Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3198/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 188.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 41 ust. 2 i 3, art. 13g.
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b), art. 64 ust. 1 pkt 1.
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 1996 nr 235 poz 59 art. 3, art. 7.
law: Dyrektywa Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty  maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu  międzynarodowym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2342/15 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Główny Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kujawsko – Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Bydgoszczy z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...]; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz M. S. 5.575 (pięć tysięcy pięćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA) wyrokiem z 22 stycznia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2342/15, oddalił skargę M. S. (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

WSA wskazał, że 17 września 2014 r. w S. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika marki Renault o nr rej. [...]. Pojazdem kierował skarżący, który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem stali (ładunek podzielny) na trasie Sz. – P.. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu LP 600 o numerach fabrycznych [...] i [...]. W wyniku pomiarów pojazdu stwierdzono, że nacisk na pojedynczej osi napędowej wyniósł 12,4 tony co stanowi przekroczenie o 2,4 t. W trakcie kontroli nie stwierdzono przekroczenia innych parametrów kontrolowanego pojazdu.

Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] lutego 2015 r. nr [...] nałożył na skarżącego karę 15.000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

W wyniku złożenia odwołania, GITD decyzją z [...] lipca 2015 r. utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej: k.p.a.) oraz art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1 i 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1 i 4 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 3b, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; dalej: p.r.d.), a także art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.; dalej: u.d.p.).

WSA zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę na decyzję GITD.

W motywach WSA wskazał, że sprawa dotyczy odpowiedzialności skarżącego z tytułu wykonywania przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego – stali. W wyniku pomiarów pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o 2,4 t przy nacisku tej osi wynoszącym 12,4 t, na drodze o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Naruszony zatem został, art. 64 ust. 2 p.r.d., zgodnie z którym zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Obie kategorie zezwoleń nie miały zastosowania w niniejszej sprawie.

Pojazdem nienormatywnym w świetle definicji art. 2 pkt 35a p.r.d., w zw. z art. 4 pkt 25 u.d.p., jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Dopuszczalny nacisk pojedynczej osi do 10 t, na drodze krajowej nr 15, w miejscu, w którym doszło do zatrzymania przedmiotowego pojazdu, został uregulowany w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. poz. 1061), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 41 ust. 2 pkt 1 u.d.p.

WSA uznał zatem, że kwestia zapisu protokołu z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów, gdzie w punkcie 3 wpisano, że dopuszczalny nacisk osi pojedynczej na danej drodze w kN wynosi 115, nie może wpłynąć na postulowaną w skardze zmianę kwalifikacji stwierdzonego naruszenia poprzez uznanie, że na drodze nr 15 możliwy jest nacisk na pojedynczą oś wynoszący 11,5 t i od przekroczenia tego wyniku należy ustalać ewentualny wymiar kary.

W konsekwencji WSA stwierdził, że organy prawidłowo ustaliły wysokość nałożonej kary zgodnie z art. 140ab ust. 2 p.r.d. (w przypadku naruszeń zakazu, o zgodnie którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia). Przy czym WSA wyjaśnił, że wobec skarżącego nie została wymierzona kara pieniężna za brak zezwolenia kategorii VII, którego to zezwolenia nie wydaje się na przewóz ładunku podzielnego, lecz za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, wbrew zakazowi uregulowanemu w art. 64 ust. 2 p.r.d.

WSA podkreślił, że pojazd zatrzymany do kontroli był pojazdem nienormatywnym, a nacisk osi przekroczył wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t i jedynie zezwolenie kategorii VII legitymowałoby przejazd ww. pojazdu. Parametrom kontrolowanego pojazdu odpowiadało zezwolenie kategorii VII (w pozostałych przypadkach), w związku z czym, stosownie do art. 140ab ust. 1 pkt 3c p.r.d. nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 zł.

WSA za chybione uznał zarzuty dotyczące okoliczności ważenia pojazdu wagami przenośnymi do pomiarów statycznych typu LP 600. Uwagi skarżącego dotyczą zasadności stosowania urządzeń typu LP 600 do określania masy całkowitej pojazdów, że wynik takiego ważenia może być traktowany wyłącznie jako orientacyjny, wymagający sprawdzenia na innych urządzeniach. Okoliczności te na gruncie sprawy nie mają znaczenia. Nie jest bowiem w sprawie kwestionowana masa pojazdu, a przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie. Ponadto już samo przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej o 24%, wystarczało i upoważniało organ do nałożenia kary.

Zarzut zaś niemożności prawidłowego ustalenia masy całkowitej pojazdu mógłby mieć znaczenie jedynie w świetle możliwości zweryfikowania, czy nie zaistniały okoliczności uchylające odpowiedzialność przewoźnika na podstawie art. 140aa ust. 4 pkt. 2 p.r.d. Przepis ten stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli, rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna. W niniejszej sprawie nie dokonywano przewozu ładunków sypkich lub drewna, lecz stali, a więc przepis ten nie znajduje zastosowania w tej sprawy.

WSA za bezpodstawny uznał zarzut skarżącego dotyczący niezastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Skarżący wskazywał, że dba o przestrzeganie przepisów transportowych i nie podjąłby się przewozu towaru, który przekraczałby dopuszczalną masę całkowitą, zlecający przewóz nie poinformował go o konieczności posiadania zezwolenia kategorii VII, a nadto nie był obecny przy załadunku, ponieważ była to przewożona żywność w postaci kaczki mrożonej, ładowana przez profesjonalny zespół nadawcy towaru.

WSA wskazał, że zgodnie z art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. – nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot ten dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. WSA wyjaśnił, że oceniając należytą staranność należy posiłkować się regulacjami zawartymi w Kodeksie cywilnym. W świetle art. 355 § 1 i 2 k.c., przy ocenie należytej staranności, w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, należy brać pod uwagę zawodowy charakter tej działalności.

WSA stwierdził, że organ oceniając należytą staranność skarżącego jako podmiotu profesjonalnie zajmującego się wykonywaniem przewozów po drogach publicznych, zasadnie przyjął, że trzeba wziąć pod uwagę wyższe wymagania, które związane są z zawodowym charakterem tej działalności, gdyż przewoźnik musi mieć świadomość obowiązków, jakie nakładają na niego przepisy prawa regulujące wykonywanie przewozów towarowych w ramach transportu drogowego, zaś jakakolwiek niewiedza w tym zakresie stanowi okoliczność obciążającą przewoźnika i wyłącza możliwość umorzenia postępowania wobec przewoźnika. Ponadto ciężar dowodu odnośnie wykazania przesłanek uzasadniających zastosowanie art. 140aa ust. 4 p.r.d. spoczywa na przedsiębiorcy, który wywodzi z tych przepisów skutki prawne. Skarżący nie przedstawił żadnych takich okoliczności. Za taką okoliczność nie może być uznane samo stwierdzenie skarżącego, że jako przedsiębiorca dbający o przestrzeganie przepisów transportowych nie podjąłby się przewozu towaru, który przekraczałby dopuszczalną masę całkowitą. WSA podkreślił, że w sprawie masa całkowita pojazdu nie została przekroczona.

W tych warunkach WSA, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę.

Skarżący złożył od wyroku WSA skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Wyrokowi – na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. – zarzucił naruszenia:

- prawa materialnego, tj. art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d., poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd dochował należytej staranności, poprzez przyjęcie, że skarżący nie dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia;

- prawa materialnego, tj. art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy masa całkowita nie została ustalona, co ostatecznie spowodowało bezzasadne nałożenie na skarżącego kary pieniężnej;

- prawa materialnego, tj. art. 8 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawa o miarach, poprzez jego niezastosowanie, że przyrząd do dokonania pomiaru był użyty zgodnie z wytycznymi, w sytuacji gdy pomiarów przyrządem nieprzystosowanym do pomiaru masy całkowitej nie można wykorzystać w postępowaniu administracyjnym i do nałożenia kary pieniężnej za przekroczenie DMC;

- prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych oraz dokonanie błędnego pomiaru dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu przy zastosowaniu urządzeń do tego nieprzystosowanych, w zakresie dotyczącym poprawności procesu ważenia pojazdu, co skutkowało oddaleniem skargi przez WSA w sytuacji, gdy nie został w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy.

Dodatkowo w motywach skargi kasacyjnej wskazano na okoliczność, że GITD 30 października 2015 r. skierował pismo do Wojewódzkich Inspektorów Transportu Drogowego zawierające wezwanie do usunięcia uchybień w związku z naruszeniem nr 2015/4040 dotyczącym niewłaściwego wdrożenia dyrektywy Rady 96/53/WE, zalecając modyfikację dotychczasowych zasad sankcjonowania naruszeń w zakresie przekroczeń dopuszczalnej masy i nacisków na oś pojazdu w transporcie międzynarodowym. W części normatywnej dyrektywy 96/53/WE, art. 3 ust. 1 zawiera dyspozycję zakazującą Państwom członkowskim UE wprowadzania przepisów zabraniających używania pojazdów na ich terytorium w ruchu międzynarodowym z przyczyn odnoszącym się do masy lub wymiarów, o ile spełniają wymagania określone w załączniku nr I do rozporządzenia. W/w piśmie z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie naruszenia przez Polskę porządku prawnego UE, zalecił odstępowanie od nakładania kar pieniężnych za przekroczenie nacisków na osie, w przypadku gdy spełnione są przesłanki.

GITD nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 22 stycznia 2019 r. zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) sprawy o sygn. akt C-127/17, uznając, że rozstrzygnięcie sprawy będzie zależeć od wyniku tego postępowania toczącego się przed TSUE.

Wyrokiem z 21 marca 2019 r. TSUE, po rozpoznaniu sprawy C-127/17 ze skargi Komisji Europejskiej przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, orzekł, że: "Nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53.".

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 5 kwietnia 2019 r. podjął zawieszone postępowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest usprawiedliwiona, choć nie wszystkie sformułowane w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Według art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Taka sytuacja nie zachodzi jednak w rozpoznawanej sprawie.

Przypomnienie podstawowych zasad dotyczących podstaw kasacyjnych i zakresu badania sprawy w postępowaniu kasacyjnym jest celowe zważywszy, że podnoszone zarzuty w części zostały sformułowane w sposób uniemożliwiający przyjęcie, by wyznaczały one prawidłowo zakres badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Dodatkowo wskazać należy, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zawsze korespondują z uzasadnieniem zaskarżonego wyroku.

Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej przypomnieć należy, że z ustalonego stanu faktycznego sprawy, zaakceptowanego przez WSA jako prawidłowy, wynika że skarżący wykonywał przewóz ładunku podzielnego w postaci stali pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Ustalenie te wynikały z tego, że w zważonym pojeździe (wagami przenośnymi do pomiarów statycznych typu LP 600) stwierdzono nacisk na pojedynczej osi napędowej o wielkości 12,4 t, co stanowiło przekroczenie o 2,4 t, na drodze o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Co istotne – w kontekście zarzutów skargi kasacyjnej – nie stwierdzono przekroczenia innych parametrów kontrolowanego pojazdu, w szczególności dopuszczalnej masy całkowitej (DMC). Jednocześnie WSA uznał, że w sprawie brak było podstaw do uwolnienia skarżącego od odpowiedzialności z tytułu wykonywania przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego. Z czym nie zgadza się skarżący kasacyjnie.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu, który spowodował uwzględnienie skargi kasacyjnej poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku wraz z decyzją organu II instancji na podstawie art. 188 p.p.s.a. Zarzut ten został sformułowany w motywach skargi kasacyjnej i dotyczy naruszeń przepisów dyrektywy 96/53/WE.

Wskazać należy, że TSUE wyrokiem z 21 marca 2019 r. C-127/17 w sprawie dotyczącej ograniczania na terenie Polski ruchu pojazdów silnikowych, których maksymalny nacisk na oś napędową wynosi 11,5 t, orzekł, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy 96/53/WE (...), w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy.

Z akapitu pierwszego art. 7 dyrektywy 96/53/WE wynika, że akt ten nie stanowi przeszkody dla stosowania obowiązujących przepisów drogowych w każdym Państwie Członkowskim i ograniczających ciężar i/lub wymiary pojazdów na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych - niezależnie od państwa rejestracji lub dopuszczenia do ruchu takich pojazdów.

Akapit drugi tego przepisu stanowi natomiast, że obejmuje to również możliwość nakładania lokalnych ograniczeń na maksymalne dopuszczalne wymiary i/lub ciężary pojazdów, które mogą być używane, w przypadku gdy infrastruktura nie jest przystosowana do długich i ciężkich pojazdów, w określonych obszarach lub na określonych drogach, takich jak centra miast, małe wioski lub miejsca o szczególnym znaczeniu przyrodniczym.

Ze stanowiska TSUE wynika, że wymieniona regulacja prawna, jako wyjątek od ustanowionej w art. 3 ust. 1 dyrektywy 96/53/WE zasady swobodnego ruchu pojazdów (tak w ruchu międzynarodowym, jak i w ruchu krajowym) podlegać powinna wykładni ścisłej (zawężającej) co oznacza, że przewidziany w przywołanym przepisie brak dostosowania infrastruktury drogowej należy odnosić do sytuacji szczególnych, a mianowicie do sytuacji przykładowo w przepisie tym wymienionych (por. pkt 80 – 81 wyroku). W efekcie za równoważne wymienionym sytuacjom szczególnym nie można uznać sytuacji kreowanych na gruncie krajowej ustawy o drogach publicznych, której art. 41 ust. 2 i ust. 3 ustanawia dalej jeszcze idące wyjątki oraz warunki przemieszczania się po drogach krajowych pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 i pkt 3.4 załącznika nr I do wymienionej dyrektywy unijnej wartościom nacisku osi, albowiem – z uwagi na ich zakres oraz powszechnie obowiązujący charakter – sytuacje te stanowią ograniczenia w stosowaniu zasady swobodnego ruchu pojazdów. Tym samym, wynikające z prawa krajowego ograniczenia mające zastosowanie w zależności od rodzajów dróg – co motywowane jest jakością infrastruktury drogowej pozostając jednocześnie w opozycji do cezury czasowej okresu przejściowego (31 grudnia 2010 r.) – nie mogą być usprawiedliwiane treścią art. 7 dyrektywy 96/53/WE, gdyż wynikający z tego przepisu wyjątek niweczyłby zasadę ustanowioną art. 3 dyrektywy 96/53/WE (pkt 82 – 88 wyroku).

Gdy za ruch międzynarodowy, w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 96/53/WE uznać przemieszczanie się pojazdów na terytorium co najmniej dwóch państw członkowskich bez względu na konkretną infrastrukturę drogową, na której koncentruje się ten ruch (pkt 52 wyroku). To w świetle wszystkich przedstawionych argumentów za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że podejście WSA do rozumienia art. 7 dyrektywy 96/53/WE oraz znaczenia konsekwencji wynikających z tego przepisu w relacji do zasady swobodnego ruchu pojazdów odpowiadających wartościom maksymalnym określonym w załączniku nr I do tej dyrektywy – w tym, tak jak w rozpatrywanej sprawie, odpowiadających maksymalnemu dopuszczalnemu naciskowi na oś napędową pojazdów silnikowych dwuosiowych z naczepami trzyosiowymi, który wynosi 11,5 t – nie może być uznane za prawidłowe.

Jeżeli bowiem uzasadniony w świetle stanowiska TSUE w sprawie C-127/17 jest wniosek o braku usprawiedliwionych podstaw dla ustanawiania w prawie krajowym w odniesieniu do pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 oraz 3.4 załącznika nr I do dyrektywy 96/53/WE wartościom nacisku osi ograniczeń (które mają charakter dalej idących, niż wynikające z art. 7 tej dyrektywy wyjątków, albowiem z art. 41 u.d.p. wynika, że pojazdy o maksymalnym nacisku osi napędowej nieprzekraczającym wartości 11,5 t objęte są zakresem ograniczeń wynikających z art. 41 ust. 2 i ust. 3 u.d.p., zaś pojazdy nieprzekraczające maksymalnego nacisku pojedynczej osi wynoszącego 10 t, objęte są zakresem ograniczeń wynikających z art. 41 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.d.p., a zniesienie wskazanych ograniczeń wymaga spełnienia warunku posiadania specjalnego płatnego zezwolenia niepozostającego w związku ze stopniem uszkodzenia dróg), to podejście WSA do omawianej kwestii spornej nie może być uznane za zasadne w sytuacji, gdy – tak jak w okolicznościach stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy – dopuszcza ono możliwość nałożenia kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł za przekroczenie o ponad 20% dopuszczalnego nacisku osi napędowej na drodze krajowej nr 15, dla której ustanowiony w prawie krajowym dopuszczalny nacisk pojedynczej osi wynosił 10 t.

Wobec braku usprawiedliwionych podstaw do ustanawiania w prawie krajowym tak określonego dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu, jako warunku przemieszczania się w ruchu międzynarodowym po polskich drogach krajowych, stwierdzony w toku kontroli nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu wynoszący 12,4 t, uzasadnia twierdzenie o przekroczeniu maksymalnego dopuszczalnego nacisku osi napędowej pojazdu w relacji do ustanowionego w pkt 3.4.1 załącznika nr I do dyrektywy 96/53/WE poziomu 11,5 t. Tak więc przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi napędowej pojazdu o 0,9 t czyli mniej niż 10%, co oznacza brak podstaw do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł, lecz kary niższej. To zaś uzasadnia twierdzenie, że ocena o braku zgodności z prawem zaskarżonego wyroku w omawianym zakresie implikuje również wniosek o wydaniu kontrolowanej przez WSA decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z naruszeniem prawa materialnego.

Obowiązkiem organu przy ponownym rozpoznawaniu sprawy będzie rozważenie, jaka kara byłaby adekwatna, przy uwzględnieniu treści wyroku TSUE z dnia 21 marca 2019 r.

W zakresie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej wskazać należy, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) p.r.d., poprzez niewłaściwe jego zastosowanie. W jego uzasadnieniu kasator powołał się na art. 13g ust. 1 u.d.p. i zawarty tam zwrot "podmiotu wykonującego przejazd" którą należy utożsamiać z osobą kierującą pojazdem, która podjęła się faktycznie przejazdu. W związku z tym wskazał, że kwestia ta jest istotna, ponieważ może skutkować pociągnięciem do odpowiedzialności przedsiębiorcy (przewoźnika), który nie miał wpływu na zaistniałą sytuacją.

Zgodnie z art. 140aa ust. 1 lit. a) i b) p.r.d. – nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1: dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, nie miał wpływu na powstanie naruszenia (...).

Po pierwsze wskazać należy, że rozróżnienia kasatora dotyczące pojęcia przewoźnika i podmiotu wykonującego przewóz są bezprzedmiotowe w rozpoznawanej sprawie. Kasator nie dostrzegł bowiem, że skarżący wypełniał obie definicje, ponieważ był kierowcą kontrolowanego pojazdu, a swój przejazd wykonywał w ramach własnej działalności gospodarczej.

Po drugie – kasator powołał się art. 13g u.d.p., który to przepis został uchylony ustawą z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 222, poz. 1321) i nie obowiązuje od 19 października 2012 r.

Po trzecie – kasator nie wskazuje (nie konkretyzuje) w jaki sposób skarżący dochował należytej staranności w realizacji czynności zawiązanych z przejazdem.

W efekcie nie można przyjąć – jak tego żąda kasator – że skarżący (przedsiębiorca) nie miał możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności, skoro osobiście dokonywał przewozu ładunku podzielnego (stali) pojazdem nienormatywnym bez stosowanego zezwolenia.

W kolejnym zarzucie kasator podnosi naruszenia art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy masa całkowita nie została ustalona, co spowodowało bezzasadne nałożenie na skarżącego kary pieniężnej.

Jest to zarzut nieusprawiedliwiony.

Zgodnie z art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. – nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Wskazać należy, że kasator formułując opisany zarzut zupełnie pomija kilkukrotnie podkreślaną przez WSA okoliczność, że w rozpoznawanej sprawie w ogólne nie była kwestionowana dopuszczalna masa całkowita pojazdu, a jedynie przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie.

Ponadto – w świetle art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. – zarzut niemożności prawidłowego ustalenia masy całkowitej pojazdu nie ma w ogóle znaczenia, ponieważ w rozpoznawanej sprawie – jak trafnie wskazał WSA – nie dokonywano przewozu ładunków sypkich lub drewna, lecz stali. Zatem przepis ten nie znajduje w zastosowania na gruncie przedmiotowej sprawy.

Następny zarzut dotyczył naruszenia art. 8 Prawa o miarach, poprzez jego niezastosowanie, że przyrząd do dokonania pomiaru był użyty zgodnie z wytycznymi, w sytuacji gdy pomiarów przyrządem nieprzystosowanym do pomiaru masy całkowitej nie można wykorzystać w postępowaniu administracyjnym i do nałożenia kary pieniężnej za przekroczenie DMC.

Jest to zarzut nieusprawiedliwiony.

Po raz kolejny zauważyć należy, że kasator uporczywie podnosi kwestią przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, która – jak już wyjaśniono – w rozpoznawanej sprawie nie była kwestionowana.

Przede wszystkim jednak tak sformułowany zarzut obarczony jest wadą formalną. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych, o jakich mowa w art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy bowiem rozumieć dokładne wskazanie przepisów, które zdaniem strony naruszył WSA, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu itd., a także wyjaśnienie na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. np. wyroki NSA: z 25 marca 2014 r., I GSK 705/12 oraz 26 sierpnia 2016 r., II GSK 448/15; dostępne na: www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Kasator nie sprecyzował naruszenia której jednostki redakcyjnej (ustępu, punktu) art. 8 Prawa o miarach dopuścił się WSA, a przepis ten zawiera 8 ustępów, a część z nich dodatkowo punkty. Nie wynika to także z motywów skargi kasacyjnej.

Kolejne z zarzutów skargi kasacyjnej dotyczą naruszenia przepisów postępowania, tj.: art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych oraz dokonanie błędnego pomiaru dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu przy zastosowaniu urządzeń do tego nieprzystosowanych, w zakresie dotyczącym poprawności procesu ważenia pojazdu.

Zarzut ten jest także nieusprawiedliwiony.

Pomijając już kwestię błędnie podnoszonej kwestii pomiaru dopuszczalnej masy całkowitej, wskazać należy, że kasator w sposób bardzo nieczytelny i wzajemnie sprzeczny kwestionuje prawidłowość dokonanych w sprawie pomiarów. Przy czym uwagi swe nie tyle skupia na użytej w sprawie wadze do pomiarów statycznych typu LP 600, a koncentruje się na wagach typu SAW, które nie były używane w rozpoznawanej sprawie. Przy czym brak jest w motywach skargi kasacyjnej argumentacji, która wprost nawiązywałaby do wad ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

Z tego powodu naruszenia ww. przepisów postępowania nie zasługiwały na uwzględnienie.

Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę, a w konsekwencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje (pkt 1 i 2 sentencji wyroku).

W punkcie 3 sentencji wyroku orzeczono o zasądzeniu kosztów postępowania sądowego na podstawie art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz pkt 2 lit. b) w zw. § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Na wysokość zasądzonych kosztów (5.575 zł) składają się: koszty postępowania przed NSA (100 opłata za sporządzenia uzasadnienia wyroku na piśmie, 225 wpis od skargi kasacyjnej i 4800 zł wynagrodzenia adwokata) i koszty postępowania przed WSA (450 zł wpis od skargi).

Organ rozpoznając ponownie sprawę dotyczącą wymierzenia kary powinien zastosować się do uwag przedstawionych w uzasadnieniu niniejszego wyroku.