Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 712/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2008-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145par 1 pkt. 1 lit c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 195a , 187, 25, 27
journal: Dz.U. 1997 nr 90 poz 557
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy.
article: art. 292 par 1 i 2 , art. 293 par 1
journal: Dz.U. 1997 nr 89 poz 555
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
article: art. 739 paar 1 i par 3
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 2 par 1 pkt 5 art. 3, art. 4 ,art. 157 par 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 listopada 2008r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Łobzie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zabezpieczenia przepadku samochodu uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...]


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z dnia (...) znak (...) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 123 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm) oraz w oparciu o art. 18 i art. 157 § 1 ustawy

z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U.

z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, ze zm), po rozpatrzeniu zażalenia Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Ł. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. z dnia (...)r., nr (...) w przedmiocie odmowy dokonania zabezpieczenia przepadku samochodu osobowego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy.

Prokuratura Rejonowa w Ł. pismem z dnia (...)r., nr Ds. (...) skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. wniosła o wykonanie postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Ł. z dnia (...)r., sygn. akt. Ds. (...)o zabezpieczeniu majątkowym na mieniu podejrzanego P. K. środka karnego w postaci przepadku rzeczy. Powyższe postanowienie, któremu Sąd Rejonowy w Ł. postanowieniem z dnia (...)., sygn. akt (...)nadał klauzulę wykonalności wskazywało, iż zabezpieczenia wskazanego środka karnego należy dokonać poprzez zajęcie ruchomości w postaci samochodu osobowego marki F., nr rej. (...).

Naczelnik Urzędu Skarbowego w D. postanowieniem z dnia (...)r. nr (...) odmówił dokonania zabezpieczenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż administracyjny organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z przepisem art. 155a § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji może dokonać zabezpieczenia na wniosek wierzyciela i na podstawie wydanego przez niego zarządzenia zabezpieczenia. Dlatego też administracyjny organ egzekucyjny nie może dokonać zabezpieczenia jedynie na podstawie wydanego przez prokuratora postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym. Ponadto organ egzekucyjny, wskazując na przepis art. 195a Kodeksu karnego wykonawczego stwierdził, iż obowiązek, którego dotyczy postanowienie z dnia 17.10.2006 r. nie podlega wykonaniu w trybie administracyjnym

Prokurator Prokuratury Rejonowej w Ł. pismem z dnia (...)r. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w S. zażalenie na powyższe postanowienie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono obrazę art. 155 a § 1 i art. 157 § 1 ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niesłuszne zastosowanie tychże przepisów do postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym wydanym przez Prokuratora Rejonowego w Ł., obrazę art. 1 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego w związku z art. 120 § 1 Kodeksu postępowania karnego, poprzez nie wezwanie prokuratora do uzupełnienia braków formalnych w postaci wydania zarządzenia zabezpieczenia, o którym mowa w art. 156 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz obrazę art. 195a Kodeksu karnego wykonawczego poprzez żądanie wydania zarządzenia zabezpieczenia. Podnosząc wskazane powyżej zarzuty Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Dyrektor Izby Skarbowej w S. w oparciu o stan faktyczny i prawny sprawy stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w D. nie jest organem właściwym do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym.

Prokurator Prokuratury Rejonowej w Ł. jako podstawę wydania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym z dnia (...)r., sygn. akt. (...) powołał przepisy art. 291 § 1 i 2, art. 292 § 1 i 21 oraz art. 293 § 1 ustawy

z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555, z późno zm). Zgodnie z przepisem art. 291 § 1 Kodeksu postępowania karnego w razie popełnienia przestępstwa, za które można orzec grzywnę, przepadek, nawiązkę lub świadczenie pieniężne albo nałożyć obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, może z urzędu nastąpić zabezpieczenie wykonania orzeczenia na mieniu oskarżonego. Natomiast przepis art. 292 § 1 tegoż kodeksu wskazuje, iż zabezpieczenie następuje w sposób wskazany w Kodeksie postępowania cywilnego.

Organ odwoławczy podkreślił, że administracyjny organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnej lub wykonania obowiązku w sposób wskazany przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Jednakże ustawodawca w przepisie art. 195a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks kamy wykonawczy (Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557, ze zm) przewidział wyjątkową, fakultatywną możliwość przekazywania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym do realizacji przez właściwy miejscowo urząd skarbowy jedynie

w przypadku, gdy jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiła okoliczność przewidziana wskazanym przepisem. Organ odwoławczy przytoczył interpretację wskazanego powyżej przepisu prawa dokonaną przez Ministerstwo Sprawiedliwości w piśmie z dnia 27.10.2006 r., PR I803-25/06.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów, organ podtrzymał stanowisko wynikające z treści art. 155a § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji, zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia na wniosek wierzyciela i na podstawie wydanego przez niego zarządzenia zabezpieczenia, którego wzór stanowi załącznik m 23 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. Nr 137, poz. 1541, ze zm). Natomiast art. 156 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji wskazuje jakie elementy jakie musi zawierać każde zarządzenie zabezpieczenia. W związku z powyższym brak było podstaw do uznania, iż postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym wydane w oparciu o przepis art. 291

§ 1 Kodeksu postępowania karnego spełnia wymogi zarządzenia zabezpieczenia określone w art. 156 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Prokurator Rejonowy w Ł. pismem z dnia (...)r. wywiódł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia (...)r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Skarżący zarzucał, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało wpływ na jego wynik a w tym:

- art. 157 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1996r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 229 z 2005r. poz.1954 ze zm.) w zw. z art.27 K.k.w. i art.187 K.k.w. poprzez wydanie postanowienia odmawiającego dokonania zabezpieczenia środka karnego w postaci przepadku samochodu osobowego na rzecz Skarbu Państwa i wskazanie, że Urząd Skarbowy w D. nie jest właściwy do dokonania tego zabezpieczenia, podczas gdy prawidłowa interpretacja przepisów art.25 K.k.w w zw. z art.27 K.k.w. i art.187 K.k.w. prowadzi do wniosku, że jedynym organem egzekucyjnym uprawnionym do dokonania zabezpieczenia tego środka karnego jest właśnie urząd skarbowy,

-art.157 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1996r. o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji (Dz.U. Nr 229 z 2005r. poz.1954 ze zm.) w zw. z art.195a K.k.w. poprzez wskazanie, że Urząd Skarbowy w D. jest właściwy do dokonania zabezpieczenia przepadku jedynie wtedy, gdy prokurator w postanowieniu o zabezpieczeniu majątkowym zabezpieczy łącznie grożący podejrzanemu środek kamy w postaci przepadku rzeczy z grzywną lub innymi obowiązkami wymienionymi w tym przepisie i zleci wykonanie tego postanowienia w całości urzędowi skarbowemu, podczas gdy prawidłowa interpretacja tego przepisu w połączeniu

z treścią przepisów art. 25 i art.27 K.k.w prowadzi do wniosku, że nie stanowi on reguły, ale wyjątek od zasady, że urząd skarbowy jest organem właściwym wyłącznie do egzekucji środka karnego przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa wyrażonej w art.27 K.k.w.

Prokurator powołując się na treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia (...). sygn. (...).

W uzasadnieniu skargi Prokurator Rejonowy w Ł. wskazał, że ze stanowiskiem obu organów nie sposób się zgodzić, bowiem w ocenie skarżącego błędnie interpretują one przepisy prawa stosowane w procedurze karnej w tym

i procedurze karnej wykonawczej, w oderwaniu od całokształtu tych unormowań.

Nie ulega wątpliwości, że art. 292 § 1 K.p.k. stanowi, iż zabezpieczenie następuje w sposób wskazany w kodeksie postępowania cywilnego, a tym samym

w postępowaniu przygotowawczym prokurator zobligowany jest do uzyskania klauzuli wykonalności dla wydanego przez siebie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym. Tym niemniej, nie może budzić wątpliwości fakt, że w dalszej procedurze mają zastosowanie przepisy kodeksu karnego wykonawczego, a przez pryzmat art.25 § 1 i 27 K.k.w. w zw. z art.2 § 1 K.k.w. i art.781 § 1 K.p.c. klauzulę nadaje sąd karny właściwy do rozpoznania sprawy, a nie sąd cywilny. Zatem unormowania art.292 § 1 K.p.k. nie wolno rozpatrywać w oderwaniu od przepisów kodeksu karnego wykonawczego, jak uczynił to organ ad quem.

W unormowaniach dotyczących postępowania egzekucyjnego umieszczonych w art.25 do art.27 K.k.w. ustawodawca wyraźnie podzielił organy egzekucyjne

w zależności od tytułu zabezpieczenia wskazując w art. 25 § 1 K.k.w., że egzekucję zasądzonych roszczeń cywilnych, orzeczonej grzywny, świadczenia pieniężnego, należności sądowych oraz zobowiązania określonego w art. 52 K.k. prowadzi się według przepisów kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej, co oznacza, że organem egzekucyjnym w tym przypadku jest komornik sądowy.

Natomiast w art.27 K.k.w. ustawodawca wskazał, że egzekucję środka karnego przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli ustawa ta nie stanowi inaczej. Takie rozstrzygnięcie prowadzi do wniosku, że w zależności od tytułu roszczenia właściwe będą dwa organy egzekucyjne, poza wyjątkami wskazanymi w ustawie. Następnie art.187 K.k.w. ustawodawca wskazuje, że sąd bezzwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku przesyła jego odpis urzędowi skarbowemu, właściwemu ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji, w celu wykonania środka karnego w postaci przepadku lub nawiązki na rzecz Skarbu państwa, który dodatkowo statuuje właściwość miejscową urzędu skarbowego.

Wyjątki od zasady właściwości urzędu skarbowego w wykonaniu przepadku przedmiotów zostały wymienione stosownie do treści art.194 K.k.w.

w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 września 2003r. w sprawie wykazu przedmiotów, które w razie orzeczenia ich przepadku przekazuje się bezpośrednio innym organom niż właściwy urząd skarbowy ( Dz.U. Nr 167 z 2003r. poz. 1635).

Skarżący wskazał, że w świetle wyżej wymienionych przepisów organem właściwym do wykonania orzeczenia przepadku samochodu jest urząd skarbowy, bowiem przedmiot ten nie podlega wyłączeniu w myśl cytowanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.

Podobny pogląd został również wyrażony przez Jerzego Skorupkę,

a zaprezentowany w publikacji p.t. "Wykonanie zabezpieczenia majątkowego" (opublikowanej w Prokuraturze i Prawie zeszyt nr 2 z 2005r.), w której stwierdził, że "organem właściwym do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, którego przedmiotem jest przepadek i nawiązka na rzecz Skarbu Państwa jest urząd skarbowy właściwy ze względu na siedzibę sądu powołanego do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji". Jest to naturalną konsekwencją regulowań zawartych

w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1996r. o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji (Dz.U. Nr 229 z 2005r. poz.1954 ze zm.), bowiem skoro urząd skarbowy jest właściwy do wykonania orzeczenia tego przepadku, jest tym samym właściwy do dokonania jego zabezpieczenia.

Niezmienne stanowisko organów wynika z błędnej interpretacji art. 195a kodeksu karnego wykonawczego dokonanej w oderwaniu od pozostałych uregulowań tego kodeksu. Organy te interpretują ten przepis jako regułę postępowania obligującą prokuratora do dokonywania zabezpieczenia więcej niż jednego roszczenia, co w interpretacji tych organów wskazywałoby wówczas na właściwość rzeczową urzędu skarbowego, podczas gdy przepis ten stanowi wyjątek od zasady dualizmu organów egzekucyjnych.

Zdaniem skarżącego, urząd skarbowy z zasady wykonuje zabezpieczenie jedynie co do przepadku i nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, natomiast

w wyjątkowym przypadku, gdy jednym postanowieniem zabezpieczono obowiązek przepadku przedmiotu oraz inny tytuł wykonawczy należący do właściwości komornika sądowego, prokurator może wydać w oparciu o przepis art.195a K.k.w. zarządzenie o łącznym prowadzeniu egzekucji przez urząd skarbowy. Stosownie do treści art.195a K.k.w., prokurator wykonanie postanowień o zabezpieczeniu innym niż grożącego przepadku może zlecić urzędowi skarbowemu tylko wówczas, gdy tym postanowieniem objęto również przepadek. Jest to instytucja mająca na celu usprawnienie czynności egzekucyjnych i ograniczenie kosztów postępowania, by we wskazanych w tym przepisie przypadkach nie wydawać kilku postanowień

i przekazywać ich do wykonania właściwym organom egzekucyjnym. Nadmienić tutaj wypada, że jest to wyłącznie uprawnienie, a nie obowiązek prokuratora. Zatem jeśli prokurator jednym postanowieniem zabezpieczy grzywnę, roszczenie o naprawienie szkody i przepadek może zlecić zarządzeniem wykonanie tego postanowienia tylko jednemu organowi egzekucyjnemu tj. urzędowi skarbowemu, który związany jest zakresem zarządzenia.

Natomiast interpretacja tego przepisu przez Dyrektora Izby Skarbowej

w S. sprowadza się do twierdzenia, że urząd skarbowy jest organem właściwym do dokonania zabezpieczenia przepadku przedmiotu wyłącznie wówczas, gdy prokurator jednym postanowieniem zabezpieczy przepadek oraz grzywnę lub inne roszczenie enumeratywnie wymienione w tym przepisie, a należące do wyłącznej kompetencji komornika sądowego.

Dyrektor Izby Skarbowej w S. dokonał błędnej wykładni tego przepisu posiłkując się pismem Prokuratury Krajowej z dnia 27.10.2006r., które w swej istocie nie wprowadza odmiennej interpretacji tego przepisu od tej, jaką zaprezentował skarżący, a wyjaśnia jedynie zasady postępowania w sytuacji zbiegu organów egzekucyjnych w przypadkach wymienionych w art. 195a K.k.w.

Podkreślić również należy, że kwestia właściwości organu była już przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który w wyroku z dnia 5 kwietnia 2006r. sygn. I SA/Sz 843/05 oddalając skargę Prokuratora Rejonowego w B., wskazał jednak, że organem właściwym do wykonania środka karnego przepadku jest urząd skarbowy, a tym samym jest organem właściwym do dokonania zabezpieczenia tego tytułu. Niemniej jednak Dyrektor Izby Skarbowej w S. i podlegli mu Naczelnicy Urzędów Skarbowych, nie respektują w praktyce tego orzeczenia, wydając postanowienia

o odmowie dokonania zabezpieczenia powołując się na swoją niewłaściwość rzeczową w tych sprawach.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie

z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ dodatkowo wyjaśnił, odpierając zarzut błędnej interpretacji poszczególnych przepisów Kodeksu postępowania karnego i Kodeksu karnego wykonawczego iż przyjęte stanowisko opierało się o analizę całokształtu tych przepisów oraz przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zgodnie z treścią przepisu art. 291 § 1 Kodeksu postępowania karnego

w razie popełnienia przestępstwa, za które można orzec grzywnę, przepadek, nawiązkę lub świadczenie pieniężne albo nałożyć obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, może z urzędu nastąpić zabezpieczenie wykonania orzeczenia na mieniu oskarżonego. Natomiast przepis art. 292 § 1 Kodeksu postępowania karnego wskazuje, iż zabezpieczenie następuje w sposób wskazany w Kodeksie postępowania cywilnego. Ze względu na wyraźne odesłanie art. 292 § 1 Kodeksu postępowania karnego do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego należało wysnuć wniosek, iż postanowienie o zabezpieczeniu środka karnego w postaci przepadku wykonuje komornik sądowy na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w S. wyjątek od tej zasady stanowi wyłącznie okoliczność przewidziana w przepisie art. 195a § 1 Kodeksu karnego wykonawczego, który wskazuje, iż jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę, sąd lub prokurator, który wydał to postanowienie, może zlecić jego wykonanie w całości organowi określonemu w art. 187. Podkreślić należy, iż przepis ten daje prokuratorowi, w przypadku wystąpienia wskazanych w nim okoliczności możliwość zlecenia wykonania postanowienia o zabezpieczeniu

w całości urzędowi skarbowemu, jednak nie wyklucza możliwości dalszego stosowania procedury przewidzianej w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.

Odnosząc się do twierdzenia strony skarżącej, iż analiza przepisu art. 25 i art. 27 Kodeksu karnego wykonawczego prowadzi do wniosku, że jedynym organem egzekucyjnym uprawnionym do dokonania zabezpieczenia przepadku jest urząd skarbowy, Dyrektor Izby Skarbowej w S. nie podzielił tego stanowiska. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 25 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego egzekucję zasądzonych roszczeń cywilnych, orzeczonej grzywny, świadczenia pieniężnego, należności sądowych oraz zobowiązania określonego w art. 52 Kodeksu karnego prowadzi się według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli Kodeks karny wykonawczy nie stanowi inaczej. Natomiast § 2 tego przepisu wskazuje, iż przepis § 1 stosuje się również do wykonania postanowień

o zabezpieczeniu roszczeń cywilnych będących przedmiotem postępowania karnego oraz grzywny. Przepis art. 27 Kodeksu karnego wykonawczego wskazuje następnie, iż egzekucję środka karnego przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji, jeżeli Kodeks karny wykonawczy nie stanowi inaczej. Tymi przepisami o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 50, poz. 449). Rozporządzenie to określa ruchomości, na które rozciąga się stosowanie,

w całości lub w części, przepisów działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w zakresie ich przechowywania, oszacowania i sprzedaży. § 3 pkt 1 lit. a) tego rozporządzenia wskazuje, iż przepisy działu II rozdziału 6 ustawy dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, wydanego w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach

o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, w postępowaniu administracyjnym, w postępowaniu cywilnym oraz w postępowaniu w sprawach

o wykroczenia. Wskazane rozporządzenie reguluje zatem tryb likwidacji ruchomości, co do których orzeczono przepadek. Stąd należy wskazać, iż urząd skarbowy

w przedmiotowych sprawach nie prowadzi egzekucji w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W przepisie art. 27 Kodeksu karnego wykonawczego brak jest jednak wskazania, co do trybu dokonania zabezpieczenia środka karnego przepadku, jak ma to miejsce w § 2 art. 25 Kodeksu karnego wykonawczego. Zdaniem organu,

z treści przepisu art. 27 Kodeksu karnego wykonawczego nie można wywnioskować, iż skoro urząd skarbowy wykonuje środek karny przepadku, to również zabezpieczenia tego środka karnego dokonuje urząd skarbowy. Tutejszy organ pragnie wskazać, iż na kanwie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji utożsamianie egzekucji administracyjnej z postępowaniem zabezpieczającym byłoby niewłaściwe. Wyraźnie wskazuje na to choćby art. 160 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, iż zabezpieczenie nie może zmierzać do tego, aby stanowiło wykonanie obowiązku. Ponadto, zabezpieczenie przepadku rzeczy jest podobne do zabezpieczenia obowiązku o charakterze niepieniężnym, natomiast art. 19 § 1 ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazuje, iż naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, do zabezpieczania takich należności w trybie i na zasadach określonych w dziale IV,

a także do realizacji wniosków obcych państw o udzielenie pomocy w zakresie,

o którym mowa w art. 66d § 1. Organy egzekucyjne w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym wymienione zostały

w przepisie art. 20 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Treść art. 195a Kodeksu karnego wykonawczego wskazuje, że jest to przepis szczególny, który przewiduje możliwość dokonania przez urząd skarbowy zabezpieczenia środka karnego przepadku jedynie w przypadku, gdy jednym postanowieniem zabezpieczono również wykonanie obowiązku o charakterze pieniężnym.

Reasumując, Dyrektor Izby Skarbowej w S. stanął na stanowisku, iż

z uwagi na brak uregulowań co do trybu dokonania zabezpieczenia przepadku

w przepisach Kodeksu karnego wykonawczego w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie przepis art. 1 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego, który wyraźnie wskazuje, iż w postępowaniu wykonawczym w kwestiach nie uregulowanych

w Kodeksie karnym wykonawczym stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. W związku z tym, zdaniem organu, zabezpieczenie przepadku samochodu osobowego marki F., nr rej. (...)powinno nastąpić w sposób przewidziany w przepisie art. 292 § 1 Kodeksu postępowania karnego, tj. na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

Na rozprawie w dniu 26 listopada 2008 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej

w S. zmodyfikował zarzuty skargi i domagał się stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w D.

Przedstawiając w piśmie z dnia (...)r. motywy swojego stanowiska Prokurator podniósł, że podstawą stwierdzenia nieważności jest rażące naruszenie prawa, tj. art. 1 § 1 K.k.w., art. 13§1 K.k.w. oraz art. 2 K.k.w., polegające na rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sporu kompetencyjnego przez organ administracyjny, zamiast przez Sąd Rejonowy w Ł..

Przepis art. 1§1 K.k.w. zastrzega do wyłącznej właściwości organów sądownictwa powszechnego wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym,

w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe

i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności - chyba że ustawa stanowi inaczej. Wykonywanie takich orzeczeń obejmuje wszelkie czynności aż do prawomocnego zakończenia ich wykonywania.

Ta właściwość funkcjonalna obejmuje zatem i rozstrzyganie sporów kompetencyjnych co do przedmiotu i trybu wykonania orzeczenia. Jedynym zatem trybem, w jakim mogła zostać rozstrzygnięta wątpliwość co do właściwości rzeczowej organu egzekucyjnego był tryb wskazany w art. 13 § 1 K.k.w., który wprost wskazuje, iż organem rozstrzygającym wątpliwości co do wykonania orzeczenia jest sąd, który je wydał. Zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego w D. , jako organ wykonujący orzeczenie, winien był zwrócić się do Sądu Rejonowego w Ł.

z wnioskiem o rozstrzygnięcie wątpliwości co do swojej właściwości, lub jej braku - do wykonania zabezpieczenia środka karnego przepadku, wynikającego

z postanowienia prokuratora Prokuratury Rejonowej w Ł. z dnia (...)r., sygn. (...).

W tym stanie rzeczy Dyrektor Izby Skarbowej w S. po otrzymaniu zażalenia Prokuratora Rejonowego w Ł. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, powinien był uznać się za organ niewłaściwy do jego rozpatrzenia

i skargę tą przekazać Sądowi Rejonowemu w Ł. do rozpoznania w trybie art. 13 § 1 K.k.w.

Za taką interpretacją przepisów regulujących wykonywanie orzeczeń w tym dotyczących dokonania zabezpieczenia środka karnego przepadku rzeczy przemawia również wskazany w art. 2 K.k.w. katalog organów postępowania wykonawczego, którymi są: sąd pierwszej instancji i sąd penitencjarny, a z organów skarbowych - jedynie urzędy skarbowe. Ustawodawca nie przewidział do podejmowania jakichkolwiek decyzji z zakresu postępowania wykonawczego Izby Skarbowej czy jej Dyrektora, a także sądów administracyjnych.

Za stanowiskiem takim przemawia Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 2006 r. (I KZP 3/06) , którą sąd ten stwierdza, iż zasady wykonania środka karnego przepadku przedmiotów (...) określa art. 187 K.k.w. z wyjątkami przewidzianymi wart. 194 K.k w., a która zapadła w realiach sprawy, w której wystąpił negatywny spór kompetencyjny między urzędem skarbowym i administracyjnym organem egzekucyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a", poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających

z przepisów prawa.

Na podstawie art. 134 P.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawa prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które związane są z materią zaskarżonych rozstrzygnięć. Granice rozpoznania skargi przez Sąd z jednej strony wyznacza kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, z drugiej zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego ( zakaz reformationis In peius).

Skarga jest uzasadniona.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do wskazania organu uprawnionego do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu grożącego przepadku przedmiotów.

Podstawą odmowy wykonania zabezpieczenia zawartą w postanowieniu organów obydwu instancji było przyjęcie przez organy skarbowe braku swojej właściwości do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu (i wskazywanie jako właściwego komornika sądowego). Stanowisko to kwestionował w skardze Prokurator. Zasadniczym przedmiotem sporu między stronami była zatem właściwość urzędu skarbowego w zakresie wykonania postanowienia Prokuratora

w przedmiocie zabezpieczenia majątkowego, a co za tym idzie, zastosowanie art. 195a K.k.w. Spór dotyczył również rozstrzygnięcia, czy wykonanie prawomocnego postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym grożącego przepadku przedmiotów służących lub przeznaczonych do popełniania przestępstw, kar grzywny oraz roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej w mieniu, następuje na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czy też według przepisów postępowania cywilnego.

Kwestia stanowiąca istotę sporu była już przedmiotem rozstrzygnięć

w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. zwłaszcza wyroki WSA w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2006 r.: sygn. I SA/GL 1895/05, ONSAiWSA 2007/4/83; sygn. I SA/GL 1894/05- niepublikowany). Wypowiedział się na ten temat również Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok z dnia 23 kwietnia 2008 r., sygn. II FSK 304/07- niepublikowany, IIFSK 424/07- niepublikowany), a skład orzekający poglądy tam wyrażone podziela.

W niniejszej sprawie decydujące znaczenie ma art. 195a K.k.w., który stanowi, że jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę, sąd lub prokurator, który wydał to postanowienie, może zlecić jego wykonanie w całości organowi określonemu w art. 187 K.k.w. (§ 1), a zatem urzędowi skarbowemu właściwemu do wykonania środka karnego w postaci przepadku lub nawiązki na rzecz Skarbu Państwa. W wypadku,

o którym mowa w § 1, jeżeli orzeczono przepadek, urząd skarbowy prowadzi również egzekucję orzeczonej jednocześnie grzywny i zasądzonych od skazanego kosztów sądowych oraz egzekucję orzeczonego obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenia pieniężnego albo nawiązki

(§ 2). Prokurator miał prawo zlecić na podstawie art. 195a K.k.w. Naczelnikowi US

w D. wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, gdyż zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w omawianym artykule - wydane przez Prokuratora postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym zabezpieczają bowiem na mieniu poszczególnych podejrzanych grożący przepadek przedmiotów, karę grzywny oraz obowiązek naprawienia szkody.

W ocenie Sądu nietrafny jest pogląd, że fakultatywny charakter tego przepisu ("sąd lub prokurator może zlecić wykonanie w całości postanowienia

o zabezpieczeniu organowi określonemu w art. 187 K.k.w.") ograniczają inne normy prawne, a w szczególności art. 292 § 1 K.p.k., który decyduje i przesądza o wyborze organu właściwego do realizacji postanowień o zabezpieczeniu majątkowym. Podkreślić należy, że przepis art. 292 K.p.k. określa różne sposoby zabezpieczenia w zależności od jego przedmiotu. I tak art. 292 § 1 K.p.k. stanowi, że zabezpieczenie - co do zasady - następuje w sposób wskazany w K.p.c. Ma to odniesienie do zabezpieczenia grzywny, roszczeń o naprawienie szkody, obowiązku jej naprawienia, zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężnego i nawiązki. Z kolei zabezpieczenie grożącego przepadku następuje w sposób szczególny, określony w § 2 art. 292 K.p.k., czyli poprzez zajęcie ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości. W miarę potrzeby może być ustanowiony zarząd nieruchomości lub przedsiębiorstwa. Powyższe uregulowanie prawne przesądza jedynie o sposobach dokonania zabezpieczenia, co oznacza, że pozostałe kwestie dokonania zabezpieczenia majątkowego w procedurze karnej są uregulowane innymi przepisami, w tym w szczególności przepisami K.k.w. Określenie sposobów zabezpieczenia w art. 292 K.p.k. oznacza więc odesłanie wyłącznie do art. 747 K.p.c., który zawiera wyczerpujący katalog sposobów zabezpieczenia roszczeń pieniężnych. Sposób zabezpieczenia – co należy podkreślić, to tylko część uregulowania kwestii zabezpieczenia, gdyż w orzeczeniu o zabezpieczeniu niezbędne jest także określenie zakresu zabezpieczenia, o czym stanowi art. 293 § 1 K.p.k., a także - analogicznie - art. 739 § 1 K.p.c. Ten ostatni przepis przewiduje przy tym w § 2, że w razie potrzeby można stosować równocześnie kilka sposobów zabezpieczenia.

Stwierdzić zatem należy, że art. 292 K.p.k. jest adresowany przede wszystkim do organu upoważnionego do wydania postanowienia o zabezpieczeniu, wskazujący temu organowi jakie są prawnie dopuszczalne sposoby zabezpieczenia poszczególnych kar majątkowych. Adresatem tego przepisu jest także osoba, na majątku której dokonywane jest zabezpieczenie, a to w tym sensie, że powyższy przepis gwarantuje jej, że żaden inny sposób zabezpieczenia (niewymieniony

w K.p.c. lub w § 2 art. 292 K.p.k.), nie może być określony w postanowieniu prokuratora lub sądu. Przepis powyższy nie jest natomiast adresowany do organu egzekucyjnego (ani sądowego, ani administracyjnego), a w żadnym razie nie decyduje o właściwości organu egzekucyjnego. Upatrywanie zatem w art. 292 § 1 K.p.k. podstawy do wyłączenia właściwości urzędu skargowego jako organu zobowiązanego do wykonania zabezpieczenia, a to na mocy art. 4 ustawy z dnia

17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r.

Nr 229, poz.1954 ze zm. zwanej dalej "u.p.e.a.", jest oczywiście nieuzasadnione. Przepis art. 292 k.p.k. nie reguluje bowiem trybu dokonania zabezpieczenia, w tym właściwości organów.

Odnosząc się do trybu wykonania postanowień o zabezpieczeniu majątkowym należy powołać art. 25 oraz art. 27 K.k.w., zgodnie z którymi egzekucję zasądzonych roszczeń cywilnych, orzeczonej grzywny, świadczenia pieniężnego, należności sądowych oraz zobowiązania określonego w art. 52 K.k. prowadzi się według K.p.c., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (§ 1 art. 25 K.k.w.). Przepisy procedury cywilnej mają również zastosowanie do wykonania postanowień o zabezpieczeniu roszczeń cywilnych, będących przedmiotem postępowania karnego oraz grzywny (§ 2 art. 25 K.k.w.). Jednocześnie art. 27 K.k.w. stanowi, że egzekucję środka przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzi urząd skarbowy wg przepisów

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, że organ ten wykonuje także postanowienia o zabezpieczeniu tego przepadku, skoro bowiem - zgodnie z art. 27 K.k.w. - egzekucję środka karnego przepadku przedmiotów prowadzi urząd skarbowy wg przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, więc i postanowienie o zabezpieczeniu tego przepadku realizuje ten organ. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że

w tym przypadku Naczelnik Urzędu Skarbowego w D. obowiązany był wykonać postanowienie o zabezpieczeniu przepadku, kierując się przepisami u.p.e.a.

Zawarty w art. 25 i art. 27 K.k.w., dychotomiczny podział właściwości pomiędzy sądowym a administracyjnym organem egzekucyjnym został jednak zmieniony z woli ustawodawcy, który - kierując się zapewne względami zapewnienia skuteczności działania zabezpieczającego i egzekucyjnego oraz wymogami ekonomii procesowej - przyznał prokuratorowi i sądowi prawo wyznaczenia jednego organu egzekucyjnego, do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu przepadku oraz innych kar majątkowych i roszczeń dochodzonych w postępowaniu karnym lub karnym skarbowym. Uregulowanie powyższe zawiera art. 195a § 1 K.k.w., a w § 2 tego artykułu przewidziano także prowadzenie przez ten sam organ egzekucji (urząd skarbowy) wszystkich zasądzonych w takim przypadku należności. Art. 195a K.k.w. przesądza zatem kwestię właściwości organu egzekucyjnego, o której decyduje organ wydający postanowienie o zabezpieczeniu, działający w oparciu o przyznaną mu ustawowo kompetencję. Trzeba przy tym podkreślić, że art. 195a K.k.w. został wprowadzony do K.k.w. ustawą z dnia 13 czerwca 2003 r. o zmianie ustawy kodeks karny oraz niektórych ustaw (Dz. U. Nr 111, poz. 1061) i w związku z tym jest on przepisem szczególnym w stosunku do art. 25 K.k.w.

W art. 195a K.k.w. zabrakło uregulowania, w jakim trybie ma działać organ, któremu prokurator bądź sąd zlecił dokonanie zabezpieczenia. W ocenie Sądu, winna mieć w tym zakresie zastosowanie zasada, że wyznaczony organ egzekucyjny działa w trybie dla niego właściwym, tak jak przy zbiegu egzekucji, a więc w przypadku powierzenia wykonania zabezpieczenia urzędowi skarbowemu jest to postępowanie egzekucyjne w administracji.

Nie budzi wątpliwości, że naczelnik urzędu skarbowego, będący administracyjnym organem egzekucyjnym, działa wyłącznie w oparciu o u.p.e.a.

W rozpatrywanej sprawie mają zastosowanie przepisy art. 3 w związku z art. 2 § 1 pkt 5 oraz z art. 4 u.p.e.a., które to przepisy mają zastosowanie w spornej sprawie

i stanowią podstawę (łącznie z art. 195a K.k.w.) do wykonania zabezpieczenia w tej sprawie przez urząd skarbowy.

Treść art. 27 K.k.w. przesądza o tym, że środek karny przepadku oraz nawiązka na rzecz Skarbu Państwa to "należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw", o których mowa w art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Skoro żaden przepis szczególny nie przewiduje w tym zakresie trybu egzekucji sądowej w stosunku do kary przepadku oraz nawiązki, ma wprost zastosowanie art. 3 u.p.e.a. W rozpatrywanym przypadku Prokurator dokonał zabezpieczenia na poczet przepadku, a co do właściwości administracyjnego organu egzekucyjnego i takiegoż trybu postępowania w tym zakresie nie mogło być jakichkolwiek wątpliwości.

Odnosząc się do kwestii, w oparciu o jaki przepis u.p.e.a. prowadzona może być egzekucja (a tym samym także zabezpieczenie) grzywny, roszczeń odszkodowawczych i innych środków karnych (prócz przepadku), o których mowa

w art. 291 § 1 K.p.k. i art. 25 K.k.w., należy przyjąć, że zasadniczo należności te podlegają egzekucji prowadzonej wg przepisów K.p.c., ale art. 25 K.k.w., który o tym stanowi, przewiduje możliwość wyjątku, którym jest art. 195a K.k.w. Przekazanie przez prokuratora lub sąd postanowienia o zabezpieczeniu tych należności urzędowi skarbowemu na mocy tego ostatniego przepisu powoduje, że do wymieniowych obowiązków stosuje się egzekucję administracyjną na podstawie "odrębnych ustaw" w rozumieniu art. 4 u.p.e.a.

Odnosząc się z kolei do zarzutów skarżącego, stanowiących modyfikację skargi stwierdzić należało, że nie są one zasadne.

Kwestię właściwości rozstrzyga art. 157 § 1 u.p.e.a. i stąd też, skoro Prokurator Rejonowy w Ł. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. o dokonanie zabezpieczenia na poczet grożącego przepadku na mieniu podejrzanego, to organ kwestię właściwości winien rozstrzygnąć w oparciu o ww. przepis, nie zaś stosować tryb określony w art. 13 § 1 K.k.w.

Mając na uwadze powołane wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art.145 §1 pkt.1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak

w sentencji.