Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 257/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Maria Tarnowska ( spr.), Protokolant spec. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2016 r. sprawy ze skargi E P na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. znak [...] w przedmiocie skreślenia z ewidencji egzaminatorów kandydatów na kierowców I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej E P kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy

1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. znak [...], po rozpatrzeniu odwołania E P od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. o skreśleniu E z ewidencji egzaminatorów kandydatów na kierowców i kierowców, wpisanej do ewidencji pod numerem [...] - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja została wydana na podstawie art. 127 § 1 i 2 w zw. z art. 17 pkt 1 kpa oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (j.t. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.).

2. Pismem z dnia [...] maja 2011 r. E P została zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie skreślenia z ewidencji egzaminatorów, a decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Marszałek Województwa [...] skreślił E P z ewidencji egzaminatorów kandydatów na kierowców i kierowców; decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 lipca 2013 r. uchylił decyzję SKO z dnia [...] stycznia 2013 r. wskazując, że została ona wydana w oparciu o nieobowiązujące przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, oraz, że w sprawie zastosowanie mają art. 58 i art. 71 ustawy o kierujących pojazdami, i one powinny stanowić podstawę prawną do wydania decyzji.

SKO decyzją z dnia [...] października 2014 r. znak [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Marszałek Województwa [...] orzekł o skreśleniu E P z ewidencji egzaminatorów kandydatów na kierowców i kierowców. Decyzja ta została uchylona przez SKO decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia 29 czerwca 2015 r. Marszałek Województwa [...] orzekł o skreśleniu E P z ewidencji egzaminatorów kandydatów na kierowców i kierowców.

Od decyzji tej odwołanie wniosła E P.

3. W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ przytoczył treść art. 58 ust. 1 oraz art. 71 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, i stwierdził, że wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2010 r. o sygn. akt [...], E P została uznana za winną tego, że w dniu [...] listopada 2003 r. w [...], na terenie WORD podczas egzaminu praktycznego na prawo jazdy kategorii E/C nakłoniła egzaminatora

W B. do poświadczenia nieprawdy w postaci wystawienia zaświadczenia o zaliczeniu egzaminu na prawo jazdy kategorii E/C, które następnie przedłożyła w Starostwie Powiatowym w [...], czym wyłudziła poświadczenie nieprawdy poprzez podstępne wprowadzenie w błąd funkcjonariusza publicznego, co do rzeczywistego zdania egzaminu na ww. kategorię prawa jazdy. Skutkiem tego, E P otrzymała prawo jazdy kategorii E/C, mimo tego, że będąc wpisana na listę osób egzaminowanych przez W B. nie uczestniczyła w egzaminie praktycznym kategorii E/C. W ten sposób E P została uznana za winną czynu z art. 18 § 2 kk w zw. z art. 271 §1 kk i art. 272 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i na podstawie art. 271 § 1 kk w zw. z art. 11 § 3 kk i skazana na karę pozbawienia wolności, której wykonanie zostało warunkowo zawieszone na okres próby 3 lat. Sąd Okręgowy w [...] [...]wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2011 r. sygn. akt [...] utrzymał wyrok Sądu Rejonowego w [...] w tej części. E P została prawomocnie skazana za przestępstwa, które należą do kategorii przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów (Rozdział XXXIV kodeksu karnego). Z uzyskanej informacji z Krajowego Rejestru Karnego z dnia [...] maja 2015 r. wynika, że E P nie figuruje w kartotece karnej, skazanie uległo zatarciu.

Zdaniem organu, uznanie skazania za niebyłe z chwilą zatarcia nie oznacza jednak, że z tym momentem dochodzi do wyeliminowania z mocą wsteczną z porządku prawnego wyroku, jako w ogóle niewydanego, oraz do anulowania wywołanych skazaniem skutków (Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2012 r. IV KK 59/12). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 kwietnia 2014 r. II GSK 279/13: Nie można zaakceptować stanowiska, że z chwilą zatarcia skazania należy przyjąć, że nastąpiło zatarcie faktu popełnienia przestępstwa i faktu skazania wskutek określonego wyroku.

Organ ponownie rozpoznając sprawę stwierdził, iż jakkolwiek skazanie za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów uległo zatarciu, to jednak nie zmienia to faktu, iż E P dopuściła się czynów niegodnych osoby wykonującej pracę egzaminatora. Odwołująca od stycznia 2003 r. pełniła funkcję egzaminatora w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w [...]. Powinna być zatem świadoma, jak istotne znaczenie w procedurze prawnej przyznawania uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych posiada wystawiony przez egzaminatora dokument potwierdzający fakt zdania egzaminu państwowego przez kandydata na kierowcę. Kolegium zauważyło również, iż przedłożone przez odwołującą się poręczenie koleżeńskie z dnia [...] czerwca 2011 r., zawiadomienia o przyznaniu nagród, oraz opinia Dyrektora WORD z dnia [...] września 2005 r. jakkolwiek stanowią potwierdzenie należytego wykonywania obowiązków pracowniczych przez E P na stanowisku egzaminatora, to jednak nie sanują jej wcześniejszego zachowania niegodnego egzaminatora.

4. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] wniosła E P i domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) przepisów postępowania:

a) art. 77 kpa polegające w szczególności na niespełnieniu obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i mającego na celu badanie przez organ na podstawie całego materiału dowodnego, czy skarżąca nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu;

b) art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania strony do organów administracji publicznej polegające w szczególności na lakonicznym uzasadnieniu decyzji i prowadzeniu postępowania dowodowego w sposób bardzo ograniczony;

c) art. 7 kpa polegające w szczególności na niewykonaniu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej poprzez stronnicze i prowadzące do z góry zamierzonego rozstrzygnięcie prowadzenie postępowania administracyjnego;

2) przepisów prawa materialnego:

a) art. 58 ust. 1 pkt 8 ustawy o kierujących pojazdami, polegające na błędnym wywiedzeniu z treści przepisu normy prawnej z niego nie wynikającej, a polegającej w szczególności na nieuzasadnionym przyjęciu, że skazanie prawomocnym wyrokiem może stanowić wyłączną przesłankę do uznania, że egzaminator nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu;

b) art. 32 konstytucji RP w zw. z art. 106 kk poprzez uchybienie zasadzie równości obywateli wobec prawa oraz zakazu brania pod uwagę orzeczenia objętego zatarciem skazania jako dowodu i przesłanki negatywnej w sprawie.

5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

II. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

6. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Podkreślić należy, że sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, czyni to na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie zastępuje organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do kompetencji sądu należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach.

7. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. o skreśleniu E P z ewidencji egzaminatorów kandydatów na kierowców i kierowców, wpisanej do ewidencji pod numerem [...]. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja narusza prawo.

8. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 71 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 58 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r. poz. 155 z późn. zm.), zgodnie z którym, marszałek województwa skreśla egzaminatora z ewidencji egzaminatorów, w przypadku niespełniania przez niego co najmniej jednego z wymagań, o których mowa w art. 58 ust 1 pkt 1-9, czyli, zgodnie z pkt 8 - jeśli egzaminator nie daje rękojmi należytego wykonywania swoich obowiązków. Podkreślić równocześnie należy, że zgodnie z art. 58 ust. 1 pkt 9 tej ustawy, egzaminatorem jest osoba, która nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa, wymienione w punktach a-f.

Zgodnie z art. 7 § 1 kk, przestępstwo jest zbrodnią albo występkiem, a zgodnie z § 2 - zbrodnią jest czyn zabroniony zagrożony karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3 albo karą surowszą. Zgodnie natomiast ze znajdującym się w rozdziale XII "Zatarcie skazania" ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, art. 106 stanowi, że "Z chwilą zatarcia skazania uważa się je za niebyłe; wpis o skazaniu usuwa się z rejestru skazanych". Zgodnie z Komentarzem do art. 106 Kodeksu karnego Marka Mozgawy, LEX, według stanu prawnego na dzień 1 września 2015 r. -"1. Na podstawie ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 654 z późn. zm.) w rejestrze tym gromadzi się dane m.in. o osobach prawomocnie skazanych za przestępstwa lub przestępstwa skarbowe, jak również tych, przeciwko którym prawomocnie warunkowo umorzono postępowanie karne. Instytucja zatarcia skazania wprowadza fikcję prawną polegającą na tym, że skazanie uważa się za niebyłe, czego skutkiem jest usunięcie wpisu o skazaniu z Krajowego Rejestru Karnego. Instytucja ta ma na celu eliminację trwałego charakteru negatywnych następstw skazania (a głównie efektu stygmatyzacji) i umożliwienie sprawcy powrotu do pełnoprawnego funkcjonowania w społeczeństwie (por. Bogdan (w:) Zoll I, s. 1269). Skazanie zatarte nie może rodzić żadnych konsekwencji prawnych ani ograniczać praw osoby, której skazanie uległo zatarciu. Osoba taka może twierdzić, że nie była karana, a wszelkie informacje o jej karalności winny być usunięte z dokumentów, w których je zamieszczono (Marek [Mozgawa], Komentarz, s. 294)."

Podkreślić należy, że Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 kwietnia 2016 r. IV KK 395/15 stwierdził, że odwoływanie się przez sąd drugiej instancji do faktu wcześniejszego skazania, które uległo zatarciu z mocy prawa, narusza standard kontroli odwoławczej wynikający także z treści art. 440 kpk (LEX nr 2038979), zgodnie z którym, jeżeli utrzymanie orzeczenia w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe, podlega ono niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów zmianie na korzyść oskarżonego albo w sytuacji określonej w art. 437 § 2 zdanie drugie uchyleniu.

Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej Sąd stwierdza, że zatarcie skazania wprowadza fikcję prawną, która polega na tym, że skazanie uważa się za niebyłe, i w następstwie tego z Krajowego Rejestru Karnego usuwa się wpis o skazaniu. Zatarcie skazania ma na celu eliminację trwałego charakteru negatywnych następstw skazania, głównie efektu stygmatyzacji, i umożliwienie sprawcy powrotu do pełnoprawnego funkcjonowania w społeczeństwie. Skazanie, które uległo zatarciu nie może rodzić żadnych konsekwencji prawnych ani ograniczać praw osoby, której skazanie uległo zatarciu. Osoba taka może twierdzić, że nie była karana, a wszelkie informacje o jej karalności winny być usunięte z dokumentów, w których je zamieszczono.

Z przytoczonych wyżej przepisów ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami i z akt sprawy wynika, że skarżąca została skreślona z ewidencji egzaminatorów nie z powodu skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo, o czym mowa w art. 58 ust. 1 pkt 9 tej ustawy, które uległo zatarciu, lecz w oparciu o art. 58 ust. 1 pkt 8, bowiem organ uznał, że skarżąca nie daje rękojmi należytego wykonywania swoich obowiązków, bowiem, "Zatarcie skazania nie zmienia faktu, iż Odwołująca wyłudziła poświadczenie nieprawdy poprzez podstępne wprowadzenie w błąd funkcjonariusza publicznego co do rzeczywistego faktu zdania egzaminu na prawo jazdy,...". Oznacza to, że przepis ten - art. 58 ust. 1 pkt 8 - w istocie prowadzi do wyeliminowania art. 106 kk o zatarciu skazania, którego celem jest wyeliminowanie trwałego charakteru negatywnych następstw skazania - przede wszystkim efektu stygmatyzacji, i umożliwienie sprawcy powrotu do pełnoprawnego funkcjonowania w społeczeństwie. Sformułowanie "daję rękojmię należytego wykonywania swoich obowiązków" jest nieostre i niejednoznaczne. Umożliwia nadużycie prawa, bowiem w sytuacji, gdy jednego przepisu nie można stosować ponieważ skazanie uległo zatarciu i wpis o skazaniu został usunięty z rejestru skazanych, równocześnie umożliwia zastosowanie przepisu innego, niejasnego i całkowicie uznaniowego przepisu, który umożliwia stygmatyzację, pozwala osiągnąć efekt z art. 58 ust. 1 pkt 9 tej ustawy, nie stosując go. Nie wiadomo jak należy rozumieć ten przepis - "daje rękojmię należytego wykonywania swoich obowiązków". Przepis ten może być dowolnie interpretowany przez organ, i w niniejszej sprawie faktycznie prowadzi do modyfikacji ustawy, bowiem jeśli skazanie uległo zatarciu, czyli uważa się je za niebyłe, to organ w takiej sytuacji stosuje pkt 8, modyfikując w ten sposób art. 58 ust. 1 pkt 9 ustawy o kierujących pojazdami. Zdaniem Sądu, takie działanie narusza wyrażoną w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. zasadę legalizmu, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicy prawa, jak również art. Konstytucji, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

8. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie miał na uwadze powyższe, jak również zbierze i rozpatrzy cały materiał dowodowy i w oparciu o zgromadzony materiał dowody ustali, czy skarżąca nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu i dlaczego.

9. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.