Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1587/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 pkt 1 i 2, art. 30 ust. 1 pkt 6, pkt 4a i 4b, art. 29 ust.1 pkt 3,  art. 29 ust. 2-4, art. 3 ust. 2 i art. 15 ust. 2, art. 38 ust. 1,
journal: Dz.U. 2017 poz 718
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości  warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa
article: art. 361 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1025
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 1 i 2, art. 5, art. 8
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Anna Siwonia Rybak po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 152/20 w sprawie ze skarg [...] i A. F. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 26 listopada 2019 r. nr KR II R 36/18 w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz A. F. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz [...] kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. I SA/Wa 152/20 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skarg Miasta Stołecznego Warszawy i A. F. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 26 listopada 2019 r. nr KR II R 36/18 w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego (KR II R 36/18) uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie administracyjne oraz zasądził od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, a ponadto zasądził od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz A. F. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skargę kasacyjną od wyroku wywiodła Komisja na podstawie art 173 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej: p.p.s.a.) zaskarżając wyrok ten w całości.

Przedmiotowemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przez Sąd Wojewódzki przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 30 ust. 1 pkt 4a, 4b i 6 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2018 r., poz. 2267 ze zm.; zwanej dalej: Ustawą) w zw. z art. 29 ust.1 pkt 3 Ustawy w zw. z art. 2, art. 7 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez błędną ich wykładnię i w konsekwencji odmowę ich zastosowania przez Sąd Wojewódzki, co wynikało z uznania powyższych przesłanek ustawowych, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia wydanego przez Komisję za nieodpowiednie (niesamodzielne) dla wzruszenia nadzorowanej w postępowaniu rozpoznawczym decyzji reprywatyzacyjnej, podczas gdy rolą Sądu administracyjnego jest przestrzeganie i stosowanie przepisów obowiązującego prawa o randze ustawowej, uchwalonego w prawem przewidzianym trybie, a nie dokonywanie oceny procesu legislacyjnego, zasadności i możliwości orzekania na podstawie obowiązujących przepisów o randze ustawowej, które to działanie doprowadziło finalnie do odmowy stosowania ww. przepisów Ustawy, prowadząc do z pogwałcenia zasad powszechności obowiązywania i domniemania konstytucyjności norm stanowionego prawa;

2. art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności czasowej i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U, z 1945 r., Nr 50, poz. 279; zwanego dalej: Dekretem) w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4a i 4b Ustawy w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm.; zwanym dalej: k.p.a.) w zw. z art. 38 ust. 1 Ustawy, poprzez błędną wykładnię i uznanie prawidłowości w pomijaniu przez Prezydenta m. st. Warszawy badania przesłanki "posiadania" w stosunku do dotychczasowego właściciela i jego następców prawnych podczas wydawania decyzji reprywatyzacyjnej, co oparto na poglądzie, że wymóg "posiadania" gruntu przewidziany w art. 7 ust. 1 Dekretu nigdy nie dotyczył dotychczasowego właściciela, z kolei odnośnie następców prawnych właściciela wymóg ten przestał obowiązywać po dacie 1 stycznia 1947 r., gdy tymczasem art. 7 ust. 1 Dekretu przewiduje niezmiennie wymóg posiadania gruntu w dacie złożenia wniosku w stosunku do właściciela i następców prawnych właściciela, nakładając tym samym na organy dekretowe obowiązek zbadania danej przesłanki, a której to powinności przy wydawaniu decyzji reprywatyzacyjnej nie dopełniono jak przyznaje sam Prezydent m. st. Warszawy (w złożonej skardze), co w konsekwencji uprawniało Komisję do przyjęcia jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia wydanej decyzji przesłanek z art 30 ust. 1 pkt 4a i 4b Ustawy;

3. art. 30 ust 1 pkt 4b Ustawy w zw. z art 7 ust. 1 Dekretu w zw. z art 7, art 77 § 1 i art 107 § 3 k.p.a., poprzez błędną wykładnię i uznanie, że sam brak ustaleń co do posiadania (na gruncie art. 7 ust 1 Dekretu) względem tak właściciela jaki jego następców prawnych, przy wydawaniu decyzji reprywatyzacyjnej nie może zostać uznany za naruszenie prawa, podczas gdy, jeżeli warunkiem przyznania prawa użytkowania wieczystego (własności czasowej) było spełnienie łącznie trzech przesłanek, a organ sprawdza jedynie zaistnienie dwóch, odstępując w całości od weryfikacji spełnienia trzeciej przesłanki, to tym samym dopuszcza się wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa materialnego (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.);

4. art. 30 ust. 1 pkt 4a i 4b Ustawy w zw. z art. 7 ust. 1 Dekretu w zw. z art art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 Ustawy, poprzez odmowę ich zastosowania z uwagi na uznanie, że spełnienie warunku "posiadania" musi zostać ocenione jako niewątpliwe w przypadku złożenia wniosku dekretowego przez dotychczasowego właściciela z uwagi na sam fakt przysługującego mu prawa własności nieruchomości, podczas gdy żaden z przepisów materialnoprawnych obowiązujących w dacie wejścia w życie Dekretu, jak i w okresie po nim następującym, nie wprowadzał domniemania prawnego prowadzącego do automatycznego przypisania podmiotowi właścicielskiemu atrybutu posiadania z samego faktu przysługującego mu prawa własności rzeczy;

5. art. 30 ust. 1 pkt 4b Ustawy i art. 7 ust 1 Dekretu w zw. z art. 2, art. 7 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez ich niezastosowanie, które wynikało z uznania przez Sąd wojewódzki, że zbadanie przesłanki posiadania nie miało znaczenia w sprawie, skutkując tym, iż uchylenie decyzji reprywatyzacyjnej przez Komisję nie znajdowało oparcia ani w przepisach prawa, ani w jego wykładni, podczas gdy Komisja uchylając decyzję dekretową działała na podstawie przepisów obowiązującego prawa, na czele z art. 30 ust. 1 pkt 4b Ustawy, ponadto znajdując oparcie rozstrzygnięcia swej decyzji w prawidłowej wykładni art. 7 ust. 1 Dekretu, zgodnie z którą wymóg posiadania gruntu w dacie złożenia wniosku dotyczy osoby właściciela i następców prawnych właściciela;

6. art. 30 ust. 1 pkt 4a i 4b Ustawy w zw. z art. 7 ust. 1 Dekretu w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 i art. 80 k.p.a., poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji jego niezastosowanie, z uwagi na przyjęcie, że wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 4b Ustawy może nastąpić tylko wówczas, gdy Komisja ustali, że dotychczasowy właściciel nieruchomości warszawskiej lub jego następcy prawni nie byli w posiadaniu nieruchomości, bowiem sam brak ustaleń ze strony organu dekretowego, co do posiadania - w szczególności jeśli owo posiadanie po stronie podmiotów uprawnionych w rzeczywistości wystąpiło - nie może prowadzić do postawienia organowi zarzutu naruszenia przepisów postępowania, podczas gdy skorzystanie przez Komisję z przesłanki wymienionej w art. 30 ust. 1 pkt 4b Ustawy:

(a) nie jest uzależnione od poczynienia jednoznacznych ustaleń w postępowaniu rozpoznawczym przed Komisją, że w konkretnym przypadku dotychczasowy właściciel gruntu lub jego następcy prawni nie byli w posiadaniu gruntu w dacie składania wniosku dekretowego, albowiem takiego obowiązku nie przewidziano w żadnym z przepisów Ustawy,

(b) nie jest powiązane z kwestionowaniem przez Komisję okoliczności posiadania gruntu przez dotychczasowych właścicieli lub ich następców prawnych w dacie składania wniosku dekretowego, gdyż Ustawa takiego warunku w kontekście skorzystania z powołanej przesłanki nie przewiduje, co uprawnia stwierdzenie, że przedstawione wyżej, odmienne stanowisko Sądu wojewódzkiego jest sprzeczne z katalogiem rozstrzygnięć przewidzianych w art. 29 ust. 1 pkt 1-4 Ustawy, które Komisja może podjąć w ramach zakończenia postępowania rozpoznawczego;

7. art. 30 ust. 1 pkt 4a i 4b Ustawy w zw. z art. 7 ust. 1 Dekretu w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 i art 80 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 Ustawy oraz w zw. z art. 16 § 1 k.p.a., poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji odmowę ich zastosowania, co oparto na uznaniu, że Komisja nie jest uprawniona do wyeliminowania ostatecznych decyzji reprywatyzacyjnych wydawanych z pominięciem obowiązku ustalenia posiadania gruntu przez dotychczasowego właściciela lub jego następców prawnych, podczas gdy zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 pkt 4b Ustawy, Komisja jest zobligowana do przeprowadzenia postępowania pod kątem sprawdzenia, czy decyzja reprywatyzacyjna została wydana pomimo nieustalenia posiadania nieruchomości warszawskiej przez dotychczasowego właściciela lub jego następców prawnych, o którym mowa w art. 7 ust. 1 Dekretu, zaś w przypadku wykazania braku spełnienia owego obowiązku przez organy administracyjne, Komisja z woli ustawodawcy jest obowiązana do wydania decyzji związanej na podstawie rozstrzygnięć przewidzianych w art. 29 ust. 1-4 Ustawy;

8. art. 7 ust. 1 Dekretu w zw. z art. 5 Dekretu i art. 8 Dekretu w zw. z art. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 80 k.p.a., poprzez uznanie, że spełnienie warunku posiadania nieruchomości musi zostać ocenione jako niewątpliwe w przypadku zabudowania gruntu warszawskiego budynkiem, skoro art. 5 Dekretu przesądza, że budynki znajdujące się na gruncie dekretowym nadal pozostawały własnością dotychczasowych właścicieli, podczas gdy żaden z przepisów materialnoprawnych obowiązujących w dacie wejścia w życie Dekretu, jak i w okresie po nim następującym, nie wprowadzał domniemania prawnego prowadzącego do automatycznego przypisania podmiotowi właścicielskiemu posiadania z samego faktu przysługującego mu prawa własności rzeczy;

9.art. 30 ust. 1 pkt 6 Ustawy w zw. z art. 3 ust. 1-3 Ustawy w zw. art. 1 pkt 1 i 2 Ustawy w zw. z art. 29 ust. 2-4 Ustawy oraz zw. z art. 5 Dekretu w zw. z art. 8 Dekretu, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że wprowadzona ustawą o Komisji przesłanka materialnoprawna wzruszenia ostatecznej decyzji reprywatyzacyjnej wymieniona w art. 30 ust. 1 pkt 6 Ustawy, nie będzie znajdowała zastosowania w przypadku istnienia na znacjonalizowanym gruncie warszawskim budynku, który na mocy art. 5 Dekretu pozostawał własnością dotychczasowych właścicieli aż do momentu nieuwzględnienia wniosku dekretowego (art. 8 Dekretu), przy czym ww. błędna wykładnia przytoczonych przepisów doprowadziła Sąd Wojewódzki do uznania braku podstaw do uchylenia przez Komisję nadzorowanej decyzji reprywatyzacyjnej i przyjęcia, że w konkretnym przypadku reprywatyzacja nieruchomości nie doprowadziła do skutków rażąco sprzecznych z interesem społecznym lub skutków sprzecznych z celem, dla którego ustanowiono użytkowanie wieczyste podczas gdy dokonanie właściwej wykładni art. 30 ust. 1 pkt 6 Ustawy w powiązaniu ze stanem faktycznym wskazanym w decyzji Komisji pozwalało na uznanie, że w przypadku nieruchomości przy ul. [...] wydanie decyzji reprywatyzacyjnej doprowadziło do skutków rażąco sprzecznych z interesem społecznym lub skutków sprzecznych z celem, dla którego ustanowiono użytkowanie wieczyste z przyczyn omówionych szeroko w uzasadnieniu niniejszej skargi kasacyjnej, co uprawniało Komisję do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 6 Ustawy;

10. art. 30 ust. 1 pkt 6 Ustawy w zw, z art. 361 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1025: zwaną dalej: k.c.) w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 Ustawy, poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że skutki opisane w decyzji Komisji jako rażąco sprzeczne z interesem społecznym nie mogą być uznane za pozostające w prawnie istotnym związku z wydaniem decyzji reprywatyzacyjnej, a tym samym nie można ich uznać za skutki dokonanej reprywatyzacji, podczas gdy fakt wydania decyzji reprywatyzacyjnej stanowił zdarzenie umożliwiające wystąpienie skutków o jakich mowa w art. 30 ust. 1 pkt 6 Ustawy w stosunku do lokatorów komunalnych zamieszkujących budynek przy ul. [...] w Warszawie, co powoduje że w konkretnym przypadku należy mówić o istnieniu adekwatnego związku przyczynowego między dokonaną reprywatyzacją a rażącym naruszeniem interesu społecznego w rozumieniu ww. przepisu Ustawy;

11. art. 30 ust. 1 kpt 4a Ustawy w zw. z art. 28 k.p.a, i art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 Dekretu, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu przez Sąd I instancji, że pominięcie właścicieli lokali wyodrębnionych mających interes prawny w sprawie dekretowej, nie może stanowić naruszenia przepisów postępowania, które uzasadnia uchylenie decyzji reprywatyzacyjnej przez Komisję, ponieważ może być rozpatrywane jedynie jako ewentualna podstawa wznowienia postępowania, podczas gdy wymieniona w art. 30 ust. 1 pkt 4a Ustawy przesłanka, stanowi szczególną podstawę uprawniającą Komisję do wydania decyzji uchylającej decyzję dekretową na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 Ustawy, która pozwala organowi na wzruszenie decyzji reprywatyzacyjnej w sposób autonomiczny i oderwany od podstaw wznowienia postępowania określonych w przepisach k.p.a., co w konkretnej sprawie pozwalało na uznanie przez Komisję, że pominięcie przez Prezydenta m. st. Warszawy podmiotów mających charakter strony postępowania reprywatyzacyjnego skutkowało naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

12.art. 15zzs ust. 2 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.; zwanej dalej: ustawą Covidową) w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że pozbawienie stron prawa do udziału w rozprawie pozostawione zostało wyłącznej decyzji przewodniczącego, podczas gdy zgodnie z powołanymi przepisami ustawy Covidowej zasadą jest przeprowadzenie rozprawy przy użyciu urządzeń technicznych, a więc z poszanowaniem zasady jawności, zaś zarządzenie przeprowadzenia posiedzenia niejawnego może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy rozprawy nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku;

b) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4a, 4b i 6 Ustawy, poprzez uchylenie decyzji Komisji i umorzenie postępowania administracyjnego, co wynikało z uznania, że w stanie faktycznym i prawnym konkretnej sprawy żadna ze wskazanych jako podstawy rozstrzygnięcia decyzji przesłanek wymienionych w art 30 ust 1 Ustawy nie mogła prowadzić do uznania naruszenia prawa przez organ dekretowy, co wyklucza możliwość uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej przez Komisję, skutkując jednocześnie bezprzedmiotowością prowadzonego postępowania rozpoznawczego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., podczas gdy Komisja działając w oparciu przepis art 29 ust. 1 pkt 3 Ustawy jest uprawniona do uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi dekretowemu, w przypadku zaistnienia którejkolwiek z niezależnych przesłanek pozytywnych wymienionych w art. 30 ust. Ustawy - tj. pkt 4a, 4b i 6 danego przepisu Ustawy - przewidujących niezależne podstawy wzruszenia decyzji, a których wystąpienie w niniejszej sprawie powoduje, iż decyzja Komisji była prawidłowa, co winno skutkować oddaleniem wszystkich złożonych na nią skarg na podstawie art. 151 p.p.s.a.;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 i 4b Ustawy w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 w z art. 7 ust. 1 Dekretu w zw. z art. 38 ust. 1 Ustawy poprzez uchylenie decyzji Komisji i uznanie wadliwości rozstrzygnięcia w zakresie dotyczącym stwierdzenia przez organ, że Prezydent m.st. Warszawy wydając decyzję reprywatyzacyjną dopuścił się naruszenia prawa poprzez nieustalenie przesłanki posiadania.

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 ust. 1 Dekretu w zw. z art. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 80 k.p.a., poprzez uchylenie decyzji Komisji z uwagi na uznanie, że spełnienie warunku posiadania przez przeddekretowego właściciela gruntu musi zostać ocenione jako niewątpliwe w związku z przysługującym mu na datę wejścia w życie Dekretu prawem własności, co wyklucza w danym przypadku odmowę przyznania prawa użytkowania wieczystego, podczas gdy żaden z przepisów materialnoprawnych obowiązujących w dacie wejścia w życie Dekretu, jak i w okresie po nim następującym, nie wprowadzał domniemania prawnego prowadzącego do automatycznego przypisania podmiotowi właścicielskiemu posiadania z samego faktu przysługującego mu prawa własności rzeczy, a ponadto dane zagadnienie nie stanowiło przedmiotu ustaleń Prezydenta m. st. Warszawy podczas wydawania decyzji reprywatyzacyjnej;

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 Ustawy i w zw. z art. 361 § 1 k.c. w zw. z art. 30 ust. 1 piet 6 Ustawy w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 Ustawy, poprzez wadliwą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skutkującą przyjęciem, że wydanie decyzji reprywatyzacyjnej nie doprowadziło do skutków rażąco sprzecznych z interesem społecznym lub skutków sprzecznych z celem, dla którego ustanowiono użytkowanie wieczyste w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 6 Ustawy, podczas gdy w przypadku nieruchomości położonej przy ul. [...], dopiero wydanie decyzji reprywatyzacyjnej skutkowało przekazaniem posiadania i zarządu nieruchomością przez m. st. Warszawa na rzecz beneficjenta (właściciela budynku) w zakresie tak prawnym, jak i faktycznym, co uzasadnia uznanie, że przedstawiony ciąg wydarzeń umożliwił w konkretnym przypadku powstanie stanu umożliwiającego - sprzyjającego zaistnieniu zdarzeń z udziałem lokatorów budynku - objętych hipotezą przepisu art 30 ust. 1 pkt 6 Ustawy - ustalonych przez Komisję;

5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. zw. z. art. 29 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4a, 4b i 6 Ustawy w zw. z art. 163 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 Ustawy, poprzez bezzasadne zarzucenie naruszenia zasady ostateczności decyzji administracyjnej przewidzianej w art. 16 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji Komisji i uchylenie nadzorowanej decyzji reprywatyzacyjnej na podstawie przesłanek przewidzianych Ustawą, podczas gdy takie naruszenie nie miało miejsca z uwagi na wydanie rozstrzygnięcia w nadzwyczajnym trybie postępowania w oparciu o art. 29 ust. 1 pkt 3 Ustawy w związku ze stwierdzeniem przez Komisję wystąpienia przesłanek przewidzianych art. 30 ust. 1 pkt 4a, 4b i 6 Ustawy, które stanowią przepisy szczególne względem k.p.a., przez co ich zastosowanie nie prowadzi do naruszenia zasady trwałości decyzji administracyjnej;

6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 29 ust 1 pkt 3 Ustawy w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4a Ustawy, w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 6 oraz w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4a i 4b Ustawy i art. 7 ust. 1 Dekretu w zw. z art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez uchylenie decyzji Komisji i umorzenie postępowania administracyjnego, co wynikało z przyjęcia, że wprowadzone ustawą o Komisji przesłanki materialnoprawne wzruszenia ostatecznej decyzji reprywatyzacyjnej wymienione w art. 30 ust. 1 pkt 4a, 4b i 6 Ustawy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia decyzji Komisji, nie mogą stanowić wzorca kontroli zgodności z prawem dla decyzji reprywatyzacyjnej, a tym samym być podstawą do uchylenia nadzorowanego aktu, podczas gdy Komisja była uprawniona do wyeliminowania ostatecznej decyzji reprywatyzacyjnej wydanej przed wejściem w życie Ustawy po spełnieniu przesłanek z art. 30 ust. 1 pkt 4a, 4b i 6 powołanego aktu normatywnego, która to okoliczność winna prowadzić do wydania przez Sąd wojewódzki orzeczenia opartego na art. 151 p.p.s.a. w stosunku do wszystkich skarg;

7. art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i art. 105 k.p.a. w zw. z art. 38 ust 1 Ustawy w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1-3 oraz pkt 5, 7 i 8 Ustawy w zw. z art. 29 ust. 1-4 Ustawy, poprzez umorzenie postępowania administracyjnego z uwagi na uznanie, że postępowanie administracyjne przed Komisją stało się bezprzedmiotowe, co wynikało z odrzucenia przez Sąd wojewódzki możliwości zastosowania przez Komisję podstaw materialnych wskazanych jako podstawa rozstrzygnięcia decyzji, przy jednoczesnym pominięciu przez Sąd wojewódzki rozważenia zasadności w zastosowaniu pozostałych przesłanek materialnoprawnych przewidzianych w art. 30 ust. 1 Ustawy, a którym to zaniechaniem Sąd naruszył ciążący na nim obowiązek kompleksowego rozpoznania sprawy w jej granicach, doprowadzając do przedwczesnego, a za co za tym idzie błędnego umorzenia postępowania administracyjnego przed Komisją, wobec niewyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, co doprowadziło w konsekwencji do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a., który to przepis obliguje Sąd Wojewódzki, aby w uzasadnieniu wyroku "zwięźle przedstawił stan sprawy (...) podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie", gdy tymczasem w zaskarżonym wyroku Sąd Wojewódzki omówił stanowisko skarżących oraz zreferował motywy swego rozstrzygnięcia, ograniczając się przy tym jedynie do przedstawienia oceny prawnej wyrażonej odnośnie podstawy rozstrzygnięcia kontrolowanej decyzji, pomijając całkowicie w swych rozważaniach aspekt związany z możliwością istnienia pozostałych podstaw wzruszenia decyzji reprywatyzacyjnej przez Komisję, przewidzianych w art. 30 ust. 1 Ustawy, co powoduje, że skarżony wyrok nie poddaje się ocenie kasacyjnej;

8. art. 90 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w zw. z art. 15zzs4 ust. 2 i 3 ustawy Covidowej w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez naruszenie zasady jawności postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, przy jednoczesnym braku wyjaśnienia przyczyn, dla których nie przeprowadzono rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku;

Żądaniem skargi kasacyjnej objęto rozpoznanie sprawy na rozprawie; uchylenie skarżonego kasacyjnie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego od A. F. oraz Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz Skarżącej kasacyjnie Komisji, wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a,;

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącej kasacyjnie oświadczył, że cofa zarzuty skargi kasacyjnej w odniesieniu do naruszenia prawa materialnego, które zostały sprecyzowane w punktach 2-8 i 12, gdy chodzi o naruszenie przepisów prawa procesowego cofa zarzuty wskazane w punktach 2-3 oraz 8. Cofnął on także zarzut naruszenia prawa materialnego wskazany w punkcie 1, oraz zarzuty naruszenia prawa procesowego wskazane w punktach 1,5,6 – z tym, że jedynie w zakresie wskazanego w tych zarzutach przepisu art. 30 ust. 1 pkt 4b ustawy z dnia 9 marca 2017 r. W pozostałym zakresie podtrzymano skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2023, poz. 1634 - dalej jako: p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przed przystąpieniem do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej należy wyjaśnić, że Komisja decyzją z dnia 26 listopada 2019 r. uchyliła w całości decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 29 lipca 2014 r., którą Prezydent rozpoznał wniosek złożony dnia 16 października 1948 r., przez adw. B. M.dz. - pełnomocnika R. F. i ustanowił na 99 prawo użytkowania wieczystego na rzecz A. F. :

1. do niezabudowanego gruntu o pow. 74 m2, położonego w Warszawie przy ul. [...], opisanego w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...] z obrębu [...], dla których prowadzone są księgi wieczyste nr [...] (działka nr [...]) i [...] (działka nr [...]),

2. w udziale wynoszącym 0,7440 części do zabudowanego gruntu o pow. 1388 m2, położonego w Warszawie przy ul. [...], opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...],

ustalając czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu opisanego w pkt 1 i 2 w wysokości [...] zł (pkt 3).

Jako podstawę prawną decyzji Prezydent wskazał m.in. art. 7 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. 1945 r. nr 50, poz. 279, dalej : "dekret warszawski"). Sprawa została przekazana przez Komisję, Prezydentowi do ponownego rozpoznania.

Skarga kasacyjna w sprawie została oparta na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. Wprawdzie, co do zasady, w pierwszej kolejności rozważeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to jednak w przypadku sformułowania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię, konieczne jest odniesienie się do zarzutu błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, bowiem prawidłowe rozumienie prawa materialnego wytycza kierunek i zakres przeprowadzonego postępowania dowodowego.

Mając na uwadze, cofnięcie części zarzutów skargi kasacyjnej na rozprawie, wskazać trzeba, że skarga kasacyjna pozostaje niezasadna w zakresie dotyczącym naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 6 Ustawy (pkt II.a.1 oraz 9 – 10 skargi kasacyjnej).

Odnosząc się do zarzutu zawartego w pkt II.a.1. skargi kasacyjnej należy wskazać, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że literalna treść przepisu art. 30 ust.1 pkt. 6 ustawy z 9 marca 2017 r. jednoznacznie przesądza, że znajduje on zastosowanie jedynie w takim przypadku, gdyby zaistniał związek przyczynowy pomiędzy decyzjami reprywatyzacyjnymi, a opisanymi w ustawie skutkami rażąco sprzecznymi z interesem społecznym. Sąd Wojewódzki zakwestionował natomiast przedstawioną przez Komisję wykładnię tego przepisu, wskazując, że stoi ona w sprzeczności nie tylko z literalnym brzmieniem art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy z 9 marca 2017 r. ale i z zasadą trwałości decyzji administracyjnych wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. Z kolei w pkt II.a.9 i 10 skargi kasacyjnej Komisja polemizuje z wykładnią art. 30 ust. 1 pkt 6 Ustawy zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Mając na uwadze stanowisko Sądu pierwszej instancji, jak argumentację skargi kasacyjnej, zauważyć trzeba, że w przepisie art. 30 ust. 1 pkt 6 Ustawy mowa jest o sytuacji, w której wydanie decyzji reprywatyzacyjnej doprowadziło, do skutków "rażąco sprzecznych z interesem społecznym lub celem dla którego ustanowiono użytkowanie wieczyste". W pierwszej kolejności należało zatem udzielić odpowiedzi na pytanie, czy legalna decyzja, w ramach swoich skutków może prowadzić do stanu niezgodnego z prawem. Zasadniczo na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć przecząco. Co do zasady, bowiem wykonanie legalnej decyzji administracyjnej, służy urzeczywistnieniu przyznanego beneficjentowi - na mocy - obowiązujących przepisów uprawnienia. Ustawa z 9 maja 2017 r. jest regulacją szczególną, na co wskazuje już sam jej tytuł ("o szczególnych zasadach") i, jak również wskazuje jej tytuł, dotyczy ona usuwania skutków - decyzji naruszających - prawo. Błędnie zatem Komisja zaistnienie przesłanek z art. 30 ust. 1 pkt 6 Ustawy wiąże w samą "reprywatyzacją nieruchomości" (pkt. II.a.9 skargi kasacyjnej), a nie z wadami konkretnych decyzji reprywatyzacyjnych i skutkami tych wadliwych decyzji. W przypadku spornej decyzji reprywatyzacyjnej, nic nie wskazuje na to, aby została ona - wydana - w warunkach naruszenia prawa. Jest to decyzja prawomocna i ostateczna. Beneficjentem tej decyzji jest następca prawny dawnych właścicieli nieruchomości. Odnosząc się do wywodów skargi kasacyjnej zgodzić się trzeba, że można sobie wyobrazić sytuację gdy - wydana z naruszeniem prawa - decyzja reprywatyzacyjna będzie prowadzić do skutków opisanych w art. 30 ust. 1 pkt 6. Zauważyć jednak trzeba, że taka sytuacja - związku - pomiędzy wydaną decyzją a podnoszonymi okolicznościami, nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Przepis ten, przyrównywany do art. 161 k.p.a., musi być rozpatrywany z tym zastrzeżeniem, że chodzi o - decyzję naruszającą - prawo. Nie można natomiast traktować nabycia prawa użytkowania wieczystego na podstawie decyzji reprywatyzacyjnej, jako wadliwości, skoro jest to normalne uprawnienie wynikające z decyzji reprywatyzacyjnej. Sporna regulacja (art. 30 ust. 1 pkt 6) pozwala na badanie weryfikowanych decyzji w kontekście ich skutków, pozwalając na uchwycenie szerszych zjawisk związanych z nadużyciami - w toku reprywatyzacji - i następstw tych nadużyć (tj. stwierdzonych w toku prowadzonych w tym przedmiocie postępowań). Nie może być jednak wątpliwości, że zjawiska te muszą być ze sobą powiązane. Funkcjonalna wykładnia użytych przez ustawodawcę słów "doprowadziła" oraz "rażąco sprzecznych z interesem społecznym" nie pozostawia wątpliwości, że chodzi o - wadliwą - decyzję reprywatyzacyjną, bowiem legalna decyzja z istoty rzeczy nie prowadzi do takich skutków. Stwierdzenie tych skutków jest jednak możliwe jedynie w przypadku gdy - decyzja reprywatyzacyjna - była wadliwa i jej wady są tego rodzaju, że nie może ona korzystać z warunków ochrony trwałości.

Podkreślić trzeba, że każdy właściciel nieruchomości (zarówno beneficjent decyzji, jak i każdy nabywca nieruchomości dekretowej) jest z mocy samego prawa zobowiązany tę nieruchomość utrzymywać w odpowiednim stanie. Właścicieli nieruchomości obowiązują przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlanego. Przepis art. 61 Prawa budowlanego przewiduje (i przewidywał w dniu 29 lipca 2007 r.), że właściciel lub zarządca obiektu budowlanego mają obowiązek utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego. Od 20 czerwca 2007 r. przepis ten stanowi, że obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej (...). Oczywiście mogą zaistnieć zdarzenia, które wymagają reakcji po stronie właściciela nieruchomości, w celu zadośćuczynienia ciążącym na nim obowiązkom właścicielskim. Jednak nie są to sytuacje szczególne, których ustawodawca nie przewidziałby. Dlatego Prawo budowlane reguluje nie tylko kwestię właściwego utrzymywania, lecz także właściwego użytkowania obiektów budowlanych. Instrument eliminacji wadliwego zachowania podmiotu zobowiązanego ustawą Prawo budowlane, stanowią normy zamieszczone w art. 66–70 Prawa budowlanego. Można wręcz stwierdzić, iż art. 61 Prawa budowlanego wyznacza granice, w ramach których należy utrzymywać obiekt budowlany. Określone problemy - bardzo poważne - które w niniejszej sprawie miały miejsce, Sąd dostrzega. Nie jest to jednak zagadnienie podlegające uregulowaniom szczególnym, jakie zawiera ustawa z 9 maja 2017 r., ale należało je rozpatrywać w kontekście naruszenia ustawowych obowiązków, przewidzianych i uregulowanych przez ustawodawcę i z jego woli podlegających przepisom Prawa budowlanego oraz właściwości organów nadzoru budowlanego. Zważywszy na kontekst sprawy i szczególny charakter regulacji przyjętej ustawą z 9 maja 2017 r. wskazać również trzeba, że stosowne instrumenty prawne związane ze stosunkiem najmu przewiduje Kodeks cywilny i ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Również kwestia odpowiedzialności za popełnienie czynu zabronionego została przewidziana przez ustawodawcę, i uregulowana przez niego przepisami ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks karny. Szczególny charakter regulacji przyjętej ustawą z 9 maja 2017 r. powoduje, że przesłanki tej ustawy ziszczą się wówczas, gdy usunięcie skutków prawnych wydanych z naruszeniem prawa decyzji reprywatyzacyjnych nie jest możliwe, przy zastosowaniu innych dostępnych instrumentów prawnych. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanym przypadku. Z tej też przyczyny niezasadnie Sądowi pierwszej instancji zarzucono naruszenie art. 30 pkt 6 Ustawy.

Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 4a Ustawy w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 10 k.p.a. w zw. z art.7 ust. 1 Dekret (pkt II.a.11 skargi kasacyjnej). Wbrew wywodom skargi słusznie Sąd pierwszej instancji wskazał, że Prezydent wydał najpierw decyzję z 8 kwietnia 2014 r. odmawiającą skarżącemu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w udziale wynoszącym 0,2560 części gruntu o powierzchni 1388m2, położonego w Warszawie przy ul. [...], opisanego w ewidencji gruntów jako działka [...]. Grunt ten jest zabudowany budynkiem stanowiącym współwłasność A. F. oraz właścicieli lokali. Podstawą dla wydania decyzji odmownej było ustalenie, że w budynku przy ul. [...] dokonano sprzedaży lokali wraz z ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego w ułamkowych częściach związanego z własnością tychże lokali, co stanowi negatywną przesłankę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku dawnego właściciela o przyznanie prawa własności czasowej. Decyzja ta skierowana została do właścicieli wyodrębnionych lokali. Dopiero następną decyzją, to jest decyzją z 29 lipca 2014 r. Prezydent ustanowił prawo użytkowania wieczystego do pozostałej części gruntu działki nr [...]. Zważywszy na konkretne okoliczności tej sprawy, należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że właściciele wyodrębnionych lokali niewątpliwie mają interes prawny w tym, by ustalony udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości na rzecz następcy prawnego dawnego właściciela (współwłaściciela) nieruchomości warszawskiej nie naruszał udziału właścicieli lokali w prawie użytkowania wieczystego owej nieruchomości. W niniejszej sprawie, ochrona tego interesu zagwarantowana została właścicielom wyodrębnionych lokali w toku postępowania zakończonego decyzją z 8 kwietnia 2014 r., na mocy której organ odmówił ustanowienia na skarżącego prawa użytkowania wieczystego do gruntu tejże nieruchomości w ułamku wynoszącym 0,2560, to jest w ułamku odpowiadającym udziałom w prawie użytkowania wieczystego gruntu ustanowionego na rzecz właścicieli wyodrębnionych lokali. W postępowaniu zakończonym decyzją reprywatyzacyjną organ rozstrzygał wyłącznie o przyznaniu prawa użytkowania wieczystego na rzecz skarżącego w ułamku, który nie był objęty użytkowaniem wieczystym ustanowionym na rzecz właścicieli wyodrębnionych lokali, to jest ustanowił prawo użytkowania wieczystego do działki nr [...] w ułamku wynoszącym 0,7440. Oznacza to, że w sprawie zakończonej decyzją reprywatyzacyjną organ nie ingerował w zakres praw rzeczowych przysługujących właścicielom wyodrębnionych lokali - orzekał jedynie w zakresie, w jakim osobom tym nie przysługiwały żadne uprawnienia. To ustalenie Sądu pierwszej instancji nie zostało zakwestionowane i przesądza ono o bezzasadności zgłoszonego zarzutu (pkt II.a.11 skargi kasacyjnej). Należy jednocześnie podkreślić, że skuteczny zarzut kasacyjny podważający ocenę sądu pierwszej instancji co do braku po stronie skarżącego kasacyjnie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym wymaga powołania w ramach podstawy, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. oprócz przepisu art. 28 k.p.a. również przepisu prawa stanowiącego źródło interesu prawnego skarżącego (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2015 r. o sygnaturze I OSK 1904/14). Brak jego powołania również uniemożliwiał skuteczne podważenie stanowiska Sądu pierwszej instancji. Wskazany w pkt. II.a.11 skargi kasacyjnej, przepis art. 7 ust. 1 Dekretu nie mógł natomiast stanowić źródła interesu prawnego właścicieli lokali.

Oczekiwanego rezultatu nie mogły przynieść również zarzuty dotyczące bezzasadności umorzenia postępowania (pkt.II.b.1,6 i 7 skargi kasacyjnej).

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej w tym zakresie powtórzyć należy, że kontrolowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2017 r. poz. 718 z późn. zm.). Przepisy powołanej ustawy określają szczególną procedurę weryfikacji decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich. Zgodnie z art. 1 ustęp 1, weryfikacją w świetle przepisów tego aktu mogą być objęte wyłącznie decyzje wydane z naruszeniem prawa. Analiza dalszych przepisów ustawy nie pozostawia wątpliwości, co do tak zakreślonego przedmiotu czynności naprawczych. Wystarczy przytoczyć art. 3 ust. 2 i art. 15 ust. 2 Ustawy. W pierwszym z wymienionych przepisów wskazano, że zadaniem Komisji jest wyjaśnianie nieprawidłowości i uchybień w działalności organów i osób prowadzących postępowanie w przedmiocie wydania decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich. Z drugiego zaś wynika, że Komisja wszczyna postępowanie rozpoznawcze wówczas, gdy uprawdopodobnione zostanie, iż decyzja reprywatyzacyjna wydana została niezgodnie z prawem, czyli sprzecznie z przepisami stanowiącymi podstawę jej wydania. W innym wypadku wszczęcie takiego postępowania nie jest możliwe. W sytuacji zatem, gdy ustawodawca weryfikację w trybie analizowanej ustawy odniósł do decyzji reprywatyzacyjnych, sprzecznych z podstawą wydania, to kontrola obejmować powinna badanie, czy decyzje te wydane zostały z uwzględnieniem art. 7 ust. 1 i 2 Dekretu. Oznacza to, że na organie dekretowym ciążył obowiązek wydania decyzji reprywatyzacyjnej jeśli ustalił, że spełnione zostały warunki z art. 7 ust. 1 i 2 Dekretu (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2023 r. sygn. I OSK 2609/20). Jak słusznie ocenił Sąd pierwszej instancji, prawidłowości zastosowania art. 7 Dekretu Komisja skutecznie nie zakwestionowała. W konsekwencji, zasadne było umorzenie postępowania przez Sąd I instancji.

Oczekiwanego skutku nie mogły również przynieść zarzuty podniesione w pkt. II.b.1, 4 i 5 skargi kasacyjnej. Zarzuty te bowiem zostały sformułowane w oparciu o nieprawidłowe rozumienie prawa materialnego, do czego szczegółowo Sąd odniósł się już powyżej. Nietrafnie Komisja zasadności zarzutów skargi kasacyjnej w tym zakresie upatruje "w wydaniu decyzji reprywatyzacyjnej" wskazując, że "skutkowało przekazaniem posiadania i zarządu nieruchomością przez m.st. warszawa na rzecz beneficjenta (właściciela nieruchomości) w zakresie tak prawnym, jak i faktycznym, co - w ocenie Komisji - uzasadnia uznanie, że przedstawiony ciąg wydarzeń umożliwił w konkretnym przypadku powstanie stanu umożliwiającego - sprzyjającego zaistnieniu zdarzeń z udziałem lokatorów budynku – objętych hipotezą przepisu art. 30 ust. 1 pkt 6 Ustawy" - pkt II.b.4 skargi kasacyjnej. Podnoszone w pkt. II.b.1, 4 i 5 zarzuty skargi kasacyjnej stanowią konsekwencję wadliwej wykładni art. 30 ust. 1 pkt 6 Ustawy, prezentowanej przez Komisję, dlatego też nie mogły one przynieść pożądanego rezultatu.

Przechodząc do zawartego w pkt. II.b.7 skargi kasacyjnej Komisji zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., należy wyjaśnić, że zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza tego przepisu wskazuje, że może on zostać naruszony przez pominięcie któregokolwiek z elementów wymienionych w tym przepisie lub takie sformułowanie wywodów sądu, które powoduje, że kontrolowany przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. Kontrolowany pod tym kątem wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie wykazuje wad przemawiających za koniecznością jego uchylenia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wskazane w zacytowanym powyżej przepisie, a wywody składu orzekającego w sprawie są logiczne, wyczerpujące i odnoszą się do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przepis art. 57a p.p.s.a. dotyczy skargi na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego, a zatem nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Unormowanie zawarte w art. 134 § 1 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez Sąd pominięte, lub gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (por. np. wyrok NSA z 15 stycznia 2019 r., II OSK 391/17; z 26 października 2018 r., I OSK 2946/16). Sąd pierwszej instancji dokonał kontroli sądowoadministracyjnej decyzji Komisji. Wyniki tej kontroli doprowadziły do zakwestionowania prawidłowości stanowiska Komisji i uchylenia wydanej przez nią decyzji. Przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd pierwszej instancji było stwierdzenie naruszenia prawa, które miało (art. 145 § 1pkt 1 lit. a p.p.s.a) lub mogło mieć istotny wpływ (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nie wykazała aby było inaczej. Kontrola ta została przeprowadzona na podstawie akt sprawy, a skarga kasacyjna, w istocie gołosłownie wskazuje na naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 207 § 2 p.p.s.a.