Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 30/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2023 poz 1230
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 16 maja 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędzia NSA Janusz Nowacki, Protokolant st. sekretarz sądowy Aneta Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2024 roku sprawy ze skargi M. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 listopada 2023 roku nr UP-842/2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 8 listopada 2023 r. nr UP - 842/2023 Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230 ze zm.; dalej: "u.s.u.s.") po rozpoznaniu wniosku M. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 18 września 2023 r. nr 1868/2023 o odmowie umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą jednocześnie płatnikiem tych składek, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

W dniu 21 lipca 2023 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek M. B. o umorzenie należności z tytułu składek. 9 sierpnia 2023 r. skarżący złożył wyjaśnienia do sprawy. Oświadczył, że jego kondycja psychiczna oraz zdrowotna jest tragiczna i stanowi konsekwencję zmagań związanych ze sprzedażą zakładu produkcyjnego w Z. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z.. Wyjaśnił, że powstałe zobowiązania wobec ZUS zostały przeniesione na konto prywatne z tytułu powstałych zobowiązań za zwolnionych pracowników i po sprzedanym zakładzie produkcyjnym, a kolejno na podstawie wprowadzonych zmian ustawowych tj. obowiązku ubezpieczenia jednoosobowego wspólnika i jednocześnie prezesa zarządu jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Dodatkowo strona wskazała, że część zadłużenia pochodząca z ubezpieczenia pracowników została umorzona na podstawie wydanej decyzji ZUS Oddział w T.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z 18 września 2023 r. odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 283 140,07 zł., ponieważ:

• nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.;

• strona nie wykazała, że zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a ww. ustawy, ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego;

• strona nie wykazała, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń;

• strona nie wykazała, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W dniu 4 października 2023 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek skarżącego, w którym zwrócił się z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek wykazanych w decyzji z 18 września 2023 r. Odniósł się do braku skuteczności wszczętego postępowania likwidacyjnego Zakładu Produkcyjnego w Z. należącego do spółki A. Sp. z o.o. Zauważył, że wadliwie przeprowadzona likwidacja Zakładu Produkcyjnego A. Sp. z o.o. oraz sprzedaż przez komornika sądowego w Z. stała się przyczyną generowania kosztów z działalności gospodarczej, którymi został obciążony. Jednocześnie został także pozbawiony narzędzi produkcyjnych, które zostały sprzedane przez komornika sądowego. Skarżący dodał, że umorzenie ciążącego zobowiązania jest rozsądnym rozstrzygnięciem. Dodatkowo powołał się na swój i żony stan zdrowia oraz dołączył zaświadczenie Burmistrza Urzędu Miasta i Gminy w B. na temat swojej aktualnej sytuacji materialnej, jak również opinię prawną w sprawie katastrofy pożarowej gospodarstwa. Podkreślił, iż mimo upływu lat ubezpieczyciel uchyla się od wypłaty odszkodowania, co jest przedmiotem postępowania sądowego i również wpływa na jego trudną sytuację materialną.

Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z 18 września 2023 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że od 1 lutego 2006 r. do 26 marca 2019 r. M. B. był zgłoszony do ubezpieczeń w ZUS jako wspólnik jednoosobowej spółki PPHU [...], a od 1 marca 2023 r. otrzymuje świadczenie emerytalne, którego wysokość wynosi 1.741,07 zł brutto, tj. 1.584,37 zł netto, pełni funkcję prezesa zarządu w spółce [...] Sp. z o.o. (nr KRS [...]) oraz prezesa zarządu i wspólnika w spółce A. Spółka z o.o. (nr KRS [...]) i posiada 459 udziałów po 500,00 zł. Jest również właścicielem nieruchomość, tj. działki ewidencyjnej w miejscowości G., gminie B. o powierzchni 115900,00 m² (udział 1/1), dla której Sąd Rejonowy w R. prowadzi KW nr [...], a na wskazanym majątku ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego na poczet należności z tytułu składek. Skarżący jest ponadto właścicielem pojazdów: ciągnika rolniczego Kubota M7040 z 2016 r., naczepy specjalizowanej NRD HLS 20078 z 1981 roku, motocykla Suzuki UC 125 z 1998 roku, samochodu ciężarowego Mercedes-Benz 207 D z 1979 roku.

ZUS podkreślił, iż zweryfikował zadłużenie w zakresie ewentualnego przedawnienia i stwierdził, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że nie upłynął jeszcze termin, w którym należności mogą być dochodzone. Czynności mające wpływ na zawieszenie biegu przedawnienia zostały wyjaśnione w decyzji ZUS z 18 września 2023 r. i pozostają aktualne tj.:

- wydanie decyzji o podleganiu do ubezpieczeń tj. od 29 czerwca 2015 r. (data wydania decyzji) do dnia uprawomocnienia się decyzji (według odpisu postanowienia sądu), czyli 30 maja 2018 r.,

- dla należności za okres 03/2006-07/2018 - wydanie decyzji o wysokości zadłużenia, tj. od 5 września 2018 r. (data doręczenia wszczęcia postępowania) do dnia uprawomocnienia się decyzji o wysokości zadłużenia, czyli 2 listopada 2018 r.,

- dla należności za okres 08/2018-01/2019 - wydanie decyzji o wysokości zadłużenia, tj. od 8 marca 2019 r. (data doręczenia wszczęcia postępowania) do dnia uprawomocnienia się decyzji o wysokości zadłużenia, czyli 6 czerwca 2019 r.,

- dla należności za okres 02/2019-03/2019 - wydanie decyzji o wysokości zadłużenia, tj. od 24 kwietnia 2019 r. (data doręczenia wszczęcia postępowania) do dnia uprawomocnienia się decyzji o wysokości zadłużenia, czyli 1 lipca 2019 r.,

- wszczęcie postępowania egzekucyjnego w dniu 6 grudnia 2018 r., które trwa.

Organ odwołał się do treści art. 28 ust. 2 u.s.u.s. i wskazał, że w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalił, iż:

• przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych;

• przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że:

- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

- ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe;

• przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie zachodzi – skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, jednocześnie nie wystąpiła przesłanka braku majątku niepodlegającego egzekucji, bowiem uzyskuje dochód z tytułu świadczenia emerytalnego, z którego możliwe jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego oraz posiada nieruchomość,;

• przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16 zł;

• przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi - Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję należności z tytułu składek;

• przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne; wobec strony jest prowadzone postępowanie egzekucyjne (zajęcie rachunków bankowych w [...] SA i Banku C. w M.) przez Dyrektora Oddziału ZUS w T.

ZUS zaznaczył, że dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Podkreślił, że dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania. Nieściągalność należności z tytułu składek bowiem związana jest generalnie z całkowitą, aktualną i przyszłą niemożnością skutecznego ich dochodzenia w postępowaniu egzekucyjnym oraz nieracjonalnością wszczęcia takiego postępowania.

ZUS uznał, że nie zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, co uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Ponadto organ odwołał się do treści art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365). Organ wyjaśnił, że okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości zostały w sposób wyczerpujący określone przez ustawodawcę, co wyłącza możliwość uwzględnienia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych sytuacji innych niż wymienione w poczynionych rozważaniach. Umorzenie należności z tytułu składek wykorzystywane jest w bardzo wyjątkowych przypadkach i każda sytuacja jest oceniana indywidualnie.

ZUS wskazał, że przesłanka wykazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma w stosunku do skarżącego zastosowania, ponieważ nie prowadzi on już działalności gospodarczej. Skarżący poinformował, że do powstania zadłużenia w ZUS przyczynił się pożar z 14 września 2016 r., jednak zaległości dotyczą okresu od marca 2006 r. do marca 2019 r., a więc w znacznej mierze okresu sprzed pożaru, co oznacza, że pożar nie miał wpływu na powstanie całego zadłużenia. Pomimo tego zdarzenia nie można uznać, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nie opłacania w ustawowym terminie płatności składek.

Natomiast wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu uniemożliwiającego opłacenie należności.

Organ zaznaczył, że skarżący powołał się na swoją sytuację finansową i oznajmił, że jego kondycja psychiczna oraz zdrowotna jest bardzo zła oraz wyjaśnił, iż leczy się na cukrzycę. Z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego z 24 października 2023 r. wynika, że zmaga się także z rwą kulszową, z bólem lędźwiowo-krzyżowym oraz chorobami współistniejącymi: cukrzycą insulinozależną, innymi chorobami krążka międzykręgowego, kamicą żółciową (stan po cholecystektomii), przewlekłą chorobą niedokrwienną serca, zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa oraz zespołem szyjno-barkowym. Skarżący powołał się także na sytuację zdrowotną swojej żony, która boryka się z zawrotami głowy różnego pochodzenia oraz innymi chorobami: krążka międzykręgowego, zwyrodnieniami wielostawowymi, zagięciem lub zwężeniem moczowodu bez wodonercza. Rozpoznano u niej również guzek w nadnerczu lewym.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie zanegował kłopotów zdrowotnych, zarówno skarżącego oraz jego żony i podkreślił, iż wskazane problemy zdrowotne z całą pewnością są dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności.

Zdaniem organu, w przypadku strony przesłanka zdrowotna nie zachodzi, ponieważ skarżący dysponuje stałym źródłem dochodu w postaci świadczenia emerytalnego, które jest wypłacane bez względu na stan zdrowia i ewentualną konieczność opieki nad chorym członkiem rodziny, a które może stanowić źródło stopniowej spłaty zadłużenia wobec w ZUS. Organ zaznaczył, że przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie, to znaczy, że przewlekła choroba osoby zobowiązanej lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego płacenie należności. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby.

Ponadto zdaniem organu, bardzo ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny.

ZUS zaznaczył przy tym, że pomimo skutecznie doręczonego wezwania skarżący nie dostarczył wypełnionego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym. Składając wniosek o ponowne rozpatrzenie umorzenia po raz kolejny nie odniósł się do sytuacji swojego gospodarstwa domowego w formie powołanego oświadczenia. Skarżący nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację rodzinną, a zarazem finansową. Również w toku postępowania odwoławczego nie przedłożył oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, mimo, że został ponownie poinformowany o takiej możliwości w korespondencji z 16 października 2023 r.

ZUS dokonał zatem analizy sytuacji materialno-bytowej na podstawie posiadanych i dostępnych przez organ informacji i ustalił, że od 04.09.1982 r. skarżący pozostaje w związku małżeńskim z K. B. (rodowe L.), która posiada własne źródło dochodu. Żona jest zameldowana pod tym samym adresem, jednakże z uwagi na brak danych personalnych K. B. ZUS nie był w stanie poczynić dalszych ustaleń, co do sytuacji finansowej żony. W swoich wyjaśnieniach skarżący poinformował jedynie o problemach zdrowotnych żony, przedstawiając zaświadczenie lekarskie.

ZUS dokonując rozeznania sytuacji finansowej płatnika każdorazowo zobligowany jest do analizy dochodów osiąganych w rodzinie na podstawie minimum socjalnego, które jest ustalone 10 lipca 2023 r. na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Organ wskazał, że na ogólną sytuację finansową rodziny mają wpływ dochody wszystkich osób pozostających w wspólnym gospodarstwie domowym, a więc powinny być to także dochody żony. Mając na uwadze powyższe, ZUS nie był w stanie ustalić rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, a więc nie mógł w sposób wiarygodny odnieść sytuacji finansowej do wskaźnika minimum socjalnego. Przepisy zawarte w rozporządzeniu wskazują, że stwierdzenie: "jeżeli zobowiązany wykaże" nakłada na stronę ciężar udowodnienia okoliczności, wskazujących na swój stan majątkowy i sytuację rodzinną, czego nie dopełnił.

Organ wskazał, że istotą prowadzonego postępowania jest ustalenie rzeczywistych dochodów osoby zobowiązanej, jak i realnych obciążeń jakie ponosi. W toku postępowania organ informował o możliwości uzupełnienia wniosku o dokumenty potwierdzające okoliczności uzasadniające. Na braki w zakresie dowodowym wskazuje także treść decyzji pierwszoinstancyjnej.

W aktach sprawy brak jest przy tym potwierdzenia, by skarżący był zmuszony korzystać z pomocy społecznej, która dedykowana jest osobom w bardzo trudnej, zagrażającej egzystencji sytuacji materialnej lub ubiegania się o takie wsparcie. Prowadzi to do wniosku, że niezbędne potrzeby bytowe gospodarstwa domowego są zaspokojone, bez konieczności zwracania się do instytucji socjalnych. Skarżący dysponuje stałym, miesięcznym dochodem w postaci świadczenia emerytalnego. Pozostaje w związku małżeńskim, zatem w gospodarstwie istnieje drugi dochód, jakim dysponuje żona, która zapewne partycypuje w kosztach utrzymania domu. Jak wynika ponadto z przedłożonego do akt sprawy zaświadczenia Urzędu Miasta i Gminy w B. z 23 października 2023 r. skarżący posiada opodatkowane gospodarstwo rolne położone na terenie gminy B. o powierzchni 11,4168 ha, użytki rolne o powierzchni 10,9968 ha oraz nieużytki o powierzchni 1633 m².

Na podstawie analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy ZUS nie znalazł wobec powyższego podstaw do umorzenia żądanych należności w oparciu o zapisy rozporządzenia oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

W skardze M. B. wniósł o całkowite umorzenie ciążących na nim zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu prowadzonych czynności w zakresie ustawowych obowiązków prezesa Zarządu Spółki A. Sp. z o.o., po sprzedaży Zakładu A. z/s w Z. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. w związku z nieuregulowanym przez Komornika Sądowego zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. za należności z tytułu ubezpieczeń społecznych pracowników sprzedanego Zakładu produkcyjnego A.. Skarżący wyjaśnił, że jego rola prezesa Zarządu Spółki z teczką "papierów korespondencyjnych" po utracie Zakładu produkcyjnego A. w Z., została perfidnie wykorzystana w kontekście istniejących przepisów prawnych, jako status prawny osoby prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą (gdyż był jednoosobowym wspólnikiem przedmiotowej Spółki). Przedmiotowa Spółka w analizowanym okresie powstałych zobowiązań w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia od prowadzenia działalności gospodarczej, której nie prowadził i nadal nie prowadzi, gdyż cel Spółki jakim był Zakład produkcyjny w Z., nie istnieje. Kontynuowanie stanu zarządzania Spółką, która nie prowadzi działalności gospodarczej było wymuszone okolicznościami prowadzonych czynności w obsłudze postępowania z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych w T., które zostało zakończone wydaniem decyzji o umorzeniu zobowiązań finansowych za ubezpieczenie zatrudnionych pracowników w Zakładzie produkcyjnym A. w Z., sprzedanym przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z..

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W piśmie procesowym z 30.04.2024 r. skarżący wniósł o umorzenie w całości wygenerowanego przez system ZUS zadłużenia, które to żądanie w świetle załączonych do pisma dokumentów w ocenie strony jest uzasadnione i winno prowadzić do całkowitego umorzenie istniejącego zadłużenia. Do pisma załączona została kopia: decyzji ZUS nr UP-842/2023 z 8 listopada 2023 roku w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek figurujących na koncie płatnika składek A. Sp. z o.o., karty informacyjnej z leczenia szpitalnego, wniosku z 04.11.2022 r. skierowanego do Prezesa ZUS Oddział w T., Inspektorat w Piotrkowie Trybunalskim, pisma Sądu Rejonowego w Z., Wydziału Ksiąg Wieczystych z 05.02.2007 roku, decyzji ZUS nr 25/2022/RED z 21.12.2022 r. znak: 2022-00456296, pisma z 19.07.2023 r., pn. "Wniosek skierowany do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.", pisma ZUS ZNAK: 420300/71/19303/2023.z 25.07.2023 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

W art. 28 ust. 2 u.s.u.s. sformułowana została zasada, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Z kolei, w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca zdefiniował sytuacje, w których organ może uznać, że zachodzi całkowita nieściągalność należności wskazanych w ust. 2.

Jak stanowi art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z 28 lutego 2023 roku - Prawo upadłościowe

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Analizując powołane powyżej poszczególne przesłanki umorzenia, zasadnie ZUS uznał, że w przypadku skarżącego powyższy przepis nie ma zastosowania. Z przyczyn oczywistych nie zachodzi bowiem przesłanka występująca w pkt 1 powołanego przepisu, jak również przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s., ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że:

- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

- ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe;

Nie zaistniała również okoliczność wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. ponieważ skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, ale jednocześnie nie wystąpiła przesłanka braku majątku niepodlegającego egzekucji, gdyż strona uzyskuje dochód z tytułu świadczenia emerytalnego, z którego możliwe jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego oraz posiada nieruchomość. Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. także nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16 zł. Ponadto, Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję należności z tytułu składek (przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s.), jak również nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.). Wobec strony jest prowadzone postępowanie egzekucyjne (zajęcie rachunków bankowych w [...] SA i Banku C. w M.) przez Dyrektora Oddziału ZUS w T..

Zdaniem sądu, prawidłowo zatem Zakład ocenił, iż w przypadku skarżącego nie zostały spełnione przesłanki zawarte w pkt 1, 2, 3, 4, 4a, 4b, 4c, 5 i 6 art. 28 u.s.u.s.

Dodatkowo, w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zasady takiego umarzania reguluje wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku (§ 3 ust. 2 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r.). Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (§ 3 ust. 3 rozporządzenia).

Użycie przez ustawodawcę zarówno w art. 28 ust. 2, jak i w ust. 3a u.s.u.s. zwrotu "mogą być umarzane" oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. zwrotu "może umorzyć" oznacza dopuszczenie możliwości orzeczenia o umorzeniu składek, przy zaistnieniu okoliczności wskazanych w tych aktach prawnych. Dopuszczenie możliwości orzeczenia o umorzeniu należności nie oznacza jednak, że wystąpienie okoliczności mogących stanowić przesłankę orzeczenia o umorzeniu należności obliguje organ do wydania decyzji orzekającej umorzenie zaległych, należnych składek. Przez użycie sformułowania "mogą być umarzane" ustawodawca usankcjonował możliwość wydawania decyzji tzw. "uznaniowych". Oznacza to, że pomimo zaistnienia przesłanek, które pozwoliłyby na ewentualne umorzenie zaległości, spełnienia ich przez wnioskodawcę organ nie musi tych zaległości umorzyć. Jest natomiast zobligowany do wykazania, dlaczego orzekł o odmowie umorzenia zaległych należności, co wymaga należytego ustalenia wszystkich okoliczności sprawy.

Z uwagi na uwarunkowania prowadzące do możliwości orzeczenia o umorzeniu należności wymienione w powołanych wyżej aktach prawnych ocenić należało, czy organ przeprowadził postępowanie w sposób pozwalający na dokonanie poprawnych ustaleń faktycznych i czy te ustalenia faktyczne zostały prawidłowo ocenione.

Decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek są bowiem – jak wskazano wyżej – podejmowane na zasadzie uznania administracyjnego. Podlegają one wprawdzie kontroli sądowej, ale ze względu na specyficzny charakter spraw, których dotyczą, kontrola ta ma ograniczony zakres. Jeżeli zatem organ poprawnie przeprowadzi postępowanie dowodowe i dokonana przez niego ocena stanu faktycznego jest właściwa, to samo wyprowadzenie wniosku przesądzającego o wyniku sprawy jest zagadnieniem natury słusznościowej, które pozostaje poza zakresem kontroli sądowej. Sąd administracyjny bada bowiem zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji w ramach uznania administracyjnego i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego też względu kontrola sądowa jest ograniczona jedynie do ustalenia, czy na podstawie określonych przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2006, s. 505).

W rozpatrywanej sprawie organ był zatem zobowiązany tak prowadzić postępowanie, aby jak najwszechstronniej wyjaśnić wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy oraz jak najstaranniej wyjaśnić podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. I chociaż w polskim prawie administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, obligująca organ do zebrania materiału dowodowego, nie może ona jednak zastąpić aktywności dowodowej samego wnioskodawcy. W postępowaniu o udzielenie ulgi w płatności należności składkowych to podmiot zainteresowany powinien wskazać wszelkie dowody i okoliczności wiążące się z dochodzonym umorzeniem ciążących na niej zobowiązań. Skoro zatem skarżący domaga się uznania jego argumentów, wskazujących na szczególne okoliczności w sprawie, to powinien okazać dowody potwierdzające te twierdzenia, bądź wskazać gdzie takowe organ może pozyskać. Prawidłowość postępowania dowodowego nie zależy od tego, czy zapadła decyzja jest satysfakcjonująca dla skarżącego. O wyjątkowości okoliczności podnoszonych przez skarżącego nie może przesądzać jego subiektywne przekonanie, gdyż muszą to być takie okoliczności, które ze względów obiektywnych mogą być potraktowane jako szczególne.

W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie organ administracji prawidłowo przeprowadził postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych dysponował jedynie tym materiałem, który udostępnił skarżący - nie miał natomiast realnych środków procesowych do samodzielnego ustalenia faktycznej sytuacji materialnej płatnika. To na wnioskodawcy (zobowiązanym) spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek (wyrok NSA z 14 listopada 2014r., II GSK 1501/13, Lex nr 1657956), a obowiązkiem organu jest dokonanie analizy przedstawionych przez stronę dowodów.

Podkreślenia wymaga, że do akt niniejszej sprawy nie został załączony przez skarżącego materiał dowodowy umożliwiający dokonanie oceny jego sytuacji materialnej i rodzinnej. Brak było informacji, z kim skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, jak również danych dotyczących ponoszonych opłat związanych z bieżącym utrzymaniem, czy posiadanych zobowiązań finansowych. W toku postępowania, w dniu 25.07.2023 r. organ poinformował stronę o możliwości uzupełnienia akt sprawy o dodatkowe dokumenty, w tym o oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym. Poinformowano także skarżącego o możliwości przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację materialną (dokumenty potwierdzające dochody, wydatki, zadłużenie, orzeczenia lekarskie oraz zaświadczenia o stanie zdrowia) oraz innych dokumentów potwierdzających okoliczności podnoszone we wniosku o umorzenie. Organ nadmienił również, że jeśli strona nie przedłoży tych dokumentów w terminie 14 dni od otrzymania pisma, wniosek zostanie rozpatrzony wyłącznie na podstawie informacji posiadanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Pomimo skutecznie doręczonego wezwania skarżący nie dostarczył wypełnionego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym. Także składając wniosek o ponowne rozpatrzenie umorzenia, po raz kolejny skarżący nie odniósł się do sytuacji swojego gospodarstwa domowego w formie powołanego oświadczenia.

Podnieść należy za organem, że osoba, która decyduje się na złożenie wniosku o umorzenie winna liczyć się z tym, że będzie musiała przedstawić swoją sytuację rodzinną i majątkową oraz, że te dane zostaną poddane szczegółowej analizie. Osoba, która wnosi o umorzenie należności z tytułu składek, musi mieć świadomość, że jednocześnie decyduje się na wykazanie braku środków po swojej stronie zarówno poprzez złożenie stosownego oświadczenia, jak również poparcie tego oświadczenia stosownymi dokumentami. Rolą organu jest natomiast ocena, czy złożone oświadczenia i przedstawione dowody są wystarczające do udzielenia stronie pomocy we wnioskowanym zakresie.

W niniejszej sprawie skarżący nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację rodzinną, a zarazem finansową. Również w toku postępowania, po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona nie przedłożyła oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, mimo, że została ponownie poinformowana o takiej możliwości w korespondencji z 16 października 2023 r. (pismo o zakończeniu postępowania doręczone 20 października 2023 r.).

Prawidłowo zatem ZUS dokonał analizy sytuacji materialno-bytowej skarżącego na podstawie posiadanych i dostępnych przez organ informacji. Organ ustalił, że od 4 września 1982 r. skarżący pozostaje w związku małżeńskim z K. B. (rodowe L.), która posiada własne źródło dochodu. Żona jest zameldowana pod tym samym adresem co strona, tj. G. 84, B.. Z uwagi jednak na brak danych personalnych K. B. ZUS nie był w stanie poczynić dalszych ustaleń, co do sytuacji finansowej żony. W swoich wyjaśnieniach skarżący poinformował jedynie o problemach zdrowotnych żony, przedstawiając zaświadczenie lekarskie.

Dokonując analizy sytuacji finansowej płatnika ZUS każdorazowo zobligowany jest do porównania dochodów osiąganych w rodzinie do minimum socjalnego, które jest ustalone 10 lipca 2023 r. na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Niewątpliwie, na ogólną sytuację finansową rodziny mają wpływ dochody wszystkich osób pozostających w wspólnym gospodarstwie domowym, a więc powinny być to także dochody żony skarżącego. Mając na uwadze powyższe, w rozpoznawanej sprawie ZUS nie był w stanie ustalić rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej strony, a więc nie mógł w sposób wiarygodny odnieść sytuacji finansowej skarżącego do wskaźnika minimum socjalnego.

Zaznaczyć należy, że istotą prowadzonego postępowania jest ustalenie rzeczywistych dochodów osoby zobowiązanej, jak i realnych obciążeń jakie ponosi. W toku postępowania organ kilkukrotnie informował skarżącego o możliwości uzupełnienia wniosku o dokumenty potwierdzające okoliczności uzasadniające umorzenie składek. Do akt sprawy nie został jednak załączony materiał dowodowy umożliwiający dokonanie oceny sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy. Tym samym obraz sytuacji socjalno-materialnej wskazany w oświadczeniach strony nie znalazł potwierdzenia w obiektywnym materiale dowodowym obrazującym sytuację życiową skarżącego.

W aktach sprawy brak jest przy tym potwierdzenia, by skarżący był zmuszony korzystać z pomocy społecznej, która dedykowana jest osobom w bardzo trudnej, zagrażającej egzystencji sytuacji materialnej lub ubiegania się o takie wsparcie. Prowadzi to do wniosku, że niezbędne potrzeby bytowe gospodarstwa domowego strony są zaspokojone, bez konieczności zwracania się do instytucji socjalnych.

Nie ulega jednocześnie wątpliwości, iż instytucja umorzenia służy wsparciu osób w zupełnie wyjątkowych okolicznościach związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi czy innymi, niemożliwymi do przewidzenia zdarzeniami, w sytuacji gdy status materialny trwale nie rokuje poprawy w kontekście spłaty zadłużenia. Umorzenie należności może być uzasadnione jedynie okolicznościami o charakterze obiektywnym, wyjątkowym i trwałym. W ocenie sądu, skarżący nie wykazał, aby takie okoliczności zachodziły w jego przypadku.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący dysponuje stałym, miesięcznym dochodem w postaci świadczenia emerytalnego. Pozostaje w związku małżeńskim, zatem w jego gospodarstwie istnieje drugi dochód jakim dysponuje żona, która zapewne partycypuje w kosztach utrzymania domu. Z ustaleń Zakładu wiadomo, że skarżący pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 1 741,07 zł brutto (1584,37 zł netto).

Na podstawie danych wygenerowanych z systemu informatycznego oraz rejestrów centralnych REGON, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych organ ustalił, że skarżący pełni funkcję prezesa zarządu w spółce [...] Sp. z o.o. (nr KRS [...]) oraz prezesa zarządu i wspólnika w spółce A. Spółka z o.o. (nr KRS [...]) i posiada 459 udziałów po 500 zł. Skarżący jest ponadto właścicielem nieruchomości, tj. działki ewidencyjnej w miejscowości G., gminie B. o powierzchni 115900,00 m² (udział 1/1), dla której Sąd Rejonowy w R. prowadzi KW nr [...] i na wskazanym majątku ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego na poczet należności z tytułu składek. Strona jest także właścicielem pojazdów: ciągnika rolniczego Kubota M7040 z 2016 r., naczepy specjalizowanej NRD HLS 20078 z 1981 r., motocykla Suzuki UC 125 z 1998 r., samochodu ciężarowego Mercedes-Benz 207 D z 1979 r.

W oparciu o powyższe zasadnie organ przyjął zdaniem sądu, że możliwe jest uregulowanie przez skarżącego zaległości w dłuższym okresie czasu, np. w formie układu ratalnego, tym bardziej, że okres spłaty można dostosować do możliwości finansowych płatnika. Skarżący posiada bowiem stałe dochody, a ponadto nadal jest aktywny zawodowo pełniąc funkcję prezesa w dwóch spółkach produkcyjno-handlowych. Prawidłowo zatem przyjęto, że skarżący nie wykazał, by w sprawie zaistniały szczególne, wyjątkowe okoliczności mogące być podstawą uwzględnienia jego wniosku.

Sąd podziela stanowisko organów, że skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja materialnobytowa całkowicie i trwale uniemożliwiała spłatę zaległych należności. Nie zostało również stwierdzone, aby skarżący był pozbawiony w sposób trwały możliwości zarobkowania. Wobec powyższego zgodzić się należy z organem, że umorzenie zaległości byłoby w tej sytuacji przedwczesne. Umorzenie należności składkowych oznacza definitywną rezygnację z możliwości dochodzenia należnych wpływów z tytułu ubezpieczeń społecznych, a te oparte są na systemie partycypacyjnym. Dochody ze składek do systemu ubezpieczeń społecznych nie tylko wpływają bezpośrednio na sytuację samego ubezpieczonego, ale pośrednio także na bezpieczeństwo emerytalne innych osób ubezpieczonych, dlatego decyzja o ich umorzeniu nie może następować pochopnie i z reguły zastrzeżone jest dla sytuacji wyjątkowych, szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązywanie się przez płatnika ze zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W rozpoznawanej sprawie Zakład dysponował określonym materiałem dowodowym zaoferowanym przez skarżącego, uzupełnionym również o informacje wynikające z ogólnodostępnych rejestrów centralnych i dane z systemu ZUS. Na podstawie tych ostatnich organ wykazał niekompletność informacji przedstawionych przez skarżącego, a dotyczących sytuacji finansowej jego gospodarstwa domowego. Brak wiarygodnego wykazania rzeczywistych dochodów pozostających w dyspozycji gospodarstwa domowego strony oraz ponoszonych kosztów niezbędnego utrzymania w istocie nie pozwalał organowi na zastosowanie wnioskowanego zwolnienia.

Przesłanka opisana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia także nie ma w stosunku do skarżącego zastosowania, ponieważ nie prowadzi on już działalności gospodarczej, a powoływany przez stronę pożar miał miejsce 14 września 2016 r., w sytuacji, gdy zaległości dotyczą okresu od marca 2006 r. do marca 2019 r., a więc w znacznej mierze okresu sprzed pożaru, co oznacza, że pożar nie miał wpływu na powstanie całego zadłużenia. Nie można wobec tego uznać, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, gdyż było wynikiem nieopłacania składek w ustawowym terminie płatności.

Reasumując wskazać należy, że skarga sprowadza się wyłącznie do polemiki z oceną stanu faktycznego dokonaną przez organ administracji. Skarżący przedstawiając niekompletną dokumentację obrazującą jego sytuację finansową, nie wykazał, że uregulowanie należności z tytułu nieopłaconych składek doprowadzi do niemożności zaspokojenia jego niezbędnych potrzeb życiowych. Natomiast okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów dokonanej przez organ nie oznacza, że ocena ta jest błędna. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne oraz posiada prawidłową podstawę prawną ze wskazaniem, jakimi przesłankami kierował się organ odmawiając umorzenia zaległości. Zdaniem sądu, ZUS prawidłowo stwierdził w oparciu o zgromadzone dokumenty, że w sprawie nie zachodziła całkowita nieściągalność długu ani ważny interes strony przemawiający za koniecznością umorzenia należności.

Powyższej oceny nie zmieniają załączone przez skarżącego do pisma procesowego z dnia 30.04.2024 r. dokumenty, wśród których nadal brak jest oświadczenia o stanie majątkowym strony. Okoliczność, iż decyzją nr UP-842/2023 z 8 listopada 2023 roku z uwagi na przedawnienie organ umorzył należności z tytułu składek figurujących na koncie płatnika składek A. Sp. z o.o., pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, która dotyczy należności z tytułu składek za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą będącą jednocześnie płatnikiem tych składek wynikających z decyzji z 29 czerwca 2015 r. nr D-1/2015 o podleganiu przez skarżącego ubezpieczeniu, która stała się prawomocna 30 maja 2018 roku (k. 45-49 akt sądowych). Ponadto w dniu 28 września 2018 r. wydana została przez ZUS decyzja o wysokości zadłużenia strony z tytułu składek (k. 50 akt sądowych), a bieg terminu przedawnienia został zawieszony także przez wszczęcie w dniu 6 grudnia 2018 r. postępowania egzekucyjnego, które cały czas się toczy.

Mając powyższe na uwadze, sąd stwierdził, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja odpowiadają prawu, wobec czego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.

R.T-M.