Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 422/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1689
law: Usatwa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Borys Marasek (spr.), Sędzia WSA Beata Machcińska, Asesor WSA Piotr Pyszny, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 lipca 2023 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 12 stycznia 2023 r. nr COF.OUR.6375.39378.2020 ŁD.BK.ZZ 15254141 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. G. (dalej: skarżący, zobowiązany) wniósł skargę na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: Poczta Polska, wierzyciel, organ) z dnia 12 stycznia 2023 r. nr COF.OUR.6375.39378.2020 ŁD.BK.ZZ 15254141 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Przedmiotowe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Poczta Polska postanowieniem z dnia 4 października 2022 r. oddaliła zarzut nieistnienia obowiązku.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że odbiornik RTV wyrejestrował w 2005 r., a książeczkę radiofoniczną z potwierdzoną częścią odcinka "W" przechowywał przez 5 lat. Wobec powyższego nie był w stanie przedłożyć dowodu potwierdzającego fakt wyrejestrowania odbiornika po otrzymaniu upomnienia. Wniósł o przyjęcie daty wyrejestrowania odbiornika RTV w 2005 r. wskazując, że pracownik Poczty Polskiej odpowiedzialny za wyrejestrowywanie odbiorników nie dopełnił powierzonych mu obowiązków.

Po rozpoznaniu zażalenia organ utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu wskazał, że obowiązek rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w obecnym stanie prawnym wynika z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689 – dalej u.o.a.).

Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej podkreślił, iż skarżący dokonał rejestracji odbiornika telewizyjnego pod adresem: ul. [...], [...] Z.. Po zgłoszeniu rejestracji została wydana mu imienna książeczka radiofoniczna służąca do dokonywania opłat abonamentowych.

Wskazał, że w dniu 22 października 2002 r. zobowiązany złożył odcinek "U" (służący do wystąpienia przez abonenta, który wyczerpał dowody wpłat, do uzyskania nowej książeczki radiofonicznej celem kontynuowania regulowania opłat abonamentowych) z książeczki radiofonicznej nr [...], na podstawie którego otrzymał książeczkę radiofoniczną nr [...].

Organ podniósł, że zobowiązany nie zakwestionował faktu rejestracji odbiornika telewizyjnego. Kwestią sporną pozostaje wyrejestrowanie odbiornika w 2005 r., na okoliczność czego zobowiązany nie przedstawił dowodu.

Odnosząc się do powyższego organ podniósł, że nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którymi stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu (wyrejestrowanie odbiorników). Wskazał, że każdy z wymienionych aktów wykonawczych tj.:

- rozporządzenie Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 1993 r., Nr 70, poz. 338),

- rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r., Nr 141, poz. 1190),

- rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r., Nr 187 poz. 1342),

- rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676),

zawiera delegacje ustawowe w dacie obowiązywania, które obligatoryjnie nakładają na użytkowników odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych obowiązek niezwłocznego powiadomienia Poczty Polskiej o zmianie danych adresowych, miejsca pobytu stałego (siedziby), zagubieniu lub zniszczeniu książeczki radiofonicznej oraz o zaprzestaniu używania ww. odbiorników.

Jedynie podjęcie w stosownym czasie właściwych i wymaganych przepisami prawa działań i okazanie dokumentu potwierdzonego datownikiem placówki pocztowej, miałoby wpływ na stanowisko wierzyciela.

Podkreślił, iż zgodnie ze wskazaniem w ustawie o opłatach abonamentowych, minister właściwy do spraw łączności, w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji, określa w drodze rozporządzenia warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Doprecyzowanie przepisów dotyczących zgłaszania przez abonentów zmian formalno-prawnych, w tym wyrejestrowania odbiorników, znajdowało/znajduje się w treści rozporządzeń, które są i były aktami wykonawczymi wydawanymi w celu realizacji ustaw.

Ponadto zarówno w książeczkach radiofonicznych, jak i na ustalonych rozporządzeniami formularzach, znajdowało się pouczenie dla abonenta wskazujące jak należy postąpić w zakresie np. aktualizacji danych adresowych, czy wyrejestrowania odbiorników. Zatem każdy użytkownik odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych miał dostęp do obowiązujących przepisów, a tym samym Poczta Polska spełniła wobec abonentów obowiązek informacyjny.

W 2005 r. pracownik placówki pocztowej, w momencie zgłoszenia przez abonenta wyrejestrowania odbiornika, w książeczce radiofonicznej na odcinku "W" potwierdzał dokonanie formalności datownikiem placówki pocztowej. Jedną część odcinka oraz okładki książeczki pracownik placówki pocztowej odsyłał celem archiwizacji, natomiast środek książeczki radiofonicznej wraz z dowodami wpłat i drugą częścią odcinka "W" (potwierdzoną datownikiem placówki pocztowej) wydawał abonentowi, jako potwierdzenie wyrejestrowania odbiornika.

Zatem w sytuacji dopełnienia ww. formalności powyższy fakt odnotowany zostałby w książeczce radiofonicznej oraz elektronicznej bazie danych o abonentach Poczty Polskiej, a dokument zarchiwizowany.

Odnosząc się do wskazanego w zażaleniu braku obowiązku przechowywania dowodu (w okresie dłuższym niż 5 lat), organ wskazał, że pozostaje to w sprzeczności z uzasadnieniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 lipca 2021 r. sygn. I SA/GI 1465/20, którego fragment zacytował.

Dodatkowo organ podniósł, że Poczta Polska prowadzi rejestr abonentów, w którym są gromadzone i przetwarzane dane m.in. o wpłatach oraz zmianach abonentów, którzy dokonali formalności rejestracji używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Każda zmiana danych jest automatycznie zapisywana w historii modyfikacji w systemach informatycznych. Pracownik odpowiedzialny za wprowadzanie i weryfikację danych, nie posiada dowolności we wprowadzeniu lub pominięciu jakiejkolwiek zmiany danych, również w przypadku formalności wyrejestrowania. Zatem w sytuacji dopełnienia ww. formalności, fakt wyrejestrowania odbiornika zostałby odnotowany w rejestrze abonentów na indywidualnym numerze identyfikacyjnym (wcześniej książeczce radiofonicznej), a dokument zarchiwizowany.

Dokumentacja potwierdzająca status formalno-prawny abonenta, jest przechowywana w zasobach archiwalnych Poczty Polskiej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 lipca 1983 r, o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 164 ze zm.). Przechowywanie tej dokumentacji jest niezbędne do spełnienia obowiązku wynikającego ż przepisów ustawy abonamentowej.

Skoro wyrejestrowanie odbiornika telewizyjnego na indywidualnym numerze identyfikacyjnym było okolicznością kluczową dla nieistnienia obowiązku wnoszenia zaległych opłat abonamentowych, to na zobowiązanym spoczywał obowiązek, po powstaniu zmiany i zaprzestaniu używania odbiorników, do niezwłocznego dopełnienia wymaganych przepisami formalności wyrejestrowania odbiorników i przechowywania dowodu na tę okoliczność.

Wierzyciel nie posiada dokumentu potwierdzającego, iż zobowiązany dopełnił formalności związane z wyrejestrowaniem odbiornika telewizyjnego w 2005 r., a zobowiązany nie przedstawił dokumentu potwierdzającego powyższy fakt.

Organ zaznaczył, że na gruncie postępowania administracyjnego ma w pełni zastosowanie zasada, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zatem w tych okolicznościach fakt wyrejestrowania odbiorników powinien udowodnić (wykazać) zobowiązany.

Nieprzedstawienie przez zobowiązanego wymaganego przepisami prawa dowodu potwierdzającego dopełnienie wyrejestrowania odbiornika, jak również nieposiadanie przez wierzyciela dokumentu potwierdzającego dopełnienie ww. formalności, stanowi wystarczającą przesłankę do uznania istnienia obowiązku uiszczania przez zobowiązanego opłat abonamentowych.

Ponadto organ nie uwzględnił wniosku o przyjęcie daty wyrejestrowania odbiornika RTV w 2005 r. ponieważ nie posiada dokumentu potwierdzającego wyrejestrowanie odbiornika telewizyjnego, a strona nie przedstawiła dokumentu potwierdzającego dopełnienie tej formalności. W związku z powyższym nie można dokonać wyrejestrowania z datą wsteczną, tj. z 2005 r.

Wobec powyższego organ drugiej instancji uznał, że zasadnie oddalono zarzut nieistnienia obowiązku.

Powyższe postanowienie wierzyciela zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Zarzucono mu:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 2 ust. 2 oraz ust. 3 u.o.a. poprzez błędne przyjęcie, iż skarżący posiada, używa oraz jest zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych;

- błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na tym, że niespełniona została przesłanka wynikająca z art. 5 ust. 5 u.o.a.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz uchylenie postanowienia organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu. Podniósł, że na każdym etapie postępowania wskazywał na fakt wyrejestrowania odbiornika w 2005 r., w związku z czym brak jest podstawy istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej. Twierdzenia te były jednak każdorazowo odrzucane przez organy, które wskazywały, iż brak jest w ich bazach informacji o wyrejestrowaniu odbiornika. Jednocześnie same organy nie przedstawiły w toku postępowania żadnego dowodu uprawdopodabniającego odwrotny stan rzeczy.

Skarżący zaznaczył, że do pisma z dnia 4 października 2022 r., załączono co prawda duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" z dnia 10 września 2008 r., jednak brak jest jakichkolwiek dowodów na doręczenie skarżącemu tego dokumentu. Tym samym przyjąć należy, iż organ od 2005 r., tj. od roku wyrejestrowania odbiornika przez skarżącego nie poinformował go w żaden sposób o ciążącym na nim obowiązku, ani nie zwrócił się o zapłatę należności z tytułu opłaty abonamentowej.

Wskazał, że posiadał dowód wyrejestrowania odbiornika w postaci wpisu w książeczce radiofonicznej jednak z uwagi na upływ czasu, wówczas skuteczne wyrejestrowanie odbiornika oraz fakt, iż przez wiele lat organ nie kontaktował się z nim w sprawie zaległej opłaty abonamentowej, miał pełne prawo uznać, że sprawa została zamknięta. Podniósł, że potwierdzenie wyrejestrowania było bezpiecznie przechowywane, finalnie jednak zostało zagubione lub uległo zniszczeniu. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 czerwca 2020 r., sygn. III SA/Po 138/20 wskazał, że nie miał obowiązku przechowywać potwierdzenia wyrejestrowania odbiornika przez nielimitowany czas. Z uwagi na fakt, iż termin przedawnienia roszczeń wynosi 5 lat, nie sposób wymagać od skarżącego przechowywania dokumentu prze okres znacznie dłuższy, wręcz bezterminowo, prowadziłoby to bowiem do naruszenia zasady równości stron.

Tym samym, w ocenie skarżącego, naruszone zostały przepisy prawa materialnego poprzez błędne uznanie, iż ciąży na nim obowiązek zapłaty abonamentu, mimo iż de facto i de lege nie spełnia on przesłanek zawartych w treści art. 2 u.o.a. Zdaniem skarżącego, w wyniku błędnych ustaleń faktycznych organów, błędnie przyjęto, iż nie dokonał on wyrejestrowania odbiornika, mimo iż brak jest dowodów przeciwnych, a na skarżącym nie ciążył prawny obowiązek posiadania przez 17 lat potwierdzenia wyrejestrowania odbiornika. Stwierdził, że pozostał w usprawiedliwionym przeświadczeniu, że wieloletni brak jakiejkolwiek reakcji organu na nieuiszczanie opłat abonamentowych, świadczy o braku obowiązku ich uiszczania i o skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Dodatkowo odnosząc się do kwestii dotyczącej okresu przechowywania książeczki radiofonicznej wraz z potwierdzoną częścią odcinka "W" przez okres pięciu lat wskazał, że wyrejestrowanie odbiorników jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i w interesie abonenta jest zabezpieczenie dowodu umożliwiającego wykazanie tej okoliczności, co potwierdza orzecznictwo sądowoadministracyjne. Brak dowodów pociąga za sobą negatywne skutki.

W ocenie organu zebrane w sprawie dowody, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, zostały rozpatrzone przez wierzyciela, nie naruszając zasad postępowania administracyjnego.

Ponadto odnosząc się do podniesionej kwestii dotyczącej wieloletniego braku reakcji ze strony Poczty Polskiej na nieuiszczanie opłat abonamentowych, co w ocenie skarżącego usprawiedliwia przeświadczenie o braku obowiązku ich uiszczania, organ podniósł, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 u.o.a. to na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika, a obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i wysokości określonej tą ustawą. Z uwagi na powyższe na organie nie ciąży obowiązek przypominania abonentom o braku bieżących wpływów z opłat abonamentowych. Brak reakcji organu na zaległości w uiszczaniu opłaty abonamentowej nie może usprawiedliwiać przeświadczenia abonenta o braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

W ocenie organu, w sprzeczności pozostaje twierdzenie skarżącego, iż organ od 2005 r. nie poinformował w żaden sposób o ciążącym na skarżącym obowiązku, ani nie zwrócił się o zapłatę należności z tytułu opłaty abonamentowej. Zauważył, że wcześniej prowadzono wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuł wykonawczy obejmujący zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od 01/2009 do 02/2014. Skarżący w toku tego postępowania kwestionował jego wszczęcie i prowadzenie wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku, który organ uznał za nieuzasadniony.

Skarżący był zatem informowany o istniejących zaległościach oraz o braku odnotowanych przez wierzyciela formalnościach wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego. Wobec tego Poczta Polska spełniła wobec skarżącego obowiązek informacyjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia, uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wskazuje, że art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.) umożliwia wniesienie skargi na każde postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.

Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem, Dyrektor COF utrzymał w mocy własne postanowienie, którym uznano za niezasadne zarzuty nieistnienia obowiązku.

Skarga nie jest zasadna, ponieważ wydane w kontrolowanej sprawie administracyjnej postanowienie wierzyciela nie narusza prawa.

W niniejszej sprawie skarżący zgłosił zarzut nieistnienia obowiązku. W ocenie Sądu zarzut ten nie jest zasadny.

Twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w ocenie Sądu trafne.

Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. z 1960 r., poz. 307 z późn. zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M. P. Nr 41, poz. 264, z późn. zm.).

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2004 r., poz. 2531 z późn. zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa abonamentowa. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej), znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

W niniejszej sprawie skarżący przyznał, iż dokonał rejestracji odbiornika telewizyjnego, którego używał w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w Z..

W aktach sprawy brak jest z kolei dowodu, że zobowiązany dokonał wyrejestrowania odbiornika, sam skarżący również na taki dowód nie wskazuje, twierdzi bowiem, że takiego dowodu nie posiada ze względu na upływ czasu.

W ocenie Sądu te dane są wystarczające do stwierdzenia, że sporny obowiązek nie przestał istnieć. Zobowiązany chcąc skutecznie podnieść zarzut nieistnienia obowiązku, powinien przedstawić dowody potwierdzające wyrejestrowanie odbiornika RTV, czego nie uczynił.

Stosownie bowiem do art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Fakt rejestracji odbiornika RTV w tej sprawie został wykazany przez organ.

Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) - por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 (część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia), wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. I SA/Gl 236/13 (opubl. w CBOSA).

Zatem jeśli w sprawie bezsporne jest dokonanie rejestracji odbiornika RTV (jak zostało wyżej wskazane skarżący przyznaje, że używał odbiornika telewizyjnego w lokalu mieszkalnym w Z., przy ul. [...]), to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, sygn.: I SA/Gl 1165/20, I SA/Gl 650/14; I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13, jak również Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, sygn. I SA/Po 57/14).

Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342); oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników, obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce A. "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników, zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym wyroku z dnia 16 marca 2010 r.

Sąd podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że w razie sporu co do faktu wyrejestrowania odbiornika, ciężar udowodniania tej czynności spoczywa na zobowiązanym (por. wyrok Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Poznaniu z dnia 4 lutego 2020 r., sygn. III SA/Po 718/19; w Gdańsku z dnia 20 września 2017 r., sygn. I SA/Gd 869/17; w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. I SA/Gl 1075/17 i z dnia 25 lipca 2017 r., sygn. I SA/Gl 428/17, opubl. w CBOSA). Należy przy tym zauważyć, że z samej istoty rzeczy i praw logiki wynika, iż w razie obiektywnego braku wyrejestrowania odbiornika, wierzyciel kwestionujący tę okoliczność nie mógłby wykazać, że sporna czynność nie miała miejsca. W sensie logicznym nie jest po prostu możliwe udowodnienie okoliczności, której istnienie się neguje. Tak samo, zobowiązany nie byłaby w stanie udowodnić braku zarejestrowania odbiornika, jeśli negowałby okoliczność rejestracji - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. I GSK 1503/20 (opubl. w CBOSA). Zgodnie z tymże wyrokiem "konstrukcja powołanych uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku bez żadnej podstawy "przerzucił" tę powinność na wierzyciela, zobowiązując go do przeprowadzenia kontrdowodu względem twierdzeń zobowiązanego. Tymczasem skoro zobowiązany nie przedstawił dowodów na dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem zarejestrowanego uprzednio odbiornika, a w dokumentacji wierzyciela również brak jest takiego dokumentu, nietrafne są sformułowane przez Sąd I instancji zarzuty naruszenia w tym zakresie przepisów postępowania dowodowego (podobnie wyrok WSA w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 1020/17). Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanej było zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia".

W konsekwencji w niniejszej sprawie, jeśli skarżący nie przedstawił dowodu wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego, a jednocześnie organ operatora pocztowego twierdzi, że nie posiada takiego dowodu w swoim archiwum, to w tych okolicznościach uprawnione było uznanie, że zarzut nieistnienia zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej nie jest zasadny. Dopóki bowiem posiadacz odbiornika telewizyjnego nie wyrejestruje tego odbiornika, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, choćby faktycznie skarżący nie użytkował odbiornika (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2019 r., sygn. I GSK 837/18, opubl. w CBOSA).

To na skarżącym ciążył obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika do czasu upływu terminu przedawnienia, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika, że obowiązek ten ustał (zob. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. I SA/Gl 1020/17, z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. I SA/Gl 1610/16, w Olsztynie z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. I SA/Ol 593/16, opubl. w CBOSA).

Powyższego stanowiska nie zmienia kwestia dotycząca nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r.

Zgodnie z tym przepisem dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.o.a., który stanowił podstawę wydania powołanego wyżej rozporządzenia, minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację.

Jednocześnie Sąd podkreśla, że u.o.a. nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści albo formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej, jest używanie odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV zostały anulowane. Sąd podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r. sygn. II FSK 2116/16, opubl. w CBOSA). W swoich wywodach NSA stwierdził, że u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Analogiczne wnioski wynikają z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. II GSK 913/15 (opubl. w CBOSA).

Organ prawidłowo zatem ocenił, że przedstawione w tym zakresie przez zobowiązanego okoliczności i twierdzenia nie były wystarczające do wykazania, że ustał ciążący na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, mający swe źródło w fakcie rejestracji odbiornika RTV. Wykazanie faktu dokonania wyrejestrowania odbiornika RTV leży po stronie abonenta chcącego wykazać brak obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Ta okoliczność służy obronie jego praw, a w sensie logicznym nie jest zwykle możliwe udowodnienie okoliczności, której zaistnienie się neguje, tak jak to jest w przypadku organu negującego fakt wyrejestrowania odbiornika.

Jeżeli abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników, zobowiązany jest do uiszczania opłat abonamentowych. Sytuacja taka ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdyż zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. skarżący był zobowiązany do niezwłocznego powiadomienia operatora publicznego o zaprzestaniu używania odbiorników RTV, poprzez złożenie w placówce tego operatora "Formularza zgłoszenia zmiany danych". Potwierdzeniem dokonania wyrejestrowania odbiorników byłby w takiej sytuacji wypełniony i podpisany przez zobowiązanego stosowny formularz (uzupełniony przez pracownika operatora publicznego o datę jego przyjęcia, jego podpis i odcisk datownika), przekazany zgłaszającemu wyrejestrowanie odbiornika. Skarżący nie dokonał wyrejestrowania odbiornika RTV w formie przewidzianej wskazanymi przepisami prawa, a zatem zobowiązany był do uiszczania opłat abonamentowych).

Mając na uwadze powyższe, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.