Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 381/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 par 1, art. 7 par. 1 i 2, art. 54 par. 1 i 4, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 8 par. 1, art. 15, art. 124 par. 2, art. 156 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 grudnia 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 26 sierpnia 2024 r. nr 2001-IEE.7192.83.2024 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: DIAS) z 26 sierpnia 2024 r. nr 2001-IEE.7192.83.2024 utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku (dalej również jako: Naczelnik) z 9 lipca 2024 r. nr 2004-SEE.7113.309.2024 oddalające skargę na czynność egzekucyjną zajęcia S.K. wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego.

Z akt sprawy i z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku działając jako organ egzekucyjny, prowadził wobec majątku S. K. (dalej: "skarżący") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...]i [...] obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zawiadomieniem z 11 czerwca 2024 r. nr Z.108153631.MK.E organ egzekucyjny zajął skarżącemu wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych w P.SA. Odpis zawiadomienia został doręczony skarżącemu 24 czerwca 2024 r. Dłużnik zajętej wierzytelności P. S.A., realizując dyspozycję zawartą w ww. zajęciu, 12 czerwca 2024 r. przekazał na rachunek organu egzekucyjnego kwotę 11.361,77 zł. Następnie, postanowieniem z 13 czerwca 2024 r. Naczelnik postanowieniem z 13 czerwca 2024 r. zwolnił z egzekucji wierzytelność pieniężną z rachunku bankowego zajętego w P. S.A. do 30 czerwca 2024 r. W dniu 18 czerwca 2024 r. skarżący dokonał wpłaty na rachunek bankowy organu egzekucyjnego kwoty 504.362,33 zł. W wyniku wpłaty oraz realizacji przez bank zajęcia, postępowanie egzekucyjne uległo zakończeniu 19 czerwca 2024 r., a czynność egzekucyjna zajęcia została uchylona.

Pismem z 18 czerwca 2024 r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Zarzucił dokonanie tej czynności z naruszeniem ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023r., poz. 2505 ze zm, dalej: "u.p.e.a."), a przede wszystkim z naruszeniem art. 6 § 1 tej ustawy oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Naczelnik postanowieniem z 9 lipca 2024 r. nr 2004-SEE.7113.309.2024 oddalił wniesioną skargę.

Utrzymując to postanowienie w mocy DIAS wyjaśnił w zaskarżonym postanowieniu, że skarga wymieniona w art. 54 u.p.e.a. wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez organ egzekucyjny konkretnej czynności egzekucyjnej, zmierzającej do zastosowania określonego środka egzekucyjnego; służy zatem zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym. W ramach tej skargi dopuszcza się badanie czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (wyrok NSA z 17 maja 2022r., sygn. akt III FSK 584/21).

Wskazując na treść art. 80 u.p.e.a. DIAS zauważył, że Naczelnik zawiadomieniem z 11 czerwca 2024 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Zawiadomienie było zgodne ze wzorem określonym w Załączniku Nr 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 18 marca 2024 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 426). Zawierało ono wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 1a, 2, 2a pkt 1, § 2d oraz art. 26e § 1- § 4 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu zostało skutecznie doręczone zarówno dłużnikowi zajętej wierzytelności - 11 czerwca 2024 r., jak i zobowiązanemu - 24 czerwca 2024 r. Odpisy ww. tytułów wykonawczych doręczono skarżącemu 24 czerwca 2024 r.

DIAS zwrócił uwagę, że zarówno w skardze, jak też w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną pełnomocnik skarżącego nie podniósł żadnych argumentów odnoszących się do prawidłowości dokonania zaskarżanej czynności, tj. zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych. Tym samym nie wskazał sposobu naruszenia przez organ egzekucyjny art. 80 u.p.e.a. Jednocześnie powyższe przeczy twierdzeniom zawartym w zażaleniu, jakoby zobowiązany nie został poinformowany o zastosowanym środku egzekucyjnym.

Odnosząc się do podnoszonej kwestii uciążliwości środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej, DIAS wyjaśnił, że zasada wskazana w art. 7 § 2 u.p.e.a. rządzi wyborem konkretnego środka egzekucyjnego. W przypadku, gdy istnieje możliwość wyboru spośród kilku środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, należy zastosować te, które są najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Zaznaczył jednak, że przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Zdaniem DIAS, organ egzekucyjny spośród przewidzianych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. środków wybrał ten, które najlepiej i najprościej realizował zakładany cel tj. egzekucję z rachunku bankowego. Kwestionując zastosowane środki egzekucyjne skarżący nie przedstawił postulatów zastosowania innych, mniej uciążliwych i adekwatnych do celu postępowania egzekucyjnego środków. Wobec braku takich informacji o mniej uciążliwych, alternatywnych środkach egzekucyjnych, organ był zobowiązany zastosować skuteczne środki egzekucyjne co do ustalonych i podlegających egzekucji składników majątku skarżącego. Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że ustanowienie hipoteki przymusowej nie jest zdefiniowanym w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym. Ponadto wniosek o ustanowienie hipoteki należy do kompetencji wierzyciela, a nie organu egzekucyjnego.

Organ wskazał, że organ egzekucyjny decydując o wyborze środka egzekucyjnego wskazał na orzecznictwo z którego wynika, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest najmniej uciążliwym, dlatego też go zastosował. Natomiast przedstawione uzasadnienie co do uciążliwości środka, w ocenie organu odwoławczego nie zasługuje na uwzględnienie. Na dzień wydania rozstrzygnięcia bank przekazał jedynie kwotę 11.361,77 zł przy zaległości wynoszącej na dzień zajęcia 534.513,34 zł. Ponadto Naczelnik postanowieniem z 13 czerwca 2024 r. zwolnił wierzytelność pieniężną z rachunków bankowych zajętych w P. S.A. do 30 czerwca 2024 r. W związku z tym 2 dni po zajęciu, t.j. 13 czerwca 2024 r. skarżący posiadał pełny dostęp do zajętych 11 czerwca 2024 r rachunków bankowych. Brak jest zatem, w ocenie organu, podstaw do uznania zastosowanego środka za zbyt uciążliwy. Dodatkowo zauważył DIAS, że w przypadku wdrożenia takiego środka egzekucyjnego, zobowiązany zostaje ograniczony w prawie dysponowania środkami jedynie do wysokości należności podlegających egzekucji, a rachunek zostaje otwarty i zobowiązany może dysponować nadwyżką ponad zajętą kwotę.

Z kolei argumenty odnoszące się do zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie mogą być, zdaniem DIAS, przedmiotem rozpatrzenia w niniejszym postępowaniu. Organ wskazał, że w postępowaniu dotyczącym skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego niedopuszczalne jest podnoszenie i rozpatrywanie argumentacji w tym zakresie. Byłoby to obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżania. Zdaniem organu, zarzut naruszenia art. 6 § 1 i § 1b u.p.e.a. sprowadza się do podważenia zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Organ zaznaczył, że zarzuty te były już podnoszone w zarzutach w sprawie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...[i [...], jak i w zażaleniu na postanowienie Naczelnika z 18 lipca 2024 r. oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.

DIAS uznał też za bezzasadny zarzut naruszenia art. 124 § 2 w zw. z art. 11 k.p.a.

Postanowieniem z 2 września 2024 r. nr 2001-IEE.7192.83.2024.6 DIAS z urzędu sprostował oczywistą omyłkę pisarską w postanowieniu z 26 sierpnia 2024 r. nr 2001-IEE.7192.83.2024 w ten sposób, że w części stanowiącej oznaczenie adresata wskazał, że jest "P., [...]", a powinno być: "S. K., [...]". Na powyższe postanowienie w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej, pełnomocnik skarżącego wniosła zażalenie. Postanowieniem z 24 października 2024 r. nr 2001-IEE.7192.112.2024.2 DIAS utrzymał w mocy postanowienie z 2 września 2024 r. w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki w postanowieniu z 26 sierpnia 2024 r. znak: 2001-IEE.7192.83.2024.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem (tj. postanowieniem DIAS z 26 sierpnia 2024 r.) skarżący, działając przez pełnomocnika, zarzucił postanowieniu DIAS rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 124 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a.), wobec sporządzenia postanowienia w sposób niezgodny z tym przepisem. Organ drugiej instancji, jako adresata postanowienia wskazał "P., [...]", podczas gdy stroną postępowania jest S. K.. Z uwagi na te okoliczności DIAS zobowiązany był do stwierdzenia nieważności postanowienia stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 lub pkt 7 w zw. z art. 126 k.p.a., czego nie uczynił;

- art. 138 § 1 i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 i w zw. z art. 54 § 4 pkt 1 u.p.e.a. wobec utrzymania w mocy przez DIAS postanowienia Naczelnika, podczas gdy organ pierwszej instancji dokonał czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, a także zastosował zbyt uciążliwy środek egzekucyjny;

- art. 138 § 1 i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 i w zw. z art. 54 § 4 pkt 2 lit. a w zw. z art. 54 § 6 pkt 1 u.p.e.a. wobec utrzymania w mocy przez DIAS postanowienia Naczelnika, w sytuacji gdy organ pierwszej instancji nie zastosował ww. przepisów, tj. nie uchylił zaskarżonej czynności w całości, w sytuacji gdy Naczelnik dokonał czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, a także zastosował zbyt uciążliwy środek egzekucyjny;

- art. 124 § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. wobec utrzymania w mocy postanowienia Naczelnika, podczas gdy organ pierwszej instancji, jak i organ drugiej instancji sporządził uzasadnienie postanowienia w sposób niezgodny z ww. przepisami, albowiem skarżącemu nie są znane motywy rozstrzygnięcia i nie są one przekonujące. Naczelnik, jak i DIAS nie dokonał przede wszystkim prawidłowej oceny w zakresie argumentów podniesionych przez skarżącego dotyczących przeprowadzenia czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy tj. art. 6 § 1 u.p.e.a.;

- art. 8 § 1 k.p.a. wobec przeprowadzenia przez organ drugiej instancji postępowania w sposób rażąco naruszający zasadę zaufania, utrzymania w mocy postanowienia organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy Naczelnik spowodował niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego i, w konsekwencji, dokonanie czynności zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego z naruszeniem ustawy, a przede wszystkim z naruszeniem art. 6 § 1 u.p.e.a., a także wobec zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

- art. 15 k.p.a., wobec przeprowadzenia postępowania z naruszeniem zasady dwuinstancyjności - DIAS nie dokonał bowiem ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, ignorując podniesione przez skarżącego argumenty.

W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie jego nieważności, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli jest postanowienie DIAS w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego.

Strona podnosi w zasadzie wyłącznie zarzuty natury procesowej, dodatkowo wskazując na naruszenie zasady zastosowania zbyć uciążliwego środka egzekucyjnego.

Sąd w pierwszej kolejności rozpoznał najdalej idący zarzut tj. nieważności zaskarżonego postanowienia, czego strona upatruje w tym, że organ drugiej instancji błędnie oznaczył w nim adresata, wskazując nie skarżącego, lecz "P. ,[...]".

Zgodnie z art. 124 § 1 k.p.a. postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Postanowienie, które nie zawiera tych elementów, uznaje się za wadliwe. W odniesieniu do decyzji (a więc analogicznie dotyczy to postanowień) przyjmuje się, że brak oznaczenia strony pociąga za sobą brak decyzji. W przypadku zaś, gdy błąd w oznaczeniu strony polega na oczywiście mylnym podaniu nazwiska lub imienia albo adresu zamieszkania strony, decyzja może być sprostowana. W przypadku natomiast, gdy jako stronę oznaczono podmiot, który nie był i nie może być stroną postępowania, postępowanie nie dotyczyło bowiem jego interesu prawnego ani obowiązku, taka decyzja jest obarczona wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4, czyli decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie (M. Jaśkowska, M. Wilbrandt – Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el 2024, art. 107).

Sąd uznaje za prawidłowe stanowisko organu, że w niniejszej sprawie zaszła sytuacja błędu w oznaczeniu strony, podlegającego sprostowaniu jako oczywistej omyłki pisarskiej. Podkreślić należy, że DIAS skorzystał z tej procedury i postanowieniem z 2 września 2024 r., nr 2001-IEE.7192.83.2024.6 sprostował tę omyłkę w ten sposób, że w części stanowiącej oznaczenie adresata wskazał prawidłowe dane osobowe i adresowe skarżącego. Następnie postanowieniem z 24 października 2024 r. nr 2001-IEE.7192.112.2024.2 DIAS utrzymał w mocy postanowienie z 2 września 2024 r. Pouczył w nim o przysługującym stronie prawie do jego zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Strona takiej skargi nie złożyła, a w związku z tym postanowienie to stało się ostateczne i prawomocne. Sąd, kontrolując postanowienie oddalające skargę na czynność egzekucyjną, nie jest władny odnosić się do prawidłowości postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej. Przypomnieć jednak należy, że organ stanął w nim na stanowisku, że treść art. 113 § 1 k.p.a. dopuszcza możliwość sprostowania każdego elementu rozstrzygnięcia, również w zakresie adresata. Ponadto wskazał w nim, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż stroną postępowania w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną był S. K.. Postępowanie dotyczyło obowiązku prawnego skarżącego, a w wyniku oczywistej omyłki pisarskiej nastąpiło błędne oznaczenie adresata.

W ocenie sądu, w tych okolicznościach, zarzut nieważności należy uznać za bezzasadny. Słusznie wskazał organ, że akta sprawy administracyjnej jednoznacznie wskazują na to, że adresatem aktów w nich podejmowanych jest skarżący. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w związku z zażaleniem na postanowienie oddalające skargę na czynność egzekucyjną, którego adresatem był skarżący, zatem nie ma jakichkolwiek wątpliwości, że to skarżący pozostawał adresatem kontrolowanego w tej sprawie postanowienia. Nie sposób w realiach tej sprawy przyjąć, że postanowienie zostało skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie, a w konsekwencji – uznać, że ziściła się przesłanka z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., co pozwalałoby uznać, że postanowienie zostało wydane w warunkach nieważności.

Przechodząc do istoty sporu należy zauważyć, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:

1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy,

2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru ograniczona jest do kontroli dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych i może dotyczyć wyłącznie formalnoprawnych aspektów czynności egzekucyjnej, czyli aspektów odnoszących się do zgodności przebiegu postępowania egzekucyjnego z przepisami regulującymi sposób i formę dokonania tych czynności. Wskazać ponadto należy, że od 30 lipca 2020 r. w ramach skargi na czynność egzekucyjną bada się również uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego.

W sprawie strona nie wskazuje na jakiekolwiek błędy organu w zakresie przebiegu czynności egzekucyjnej. Nie wskazuje na nieprawidłowości co do sposobu i formy jej przeprowadzenia. Sąd nie widzi zatem powodu, aby w tym aspekcie doszukiwać się jakichkolwiek nieprawidłowości.

Strona skarżąca akcentuje natomiast zastosowanie w sprawie zbyt uciążliwego środka. W myśl art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Oznacza to, że wybór środków egzekucyjnych, które mają być zastosowane w konkretnym przypadku, powinien zostać dokonany w taki sposób, aby doprowadzić do wykonania obowiązku bez potrzeby stosowania kolejnych środków egzekucyjnych. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że w przypadku egzekucji należności pieniężnych (z taką mamy do czynienia w tej sprawie) organ egzekucyjny może stosować równocześnie kilka środków egzekucyjnych (K. Jandy-Jendrośka, System administracyjnego postępowania wykonawczego [w:] System prawa administracyjnego, red. T. Rabska, J. Łętowski, t. 3, Ossolineum 1978, s. 283). Organ egzekucyjny powinien zrezygnować ze stosowania tych środków, które są bardziej uciążliwe dla zobowiązanego, jedynie wtedy, gdy osiągnięcie celu egzekucji jest możliwe przy wykorzystaniu niektórych środków egzekucyjnych (zob. wyrok NSA OZ w Gdańsku z 9 lutego 2000 r., I SA/Gd 213/98).

Podkreślić jednak należy, że zastosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego będzie mogło mieć miejsce wówczas, gdy w ogóle istnieje wybór w tym zakresie. Przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością zastosowanego środka egzekucyjnego. Wybór środków egzekucyjnych, które mają być zastosowane w konkretnym przypadku, powinien zostać dokonany w taki sposób, aby doprowadzić do wykonania obowiązku bez potrzeby stosowania kolejnych środków egzekucyjnych. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, co wynika z treści art. 7 § 1 u.p.e.a. W świetle art. 1a pkt 12 lit. a tiret czwarty i piąty u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczącym należności pieniężnych, jest egzekucja z rachunków bankowych i z innych wierzytelności pieniężnych.

Skarżący ani w toku postępowania zażaleniowego, ani w skardze do sądu nie przedstawił w sposób przekonujący, na czym polegała nadmierna uciążliwość zastosowanego środka.

Sąd zauważa natomiast, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest środkiem egzekucyjnym najmniej uciążliwym (por. wyrok NSA z 6 maja 2021 r. sygn. akt III FSK 3404/21). Ponadto, na dzień wydania rozstrzygnięcia bank przekazał jedynie kwotę 11.361,77 zł przy zaległości wynoszącej na dzień zajęcia 534.513,34 zł. Następnie Naczelnik postanowieniem z 13 czerwca 2024 r. zwolnił wierzytelność pieniężną z rachunków bankowych zajętych w P.S.A. do 30 czerwca 2024 r. W związku z tym 2 dni po zajęciu skarżący posiadał pełny dostęp do zajętych 11 czerwca 2024 r rachunków bankowych. Tym samym trudno odmówić racji organowi, który wskazuje, że w takich okolicznościach środek nie okazał się nadmiernie uciążliwy.

Za niemogący odnieść skutku w tym postępowaniu sąd uznaje zarzut naruszenia art. 6 § 1 u.p.e.a.

Strona skarżąca naruszenia tego przepisu upatruje w tym, że - jak twierdzi - postępowanie egzekucyjne w ogóle nie powinno było zostać wszczęte, gdyż zamierzała ona dobrowolnie uiścić należność wynikającą z decyzji DIAS z 21 maja 2024 r. nr 2001-IOD.4102.8.2024. Skarżący otrzymał tę decyzję 5 czerwca 2024 r., a Naczelnik po zaledwie 5 dniach kalendarzowych i 3 dniach roboczych od tej daty wystawił tytuły wykonawcze, a także dokonał zajęć, w tym przede wszystkim na rachunkach bankowych, przy czym skarżący nie posiadał wiedzy o prowadzonym przez organ postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący podnosi, że brak wiedzy o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym oraz krótki upływ czasu od dnia otrzymania decyzji organu drugiej instancji spowodowały, że nie posiadał on faktycznych możliwości zgromadzenia, w tak krótkim czasie, wymaganych środków (kwota zajęcia wynosiła 534.513,34 zł) i ich dobrowolnego uregulowania. Na potwierdzenie tego, że dążył do pilnej zapłaty wymaganych należności wskazał, że w dniu 18 czerwca 2024 r., po zwolnieniu z zajęcia rachunków bankowych, dokonał spłaty w całości wymaganej i dochodzonej należności.

W tym miejscu należy zauważyć, że podniesiona przez stronę argumentacja dotyczy zasadności wszczęcia w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Powołany przepis art. 6 § 1 zd. 1 u.p.e.a. stanowi, że w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Dotyczy on tego, kiedy wierzyciel może podjąć czynności egzekucyjne.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowany został pogląd, zgodnie z którym przepis ten nie pozostawia organowi wyboru, nakładając na niego prawny obowiązek podjęcia odpowiednich kroków w celu wszczęcia egzekucji w przypadku zaistnienia przesłanek w nim wskazanych. Zastosowany w tym przepisie zwrot "powinien" oznacza "ma obowiązek". Przyjmuje się, na podstawie całokształtu przepisów u.p.e.a., że organ egzekucyjny przystępuje do czynności mających na celu przymusowe wykonanie obowiązku w każdym przypadku, gdy obowiązek jest wymagalny, a zobowiązany powstrzymuje się od jego wykonania. Na gruncie administracyjnego postępowania egzekucyjnego obowiązuje zatem zasada obligatoryjnego podejmowania egzekucji, a skutkiem podjętych przez wierzyciela "czynności" jest zasadniczo powstanie obowiązku wszczęcia przez organ egzekucyjny postępowania i przystąpienia do egzekucji (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 1069/15; wyrok NSA z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II FSK 797/10, CBOSA).

Niezależnie jednak od tego, podnoszone przez skarżącego kwestie mogły stanowić przedmiot zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, nie mogą natomiast być podnoszone w skardze na czynności egzekucyjne. Naruszenie art. 6 § 1 u.p.e.a. mogłoby być przedmiotem zarzutów formułowanych na podstawie art. 33 § 2 u.p.e.a. i badane w kontekście przesłanki istnienia obowiązku (pkt 1), czy też jego wymagalności (pkt 6). Przesłanki wniesienia zarzutów stanowią jednak katalog zamknięty.

Zarzut w postępowaniu egzekucyjnym nie ma charakteru środka konkurencyjnego wobec skargi na czynność egzekucyjną, czy też wniosku o wyłączenie z egzekucji lub też o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Każdy z wniosków ma swój odrębny przedmiot i zakres rozstrzygania (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 1217/23). Zatem określone zachowania organu mogą być przedmiotem badania w różnych trybach (w trybie zarzutów z art. 33 czy, tak jak w tej sprawie, skargi na czynność egzekucyjną – art. 54 u.p.e.a.), nie jest zaś tak, że konkretne zachowania organu mogą stanowić przedmiot zwalczania w każdym z tych trybów.

Za prawidłowe sąd uznaje zatem stanowisko organu, który nie dokonywał w kontrolowanym postępowaniu badania, czy doszło do naruszenia art. 6 § 1 u.p.e.a.

Za całkowicie bezzasadny sąd uznaje zarzut naruszenia art. 124 § 2 w zw. z art. 11 k.p.a. Uzasadnienie postanowienia jest prawidłowe, zawiera wszystkie wymagane elementy. Organ nie tylko powołał prawne podstawy rozstrzygnięcia i wyczerpująco wyjaśnił jego motywy, ale też odniósł się do wszystkich podnoszonych przez stronę skarżącą zarzutów. DIAS przeanalizował przy tym wszystkie okoliczności, które były istotne i niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, nie naruszając art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ nie był zobowiązany szeroko analizować zarzutu naruszenia art. 6 ust. 1 u.p.e.a., gdyż przyjął, że przepis ten w postępowaniu, którego przedmiotem jest skarga na czynność egzekucyjną, nie może być poddawany analizie.

Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich kwestii poruszonych w zażaleniu. Okoliczność, że oceny wywiedzionej przez organ nie podziela skarżący, nie świadczy o jej nieprawidłowości.

Mając powyższe na względzie, sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, - "p.p.s.a.").

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a.