Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 949/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2025-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 2 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Monika Krywow (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi R.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 maja 2024 r. nr SKO.FE/41.4/39/2024/8108 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 29 maja 2024 r., nr SKO.FE/41.4/39/2024/8108, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej jako organ odwoławczy, Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej jako k.p.a.); art. 17 § 1 i 18 w zw. z art. 33 i 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej jako u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia R. G. (dalej jako zobowiązany, skarżący), utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza S. (dalej jako organ egzekucyjny) z 16 lutego 2024 r., nr [...], którym organ oddalił zarzut zobowiązanego dotyczący określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Burmistrza S., w sprawie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego numer 90/2024/AH z 16 stycznia 2024 r.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wobec zobowiązanego organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego numer 90/2024/AH z 16 stycznia 2024 r., obejmującego nieuiszczoną należność z tytułu podatku od nieruchomości na rok 2021 ustaloną decyzją Burmistrza S. z 18 października 2022 r., nr [...].

W tytule wykonawczym wyszczególnione zostały cztery kwoty należności: 97.761 zł, 97.762 zł, 97.762 zł i 97.761 zł - i od każdej z nich odsetki naliczane były od 29 listopada 2022 r. Dodatkowo tytuł wykonawczy obejmuje kwoty odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego: 4 razy po 8.871 zł. Do tego wskazano 16 zł jako wysokość kosztów upomnienia prawidłowo doręczonego dnia 13 kwietnia 2023 r. Został on doręczony zobowiązanemu wraz z informacją o zajęciu wierzytelności - 19 stycznia 2024 r.

Zobowiązany wniósł zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Burmistrza S., w sprawie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego numer 90/2024/AH z 16 stycznia 2024 r.

Postanowieniem z 16 lutego 2024 r., organ egzekucyjny oddalił zarzut zobowiązanego.

W zażaleniu zobowiązany zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa procesowego oraz materialnego, tj.:

1. art. 34 § 2 pkt 2 lit. a w zw. z art. 33 § 2 pkt 2 lit. a i c u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie w przypadku, gdy obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego określony został niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Burmistrza S. o numerze [...],

2. art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 2 lit. a i c u.p.e.a., poprzez jego zastosowanie, a w konsekwencji utrzymanie w mocy postanowienia obarczonego wadą, tj. oddalającego zarzut dotyczący prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w sytuacji, gdy obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego określony został niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Burmistrza S. o numerze [...].

3. art. 217 § 2 w zw. z art. 219 i art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej jako O.p.) poprzez skonstruowanie uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia z naruszeniem zasady przekonywania, polegające na nieczytelnymi lakonicznym sformułowaniu jego treści, co powoduje, iż Zobowiązany ma ograniczoną możliwość merytorycznego odniesienia się do jego treści.

W związku z powyższym wniesiono o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości,

2. umorzenie postępowania egzekucyjnego względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji,

3. zwrot zajętych przez organ egzekucyjny środków pieniężnych.

Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Kolegium wskazało na treść art. 33 § 1 i § 2 u.p.e.a. i stwierdziło, że zobowiązany wniósł zarzut dotyczący określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji wymiarowej. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, organ odwoławczy wyjaśnił, że w ramach postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów, organ nie rozpatruje sprawy pod względem merytorycznym, ani też nie może dokonywać oceny decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Podkreślono, że postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach zarzutów nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty. Nikt nie ma możliwości zastępowania strony w formułowaniu zarzutów, ani tym bardziej ich modyfikowania. Organ w postępowaniu wywołanym wniesionymi zarzutami, jest nimi związany i zarzuty te ograniczają zakres orzekania. W przypadku zarzutu określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia bada się, czy nie doszło do zniekształcenia w sferze przedmiotu postępowania egzekucyjnego ujawnionego w tytule wykonawczym w porównaniu do obowiązku wynikającego z orzeczenia. Owo zniekształcenie przedmiotu postępowania egzekucyjnego może odnosić się zarówno do rodzaju egzekwowanego obowiązku, jak i innych jego parametrów, w tym daty jego powstania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 461/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 1606/21).

KOlegium zatem stwierdziło, że w niniejszej sprawie koniecznym jest zbadanie, czy treść tytułu wykonawczego nr 90/2024/AH z 16 stycznia 2024 r., w tym w szczególności jego kwota oraz data powstania obowiązku, odpowiadają danym wynikającym z decyzji Burmistrza S. numer [...] z dnia 18 października 2022 r. Zdaniem skarżącego, organ błędnie określił egzekwowany obowiązek podatkowy wykazany w tytule wykonawczym w czterech ratach, podczas gdy treść decyzji wskazuje na jednorazową płatność ustalonego zobowiązania w podatku od nieruchomości. Skarżący uważa, że niezgodność ta zniekształca egzekwowany podatek, w tym daty jego powstania.

Podniesiony zarzut Kolegium uznało za chybiony i pozostający bez wpływu na wydane rozstrzygniecie. Kwota zobowiązania podatkowego została ustalona zgodnie z dyspozycją art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, który stanowi, że podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 11, ustała w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Podatek jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminach: do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego. W tej sytuacji podział na 4 raty podatkowe nie był jednak stosowany z uwagi na wydanie decyzji po upływie terminu ich płatności (w roku 2022 ustalono podatek na rok 2021). Zastosowane w decyzji rozwiązanie miało wyłącznie techniczne znaczenie i nie wpływa na wysokość zobowiązania podlegającego zapłacie w jednym terminie - co wynika wprost z decyzji. Słusznie płatność podatku wynikająca z wydanej decyzji została ustalona w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji.

Zdaniem Kolegium określony w tytule wykonawczym numer 90/2024/AH z dnia 16 stycznia 2024 r. obowiązek zapłaty w czterech ratach z terminem ich płatności określonym na jeden dzień tj. 28 listopada 2022r. jest prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami. Nie zniekształca zobowiązania podatkowego, ponieważ rozłożona na 4 raty kwota podatku podlegająca zapłacie w tożsamym terminie płatności odpowiada kwocie podatku ustalonego w decyzji nr [...] z dnia 18 października 2022 r. Kolegium nie odnalazło sprzeczności w stanie faktycznym, która daje podstawę uznać postawiony w tym przedmiocie zarzut za uzasadniony. Zaskarżony tytuł wykonawczy prawidłowo rozstrzyga o obowiązku wynikającym z decyzji [...] z dnia 18 października 2022 r.

Odnosząc się z kolei do zarzutu wadliwości uzasadnienia postanowienia przez organ egzekucyjny, Kolegium wskazało, że jest ono rzeczywiście zwięzłe, jednakże opisuje stan faktyczny i przedstawia motywy podjętego rozstrzygnięcia. Ewentualne niewielkie uchybienia w tym zakresie nie stanowią podstawy do uchylenia postanowienia, które zawiera prawidłowe rozstrzygnięcie. Braki uzasadnienia organu egzekucyjnego nie miały wpływu na rozstrzygnięcie i zostały skutecznie uzupełnione przez Kolegium w niniejszym postanowieniu.

W skardze na powyższe postanowienie zobowiązany, reprezentowany przez doradcę podatkowego, zarzucił:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego oraz procesowego mające istotny wypływ na wynik sprawy, a w szczególności:

1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z 17 § 1, art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu egzekucyjnego;

2) art. 138 § 1 pkt 2 lub pkt 3 lub § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z 17 § 1, art. 34 § 2 pkt 2 lit. a oraz art. 33 § 2 pkt 2 lit. a i c w zw. z art. 3 § 1, art. 26 § 1 oraz art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez brak uchylenia postanowienia organu egzekucyjnego w sytuacji gdy zachodziły podstawy do jego uchylenia w związku z nieprawidłowym tytułem wykonawczym i prowadzeniem egzekucji administracyjnej w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami,

3) art. 33 § 2 pkt 2 lit. a i c u.p.e.a. poprzez uznanie, iż w zaistniałym stanie faktycznym sprawy przepis ten nie ma zastosowania podczas, gdy obowiązek wskazany w tytule wykonawczym określony został niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Burmistrza S. o numerze [...];

4) art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania wobec braku ponownego i rzetelnego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy.

Wobec powyższego, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego Postanowienia w całości i umorzenie postępowania, względnie skierowania sprawy do ponownego rozpoznania przez SKO, zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także zasądzenie zwrotu zajętych przez organ egzekucyjny środków pieniężnych na rzecz skarżącego.

Na podstawie art. 90 § 1 p.p.s.a. wniesiono także o rozpoznanie sprawy na rozprawie - jawnym posiedzeniu.

W uzasadnieniu skargi, jej autor, podniósł, że Burmistrz S. w decyzją z 18 października 2022 r. ustalił podatek od nieruchomości w kwocie 391.046,00 PLN. Decyzja ustalająca podatek jest decyzją o charakterze konstytutywnym, w związku z powyższym obowiązek podatkowy, na mocy art. 21 § 1 pkt 2 O.p. powstaje z chwilą doręczenia takiej decyzji. Jak wynika z wydanej Decyzji wymiarowej podatek płatny jest jednorazowo w terminie płatności czwartej raty do 14 dni od doręczenia w kwocie 391.046,00 PLN. Natomiast doręczony tytuł wykonawczy będący przedmiotem zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, jest wadliwy gdyż wskazuje na egzekucję należności w kwotach: 97.761,00 zł; 97.762,00 zł, 97.762,00 zł oraz 97.761,00 zł, które nie wynikają z Decyzji wymiarowej. Można jedynie przypuszczać że wierzycielowi (tu: Organowi) chodziło o 4 raty podatku od nieruchomości za rok 2021, jednakże nie jest to zgodne z sentencją ww. decyzji. Tytuł egzekucyjny będący podstawą wszczęcia egzekucji obejmuje zatem prawdopodobnie należność główną, która rozbita została na 4 raty, a nie pobrana w całości, jak powinno zostać dokonane na podstawie Decyzji wymiarowej. Oznacza to, że błędnie określono egzekwowany obowiązek.

W ocenie Zobowiązanego, wystawienie tytułu wykonawczego niezgodnie z Decyzją wymiarową (określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z Decyzji wymiarowej) stanowi podstawę do wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji oraz umorzenia wszczętego na podstawie takiego tytułu postępowania egzekucyjnego. Nie można bowiem utożsamiać zobowiązania podatkowego z ratami tego podatku, tym bardziej, iż w tym przypadku nie powstał obowiązek zapłaty rat podatku. Zgodnie z art. 3 pkt 3 O.p. ilekroć w ustawie jest mowa o podatkach rozumie się przez to również: a) zaliczki na podatek, b) raty podatków, jeżeli przepisy prawa podatkowego przewidują płatność w ratach, c) opłaty oraz niepodatkowe należności budżetowe. Odwołując się natomiast do art. 67a § 1 pkt 1 o.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty. Zatem przepisy Ordynacji podatkowej w sposób jednoznaczny rozróżniają pojęcie "podatku płatnego jednorazowo" oraz "raty podatku". O ile zatem rata podatku uważana jest w świetle przepisów za podatek o tyle nie można utożsamiać pojęcia raty ze zobowiązaniem podatkowym, które płatne jest jednorazowo. Zatem zobowiązanie podatkowe może być płatne w ratach, lecz tylko w szczególnych sytuacjach, m.in. w sytuacji gdy przepisy prawa podatkowego taką płatność przewidują. Co jednak istotne to Organ powinien jasno wskazać w decyzji wymiarowej, iż jest ustala podatek płatny w ratach. W przedmiotowej sytuacji nie miało to miejsca, wręcz odwrotnie - Organ ustalił podatek płatny jednorazowo. Bez znaczenia pozostaje, w ocenie Strony Skarżącej, fakt iż płatność nastąpić miała z dniem upływu płatności 4 raty, gdyż w decyzji wymiarowej wskazano iż termin płatności nie może przekroczyć 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Skoro jako podatek rozumie się również raty podatków, jeżeli przepisy prawa podatkowego przewidują płatność w ratach, to Organ wydając decyzję ustalającą zobowiązanie podatkowe, które ma charakter konstytutywny, winien był wskazać, iż zobowiązanie podatkowe płatne jest w ratach, czy też ustalone zostały cztery raty podatku. Organ jednakże w jasny i czytelny sposób wskazał, iż ustalone zostało zobowiązanie podatkowe jednorazowo, a nie w płatne w ratach. Nie można zatem uznać, iż tytuł wykonawczy, który wystawiony został przez Organ, będący Wierzycielem, jest prawidłowy, bowiem dotyczy Decyzji wymiarowej, jednakże należność podzielona została na 4 raty, a nie pobrana w całości, jak powinno zostać dokonane na podstawie Decyzji wymiarowej. Organ, jako Wierzyciel, bezpodstawnie dokonał podziału należności na raty.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Natomiast na mocy art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

W zakresie naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a., zarzut ten może być wniesiony wyłącznie w sytuacji, gdy obowiązek wynikający z tytułu egzekucyjnego nie jest adekwatny do obowiązku wynikającego z dokumentu, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a. W rozumieniu przywołanego przepisu, orzeczeniem tym jest decyzja ustalająca wymiar podatku.

Sąd wyjaśnia, że w przypadku zarzutu określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia bada się jedynie, czy nie doszło do zniekształcenia w sferze przedmiotu postępowania egzekucyjnego, ujawnionego w tytule wykonawczym w porównaniu do obowiązku wynikającego z orzeczenia.

W niniejszej sprawie w decyzji wydanej na podstawie art. 21 § 1 pkt 1O.p. Burmistrz S. ustalił podatek od nieruchomości na rok 2021 w kwocie 391.046 zł płatny jednorazowo w terminie płatności czwartej raty do 14 dni od doręczenia w kwocie 391.046 zł.

Z powodu nieuiszczenia ww. podatku organ podatkowy skierował upomnienie do podatnika wzywając do zapłaty kwoty 391.062 zł jako sumy kwoty 97.762 zł (I rata), 977761 zł (II rata), 97,762 zł (III rata) i 97.761 zł (IV rata) wraz z odsetkami w wysokości 8.744 zł (każdorazowo liczonymi od dnia 29 listopada 2022 r. oraz kwotą 16 zł tytułem upomnienia.

Następnie wystawił przedmiotowy tytuł wykonawczy wskazując w nim ww. raty podatku od nieruchomości oraz odsetki liczone od 29 listopada 2022 r. Wskazał także, że zobowiązanie dotyczy 2021 r.

W ocenie Sądu, choć w kontrolowanym tytule wykonawczym Wierzyciel podzielił zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2021 r., to jednak nie sposób uznać, że sam ten fakt prowadzi do uznania przedmiotowego tytułu wykonawczego za obarczonego wadą wynikającą z art. 33 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a. skutkującą koniecznością uwzględnienia zarzutu. Zsumowanie kwot wskazanych w ww. tytule wykonawczym daje kwotę 391.046 zł, a zatem kwotę wynikającą z decyzji. Jednocześnie każdorazowo naliczono odsetki od tej samej daty, tj. 29 listopada 2022 r., a zatem z uwzględniono termin 14 dniowy liczony od daty uznania za doręczoną decyzji z 18 października 2022 r. Jakkolwiek powyższe działanie nie jest pożądane, to w rzeczywistości nie zniekształca on obowiązku podatkowego. Nie doszło bowiem do zawyżenia kwoty podatku, jak też nie zmieniono terminu płatności podatku, ani dla całości zobowiązania, ani też dla każdej z ww. kwot.

Stąd też Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2024 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) orzekł jak w sentencji.