Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 803/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono postanowienie organu II i I instancji
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magda Froncisz Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2023 r. sprawy ze skargi Z. sp.j. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 5 maja 2023 r. znak SKO.Oś/4170/11/2023 w przedmiocie stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz Z. sp.j. w K. kwotę 697 złotych (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 22 marca 2023 r. Wójt Gminy B. nakazał Wnioskodawcy - [...] Spółka Jawna E. R., M. G. z siedzibą w K. (strona skarżąca) przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia pn.: Eksploatacja kruszywa naturalnego w granicach istniejącego złoża "[...]" na powierzchni około 4 ha, na działkach nr [...], [...], [...] i [...] w B. Jednocześnie Wójt Gminy określił zakres raportu, a także uzasadnił, że w niniejszej sprawie należy przeprowadzić dodatkowy dowód, jakim jest ocena oddziaływania na środowisko, albowiem planowana inwestycja znajdować się będzie w bliskiej odległości od osiedla domów jednorodzinnych, jakie ma powstać na działce nr [...]. Niniejsze przedsięwzięcie w ocenie organu może doprowadzić do nadmiernej emisji hałasu oraz emisji substancji szkodliwych do powietrza.

Na skutek zażalenia strony skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Tarnowie, postanowieniem z 5 maja 2023 r., sygn. akt: SKO.OŚ/4170/11/2023, utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy B. j.w., stwierdzające obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia.

Uzasadniając swoje stanowisko, SKO wyjaśniło, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszym postępowaniu jest postanowienie nakładające na wnioskodawcę obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na "Eksploatacji kruszywa naturalnego w granicach istniejącego złoża "[...] na powierzchni około 4 ha, na działkach [...], [...], [...], [...], [...] położonych w miejscowości B., powiat b. , województwo małopolskie". Organ I instancji ustalił, że wnioskowana inwestycja zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 2, w związku z § 3 ust. 1 pkt 54 lit. b i § 3 ust. 1 pkt 58 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839 ze zm.) stanowi przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Dla tego typu przedsięwzięć, jak wynika z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 z późn. zm.), obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie kryteria wymienione w tym przepisie, które dotyczą rodzaju i charakterystyki przedsięwzięcia, usytuowania przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym i planowanym użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych, walorów przyrodniczych i krajobrazowych oraz uwarunkowań miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz rodzaju, cech i skali możliwego oddziaływania rozważanego w odniesieniu do kryteriów wymienionych w pkt 1 i 2 oraz w art. 62 ust. 1 pkt 1.

Przed wydaniem zaskarżonego postanowienia Wójt Gminy B., jako organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, obowiązany był zasięgnąć opinii: Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. i Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Pogląd o niewiążącym charakterze tych opinii jest przesądzony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Nie mniej jednak ustalając, czy istnieje obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko nie można pominąć faktu, że ochrona środowiska ma charakter interdyscyplinarny i wymaga wiadomości z zakresu różnych dziedzin nauki. W związku z tym ustawodawca w art. 64 ust. 1 przewidział, że postanowienie w tym zakresie wydaje się po zasięgnięciu opinii organów wskazanych w tym przepisie, które są uprawnione do opiniowania w różnym zakresie. Pomimo postanowień, które negatywnie opiniują obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, Kolegium uznało za zasadne argumenty organu I instancji przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Planowane przedsięwzięcie ze względu na lokalizację oraz ze względu na zastosowanie urządzeń i maszyn stanowiących źródła emisji substancji do powietrza oraz hałasu może oddziaływać na środowisko oraz sąsiednie działki na których planowana jest budowa 10 budynków mieszkalnych. Ponadto zaplanowano wydobywanie metodą odkrywkową kopaliny pospolitej (piaszczysto-żwirowych) ze złoża "B.-R. 1", na obszarze szczególnego zagrożenia od rzeki U. , dla którego prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi jest średnie i raz na 100 lat, w bezpośrednim sąsiedztwie gruntów rolnych i leśnych, w odległości ok. 250 m od terenów podlegających ochronie akustycznej, w sąsiedztwie innych obszarów górniczych ustanowionych dla wydobywania kopalin metodą odkrywkową. Zauważyć trzeba, że przedsięwzięcie planowane jest na wschodnim skraju wskazywanego w literaturze przebiegu dwóch korytarzy ekologicznych: "[...]". Wymienione wyżej elementy zostały uwzględnione przez organ I instancji, który wydając w zaskarżone postanowienie stwierdzające obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedmiotowego przedsięwzięcia, nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko oraz określił jego zakres zgodnie z brzmieniem art. 66 ustawy, nakazując w szczególności: opis planowanego przedsięwzięcia, zawierający jego charakterystykę, warunki użytkowania terenu w czasie jego realizacji, eksploatacji i likwidacji oraz wszystkie działania towarzyszące i powiązane z przedsięwzięciem, opis konkretnych planowanych do zastosowania działań mających na celu ograniczanie emisji hałasu oraz zabezpieczenie środowiska gruntowo-wodnego przed możliwością zanieczyszczenia, w szczególności substancjami ropopochodnymi, również w sytuacji wystąpienia awarii lub katastrofy naturalnej, uwzględnienie oddziaływania skumulowanego planowanego przedsięwzięcia i innych zakładów, istniejących i planowanych do realizacji, zlokalizowanych w odległości do 0,5 km od granic planowanej eksploatacji, dla każdego rodzaju oddziaływania, które może się kumulować. Wójt Gminy wskazał nadto na konieczność uwzględnienia w raporcie: analizy emisji hałasu, zawierającej m. in. graficzne przedstawienie propagacji hałasu na mapie z zaznaczonymi granicami planowanego przedsięwzięcia również względem działki gminnej o nr. ewid. [...] objętej postępowaniem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla przedsięwzięcia pn."Budowa 10 budynków mieszkalnych - jednorodzinnych", a także zabudowy mieszkaniowej zlokalizowanej w odległości do 250 m od terenu planowanej eksploatacji oraz analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem dotyczących drogi dojazdowej do przedmiotowego Zakładu Górniczego oraz transportu wydobytej kopaliny z terenu obszaru górniczego. SKO zaakcentowało, że celem prowadzonego postępowania jest zapewnienie optymalnej ochrony środowiska przyrodniczego i ludzi oraz rozważenie wszelkich możliwych zagrożeń ze strony projektowanej inwestycji. Nie budziło wątpliwości Kolegium, że dopiero raport da odpowiedź, jakie ewentualne zagrożenia niesie ze sobą realizacja tej inwestycji i jakie kroki należy podjąć, ażeby optymalnie chronić środowisko i ludzi na etapie realizacji funkcjonowania przedsięwzięcia, jak i ewentualnej jego likwidacji. Ocena raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i zdrowie ludzi powinna zmierzać do zidentyfikowania wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z wnioskowana inwestycją. Raport poprzedzający wydanie decyzji środowiskowej powinien w sposób zbiorczy (kompleksowy) odnosić się do wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z funkcjonowaniem przedsięwzięcia, wskazywać na obowiązujące standardy ochrony środowiska określić, czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach. Tak opracowany raport będzie stanowić podstawę do szczegółowej analizy przez organ I instancji i wydania bądź decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w której organ będzie mógł nałożyć na inwestora konkretne obowiązki, celem zapewnienia szeroko rozumianej ochrony środowiska i zdrowia ludzi bądź też ewentualnie do wydania decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia. Istotą postępowania o środowiskowych uwarunkowaniach jest bowiem rozpoznanie wszelkich zagrożeń i uciążliwości zamierzonego przedsięwzięcia i dopiero na tej podstawie określenie wpływu planowanej inwestycji na środowisko, a następnie warunków likwidacji lub minimalizacji stwierdzonych zagrożeń.

Zdaniem Kolegium organ I instancji miał podstawy do orzeczenia o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia oraz prawidłowo określił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, mając na uwadze fakt, że przedstawione w sporządzonej przez Inwestora karcie informacyjnej przedsięwzięcia, załączonej do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, nie pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że nie wystąpi prawdopodobieństwo znaczącego oddziaływania inwestycji na wszystkie komponenty środowiska, w szczególności ludzkie zdrowie. W takiej zaś sytuacji, kierując się zasadą prewencji, zasadne jest stwierdzenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, a co za tym idzie ustalenie zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko umożliwi ustalenie ewentualnych zagrożeń dla środowiska oraz ludzi, związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia i ułatwi ocenę, czy zachodzą podstawy do wydania pozytywnych decyzji upoważniających do jego realizacji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucono:

1. obrazę przepisów prawa materialnego, która miała wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 59 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej: ustawa środowiskowa) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, iż realizowane przedsięwzięcie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, podczas gdy analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz dotychczasowa praktyka Organu w tego typu postępowaniach wykluczały zasadność przeprowadzenia tego dowodu w celu wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia, - art. 59 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 63 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy środowiskowej, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące błędnym uznaniem, iż dla planowanego przedsięwzięcia wymagane jest przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko w sytuacji kiedy z karty informacyjnej przedsięwzięcia, opinii organów środowiskowych, tj. Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, a także Powiatowego Inspektoratu Sanitarnego w B. wynikało, iż brak jest konieczności przeprowadzenia dodatkowej oceny oddziaływania na środowisko, co winno powodować odstąpienie przez Organ od wymogu żądania takowego dokumentu,

2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nieuzasadnione zobowiązanie Inwestora do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, w sytuacji kiedy prawidłowo oceniony materiał dowodowy wykluczał konieczność przeprowadzenia takowego dowodu w toku niniejszego postępowania, co wynikało z braku realnego zagrożenia dla środowiska naturalnego oraz społeczności lokalnej, a także braku zagrożenia kumulacji oddziaływań na środowisko,

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., w zw. z art. 8 § 2 k.p.a., poprzez nieuzasadnione zobowiązanie Inwestora do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w sytuacji kiedy podmioty konkurencyjne ubiegające się o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kopalin metodą odkrywkową nie były zobowiązane do przedkładania takowego dowodu, pomimo iż obszar realizowanych inwestycji był kilkukrotnie większy od obszaru inwestycji Wnioskodawcy, zaś odległość od terenów zabudowanych była mniejsza niż 250 metrów,

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, w tym zupełnie nieuzasadnione ustalenie, iż przedmiotowa inwestycja będzie oddziaływać na tereny rolnicze, na których planowane jest wybudowanie 10 budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z niezbędną infrastruktura komunikacyjną, w sytuacji kiedy dla przedmiotowej inwestycji dopiero toczy się postępowanie o wydanie warunków zabudowy, zaś w chwili obecnej brak jest zainteresowania zakupem tychże działek przez podmioty zainteresowane, albowiem ich właściciel, tj. Gmina B., ogłosiła już trzeci przetarg na zbycie tychże działek, wobec braku chętnych nabywców,

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe uznanie, iż planowana inwestycja może oddziaływać akustycznie na środowisko naturalne oraz okolicznych mieszkańców, co wymagałoby zamontowania ekranów akustycznych na skraju prowadzonej inwestycji, w sytuacji kiedy odległość planowanego przedsięwzięcia oraz obecnego terenu zabudowy mieszkaniowej dzieli odległość ponad 300 metrów, co przy planowanej skali inwestycji oraz wykorzystywanych maszynach, nie będzie wpływało akustycznie na okoliczne domostwa, zaś wystarczającym sposobem zabezpieczenia terenu przed odziaływaniem akustycznym byłoby zastosowanie naturalnych barier dźwiękochłonne takich jak zwałowiska ziemne oraz zadrzewienia i zakrzewienia,

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe uznanie, iż planowana inwestycja wymaga sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko z uwagi na zasadę przezorności, podczas gdy wspomniana zasada ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji kiedy istnieje realne, nie zaś hipotetyczne ryzyko zagrożenia dla środowiska i okolicznych mieszkańców już na samym początku realizacji przedsięwzięcia.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości postanowień organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I Instancji i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto o przeprowadzenie dowodu ze wskazanych dokumentów.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. - Dz. U. z 2023r., poz. 1634, zwanej dalej: "p.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przystępując do rozpoznania skargi wskazać należy, że ramy prawne kontroli skarżonego postanowienia wyznaczają przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2022, poz. 1029 ze zmianami, dalej u.o.o.ś). Zgodnie z art. 59 ust. 1 u.o.o.ś. przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko:

1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;

2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1.

W myśl art. 59 ust. 2 u.o.o.ś. realizacja planowanego przedsięwzięcia innego niż określone w ust. 1 wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli:

1) przedsięwzięcie to może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony;

2) obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 został stwierdzony na podstawie art. 97 ust. 1.

Zgodnie z art. 63 u.o.o.ś obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie następujące kryteria:

1) rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, z uwzględnieniem:

a) skali przedsięwzięcia i wielkości zajmowanego terenu oraz ich wzajemnych proporcji, a także istotnych rozwiązań charakteryzujących przedsięwzięcie,

b) powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem,

c) różnorodności biologicznej, wykorzystywania zasobów naturalnych, w tym gleby, wody i powierzchni ziemi,

d)emisji i występowania innych uciążliwości,

e)ocenionego w oparciu o wiedzę naukową ryzyka wystąpienia poważnych awarii lub katastrof naturalnych i budowlanych, przy uwzględnieniu używanych substancji i stosowanych technologii, w tym ryzyka związanego ze zmianą klimatu,

f)przewidywanych ilości i rodzaju wytwarzanych odpadów oraz ich wpływu na środowisko, w przypadkach gdy planuje się ich powstawanie,

g)zagrożenia dla zdrowia ludzi, w tym wynikającego z emisji;

2)usytuowanie przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym i planowanym użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych, walorów przyrodniczych i krajobrazowych oraz uwarunkowań miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego - uwzględniające:

a)obszary wodno-błotne, inne obszary o płytkim zaleganiu wód podziemnych, w tym siedliska łęgowe oraz ujścia rzek,

b)obszary wybrzeży i środowisko morskie,

c)obszary górskie lub leśne,

d)obszary objęte ochroną, w tym strefy ochronne ujęć wód i obszary ochronne zbiorników wód śródlądowych,

e)obszary wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin, grzybów i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych objętych ochroną, w tym obszary Natura 2000, oraz pozostałe formy ochrony przyrody,

f) obszary, na których standardy jakości środowiska zostały przekroczone lub istnieje prawdopodobieństwo ich przekroczenia,

g)obszary o krajobrazie mającym znaczenie historyczne, kulturowe lub archeologiczne,

h)gęstość zaludnienia,

i)obszary przylegające do jezior,

j)uzdrowiska i obszary ochrony uzdrowiskowej,

k)wody i obowiązujące dla nich cele środowiskowe;

3)rodzaj, cechy i skalę możliwego oddziaływania rozważanego w odniesieniu do kryteriów wymienionych w pkt 1 i 2 oraz w art. 62 ust. 1 pkt 1, wynikające z:

a)zasięgu oddziaływania - obszaru geograficznego i liczby ludności, na którą przedsięwzięcie może oddziaływać,

b)transgranicznego charakteru oddziaływania przedsięwzięcia na poszczególne elementy przyrodnicze,

c)charakteru, wielkości, intensywności i złożoności oddziaływania, z uwzględnieniem obciążenia istniejącej infrastruktury technicznej oraz przewidywanego momentu rozpoczęcia oddziaływania,

d)prawdopodobieństwa oddziaływania,

e)czasu trwania, częstotliwości i odwracalności oddziaływania,

f)powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem,

g) możliwości ograniczenia oddziaływania.

Zgodnie zas z art. 64 u.o.o.ś postanowienie, o którym mowa w art. 63 ust. 1, wydaje się po zasięgnięciu opinii:

1) regionalnego dyrektora ochrony środowiska;

2) organu, o którym mowa w art. 78, w przypadku przedsięwzięć wymagających decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1-3a, 10-19 i 21-28, oraz uchwały, o której mowa w art. 72 ust. 1b;

3) organu właściwego do wydania pozwolenia zintegrowanego na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, jeżeli planowane przedsięwzięcie kwalifikowane jest jako instalacja, o której mowa w art. 201 ust. 1 tej ustawy;

4)organu właściwego do wydania oceny wodnoprawnej, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne.

W myśl art. 64 ust. 1a-1d u.o.o.ś w przypadku gdy przedsięwzięcie jest realizowane na obszarze morskim, organem właściwym do wydania opinii, o której mowa w ust. 1, jest także dyrektor urzędu morskiego.W przypadku gdy dla planowanego przedsięwzięcia regionalny dyrektor ochrony środowiska stwierdzi konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ze względu na oddziaływanie na obszar Natura 2000, zamiast opinii, o której mowa w ust. 1 pkt 1, dokonuje on uzgodnienia w drodze postanowienia. Postanowienie to można zaskarżyć w zażaleniu, o którym mowa w art. 65 ust. 2.W przypadku gdy dla planowanego przedsięwzięcia organ właściwy do wydania oceny wodnoprawnej stwierdzi konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ze względu na możliwy negatywny wpływ tego przedsięwzięcia na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 i art. 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, zamiast opinii, o której mowa w ust. 1 pkt 4, dokonuje on uzgodnienia w drodze postanowienia. Postanowienie to można zaskarżyć w zażaleniu, o którym mowa w art. 65 ust. 2.

W przypadku gdy wnioskodawcą dla planowanych przedsięwzięć, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 4, jest jednostka samorządu terytorialnego, dla której organem wykonawczym jest organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub podmiot od niej zależny w rozumieniu art. 24m ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559 i 583), regionalny dyrektor ochrony środowiska, stwierdzając konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, zamiast opinii, o której mowa w ust. 1 pkt 1, dokonuje uzgodnienia w drodze postanowienia. Postanowienie to można zaskarżyć w zażaleniu, o którym mowa w art. 65 ust. 2.

Zgodnie z art. 64 ust. 2 u.o.o.ś. organ zasięgający opinii przedkłada:

1) wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach;

2) kartę informacyjną przedsięwzięcia;

3) wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony, albo informację o jego braku.

Zgodnie z art. 64 ust. 2a u.o.o.ś w przypadku przedsięwzięć, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 4, organ zasięgający opinii przedkłada także regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska oświadczenie wraz z uzasadnieniem, czy wnioskodawca jest podmiotem zależnym od jednostki samorządu terytorialnego, dla której organem wykonawczym w rozumieniu art. 24m ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym jest organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Organy opiniujące uwzględniając łącznie uwarunkowania, o których mowa w art. 63 ust. 1, wydają opinię, co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a w przypadku stwierdzenia takiej potrzeby - co do zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W myśl art. 64 ust. 3a u.o.o.ś opinia regionalnego dyrektora ochrony środowiska i organu właściwego do wydania oceny wodnoprawnej o braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko może wskazać na konieczność określenia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach warunków lub wymagań, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b lub c tej ustawy, lub nałożenia obowiązków działań, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b lub c. Opinie i uzgodnienia, o których mowa w ust. 1-1d, wydaje się w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku o wydanie opinii. Przepisy art. 35 § 5 i art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio.

Celem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest określenie możliwych negatywnych skutków dla środowiska związanych z realizacją przedsięwzięć. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia to akt administracyjny konstytutywny, o charakterze związanym, choć posiadający pewne cechy uznaniowości, nakładający na swojego adresata zarówno uprawnienia, jak i obowiązki, niewywołujący skutków w innych dziedzinach prawa, niewykonalny, o osobowo-rzeczowym charakterze. (zob. D. Dragan, Charakter prawny decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, ZNSA 2019/2/36-50, LEX/el.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, co następuje. W ocenie Sądu skarga jest zasadna.

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje to, że przedmiotowe zamierzenie inwestycyjne polegające na eksploatacji kruszywa naturalnego w granicach istniejącego złoża "B.-R. 1" na powierzchni około 4 ha na działkach [...], [...], [...] [...], [...] położonych w miejscowości B. należy do przedsięwzięć, które zgodnie z przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (tekst jedn.: Dz. U. z 2019r. poz.1839), stanowi przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (w świetle § 3 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 3 ust. 1 pkt 54 lit b i § 3 ust. 1 pkt 58 lit. b).

Wydając postanowienie w przedmiocie obowiązku przeprowadzenia oceny odziaływania przedsięwzięcia na środowisko organy są zobowiązane dokonać oceny stanu faktycznego zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Rozstrzygniecie powinno zatem wynikać ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Tymczasem w przedmiotowej sprawie tak nie jest. Rozstrzygnięcie organów pozostaje w sprzeczności z materiałem dowodowym, w szczególności z pozyskanymi opiniami. Jednocześnie organy w żaden sposób nie odniosły się do stanowiska organów opiniujących, wykazując dlaczego zajmują stanowisko odmienne. Wreszcie praktyka organów administracji publicznej w innych sprawach potęguje jedynie wątpliwości co do zgodności z prawem skarżonego rozstrzygnięcia.

Jako okoliczności uzasadniające nałożenie obowiązku sporządzenia oceny odziaływania na środowisko organ I instancji wskazał lokalizację przedsięwzięcia oraz zastosowanie maszyn i urządzeń stanowiących źródła emisji substancji do powietrza oraz hałasu, co może oddziaływać na środowisko oraz sąsiednie działki, na których planowana jest budowa 10 budynków mieszkalnych jednorodzinnych. W bardzo lakonicznym uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazuje, że przeprowadzona analiza prowadzi do jednoznacznej konkluzji, że przeprowadzenie oceny dla przedmiotowego zamierzenia jest niezbędne ponieważ działki bezpośrednio graniczące z terenem inwestycji stanowią tereny rolnicze, dla których toczy się postępowanie w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla 10 budynków mieszkalnych jednorodzinnych.

Organ II instancji utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy i przychylił się do argumentów organu I instancji. Dodatkowo wskazał, że konieczność przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko wynika z takich uwarunkowań przedsięwzięcia jak położenie w obszarze przebiegu dwóch korytarzy ekologicznych, możliwość emisji hałasu w pobliżu zabudowy mieszkaniowej. Podkreślono, że celem prowadzonego postępowania jest zapewnienie optymalnej ochrony środowiska i dopiero raport o odziaływaniu inwestycji na środowisko da odpowiedź, jakie ewentualnie zagrożenie niesie ze sobą realizacja inwestycji.

Tymczasem ze znajdujących się w aktach sprawy opinii wynika coś wręcz przeciwnego. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. w postanowieniu z dnia 3 listopada 2022 r. znak ST-I.4220.164.2022.MB wyraził opinię o braku konieczności przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko, wskazując przy tym uwarunkowania, jakie powinny zostać uwzględnione. W pkt 4, 7,8 określono uwarunkowania mające na celu ograniczenie emisji niezorganizowanej pyłu do powietrza, ograniczenie uciążliwości pracy zakładu w porze nocnej. Ponadto wskazano w uzasadnieniu opinii, że warunki hydrogeologiczne ulegać będą zmianom w niewielkim stopniu, KIP wskazuje na minimalizowanie zanieczyszczeń powietrza, przedsięwzięcie nie będzie miało negatywnego wpływu na zachowanie drożności korytarzy ekologicznych i nie pogorszy integralności obszaru Natura 2000 i nie wpłynie na niego negatywnie.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. w opinii z dnia 4 listopada 2022 r. znak NZ.90831.90.2022 również wyraził opinię o braku potrzeby przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego. Wskazano w opinii, że z punktu widzenia organu opiniującego istotne aspekty funkcjonowania przedsięwzięcia to emisja hałasu przez maszyny budowlane eksploatujące złoże oraz środki transportu kruszywa. Biorąc pod uwagę odległość między miejscem lokalizacji obszaru wydobywczego a usytuowaniem najbliższych budynków mieszkalnych wykluczono istotny wpływ w/w zamierzenia na warunki zamieszkania ludzi. Organ uwzględnił także w opinii ryzyka związane z ingerencją w warunki hydrologiczne, ryzyko skażenia gruntu, obniżenia poziomów wodonośnych lub zanieczyszczenia wód podziemnych oceniając możliwość ich wystąpienia na poziomie znikomym.

W opinii z dnia 21 grudnia 2022 r. znak KR.ZZŚ.2.435.302.3.2022.KM Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie także wyraziło opinię o braku potrzeby sporządzenia opinii oddziaływania inwestycji na środowisko, wskazano natomiast warunki, jakie powinny być uwzględnione w decyzji środowiskowej.

Mając na uwadze uzasadnione stanowisko organów opiniujących rozstrzygnięcie organu I, jak i II instancji nie wytrzymuje krytyki. Podkreślenia wymaga, że nie można uwzględniać jako okoliczności warunkującej wymóg sporządzenia oceny okoliczności związanej z planowaną w sąsiedztwie terenu inwestycji zabudową mieszkaniową jednorodzinną, zważywszy, że decyzja o ustaleniu warunków zabudowy jest dopiero procedowana. Trudno zatem przyjąć, że zabudowa ta występuje.

Podkreślenia wymaga, że organy obu instancji nie odniosły się do Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia (KIP) w kontekście prognozowanego zagrożenia dla środowiska (m.in. poprzez emisję pyłów, hałas). W żaden sposób nie odniosły się do rozwiązań przedstawionych w KIP i nie wyjaśniły dlaczego są one niewystarczające.

Wobec tego, że rozstrzygnięcie organu I, jak i II instancji nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, ponownie rozpatrując sprawę organy powinny ocenić konieczność sporządzenia oceny w świetle opinii organów wyspecjalizowanych, odnosząc się do nich wprost w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Także odstępstwa od utrwalonej praktyki administracyjnej zgodnie z art. 8 § 2 k.p.a. powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

Wydając rozstrzygnięcie nie znajdujące oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, a także przez brak uzasadnienia przyjętego rozwiązania organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, to jest art. 7, art. 8 § 2, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też Sąd orzekający w niniejszym składzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a zasądzając na rzecz skarżącej Z. sp.j. E. R., M. G. z siedzibą w K. kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na koszty składają się koszty uiszczonego wpisu sądowego w kwocie 200 złotych, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 złotych oraz kwota uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 złotych).