Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 509/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Gospodarka komunalna
Odpady
Podatki inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6ka ust. 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2519
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
article: art. 233 § 1 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 141 § 1 i 2, art. 144 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 1520
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Baran, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Cichoń (sprawozdawca), asesor WSA Agnieszka Sułkowska, Protokolant referent Klaudia Staręga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2024 r. sprawy ze skargi S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz S. kwotę 3263 zł (słownie: trzy tysiące dwieście sześćdziesiąt trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Syndyka Masy Upadłości Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w upadłości (dalej: "Strona", "Spółdzielnia" lub "Skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: "Organem odwoławczym" lub "SKO") z dnia [...] grudnia 2023 roku nr [...] w której to organ odwoławczy:

-uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta [...] W. (dalej: "Organ I instancji" lub "Prezydent") z dnia [...] marca 2023 r. znak: [...] o określeniu Spółdzielni Mieszkaniowej "P." opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc grudzień 2022 r., w wysokości 28.195,76 zł, z uwagi na niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych z nieruchomości położonej w W. przy ul. [...];

oraz

-orzekł o określeniu Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w upadłości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc grudzień 2022 r. w wysokości 28.195,76 zł

Organy ustaliły, że w dniu 5 grudnia 2022 r. operator odbierający odpady komunalne z posesji przy ul. [...] w W. powiadomił za pośrednictwem Miejskiego Centrum Kontaktu W. 19115 (zgłoszenie nr [...]) o nieprawidłowej segregacji odpadów pojemniku RFID 1800750CEF, przeznaczonym do gromadzenia odpadów z metalu i tworzyw sztucznych, poprzez umieszczenie w nim odpadów z papieru, a także umieścił na pojemniku naklejkę o treści "Uwaga nie odebrano z powodu zmieszania różnych frakcji odpadów". Do akt sprawy załączone zostały zdjęcia przedstawiające pojemnik przeznaczony do gromadzenia odpadów na którym znajdują się dwie naklejki w kolorze żółtym z grafiką i napisem "metale i tworzywa sztuczne" oraz ww. naklejka. Pismem z dnia 19 stycznia 2023 r. Prezydent [...] powiadomił Spółdzielnię o ww. zgłoszeniu, przypominając o konieczności selektywnego zbierania odpadów. Ponadto w aktach sprawy znajdują się wydruki ze skrzynki e-mail pracownika Urzędu [...] W., z których wynika, że takie powiadomienia kierowane były do Spółdzielni również w grudniu 2021 r. oraz w maju 2022 r. Organ odwoławczy nie dopatrzył się wadliwości w zakresie ustalonego stanu faktycznego oraz naruszeń prawa materialnego a uchylenie uzasadnił postawieniem Spółdzielni w stan upadłości.

Pismem z dnia 17 stycznia 2024 r. Spółdzielnia wniosła do tut. Sądu skargę na powyższą decyzję wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wymienionej wyżej decyzji zarzucono:

- naruszenie art. 122 i 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383, dalej O.p.) poprzez oparcie ustaleń faktycznych sprawy na dowodzie w postaci fotografii pojemnika, w sytuacji, gdy fotografia ta nie mogła stanowić wiarygodnego dowodu w sprawie, albowiem nie pozwalała na ustalenie daty i miejsca jej wykonania, jak również numeru ewidencyjnego utrwalonego na niej pojemnika;

- naruszenie art. 6ka ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2023 r., poz. 1469, dalej jako u.c.p.g.)- poprzez nieprawidłowe powiadomienie skarżącego o przypadku rzekomego niedopełnienia przez niego obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych i w rezultacie pozbawienia skarżącego możliwości zweryfikowania zarzuconych mu naruszeń w powyższym zakresie oraz ich usunięcia;

- naruszenie art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. - poprzez niesłuszne obciążenie skarżącego określoną w tym przepisie opłatą i uznanie , że jednorazowe uchybienie obowiązkowi segregacji odpadów

- naruszenie przepisu art. 233 § 1 pkt 2) o.p. a także art. 343 ust. 1 oraz art. 344 ust. 1 Prawa upadłościowego – poprzez nieprawidłowe uchylenie zaskarżonej decyzji przy jednoczesnym wydaniu orzeczenia o treści identycznej, jak to zawarte w uchylonej decyzji, podczas gdy właściwą formą rozstrzygnięcia w tego typu sytuacji mogłoby ewentualnie być utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.) wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia rozstrzygnięcia co do prawidłowości określenia wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zdaniem organów obu instancji w grudniu 2022 r. Skarżąca Spółdzielnia nie dopełniła obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych powstałych na nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] przez co zobowiązana jest na podstawie art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi według stawki podwyższonej. Zdaniem skarżącej opłata podwyższona została nałożona w sposób nieuprawniony a postępowanie w tej sprawie zostało przeprowadzone wadliwe. Skarżąca stwierdziła, że sporządzona dokumentacja fotograficzna nie pozwala na jednoznaczne wskazanie, że pojemniki zawierające odpady komunalne zebrane w sposób nieselektywny faktycznie znajdują się w zasobach spółdzielni. Wskazywała również na incydentalnych charakter nieprawidłowości oraz wadliwości w sposobie zawiadomienia jej o uchybieniach w segregacji odpadów.

Niemniej zauważyć należy, że organ odwoławczy na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a o.p. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł co do istoty. SKO nie dopatrzyło się nieprawidłowości, w zakresie stosowania prawa materialnego i przepisów postępowania, w działaniach organu pierwszej instancji i określiło opłatę dokładnie w tej samej wysokości. Jedyną przyczyną uchylenia decyzji był fakt postawienia Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w stan upadłości. Organ wskazał, że mając na uwadze, że postanowieniem z dnia [...] października 2023 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy dla [...]. W. w W. ogłosił upadłość Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w W., zaskarżoną decyzję należało uchylić i orzec o określeniu Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w upadłości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc grudzień 2022 r. w tej samej wysokości.

Rozstrzygnięcie organu odwoławczego w sposób istotny narusza przepisy postępowania. Żaden przepis obowiązującego prawa nie zakazuje bowiem prowadzenia postępowania podatkowego po ogłoszeniu upadłości podatnika (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt II FSK 983/21). I bez znaczenia jest też na jakim etapie to postępowanie podatkowe się znajduje w chwili ogłoszenia upadłości. W wyrokowanej sprawie decyzja organu I instancji została wydana przed ogłoszeniem upadłości Spółdzielni a tym samym przed ustanowieniem syndyka masy upadłości, co oznacza, że decyzja ta prawidłowo została skierowana do Spółdzielni. Natomiast w dacie wydania decyzji organu odwoławczego legitymację formalną posiadał już syndyk masy upadłości na podstawie art. 141 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2020 r., poz. 1228, dalej jako "P.u.") i to jemu winna być doręczona decyzja organu II instancji. Syndyk masy upadłości wstąpił do postępowania podatkowego w drodze podstawienia procesowego bezwzględnego. Otwarcie postępowania upadłościowego, pod kątem proceduralnym, spowodowało, że tylko syndyk mógł być adresatem decyzji nakładającej obowiązki w zakresie zagospodarowania odpadów. Jednak mogło to nastąpić dopiero od dnia ogłoszenia upadłości Skarżącej. Zgodnie z art. 144. P.u. Po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Użyte w art. 144 ust. 1 P.u. wyrażenie, że postępowania (w tym administracyjne) dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu, oznacza, iż upadły, będąc stroną w znaczeniu materialnym, pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach. Podstawienie syndyka w miejsce upadłego ma więc bezwzględny charakter. Syndyk jest stroną w postępowaniach dotyczących masy, który zgodnie z art. 144 ust. 2 P.u. prowadzi je w imieniu własnym, ale na rzecz upadłego. Jednocześnie traci tę legitymację procesową z dniem uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania upadłościowego. Ogłoszenie upadłości strony postępowania podatkowego, w żadnym razie, nie może być przyczyną do uchylenia z tego powodu decyzji wydanej i doręczonej przez organ I instancji przed ogłoszeniem upadłości. Artykuł 233 § 1 pkt 2 lit. a o.p. dotyczy bowiem sytuacji, w której organ odwoławczy wydaje decyzję reformatoryjną, tj. uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty gdy są ku temu prawne podstawy. Organ odwoławczy wyda takie rozstrzygnięcie, jeżeli uzna, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa z uwagi na niezgodność z przepisami prawa materialnego lub z punktu widzenia celowości. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 28.05.1989 r., IV SA 1278/88, niepubl. (zob. również Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawa..., red. R. Hauser, s. 342), wskazał, że kompetencja organu odwoławczego obejmuje korygowanie zarówno wad prawnych decyzji organu pierwszej instancji, polegających na niewłaściwie zastosowanym przepisie prawa materialnego, jak i wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych.

W tej sprawie organ odwoławczy wadliwości w stosowaniu przepisu prawa materialnego i przepisów postępowania się nie dopatrzył. SKO nie zmieniło merytorycznego rozstrzygnięcia, gdyż decyzja organu drugiej instancji zawiera takie same materialnoprawne rozstrzygnięcie jak decyzja organu pierwszej instancji. Wydając decyzję organ I instancji bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny na dzień jej wydania tj. [...]-03-2023 r. W tym dniu Spółdzielnia nie była w stanie upadłości a zatem organ prawidłowo wskazał adresata decyzji i prawidłowo ją doręczył. Organ odwoławczy nie miał podstaw do uchylania z tego powodu decyzji organu pierwszej instancji. Z tych względów zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 233 § 1 pkt 2 lit. a o.p.

Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł w punkcie pierwszym wyroku o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej, będącego radcą prawnym, oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa, orzeczono w pkt. drugim sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Przy czym podkreślić należy, że z uwagi na stwierdzone naruszenie prawa procesowego poza zakresem wyrokowania w niniejszej sprawie pozostaje ocena tego, czy prawidłowym jest pogląd strony czy organu co do zastosowania w sprawie art. 6ka ust. 1 i 2 u.c.p.g. W pierwszej kolejności rzeczą organu odwoławczego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej wyżej oceny prawnej i wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia na gruncie art. 233 o.p.

Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.