Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 128/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędzia WSA Mirosław Montowski, Asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), Protokolant specjalista Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi P. M. i P. M. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 1 grudnia 2022 r. znak DLI-III.7620.8.2022.AW.14 w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji oraz umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda Mazowiecki (dalej: Wojewoda) decyzją z 4 stycznia 2022 r., na podstawie art. 5 ust. 1, art. 8, art. 22 ust. 1 i ust. 5, art. 25 ust. 1 w związku z art. 2 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 428, dalej: ustawa) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku złożonego w dniu 19 października 2021 r. (uzupełnionego w dniu 18 listopada 2021 r.) o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, ustalił lokalizację strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej na rzecz Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. z siedzibą w K. obejmującą "budowę linii elektroenergetycznej [..] [...]" w zakresie budowy trzech odcinków danej linii", na działkach ewidencyjnych według dokonanego zestawienia:

Adres zamierzenia inwestycyjnego: województwo mazowieckie, powiat [...] i:

gmina D.:

Obręb ew. nr: [...] K.-B.: działki ew. nr: [...] [...] Obręb ew. nr:[...] O.: działki ew. nr: [...]

gmina S.:

Obręb ew. nr: [...] O.

działki ew. nr: [...]

Obręb ew. nr: [...] W. P.

działki ew. nr: [...]

Obręb ew. nr: [...] K. S.:

działki ew. nr: [...]

Obręb ew. nr: [...] S.:

działki ew. nr [...]

Obręb ew. nr: [...] P.:

działki ew. nr: [...]

Obręb ew. nr: [...] W.C.:

działki ew. nr: [...]

W kolejnych punktach Wojewoda:

Zatwierdził i określił linie rozgraniczające teren strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, w tym linie rozgraniczające teren przeznaczony pod budowę stacji elektroenergetycznej.

Zawarł rozstrzygnięcie w zakresie podziałów nieruchomości.

Zawarł rozstrzygnięcie w odniesieniu do oznaczenia nieruchomości, na których jest planowana budowa stacji elektroenergetycznej, w stosunku do których decyzja ma wywołać skutek, o którym mowa w art. 19 ust. 3-5 ustawy.

Oznaczył nieruchomości, w stosunku do których decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej ma wywołać skutek, o którym mowa w art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej. W ujęciu tabelarycznym, pod poz. 116 wymieniona została działka nr [...] , obręb [...]., z ograniczeniem wynikającym z usytuowania linii 400 kV przewody.

Oznaczył nieruchomości, w stosunku do których decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej ma wywołać skutek, o którym mowa w art. 22 ust. 5 ustawy.

Określił warunki techniczne realizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej.

Określił warunki wynikające z potrzeb ochrony środowiska i ochrony zabytków, w tym dotyczące przeciwdziałania poważnym awariom przemysłowym.

Określił warunki ochrony przeciwpożarowej dla strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej.

Ustalił wymagania dotyczące ochrony interesów osób trzecich.

Stwierdził, że do gruntów objętych decyzją o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, nie stosuje się przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych - art. 18 ustawy.

Wskazał, że nie określił się terminu wydania nieruchomości lub opróżnienia lokali i innych pomieszczeń.

Zaznaczył, że decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej podlega natychmiastowemu wykonaniu.

Odwołania od tej decyzji złożyli: P. M., właściciel działki nr [...] w S. obręb ew. nr [...] S. oraz jego żona – P. M..

Minister Rozwoju i Technologii (dalej: Minister), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 273), zwanej dalej "specustawą przesyłową", po rozpatrzeniu odwołania w zakresie wniesionym przez P. M. oraz po zapoznaniu się z odwołaniem w zakresie wniesionym przez P. M.:

I. uchylił w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji:

znajdujący się na stronie 2, w wierszach 1-24, licząc od góry strony, zapis stanowiący treść pkt I,

znajdujący się od strony 2 (od wiersza 9, licząc od dołu strony) do strony 3 (do wiersza 5, licząc od góry strony), zapis:

"W Tabeli 1 wskazano nieruchomości, na których wprowadza się niniejszą decyzją ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości, w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, w związku z budową strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, a także wykonywaniem prac związanych z budową, przebudową, utrzymaniem, eksploatacją, konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii, przez udzielenie zezwolenia w szczególności na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do założenia, przeprowadzenia oraz korzystania z tych przewodów i urządzeń.",

znajdujące się od strony 15 (od wiersza 24, licząc od dołu strony) do strony 19 (do wiersza 8. licząc od góry strony), zapisy stanowiące dotychczasową treść pkt 1.5-1.17,

i orzekł w tym zakresie poprzez:

- ustalenie, w miejsce uchylenia, na stronie 2, nowego zapisu:

"Określenie granic terenu objętego strategiczną inwestycją w zakresie sieci przesyłowej

Granice terenu objętego inwestycją oznaczono na mapach w skali 1:1000 i 1:2000 stanowiących załączniki nr 1-14 do niniejszej decyzji, w następujący sposób:

1) linią przerywaną koloru niebieskiego i czerwonego - oznaczono granice terenu objętego inwestycją,

2) szrafem w postaci kreskowanej linii niebieskiej - oznaczono obszar objęty trwałym ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości wymienionych w tabeli nr 1,

3) szrafem w postaci kreskowanej linii czerwonej - oznaczono obszar objęty czasowym ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości wymienionych w tabeli nr 2."

ustalenie, w miejsce uchylenia, na stronie 2, nowego zapisu:

"W Tabeli nr 1 wskazano nieruchomości, na których wprowadza się niniejszą decyzją ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości, w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren tych nieruchomości dla prowadzenia na nich budowy przedmiotowej strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, a także prac związanych z rozbiórką, przebudową, zmianą sposobu użytkowania, utrzymaniem, eksploatacją, użytkowaniem, remontami oraz usuwaniem awarii, przez udzielenie zezwolenia w szczególności na zakładanie i przeprowadzanie na tych nieruchomościach ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do założenia, przeprowadzenia oraz korzystania z tych przewodów i urządzeń.",

- ustalenie, w miejsce uchylenia, na stronie 15, nowego zapisu:

"Vla. Określenie sposobu, miejsca i warunków umieszczenia obiektów lub urządzeń na gruntach Skarbu Państwa pokrytych wodami i gruntach stanowiących pas drogowy:

Przekroczenia gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa pokrytych wodami:

Przejście linii przez grunty pokryte wodami (działki nr: [...] - obręb K. B. w gm. D., [...] - obręb O.[...] - obręb W. P. w gm. S.) planuje się zrealizować poprzez zawieszenie na wysokości minimum 8,5 m nad lustrem wody sześciu trójprzewodowych wiązek przewodów roboczych w rozstawie od 12,2 m do 13,2 m i dwóch przewodów odgromowych, pod kątem od 50° do 84° w stosunku do granic cieku. Montaż przewodów wykonywany będzie w odcinkach linii zawartych między dwoma słupami odporowymi. Rozwijanie przewodów odbędzie się w technologii bez styku z lustrem wody, za pomocą wciągarki, bębna hamulcowego i linki wstępnej. Miejsca przekroczeń zobrazowano na odpowiednich arkuszach map stanowiących załączniki nr 1-14 do niniejszej decyzji.

Przekroczenia gruntów stanowiących pas drogowy:

Przejście linii przez pasy drogowe: drogi krajowej (działka nr [...] - obręb O.), drogi wojewódzkiej (działka nr [...] - obręb W.Pi.), drogi powiatowej (działka nr [...] obręb S.), drogi gminnej (działki nr [...] , [...] - obręb K. S.), planuje się zrealizować poprzez zawieszenie na wysokości minimum 10 m nad drogą sześciu trójprzewodowych wiązek przewodów roboczych w rozstawie od 12,5 m do 16,2 m i dwóch przewodów odgromowych, pod kątem od 51° do 87° w stosunku do granic pasa drogowego. Rozwijanie przewodów odbędzie się w technologii bez styku z ziemią, za pomocą wciągarki, bębna hamulcowego i linki wstępnej. Planowany czas realizacji - rok 2022. W trakcie prowadzenia prac dojdzie do zajęcia pasa drogowego na czas nie dłuższy niż cztery doby. Miejsca przekroczeń zobrazowano na odpowiednich arkuszach map stanowiących załączniki nr 1-14 do niniejszej decyzji.",

W punkcie II decyzji Minister utrzymał w mocy pozostałą część zaskarżonej decyzji

W punkcie III. umorzył postępowanie odwoławcze w zakresie odwołania P. M.

Minister podkreślił, że zgodnie z art. 5 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1 specustawy przesyłowej, z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej wystąpiła do Wojewody Mazowieckiego Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. z siedzibą w K. , reprezentowana przez J. M. . Projektowana inwestycja mieści się w wykazie strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych określonych w załączniku do specustawy przesyłowej, w którym pod pozycją numer 3 wskazano inwestycję pn.: "Budowa linii 400 kV O. ". Analizując złożony przez inwestora wniosek o wydanie przedmiotowej decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej Minister stwierdził, że jest on kompletny i zawiera elementy wskazane w art. 4 ust. 1 i ust. 2 specustawy przesyłowej.

Następnie, organ odwoławczy poddał kontroli przeprowadzone przez Wojewodę Mazowieckiego postępowanie w sprawie wydania decyzji lokalizacyjnej dla projektowanego przedsięwzięcia przesyłowego. Zauważył, że Wojewoda poinformował strony o wszczętym postępowaniu, podał jego podstawę prawną, pouczył o prawie do składania wniosków, uwag i zastrzeżeń, wskazując miejsce, w którym strony mogą zapoznać się z aktami sprawy, a zatem należycie i wyczerpująco poinformował strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, będących przedmiotem postępowania administracyjnego, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Zgodnie z art. 7 ust 1 specustawy przesyłowej, Wojewoda pismem z 21 grudnia 2021 r. zawiadomił wnioskodawcę oraz właścicieli nieruchomości objętych wnioskiem o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji przedmiotowej strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, wysyłając zawiadomienie odpowiednio na adres wskazany we wniosku oraz na adresy wskazane w katastrze nieruchomości. Pozostałe strony postępowania zostały poinformowane o powyższym w drodze obwieszczenia w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim w Warszawie, Urzędzie Gminy D., Urzędzie Gminy S., na stronach internetowych (w Biuletynie Informacji Publicznej) tych urzędów, a także w prasie o zasięgu ogólnopolskim - "Puls biznesu" wydanie z dnia 29 grudnia 2021 r.

W przedmiotowym obwieszczeniu oraz zawiadomieniu organ I instancji zawarł oznaczenie nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji omawianej inwestycji, a także informację o miejscu, w którym strony mogą zapoznać się z aktami sprawy.

W ocenie Ministra, kontrolowana decyzja Wojewody Mazowieckiego, z wyjątkiem uchybień omówionych poniżej, czyni zadość wymogom przedstawionym w art. 8 ust. 1 specustawy przesyłowej. Zawiera bowiem niezbędne elementy określone w tym przepisie, tj. warunki techniczne realizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, warunki wynikające z potrzeb ochrony środowiska i ochrony zabytków, warunki ochrony przeciwpożarowej dla strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, wymagania dotyczące ochrony interesów osób trzecich, oznaczenie nieruchomości, w stosunku do których decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej ma wywołać skutek w postaci ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, wskazanie okresu, w jakim decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej ma wywoływać skutek, o którym mowa w art. 22 ust. 1, w przypadku gdy ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości ma nastąpić na czas określony.

Analizując decyzję Wojewody, organ odwoławczy stwierdził, iż w związku z brakiem przejścia z mocy prawa jakichkolwiek nieruchomości na własność Skarbu Państwa, z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej stanie się ostateczna, organ I instancji prawidłowo nie zawarł ustalenia co do terminu wydania nieruchomości. Zakresem decyzji Wojewody objęte są bowiem działki, w stosunku do których sposób wykonywania prawa własności został ograniczony poprzez zapewnienie inwestorowi prawa do wejścia na jej teren, w celu wykonania niezbędnych robót budowlanych, o których mowa w art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej. Zgodnie z art. 8 ust. 2 specustawy przesyłowej, projekt powyższej decyzji został sporządzony przez osobę, o której mowa w art. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022 r. poz. 503). Stosownie do art. 25 ust. 1 specustawy przesyłowej, decyzja Wojewody Mazowieckiego podlega natychmiastowemu wykonaniu.

Po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem dowodowym organ II instancji stwierdził, iż wydana przez organ I instancji decyzja wymaga dokonania korekty merytoryczno-reformacyjnej. Po pierwsze, zauważył, że w dniu 27 maja 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustaw regulujących przygotowanie i realizację kluczowych inwestycji w zakresie strategicznej infrastruktury energetycznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 922), zwana dalej "ustawą nowelizującą". Inwestor wystąpił z wnioskiem o ustalenie lokalizacji inwestycji w zakresie sieci przesyłowej dla omawianego przedsięwzięcia w dniu 19 października 2021 r. W związku z powyższym, w niniejszej sprawie zastosowanie znajdą przepisy specustawy przesyłowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 27 maja 2021 r., tj. po wejściu w życie ustawy nowelizującej. Wyjaśnił zatem, że organ I instancji w pkt I zaskarżonego rozstrzygnięcia posłużył się dotychczasowym brzmieniem art. 8 ust 1 pkt 1 specustawy przesyłowej, tj. sprzed jej nowelizacji z dnia 20 kwietnia 2021 r., stąd też zatwierdził linie rozgraniczające teren strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej. Jednakże, biorąc pod uwagę fakt, że przepis ten wprowadzony ustawą nowelizującą wyróżnia wśród określenia granic terenu objętego inwestycją określenie odrębnie linii rozgraniczających teren inwestycji, jak i granic obszaru, w stosunku do którego decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej wywołuje skutek w postaci ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, a analizowana inwestycja nie wymaga zajęcia nieruchomości i dokonania ich podziału, Minister stwierdził, że Wojewoda Mazowiecki nie był uprawniony do zatwierdzania linii rozgraniczających teren inwestycji. Te bowiem wyznaczają tereny, w stosunku do których następuje skutek wywłaszczenia oraz podziału (stosownie do treści art. 19 ust. 2 specustawy przesyłowej). Wobec powyższego, Minister - korzystając z uprawnień reformatoryjnych wynikających z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - dokonał korekty pkt I decyzji Wojewody Mazowieckiego, tak aby omawiany punkt zaskarżonej decyzji obejmował prawidłowe określenie granic terenu objętego strategiczną inwestycją w zakresie sieci przesyłowej.

Ponadto, Minister analizując zmiany w obrębie treści art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej, wyjaśnił, że organ I instancji w pkt IV zaskarżonego rozstrzygnięcia połączył dotychczasowe brzmienie art. 22 ust 1 specustawy przesyłowej, tj. sprzed jej nowelizacji z dnia 20 kwietnia 2021 r. z jego aktualnym brzmieniem. Wobec tego, organ odwoławczy dokonał zmiany odpowiedniej części redakcyjnej decyzji Wojewody Mazowieckiego.

Dalej Minister wskazywał na mankamenty decyzji wynikające z treści art. 4 ust 1 pkt 10 specustawy przesyłowej. Z przepisu tego wynika, iż jeżeli inwestycja wymaga przejścia przez grunty stanowiące własność Skarbu Państwa pokryte wodami, grunty stanowiące pas drogowy bądź grunty objęte obszarem kolejowym, zarówno inwestor we wniosku lokalizacyjnym, jak i organ wydający decyzję lokalizacyjną, powinni określić sposób, miejsce i warunki umieszczenia na tych gruntach obiektów lub urządzeń. Po dokonaniu analizy zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego, Minister stwierdził, iż inwestor we wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, a następnie organ I instancji w decyzji Wojewody Mazowieckiego, dokonali wskazania nieruchomości, w tym gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa pokrytych wodami oraz gruntów stanowiących pas drogowy, w stosunku do których decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie sieci przesyłowej ma wywołać skutek, o którym mowa w art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej. Pomimo wskazania w decyzji Wojewody Mazowieckiego, że planowane przedsięwzięcie wymaga przejścia przez grunty stanowiące własność Skarbu Państwa pokryte wodami oraz grunty stanowiące pas drogowy, organ odwoławczy stwierdził następujące nieprawidłowości w tym zakresie. Po pierwsze, Wojewoda Mazowiecki w zaskarżonej decyzji, nie określił sposobu i miejsca przejścia inwestycji przez grunty stanowiące własność Skarbu Państwa pokryte wodami oraz grunty stanowiące pas drogowy. Po drugie, zamieszczone na str. 17-18 zapisy, których intencją jest określenie warunków umieszczenia na tych gruntach obiektów lub urządzeń objętych inwestycją - w ocenie Ministra - nie dotyczą rzeczonych warunków. Stanowią one bowiem przytoczenie treści uzyskanych przez inwestora opinii do wniosku lokalizacyjnego lub wskazanie, iż w ustawowym terminie takich opinii nie wydano, nie wyjaśniając przy tym potrzeby umieszczenia tego rodzaju zapisów.

Natomiast, w ocenie Ministra, nie jest rolą organu orzekającego niejako "automatyczne" powielanie całości treści opinii w decyzji lokalizacyjnej, jak to uczynił Wojewoda Mazowiecki na stronach 17-18 zaskarżonej decyzji. Powołanie zatem przez Wojewodę treści opinii oraz wskazanie, iż stanowią one warunki techniczne realizacji inwestycji było działaniem pozbawionym podstaw prawnych.

Kierując się powyższym, Minister uchylił również zapisy powielające pozostałe opinie uzyskane przez inwestora, znajdujące się na stronach od 15 do 19 zaskarżonej decyzji.

Badając zgodność z prawem pozostałej części zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy stwierdził, że czyni ona zadość innym wymogom specustawy przesyłowej oraz, że brak było podstaw do zakwestionowania decyzji poza częścią uchyloną i ustaloną w niniejszej decyzji.

Uzasadniając natomiast rozstrzygnięcie podjęte w pkt III niniejszej decyzji, tj. umorzenie postępowania odwoławczego w zakresie odwołania wniesionego przez P.M., Minister stwierdził, że brak po jej stronie przymiotu strony. Zaznaczył, że podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w świetle art. 28 k.p.a. i nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania, czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Jak wynika z akt sprawy, w tym załączonych wypisów z rejestru gruntów, P. M. nie jest właścicielką działki nr [...] , obręb [...] S., co do której podniosła zarzuty w odwołaniu od decyzji Wojewody Mazowieckiego. Skarżąca nie figuruje jako właściciel ani użytkownik wieczysty jakiejkolwiek nieruchomości objętej wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej. W aktach sprawy brak jest także dokumentów potwierdzających, iż przysługuje jej ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze objętym projektowaną inwestycją. W związku z powyższym, zasadnym było wykazanie przez skarżącą interesu prawnego, dotyczącego zaskarżonego rozstrzygnięcia, co było przedmiotem wezwania Ministra Rozwoju i Technologii z 22 kwietnia 2022 r. Powyższej czynności skarżąca miała dokonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem załatwienia sprawy na podstawie posiadanego materiału dowodowego. Ww. wezwanie zostało skutecznie doręczone P.M. w dniu 27 kwietnia 2022 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu, odwołująca się nie udzieliła odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie. W konsekwencji, w ocenie Ministra, P. M. nie może być uznana za stronę w postępowaniu odwoławczym dotyczącym decyzji Wojewody Mazowieckiego. Skoro odwołanie zostało wniesione przez podmiot nie posiadający przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., organ odwoławczy stwierdził, że zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., skutkując koniecznością wydania przez organ decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.

Rozpatrując odwołanie P. M. od decyzji Wojewody Mazowieckiego Minister podkreślił, że organy właściwe do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, nie są jednocześnie uprawnione do wyznaczania i korygowania trasy inwestycji, ani do zmiany proponowanych we wniosku rozwiązań. Niedopuszczalna jest również ocena przez te organy racjonalności, czy aspektów ekonomicznych i społecznych koncepcji przedstawionej przez inwestora. To inwestor we wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej decyduje o przebiegu inwestycji oraz o wielkości terenu niezbędnego dla realizacji inwestycji. Inwestor samodzielnie dokonuje wyboru najbardziej korzystnych rozwiązań lokalizacyjnych i następnie techniczno-wykonawczych inwestycji. Zarówno wojewoda, jak i organ odwoławczy, mogą działać tylko w granicach tego wniosku i nie mają możliwości ingerowania w lokalizację inwestycji. Ocenie dokonanej przez organy I i II instancji podlega zgodność z prawem planowanego przedsięwzięcia, w szczególności spełnienie warunków zawartych w przepisach specustawy przesyłowej. Inwestor jest zatem kreatorem miejsca, sposobu i kształtu realizacji inwestycji, natomiast organ orzekający wyznacza dopuszczalne prawem granice tej kreacji, poprzez dokonywanie oceny prawnej, kończącej się aktem władztwa publicznego, zakreślającego te granice.

Mając na uwadze powyższe, pismem z 22 kwietnia 2022 r. organ odwoławczy wezwał inwestora do wypowiedzenia się w sprawie zagadnień dotyczących lokalizacji przedmiotowej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, poruszonych przez stronę skarżącą w odwołaniu z 8 lutego 2022 r. Pismem z 10 maja 2022 r. inwestor - reprezentowany przez J. M. - odniósł się do uwag strony skarżącej. Powyższe stanowisko inwestora organ odwoławczy, działając w oparciu o art. 9 k.p.a., przesłał skarżącemu przy piśmie z 13 czerwca 2022 r., zawiadamiając o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a także o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

P. M. wyraził swoje stanowisko i żądania w piśmie z 11 sierpnia 2022 r.

Po uzyskaniu stanowiska inwestora oraz przeanalizowaniu zarzutów skarżącego, zawartych w odwołaniu oraz uzupełniających je pismach, Minister stwierdził, że brak zgody P. M. na lokalizację przedmiotowej inwestycji na działce nr [...] z obrębu [...] S., w koncepcji przyjętej przez inwestora i zatwierdzonej w decyzji Wojewody Mazowieckiego, nie stanowi o wadliwości zaskarżonej decyzji, gdyż przepisy obowiązującego prawa, w tym przepisy specustawy przesyłowej, nie uzależniają wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej na danej nieruchomości od wyrażenia na to zgody podmiotu będącego właścicielem bądź użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości. Specustawa przesyłowa, w oparciu o przepisy której wydano decyzję Wojewody, jest aktem prawnym szczególnym, przewidującym uproszczoną (przyśpieszoną) procedurę przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie sieci przesyłowych. Jest oczywiste, że szybka i sprawna realizacja inwestycji w zakresie sieci przesyłowych i w związku z tym poprawa bezpieczeństwa energetycznego kraju, leży w interesie społecznym i gospodarczym. Tymi okolicznościami należy uzasadniać z jednej strony znaczne zwiększenie uprawnień inwestora, natomiast z drugiej - zdecydowane ograniczenie uprawnień właścicieli nieruchomości znajdujących się w obszarze inwestycji. Nie wydaje się możliwe zaprojektowanie inwestycji w zakresie sieci przesyłowych o takim przebiegu, który nie wzbudzałby sprzeciwu przynajmniej części właścicieli nieruchomości objętych inwestycją. Sprzeciw taki wydaje się być oczywiście naturalnym odruchem ochrony sposobu wykonywania własności nieruchomości przez jej właściciela, jednakże rozwój urbanizacyjny skutkuje zwiększającym się ograniczaniem indywidualnych praw właścicielskich na rzecz konieczności rozwoju infrastruktury o publicznej lub społecznej użyteczności w ramach społecznej funkcji prawa własności. W takich okolicznościach inwestor zawsze będzie narażony na wywołanie lokalnego konfliktu społecznego, ponieważ to on samodzielnie dokonuje wyboru najbardziej korzystnych rozwiązań lokalizacyjnych, a następnie techniczno-wykonawczych, mając na uwadze spowodowanie jak najmniejszych uciążliwości dla właścicieli nieruchomości. Lokalizacja strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowych, zwłaszcza na obszarach zurbanizowanych, w wielu wypadkach musi uwzględniać sprzeczne interesy, z jednej strony inwestora, a z drugiej strony osób, których prawa lub interesy mogą być zagrożone lub naruszone w związku z realizacją takiej inwestycji. Granice tych praw i interesów określają przepisy specustawy przesyłowej oraz innych aktów prawnych wydanych na podstawie i w wykonaniu przepisów tego prawa lub przepisów wydanych dla ochrony środowiska. Poza tymi granicami, a zatem poza ochroną prawną wynikającą z norm prawa pozytywnego, pozostają natomiast protesty obywateli wyrażające ich osobiste zapatrywania, oczekiwania, postulaty i życzenia co do określonej polityki planowania przestrzennego, wzajemnych relacji między planowanymi lub realizowanymi inwestycjami. Nieuwzględnienie ich nie może jednak stanowić podstawy kwestionowania legalności ustalenia lokalizacji ww. inwestycji w zakresie sieci przesyłowych.

Realizacja inwestycji w zakresie sieci przesyłowych stwarza określone uciążliwości dla właścicieli nieruchomości objętych jej zakresem. Ocena decyzji w aspekcie poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich wymaga uwzględnienia, że inwestor - występując o ustalenie lokalizacji sieci przesyłowej na danej nieruchomości - działa w interesie publicznym, który ma prymat nad interesem prawnym jednostki, o ile nie narusza tego interesu prawnego w sposób niezgodny z prawem, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Według Ministra ochrona interesów osób trzecich w procesie inwestycyjnym nie może prowadzić do sytuacji, w której to osoby trzecie, a nie inwestorzy, decydować będą o wybudowaniu obiektów budowlanych, miejscu posadowienia takich obiektów, szczegółowych rozwiązaniach technicznych i to nawet z naruszeniem ogólnego interesu społecznego. Nie można dopuścić do sytuacji, w której uprawnienia właściciela nieruchomości całkowicie ograniczają uprawnienia inwestora.

W ocenie Ministra, zamierzonego skutku nie może również odnieść argument strony skarżącej, iż budowa przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego na części działki stanowiącej własność skarżącego spowoduje w znacznym stopniu ograniczenie sposobu jej zabudowy i zagospodarowania, spadek ceny nieruchomości oraz utrudnienie jej sprzedaży, a także pokrzyżowanie planów inwestycyjnych. Podniesiona przez skarżącego kwestia nie jest przedmiotem rozważań organów administracji publicznej właściwych w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej. W postępowaniu w sprawie wydania ww. decyzji lokalizacyjnej zarówno organ I, jak i II instancji, badają zgodność z prawem wniosku inwestora, nie zaś zagadnień dotyczących ewentualnych negatywnych następstw dla podmiotów objętych tą decyzją. Z samej istoty tego przedsięwzięcia, będącego inwestycją liniową, wynika ingerencja w prawa przysługujące innym podmiotom w stosunku do nieruchomości objętych projektowaną inwestycją. Z omawianej ingerencji wynikać mogą z kolei inne utrudnienia dla podmiotów dotychczas wykorzystujących daną nieruchomość lub planujących jej wykorzystywanie w określony sposób. Nie oznacza to jednak, że decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej jest wadliwa. Organ wydający w niniejszej sprawie decyzję dotyczącą ustalenia lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej nie jest kompetentny do oceny przesłanek ekonomicznych oraz społecznych powstającej inwestycji, w jej kształcie określonym przez inwestora. Do organu należy jedynie ocena wniosku inwestora pod względem jego zgodności z prawem powszechnie obowiązującym.

Odnośnie do podniesionej w odwołaniu kwestii istotnej ingerencji w prawo własności ziemi, Minister wyjaśnił, że działka nr [...] , obręb [...] S., stanowiąca własność P. M., została ograniczona w korzystaniu, na podstawie art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej, w związku z projektowanymi na ww. działce przewodami linii 400 kV. Właściciele nieruchomości, w stosunku do których decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej ma wywołać przewidziany tym przepisem skutek, zachowują prawo własności nieruchomości, które uległy ograniczeniu w korzystaniu, jednakże muszą umożliwić inwestorowi realizację inwestycji przesyłowej, a następnie dostęp do niej w celu utrzymania, eksploatacji, użytkowania, remontu bądź usunięcia awarii. Celem, dla którego wprowadzono art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej, jest zatem umożliwienie nie tylko budowy, ale i również utrzymywania w należytym stanie wybudowanej sieci przesyłowej, co wiąże się z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości dla realizacji tego celu. Specustawa przesyłowa służy zatem realizacji celu publicznego, jakim jest budowa sieci przesyłowych. Wprowadzenie odrębnego trybu administracyjnego w sprawie realizacji inwestycji przesyłowych służy realizacji celu publicznego w postaci zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju, a jednocześnie skutki z tym związane są rekompensowane w formie odszkodowania. Pomimo zatem ograniczenia prawa własności nieruchomości, dochodzi do wyrównania strat i szkód związanych z prowadzonym postępowaniem.

W opinii Ministra, całokształt okoliczności niniejszej sprawy dowodzi, że ograniczenie w korzystaniu z działek skarżącej strony jest niezbędne dla realizacji przedmiotowej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej. Z akt niniejszej sprawy wynika, iż przedsięwzięcie objęte decyzją Wojewody Mazowieckiego jest elementem rozbudowy sieci przesyłowej na terenie województwa mazowieckiego. Realizacja zadania wpłynie na poprawę bezpieczeństwa i niezawodności dostaw energii elektrycznej.

Odnosząc się zaś do żądania odwołującego się dotyczącego wykupienia przez rząd, po cenie rynkowej, całej działki nr [...] z uwagi na jej zniszczenie na skutek realizacji przedmiotowej inwestycji, Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który znajduje zastosowanie również w przedmiotowej sprawie, jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby odpowiednio starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub występujący z wnioskiem o zezwolenie, o którym mowa w ust. 2, nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości. Wszelkie tego typu żądania pozostają jednak poza zakresem przedmiotowego postępowania odwoławczego.

Za chybioną Minister uznał argumentację strony dotyczącą kontaktów z rzecznikiem prasowym wykonawcy przedmiotowej inwestycji. Wyjaśnił, iż organ orzekający w sprawie lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej nie bada kwestii związanych z pertraktacjami pomiędzy inwestorem a stronami. Pertraktacje te odbywają się bowiem poza prowadzonym postępowaniem administracyjnym.

Ustosunkowując się z kolei do propozycji rozbudowy i modernizacji dotychczasowej linii w zamian za poprowadzenie nowej równoległej linii 400 kV przez grunty prywatne, Minister wyjaśnił, że organ administracji publicznej właściwy w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej nie jest zobowiązany do badania alternatywnych wariantów przeprowadzenia inwestycji liniowej w sytuacji, gdy właściciele nieruchomości zgłosili sprzeciw wobec lokalizacji przedsięwzięcia zaproponowanej przez inwestora. To inwestor, jako podmiot wyspecjalizowany w danej dziedzinie, posiadający odpowiednią wiedzę, decyduje o kształcie inwestycji i przyjętych rozwiązaniach technicznych. Organ orzekający w przedmiocie ustalenia lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej nie posiada natomiast kompetencji do wyznaczania i korygowania trasy inwestycji, czy też do zmiany proponowanych we wniosku rozwiązań. Niedopuszczalne jest również dokonywanie przez organ oceny racjonalności, czy słuszności koncepcji przedstawionej przez inwestora, bowiem miałaby ona charakter pozaprawny. Organ bada jedynie legalność inwestycji będącej przedmiotem wniosku inwestora. Jak wyjaśnił inwestor w piśmie z 10 maja 2022 r., lokalizacja inwestycji jest podyktowana kompleksowością rozwiązań przyjętych dla całości trasy danej linii. W przypadku wielokilometrowych obiektów liniowych (przedmiotowa linia ma ok. 100 km) ich przebieg nie jest indywidualnie przyjmowany dla każdej odrębnej nieruchomości, przez którą taki obiekt przebiega, a dla poszczególnych obszarów terenowych z uwzględnieniem ich specyfiki, w szczególności istniejącego zagospodarowania tych obszarów i związanych z tym zagospodarowaniem warunków środowiskowych. Omawiana inwestycja w zakresie sieci przesyłowej została zlokalizowana zgodnie z decyzją Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z 30 sierpnia 2021 r. o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Jak podkreśla inwestor, trasa tej linii to racjonalny wariant jej przebiegu, przyjęty przez organ środowiskowy jako najkorzystniejszy dla środowiska.

Minister dodatkowo zwrócił uwagę, że wariantowanie przebiegu inwestycji odbywa się na etapie postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia i to właśnie w tym postępowaniu społeczeństwo może wnosić uwagi co do trasy projektowanej inwestycji. Tym samym, to przede wszystkim w postępowaniu zakończonym decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia skarżący mógł wnosić zastrzeżenia dotyczące przebiegu przedmiotowej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej.

Przepisy specustawy przesyłowej nie dają organowi kompetencji do rozstrzygania o racjonalności i słuszności przebiegu projektowanej inwestycji, jak również do ingerowania w przebieg planowanej trasy bądź też w zaproponowane przez inwestora rozwiązania techniczne.

Odnosząc się z kolei do podniesionego przez stronę skarżącą tematu usuwania na stronach internetowych i w mediach społecznościowych negatywnych wpisów dotyczących planowanego zamierzenia inwestycyjnego, Minister stwierdził, że powyższa kwestia nie jest przedmiotem postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, w związku z czym nie może być przedmiotem kontroli organu wyższego stopnia.

W ocenie Ministra, na uwzględnienie nie zasługuje również argumentacja skarżącego, wyrażona w uzupełnieniu odwołania z 21 marca 2022 r., w przedmiocie naruszenia art. 7, 8 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz pominięcie istotnych dla sprawy okoliczności. Wojewoda Mazowiecki przeprowadził kontrolowane postępowanie w sposób zgodny z wymogami k.p.a., o czym świadczą ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.), a także w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 kpa). Ponadto, uzasadnienie zaskarżonej decyzji w wystarczający sposób wskazuje na tok rozumowania organu I instancji przyjęty przy rozpoznawaniu sprawy, a w konsekwencji nie narusza norm postępowania administracyjnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w ocenie Ministra, spełnia zatem wymogi przewidziane przepisami prawa.

Z przepisu art. 4 specustawy przesyłowej wynika bowiem jednoznacznie, że to inwestor decyduje o przebiegu trasy, a także o najkorzystniejszych, z jego punktu widzenia, rozwiązaniach techniczno-organizacyjnych. Skoro ustawodawca precyzyjnie określił zakres wniosku składanego przez inwestora, to porównując jego zawartość z ustawowo wyznaczoną treścią orzeczniczą decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, określoną w art. 8 specustawy przesyłowej, stwierdzić należy, że organy orzekające nie mogą modyfikować ustaleń i parametrów zawartych we wniosku o wydanie ww. decyzji, jeżeli nie wynika to z wiążących organ przepisów prawa.

Odnośnie zaś zarzutu strony skarżącej dotyczącego naruszenia przez organ I instancji art. 22 ust. 2 specustawy przesyłowej, Minister wyjaśnił, że we wniosku z dnia 19 października 2021 r. inwestor nie wnioskował o ustanowienie zakazów i nakazów, o których mowa w tym przepisie. Wobec powyższego. Wojewoda Mazowiecki w skarżonej decyzji nie orzekał o ustanowieniu ww. zakazów lub nakazów. Tym samym za bezzasadne należy uznać upatrywanie przez skarżącego wadliwości decyzji Wojewody Mazowieckiego w naruszeniu art. 22 ust. 2 specustawy przesyłowej, wobec braku jego zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Za chybiony Minister uznał argument odwołania, iż realizacja przedmiotowej inwestycji znacznie utrudni zabudowanie działki nr [...] poprzez brak możliwości uzyskania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Jak już wyjaśniono, w postępowaniu w sprawie wydania ww. decyzji lokalizacyjnej zarówno organ I, jak i II instancji, badają zgodność z prawem wniosku inwestora, nie zaś zagadnień dotyczących ewentualnych negatywnych następstw dla podmiotów objętych tą decyzją. Ponadto, przedmiotem orzekania przez Ministra nie jest analizowanie spornej inwestycji pod kątem możliwości wykorzystania nieruchomości stanowiącej własność skarżącego w postaci ewentualnego ustalenia warunków zabudowy na części tej nieruchomości. Organem właściwym w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy jest bowiem wójt, burmistrz albo prezydent miasta, ewentualnie w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Ustosunkowując się zaś do argumentacji strony skarżącej dotyczącej naruszenia art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stronom postępowania przesłanek, którymi kierował się Wojewoda Mazowiecki, podejmując działania w toku prowadzonego postępowania, w szczególności poprzez brak wskazania w pismach kierowanych do stron powodów umiejscowienia linii 400 kV na działce stanowiącej własność skarżącego, Minister wyjaśnił ponownie, że o lokalizacji inwestycji i motywach jej ustalenia nie decyduje organ orzekający w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej. Ponadto, niedopuszczalne jest dokonywanie przez organ oceny racjonalności, czy słuszności koncepcji przedstawionej przez inwestora, bowiem miałaby ona charakter pozaprawny. Organ bada jedynie legalność inwestycji będącej przedmiotem wniosku inwestora.

Odnosząc się do żądania wyrażonego w piśmie z 11 sierpnia 2022 r. co do przyznania odszkodowania w wysokości 195.000 zł za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] w związku z przedstawioną opinią o wartości nieruchomości dokonaną przez niezależnego rzeczoznawcę majątkowego, Minister wyjaśnił, iż na etapie postępowania w sprawie o ustalenie lokalizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych organ nie zajmuje się kwestiami odszkodowawczymi. Zgodnie z art. 22 ust. 7 specustawy przesyłowej decyzje w zakresie odszkodowań wydaje wojewoda. Obowiązek zapłaty odszkodowania obciąża inwestora.

Reasumując, organ odwoławczy uznał, że przebieg planowanej inwestycji przesyłowej został ustalony prawidłowo. Zarówno wniosek inwestora, postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji, jak i zaskarżona decyzja Wojewody Mazowieckiego - poza wykazanymi wyżej uchybieniami - nie naruszają prawa, a zarzuty strony skarżącej nie zasługują na uwzględnienie, wobec czego Minister orzekł jak w rozstrzygnięciu.

Skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii złożyli P. M. i P.M. Po pierwsze wywodzili, że P.M. - żona P.M. ma interes prawny skarżenia tej decyzji ponieważ wskutek zagrabienia ponad pół hektara ziemi należącej do P M. ze sprzedaży prawie dwuhektarowej działki wycofał się inwestor, który pod koniec 2021 r. był chętny kupić tą ziemię za 350.000 zł w celach inwestycyjnych zabudowy domami jednorodzinnymi. Zauważali, że działka położona jest tylko 30 min drogi autostradą A2 od pałacu w W.w W.. Zauważali, że działka [...] póki co stanowi majątek osobisty P. M., jednak żona może stać się w każdej chwili współwłaścicielem. Poza tym zgodnie z art. 31 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, do majątku wspólnego należą dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków. Dochód ze sprzedaży działki inwestorowi zasiliłby ich wspólny budżet, ponieważ mają wspólnotę majątkową.

Zaznaczyli również, że nie wyrazili zgody na to, by pas techniczny linii energetycznej przechodził przez dużą część działki [...] O konsultacjach społecznych co do posadowienia linii na tej ziemi w ogóle nie wiedzieli, bo nie zostali o nich poinformowani. Mieszkają w powiecie p. a nie w miejscu gdzie zlokalizowana jest działka. Przepis mówiący o tym, że nie ma obowiązku informowania właściciela działki o planowanych działaniach na jego własności jest sprzeczny z art. 21 i art. 64 Konstytucji RP i w sposób rażący narusza prawo własności, a także zasadę zawartą w art. 2 Konstytucji RP oraz art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona bowiem decyzja odpowiada prawu.

Na wstępie wypada zaznaczyć, że ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych, jest aktem epizodycznym z wyraźnym określeniem w załączniku do ustawy 23 strategicznych inwestycji w zakresie elektrycznych sieci przesyłowych. W załączniku do tej ustawy, pod pozycją 3, wymieniona została inwestycja będąca przedmiotem niniejszego postępowania. Specustawa wprowadza mechanizmy szczególne, które w aspekcie prawnym mają ułatwić uzyskanie przez inwestora tytułu prawnego do nieruchomości objętych planowanym zamierzeniem.

Kontrola zaskarżonej decyzji wymagała w pierwszej kolejności ustalenia stanu prawnego właściwego dla rozpoznania wniosku Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A., który został złożony w dniu 19 października 2021 r. i następnie uzupełniony w dniu 18 listopada 2021 r. Za prawidłowe należy uznać spostrzeżenie organu odwoławczego, że dla rozpoznania tego wniosku należało przyjąć brzmienie specustawy przesyłowej ustalonej zmianami legislacyjnymi wprowadzonymi w art. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustaw regulujących przygotowanie i realizację kluczowych inwestycji w zakresie strategicznej infrastruktury energetycznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 922). Przepisy dotychczasowe, zgodnie z art. 11 ustawy nowelizacyjnej, stosuje się bowiem do postępowań w sprawach dotyczących strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy decyzją ostateczną. Ustawa ta weszła w życie 27 maja 2021 r., wniosek zaś o ustalenie lokalizacji przedmiotowej inwestycji został złożony 19 października 2021 r.

Należy zatem zauważyć, że nowelizacja ta zmodyfikowała elementy decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji, które zostały w sposób wyczerpujący uwzględnione w decyzji reformatoryjnej Ministra. W ostatecznej decyzji organu odwoławczego zawarte więc zostały rozstrzygnięcia dotyczące: granic terenu objętego strategiczną inwestycją (art. 8 ust. 1 pkt 1 specustawy przesyłowej), w tym oznaczono: granice terenu objętego inwestycją, granice obszaru objętego trwałym ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, które wymieniono w tabeli; granice obszaru objętego czasowym ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, które ujęte zostały w tabeli. Decyzja ustala też warunki techniczne realizacji inwestycji (art. 8 ust. 1 pkt 2 specustawy przesyłowej), warunki wynikające z potrzeb ochrony środowiska i ochrony zabytków, (art. 8 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy); warunki ochrony przeciwpożarowej i wymagania dotyczące ochrony interesów osób trzecich (art. 8 ust. 1 pkt 4 i 5). Brak oznaczenia nieruchomości, w stosunku do których decyzja ma wywołać skutek, o którym mowa w art. 19 ust. 3 i art. 23 ust. 1 oraz art. 23 ust. 1a (art. 8 ust. 1 pkt 7 oraz pkt 7a specustawy przesyłowej) wynikał z braku takich nieruchomości, co ujęto w rozstrzygnięciu (pkt III).

Decyzja czyni również zadość wymogom ustalonym w art. 8 ust. 1 pkt 8 specustawy przesyłowej, poprzez oznaczenie nieruchomości, w stosunku do których ma wywołać skutek, o którym mowa w art. 22 ust. 1, jak również poprzez określenie sposobu, miejsca i warunków umieszczenia obiektów lub urządzeń na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa pokrytych wodami oraz stanowiących pas drogowy. Zasadnym było również nieokreślenie przez organ terminu wydania nieruchomości lub opróżnienia lokali i innych pomieszczeń (art. 8 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy). Prawidłowość takiego stanowiska potwierdza orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym przyjęto, że warunek ten dotyczy nieruchomości, w stosunku do których decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej ma wywołać skutek, o którym mowa w art. 19 ust. 3-5 – por. wyrok NSA z 7 września 2017 r., sygn. akt II OSK 847/17, ONSAiWSA 2019/1/6, a z takim przypadkiem nie mamy do czynienia w tej sprawie.

Należy w tym miejscu podzielić spostrzeżenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że kwestionowanie przebiegu linii energetycznej, w tym zajęcia konkretnych działek pod inwestycję nie może odbywać się w ramach postępowania o wydanie decyzji lokalizacyjnej, jaką podjęto w realiach niniejszego postępowania. Oznaczałoby to bowiem ocenę prawidłowości dołączonej do wniosku inwestora o ustalenie lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej wydanej decyzji środowiskowej, co wykracza poza zakres tego postępowania. Przedłożona wraz z wnioskiem inwestora decyzja Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z 30 sierpnia 2021 r. ustaliła środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie linii elektroenergetycznej 400 kV O. – S. z zadania inwestycyjnego: Budowa linii 400 kV O.oraz rozbudowa stacji 400/220/110/kV O. (etap II) według wariantu WB2 przebiegu linii. Odrębność trybu zaskarżania tej decyzji środowiskowej uniemożliwia badanie ewentualnych jej wad w ramach niniejszego postępowania. Oznacza to, że organ wydający w tej sprawie decyzję lokalizacyjną nie może zmienić uwarunkowań wynikających z decyzji środowiskowej, gdyż ta ma charakter sui generis rozstrzygnięcia wstępnego względem przyszłego zamierzenia i pełni względem niego w istocie funkcję prejudycjalną. Zaznaczyć jednakowoż trzeba, że lokalizacja strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowych w wielu wypadkach musi uwzględniać sprzeczne interesy, z jednej strony inwestora, a z drugiej strony osób, których prawa lub interesy mogą być zagrożone lub naruszone w związku z realizacją takiej inwestycji. Granice tych praw i interesów określają przepisy specustawy przesyłowej oraz innych aktów prawnych wydanych na podstawie i w wykonaniu przepisów tego prawa lub przepisów wydanych dla ochrony środowiska. Poza tymi granicami, a zatem poza ochroną prawną wynikającą z norm prawa pozytywnego, pozostają natomiast protesty obywateli wyrażające ich osobiste zapatrywania, oczekiwania, postulaty i życzenia co do określonej polityki planowania przestrzennego, wzajemnych relacji między planowanymi lub realizowanymi inwestycjami. Nieuwzględnienie ich nie może jednak stanowić podstawy kwestionowania legalności ustalenia lokalizacji ww. inwestycji w zakresie sieci przesyłowych.

Nawiązując do wywodzonej w toku prowadzonego postępowania oraz w skardze kwestii ustaleń dotyczących odszkodowania z tytułu ograniczeń w zakresie sposobu korzystania z nieruchomości przez inwestora, należy zauważyć, że w myśl art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej, w odniesieniu do nieruchomości objętych decyzją o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, oznaczonych zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 8, w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren nieruchomości dla prowadzenia budowy strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, a także prac związanych z rozbiórką, przebudową, zmianą sposobu użytkowania, utrzymaniem, eksploatacją, użytkowaniem, remontami oraz usuwaniem awarii, wojewoda w decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej ograniczy, za odszkodowaniem, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia w szczególności na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do założenia, przeprowadzenia oraz korzystania z tych przewodów i urządzeń. Celem art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej jest jedynie zapewnienie prawnej możliwości realizacji inwestycji, a nie możliwość faktycznego sposobu realizacji inwestycji. Dopiero w toku prowadzonego postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę zostaną określone szczegółowe rozwiązania techniczne dotyczące wymogów i warunków, dla prowadzenia robót w ustalonym obszarze.

Działka ozn. nr [...] w obrębie [...] S. (grunty orne i grunt pod rowem), stanowiąca według wypisu z ewidencji gruntów i zapisów księgi wieczystej, współwłasność P. M. i E. W. -M , została objęta ustaleniami zaskarżonej decyzji poprzez ograniczenie sposobu korzystania w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren m.in. tej nieruchomości dla prowadzenia budowy przedmiotowej inwestycji, a także prac związanych z rozbiórką, przebudową, zmianą sposobu użytkowania, utrzymaniem, eksploatacją, użytkowaniem, remontami oraz usuwaniem awarii, wobec zaplanowanej na tym gruncie przebiegu linii 400 kV: przewody. Niewątpliwie zatem wprowadzone ograniczenie będzie musiało być wynagrodzone w formie odszkodowania. Dokonując jednakże oceny, czy rozstrzygnięcie tej kwestii powinno pozostawać elementem sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją, należy stanowczo odmówić oczekiwaniom skarżącego w tym zakresie. Podkreślić trzeba, że przepis art. 8 specustawy przesyłowej wśród elementów, jakie zawiera decyzja lokalizacyjna strategicznej inwestycji nie wymienia odszkodowania, jakie może być przyznane w wyniku wprowadzenia ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nią objętych. Kwestia ta zatem – jak zasadnie przyjął organ - pozostawała poza zakresem rozważań w tej sprawie. Wyłączenie aspektu odszkodowawczego z materii regulowanej rozstrzygnięciem, którego treść ustalił przywołany wyżej przepis, służyło przyspieszeniu procedury administracyjnej prowadzonej celem ustalenia lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej.

Wystarczające na tym etapie postępowania było odesłanie przez organ w uzasadnieniu decyzji do odpowiednich norm prawa regulujących obowiązek odszkodowawczy. W tym miejscu zauważyć trzeba, że w uzasadnieniu projektu specustawy przesyłowej (druk sejmowy: IX.916) podnoszono, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, w odniesieniu do nieruchomości innych niż wskazane w art. 22 ust. 6, następuje za odszkodowaniem, które finansowane jest przez inwestora. Jak wyjaśniono, przez wskazanie, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości następuje za odszkodowaniem oraz odesłanie do art. 124 ust. 4-7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zapewniona została ochrona właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości. Poza odszkodowaniem, które jest ustalane w drodze decyzji wydawanej przez wojewodę, na inwestorze spoczywa obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po wykonaniu prac, do których uprawnia art. 22 ust. 1, a jeżeli jest to niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, właścicielom albo użytkownikom wieczystym przysługuje odszkodowanie odpowiadające wartości poniesionych szkód. Ponadto, jeżeli zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Jeżeli na skutek skorzystania przez inwestora z uprawnień przysługujących mu na podstawie art. 22 ust. 1 niemożliwe stanie się dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości przez właściciela albo użytkownika wieczystego w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, może on żądać nabycia nieruchomości albo użytkowania wieczystego przez Skarb Państwa.

Prawidłowo zatem Minister w uzasadnieniu decyzji wskazał na odrębność rozstrzygnięć dotyczących ustalenia lokalizacji inwestycji przesyłowej oraz wysokości i wypłaty odszkodowań, odwołując się w szczególności do zapisu art. 22 ust. 3 specustawy przesyłowej, który przyjmuje, że przepisy art. 124 ust. 4-7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stosuje się odpowiednio, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy. Zaznaczyć więc trzeba, że przepis art. 22 ust. 3 specustawy przesyłowej może być zastosowany potencjalnie, jednakże dopiero na końcowym etapie procesu inwestycyjnego w związku z faktycznymi skutkami realizacji inwestycji strategicznej, a nie na etapie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie w zakresie skutków, o których mowa w art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej. Na obecnym etapie postępowania, gwarancję uzyskania odszkodowania stanowi zatem przepis ustawy.

W odniesieniu do rozstrzygnięcia zawartego w punkcie III. zaskarżonej decyzji, w którym Minister umorzył postępowanie odwoławcze w zakresie odwołania P. M. , Sąd uznał je za prawidłowe.

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Nie ma wątpliwości, że przedstawione w ww. przepisie pojęcie "strony" jest kategorią prawa materialnego, a więc interes prawny uprawniający do wszczęcia postępowania i bycia w nim stroną musi znajdować oparcie w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego. Nie wystarczy wewnętrzne przekonanie danego podmiotu w tym zakresie, które zwykle wiąże się z interesem faktycznym, a nie prawnym (por. wyrok NSA z 26 września 2019 r., I OSK 178/18). Powyższe oznacza więc, że dany podmiot posiada interes prawny wtedy, gdy na podstawie konkretnego przepisu prawa może skutecznie żądać czynności organu w związku z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami tego podmiotu. To nie art. 28 k.p.a. wyznacza w danym postępowaniu dla konkretnej osoby status strony, ale odrębny przepis (norma prawna), który chroni prawa danej osoby, a celem postępowania administracyjnego jest wydanie rozstrzygnięcia ingerującego lub kształtującego te prawa (wyroki NSA: z 14 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 2534/19, z 15 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 388/17, CBOSA). Skoro przyjęta w art. 28 k.p.a. przesłanka przyznania jednostce statusu strony, przesłanka interesu prawnego, wymaga wprowadzenia z przepisów administracyjnego prawa materialnego, to należało to skutecznie wykazać w tej sprawie. Sąd zgodził się ze stanowiskiem Ministra Rozwoju i Technologii, że P. M. nie wykazała właściwego przepisu administracyjnego prawa materialnego, z którego wynikałby jej interes prawny w przedmiotowym postępowaniu.

Wobec treści art. 53 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przymiot strony w postępowaniu dotyczącym ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego przysługuje zawsze inwestorowi, a także właścicielowi oraz użytkownikowi wieczystemu nieruchomości, na której będzie lokalizowana inwestycja celu publicznego. Okolicznością niekwestionowaną jest to, że P. M. nie jest właścicielem (użytkownikiem wieczystym) działki na której ma przebiegać inwestycja, co oznacza, iż nie należy do kręgu ww. osób. Przepis art. 53 ust. 1 ww. ustawy wskazuje także, że stronami w takim postępowaniu mogą być inne podmioty niż właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości, przez które ta inwestycja przebiega. P. M. , jako obecna żona P. M. nie posiada zindywidualizowanej zdolności administracyjnoprawnej uzasadnionej sytuacją, w której przedmiotowa decyzja lokalizacyjna ingerowałaby w możność wykonywania przysługujących jej uprawnień i obowiązków poddanych działaniu prawa. Ochroną prawną w postaci prawa do występowania jako strona w postępowaniu o ustalenie lokalizacji inwestycji przesyłowej nie może być objęta osoba, której nie przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości objętej inwestycją. Nie sposób upatrywać istnienia wyodrębnionego interesu uzasadniającego udzielenie ochrony aktualnemu współmałżonkowi strony w uszczerbku w jego majątku na skutek wykonania decyzji, co - jak wywodzi skarga - znajduje swoje odzwierciedlenie w art. 31 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Oczekiwanie prawne P. M. uzyskania dochodu w trakcie trwania małżeństwa z majątku osobistego P. M. , z uwagi na specyfikę unormowań specustawy przesyłowej, nie kreuje wystarczającej podstawy do uznania jej za stronę postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.

W świetle powyższego zarzuty skargi pozostały nieusprawiedliwionymi.

Mając to wszystko na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.