Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 196/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 2 pkt 15, art. 29 ust. 1 pkt 27 w zw. z art. 29 ust. 4 pkt 2, art. 50 ust. 1, art. 51 ust. 1 i ust. 7
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 156 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 126
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 2, art. 22 ust. 2, art. 22 ust. 3 pkt 4
journal: Dz.U. 2018 poz 716
law: Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - t.j.
article: art. 25
journal: Dz.U. 2020 poz 471
law: Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2022 r. sprawy ze skargi P. D. i M. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2021 r. Nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego oddala skargę


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] (znak [...]), działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256; dalej: "K.p.a.") oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.; dalej: "Prawo budowlane"), nakazał inwestorowi P. D. doprowadzenie do stanu poprzedniego budynek mieszkalno-usługowy przy ul. [...] w P., poprzez dokonanie demontażu wewnętrznej instalacji klimatyzacyjnej wykonanej w lokalu nr [...] położonym w tym budynku. Obowiązkiem demontażu objęte zostały w szczególności dwa klimatyzatory (jednostki zewnętrzne instalacji klimatyzacyjnej), znajdujące się na tarasie na drugim piętrze wskazanego budynku, przy lokalu nr [...].

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] września 2019 r. wpłynęło do niego podanie mieszkańca budynku przy ul. [...] w P. z żądaniem podjęcia czynności wyjaśniających w sprawie montażu dwóch klimatyzatorów (jednostek zewnętrznych instalacji klimatyzacyjnej) na tarasie mieszącym się na drugim piętrze wymienionego budynku. Z podania wynika, że przedmiotowy taras położony jest na tylnej elewacji budynku, tj. od strony podwórza, a inwestorem zamontowania klimatyzatorów jest P. D., który jest właścicielem lokalu nr [...] położonego w tym budynku. W dniu [...] listopada 2019 r. organ I instancji dokonał wstępnych czynności kontrolnych w budynku mieszkalno-usługowym przy ul. [...] w P.. Ponieważ zawiadomienie o kontroli skierowane do P. D. nie zostało przez niego odebrane, kontrolę usytuowania przedmiotowych klimatyzatorów wykonano z lokalu nr [...], przylegającego do lokalu nr [...]. Uczestnicząca w kontroli D. B. – mieszkanka lokalu nr [...] – oświadczyła, że właściciel lokalu nr [...] P. D. w sierpniu 2019 r. zamontował sporne klimatyzatory bez zgody wspólnoty mieszkaniowej. W dniu [...] stycznia 2020 r. organ I instancji ponowił czynności kontrolne, tym razem w lokalu nr [...]. W toku kontroli ustalono, że jednostki zewnętrzne instalacji klimatyzacyjnej wykonanej w lokalu nr [...] zainstalowano na tarasie budynku w okresie letnim 2019 r. Jednostki te posiadają wymiary: 1,08 m (wysokość), 1,08 m (szerokość), 0,36 m (głębokość) i oddalone są od elewacji (ściany) budynku o 23 cm. Jeden z klimatyzatorów oddalony jest od wnęki okiennej lokalu nr [...] o 63 cm. Opisane wyżej jednostki zewnętrzne instalacji klimatyzacyjnej zostały wykonane na tarasie, do którego nie ma dostępu z lokalu nr [...] (brak otworu drzwiowego). Inspektorzy ustalili, że pozostałe elementy instalacji klimatyzacyjnej wykonane są wewnątrz lokalu (np. wentylator i parownik). W toku kontroli ustalono także, że wykonanie przedmiotowej wewnętrznej instalacji klimatyzacyjnej w lokalu nr [...], a zwłaszcza zamontowanie dwóch jednostek zewnętrznych tej instalacji na tarasie budynku, nie zostało poprzedzone dokonaniem zgłoszenia ani uzyskaniem pozwolenia na budowę. Pełnomocnik Wspólnoty Mieszkaniowej w budynku przy ul. [...] w P. oświadczył, że Wspólnota Mieszkaniowa nie udzielała zgody na zamontowanie przedmiotowych klimatyzatorów na tarasie, stanowiącym część wspólną nieruchomości. Okazano także pochodzącą z 2005 r. korespondencję dotyczącą zainstalowania poprzednich klimatyzatorów, które obecnie już nie istnieją.

Dalej organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] lutego 2020 r. P. D. złożył oświadczenie, że w okresie letnim 2019 r. dokonał wymiany dwóch starych agregatów chłodniczych na nowe wraz z ich przesunięciem (oddaleniem od okien lokalu nr [...]). Prace te nie zostały zgłoszone do Wydziału Urbanistyki i Architektury UMP. Pełnomocnik inwestora wskazał także na przepis art. 29 ust. 2 pkt 15 Prawa budowlanego oraz na uchwałę Rady Miasta P. z dnia [...] stycznia 2019 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu w rejonie ulic P., K. i O. w P.. Na podstawie danych, którymi w formie Systemu Informacji Przestrzennej Geomapa dysponuje Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego Geopoz w P., organ I instancji ustalił jednak, że na nieruchomości przy ul. [...] w P. wskazany plan miejscowy nie obowiązuje.

Następnie organ I instancji wskazał, że nieruchomość położona przy ul. [...] w P. stanowi część Układu Urbanistycznego Śródmieścia, wpisanego do rejestru zabytków decyzją z dnia [...] marca 1980 r., pod nr [...], a także część Zespołu urbanistyczno-architektonicznego najstarszych dzielnic miasta, wpisanego do rejestru zabytków decyzją z dnia [...] października 1982 r., pod nr [...] Miejski Konserwator Zabytków w P. powiadomił organ I instancji, że nie wydał pozwolenia konserwatorskiego na wykonanie spornej instalacji klimatyzacyjnej, jednak nie wpływa ona negatywnie na zabytkowe wartości wskazanego zespołu urbanistyczno-architektonicznego.

W dalszej kolejności organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] lipca 2020 r. wezwał inwestora P. D. do przesłania uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...] w P. wyrażającej zgodę na montaż dwóch klimatyzatorów (jednostek zewnętrznych instalacji klimatyzacyjnej lokalu nr [...]) na tarasie znajdującym się na trzeciej kondygnacji budynku przy ul. [...] w P. i przylegającym m. in. do lokali nr [...] Organ I instancji wskazał przy tym, że dokumentu tego nie może zastąpić uchwała Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej. Inwestor żadnej uchwały jednak nie przedłożył. Pismem z dnia [...] lipca 2020 r. Wspólnota Mieszkaniowa poinformowała organ I instancji, że wskazana uchwała nie została podjęta.

Przechodząc do meritum organ I instancji wyjaśnił, że przedmiotem postępowania jest ocena legalności robót budowlanych polegających na wykonaniu wewnętrznej instalacji klimatyzacyjnej w lokalu nr [...], mieszczącym się w budynku przy ul. [...] w P.. Częścią tej wewnętrznej instalacji są dwie jednostki zewnętrzne, które zainstalowane są na zewnątrz lokalu nr [...], na tarasie stanowiącym część wspólną, należącą do Wspólnoty Mieszkaniowej. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że inwestorem tej instalacji jest P. D., współwłaściciel lokalu nr [...]. Roboty te zostały wykonane najprawdopodobniej po dniu [...] kwietnia 2003 r., a przed dniem [...] kwietnia 2005 r., bowiem to w piśmie z tej pierwszej daty wyartykułowany został zamiar inwestora wykonania tej instalacji, który w związku z jej wykonaniem wystąpił do Wspólnoty Mieszkaniowej o wyrażenie zgody na jej realizację. Z pisma Wspólnoty Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2005 r. wynika natomiast, że instalacja została wykonana, a sporne jednostki zewnętrzne tej instalacji zlokalizowano na części wspólnej nieruchomości (tarasie przedmiotowego budynku). W sierpniu 2019 r. P. D. dokonał natomiast wymiany poprzednich jednostek zewnętrznych na nowe, wraz ze zmianą ich usytuowania (odsunięcie od okien lokalu nr [...]). Zgodnie natomiast z art. 29 ust. 1 pkt 27 w związku z art. 29 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), oraz zgodnie z art. 25 ustawy nowelizującej, budowa instalacji klimatyzacyjnych wewnątrz użytkowanego budynku wymaga dokonania zgłoszenia. Z uwagi na brak dokonania zgłoszenia przez inwestora, organ I instancji miał obowiązek przeprowadzić postępowanie naprawcze, o którym mowa w art. 50-51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W postępowaniu tym podstawową rolę odgrywa ustalenie, czy przedmiotowe roboty wykonane zostały prawidłowo i czy nie naruszają one obowiązującego prawa. Ustaleniu również podlega, czy inwestor posiadał tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co wynika z ugruntowanego orzecznictwa sądowo-administracyjnego.

Dokonując oceny zebranego materiału dowodowego organ I instancji doszedł do przekonania, że inwestor nie dysponuje tytułem prawnym do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wykonał on instalację klimatyzacyjną w lokalu nr [...] z wykorzystaniem części wspólnej nieruchomości (taras), co do której nie posiadał tytułu prawnego. Właściciel tego tarasu - Wspólnota Mieszkaniowa funkcjonująca w budynku przy ul. [...], pismem z dnia [...] lipca 2020 r. poinformowała organ I instancji, że nie została podjęta uchwała wyrażająca zgodę na montaż dwóch klimatyzatorów (jednostki zewnętrzne instalacji klimatyzacyjnej lokalu nr [...]) na tarasie znajdującym się na trzeciej kondygnacji budynku przy ul. [...] w P.. Brak tego tytułu uniemożliwia zalegalizowanie samowolnych robót budowlanych, polegających na wykonaniu spornej instalacji klimatyzacyjnej.

W odwołaniu z dnia [...] listopada 2020 r. do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego P. D. i M. D. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 10 § 1 K.p.a., art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., art. 107 § 1 i 3 K.p.a., art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 15 Prawa budowlanego, art. 3 ust. 8 Prawa budowlanego oraz art. 29 ust. 1 pkt 27 Prawa budowlanego.

W uzasadnieniu odwołujący podnieśli w pierwszej kolejności, że organ odwoławczy wyznaczył im wyłącznie jeden dzień na przejrzenie akt i wypowiedzenie się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań, wobec czego został naruszony art. 10 § 1 K.p.a.

Dalej odwołujący wskazali, że montaż instalacji odbył się po uzyskaniu zgody Wspólnoty Mieszkaniowej, która została wyrażona przez zarządcę nieruchomości. Od 2004 r., tj. od momentu dokonania montażu klimatyzacji Wspólnota Mieszkaniowa oraz zarządca nie zgłaszali żadnych uwag w tym zakresie, pomimo posiadanej wiedzy o przeprowadzeniu montażu, która wynika z pisma Wspólnoty Mieszkaniowej z [...] kwietnia 2005 r. Tym samym należy stwierdzić, że zgoda została wyrażona przez zarządcę nieruchomości, który działał w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej, co wprost wynika z pisma Wspólnoty z [...] kwietnia 2005 r.

W dalszej kolejności odwołujący podkreślili, że w sezonie letnim 2019 r. wymienili zewnętrzne jednostki klimatyzacyjne, dokonując tym samym bieżących czynności konserwacyjnych. Organ I instancji nie wyjaśnił na jakiej podstawie przyjął, że bieżące czynności konserwacyjne wykonane przez odwołujących wymagały zgłoszenia. Do pierwotnego zamontowania klimatyzacji doszło w 2004 r. i tego typu czynność nie wymagała zgłoszenia i tym bardziej uzyskania pozwolenia na budowę.

Końcowo odwołujący podnieśli, że zgodnie z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego winno być poprzedzone wydaniem postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 tej ustawy, czego organ I instancji nie wykonał. Tym samym orzeczenie organu obarczone jest wadą powodującą konieczność jego uchylenia.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 104 § 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał w pierwszej kolejności, że w postępowaniu wbrew zarzutom odwołujących mają zastosowanie przepisy obowiązujące przed nowelizacją Prawa budowlanego, która weszła w życie w dniu [...] września 2020 r.

Przechodząc do meritum organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 256; dalej: "Prawo budowlane"), roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Art. 29 ustawy zawiera przy tym zamknięty katalog obiektów i robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Stosownie do brzmienia art. 29 ust. 1 pkt 27 w zw. art. 29 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, budowa instalacji klimatyzacyjnej nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, lecz z uwagi na usytuowanie obiektu na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymagała dokonania zgłoszenia. Organ I instancji w tym zakresie dokonał właściwej klasyfikacji przedmiotu postępowania i wykonanych robót, bowiem sprawa dotyczyła legalności wykonania całej instalacji klimatyzacyjnej, a nie jak wskazywali odwołujący tylko bieżącej konserwacji urządzeń klimatyzacyjnych. W związku z ustaleniem w dniu [...] lutego 2020 r. podczas przesłuchania P. D., że w 2019 r. inwestor dokonał wymiany 2 starych agregatów chłodniczych na nowe wraz z przesunięciem od okna lokalu nr [...] bez dokonania stosowanego zgłoszenia do Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P., organ I instancji zastosował w sprawie przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że jednym z warunków wykonywania robót budowlanych zgodnie z prawem jest wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 4 Prawa budowlanego). Zasady korzystania z nieruchomości wspólnej przez właścicieli lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową regulują przepisy art. 206 i 207 Kodeksu cywilnego, uzupełnione przez art. 12 i 13 ustawy o własności lokali (Dz. U. z 2018 r., poz. 716 ze zm.; dalej: "u.w.l."), W myśl art. 12 u.w.I., przy zachowaniu wynikającego z art. 140 Kodeksu cywilnego prawa do wyłącznego korzystania z własności indywidualnej, każdy właściciel zostaje ograniczony w prawach do korzystania ze współwłasności w ten sposób, że nie może z niej korzystać wyłącznie dla swoich potrzeb, a jedynie może z niej współkorzystać (korzystać razem z innymi), i to tylko zgodnie z jej przeznaczeniem. Każdy właściciel lokalu ma więc prawo do bezpośredniego korzystania z całej nieruchomości wspólnej. Równolegle jednak identyczne uprawnienia przysługują pozostałym współwłaścicielom. Sprawami wspólnoty kieruje zarząd, który reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali (art. 21 ust. 1 u.w.I.). Zarząd podejmuje czynności zwykłego zarządu samodzielnie, zaś do podjęcia czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu potrzebna jest uchwała właścicieli lokali wyrażająca zgodę na dokonanie tej czynności oraz udzielająca zarządowi pełnomocnictwa do zawierania umów stanowiących czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu w formie prawem przewidzianej (art. 22 ust. 1 i 2 u.w.L). Czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu jest m. in. zmiana przeznaczenia części nieruchomości wspólnej (ust. 3 art. 22 u.w.l.). Powyższe odnosi się do nieruchomości wspólnej, tj. gruntu oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali, a nie lokali stanowiących odrębny przedmiot własności.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że umieszczenie klimatyzatora na tarasie powoduje trwałe bądź czasowe przeznaczenie zajętej części wyłącznie na potrzeby osoby, która zamontowała urządzenie i prowadzi do sytuacji, że jeden ze współwłaścicieli korzysta z części wspólnej w szerszym zakresie, niż pozostali, uzyskując z tego tytułu korzyść. Zainstalowanie zatem klimatyzatora na części wspólnej nieruchomości jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd i do jej przeprowadzenia potrzebna jest uchwała właścicieli lokali, w której wyrażą oni zgodę na dokonanie tej czynności (art. 22 ust. 2 u.w.l). Przewidzianej w powołanym przepisie uchwały nie może zastąpić zgoda zarządu wspólnoty.

Jak wynika z akt sprawy, Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w P. poinformowała organ I instancji, że nie została podjęta uchwała wyrażająca zgodę na montaż dwóch klimatyzatorów (jednostek zewnętrznych instalacji klimatyzacyjnej lokalu nr [...]) na tarasie znajdującym się na trzeciej kondygnacji budynku przy ul. [...] w P. i przylegającym do lokali 27 i 28. Zatem wbrew zarzutom odwołujących, inwestor nie posiadał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wobec tego organ I instancji słusznie w toku postępowania naprawczego prowadzonego w trybie art. 51 Prawa budowlanego ustalał, czy inwestor dysponował tytułem prawnym do nieruchomości odpowiadającym zakresowi wykonanych przez niego robót w kontekście przepisów ustawy z dnia [...] czerwca 1994 r. o własności lokali, a wobec braku zgody Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w P. zastosował art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i nakazał dokonanie demontażu instalacji klimatyzacyjnej wykonanej w lokalu nr [...]. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że w przypadku, gdy roboty budowlane, o których jest mowa w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego zostały już wykonane, zgodnie z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 oraz ust. 3 Prawa budowlanego mają odpowiednie zastosowanie bez wstrzymania robót budowlanych przewidzianym w art. 50 Prawa budowlanego. W związku z powyższym wobec zastosowania w sprawie art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego organ I instancji wbrew twierdzeniom odwołujących nie musiał poprzedzić wydania zaskarżonej decyzji postanowieniem, o którym mowa w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego.

Organ odwoławczy wskazał także, że przedmiotowa nieruchomość objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W Uchwale nr [...] Rady Miasta P. z dnia [...] stycznia 2019 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu w rejonie P., K. i O. w P. w § 4 pkt 4c wskazano, że obowiązuje "zakaz lokalizacji klimatyzatorów i wentylatorów na elewacjach frontowych budynków, a w przypadku stosowania dachu stromego również na połaciach dachowych." Zatem montaż klimatyzatorów na wskazanej nieruchomości nie jest dozwolony.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. organ odwoławczy wskazał, że jest on niezasadny. Jak wynika z protokołu z dnia [...] września 2020 r., znak: [...], odwołujący zapoznali się z aktami sprawy przez upoważnionego aplikanta radcowskiego działającego w imieniu pełnomocnika odwołujących. Pełnomocnik stron podczas czynności wykonywanych w siedzibie organu oświadczył, że w ciągu 7 dni wniesie ewentualne uwagi do sprawy, natomiast decyzja została wydana dopiero [...] listopada 2020 r. – odwołujący mieli zatem prawie półtora miesiąca na wypowiedzenie się i zgłoszenie uwag czy innych dowodów w sprawie.

Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że argumentacja odwołujących, iż błędnie określono, że montaż wymienionych urządzeń nastąpił wraz z ich przesunięciem, podczas gdy zamontowane zostały w tych samych miejscach i podłączone do instalacji wewnętrznej, jest sprzeczna z zeznaniami P. D. złożonymi w siedzibie Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. w dniu [...] lutego 2020 r.

W skardze z dnia [...] lutego 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P. D. i M. D. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm przepisanych. Wnieśli także o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka M. B.. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 10 § 1 K.p.a., art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., art. 107 § 1 i 3 K.p.a., art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 15 Prawa budowlanego, art. 3 ust. 8 Prawa budowlanego oraz art. 29 ust. 1 pkt 27 Prawa budowlanego.

W uzasadnieniu skarżący powtórzyli zarzuty zawarte w odwołaniu. Dodatkowo wskazali, że w chwili montażu urządzeń, tj. w 2004 r. zgoda konserwatora zabytków nie była wymagana, gdyż ustawa obowiązująca w danym czasie jej nie przewidywała. Nadto z akt sprawy wynika, że istniejąca lokalizacja klimatyzatorów nie wpływa negatywnie na zabytkowe wartości zespołu urbanistyczno-architektonicznego centrum miasta P. wpisanego do rejestru pod nr [...] decyzją z dnia [...] marca 1980 r.

Skarżący podnieśli także, że z zacytowanego przez organ odwoławczy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wynika wprost, że zabroniony jest jedynie montaż klimatyzatorów od strony frontowej budynków, podczas gdy zostały one zamontowane na tarasie od strony podwórza.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

We wniosku z dnia [...] sierpnia 2021 r. o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania (rozpoznanym pozytywnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2021 r.) D. B. wskazała, że sporne klimatyzatory mogą generować hałas znacznie przekraczający dopuszczalne wartości 55 dB dla instalacji i źródeł hałasu na terenach zabudowy mieszkaniowej. Wskazała także, że w lokalu nr [...] działa biuro informacji dla cudzoziemców. Praca tego biura nie ogranicza się do standardowych godzin pracy, często lokal jest użytkowany długo po godzinie dwudziestej. Przeniesienie problematycznych urządzeń w miejsce wskazane od początku przez administratora budynku, czyli na dach budynku, gdzie doprowadzenie okablowania nie jest skomplikowane technicznie poprzez istniejące kanały wentylacyjne, nie narazi ich właściciela na duże straty. Natomiast w piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2021 r. D. B. podniosa, że właściciele instalacji nigdy nie posiadali zgody Wspólnoty Mieszkaniowej na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, co potwierdza korespondencja z administratorem obiektu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Kontroli Sądu poddano decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...], którą nałożono na P. D. obowiązek doprowadzenia do stanu poprzedniego budynek mieszkalno-usługowy przy ul. [...] w P., poprzez dokonanie demontażu wewnętrznej instalacji klimatyzacyjnej, wykonanej w lokalu nr [...], położonym w tym budynku. Obowiązkiem demontażu objęto w szczególności dwa klimatyzatory (jednostki zewnętrzne instalacji klimatyzacyjnej), znajdujące się na tarasie na drugim piętrze wskazanego budynku, przy lokalu nr [...].

Spór w sprawie koncentruje się wokół ustalenia, czy montaż instalacji klimatyzacyjnej wykonanej w lokalu nr [...], w budynku mieszkalno-usługowym przy ul. [...] w P., został dokonany w warunkach samowoli budowlanej, a jeśli tak, czy organy rozstrzygające w sprawie działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia [...] lipca 1994 r. Prawo budowlanego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333; dalej: "Prawo budowlane") prawidłowo nakazały inwestorowi – P. D., doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, w szczególności poprzez demontaż dwóch klimatyzatorów (jednostek zewnętrznych instalacji klimatyzacyjnej), znajdujących się na tarasie na drugim piętrze tego budynku, przy lokalu nr [...].

W sporze tym Sąd przyznał rację organom nadzoru budowlanego, choć częściowo poparł swoje rozważania odmienną argumentacją.

W kontekście powyższego w pierwszej kolejności podkreślić należy, że zdaniem Sądu organy rozstrzygające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że montaż spornej instalacji klimatyzacyjnej nastąpił w warunkach samowoli budowlanej, choć nie odwołały się w tym zakresie do właściwych przepisów. Organy nadzoru budowlanego uznając, że inwestor winien dokonać stosownego zgłoszenia powołały się bowiem na treść art. 29 ust. 1 pkt 27 w zw. z art. 29 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia postępowania w sprawie. Tymczasem ustalenie, czy na wykonanie określonych prac budowlanych wymagane było pozwolenie na budowę, czy też zgłoszenie, na gruncie przepisów Prawa budowlanego należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie realizacji tych prac. Innymi słowy, prawidłowego ustalenia, czy określone roboty budowlane zostały wykonane w ramach samowoli budowlanej dokonuje się w oparciu o przepisy prawa budowlanego obowiązujące w dacie wykonania robót.

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że z niekwestionowanych ustaleń stanu faktycznego sprawy wynika, że roboty te zostały wykonane po dniu [...] kwietnia 2003 r., a przed dniem [...] kwietnia 2005 r. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo Małgorzaty i P. D. z dnia [...] kwietnia 2005 r. adresowane do Kierownika Administracji Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości ul. [...], w którym właściciele lokalu nr [...] nawiązali do pisma datowanego na dzień [...] kwietnia 2003 r., w którym zwrócili się z prośbą o wyrażenie zgody na umieszczenie elementów systemu klimatyzacji lokalu nr [...] na tarasie budynku (k. 21 akt sprawy [...]), a także pismo Zarządcy Wspólny Mieszkaniowej Nieruchomości ul. [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r., w którym wskazał on, że "w momencie montażu urządzenia klimatyzacyjnego, członkowie Wspólnoty Mieszkaniowej wyrażali zaniepokojenie możliwością wystąpienia uciążliwości, jak również zgłaszali uwagi o uciążliwym hałasie w godzinach popołudniowych w trakcie montażu" (k. 27 akt sprawy [...]).

W tej sytuacji w celu ustalenia, czy inwestor winien przed przystąpieniem do wykonania robót dokonać zgłoszenia lub uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę należało zweryfikować przepisy art. 29 i art. 30 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązujących w okresie między [...] kwietnia 2003 r. a [...] kwietnia 2005 r.

Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że w istocie inwestor w celu wykonania instalacji klimatyzacyjnej w tym okresie winien legitymować się pozwoleniem na budowę, a nie jak przyjęły organy – na podstawie przepisów z późniejszej daty – zgłoszeniem.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu co do meritum niezmienionym od dnia wejścia w życie ustawy, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W art. 29 Prawa budowlanego ustawodawca zawarł zamknięty katalog robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, natomiast w art. 30 wskazał roboty budowalne, które wymagają dokonania wcześniejszego zgłoszenia właściwemu organowi. Art. 31 odnosi się natomiast do obowiązku uzyskania decyzji o rozbiórce, wobec czego pozostaje poza zakresem rozważań w niniejszej sprawie.

W art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w zakreślonym przedziale czasowym (z uwzględnieniem zmian dokonanych w dniu [...] lipca 2003 r. i [...] maja 2004 r.; Dz. U. z 2003 r., nr 80, poz. 718 oraz Dz. U. z 2004 r., nr 93, poz. 888) nie wymieniono jakichkolwiek instalacji, w tym klimatyzacyjnych, których budowa byłaby zwolniona z uzyskania pozwolenia na budowę. W ust. 2 pkt 2 zostały natomiast wspomniane wyłącznie instalacje gazowe w lokalach mieszkalnych, przy czym zwolnieniu z uzyskania pozwolenia na budowę podlegał remont tych instalacji. W art. 29 ust. 2 pkt 11 zostały natomiast wymienione wyłącznie sieci telekomunikacyjne, elektroenergetyczne, wodociągowe, kanalizacyjne i cieplne prowadzone po dotychczasowych trasach, przy czym zwolnieniu z uzyskania pozwolenia na budowę podlegała przebudowa i remont tych instalacji. Także w art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego we wskazanym przedziale czasowym nie wymieniono jakichkolwiek instalacji, w tym klimatyzacyjnych. Oznacza to, że w dacie budowy spornej instalacji klimatyzacyjnej inwestor winien posiadać pozwolenie na budowę, co potwierdza zresztą fakt, że ustawodawca zdecydował się na zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę budowy instalacji kanalizacyjnych wewnątrz użytkowanego budynku dopiero przy dokonywaniu nowelizacji Prawa budowanego ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 2255), która weszła w życie w dniu [...] stycznia 2017 r. (por. art. 29 ust. 1 pkt 27 w brzmieniu od dnia [...] stycznia 2017 r.).

Na powyższą konkluzję nie ma przy tym wpływu podnoszona przez skarżących okoliczność, że w sezonie letnim 2019 r. wymienili zewnętrzne jednostki klimatyzacyjne, co ich zdaniem stanowiło bieżące czynności konserwacyjne. Przedmiotem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie jest bowiem budowa instalacji klimatyzacyjnej w lokalu nr [...] składającej się z części wewnętrznej i części zewnętrznej w warunkach samowoli budowlanej w okresie między [...] kwietnia 2003 r. a [...] kwietnia 2005 r., a nie tylko prace wykonane przy tej instalacji w 2019 r.

Odnosząc się przy tym także do treści powoływanego przez skarżących art. 29 ust. 2 pkt 15 Prawa budowlanego wskazać należy, że nie miał on zastosowania w niniejszej sprawie. Zgodnie ze wskazanym przepisem, pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń na obiektach budowlanych. Tymczasem sporna instalacja klimatyzacyjna składa się zarówno z elementów wewnętrznych, jak i zewnętrznych i wszystkie te elementy stanowią całość techniczno-użytkową. Klimatyzatory (jednostki zewnętrzne instalacji klimatyzacyjnej) zamontowane na tarasie budynku nie są więc samodzielnymi elementami, ale fragmentami całej instalacji. Wobec tego badaniu pod względem legalności wykonania musiały podlegać roboty budowlane polegające na budowie instalacji klimatyzacyjnej jako całości techniczno-użytkowej. Prowadzenie postępowania w tym przedmiocie wynika przy tym jednoznacznie z treści zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia [...] lipca 2020 r., w którym organ I instancji poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie legalności robót budowlanych polegających na wykonaniu wewnętrznej instalacji klimatyzacyjnej w lokalu nr [...], mieszczącym się w budynku przy ul. [...] w P. (k. 27 akt adm. organu I instancji), która, co wykazało postępowanie, składa się m. in. z dwóch jednostek zewnętrznych instalacji klimatyzacyjnej zamontowanych na tarasie znajdującym się na trzeciej kondygnacji budynku przy ul. [...] w P..

Reasumując tę część rozważań wskazać należy, że organy rozstrzygające w sprawie nieprawidłowo przyjęły, że w celu realizacji legalnej budowy spornej instalacji klimatyzacyjnej inwestor winien zgłosić zamiar jej budowy, albowiem w istocie winien on legitymować się decyzją o pozwoleniu na budowę.

Tym niemniej, powyższa konkluzja nie miała wpływu na ocenę prawidłowości wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, albowiem organy rozstrzygające w sprawie poprawnie prowadziły postępowanie naprawcze w oparciu o przepisy art. 50-51 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] września 2020 r., stosownie do treści art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471).

W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] września 2020 r., w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 (które dotyczą budowy obiektu budowlanego w warunkach samowoli budowlanej – uw. Sądu) organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub

2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub

3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub

4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.

Jak przy tym wynika z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] września 2020 r., przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji:

1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo

2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo

3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.

Na mocy art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, tryb postępowania naprawczego z art. 50 - 51 Prawa budowlanego ma także zastosowanie do robót budowlanych już wykonanych, przy czym w tym przypadku organ nie wydaje postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, co zostało już jednoznacznie przesądzone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W tym kontekście wskazuje się bowiem, że jeżeli budowa obiektu budowlanego została zakończona, to organ nadzoru budowlanego nie może postanowieniem wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego wstrzymać prowadzenia robót budowlanych, gdyż postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe, a tak wydane postanowienie dotknięte byłoby wadą z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 K.p.a. [por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 482/17 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl; zob. także komentarz do art. 50 Pr. bud. w: Z. Niewiadomski (red.), Prawo budowlane. Komentarz. Wyd. 8, Warszawa 2018].

Dalej wskazać należy, że celem postępowania naprawczego prowadzonego w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego jest doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Dopiero ustalenie, że obiekt budowlany nie może zostać doprowadzony do stanu zgodnego z prawem uprawnia organ właściwy do wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Pr. Prawa budowlanego, tj. decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

W rozpoznawanej sprawie organy rozstrzygające w sprawie słusznie przy tym uznały, że "doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem" nie oznacza wyłącznie doprowadzenia do stanu zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi, lecz także z innymi znajdującymi w sprawie zastosowanie regulacjami, tak prawa budowlanego, tak i prawa cywilnego. W związku z tym organ nadzoru budowlanego w toku podejmowanych przez siebie czynności dowodowych powinien badać prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się bowiem, że nie ma podstaw prawnych do tego, aby z kompetencji organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie w trybie przepisów art. 50 - 51 Prawa budowlanego wyłączyć uprawnienie do badania, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w odniesieniu do realizowanych przez niego robót budowlanych. Pogląd ten nie stoi przy tym w sprzeczności z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2011 r., sygn. akt II OPS 2/10, według której przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązek złożenia przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 tej ustawy oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Istotą powyższej uchwały jest bowiem to, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 50 i 51 Prawa budowlanego nie ma podstawy prawnej do żądania przez organ nadzoru budowlanego złożenia przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Nie oznacza to jednak, że w postępowaniu prowadzonym w tym trybie nie bada się kwestii posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ponieważ wówczas mogłoby dojść do zalegalizowania robót budowlanych wykonanych z naruszeniem prawa własności osób trzecich, co inwestora realizującego samowolę budowlaną stawiałoby w sytuacji korzystniejszej, niż inwestora realizującego zabudowę z wszelkimi ograniczeniami wynikającymi z przepisów prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] sierpnia 2021 r., sygn. akt II OSK [...]). W postępowaniu naprawczym wykazanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane musi się natomiast odbyć według reguł ogólnych, a więc przez przedstawienie dokumentów stwierdzających tytuł prawny do nieruchomości wskazujący na uprawnienie inwestora do wykonania robót budowlanych (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1900/12).

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, iż taras znajdujący się na trzeciej kondygnacji budynku przy ul. [...] w P., który przylega m. in. do lokali nr [...], i na którym zostały zamontowane części zewnętrzne spornej instalacji klimatyzacyjnej, stanowi część wspólną nieruchomości, a w wymienionych lokalach nie ma drzwi wyjściowych na taras (k. 24 akt adm. nr [...]). Stanowi on więc przedmiot przymusowej współwłasności właścicieli lokali, o której mowa w art. 3 ust. 1 u.w.l. Ustawodawca w art. 3 ust. 2 u.w.l. wskazał, że nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Przepis ten odwołuje się zatem do kryterium funkcjonalnego, wskazując, że nieruchomością wspólną są te części nieruchomości, które "nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali". W judykaturze postuluje się, by pojęciu "użytku" na gruncie przepisu art. 3 ust. 2 nadać szerszy zakres, który musi być odnoszony właśnie do funkcji, jaką pełni dana część nieruchomości wspólnej. W konsekwencji, każda część, której funkcja wykracza poza sferę odrębnego lokalu, powinna być uznawana za należącą do nieruchomości wspólnej (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi - I Wydział Cywilny z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt I ACa 728/17, dostępny pod adresem orzeczenia.ms.gov.pl). Inwestor w celu montażu części zewnętrznych spornej instalacji klimatyzacyjnej winien więc posiadać zgodę na dokonanie tej czynności wyrażoną w uchwale właścicieli wszystkich lokali. Czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu jest bowiem m. in. zmiana przeznaczenia części nieruchomości wspólnej (art. 22 ust. 3 pkt 4 u.w.l.). W niniejszej sprawie niewątpliwie umieszczenie przez jednego z właścicieli lokali elementów zewnętrznych instalacji klimatyzacyjnej na tarasie powoduje trwałe przeznaczenie zajętej części wspólnej wyłącznie na jego potrzeby, co uniemożliwia korzystanie z niej przez pozostałych współwłaścicieli. W konsekwencji jeden ze współwłaścicieli posiada rzecz wspólną w szerszym zakresie, niż czynią to pozostali współwłaściciele. Zainstalowanie zatem wskazanych elementów instalacji klimatyzacyjnej na części wspólnej nieruchomości jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd i do jej przeprowadzenia potrzebna jest uchwała właścicieli lokali, w której wyrażą oni zgodę na dokonanie tej czynności (art. 22 ust. 2 u.w.l).

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2020 r. przedstawiciel zarządcy nieruchomości wskazał, że Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy u. Półwiejskiej 17 w P. nie udzielała zgody na montaż urządzeń klimatyzacji właścicielom lokalu (k. 26 akt adm. nr [...]). Fakt ten potwierdziła Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy ul. [...] w piśmie z dnia [...] lipca 2020 r. wskazując, że nie została podjęta uchwała wyrażająca zgodę na montaż dwóch klimatyzatorów (jednostki zewnętrzne instalacji klimatyzacyjnej lokalu nr [...]) na tarasie znajdującym się na trzeciej kondygnacji budynku przy ul. [...] w P. (k. 35 adm. nr [...]). W konsekwencji, w toku postępowania organ I instancji pismem z dnia [...] lipca 2020 r., wezwał inwestora do przesłania uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...] w P. wyrażającej zgodę na montaż dwóch klimatyzatorów na tarasie znajdującym się na trzeciej kondygnacji budynku, w terminie 45 dni od dnia doręczenia wezwania (k. 31 akt adm. nr [...]). We wskazanym terminie inwestor nie przedłożył wskazanej uchwały, względnie nie wystąpił o przedłużenie terminu do jej przedłożenia dokumentując, że wystąpił o jej podjęcie.

Nieprzedłożenie przez inwestora omawianej uchwały musiało skutkować wydaniem w sprawie decyzji zobowiązującej inwestora do doprowadzenia do stanu poprzedniego budynku mieszkalno-usługowego przy ul. [...] w P., poprzez dokonanie demontażu wewnętrznej instalacji klimatyzacyjnej, wykonanej w lokalu nr [...], w tym do demontażu dwóch klimatyzatorów (jednostek zewnętrznych instalacji klimatyzacyjnej), znajdujących się na tarasie na drugim piętrze wskazanego budynku, przy lokalu nr [...].

W kontekście powyższego Sąd ubocznie wskazuje, że organy nadzoru budowlanego w istocie oceniając, czy inwestor dokonał samowoli budowlanej w niniejszej sprawie powołały się na przepisy Prawa budowlanego obowiązujące w dniu orzekania, które były korzystniejsze dla inwestora. Jak już bowiem powyżej wskazano, ustawodawca zdecydował się na zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę budowy instalacji klimatyzacyjnych wewnątrz użytkowanego budynku przy dokonywaniu nowelizacji Prawa budowanego ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 2255), która weszła w życie w dniu [...] stycznia 2017 r. (por. art. 29 ust. 1 pkt 27 w brzmieniu od dnia [...] stycznia 2017 r.). Z art. 30 Prawa budowlanego nie wynika przy tym, aby wskazana w art. 29 ust. 1 pkt 27 budowa instalacji elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, klimatyzacyjnych i telekomunikacyjnych wewnątrz użytkowanego budynku wymagała zgłoszenia organowi architektoniczno-budowlanej na mocy ust. 1. Tym niemniej, abstrahując od faktu, że sporna instalacja klimatyzacyjna składa się także z elementów zamontowanych na zewnątrz użytkowanego budynku – sporne roboty budowlane w ujęciu przepisów obowiązujących na dzień orzekania wymagały dokonania zgłoszenia. Stosownie bowiem do art. 29 ust. 4 Prawa budowlanego, roboty budowlane, o których mowa w ust. 1 i 2, wykonywane: przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków – wymagają pozwolenia na budowę (pkt 1), na obszarze wpisanym do rejestru zabytków – wymagają dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 ust. 1 (pkt 2). Ze znajdującego się w aktach sprawy wydruku z Bazy Ewidencji Gruntów [...] dla działki nr [...] wynika, że budynek przy ul. [...] w P. stanowi część Układu Urbanistycznego Śródmieścia, wpisanego do rejestru zabytków decyzją z dnia [...] marca 1980 r., pod nr [...], a także część Zespołu urbanistyczno-architektonicznego najstarszych dzielnic miasta, wpisanego do rejestru zabytków decyzją z dnia [...] października 1982 r., pod nr [...] (k. 4 akt adm. [...]). Informacja ta została przy tym potwierdzona w piśmie Miejskiego Konserwatora Zabytków w P. odnośnie objęcia nieruchomości decyzją nr [...] z dnia [...] marca 1980 r. (k. 26 akt adm. [...]).

Jak już jednak powyżej wskazano, bez względu na to, czy tak jak to zrobiły organy rozstrzygające w sprawie założy się, że wykonanie spornej instalacji klimatyzacyjnej wymagało dokonania zgłoszenia, czy też uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, tak jak to przyjął Sąd, prawidłowym trybem legalizacyjnym był tryb naprawczy z art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego. Z uwagi natomiast na brak dysponowania przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie tarasu, na którym dokonano montażu części zewnętrznej instalacji klimatyzacyjnej, konieczne było wydanie w sprawie decyzji zobowiązującej inwestora do doprowadzenie do stanu poprzedniego budynku mieszkalno-usługowego przy ul. [...] w P..

Jednocześnie odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania i skargi wskazać należy, że uchwały wspólnoty mieszkaniowej w żadnym razie nie mogła zastąpić zgoda zarządu wspólnoty. W świetle przepisu art. 22 ust. 2 i 3 pkt 4 u.w.l. nie może budzić wątpliwości, że kwestia zmiany przeznaczenia części nieruchomości wspólnej, a tak należy ocenić zamontowanie klimatyzatorów na tarasie będącym częścią wspólną budynku, wymaga uchwały właścicieli lokali wyrażającej zgodę na dokonanie tej czynności. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje więc, czy inwestor posiadał zgodę zarządcy nieruchomości. Tym niemniej, wbrew twierdzeniom skarżących, interpretacja pisma zarządu z dnia [...] kwietnia 2005 r. nie daje podstaw dla wyprowadzenia wniosku, iż tego rodzaju bezwarunkowa zgoda zarządu wspólnoty na montaż klimatyzatorów została udzielona. W treści tego dokumentu zarząd wyraził zgodę na montaż klimatyzatora pod warunkiem spełnienia szeregu zaleceń, w tym zamontowania klimatyzatora na dachu na specjalnej opasce do komina (k. 19 akt adm. nr [...]).

Sąd zgadza się natomiast ze skarżącymi, że organ odwoławczy wadliwie wskazał, że roboty budowlane wykonane przez inwestora naruszają przepisy uchwały Rady Miasta P. z dnia [...] stycznia 2019 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu w rejonie P., K. i O. w P.. Abstrahując od faktu, że z akt sprawy nie wynika, czy nieruchomość położona przy ul. [...] w P. w istocie jest objęta zapisami tego planu (fakt ten nie wynika z wydruku z Bazy Ewidencji Gruntów [...] dla działki nr [...] – k. 4 akt adm. nr [...]), to jak słusznie wskazali skarżący, zakaz lokalizacji klimatyzatorów i wentylatorów odnosi się wyłącznie do elewacji frontowych budynków (§ 4 pkt 4 lit. c.).

Za niezasadny Sąd uznał z kolei zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 10 § 1 K.p.a., albowiem jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu z dnia [...] września 2020 r. (k. 45 akt adm. nr [...]), pełnomocnik skarżących zapoznał się w tym dniu z aktami sprawy przez upoważnionego aplikanta radcowskiego. Oświadczył on, że w ciągu 7 dni wniesie ewentualne uwagi do sprawy. Decyzja organu I instancji została przy tym wydana dopiero w dniu [...] listopada 2020 r., zatem skarżący mieli prawie półtora miesiąca na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Co prawda organ odwoławczy nie zastosował przed wydaniem zaskarżonej decyzji art. 10 § 1 K.p.a., jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Nie doszło bowiem do naruszenia uprawnień strony, które spowodowało, że wydana została decyzja o odmiennej treści niż gdyby została wydana po przedstawieniu swojego stanowiska przez stronę. Skarżący mieli możliwość przestawić swoje stanowisko w sprawie na etapie postępowania przed organem I instancji oraz w odwołaniu, natomiast organ odwoławczy nie zgromadził w toku postępowania odwoławczego żadnego dodatkowego materiału dowodowego.

Odnosząc się do wniosku skarżących o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka M. B. wyjaśnić należy, że na mocy art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: "P.p.s.a."), sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić wyłącznie dowody uzupełniające z dokumentów.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy pkt 1 zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia [...] sierpnia 2021 r. wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), o czym poinformowano strony postępowania.

/-/ P. Daniel /-/ E. Podrazik /-/ T. Świstak