Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 737/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 12 lipca 2022 r., nr SKO Gd/1421/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Skarga M. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 12 lipca 2022 r., nr SKO Gd/1421/22, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 15 czerwca 2020 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką A. S. (urodzoną w dniu 28 lutego 1939 r.), która legitymuje się wydanym na stałe orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Wejherowie w dniu 14 lutego 2008 r. oraz przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku w dniu 31 marca 2008 r.

Wójt Gminy Lubichowo decyzją z dnia 8 lipca 2020 r. odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Decyzja ta została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 12 października 2020 r. a sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wójt Gminy Lubichowo decyzją z dnia 8 kwietnia 2021 r. również odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia i decyzja ta została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 lipca 2021 r. a sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Po kolejnym rozpatrzeniu sprawy, Wójt Gminy Lubichowo decyzją z dnia 25 sierpnia 2021 r. ponownie odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia i decyzja ta została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 3 stycznia 2022 r. r. a sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Następnie, Wójt Gminy Lubichowo decyzją z dnia 18 lutego 2022 r., nr GOPS.5222.40.2022, wydaną na podstawie art. 17, art. 20, art. 23 ust. 1 - 4, 4aa, 5a - 5c, art. 24 i art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), także odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad matką.

Wójt uznał bowiem, że nie istnieje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy sprawowaniem przez skarżącą opieki nad matką a rezygnacją bądź też niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Uzasadniając zajęte stanowisko, Wójt wskazał, że skarżąca pracowała w gospodarstwie rolnym w latach 1996 – 2004. Następnie, w okresie od dnia 18 listopada 2004 r. do dnia 28 lutego 2019 r. skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad córką. Obecnie, skarżąca opiekuje się chorą matką i z tego tytułu od 23 maja 2019 r. pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy. Skarżąca prowadzi z matką wspólne gospodarstwo domowe i pomaga matce we wszystkich obowiązkach domowych i samoobsługowych, podaje matce leki, pomaga jej przy higienie osobistej i ubieraniu, wymianie podkładów (matka choruje na schorzenia moczowe). Matka skarżącej porusza się po domu samodzielnie i samodzielnie spożywa posiłki. Z uwagi na stan zdrowia psychicznego matka skarżącej wymaga stałej opieki. W opiece nad matką skarżącej pomaga jej córka, opłacając przez internet rachunki i robiąc zakupy internetowe. Skarżąca ma brata, który nie pomaga jej w opiece nad matką, gdyż mieszka daleko od matki i sam jest osobą schorowaną.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 i ust. 1b oraz art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 12 lipca 2022 r., wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 i art. 17b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium wskazało, że skarżąca w związku z opieką nad matką posiada prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ustalone decyzjami z dnia 15 kwietnia 2019 r. i z dnia 19 listopada 2020 r. Z dokumentacji medycznej wynika, że matka skarżącej cierpi na niedowład kończyny górnej prawej, neuropatię czuciową kończyn dolnych, astmę /POCHP, zaburzenia funkcji poznawczych, zaburzenia depresyjne, dyskopatię L-S, ześlizg S1 i nadciśnienie.

Kolegium podkreśliło przy tym, że podczas przeprowadzonego w dniu 6 kwietnia 2021 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżąca nie pracuje zawodowo, opiekuje się matką, której pomaga przy czynnościach domowych i samoobsługowych. Matka skarżącej porusza się samodzielnie i samodzielnie spożywa posiłki. Skarżąca pomaga matce przy higienie osobistej i ubieraniu się, wymianie pieluchomajtek i podkładów (z uwagi na schorzenia moczowe). Matka skarżącej nie może zostać sama w domu ponieważ choruje psychicznie i mogłoby to zagrozić jej bezpieczeństwu. Podczas uzupełniającego wywiadu środowiskowego ustalono ponadto, że skarżąca zamieszkuje wraz z matką i prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. Skarżąca opiekuje się matką od 2009 r. W latach 1996 r. - 2004 r. skarżąca pracowała w gospodarstwie rolnym. Od 2005 r. do 2017 r. sprawowała opiekę nad swoją niepełnosprawną córką i z tego tytułu pobierała świadczenie pielęgnacyjne. Matka skarżącej ma 82 lata i legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, ma problemy z poruszaniem się i wspomaga się laską, jest w stanie poruszać się samodzielnie po domu i podwórku, samodzielnie spożywa posiłki, ma zaburzenia psychiczno – lękowe, niewydolność krążeniowo - oddechową, zaburzenia moczowo-płciowe. Matka skarżącej wymaga pomocy przy następujących czynnościach: umycie się, przygotowanie posiłków, pranie, sprzątanie, palenie w piecu, umawianie wizyt lekarskich, realizacja i podanie leków, załatwianie spraw formalnych i urzędowych. Matka skarżącej wymaga stałej obecności osoby drugiej, jest pod opieką lekarza rodzinnego w zależności od potrzeb, a wizyty u lekarza neurologa i pulmonologa odbywają się raz na pół roku, zaś u lekarza psychiatry raz na rok. Skarżąca wskazała, że opiekuje się matką, wykonując następujące czynności: prysznic, czesanie, ubieranie, pranie i inne elementy higieny osobistej, wymiana wkładów anatomicznych, podkładów higienicznych i pieluchomajtek, inhalacje i masaże.

Kolegium wskazało także, że podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 11 lutego 2022 r. ustalono ponadto, że matka skarżącej ma problemy z poruszaniem się (wspomaga się laską), ale porusza się samodzielnie po mieszkaniu, ma zaburzenia psychiczno - lękowe, niewydolność oddechowo-krążeniową, zaburzenia moczowo – płciowe w związku z czym kilka razy dziennie musi mieć wymieniane podkłady anatomiczne (nie może nosić pampersów), jest pod kontrolą lekarza rodzinnego, neurologa i psychiatry raz na rok. Zgodnie z oświadczeniem skarżącej jej matka wymaga pomocy w codziennym funkcjonowaniu, w szczególności przy: myciu, jedzeniu, praniu, sprzątaniu, paleniu w piecu, wizytach lekarskich, podawaniu leków, załatwianiu spraw urzędowych, a ze względu na zaburzenia psychiczne wymaga stałej pomocy osoby drugiej i nie może zostać sama w domu. Nadto, skarżąca oświadczyła, że opiekuje się matką całodobowo. Jej matka nie jest osobą leżącą, porusza się samodzielnie i z laską, samodzielnie je, nie jest w stanie samodzielnie zadbać o higienę osobistą, nie może pozostać sama w domu na kilka godzin, samodzielnie może sporządzać posiłki w ograniczonym zakresie, obsługiwać TV, czytać ze zrozumieniem, pisać odręcznie, pielęgnować kwiaty. Skarżąca w związku z opieką nad matką wykonuje następujące czynności: kąpiel/prysznic - 2 razy (około ½ godziny), mycie i suszenie włosów - 1 raz w tygodniu (około 40 min.), wymiana podkładów anatomicznych i podmycie - 5 razy dziennie, ubieranie i rozbieranie - 2 razy dziennie (około 10 - 15 min.), mierzenie ciśnienia tętniczego - 1 raz dziennie (około 10 min.), mierzenie poziomu cukru - 1 raz dziennie bądź doraźnie, podawanie leków – 2 razy dziennie bądź doraźnie, przygotowanie posiłków - 4 razy dziennie, umawianie wizyt lekarskich i wizyty, teleporady - doraźnie, realizacja recept – 1 raz na 3 miesiące i doraźnie, robienie zakupów – 2 - 3 razy w tygodniu + zakupy internetowe, załatwianie spraw urzędowych – doraźnie, przygotowanie opału/ palenie w piecu w okresie zimowym - 1 raz dziennie, sprzątanie - codziennie w ramach potrzeb, udział w terapii - 1 raz dziennie, spacery - w okresie letnim, inhalacje 1 - 2 razy dziennie, masaż lub drenaż - 1 raz dziennie, ćwiczenia oddechowe - 1 raz dziennie, leki wziewne – doraźnie, wstawanie nocne - na żądanie około 2 - 3 razy w tygodniu, zakładanie pieluchomajtek - tylko na dłuższe wyjścia lub podróże. Harmonogram dnia skarżącej związany z opieką nad matką przedstawia się zatem następująco: 8.00 - 9.00 - prysznic, wymiana podkładu, ubieranie, czesanie i ścielenie łóżka; 9.00 - 9.30 - przygotowanie i podanie śniadania; 9.30 - 10.00 - mierzenie ciśnienia i poziomu cukru oraz podanie leków; 10.00 - 10.40 - palenie w piecu, latem pranie i zakupy; 10.40 - 11.00 - podmycie i wymiana podkładu; 11:00 -12.00 - ćwiczenia oddechowe, ćwiczenia pamięci i koncentracji lub inhalacja; 12.00 -13.00 - przygotowanie i podanie obiadu; 13.30 - 14.00 – podmycie i wymiana podkładu; 14.00 – 15:30 – drzemka poobiednia i podwieczorek; 15.30 -16.30 – inhalacja, 16:30 - 17:00 - podmycie i wymiana podkładu; 17.00 - 18.00 - masaż lub drenaż + masażer; 18.00 - 18.30 - kolacja i podanie leków; 18.30 – 20:30 - oglądanie telewizji; 20:30 -21:15 lub 21:45 - prysznic, zakładanie podkładów, ułożenie do łóżka; opieka nocna - 2-3 razy w tygodniu.

Mając powyższe na uwadze, Kolegium uznało, że nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną matką. Zdaniem Kolegium, z dokonanych ustaleń nie wynika bowiem, aby rozmiar i zakres opieki sprawowanej nad matką wymuszał na skarżącej niepodejmowanie zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy lub pracy w gospodarstwie rolnym. Kolegium podkreśliło przy tym, że matka skarżącej nie jest osobą obłożnie chorą i leżącą, porusza się samodzielnie po domu i podwórku (wspomaga się laską), nie jest też niesprawna ruchowo w górnej części ciała, może samodzielnie siedzieć, nie wymaga karmienia, pojenia, samodzielnie spożywa przygotowane i podane posiłki, jak również jest w stanie w ograniczonym zakresie przygotować sobie posiłki, samodzielnie przyjmuje podane leki. Wymaga natomiast pomocy przy kąpieli i myciu, czesaniu, pielęgnacji ciała, ubieraniu, zmianie podkładów anatomicznych, wizytach lekarskich, przygotowaniu leków i posiłków, mierzeniu ciśnienia tętniczego. Czynności te, w ocenie Kolegium, nie mogą być uznane za czynności wymagające pełnej dyspozycyjności skarżącej. Przez długie okresy w ciągu dnia skarżąca nie wykonuje przy matce specjalistycznych czynności opiekuńczych, tj. w okresie pomiędzy śniadaniem a obiadem i obiadem a kolacją. Z powyższego wynika, że matka skarżącej nie wymaga stałej obecności skarżącej, zaś okoliczność, że skarżąca obawia się zostawiać matkę samą w domu z uwagi na zaburzenia psychiczno - lękowe, nie może stanowić przesłanki przesądzającej o tym, że opieka nad matką musi mieć charakter stały i nie może być tak zorganizowana, aby skarżąca mogła choć w niepełnym wymiarze czasu podjąć pracę w gospodarstwie rolnym męża. W ocenie Kolegium, przy właściwej organizacji pracy skarżąca mogłaby wykonywać prace w gospodarstwie rolnym, w którym obecnie pracuje jej mąż i jednocześnie sprawować opiekę nad niepełnosprawną matką.

We wniesionej do Sądu skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1 w związku z art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i w związku z art. 7 k.p.a. a także naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 32 Konstytucji RP. Skarżąca podkreśliła przy tym, że jej matka przede wszystkim cierpi na dolegliwości psychicznie w związku z czym wymaga szczególnej troski, pomocy, opieki i wsparcia psychicznego przez cały czas, gdyż pozostawienie jej samej bez opieki jest bardzo niebezpieczne. Pozostawiona sama sobie ma bowiem myśli samobójcze i może być zagrożeniem sama dla siebie.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 12 lipca 2922 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Lubichowo z dnia 18 lutego 2022 r., wydana została z naruszeniem przepisów prawa.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615) - zwanej dalej u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skutecznie ubiegać się może jedynie osoba określona w punktach od 1 do 4 tego przepisu, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną (legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

W okolicznościach niniejszej sprawy niesporne jest, że skarżąca, jako córka, jest osobą uprawnioną do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z opieką nad matką. Nadto, w sprawie niesporne jest, że matka skarżącej legitymuje się wydanym na stałe orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zdaniem Sądu, dokonana w okolicznościach niniejszej sprawy przez orzekające w sprawie organy ocena, że nie zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad matką – budzi jednakże wątpliwości co do jej zasadności, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Przede wszystkim podkreślić należy, że matka skarżącej cierpi na niedowład kończyny górnej prawej, neuropatię czuciową kończyn dolnych, astmę /POCHP, zaburzenia funkcji poznawczych, zaburzenia depresyjno - lękowe, dyskopatię L-S, ześlizg S1 i nadciśnienie.

Niewątpliwie przy tym, z dokonanych ustaleń wynika, że matka skarżącej nie jest osobą leżącą, porusza się samodzielnie i z laską, samodzielnie je, samodzielnie może sporządzać posiłki w ograniczonym zakresie, obsługiwać TV, czytać ze zrozumieniem, pisać odręcznie, pielęgnować kwiaty.

Jednakże, jak wynika również z dokonanych ustaleń, skarżąca opiekuje się matką całodobowo. Od godzin porannych do godzin wieczornych skarżąca pomaga matce zarówno w czynnościach życia codziennego, tj. mycie, ubieranie, przygotowanie i podanie jedzenia, dbanie o higienę osobistą, w tym podmycie i wymiana podkładu itp., jak również w czynnościach związanych z opieką nad osobą chorą, tj. mierzenie ciśnienia i poziomu cukru oraz podanie leków, ćwiczenia oddechowe, inhalacja, masaż. Nadto, skarżąca jest dostępna dla matki w nocy. Podkreślić przy tym należy, że z dokonanych ustaleń wynika również, że matka skarżącej cierpi na zaburzenia depresyjno – lękowe i z tego powodu nie może zostać sama w domu, bez opieki.

W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, uznać należało, że zakres i charakter czynności, które wykonuje skarżąca w związku z opieką nad matką uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy a tym samym, że istnieje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad matką.

Wskazać bowiem należy, że w każdej sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istotna jest ocena, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia, a więc, czy istnieje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy zakresem sprawowanej opieki a niemożnością podjęcia zatrudnienia. Czynnikiem wpływającym na zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie, że sprawowanie opieki przez wnioskodawcę w sposób rzeczywisty uniemożliwia podjęcie lub dalsze wykonywanie pracy zarobkowej, gdyż wskazane świadczenie nie jest wynagrodzeniem za opiekę nad niepełnosprawnym lecz swoistą rekompensatą za brak możliwości w związku z tym podjęcia i kontynuowania działalności zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika przy tym, że w przypadku osoby wymagającej opieki, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie można wyprowadzić imperatywu sprawowania opieki w odpowiednim zakresie jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, negując wymagania dotyczące sposobu i intensywności opieki nad niepełnosprawną osobą, określone w orzeczeniu o niepełnosprawności właściwego organu (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 1045/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Jednakże, to do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności (zob. NSA w wyroku z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarówno organy, jak i sąd, nie są uprawnieni w niniejszym postępowaniu do kwestionowania orzeczenia o niepełnosprawności. Przy czym, samo posiadanie orzeczenia nie przesądza o tym, że opiekun osoby legitymującej się takim orzeczeniem, sprawuje opiekę, która uprawnia do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Istnienie tego związku podlega bowiem ocenie w każdej indywidualnej sprawie.

Dokonując tej oceny, uwzględnić trzeba, że pod pojęciem "sprawowania opieki", użytym w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie sposób rozumieć wyłącznie czynności związanych bezpośrednio z troską o fizyczny dobrostan bliskiej osoby niepełnosprawnej. Opieka nad chorym bliskim musi spełniać przede wszystkim cechę stałości lub długotrwałości. Niniejsze wyklucza zatem sprawowanie czynności opiekuńczych sporadycznie, nie oznacza to jednak stricte opieki całodobowej (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć przy tym należy, że artykuł 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 215/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Warunku "stałej" opieki, nie można bowiem rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki. W zakres opieki wchodzą zarówno czynności opiekuńcze związane z obsługą chorego, jak i prowadzenie gospodarstwa domowego, gdyż osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności, nie może - co do zasady - sama wykonywać tych czynności, a są one niezbędne do codziennego funkcjonowania (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 354/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie dotyczy przy tym wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby. Pamiętać należy, że rezygnacja z zatrudnienia w związku z opieką nad osobą potrzebującą oznacza całkowite poświęcenie się na rzecz drugiej osoby, co stanowi wielokrotnie o poświęceniu fizycznym oraz psychicznym (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 359/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 ustawy chodzi o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego - udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi natomiast oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę (zob. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie należało ponadto uwzględnić fakt, który niespornie wynika z akt sprawy, że skarżąca pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad matką.

Zgodnie zaś z treścią art. 16 ust. 1 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2022 r., poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli:

1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub

2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

- w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Nie sposób nie zauważyć, że brzmienie cytowanego przepisu jest zbieżne co do zasady z treścią normatywną art. 17 ust. 1 u.ś.r., a tym samym uprawniona jest konkluzja, iż zarówno w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego przesłanką ich przyznania jest rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia celem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Tymczasem, organ (pierwszej instancji) przyznając skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy uznał, że wymagane ustawowo przesłanki w tej materii zostały przez skarżącą spełnione w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad matką a w niniejszej sprawie, w ocenie organów obu instancji, brak jest związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaną przez skarżącą nad matką opieką a rezygnacją przez z nią z zatrudnienia.

Przy tym, orzekające w sprawie organy, odnotowując jedynie fakt pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego nie przedstawiły w wydanych decyzjach uzasadnienia w zakresie odmiennej oceny tych samych okoliczności faktycznych na tle prawa wprawdzie do różnych świadczeń, ale o zbieżnych przesłankach ich przyznawania, co w konsekwencji świadczy o naruszeniu przez orzekające w sprawie organy wynikającej z art. 11 k.p.a. zasady przekonywania i powiązanego z tą regułą normy art. 107 § 3 k.p.a. Organy nie wyjaśniły bowiem przyczyn takiego stanu, który budzi wątpliwości co do prawidłowości. W obrocie prawnym nie powinno zaś dochodzić do przypadku funkcjonowania indywidualnych aktów administracyjnych, które na gruncie tych samych okoliczności faktycznych sprawy i przy istnieniu tożsamych przesłanek materialnoprawnych rozbieżnie kształtują sytuację prawną strony postępowania.

Odmienna ocena prawna sytuacji skarżącej w sprawie o świadczenie pielęgnacyjne w stosunku do oceny sformułowanej w postępowaniu o specjalny zasiłek opiekuńczy, przy zbieżnych przesłankach przyznania obu komentowanych świadczeń rodzinnych i zgłoszonego przez skarżącą żądania przyznania korzystniejszego świadczenia, stanowi nadto naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej. Z brzmienia art. 8 § 1 k.p.a. wynika bowiem, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Poza tym organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym (art. 8 § 2 k.p.a.).

W konsekwencji Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy obu instancji dokonały wadliwej oceny materiału dowodowego w świetle nieprawidłowo interpretowanych przepisów art. 17 ust. 1 u.ś.r., wydając decyzję naruszającą w konsekwencji zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania administracyjnego. Przy czym, Sąd stwierdził, że dostrzeżone wadliwości mogą zostać usunięte przez organ odwoławczy, zgodnie z wiążącą na podstawie art. 153 p.p.s.a. oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uwzględnił skargę i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 12 lipca 2022 r.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a., wobec wniosku skarżącej i organu o rozpoznanie sprawy w tym trybie.