Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 795/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S. W. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

S. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 maja 2023 r. [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy T. z 21 lutego 2014 r. nr [...] z naruszeniem prawa. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Wójt Gminy T. , rozpoznając wniosek S. W. z 28 lutego 2013 r. wydał decyzję z 21 lutego 2014 r. nr [...], którą odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie czterech budynków magazynowo-biurowo-usługowych z funkcją nie zaliczoną do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, na terenie działek nr [...], [...], [...] i [...] w miejscowości S., gmina T. .

Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. W.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 25 lipca 2014 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji.

S. W. zwrócił się do SKO pismem z 25 kwietnia 2022 r. o stwierdzenie wydania decyzji Wójta Gminy T. nr [...] z rażącym naruszeniem prawa.

Kolegium decyzją z 31 maja 2023 r. nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy T. z 21 lutego 2014 r. nr [...] z naruszeniem prawa. Uzasadniając przedmiotowe rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że wydał uprzednio postanowienie z 11 sierpnia 2021 r. nr [...], którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rzeczonej decyzji Wójta. Skoro zatem Kolegium w postępowaniu zakończonym przywołanym postanowieniem stwierdziło brak podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta, to należy przyjąć iż organ przesądził również ostatecznie o braku podstaw do stwierdzenia iż wskazana decyzja wydana została z naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na złożoną skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV (k. 50 akt sąd.) na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; sąd administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych aktów wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Podkreślenia wymaga fakt, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.), nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy T. z naruszeniem prawa.

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wyszczególnia art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości (pkt 1); wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2); dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco (pkt 3); została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie (pkt 4); była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (pkt 5); w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (pkt 6); zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa (pkt 7). Przy czym, w myśl art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Jak stanowi natomiast art. 158 § 1 ustawy, rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Przepisów o milczącym załatwieniu sprawy nie stosuje się.

Z kolei w myśl art. 158 § 2 k.p.a. jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji.

Wydanie decyzji w trybie art. 156 lub 158 k.p.a. powinno zatem poprzedzać merytoryczne zbadanie przez organ przesłanek nieważnościowych, zaś wykrycie którejkolwiek z okoliczności wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. obliguje organ do wydania decyzji stwierdzającej nieważność.

Przechodząc do zasadniczych rozważań Sąd wskazuje, że wydanie zaskarżonej decyzji organu z 29 maja 2023 r. nr [...] poprzedzone było wydaniem rozstrzygnięcia w formie postanowienia, którym SKO na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. . W treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji Kolegium stwierdza, że w postępowaniu zakończonym postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania stwierdziło brak podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta. Jak wynika z uzasadnienia przedmiotowego postanowienia, Kolegium odmówiło wówczas wszczęcia postepowania z uwagi na przeszkody przedmiotowe uniemożliwiające prowadzenie postepowania. Wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego dotyczył bowiem decyzji organu I instancji, która następnie została uchylona a postepowanie umorzone na skutek wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego obszar objęty wnioskiem inwestora.

Decyzja odmowna zawiera stwierdzenie, że przesłanki opisane w jej hipotezie nie zostały spełnione i tym samym prawa i obowiązki przewidziane jej dyspozycją nie mogą zostać wykreowane. W konsekwencji należy uznać ją za decyzję "merytoryczną", tworzącą stan rei iudicatae. Natomiast postanowienie o odmowie wszczęcia i decyzja o umorzeniu postępowania zapobiegają lub kładą kres zbędnym czynnościom procesowym i właściwie do tego sprowadza się ich istota (zob. T. Kiełkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023, art. 156).

Skoro zatem Kolegium w sprawie zainicjowanej przez uprzedni wniosek strony uznało za zasadne odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji stosownie do art. 61a k.p.a., należy przyjąć, że wobec wpływu kolejnego wniosku, którym strona domaga się stwierdzenia wydania przedmiotowej decyzji z naruszeniem prawa, organ konsekwentnie powinien był odmówić wszczęcia postępowania stosownie do art. 61a k.p.a. Tymczasem w kontrolowanej sprawie Kolegium wydało rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej, odmawiając wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.

W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., o czym orzeczono jak w punkcie I wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania obejmujących opłatę z tytułu wpisu od wniesionej skargi.