Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 648/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 10 par. 1, art. 79a par. 1, art. 77 par. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 31zq ust.3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 18 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, , po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256), dalej "k.p.a." oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), dalej "ustawa COVID-19" uchylił w całości decyzję własną z [...] umarzającą postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku R. K. o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020r. i odmówił prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek należnych za kwiecień 2020 r.

Z akt sprawy wynika, że 3 kwietnia 2020 r. R. K. złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.

[...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tomaszowie M. wydał decyzję, w której umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie wskazując, iż zachodzi w niej bezprzedmiotowość postępowania z uwagi na brak na dzień 30 czerwca 2020 r. dokumentów rozliczeniowych ZUS DRA i ZUS RCA za kwiecień 2020 r.

4 sierpnia 2020 r. R. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wyjaśniając, iż dokumenty rozliczeniowe były wysłane w terminie, na co przedstawił informacje o wysyłce i potwierdzeniu.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. uchylił w całości decyzję własną z [...] i odmówił R. K. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r.

Przytaczając treść art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ stwierdził, iż decyzja organu pierwszej instancji podlega uchyleniu z powodu błędnego zastosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Ze względu na brak dokumentów nie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania w sprawie o zwolnienie z opłacania składek. Jeżeli organ administracji państwowej działający w trybie odwoławczym nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego w sprawie i nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie ma obowiązek zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy (wyrok NSA we Wrocławiu z 6 października 1987 r., sygn. akt SA/Wr 520/87, CBOSA).

Następnie przywołując treść art. 31zq ust. 8 oraz ust. 3 oraz art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 ZUS wskazał, że R. K. nie był zwolniony z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych. Złożenie ww. dokumentów nie później niż do 30 czerwca 2020 r., stanowiło warunek zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Z zapisów zaewidencjonowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS wynika, że wymagane dokumenty za kwiecień 2020 r. wpłynęły do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 14 lipca 2020 r., czyli po wyznaczonym przepisami terminie. Wpływ dokumentów potwierdzony został identyfikatorem[...] , który w ciągu liczbowym zawiera datę i godzinę przesłania dokumentów. Wynikająca z powyższego data 20200714 jest zgodna z datą zapisu dokumentów w Kompleksowym Systemie Informatycznym to jest datą 14 lipca 2020 r.

Na ostateczną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył R. K., zaskarżając ją w całości. Skarżący zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 31zq ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zwolnienie z opłacenia składek na podstawie art. 31zo ust. 1 ww. ustawy, nie jest skarżącemu należne z powodu nie przesłania deklaracji rozliczeniowej w terminie;

2. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie wymaganych w zaistniałym stanie faktycznym czynności, które wyjaśniłyby odległość czasową pomiędzy przetworzeniem wniosku przez system ZUS wg informacji programu Płatnik i jego przyjęciem przez system nadający identyfikator poświadczenia;

- art. 8 k.p.a. poprzez uniemożliwienie utrwalenia akt sprawy za pomocą zdjęcia lub kserokopii pełnomocnikowi skarżącego;

- art. 9 k.p.a. poprzez udzielanie ograniczonych informacji i nie wskazanie źródła pochodzenia informacji oraz uniemożliwienie kontaktu z pracownikiem zajmującym się zarządzaniem siecią ZUS, który mógłby odpowiedzieć na pytania pełnomocnika skarżącego;

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zignorowanie dowodów skarżącego, wskazujących na datę 14 maja 2020 r., jako datę otrzymania w systemie Płatnika statusu "przesyłka przyjęta do ZUS" wysłanej deklaracji i niewyjaśnienie blisko dwumiesięcznej rozbieżności w zidentyfikowaniu złożonej deklaracji przez system ZUS;

- art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez oparcie wnioskowania organu wyłącznie o zgromadzone przez siebie dowody.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wniósł o jej oddalenie argumentując, iż z uwagi na spór co do daty złożenia dokumentów rozliczeniowych za kwiecień 2020 r. i maj 2020 r. zostało przeprowadzone szczegółowe postępowanie wyjaśniające na okoliczność daty przesłania dokumentów do ZUS opatrzonych elektronicznym podpisem kwalifikowanym pełnomocnika płatnika E. Ł. Z postępowania tego jednoznacznie wynika, że w zakresie dokumentów DRA01052020 oraz RCA01052020 i DRA01042020 oraz RCA01042020 przesłanych przez pełnomocnika płatnika, dane wysyłki znajdujące się na dokumentach przedłożonych przez skarżącego, są niezgodne w zakresie identyfikatora potwierdzenia z tym co wpłynęło do ZUS. Jak wynika z podpisania dokumentów podpisem kwalifikowanym wysyłki o identyfikatorze: 1) [...] dokonała E. Ł. Ł.

Dane zawarte w przesyłce [...]

• data wpływu: 2020-07-14 21:00:33 (2020-07-14 19:00:33 UTC)

• informacja o zawartości: DRA 01042020 Liczba dok: 1

RCA 01042020 Liczba dok: 1 Liczba bloków: 7

• data wyjścia dokumentów do KC:

DRA 2020-07-14 21:22:19

RCA 2020-07-14 21:22:19

• dokumenty dotyczą

NIP: [...]

REGON: [...]

Pesel: [...]

2) [...] dokonała E.Ł.Ł

Dane zawarte w wysyłce [...]

• data wpływu: 2020-07-14 21:00:31 (2020-07-14 19:00:31 UTC)

• informacja o zawartości:

DRA 01052020 Liczba dok: 1

RCA 01052020 Liczba dok: 1 Liczba bloków: 7

• data wyjścia dokumentów do KC:

DRA 2020-07-14 21:22:19

RCA 2020-07-14 21:22:19

• dokumenty dotyczą

NIP: [...]

REGON: [...]

Pesel: [...]

Nazwisko: [...]

Imię: [...]

Organ dalej podniósł, iż wpływ dokumentów zgodny jest z datami ich księgowań na koncie płatnika składek za kwiecień 2020 r. i maj 2020 r., tj. 14 lipca 2020 r.

Ponadto Zakład dokonał weryfikacji danych zawartych w przekazanych przez płatnika dokumentach wskazujących, iż zostały one przesłane odpowiednio za kwiecień 2020 r. - w dniu 14 maja 2020 r., a za maj 2020 r. - w dniu 15 czerwca 2020 r. Weryfikacja danych wskazuje, że w zakresie dokumentów za kwiecień (DRA 01042020 oraz RCA01042020) oraz maj 2020r. (DRA 01052020 oraz RCA01052020) - czas przekazania przesyłki (czas UTC) to: 2020-07-14 21:00:31 (2020-07-14 19:00:31 UTC) - co jest niezgodne z dokumentami przedłożonymi przez skarżącego.

Zakład podkreślił, że identyfikator potwierdzenia jest wystawiany natychmiast po wysyłce i gwarantuje wysyłającemu jego przyjęcie, a jego wartość w drugim członie wskazuje na czas przekazania przesyłki (czas UTC).

Zakład wskazał, że otrzymanie ID potwierdzenia gwarantuje i potwierdza dostarczenie przesyłki, natomiast nie jej przyjęcie czy przetworzenie. Informacja o przyjęciu i przetworzeniu jest zawarta w potwierdzeniu pobieranym dopiero po otrzymaniu ID potwierdzenia.

Nadto podkreślił, że identyfikatory dokumentów przesyłanych elektronicznie do ZUS generują się automatycznie w chwili ich przesłania. Identyfikatory te zawierają w swojej strukturze datę wpływu. Informacja ta jest jednoznaczna i pewna. Wynika to z istoty elektronicznego podpisu kwalifikowanego oraz działania systemu informatycznego ZUS. Wygenerowanie potwierdzenia wpływu dokumentu niezaprzeczalnie stwierdza podpisanie dokumentu przez uprawnioną osobę oraz czas dokonania tej operacji. Nie jest możliwe wygenerowanie identyfikatora dokumentu zawierającego w swej strukturze innej daty niż rzeczywista data wpływu. Nie jest możliwym zatem wygenerowanie przez system informatyczny ZUS dokumentów w formie dostarczonej przez płatnika. Wskazane niezgodności na dokumentach przedstawionych przez skarżącego, pomiędzy datą wpływu (14.05.2020 r., 15.05.2020 r.) oraz datą wynikającej z identyfikatora przesyłki PW (14.07.2020 r.) pokazują jednoznacznie, że dostarczone przez skarżącego dokumenty są niewiarygodne i nie mogą stanowić podstawy zaspokojenia jego roszczeń.

Jednocześnie Zakład podniósł, że wbrew twierdzeniom skarżącego zapewniono mu prawo do czynnego udziału w postępowaniu. Materialnym tego wyrazem są pisma kierowane do strony. Organ rentowy, stosownie do treści art. 7, art. 77 §1 k.p.a., podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. W sposób wyczerpujący został również zebrany i rozpatrzony cały materiał dowody. Ocena dowodów została dokonana przez organ rentowy zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem zasad prawidłowego wnioskowania i logicznego rozumowania. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy, przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy, podjął wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy oraz zebrał i wyczerpująco rozpatrzył cały materiał dowodowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy COVID-19.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej powołana jako: "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydane zostały z istotnym naruszeniem przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Jednocześnie w myśl art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Podkreślić należy dodatkowo, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r o systemie ubezpieczeń społecznych zastosowanie znajdują przepisy k.p.a., a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej powinny: stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a.).

W zaskarżonej decyzji organ odwołując się do brzmienia art. 31zo oraz art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 stwierdził, że skarżący w ustawowym terminie, tj. do 30 czerwca 2020 r., nie dostarczył deklaracji rozliczeniowej za kwiecień 2020 r. i w związku z tym, nie przysługuje mu prawo do zwolnienia. Organ konsekwentnie negował stanowisko skarżącego, że niezbędna dokumentacja została przesłana do ZUS 14 maja 2020 r. drogą elektroniczną, twierdząc, że otrzymał ją dopiero 14 lipca 2020 r., a więc po upływie ustawowo wyznaczonego terminu.

Zatem istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy w stanie faktycznym sprawy skarżący dopełnił obowiązku terminowego przesłania dokumentów, o jakich mowa ww. przepisach, aby skorzystać z uprawnienia do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r.

Po analizie opisanego wcześniej stanu faktycznego niniejszej sprawy i zgormadzonego w niej materiału dowodowego, a także ww. przepisów prawa, Sąd doszedł do przekonania, że nieuprawniona jest ocena organu, jakoby skarżący powyższemu obowiązkowi uchybił.

Wskazać należy, że warunkiem uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za sporny okres, tj. kwiecień 2020 r. było, w świetle art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 przesłanie do organu niezbędnych do tego dokumentów do 30 czerwca 2020 r. Z akt postępowania wynika, że skarżący taką przesyłkę, drogą elektroniczną, wysłał 14 maja 2020 r. Wniosek ten należy wywodzić ze zrzutów ekranu, na których widnieje informacja o wysyłce dokonanej w tej dacie z adnotacjami systemu: "Zestaw został przekazany do ZUS poprzez wysyłkę automatyczną dnia 14-05-2020 r."; "Zestaw został potwierdzony dnia 14-05-2020 r." oraz "Status przetworzenia zestawu w ZUS: Przetworzony". Ponadto dowodem terminowego doręczenia jest informacja o wysyłce i potwierdzeniu, przedstawiona przez stronę przy wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w której również 14 maja 2020 r. jest datą nadania przesyłki ze statusem "Przesyłka przyjęta przez ZUS".

W ocenie ZUS skarżący nie dochował jednak ustawowego terminu, ponieważ według informacji zaewidencjonowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznych ZUS przesyłka od skarżącego wpłynęła do organu 14 lipca 2020 r.

W świetle powyższego zauważyć trzeba, że faktycznym powodem odmowy udzielenia skarżącemu wnioskowanego zwolnienia za kwiecień 2020 r. było powołanie się na wpływ przesyłki do ZUS po upływie ustawowego terminu, tak bowiem wprost wskazano w zaskarżonej decyzji. Tymczasem nie może umykać uwadze, że ustawodawca, zgodnie z powoływanym wcześniej art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 związał uprawnienie do zwolnienia nie z wpływem stosownych dokumentów do organu, lecz z ich terminowym nadaniem przez zainteresowanego.

Organ błędnie zatem zastosował powyższy przepis, interpretując go niezgodnie z jego treścią. Podkreślenia wymaga, że zdaniem organu między informacjami identyfikującymi wysyłkę i otrzymanie dokumentu nie powinno być rozbieżności, takowe jednak w sprawie zaszły i zostały rozstrzygnięte jednostronnie na niekorzyść strony. Organ przyjął przy tym za ostatecznie wiążące stanowisko komórki odpowiedzialnej za obsługę informatyczną urzędu uznającej za nieautentyczny dokument przedstawiony przez stronę, czyniąc z tej oceny wyłączny powód odmowy uwzględnienia wniosku skarżącego, mimo, że data wysłania dokumentów do ZUS znajduje potwierdzenie także w zrzutach ekranu uczynionych przez pracowników organu. Przy czym próżno w zaskarżonej decyzji szukać choćby krótkiej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i powodów dla których dowodom przedstawionym przez stronę organ odmówił wiarygodności.

Sąd opisanego wyżej schematu postępowania nie aprobuje nie tylko z uwagi na naruszenie art 80 i art. 8 § 1 k.p.a., lecz także z tego powodu, że skoro w postępowaniu przed ZUS zastosowanie znajdują przepisy k.p.a., to jednym z nich jest art. 75 § 1, zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Zdaniem sądu, skarżący przedstawił wystarczające dowody na poparcie wniosku o terminowym złożeniu dokumentów niezbędnych do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r., a organ nie przedstawił wystarczających dowodów, które by temu przeczyły, interpretując wątpliwości stanu faktycznego sprawy jednostronnie i wyłącznie na niekorzyść skarżącego, nie udzielając przy tym rzeczowych wyjaśnień co do powodów swojego postępowania, naruszając tym sposobem obowiązek wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a.). Dodatkowo uzasadnienie zaskarżonej decyzji nader lakoniczne, sprowadza się do wątpliwego z punktu widzenia stanu faktycznego sprawy wniosku, że skarżący nie złożył do 30 czerwca 2020 r. dokumentów rozliczeniowych. Decyzje ta pod względem wspomnianego elementu nie spełnia zatem standardu wynikającego z art. 107 § 3 k.p.a. wyczerpującego przedstawienia stanowiska prawnego i faktycznego, jakie legło u podstaw rozstrzygnięcia sprawy. Przy czym mankamentu tego nie może sanować obszerna odpowiedź na skargę, ta nie służy bowiem wyjaśnieniu czy doprecyzowywaniu decyzji. Odpowiedź na skargę nie jest miejscem, w którym przedstawia się argumentację merytoryczną, która powinna być zawarta w uzasadnieniu decyzji, gdyż tylko decyzja i jej uzasadnienie podlega kontroli sądu. Odpowiedź na skargę nie może zastępować uzasadnienia decyzji.

Kolejno należy zauważyć, że w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącego na żadnym jej etapie nie otrzymał on od organu informacji o braku przesłania wypełnionych w terminie dokumentów rozliczeniowych za kwiecień 2020 r. Termin do złożenia dokumentów upływał 30 czerwca 2020 r. Przynajmniej z przesłanych sądowi akt nie wynika, by Zakład Ubezpieczeń Społecznych po złożeniu wniosku w sprawie, a przed 30 czerwca 2020 r., w jakikolwiek sposób zakomunikował płatnikowi, że wniosek rodzi obowiązek złożenia dokumentów w terminie do 30 czerwca 2020 r. i od tego zależne jest przedmiotowe zwolnienie.

Należy pamiętać, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 k.p.a). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 239/19, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zważyć należy również, iż z akt badanej sprawy nie wynika, aby przed wydaniem decyzji odmownej organ wyjaśnił stronie przesłanki, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a § 1 k.p.a.).

W ocenie sądu, również art. 77 § 4 k.p.a. zobowiązywał ZUS do zakomunikowania stronie faktów znanych organowi z urzędu, a które nie wymagają dowodu. Przepis ten stanowi, że fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Jeżeli więc ZUS na podstawie posiadanych dokumentów ubezpieczeniowych posiadał wiedzę, że strona nie złożyła wymaganych deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów, a nie jest zwolniona z obowiązku ich składania, powinien był zakomunikować to stronie przed upływem ustawowego terminu określonego art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, tj. przed 30 czerwca 2020 r.

Wykonanie przez organ powyższych obowiązków było o tyle istotne, że gdyby nastąpiło jeszcze przed 30 czerwca 2020 r., skarżący miałaby szansę przed upływem ustawowego terminu przedstawić wymaganą dokumentację rozliczeniową.

Dodać należy, że jeżeli organ odstępuje od zasad określonych w art. 10 § 1 k.p.a. i wytycznych płynących z art. 79a § 1 k.p.a. (co może nastąpić w sytuacji przewidzianej w art. 10 § 2 k.p.a.), to w myśl art. 10 § 3 k.p.a. jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny takiego odstąpienia. Takiej adnotacji jednak brak w aktach administracyjnych. Stwierdzić zatem trzeba, że naruszenie przez organ przepisów art. 10 § 1, art. 79a § 1 i art. 77 § 4 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, w ocenie sądu doszło do naruszenia przez organ przepisu prawa materialnego, tj. art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, które miało wpływ na wynik sprawy oraz do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.

Rozpatrując sprawę ponownie, organ weźmie pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku i z jej uwzględnieniem wyda odpowiadające prawu rozstrzygnięcie.

d.j.