Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 11/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 pkt 6, art. 86 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 6 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 592/23 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu z dnia 26 lipca 2023 r., nr 438000-COP.4103.10.2023.19 w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2018 r. oraz styczeń 2019 r. postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

D. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca", "Spółka", "Strona") złożyła skargę na decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu z 26 lipca 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2018 r. oraz styczeń 2019 r. W treści skargi Strona zawarła wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Jako przyczynę uchybienia terminu Skarżąca wskazała, że jej jedyny członek zarządu został odwołany z pełnionej funkcji w dniu 15 maja 2023 r. Zaistniała wówczas sytuacja, w której brak było organów spółki uprawnionych do działania w jej imieniu. Przed dniem rezygnacji z funkcji członka zarządu, do działania w imieniu Spółki w tej sprawie uprawnionych było dwóch pełnomocników szczególnych. Wobec rezygnacji z funkcji członka zarządu nie mogła ona podejmować żadnych czynności procesowych w postępowaniu podatkowym. Niezdolność do działania Spółki, tj. do korzystania ze zdolności do czynności prawnych, rozciągała się także na ustanowionych w sprawie pełnomocników szczególnych. W tych okolicznościach Spółka dopiero w dniu 3 października 2023 r. ustaliła, że organ podatkowy dokonał doręczenia decyzji na adres do doręczeń tymczasowego pełnomocnika oraz że organ podatkowy uznaje to doręczenie za skuteczne. Wobec tego, że umocowanie do działania tymczasowego pełnomocnika obejmuje tylko postępowanie podatkowe i wygasa wraz z zakończeniem postępowania podatkowego, Skarżąca uznała, że brak było uprawnionych osób do działania w imieniu Spółki i złożenia skargi na zaskarżoną decyzję, po jej ewentualnym doręczeniu tymczasowemu pełnomocnikowi szczególnemu.

Zaskarżonym postanowieniem z 6 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 592/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przywrócił termin Skarżącej do wniesienia skargi na decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu z 26 lipca 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2018 r. oraz styczeń 2019 r. Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że Skarżąca, domagając się przywrócenia terminu do wniesienia skargi przedstawiła okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu, potwierdzone stosownymi dokumentami. WSA uznał, że argumentacja Strony zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu pierwszej instancji, Skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.

W zażaleniu na powyższe postanowienie, Skarżąca zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie, że w świetle przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności, decyzja będąca przedmiotem złożonej przez Skarżącą skargi nie została skutecznie wprowadzona do obrotu prawnego, poprzez dokonanie jej prawidłowego doręczenia, i wobec tego, termin do wniesienia skargi nie rozpoczął biegu, a skarga Skarżącej podlegała odrzuceniu ze względu na jej niedopuszczalność.

Wskazane naruszenie miało wpływ na wynika sprawy, ponieważ sąd a quo w przypadku dostrzeżenia powyższej okoliczności, tj. że wniesienie skargi było niedopuszczalne ze względu na nieistnienie w obrocie prawnym przedmiotu tej skargi, uznałby za niecelowe i bezprzedmiotowe wydawanie rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Ponadto Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez odmowę przywrócenia terminu ze względu na niedopuszczalność wniesienia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). We wniosku o przywrócenie terminu należy przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).

Podkreślić należy, że przesłankę braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne.

Z treści przywołanego przepisu wynika przede wszystkim, że warunkiem sine qua non przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest uchybienie tego terminu. Należy zatem w sposób niewątpliwy ustalić, czy i kiedy dany termin rozpoczął swój bieg, kiedy go zakończył i jak na tej osi czasu umiejscowiony jest moment dokonania przez stronę czynności procesowej. Instytucja przywrócenia terminu ma bowiem zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona wykazuje brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności. Natomiast w przypadku, gdy strona twierdzi, że termin nie rozpoczął swojego biegu, albowiem dokonano nieprawidłowego doręczenia, nie może być mowy o przywróceniu terminu. Nie można bowiem przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu. Jest to konsekwencja tego, że strona nie może uchybić terminowi, który jeszcze nie rozpoczął biec (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 13 listopada 2014 r., sygn. akt I FZ 366/14; 28 grudnia 2018 r., sygn. akt II GZ 455/18, 21 listopada 2023 r., sygn. akt I FZ 252/23).

Stosownie zaś do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.

Należy zatem podkreślić, że badanie przesłanek warunkujących przywrócenie terminu do wniesienia skargi musi być poprzedzone badaniem przysługującej w danej sprawie kognicji sądu administracyjnego. Przed merytorycznym rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu konieczne jest dokonanie oceny warunków dopuszczalności skargi, gdyż zaistnienie przesłanki uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego) lub art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne), uniemożliwia rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu. Stwierdzenie niedopuszczalności postępowania głównego skutkuje niedopuszczalnością postępowania w sprawie z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

Skarżąca konsekwentnie, zarówno w skardze jak i we wniosku o przywrócenie terminu "złożonego z daleko idącej ostrożności" oraz zażaleniu, podnosi zarzuty naruszenia art. 201 § 1 pkt 4 w zw. z art. 202 O.p. wskazując, że w jej ocenie organ podatkowy z powodu braku powołanych do reprezentacji Spółki organów winien z urzędu zawiesić postępowanie podatkowe. Natomiast naruszając ww. przepisy w sposób nieuprawniony powołał tymczasowego pełnomocnika szczególnego zgodnie z art. 138m § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., dalej: "O.p.") i jemu doręczył decyzję organu odwoławczego, co powoduje, że nie weszła ona do obrotu prawnego. W konsekwencji także niedopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego złożona przez nią w tej sprawie, co WSA powinien stwierdzić już przy wstępnym badaniu przesłanek dopuszczalności wniesienia skargi w oparciu o art. 86 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., a nie rozpatrywać wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena zasadności zarzutów naruszenia art. 201 § 1 pkt 4 w zw. z art. 202 w zw. z art. 138m § 1 O.p. nie może się odbywać w ramach wstępnej oceny dopuszczalności skargi przed skierowaniem jej do rozpoznania. Dopiero Sąd rozpoznając zasadność zarzutów skargi może uznać o ewentualnym ich naruszeniu skutkującym brakiem wejścia do obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji o niedopuszczalności skargi.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

-----------------------

1