Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 255/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 1-2 , art. 28
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity
article: art. 7, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3 w zw. z art. 140 i art. 136
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi R. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zobowiązania dłużnika alimentacyjnego do zwrotu należności tytułem świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana


UZASADNIENIE

Decyzją z (...) r. nr (...) Prezydent Miasta P. (dalej: "Prezydent Miasta" lub "organ I instancji) – wskazując jako podstawę prawną: art. 27 ust. 1, 1a i 2 w zw. z art. 2 pkt 3, art. 12 ust. 1, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 z późn. zm.; dalej w skrócie: "u.p.o.u.a.") oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej w skrócie: "k.p.a.") orzekł, że R. S. (dalej: "Dłużnik" lub "Skarżący") jest zobowiązany do zwrotu należności w kwocie (..) zł odpowiadającej wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej w okresie od (...) r. do (...) r. na mocy decyzji z (...) r. nr (...) łącznie z ustawowymi odsetkami naliczonymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. Łączna kwota do spłaty (saldo należności) wynosi (...) zł.

W uzasadnieniu Prezydent Miasta wskazał, że ww. decyzją z (...) r. przyznano świadczenia pieniężne z funduszu alimentacyjnego na rzecz N. S. w wysokości (...) zł miesięcznie na okres od (...) r. do (...) r., a także, w tej samej wysokości i na ten sam okres, na rzecz N.S.

Dalej wyjaśnił, że zgodnie z art. 27 ust. 1 u.p.o.u.a. dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego (dalej: "Fundusz"), łącznie z ustawowymi odsetkami. Natomiast w myśl art. 27 ust. 2 u.p.o.u.a. organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczenia z Funduszu, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z Funduszu. Ponieważ, jak stwierdził organ I instancji, Dłużnik nie dokonał żadnej wpłaty tytułem wypłaconych na rzecz osób uprawnionych świadczeń pieniężnych z Funduszu, to jest w tej sytuacji zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela kwoty (...) zł wraz z ustawowymi odsetkami, tj.(...) zł. Szczegółowy sposób wyliczenia tego zadłużenia został przedstawiony w uzasadnieniu decyzji w formie tabelarycznej.

Od opisanej decyzji Prezydenta Miasta, Dłużnik złożył odwołanie, podnosząc, że wypłata świadczeń z Funduszu nastąpiła bezpodstawnie, gdyż Dłużnik nie posiada zaległości, a ponadto prowadzona jest skuteczna egzekucja z jego majątku. Wskazał też, że w okresie od czerwca (...) r. "do dnia dzisiejszego" (tj. do dnia sporządzenia odwołania: (...) r.) Komornik Sądowy P. Ś. przekazał prawnej opiekunce uprawnionych, tytułem egzekucji z polis Dłużnika w PZU i ING, kwotę (...) zł, podczas gdy zobowiązanie na dzień (...) r. wynosiło około (...) zł, przy czym zawarta w nim jest również kwota renty alimentacyjnej na matkę uprawnionych, która zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego P.-G. i J. z (...) r. została uchylona od (...) r. Wobec tego kwota zaległości powinna ulec obniżeniu o około (...) zł, co powoduje, że zaległości nie występują. Ponadto Dłużnik wskazał, że (...) r. została zlicytowana jego nieruchomość za kwotę (...) zł i sporządzany jest obecnie plan podziału. Po tych rozliczeniach Dłużnik, jak stwierdził, będzie miał znaczną nadpłatę w świadczeniach alimentacyjnych i w tej sytuacji nie widzi podstaw do zwrotu wypłaconych świadczeń z Funduszu. W konsekwencji Dłużnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta lub – w przypadku odmowy – o zwrócenie się organu I instancji do Sądu Rejonowego w B. z wnioskiem o uwzględnienie wypłaconych świadczeń w planie podziału kwoty uzyskanej z licytacji ww. nieruchomości (sprawa o sygn. akt (...)).

Decyzją z (...) r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej: "SKO" lub "organ II instancji") – wskazując w podstawie prawnej na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 27 ust. 1 u.p.o.u.a.– utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest jedynie ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczeń z Funduszu i czy zostały wypłacone świadczenia, a w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń, ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. Na etapie wydawania decyzji na podstawie art. 27 ust. 2 u.p.o.u.a. organ nie może badać ani sytuacji majątkowej zobowiązanego, ani oceniać potencjalnej możliwości wykonania decyzji. Wobec tego, zdaniem SKO, mając na uwadze zakończenie okresu świadczeniowego, Dłużnik zobowiązany jest do zwrotu należności w kwocie 12.000 zł, łącznie z ustawowymi odsetkami, wynoszącymi na dzień wydania decyzji organu I instancji (...) zł. Z przesłanych akt wynika, że w 2013 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym P.-G. i J. w P., M. J., dokonał wpłat na konto P. Centrum Świadczeń w łącznej wysokości (...) zł, co umniejszyło zadłużenie Dłużnika powstałe wskutek wypłaty świadczeń z Funduszu na rzecz osób uprawnionych. Wpłaty, które były dokonane przez Komornika Sądowego w okresie od (...) r. do (...) r., zostały zaksięgowane na poczet najstarszego zadłużenia zgodnie z ustawą - Ordynacja podatkowa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO, R.S. wniósł o: (i) uchylenie tej decyzji i "przyjęcie skargi" przez Sąd; (ii) zobowiązanie organu I instancji do przyłączenia się do planu podziału kwoty uzyskanej z licytacji nieruchomości w sprawie o sygn. akt I Co 697/14; (iii) zobowiązanie organu I instancji do zweryfikowania decyzji przyznającej pomoc osobom uprawnionym oraz ich sytuacji materialnej i finansowej. W uzasadnieniu Skarżący w części powtórzył argumenty odwołania, a ponadto podniósł, że SKO nie ustosunkowało się do zawartego w odwołaniu wniosku o uwzględnienie w planie podziału kwoty uzyskanej z licytacji jego nieruchomości w sprawie o sygn. akt (...), ani nie zweryfikowało obowiązku dalszego wspierania osób uprawnionych, mimo iż, jak stwierdził Skarżący, w rzeczywistości są one osobami majętnymi.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całej rozciągłości stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji SKO, Sąd doszedł do przekonania, że nie może się ona ostać w obrocie prawnym jako wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.), a polegało na niewyjaśnieniu w pełni i nieudokumentowaniu w aktach sprawy okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia, przez co uchybiono przepisom art. 7 i art. 11 oraz art. 77 § 1 art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 i art. 136 k.p.a.

Należy podkreślić, że w świetle ogólnych zasad postępowania administracyjnego organ administracji jest zobowiązany każdorazowo dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.). W tym celu powinien, w pierwszej kolejności, w sposób wyczerpujący zebrać cały niezbędny dla prawidłowego załatwienia sprawy materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), by następnie na jego podstawie ocenić, czy zostały udowodnione okoliczności istotne dla jej końcowego rozstrzygnięcia (art. 80 k.p.a.). Wreszcie dokonanym ustaleniom i ocenom organ winien dać wyraz w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu decyzji, które zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. winno obejmować uzasadnienie faktyczne, zawierające w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także uzasadnienie prawne, czyli wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ winien w uzasadnieniu zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz umotywować jasno i należycie swoje zdanie, w szczególności wskazać, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji ustalenia okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stanowi podstawę do stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Analogiczne obowiązki spoczywają na organie odwoławczym (art. 140 k.p.a.), który zgodnie z zasadą ogólną dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.), winien sprawę przedłożoną jemu na skutek odwołania rozpoznać ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Niezależnie od powyższego, organ odwoławczy powinien także odnieść się do zarzutów odwołania, co stanowi kolejny z obowiązków mieszczących się w wyżej powołanej zasadzie dwuinstancyjności postępowania. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu (por. wyrok WSA z 18.08.2010 r., IV SA/Wa 622/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie: "CBOSA"). Brak w motywach decyzji jakiegokolwiek ustosunkowania się do zarzutów odwołania uzasadnia nie tylko uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania odwoławczego, ale jednocześnie daje podstawę do stwierdzenia, że przy tego rodzaju postępowaniu pod znakiem zapytania pozostają gwarancje wynikające z zasady dwuinstancyjności (por. wyrok NSA z 27.05.1998 r., IV SA 1130/96, CBOSA; a także wyroki WSA: z 05.11.2010 r., I SA/Wa 539/10; z 02.12.2008 r., II SA/Rz 502/08; z 05.03.2014 r., IV SA/Po 1084/13 – CBOSA). Godzi się zauważyć, że powinność odniesienia się przez organ II instancji do zarzutów podniesionych w odwołaniu stanowi refleks bardziej ogólnego obowiązku – spoczywającego na każdym organie administracji rozstrzygającym sprawę (tak w pierwszej, jak i w drugiej instancji) w ramach motywowania wydanej decyzji – ustosunkowania się do wszystkich istotnych zarzutów podnoszonych przez stronę (strony) w toku postępowania. Wykonanie tego obowiązku winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Brak odniesienia się przez organ rozstrzygający sprawę do podnoszonych przez stronę zarzutów może stanowić naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji (por. wyrok WSA z 20.11.2007 r., II SA/Bd 786/07, CBOSA).

Jak z powyższego wynika, uzasadnienie decyzji powinno w sposób jasny i wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę, gdyż strona może skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powziętej decyzji. Innymi słowy, strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają one możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym (por. J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z dnia 19 czerwca 1997 r., V SA 1512/96, OSP 1998, z. 2, poz. 29). Obowiązek sporządzenia prawidłowego uzasadnienia decyzji wiąże się ponadto z wyrażoną w art. 11 k.p.a. ogólną zasadą przekonywania (perswazji), która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w przedstawianiu motywów swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które nakładają na strony określone nakazy lub zakazy. Chodzi bowiem o to, aby adresaci decyzji, pod wpływem takiej perswazji, wykonali nałożone na nich obowiązki bez zbędnej zwłoki nie w obliczu groźby użycia środków przymusu, ale w przekonaniu, że nałożony na nich obowiązek jest zgodny z prawem. Osiągnięcie takiego stanu nie jest zaś możliwe bez uprzedniego wyczerpującego zebrania, wszechstronnego rozważenia i należytego omówienia w uzasadnieniu decyzji materiału dowodowego w niezbędnym zakresie, tak iżby nie powstały wątpliwości co do tego, czy organ administracji ustalił i wziął pod uwagę wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. W miarę potrzeby materiał dowodowy może zostać uzupełniony także w postępowaniu odwoławczym, co expressis verbis przewiduje art. 136 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Należy podkreślić, że określona w tym przepisie "możliwość" prowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy – w świetle wykładanego a contrario przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., określającego przesłanki dopuszczalności przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia – musi być w istocie odczytywana jako "powinność" prowadzenia takiego postępowania przez organ odwoławczy, o ile nie wystąpią przesłanki wskazane w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wskazanym wyżej powinnościom procesowym organy orzekające w niniejszej sprawie nie uczyniły w pełni zadość. Przede wszystkim analizując akta administracyjne sprawy Sąd dopatrzył się istotnej luki w materiale dowodowym, dotyczącej, wzmiankowanej w piśmie przewodnim Prezydenta Miasta z (...) r. przekazującym odwołanie (k. 12 akt adm. II inst.) oraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO, okoliczności wpłat dokonanych przez Komornika Sądowego [a więc w istocie przez egzekwowanego Dłużnika – uw. Sądu] w okresie od (...) r. do (...) r. [czyli w okresie świadczeniowym, którego dotyczą kontrolowane decyzje – uw. Sądu], które to wpłaty, według twierdzeń organów, zostały zaksięgowane na poczet najstarszego zadłużenia. W aktach sprawy brak jednak danych obrazujących kwoty i daty wpłat dokonanych przez komornika w ww. okresie (znajdujące się w aktach dane – na k. 39 akt adm. I inst. – dotyczą wcześniejszego okresu: od lutego do sierpnia (...) r.), ani wskazania na poczet jakiego to zadłużenia (zadłużenia z jakiego konkretnie tytułu / tytułów) wpłaty te zostały zaliczone. Uprzednie wyczerpujące wyjaśnienie tych kwestii było niewątpliwie niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, zwłaszcza jeśli się zważy, że:

i) zgodnie z przepisami art. 27 ust.1–2 u.p.o.u.a. – które stanowiły materialnoprawną podstawę decyzji wydanych w rozpoznawanej sprawie – dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami (ust. 1), które są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z Funduszu do dnia spłaty (ust. 1a). W związku z tym organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z Funduszu, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z Funduszu (ust. 2);

ii) w art. 28 u.p.o.u.a. określono kolejność zaspakajania poszczególnych kategorii należności z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego w czasie wypłacania osobom uprawnionym świadczeń z Funduszu. Co tu szczególnie istotne, w pierwszej kolejności, zaraz po kosztach egzekucyjnych i kosztach upomnienia, zaspokajane są należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie analizowanej ustawy – do ich całkowitego zaspokojenia (art. 28 ust. 1 pkt 1 u.p.o.u.a.). Lege non distinguente, chodzi o świadczenia zarówno z poprzedniego, jak i bieżącego okresu świadczeniowego. Należności wierzyciela alimentacyjnego egzekwowane są dopiero w dalszej kolejności (o dwie kategorie – art. 28 ust. 1 pkt 3 u.p.o.u.a.);

iii) przed rozpoczęciem okresu świadczeniowego, którego dotyczą kontrolowane tu decyzje, zaległość Skarżącego z tytułu świadczeń wypłaconych z Funduszu osobom uprawnionym w poprzednich okresach świadczeniowych wynosiła (...) zł +odsetki ustawowe (Informacja Prezydenta Miasta z (...) r. – k. 4 akt adm. I inst.). Zatem po uregulowaniu tej kwoty, każda kolejne wpłata pochodząca z egzekucji komorniczej majątku Dłużnika uskutecznionej w przedmiotowym okresie świadczeniowym powinna być przekazywana (po pokryciu kosztów egzekucyjnych) na poczet należności z tytułu wypłaconych świadczeń z Funduszu w tym okresie, a co za tym idzie – powinna pomniejszać kwotę do zwrotu przez Dłużnika, na jaką opiewała decyzja organu I instancji. Jak się bowiem trafnie podkreśla w doktrynie, do wyegzekwowania pełnej należności organów administracji publicznej powinno dojść już w okresie świadczeniowym, tzn. system publicznego kredytowania powinien działać na bieżąco, zapewniając organom zwrotne odzyskiwanie środków wydatkowanych na świadczenia z funduszu alimentacyjnego (A. Korcz-Maciejko, A. Brzeźna, Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Komentarz, Warszawa 2014, art. 28 Nb 5);

iv) według twierdzeń Dłużnika zawartych w odwołaniu, w okresie od czerwca (...) r. do grudnia (...) r. komornik wyegzekwował z jego polis ubezpieczeniowych kwotę (...) zł. Twierdzeń tych organ nie zakwestionował ani nie zweryfikował. Natomiast w aktach sprawy znajduje się jedynie rozliczenie wpłat dokonanych przez komornika na poczet świadczeń z Funduszu w okresie od lutego do sierpnia (...) r., na łączną kwotę (...) zł (k. 39 akt adm. I inst.). Z akt nie wynika natomiast jasno, czy i ewentualnie jakie kwoty z sumy wskazanej w odwołaniu zostały przekazane na poczet świadczeń z Funduszu w okresie, którego dotyczą kontrolowane decyzje; a jeśli zostały wyegzekwowane, a nie przekazane, to z jakich względów i czy nie doszło w tym zakresie do naruszenia art. 28 u.p.o.u.a.

Wszystko to prowadzi do wniosku, że organ II instancji wydał swoją decyzję co najmniej przedwcześnie, bez dostatecznego wyjaśnienia całego relewantnego stanu faktycznego sprawy, niezbędnego do wszechstronnej oceny, czy decyzja organu I instancji był prawidłowa. W istocie SKO bezrefleksyjnie powieliło twierdzenia zawarte w piśmie przewodnim Prezydenta Miasta przekazującym odwołanie – o zaliczeniu na poczet najstarszego zadłużenia wpłat dokonywanych w okresie od 01 października (...) r. do 30 września (...) r. – nie weryfikując ich w żaden sposób, a w szczególności nie wzywając organu I instancji o dodatkowe wyjaśnienia w tym zakresie, uzupełniające materiał sprawy (art. 136 k.p.a.). W konsekwencji ani z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ani z akt administracyjnych sprawy nie wynika suma kwot wyegzekwowanych od Dłużnika w przedmiotowym okresie świadczeniowym, podlegających zaliczeniu na poczet należności z tytułu świadczeń wypłaconych z Funduszu.

Należy zaznaczyć, że konieczności uwzględniania wpłat dokonywanych przez Dłużnika, tudzież odeń wyegzekwowanych, na poczet należności alimentacyjnych nie można mylić z kwestią, rzeczywiście niedopuszczalnego w niniejszym postępowaniu, badania sytuacji majątkowej Dłużnika. W świetle art. 27 ust. 2 i art. 28 u.p.o.u.a. obowiązkiem organu jest jednoznaczne wskazanie wysokości należności zaspokojonych z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego. Rolą organów administracji jest bowiem czuwanie również nad tym, aby nie doszło do sytuacji dwukrotnego regulowania tej samej należności przez dłużnika. Wskazane w preambule do ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, oczekiwane przez ustawodawcę, "działania zmierzające do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji", nie uzasadniają akceptowania przez organy administracji tak represyjnej sytuacji.

Wypada zaznaczyć i to, że, co do zasady, SKO ma rację podkreślając obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu wypłaconych świadczeń. Wbrew stanowisku organów obu instancji nie można jednak zgodzić się z taką interpretacją art. 27 ust. 1 u.p.o.u.a., która zakłada automatyzm działania organów administracji – czyli obowiązek dochodzenia zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych z Funduszu wyłącznie dlatego, że w obrocie prawnym (nadal) funkcjonuje decyzja przyznająca prawo do świadczeń, a świadczenia zostały wypłacone z Funduszu na rzecz uprawnionych. Należy bowiem zauważyć, że dłużnik alimentacyjny, w praktyce częstokroć nie będąc w ogóle stroną postępowania administracyjnego w sprawie o przyznanie świadczeń z Funduszu, nie ma też żadnego wpływu na zakres przyznanych i wypłaconych świadczeń. Tym większa potrzeba zagwarantowania ochrony jego interesu prawnego w postępowaniu "zwrotowym" wyrażająca się zwłaszcza w konieczności uwzględnienia sumy dokonanych przezeń albo wyegzekwowanych odeń wpłat na poczet należności alimentacyjnych.

Odnosząc się zaś do wniosków i zarzutów skargi Sąd wyjaśnia, że nie jest władny zobowiązać organu administracji do przyłączenia się do planu podziału w sądowym postępowaniu egzekucyjnym – ocena dopuszczalności i zasadności takiego przyłączenia się, ani możliwość nałożenia wnioskowanego zobowiązania nie mieszczą się w kompetencjach sądu administracyjnego. Z kolei żądane przez Skarżącego zobowiązanie organu I instancji do zweryfikowania decyzji przyznającej pomoc uprawnionym oraz ich sytuacji materialnej i finansowej nie może być uwzględnione, jako wykraczające poza zakres kontrolowanej w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym sprawy, której przedmiotem jest – co należy podkreślić – ustalenie obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu świadczeń wypłaconych uprawnionym z Funduszu, a nie kontrola zasadności uprzedniego przyznania lub wypłaty tych świadczeń.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, tj. uchylił wyłącznie zaskarżoną decyzję SKO, uznając, że zakres okoliczności pozostających do wyjaśnienia nie wykracza poza ramy uzupełniającego postępowania wyjaśniającego poruczonego organowi odwoławczemu zgodnie z art. 136 k.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uwzględni powyższe wskazania i oceny prawne, a w szczególności jednoznacznie ustali, jakie konkretnie wpłaty zostały dokonane przez Komornika Sądowego w okresie od (...) r. do (...) r., czy w świetle art. 28 u.p.o.u.a podlegały one zaliczeniu na poczet należności z tytułu świadczeń wypłaconych uprawnionym z Funduszu i czy faktycznie zostały na poczet tych należności zaliczone; a jeśli nie, to z jakiej przyczyny. Ponadto ustali, czy w tym okresie wyegzekwowane zostały dalsze jeszcze kwoty od Dłużnika i czy także one nie podlegały zaliczeniu na poczet ww. należności. W zależności od wyników tych ustaleń organ podejmie właściwe rozstrzygnięcie, tj. w szczególności utrzyma w mocy decyzję organu I instancji (jeśli okaże się ona prawidłowa), ewentualnie stosownie zmieni treść nałożonego na Dłużnika obowiązku (w zakresie wysokości kwoty nakazanej do zwrotu).