Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 793/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.61 a par.1, art.156 par.1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 16 ust.2 pkt.3
journal: Dz.U. 2020 poz 2028
law: Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
article: art.151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 21 lutego 2024 r. sprawy ze skargi K. K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2022 r. nr SKO.4173.699.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania na wniosek i z urzędu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w części oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2022 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy swe wcześniejsze postanowienie z [...] lutego 2022 r., nr [...], o odmowie wszczęcia postępowania na wniosek i z urzędu w przedmiocie stwierdzenia nieważności - w części dotyczącej miejscowości K.-B. - decyzji Wójta Gminy S., nr [...] z [...] lipca 2005 r. w postaci pozwolenia zezwalającego spółce Miejskie Wodociągi i Kanalizacja Sp. z o.o. z siedzibą w K. na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków w okresie od 2005 r.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że K. K. Spółka z o.o. (dalej: "Spółka" bądź "Skarżąca") wystąpiła [...] września 2021 r., na podstawie przepisów art. 156 § 1 pkt 2, pkt 5, pkt 6 w związku z art. 28 i art. 30 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775, dalej: w skrócie: "K.p.a."), z wnioskiem o:

1. stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy S., nr [...] z [...] lipca 2005 r. w części dotyczącej miejscowości K.-B., gmina S.;

2. nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, gdyż niezbędne jest nadanie tego rygoru ze względu na ważny interes społeczny i ważny interes strony (wnioskodawcy);

3. natychmiastowe wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej w części dotyczącej miejscowości K.-B., gmina S.;

4. przeprowadzenie rozprawy jawnej z udziałem strony wnioskującej o stwierdzenie nieważności decyzji ze względu na złożoność sprawy.

Jednocześnie, Spółka zarzuciła Kolegium oraz Wójtowi Gminy S. naruszenie licznych przepisów, w tym nieprawidłowe ustalenie stron postępowania, brak uwzględnienia, że Spółka jest właścicielem sieci w miejscowości K. - B., brak zbadania stanu faktycznego i prawnego, co, w ocenie Spółki, narusza zasady postępowania administracyjnego.

W ocenie Spółki, Miejskie Wodociągi i Kanalizacja Sp. z o.o. z siedzibą w K. nie mogły otrzymać zezwolenia na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków w miejscowości K.-B., bowiem nie spełniają warunku wynikającego z art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ( Dz.U. z 2020 r., poz. 2028 ze zm., zw. dalej: "u.z.z.w."), tj. nie są właścicielem części sieci w obrębie tej miejscowości i nie dysponują również innym tytułem do władania tą siecią.

Postanowieniem z [...] lutego 2022 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu pod względem formalnym wniosku Spółki o stwierdzenie nieważności - w części dotyczącej miejscowości K.-B. - decyzji Wójta Gminy S., nr [...] z [...] lipca 2005 r. w postaci pozwolenia spółce Miejskie Wodociągi i Kanalizacja Sp. z o.o. z siedzibą w K. na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków w okresie od 2005 r., odmówiło wszczęcia postępowania na wniosek i z urzędu w przedmiocie objętym wnioskiem.

Wnioskiem z [...] marca 2022 r. Spółka wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że podtrzymuje swoje stanowisko w sprawie i w dalszym ciągu wnosi o stwierdzenie nieważności w ww. zakresie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., zaskarżonym postanowieniem, utrzymało w mocy swe wcześniejsze postanowienie z [...] lutego 2022 r.

Kolegium wskazało, że art. 61a § 1 K.p.a. przewiduje dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania: po pierwsze, żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania; po drugie, postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło rozstrzygnięcie, bądź doszło do upływu terminu, po którym jednostka nie może domagać się uprawnienia. Przepis ten dotyczy odmowy wszczęcia postępowania w pierwszej instancji oraz co do zasady znajduje zastosowanie we wszystkich rodzajach postępowań uregulowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Znajduje więc także zastosowanie do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Kolegium wskazało, że dokonując wstępnej kwalifikacji złożonego żądania uznało, że wniosek został złożony przez podmiot, któremu nie przysługuje status strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej zezwolenia na zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, a zatem nie może zostać merytorycznie rozpatrzony. Organ wskazał, że w Kolegium były rozpoznawane wcześniej sprawy w podobnej kwestii z wniosku Spółki, między innymi decyzją nr [...] z [...] lutego 2022 r. Kolegium orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej przez Spółkę decyzji Wójta Gminy K. nr [...] z [...] sierpnia 2021 r. o umorzeniu postępowania wszczętego na wniosek skarżącej w sprawie cofnięcia Miejskim Wodociągom i Kanalizacji sp. z o. o. w K. zezwolenia na zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków w zakresie obszaru miejscowości D., gmina K., udzielonego decyzją nr GKI- [...] W postępowaniu tym, zostało szczegółowo rozpatrzone przez Kolegium zagadnienie stron postępowania o wydanie zezwolenia na zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków oraz sytuacja prawna Spółki, która powołuje się na swoje prawo własności w sprawach o udzielenie zezwolenia innemu podmiotowi na zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, przy korzystaniu przez ten podmiot z posiadanych środków technicznych, które do niego nie należą. Tak więc, powyższe ustalenie co do braku przymiotu strony u Spółki, w niniejszej sprawie nie wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego bowiem okoliczności formalnoprawne sprawy znane są już organowi z urzędu, zarówno na podstawie powszechnie obowiązującego prawa oraz w oparciu o już poczynione ustalenia w analogicznych postępowaniach.

W niniejszej sprawie, decyzja objęta obecnie wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności, wydana została na podstawie przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Organ powołał następnie treść art. 16 ust. 2. u.z.z.w. wskazującego, kiedy takie zezwolenie może być wydane.

Organ wskazał, że z przepisów tej ustawy wynika, że ustawodawca przewidział obowiązek wykazania wyłącznie posiadania środków technicznych, odpowiednich do zakresu działalności, natomiast nie jest wymagane okazanie tytułu prawnego do posiadania tych środków technicznych. Organ wydający decyzję w tym trybie, nie posiada zatem uprawnień do weryfikacji, czy posiadane środki techniczne są użytkowane z poszanowaniem przepisów dotyczących własności.

Kolegium wskazało, że podmiotowi który uważa, że jego prawo własności zostało w sytuacji wydania takiej decyzji (zezwolenia dla innego podmiotu) naruszone, przysługuje roszczenie do sądu powszechnego, gdyż wykracza to poza zakres sprawy administracyjnej.

Zdaniem Kolegium, nie budzi wątpliwości, że Spółce w niniejszej sprawie nie przysługuje status strony postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia, a także nie może skutecznie domagać się wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji objętej wnioskiem. Brak przymiotu strony przesądza o wystąpieniu przesłanki podmiotowej do odmowy wszczęcia postępowania na wniosek Spółki, w trybie art. 61a § 1 K.p.a.

Kolegium nie stwierdziło również podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu, czego alternatywnie domagała się Spółka.

Organ wskazał, że wszczęcie postępowania z urzędu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji - jest prawem organu i żaden z przepisów K.p.a. nie daje możliwości wyegzekwowania od organu inicjatywy w tym zakresie.

Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie rozprawy jawnej z udziałem strony Kolegium podzieliło stanowisko wcześniejszego składu orzekającego, że w niniejszej sprawie nie zachodzi ku temu podstawa. Odwołując się do przepisów ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie ustalono, że rozpatrzenie kwestii formalnej, jaką jest przymiot strony wnioskodawców, nie wymaga przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

Konkludując Kolegium wskazało, że zasadnie odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w części dotyczącej miejscowości K.-B. - decyzji Wójta Gminy S., nr [...] z [...] lipca 2005 r. Zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium uznało za chybione, gdyż przy stwierdzeniu istnienia przesłanki niedopuszczalności wszczęcia postępowania, jak w sprawie niniejszej, brak jest możliwości badania merytorycznych podstaw z art. 156 § 1 K.p.a. i okoliczność istnienia tej przesłanki, stanowi dla Kolegium także z urzędu przeszkodę do wszczęcia postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Szczecinie, Spółka zarzuciła:

1. Rażące naruszenie przez SKO w K. w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem postanowienia z [...] lutego 2022 r., nr [...], oraz po powtórnym rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem postanowienia z [...] czerwca 2022 r., nr [...] - przepisów art. 28 K.p.a. i art. 30 § 4 K.p.a., poprzez nie uznanie Spółki za stronę postępowania administracyjnego w wyniku błędnego i niezgodnego z przepisami prawa oraz normami technicznymi ustalenia przez Wójta Gminy S. kręgu stron postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem przez Wójta Gminy S. pozwolenia spółce Miejskie Wodociągi i Kanalizacja Sp. z o.o. z siedzibą w K. na prowadzenie zadania własnego Gminy S. zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków w okresie od 2005 r.

2. Rażące naruszenie przez SKO w K. w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem ww. postanowieniami prawa materialnego jako prawa majątkowego, odnośnie położonych w miejscowości K.-B., gmina S., sieci kanalizacyjnych wynikającego, tj. przepisów art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 31 ust. 2, 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 140 K.c. art. 143 K.c. art. 144 K.c., Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (2007/C 303/01) (Dz. U. UE. z 14 grudnia 2007 r.) - art. 17, a w związku z tym, rażące naruszenie tych przepisów poprzez naruszenie swobody wykonywania prawa własności przez obecnego właściciela, tj. Spółkę, a w dniu wydania decyzji nr [...], rażące naruszenie tych przepisów, poprzez naruszenie swobody wykonywania prawa własności przez Spółdzielnię Mieszkaniową Lokatorsko - Własnościową D. w D. położonych w miejscowości K.-B. sieci kanalizacyjnych.

3. Brak zbadania sprawy i brak uwzględnienia przez SKO w K. w postępowaniu administracyjnym, zakończonym wydaniem ww. postanowień, stanu prawnego w zakresie położonych miejscowości K.-B. sieci kanalizacyjnych istniejącego w dniu wydania decyzji [...] i aktualnego stanu faktyczno-prawnego wynikającego z następstwa prawnego prawa majątkowego do sieci kanalizacyjnych w K.-B. przysługującego Spółce.

4. Rażące naruszenie przez SKO w K. w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem ww. postanowień przepisów art. 6,7,8,9,10,11 K.p.a, oraz naruszenie przepisów art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegające na braku praworządności, braku podjęcia z urzędu czynności wyjaśniających stan faktyczny w sprawie oraz braku usunięcia naruszenia prawa wynikającej z normy prawnej, poprzez pozbawienie w dniu wydania decyzji [...] Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej D. w D., a obecnie Spółki, statusu strony w niniejszej sprawie, czym doprowadziły do stanu, że postępowanie administracyjne nie było prowadzone w sposób budzący zaufania uczestników do władzy publicznej, a także poprzez nienależyte informowanie Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko - Własnościowej D. w D., a obecnie Spółki o okolicznościach faktycznych i prawnych w sprawie.

5. Błędne ustalenie w niniejszej sprawie stanu faktycznego przez SKO w K. oraz w postępowaniu po powtórnym rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem postanowienia z [...] czerwca 2022 r.

6. Brak zbadania sprawy i brak uwzględnienia przez SKO w K. w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem postanowienia z [...] lutego 2022 r. oraz w postępowaniu po powtórnym rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem postanowienia z [...] czerwca 2022 r. stanu prawnego w zakresie prawa majątkowego sieci kanalizacyjnych istniejącego w dniu wydania decyzji [...] należącego do Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej D. w D. i aktualnego stanu faktyczno-prawnego wynikającego z następstwa prawnego prawa majątkowego do tych sieci przysługującego Spółce.

Skarżąca wniosła o:

1. Uchylenie w całości postanowienia wydanego przez SKO w K. [...] lutego 2022 r. oraz uchylenie w całości postanowienia SKO w K. z [...] czerwca 2022 r., wydanego po powtórnym rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wydanej przez Wójta Gminy S. o nr [...]

2. Na podstawie przepisów art. 156 § 1 pkt 2, pkt 5, pkt. 6 K.p.a., w związku z przepisami art. 28 i art. 30 § 4 K.p.a. o stwierdzenie nieważności w części dotyczącej miejscowości K.-B., gmina S. decyzji administracyjnej wydanej [...] lipca 2005 r. przez Wójta Gminy S. w postaci pozwolenia zezwalającego spółce Miejskie Wodociągi i Kanalizacja Sp. z o.o. z siedzibą w K. na prowadzenie zadania własnego Gminy S. zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków w okresie od 2005 r.

W przypadku oddalenia wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji, skarżąca Spółka zawnioskowała o:

3. Na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, pkt. 5, pkt 6 K.p.a. w związku z przepisami art. 28 i art. 30 § 4 K.p.a. o stwierdzenie nieważności "z urzędu", w części dotyczącej miejscowości K.-B., gmina K., decyzji administracyjnej w postaci pozwolenia zezwalającego spółce Miejskie Wodociągi i Kanalizacja Sp. z o.o. z siedzibą w K. na prowadzenie zadania własnego Gminy S. zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków w okresie od 2005 r.

4. Na podstawie art. 61 § 2 pkt. 1 p.p.s.a. o natychmiastowe wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej, w części dotyczącej miejscowości K.- B., gmina S. wydanej przez Wójta Gminy S. w postaci pozwolenia zezwalającego spółce Miejskie Wodociągi i Kanalizacja Sp. z o.o. z siedzibą w K. na prowadzenie zadania własnego Gminy S. zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków w okresie od 2005 r. ze względu na ważny interes społeczny i ważny interes strony (wnioskodawcy).

5. Na podstawie przepisów art. 61 § 3 p.p.s.a. o wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania w części dotyczącej miejscowości K.- B., gmina S. przez Wójta Gminy S. w postaci pozwolenia zezwalającego spółce Miejskie Wodociągi i Kanalizacja Sp. z o.o. z siedzibą w K. na prowadzenie zadania własnego Gminy S. zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków w okresie od 2005 r. z uwagi na wyrządzenia znacznej szkody spółce K. K. Sp. z o.o. w K. oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

6. Skarżąca zawnioskowała również o przeprowadzenie rozprawy jawnej z udziałem strony skarżącej ze względu na złożoność sprawy.

Jednocześnie Skarżąca zarzuciła:

7. Naruszenie przez Wójta Gminy S. przepisów art. 28 K.p.a. łącznie z przepisami art. 30 § 4 K.p.a., poprzez nie uznanie Spółki za stronę postępowania administracyjnego w wyniku błędnego i niezgodnego z przepisami prawa oraz normami technicznymi ustalenia przez Wójta Gminy K. kręgu stron postępowania administracyjnego.

8. Naruszenie przez Wójta Gminy S. prawa materialnego jako prawa majątkowego położonych w miejscowości K. - B., gmina S., sieci kanalizacyjnych.

9. Brak zbadania sprawy i brak uwzględnienia przez Wójta Gminy S. w swojej decyzji nr [...] stanu prawnego zakresie położonych miejscowości K.-B. sieci kanalizacyjnych i aktualnego stanu faktyczno-prawnego wynikającego z następstwa prawnego prawa majątkowego do sieci kanalizacyjnych w K.-B. przysługującego Spółce.

10. Rażące naruszenie przez Wójta Gminy S. przepisów art. 6,7,8,9,10, 11 K.p.a. oraz naruszenie przepisów art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegające na braku praworządności, braku podjęcia z urzędu czynności wyjaśniających stan faktyczny w sprawie oraz braku usunięcia wątpliwości wynikającej z normy prawnej poprzez pozbawienie w dniu wydania decyzji nr [...] Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej D. w D., a obecnie Spółki statusu strony w niniejszej sprawie, czym doprowadziły do stanu, że postępowanie administracyjne nie było prowadzone w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej, a także poprzez nienależyte informowanie stron w niniejszej sprawie o okolicznościach faktycznych i prawnych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka rozwinęła argumentację podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 334) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., zw. dalej: "p.p.s.a.").

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie narusza ono przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.

Wydając rozstrzygnięcie na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. organ administracji nie bada merytorycznie wniosku, lecz ogranicza się jedynie do stwierdzenia przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Z treści ww. przepisu wynikają dwie niezależne przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego: wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną lub niemożność wszczęcia postępowania z jakichkolwiek innych przyczyn. Przy czym, co istotne, przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 K.p.a., muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne. Oznacza to, że ich ustalenie i wskazanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu administracji.

W okolicznościach niniejszej sprawy, Skarżąca wystąpiła o stwierdzenie nieważności- w części dotyczącej miejscowości K.-B.- decyzji Wójta Gminy S., nr [...] z [...] lipca 2005 r. w postaci pozwolenia zezwalającego spółce Miejskie Wodociągi i Kanalizacja Sp. z o.o. z siedzibą w K. na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków w okresie od 2005 r. Skarżąca jako podstawę swego żądania stwierdzenia nieważności decyzji wydanej wobec Miejskich Wodociągów i Kanalizacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wskazała art. 156 § 1 pkt 2, 5 i 6 K.p.a.

Według organu, Skarżącej nie przysługiwał przymiot strony postępowania w ww. postępowaniu.

Kodeks postępowania administracyjnego w art. 156 § 1 wymienia przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej stanowiąc, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Słusznie jednak organ badanie wniosku złożonego przez wnioskującą o stwierdzenie nieważności decyzji poprzedził badaniem jej statusu jako strony postępowania, a następnie zbadał czy wystąpiła konieczność wszczęcia postępowania z urzędu. Stosownie bowiem do treści art. 157 § 2 K.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na wniosek strony lub z urzędu. Organ administracji może odmówić wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności wyłącznie w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez podmiot niebędący stroną w rozumieniu art. 28 (wyrok NSA z 8 lipca 1999 r., IV SA 2152/97, LEX nr 47902).

Zgodnie z art. 28 K.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Na gruncie tego przepisu w orzecznictwie prezentowany jest jednolity pogląd, że to konkretny przepis prawa, stanowiąc podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony.

Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej konkretnej osoby. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw (na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1059/10).

W rozpoznawanej sprawie decyzja, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności, wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 czerwca 2021 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2020 r. poz. 2028, dalej: "u.z.z.w."). Na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków jest wymagane uzyskanie zezwolenia wydawanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w drodze decyzji.

Zgodnie natomiast z art. 16 ust. 2. u.z.z.w., zezwolenie może być wydane na wniosek przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, które:

1) ma na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedzibę i adres, oddział lub przedstawicielstwo w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r, o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U, z 2020 r. poz. 1252);

2) posiada środki finansowe lub udokumentuje możliwość ich uzyskania w wysokości niezbędnej do prawidłowego prowadzenia zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków;

3) posiada środki techniczne odpowiednie do zakresu działalności, o której mowa w ust. 1.

Słusznie podkreślił organ, że ustawodawca przewidział obowiązek wykazania przez przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne wyłącznie posiadania środków technicznych, odpowiednich do zakresu działalności, natomiast nie jest wymagane okazanie tytułu prawnego do posiadania tych środków technicznych. Organ wydający decyzję w tym trybie, nie weryfikuje czy posiadane środki techniczne są użytkowane z poszanowaniem przepisów dotyczących własności.

Nie ma racji zatem Skarżąca twierdząc, że z art. 16 ust. 2 pkt 3 u.z.z.w. wynika, że pod pojęciem posiadania środków technicznych należy rozumieć konieczność prawnej możliwości dysponowania prawem własności bądź udokumentowania innego tytułu prawnego do korzystania z sieci.

Słusznie organ zauważył, że podmiotowi, który uważa, że jego prawo własności zostało w sytuacji wydania takiej decyzji (zezwolenia dla innego podmiotu) naruszone, przysługuje roszczenie do sądu powszechnego, gdyż ocena tych okoliczności wykracza poza zakres sprawy administracyjnej. Problematyka urządzeń przesyłowych oraz ich przynależności do części składowych nieruchomości jest regulowana przepisami prawa cywilnego. Zgodnie z art. 49 K.c., urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa (§ 1). Osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń, o których mowa w § 1, i jest ich właścicielem, może żądać, aby przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do swojej sieci, nabył ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem, chyba że w umowie strony postanowiły inaczej.

Z żądaniem przeniesienia własności tych urządzeń może wystąpić także przedsiębiorca (§ 2). Ustawodawca wprowadzając regulację art. 49 § 2 K.c. przesądził, że urządzenia wymienione w art. 49 § 1 K.c., po wejściu w skład przedsiębiorstwa zachowują status samoistnych rzeczy ruchomych, które mogą być przedmiotem odrębnej własności i odrębnego obrotu. Zasadnie zatem organ wskazał, że organ administracji nie jest władny rozstrzygać kwestii należących do wyłącznej kompetencji sądów powszechnych. Organ administracji bowiem nie ustala, czy przedsiębiorstwo posiada konkretną część sieci zgodnie ze stanem prawnym. Dodatkowo można zauważyć, że zgodnie z art. 341 K.c., domniemywa się, że posiadanie jest zgodne ze stanem prawnym. Stosownie zaś do art. 336 K.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Skoro zatem analizowany art. 16 ust. 2 pkt 3 u.z.z.w. stanowi o posiadaniu, to do tego posiadania także zastosowanie znajduje domniemanie posiadania zgodnie z prawem. Dalej wskazać należy, że stosownie do art. 222 § 1 k.c., właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. Rozstrzyganie w tych sprawach należy do wyłącznej kompetencji sądów powszechnych.

Zasadnie organ odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 3 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 591/15, gdzie w uzasadnieniu wskazano, że: "choć źródłem interesu prawnego mogą być przepisy prawa cywilnego, jednak na gruncie okoliczności faktycznych sprawy powoływanie się na nie, nie może być skuteczne. Nie można zatem mówić o istnieniu przepisu prawa materialnego przyznającego Przedsiębiorstwu wnioskującemu o wszczęcie postępowania nieważnościowego konkretne, indywidualne i aktualne korzyści lub obowiązki. Podstawą takiego stanowiska sądu są przepisy ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2015 r., poz. 139 ze zm.), które nie przewidują w postępowaniu dotyczącym zezwolenia udziału, innych niż wnioskodawca, osób. Zezwolenie na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków może otrzymać podmiot, który posiada środki techniczne odpowiednie do zakresu działalności (art. 16 ust. 2 pkt 3). Należy więc podkreślić, że wymóg ten dotyczy jedynie posiadania środków technicznych. Kwestie związane z tym posiadaniem rozwiązane mogą być poprzez zastosowanie przepisów prawa cywilnego i zawarcie stosownych umów bądź też zastosowanie przepisów o bezumownym korzystaniu. Przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę nie regulują tych kwestii, nie przewidują obowiązku uzyskania zgody właściciela sieci, nie określają obowiązku zawarcia umowy dzierżawy".

Sąd orzekający w sprawie w pełni z tym stanowiskiem się zgadza. Nie może zatem budzić wątpliwości, że Spółce w rozpoznawanej sprawie nie przysługuje status strony postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia, w konsekwencji podmiot ten nie może skutecznie domagać się wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji objętej przez niego wnioskiem. Brak przymiotu strony przesądza o wystąpieniu przesłanki podmiotowej do odmowy wszczęcia postępowania na wniosek.

Sąd podziela także rozważania organu co do braku wystąpienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji objętej wnioskiem z urzędu.

Słusznie zatem organ stwierdził istnienie przesłanki niedopuszczalności wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w postaci braku przymiotu strony u wnioskodawcy i uznał, że brak jest możliwości badania merytorycznych podstaw z art. 156 § 1 K.p.a.

Nie zasługują tym samym na uwzględnienie wszystkie zarzuty podniesione w skardze, bowiem w istocie nie dotyczą meritum sprawy, którym jest ocena Skarżącej jako strony postępowania administracyjnego, a koncentrują się na wskazaniu braku prawidłowego rozstrzygnięcia w kwestiach dotyczących własnościowych. Jak już podniesiono i wykazano powyżej, kwestie te nie mogą być rozpoznawane w postępowaniu administracyjnym.

Mając powyższe względy na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.

ZARZĄDZENIE

1. Odnotować.

[...] wyroku z uzasadnieniem doręczyć:

- stronie skarżącej z pouczeniem o skardze kasacyjnej,

3. Akta odłożyć do oczekujących.

Sędzia WSA:

N. Karczmarczyk-Gawęcka

S., [...] kwietnia 2024 r.