopuszczony do egzaminu z tego przedmiotu, co powoduje wpisanie przez prowadzącego do protokołu oceny "nzal" (niezaliczony). W takim wypadku studentowi nie przysługuje prawo do egzaminu w sesji podstawowej jak i poprawkowej z tego przedmiotu. Po zakończonej sesji egzaminacyjnej prowadzący wpisuje do protokołu ocenę niedostateczną (2.0), co skutkuje niezaliczeniem semestru.

Wskazana okoliczność (stan faktyczny i prawny uprawniający do zastosowania ww. przepisu Regulaminu studiów z 2019 r. ) winna być wzięta pod uwagę przez Rektora przy ocenie, po pierwsze zaistnienia przesłanki z art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n., po drugie przy wyborze opcji decyzyjnej, by wybór ten nie był uznany za dowolny (woluntarystyczny).

Akta sprawy przekonują, że w wyznaczonym na dzień 27 stycznia 2022 r. doszło do przeglądu egzaminacyjnego, o czym świadczy treść informacji promotor o niezaliczeniu powtarzanego przedmiotu.

Zastosowanie § 44 ust. 2 Regulaminu studiów z 2019 r., w efekcie czego Dziekan nie zaliczyła semestru 12 skarżącej, jest czynnością Dziekana. Skoro, jak Sąd wskazał wyżej, dziekan nie jest organem uczelni, czynność taka jest zatem czynnością Rektora, w imieniu którego działa Dziekan. Nie jest decyzją administracyjną, można ją natomiast uznać za rozstrzygnięcie w rozumieniu § 7 ust. 1 Regulaminu studiów z 2019 r. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, by skarżąca zaskarżyła to rozstrzygnięcie do Rektora. Nie stanowi to jednak przeszkody do oceny podstaw niezaliczenia semestru w toku postępowania o skreślenie z listy studentów. Rektor ma bowiem prawo (i obowiązek) kontrolować legalność czynności podejmowanych przez dziekana, zwłaszcza w sytuacji działania dziekana z upoważnienia rektora, co wynika z § 10 ust. 2 Statutu.

Ustalając istnienie przesłanki skreślenia z listy studentów: nieuzyskanie zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, Rektor nie jest związany czynnością/zarządzeniem Dziekana o niezaliczeniu semestru, jeśli stwierdzi, że narusza ona prawo, w tym regulacje uczelni. W ramach badania zaistnienia ww. przesłanki niezaliczenie semestru lub roku w określonym terminie podlega weryfikacji.

Student nie może być pozbawiony prawa weryfikacji niezaliczenia (semestru lub roku w określonym terminie), które niesie za sobą tak poważny skutek jak skreślenie z listy studentów. Prawo do takiej weryfikacji stanowi gwarancję prawa do nauki. Zasada autonomii uczelni, wyrażona w art. 9 p.s.w.n., nie może uzasadniać ograniczenia tego prawa, skoro autonomia uczelni również służy zapewnieniu prawa do nauki.

Zaskarżona decyzja przedstawia w tym zakresie fakty, w tym te prowadzące do niezaliczenia semestru przez Dziekan, ale ich nie weryfikuje i nie ocenia ich skutków prawnych, a w konsekwencji nie weryfikuje podstaw faktycznych i prawnych niezaliczenia semestru.

Tymczasem niezaliczenie 12 semestru było efektem zastosowania § 44 ust. 2 Regulaminu studiów z 2019 r., który ze względu na przepis przejściowy nie powinien być w sprawie zastosowany, czego Rektor nie wyjaśnił w zaskarżonej decyzji.

Ponadto Rektor wyraźnie wskazał, że podczas przeglądu egzaminacyjnego w dniu 27 stycznia 2022 r. skarżąca nie uzyskała zaliczenia i wobec tego nie została dopuszczona do egzaminu. Potwierdza to argumentację skarżącej, że przegląd egzaminacyjny się odbył.

Jak wynika z przepisów uczelni (dołączonego do akt sprawy sylabusa) zaliczenie ma dwojakie znaczenie i oznacza ogólnie weryfikację efektów kształcenia oraz jedną z form tej weryfikacji.

Skoro zatem powtarzany przedmiot w semestrze 12 kończy się przeglądem egzaminacyjnym z oceną (jako formą egzaminu) a nie zaliczeniem, to trudno uznać za prawidłowy brak zaliczenia odnotowanego w protokole egzaminu jako "NK", a następnie poprawionego na "nzal". Wedle sylabusa przedmiotu z przeglądu egzaminacyjnego w dniu 27 stycznia 2022 r. skarżąca powinna była uzyskać ocenę, a nie notę "nzal". Ostatecznie skarżąca uzyskała ocenę niedostateczną z powtarzanego przedmiotu, lecz bez możliwości jej poprawy, mimo takiego prawa przewidzianego w Regulaminie studiów z 2015 r., o co skarżąca zwracał się pisemnie dwukrotnie. Okoliczność ta powinna być zweryfikowana przez Rektora w kontekście właściwych przepisów prawa, czego nie dokonał.

W sumie więc, Rektor niekompletnie ustalił zaistnienie przesłanki skreślenia z listy studentów w postaci stwierdzenia niezaliczenia semestru lub roku studiów w określonym terminie, ponieważ nie dokonał rzetelnej weryfikacji niezaliczenia 12 semestru przez skarżącą, zwłaszcza wobec faktu, że skarżąca domagała się weryfikacji oceny z powtarzanego przedmiotu.

Sad w składzie orzekającym podziela ocenę prawną, że przepis art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przewiduje tylko "możliwość" skreślenia studenta w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Dlatego to nie tylko fakt niezaliczenia przedmiotu musi być niewątpliwy, ale organ powinien także ustalić i rozważyć wszystkie inne okoliczności dotyczące studenta mogące mieć wpływ na treść decyzji, w tym także ocenić obiektywną możliwość uzyskania pozytywnej oceny z egzaminu. Bez dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności i przeprowadzenia ich analizy oraz oceny decyzja uznaniowa nie może zostać uznana za zgodną z prawem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 531/22, CBOSA).

Dodatkowo Sąd zwraca uwagę – co ma znaczenie dla oceny obu stwierdzonych przesłanek skreślenia z listy studentów - na liczne dokumenty zebrane w sprawie wskazujące na poważny i długotrwały konflikt pomiędzy skarżącą i promotor/prowadzącą powtarzany przedmiot, co mogło wpływać na komunikację i przebieg współpracy oraz w rezultacie postępy i efekty oraz ocenę pracy skarżącej. Z akt sprawy nie wynika, by podjęte były działania Rektora ukierunkowane na złagodzenie lub wyeliminowanie tego konfliktu. Trzeba też podkreślić, że postępy w nauce niewątpliwie zależą od relacji pomiędzy prowadzącym zajęcia a studentem. Skoro zaistniał tak poważny konflikt, że obie jego strony musiały korzystać z pomocy medycznej, to takiej sytuacji nie można uznać za zwykłą, akceptowaną i niewymagającą interwencji. Obie strony mają prawo do pracy i współpracy w stabilnej atmosferze, we wzajemnym szacunku, z poszanowaniem godności każdej z tych osób. Rektor winien był rzetelnie i obiektywnie ocenić przebieg tej współpracy i ustalić jej wpływ na postępy w nauce studentki. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w tym zakresie skupia się na ocenie postawy skarżącej w kontekście jej obowiązków studenckich, a pomija całokształt okoliczności, co należy uznać za wadę procesową decyzji.

Ponadto, co już Sąd podał, usprawiedliwione nieobecności skarżącej i promotor oraz okres wakacyjny mogły wpływać na jakość i efekty pracy nad zabytkiem, czego Rektor nie wziął w ogóle pod uwagę przy ustaleniu tej przesłanki skreślenia z listy studentów, co łącznie z wadliwie przeprowadzonym dowodem z oględzin skutkuje koniecznością ponownej oceny zaistnienia tej przesłanki.

Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I sentencji wyroku) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 15, art. 24 § 1 pkt 5), art. 75, art. 77 k.p.a. w związku ze stosowaniem art. 108 ust. 2 pkt 3 i 4 p.s.w.n.

W ponownym postępowaniu Rektor uwzględni ocenę prawną i wskazówki Sądu wyrażone w uzasadnieniu wyroku i w tym celu wyjaśni decyzyjną kompetencję Dziekana w sprawie, ponownie oceni istnienie przesłanek skreślenia z listy studentów uwzględniając właściwe przepisy odpowiednich regulaminów studiów oraz programów studiów, a także, o ile będzie to konieczne, przeprowadzi niezbędne dowody dochowując zasad i przepisów k.p.a.

O kosztach Sąd orzekł (pkt II sentencji wyroku) na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz.1935). Na zasądzone koszty złożyły się: wpis sądowy w kwocie 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa w wysokości 17 zł.