Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 625/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Sędziowie i asesorzy sądowi
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2012 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...][...] w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej K. Z. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lutego 2012 r.,

Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., nazywanej dalej "k.p.a.") oraz art. 10

i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376, nazywanej dalej "u.k.s.e."), po rozpatrzeniu wniosków K. Z. i A. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2011 r.,

Nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] listopada 2011r., Nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], którą powołano A. B. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w T., po odwołanym komorniku G. G., odmawiając jednocześnie powołania na ww. wymienione stanowisko: J. G., B. W., R. L., A. M., T. J., A. W. ., K. Z., K. S., M. K., J.K., M. S.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W Monitorze Polskim z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...], poz. [...] ukazało się obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2011 r. o wolnym stanowisku komornika sądowego w rewirze przy Sądzie Rejonowym w T., po odwołanym komorniku G. G.

Wnioski o powołanie na ww. stanowisko złożyli w terminie - za pośrednictwem Prezesa Sądu Apelacyjnego w L.- A. B., J. G., B. W., R. L., A. M., T. J., A. W., K. Z., K. S., M. K., J. K. i M. S.

A. B. w 2003 r. ukończyła na Uniwersytecie [...] wyższe studia prawnicze z wynikiem dobrym plus, uzyskując tytuł magistra. Od dnia [...] lutego 2005 r. pracuje w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w P.. W okresie [...] maja -[...] lipca 2008 r. pracowała też w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w T.. Po odbyciu aplikacji komorniczej, w dniach: [...] października i [...] listopada 2008 r. zdała egzamin komorniczy na ocenę celującą. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w L. z [...] lutego 2009 r. została powołana na stanowisko asesora komorniczego.

J. G. w 2004 r. ukończyła na Uniwersytecie [...] wyższe studia prawnicze z wynikiem dobrym, uzyskując tytuł magistra. Od [...].12.2008 r. pracuje w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w L. Po odbyciu aplikacji sądowej, w dniach: [...],[...] i [...] września 2008 r. zdała egzamin sędziowski na ocenę dobrą. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w L. z [...] stycznia 2009 r. została powołana na stanowisko asesora komorniczego.

B. W. w 2004 r. ukończyła na Uniwersytecie [...] w L. wyższe studia prawnicze z wynikiem dobrym, uzyskując tytuł magistra. Od dnia [...] kwietnia 2005 r. jest zatrudniona w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. Po odbyciu aplikacji komorniczej, w dniach:

[...] października i [...] grudnia 2008 r. zdała egzamin komorniczy na ocenę dobrą. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w L. z [...] lutego 2009 r. została powołana na stanowisko asesora komorniczego.

R. L. w 1999 r. ukończył na Uniwersytecie [...] wyższe studia prawnicze z wynikiem dobrym, uzyskując tytuł magistra. Od dnia [...] września 1999 r. zatrudniony jest w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. Po odbyciu aplikacji komorniczej w dniach: [...] października i [...] listopada 2001 r. zdał egzamin komorniczy na ocenę dobrą. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w L. z [...] lutego 2002 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego.

A. M. w 1982 r. ukończył na Uniwersytecie [...] wyższe studia prawnicze z wynikiem dostatecznym, uzyskując tytuł magistra. Od dnia

[...] czerwca 1999 r. pracuje w kancelariach komorników sądowych przy Sądzie Rejonowym w R. Po odbyciu aplikacji komorniczej, w dniach: [...] lutego i [...] marca 2002 r. zdał egzamin komorniczy na ocenę dostateczną. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w L. z [...] marca 2002 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego.

T. J. w 2000 r. ukończył na Uniwersytecie [...] w P. wyższe studia administracyjne z wynikiem dobrym, uzyskując tytuł magistra. Od 2005 r. pracuje w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. Po odbyciu aplikacji komorniczej w dniach:

[...] października i [...] listopada 2008 r. zdał egzamin komorniczy na ocenę dostateczną. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w L. z [...] marca 2009 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego.

A. W. w 1987 r. ukończyła na Uniwersytecie [...] wyższe studia prawnicze z wynikiem dostatecznym, uzyskując tytuł magistra. Po odbyciu praktyki komorniczej, w dniach [...] i [...] października 1993 r. złożyła egzamin na stanowisko komornika z wynikiem bardzo dobrym. Decyzją Prezesa Sądu Wojewódzkiego w P. z [...] października 1993 r. została mianowana komornikiem sądowym od [...] listopada 1993 r. Jako komornik pracowała do [...] lutego 1997 r. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w L. z dnia [...] lutego 2009r. została powołana na stanowisko asesora komorniczego. Od dnia 1stycznia 2009 r. pracowała w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w L.. Od dnia [...] marca 2010 r. jest zatrudniona w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w P.

K. Z. w 2006 r. ukończyła na Uniwersytecie [...] wyższe studia administracyjne z wynikiem bardzo dobrym, uzyskując tytuł magistra. Ukończyła też z wynikiem dobrym studia podyplomowe w zakresie - rynek nieruchomości - wycena. Od kwietnia 1992 r. do dnia [...] marca 2005 r. pracowała w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w L. Od dnia [...] kwietnia 2005 r. jest zatrudniona w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. Po odbyciu aplikacji komorniczej, w dniach: [...] października 2008 r. i [...] maja 2009 r. zdała egzamin komorniczy na ocenę celującą. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w L. z dnia [...] lipca 2009 r. została powołana na stanowisko asesora komorniczego.

K. S. w 1995 r. ukończył na Uniwersytecie [...] wyższe studia prawnicze z wynikiem dobrym plus, uzyskując tytuł magistra. Posiada stopień naukowy doktora nauk prawnych w zakresie prawa, nadany uchwałą Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2001 r. Od 1999 r. pracuje na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w Katedrze Prawa Konstytucyjnego. Od 2006 r. jest też zatrudniony w Wyższej Szkole Kupieckiej w L.

M. K. w 2005 r. ukończył w Wyższej Szkole Ekonomiczno- Humanistycznej w S. wyższe studia administracyjne z wynikiem dobrym, uzyskując tytuł licencjata. W Wyższej Szkole Ekonomii i Innowacji w L. uzyskał zaliczenie 4 semestrów studiów na kierunku - administracja II stopnia. W latach: 2003-2006 oraz od dnia [...] listopada 2006 r. pracuje w kancelariach komorników sądowych przy Sądzie Rejonowym dla [...]; w latach 2004-2006 oraz od 2011 r. w kancelariach komorników sądowych przy Sądzie Rejonowym dla [...]. Po odbyciu aplikacji komorniczej w dniach [...] października i [...] listopada 2008 r. zdał egzamin komorniczy na ocenę dobrą. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w L. z [...] lutego 2009 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego.

J. K. w 2002 r. ukończył na Uniwersytecie [...] wyższe studia administracyjne z wynikiem dobrym, uzyskując tytuł magistra. Od 2003 r. pracuje w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. Po odbyciu aplikacji komorniczej w dniach [...] października i [...] listopada 2005 r. zdał egzamin komorniczy na ocenę dobrą. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. z [...] marca 2006 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego.

M. S. w 2005 r. ukończyła na Uniwersytecie [...] wyższe studia prawnicze z wynikiem dostatecznym plus, uzyskując tytuł magistra. Od czerwca 2005r. do dnia [...] kwietnia 2008 r. pracowała w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w L. Od dnia [...] maja 2008 r. jest zatrudniona w kancelarii komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w L. Po odbyciu aplikacji komorniczej, w dniach:

[...] października i [...] grudnia 2008 r. zdała egzamin komorniczy na ocenę dobrą. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w L. z [...] lutego 2009 r. została powołana na stanowisko asesora komorniczego.

Rada Izby Komorniczej w L. uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2011 r., na podstawie art. 11 ust. 4 u.k.s.e. postanowiła rekomendować na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T.: A. B., A. W. i K. S., którzy spełniali odpowiednio warunki, o których mowa w art. 10 ust. 1 u.k.s.e. oraz art. 10 ust. 1 i 4 cyt. ustawy.

Minsietr Sprawiedliwości w wyniku rozpatrzenia złożonych wniosków oraz po zapoznaniu się z powołaną uchwałą Rady Izby Komorniczej w L., decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. powołał A. B. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w T.

Uzasadniając swój wybór Minister Sprawiedliwości wskazał, że wnioskodawcy, jak wynika z analizy materiału dowodowego, w tym m.in. poświadczonych kopii dyplomów, decyzji, opinii i oświadczeń, spełniali wszystkie wymogi przewidziane w art. 10 u.k.s.e., niezbędne do powołania na stanowisko komornika sądowego. Jednakże poziom spełnienia przez nich przesłanek określonych w art. 10 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 ww. ustawy był zróżnicowany. W celu obiektywnego wyłonienia najbardziej odpowiedniego kandydata przeanalizowano różnice w realizacji wymagań ustawowych przez strony.

Większość kandydatów ukończyła studia prawnicze, z których najwyższą ocenę - dobrą plus - uzyskała A. B. i K. S. W przeciwieństwie do pozostałych kandydatów, K. S. nie posiada jednak doświadczenia z zakresu postępowania egzekucyjnego. Najniższą oceną ze studiów prawniczych - dostateczną - otrzymała A. W. i A. M. Kilkoro wnioskodawców ukończyło studia administracyjne. Organ przyjął jednak, że program studiów prawniczych jest znacznie szerszy niż studiów administracyjnych w zakresie przygotowania do wykonywania zawodu komornika sądowego.

Kandydaci otrzymali różne oceny z egzaminu składanego po odbyciu aplikacji komorniczej lub sądowej. Najwyższy wynik - celujący - uzyskały: A. B. i K. Z. Jednakże K. Z. posiada wykształcenie administracyjne, a A. B. - prawnicze, bardziej przydatne do wykonywania zawodu komornika.

Organ, wydając decyzję wziął pod uwagę zróznicowanie długości okresów pracy w charakterze asesora komorniczego poszczególnych kandydatów. Najdłużej asesorem był R. L. i A. M. - ponad 9 lat. Uzyskali oni jednak niższe od A.B. - powołanej kandydatki - oceny ze studiów i egzaminu komorniczego.

Minister Sprawiedliwości uznał, że z racji uzyskania przez A. B. oceny celującej z egzaminu komorniczego, będzie ona najbardziej odpowiednią kandydatką na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w T.

Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. K. Z. (nazywana dalej: “skarżącą") złożyła wniosek o ponowne rozaptrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2011 r. We wniosku wystąpiła o uwzględnienie przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, wszystkich złożonych dokumentów, opinii, zaświadczeń jako dowodów w sprawie, które mogłyby przyczynić się do jej wyjaśnienia stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. oraz rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego złożonego materiału dowodowego zgodnie z dyspozycją art. 77 § 1 k.p.a.

Skarżąca odrzuciła jako niezasadny pogląd organu, że posiadane przez nią wykształacenie wyższe uzyskane na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] – kierunek administracja jest mniej przydatne do wykonywania zawodu komornika niż wykształcenie wyższe uzyskane na kierunku prawo.

W ocenie strony, przyjęta przez organ argumentacja przekraczała swobodę uznania administracyjnego i była niezgodna z obowiązującymi przepisami prawa, w tym art. 32 Konstytucji RP gwarantującym wszystkim równość wobec prawa oraz prawo do równego traktowania przez władze publiczne, a także naruszała zakaz dyskryminowania z jakiejkolwiek przyczyny, wziąwszy pod uwagę art. 10 u.k.s.e. w zw. z art. art. 12 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 112, poz. 769), który gwarantował prawo do ubiegania się o stanowisko komornika, zarówno absolwentom prawa, jak i administracji. Ustawa nie przewidziała możliwości różnicowania kandydatów pod względem wykształcenia jako mniej lub bardziej przydatnych do wykonywania tego zawodu. Skarżąca podkreśliła, że jest to jedynie wymóg formalny jaki kandydat musi spełnić, by móc zgłosić wniosek o powołanie. W zaskarżonej decyzji wskazano, iż wszyscy kandydaci spełniają wymogi formalne wyrażone w powołanej ustawie o komornikach. Jeżeli więc Konstytucja zagwarantowała równość wobec prawa, a ustawa o komornikach sądowych i egzekucji postawiła w takiej samej sytuacji prawnej, na zasadzie równości, zarówno kandydatów po prawie jak i administracji, to wykształcenie administracyjne nie może być w rozstrzygnięciu końcowym, czynnikiem negatywnie decydującym. Wówczas staje się czynnikiem dyskryminującym skarżącą jako osobę z tym wykształceniem i wykracza poza granice wyznaczonego prawem uznania.

Nie może więc stanowić podstawy do wniosku, iż skarżąca posiada mniej przydatną wiedzę do wykonywania zawodu komornika. Tym bardziej, że skarżąca ukończyła studia z wynikiem bardzo dobrym, uzyskując jedną z najwyższych średnich na roku. Pobierała stypendium naukowe, a także została wyróżniona w toku studiów przez Rektora Uniwersytetu [...] listem gratulacyjnym, (załączonym do wniosku o powołanie) za osiągnięcie wysokich wyników w nauce, doceniającym aktywną postawę skarżącej w procesie zdobywania wiedzy, jak i zaangażowanie w inne formy życia społeczności akademickiej.

Skarżąca podkreśliła, że o poziomie przygotowania do wykonywania zawodu komornika świadczy wynik uzyskany z egzaminu komorniczego, który służy sprawdzeniu wiedzy zarówno absolwentów prawa, jak i administracji z zakresu znajomości i stosowania prawa w postępowaniu egzekucyjnym. Wyniki z tego egzaminu, również prawników, były bardzo zróżnicowane. Znajomość przepisów prawa prezentowana przez skarżącą, w tym nie tylko z postępowania egzekucyjnego, ale wszystkich niezbędnych dziedzin prawa, biurowości i księgowości, a także praktyki - jako niezbędnych w tym zawodzie - Komisja Egzaminacyjna powołana przez Ministra Sprawiedliwości oceniła wysoko, wystawiając ocenę celującą z egzaminu. Zdaniem strony, wynik z egzaminu stanowi dowód rzeczywistego poziomu wiedzy i wykształcenia skarżącej, potwierdzając niezbicie przydatność do wykonywania zawodu komornika.

Skoro wśród kandydatów składających wniosek o powołanie na stanowisko komornika, więcej niż jeden uzyskał ocenę celującą, to stosownie do art. 75 § 1

i art. 77 § 1 k.p.a. należało dopuścić wszystkie przedstawione przez wnioskodawców dowody i rozpatrzyć je w sposób wyczerpujący, tak by doprowadzić do jak najbardziej sprawiedliwego rozstrzygnięcia. Ustawa określiła granice swobodnego uznania administracyjnego, nakładając w art. 77 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a w art. 75 k.p.a. powinność dopuszczenia wszystkiego jako dowodu przyczyniającego się do wyłonienia jak najbardziej odpowiedniego kandydata.

Skarżąca wniosła, aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Minister Sprawiedliwości wziął pod uwagę, iż zostało wykazane, że w trakcie pracy na stanowisku asesora komorniczego dążyła do podnoszenia swoich kwalifikacji wiążących się nierozerwalnie z egzekucją. Skarżąca skończyła studia podyplomowe na Uniwersytecie [...] w zakresie wyceny nieruchomości, które to studia dają specjalistyczną wiedzę w przedmiocie wykonywania operatów szacunkowych i wyceny, przydatną komornikowi w pracy przy prowadzeniu egzekucji z nieruchomości. W końcowym rozstrzygnięciu decyzji nie uwzględniono tego etapu kształcenia skarżącej jako czynnika działającego na jej korzyść.

K. Z. zarzuciła organowi, iż nie wziął pod uwagę odbycia przez nią aplikacji administracyjnej zakończonej zdanym egzaminem państwowym na ocenę bardzo dobrą. Podana okoliczność potwierdziła, że skarżąca jest osobą o znacznym zasobie wiedzy, dążącą do jej poszerzania. Zakres przedmiotowy bowiem wymagany do ukończenia takiej aplikacji jest również niezbędny przy wykonywaniu zawodu komornika.

Skarżąca zarzuciła organowi pozostawienie jako nic nieznaczącego faktu

19 - letniej pracy w kancelarii komornika, w trakcie której skarżąca pracowała na wszystkich stanowiskach od pracownika kancelarii poczynając, poprzez aplikanta komorniczego i asesora, co pozwoliło na gruntowne poznanie specyfiki tego zawodu.

W decyzji nie odniesiono się też do złożonych przez skarżącą certyfikatów potwierdzających znajomość obsługi programów księgowych i rejestracyjnych wykorzystywanych do pracy w kancelariach komorniczych, a specyficznych dla zawodu komornika, z uwzględnieniem zagadnień teoretycznych dotyczących postępowania egzekucyjnego oraz zmian dokonujących się w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji.

Pominięto też jako nieważne okresy pełnienia funkcji komornika w ramach zastępstwa.

Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. skarżąca podtrzymała swój wniosek z dnia [...] lipca 2011 r. wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreśliła, że spośród wszystkich kandydatów jako jedyna uzyskała najwyższe możliwe do osiągnięcia oceny na wszystkich etapach kształcenia w tym również zawodowego, a mianowicie ocenę bardzo dobrą wieńczącą ukończenie studiów wyższych i uzyskanie tytułu magistra oraz list gratulacyjny Rektora Wydziału Prawa i Administracji za osiągnięcie wysokich wyników w nauce, ocenę celującą z egzaminu komorniczego uzyskaną przed Komisją Egzaminacyjną powołaną przez Ministra Sprawiedliwości. Jako jedyna wśród kandydatów legitymuje się 23 - letnim stażem pracy w sposób ciągły i nierozerwalnie związany z egzekucją sądową - a mianowicie: od 1989 r. pracowała w funduszu alimentacyjnym, współpracując z komornikami w realizacji tytułów wykonawczych, od 1992 r. do dnia dzisiejszego, tj. 19 lat pracuje w kancelarii komornika sądowego, obecnie jako asesor komorniczy. Staż pracy w egzekucji, w kancelarii komornika sądowego obejmuje zarówno czasy jego funkcjonowania przed uchwaleniem Konstytucji, a także po jej uchwaleniu i po uchwaleniu ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Na tej podstawie skarżąca uznała, że posiada pełną wiedzę co do dokonujących się zmian w regulacjach prawnych rządzących postępowaniem egzekucyjnym i pełnym zakresem pracy komornika sądowego. Zna cały stan prawny pozwalający na właściwe stosowanie przepisów zarówno w starych jak i nowych postępowaniach. Jako jedyna spośród kandydatów od 6 lat pracuje w kancelarii Komornika przy Sądzie Rejonowym w T., tj. przy Sądzie Rejonowym, przy którym działał będzie powołany komornik, skutkiem czego zna specyfikę tego terenu.

W sposób nieustający pogłębia swoją wiedzę z zakresu postępowania egzekucyjnego, kończąc studia podyplomowe na Uniwersytecie [...] w zakresie wyceny nieruchomości celem specjalistycznego poszerzenia swojej wiedzy prawniczej związanej ze sprzedażą nieruchomości oraz innych składników majątku, co do których stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu egzekucyjnym z nieruchomości zapewniającej komornikowi możliwość rzetelniejszego i prawidłowego dokonywania czynności związanych z prowadzeniem postępowania przy uwzględnieniu tego sposobu egzekucji.

Skarżąca podkreśliła, że poszerza wiedzę prawniczą z zakresu prawa upadłościowego i naprawczego, a także gospodarczego, handlowego i podatkowego, uczestnicząc w kursie prowadzonym przez Instytut Edukacji Europejskiej w Warszawie obejmującym zakres wiedzy osoby posiadającej licencję syndyka. Posiada certyfikaty potwierdzające znajomość obsługi programów księgowych i rejestracyjnych wykorzystywanych do pracy komornika sądowego z uwzględnieniem zagadnień teoretycznych dotyczących postępowania egzekucyjnego oraz zmian dokonujących się w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji. Uczestniczyła w procesie wdrażania systemu informatycznego obsługującego kancelarię komornika, co pozwoliło na wieloletnie jego praktyczne wykorzystywanie w pracy. Ukończyła aplikację administracyjną, zdając z wynikiem bardzo dobrym egzamin państwowy. Zakres przedmiotowy takiej aplikacji jest niezbędny przy wykonywaniu zawodu komornika sądowego. Skarżąca odniosła się również do twierdzeń zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonym przez A. W.

W dniu [...] grudnia 2011 r. wpłynął do Ministra Sprawiedliwości wniosek A. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym strona zarzuciła decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. naruszenie przepisów art. 7, 8, 11, 77 § 1 i 4 oraz 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, wskazując że przy wydawaniu decyzji doszło do naruszenia podstawowych zasad postępowania, nie rozpatrzono bowiem w sposób wyczerpujący i wszechstronny całego materiału dowodowego, lecz po pobieżnej analizie wydano decyzję dowolną, nie wyjaśniając, jaki to optymalny interes społeczny i słuszny interes strony przemawia za powołaniem wskazanej przez organ kandydatki.

W dniu [...] stycznia 2012 r. do Ministra Sprawiedliwości wpłynęło pismo A. B., która poinformowała, że zapoznała się z treścią wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy i wyraziła nadzieję, że Minister Sprawiedliwości utrzyma w mocy decyzję podjętą w dniu [...] listopada 2012r.

Ponadto pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. A. W. odniosła się do twierdzeń zawartych we wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc m. in. brak posiadania przez skarżącą dwuletniego okresu asesury, brak rekomendacji samorządu zawodowego, brak wykształcenia prawniczego kandydatki, jak również fakt, iż w zdecydowanej większości staż pracy kandydatki dotyczył zatrudnienia na stanowiska pomocniczych, niesamodzielnych.

Rozpatrując sprawę ponownie Minister Sprawiedliwości w decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów postawionych przez skarżącą.

Odnośnie wykształcenia posiadanego przez powołaną kandydatkę Minister Sprawiedliwości zauważył, że ustawa o komornikach sądowych i egzekucji od początku jej obowiązywania nakazywała, aby kandydat na komornika sądowego legitymował się wyższym wykształceniem prawniczym lub administracyjnym. Zmiana ustawy dokonana w 2007 r., mając na względzie podniesienie prestiżu zawodu komornika sądowego wśród innych zawodów prawniczych, wprowadziła wyższe wymagania odnośnie wykształcenia, którym winni legitymować się kandydaci na komorników sądowych, stanowiąc o konieczności ukończenia wyższych studiów prawniczych i uzyskania tytułu magistra prawa. Wprowadzona zmiana nie zamknęła drogi do wykonywania zawodu komornika sądowego osobom, które na dzień jej wejścia w życie, tak jak skarżąca, posiadały wyższe wykształcenie administracyjne i były aplikantami lub asesorami komorniczymi. Nie oznacza to jednak, że przy ocenie kandydatów na stanowisko komornika, rodzaj i zakres uzyskanego wykształcenia utraciły swe znaczenie. Wręcz przeciwnie, Minister Sprawiedliwości, kierując się przesłanką wyłonienia kandydata dającego najpełniejsze zabezpieczenie interesu społecznego i słusznego interesu strony, obowiązany jest ocenić omawianą przesłankę. W realiach rozpatrywanej sprawy uznał prymat kwalifikacji kandydatki posiadającej wyższe wykształcenie prawnicze. Wskazana okoliczność nie oznacza, że na stanowiska komornicze w innych prowadzonych przez Ministra postępowaniach nie są powoływane osoby z wyższym wykształceniem administracyjnym, gdyż ocenie organu podlega nie jedna przesłanka, ale całokształt okoliczności sprawy mających wpływ na jakość kwalifikacji kandydata. Za nieuzasadniony Minister Sprawiedliwości uznał twierdzenie, że wybór kandydatki z wyższym wykształceniem prawniczym stanowi przejaw dyskryminacji osoby z wyższym wykształceniem administracyjnym i wykracza poza granice uznania administracyjnego.

Odnosząc się do kwestii oceny uzyskanej przez kandydatów z egzaminu zawodowego, organ potwierdził, że zarówno A. B., skarżąca, jak i A. W. uzyskały najwyższe możliwe do zdobycia, w świetle przepisów obowiązujących w dacie przystąpienia, oceny z egzaminu komorniczego, co świadczy o wysokim przygotowaniu merytorycznym do pełnienia funkcji komornika sądowego.

Organ nie podzielił zarzutu skarżącej, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie zostały dopuszczone wszystkie przedstawione przez stronę dowody. Organ uważnie zapoznał się z całokształtem materiału zgromadzonego w sprawie, w tym z dokumentami dotyczącymi ukończenia przez skarżącą studiów podyplomowych z zakresu wyceny nieruchomości, ukończenia kursu dla aplikantów ZUS w 1989 r. (nazywanego przez skarżącą aplikacją administracyjną), dokumentami potwierdzającymi znajomość obsługi programów księgowych i rejestracyjnych wykorzystywanych do pracy w kancelarii komorniczej. Jednakże przypisywanie decydującej roli w wyborze kandydata na komornika sądowego wymienionym wyżej przesłankom nie znajduje, zdaniem Ministra Sprawiedliwości, uzasadnienia w przepisach ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Ustawodawca, wymieniając w art. 10 u.k.s.e. przesłanki niezbędne do powołania na stanowisko komornika oraz dopuszczając w art. 12 ust. 1 cyt. ustawy przedstawienie przez kandydatów na stanowisko komornika opinii, świadectw i zaświadczeń, których zakresu przedmiotowego nawet nie zakreślił, wskazał, które przesłanki są najistotniejsze w postępowaniu dotyczącym powołania na stanowisko komornika. Zatem, wymienionym przez skarżącą okolicznościom, organ nie mógł przypisać większego znaczenia, niż obligatoryjnym przesłankom zawartym

w art. 10 u.k.s.e.

Organ nie podzielił twierdzenia skarżącej, że najważniejszym kryterium wyboru kandydata na stanowisko komornika sądowego jest długoletni staż pracy w kancelarii komorniczej w charakterze innym niż aplikant czy asesor komorniczy, gdyż ustawa o komornikach sądowych i egzekucji nie uzależnia wyboru kandydata od długości stażu pracy w kancelarii komorniczej, wskazując jedynie minimalny wymagany okres asesury. I właśnie takim minimalnym okresem stażu asesorskiego legitymowała się skarżąca na dzień wpływu wniosku o powołanie na stanowisko komornika sądowego do organu, tj. na dzień [...] lipca 2011 r.

Biorąc pod uwagę rodzaj ukończonych studiów oraz uzyskaną ocenę końcową stwierdził, że najwyższą oceną - dobrą plus - i tytułem magistra prawa legitymowała się A. B. i K. S., natomiast oceną bardzo dobrą i tytułem magistra administracji skarżąca. K. S. nie posiadał jednak doświadczenia z zakresu postępowania egzekucyjnego. Fakt ukończenia przez A. B. studiów prawniczych, których program w większym stopniu przygotowuje do wykonywania zawodu komornika sądowego dawał większą gwarancję prawidłowego zabezpieczenia interesu społecznego w prowadzonych przez powołaną kandydatkę postępowaniach egzekucyjnych.

Kandydaci otrzymali różne oceny z egzaminu, składanego po odbyciu aplikacji komorniczej lub sądowej. Najwyższy wynik - celujący - uzyskały: A. B. i skarżąca, natomiast A. W. wynik bardzo dobry - najwyższy z możliwych według przepisów z daty zdawania egzaminu. Powyższe świadczy o wysokim stopniu przygotowania merytorycznego do wykonywania zawodu komornika sądowego. Niemniej w porównaniu z powołaną kandydatką A. W. ukończyła studia prawnicze z oceną jedynie dostateczną. Poza zakresem postępowania pozostawał natomiast czas, w którym kandydaci zdobywali wykształcenie, bowiem na potwierdzenie zdobytych kwalifikacji przedstawili wydane zgodnie z prawem dokumenty, potwierdzające ukończenie wymaganych studiów. Dokumenty powyższe stanowiły zatem dla organu zarówno dowód ukończenia przez kandydatów wymaganych studiów, jak i dowód uzyskanych wyników, potwierdzających poziom zdobytej przez kandydatów wiedzy.

Analizując długość okresów pracy w charakterze asesora komorniczego poszczególnych kandydatów, stwierdzić należy, że najdłużej - ponad 9 lat - asesorami komorniczymi byli: R. L. i A. M. Uzyskali oni jednak niższe od powołanej kandydatki oceny ze studiów i egzaminu komorniczego. Natomiast A. B. i A. W. legitymowały się identycznym, niemal trzyletnim stażem pracy na stanowisku asesora komorniczego. Skarżąca pracowała jako asesor komorniczy o pięć miesięcy krócej od powołanej kandydatki.

Z powyższego wynika, że A. B., z racji uzyskania oceny celującej z egzaminu komorniczego, uzyskania najwyższej spośród wszystkich kandydatów oceny ze studiów prawniczych, potwierdzających jej wysoki stopień przygotowania do wykonywania zawodu komornika sądowego była najbardziej odpowiednią kandydatką na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. W powyższym utwierdziła organ rekomendacja udzielona powołanej kandydatce przez Radę Izby Komorniczej w L. oraz wzorowa opinia wystawiona przez pracodawcę.

Minister Sprawiedliwości uznał także za bezzasadne zarzuty A. W. sformułowane ww. wniosku.

Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2012 r, wnosząc o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

1). art. 7 k.p.a. w zw. z art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wszechstronny i zarazem dogłębny wszystkich istotnych elementów związanych z wykształceniem oraz przygotowaniem zawodowym skarżącej do wykonywania przez nią zawodu komornika i zarazem predestynujących jej osobę jako dającą najlepsze - spośród rekrutowanych kandydatów - gwarancje wykonywania przez nią obowiązków na stanowisku komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w T., a tym samym przekroczenie przez organ administracyjny granic uznania administracyjnego przy dotychczasowym wyborze osoby kandydata na w/w stanowisko;

2). art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:

a). brak odniesień w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji do istotnych elementów dotychczasowego doświadczenia zawodowego skarżącej oraz ukończenia studiów podyplomowych, a w szczególności jej kilkunastoletniej praktyki zawodowej w kancelariach komorniczych, a także braku analizy po stronie niewspółmiernie mniejszego dorobku zawodowego powołanego kontrkandydata skarżącej,

b). wystąpienie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wewnętrznej logicznej sprzeczności polegającej z jednej strony na przyjęciu, iż organ administracyjny w powołaniu kandydata na stanowisko komornika przy Sądzie Rejonowym w T. uznał prymat jego wykształcenia prawniczego jako dającego pełniejszą rękojmię wykonywania zawodu komornika sądowego, a z drugiej, de facto przyjęciu, iż obniżenie rangi ukończonych przez skarżącą studiów o profilu administracyjnym i to z wyższą oceną końcową nie stanowi elementu dyskryminującego skarżącą i zarazem nie stanowi przekroczenia granic uznania administracyjnego;

3). art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez niewyłącznie od udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. osoby sędziego T. J. pomimo, jego udziału w wydaniu poprzedniej decyzji z dnia [...] listopada 2011 r.

Zdaniem skarżącej organ administracyjny miał obowiązek podjąć wszelkie niezbędne kroki by dokładnie wyjaśnić na podstawie tych samych kryteriów stan faktyczny dotyczący wykształcenia oraz dorobku i doświadczenia zawodowego każdego z kandydatów jak również przeprowadzić w tym zakresie szereg czynności dowodowych.

W ocenie skarżącej, wbrew stanowisku organu administracyjnego, o ostatecznym wyborze kandydata na komornika zadecydował przyjęty pozaprawny prymat profilu ukończonych przezeń studiów. Kryterium temu nadano znaczenie pierwszorzędne i zarazem decydujące mimo, że w ramach przesłanek dopuszczenia przez ustawodawcę do zawodu komornika zarówno skarżącej jak i powołanego kandydata takie wartościowanie w kontekście możliwości dopuszczenia do zawodu komornika w ogóle nie występuje. Ustawodawca w żaden sposób nie premiuje wykształcenia prawniczego powołanej kandydatki wskazując, jedynie na fakt, iż na stanowisko komornika powołać można jedynie osobę o wykształceniu wyższym prawniczym względnie osobę, która odbyła aplikację komorniczą - jak to jest w przypadku skarżącej. W przeciwnym razie osoby dotychczas wykonujące zawód komornika z wykształceniem wyższym administracyjnym w istocie nie dawałyby rękojmi właściwego wykonywania zawodu.

Skarżąca zauważyła, że w uzasadnieniu decyzji organ starał się wykazać, że obie kandydatki w zakresie uzyskanego wykształcenia oraz odbytej aplikacji komorniczej osiągnęły jedynie pewne równorzędne minimum, bowiem zarówno identyczność w zakresie uzyskanej przez nie oceny końcowej egzaminu komorniczego oraz zbliżony okres asesury wskazuje taką samą pod względem formalnym znajomość problematyki wykonywania zawodu komornika sądowego, stanowiąc zarazem punkt wyjścia co do dalszych rozważań nad kwestią, która z nich daje najlepszą rękojmię jego wykonywania. Jednakże organ administracyjny zaniechał pozyskania w poczet materiału dowodowego stosownych opinii prezesów sądów rejonowych, pod których nadzorem każda z nich wykonywała obowiązki w ramach odbywanych aplikacji oraz sprawowanej asesury.

Według skarżącej wnikliwość organu administracyjnego ograniczyła się w istocie jedynie do zróżnicowania oceny wykształcenia obu kandydatek co przy identycznych wynikach egzaminów korporacyjnych oraz przebiegu aplikacji i asesury, a także pozytywnych opiniach zwierzchników w istocie miało przeważyć szalę na korzyść osoby A. B. Pomijając fakt, iż w istocie ocena końcowa studiów administracyjnych skarżącej była jednak wyższa niż jej kontrkandydatki to jednak w istocie - poza sferą zainteresowania organu administracyjnego - był dotychczasowy dorobek zawodowy A. B. oraz skarżącej. Zdaniem skarżącej, Minister Sprawiedliwości w ramach przeprowadzonej procedury w istocie nie dokonał choćby pobieżnej analizy dorobku zawodowego obu kandydatek. W szczególności brak wzajemnych odniesień co do tego, że skarżąca pracowała kolejno w dwóch kancelariach komorniczych począwszy od kwietnia 1992 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji, a więc 20 lat bez dwóch miesięcy przy niespełna siedmioletnim zatrudnieniu w kancelarii komorniczej A. B. Organ administracyjny nie wykazał, jakie znaczenie z punktu widzenia znajomości praktyki działalności komorniczej obu kandydatek miało ich zatrudnienie w podanych przedziałach czasowych, a w ostatecznej konsekwencji także lepszej rękojmi wykonywania zawodu na własny rachunek. Nadto, analiza obu załączonych do akt sprawy dokumentów związanych z pozostałymi dokonaniami obu kandydatek nie została pogłębiona o ocenę ukończenia przez skarżącą studiów podyplomowych z zakresu wyceny nieruchomości, a więc okoliczność ściśle związanej z nabyciem umiejętności niewątpliwie użytecznych w pełnieniu obowiązków komorniczych. Skarżąca zauważyła, że z jednej strony organ administracyjny uznał, że ocenie podlega nie tylko jedna przesłanka, ale całokształt okoliczności sprawy mających wpływ na jakość kwalifikacji" kandydatów, z drugiej arbitralnie zdyskwalifikował powyższe okoliczności wskazując, że tym okolicznościom nie można przypisywać większego znaczenia niż obligatoryjnym przesłankom w art. 10 u.k.s.e.

Organ administracyjny winien odnieść się do wskazanego wyżej faktu ukończenia studiów podyplomowych z zakresu wyceny nieruchomości, ukończenia kursu aplikantów ZUS, uzyskania certyfikatu z zakresu rejestracji spraw w programie KOMORNIK SQL, uzyskania certyfikatu z zakresu księgowania w programie KOMORNIK SQL, nie na płaszczyźnie gradacji poszczególnych przesłanek, ale w oparciu o wskazywane przez sam organ wydający decyzję okoliczności mające wpływ na jakość kwalifikacji. Fakt, iż skarżąca jako jedyna z kandydatów mogła przedstawić tak szeroką listę zaświadczeń potwierdzających uzyskanie przez nią dodatkowych umiejętności związanych z wykonywaniem pracy komornika wymagało dokonania ich rzeczywistej, a nie czysto dowolnej oceny. Bezspornym jest bowiem, iż odbyte szkolenia, potwierdzone stosowanymi certyfikatami, pozostawały w ścisłym związku ze stosowaniem przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji.

Z tego też względu przy braku wnikliwej analizy wszystkich istotnych kryteriów oceny przydatności obu kandydatek na stanowisko komornika, które w całości miały dać dopiero jednoznaczną odpowiedź, która z nich daje lepszą rękojmie wykonywania zawodu doprowadziło do tego, iż zaskarżona decyzja wykracza poza granice uznania administracyjnego czyli nosi wszelkie cechy dowolności.

Skarżąca podkreśliła, że podstawowa wadliwość działania organu administracyjnego w tej sprawie polegała na tym, że w toku postępowania dowodowego, jak również na podstawie treści uzasadnienia obu zaskarżonych decyzji nie wyjaśniono w sposób jednoznaczny i zarazem ostateczny dlaczego skarżąca z uwagi na całokształt okoliczności związanych z jej wykształceniem oraz dorobkiem zawodowym nie została powołana na stanowisko komornika sądowego, a z drugiej strony jaki interes społeczny jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymagał powołania A. B. na w/w stanowisko i ograniczenie tym samym uprawnień skarżącej.

Nadto, skarżąca podniosła, że zarówno przy wydaniu przez organ administracyjny obu decyzji brał udział ten sam urzędnik - sędzia T. J., przy czym nie chodzi o samo sygnowanie podpisem obu zaskarżonych decyzji, ale udział w ich wydaniu choćby poprzez podejmowanie kolejnych czynności procesowych w postaci wzywania stron na obu etapach postępowania do uzupełnienia braków formalnych kierowanych do organu administracyjnego pism procesowych (orzeczenie TK z 15.12.2008 r., sygn. P 57/07).

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...] maja 2012 r. A. B. – uczestnik postępowania sądowoadministracyjnego – ustosunkowała się do skargi skarżącej, podkreślając, że powołanie jej osoby jako najlepszej kandydatki na stanowisko komornika sądowego było zgodne z przepisami prawa materialnego albowiem zostały spełnione wszystkie wymogi z art. 10 u.k.s.e.

Dokonując porównania swojej osoby z osobą skarżącej podała, że ukończyła prawo, skarżąca administrację. Na dyplomie ukończenia studiów otrzymała ocenę końcową 4,5, skarżąca 5, ale jak wiadomo poziom trudności studiów prawniczych jest wyższy (większy zakres materiału), dlatego te dwie oceny nie mogą być obiektywnie porównywalne. Poza tym ustawodawca sam przyznał prymat studiom prawniczym, nowelizując ustawę o komornikach sądowych i egzekucji w 2007 r., wprowadzając dla nowych kandydatów konieczność ukończenia prawa. Co prawda prawo nie działa wstecz, ale jest to niewątpliwie wskazówka przy ocenie dowodów rękojmi wykonywania zawodu komornika dokonywanej przez organ.

A. B. miała w momencie składania wniosku o rewir wymagany staż asesorski w wymiarze ponad 2 lata. Skarżąca legitymuje się krótszym okresem asesury, gdyż w momencie składania wniosku nie miała nawet wymaganych 2 lat. A. B. miała rekomendację samorządu zawodowego komorników, skarżąca takiej rekomendacji nie posiadała.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, nazywanej dalej "p.p.s.a.").

Analizując skargę w świetle powołanych powyżej kryteriów Sąd uznał, że zasługuje na uwzględnienie.

Skarżąca i uczestniczka postępowania A. B. ubiegały się o jedno stanowisko - komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. Zastosowanie przez organ art. 62 k.p.a., tj. połączenia ich wniosków do wspólnego rozpoznania, odniosło ten skutek, że uwzględnienie jednego z nich - uczestniczki A. B. przez powołanie jej na to stanowisko, spowodowało równoczesną odmowę takiego powołania skarżącej. Taka też jest treść zaskarżonego w tej sprawie rozstrzygnięcia organu. Zatem sądowa kontrola decyzji w sprawie odmowy powołania skarżącej na wnioskowane przezeń stanowisko wiąże się z równoczesną kontrolą decyzji w sprawie powołania na nie uczestniczki. Kontrola ta dotyczy w szczególności przestrzegania przez organ ogólnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych m.in. w art. 6, 7, 8 k.p.a., zbadania w oparciu o art. 77 § 1 k.p.a., czy podejmując decyzję organ dysponował dowodami uzasadniającymi wybór uczestniczki i czy dokonał - w myśl art. 80 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. - wyczerpującej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla tego wyboru oraz uzasadnił go na zasadach określonych w art. 107 § 3 k.p.a., przy uwzględnieniu przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie.

Decyzje w sprawie powołania komornika sądowego są decyzjami podejmowanymi w sferze uznania administracyjnego. Świadczy o tym brzmienie stanowiących materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia przepisów art. 10 u.k.s.e., który w ust. 1 stanowi, że "na stanowisko komornika może zostać powołana osoba, która (...) ", a następnie wymienia w punktach 1-11 warunki formalne tego powołania (w sprawie w odniesieniu do skarżącej i uczestniczki ich spełnienie jest poza sporem) oraz art. 11 ust. 1 u.k.s.e., zgodnie z którym komornika powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego.

Uznanie administracyjne definiowane jest jako przyznanie organowi w określonym stanie faktycznym pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór jednego z prawnie dopuszczanych wariantów rozstrzygnięcia - takiego, który organ uważa za najwłaściwszy. Jednak wybór ten musi być realizowany zgodnie z zasadami państwa prawa wyrażonymi w Konstytucji oraz w ogólnych zasadach Kodeksu postępowania administracyjnego. Niezależnie bowiem od tej reguły wyboru rozstrzygnięcia, której podlegają decyzje uznaniowe, pozostają one decyzjami administracyjnymi, do wydania których zasady te mają pełne zastosowanie. W szczególności w myśl tych zasad organ obowiązany jest wyczerpująco wyjaśnić, dlaczego uczynił ze swego uprawnienia, mającego źródło w przepisach prawa materialnego, taki a nie inny użytek. Zwłaszcza w sytuacji, gdy o jedno stanowisko ubiega się kilku (w sprawie ogółem 12) kandydatów, spełniających formalne i merytoryczne kryteria powołania, organ winien wykonać ten obowiązek w sposób szczególnie dokładny i czytelny, tak żeby uniknąć zarzutu dowolności działania.

Decyzja uznaniowa może być uchylona przez sąd administracyjny w wypadku stwierdzenia, że została wydana z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ nie uzasadnił dostatecznie swojego wyboru, pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotne dla sprawy materiały dowodowe.

W ocenie Sądu, takie uchybienia w rozpoznawanej sprawie wystąpiły. Jak wskazano na wstępie materialnoprawną podstawę kwestionowanej decyzji stanowił art. 10 u.k.s.e. analiza akt sprawy wskazuje, że w świetle wymagań stawianych osobom ubiegającym się o powołanie na stanowisko komornika sądowego, rozważenia w pierwszej kolejności w sprawie będzie wymagała przesłanka określona w pkt 10 art. 10 ust. 1 u.k.s.e., zgodnie z którą na stanowisko komornika sądowego może zostać powołana osoba, która pracowała w charakterze asesora komorniczego co najmniej 2 lata. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca została powołana na stanowisko asesora komorniczego decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. W aktach brak jest dokumentu potwierdzającego datę doręczenia tejże decyzji stronie bądź jej ogłoszenia ustnego stronie. Tymczasem uzewnętrznienie woli organu administracji publicznej musi nastąpić przez zakomunikowanie woli jednostce w trybie prawnym, którym jest doręczenie decyzji bądź ogłoszenie, zgodnie

z art. 110 k.p.a. Zakomunikowanie jednostce w trybie prawnym oświadczenia woli organu administracji publicznej jest warunkiem bytu prawnego decyzji administracyjnej jako kwalifikowanego aktu prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 93/11). Wniosek o powołanie na stanowisko komornika sądowego skarżąca złożyła w dniu [...] lipca 2011 r. Jednakże w aktach nie ma również dokumentu wskazującego na datę oraz sposób dokonania tej czynności. Brak wymienionych dokumentów uniemożliwia jednoznaczne przesądzenie kwestii, że skarżąca w momencie składania wniosku o powołanie na stanowisko komornika sądowego spełniała warunek przepracowania co najmniej 2 lat na stanowisku asesora komorniczego. Termin do składania wniosków o powołanie na komornika upływał w dniu [...] lipca 2011 r. (gdyż [...] lipca 2011 r., kiedy powinien był upłynąć termin do składania wniosków, zgodnie z obwieszczeniem zawartym w Monitorze Polskim z 2011 r., Nr [...], poz. [...] przypadał w niedzielę). Ustanowiony w art. 10 ust. 1 pkt 10 u.k.s.e. termin jest terminem materialnoprawnym, którego uchybienie wywołuje skutek materialnoprawny w postaci braku możliwości powołania wnioskodawcy na stanowisko komornika sądowego.

Przechodząc do oceny uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wydanego przez Ministra Sprawiedliwości Sąd uznał, że organ nie dokonał pełnej oceny przesłanek wskazanych w art. 10 i art. 11 ust. 1 u.k.s.e., z uwzględnieniem art. 12 ust. 1 u.k.s.e. w zakresie ich spełniania przez obie kandydatki, opierając swoje stanowisko przede wszystkim na stopniowaniu przesłanki, wcześniej określonej w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.k.s.e. (komornikiem mógł być ten, kto ukończył wyższe studia prawnicze lub administracyjne), mającej zastosowanie do K. Z. na mocy art. 12 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 769).

Podstawowym elementem porównania kandydatek był rodzaj wyższego wykształcenia uzyskanego przez skarżącą i A. B., w efekcie którego organ uznał, że wyższe wykształcenie prawnicze A. B. daje najpełniejsze zabezpieczenie interesu społecznego. W świetle całego uzasadnienia decyzji kryterium wykształcenia okazało się decydujące, albowiem obie kandydatki (co potwierdził organ) otrzymały taką samą ocenę – celującą- z egzaminu komorniczego.

Odnośnie argumentu Ministra Sprawiedliwości o prymacie kwalifikacji kandydatki posiadającej wyższe wykształcenie prawnicze, należy zauważyć, że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm.), komornikiem sądowym mógł być ten, kto ukończył wyższe studia prawnicze lub administracyjne. Skarżąca ukończyła studia w 2006 r. w świetle art. 12 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 r. Nr 112, poz. 769), z dniem wejścia w życie podanej ustawy dotychczasowi aplikanci komorniczy stali się aplikantami w rozumieniu ustawy. W stosunku do tych osób zastosowanie miał art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, w brzmieniu dotychczasowym.

W obowiązującym wówczas stanie prawnym ustawodawca jako równorzędne do powołania na stanowisko komornika traktował wyższe studia prawnicze oraz wyższe studia administracyjne. Stąd, za niezasadne należy uznać czynienie zarzutu skarżącej z powodu legitymowania się wyższym wykształceniem administracyjnym i przyznanie "prymatu kwalifikacji kandydatce posiadającej wyższe wykształcenie prawnicze" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r. sygn. akt II GSK 1130/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Argument organu nie jest przekonujący, biorąc pod uwagę wspomniany już fakt, że skarżąca uzyskała ocenę celującą czyli najwyższą z możliwych z egzaminu komorniczego stanowiącego zwieńczenie nabywanej przez lata wiedzy teoretycznej i doświadczenia zawodowego.

Należy zgodzić się z opinią organu, że art. 10 u.k.s.e. zawiera przesłanki niezbędne do powołania na stanowisko komornika sądowego, jednakże "niezbędne" nie oznacza, że jedyne. Wręcz przeciwnie, przepis określa jedynie konieczne "minimum", które musi spełniać kandydat w momencie ubiegania się o powołanie na stanowisko komornika sądowego. W sytuacji, gdy kwalifikacje kandydatów okażą się porównywalne (a taka sytuacja niewątpliwie ma miejsce w sprawie w związku z porównywalnym rodzajem wykształcenia wyższego, co zostało wyjaśnione powyżej oraz identycznymi ocenami z egzaminu komorniczego), to opinie, świadectwa i zaświadczenia, o których mowa w art. 12 ust. 1 cyt. ustawy mogą okazać się decydujące przy wyborze najlepszego kandydata. Zatem, organ nie może pominąć przedłożonych dokumentów, nie dokonując ich analizy i pozostawiając bez odpowiedzi pytanie, w jakim zakresie zdobyte kwalifikacje mogłyby okazać się przydatne w ewentualnej pracy komornika sądowego. W art. 10 ust. 1 pkt 6 u.k.s.e. ustawodawca wspomniał wprost jedynie o konieczności legitymowania się przez kandydatów wykształceniem wyższym, jednak art. 12 u.k.s.e. pozwala wysnuć wniosek, że wykształcenie należy rozumieć szerzej, a co za tym idzie dokonywać oceny kwalifikacji poszczególnych kandydatów i ich porównywania poprzez pryzmat całokształtu udokumentowanej wiedzy. W tym kontekście należy rozważyć dokumenty dołączone przez skarżącą do wniosku z dnia [...] lipca 2011 r. o powołanie na stanowisko komornika sądowego.

Nie wydaje się więc, aby w okolicznościach stanu faktycznego niniejszej sprawy można było poprzestać - jak uczynił to organ - na kryterium rodzaju studiów wyższych, z pominięciem pozostałych elementów tego stanu, które przy decydowaniu o wyborze winny być uwzględnione, gdyż mogły na ten wybór wpłynąć. Chodzi mianowicie w pierwszej kolejności o ocenę (i wyciągnięcie stosownych wniosków) dotychczasowej pracy stron na zajmowanych stanowiskach asesorskich przez czas poprzedzający wybór, skoro praca ta wiąże się bezpośrednio z czynnościami, które wykonuje komornik i pozwala w dużym stopniu zweryfikować w praktyce predyspozycje i umiejętności merytoryczne kandydata na komornika. W decyzji nie odwołano się w żadnym jej akapicie do opinii wystawionych o kandydatkach przez komorników sądowych, w kancelariach których były one zatrudnione w okresie aplikacji. Być może zasadnym byłoby rozważenie zapoznania się z opiniami zawodowymi o kandydatkach sporządzonymi z tytułu sprawowanego nadzoru przez Prezesa Sądu Rejonowego.

Oceny z ukończenia studiów i egzaminu komorniczego, aczkolwiek istotnie - jak podnosi organ - są obiektywnie sprawdzalne (chociażby przez fakt wymienienia ich na odpowiednich dokumentach), jednak żeby mogły stanowić miarodajny/wystarczający element porównania kwalifikacji i przydatności stron na sporne stanowisko, musiałyby zostać wystawione w co najmniej zbliżonych co do czasu i miejsca okolicznościach faktycznych. Tymczasem skarżąca i uczestniczka ukończyli studia prawnicze w różnym czasie i na różnych uczelniach, skarżąca w 2006 r. ukończyła na Uniwersytecie [...] wyższe studia administracyjne z wynikiem bardzo dobrym, zaś A. B. ukończyła w 2003 r. na Uniwersytecie [...] wyższe studia prawnicze z wynikiem dobrym plus. Zatem proste zestawienie wyników tych studiów nie może przesądzać oceny stron pod kątem obsady stanowiska komorniczego, dodatkowo w sytuacji gdy obsada ta następuje po kilku latach od ich uzyskania, z tego mianowicie powodu, że wyniki te strony uzyskiwały w nie do końca dających się porównać uwarunkowaniach akademickich charakterystycznych dla danej uczelni. Odmienny pogląd musiałby wynikać z założenia braku jakichkolwiek różnic programowych, czy różnic w sposobie i poziomie egzekwowania wiedzy na poszczególnych uczelniach prawniczych. Z tych powodów - skoro porównanie rodzaju kierunków ukończenia studiów oraz uzyskanych po ich ukończeniu ocen kandydatów/stron, które organ przyjął za przesłankę zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie jest wystarczającym kryterium wyboru, tak ważne znaczenie przypisać należy praktycznej weryfikacji kwalifikacji w toku wykonywania przez strony obowiązków asesorskich, jak również długości stażu pracy wykonywanej w kancelariach komorniczych. Komornik jest specyficznym zawodem prawniczym, gdzie oprócz samej wiedzy z zakresu prawa kluczowe znaczenie ma odpowiednia praktyka. Analiza zatrudnienia kandydatów na stanowisku asesora, w tym charakteru wykonywanych czynności i ich wyników, to elementy, które organ winien mieć na uwadze, gdyż pozwalają one na obiektywizację oceny przydatności kandydatów w kontekście wymogów stanowiska, które chcą objąć.

Organ winien rozważyć okoliczność, że skarżąca legitymuje się dłuższym doświadczeniem w pracy zawodowej w kancelariach komorniczych (nieprzerwanym od kwietnia 1992 r.) w stosunku do uczestniczki postępowania (A. B. pracę w kancelarii komorniczej rozpoczęła w 2005 r.).

Zasadnym byłoby wyważyć ten element pod kątem kwalifikacji stwarzających prognozę najlepszego wykonywania funkcji komornika przez jedną z kandydatek. W interesie społecznym leży bowiem by stanowisko to objęła osoba z doświadczeniem (w przypadku skarżącej jest to okres 19 lat) popartym wiedzą teoretyczną, z uwzględnieniem wiedzy zdobywanej w ramach studiów podyplomowych oraz wszelkich kursów, które mogą stanowić pomoc w prawidłowym wykonywania pracy komornika sądowego i wiedzą praktyczną. Odpowiednio długi staż właściwie wykonywanej pracy nie jest bez znaczenia dla oceny takiej wiedzy. Zatem staż ten winien być uwzględniony przy analizie przesłanek gwarantujących prawidłowe wykonywanie w przyszłości obowiązków komorniczych, gdyż za wynikającym z niego doświadczeniem idą dodatkowe umiejętności, których nie posiada osoba bez tego doświadczenia. Podejmując decyzję uznaniową organ obowiązany jest wszak zbadać - w myśl zasad prowadzenia postępowania administracyjnego - wszystkie elementy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, bez względu na to, który z tych elementów może to rozstrzygnięcie determinować i wyciągnąć z tego badania odpowiednie wnioski. Organ nie wyjaśnił przy tym czy dłuższy prac asesorski A. B. (przy stosunkowo krótkich stażach asesorskich obu kandydatek, a w przypadku – K. Z. minimalny, o ile w ogóle upłynął wymagany minimalny 2 – letni okres w dacie złożenia wniosku) był wystarczający do uznania, że ta kandydatka jest lepiej przygotowana do wykonywania zawodu komornika sądowego. W tym zakresie organ powinien także zbadać zakresy czynności obu kandydatek, liczbę samodzielnie prowadzonych postępowań (w tym ich skuteczność, terminowość, sposób rozstrzygnięcia środków zaskarżenia czynności) oraz okresy zastępstw komornika sprawowanych przez kandydatki.

Uprawnienia decyzyjne nie są kompetencją samą w sobie, tylko służą podjęciu decyzji na bazie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego, tak żeby udokumentowany sposób procesu decyzyjnego uwalniał organ od posądzeń o dowolność działania, szczególnie w sytuacji, gdy o stanowisko komornika ubiegają się osoby spełniające wymagane kryteria na porównywalnym poziomie.

W sprawie natomiast organ, poprzestając na porównaniu kandydatów w zakresie rodzaju studiów i egzaminu zawodowego, które (zdaniem organu) wypada na korzyść uczestniczki, jednakże przy pominięciu szczegółowej oceny ich zawodowego doświadczenia oraz dodatkowego wykształcenia zdobywanego w trakcie pracy w kancelarii komorniczej, w istocie nie wyjaśnił dlaczego - jak podaje w zaskarżonej decyzji – A. B. jest odpowiedniejszą kandydatką na stanowisko komornika sądowego. W tych warunkach zapatrywanie organu ma charakter pewnej spekulacji, a nie wniosku uzasadnionego rozważonym w sprawie materiałem dowodowym.

Co do podnoszonych naruszeń przepisów postępowania przez to, że sędzia T. J. brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji (art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.), zarzuty skarżącej są nieuzasadnione. Pracownik ten podejmował jedynie czynności techniczne, a nie decyzyjne na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wśród osób biorących udział w przygotowaniu zaskarżonej decyzji brak jest podpisu tego sędziego (k. - 71 akt adm. A. B.). Obie decyzje zaś zostały podpisane przez różnych Podsekretarzy Stanu.

Z tych wszystkich powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach Sąd rozstrzygnął na zasadzie art. 200 p.p.s.a.