Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 50/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Przewlekłość postępowania
Inne
Skarżony organ: Dyrektor Aresztu Śledczego
Treść wyniku: Zobowiązano organ do załatwienia wniosku
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. b, art. 6 uat. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 149 par. 1 pkt 1, art. 149 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 1a, art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 11 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.), Asesor WSA Beata Czyżewska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lipca 2024 roku sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Łodzi w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Dyrektora Aresztu Śledczego w Łodzi do rozpoznania wniosku M. S. z dnia 17 lutego 2024 roku o udostępnienie informacji publicznej w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie. lp


UZASADNIENIE

1. Pismem z dnia 8 marca 2024 r. M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Łodzi w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP poprzez błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na jego wniosek. Na tej podstawie skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z dnia 17 lutego 2024 r., stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kwoty 50 zł, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania oraz rzeczywistych i niezbędnych kosztów postępowania w postaci kosztów znaczków pocztowych. W treści skargi skarżący wskazał, że wnioskiem z dnia 17 lutego 2024 r. zwrócił się do organu o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii odpowiedzi na pozwy cywilne dotyczące tej jednostki penitencjarnej sporządzone w latach 2022-2023. Pismem z dnia 27 lutego 2024 r. organ poinformował go, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, z czym skarżący się nie zgodził i zarzucił organowi bezczynność.

2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Aresztu Śledczego w Łodzi wniósł o jej oddalenie w całości.

1. Organ wyjaśnił, że w dniu 23 lutego 2024 r. skarżący złożył w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej wniosek (datowany na 17 lutego 2024 r.), w którym zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej w postaci: kopii odpowiedzi na pozwy cywilne dotyczące jednostki penitencjarnej, sporządzone w latach 2022 - 2023. Wnioskodawca wniósł o przesłanie informacji w formie kopii dokumentów.

2. W dniu 27 lutego 2024 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w Łodzi po analizie wniosku uznał, że zawarte we wniosku żądania, nie mieszczą się w katalogu spraw przedstawionych na gruncie powołanej ustawy i nie stanowią informacji publicznej. Stanowisko organu doręczono skarżącemu w dniu 7 marca 2024 r.

3. Organ nie zgodził się z zarzutami i żądaniami skargi, podnosząc, że w odpowiedzi na wniosek przedstawiono skarżącemu ocenę statusu żądanej informacji, jako informacji nie mającej charakteru publicznego. Rozpoznanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej w pierwszej kolejności wymaga od rozpatrującego wniosek organu, oceny czy żądanie zawarte we wniosku dotyczy informacji posiadanej przez dany organ oraz czy informacja ta posiada przymiot informacji publicznej. Zdaniem organu odpowiedzi na pozwy sporządzone w indywidualnych postępowaniach cywilnych nie posiadają przymiotu informacji publicznej. Istnieje rozbieżność w orzecznictwie w kwestii udostępniania w trybie informacji publicznej treści pism procesowych sporządzanych przez organy władzy publicznej w konkretnych indywidualnych sprawach. W ocenie organu w dominującym nadal nurcie przeważa jednak pogląd, że treść pism procesowych nie podlega udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, nawet gdy pochodzi od organów władzy publicznej, dotyczy bowiem sfery objętej danym postępowaniem sądowym. Jednocześnie dokument procesowy sporządzony w toku postępowania sądowego podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie przepisów tego postępowania. Organ wskazał, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż procesowe organu wyrażone w sprawie niepublicznej (prywatnej) nie posiada waloru sprawy publicznej. Skoro ustawodawca przyjmuje, że informacją publiczną jest w szczególności "stanowisko organu w sprawie publicznej" oraz "treść innych wystąpień i ocen", to a contrario takiego waloru nie może mieć stanowisko organu w sprawie prywatnej dotyczącej innego podmiotu i naruszenia jego interesu prawnego. Pisma procesowe organów sporządzone w sprawach indywidualnych, w tym pozwy, odpowiedź na skargę - nie stanowią zatem informacji publicznej. Organ podniósł, że w według orzecznictwa sądów administracyjnych pozew stanowi żądanie podjęcia określonych działań, ma charakter wyłącznie procesowy i poza procesem sądowym nie funkcjonuje. Nie jest więc dokumentem dotyczącym spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Za taką informację mógłby zostać uznany jedynie fakt wniesienia danego pozwu do sądu, natomiast sam pozew nie jest dokumentem urzędowym, czy dokumentem z przebiegu i efektów kontroli albo wystąpieniem, wnioskiem czy też opinią. Udostępnieniu podlegać może wyłącznie informacja publiczna, a więc informacja mająca walor "danych publicznych" w tym także takich, które przyjęły kształt dokumentów urzędowych, czego nie można stwierdzić w przypadku pozwu będącego dokumentem ściśle procesowym. Wszelkie dokumenty postępowania cywilnego, a zatem także i pozew, w zakresie ich publicznego udostępnienia podlegają jedynie zasadom określonym w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego i ewentualnie przepisom zawartym w regulaminach sądów. Inne rozumienie tego zagadnienia naruszałoby zasadę wyrażoną w treści art. 1 ust. 2 u.d.i.p., bowiem dawałoby prymat tej ustawy nad innymi uregulowaniami.

4. Organ zauważył, że wprawdzie w niektórych przypadkach sądy uznawały, że pismo procesowe organu/podmiotu władzy publicznej podlega udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, to jednak dotyczyło to określonej kategorii spraw, np. w zakresie działalności Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych. Organ podkreślił, że pisma procesowe sporządzane w sprawach cywilnych zawierają informacje dotyczące sytuacji życiowej i prawnej indywidualnych osób pozbawionych wolności, a zatem dotyczą spraw o charakterze niepublicznym. Ujawnianie osobom postronnym treści pism procesowym zawierających odniesienie do spraw indywidualnych osób pozbawionych wolności, zawierających opis ich sytuacji zdrowotnej, rodzinnej, osobistej czy penitencjarnej oraz wnioski dowodowe z tezami nakierowanymi na wyjaśnienie konkretnych zdarzeń i spraw, nie tylko narusza prywatność tych osób, ale także mogłoby realnie przyczynić się do powstania zagrożenia bezpieczeństwa osobistego stron procesu (powodów). W dość hermetycznym środowisku osób osadzonych istnieje możliwość łatwej identyfikacji osadzonych z uwagi na opis ich sytuacji penitencjarnej znajdujący się w pismach procesowych.

5. Jednocześnie tak szerokie żądanie przesłania kopii wszystkich odpowiedzi na pozew sporządzonych w ciągu dwóch lat powinno być uznane za nadużycie prawa do informacji publicznej. Zdaniem organu wbrew wywodom skargi, żądane informacje nie dotyczą sfery publicznej w postaci informacji, o których mowa w art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wniosek skarżącego o udostępnienie informacji w postaci wszystkich odpowiedzi na pozew wytworzonych w okresie dwóch lat w sprawach cywilnych nie mógł być zatem uznany za informację publiczną w rozumieniu przepisów ustawy o z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Działając z ostrożności należy organ podkreślił, że skarżącemu udzielono odpowiedzi na wniosek strony w przepisanym terminie, stosownie do dokonanej oceny treści wniosku. Brak jest zatem, zdaniem organu, podstaw do uwzględnienia wniosków skargi w całości, w tym wniosków dotyczących przyznania skarżącemu żądanych kwot pieniężnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

3. Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

1. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a.:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Zgodnie z art. 149 § 1a P.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b tego przepisu stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie art. 149 § 2 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Wyjaśnić jednocześnie należy, że sprawa niniejsza, mając na uwadze niezajęcie przez organ stanowiska w zakresie złożonego przez skarżącego w skardze wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, została rozpoznana w tymże trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 2 P.p.s.a. stanowiącego, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

2. W niniejszej sprawie skarżący w ramach wniesionej skargi kwestionuje bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Łodzi w sprawie udostępnienia na wniosek skarżącego z dnia 17 lutego 2024 r. (data wpływu do organu 23 lutego 2024 r.) kopii odpowiedzi na pozwy cywilne dotyczące ww. jednostki penitencjarnej, sporządzone w latach 2022-2023.

3. Prawo do dostępu do informacji publicznej zostało zagwarantowane w Konstytucji RP. Stosownie do art. 61 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Zgodnie zaś z art. 61 ust. 4 tryb udzielania informacji publicznej określają ustawy. Problematyka udostępniania informacji publicznej została uregulowana w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), dalej: "u.d.i.p.". W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że podstawowym warunkiem zakwalifikowania danej informacji jako informacji publicznej jest zbadanie jej charakteru z punktu widzenia dwóch kryteriów, a mianowicie kryterium podmiotowego, czyli od jakiego podmiotu informacja pochodzi i kryterium przedmiotowego, czyli czego informacja dotyczy i do jakiej sprawy (publicznej czy prywatnej) się ona odnosi.

W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że kryterium podmiotowe wynikające z przepisów u.d.i.p. jest spełnione. Dyrektor Aresztu Śledczego w Łodzi niewątpliwie jest bowiem organem władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Wątpliwości dotyczą spełnienia kryterium przedmiotowego, a zatem czy żądane we wniosku dokumenty dotyczą sprawy o charakterze publicznym czy też sprawy o charakterze prywatnym. Nie ulega bowiem wątpliwości, że nie każdy rodzaj informacji będącej w posiadaniu organu i nie każdy wytworzony przez niego dokument stanowi informację publiczną, lecz tylko ten, który mieści się w pojęciu informacji publicznej określonym w art. 1 ust. 1 u.d.i.p.

4. Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie winien stanowić właśnie art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej na gruncie u.d.i.p. ma niewątpliwie bardzo szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych również wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich. Prawo do informacji publicznej obejmuje m.in. dostęp do dokumentów, zarówno tych bezpośrednio wytworzonych przez organ, tych których organ używa przy realizacji zadań przewidzianych prawem, jak i tych, które tylko w części dotyczą organu, nawet gdy nie pochodzą wprost od niego. O zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu decyduje jej treść i charakter.

5. Należy zgodzić się ze stanowiskiem prezentowanym przez organ administracji, że w orzecznictwie sądowym (przytoczonym przez organ w odpowiedzi na skargę) nie ma jednolitości w zakresie oceny charakteru żądanej przez skarżącego informacji. W ocenie organu aktualna linia orzecznicza nakazuje przyjąć, że odpowiedź na pozew nie stanowi informacji publicznej, o czym organ poinformował skarżącego pismem z dnia 27 lutego 2024 r. Jednakże należy w tym miejscu w zasadzie na marginesie zauważyć, że orzecznictwo, na które powołuje się w odpowiedzi na skargę organ, dotyczy pozwów, a nie odpowiedzi na pozew.

6. W ocenie Sądu w judykaturze przeważa jednak obecnie stanowisko, wedle którego odpowiedź na pozew sporządzona przez organ władzy publicznej stanowi informację publiczną i taki pogląd Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie prezentuje. Z punktu widzenia przepisów postępowania cywilnego sporządzona przez organ władzy publicznej odpowiedź na pozew stanowi pismo procesowe zawierające stanowisko strony pozwanej wobec skierowanych do niej zarzutów sformułowanych w pozwie (art. 205 [1] § 1 K.p.c., poprzednio art. 207 § 1 K.p.c.), zatem stanowi informację o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Sformalizowana odpowiedź organu władzy publicznej na żądania i zarzuty kierowane pod adresem jednostki, którą organ reprezentuje, z natury rzeczy winna zawierać informacje o sprawach publicznych.

W kontekście oceny z punktu widzenia przepisów u.d.i.p. charakteru prawnego odpowiedzi na pozew, należy mieć na uwadze przede wszystkim zawartą w art. 6 ust. 2 u.d.i.p. ustawową definicję dokumentu urzędowego, która normuje szeroki zakres przedmiotowy i obejmuje wszelkie treści oświadczeń woli lub wiedzy bez względu na formę ich utrwalenia. Powyższy przepis stanowi, że aby treść oświadczenia woli lub wiedzy mogła zostać, po utrwaleniu, uznana za dokument urzędowy, musi zostać podpisana przez funkcjonariusza publicznego oraz skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Cechę materialną dokumentu urzędowego stanowi fakt, że został on sporządzony przez odpowiedni organ administracji publicznej oraz w zakresie jego działania.

Jeżeli zatem przedmiotowa odpowiedź na pozew zawiera treść oświadczenia woli i/lub wiedzy konkretnego funkcjonariusza publicznego i dodatkowo została sporządzona przez tegoż funkcjonariusza będącego jednocześnie organem władzy publicznej, a nadto złożona do akt konkretnego postępowania sądowego, to tym samym zdaniem Sądu dokument ów wypełnia dyspozycję art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Jednocześnie należy zauważyć, że dokument urzędowy zawierając ww. treść oświadczenia woli lub wiedzy funkcjonariusza publicznego mieści się w pojęciu dane publiczne, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. b u.d.i.p., jest to bowiem stanowisko w sprawie publicznej zajęte przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 05.06.2024, II SAB/Kr 86/24; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stanowisko organu wobec kierowanych pod jego adresem zarzutów wyrażone w odpowiedzi na pozew, stanowi więc typową, choć z punktu widzenia przepisów Kodeksu postępowania cywilnego sformalizowaną, informację o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. b u.d.i.p. Wystarczy, że oświadczenie woli czy wiedzy konkretnego funkcjonariusza publicznego, pochodzi od funkcjonariusza będącego jednocześnie organem władzy publicznej, i nadto zostało złożone do konkretnego postępowania co sprawia, że dokument ów wypełnia dyspozycję art. 6 ust. 2 u.d.i.p., a więc jest nośnikiem informacji publicznej.

7. W ocenie Sądu odpowiedzi na pozwy osadzonych w sprawach cywilnych, które prawdopodobnie dotyczą przede wszystkim warunków, w jakich przebywają osadzeni (np. sanitarnych), dotykają materii z zakresu realizacji obowiązków poszczególnych jednostek penitencjarnych realizowanych w stosunku do osadzonych. Stąd zdaniem Sądu dotyczą spraw publicznych, a więc stanowią niechybnie informację publiczną.

8. Bez wpływu na powyższą ocenę pozostają kwestie podnoszone w odpowiedzi na skargę, a mianowicie, iż odpowiedzi na pozwy dotyczą indywidualnych spraw osób pozbawionych wolności. Nie zmienia to bowiem charakteru ww. dokumentów. Powyższa kwestia mogłaby ewentualnie stanowić jedynie powód dla odmowy udostępnienia informacji publicznej z uwagi na ochronę prywatności konkretnych osób fizycznych stosownie do art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Nie można też wykluczyć, że żądana przez skarżącego informacja zostanie mu udostępniona po dokonaniu przez organ stosownej anonimizacji, czy też wykazaniu interesu prawnego w przypadku uznania przez organ, że mamy do czynienia z informacją przetworzoną.

9. Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności.

W przypadku spraw dotyczących dostępu do informacji publicznej organ administracji pozostaje w bezczynności wówczas, gdy nie udzielił zainteresowanej jednostce żądanej przez nią informacji publicznej stosownie do przepisów u.d.i.p., nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., nie umorzył postępowania w myśl art. 14 ust. 2 u.d.i.p., bądź też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

W konsekwencji, w sytuacji złożenia wniosku o udzielenie informacji publicznej (a z taką informacją mamy w niniejszej sprawie do czynienia), która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, podmiot zobowiązany w ramach rozpatrzenia wniosku winien niezwłocznie – nie dłużej niż w terminie 14 dni – udzielić wnioskodawcy żądanej informacji publicznej lub podjąć inne działania wskazane powyżej. Skoro w ramach niniejszej sprawy organ nie zachował się w żaden ze wskazanych sposobów, to rację ma skarżący, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania żądania wnioskodawcy.

10. Zważywszy poczynione wyżej rozważania, zwłaszcza zaś przyjęcie, że żądana przez skarżącego informacja jest informacją publiczną, zdaniem Sądu należy więc uznać, że organ dopuścił się w sprawie bezczynności. Jednocześnie w ocenie Sądu bezczynność ta nie może być zakwalifikowana jako rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy opóźnienia w podejmowanych czynnościach pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Natomiast w niniejszej sprawie nie sposób uznać, że działanie organu można zakwalifikować jako rażące naruszenia prawa. Nie można również uznać, że zaniechanie organu było zamierzone bądź też, aby miało na celu utrudnienie skarżącemu dostępu do informacji publicznej. Organ udzielił bowiem odpowiedzi (wniosek wpłynął do organu 23 lutego 2024 r., a organ udzielił odpowiedzi dnia pismem z dnia 27 lutego 2024 r., które wpłynęło do Aresztu Śledczego w W. dnia 6 marca 2024 r.), a więc w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Co jednak istotne, organ pozostawał w mylnym przekonaniu, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, a tym samym, że nie jest zobowiązany do podejmowania dalszych czynności w sprawie. Swoje stanowisko dotyczące uznania, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, organ szerzej uzasadnił jednak dopiero w odpowiedzi na skargę.

11. Zważywszy powyższe Sąd stosownie do treści art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a P.p.s.a. zobowiązał Dyrektora Aresztu Śledczego w Łodzi do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji wyroku) oraz orzekł, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). W tym miejscu należy zaznaczyć, że Sąd nie wskazuje konkretnego sposobu postępowania organu rozpatrującego wniosek skarżącego. Organ zobowiązany bowiem będzie do rozpatrzenia wniosku stosownie do przepisów u.d.i.p. i podjęcia działań mając na uwadze treść ww. odpowiedzi na pozwy w konkretnych sprawach z uwzględnieniem wyżej poczynionych rozważań i dokonanej oceny prawnej.

12. Odnosząc się do żądania skarżącego w zakresie zasądzenia od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 50 zł, należy w tym miejscu zauważyć, że stosownie do art. 149 § 2 P.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 (a więc w razie uwzględnienie skargi na bezczynność), Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Nie budzi wątpliwości, że przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej oparte jest na instytucji uznania sędziowskiego, co wynika wprost z posłużenia się przez ustawodawcę w treści tego przepisu sformułowaniem "może" (por. wyrok NSA z 26.03.2024 r., III OSK 724/23; wyrok NSA z 26.03.2024 r., III OSK 724/23). Ponadto przepisy P.p.s.a. nie określają przesłanek, jakimi powinien kierować się sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. Niewątpliwe zaś Sąd winien kierować się indywidualnymi okolicznościami danej sprawy, przy czym chodzi zarówno o te leżące po stronie organu, jak i samego skarżącego. Przyznanie sumy pieniężnej jest instytucją, która zdaniem Sądu winna znajdować zastosowanie wyłącznie w przypadkach drastycznych, ewidentnie karygodnych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zdaniem Sądu z takim przypadkiem w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia. Należy bowiem zauważyć, że wskutek postępowania organu w niniejszej sprawie skarżący nie doznał żadnej dolegliwości, nie poniósł też żadnej szkody. Co więcej, skarżący nie wskazał tez żadnych okoliczności uzasadniających jego żądanie w powyższym zakresie. Zważywszy powyższe w realiach niniejszej sprawy w ocenie Sądu, mając zwłaszcza na uwadze szybkość działania organu w przedmiocie udzielenia odpowiedzi skarżącemu (bez względu na fakt, że stanowisko organu nie spotkało się z uznaniem Sądu), brak jest jakichkolwiek podstaw do uczynienia zadość żądaniu skarżącego w powyższym zakresie. Na marginesie już tylko należy zauważyć, że Sąd nie jest związany ani wnioskiem skarżącego, ani jego zakresem (por. wyrok NSA z 21.11.2023 r., II OSK 751/23).

Co się zaś tyczy żądania skarżącego w przedmiocie zasądzenia od organu na jego rzecz kosztów postępowania (skarżący był zwolniony od kosztów sądowych) obejmujących koszt znaczków pocztowych, to należy zauważyć, że stosownie do art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wykładnia pojęcia "kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw" nie może być dokonywana w oderwaniu od art. 205 § 1 P.p.s.a., który to przepis określa katalog niezbędnych kosztów postępowania. Przepis ten stanowi, że do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. W ocenie Sądu katalog ten ma charakter wyczerpujący. Zważywszy treść powyższych norm, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie brak było podstaw do zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów prowadzonej przez skarżącego korespondencji z Sądem. Nie są one bowiem zaliczone do katalogu określonego w art. 205 § 1 P.p.s.a., co więcej, są to koszty drobne, z poniesieniem których strona występująca do Sądu ze skargą winna się liczyć (por. np. postanowienie NSA z dnia 12.10.2010 r., II OSK 1490/09; postanowienie NSA z dnia 26.11.2015 r., I OZ 1531/15; wyrok NSA z 8.11.2023 r., III OSK 2035/22; wyrok WSA w Lublinie z dnia 29 kwietnia 2014 r., III SA/Lu 932/13). Jednocześnie Sąd na marginesie zaznacza, iż posiada z urzędu wiedzę o odmiennej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, której ze ww. względów nie podziela.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenia od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej ani kosztów zakupu znaczków pocztowych, z tego też względu na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę w powyższym zakresie Sąd oddalił (pkt 3 sentencji wyroku).

lp