Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1257/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 137, art. 142
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 2a
journal: Dz.U. 2022 poz 1693
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 16 maja 2023 r. nr NWXIV.7581.3.30.2022 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 16 maja 2023 r. znak: NWXIV.7581.3.30.2022 Wojewoda Śląski (dalej "Wojewoda" lub "organ odwoławczy") uchylił w całości decyzję Starosty [...] (dalej "Starosta" lub "organ pierwszej instancji") z 6 października 2022 r. znak: [...] orzekł w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

Organ pierwszej instancji, po rozpatrzeniu wniosku B. G. (dalej "skarżąca"), decyzją z 6 października 2022 r. odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] o powierzchni 0,0302 ha, karta mapy 4, obręb M., jednostka ewidencyjna M., będącej własnością Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w W. (dalej "uczestnik postępowania"), dla której V Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w W. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Podstawę prawną pierwszoinstancyjnej decyzji stanowiły przepisy art. 2, art. 9a, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity przywołany w podstawie prawnej decyzji: Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm.; dalej "u.g.n."), art. 2a ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity przywołany w podstawie prawnej decyzji: Dz. U. z 2022 r. poz. 1693 z późn. zm.; dalej "u.d.p.") oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity przywołany w podstawie prawnej decyzji: Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej "k.p.a.".).

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że z wnioskiem o zwrot wskazanej wyżej nieruchomości wystąpiła skarżąca jako spadkobierczyni byłego właściciela. Skarżąca wykazała swoje prawa postanowieniami o stwierdzeniu nabycia spadku. W toku postępowania ustalono, że ostateczną decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 1 kwietnia 1971 r. numer [...] wywłaszczono za odszkodowaniem nieruchomość położoną w M. o numerze [...] stanowiącą własność J.S. Wywłaszczenie nastąpiło na wniosek Wojewódzkiego Zarządu Dróg Publicznych w K., zgodnie z decyzją z 5 września 1967 r. nr [...] o lokalizacji szczegółowej w celu poszerzenia drogi. Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. w piśmie z 6 listopada 2020 r. poinformował, że ww. działka nie jest zajęta pasem drogi wojewódzkiej nr[...] . Wobec tego cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. W toku postępowania stanowisko wyraził także uczestnik postępowania będący trwałym zarządcą ww. działki, który wskazał, że działka położona jest w pasie drogowym autostrady A-1 odcinek S. Działka ta została przeznaczona na ten cel na podstawie decyzji Wojewody Śląskiego z 3 kwietnia 2003 r. znak: RR.AG.III/JL/5344/1-2c/03 o ustaleniu lokalizacji południowej części odcinka autostrady [...] przebiegającej przez teren województwa śląskiego, tj. od węzła S. w S. (bez węzła) do granicy z [...] w G. Z art. 2 u.g.n. wynika, że ustawa ta w zakresie gospodarki nieruchomościami nie narusza innych ustaw. Zgodnie z art. 2a ust. 1 u.d.p. drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa. Uznać zatem należy, że nie jest możliwy zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej drogę krajową o statusie drogi publicznej, wobec której niedopuszczalna jest zmiana podmiotowa w osobie właściciela, niezależnie od sposobu jej dokonania.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zakwestionowała jej prawidłowość z uwagi na brak ustalenia przez organ pierwszej instancji, czy sporna nieruchomość została przeznaczona pod autostradę [...] Skarżąca zarzuciła, że Starosta zaakceptował stanowisko uczestnika postępowania nie weryfikując go z żadnymi dokumentami, w tym decyzją z 3 kwietnia 2003 r. o ustaleniu lokalizacji odcinka autostrady [...]. Skarżąca zwróciła także uwagę, że podstawą nabycia przez Skarb Państwa spornej nieruchomości nie jest decyzja z 1 kwietnia 1971 r., lecz decyzje wywłaszczeniowe z 11 i 15 maja 1971 r.

Decyzją z 16 maja 2023 r. Wojewoda uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji wskazując, że skarżąca wywiodła swoje uprawnienia do spornej działki z następstwa prawnego po jej poprzednim właścicielu J. S. (ujawnionym jako właściciel działki objętej księgą wieczystą [...] w skład której wchodziła działka nr [...], z której powstała sporna nieruchomość o numerze [...]). Tylko w zakresie ustalonym postanowieniami o stwierdzeniu nabycia spadku skarżącej przysługuje roszczenie o zwrot nabytego w drodze sukcesji generalnej udziału w prawie własności wywłaszczonej nieruchomości. W ocenie Wojewody dokumenty przedłożone przez skarżącą świadczą jedynie o podziale nieruchomości do korzystania, a nie o zniesieniu współwłasności. Tym samym w dacie wywłaszczenia, tj. 1 kwietnia 1971 r. prawo własności nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] przysługiwało spadkobiercom J. S. stosownie do udziałów nabytych w drodze spadkobrania.

Wojewoda orzekając o odmowie zwrotu na rzecz skarżącej udziału w wysokości 1/19 części w prawie własności spornej nieruchomości uznał za prawidłowe stanowisko Starosty odnoście niedopuszczalności takiego zwrotu. Wojewoda ustalił, że wywłaszczenia spornej nieruchomości dokonano na podstawie decyzji wywłaszczeniowej z 1 kwietnia 1971 r. Widniejące w księdze wieczystej [...] adnotacje dotyczą wniosków o wydzielenie i odłączenie z księgi wieczystej [...] działki nr [...]. Sporna nieruchomość położona jest w pasie drogowym autostrady [...] co wynika nie tylko z pism uczestnika postępowania, ale z przedłożonej przez niego dokumentacji m. in. decyzji Wojewody Śląskiego z 6 sierpnia 2017 r. nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany budowy autostrady [...] Analiza załącznika graficznego ww. decyzji potwierdza, że sporna działka znajduje się w obszarze pasa drogowego autostrady (w liniach określających granice pasa drogowego). Z wyjaśnień uczestnika postępowania wynika, że na działce tej znajdują się sieci uzbrojenia terenu służące utrzymaniu[...] , tworzące skrzyżowanie z drogą wyższego rzędu, tj. autostradą [...] oraz odbywa się na niej dojazd służb uczestnika postępowania w zakresie koszenia, utrzymania rowów i studni wpadkowej. Podobne ustalenia poczyniono w toku oględzin przeprowadzonych 23 lutego 2023 r. Wobec tego, że grunty stanowiące drogi publiczne nie podlegają zwrotowi - niezależnie od tego jaki był pierwotny cel ich przejęcia - Wojewoda odmówił skarżącej zwrotu udziału w prawie własności spornej nieruchomości.

W skardze na decyzję Wojewody skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 12 § 1 k.p.a.

Skarżąca podniosła, że organ odwoławczy błędnie wskazał wysokość odszkodowania jakie zostało ustalone w decyzji z 1 kwietnia 1971 r., a ponadto nie wyjaśnił do kogo ono trafiło. Oględziny działki zostały przeprowadzone bez udziału uprawnionego geodety, nie dopuszczono do udziału w tej czynności brata skarżącej pomimo posiadania notarialnego pełnomocnictwa. Skarżąca podkreśliła, że działka nr [...] blokuje wjazd na drogę nr [...] z działki nr [...] której skarżąca jest właścicielką, co utrudnia znalezienie potencjalnego kupca. Wojewoda nie wziął także pod uwagę, że decyzja wywłaszczeniowa została wydana na osobę zmarłą.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, że wskazanie w uzasadnieniu decyzji nieprawidłowej kwoty odszkodowania było oczywistą omyłką pisarską, sprostowaną z urzędu postanowieniem Wojewody z 13 lipca 2023 r. Pełnomocnictwo dla brata skarżącej nie obejmowało upoważnienia do reprezentowania skarżącej w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zwrotu działki nr [...] Z tego względu brat skarżącej nie mógł jej reprezentować podczas oględzin nieruchomości. W oględzinach nie uczestniczył uprawniony geodeta, jednakże brali w nich udział przedstawiciele uczestnika postępowania, którzy w świetle art. 34a u.d.p. mają wyłączną kompetencję do określania rozmiaru pasa drogowego. Wobec tego geodezyjne opracowanie granic pasa drogowego i tak musiałoby uwzględniać stanowisko uczestnika postępowania. W postępowaniu dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie bada się legalności aktu, na podstawie którego nastąpiło odjęcie prawa własności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).

Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Wojewoda odmówił skarżącej zwrotu udziału w wysokości 1/19 części w prawie własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z uwagi na okoliczność, że ww. nieruchomość położona jest w pasie drogowym autostrady[...] , a zatem jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów u.d.p.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, iż decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości jest wydawana przez organ w sytuacji spełnienia przesłanek pozytywnych z art. 136 i 137 u.g.n., przy jednoczesnym braku przesłanki negatywnej z art. 229 u.g.n. lub innych przeszkód uniemożliwiających zwrot nieruchomości.

Stosownie do art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 1 i ust. 2 u.g.n.). Jak wskazuje się w orzecznictwie określony w art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. termin 7 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia obowiązuje od dnia 1 stycznia 1998 r. Natomiast określony w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. termin 10 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na zrealizowanie tego celu, obowiązuje od dnia 22 września 2004 r. Nie można zatem tych terminów odnosić do stanu faktycznego określonego w art. 137 ust. 1 u.g.n., który zaistniał przed dniem 1 stycznia 1998 r. odnośnie prac związanych z rozpoczęciem realizacji celu wywłaszczenia, oraz do stanu faktycznego, który zaistniał przed dniem 22 września 2004 r. odnośnie zrealizowania tego celu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, dalej "NSA", z 22 marca 2013 r., I OSK 1981/11 oraz z 8 maja 2013 r., I OSK 2205/11 - opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Badając przesłanki zbędności nieruchomości przez pryzmat art. 137 ust. 1 u.g.n. należy uwzględnić także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11. Skutkiem tego wyroku art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. utracił moc z dniem 24 marca 2014 r. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79; dalej "u.z.t.w.n.").

Jak wynika z ustalonego przez organy stanu faktycznego nieruchomość położona w M. o numerze [...] stanowiąca własność J. S., została wywłaszczona ostateczną decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 1 kwietnia 1971 r. Wywłaszczenie nastąpiło w trybie art. 6 u.z.t.w.n. na wniosek Wojewódzkiego Zarządu Dróg Publicznych w K. w celu poszerzenia drogi, zgodnie z decyzją z 5 września 1967 r. nr [...] o lokalizacji szczegółowej. W sprawie nie było sporne, że ww. działka znajduje się w całości poza pasem drogowym drogi wojewódzkiej [...]. Tym samym nieruchomość nabyta przez Skarb Państwa nie została wykorzystana na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej stosownie do decyzji z 5 września 1967 r.

Jednocześnie w toku postępowania administracyjnego wyjaśniono, że nieruchomość położona jest w całości w pasie drogowym autostrady [...] odcinek S. Ustaleń w tym zakresie dokonano na podstawie treści decyzji Wojewody Śląskiego z 3 kwietnia 2003 r. o ustaleniu lokalizacji autostrady [...] oraz z 6 sierpnia 2007 r. zatwierdzającej projekt budowlany. Ponadto w oparciu o stanowisko uczestnika postępowania wyrażone w pismach z 16 listopada 2020 r., z 4 stycznia 2023 r. oraz z 20 marca 2023 r., a także protokół z oględzin nieruchomości przeprowadzonych 28 lutego 2023 r. Ze zgromadzonych dowodów wynika, że sporna nieruchomość zabudowana jest skarpą (budowlą ziemną), w której znajdują się sieci uzbrojenia terenu służące utrzymaniu [...] oraz autostrady [...]. Ponadto po działce odbywa się dojazd służb uczestnika postępowania na potrzeby utrzymania i obsługi autostrady, a także utrzymania studni wpadkowej, rowów odwadniających oraz terenów zielonych.

Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać, że organy zebrały ten materiał w sposób możliwie pełny i szczegółowo go przeanalizowały nie pomijając przy tym żadnych istotnych zagadnień czy okoliczności, które z materiału dowodowego wynikają. W ocenie Sądu organy w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie administracyjne, zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do poczynienia ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zdaniem Sądu organy prawidłowo uznały, że okoliczność, iż sporna nieruchomość jest w całości położona w pasie drogowym autostrady [...] stanowi przeszkodę do uwzględnienia roszczenia skarżącej o jej zwrot. Niedopuszczalne jest bowiem orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej lub nabytej na podstawie przepisów wymienionych w art. 216 u.g.n., jeśli nieruchomość objęta żądaniem wprawdzie okazała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, lecz w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów u.d.p. (por. wyroki NSA: z 29 maja 2003 r., II SA/Gd 1206/01; z 21 stycznia 2011 r., I OSK 515/10 oraz z 28 października 2011 r., I OSK 649/11 – opubl. w CBOSA).

Z art. 2 u.g.n. wynika, że ustawa ta w zakresie gospodarki nieruchomościami nie narusza innych ustaw, w szczególności wymienionych w tym przepisie. Katalog określonych w art. 2 u.g.n. ustaw ma charakter otwarty (zwrot "w szczególności"). Należy zatem przyjąć, że do ustaw szczególnych, o których mowa w tym przepisie zalicza się u.d.p. Tak więc przepisy u.d.p. należy uznać za przepisy odrębne, które mają pierwszeństwo w ich stosowaniu w odniesieniu do u.g.n. (por. wyrok NSA z dnia 29 września 2021 r., I OSK 4444/18, opubl. w CBOSA). Stosownie zaś do art. 2a u.d.p. (dodanym z dniem 1 stycznia 1999 r. przez art. 52 pkt. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa, Dz.U. Nr 106, poz. 668 ze zm.) drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne - własność właściwych samorządów województw, powiatów i gmin. Powyższy przepis określa strukturę własnościową dróg publicznych w sposób niedopuszczający żadnych wyjątków. Uzupełnieniem tej regulacji jest norma zawarta w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Zgodnie z nią nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Oznacza to, że od 1 stycznia 1999 r. grunty będące drogą publiczną mogą stanowić własność ściśle określonych podmiotów prawa publicznego.

Zgodnie zaś z art. 4 pkt 2 u.d.p. pojęcie "droga" obejmuje budowlę składającą się z części i urządzeń drogi, budowli ziemnych, lub drogowych obiektów inżynierskich, usytuowaną w pasie drogowym i przeznaczoną do ruchu lub postoju pojazdów. Natomiast pasem drogowym w myśl art. 4 pkt 2 u.d.p. jest wydzielony liniami rozgraniczającymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym jest lub będzie usytuowana droga. W konsekwencji przyjmuje się, że zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną oznacza co do zasady urządzenie na niej drogi zaliczanej do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym przez określenie to należy rozumieć zajęty pas gruntu w ramach linii rozgraniczających drogę obejmujący zarówno jezdnie, jak i chodniki, ścieżki rowerowe, miejsca postojowe i parkingi, zieleń przydrożną, a także usytuowane na nim obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu. Chodzi zatem o usytuowanie na nieruchomości pasa drogowego lub jego części, a nie tylko drogi sensu stricte w rozumieniu art. 4 pkt 2 u.d.p. (por. wyroki NSA: z 25 października 2018 r., I OSK 29/17; z 25 stycznia 2019 r., I OSK 2098/18 oraz z 2 września 2016 r., I OSK 2820/14 – opubl. w CBOSA).

Organy obu instancji słusznie zatem stwierdziły, że sporna nieruchomość usytuowana w pasie drogowym autostrady [...] nie podlega zwrotowi.

Wobec powyższego za bezzasadne należy uznać zarzuty skarżącej, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 9 oraz art. 12 § 1 k.p.a. Organy prawidłowo ustaliły wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i prawidłowo oceniły je pod względem prawnym. Wojewoda jako organ odwoławczy ponownie rozpatrzył sprawę w jej całokształcie, zgodnie z wymogami k.p.a., przeprowadzając dogłębną analizę wszystkich istotnych okoliczności i dowodów niniejszej sprawy.

Odnośnie naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. podczas przeprowadzenia oględzin nieruchomości należy wyjaśnić, iż pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą bratu nie obejmowało upoważnienia do reprezentowania w sprawach dotyczących spornej nieruchomości. Sporna nieruchomość nie została wymieniona § 1 pkt 1 do 4 pełnomocnictwa, a tym samym nie odnosił się do niej zapis § 2 pełnomocnictwa określający zakres umocowania. Jeśli zaś chodzi o brak udziału geodety w oględzinach nieruchomości należy wyjaśnić, iż sporna nieruchomość znajduje się w całości w pasie drogowym autostrady [...] a zatem brak było podstaw do uzyskania stanowiska geodety odnoście możliwości wydzielenia części działki. Przebieg pasa drogowego określony został w załączniku graficznym do decyzji Wojewody Śląskiego z 6 sierpnia 2017 r. Wynika z niego, że wywłaszczona nieruchomość znajduje się w liniach rozgraniczających pasa drogowego autostrady [...]. Zatem okoliczność przebiegu pasa drogowego została w toku postępowania wyjaśniona.

Jako bezzasadne należy ocenić zarzuty dotyczące tego, że wywłaszczenie nie jest prawnie skuteczne, tj. nie doszło do wypłaty odszkodowania i że decyzja została wydana na nieżyjącego właściciela nieruchomości. W postępowaniu, którego przedmiotem jest zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie bada się legalności decyzji wywłaszczeniowej (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2022 r., I OSK 1663/21, opubl. w CBOSA). Decyzja wywłaszczeniowa z 1 kwietnia 1971 r. została opatrzona klauzulą prawomocności. W k.p.a. nie przewidziano konstrukcji nieważności decyzji administracyjnej z mocy samego prawa. Wyeliminowanie wadliwej decyzji ostatecznej z obrotu prawnego może nastąpić wyłącznie przez wydanie nowej decyzji uchylającej (zmieniającej) lub stwierdzającej jej nieważność. Natomiast kwestia wypłaty bądź braku wypłaty odszkodowania miałaby znaczenie jedynie przy wydaniu decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości i rozliczeniach z tym związanych.

Prawidłowo też zostało ustalone, że w dacie wywłaszczenia, tj. 1 kwietnia 1971 r. prawo własności spornej nieruchomości przysługiwało spadkobiercom J. S. stosownie do udziałów nabytych w drodze spadkobrania, a zatem skarżącej w udziale w wysokości 1/19. Z przedłożonego postanowienia Sądu Powiatowego w W. z [...] o sygn. akt [...] wynika, że spadek po J. S. nabyli: E. S.H.S., E. S., J. S., M. G. i A.B. w udziałach po 3/19 części oraz A. M. w udziale w wysokości 1/19 części. Zgodnie natomiast z postanowieniem Sądu Rejonowego w M z [...] o sygn. akt [...] spadek po M. G. zmarłej [...] nabyli: J.G., J. G. i skarżąca w udziałach w wysokości 1/3 części, przy czym gospodarstwo rolne wchodzące w skład spadku nabyła w całości skarżąca. Tylko zatem w zakresie nabytego udziału w spadku po J. S. skarżącej przysługiwało roszczenie o zwrot własności wywłaszczonej nieruchomości. Wskazać przy tym należy, że pozostali spadkobiercy nie skorzystali z prawa do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a ich roszczenia wygasły z dniem 7 lipca 2020 r. Przedłożone przez skarżącą w toku postępowania dokumenty w postaci opisu i mapy nieruchomości oraz wykazu zmian gruntowych nie potwierdzają, że doszło do działu spadku. Dział spadku stanowi natomiast jedyny sposób zniesienia wspólności majątku spadkowego.Stosownie do art. 1037 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (aktualny tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 z późn. zm.) dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców. Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.