Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2114/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 136, art 137
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: par 8 i 23
journal: Dz.U. 1975 nr 8 poz 48
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego.
article: 7, 77, 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. Marika Bibrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2016 r. sprawy ze skargi A. R. i A. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] (dalej również: "organ II instancji" lub "Wojewoda") z [...] czerwca 2016 r., nr [...] (dalej również: "zaskarżona decyzja"). Na mocy tej decyzji Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., rozpatrzył odwołanie A. R. i A. G. (dalej również: "skarżący") od decyzji Starosty [...] (dalej również: "Starosta") nr [...] z [...] grudnia 2015 r. w zakresie punktu I tej decyzji, w którym orzeczono o odmowie zwrotu na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela tj. A. R. i A. G. części wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (stanowiącej część dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...], zaś aktualnie wg ewidencji gruntów i budynków część działki nr [...] z obrębu [...]). W wyniku rozpoznania ww. odwołania Wojewoda utrzymał decyzję organu I instancji w zaskarżonej części.

II. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych.

II.1. Naczelnik Dzielnicy [...] decyzją z [...] października 1983 r., nr [...] (dalej również: "decyzja wywłaszczeniowa") orzekł o wywłaszczeniu przez odjęcie prawa własności na rzecz Państwa części nieruchomości o pow. [...] m² położonej w W. przy ul. [...] będącą własnością J. G. (w granicach określonych na mapie sytuacyjnej nr [...]). Wywłaszczenie zostało dokonana na wniosek Generalnej Dyrekcji [...] oraz zgodnie z decyzją Prezydenta [...] o lokalizacji inwestycji z [...] kwietnia 1983 r. nr [...] pod budowę stacji postojowej metra.

II.2. Pismem z [...] maja 2006 r., uzupełnionym pismem z [...] czerwca 2006 r. A. R., M. R., K. R., A. G. i K. G., wnieśli o zwrot nieruchomości - części działki nr ewid. [...] z obrębu [...] o całkowitej powierzchni [...] ha. W dniu [...] grudnia 2006 r. wnioskodawcy sprecyzowali wniosek o zwrot załączając kopię mapy z zaznaczeniem tej części nieruchomości, która ich zdaniem nie jest wykorzystywana na cel wywłaszczenia, tj. na budowę stacji postojowej metra, i o której zwrot wnoszą. Strony wniosły o zwrot części nieruchomości znajdującej się poza wygrodzonym terenem zajezdni metra. W dniu [...] października 2008 r. zmarła K. G., a spadek po niej nabyły dzieci: córka A. R. oraz syn A. G. Postanowieniem z [...] października 2006 r. Wojewoda [...] wyznaczył jako organ właściwy do załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości Starostę [...], wskazując w uzasadnieniu, iż przedmiotowa nieruchomość stanowi własność [...] W. Przy piśmie z [...] kwietnia 2008 r. Biuro Geodezji i Katastru Urzędu [...] poinformowało, iż nieruchomości o powierzchni [...] m2 objętej decyzją wywłaszczeniową z [...] października 1983 r., znak: [...] (dawna działka nr [...] z dawnego obrębu [...]), aktualnie odpowiada w części dawna działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...]. Załączony wypis z rejestru gruntów wskazywał, że działka nr [...] z obrębu [...] stanowi własność [...] W. i jest oznaczona jako inne tereny komunikacyjne ([...]).

II.3. Decyzją z [...] września 2011 r., nr [...] Starosta [...] odmówił zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej część dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...], aktualnie wg ewidencji gruntów i budynków część działki nr [...] z obrębu [...], uregulowanej w księdze wieczystej [...]. Decyzją z [...] marca 2012 r., nr [...] Wojewoda [...] uchylił ww. decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania nakazując umorzenie postępowania względem osób, które nie są spadkobiercami poprzedniego właściciela. Ponadto wskazano Wojewoda zalecił zbadanie legitymacji do bycia stroną przez [...] sp. z o.o. oraz zbadanie realizacji celu wywłaszczenia - stacji postojowej i strefy ochronnej.

II.4. Decyzją z [...] października 2013 r. nr [...] Starosta [...] w pkt I odmówił zwrotu na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela J. G. tj. K. G. w 1/3 części, A. R. w 1/3 części i A. G. w 1/3 części, części wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej część dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...], aktualnie wg ewidencji gruntów i budynków część działki nr [...] z obrębu [...] oraz w pkt II umorzył postępowanie z wniosku M. R. i K. R. W uzasadnieniu tej decyzji Starosta wskazał w szczególności, że [...] Sp. z o.o. przy piśmie z [...] kwietnia 2013 r. przesłało umowę użyczenia nr [...] z [...] grudnia 2002 r., zawartą pomiędzy Miastem [...], a [...] Sp. z o.o. Wyjaśniono także, że nabyta od J. G. nieruchomość przeznaczona była pod budowę stacji postojowej metra. Zgodnie zaś z planem realizacyjnym dla tego terenu, zatwierdzonym decyzją Prezydenta [...] nr [...] z [...] marca 1984 r., zaktualizowanym na skutek zastrzeżeń Państwowego Wojewódzkiego Inspektoratu Sanitarnego co do konieczności opracowania strefy ochronnej o szerokości 100 m w kierunku osiedla mieszkaniowego, wnioskowana do zwrotu część nieruchomości przeznaczona była w części pod budowę stacji postojowej metra, w części pod strefę ochronną z układem zieleni. W opinii organu I instancji część przedmiotowej nieruchomości wnioskowanej do zwrotu - jak wynika z planu realizacyjnego i zgromadzonej dokumentacji opisowej do planu - stanowi część strefy ochronnej omawianej inwestycji, w tym teren poza ogrodzeniem stacji metra. W dniu [...] marca 2014 r. Wojewoda [...] decyzją nr [...] uchylił ww. decyzję Starosty [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu podkreślił, że konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji wynikła z przyczyny skierowania decyzji do osoby zmarłej. K. G., której odmówiono zwrotu nieruchomości zmarła [...] października 2008 r. Wojewoda podkreślił, że decyzja rozstrzygająca o prawach i obowiązkach osoby zmarłej rażąco narusza art. 28-30, 10, 107 § 1 k.p.a., a decyzja utrzymująca ją w mocy byłaby nieważna. Wojewoda [...] zaznaczył, iż zaskarżona decyzja w punkcie II sentencji zasadnie umarza postępowanie zwrotowe względem M. R. i K. R., które nie są spadkobiercami poprzedniego właściciela, jednakże dostrzega błąd polegający na niedoręczeniu jej obu adresatkom.

II.5. Decyzją z [...] grudnia 2015 r., nr [...] Starosta [...] w pkt I odmówił zwrotu na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela J. G. tj. A. R. w 1/2 cz. I A. G. w 1/2 cz., części wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej część dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...], aktualnie wg ewidencji gruntów i budynków część działki nr [...] z obrębu [...] (wcześniej część działki nr [...] z obrębu [...]), uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...] oraz w pkt 2 umorzył postępowanie z wniosku z dnia [...] maja 2006 r. M. R. i K. R. W uzasadnieniu Starosta wskazał w szczególności, że z protokołu z wizji lokalnej przeprowadzonej [...] listopada 2008 r. wynika, że cześć działki ewidencyjnej nr [...] stanowi teren niezabudowany, częściowo nieogrodzony, nad którym przebiega linia wysokiego napięcia 110 kV. Na działce zlokalizowany jest słup tej napowietrznej linii elektrycznej. Teren jest częściowo zaorany, porośnięty trawą i krzakami. Starosta wskazał, że nabyta od J. G. nieruchomość przeznaczona była pod budowę stacji postojowej metra, zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji nr [...] z [...] kwietnia 1983 r. Na części wywłaszczonej nieruchomości wybudowano na podstawie pozwolenia na budowę budynek komór odkurzania, myjni wagonów i sprężarkowni. Pozostała część wywłaszczonej nieruchomości - wnioskowanej do zwrotu - stanowiąca teren poza ogrodzeniem stacji metra to część strefy ochronnej napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV, przez którą przechodzi linia kablowa 15 kV doprowadzająca zasilanie do budynku trafo stacji techniczno – postojowej metra. Organ I instancji zaznaczył, iż [...] sp. z o.o. wykorzystuje przedmiotowy teren na cele związane z funkcjonowaniem Stacji [...], w tym m. in. w trakcie prac konserwatorskich oraz związanych z budową ekranu dźwiękoszczelnego. Ogrodzenie północne, poza którym znajduje się część działki nr [...], zlokalizowane zostało wzdłuż linii rozgraniczającej napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV zgodnie z decyzją WUiA nr [...] z września 1979 r. Taka lokalizacja ogrodzenia wynikała z faktu, że zagrodzenie części linii energetycznej było niedopuszczalne z mocy prawa.

II.6. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części objętej rozstrzygnięciem w punkcie I i orzeczenie o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości zgodnie ze złożonym wnioskiem jako zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w części objętej rozstrzygnięciem w punkcie I i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzji zarzucili naruszenie:

a) art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 poz. 1774 z późn. zm. zwanej dalej "u.g.n.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj. przyjęcie, że istnienie strefy ochronnej napowietrznej linii wysokiego napięcia na objętej wnioskiem o zwrot części nieruchomości przesądza o zrealizowaniu celu wywłaszczenia, podczas gdy konieczność ustanowienia strefy ochronnej nie może usprawiedliwiać wywłaszczenia nieruchomości i nie wyłącza możliwości władania nieruchomością, na której strefa ochronna się znajduje;

b) art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj. przyjęcie, że przebieg podziemnej linii kablowej zasilającej budynek stacji trafo przesądza o zrealizowaniu celu wywłaszczenia, podczas gdy nieruchomość wywłaszczona została pod budowę stacji techniczno-postojowej, nie zaś pod zasilające tę stacje kable energetyczne.

II.7. Wojewoda [...] wskazaną na wstępie decyzją z [...] czerwca 2016 r. utrzymał decyzję organu I instancji w zaskarżonej części. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podkreślił, że jak wynika z akt sprawy przedmiotowa nieruchomość położona w W. przy ul. [...], aktualnie stanowiąca część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] wywłaszczona decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] października 1983 r., nr [...]. została przeznaczona pod budowę stacji postojowej metra. Wnioskowana do zwrotu nieruchomość została objęta wskazaną w ww. orzeczeniu decyzją z [...] kwietnia 1983 r., nr [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej w sprawie realizacji stacji postojowej dla I linii metra oraz strefy ochronnej, co potwierdza m.in. znajdujący się w aktach sprawy załącznik mapowy "przebieg kabli zasilających [...] w pasie między ogrodzeniem i granicą wywłaszczenia gruntów pod [...] na podstawie mapy [...]" oraz nadesłane przez wnioskodawców sprawozdanie sporządzone przez geodetę uprawnionego P. W. z analizy materiałów geodezyjnych dotyczących terenów wywłaszczonych. Organ wskazał, że ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji wynika, że wnioskowana do zwrotu część wywłaszczonej nieruchomości stanowi strefę ochronną napowietrznej linii wysokiego napięcia. Ponadto znajduje się ona poza ogrodzeniem zewnętrznym Stacji [...] w [...] oraz zlokalizowane zostały na niej linie kablowe 15 kV zasilające stację metra. Powstanie strefy ochronnej w ramach budowy stacji postojowej metra przewidywała już decyzja z [...] kwietnia 1983 r., nr [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej w sprawie realizacji stacji postojowej dla 1 linii metra oraz strefy ochronnej, a także aktualizacja planu realizacyjnego stacji [...] dla I linii [...] w W. sporządzona przez Generalną Dyrekcję [...]. Aktualizacja planu realizacyjnego przewidującą utworzenie od strefy ochronnej o szerokości 100 m w stosunku do osiedla mieszkaniowego dokonana była na żądanie Państwowego Miejskiego Inspektora Sanitarnego, który nie zaopiniował wcześniejszego planu realizacyjnego ze względu na brak strefy ochronnej w promieniu 100 m od terenów stacji, co wynika z pisma Biura Planowania Rozwoju [...] z [...] stycznia 1976 r. Powstanie i funkcjonowanie strefy ochronnej jest więc zdaniem organu nierozerwalnie związane z istniejącą stacją postojową metra. Organ podkreślił, że część wywłaszczonej nieruchomości znajduje się poza ogrodzeniem zewnętrznym stacji postojowej metra. Tym samym ogrodzenie to nie pokrywa się z linią wywłaszczenia. Jednakże takie usytuowanie ogrodzenia wynikało z ograniczeń prawnych. Jak wskazało [...] przy piśmie z [...] lutego 2015 r. ogrodzenie północne, poza którym znajduje się część działki nr [...], zlokalizowane zostało wzdłuż linii rozgraniczającej napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV, zgodnie z decyzją WUiA Nr [...] z września 1979 r. Taka lokalizacja ogrodzenia wynikała z faktu, że zagrodzenie części linii energetycznej było niedopuszczalne z mocy prawa. Przebieg ogrodzenia opisany został w opracowaniu nr [...] przygotowanym przez [...] pod nazwą "Stacja [...] dla I linii metra w W. Linie rozgraniczające napowietrznej linii wysokiego napięcia zostały również na mapach sytuacyjno-wysokościowych stanowiących załączniki do ww. projektu. Wojewoda podkreślił także, że istotnym w niniejszej sprawie jest również fakt, iż przez wnioskowaną do zwrotu nieruchomość przebiegają podziemne linie kablowe 15 kV zasilające Stację [...]. Przebieg kabli na terenie pomiędzy ogrodzeniem [...] a granicą wywłaszczenia gruntu pod budowę [...] w obszarze działki [...] z obrębu [...] obrazuje ww. załącznik mapowy. Zdaniem Wojewody, budowa stacji postojowej metra obejmuje nie tylko powstanie obiektów typowych dla stacji metra budynków, magazynów lecz również powstanie infrastruktury technicznej. Realizacja stacji postojowej metra wymaga budowy różnorakiej infrastruktury technicznej. Zlokalizowane na przedmiotowej nieruchomości kable nie powstały w sposób przypadkowy, ale mają one na celu zasilanie Stacji [...] (dalej również: [...]). Ta infrastruktura techniczna pozostaje niewątpliwie elementem większego przedsięwzięcia jakim jest budowa stacji metra, a to wyklucza możliwość orzeczenia o zwrocie gruntu na rzecz dawnego właściciela. Odnosząc się do zarzutów wskazanych w odwołaniu Wojewoda wskazał, że jeżeli zrealizowana infrastruktura podziemna nierozerwalnie związana jest z obsługą istniejącego obiektu i jako taka była jednym z elementów celu, dla którego dokonano wywłaszczenia, to wybudowaną infrastrukturę należy uznać za urządzenia obsługujące dany obiekt. Wówczas nie ma podstaw do orzeczenia o zwrocie, z uwagi na ustalenie, że ta właśnie infrastruktura techniczna była elementem realizacji celu wywłaszczenia. Do takiej infrastruktury należą niewątpliwie podziemne linie kablowe 15 kV zasilające Stacje [...]. Ponadto organ wskazał, iż decyzją nr [...] z [...] lutego 1998 r. Burmistrz Gminy [...] zezwolił na użytkowanie przez [...] Stacji [...]. Wojewoda wskazał, że [...] wykorzystuje przedmiotowy teren na cele związane z funkcjonowaniem Stacji [...], w tym między innymi w trakcie prac związanych z konserwacją istniejącego ogrodzenia. Teren ten był również wykorzystywany w trakcie prac związanych z budową ekranu dźwiękochłonnego. Ponadto [...] wielokrotnie informowało Urząd [...] o naruszeniu prawa własności poprzez wykonanie nielegalnych wygrodzeń oraz wnioskowało o podjęcie działań mających na celu ich usuniecie. Zgodnie z informacją przekazaną przy piśmie nr [...] z [...] lipca 2013 r. wszczęte zostało postępowanie o wydanie nieruchomości, a także zostało naliczone odszkodowanie z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości. W konsekwencji uznać należy, iż realizacja celu wywłaszczenia na przedmiotowej działce nastąpiła przed złożeniem wniosku o zwrot.

III.1. Z powyższą decyzją Wojewody [...] nie zgodzili się skarżący, którzy w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżący reprezentowani przez adwokata zarzucili zaskarżonej decyzji:

a) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7,77 § 1 i 80 k.p.a. - polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, co skutkowało błędnym ustaleniem, że nieruchomość została wywłaszczona dla celów budowy stacji techniczno - postojowej metra i na strefę ochronną, podczas gdy w dacie wywłaszczenia granice strefy ochronnej nie zostały ustalone;

b) naruszenie prawa materialnego - art. 137 ust. 1 pkt. 2 u.g.n. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj. przyjęcie, że istnienie strefy ochronnej powietrznej linii wysokiego napięcia na objętej wnioskiem o zwrot części nieruchomości przesądza o zrealizowaniu celu wywłaszczenia, podczas gdy konieczność ustanowienia strefy ochronnej nie może usprawiedliwiać wywłaszczenia nieruchomości i nie wyłącza możliwości władania nieruchomością, na której strefa ochronna się znajduje;

c) naruszenie prawa materialnego - art. 137 ust. 1 pkt. 2 u.g.n. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj. przyjęcie, że przebieg podziemnej linii kablowej zasilającej budynek stacji trafo przesądza o zrealizowaniu celu wywłaszczenia, podczas gdy nieruchomość wywłaszczona została pod budowę stacji techniczno-postojowej, nie zaś pod zasilające tę stację kable energetyczne;

III.2. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

IV.1. Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).

IV.2. Spór w niniejszej sprawie koncentruje się wokół tego, czy istnieją podstawy do zwrotu części nieruchomości objętej wskazanej wyżej decyzją wywłaszczeniową Naczelnik Dzielnicy [...] decyzją z [...] października 1983 r. W sprawie nie budzi przy tym wątpliwości, czy cel wywłaszczenia został co do zasady zrealizowany, tj. wybudowano Stację [...]. W szczególności na części nieruchomości objętej decyzją wywłaszczeniową zbudowano budynek komór odkurzania, myjni wagonów i sprężarkowni (na podstawie pozwolenia na budowę). Ostatecznie sprecyzowany wniosek o zwrot dotyczy natomiast części obecnej działki nr [...], tj. pasa szerokości ok. 10 m gruntu miedzy ekranami dźwiękoszczelnymi zbudowanymi przez [...] Sp. z o.o. a granicą północną tej działki (odpowiadającą północnej granicy wywłaszczenia z mapy wskazanej w decyzji wywłaszczeniowej – jej fragment znajduje się w tomie [...] na k. [...], zob. też opinię geodety uprawnionego P. W. na k. [...] tomu [...]) na odcinku między ul. [...] i ul. [...] (zob. pismo pełnomocnika skarżących z dnia [...] października 2013 r., k. [...] w tomie [...] oraz pismo tegoż pełnomocnika z [...] czerwca 2014 r., k. [...] w tomie [...]). Nad nieruchomością objętą wnioskiem o zwrot (w jego ostatecznej wersji) przebiega linia wysokiego napięcia oraz zlokalizowany jest słup tej napowietrznej linii, zaś pod ziemią zlokalizowana jest linia kablowa 15 kV doprowadzająca zasilanie do budynku wchodzącego w skład Stacji [...]. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skarżących, należy przyjąć, że cel wywłaszczenia został zrealizowany również na rzeczonej części działki nr [...] objętej wnioskiem o zwrot.

IV.3. Podstawę orzekania przez Starostę i Wojewodę stanowiły m. in. przepisy art. 136 i 137 u.g.n. Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Z powołanego przepisu wynika, że pojęcie "zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu" nie może być rozumiane tak, jak w języku potocznym lub też na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów, albowiem ustawodawca odsyła do art. 137 u.g.n., w którym zawarł definicję legalną tego pojęcia (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 14 maja 2014 r., I SA/Wa 1144/13, CBOSA). Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W myśl zaś art. 137 ust. 2 u.g.n., jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Uzupełniająco należy dodać, że przy stosowaniu art. 137 u.g.n. należy mieć na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., P 38/11 (OTK-A 2014/3/31). Zgodnie tym orzeczeniem, art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd w niniejszym składzie podziela przy tym pogląd, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 38/11 znajduje odpowiednie zastosowanie do przesłanki zwrotu określonej w art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. Innymi słowy, motywy tego wyroku Trybunału powodują, że również niedopuszczalne jest retroaktywne stosowanie art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2014 r, I OSK 254/13, CBOSA).

IV.4. W niniejszej sprawie wywłaszczenie zostało dokonane na wniosek Generalnej Dyrekcji [...] na cel w postaci budowy stacji postojowej metra. Cel ten wynika z uzasadnienia decyzji wywłaszczeniowej oraz odwołania się w tej decyzji do wspomnianej już wyżej decyzji lokalizacyjnej Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1983 r. Z kolei granice wywłaszczenia zostały precyzyjnie określone poprzez wskazanie w punkcie I decyzji wywłaszczeniowej tzw. oliterowania ([...]) na mapie sytuacyjnej [...]. Odnosząc się do zarzutu "2a" petitum skargi należy przyznać rację skarżącym, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wywłaszczenie w odniesieniu do ich poprzednika prawnego nastąpiło również pod strefę ochroną. Po pierwsze, celu takiego nie wskazano w decyzji wywłaszczeniowej. Po drugie, decyzja lokalizacyjna określała co prawdę strefę ochroną, ale analiza załącznika graficznego do tej decyzji oraz wspomnianej mapy sytuacyjnej dla celów wywłaszczenia nie pozwala przyjąć, że przedmiotowa strefa miała przebiegać na obszarze objętym następnie decyzją wywłaszczeniową (z załącznika tego wynika, że strefa ta miała znajdować się w południowej części inwestycji). Po trzecie, rejestr pomiarowy dla stacji postojowej [...] dołączony do sprawozdania geodety uprawnionego P. W. wskazuje, że cześć działki nr [...] o pow. [...] m² miała być przeznaczona wyłącznie pod inwestycję, a nie pod strefę ochronną (w tabeli "strefa ochronna" brak jest wpisu). Po czwarte, strefa ochronna w północnej części terenu inwestycji obejmująca (o szerokości 100 m²) została wyznaczona w związku z wnioskiem Państwowego Inspektora Sanitarnego dopiero w decyzji nr [...] z [...] marca 1984 r. zatwierdzającej plan realizacyjny (decyzja w tomie [...], sekcja pierwsza mapy sytuacyjno - wysokościowej obejmująca m. in. teren objęty wnioskiem o zwrot oraz granice strefy ochronnej znajduje się w tomie [...] przy szkicu geodety uprawnionego D. G.). Uzupełniająco należy dodać, że powołane w skardze rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm.) rzeczywiście w § 23 ust.1 przewidywało, że ustanowienie strefy ochronnej następuje w drodze zatwierdzenia planu realizacyjnego. Równocześnie jednak to samo rozporządzenie w § 8 ust. 2 pkt 1 przewidywało, że decyzja o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej określa m. in. teren (działkę budowlaną), na którym inwestycja może być zrealizowana, jego przeznaczenie oraz w razie potrzeby tereny strefy ochronnej. Tym samym nie jest trafne twierdzenie skargi, że decyzja lokalizacyjna Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1983 r. nie mogła stanowić podstawy wywłaszczenia pod strefę ochronną, skoro decyzja ta określała m. in. strefę ochroną. Konstatacja ta nie zmienia jednak oceny, że decyzja wywłaszczeniowa wydana wobec poprzednika prawnego skarżących nie dotyczyła terenu przeznaczonego pod strefę ochroną, a terenu pod budowę stacji techniczno - postojowej. Należy równocześnie podkreślić, że analiza uzasadnienia decyzji Wojewody wskazuje, że organ ten przyjął ostatecznie, że "wnioskowana do zwrotu część wywłaszczonej nieruchomości stanowi strefę ochronną napowietrznej linii wysokiego napięcia", a zatem nie wyraził poglądu, że wywłaszczenie nastąpiło pod strefę ochronną stacji techniczno – postojowej metra (6 decyzji). Reasumując ten fragment uzasadnienia, celem wywłaszczenia była budowa stacji techniczno – postojowej metra, a nie nabycie gruntu pod strefę ochroną poza granicami planowanej inwestycji. Konstatacja ta nie uzasadnia jednak jeszcze uznania, że wniosek o zwrot zasługiwał na uwzględnienie.

IV.5.1. W ocenie Sądu, cel wywłaszczenia został bowiem zrealizowany również na opisanym wyżej pasie gruntu o szerokości ok. 10 m między ekranem dźwiękoszczelnym oraz granicą północną wywłaszczenia biegnącym na odcinku między ul. [...] i ul. [...]. Przy ocenie realizacji celu wywłaszczenia, zwłaszcza dokonanego przed kilkudziesięcioma laty, należy mieć na uwadze specyfikę danej inwestycji oraz całokształt dokumentacji związanej z realizacją inwestycji, w tym ustalenia zatwierdzonych planów realizacyjnych. Sąd w niniejszym składzie podziela przy tym pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 18 grudnia 2014 r (I OSK 1417/13, CBOSA) zgodnie z którym, wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej powinny być oceniane – przy jej kontroli – proporcjonalne do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonywania rzeczonej kontroli. Innymi słowy, w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności. Należy bowiem zaznaczyć, że inne (wyższe) wymagania dotyczące określoności celu wywłaszczenia będą istnieć na tle aktów wywłaszczeniowych dokonywanych pod rządami obowiązującej Konstytucji RP, zwłaszcza w świetle procesu stałego jej rozwoju i precyzowania norm przez Trybunał Konstytucyjny, a inne (niższe) wymagania należy odnosić do celu wywłaszczenia określanego w aktach z wcześniejszego okresu. Następuje bowiem zasadniczo stały wzrost standardu prawnego i wymagań prawnych – fakt ten musi być uwzględniony przy stosowaniu art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż regulacja zawarta w tych przepisach wiąże się z zasady z kwestiami natury historycznej. Warto nadmienić, że sprawie I OSK 1417/13 za teren związany z budową lotniska uznano również niezabudowane tereny zielone. Podobnie Sąd podziela pogląd, że w przypadku inwestycji złożonych (a do takich niewątpliwie należała budowa stacji techniczno – postojowej metra na terenie o powierzchni 33,5 ha) celem wywłaszczenia objęta jest również infrastruktura techniczna niezbędna do funkcjonowania danej inwestycji. Przykładowo, w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 czerwca 2011 r. (I OSK 1433/10, CBOSA) przyjęto, że cel wywłaszczenia nieruchomości będzie osiągnięty nie tylko wtedy, gdy zostanie wybudowany główny cel wywłaszczenia lecz również wtedy, gdy zostanie utworzona infrastruktura dla tego przedsięwzięcia oraz pas zieleni stanowiący strefę ochronną.

IV.5.2. Mając na uwadze powyższe ustalenia należy po pierwsze stwierdzić, że na terenie objętym wnioskiem o zwrot ułożony jest kabel wysokiego napięcia 15kV, który służy zasileniu wyłącznie obiektów wchodzących w skład Stacji [...]. Już ta okoliczność przesądza, że również na terenie objętym wnioskiem o zwrot zrealizowano cel wywłaszczenia. Chodzi tu bowiem o infrastrukturę techniczną niezbędną do funkcjonowania inwestycji, której dotyczyła decyzja wywłaszczeniowa. Rację ma skarżący, że zlokalizowanie na danym terenie infrastruktury technicznej nie wyłącza per se zwrotu nieruchomości (zarzut 2b skargi). Uchodzi jednak uwadze skarżącego, że pogląd ten ma zastosowanie tylko do sytuacji, gdy chodzi o infrastrukturę wykonaną w związku z inna inwestycją niż ta wskazana w decyzji o wywłaszczeniu (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 września 2013 r. I OSK 643/12, CBOSA). Tymczasem w niniejszej sprawie nie budzą wątpliwości ustalenia organów, że wspomniany kabel wysokiego napięcia jest nierozerwalnie związany z budową i funkcjonowaniem stacji techniczno-postojowej. Po drugie, analiza znajdujących się w tomie [...]v dokumentów związanych z zatwierdzeniem planu realizacyjnego (m. in. opracowanie [...] oraz wspomniana wyżej mapa sytuacjyno - wysokościowa sekcja I zalegająca w tomie [...]) wskazuje, że teren objęty wnioskiem o wywłaszczenie był przewidziany nie tylko do lokalizacji kabla 15 kV zasilającego stację, ale przeznaczony był równocześnie pod tereny zielone w związku z potrzebami ochrony środowiska (zob. np. s. 13a opracowania [...]). Stacja techniczna – postojowa metra była bowiem inwestycją w sposób istotny negatywnie oddziałującą na środowisko, w tym na położone po północnej stronie inwestycji osiedle mieszkaniowe. Innymi słowy, od samego początku na terenie objętym wnioskiem o zwrot nie planowano posadowienia budynków stacji (w terminologii opracowania [...] "budynków i obiektów kubaturowych stacji"). Jeżeli zaś chodzi o ekrany dźwiękoszczelne od strony północnej (wcześniej ogrodzenie), to z powołanego opracowania [...] wynika (s. 10), że zostało ono cofnięte w głąb działki z uwagi na linie rozgraniczające linii wysokiego napięcia 110 kV (inwestycja ta objęta była decyzją nr [...] z 1979 r.). Tym samym przesunięcie linii ogrodzenia nie było motywowane uznaniem części wywłaszczonej działki za zbędny, a kwestią lokalizacji innej inwestycji wykluczającej poprowadzenie ogrodzenia w graniach wywłaszczenia (w niniejszej sprawie: pod liniami wysokiego napięcia). Nie zmienia to jednak oceny, że teren objęty wnioskiem o zwrot miał być terenem niezabudowanym (tj. ternem zielonym) w związku z potrzebami ochrony środowiska. Takie przeznaczenie tego terenu potwierdza również objęcie go strefą ochronną o całkowitej szerokości 100 m, co potwierdza m. in. analiza mapy sytuacyjno - wysokościowej sekcja I znajdującej się w tomie [...] i oznaczonej jako k. [...] tomu [...] i k. [...] z tomu [...]). Reasumując, okoliczność, że na terenie objętym wnioskiem o zwrot nie posadowiono budynków stacji techniczno-postojowej oraz ogrodzenia tej stacji nie oznacza, że na terenie tym nie został zrealizowany cel wywłaszczenia. W ramach celu w postaci budowy Stacji [...] mieściło się bowiem zarówno zlokalizowanie podziemnych kabli zasilających tę stację oraz terenów zielonych oddalonych odpowiednio od zabudowań tej stacji.

IV.6. Mając powyższe na uwadze, że orzeczono jak w sentencji.