Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 230/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust.1 pkt 1 lit.a-c, art. 22 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca) Protokolant Referent Jacek Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Inne z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Lu [...]

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art.127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), dalej "k.p.a." oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit a-c i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz.U. 2018 poz. 276), dalej jako "ustawa" - po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek S. B., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r.. Nr [...]

W uzasadnieniu wskazał, że stosownie do art. 22 ust. 1 ustawy, o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21 tj. okoliczności i faktów warunkujących przyznanie uprawnień, orzeka Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji.

Stosownie do brzmienia art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy - "represjami" są okresy przebywania: w hitlerowskich więzieniach, obojach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady (lit. a); w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obojach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władzy bezpieczeństwa (lit. b); w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. c).

Wnioskodawca ubiegał się o przyznanie uprawnień z tytułu pobytu w obozie w L. przy ul. [...] w czasie wojny oraz prześladowań ze strony okupanta podczas pacyfikacji i wysiedlenia mieszkańców z miejscowości K. w dniu 26 stycznia 1944r. Na dowód doznanych represji przedłożył oświadczenia swoje i świadków, którzy potwierdzili fakt wysiedlenia wnioskodawcy, a także nadesłał pismo Archiwum Państwowego w L., z treści którego wynika, iż zgodnie z danymi zawartymi w publikacji pt. Obozy Hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945 Informator encyklopedyczny, red. C. Pilichowski, Warszawa 1979 obydwa obozy przejściowe znajdujące się w L. przy ulicy [...] i [...] podlegały Urzędowi Pracy w L. (A. L.).

Zgodnie z art. 8 ust 2 ustawy - miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały do dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa oraz obozy, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i lit. c ,są określane w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego.

W rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 listopada 2014r. w sprawie miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. z 2014 r., poz. 1564) nie został wymieniony obóz przejściowy w L. przy ul. [...] jako jedno z miejsc odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy).

Zainteresowany w swoim wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zaznaczył, iż obóz przy ul. [...] w L. był administrowany przez pracowników obozu na M. , a warunki były takie same, a nawet bardziej drastyczne. Jednakże z dostępnych Urzędowi materiałów m.in. z pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 2 listopada 2006 r. wynika, iż obóz przy ul. [...] w L. był obozem przejściowym podległym Urzędowi Pracy w L., gdzie osadzano Polaków wysiedlonych podczas akcji pacyfikacyjnych na L. . Obóz ten nie był, więc miejscem odosobnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy kombatanckiej. Stwierdzić należy również, iż zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a więc wszelkie podejmowane przez nie decyzje muszą znaleźć oparcie w treści przepisów bezwzględnie obowiązujących (w niniejszej sprawie przepisów ustawy oraz aktów wykonawczych do niej). Te akty prawne enumeratywnie wyliczają tytuły, które mogą być uznane za działalność kombatancką lub działalność z nią równoważną uzasadniającą przyznanie uprawnień kombatanckich.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie S. B., reprezentowany przez radcę prawnego M. Z., domagał się uchylenia powyższej decyzji, zarzucając jej wydanie z naruszeniem:

1. art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na nie wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym nie wyjaśnienie, dlaczego organ nie uznał obozu przejściowego przy ul. [...] i [...] za miejsce odosobnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy;

2. art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym ustaleniu stanu faktycznego, co doprowadziło do nieuzasadnionego przyjęcia, że obóz przejściowy przy ul. [...] nie spełnia ustawowego kryterium "miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa";

3. art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegające na niedostatecznej analizie stanu faktycznego, braku wszechstronnego rozważenia w oparciu o zasady logiki, prowadzące w rezultacie do ustaleń sprzecznych z treścią zgromadzonego materiału dowodowego, w tym w szczególności dokonaniu błędnego zastosowania w rozpatrywanej sprawie przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 listopada 2014 r. w sprawie miejsc odosobnienia (...), podczas gdy rozporządzenie (jako akt niższego rzędu) nie może zmieniać treści przepisów ustawy;

4. art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez niedostateczne i niepełne uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z uwagi na zawarcie w uzasadnieniu jedynie ogólnych stwierdzeń tj. "obóz ten nie był więc miejscem odosobnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy", podczas gdy organ był zobligowany do wyjaśnienia, dlaczego w świetle zebranego materiału dowodowego nie uznał obozu przy ul. [...] za obóz wypełniający dyspozycje przepisu art. 4 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy;

5. art. 8,10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 89 § 2 oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia rozprawy, w sytuacji gdy było to konieczne dla wyjaśnienia sprawy, w szczególności zasięgnięcia informacji w innych instytucjach, organizacjach, które posiadają informacje niezbędne do wyjaśnienia sprawy; rozprawa przyczyniłaby się do uzyskania dowodów z zeznań świadków naocznych oraz świadków-uczestników obozu przejściowego innych niż skarżący;

6. art. 8 ust. 1 ustawy poprzez odmowę przyznania uprawnień kombatanckich z uwagi na brak w wykazie rozporządzenia obozu przy ul. [...], podczas gdy przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi samoistną podstawę nadania uprawnień kombatanckich, zaś przepisy rozporządzenia mają jedynie charakter pomocniczy i nie mogą uchylać przepisów ustawy.

W odpowiedzi na skargę Inne wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz.2107 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury. Kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się zatem do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena sprawy dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia i na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd może również wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt z powodów, które w skardze nie zostały podniesione, a stanowią o wydaniu aktu z naruszeniem prawa.

Sytuacja taka nie wystąpiła jednak w przedmiotowej sprawie.

Rozpatrując sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawnego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy powołanej wyżej ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ("ustawy").

Stosowanie kryterium legalności oznaczało w odniesieniu do niniejszej sprawy zbadanie przez sąd, czy zaskarżona decyzja zgodna jest z powołaną wyżej ustawą.

Badając zaskarżone rozstrzygnięcie w ten sposób należało zwrócić uwagę na treść przepisów art. 3 ust. 2 i art. 4 ust. 1 pkt 1, 2 ustawy. Wynika z nich m.in. że do okresów działalności kombatanckiej lub równorzędnej z działalnością kombatancką zalicza się również czas przebywania w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Określenie, czy konkretne miejsce, w którym w przeszłości przebywała osoba składająca wniosek o przyznanie statusu kombatanta było jednym z miejsc określonych w powołanym art. 4 ust. 1 ustawy - nie zostało pozostawione swobodzie organu. Stosowanie bowiem do art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prezes Rady Ministrów na wniosek Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych określa w drodze rozporządzenia po zasięgnięciu opinii Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycjach hitlerowskich władz bezpieczeństwa.

Na podstawie tego upoważnienia wydane zostało rozporządzenie z dnia 6 listopada 2014 r. w sprawie miejsc odosobnienia w którym były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. z 2014 r., poz. 1564) uwzględniające ustalenia historyczne.

Odnosząc stan prawny do ustalonego stanu faktycznego należy wskazać, że istotne okoliczności nie budzą wątpliwości. W sprawie nie ma bowiem sporu co do kwestii gdzie, z jakiej przyczyny i w jakich warunkach przebywał skarżący. Materiał dowodowy został zebrany zgodnie z regułami procesowymi w stopniu wystarczającym do ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Decydującą kwestią jest wyłącznie to, że obóz w którym przebywał skarżący w L. przy ul. [...] był obozem przejściowym podległym Urzędowi Pracy w L.. Z dostępnych bowiem Urzędowi materiałów m.in. pt. Obozy Hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945 Informator encyklopedyczny red. C. Pilichowski Warszawa 1979 oraz z opinii Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 2 listopada 2006 r. wynika, że obóz przy ul. [...] w L. był obozem przejściowym podległym Urzędowi Pracy w L., gdzie osadzono Polaków wysiedlonych podczas akcji pacyfikacyjnych na Lubelszczyźnie. Obóz ten nie był więc miejscem odosobnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy kombatanckiej, gdyż nie był podległy hitlerowskim władzom bezpieczeństwa, co stanowi niezbędny warunek uznania go za miejsce odosobnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy, lecz urzędowi pracy. Prawidłowo wiec organy uznały, że nie było podstaw do prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego w tej kwestii.

Nadmienić należy również, że kwestia ustalenia charakteru obozu przejściowego w L. przy ul. [...] była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (wyrok z dnia 11 maja 2006r., II SA/Lu 294/06). Poglądy tam wyrażone Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela.

Podkreślenia wymaga, że konstrukcja przyznania uprawnienia kombatanckiego została ustalona w sposób sztywny, nie dający organowi możliwości dokonywania własnej interpretacji miejsc odosobnienia w oparciu o materiał faktyczny, a w szczególności badanie podobieństwa warunków osadzenia więźniów w stosunku do reguł panujących w więzieniach, obozach koncentracyjnych lub ośrodkach zagłady. W miejsce to prawodawca arbitralnie i enumeratywnie ustalił listę takich placówek nie pozostawiając organowi jakiejkolwiek swobody.

Mając powyższe względy na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz.1302), oddalił skargę.