Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2475/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 122 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
article: art. 190 § 1, art. 191 (1), art. 199
journal: Dz.U. 2020 poz 1320
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: § 13, § 18a
journal: Dz.U. 2018 poz 2010
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Wojewódzkiej Komendy Ochotniczych Hufców Pracy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 1427/21 w sprawie ze skargi [...] Wojewódzkiej Komendy Ochotniczych Hufców Pracy [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 10 września 2021 r. nr SKO-438/8/2021 w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 22 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 1427/21 oddalił skargę [...] Wojewódzkiej Komendy Ochotniczych Hufców Pracy [...] (dalej jako strona skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 10 września 2021 r. nr SKO-438/8/2021 utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 22 lipca 2021 r. nr OOiW-AO-MD.4453.01.2021 o odmowie dofinansowania kosztów kształcenia pracownika P.O.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji dokonując wykładni art. 122 ust. 1 – 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2021 r. poz. 1082) podzielił stanowisko organów, że ustawodawca jako warunki przyznania pracodawcy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika (z którym pracodawca ten zawarł umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego) określił, poza spełnieniem określonych kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego przez samego pracodawcę, osobę prowadzącą zakład w jego imieniu albo osobę zatrudnioną przez pracodawcę, także obligatoryjny warunek ukończenia przez tegoż młodocianego pracownika jednego z odrębnych trybów przygotowania zawodowego i zdania właściwego egzaminu. Ukończenie przez młodocianego pracownika jednej z form przygotowania zawodowego, zgodnie z regulującymi ją przepisami i zdanie stosownego egzaminu czeladniczego lub zawodowego – kończy etap przygotowania zawodowego tego pracownika młodocianego. Zrealizowany zostaje zasadniczy cel umowy z młodocianym pracownikiem zawieranej w celu przygotowania zawodowego, czyli młodociany zdobywa przygotowanie zawodowe w konkretnym zawodzie. Koresponduje z tym treść art. 122 ust. 7 Prawa oświatowego zgodnie z którym dofinansowanie ze środków publicznych (Funduszu Pracy) kształcenia jednego młodocianego pracownika jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 tego artykułu.

Sąd zauważył przy tym, że pojęcie "młodocianego" nie zostało zdefiniowane w ustawie Prawo oświatowe, należy odnieść je w niniejszej sprawie do kategorii prawa pracy. Zgodnie z definicją zawartą w art. 191 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1320 z późn. zm.) zwanej dalej K.p. młodocianym jest osoba, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18 lat. Z okoliczności rozpoznawanej sprawy wynika, że [...] Wojewódzka Komenda Ochotniczych Hufców Pracy [...] w dniu 7 września 2017 r. jako pracodawca zawarła z młodocianym P.O. (urodzonym 5 lipca 2001 r.) umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy – elektryk na czas nieokreślony, ale określając, że przyuczenie zawodowe trwa 21 miesięcy i 23 dni od dnia 8 września 2017 r. do dnia zdania egzaminu sprowadzającego, nie dłużej jednak niż do dnia 30 czerwca 2019 r. W punkcie drugim umowy wskazano, że młodociany będzie realizował obowiązek dokształcania w formie szkoły podstawowej dla dorosłych. Nie budzi wątpliwości Sądu, że powyższa umowa w celu przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy została zawarta z osobą, która ukończyła 15 lat i nie ukończyła ośmioletniej szkoły podstawowej. Jak wynika z zaświadczenia nr 77/2019 z dnia 1 lipca 2019 r. wystawionego przez stronę skarżącą, ww. młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy w zawodzie elektryk w okresie od 8 września 2017 r. do dnia 30 czerwca 2019 r., zdał egzamin sprawdzający i ukończył szkołę podstawową dla dorosłych. Ze świadectwa pracy z dnia 1 lipca 2019 r. wynika zaś, że nastąpiło rozwiązanie ww. umowy na mocy porozumienia stron z dniem 30 czerwca 2019 r. Uwzględniając wniosek strony skarżącej z dnia 19 sierpnia 2019 r. Burmistrz [...] decyzją z dnia 28 sierpnia 2019 r. przyznał stronie skarżącej dofinansowanie w wysokości 5334,00 zł kosztów kształcenia ww. młodocianego, z którym była zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego na czas nieokreślony, a przyuczenie do wykonywania zawodu trwało od 8 września 2017 r. do 30 czerwca 2019 r. (21 miesięcy i 23 dni).

W dniu 27 maja 2021 r. Wojewódzka Komenda Ochotniczych Hufców Pracy [...] złożyła kolejny wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia tego samego młodocianego pracownika "za okres szkolenia kursowego w zawodzie elektryk od 12 września 2019 r. do 18 listopada 2020 r." Do wniosku dołączono między innymi wskazane wyżej świadectwo ukończenia szkoły podstawowej dla dorosłych oraz umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego zawartą 11 września 2019 r. pomiędzy skarżącą jako pracodawcą oraz ww. określonym jako młodociany. Z treści tej umowy zawartej na czas nieokreślony wynika, że obejmuje ona naukę zawodu elektryka, trwać ma 14 miesięcy i 7 dni od 12 września 2019 r. do zdania egzaminu sprawdzającego nie dłużej jednak niż do dnia 18 listopada 2020 r. Do okresu nauki zaliczono 21 miesięcy i 23 dni nauki zawodu o tego pracodawcy, wskazano możliwość skrócenia lub wydłużenia przygotowania zawodowego oraz zakończenie nauki zawodu egzaminem sprawdzającym. Młodociany będzie realizował obowiązek dokształcania w formie szkolenia kursowego, a koszt dokształcania teoretycznego i egzaminu młodocianego realizowanego w formie pozaszkolnej poniesie pracodawca. Pracodawca przedłożył także m.in. świadectwo potwierdzające kwalifikacje w zawodzie i zdanie egzaminu przez pracownika z dnia 8 kwietnia 2021 r., potwierdzające zdanie egzaminu zawodowego oraz świadectwo pracy z dnia 18 listopada 2020 r.

Z powyższego wynika, że po zakończeniu realizacji jako pracodawca dokształcania młodocianego pracownika w ramach umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy, i poświadczeniu zakończenia tego przygotowania egzaminem sprawdzającym, w istocie strona skarżąca zawarła nową umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, ale już nie z młodocianym pracownikiem. W dniu zawarcia drugiej umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego tj. 11 września 2019 r. P.O. nie był już ani młodocianym w rozumieniu art. 190 § 1 K.p., bowiem ukończone miał 18 lat, ani też nie spełniał poza szkołą obowiązku szkolnego, bowiem uprzednio ukończył szkołę podstawową dla dorosłych.

Nie zachodzi zatem zdaniem Sądu w okolicznościach tej sprawy sytuacja określona w art. 191 § 27 K.p. ani w art. 1911 K.p. gdyż ww. nie ukończył 18 lat w trakcie nauki w szkole podstawowej.

Treść przepisów art. 122 Prawa oświatowego nie daje podstawy do przyznania w stanie faktycznym tej sprawy po ukończeniu już uprzednio przygotowania zawodowego młodocianego pracownika zrealizowanego w formie przyuczenia do wykonania pracy, zakończonego jak zaświadcza strona skarżąca egzaminem, ponownie dofinansowania kosztów kształcenia tej osoby podjętego już wobec osoby pełnoletniej, która nie realizuje obowiązku szkolnego w myśl obowiązujących przepisów. Wbrew stanowisku skargi uprawnienie pracodawcy do wnioskowanego w tej sprawie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika realizowanego w ramach umowy o pracę zawartej z młodocianym w celu przygotowania zawodowego, nie wynika samoistnie z ani z przepisów Kodeksu pracy, ani przepisów ww. rozporządzenia wykonawczego do Kodeksu Pracy. Zasadne okazało się orzeczenie w tej sprawie o odmowie przyznania wnioskowanego dofinansowania ze środków Funduszu Pracy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] Wojewódzka Komenda Ochotniczych Hufców Pracy [...], zaskarżając go całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. w związku z art. 1911 K.p. i art. 199 K.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz błędną interpretację przepisów § 13 i § 18a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz.U. z 2018 poz. 2010 z późn. zm.) dalej zwanego "rozporządzeniem", wskutek czego miało to wpływ na treść zaskarżonej decyzji, polegający na tym, że odmówiono dofinansowania kosztów kształcenia pracownika P.O. urodzonego 5 lipca 2021 r. z którym zawarta została umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego w okresie od 12 września 2019 r. do 18 listopada 2020 r.

W oparciu o powyższą podstawę kasacyjną wniesiono o uchylenie w całości wyroku i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.

Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia.

Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Jedyny zarzut skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 122 ust. 1 P.p.s.a. w związku z art. 1911 K.p. i art. 199 K.p. oraz § 13 i § 18a rozporządzenia polegające na odmowie dofinansowania kosztów kształcenia pracownika P.O., z którym zawarta została umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego w okresie od 12 września 2019 r. do 18 listopada 2020 r.

Z akt sprawy wynika, że P.O. urodził się w dniu 5 lipca 2001 r. Zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 1 - 3 Prawa oświatowego tylko tym pracodawcom przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego i spełnili dalsze przesłanki wynikające z tego przepisu.

Jak wynika z akt sprawy, czego nie kwestionują strony, umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została zawarta w dniu 11 września 2019 r. między stroną skarżącą kasacyjnie a P.O. W dniu zawarcia ww. umowy P.O. skończył już 18 lat i nie był młodocianym w rozumieniu ww. przepisu. Zgodnie z art. 190 § 1 K.p. młodocianym jest osoba, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18 lat. Przekroczenie wieku 18 lat przez pracownika oznacza utratę statutu młodocianego.

Nie został błędnie wyinterpretowany przez Sąd pierwszej instancji art. 1911 K.p. Zgodnie z tym przepisem osoba, która ukończyła 18 lat w trakcie nauki w ośmioletniej szkole podstawowej, może być zatrudniona na zasadach określonych dla młodocianych w roku kalendarzowym, w którym ukończyła tę szkołę.

Przepis ten pozwala na zatrudnienie osoby pełnoletniej na zasadach określonych dla młodocianych tylko wtedy, gdy taka osoba ukończyła 18 lat w trakcie nauki w szkole podstawowej. Taka osoba musi mieć ukończone 18 lat w trakcie nauki w szkole podstawowej i wówczas mimo stania się osobą pełnoletnią, można z nią zawrzeć umowę o pracę na zasadach określonych dla młodocianych w okresie do końca roku kalendarzowego, w którym taka osoba ukończyła ww. szkołę.

Jak wynika z akt sprawy, młodociany P.O. ukończył szkołę podstawową w dniu 19 czerwca 2019 r. (akta administracyjne sprawy, karta nr 10), a 18 lat skończył w dniu 5 lipca 2019 r. Tym samym osoba ta nie ukończyła 18 lat w trakcie nauki w szkole podstawowej, ale po jej zakończeniu.

Ponieważ art. 1911 K.p. stanowi wyjątek od zasady, zgodnie z którą wobec osób pełnoletnich nie stosuje się regulacji dostosowanej dla młodocianych pracowników, tym samym nie można dokonywać wykładni art. 1911 K.p. w sposób poszerzający zakres stosowania tego przepisu. Jeżeli dana osoba w trakcie nauki w szkole podstawowej nie osiągnęła 18 lat, ale ten wiek osiągnęła po zakończeniu nauki, to nie ma wobec niej zastosowania ww. art. 1911 K.p.

Nie jest zasadny zarzut dokonania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy niewłaściwego zastosowania art. 199 K.p. Zgodnie z tym przepisem w przypadku, gdy młodociany nie ukończył przygotowania zawodowego przed osiągnięciem 18 lat, obowiązek dokształcania stosownie do art. 197 K.p. może być przedłużony do czasu ukończenia przygotowania zawodowego. Obowiązek dokształcania ciąży na pracowniku młodocianym do ukończenia 18 roku życia (art. 197 § 1 K.p.).

Prawidłowe zastosowanie art. 199 K.p. wymaga ustalenia, że dana osoba będąca młodocianym w rozumieniu Kodeksu pracy pozostaje w trakcie przygotowania zawodowego przed osiągnięciem 18 lat i mimo osiągnięcia pełnoletności przygotowania tego nie ukończyła.

Taka sytuacja w tej sprawie nie wystąpiła. Jak wynika z akt sprawy z P.O. w trakcie nauki w szkole podstawowej została w dniu 7 września 2017 r. zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego. P.O. ukończył szkołę podstawową w dniu 19 czerwca 2019 r., a ww. umowa w celu przygotowania zawodowego wygasła z dniem 30 czerwca 2019 r., kiedy to P.O. ukończył przygotowanie zawodowe w zakresie przyuczenia do wykonywania zawodu elektryka (zaświadczenie nr 77/2019 o ukończeniu przyuczania do wykonywania określonej pracy). Za ten okres kształcenia młodocianego pracownika zostało przyznane dofinansowanie kosztów kształcenia na podstawie decyzji Burmistrza [...] z dnia 28 sierpnia 2019 r. (akta administracyjne sprawy, karta nr 19). Ponieważ młodociany pracownik P.O. ukończył przygotowanie zawodowe potwierdzone zdanym egzaminem w dniu 30 czerwca 2019 r., a w dniu 5 lipca 2019 r. uzyskał pełnoletność, to zawarcie kolejnej umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego w dniu 11 września 2019 r. z pełnoletnim już P.O. nie mogło spowodować zastosowania art. 199 K.p. Art. 199 K.p. wymaga, aby młodociany nie ukończył przygotowania zawodowego przed osiągnięciem 18 lat, a w tej sprawie z niekwestionowanego stanu faktycznego wynika, że młodociany P.O. ukończył przygotowanie zawodowe przed uzyskaniem pełnoletności i do dnia 5 lipca 2019 r. nie zawarł kolejnej umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Umowa zawarta w dniu 11 września 2019 r. była już umową zawieraną z pracownikiem pełnoletnim.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni § 13 i § 18a rozporządzenia poprzez odmówienie dofinansowania kosztów kształcenia pracownika P.O., z którym zawarta została umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego w okresie od 12 września 2019 r. do 18 listopada 2020 r.

Zgodnie z § 18a rozporządzenia osoby, które przed ukończeniem przyuczenia do wykonywania określonej pracy osiągnęły pełnoletność, kończą przyuczenie na warunkach określonych dla młodocianych. Jak wynika z akt sprawy P.O. ukończył przyuczenie do wykonywania zawodu elektryka w dniu 30 czerwca 2019 r., a pełnoletność uzyskał w dniu 5 lipca 2019 r. Potwierdza to ww. zaświadczenie nr 77/2019 z dnia 1 lipca 2019 r.

Zawierając kolejną umowę o pracę w dniu 11 września 2019 r. w celu przygotowania zawodowego P.O. nie był już pracownikiem młodocianym, ale pełnoletnim.

Zgodnie natomiast z § 13 rozporządzenia osoby, które przed ukończeniem nauki zawodu osiągnęły pełnoletność, kończą tę naukę na warunkach określonych dla młodocianych. Także i ten przepis nie ma zastosowania do stanu faktycznego ustalonego w tej sprawie, ponieważ P.O. ukończył przyuczenie do wykonywaniu zawodu w dniu 30 czerwca 2019 r. (a więc jako młodociany pracownik), natomiast kolejną naukę zawodu elektryka rozpoczął w dniu 11 września 2019 r., a więc nie jako młodociany pracownik, ale pełnoletni pracownik. Powołany § 13 rozporządzenia dotyczy zaś takiej sytuacji, w której naukę zawodu rozpoczyna pracownik młodociany i w trakcie tej nauki uzyskuje pełnoletność. W takiej sytuacji taki pracownik mimo uzyskania pełnoletności nadal kontynuuje naukę zawodu aż do jej zakończenia na zasadach dotyczących pracowników młodocianych.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie okazał się zasadny. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany granicami rozpoznania tej sprawy wyznaczonymi zarzutami skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji oddalając tę skargę.