Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 669/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 92c ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 180
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
article: par. 10 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1742
law: Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów.
article: art. 76 par. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Ż., P. Ż. – wspólników P. s.c. A. Ż., P. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 października 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 689/23 w sprawie ze skargi A. Ż., P. Ż. – wspólników P. s.c. A. Ż., P. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 22 lutego 2023 r. nr 1201-IOC.48.14.2022.9 w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego odpadów bez oznakowania środków transportu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. Ż., P. Ż. – wspólników P. s.c. A. Ż., P. Ż. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie solidarnie 1350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 689/23, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę A. Ż., P. Ż. – wspólników P. s.c. A. Ż., P. Ż. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 22 lutego 2023 r. w przedmiocie kary pieniężnej.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] października 2022 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie zatrzymali do kontroli na drodze krajowej numer [...], w miejscowości C., ciągnik samochodowy, nr rejestracyjny [...], z naczepą marki [...], nr rejestracyjny [...] (dalej jako: "zestaw pojazdów"), wykonujące przewóz w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżących. Towarem przewożonym ww. zestawem pojazdów w dniu przedmiotowej kontroli drogowej, według dokumentów przewozowych okazanych przez kierowcę, były odpady o wadze 15 600 kilogramów. Transport odbywał się na trasie G.-N. W momencie kontroli zestaw pojazdów nie posiadał wymaganych do wykonywania międzynarodowego transportu odpadów oznaczeń. Stwierdzone nieprawidłowości opisywał załącznik do protokołu z kontroli z dnia [...] października 2022 r., który bez zastrzeżeń podpisany został przez kierowcę kontrolowanego zestawu pojazdów.

Decyzją z dnia 23 listopada 2022 r. Naczelnik Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie nałożył na skarżących, solidarnie karę pieniężną w wysokości 10 000 złotych – za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 699 ze zm.; dalej jako: "ustawa o odpadach").

Na skutek odwołania, decyzją z dnia 22 lutego 2023 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Skargę na powyższą decyzję organu złożyli skarżący. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że ze zgormadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wypływa jednoznaczny wniosek, iż przewóz odpadów był wykonywany przez skarżących bez oznakowania środka transportu. Sąd podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie, istotne znaczenie miał znajdujący się w aktach administracyjnych protokół kontroli drogowej z dnia [...] października 2022 r., sporządzony na podstawie art. 74 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 180 ze zm.; dalej jako:

"ustawa o transporcie drogowym"), który został prawidłowo podpisany przez kierowcę. Sąd nie dopatrzył się naruszenia zasad sporządzania protokołu, które prowadziłoby do naruszenia przepisów procedury administracyjnej.

W ocenie Sądu pierwszej instancji organy obu instancji podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zdaniem Sądu w aktach sprawy znajdują się dowody, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a organy dokonały ich wszechstronnej oceny. Zatem zarzut naruszenia wskazanych w skardze przepisów procedury administracyjnej nie zasługiwał, według Sądu, na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ prawidłowo nie dopatrzył się w niniejszej sprawie wystąpienia przesłanki wskazanej w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, która wyłączałaby odpowiedzialność skarżących.

Sąd podkreślił, że ciężar dowodu udowodnienia okoliczności egzomeracyjnych spoczywał na skarżących. W ocenie Sądu nie zostało wykazane, aby skarżący zgłosili kradzież oznakowania właściwym organom ścigania, aby wyposażyli kierowcę w zapasowe oznakowanie czy aby podjęli próbę dostarczenia kierowcy nowego oznakowania. Sąd zwrócił także uwagę, że nawet gdyby działanie kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu działalności, polegające na podjęciu decyzji o kontynuowaniu transportu pomimo braku prawidłowego oznakowania, było samowolne, to w żadnym razie nie może zostać zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1

ustawy o transporcie drogowym, a w istocie rzeczy mogłoby być ono wyłącznie skutkiem niewłaściwej organizacji pracy samego przedsiębiorstwa oraz wynikiem braku właściwych rozwiązań mających na celu zdyscyplinowanie pracownika.

Sąd pierwszej instancji podzielił także stanowisko organu, że zawnioskowany w postępowaniu odwoławczym dowód z przesłuchania kierowcy "na okoliczność tego kiedy i w jaki sposób oznaczył on swój pojazd oraz okoliczność tego w jaki sposób doszło do odwrócenia tablicy oznaczającej przewóz odpadów na przodzie jego pojazdu", nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Sąd podkreślił, że pojazd przewożący odpady, musi być prawidłowo oznakowany podczas całego przejazdu, zatem stwierdzenie naruszenia nakazu prawidłowego oznakowania pojazdu w jakimkolwiek momencie wykonywanego transportu odpadów, było wystarczającą przesłanką nałożenia kary.

Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji oddalił skargę jako bezzasadną.

II

Od przedmiotowego wyroku skarżący złożyli skargę kasacyjną, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucili na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.;

1. art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej jako: "k.p.a."), poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i oddalenie skargi, chociaż zostało wykazane, że organy naruszyły przepisy postępowania, tzn. nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych wskutek zaniechania przeprowadzenia pełnego i rzetelnego postępowania dowodowego, co przejawiało się w odmowie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka kierowcy celem umożliwienia skarżącym wykazania, że kierowca ten:

a) oznaczył prawidłowo pojazd tablicą informującą o przewozie odpadów, tj. umieścił wymaganą właściwymi przepisami tablicę w widocznym miejscu na przedzie pojazdu i jest przekonany, że jej brak stwierdzony podczas kontroli, był wynikiem działania osób trzecich – a zatem skarżący, jako podmiot wykonujący przewóz drogowy nie mieli wpływu na powstanie naruszenia, gdyż nastąpiło on wskutek zdarzenia i okoliczności, których nie mogli przewidzieć,

b) mimo braku takiego obowiązku, zamieścił dodatkowo tablicę informującą o przewozie odpadów również na tyle naczepy – a zatem, mimo braku tablicy informującej na przedzie pojazdu, przewóz odpadów nie był realizowany bez oznaczenia lecz jedynie z oznaczeniem nieprawidłowym (zamieszczonym w nieodpowiednim miejscu, tj. na tyle naczepy),

a zatem były to okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i obowiązkiem organu było przeprowadzić ten dowód, w szczególności, gdy strona o to wnosiła.

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 76 § 3 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i oddalenie skargi w sytuacji, gdy organy naruszyły art. 76 § 3 k.p.a. odmawiając przesłuchania w charakterze świadka kierowcy pojazdu z powołaniem się na fakt, iż naruszenie zostało wyraźnie stwierdzone protokołem kontroli, który będąc dokumentem urzędowym stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, podczas, gdy art. 76 § 3 k.p.a. dopuszcza możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego, a zatem (w ocenie skarżących) także ponad osnowę takiego dokumentu, i skarżący nie mogli być pozbawieni tego prawa tylko dlatego, że kierowca nie złożył do protokołu zastrzeżeń w trakcie kontroli.

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i oddalenie skargi, chociaż skarżący nie mieli wpływu na powstanie naruszenia, które nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogli przewidzieć.

4. art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP i w zw. z punktem 4.8 Załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i oddalenie skargi w sytuacji, gdy punkt 4.8 Załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, z zastosowaniem którego wydano zaskarżoną decyzję, jako przewidujący obowiązek nałożenia kary pieniężnej w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności zdarzenia, stanowi nieproporcjonalną i nieadekwatną reakcję na naruszenie prawa, a zatem jest sprzeczny z zasadą demokratycznego państwa prawnego.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, na zasadzie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 185 §1 p.p.s.a., skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Na zasadzie art. 203 pkt 1) p.p.s.a. skarżący wnieśli o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Skarżący złożyli oświadczenie, że zrzekają się rozprawy.

III

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wnosząc o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie organ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., ponieważ skarżący kasacyjnie zrzekli się rozprawy, a organ, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, także złożył oświadczenie, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego odpadów z naruszeniem przepisów regulujących międzynarodowy przewóz odpadów, uznał, że decyzja ta jest zgodna z prawem.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważają zarzuty zawarte w punkcie pierwszym oraz w punkcie drugim petitum skargi kasacyjnej, których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie. Chybione są zatem, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oba zarzuty dotyczące wadliwości wyjaśnienia okoliczności faktycznych przez organ wobec odmowy przeprowadzenia dowodu z przesłuchania kierowcy.

Podstawą wymierzenia kary skarżącym był protokół kontroli z dnia [...] października 2022 r. Przesłuchanie kierowcy było zatem w niniejszej sprawie zbędne, ponieważ z podpisanego przez kierowcę protokołu jednoznacznie wynika, że w momencie przeprowadzenia kontroli na przodzie zestawu pojazdów brak było odpowiedniej tablicy informującej o przewożonych odpadach, do której umieszczenia zobligowani byli skarżący na podstawie § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. poz. 1742; dalej jako: "rozporządzenie"). Przepisy prawa materialnego nakładają obowiązek odpowiedniego oznakowania pojazdu wykonującego przewóz odpadów poprzez umieszczenie w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni tablicą opisaną w § 10 ust. 1 rozporządzenia. Brak odpowiedniego oznaczenia w dowolnym momencie wykonywania transportu odpadów skutkować powinien nałożeniem kary. Przeprowadzenie wnioskowanego przez skarżących dowodu potwierdziłoby zatem jedynie to, co zostało już stwierdzone w protokole kontroli, czyli brak odpowiedniej tablicy z przodu pojazdu przewożącego odpady w momencie kontroli.

Podkreślić trzeba także, że znaczenia nie ma okoliczność przekraczania granicy krajów nie znajdujących się w strefie Schengen, co miałoby, zdaniem skarżących, potwierdzać istnienie tablicy na zestawie pojazdów. Według skarżących nieprawdopodobnym jest, aby kierowca bez tej tablicy przeszedł kontrolę graniczną. W tym zakresie ponownie należy podkreślić, że zobowiązanie do oznakowania pojazdu przewożącego odpady obowiązuje w toku całego przewozu.

Dodać trzeba również, że nie ma także znaczenia, na co powołują się skarżący, wywieszenie dodatkowej tablicy na tyle naczepy, ponieważ, zgodnie z treścią § 10 ust. 2 rozporządzenia, tablica ta powinna znajdować się na przodzie pojazdu przewożącego odpady. Z odpowiedzialności za brak oznaczenia transportu odpadów z przodu pojazdu nie można zwolnić się umieszczając dodatkową tablicę w innym miejscu. W zakresie ustalenia odpowiedzialności skarżących istotne było, co potwierdza podpisany przez kierowcę protokół kontroli, że w momencie kontroli z przodu samochodu wykonującego transport odpadów brak było odpowiedniego oznaczenia, więc istniała przesłanka do wymierzenia skarżącym kary. Transport odpadów odbywał się zatem, wbrew twierdzeniom skarżących, bez odpowiedniego oznaczenia. Z tych względów brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów opisanych w punkcie pierwszym oraz w punkcie drugim petitum skargi kasacyjnej.

Za niezasadny należało także uznać zarzut zawarty w punkcie trzecim petitum skargi kasacyjnej. Zarzut ten odnosił się do niezastosowania wobec skarżących przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym wyłączającego odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenia, na powstanie których nie miał wpływu, a które to naruszenia nastąpiły wskutek okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć.

Odnosząc się zatem do tej kwestii wskazać na wstępie należy, iż art. 92a ustawy o transporcie drogowym, stanowiący podstawę wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej, ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, która ma charakter obiektywny (por. np. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2460/11). Nie jest ona uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków oraz warunków przewozu drogowego, a zatem określona w art. 92a ustawie o transporcie drogowym kara jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. np. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2018 r., sygn. akt II GSK 3554/16; wyrok NSA z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 2096/17). Nałożona zaskarżoną decyzją sankcja administracyjna ma zatem przede wszystkim znaczenie prewencyjne, a istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów (por. np. wyrok NSA z dnia 10 października 2019 r., sygn. akt II GSK 3116/17). Celem tej kary jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Z tego punktu widzenia system sankcji przewidzianych przez przepisy ustawy o transporcie drogowym stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną. Z powyższego jednoznacznie wynika, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Przepis art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym ustanawia zatem domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Z tego powodu, co do zasady, bez znaczenia pozostają okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przewoźnika.

Ustawodawca umożliwił wprawdzie przedsiębiorcy obalenie tego domniemania w sytuacji spełnienia, między innymi przesłanek z art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, który to przepis stanowi wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz. W rozpoznawanej sprawie jednak tego domniemania skarżący kasacyjnie skutecznie nie obalili.

W tym miejscu podkreślić należy, że art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym ma charakter wyjątkowy i podlega interpretacji ścieśniającej. Odpowiedzialność podmiotu prowadzącego działalność transportową jest bowiem rygorystyczna z powodu dążenia do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Dla zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, tj. brak wpływu przewoźnika na powstanie naruszenia, oraz wystąpienie naruszenia wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd zgodnie z którym za określoną w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawie o transporcie drogowym okoliczność egzoneracyjną, w pierwszej kolejności przyjmuje się siłę wyższą, rozumianą jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec, pomimo dołożenia należytej staranności. Za okoliczność taką przyjmuje się też wyłączną winę osoby trzeciej, za której działania przedsiębiorca nie ponosi odpowiedzialności. Za okoliczność taką nie można natomiast uznać zachowania pracownika przedsiębiorcy, którym posługuje się on przy realizacji danego zadania przewozowego, nawet gdyby było ono zawinione (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 280/16; wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3353/16).Zatem określone w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym przesłanki wyłączające odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy odnoszą się wyłącznie do sytuacji wyjątkowych, ponadprzeciętnych, odbiegających od standardowych stanów faktycznych, których profesjonalny przedsiębiorca przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć, a co za tym idzie nie miał wpływu na ich powstanie. Uzupełniając powyższe dodać należy jeszcze, że to do przedsiębiorcy należy inicjatywa dowodowa mająca dowieść, że w sprawie zaistniały okoliczności umożliwiające uwolnienie się od odpowiedzialności.

W tym miejscu wskazać należy, że protokół kontroli będący w niniejszej sprawie podstawą do wymierzenia kary skarżącym jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. To, co zostało w nim urzędowo potwierdzone objęte jest więc domniemaniem zgodności z prawdą. Domniemanie to może zostać obalone skutkiem przeprowadzenia innych dowodów w toku postępowania administracyjnego.

W związku z powyższym należy podkreślić, że skład orzekający w tej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż dowód z dokumentu urzędowego – jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli – ma znaczenie szczególne, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali podczas kontroli. Protokół ten podpisany przez osoby uczestniczące w kontroli, to jest inspektorów i kierowcę, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1062/09; wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 440/14).

Ponadto należy zauważyć, odwołując się w tym zakresie do treści art. 74 ust. 2 zdanie 2 ustawy o transporcie drogowym, że kontrolowanemu przysługuje prawo odmowy podpisania protokołu, jednakże w każdym przypadku odmowa złożenia podpisu przez kontrolowanego powinna być odnotowana w protokole ze wskazaniem jej przyczyny. Natomiast w sytuacji, gdy kontrolowany nie zgadza się z zawartą w protokole treścią winien wnieść zastrzeżenia do protokołu kontroli (art. 74 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym). Zatem protokół, jako dokument urzędowy, korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzony jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który podpisał go bez zastrzeżeń, nie korzystając z możliwości wniesienia uwag, co do treści stwierdzonych tam ustaleń. Stosownie do uczynionych powyżej uwag to strona skarżąca winna wykazać, że ustalenia zawarte w protokole kontroli nie oddają rzeczywistego stanu rzeczy.

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy skarżący nie wykazali, iż do naruszenia doszło w okolicznościach, których nie mogli przewidzieć i na które nie mieli wpływu, poprzestając jedynie na twierdzeniach, że brak oznaczenia pojazdu przewożącego odpady wynikał z działania osób trzecich. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, w rozpoznawanej sprawie skarżący nie przedstawili jakichkolwiek dowodów wskazujących na brak wpływu z ich strony na powstanie naruszenia. Oznacza to, że zasadnie Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko organów, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do uznania, iż skarżący dopuścili się naruszenia przepisów prawa skutkujących nałożeniem kary pieniężnej, o której mowa w decyzji zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji. W świetle powyższego, w wydanych decyzjach organy prawidłowo nie dopatrzyły się podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, a w konsekwencji umorzenia postępowania na tej podstawie. Nie mógł zatem zostać uwzględniony zarzut wskazany w punkcie trzecim petitum skargi kasacyjnej.

Także zarzut zawarty w punkcie czwartym petitum skargi kasacyjnej, w którym skarżący zakwestionowali lp. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym jako sprzeczny z zasadą demokratycznego państwa prawnego z uwagi na obowiązek nałożenia kary pieniężnej w sztywno określonej wysokości, nie zasługiwał na uwzględnienie.

Kary pieniężne określone w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym zostały ustalone przez ustawodawcę w sposób sztywny. Powyższe oznacza, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w przypadku stwierdzenia przez organ, w czasie kontroli drogowej, naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego, co do zasady, organ zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku, do którego odsyła art. 92a ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez podmiot wykonujący przewóz drogowy z odpowiedzialności za nieodpowiednie oznaczenie pojazdu przewożącego odpady możliwe jest, o czym była już mowa powyżej, w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92c ustawy o transporcie drogowym.

Technika legislacyjna, którą zastosował ustawodawca podczas tworzenia załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, nie narusza konstytucyjnych standardów stanowienia prawa. Przepis ten nie stanowi nieproporcjonalnej

i nieadekwatnej dolegliwości ze względu na naruszenie prawa. Tym bardziej zatem uznać należy zarzut za nietrafiony, bowiem tylko nadmierna nieproporcjonalna dolegliwości w stosunku do okoliczności stosowania przepisu sankcjonującego mogłaby zostać uznana za niezgodną z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego. W niniejszej sytuacji taki przypadek nie występuje.

W konsekwencji zarzut przedstawiony w skardze kasacyjnej w punkcie czwartym petitum skargi kasacyjnej należy uznać za nietrafny.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, o czym orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a. w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie drugim wyroku na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.