Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 833/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 124 poz 1361
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 października 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędziowie sędzia NSA Leszek Leszczyński (spr.) sędzia del. WSA Stanisław Marek Pietras Protokolant st. asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 2079/10 w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od S. P. na rzecz Ministra Finansów kwotę 280 złotych (dwieście osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 grudnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 2079/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi S. P. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, w punkcie pierwszym wyroku uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] i w punkcie drugim zasądził od Ministra Finansów na rzecz skarżącego kwotę 457 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Minister Finansów decyzją z dnia [...] maja 2000 r. na podstawie art. 1, art. 2 i art. 5 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65) w związku z układem zawartym między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej a Rządem Rzeczypospolitej Ludowej, dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych, stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału 1/6 w prawie własności nieruchomości położonej w K. przy ul. [...],[...][...] K., stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 0,0619 ha, należącego do L.A. P. jako spadkobierczyni po H. P. Decyzja ta stała się podstawą wpisu Skarbu Państwa do księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości.

S. P. wnioskiem z dnia [...] grudnia 2009 r., który wpłynął do Ministra Finansów w dniu 5 stycznia 2010 r., wystąpił o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego powyższą decyzją Ministra Finansów. Wnioskodawca zarzucił naruszenie w toku postępowania administracyjnego, którego dotyczy wniosek, art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż będąc stroną tego postępowania bez własnej winy nie brał w nim udziału, a o decyzji dowiedział się w dniu 2 grudnia 2009 r. Na dowód swojego twierdzenia wnioskodawca załączył pismo z dnia 2 grudnia 2009 r. sporządzone w C., O., w którym twierdzi, że dowiedział się od swojego pełnomocnika J. W., że w dziale II księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości figuruje jako właściciel Skarb Państwa na podstawie decyzji Ministra Finansów z dnia [...] maja 2000 r.

Minister Finansów, decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Ministra Finansów z dnia [...] maja 2000 r., a następnie, decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania S. P., utrzymał w mocy swoją decyzję.

Organ stwierdził, iż nie można uznać za dotrzymanie przez stronę miesięcznego terminu z art. 148 § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy twierdzi ona, że dowiedziała się o treści decyzji Ministra Finansów w dniu 2 grudnia 2009 r. z wpisu w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości przez Sąd Rejonowy w W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych. Informacja ta była dostępna od wielu lat i strona nie może zasłaniać się nieznajomością wpisów w księdze wieczystej nr [...], gdyż naruszałoby to art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Wskazał ponadto, że S. P. udzielił J. W. pełnomocnictwa, które nie zostało opatrzone datą, jednakże z poświadczenia zgodności kserokopii z okazanym oryginałem, dokonanego przez notariusza w dniu [...] grudnia 2008 r. wynika, że już co najmniej od 2008 r. strona interesowała się swoimi prawami do nieruchomości położonej w K. przy ul. [...]. Faktu tego dowodzi treść pełnomocnictwa, w którym strona upoważnia J. W. do podejmowania wszelkich czynności związanych z majątkiem F. vel F. P. vel P., położonym w Polsce lub majątkiem rodziny pozostawionym w Polsce, m.in. z nieruchomościami położonymi w K. przy ul. [...] i [...], w szczególności do badania zapisów i dokumentacji złożonej w księgach wieczystych. Ponadto J. W. działała w postępowaniach administracyjnych zakończonych decyzją Ministra Finansów z dnia [...] maja 2000 r. oraz decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] maja 2000 r. jako kurator nieobjętego spadku, obejmującego m.in. nieruchomość w K. przy ul. [...]. Jako uczestnik tych postępowań otrzymała zarówno decyzję objętą obecnie rozpatrywanym wnioskiem o wznowienie postępowania, jak i - jako wnioskodawca - decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Skoro wykonując obowiązki kuratora nieobjętego spadku uzyskała pełną wiedzę o stanie sprawy, to doświadczenie życiowe wskazuje, że nie jest możliwe, aby działając obecnie jako pełnomocnik S. P., ustanowiony w szczególności do badania stanu prawnego tej nieruchomości, pozostawała bez świadomości znanych sobie wcześniej faktów.

Skargę na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył S. P. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 148 § 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą interpretację oraz art. 7 i 10 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Skarżący podniósł, iż z początkowych ustaleń kuratora J. W. wynikało, że udział skarżącego w nieruchomości ograniczony jest tylko do części, którą dziedziczy po H. P. Wszelkie działania i informacje z tym związane przekazywane skarżącemu dotyczyły postępowań spadkowych i nie interesował się on nieruchomością jako całością, gdyż należny mu w spadku był jedynie ułamkowy udział. Dopiero gdy dalsze ustalenia kuratora uprawdopodobniły okoliczność, że wszyscy spadkobiercy rodziny G. nie żyją a jedynym spadkobiercą może być S. P., wnioskodawca zwrócił się do kuratora spadku o podanie szczegółowej informacji o nieruchomości i taką informację uzyskał w dniu 2 grudnia 2009 r. W ocenie skarżącego, w okolicznościach sprawy, organ niezasadnie odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron celem szczegółowego wyjaśnienia sprawy.

Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 stycznia 2011 r. uwzględnił powyższą skargę. W uzasadnieniu stwierdzono, po określeniu istoty i podstaw prawnych postępowania wznowieniowego, że z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpił S. P. w piśmie z dnia [...] grudnia 2009 r., podnosząc, iż jest jedynym spadkobiercą nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] oznaczonej nr księgi wieczystej [...], a o prowadzonym postępowaniu w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa udziału 1/6 w prawie własności nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] dowiedział się w dniu 2 grudnia 2009 r. Stąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Finansów z dnia [...] maja 2000 r., gdyż bez własnej winy nie brał udziału w tym postępowaniu.

W ocenie Sądu I instancji, zgodzić się należy z organem, iż zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (j.t. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) księgi wieczyste są jawne i nie można zasłaniać się nieznajomością wpisów w księdze wieczystej ani wniosków, o których uczyniono w niej wzmiankę. Art. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wyraża zasadę tzw. formalnej jawności ksiąg wieczystych, której skutkiem jest niemożność zasłaniania się nieznajomością wpisów ani wniosków, o których uczyniono w księdze wieczystej wzmiankę. Funkcją ksiąg wieczystych jest ustalenie stanu prawnego nieruchomości. Jawność ksiąg wieczystych powoduje, że prawnie bezskuteczne jest podniesienie zarzutu nieznajomości określonego wpisu w księdze wieczystej. Wynika z tego, że zasada jawności ksiąg wieczystych oznacza wiedzę na temat stanu prawnego nieruchomości. W aktach administracyjnych znajduje się odpis zwykły księgi wieczystej nr [...], który wpłynął do Ministerstwa Finansów w dniu [...] października 2010 r., a więc po wydaniu zaskarżonej decyzji. Z odpisu tego wynika, że współwłaścicielami nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], położoną w K. Dzielnicy Ś. są: Gmina K. na podstawie decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr [...], I. G., U. G., S. G., S. K. i L. F. po 1/6 części każde z nich. Decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia [...] sierpnia 2002 r. jest tzw. decyzją komunalizacyjną, wydaną w następstwie decyzji Ministra Finansów z dnia [...] maja 2000 r. Z treścią tych decyzji można się zapoznać mając prawo wglądu do akt księgi wieczystej. O ile nie ma żadnych ograniczeń dotyczących przeglądania ksiąg wieczystych, o tyle pewnej ochrony wymagają akta księgi wieczystej, do których składa się wnioski o wpis, dokumenty stanowiące podstawę wpisu (umowy, orzeczenia sądowe, decyzje administracyjne i inne dokumenty). Ustalony stan prawny nieruchomości widoczny jest z samej księgi wieczystej, natomiast przeglądanie akt księgi wieczystej wymaga już szczególnego interesu prawnego, który należy wykazać. Tak więc zasada formalnej jawności ksiąg wieczystych nie dotyczy akt księgi wieczystej. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, w okolicznościach sprawy organ nie może skutecznie zarzucić skarżącemu uchybienia terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania wynikającego z art. 148 § 2 k.p.a. w oparciu o art. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Jeżeli organ kwestionuje twierdzenie skarżącego, że o postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją Ministra Finansów z dnia [...] maja 2000 r. dowiedział się 2 grudnia 2009 r., winien ewentualnie uzupełnić postępowanie dowodowe celem ustalenia, co konkretnie dowiedział się skarżący tego dnia. Faktem jest, że J. W. wykonując obowiązki kuratora nieobjętego spadku, posiadała wiedzę o decyzji wydanej przez Ministra Finansów z dnia [...] maja 2000 r. Jednakże organ nie może zakładać, tak jak uczynił to w zaskarżonej decyzji, że obecnie działając jako pełnomocnik S. P., J.W. przekazała mu swoją wiedzę na ten temat przed dniem 2 grudnia 2009 r., gdyż okoliczność taka wymagałaby udowodnienia. Z treści art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., czyli przesłanki wznowieniowej na jaką powołuje się w swoim wniosku skarżący, w związku z art. 148 § 2 k.p.a. wynika, że zarówno podstawa wznowieniowa, jak i zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, musi spełniać strona a nie jej pełnomocnik.

W ocenie Sądu, uznanie przez organ, że skarżący nie dochował terminu z art. 148 § 2 k.p.a. było co najmniej przedwczesne. Obalenie twierdzenia skarżącego, że o decyzji Ministra Finansów z dnia [...] maja 2000 r. dowiedział się 2 grudnia 2009 r. wymaga wykazania.

W skardze kasacyjnej reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika Minister Finansów zaskarżył w całości powyższy wyrok i na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zarzucił Sądowi I instancji:

1. naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie przepisu art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361, z późn. zm.), poprzez przyjęcie, że ustalony w sprawie stan faktyczny nie odpowiada hipotezie tego artykułu, a co za tym idzie wniosek o wznowienie postępowania złożony przez S. P. wywołuje skutki prawne,

2. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 2 tej ustawy, poprzez stwierdzenie braku subsumcji w sytuacji, gdy miała ona w przedmiotowej sprawie zastosowanie;

oraz na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi zarzucam (dalej: p.p.s.a.):

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. poprzez uznanie, że uchylone decyzje administracyjne zostały wydane z naruszeniem prawa, dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 148 § 2 k.p.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego przez podmiot, który naruszył termin do jego wniesienia, nie jest podstawą wydania decyzji odmawiającej wznowienia postępowania,

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez udzielenie organowi administracyjnemu wskazań co do dalszego postępowania niemożliwych do przeprowadzenia oraz niezgodnych z zasadą zawartą w art. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece,

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 77,107 k.p.a. poprzez błędne założenie, że organ administracji winien udowodnić fakt, że strona dowiedziała się o decyzji przed terminem, który podaje w swoich pismach, w sytuacji, gdy w świetle zasady jawności ksiąg wieczystych, dowód taki nie jest konieczny,

5) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 152 p.p.s.a., polegające na uwzględnieniu skargi przez sąd, pomimo, że zachodziły podstawy do jej oddalenia,

6) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, że decyzja Ministra Finansów z dnia [...] września 2010 r., znak [...] jest niezgodna z prawem, podczas gdy przy podejmowaniu objętej kontrolą Sądu decyzji nie został naruszony żaden z przepisów prawa materialnego lub procesowego.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów odstępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną S. P. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany normą wyrażoną art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a."), rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Skutkiem tego związany jest wskazanymi w niej podstawami i wnioskami podniesionymi na gruncie art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Brak przesłanek powodujących nieważność postępowania powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza się w rozpoznawanej sprawie do oceny powołanych w skardze kasacyjnej zarzutów.

W skardze kasacyjnej sformułowane zostały zarzuty naruszenia zarówno prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Te ostatnie, jako zasadnicze dla argumentacji wyrażonej w skardze kasacyjnej, a także jako wpływające na ocenę prawną zarzutu naruszenia prawa materialnego, powinny być poddane analizie na początku.

W pierwszym rzędzie dotyczy to daty zapoznania się z treścią decyzji Ministra Finansów z dnia [...] maja 2000 r., w stosunku do której zażądano wznowienia. Sąd I instancji zajął w tym zakresie stanowisko, iż organ administracji przedwcześnie przyjął, iż termin jednego miesiąca został przekroczony mimo wskazania przez skarżącego daty 2 grudnia 2009 r. jako dnia, w którym o decyzji się dowiedział. Organ administracji wydając zaskarżoną decyzję o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego stwierdził bowiem, że fakt ten nie został przez wnioskodawcę udowodniony, a ponadto, na gruncie ustalonych okoliczności udzielenia pełnomocnictwa J.W., która uczestniczyła w postępowaniu, w ramach którego przedmiotowa decyzja z dnia [...] maja 2000 r. została wydana, że nie można przyjąć, aby wnioskodawca powziął taką wiedzę dopiero w dniu 2 grudnia 2009 r.

Skład Orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego podziela utrwalone w literaturze oraz w orzecznictwie stanowisko, iż to na osobie, która składa wniosek o wznowienie postępowania ciąży obowiązek udowodnienia, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, w tym, na gruncie art. 148 § 2 k.p.a., kiedy dowiedziała się o decyzji (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 572, P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 324-325). Stanowi to bowiem podstawę ustalenia, czy podanie o wznowienie wniesione zostało przed upływem jednomiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Oznacza to wykazanie, iż zachowany został termin przewidziany w art. 148 § 2 k.p.a., czyli że w określonej dacie, mieszczącej się w okresie 1 miesiąca przed złożeniem wniosku, strona posiadła wiedzę o wydarzeniu, które stanowi impuls do złożenia wniosku. Na organie spoczywa w związku z tym obowiązek oceny zasadności argumentacji strony w ramach oceny swobodnej, uzasadnionej racjonalnymi przesłankami. Skład Orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego akceptuje także stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 19 grudnia 1997 r., I SA/Gd 1144/97, iż w sytuacji, gdy "strona prawidłowo jest reprezentowana przez pełnomocnika (...), skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań – tak pozytywne jak i negatywne, obciążają reprezentowanego".

W przypadku postępowania administracyjnego poddanego kontroli Sądu I instancji, nie występuje wprawdzie sytuacja, w której wystąpiłaby konieczność oceny faktu bezpośredniego zaniechania określonych czynności przez pełnomocnika w postępowaniu, niemniej ustanowienie pełnomocnika, dokonane wprawdzie dokumentem nie oznaczonym datą, ale które datowane być winno najpóźniej na dzień [...] grudnia 2008 r. (w tej bowiem dacie miało miejsce poświadczenie zgodności kserokopii pełnomocnictwa z oryginałem przez notariusza). Fakt ten, na który powołuje się organ w decyzji pierwszoinstancyjnej, nie jest kwestionowany ani w odwołaniu od tej decyzji ani w skardze do Sądu I instancji, co na gruncie powyższej tezy, prowadzi do zakwalifikowania ewentualnego braku informacji ze strony pełnomocnika, skierowanej do skarżącego od momentu ustanowienia pełnomocnictwa aż do dnia 2 grudnia 2009 r., jako właśnie skutek zaniechania, oznaczającego nieprawidłowe wypełnianie przez pełnomocnika obowiązków, wynikających z ustalonego zakresu umocowania. Zakres ten bowiem obejmował badanie stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości. Nie można natomiast zakwestionować faktu, iż ustanowiony w powyżej zakreślonej dacie pełnomocnik posiadał wiedzę o fakcie wpisania Skarbu Państwa jako właściciela przedmiotowej nieruchomości, bowiem stanowiło to efekt decyzji podjętej w dniu [...] maja 2000 r. Pełnomocnik brał udział w postępowaniu prowadzącym do wydania tej decyzji jako kurator spadku, w skład której wchodziła przedmiotowa nieruchomość, a ponadto sam zainicjował postępowanie o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji z dnia [...] maja 2000 r., które zakończyło się wydaniem przez Ministra Finansów w dniu [...] kwietnia 2005 r. decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] maja 2000 r.

W świetle powyżej określonej relacji pomiędzy pełnomocnikiem a stroną, nie można uznać, że fakt ewentualnego nieprzekazania stronie przez ustanowioną pełnomocnik, jej wiedzy na temat wpisu do księgi wieczystej przed dniem 2 grudnia 2009 r. w sytuacji, gdy pełnomocnictwo ustanowione zostało co najmniej rok wcześniej, mógł mieć znaczenie dla oceny zachowania terminu przez złożeniu wniosku w dniu 29 grudnia 2009 r. o wznowienie postępowania. Nie można także w tym kontekście przyjąć, iż zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania dotyczy wyłącznie strony, a nie jej pełnomocnika.

Ponadto, i to nie może nie mieć znaczenia w świetle wcześniej wskazanego stanowiska co do konieczności udowodnienia przez wnioskodawcę faktu, iż dowiedział się o decyzji nie wcześniej niż w terminie jednego miesiąca przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania, iż w sytuacji, która stanowiła przedmiot kontroli przez Sąd I instancji, skarżący w istocie nie uprawdopodobnił prawdziwości informacji o tym, że dowiedział się o decyzji z 2000 r. w dniu 2 grudnia 2009 r. Z wyjaśnień wnioskodawcy wynika jedynie, że w tym właśnie dniu (2 grudnia 2009 r.) skierował on pismo, że dowiedział się od swojej pełnomocnik, ustanowionej (najpóźniej) w dniu [...] grudnia 2008 r., o wpisie Skarbu Państwa jako właściciela w dziale II księgi wieczystej, prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości.

Autor skargi kasacyjnej trafnie podnosi, iż wymaganie przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (s. 6) obowiązku wskazania i wyjaśnienia, kiedy skarżący rzeczywiście dowiedział się o wpisaniu Skarbu Państwa w księdze wieczystej, jest w istocie żądaniem nierealnym. Ciąg zdarzeń nie wskazuje bowiem na to, aby wyjaśnienia skarżącego i pełnomocnik mogły z całą pewnością ustalić fakt dowiedzenia się o decyzji z 2000 r. w dniu 2 grudnia 2009 r. w kontekście ustaleń, które zostały poczynione przez organy na podstawie dostępnych dokumentów oraz na gruncie wiedzy, jaką o decyzji z 2000 r. posiadała, jako uczestniczka tego postępowania, ustanowiona pełnomocnik. W świetle powyższego za nieprawidłowe należało uznać sformułowanie wskazówki dotyczącej udowodnienia faktu przekazania przez pełnomocnik wiedzy na temat wpisu Skarbu Państwa przed dniem 2 grudnia 2009 r. (a właściwie przez dniem [...] listopada 2009 r., skoro wniosek o wznowienie postępowania złożony został w dniu [...] grudnia 2009 r.).

Kwestie oceny wiedzy skarżącego o decyzji z 2000 r. oraz z niej wynikającym fakcie wpisu Skarbu Państwa, należy także nałożyć na wyrażoną w art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (j.t. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361, ze zm.) zasadę jawności oraz braku możliwości zasłaniania się nieznajomością wpisów w księdze wieczystej. Niezależnie od podnoszonego wyżej standardu należytego wypełniania obowiązków przez ustanowionego pełnomocnika odnośnie do istotnych dla mocodawcy zagadnień prawnych, zasada powyższa powoduje, że strona nie może się powoływać na nieznajomość wpisu także wówczas, gdy pełnomocnik takiej wiedzy o wpisie jej nie dostarczy. Wpis ten natomiast jednoznacznie wskazywał na Skarb Państwa jako właściciela, co mogło być jedynie wynikiem decyzji, która została podjęta w 2000 r., o której, jak to podniesiono już wcześniej, nie mogła nie wiedzieć pełnomocnik wnioskodawcy jako uczestniczka postępowania prowadzącego do jej wydania oraz jako wnioskodawczyni w postępowaniu z 2005 r. o stwierdzenie jej nieważności. Sprawą drugorzędną jest podniesiona przez Sąd I instancji w uzasadnieniu (s. 5) różnica pomiędzy wiedzą o wpisie Skarbu Państwa a wiedzą o treści decyzji, z którą można zapoznać się mając prawo wglądu do akt księgi wieczystej, zwłaszcza w sytuacji, gdy ustanowiony został pełnomocnik, którego zadaniem było m.in. badanie zapisów i dokumentacji złożonej w księgach wieczystych, dotyczących przedmiotowej nieruchomości.

W konsekwencji powyższych ustaleń i twierdzeń przyjąć należy, iż trafnym okazał się w szczególności zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 148 § 2 k.p.a. w kontekście kwalifikacji sposobu ustalenia przez organ niespełnienia przesłanki z art. 148 § 2 k.p.a. Rzutuje to także na trafność zarzutu naruszenia art. 2 ustawy o księgach wieczystych w kontekście niezastosowania tego przepisu, z którego wynika zasada jawności ksiąg wieczystych i brakiem możliwości zasłaniania się nieznajomością wpisów, do kwalifikacji wniosku o wznowienie postępowania. Oznacza to także, iż trafny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. (podanym w podstawie skargi kasacyjnej bez odpowiednich jednostek redakcyjnych), ponieważ nie było podstaw do przyjęcia w toku przeprowadzonej kontroli postępowania administracyjnego i treści decyzji przez Sąd I instancji, iż stan faktyczny, związany z datą powzięcia wiadomości o decyzji z 2000 r. nie został ustalony poprawnie. Wprawdzie powyższe przepisy k.p.a. nie były wskazane w uzasadnieniu wyroku jako naruszone (dotyczy to w szczególności naruszenia art. 107 k.p.a., który nie został w ogóle powołany przez Sąd I instancji), niemniej argumentacja w kontekście wystąpienia przesłanki określonej w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. w istocie dotyczyła sposobu ustalenia przez organ tego faktu. Czyni to zasadnym także trafnym zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. z powodu określenia wskazówek w taki sposób, że ich wykonanie nie mogłoby zmienić treści rozstrzygnięcia organu administracji.

Nie jest natomiast trafny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., bowiem Sąd I instancji nie wyraził w żadnym miejscu uzasadnienia stanowiska, iż uchylone decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa, dającym podstawę do wznowienia postępowania. Przyjmując, jak się okazało niezasadnie, iż konkluzja odnośnie do niedochowania terminu przez skarżącego była przedwczesna, wypowiedział się jedynie co do zasadności decyzji o odmowie wznowienia postępowania z powodu upływu terminu, przy czym samo wznowienie dotyczyło decyzji podjętej w dniu [...] maja 2000 r., a nie decyzji zaskarżonych.

WSA ponownie rozpoznając sprawę winien zastosować się do powyższych ustaleń interpretacyjnych oraz ocen prawnych.

W świetle powyższych ustaleń oraz zaprezentowanej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.