Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 864/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 154
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Anna Milicka-Stojek, Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi A. N. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lutego 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 413/19 1. wymierza Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy grzywnę w wysokości 3 000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżącego A. N. sumę pieniężną w wysokości 1 000 (jeden tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz A. N. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

A. N. pismem z 2 marca 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lutego 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 413/19, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z 25 maja 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], [...], [...], [...] nr hip. "[...] nr [...] lit. [...] rej. hip. [...]", w części stanowiącej obecnie działki ew. nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Skarżący wniósł o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny na podstawie art. 154 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej zgodnie z art. 154 § 7 ww. ustawy oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że odpis prawomocnego wyroku z 5 lutego 2020 r. wraz z aktami sprawy wpłynęły do Urzędu [...] 27 sierpnia 2020 r. Termin na wykonanie przedmiotowego wyroku dawno zatem upłynął, a wniosek w dalszym ciągu pozostaje bez rozpoznania, pomimo wezwania organu do wykonania prawomocnego wyroku.

Skarżący przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne odnoszące się do kwestii wymierzenia grzywny oraz przyznania sumy pieniężnej i podkreślił, że Prezydent [...] nie wykonał ww. wyroku, a także nie podejmował przez długi czas czynności realnie zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy, poza pozorowanymi działaniami jak wysłanie pisma do Ministra Finansów w sprawie indemnizacji. Bezsprzecznie zatem jest to drastyczny przypadek zwłoki organu, której nie uzasadniają żadne obiektywne okoliczności. W ocenie skarżącego zachodzi duże prawdopodobieństwo, że nienałożenie sankcji na organ spowoduje, że w dalszym ciągu sprawa nie zostanie załatwiona.

Skarżący zaznaczył, że mimo wyroku WSA w Warszawie z 5 października 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 563/21 wymierzającego grzywnę w wysokości 1000 zł oraz z 25 października 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1707/22, którym Sąd wymierzył grzywnę w wysokości 2000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także przyznał skarżącemu sumę pieniężną w wysokości 1000 zł, nie podjęto żadnych działań w sprawie mimo zebrania pełnego materiału dowodowego, jak odpowiedź w sprawie indemnizacji czy opinia biegłej. Postanowienie zawieszające z urzędu postępowanie zostało natomiast uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z 27 września 2022 r. nr [...].

Skarżący wskazał ponadto, że w sprawie dotyczącej przedmiotowej nieruchomości toczy się przed Sądem Okręgowym w [...] postępowanie dotyczące zapłaty odszkodowania, którego skarżący nie może otrzymać z uwagi na brak decyzji w sprawie. Zasadne jest zatem przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, co może doprowadzić do wydania decyzji, która od lat celowo nie jest przez organ wydawana.

Prezydent [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wskazując, że decyzją z 18 kwietnia 2023 r. nr [...] organ rozpoznał wniosek J. N. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości w części dotyczącej działek ew. nr [...], [...] i [...] z obrębu [...] oraz działek ew. nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...]. Z kolei decyzją z 18 kwietnia 2023 r. nr [...] Prezydent [...] rozpoznał powyższy wniosek w zakresie działek ew. nr [...] i [...] z obrębu [...]. Tym samym wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do ww. nieruchomości został rozpoznany w całości, z wyjątkiem działki ew. nr [...] z obrębu [...], co do której postępowanie zostało zawieszone postanowieniem z 3 kwietnia 2023 r. nr [...] ze względu na śmierć strony postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Stosownie do treści art. 154 § 1 ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) - dalej P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione.

W aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z 1 marca 2023 r., którym wezwano Prezydenta [...] do wykonania wyroku z 5 lutego 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 413/19.

Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że środki przewidziane w art. 154 P.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W konsekwencji, niewykonanie wyroku oznacza pozostawanie przez organ w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 P.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi.

Jak wynika z analizy akt rozpoznawanej sprawy odpis prawomocnego wyroku z 5 lutego 2020 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu opisanej wyżej nieruchomości w terminie czterech miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi 26 sierpnia 2020 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem 28 grudnia 2020 r. Mimo to Prezydent [...] nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem. Decyzje rozpoznające wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do ww. nieruchomości wydane zostały 18 kwietnia 2023 r., a więc po wniesieniu przez skarżącego kolejnej (trzeciej) skargi w przedmiocie niewykonania ww. wyroku. Zauważyć przy tym trzeba, że w wyniku wniesionych wcześniej skarg orzeczeniami z 5 października 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 563/21 oraz z 25 października 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1707/22 Sąd wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości odpowiednio 1000 zł oraz 2000 zł w związku z niewykonaniem ww. wyroku. W orzeczeniu z 25 października 2022 r. Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 5 lutego 2020 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznał na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 1000 zł.

Podkreślić należy, że analiza akt administracyjnych przekazanych do Sądu wskazuje, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 5 lutego 2020 r. organ podejmował w istocie nieliczne działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia i zwykle miało to miejsce po interwencji ze strony skarżącego. Jak wynika z akt 27 stycznia 2021 r. zlecono wykonanie opinii geodezyjnej (która sporządzona została [...] września 2021 r.), a następnie pismem z 9 marca 2021 r. zwrócono się do Ministerstwa Finansów z prośbą o udzielenie informacji w sprawie indemnizacji.

Kolejne działania organ podjął w maju 2022 r., a więc kilka miesięcy po zwrocie z Sądu akt wraz z prawomocnym wyrokiem z 5 października 2021 r. wymierzającym grzywnę (co miało miejsce 12 stycznia 2022 r.). Pismem z 18 maja 2022 r. wezwano skarżącego do wyjaśnienia rozbieżności czy J. N. i S. N. to ta sama osoba, a następnie postanowieniem z 7 lipca 2022 r. nr [...] postępowanie zostało zawieszone do czasu przedłożenia dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po J. N. Istotne przy tym jest, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z 27 września 2022 r. nr [...] uchyliło ww. postanowienie i umorzyło postępowanie w sprawie zawieszenia postępowania.

Po wydaniu zaś przez Sąd wyroku z 25 października 2022 r. wymierzającego Prezydentowi kolejną grzywnę w związku z niewykonaniem orzeczenia z 5 lutego 2020 r., do akt sprawy załączona została poprawiona opinia geodezyjna sporządzona [...] marca 2023 r. i po skierowaniu do stron zawiadomienia z 27 marca 2023 r. o zgromadzeniu materiału dowodowego, 18 kwietnia 2023 r. wydane zostały decyzje nr [...] i nr [...] rozpoznające wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego.

Nie ulega zatem wątpliwości, że przedmiotowa sprawa nie została załatwiona w terminie wyznaczonym w wyroku z 5 lutego 2020 r. Stosowne rozstrzygnięcia rozpoznające wniosek o przyznanie prawa własności czasowej wydane zostały dopiero 18 kwietnia 2023 r. Spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności, Sąd uznał, że kolejna grzywna w wysokości 3000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie wyroku z 5 lutego 2020 r. Ustalając wysokość grzywny Sąd uwzględnił długość przekroczenia wyznaczonego ww. wyrokiem terminu na załatwienie sprawy, okoliczność, że wcześniejszymi wyrokami z 5 października 2021 r. i z 25 października 2022 r. wymierzono już Prezydentowi grzywnę w związku z niewykonaniem wyroku w wysokości 1000 zł i 2000 zł, a także fakt, że 18 kwietnia 2023 r. organ wydał decyzje w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Uwzględniono przy tym charakter przedmiotowej sprawy oraz stopień jej skomplikowania.

Sąd uznał jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 5 lutego 2020 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia w szczególności fakt, że sprawa wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego - mimo dwóch wcześniejszych wyroków wymierzających grzywnę – została przez organ załatwiona dopiero 18 kwietnia 2023 r., wyznaczony w wyroku termin został zatem znacznie przekroczony. Okoliczności usprawiedliwiającej bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku nie stanowi przy tym fakt wydania ww. decyzji. Zauważyć trzeba, że przedmiotowe decyzje wydane zostały po złożeniu przez skarżącego kolejnej (trzeciej) skargi w związku z niewykonaniem wyroku. Ponadto jak wskazano wyżej po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, co miało miejsce 26 sierpnia 2020 r., organ podejmował nieliczne, sporadyczne czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i zakończenie postępowania.

Sąd uznał ponadto, że w sprawie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Zauważyć należy, że suma pieniężna, określona w powołanym przepisie jest stosowana w sytuacjach wyjątkowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwych działań organu. Środek ten stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego.

W ocenie Sądu okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł jako zadośćuczynienie za wieloletnie oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. Określając wysokość przyznanej sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze stan sprawy, czas trwania postępowania oraz fakt, że sprawa wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego mimo wcześniejszych wyroków wymierzających grzywnę została załatwiona dopiero 18 kwietnia 2023 r. Istotne jest też, że zasądzenie sumy pieniężnej stanowi uprawnienie sądu administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).