Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1880/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1429
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 marca 2021 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępniania informacji publicznej - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." - orzeczenie Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] (dalej jako "Prezes SA") z [...] lipca 2020 r. o odmowie udostępnienia p. R. S., zwanemu dalej "Wnioskodawcą", informacji publicznej w postaci "kopii wszystkich postanowień wydanych w związku z zażaleniami wniesionymi na postanowienia sądów okręgowych wydziałów penitencjarnych w styczniu 2020".

W uzasadnieniu skarżonej decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:

- Wnioskodawca zwrócił się do Prezesa SA - pismem z [...] maja 2020 r. – o udostępnienie informacji publicznej,

- organ I. instancji - pismem z [...] czerwca 2020 r. - poinformował Wnioskodawcę, że w Sądzie Apelacyjnym w [...] wydano 110 orzeczeń spełniających kryteria wskazane we wniosku; przygotowanie tych dokumentów do udostępnienia wymaga takiego nakładu środków i zaangażowania pracowników, który może negatywnie wpłynąć na tok realizacji ustawowych zadań Sądu; stanowiłaby to zatem przetworzenie informacji publicznej, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o informacji"; w związku z tym zobowiązano Wnioskodawcę do wykazania, że uzyskanie przez niego informacji przetworzonej ma szczególnie istotne znaczenie dla interesu publicznego,

- Wnioskodawca odpowiedział na wezwanie pismem z [...] czerwca 2020 r.; nie zgodził się z zakwalifikowaniem żądanej informacji do kategorii przetworzonych; jego zdaniem anonimizacja wyroków i uzasadnień nie może świadczyć o przetworzeniu informacji publicznej,

- decyzją z [...] lipca 2020 r. odmówiono Wnioskodawcy udostępnienia żądanej informacji; w uzasadnieniu wskazano m. in., że przygotowanie informacji w kształcie żądanym przez Wnioskodawcę wymaga przeprowadzenia czasochłonnych i wymagających znacznego nakładu środków czynności oraz wiąże się z istotnym wysiłkiem o charakterze organizacyjnym i kadrowym; ze wstępnych szacunków wynika, że proces przygotowania informacji publicznej wymagałby pobrania 110 orzeczeń z elektronicznego programu repertoryjno-biurowego, dokładnego przejrzenia łącznie około 550 stron dokumentów pod kątem występowania danych chronionych, następnie usunięcia tych danych i sprawdzenia poprawności dokonanej anonimizacji; przygotowanie w ten sposób jednego postanowienia wraz z uzasadnieniem - liczącego średnio 5 stron tekstu - zajmuje urzędnikowi około 15 minut; zatem przygotowanie 110 orzeczeń wymagałoby zaangażowania jednego urzędnika do wykonywania tej tylko pracy przez co najmniej 27 godzin; wskazano również że Wnioskodawca systematycznie składa kolejne wnioski o udostępnienie orzeczeń należących do różnych kategorii spraw i w ten sposób angażuje w wysokim stopniu pracę administracji Sądu Apelacyjnego w [...]; w latach 2013 - 2020 złożył 23 wnioski o udostępnienie informacji publicznej, dotyczące około 600 orzeczeń; w pewnym zakresie administracja Sądu zaczyna więc realizować przede wszystkim zadania "zlecane" jej przez jedną osobę, która nawet nie próbuje twierdzić, że pozyskanie takiej informacji realizuje cel szczególnie istotny dla interesu publicznego; uwzględniono wykładnię art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o informacji przyjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 sierpnia 2015 r., (sygn. akt I OSK 1645/14 – dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA") oraz z 5 marca 2015 r. (sygn. akt I OSK 863/14 – dostępny w CBOSA); Wnioskodawca nie wykazał, aby uzyskanie przezeń żądanych informacji było szczególnie istotne dla interesu publicznego,

- wobec wniesienia przez Wnioskodawcę odwołania, sprawa jest rozpatrywana ponownie,

- w niniejszej sprawie wniosek o wydanie dokumentu z akt postępowania sądowego (orzeczenia) - gdy pochodzi od osoby, która nie jest stroną czy uczestnikiem tego postępowania – należy rozpatrywać w oparciu o ustawę o informacji; status orzeczenia sądowego, jako dokumentu, który ma walor informacji publicznej, wprost potwierdza art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a powołanej ustawy; z kolei Prezes SA, będąc organem władzy publicznej, jest zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o informacji,

- spełnienie przez żądaną informację, zarówno zakresu przedmiotowego, jak i podmiotowego ustawy o informacji, nie uprawnia jednakże automatycznie do udostępnienia informacji na wniosek; prawo dostępu do informacji publicznej nie ma bowiem bezwzględnego charakteru; w samej ustawie o informacji ale także w normach konstytucyjnych, które dotyczą omawianego zagadnienia wprost przewidziano w tym zakresie określone ograniczenia; dla rozstrzygnięcia zasadnicze jest zatem, czy - w okolicznościach niniejszej sprawy - dane ograniczenia są istotnie uzasadnione.

- stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o informacji, prawo do informacji publicznej obejmuje możliwość uzyskania informacji publicznej przetworzonej w zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego; definicji informacji przetworzonej należy poszukiwać przede wszystkim w wypowiedziach judykatury; zgodnie z ugruntowanym już poglądem charakter taki mają dane publiczne, które wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu; przetworzenie informacji nie zawsze musi się wiązać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji; przetworzenie może polegać m. in. na wydobyciu - z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów - poszczególnych informacji cząstkowych i odpowiednim ich przygotowaniu - na potrzeby wnioskodawcy; w pewnych przypadkach szeroki zakres wniosku, którego realizacja wymaga zgromadzenia, przekształcenia (zanonimizowania) i sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów, może rodzić potrzebę takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań; informacja wytworzona w ten sposób powinna być uznana za przetworzoną (tak m. in. NSA o sygn. akt I OSK 189/17 i powołane tam orzeczenia – dostępny w CBOSA),

- przykładem spraw, w których zidentyfikowano informację publiczną przetworzoną są te, z udziałem Wnioskodawcy, w których - analogicznie do niniejszej - zwracał się o udostępnienie dużych zbiorów orzeczeń różnych kategorii spraw sądowych; Sądy oddaliły natomiast wszystkie jego skargi na odmowę udostępnienia przetworzonej informacji publicznej (przywołano wyroki NSA o sygn. akt I OSK 1362/17 i 189/17 oraz wyroki WSA o sygn. akt II SA/Wa 767/16, 768/16 816/16 i 679/18 – dostępne w CBOSA),

- Sądy jednolicie przyjęły, że domaganie się udostępnienia ponad 100 orzeczeń sądowych (z uzasadnieniami) musi uwzględniać specyfikę tych dokumentów; zawierają one często nie tylko dane stron postępowań, lecz również innych osób; z kolei rezultaty funkcjonowania systemu informatycznego - ułatwiającego anonimizację orzeczeń - ze względu na wagę chronionych dóbr, wymagają za każdym razem manualnego zweryfikowania; weryfikacja ta następuje nie tylko w drodze zwykłych czynności technicznych, lecz wiąże się z ponadstandardowym nakładem pracy - koniecznością uważnej lektury każdego z orzeczeń wraz z uzasadnieniem z osobna; anonimizacja w tego rodzaju przypadkach nie ogranicza się wyłącznie do wyeliminowania z dokumentacji imion i nazwisk, lecz konieczne bywa usunięcia określonych fragmentów uzasadnień - ich części, które umożliwiałyby identyfikację poszczególnych osób; to z kolei wymaga przeprowadzenia czynności analitycznych i intelektualnych,

- w tym kontekście organ I. instancji wnikliwie przeanalizował zakres czynności, niezbędnych do przygotowania odpowiedzi na wniosek z [...] maja 2020 r.; wskazano liczbę objętych wnioskiem dokumentów (110) wraz z przybliżoną liczbą stron wymagających analizy (ok. 550); oszacował również niezbędny czas, w którym pracownik Sądu mógłby wykonać niezbędne czynności, warunkujące udostępnienie wnioskowanych dokumentów; Organ zaznaczył, że przygotowanie odpowiedzi na wniosek mogłoby negatywnie rzutować na realizację innych zadań administracji Sądu,

- ocena ta jest uzasadniona; ma pełne oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych, na gruncie spraw Wnioskodawcy - w analogicznym stanie faktycznym,

- zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o informacji, warunkiem uzyskania informacji publicznej przetworzonej jest jej szczególna istotność dla interesu publicznego; przesłanka ta występuje wówczas, gdy wnioskodawca jest w stanie wykazać swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga - uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu, w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej; uprawnienie to nie służy zatem wszystkim podmiotom, potencjalnie zainteresowanym uzyskaniem informacji publicznej po to, by ją móc następnie udostępnić ogółowi; cel ten jest co bowiem najwyżej ukierunkowany na podstawowe "niekwalifikowane" realizowanie interesu publicznego (tak m. in. w wyroku NSA o sygn. akt I OSK 2111/13 – dostępnym w CBOSA),

- mimo wezwania, w toku postępowania przed organem I. instancji, Wnioskodawca nie wskazał powodów, dla których przetworzenie informacji publicznej, której się domaga, jest szczególnie istotne dla interesu publicznego; poprzestał na oświadczeniu, że nie zgadza się z zakwalifikowaniem żądanych przezeń informacji do kategorii przetworzonych; taka jego postawa istotnie ograniczyła możliwość czynienia ustaleń w tym obszarze,

- zważywszy, że Wnioskodawca odbywa karę pozbawienia wolności przyjąć należy z dużym prawdopodobieństwem, że jego zainteresowanie orzecznictwem w sprawach penitencjarnych jest bezpośrednio związane z sytuacją osobistą i może być pomocne chociażby w formułowaniu środków zaskarżenia - tak aby odniosły one rezultat zgodny z oczekiwaniami,

- na podstawie dostępnych źródeł informacji, brak jest zatem jakichkolwiek przesłanek aby uznać, że Wnioskodawca w istocie działa w interesie publicznym i jego intencją jest realne i konkretne wykorzystanie żądanych informacji dla dobra ogółu.

W skardze Wnioskodawca nie zgadzał się na zakwalifikowanie żądanej informacji jako przetworzonej. Wskazał, że anonimizacja wyroków i ich uzasadnień nie może prowadzić do kwalifikowania informacji publicznej jako przetworzonej. Przywołał przy tym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 10 października 2013 r. (sygn. akt II SA/Łd 684/13 – dostępny w CBOSA).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Ustanowiony dla Wnioskodawcy pełnomocnik z urzędu, w dodatkowym piśmie (k. 53-54), potrzymał zarzuty skargi i podniesione w niej argumenty. Jak wskazał, w orzecznictwie przyjeto, że takie czynności jak wydruk z systemu lub skopiowanie dokumentów, czy też ich anonimizacja, nie świadczą o przetworzeniu informacji (tak: wyrok WSA o sygn. akt II SA/Kr 1070/17 – dostępny w CBOSA). Wniosek dotyczył wydania orzeczeń sądu i ich uzasadnień. Nie wymagał on przy tym ich skomplikowanego przetwarzania - w postaci analizowania merytorycznego ich treści, agregowania, dedukcji, czy oceny zawartych tam stwierdzeń. Realizacja wniosku nie wymagała wytworzenia oddzielnego dokumentu, będącego efektem takich prac. Wniosek dotyczył odnalezienia dokumentów w systemie, ich ewentualnej anonimizacji i wydania tak zanonimizowanych już istniejących w sądzie dokumentów. Nawet prosty system do edycji tekstu (jak MS Word) daje możliwość anonimozacji danych w bardzo krótkim czasie poprzez użycie funkcji "zamień" (zastąpienie jednym kliknięciem określonego ciągu znaków w dokumencie innym dowolnym ciągiem znaków). Organy zawsze mogą jednocześnie przedłużyć termin odpowiedzi na wniosek na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy o informacji (nawet do dwóch miesięcy), jeśli dotyczy on informacji prostej, lecz jej udostępnienie wymaga zajmującego czas jej przekształcania.

Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym wobec treści § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. poz. 1758, ze zm.), § 4 zarządzenia nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. oraz § 1 pkt 2 i § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym – tak zarządzenie k. 46 akt sądowych.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Trafna jest argumentacja organu administracji – zarówno w zakresie ustaleń faktycznych jak i powołanych poglądów prawnych, w tym cytowanego stanowiska judykatury - co do istoty pojęcia informacja przetworzona oraz szczególnie istotnego interesu publicznego. Z uwagi na uprzednie pełne przytoczenie jego stanowiska, ponowne go powtarzanie byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje je za własne.

Wobec zarzutów strony skarżącej dodać należy jedynie, co następuje.

Zasadnie - na gruncie wyjaśnień, sformułowanych w uzasadnieniu skarżonego aktu – skonstatowano, że żądane dane stanowią informację przetworzoną, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 in fine ustawy o informacji. Sąd nie ma podstaw dla poddania w wątpliwość ustaleń faktycznych, opisanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, opartych na wyjaśnieniach organu I. instancji, co do rzeczywistego zakresu niezbędnych działań, w celu przygotowania żądanych orzeczeń, jak i szacowanego związanego z tym nakładu pracy. Rozmiar niezbędnych przedsięwzięć uzasadnia z kolei konstatację, że sprostanie żądaniu Wnioskodawcy wiąże się z ponadprzeciętnym obciążeniem w pracy organu, którego nota bene podstawowym celem działania nie jest udostępnianie informacji publicznej.

Co trzeba podkreślić, w myśl ustawy o informacji, dostęp do informacji przetworzonej jest - z woli prawodawcy - możliwy wyłącznie w pewnych sytuacjach - gdy jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Na gruncie ustaleń organu nie może budzić wątpliwości, że żądana informacja - wobec zakresu przedsięwzięć dla jej opracowania - stanowiłaby przetworzoną, Wnioskodawca zaś - nawet na etapie skargi - nie próbował wywieść szczególnego interesu publicznego przemawiającego za jej przygotowaniem dla jego potrzeb.

Wypada również odnotować, że analogiczne oceny wyrażono już w poprzednich orzeczeniach sądów, wydawanych w sprawach analogicznych - inicjowanych żądaniami Wnioskodawcy (patrz orzecznictwo przywołane przez organ).

Trafne jest stanowisko Wnioskodawcy (poparte powołanym orzecznictwem), że sama potrzeba anonimizacji określonego orzeczenia - przed udostępnieniem - nie przesądza, że musi dojść do przetworzenia informacji. W rozpoznawanej sprawie kluczowy jest jednak sam rozmiar zadań w danym zakresie. Chodzi wszak o około 110 orzeczeń, które - wedle ustaleń organu I. instancji - mają średnio po około 5 stron. Nie może być to obojętne przy ocenie, czy w sprawie chodzi o udostępnienie informacji przetworzonej, co implikuje konieczność spełnienia warunku określonego w art. 3 ust. 1 pkt 1 in fine ustawy o informacji. Bez znaczenia jest podnoszona przez pełnomocnika Wnioskodawcy kwestia, że – w pewnych sytuacjach - prawodawca przewidział dłuższy czas na udostępnienie informacji. Nie wynika stąd, aby jego wolą było poszerzenie zakresu powszechnego dostępu do informacji ponad ramy określone w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o informacji. Dłuższy termin przewidziano więc wobec przypadków, gdy zasadnym jest udostępnienie informacji przetworzonej (co w rozpatrywanym przypadku nie ma miejsca), czy – dla informacji prostych – w razie jednoczesnego napływu znacznej ilości wniosków bądź innych okresowych przejściowych trudności w ich udostępnieniu. Trafnie zauważył pełnomocnik Wnioskodawcy, że czynności techniczne przy anonimizacji dokumentów mogą być częściowo realizowane przy pomocy narzędzi przewidzianych w edytorach tekstów. Nie podważa to jednak konstatacji końcowej organu o konieczności przenalizowania tekstu, poddanego uprzednio mechanicznej anonimizacji, pod katem ewentualnych błędów czy występowania tam informacji identyfikujących indywidualnie osoby przez opis.

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniły wad tego rodzaju, które mogłyby prowadzić do jej uchylenia. Przedmiotowa decyzja nie narusza art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o informacji z uwagi na prawidłowe zakwalifikowanie żądanej informacji jako przetworzonej, do której udostępnienia koniecznym jest wykazanie szczególnej istotności dla interesu publicznego, czego nie uczyniono.

Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.