Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 807/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca), , Protokolant specjalista Paulina Białkowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 października 2023 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 lipca 2022 r. nr UP-609/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi R. P. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bielsku Białej (dalej: organ II instancji, ZUS O w Bielsku Białej) z dnia 26 lipca 2022 r. nr UP-609/2022 utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Łodzi (dalej: organ I instancji, ZUS O w Łodzi) z dnia 10 maja 2022 r. nr 885/2022 o odmowie umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 57.659,45 zł.

Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu 15 stycznia 2020 r. zwrócił się do organu z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Poinformował, że prowadząc jednoosobową działalność gospodarczą w latach 1999-2016 nie zdołał opłacić w dużej części składek ZUS, co wynikało z braku zleceń budowlanych oraz braku rozliczenia się przez kontrahentów. ZUS wystąpił z wnioskiem o zamknięcie działalności a następnie o sądowy zakaz jej prowadzenia. Od lutego 2016 r. skarżący był osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, mimo starań nie zdołał się wówczas zatrudnić i pożyczał pieniądze na przeżycie (które to pożyczki spłaca odkąd uzyskał emeryturę). Od lipca 2018 r. skarżący jest na emeryturze, z której ZUS potrąca 25% na poczet zadłużenia. Skarżący we wniosku zaznaczył, że nie rozumie skąd bierze się wysokość kwoty zadłużenia, jego zdaniem należność w znacznej części jest przedawniona. Skarżący wskazał, że w spłacie zadłużeń pomagała mu małżonka, jednakże w 2019 r. małżonka zmarła i od tej chwili skarżący sam próbuje uporać się z zadłużeniem. Umorzenie pozostałej części zadłużenia pozwoliłoby skarżącemu godnie przeżyć starość. Podkreślił, że w okresie od lipca 2018 r. do stycznia 2020 r. spłacił na rzecz ZUS z emerytury kwotę 16 605,90 zł.

Decyzją z 9 czerwca 2020 r. ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek wskazując, że nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne zgodnie z art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300 ze zm., dalej: u.s.u.s.), jak również strona nie wykazała, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną oraz zdrowotną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego. Ponadto zdaniem tego organu strona nie wykazała, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń, ani, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiłaby możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności. Nie stwierdził zatem organ spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141 poz. 1365 ze zm., dalej: rozporządzenie). Przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania, skoro Skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej. Analizując możliwość umorzenia ze względu na trudną sytuację finansową (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia), organ wskazał, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i pobiera emeryturę w kwocie 2 216,25 zł netto (po potrąceniach należności na rzecz ZUS). Minimum socjalne dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi natomiast 1 194,75 zł. Stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem i leczeniem wynoszą 2 283 zł, przy czym skarżący spłaca jeszcze zobowiązania cywilnoprawne (których wysokości nie wskazał). Skarżący poinformował, że ma zaburzenia [...], [...] i [...] i załączył dokumentację lekarską. Z oświadczenia majątkowego wynika ponadto, że nie jest on właścicielem majątku nieruchomego i ruchomego, posiada natomiast zgromadzone środki pieniężne w wysokości 2 100 zł. Skarżący wpisany jest do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych i toczy się wobec niego postępowanie z wniosku ZUS o orzeczenie na dziesięć lat zakazu prowadzenia działalności gospodarczej. Zdaniem organu zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia ubóstwa. Problemy zdrowotne skarżącego mogą być dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia zaległości. Pomimo trudności zdrowotnych skarżący posiada stały dochód z tytułu emerytury i ze świadczenia tego następuje stopniowa spłata należności. Dochód skarżącego nawet po dokonanych potrąceniach przewyższa wartość minimum socjalnego. Posiadanie zobowiązań wobec innych wierzycieli nie przemawia za umorzeniem należności z tytułu składek. Organ wskazał, że należności skarżącego z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ decyzją z dnia 24 sierpnia 2020 r. utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji.

Wyrokiem z dnia 4 listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) we Wrocławiu sygn. akt III SA/Wr 579/20 uchylił ww. decyzje. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że ZUS nie wyjaśnił okoliczności związanych z brakiem przedawnienia składek o umorzenie, których wnioskowała strona.

W ponownie prowadzonym postepowaniu ZUS zawiadomił stronę o możliwości zaktualizowania sytuacji majątkowej i życiowej strony. Strona 14 lutego 2022 r. złożyła oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym.

Decyzją z dnia 10 maja 2022 r. organ I instancji odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą (płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenia) w łącznej wysokości 57 659,45 zł (w tym należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w łącznej wysokości 36 045,88 zł, należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej wysokości 19 957,70 zł oraz należności na Fundusz Pracy w łącznej wysokości 1 655,87 zł). W uzasadnieniu decyzji wskazał, że przy rozstrzyganiu uwzględnił wszystkie zgromadzone dokumenty w tym złożone w ramach poprzednio prowadzonego postępowania. Omówił organ kwestię dotyczące przedawnienia należności, wskazał, że wnioskowane należności nie uległy przedawnieniu, powołał się przy tym organ na przepisy u.s.u.s., w tym art. 24 ust. 5b i na zdarzenia mające wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Przedstawił organ w ujęciu tabelarycznym zestawienie należności i dat czynności egzekucyjnych powodujących zawieszenie biegu terminu przedawnienia.

Dalej organ wskazał, że nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających należności za całkowicie nieściągalne zgodnie z art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Stwierdził również organ, że strona nie wykazała, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z rozporządzeniem ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną oraz zdrowotną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego, nie wskazała strona na żadne szczególne zdarzenia losowe, które spowodowały powstanie zaległości ani też nie wykazała, że stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiły ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Wyjaśnił organ, że skarżący uzyskuje dochód ze świadczenia emerytalnego, który jest niezależny od stanu zdrowia. Wskazał organ, że strona nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej, ale uzyskuje według oświadczenia dochód z tytułu świadczenia emerytalnego w wysokości 3.880 zł brutto, ze świadczenia dokonywane są potrącenia w kwocie 922,55 zł. Ustalił ZUS, że po waloryzacji 1 marca 2022 r. wysokość świadczenia emerytalnego wynosi 4.262,46 zł brutto i dokonywane są potrącenia w wysokości 1.065 zł, kwota netto świadczenia do wypłaty wynosi 2.513,23 zł. Stwierdził organ, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest z dochowaniem ograniczenia wynikającego z przepisów, tj. nie przekracza kwoty minimum socjalnego. Strona nie korzysta z pomocy społecznej oraz innych form pomocy, z przedłożonych dokumentów nie wynika, aby strona miała problemy z regulowaniem bieżących należności. Wskazał organ, że według podanych informacji, skarżący jest wdowcem, samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, stałe wydatki to 2.100 zł, na które składają się miesięczne opłaty -150 zł, opłaty eksploatacyjne 1.600 zł, koszty leczenia 350 zł. Strona nie posiada nieruchomości oraz wierzytelności, ma zgromadzone środki w wysokości 612 zł, nie posiada samochodu. Strona ma zobowiązania pieniężne z tytułu podatku w kwocie 780 zł z ratą miesięczną 65 zł oraz z tytułu kredytu w kwocie 12.000 zł na okres dwóch lat z ratą miesięczną w wysokości 650 zł. Argumentował organ, że ograniczone możliwości płatnicze strony nie są wystarczającą przesłanką do umorzenia należności, jak również posiadanie zadłużenia względem innych podmiotów nie przemawia za umorzeniem należności względem ZUS. Zdaniem organu zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia ubóstwa. Problemy zdrowotne skarżącego (strona wskazała na [...], [...], zaburzenia [...]) mogą być dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia zaległości, ponadto strona nie przedłożyła dowodów potwierdzających ponoszone wydatki na leczenie. Pomimo trudności zdrowotnych skarżący posiada stały dochód z tytułu emerytury i ze świadczenia tego następuje stopniowa spłata należności.

Strona zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy.

ZUS zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przy rozpoznawaniu wniosku uwzględnił wszystkie przedłożone przez stronę dokumenty oraz poczynił własne ustalenia. Wskazał, że w sprawie prawidłowo ustalono brak spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Stwierdził organ, że akta sprawy nie dają podstaw do przyjęcia, że wystąpiła całkowita nieściągalność należności. Nie stwierdził również organ spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia. Argumentował organ, że wziął pod uwagę informacje pozyskane z urzędu oraz informacje i dokumenty przedłożone przez stronę. Podkreślił organ, że sama trudna sytuacja finansowa nie jest wystarczająca dla umorzenia należności. Odnośnie sytuacji zdrowotnej, organ wyraził zrozumienie dla problemów skarżącego, jednocześnie jednak wskazał, że strona otrzymuje świadczenie emerytalne, a zatem nie jest pozbawiona dochodu, który umożliwiłby spłatę należności. Zarzuciła strona naruszenie: 1) art. 24 ust. 4 i nast. u.s.u.s. przez niepominięcie w decyzji tych zaległości z tytułu składek, które tylko przez bierność organu uległy przedawnieniu i skierowanie do egzekucji należności przedawnionych; 2) art. 28 ust. 1 i 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sytuacji, gdy strona ten przepis powołała, a powstanie zaległości było następstwem szczególnych zdarzeń; art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023, poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przez formułowanie ocen sprzecznych z wyrokiem III SA/Wr 579/20, a tym samym zaniechanie podporządkowania się prawomocnemu orzeczeniu; 3) art. 7 i 8 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i pominięcie słusznego interesu strony; 4) art. 77 w zw. Z art. 80 i art. 81a k.p.a. przez nieustalenie stanu faktycznego, błędne ustalenia faktyczne, wdrożenie kosztownego postępowania egzekucyjnego przedawnieniach należności, czym odebrano możliwość zaspokajania podstawowych potrzeb egzystencjalnych; 5) art. 77 k.p.a. w zw. Z art. 80 k.p.a. przez zaniechanie wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, a nadto nieuwzględnienie, że ubóstwo nie stanowi warunku sine qua non udzielenie ulgi; 6) art. 11 w zw. Z art. 107 § 3 i 4 k.p.a. przez sporządzenie uzasadnienia decyzji nieodpowiadającej wymogom ustawowym, wewnętrznie sprzecznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie dla rozpatrzenia skargi istotne znaczenie ma fakt, że sprawa była już przedmiotem oceny przez WSA we Wrocławiu – wyrok WSA III SA/Wr 579/20. W konsekwencji, ramy kognicji Sądu rozpoznającego obecnie skargę, zostały ograniczone rozstrzygnięciami zapadłymi wcześniej w sprawie.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. A zatem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Ocena ta wiąże tylko o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych (por. wyrok NSA z dnia 28 marca 2012r. sygn. akt I OSK 670/11, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Innymi słowy wyłącznie zmiana stanu faktycznego czy prawnego pozwala na odstąpienie od oceny i wskazań zawartych w wyroku.

W ocenie Sądu, w sprawie w zakresie oceny prawnej nie zaistniała przesłanka wyłączająca obowiązek zastosowania się do wykładni prawa zawartej w wyroku WSA. Natomiast dla właściwego zastosowania przepisów niezbędne jest uwzględnienie zmian stanu faktycznego (organ dla właściwego rozpoznania wniosku o umorzenie dokonał aktualizacji stanu faktycznego).

Sąd w obecnym składzie dokonując kontroli decyzji, mając na uwadze wyrok WSA stwierdził, że decyzje obu instancji są zgodne z przepisami prawa materialnego i postępowania, a organ wykonał zalecenia. WSA w wyroku zalecił, aby organ wyjaśnił kwestie związane z brakiem przedawnienia należności objętych wnioskiem o umorzenie. ZUS w wykonaniu zalecenia omówił przepisy u.s.u.s. dotyczące przedawnienia i zdarzeń mających wpływ na bieg terminu przedawnienia i przedstawił zestawienie należności objętych wnioskiem wraz ze wskazaniem zdarzeń mających wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia (szczegółowe zestawienie zawarte jest w decyzji I instancji i stanowisko w tym zakresie podzielił organ II instancji). Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania stanowiska organów i zwraca jednocześnie uwagę, że w zakresie postępowania dotyczącego umorzenia należności poza zakresem sprawy pozostają kwestie związane z prawidłowością prowadzonego postepowania egzekucyjnego. Odnośnie postepowania egzekucyjnego i podejmowanych czynności egzekucyjnych i stosowanych środków, stronie przysługują odrębne środki zaskarżenia.

W ocenie Sądu w sprawie organ prawidłowo przeprowadził postępowanie i stwierdzając brak wystąpienia przesłanek umorzenia, nie naruszył przepisów.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141 poz. 1365).

W art. 28 ust. 1 u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umarzania składek na ubezpieczenie społeczne w całości lub w części, jednak tylko w przypadku wykazania ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2) lub na szczególnych warunkach, w przypadku ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek, określonych w rozporządzeniu.

Przepis art. 28 ust. 3 u.s.u.s. zawiera zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Stosownie do art. 28 ust. 3 u. s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4. a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4. b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania określone zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W świetle przepisów rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Wyjaśnić należy charakter zaskarżonej decyzji oraz związaną z tym specyfikę kontroli sądowej. Zaskarżona decyzja wydana jest na podstawie przepisów, które upoważniają organy do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet stwierdzenie istnienia przesłanek przewidzianych w przepisach, których wystąpienie jest warunkiem umorzenia - nie zobowiązuje organu do umorzenia należności. Organ ma prawo swobodnego wyboru czy w danej sprawie zachodzi przypadek uzasadniający przyznanie ulgi, czyli to organ decyduje o sposobie rozstrzygnięcia. Sąd nie ma uprawnień aby nakazać organom uwzględnienie wniosku strony o udzielenie ulgi, nie może kwestionować rozstrzygnięcia merytorycznego, jego celowości, czy słuszności. Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do badania, czy w procesie dochodzenia do podjęcia rozstrzygnięcia organ dochował przewidzianej przepisami procedury, w tym, czy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, które mogłyby przemawiać za spełnieniem przesłanek umorzenia oraz czy organ nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Decyzja "uznaniowa" podlega kontroli sądowej co do jej zgodności z przepisami prawa, a więc sąd administracyjny jest uprawniony do oceny, czy organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i, czy w ich kontekście prawidłowo dokonał ustaleń faktycznych i, czy te ustalenia znajdują oparcie w wystarczającym materiale dowodowym sprawy oraz, czy wyprowadzone z tych ustaleń wnioski w zakresie merytorycznym, a więc dokonana ocena prawna sprawy, nie przekraczają zasady swobodnej oceny dowodów, zaś wyciągnięte wnioski, czy są logiczne i poprawne. Jeżeli Sąd stwierdzi, że okoliczności te zostały rozważone, a także organ wyczerpująco swoje stanowisko uzasadnił - nie ma podstawy prawnej do ingerowania w treść rozstrzygnięcia

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że organ nie naruszył spoczywających na nim obowiązków. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie ZUS nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust 3a u.s.u.s., jak i w oparciu o przepisy rozporządzenia.

Sąd nie znajduje podstaw do podważenia ustaleń organów dotyczących niespełnienia przesłanek nieściągalności z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W zakresie braku podstaw do zastosowania art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ w zaskarżonej decyzji zasadnie stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki przewidziane w pkt 1-6 ww. przepisu.

Nie kwestionuje również Sąd oceny dokonanej przez organ w związku z zastosowaniem w sprawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia. Słusznie wskazał organ, że w postępowaniu dotyczącym wniosku o umorzenie należności wobec ZUS na wnioskodawcy spoczywa obowiązek odpowiedniego wykazania i udokumentowania okoliczności dotyczących jego sytuacji zdrowotnej, zawodowej i materialnej. Dalej wyjaśnił ZUS, że strona podejmując się prowadzenia działalności gospodarczej powinna być świadoma, że ciążą na niej zobowiązania z tytułu składek; obowiązek w tym zakresie istnieje niezależnie od osiąganych przychodów czy trudności w prowadzeniu działalności, ponieważ ryzyko prowadzenia działalności ponosi podmiot ją prowadzący. A brak płynności finansowej nie może być równoważony ze środków ZUS.

W ocenie Sądu, organ podejmując decyzję, uwzględnił również sytuację finansową strony, którą ustalił na podstawie dokumentów przedłożonych przez stronę i na podstawie samodzielnych ustaleń, tj. wziął pod uwagę fakt, że strona otrzymuje świadczenie emerytalne, przyjął wielkość jego obciążenia. Organ odniósł powyższe do kwoty minimum socjalnego, które strona przekracza. Nie znajduje Sąd również podstaw, aby zanegować stanowisko organu odnośnie oceny sytuacji zdrowotnej strony i jej wpływu na możliwość uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ nie negował, że strona ma problemy ze zdrowiem, jednak jak wskazał organ strona, niezależnie od stanu zdrowia uzyskuje świadczenie emerytalne, z którego możliwe jest spłacanie należności.

Nie jest również pozbawione zasadności stanowisko organu, że trudna sytuacja finansowa, osiąganie niskich dochodów nie stanowi o obowiązku rezygnacji z dochodzenia zaległości. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że publicznoprawny charakter należności, oraz cele, na które są one przeznaczone, obligują organy odpowiedzialne za ich pobór do szczególnej stanowczości i ostrożności w dysponowaniu nimi. Obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęte w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 848/16, wyrok z 26 września 2019 r. sygn. akt I GSK 1372/18 dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu organ rozpoznając wniosek strony nie naruszył przepisów, a decyzja zawiera ustosunkowanie się do twierdzeń strony w kontekście przesłanek umorzenia przewidzianych dla przedmiotowych należności.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.