Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 341/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 2 i ust. 3 pkt 3, art.134 ha ust. 2, art. 135g ust.2, art. 138
journal: Dz.U. 2021 poz 1882
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
article: art. 243 par. 1 i par. 2, art. 244 par. 1 i par. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 1375
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędziowie: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), Protokolant: referent Ksawery Sobczak po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2024 r. na rozprawie w Wydziale IV sprawy ze skargi: J.B. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z dnia 29 marca 2023 r., nr 4 w przedmiocie uznania winnym zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego i wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu I instancji; II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu na rzecz skarżącego kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem z 29 III 2023 r., nr 4, Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu (dalej "KWP"), po rozpatrzeniu odwołania obwinionego J. B. (dalej "skarżący"), utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w Złotoryi (dalej "KPP") z 7 II 2023 r., nr 1/2023, uznające skarżącego winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego polegającego na tym, że:

1) w dniu 11 IX 2022 r. około godz. 18:30 w Z. przy "ul. [...]" podejmując czynności służbowe związane z zatrzymaniem K. K., wobec którego istniało uzasadnione przypuszczenie, że jest sprawcą przestępstwa, przekroczył uprawnienia określone w art. 16 ust. 1 ustawy z 6 IV 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021r., poz. 1882 ze zm.) - dalej "UoP", w ten sposób, że zastosował wobec niego środki przymusu bezpośredniego, tj. uderzył go jednokrotnie pałką służbową typu tonfa w kończynę dolną a następnie użył siły fizycznej w postaci technik obezwładniających, w sytuacji gdy nie zaistniały ku temu ustawowe warunki i przypadki jak również nie było to uzasadnione jego zachowaniem, tj. czyn z art. 132 ust. 3 pkt 4 UoP w zw. z art. 14 ust. 1 i art. 19 ust. 1 ustawy z 24 V 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1416, ze zm.);

2) w dniu 11 IX 2022 r. podczas pełnienia służby w patrolu interwencyjnym w sposób nieprawidłowy wykonał czynność służbową wynikającą z art. 15 ust. 1 pkt 2 UoP związaną z zatrzymaniem K. K. w ten sposób, że nie udokumentował tego faktu w formie protokołu zatrzymania osoby, pomimo że zostało ono przeprowadzone w trybie i przypadkach określonych w przepisach ustawy z 6 VI 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1375, ze zm.) – dalej "kpk", tj. czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 UoP, w zw. z art. 244 § 3 kpk

- i wymierzające mu karę dyscyplinarną nagany.

Z uzasadnienia wydanego przez KWP orzeczenia odwoławczego wynika, że w toku przeprowadzonych w postępowaniu dyscyplinarnym czynności dowodowych ustalono, że w dniu 11 IX 2022 r. około godziny 18:25 skarżący uczestniczył w interwencji dotyczącej pobicia starszego mężczyzny przez dwóch nieznanych sprawców w Z. przy "ul. [...]". W ramach interwencji skarżący rozpoczął pościg za mężczyzną, który został wskazany przez świadka jako sprawca pobicia i który nie reagował na wezwanie do zaprzestania ucieczki. Skarżący ścigając mężczyznę ulicami: [...], [...], następnie przez parking samochodowy i nieużytkami za sklepem L., terenem zielonym znajdującym się w okolicy boiska O. przy "ul. [...]" około godz. 18:30 dokonał jego zatrzymania na "ul. [...]" w pobliżu żłobka miejskiego. Skarżący użył wobec mężczyzny środków przymusu bezpośredniego w postaci siły fizycznej, pałki służbowej typu tonfa oraz kajdanek służbowych. W trakcie zatrzymania zadał mężczyźnie jedno uderzenie pałką służbową typu tonfa w udo. O godz. 18:31 skarżący powiadomił drogą radiową o dokonanym zatrzymaniu przy żłobku na "ul.[...]" i potrzebie wsparcia. W trakcie legitymowania okazało się, że zatrzymanym mężczyzną jest K. K., lat 17. W toku zaś dalszych czynności ustalono, że zatrzymany nie jest sprawcą pobicia.

W ocenie KWP ze zgromadzonych dowodów wynika, że użycie przez skarżącego środków przymusu bezpośredniego było nieuzasadnione, bowiem K. K. w okolicach żłobka przy "ul. [...]" zaniechał ucieczki, oddając się dobrowolnie do dyspozycji skarżącego. KWP podkreślił, że wynika to jednoznacznie z zeznań samego K. K., jak i z zeznań G. K. (lat 15), F. T. (lat 13) oraz M. T. (matki F. T.). KWP zgodził się ze stanowiskiem KPP, który uznał zeznania małoletnich za wiarygodne, twierdząc, że świadkowie opisali zdarzenie w sposób bezstronny, spójny oraz szczegółowy. Ich relacje są tożsame, szczególnie w zakresie samego momentu zatrzymania K. K. Zdaniem KWP zeznania świadków nie budzą żadnych wątpliwości i jednoznacznie wskazują na fakt, że K. K. został uderzony przez skarżącego pałką służbową typu tonfa w sytuacji kiedy zaprzestał już ucieczki, podniósł ręce na znak poddania się i mówił skarżącemu, że wszystko mu wyjaśni. KWP zaznaczył, że wskazana przez skarżącego wersja wydarzeń, jakoby K. K. w momencie ujęcia odepchnął skarżącego uwalniając się z uchwytu i cofając, jest tylko przyjętą przez niego linią obrony.

Zdaniem KWP uzasadniony jest też zarzut popełnienia deliktu opisanego w pkt. 2 orzeczenia dyscyplinarnego. Zgodnie bowiem z art. 244 § 1 i 3 kpk, policja ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełniła ona przestępstwo, a zachodzi obawa ucieczki lub ukrycia się tej osoby albo zatarcia śladów przestępstwa bądź też nie można ustalić jej tożsamości albo istnieją przesłanki do przeprowadzenia przeciwko tej osobie postępowania w trybie przyspieszonym. Z zatrzymania sporządza się protokół, w którym należy podać imię, nazwisko i funkcję dokonującego tej czynności, imię i nazwisko osoby zatrzymanej, a w razie niemożności ustalenia tożsamości - jej rysopis oraz dzień, godzinę, miejsce i przyczynę zatrzymania z podaniem, o jakie przestępstwo się ją podejrzewa. Należy także wciągnąć do protokołu złożone przez zatrzymanego oświadczenia oraz zaznaczyć udzielenie mu informacji o przysługujących prawach. Odpis protokołu doręcza się zatrzymanemu. KWP podkreślił przy tym, że skarżący posiadał uzasadnione przypuszczenie, że K. K. popełnił przestępstwo polegające na pobiciu mężczyzny przy "ul. [...]" w Z. K. K. był wskazywany przez osobę zgłaszającą interwencję jako sprawca ww. przestępstwa. Aby upewnić się co do udziału w przestępstwie skarżący wraz z K. K. oraz przybyłymi na miejsce funkcjonariuszami udał się w penetrację przyległych ulic w poszukiwaniu osoby pokrzywdzonej. W rozpatrywanym przypadku zachodziła więc co najmniej jedna z przesłanek do zatrzymania osoby, tj. obawa ucieczki lub ukrycia się osoby. Po ustaleniu osoby pokrzywdzonej, tj. Z. N., skarżący okazał mu osobę zatrzymaną. Dopiero po tym jak K. K. nie został rozpoznany jako jeden ze sprawców skarżący był pewien, że nie brał on udziału w zdarzeniu. Sam fakt, że Z. N. nie był zainteresowany zgłaszaniem jakiegokolwiek zawiadomienia nie miał w tej sytuacji znaczenia. KWP podkreślił, że skarżący aż do momentu okazania osoby zatrzymanej Z. N. działał mając uzasadnione przypuszczenie, że K. K. popełnił przestępstwo. Zatem nie ulega wątpliwości, że skarżący powinien udokumentować fakt zatrzymania K. K. w formie protokołu zatrzymania osoby, ponieważ zostało ono przeprowadzone w trybie i przypadkach określonych w przepisach kpk, a nie poprzestać wyłącznie na zapisie w notatniku służbowym oraz sporządzeniu notatki urzędowej.

W ocenie KWP odpowiednią reakcją na przewinienie skarżącego jest wymierzenie kary dyscyplinarnej nagany. Wymierzona kara dyscyplinarna jest adekwatna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i uwzględnia dyrektywy wymiaru kary wskazane w art. 134h ust. 1 UoP. Uwzględnia ona zatem rodzaj popełnionego przewinienia dyscyplinarnego (naruszenie dyscypliny służbowej), stopień zawinienia (umyślność działania), okoliczności ich popełnienia, skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków (nieprzestrzeganie przepisów regulujących prawa i obowiązki policjanta), zachowanie policjanta po zaistniałym zdarzeniu (brak krytycznej oceny swojego zachowania) oraz dotychczasowy przebieg służby, w tym pozytywną opinię funkcjonariusza.

W skardze na orzeczenie KWP skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia KPP; wstrzymanie wykonania orzeczeń i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W skardze zarzucono naruszenie:

1) art. 135g ust. 1 UoP, albowiem przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść jak i niekorzyść obwinionego;

2) art. 135p ust. 1 UoP w zw. z art. 7 kpk, polegające na dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, poprzez uznanie, że w realiach niniejszej sprawy nie zaistniały ustawowe warunki i przypadki uzasadniające użycie wobec K. K. pałki służbowej typu tonfa i użycie siły fizycznej w postaci technik obezwładniających, a ponadto użycie tych środków nie było uzasadnione zachowaniem K. K., podczas gdy na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego nie sposób jednoznacznie ustalić przebiegu interwencji podjętej wobec K. K. w dniu 11 IX 2022 r., w szczególności mając na uwadze, że na zabezpieczonym w sprawie monitoringu miejskim nie zarejestrowano fragmentów interwencji istotnych dla stawianych obwinionemu zarzutów, jedynymi świadkami, którzy widzieli choćby fragmentarycznie przebieg interwencji zdarzenia byli F. T. i G. K., których zeznania powinny być traktowane z dużą dozą ostrożności z uwagi na fakt, że są oni kolegami K. K. ze szkoły, a nadto zeznania G. K. nie są spójne, w swobodnej wypowiedzi sprawiają wrażenie wyuczonych, zaś w fazie zadawania szczegółowych pytań świadek G. K. nie był w stanie precyzyjnie odpowiedzieć na pytania zadawane przez prokuratora, a sam świadek wskazuje, że znajdował się w sporej odległości od zdarzenia, potwierdza, że obwiniony się przewrócił i jego zdaniem K. K. wyrywał się obwinionemu, zaś F. T. w swoich zeznaniach wskazuje zaś, że od przedmiotowego zdarzenia upłynęło sporo czasu i dokładnie go nie pamięta, a ponadto nie potrafił określić dokładnie odległości z jakiej obserwował zdarzenie, zaś żaden ze świadków nie widział całości zdarzenia, a w szczególności momentu poprzedzającego użycie przez obwinionego pałki, co w rezultacie spowodowało błędnym uznaniem, że obwiniony przekroczył uprawnienia określone w art. 16 ust 1 UoP;

3) naruszenie art. 135p ust. 1 UoP w zw. z art. 7 kpk, poprzez uznanie, że podjęte przez obwinionego czynności z udziałem K. K. stanowiły zatrzymanie, a prowadzone czynności przekroczyły zakres zwykłego legitymowania również ze względu na fakt, że K. K. miał kajdanki założone na ręce trzymane z tyłu, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że dokonane w sprawie czynności stanowiły jedynie ujęcie celem wylegitymowania, zawłaszcza, że w toku podjętych czynności ustalono, że K. K. nie dopuścił się czynu zabronionego, czemu zaprzeczył sam pokrzywdzony, w związku z czym K. K. został niezwłocznie zwolniony, zaś skucie go kajdankami wynikało z zachowania samego K. K., który wyrywał się obwinionemu;

4) art. 135p ust. 1 UoP w zw. z art. 7 kpk, poprzez uznanie, że zeznania małoletnich świadków zdarzenia, są spójne, logiczne, szczegółowe i bezstronne, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zeznania F. T. i G. K. wzajemnie się wykluczają;

5) art. 134ha UoP poprzez nierozstrzyganie wątpliwości na korzyść obwinionego;

6) art. 11, art. 14 i art. 19 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej w zw. z art. 132 ust. 3 pkt 4 UoP, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w rezultacie uznanie, że w realiach przedmiotowej sprawy nie zaistniały przesłanki do użycia siły fizycznej i pałki służbowej podczas gdy z ustalonego stanu faktycznego wynika, że obwiniony dokonał prawidłowej gradacji środków przymusu, zaś bez ich użycia niemożliwe byłoby powstrzymanie K. K. przed dalszą ucieczką, a w konsekwencji "ujęcia go";

7) art. 132 ust. 3 pkt 3 UoP w zw. z art. 244 § 3 kpk, poprzez uznanie, że w zaistniałej sytuacji obwiniony winien sporządzić protokół zatrzymania K. K. celem wylegitymowania go, podczas gdy nie zaistniały przesłanki do sporządzenia protokołu zatrzymania osoby;

a nadto z ostrożności procesowej

8) art. 134h ust. 1 i 1a UoP wobec niezastosowania dyrektyw wymiaru kary, a w szczególności okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa negatywne dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu, dotychczasowy przebieg służby, opinię służbową, okres pozostawania w służbie oraz zastosowanie najsurowszej kary, mimo iż obwiniony jest doświadczonym policjantem.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że naruszenie dyscypliny służbowej ma miejsce wyłącznie w przypadku jednoznacznej niezgodności postępowania funkcjonariusza z obowiązującymi przepisami prawa. W świetle zaś art. 11 pkt. 10 i 11 oraz art. 12 ust. 1 pkt. 1, 2 i 7 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej, użyte przez skarżącego środki przymusu bezpośredniego mogą znaleźć zastosowanie w przypadku działań w postaci: ujęcia osoby, udaremnienia jej ucieczki lub pościgu za tą osobą a także zatrzymania osoby, udaremnienia jej ucieczki lub pościgu za tą osobą. W okolicznościach sprawy taka sytuacja miała miejsce. Nadto zwrócono uwagę, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "zatrzymania" oraz "ujęcia" i nie wskazał różnicy między tymi pojęciami. W piśmiennictwie zaś te pojęcia się rozróżnia zaznaczając, że "ujęcie" ma charakter krótkotrwałego pozbawienia swobody osoby nie łączące się z rzeczywistym pozbawieniem jej wolności, a mające na celu przymuszenie jej do udziału w określonych czynnościach procesowych. Po ich wykonaniu, jeżeli nie będzie równolegle podjęta decyzja o pozbawieniu takiej osoby wolności w formie zatrzymania, tymczasowego aresztowania lub kary porządkowej aresztu, osoba ta jest automatycznie wolna. W ocenie skarżącego ciężko oczekiwać od policjanta na służbie będącego w pościgu, aby dokonał analizy tego, czy jego działanie stanowi jeszcze ujęcie czy już zatrzymanie.

W odpowiedzi na skargę KWP podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem tutejszego Sądu z 24 VII 2023 r. odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Jak wynika z art. 138 UoP, od orzeczenia oraz postanowienia kończącego postępowanie dyscyplinarne policjantowi przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Sąd jest zatem właściwy do rozpatrzenia przedmiotowej skargi na zasadzie art. 3 § 3 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023 r., poz. 1634, ze zm.) – dalej "ppsa", w zw. z art. 138 UoP.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w ramach postępowania dyscyplinarnego unormowanego w rozdziale 10 UoP.

Nie ulega wątpliwości, że postępowanie dyscyplinarne przeciwko funkcjonariuszowi jest postępowaniem o charakterze penalnym, mającym na celu ustalenie okoliczności popełnienia przez funkcjonariusza Policji przewinienia dyscyplinarnego, a w przypadku ustaleń pozytywnych, także okoliczności mających wpływ na wymiar kary dyscyplinarnej. Jakkolwiek postępowanie to ma charakter autonomiczny, to jednak sposób regulacji wskazuje jednoznacznie, że ma ono z założenia spełniać podstawowe standardy charakterystyczne dla ustalania odpowiedzialności karnej i wymierzania kary. Dotyczy to w takim samym stopniu wymagań natury procesowej (np. zasada obiektywizmu, prawo do obrony, domniemanie niewinności) jaki i wymagań dotyczących materialnoprawnych podstaw odpowiedzialności (np. konieczność obowiązywania przepisu w chwili popełnienia czynu, zasada zawinienia, wymóg prawnej określoności czynu zabronionego). Warunkiem pociągnięcia funkcjonariusza do odpowiedzialności dyscyplinarnej jest zaś spełnienie tych warunków, co z założenia gwarantować ma szczegółowa regulacja prawna z rozdziału 10 UoP.

Jak wynika z art. 132 ust. 2 UoP, naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów.

Z powyższego wynika jednoznacznie, że przewinieniem służbowym jest wyłącznie czyn funkcjonariusza niezgodny z przepisem prawa lub rozkazem/poleceniem uprawnionego przełożonego. Przykładowy katalog takich przewinień ustawodawca wymienił w art. 132 ust. 3 UoP, wskazując tam m.in. na zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy oraz niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa (art. 132 ust. 3 pkt. 3 i 4 UoP).

W konkretnym przypadku przedmiotem postępowania dyscyplinarnego były dwa czyny. Pierwszy, polegający na przekroczeniu uprawnień poprzez nieuzasadnione użycie wobec K. K. środków przymusu bezpośredniego. Drugi, polegający na zaniechaniu czynności służbowej, tj. niesporządzeniu protokołu zatrzymania K. K.

Co do pierwszego czynu, to zgodzić należy się z zarzutami skargi podnoszącymi, że materiał dowodowy nie daje jednoznacznych podstaw do przyjęcia, że użycie przez skarżącego środków przymusu bezpośredniego było nieuzasadnione. Jak zaś wynika z art. 134ha ust. 2 UoP, przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny zobligowani są kształtować swoje przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie, z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego.

W okolicznościach niniejszej sprawy organy obu instancji przyjęły zgodnie, że w okolicy żłobka przy "ul. [...]" K. K. zaprzestał ucieczki oddając się do dyspozycji skarżącego. Mają to potwierdzać zeznania dwóch naocznych świadków: G. K. oraz F. T.

Tymczasem G. K., który wraz z F. T. dobiegł do miejsca zdarzenia, zaznaczył w zeznaniach, że nie widział całego zajścia od początku. Stwierdził co prawda, że w pewnym momencie "chłopak odwrócił się do policjanta i krzyczał, że jest niewinny, że może to udowodnić i tak dalej" ale jednocześnie świadek oznajmił, że: "policjant chyba się przewrócił dlatego że chyba K. mu się wyrywał. Tak dokładnie to tego nie widziałem, bo byłem oddalony od tego. Ja byłem oddalony o te 4 m, ale wyłącznie jak czynność dobiegała końca. Jak zaczęło się same zatrzymanie to wówczas byliśmy oddaleni o większą odległość. Skoro obydwoje się przewrócili to moim zdaniem K. wyrywał się temu policjantowi".

Natomiast świadek F. T. zeznał, że: "Cały czas widziałem policjanta i K. K. oglądał się za tym policjantem. Po czym się obrócił i zaczął do tyłu uciekać. Mówił, że wszystko wytłumaczy zatrzymywał się, jak biegł bardzo szybko to zwolnił i mówił że wytłumaczy to. Wtedy K. dostał palką i spadł z chodnika. Zanim dostał pałką to nie widziałem aby odepchnął policjanta". W innym miejscu świadek zaś zeznał: "Nie widziałem, czy K. odpychał policjanta, czy szarpał. Nie widziałem tego. Nie pamiętam. K. podnosił ręce jednocześnie się oddalając od policjanta".

W ocenie Sądu nie sposób na podstawie takich zeznać uzyskać spójny i wiarygodny obraz okoliczności bezpośrednio poprzedzających zastosowanie przez skarżącego pałki służbowej i siły fizycznej w postaci technik obezwładnienia. W szczególności nie wynika z nich jednoznacznie, jak to błędnie przyjęły organy obu instancji, że skarżący użył pałki służbowej i technik obezwładniających w sytuacji, kiedy K. K. zaprzestał już ucieczki (zatrzymał się, stanął nieruchomo), podniósł ręce na znak poddania się i mówił skarżącemu, że wszystko mu wyjaśni. Skoro świadek G. K. nie wykluczył możliwości "wyrywania" się skarżącemu w trakcie zatrzymania, zaś świadek F. T. stwierdził, że mimo zaprzestania ucieczki "K. podnosił ręce jednocześnie się oddalając od policjanta", to nie można jednoznacznie wykluczyć wersji przedstawianej przez skarżącego, wskazującej na stawianie oporu przez zatrzymanego i ryzyko kontynuowania ucieczki. Należy zwrócić uwagę, że zeznania tych dwóch kluczowych świadków nie korespondują z zeznaniami K. K., który zeznał, że: "Jak zobaczyłem tego biegnącego policjanta to zatrzymałem się. Stanąłem nieruchomo odwrócony twarzą do tego policjanta i powiedziałem: Spokojnie zaraz to wyjaśnimy". Sugerują one raczej, że zachowanie zatrzymywanego było dynamiczne (a nie statyczne – jak to wskazuje K. K.) i nie wynikało z niego jednoznacznie, że oddaje się on do dyspozycji skarżącego.

Powyższych wątpliwości nie rozstrzygnął też dowód z zeznań M. T. (matki F. T.), która na miejscu zdarzenia znalazła się już po dokonanym zatrzymaniu i zna wyłącznie wersję wydarzeń przedstawioną jej przez syna F. T. oraz G. K.

W świetle powyższych dowodów nie można zgodzić się ze stanowiskiem organów, jakoby zostało w sposób zgodny i spójny wykazane, że skarżący nie miał podstaw do użycia pałki i technik obezwładniających.

Stosownie zaś do art. 14 ust. 1 i art. 19 ust. 1 w zw. z art. 11 pkt. 11 i 13 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej, w celu zatrzymania osoby, udaremnienia jej ucieczki lub pościgu za tą osobą albo pokonania czynnego oporu można użyć środków przymusu bezpośredniego w formie zarówno siły fizycznej jak i pałki służbowej. Skoro zaś z przeprowadzonych dowodów nie wynika jednoznacznie, że K. K. w krytycznym momencie zatrzymał się i stanął nieruchomo odwrócony twarzą do skarżącego, to nie można zaakceptować przypisania skarżącemu czynu w postaci przekroczenia uprawnień, poprzez nieuzasadnione użycie siły fizycznej i pałki służbowej. Należy podkreślić, że w świetle art. 135g ust. 2 UoP, obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem, a niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego.

Odnośnie do czynu polegającego na nieuprawnionym zaniechaniu przez skarżącego sporządzenia protokołu zatrzymania, to racje mają organy obu instancji stwierdzając, że w okolicznościach sprawy na skarżącym ciążył taki obowiązek.

Jak wynika z art. 244 § 1 i § 3 kpk, policja ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełniła ona przestępstwo, a zachodzi obawa ucieczki lub ukrycia się tej osoby albo zatarcia śladów przestępstwa bądź też nie można ustalić jej tożsamości albo istnieją przesłanki do przeprowadzenia przeciwko tej osobie postępowania w trybie przyspieszonym. Z zatrzymania sporządza się protokół, w którym należy podać imię, nazwisko i funkcję dokonującego tej czynności, imię i nazwisko osoby zatrzymanej, a w razie niemożności ustalenia tożsamości - jej rysopis oraz dzień, godzinę, miejsce i przyczynę zatrzymania z podaniem, o jakie przestępstwo się ją podejrzewa. Należy także wciągnąć do protokołu złożone przez zatrzymanego oświadczenia oraz zaznaczyć udzielenie mu informacji o przysługujących prawach. Odpis protokołu doręcza się zatrzymanemu.

Podkreślić trzeba, że skarżący dokonał zatrzymania K. K. w warunkach "uzasadnionego przypuszczenia, że popełnił on przestępstwo". Został on bowiem wskazany jako sprawca pobicia i zachodziła obawa "ucieczki". Spełnione więc zostały wszystkie istotne przesłanki z art. 244 § 1 kpk. Dla obowiązku protokolarnego udokumentowania czynności zatrzymania K. K. nie miał znaczenia fakt, że pokrzywdzony wykluczył, by to zatrzymany był sprawcą naruszenia jego nietykalności cielesnej. Z zatrzymaniem procesowym mamy bowiem do czynienia zawsze, ilekroć policja ograniczy wolność osoby podejrzanej, w warunkach uzasadnionego przypuszczenia, że popełniła ona przestępstwo, a zachodzi obawa ucieczki lub ukrycia się tej osoby albo zatarcia śladów przestępstwa bądź też nie można ustalić jej tożsamości albo istnieją przesłanki do przeprowadzenia przeciwko tej osobie postępowania w trybie przyspieszonym. W konkretnej sprawie takie ograniczenie wolności nastąpiło. K. K. został zatrzymany i uczestniczył w czynnościach sprawdzających do czasu ustalenia osoby pokrzywdzonej i wykluczenia przez nią jego sprawstwa.

Nie można zgodzić się z argumentacją skargi, jakoby skarżący dokonał jedynie "ujęcia" K. K., niewymagającego sporządzenia protokołu. Jak wynika bowiem z art. 243 § 1 i 2 kpk, każdy ma prawo ująć osobę na gorącym uczynku przestępstwa lub w pościgu podjętym bezpośrednio po popełnieniu przestępstwa, jeżeli zachodzi obawa ukrycia się tej osoby lub nie można ustalić jej tożsamości. Osobę ujętą należy niezwłocznie oddać w ręce Policji.

Z powyższego wynika jednoznacznie, że celem "ujęcia" jest zawsze oddanie ujętej osoby w ręce Policji. Tak rozumianego "ujęcia" nie może więc dokonać funkcjonariusz Policji na służbie, a w takiej właśnie roli występował skarżący w chwili zatrzymania K. K.

W rezultacie organy obu instancji zasadnie uznały, że skarżący dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego polegającego na nieudokumentowaniu zatrzymania K. K. w formie protokołu zatrzymania, pomimo że zostało ono przeprowadzone w trybie i przypadkach określonych w kpk, tj. czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 UoP, w zw. z art. 244 § 3 kpk.

Mając jednak na względzie istotne uchybienia w zakresie ustaleń dotyczących czynu polegającego na nieuzasadnionym użyciu środków przymusu bezpośredniego, naruszające art. 134ha ust. 2 UoP (zasada swobodnej oceny dowodów), należało zaskarżone orzeczenia organów obu instancji uchylić w całości na zasadzie art. 150 w zw. z art. 135 ppsa.

Rozpatrując sprawę ponownie należy ocenić, czy istnieją jeszcze jakieś niewykorzystane możliwości dowodowe pozwalające usunąć opisane wyżej wątpliwości co do zachowania K. K. w momencie zatrzymania. W przypadku ich braku zastosowanie będzie musiał znaleźć określony w art. 135g ust. 2 UoP obowiązek rozstrzygania wątpliwości na korzyść obwinionego. Odpowiednio zaś do wyników przeprowadzonych ustaleń należy ponownie rozstrzygnąć kwestię kary.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa, uwzględniając kierunek rozstrzygnięcia oraz poniesione przez skarżącego celowe koszty w kwocie 497 zł, na które składają się koszty zastępstwa procesowego oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa.