Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 576/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 145, art. 134 § 1, art. 151, art. 119 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 33 § 1 i § 2, art. 15
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 47 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 87, art. 190 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: § 2, § 3, § 4, § 5
journal: Dz.U. 2022 poz 2172
law: Rozporządzenie Ministar Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych - t.j.
article: art. 7a, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 2 pkt 26, art. 17 ust. 1, ust. 2-5, ust. 10, ust. 11
journal: Dz.U. 2022 poz 1657
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Asesor WSA Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. R. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 28 czerwca 2023 r. nr 104/2023/II w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 28 czerwca 2023 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej ŁPWIS) utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Skierniewicach (dalej PPIS) z 15 maja 2023 r. oddalające zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego z 14 marca 2023 r.

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż ojciec małoletniej M. R. (urodzonej 16 marca 2020 r.), K. R., odmówił wykonania u dziecka szczepień ochronnych przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), różyczce, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) i inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae.

Upomnieniem z 18 listopada 2022 r. PPIS wezwał stronę do wykonania obowiązku, tj. do natychmiastowego zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu dopełnienia obowiązku szczepień ochronnych, pouczając, iż niedopełnienie obowiązku w terminie 7 dni od doręczenia upomnienia skutkować będzie wszczęciem postępowania egzekucyjnego w celu doprowadzenia do jego wykonania. Upomnienie zostało stronie doręczone 22 listopada 2022 r.

22 listopada 2022 r. z Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym skontaktowała się matka małoletniej, informując, iż zarówno ona, jak i ojciec dziecka nie są osobami uchylającymi się od szczepień ochronnych. 21 listopada 2022 r. odbyła się wizyta w przychodni, jednak szczepienie nie mogło być wykonane z uwagi na infekcję wirusową u córki. Matka wskazała, iż małoletnia często choruje, a wszystkie związane z tym wizyty w przychodni są udokumentowane. W związku z powyższym dalsze działania organu zostały wstrzymane do czasu ustąpienia infekcji wirusowej u małoletniej z zastrzeżeniem, iż po wyzdrowieniu dziecka rodzice mają obowiązek niezwłocznie zgłosić się z nim do przychodni w celu rozpoczęcia szczepień ochronnych.

Organ, po konsultacji z pielęgniarką koordynującą szczepienia ochronne w przywołanej powyżej przychodni, ustalił, iż rodzice wielokrotnie informowani byli o wadze obowiązku szczepień ochronnych u dziecka, jednak bezskutecznie.

Wobec niedopełnienia przez stronę obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, 14 marca 2023 r. wystawiony został tytuł wykonawczy nr [...]. Ponadto PPIS pismem z 14 marca 2023 r. złożył wniosek do ŁPWIS o wszczęcie wobec strony egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze niepieniężnym i zastosowania środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia.

Postanowieniem z 6 kwietnia 2023 r. ŁPWIS nałożył na stronę grzywnę w kwocie 2000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka.

18 kwietnia 2023 r. strona zgłosiła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, wskazując na:

1. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia;

2. brak wymagalności obowiązku z powodu braku zakwalifikowania małoletniej do szczepień, braku indywidualnego kalendarza szczepień oraz braku wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym;

3. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej stosownego upomnienia.

Postanowieniem z 15 maja 2023 r. PPIS oddalił zarzuty zobowiązanego. W uzasadnieniu organ wskazał, że konieczność przeprowadzenia lekarskiego badania kwalifikacyjnego w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego jest oczywista, jednak badanie takie możliwe jest tylko, gdy dziecko stawi się na szczepienie, bowiem odbywa się ono tuż przed szczepieniem. Ponadto wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego powinno odbyć się w ciągu maksymalnie 24 godzin od przeprowadzenia lekarskiego badania kwalifikacyjnego. Badanie to jest niezbędnym elementem w procedurze obowiązkowego szczepienia ochronnego, a skoro rodzice małoletniej nie stawili się na szczepienie z dzieckiem, nie było możliwe jego przeprowadzenie.

Organ wyjaśnił również, iż w przypadku dzieci i młodzieży, u których z różnych przyczyn nie przeprowadzono obowiązkowych szczepień ochronnych, należy jak najszybciej przeprowadzić szczepienia wyrównawcze, aby zminimalizować ryzyko zachorowania u nieszczepionej osoby. Szczepienia wyrównawcze przeprowadza się zaś według indywidualnego kalendarza szczepień (dalej IKSz). Z uzyskanych przez organ informacji od NZOZ Lekarzy Rodzinnych w Słupi wynika, iż rodzice małoletniej nie zgłaszali się na wyznaczone wizyty, co skutkowało brakiem możliwości wdrożenia IKSz dla małoletniej.

Odnosząc się do zarzutu niedoręczenia upomnienia organ podniósł, iż upomnienie takie zostało doręczone stronie 22 listopada 2022 r.

24 maja 2023 r. na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie zarzucając stanowisku wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych przez nią zarzutów naruszenie:

1. art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 – dalej "k.p.a.") poprzez niezapoznanie się przez organ z treścią zarzutów i brak merytorycznego ustosunkowania się do nich, w szczególności co do braku uprzedniego doręczenia upomnienia, określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa i braku wymagalności obowiązku;

2. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania zarzutów do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, podczas gdy zarzuty zostały przez stronę uzasadnione i wskazane zostały błędy wierzyciela, a obowiązek nie może być uznany za wymagalny;

3. naruszenie art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez uznanie zarzutów za nieuzasadnione mimo, że tytuł egzekucyjny nie spełnia wymogów, gdyż obowiązek został określony w sposób niedokładny i wybiórczy, wierzyciel nie wskazał jakie konkretnie działania ma podjąć zobowiązana, podczas gdy obowiązkiem organu jest takie określenie obowiązku, aby zobowiązana nie miała żadnych wątpliwości co do treści obowiązku i tego w jaki sposób powinna ten obowiązek spełnić, nadto nie została w sposób prawidłowy podana podstawa prawna obowiązku;

4. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez jego nie zastosowanie i uznanie, że zobowiązana nie wykonała obowiązku szczepień ochronnych, podczas gdy w przedstawionych przez zobowiązaną dokumentów wynika wprost, że zobowiązana obowiązek wykonała.

Postanowieniem z 28 czerwca 2023 r. ŁPWIS utrzymał w mocy postanowienie PPIS z 15 maja 2023 r. oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Organ II instancji stwierdził, że wierzyciel w sposób wyczerpujący i poprawny odniósł się do wszystkich wniesionych zarzutów strony, wyjaśnił także stan faktyczny oraz ocenił zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera jasne i precyzyjne wyjaśnienia faktyczne i prawne.

Powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt SK 81/19 z 9 maja 2023 r. organ II instancji wskazał, iż zarówno w dniu wystawienia tytułu wykonawczego nr TW-20/2023, jak i w dniu wydania przez ŁPWIS postanowienia z 28 czerwca 2023 r., przepisy określające obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym pozostawały w mocy. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych, a więc jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniom ochronnym.

Organ wskazał również, że o szczepieniu dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzedniej kwalifikacji dotyczącej stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem lub opiekunem prawnym. Kwalifikacja lekarska możliwa jest jednak tylko wówczas, gdy dziecko stawi się na szczepienie, bowiem kwalifikacja lekarska odbywa się w ciągu maksymalnie 24 godzin przed nim.

Wymagalność obowiązku oznacza istnienie stanu, w którym zobowiązana powinna już wykonać ciążącą na niej skonkretyzowaną powinność. Strona po pismach wzywających do podjęcia zaległych obowiązkowych szczepień u małoletniej powinna udać się wraz z dzieckiem do podmiotu leczniczego udzielającego świadczenia z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej.

Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego wykonania przez nią obowiązku, organ wskazał, że w aktach sprawy nie znajdują się dokumenty, które jak twierdzi strona, przedstawiła ona jako dowód potwierdzający poddanie małoletniej procedurze obowiązkowych szczepień ochronnych. W przesłanych przez wierzyciela wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego dokumentach znajdują się jedynie pisma, w których strona informuje o wyznaczonej wizycie w poradni do spraw szczepień, a także o niewykonaniu szczepień z uwagi na infekcję małoletniej. Ponadto w aktach sprawy znajduje się kserokopia "Oświadczenia świadomej odmowy szczepienia ochronnego" z 18 marca 2020 r., podpisana przez stronę z adnotacją "zaszczepię moje dziecko po ustaniu epidemii'". W aktach sprawy nie ma żadnych zaświadczeń lekarskich, które wskazywałby na wystąpienie u małoletniej przeciwwskazań do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych.

Organ podkreślił ponadto, iż samo stawienie się na wizycie szczepiennej nie jest tożsame z wykonaniem w całości obowiązku szczepień. Badanie kwalifikacyjne do szczepień jest tylko częścią procedury wykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym.

Odnosząc się do zgłoszonego zarzutu braku doręczenia upomnienia, organ II instancji powtórzył za PPIS, że upomnienie takie zostało prawidłowo doręczone stronie 22 listopada 2022 r.

ŁPWIS wskazał, w oparciu o kserokopię karty uodpornienia dziecka strony, że dziecko aktualnie będąc w trzecim roku życia nie zostało zaszczepione przeciwko aż jedenastu chorobom zakaźnym, którym można zapobiegać poprzez szczepienia ochronne. Organ wskazał, że każda z tych chorób zakaźnych może mieć u dzieci ciężki przebieg i prowadzić do stałych następstw zdrowotnych, a nawet zgonu.

16 sierpnia 2023 r. K. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie ŁPWIS z 28 czerwca 2023 r., zarzucając mu:

1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku podczas gdy dla małoletniej nie został ułożony indywidualny kalendarz szczepień, nie zostały wykluczone przeciwwskazania do szczepienia, nie zostało wystawione zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym;

2. na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 – dalej "u.p.e.a.") brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 i 4 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy I Polityki Regionalnej z 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu;

3. naruszenie art. 7a, 77 i 81a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;

4. naruszenie art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 upea poprzez brak rozpoznania przez organ zgłoszonych zarzutów, podczas gdy istotą zasady dwuinstancyjności jest dwukrotne merytoryczne rozpoznanie sprawy;

5. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.

Skarżący podniósł, iż 8 września 2021 r. poddał małoletnią lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, w wyniku którego dziecko zostało skierowane do poradni specjalistycznej ds. szczepień. Wizyta w poradni odbyła się 12 stycznia 2022 r., w czasie tej wizyty nie zostały wykluczone żadne przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych, dla dziecka nie został ustalony indywidualny kalendarz szczepień. Po żadnej z wizyt skarżący nie otrzymał zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, z którego by wynikało, do jakiego szczepienia dziecko zostało zakwalifikowane. Ponadto skarżący wskazał, iż przesłane mu upomnienie nie zawiera numeru PESEL, a więc nie spełnia wymogów określonych w przepisach, ponieważ nie pozwala na właściwą identyfikacje zobowiązanego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym stosownie do art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bądź też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także gdy decyzja organu dotknięta jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba jeszcze zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż jest on zobowiązany dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem prawa, uzasadniającym jego uchylenie. Za podstawę wyrokowania sąd przyjął stan faktyczny prawidłowo ustalony w sprawie przez organy obu instancji.

Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowi postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji oddalające zarzuty strony skarżącej w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Podkreślić przy tym należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania, lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest więc wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że 18 listopada 2022 r. PPIS wystawił upomnienie zobowiązujące stronę skarżącą do poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w razie niewykonania obowiązku w terminie 7 dni. Upomnienie zostało doręczone stronie 22 listopada 2022 r. Wobec nie wykonania przez skarżącego obowiązku szczepień, 14 marca 2023 r. PPIS wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący K. R. do poddania dziecka – M. R. - obowiązkowym szczepieniom ochronnym zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), różyczce, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) i inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae. Jako podstawę prawną obowiązku organ wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1657 ze zm.), dalej "u.ch.z." oraz § 2-5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2172) W oparciu o wskazany tytuł wykonawczy wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne prowadzone przez ŁPWIS. W postępowaniu tym 18 kwietnia 2023 r. strona zgłosiła zarzuty, wskazując na określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, brak wymagalności obowiązku z powodu braku zakwalifikowania małoletniej do szczepień, braku indywidualnego kalendarza szczepień oraz braku wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej stosownego upomnienia. Powyższe zarzuty zostały oddalone przez organy obydwu instancji, a stanowisko takie zasługuje zdaniem sądu na aprobatę.

Przechodząc do oceny pierwszego z podniesionych przez stronę zarzutów wskazać należy, że sąd podziela stanowisko organów administracji, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.ch.z. osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.ch.z. jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.ch.z.). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy u.ch.z. zamieszczone w rozdziale IV poświęconym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 u.ch.z. osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2 obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanymi dalej: "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi".

Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.ch.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

W myśl art. 17 ust. 10 u.ch.z. minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). W rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z 18 sierpnia 2011 r. (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172 ze zm.,) określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte wszystkie choroby wskazane w spornym tytule wykonawczym tj: błonica, krztusiec, tężec oraz ostre nagminne porażenie dziecięce (§ 2 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r.). Ponadto z rozporządzenia tego wynika, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym przeciw:

- błonicy obejmuje dzieci i młodzież od 7 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia (§ 3 pkt 1 lit. a);

- gruźlicy obejmuje dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15 roku życia (§ 3 pkt 2);

- inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b obejmuje dzieci od 7 tygodnia życia do ukończenia 6 roku życia (§ 3 pkt 3);

- inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae obejmuje dzieci od 2 miesiąca życia do ukończenia 5 roku życia oraz dzieci od 2 miesiąca życia do ukończenia 12 miesiąca życia (§ 3 pkt 4 lit. a-c);

- krztuścowi obejmuje dzieci i młodzież od 7 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia (§ 3 pkt 5);

- ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) obejmuje dzieci i młodzież od 7 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia (§ 3 pkt 9);

- tężcowi obejmuje dzieci i młodzież od 7 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia (§ 3 pkt 11 lit. a);

- nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) obejmuje dzieci i młodzież od 13 miesiąca życia do ukończenia 19 roku życia (§ 3 pkt 6);

- odrze obejmuje dzieci i młodzież od 13 miesiąca życia do ukończenia 19 roku życia (§ 3 pkt 7);

- różyczce obejmuje dzieci i młodzież od 13 miesiąca życia do ukończenia 19 roku życia (§ 3 pkt 10);

- wirusowemu zapaleniu wątroby typu B obejmuje dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19 roku życia (§ 3 pkt 12 lit. a).

Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat ten jest wydawany w oparciu o art. 17 ust. 11 u.ch.z. Prawodawca nie posłużył się więc konkretnym terminem (datą) jako przesłanką wymagalności obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, lecz przyjął, że ten obowiązek będzie realizowany w okresie jego aktualności/wymagalności, w ustawowo określonym trybie, a ponadto z poszanowaniem zaleceń określanych Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu.

Z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08, Lex nr 595803). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych, który egzekwowany jest bez konieczności wydawania w tym przedmiocie jakiegokolwiek aktu administracyjnego, tj. decyzji czy postanowienia. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 kwietnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 32/11 (Lex nr 852219), wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.

W niniejszej sprawie w oparciu o powyższe regulacje prawne wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych.

Odnosząc się do podniesionej w zarzutach skarżącego kwestii lekarskiego badania kwalifikacyjnego wskazać należy, że zgodnie z treścią cytowanego powyżej art. 17 ust. 2 u.ch.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.ch.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.ch.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u..ch.z.). Z cytowanych przepisów wynika, że poddanie dziecka badaniom lekarskim jest konieczną częścią procedury szczepienia. W art. 17 ust. 1 u.ch.z. ustawodawca wprowadza szerokie pojęcie "obowiązkowego szczepienia ochronnego". Jest to pojęcie, które zawiera w sobie szerszą treść, bowiem na ten obowiązek składają się pomniejsze elementy jednym z nich jest poddanie dziecka badaniom lekarskim. Jest to zatem element obowiązku szczepienia (zob. np. wyrok NSA z 8 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 248/20, dostępny w CBOSA). Z tego też względu można stwierdzić, że obowiązek szczepienia jest złożoną procedurą prawną, gdyż składa się z wielu elementów, a ponadto w toku jego wykonywania przewidziano możliwości wpływania na jego treść np. poprzez przedstawienie zaświadczenia o przeciwwskazaniach do szczepienia czy kwestionowanie wykonania obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym. Wbrew jednak twierdzeniom skarżącego wierzyciel wystawiając tytuł wykonawczy właściwie wskazał na czym polega obowiązek strony, od którego skarżący się uchyla.

Przechodząc do oceny zarzutu wskazującego na brak wymagalności obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym skierowanym do strony wskazać należy, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, czy odroczenie terminu wykonania (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, 2021 r. – komentarz do art. 33 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie, jak to zostało wskazane powyżej, obowiązek poddania dziecka strony szczepieniu ochronnemu przeciw chorobom zakaźnym wynika z mocy przepisów ustawowych oraz wydanego na ich podstawie rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z 18 sierpnia 2011 r. zaś szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą, został określony w komunikacie GIS w sprawie Programu Szczepień Ochronnych.

M. R., mając w dacie wystawienia tytułu wykonawczego w tej sprawie 3 lata, nie została zaszczepiona przeciwko 11 chorobom zakaźnym, mimo osiągniecia przez nią wieku zobowiązującego do ich przyjęcia i upływu terminów podania poszczególnych dawek szczepionki określonych w komunikacie GIS. W sytuacji gdy wymagane terminy zaszczepienia już upłynęły, zaś M. R. nie została zaszczepiona przeciwko określonym chorobom zakaźnym, to prawidłowo przyjęły organy, że obowiązek poddania się szczepieniu był wymagalny i pozostanie taki do ukończenia przez nią 19 roku życia, chyba że przepisy kreujące ten obowiązek ulegną zmianie. Należy również podkreślić, że wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek staje się wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 r., przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.

O braku wymagalności objętego tytułem wykonawczym obowiązku nie mogą także świadczyć znajdujące się w aktach zaświadczenia wskazujące na czasowe przeciwwskazania do przeprowadzenia u dziecka szczepień ochronnych spowodowane chorobą (infekcją). Sąd podzielił stanowisko organów, że w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia skarżący nie przedstawił dokumentacji medycznej ani zaświadczenia lekarskiego, które wskazywałby na konieczność długotrwałego odroczenia wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka. Wprawdzie po wystawieniu przez organy upomnienia żona skarżącego poinformowała organ o wystawionym dla dziecka skierowaniu do poradni szczepień dla dzieci wysokiego ryzyka oraz o wizycie w tej poradni, jednak ze znajdującej się w aktach sprawy kserokopii zaświadczenia z tejże poradni specjalistycznej z 12 stycznia 2022 r nie wynika, aby istniały przeciwskazania do wykonania objętych spornym w sprawie tytułem wykonawczym szczepień ochronnych u córki skarżącego. W dokumencie tym wskazano, że dziecko zgłosi się na szczepienie BCG (gruźlica) po uzupełnieniu w POZ szczepień obowiązkowych. Z akta sprawy wynika, że matka dziecka po porodzie, 18 marca 2020 r. złożyła oświadczenie o świadomej odmowie szczepienia ochronnego córki, następnie rodzice dziecka byli wielokrotnie informowani o potrzebie i doniosłej roli obowiązku szczepień jednak uchylali się od wykonania tego obowiązku lub zgłaszali się do POZ z chorym dzieckiem co uniemożliwiało wykonanie obowiązku. W tych okolicznościach organ trafnie uznał, że skarżący z pełną świadomością uchylał się od poddania córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

W powyższym zakresie konieczne jest także odwołanie się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. SK 81/19 (opublik. OTK-A 2023/50), w którym Trybunał orzekł, że:

I. Art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, z późn. zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

II. Przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP. Trybunał umorzył postępowanie w pozostałym zakresie.

Trybunał wyjaśniając skutki wyroku wskazał, że stwierdzenie niezgodności art. 17 ust. 11 u.ch.z. w związku z § 5 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011r. w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych (PSO) na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji, powoduje konieczność dostosowania stanu prawnego przez właściwy organ władzy publicznej. Trybunał Konstytucyjny bowiem pełni rolę sądu prawa i zgodnie z wolą ustrojodawcy nie ma kompetencji prawotwórczych.

Zdaniem Trybunału - wobec stwierdzenia niezgodności z Konstytucją normy - nie zaś art. 17 ust. 11 u.ch.z., jak i § 5 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011r. jako takich - zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją ciąży zarówno na ustawodawcy, jak i ministrze właściwym do spraw zdrowia. Istotne jest jednak to, że ingerencja ustawodawcy może nie być konieczna w razie odpowiedniego działania organu upoważnionego do wydania rozporządzenia. Trybunał był świadomy, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował w pierwszej kolejności dostosowanie stanu prawnego poprzez zmianę rozporządzenia i rozważenie przez ministra właściwego ds. zdrowia określenia terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, w formie załącznika do rozporządzenia.

Wyrok Trybunału nie pozbawia zatem Głównego Inspektora Sanitarnego kompetencji do ogłaszania w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, PSO na dany rok, ani nie ogranicza zakresu treści, które mogą być zawarte w owym komunikacie. Innymi słowy, termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być - w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa - wskazane w PSO na dany rok, jednakże komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy.

Trybunał wyjaśnił także, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Jako że wyrok w niniejszej sprawie nie odnosił się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, konieczne było zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku. Trybunał dostrzegł więc, że dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych niezbędne jest określenie innego czasu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanej regulacji wskazując na termin 6 miesięcy, który w ocenie Trybunału, powinien być wystarczający do dokonania stosownych zmian prawnych.

Zdaniem sądu, Trybunał Konstytucyjny w cyt. powyżej wyroku z dnia 9 maja 2023 r. nie zakwestionował zatem obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielił stanowisko prezentowane w doktrynie i orzecznictwie, że w przypadku zastosowania klauzuli odraczającej akt normatywny wskazany w orzeczeniu TK pozostaje częścią systemu prawa i w związku z tym ma być zasadniczo stosowany, tak jak każdy obowiązujący akt prawny (TK-K 53/07 - I CSK 390/17). Sytuacja, w której Trybunał Konstytucyjny uznał dany przepis za niekonstytucyjny wraz z odroczeniem terminu jego mocy obowiązywania, oznacza wprawdzie jego obowiązywanie, ale jego stosowanie w tym okresie winno być zawsze przedmiotem analizy. Sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. II OSK 87/18, LEX nr 2539746, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz pod redakcją Piotra Tulei, wyd. II - LEX).

W ocenie sądu, regulacja objęta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego dotyczy szczególnie istotnej ze względów społecznych i medycznych kwestii zapobiegania chorobom zakaźnym. Prawidłowa realizacja szczepień ochronnych zapewnia wysoki odsetek osób posiadających odporność przeciw chorobom zakaźnym, a tym samym zmniejsza ryzyko szerzenia się tych chorób. Na powyższe okoliczności zwrócił uwagę TK wyjaśniając, że wyrok nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się sczepieniom ochronnym. Odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów wynika z konieczności zapewnienia ciągłości obowiązkowych szczepień. W tym okresie minister właściwy do spraw zdrowia jest zobligowany rozważyć określenie w drodze rozporządzenia terminów wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych i liczbę dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych. Jeśli jednak zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją w drodze nowelizacji rozporządzenia okaże się niemożliwe bez uszczegółowienia upoważnienia wynikającego z art. 17 ust. 10 u.z.z.ch.z. lub zmiany innych przepisów ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych konieczne będzie działanie ustawodawcy w tym zakresie.

Ewentualne przyjęcie przez sąd, że w niniejszej sprawie nie mogą być stosowane zakwestionowane przez Trybunał przepisy, których termin utraty mocy obowiązującej odroczono, byłoby równoznaczne z akceptacją postaw rodziców niezgłaszających się na szczepienia ochronne dzieci, choć szczepienia te w świetle orzeczenia Trybunału są obowiązkowe i istnieje konieczność zapewnienia ich ciągłości.

Skarżący braku wymagalności obowiązku szczepień upatruje także w niezakwalifikowania małoletniej do szczepień. Jak to zostało wskazane powyżej zgodnie z art. 17 ust. 2 u.ch.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.ch.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.ch.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.ch.z.). Zgodnie z powołanymi przepisami, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z art. 17 ust. 3 i 4 u.ch.z. wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Przy czym treści wskazanych przepisów nie można interpretować w taki sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Odnotować należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie został przyjęty pogląd, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.ch.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. np. wyroki NSA: z 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17, Lex nr 2774545 i II OSK 43/18, Lex nr 2774685; z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19, Lex nr 3315461). Sąd w obecnym składzie podziela pogląd wyrażony w wyżej wymienionych orzeczeniach. Dodać należy, że celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Badanie takie bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne, odmowa udziału w takim badaniu, czy też niestawienie się na nie uniemożliwia wykonanie szczepienia. W istocie jest to więc odmowa poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.

Odnosząc się do kwestii braku ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień córki skarżącego należy zauważyć, że nie można było go ustalić, skoro skarżący nie poddał córki kwalifikacyjnym badaniom lekarskim. Winę za to ponosi wyłącznie skarżący. Program Szczepień Ochronnych jest wspólny dla każdej zobowiązanej do szczepienia osoby. Tylko badania lekarskie mogą wskazywać na potrzebę zróżnicowania dawkowania szczepionek w indywidualnym przypadku.

Obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców obowiązek poddania ich dzieci badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Strona skarżąca, jako rodzic M. R., nie wywiązała się z tego obowiązku, a jednocześnie nie przedstawiła żadnych lekarskich przeciwwskazań stwierdzających konieczność odroczenia szczepień dziecka. Wskutek tego córka strony nie została zaszczepiona przeciwko 11 chorobom wymienionym w rozporządzeniu z 18 sierpnia 2011 r.

Nie podlega przy tym dyskusji, że na dzień wydawania w sprawie kwestionowanego postanowienia z 28 czerwca 2023 r., jak i utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji z 15 maja 2023 r., strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o konieczności odroczenia obowiązkowych szczepień, w szczególności w postaci wydanego na taką okoliczność lekarskiego zaświadczenia potwierdzającego czasowe lub stałe przeciwwskazanie do realizacji szczepień u dziecka, co uzasadniałoby podniesione w sprawie zarzuty lub świadczyło o konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do ostatniego z podniesionych przez stronę zarzutów wskazać należy, że na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 15 § 3e u.p.e.a. Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej wydał w dniu 4 grudnia 2020 r. rozporządzenie w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz.U. poz. 2194). Zgodnie z treścią § 2 pkt 3 rozporządzenia, upomnienie zawiera: imię i nazwisko lub nazwą zobowiązanego i adres jego miejsca zamieszkania lub siedziby, a także znany wierzycielowi numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) albo numer identyfikacji podatkowej (NIP), albo numer identyfikacji w Krajowym Rejestrze Urzędowym Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON), jeżeli zobowiązany taki numer posiada. Doręczone skarżącemu upomnienie nie zawierało numeru PESEL zobowiązanego. W ocenie sądu zarzucany brak numeru PESEL w upomnieniu kierowanym do skarżącego nie stanowi o istotnej wadliwości tej czynności prawnej. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie jest - co istotne - kwestionowane, że skierowane do skarżącego upomnienie zostało stronie skutecznie doręczone. Nie ma wątpliwości, że zobowiązany na skutek jego doręczenia posiadł wiedzę na temat przedmiotu obowiązku i innych jego elementów, co było niezbędne dla skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Na uwagę zasługuje, że obowiązek przesłania zobowiązanemu upomnienia wynika z przepisu art. 15 u.p.e.a. Zgodnie z jego treścią, egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Analizując treść upomnienia dostrzec należy, że poza numerem PESEL zobowiązanego, upomnienie z 18 listopada 2022 r. posiada wszystkie elementy, które miały znaczenie dla skuteczności wszczętego postepowania egzekucyjnego. Zobowiązany został wskazany w sposób, który pozwala jednoznacznie stwierdzić o jaki podmiot (o kogo konkretnie) chodzi. Skarżący wiedział jaki organ i w jakiej sprawie do niego występuje, a w konsekwencji, że doręczone mu upomnienie nie jest pomyłką. Upomnienie zawiera jednak przede wszystkim prawidłowe dane osobowe skarżącego, to jest jego imię i nazwisko oraz adres miejsca zamieszkania. Można dodać, że w realiach niniejszej sprawy nie było też podnoszone, że pod wymienionym w upomnieniu adresem zamieszkuje inny K. R. Nie zachodzą zatem wątpliwości co do osoby zobowiązanej, czyli co do tożsamości podmiotu zobowiązanego. W tym kontekście podstawowy cel upomnienia, jakim jest zapewnienie prawidłowości pouczenia zobowiązanego o skutkach niewykonania obowiązku i niezastosowania się do upomnienia, został niewątpliwie zrealizowany. Skarżący nie miał podstaw by podważać zasadność skierowania do niego przedmiotowego upomnienia. Niezrealizowanie przez kilkuletni okres obowiązku nie wynika więc z ewentualnych błędów po stronie organu, lecz z postawy samego skarżącego, który podnosząc zarzuty wskazujące na wadliwości proceduralne zdaje się dążyć do powstrzymania i zwiększenia szansy na uniknięcie wykonania ustawowego obowiązku lub poniesienia konsekwencji związanych z jego niewykonaniem.

Mając na względzie omówiony powyżej charakter uchybienia, nie można uznać, aby miał on jakikolwiek wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Nie skutkuje on również, wbrew stanowisku skarżącego, brakiem uprzedniego doręczenia stronie zobowiązanej upomnienia. Tym samym podniesiony zarzut z oczywistych względów nie zasługiwał na uwzględnienie.

Nieuzasadniony jest także zarzut skargi naruszenia art. 7a, 77 § 1, 80 i 81a k.p.a. Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny, bez pomijania jakiegokolwiek dowodu w sprawie. W niniejszej sprawie jednocześnie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych lub co do stanu faktycznego. Wyniki swoich ustaleń organy przedstawiły w uzasadnieniach, które były prawidłowe w swej budowie, odpowiadały wymogom ustawy i odniosły się do kwestii wymagalności obowiązku podania małoletniemu dziecku poszczególnych szczepionek. Zarzuty skargi w tym zakresie nie są więc uzasadnione.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Organy administracji słusznie uznały, że zarzuty podniesione przez stronę skarżącą nie zasługują na uwzględnienie. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia. Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd skargę oddalił.

Sąd rozstrzygnął sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

R.T-M.