Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1714/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 135, art. 200, art. 205 § 1, art. 225
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 276 ust. 6
journal: Dz.U. 2023 poz 1478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski Asesor WSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2023 r. spraw ze skarg P. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzje Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia 18 sierpnia 2023 r.: - nr RZ.RUZ.4219.33.2023.JP, - nr RZ.RUZ.4219.34.2023.JP, - nr RZ.RUZ.4219.35.2023.JP, - nr RZ.RUZ.4219.36.2023.JP, w przedmiocie określenia opłaty zmiennej I. uchyla zaskarżone decyzje oraz pkt II i IV decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia 2 marca 2023 r. nr RZ.ZUO.3.4701.193.2021.BT, pkt II i IV decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia 1 marca 2023 r. nr RZ.ZUO.3.4701.1996.2020.BT, pkt II i IV decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia 28 lutego 2023 r. nr RZ.ZUO.3.470.770.OZ.2019.KC, pkt II i IV decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia 2 marca 2023 r. nr RZ.ZUO.3.4701.2364.2021.BT; II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] na rzecz strony skarżącej P. Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 979 zł /słownie: dziewięćset siedemdziesiąt dziewięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. zarządza zwrot od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej P. Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 362 zł /słownie: trzysta sześćdziesiąt dwa złote/ tytułem nadpłaconego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg P Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: "Spółka") są decyzje Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie (dalej: "Dyrektor RZGW"):

- z dnia 18 sierpnia 2023 r. nr RZ.RUZ.4219.36.2023.JP, utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] (dalej: "Dyrektor Zarządu Zlewni") z dnia 2 marca 2023 r. nr RZ.ZUO.3.4701.193.2021.BT o ustaleniu opłaty zmiennej,

- z dnia 18 sierpnia 2023 r. nr RZ.RUZ.4219.35.2023.JP, utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni z dnia 1 marca 2023 r. nr RZ.ZUO.3.4701.1996.2020.BT o ustaleniu opłaty zmiennej,

- z dnia 18 sierpnia 2023 r. nr RZ.RUZ.4219.34.2023.JP, utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni z dnia 28 lutego 2023 r. nr RZ.ZUO.3.470.770.OZ.2019.KC o ustaleniu opłaty zmiennej,

- z dnia 18 sierpnia 2023 r. nr RZ.RUZ.4219.33.2023.JP, utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni z dnia 2 marca 2023 r. nr RZ.ZUO.3.4701.2364.2021.BT o ustaleniu opłaty zmiennej.

Kwestionowane decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym.

Informacjami z dnia 27 kwietnia 2021 r. nr 193 ZZ [...], OZ/I kwartał/2021 znak: RZ.ZUO.3.4701.193.2021.AJ, z dnia 22 stycznia 2021 r. nr 1996 ZZ [...]/IV kwartał/2020 znak: RZ.ZUO.3.4701.1996.2020.BT, z dnia 16 sierpnia 2019 r. nr 770 ZZ [...], OZ/II kwartał/2019 znak: RZ.ZUO.3.470.770.OZ.2019.KC-298, z dnia 28 stycznia 2022 r. nr 2364 ZZ [...], OZ/IV kwartał/2021 znak: RZ.ZUO.3.4701.2364.2021.BT Dyrektor Zarządu Zlewni ustalił Spółce za okres II kwartału 2019 r., IV kwartału 2020 r., I i IV kwartału 2021 r. opłaty zmienne za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych z przelewów burzowych do rzeki [....], [...] i potoku [...] w m. P. z przelewów burzowych oraz za wprowadzanie ścieków komunalnych do rzeki [...] z oczyszczalni ścieków w miejscowości P.

W dniach 26 lipca, 3 sierpnia i 9 sierpnia 2022 r. Wydział Kontroli Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie przeprowadził w Spółce kontrolę gospodarowania wodami, w wyniku której kontrolowany podmiot został zobligowany w zarządzeniu pokontrolnym do złożenia skorygowanych oświadczeń za korzystanie z usług wodnych w celu ponownego przeliczenia opłat. Wraz z pismem z dnia 5 grudnia 2022 r. Spółka złożyła skorygowane oświadczenia za korzystanie z usług wodnych. Pismem z dnia 19 grudnia 2022 r. Dyrektor Zarządu Zlewni wezwał Spółkę do doprecyzowania złożonych korekt oświadczeń za korzystanie z usług wodnych ze względu na to, że dokumenty te nie zawierały parametrów jakościowych ścieków komunalnych wprowadzanych do rzeki [...] za pomocą przelewów burzowych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Spółka w piśmie z dnia 27 grudnia 2022 r. stwierdziła, że złożone oświadczenia uważa za poprawne. W tym stanie rzeczy Dyrektor Zarządu Zlewni zawiadomieniami z dnia 29 grudnia 2022 r. i z dnia 20 stycznia 2023 r., poinformował Spółkę o wszczęciu postępowania, w celu określenia nowej wysokości opłaty zmiennej za II kwartał 2019 r., IV kwartał 2020 r., I i IV kwartał 2021 r.

Decyzją z 28 lutego 2023 r. nr RZ.ZUO.3.470.770.OZ.2019.KC Dyrektor Zarządu Zlewni określił Spółce opłatę zmienną za II kwartał 2019 r. w wysokości 11.856 zł jako sumę:

I. 7.829 zł za wprowadzanie ścieków do wód rzeki [...] z oczyszczalni ścieków w miejscowości P.;

II. 2.378 zł za wprowadzanie ścieków do wód z przelewu burzowego - przepompownia "[...]" w miejscowości P.;

III. 0,00 zł za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych P1, P2, P3, P4 i P4a, P5 i P6 do rzek [...], [...] i potoku [...] w miejscowości P.;

IV. 1.649 zł za wprowadzanie ścieków do wód rzeki [...] z przelewu burzowego przy Zakładzie Oczyszczania Ścieków w miejscowości P..

Decyzją z 1 marca 2023 r. nr RZ.ZUO.3.4701.1996.2020.BT Dyrektor Zarządu Zlewni określił Spółce opłatę zmienną za IV kwartał 2020 r. w wysokości 37.243 zł jako sumę:

I. 30.352 zł za wprowadzanie ścieków do wód rzeki [...] z oczyszczalni ścieków w miejscowości P.;

II. 1.134 zł za wprowadzanie ścieków do wód z przelewu burzowego - przepompownia "[...]" w miejscowości P.;

III. 0,00 zł za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych P1, P2, P3, P4 i P4a, P5 i P6 do rzek [....], [...] i potoku [...] w miejscowości P.;

IV. 5.757 zł za wprowadzanie ścieków do wód rzeki [ ...] z przelewu burzowego przy Zakładzie Oczyszczania Ścieków w miejscowości P.

Decyzją z 2 marca 2023 r. nr RZ.ZUO.3.4701.193.2021.BT Dyrektor Zarządu Zlewni określił Spółce opłatę zmienną za I kwartał 2021 r. w wysokości 88.476 zł jako sumę:

I. 73.780 zł za wprowadzanie ścieków do wód rzeki [...] z oczyszczalni ścieków w miejscowości P.;

II. 21 zł za wprowadzanie ścieków do wód z przelewu burzowego - przepompownia "[...]" w miejscowości P.;

III. 0,00 zł za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych P1, P2, P3, P4 i P4a, P5 i P6 do rzek [...], [...] i potoku [...] w miejscowości P.;

IV. 14.675 zł za wprowadzanie ścieków do wód rzeki [...] z przelewu burzowego przy Zakładzie Oczyszczania Ścieków w miejscowości P..

Decyzją z 2 marca 2023 r. nr RZ.ZUO.3.4701.2364.2021.BT Dyrektor Zarządu Zlewni określił Spółce opłatę zmienną za IV kwartał 2021 r. w wysokości 40.236 zł jako sumę:

I. 37.905 zł za wprowadzanie ścieków do wód rzeki [...] z oczyszczalni ścieków w miejscowości P.;

II. 163 zł za wprowadzanie ścieków do wód z przelewu burzowego - przepompownia "[...]" w miejscowości P.;

III. 0,00 zł za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych P1, P2, P3, P4 i P4a, P5 i P6 do rzek [...], [...] i potoku [...] w miejscowości P.;

IV. 2.168 zł za wprowadzanie ścieków do wód rzeki [...] z przelewu burzowego przy Zakładzie Oczyszczania Ścieków w miejscowości P.

Jako podstawę prawną powyższych decyzji Dyrektor Zarządu Zlewni powołał art. 21 § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 z późn. zm. – dalej: "o.p.") w zw. z art. 300 ust. 1 oraz art. 272 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2625 z późn. zm., dalej: "u.p.w.") a także art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm., dalej: "k.p.a.").

Spółka wniosła odwołania od powyższych decyzji, w zakresie rozstrzygnięć zawartych w pkt II i IV każdej z decyzji, zarzucając naruszenie:

1) art. 6, art. 7, art. 75 i art. 77 k.p.a. przez zaniechanie przeprowadzenia w sprawie jakiegokolwiek postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie wysokości opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych,

2) art. 575 ust. 2h w zw. z art. 272 ust. 6 u.p.w. w zw. z pkt 3 i 4 decyzji Marszałka Województwa Podkarpackiego z 14 grudnia 2016 r., znak: OS-II.7322.102.2016.MK przez przyjęcie do wyliczenia opłaty zmiennej za wprowadzanie do wód ścieków z przelewów burzowych na podstawie określonych w decyzji dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do odbiornika w okresie awarii urządzeń oczyszczalni ścieków, a w konsekwencji,

3) dowolne przyjęcie wysokości opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych w zupełnym oderwaniu wysokości tej opłaty od rzeczywistych parametrów (stężeń substancji szkodliwych) wprowadzanych ścieków,

4) art. 552 ust. 1 u.p.w. przez niezgodne z tym przepisem żądanie od Spółki opomiarowania ilości i jakości ścieków wprowadzanych do wód na podstawie ww. decyzji Marszałka Województwa,

5) art. 552 ust. 2 pkt 1 u.p.w. przez określenie wysokości opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych bez uwzględnienia określonego w pozwoleniu wodnoprawnym celu i zakresu korzystania z wód, tj. w ww. decyzji Marszałka Województwa,

6) art. 552 ust. 2 pkt 2 u.p.w. przez określenie wysokości opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych bez przeprowadzenia jakichkolwiek pomiarów,

7) art. 552 ust. 2a pkt 2 u.p.w. przez określenie wysokości opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych bez uwzględnienia oświadczeń składanych przez Spółkę i braku wykazania przez Organ że oświadczenia te są nieprawidłowe lub braku wykazania przez Organ innych wartości niż wskazane w oświadczeniach,

8) art. 2 Konstytucji RP przez kwestionowanie praw nabytych przez Spółkę na podstawie ww. decyzji Marszałka Województwa,

9) art. 7a k.p.a. przez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść strony.

Decyzjami z dnia 18 sierpnia 2023 r. nr RZ.RUZ.4219.36.2023.JP, z dnia 18 sierpnia 2023 r. nr RZ.RUZ.4219.35.2023.JP, z dnia 18 sierpnia 2023 r. nr RZ.RUZ.4219.34.2023.JP, z dnia 18 sierpnia 2023 r. nr RZ.RUZ.4219.33.2023.JP Dyrektor RZGW utrzymał w mocy zaskarżone decyzje.

W uzasadnieniach decyzji Dyrektor RZGW wyjaśnił, że Spółka aktualnie korzysta z usługi wodnej obejmującej wprowadzanie oczyszczonych ścieków komunalnych z oczyszczalni ścieków w P. do rzeki [...] wylotem zlokalizowanym w km 159+950 na brzegu prawym z uwzględnieniem zrzutów ścieków z przelewów burzowych do rzek [...], [...] oraz potoku [...], na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego przez Marszałka Województwa Podkarpackiego w decyzji z dnia 14 grudnia 2016 r. nr OS-II.7322.102.2016.MK. Oznacza to, że w myśl regulacji zawartej w art. 298 pkt 1 u.p.w. zobowiązany jest ponosić opłaty za usługi wodne.

Dalej Dyrektor RZGW podał, że w trakcie kontroli gospodarowania wodami przeprowadzonej w 2022 r. wykazano, że ww. przelewami burzowymi wprowadzane są ścieki a nie wody opadowe. W związku z powyższym Dyrektor Zarządu Zlewni w decyzjach z dnia 28 lutego 2023 r., z dnia 1 marca 2023 r., z dnia 2 marca 2023 r. ponownie określił wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne, o których mowa w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym przez Marszałka Województwa.

Dyrektor RZGW zgodził się ze stanowiskiem Dyrektora Zarządu Zlewni, że ze względu na brak danych na temat składu ścieków wprowadzanych do wód ww. przelewami burzowymi w oświadczeniach przedłożonych na wezwanie Organu, jak również brak danych w tym zakresie w pozwoleniu wodnoprawnym regulującym kwestie wprowadzania tego rodzaju ścieków do wód, należało przyjąć dla tych ścieków wartości stężeń zanieczyszczeń określone w Załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1311) przy założeniu ich odprowadzania analogicznie jak w przypisie 3 ww. załącznika, tj. jak dla ścieków pochodzących z oczyszczalni ścieków w aglomeracji wprowadzanych do wód w przypadku awarii urządzeń istotnych dla realizacji pozwolenia wodnoprawnego, kiedy to najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających podwyższa się maksymalnie o 50%.

W ocenie Dyrektora RZGW, prawidłowo w rozpoznawanej sprawie ustalono wysokość opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków z przelewów burzowych jako sumę iloczynu jednostkowej stawki opłaty zmiennej za 1 kg substancji wprowadzonej ze ściekami do wód, wyrażonej jako wskaźnik chemicznego zapotrzebowania tlenu, pomnożonej przez współczynnik różnicujący i wyrażonej w kg ilości tej substancji oraz iloczynu jednostkowej stawki opłaty zmiennej za pozostałe substancje zawarte w ściekach (ołów, nikiel, chrom, cynk, miedź) i wyrażonej w kg ilości tej substancji. Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej za 1 kg substancji wprowadzonej ze ściekami do wód oraz wartość współczynnika różnicującego ustalono dla ww. zanieczyszczeń na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2022 r., poz. 2438).

Dyrektor RZGW zaznaczył, że Spółka kwestionuje wyłącznie ustalony ładunek wprowadzanych do wód zanieczyszczeń, który oblicza się jako iloczyn stężeń poszczególnych wskaźników zanieczyszczeń i ilości wprowadzonych ścieków. Wskazał jednak, że w oświadczeniach z 6 grudnia 2022 r. za II kwartał 2019 r., IV kwartał 2020 r., I i IV kwartał 2021 r. Spółka wykazała ilość ścieków wprowadzonych do wód za pomocą przelewów burzowych przy ul. [...] oraz przy oczyszczalni ścieków ze względu na ich opomiarowanie, natomiast dla pozostałych przelewów takich danych nie przedstawił. Spółka nie podała także wartości stężeń zanieczyszczeń wprowadzanych ze ściekami do wód powierzchniowych płynących ww. przelewami burzowymi, a wezwana przez Organ do uzupełnienia danych w tej kwestii stwierdziła, że uprzednio złożone oświadczenia są poprawne. Mając na uwadze fakt, iż do określenia wysokości opłaty zmiennej niezbędne jest dysponowanie informacjami na temat jakości ścieków wprowadzanych do wód, Dyrektor Zarządu Zlewni był zobligowany do ustalenia brakujących parametrów ścieków na podstawie zapisów obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego, zgodnie z art. 552 ust. 2 pkt 1 u.p.w.

Zdaniem Dyrektora RZGW, analiza decyzji Marszałka Województwa prowadzi do jednoznacznego wniosku co do tego, że pozwolenie wodnoprawne zostało udzielone na usługę wodną obejmującą łącznie wprowadzenie do wód powierzchniowych oczyszczonych ścieków z komunalnej oczyszczalni ścieków oraz ścieków z przelewów burzowych. W związku z powyższym ustalone w pozwoleniu wodnoprawnym warunki dopuszczalnych do zrzutu stężeń zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do odbiornika również odnoszą się do obydwu wymienionych przypadków korzystania z wód. Sytuacja pogodowa wymuszająca uruchomienie przelewów burzowych nie jest sytuacją obrazującą normalne warunki pracy oczyszczalni ścieków, tak więc prawidłowo Dyrektor Zarządu Zlewni przyjął, że stężenia zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do odbiornika przelewami burzowymi odpowiadać będą stężeniom zanieczyszczeń dopuszczalnym do zrzutu w przypadku awarii urządzeń istotnych dla realizacji pozwolenia wodnoprawnego, tj. ustalonych w punkcie 1.3 pozwolenia wodnoprawnego.

W ustawowym terminie Spółka wniosła skargi na powyższe decyzje, zaskarżając je w całości. Spółka powtórzyła w skargach zarzuty odwołania i przedstawiła argumentację na ich poparcie.

W odpowiedziach na skargi Dyrektor RZGW podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skarg.

Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2023 r., Sąd działając na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") zarządził połączenie spraw z ww. skarg o sygn. akt II SA/Rz 1714/23, II SA/Rz 1715/23, II SA/Rz 1716/23, II SA/Rz 1717/23 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzenie ich pod sygn. akt II SA/Rz 1714/23.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Przedmiotem niniejszych skarg są decyzje Dyrektora RZGW w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód powierzchniowych z przelewów burzowych, wydane na podstawie art. 21 § 3 oraz art. 74a o.p. w zw. z art. 300 ust. 1 oraz art. 272 u.p.w.

Zgodnie z art. 268 § 1 pkt 2 u.p.w. opłaty za usługi wodne uiszcza się za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi.

Przepis art. 272 ust. 6 u.p.w. stanowi, że wysokość opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i wyrażonej w kg ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi, w tym substancji wyrażonych jako wskaźnik:

1) pięciodobowego biochemicznego zapotrzebowania tlenu (BZT5);

2) chemicznego zapotrzebowania tlenu;

3) zawiesiny ogólnej;

4) sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4).

Wysokość opłaty za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi ustala się, biorąc pod uwagę substancję wyrażoną jako wskaźnik, o którym mowa w art. 272 ust. 6, który powoduje opłatę najwyższą (art. 278 ust. 1 u.p.w.). W przypadku wprowadzania do wód lub do ziemi ścieków przemysłowych lub ścieków komunalnych innych niż ścieki bytowe, do opłaty ustalonej według zasady, o której mowa w ust. 1, dolicza się opłatę za inne substancje zawarte w ściekach (art. 278 ust. 2 u.p.w.).

Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek za usługi wodne (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2438 – dalej: "rozporządzenie") określają jednostkowe stawki opłat za usługi wodne.

Zgodnie z § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty zmiennej za 1 kg substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi, wyrażonych jako wskaźnik chemicznego zapotrzebowania tlenu - wynosi 1,71 zł. Natomiast zgodnie z § 10 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty zmiennej za 1 kg substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi dla cynku, miedzi, niklu, chromu, ołowiu - wynosi 124,56 zł.

Zgodnie z § 10 ust. 4 rozporządzenia, jednostkowe stawki opłat za usługi wodne określone w ust. 2 pkt 1 i 2 mnoży się przez współczynniki różnicujące, o których mowa w ust. 5-7, zależne od rodzaju ścieków. Dla ścieków komunalnych innych niż ścieki bytowe wprowadzanych do wód lub do ziemi urządzeniami służącymi do realizacji zadań własnych gminy w zakresie kanalizacji i oczyszczania ścieków komunalnych współczynnik różnicujący wynosi 0,5 - dla jednostkowej stawki opłaty za usługi wodne określonej w ust. 2 pkt 2 (§ 10 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia).

W pierwszej kolejności należy wskazać, że z dniem 1 stycznia 2024 r. wejdzie w życie zmiana art. 272 u.p.w. dokonana ustawą z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry (Dz. U. z 2023 r., poz. 1963). W wyniku nowelizacji dodany zostanie m. in. przepis art. 272 ust. 6d w brzmieniu: "W przypadku wprowadzania do wód ścieków z przelewów burzowych komunalnej kanalizacji ogólnospławnej w zakresie ustalonym w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym opłatę zmienną za wprowadzenie do wód ścieków z tych przelewów ustala się za każdy przelew w wysokości stanowiącej równowartość 10% ustalonej opłaty zmiennej, o której mowa w ust. 6, należnej za okres rozliczeniowy, w którym doszło do uruchomienia przelewu burzowego."

W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej (druk sejmowy nr 3303, IX kadencja) wyjaśniono, że: "(...) Dodanie ust. 5a, 6a, 6c i 6d do art. 272 Prawa wodnego umożliwi wymierzanie opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków przelewami burzowymi oraz za odprowadzanie wód opadowych z istniejących przelewów kanalizacji deszczowej. W obecnym stanie prawnym podmioty nie mają obowiązku prowadzenia badań jakości wprowadzanych ścieków przelewami burzowymi oraz pomiaru ilości tych ścieków, co prowadzi do praktycznej niemożności ustalania opłaty zmiennej za korzystanie z przelewów burzowych. Mając przy tym na względzie fakt, że wyniki pomiarów jakości ścieków (ilość substancji zanieczyszczających) są uzależnione od czasu pobierania próbki w trakcie uruchomionego przelewu burzowego, co w praktyce może być znacznie utrudnione, ustalona opłata w znacznej mierze przypadków nie będzie odzwierciedlać faktycznego ładunku ścieków wprowadzonego do odbiornika. Z tych względów zasadne jest powiązanie zmiennej za wprowadzanie ścieków przelewami burzowymi z opłatą zmienną za wprowadzanie oczyszczonych ścieków należną za okres rozliczeniowy, w którym doszło do uruchomienia przelewu burzowego (...)".

Ustawodawca w uzasadnieniu projektu ww. ustawy nowelizującej jednoznacznie zatem stwierdził, że w obecnym stanie prawnym brak jest możliwości ustalania opłaty zmiennej za korzystanie z przelewów burzowych, zaś z uwagi na brak technicznej możliwości dokonania pomiarów jakości ścieków odzwierciedlających faktyczny ładunek ścieków wprowadzonego do odbiornika, dokonał (od 1 stycznia 2024 r.) powiązania opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków z przelewów burzowych z opłatą zmienną za wprowadzanie oczyszczonych ścieków należną za okres rozliczeniowy, w którym doszło do uruchomienia przelewu burzowego, co oznacza, że opłata ta będzie miała w istocie charakter ryczałtowy.

Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji Sąd w pierwszej kolejności stwierdza, że nieuprawnionym było określenie przez Organy opłat zmiennych za wprowadzanie ścieków do wód powierzchniowych z przelewów burzowych na podstawie wynikającego z pozwolenia wodnoprawnego, dopuszczalnego do zrzutu stężenia zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do odbiornika w przypadku awarii urządzeń istotnych do realizacji pozwolenia wodnoprawnego. Taki sposób wyliczenia opłaty zmiennej nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Naliczona przez Organy opłata nie odzwierciedla rzeczywistej ilości wprowadzonych ścieków przez Spółkę. Sąd podkreśla, że w przeciwieństwie do opłaty stałej, istotą opłaty zmiennej, jest rzeczywisty zakres korzystania z wód (w niniejszym przypadku wprowadzania ścieków do wód). Określenie przez Organy wysokości opłaty zmiennej w sposób nieprzewidziany przez przepisy prawa, jest już wystarczającym powodem uchylenia zaskarżonych decyzji.

Sąd wskazuje ponadto, że w obowiązującym stanie prawnym brak jest po stronie Spółki obowiązku stosowania urządzeń pomiarowych umożliwiających pomiar ilości ścieków wprowadzonych do wód, stąd też bezzasadnym było wzywanie Spółki przez Dyrektora Zarządu Zlewni do podania parametrów jakościowych ścieków komunalnych wprowadzanych do rzeki [...] za pomocą przelewów burzowych.

Wobec powyższego Sąd uznał, że kontrolowane decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 272 ust. 6 u.p.w., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje, a także decyzje Dyrektora Zarządu Zlewni w zakresie pkt II i IV (mając na uwadze, że Spółka wniosła odwołania od tych decyzji wyłącznie w takim zakresie).

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzono od Dyrektora RZGW na rzecz Spółki zwrot kosztów postępowania. Na zasądzoną kwotę 979 zł złożyły się wpisy od skarg (441 zł + 276 zł + 162 zł + 100 zł).

O zwrocie nadpłaconych wpisów od skarg Sąd orzekł na podstawie art. 225 p.p.s.a.