Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 489/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39 § 1, § 3, art. 40 § 1, § 2, art. 41, art. 42 § 1, art. 44
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 110o, art. 110u
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędziowie WSA Monika Krywow (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 września 2023 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 19 stycznia 2023 r. nr 2401-IEE.711.1021.2022.2/LF/ UNP: 2401-23-014922 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 19 stycznia 2023 r., nr 2401-IEE.711.1021.2022.2/LF/ UNP: 2401-23-014922, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako Dyrektor, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej jako k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 17 § 1c ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479, dalej jako u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia K. K. (dalej jako zobowiązany), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej jako organ egzekucyjny) z 28 września 2022 r. nr [...], [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do złożenia zarzutu na ponowny opis i oszacowanie wartości nieruchomości o nr księgi wieczystej [...].

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ egzekucyjny prowadzi egzekucję z nieruchomości gruntowej zabudowanej, położonej w miejscowości K., ul. [...] stanowiącej działkę ewidencyjną nr r [...] o pow. 0,3857 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr [...] należącą do zobowiązanego.

Zawiadomieniem z 30 maja 2022 r., zgodnie z wymogiem z art. 110o § 1 u.p.e.a., zobowiązany został zawiadomiony o terminie ukończenia ponownego opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości. Zawiadomienie zostało przesłane do zobowiązanego na jego adres ([...] K., ul. [...]) i doręczone w trybie art. 44 k.p.a. z dniem 20 czerwca 2022 r. Przesyłka ta została dwukrotnie awizowana przez pocztę i po bezskutecznym upływie terminu jej odbioru, zwrócona do nadawcy.

Zawiadomienie zawierało pouczenie, że zgodnie z art. 110u § 1 ww. ustawy zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

O terminie ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości organ egzekucyjny zawiadomił również przez obwieszczenie publiczne z 30 maja 2022r., nr [...], które zgodnie z art. 110o § 2 ww. ustawy wywieszono w siedzibie organu egzekucyjnego oraz Urzędu Gminy. Obwieszczenie przesłane do Urzędu Gminy w K. zostało wywieszone w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 17 czerwca 2022 r.

21 lipca 2022 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo radcy prawnego R. K., w którym zgłosił się do niniejszej sprawy.

Zgodnie z zawiadomieniem ponowny opis i oszacowanie wartości nieruchomości rozpoczęto 17 sierpnia 2022 r. o godz. 8.30, a ukończono tego dnia o godz. 9.30. Protokół również zawierał pouczenie, że zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Powyższy protokół wraz z kopią egzemplarza opinii rzeczoznawcy majątkowego przesłano m.in. na adres pełnomocnika zobowiązanego - za pismem z 23 sierpnia 2022 r., w którym ponownie pouczono, że na opis i oszacowanie wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości - zarzuty. Dokumenty te doręczono pełnomocnikowi zobowiązanego 25 sierpnia 2022 r.

Pismem z 5 września 2022 r. (nadanym w urzędzie pocztowym 6 września 2022 r.) pełnomocnik zobowiązanego złożył zarzuty do ponownego opisu i oszacowania wartości nieruchomości gruntowej z 17 sierpnia 2022 r.

Postanowieniem z 28 września 2022 r. organ egzekucyjny stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zarzutów na ponowny opis i oszacowanie nieruchomości o numerze księgi wieczystej [...] stanowiącej własność zobowiązanego, ujętego w protokole z ponownego opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości ukończonego 17 sierpnia 2022 r.

Pismem z 10 października 2022 r. (nadanym w urzędzie pocztowym w tym samym dniu) pełnomocnik zobowiązanego złożył zażalenie na powyższe postanowienie, w którym zrzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 110u § 1 u.p.e.a. poprzez niepoinformowanie w prawidłowy sposób o terminie wniesienia zarzutów oraz brak należytego wskazania, kiedy organ zakończył czynność opisu i oszacowania nieruchomości, co skutkuje naruszeniem prawa do obrony interesów strony oraz wystąpienie szkody po stronie strony. Wskazano, że tym samym działanie to jest niezgodne z przepisami prawa i stanowi poważne naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej i zasady informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zarówno dłużnik, jak i jego pełnomocnik nie byli obecni podczas ponownego opisu i oszacowania nieruchomości, w związku z czym nie mieli wiedzy na temat jego wyniku, a zatem organ egzekucyjny powinien powiadomić nieobecnych, znanych sobie uczestników postępowania o wyniku opisu i oszacowania wartości nieruchomości oraz pouczyć ich o prawie zgłoszenia zarzutów. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia celem uwzględnienia zgłoszonych przez stronę zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości, ewentualnie z daleko idącej ostrożności procesowej o potraktowanie zarzutów do ponownego opisu i oszacowania nieruchomości gruntowej z 17 sierpnia 2022 r. jako wniosku o przywrócenie terminu do złożenia w/w zarzutów oraz rozpatrzenie ww. zarzutów. Ponadto, w przypadku nieuwzględnienia powyższych wniosków, wniósł o dokonanie ponownego opisu i oszacowania przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. 110 u § 2 u.p.e.a.

Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie organ odwoławczy stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem organu odwoławczego, nie jest prawdziwe twierdzenie, że zobowiązany nie został poinformowany w jakim terminie przysługuje prawo do złożenia zarzutu do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Stwierdził, że do zobowiązanego zostało skierowane zawiadomienie z 30 maja 2022 r., o terminie ukończenia ponownego opisu i oszacowania wartości nieruchomości należącej do niego. Zawiadomienie zawierało przy tym pouczenie o terminie i sposobie wnoszenia zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości. Zostało ono doręczone w trybie art. 44 k.p.a., albowiem po dwukrotnej awizacji 3 czerwca 2022 r. i 13 czerwca 2022 r., a następnie po bezskutecznym upływie 14-dniowego terminu, przesyłka zawierająca pouczenie, jako niepodjęta przez adresata została zwrócona 20 czerwca 2022 r. do nadawcy. Ponadto o terminie opisu i oszacowania organ egzekucyjny zawiadomił również poprzez obwieszczenie publiczne z 30 maja 2022 r., które wywieszono w siedzibie Urzędu Skarbowego w K. oraz Urzędzie Gminy w K.. 17 sierpnia 2022 r. o godz. 8.30 organ egzekucyjny rozpoczął ponowny opis i oszacowanie wartości w/w nieruchomości, a ukończył tego samego dnia o godz. 9.30. W protokole z ponownego opisu i oszacowanie wartości ww. nieruchomości organ pouczył ponownie, że zgodnie z art. 110u § 1 u.p.e.a. zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Odpis ww. protokołu wraz kopią egzemplarza opinii rzeczoznawcy majątkowego został doręczony pełnomocnikowi zobowiązanego. Wskazano, że zgodnie z art. 110u § 1 u.p.e.a., termin na złożenie zarzutów wynosi 14 dni i liczony jest od dnia ukończenia opisu i oszacowania, a nie od innego momentu np. tak jak wskazuje pełnomocnik zobowiązanego doręczenia protokołu z tej czynności. Opis i oszacowanie wartości nieruchomości ukończono 17 sierpnia 2022 r. 14-dniowy termin do wniesienia zarzutów rozpoczął bieg 18 sierpnia 2022 r. i upłynął 31 sierpnia 2022 r. Pełnomocnik złożył zarzut 6 września 2022 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), zatem 6 dni po terminie przewidzianym przez ustawodawcę dla dokonania tej czynności. Jak wskazał organ egzekucyjny - powołując się na niekwestionowane orzecznictwo sądów administracyjnych - wniesienie zarzutów po upływie terminu do tego przewidzianym jest prawnie bezskuteczne. Dyrektor zauważył także, że od daty 23 sierpnia 2022 r. (daty doręczenia odpisu protokołu wraz opinią biegłego rzeczoznawcy) do 31 sierpnia 2022 r. upłynęło 7 dni, zatem zobowiązany czas na złożenie w terminie środka zaskarżenia.

W skardze na powyższe postanowienie pełnomocnik zobowiązanego zarzucił naruszenie:

- art. 110o § 1 w zw. z art. 110u § 1 u.p.e.a. poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zarzutów na ponowny opis i oszacowanie nieruchomości podczas gdy zawiadomienie o terminie opisu i oszacowania zostało nadane jedynie do zobowiązanego (pismem z dnia 30 maja 2022 r., które nie zostało odebrane przez K. K.) przy jednoczesnym braku zawiadomienia pełnomocnika o terminie opisu i oszacowania co naruszyło prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu, albowiem zobowiązany nie odebrał ww. zawiadomienia z dnia 30 maja 2022 r., które zostało wysłane na nieprawidłowy adres (ul. [...] w K. w miejsce prawidłowego adresu, tj. ul. [...] w C.) i tym samym dłużnik nie brał udziału w opisie i oszacowaniu, a zgłoszenie się do niniejszego postępowania pełnomocnika pismem z dnia 21 lipca 2022 r. rodziło obowiązek poinformowania pełnomocnika o terminie opisu i oszacowania co z kolei skutkowałoby udziałem pełnomocnika i dłużnika w opisie i oszacowaniu w dniu 17 sierpnia 2022 r. i złożeniem zarzutów na opis i oszacowanie w terminie, o którym mowa w art. 110u § 1 u.p.e.a.

- art. 110o § 1 w zw. z art. 110u § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zarzutów na ponowny opis i oszacowanie nieruchomości podczas gdy przesłanie protokołu z opisu i oszacowania datowane na dzień 23 sierpnia 2022 r. zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 25 sierpnia 2022 r. co przy założeniu, iż pełnomocnik oraz skarżący nie byli skutecznie zawiadomieni o terminie opisu i oszacowania, a tym samym nie zostali prawidłowo pouczeni o terminie wniesienia zarzutów, skutkowało możliwością złożenia zarzutów w terminie 6 dni co jest terminem nieznanym ustawie,

- art. 112 w zw. z art. 144 k.p.a., art. 7 k.p.a. w zw. z art. 7a w zw. z art. 8 w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 110u § 1 u.p.e.a. poprzez brak pouczenia skarżącego w prawidłowy sposób o terminie wniesienia zarzutów co skutkuje naruszeniem prawa do obrony interesów strony oraz wystąpieniem szkody po stronie dłużnika, a takie działanie jest niezgodne z przepisami prawa i stanowi poważne naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej i zasady informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a zarówno dłużnik, jak i jego pełnomocnik nie byli skutecznie poinformowani o term inie ukończenia opisu i oszacowania i nie byli obecni podczas ponownego opisu i oszacowania nieruchomości, w związku z czym nie mieli wiedzy na temat jego wyniku, a zatem organ egzekucyjny powinien powiadomić pełnomocnika o terminie ukończenia opisu i oszacowania po zgłoszeniu się do sprawy, tj. po złożeniu pisma z dnia 21 lipca 2022 r., a ponadto przesłanie protokołu odpisu i oszacowania z dnia 23 sierpnia 2022 r. zawiera błędne pouczenie, a takie pouczenie co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo w niesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, a z w /w pouczenia nie wynika bowiem jasno w jakim terminie należy złożyć zarzuty, a takie pouczenie wynikało z zawiadomienia z dnia 30 maja 2022 r., które nie zostało skutecznie doręczone do dłużnika,

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zarzutów na ponowny opis i oszacowanie nieruchomości podczas gdy powyższe uniemożliwia wzruszenie nieprawidłowej wyceny przedmiotowej nieruchomości i naraża skarżącego na poważną szkodę majątkową albowiem organ egzekucyjny szacując wartość przedmiotowej nieruchomości opierał swoje ustalenia na oszacowaniu biegłego rzeczoznawcy, który sporządził opinię wydaną w niniejszej

sprawie w dniu 7 września 2021 r., a opinia ta nie odzwierciedla rzeczywistej wartości rynkowej przedmiotu wyceny, prowadząc przy tym do pokrzywdzenia właściciela nieruchomości - dłużnika albowiem przedmiotowa nieruchomość o nr [...] w 2011 roku została wyceniona na znacznie wyższą kwotę - biegły rzeczoznawca wycenił ją oraz działkę nr [...] na łączną kwotę 3.950.000,00 zł, a mając na względzie fakt, iż ceny nieruchomości znacząco wzrosły od czasu wydania poprzedniej opinii, nie sposób jest uznać, że wartość tej nieruchomości mogłaby ulec tak znacznemu obniżeniu przy jednoczesnej poprawie warunków wpływających na jej wartość, takich jak budowa węzła autostrady [...] w pobliżu K. czy rozwój przemysłowy terenów tej miejscowości.

Mając na uwadze powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu egzekucyjnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia celem uwzględnienia zgłoszonych przez stronę zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości, a także zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi, jej autor, wskazał, że zawiadomienie o terminie opisu i oszacowania zostało nadane jedynie do skarżącego K. K. (pismo z dnia 30 maja 2022 r., które nie zostało odebrane przez zobowiązanego). Tymczasem pismem z dnia 21 lipca 2022 r. do sprawy zgłosił się pełnomocnik skarżącego, który nie został zawiadomiony o terminie opisu i oszacowania. Zdaniem pełnomocnika powyższe naruszyło prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu albowiem dłużnik nie odebrał ww. zawiadomienia, które zostało wysłane na nieprawidłowy adres (ul. [...] w K. w miejsce prawidłowego adresu, tj. ul. [...] w C.) i nie brał udziału w opisie i oszacowaniu, a zgłoszenie się do niniejszego postępowania pełnomocnika pismem z dnia 21 lipca 2023 r. rodziło obowiązek poinformowania pełnomocnika o terminie opisu i oszacowania co z kolei skutkowałoby udziałem skarżącego i pełnomocnika w opisie i oszacowaniu nieruchomości i złożeniem zarzutów na opis i oszacowanie w terminie, o którym mowa w 110u § 1 u.p.e.a. Pełnomocnik nie mógł posiadać wiedzy o terminie ukończenia opisu i oszacowania w dniu 17 sierpnia 2022 r. albowiem zawiadomienia o tej czynności nie odebrał skarżący. Zatem skarżący oraz jego pełnomocnik nie wzięli udziału w opisie i oszacowaniu przedmiotowej nieruchomości.

Dalej wskazano, że w zaskarżonym postanowieniu stwierdzono również, iż przesłanie protokołu z opisu i oszacowania datowane na dzień 23 sierpnia 2022 r. zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 25 sierpnia 2022 r. co przy założeniu, iż pełnomocnik oraz skarżący nie byli skutecznie zawiadomieni o terminie opisu i oszacowania, a tym samym nie zostali prawidłowo pouczeni o terminie wniesienia zarzutów, skutkowało możliwością złożenia zarzutów w terminie 6 dni. Taki termin, który skarżący miał na skuteczne złożenia zarzutów na opis i oszacowanie, jest term inem nieznanym ustawie co narusza art. 6 k.p.a.

Zdaniem skarżącego doszło również do naruszenia art, 112 k.p.a. w zw. z art.

144 k.p.a., art. 7 k,p.a, w zw. z art. 7a w zw. z art. 8 w zw. z art. 9 k.p,a. w zw. z art. 110u u § 1 u.p.e.a. poprzez brak pouczenia skarżącego w prawidłowy sposób o terminie wniesienia zarzutów co skutkuje naruszeniem prawa do obrony interesów strony oraz wystąpienie szkody po stronie dłużnika tym bardziej, że wycena przedmiotowej nieruchomości dokonana przez organ egzekucyjny jest niefachowa, nierzetelna, a tym samym zaniżona co może skutkować poważną szkodą majątkową po stronie dłużnika. Takie działanie jest niezgodne z przepisami prawa i stanowi poważne naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej i zasady informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a zarówno dłużnik, jak i jego pełnomocnik nie byli skutecznie poinformowani o terminie ukończenia opisu i oszacowania i nie byli obecni podczas ponownego opisu i oszacowania nieruchomości. W związku z czym nie mieli wiedzy na temat jego wyniku, a zatem organ egzekucyjny powinien powiadomić pełnomocnika o terminie ukończenia opisu i oszacowania po zgłoszeniu się do sprawy pismem z dnia 21 lipca 2022 r., tym bardziej, że dłużnik nie odebrał zawiadomienia z dnia 30 maja 2022 r., a ponadto przesłanie protokołu odpisu i oszacowania z dnia 23 sierpnia 2022 r. zawiera błędne pouczenie, a takie pouczenie co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Z ww. pouczenia nie wynika bowiem jasno, w jakim terminie należy złożyć zarzuty, a takie pouczenie wynikało z zawiadomienia z dnia 30 maja 2022 r., które nie zostało skutecznie doręczone do dłużnika.

Nadto organ egzekucyjny w piśmie zatytułowanym "protokół z ponownego opisu i oszacowania wartości nieruchomości oznaczonej numerem księgi wieczystej [...] z dnia 17 sierpnia 2022 r. nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a., albowiem naruszył zasadę informowania stron. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W opisywanym stanie faktycznym organ nie dopełnił ciążących na nim obowiązków, wskazując termin, o którym mowa w art. 110u § 1 u.p.e.a. w sposób nieprecyzyjny, dający szerokie pole do interpretacji przez stronę, co wpłynęło na naruszenie interesów strony. Zasadnym jest bowiem przyjęty przez stronę tok rozumowania, zgodnie z którym zarzuty od opisu i oszacowania nieruchomości miałyby zostać wniesione po doręczeniu stronie protokołu z tej właśnie czynności - tym bardziej, że dłużnik oraz jego pełnomocnik nie był obecny w czasie dokonywania opisu i oszacowania. Rzetelne odniesienie się do uwzględnionej w protokole z ponownego opisu i oszacowania nieruchomości argumentacji przyjętej przez organ wymaga zbadania wszystkich okoliczności sprawy.

Autor skargi stwierdził, że organ w niniejszej sprawie lakonicznie wskazał, iż (cyt.) "zgodnie z oświadczeniem rzeczoznawcy przedstawiona wartość rynkowa wycenianej nieruchomości określona została w oparciu o wiarygodne dane pozyskane z aktów notarialnych oraz w ramach przeprowadzonej analizy rynku lokalnego. Na powyższym czynność zakończono 17 sierpnia 2022 r. o godz. 9.30.". Nie wyjaśnił jednak, jakiej czynności dotyczy ww. wzmianka, albowiem sformułowanie to mogło tyczyć się - biorąc pod uwagę umiejscowienie w /w - choćby określanie wartości rynkowej przedmiotowej nieruchomości. Nie jest bowiem wiadome stronie, kiedy ww. protokół został podpisany przez osobę do tego upoważnioną. W praktyce sposób pouczenia strony w piśmie z dnia 23 sierpnia 2023 r. przez organ egzekucyjny nie wskazuje jasno, czy dzień 17 sierpnia 2022 r., godz. 9.30, stanowi datę zakończenia i podpisania sporządzania protokołu z ww. czynności. Jeśli w istocie tak było, powyższe budzi także uzasadnione wątpliwości strony ze względu na fakt, iż według stanowiska organu I instancji czynność mająca rzekomo polegać na ponownym opisie i oszacowaniu nieruchomości, a także sporządzenie protokołu i odniesienie się do wszystkich dotyczących jej dokumentów, w tym wyceny rzeczoznawcy, miała trwać zaledwie godzinę (rozpoczęcie czynności miało mieć bowiem miejsce o godz. 8.30). Zaznaczono, iż organ egzekucyjny ma obowiązek pouczenia o prawie wniesienia zarzutów na postanowienie do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Organ w zaskarżonym postanowieniu wskazuje, iż w jego rozumieniu ww. obowiązku dopełnił, jednak poczynił to w sposób nieprecyzyjny, nie wskazując, kiedy dokładnie miało miejsce sporządzenie i podpisanie protokołu z ww. czynności, a także jaki jest termin na wniesienie zarzutów na opis i oszacowanie. Ponadto, na marginesie zauważono, że ze względu na nieobecność strony w trakcie ww. czynności, nie miała ona możliwości merytorycznego odniesienia się do stanowiska organu, w związku z czym niezbędne stało się oczekiwanie na doręczenie protokołu z ww. czynności. Skarżący był nieobecny na opisie i oszacowaniu albowiem nie został skutecznie zawiadomiony o tej czynności ponieważ nie odebrał pisma z dnia 30 maja 2022 r.

Finalnie, mając na uwadze przepis art. 112 kp.a. w zw. z art. 144 k.p.a., stwierdzono, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. Odpowiadając na zarzuty stwierdził, że w dacie przesyłania ww. zawiadomienia zobowiązany nie działał za pośrednictwem pełnomocnika. Zawiadomienie zostało przesłane na adres znany organowi egzekucyjnemu, pod którym zresztą Zobowiązany odbierał korespondencję (pismo z 15 czerwca 2022 r. wezwanie do złożenia sprawozdania z zarządu nieruchomością). Pismem z 29 czerwca 2022 r. złożonym w kancelarii organu egzekucyjnego w tym samym dniu, zobowiązany poinformował organ egzekucyjny o nowym adresie do korespondencji i od tamtej pory organ egzekucyjny kierował korespondencję na ten adres. Skarżący, wbrew twierdzeniom został prawidłowo powiadomiony o terminie opisu i oszacowania, natomiast pełnomocnik przystępując do sprawy miał również możliwość wglądu w akta sprawy na zasadzie art. 73 k.p.a. Pouczenie dotyczące prawa wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania zawarte w protokole opisu i oszacowania było prawidłowe (podobnie jak w pozostałych dokumentach). Natomiast profesjonalny pełnomocnik dysponuje wiedzą prawniczą i w tym zakresie zarówno Strona (Mocodawca), jak i organy mają prawo wymagać zachowania zasad przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu dużo wyższym niż przeciętny.

Odnosząc się do zarzutów skargi, dotyczącej nieprawidłowej wyceny przedmiotowej nieruchomości zauważono, że art. 174 ustawy o gospodarce nieruchomościami reguluje pojęcie i uprawnienia zawodowe rzeczoznawcy majątkowego. Z przepisu tego wynika, że rzeczoznawca majątkowy dokonuje określania m.in. wartości nieruchomości. Organ egzekucyjny, po to powołuje rzeczoznawcę majątkowego, aby było to przeprowadzone profesjonalnie, sam nie posiada wiedzy specjalistycznej w zakresie szacowania wartości nieruchomości. Art. 175 ww. ustawy reguluje natomiast zasady wykonywania zawodu rzeczoznawczy majątkowego, a mianowicie jest on zobowiązany do wykonywania czynności, o których mowa w art. 174 ust. 3 i 3a, zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa, ze szczególną starannością właściwą dla zawodowego charakteru tych czynności oraz z zasadami etyki zawodowej, kierując się zasadą bezstronności w wycenie nieruchomości. Ponadto zauważono, że tylko organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych władna jest dokonać merytorycznej oceny zwartości operatu szacunkowego. Strona kwestionująca dany operat powinna przedłożyć organowi dowód jego nieprawidłowości w postaci opinii organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych.

Podkreślono końcowo, że z art. 156 ust. 3 u.g.n. wprost wynika, że operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Natomiast samo subiektywne przekonanie zobowiązanego (Skarżącego), że wycena rzeczoznawcy majątkowego została dokonana bez zachowania należytej staranności oraz z pominięciem zasad przewidzianych prawem, nie może przesądzać, iż wartość została zaniżona. W procesie wyceny nieruchomości nie określa się bowiem maksymalnej ceny, a jedynie kwotę, którą można uzyskać w transakcji rynkowej w dniu, na który wartość została określona. Podstawowym mechanizmem, za pomocą którego dokonywany jest "pomiar" wartości nieruchomości, jest mechanizm sprzedaży licytacyjnej, ostatecznie weryfikujący dokonane wcześniej oszacowanie. Zgodnie bowiem z art. 151 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wartość rynkową nieruchomości stanowi szacunkowa kwota, jaką w dniu wyceny można uzyskać za nieruchomość w transakcji sprzedaży zawieranej na warunkach rynkowych pomiędzy kupujący a sprzedającym, którzy mają stanowczy zamiar zawarcia umowy, działają z rozeznaniem i postępują rozważnie oraz nie znajdują się w sytuacji przymusowej. Zatem, wartość rynkowa nieruchomości to jedynie najbardziej prawdopodobna jej cena, możliwa do uzyskania na rynku. Faktycznie zaś cenę tę ustala rynek, czyli sami kupujący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawidłowość uznania, że zarzuty na opis i oszacowanie nieruchomości zobowiązanego zostały wniesione z uchybieniem terminu. Skarżący argumentuje, że zawiadomienie o dacie przeprowadzenia opisu i oszacowania nieruchomości należącej do niego zostały skierowane bezpośrednio do niego, nie zaś do jego pełnomocnika, a nadto na niewłaściwy adres. Wskazuje, że przez ten błąd nie został prawidłowo pouczony o terminie wniesienia zarzutów, albowiem jedynie w powyższym zawiadomieniu pouczenie było prawidłowe. Organy wskazują, że zawiadomienie zostało skierowane na prawidłowy adres zobowiązanego i jednocześnie twierdzą, że w dacie jego wysyłki zobowiązany nie działał przez pełnomocnika. Jednocześnie stoją na stanowisku, że pouczenie zarówno w zawiadomieniu, jak i przy piśmie przekazującym protokół z czynności opisu i oszacowania nieruchomości oraz kopii opinii rzeczoznawcy były prawidłowe.

W powyższym sporze rację należy przyznać organom.

W myśl art. 110 u.p.e.a. o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości organ egzekucyjny zawiadamia znanych mu uczestników postępowania egzekucyjnego (§ 1). Organ egzekucyjny wzywa ponadto, przez obwieszczenie publiczne wywieszone w siedzibie urzędu skarbowego oraz urzędu właściwej jednostki samorządu terytorialnego, uczestników, o których nie ma wiadomości, oraz inne osoby, które roszczą sobie prawa do nieruchomości i jej przynależności, aby przed ukończeniem opisu zgłosiły swoje prawa (§ 2). Zawiadomienia i obwieszczenia dokonywane są nie później niż na 14 dni przed rozpoczęciem opisu (§ 3).

Stosownie do art. 110u § 1 u.p.e.a. zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie.

Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio. U.p.e.a. nie zawiera przy tym regulacji dotyczących doręczania pism w toku postępowania egzekucyjnego. Zatem koniecznym jest odwołanie się do właściwych przepisów k.p.a.

Zgodnie z art. 39 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, zwany dalej "adresem do doręczeń elektronicznych", chyba że doręczenie następuje w siedzibie organu. W myśl § 2 tego artykułu w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem:

1) przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, albo

2) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy.

Natomiast jak stanowi § 3 art. 39 k.p.a. w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 i § 2 pkt 1, organ administracji publicznej doręcza pisma:

1) przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041 i 2320), albo

2) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy.

Zgodnie z art. 40 § 1 i § 2 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi, a jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika.

Nadto z art. 41 ww. ustawy wynika, że w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu (§ 1). w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (§ 2).

Art. 42 § 1 k.p.a. stanowi, że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych.

W myśl art. 44 k.p.a.:

§ 1. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

§ 2. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

§ 3. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.

§ 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

W niniejszej sprawie zawiadomienie z 30 maja 2022 r. zostało skierowane do zobowiązanego na adres [...] K., ul. [...]. Należy zauważyć, że o zmianie adresu zobowiązany poinformował organ egzekucyjny, jednakże uczynił to dopiero pismem z 29 czerwca 2022 r. Zatem zważywszy na treść art. 41 § 2 k.p.a. doręczenie ww. zawiadomienia odniosło skute prawny. Co więcej, jak sam przyznał pełnomocnik zobowiązanego, zgłosił się on do sprawy 21 lipca 2022 r. (data wpływu do organu egzekucyjnego pełnomocnictwa), a zatem po dacie doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. zawiadomienia z 30 maja 2022 r. Nie sposób zatem uznać, że na organie egzekucyjnym ciążył obowiązek ponownego kierowania ww. zawiadomienia, ale do pełnomocnika zobowiązanego.

Przesyłka zawierająca powyższe zawiadomienie była przy tym dwukrotnie awizowane, najpierw 3 czerwca 2022 r., a następnie 13 czerwca 2022 r., by następnie po bezskutecznym upływie 14-dniowego terminu, jako niepodjęta przez adresata została zwrócona 20 czerwca 2022 r. do nadawcy.

Zatem w świetle art. 44 § 4 w zw. z art. 41 § 2 k.p.a. prawidłowo została uznana za doręczoną.

Co więcej, organ egzekucyjny o terminie opisu i oszacowania organ egzekucyjny zawiadomił również poprzez obwieszczenie publiczne z 30 maja 2022 r. przez okres 14 dni - wywieszono w siedzibie Urzędu Skarbowego w K. oraz Urzędzie Gminy w K., zatem nie sposób uznać, że organ egzekucyjny uchybił ciążącemu na nim obowiązkowi, wynikającemu z art. 110o § 2 i § 3 u.p.e.a.

Pełnomocnik wskazał, że jedynie ww. zawiadomienie zawierało prawidłowe pouczenie, a tym samym zarówno zobowiązany, jak i jego pełnomocnik nie zostali prawidłowo pouczeni o środkach zaskarżenia. Uznanie ww. przesyłki za skutecznie doręczoną powoduje, że zarzut ten już co do zasady nie można uznać za zasadny. Nie mniej jednak, Sąd zauważa, że także w piśmie skierowanym do pełnomocnika zobowiązanego przekazującego protokół wraz z kopią egzemplarza opinii rzeczoznawcy majątkowego organ egzekucyjny pouczył o środkach zaskarżenia, zgodnie z art. 110u § 1 u.p.e.a. Pełnomocnik potwierdził odbiór ww. dokumentów 25 sierpnia 2022 r.

Nie jest kwestionowanym fakt, że zarzuty do opisu i oszacowania pełnomocnik zobowiązanego złożył 6 września 2022 r. nadając je w urzędzie pocztowym. Zatem zważywszy na treść art. 110u § 1 u.p.e.a. oraz fakt, że opis i oszacowanie nieruchomości zakończyło się 17 sierpnia 2022 r., termin do wniesienia zarzutów upłynął bezskutecznie zobowiązanemu 31 sierpnia 2022 r. Prawidłowo zatem organy uznały, że zarzuty do opisu i oszacowania przedmiotowej nieruchomości zostały wniesione z uchybieniem terminu.

Takie zaś stwierdzenie oznacza, że nie jest możliwe odniesienie się do kwestii prawidłowości oszacowania wartości nieruchomości, bowiem wydanie postanowienia w niniejszej sprawie tamuje merytoryczne rozpoznania zarzutów. Stąd też podnoszone w skardze kwestie dotyczące określenia w sposób wadliwy wartości nieruchomości nie podlegają w niniejszej sprawie rozpoznaniu.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), orzekł jak w sentencji.