Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 320/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3, art. 41
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Piotr Chybicki Asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 31 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 - k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania H. C. od wydanej z upoważnienia Burmistrz przez Zastępcę Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (organ pierwszej instancji) decyzji z dnia 2 września 2022 r. odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego specjalnego w wysokości 1.400,00 zł - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji będącą przedmiotem odwołania.

Zakwestionowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych sprawy:

H. C. (skarżąca, strona) wystąpiła w dniu 23 sierpnia 2021 r. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, z wnioskiem o "dofinansowanie związane z pochówkiem’" w kwocie 1.400,00 zł, w związku ze śmiercią syna. Wskazała, że rodzeństwo opłaciło księdza oraz organistę.

Organ pierwszej instancji decyzją z dnia 21 września 2021 r. odmówił prawa do wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej. W uzasadnieniu podano m.in., że specjalny zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że w odróżnieniu od form obowiązkowych właściwy organ może, lecz nie musi go przyznać, nawet w przypadku ustalenia, że występują przesłanki określone w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. W kontekście powyższego podniesiono, że przedłożone rachunki i faktury potwierdzają, że koszty związane z pochówkiem syna strony zostały poniesione przez rodzeństwo zmarłego, które ma możliwość rekompensaty poniesionych kosztów poprzez uzyskanie zasiłku pogrzebowego. Nadto organ pierwszej instancji uznał, że kwestia możliwości dofinansowania kosztów pochówku syna strony wykracza poza możliwości finansowe organu. Poza tym dofinansowanie kosztów pochówku syna nie stanowi podstawowej potrzeby bytowej strony, która powinna być niezwłocznie zaspokojona. Podniesiono także, że zmarły syn strony przez okres około dwóch lat był objęty wsparciem w formie zasiłku stałego oraz comiesięcznych specjalnych zasiłków celowych.

Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji. Podniosła, że czuje się pokrzywdzona odmowną decyzją organu. Wskazała, że wraz z wnioskiem złożyła wszystkie rachunki związane z pogrzebem syna, zaznaczając wyraźnie, które koszty poniosło rodzeństwo zmarłego syna. Pozostałe rachunki zapłaciła sama w łącznej wysokości 1377 zł, którą to kwotę musiała pożyczyć. W związku z tym znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i z długiem, związanym z kosztami pogrzebu syna, z którym nie da rady funkcjonować, bowiem musiałaby oddać połowę swoich dochodów. Podkreśliła, że pomoc w postaci zasiłku celowego specjalnego jest jej potrzebna do spłaty tego zadłużenia, a nie na inne własne wydatki. Dodała, że ponosi opłaty za energię elektryczną, gaz, telefon, telewizję kablową oraz kupuje lekarstwa ze względu na zły stan zdrowia.

Kolegium decyzją z dnia 21 września 2021 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że jest ona zgodna z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. W uzasadnieniu organ odwoławczy w szczególności podkreślił, że przedłożone rachunki i faktury potwierdzają, że koszty związane z pochówkiem syna strony zostały poniesione przez rodzeństwo zmarłego, które ma możliwość rekompensaty poniesionych kosztów poprzez uzyskanie zasiłku pogrzebowego. W związku z tym, w ocenie Kolegium, nie można przyjąć, że istnieje niezbędna potrzeba bytowa, skoro została ona zaspokojona. Wprawdzie strona kwestionuje fakt uregulowania wszystkich kosztów pogrzebu przez rodzeństwo zmarłego, wskazując, że poniosła koszty pogrzebu i pochówku syna w kwocie 1377 zł (we wniosku strona wniosła o dofinansowanie w kwocie 1400 zł), którą to kwotę strona musiała pożyczyć, jednak na żadnym etapie prowadzonego postępowania przed organem pierwszej instancji strona tego faktu nie udowodniła. Organ odwoławczy nadto wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie można uznać, że zagrożona jest egzystencja strony, skoro zaspokaja ona swoje wszystkie podstawowe potrzeby życiowe takie, jak jedzenie, ubranie, czy mieszkanie.

H. C. złożyła skargę na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który wyrokiem z dnia 8 lutego 2022 r. (sygn. akt II SA/Ol 4/22) uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia podano, iż organy w toku postępowania w żaden sposób nie zweryfikowały twierdzeń skarżącej, że zasiłek pogrzebowy w kwocie 4000 zł nie pokrył całości poniesionych kosztów, a rodzeństwo zmarłego poniosło tylko część kosztów pogrzebu. W tej kwestii Sąd zauważył, że zsumowanie kwot z faktury i dodatkowych sum wskazanych na fakturze faktycznie przekracza kwotę 4000 zł. Jednakże organ nie zwrócił się do wystawcy faktury za pogrzeb o wyjaśnienie kwot dopisanych do faktury oraz ewentualnie wskazanie osoby, która poniosła te koszty. Kolegium w tym zakresie także nie podjęło żadnych czynności wyjaśniających. Dodano w tym kontekście, że w ramach przyznawania pomocy społecznej gradacja potrzeb konkretnego beneficjenta musi się odbywać w uzasadniony sposób. Dlatego w omawianej sprawie organ nie jest związany wysokością wnioskowanej kwoty. Może zatem przyznać świadczenie w innej wysokości, zwłaszcza w sytuacji, gdy ilość środków finansowych, jakimi dysponuje organ, jest ograniczona.

Następnie, decyzją z 2 września 2022 r. organ pierwszej instancji po raz kolejny odmówił przyznania H. C. specjalnego zasiłku pogrzebowego w wysokości 1400 zł celem dofinansowania kosztów związanych z pochówkiem syna Z. C. Organ zauważył w realiach sprawy, że zgon wymienionego nie nastąpił w wyniku splotu szczególnych okoliczności, lecz był spowodowany długotrwałą chorobą i niepełnosprawnością. Ponadto organ dostrzegł, że ustalone podwyższone koszty pochówku (przekraczające kwotę zasiłku pogrzebowego) wynikają z decyzji rodziny. Skoro bowiem pochówek nastąpił w innej miejscowości aniżeli dotychczasowe miejsce zamieszkania zmarłego to rodzina była świadoma dodatkowych kosztów związanych z uroczystością pogrzebową. Nie bez znaczenia dla odmowy przyznania dofinansowania też było, że wnioskodawczyni poniosła już wydatki związane z zaspokojeniem powyższej potrzeby a oczekuje jedynie "zwrotu" kosztów. Kolejną przesłanką do negatywnego rozstrzygnięcia w/w sprawy była konstatacja, że pomoc społeczna nie służy zaspokojeniu wszystkich potrzeb osób lub rodzin zgłaszających się o jej udzielenie. Oznacza to, że organ nie ma obowiązku automatycznego przyznania osobie zainteresowanej takiego świadczenia, a zwłaszcza w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Na końcu stwierdzono, że przyznawane przez organ zasiłki celowe nie przekraczają kwoty 300 zł, podczas gdy strona ubiega się o specjalny zasiłek celowy w kwocie 1400 zł, co również ma znaczenie dla takiego, a nie innego rozstrzygnięcia.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podała, że aktualnie pobiera wyższe świadczenie niż w chwili pogrzebu syna, bowiem wtedy otrzymywała 1065 zł miesięcznie. Jest w trudnej sytuacji finansowej. Nie stać ją nawet na zakupy żywności. Dodała, że cmentarz w L., gdzie pochowano jej syna (jak i jego ojca), znajduje się jedynie 42 kilometry od miejsca zamieszkania strony. Zakład pogrzebowy otrzymał 4300 zł od syna strony, co jest potwierdzone na drugiej stronie faktury. Trzeba też mieć na uwadze, że ponosiła znaczne koszty opieki nad synem w okresie jego choroby, lecz wnioski strony o pomoc finansową były ignorowane przez pracownik socjalną.

W uzasadnieniu własnej decyzji z 31 stycznia 2023 r. Kolegium podniosło, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 – u.p.s.). W myśl art. 41 pkt 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Przepis ten opiera się na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że organ pomocy społecznej może, ale nie musi przyznać specjalny zasiłek celowy, nawet przy spełnieniu kryteriów ustawowych (normatywnych). Działanie organu w ramach tzw. uznania administracyjnego powoduje, że organ ten nie jest jednak zwolniony z obowiązku starannego przeprowadzenia postępowania, zgodnego z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia, które nie może nosić cech dowolności. Stwierdzono, że z akt sprawy wynika, iż H. C. (75 lat) wystąpiła w dniu 23 sierpnia 2021 r. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, z wnioskiem o "dofinansowanie związane z pochówkiem" w kwocie 1.400,00 zł, w związku ze śmiercią syna – Z. C. Wskazała, że rodzeństwo opłaciło księdza oraz organistę. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji strona podała, że pożyczyła na pogrzeb syna 1377 zł. W ramach tych kosztów wchodziła dopłata (300 zł), zaświadczenie (200 zł), bus (300 zł), należność dla M. (100 zł), wykopanie grobu (450 zł), kaplica (27 zł). P. C. (brat zmarłego) zlecił firmie H. organizację pochówku zmarłego. Zlecił także temu przedsiębiorcy przedłożenie w jego imieniu wniosku o wypłatę zasiłku pogrzebowego wraz z wymaganymi dokumentami. Jednocześnie upoważnił ZUS do wypłaty zasiłku pogrzebowego na konto ww. zakładu pogrzebowego (pismo zakładu z dnia 7 czerwca 2022 r.). Wnioskodawczyni do prośby o dofinansowanie związane z pochówkiem syna dołączyła kserokopię faktury Nr [...] z dnia 10 sierpnia 2021 r. wystawionej na P. C. na kwotę: 3.010,00 zł. Z faktury tej wynika poniesienie następujących kosztów: 1.500,00 zł za trumnę; 130 zł za krzyż; 120 zł za zakopanie grobu; 1000 zł za obsługę pogrzebu; 200 zł za karawan; 60 zł za tabliczkę; 350 zł chłodnia (5 dni); 10 zł różaniec, oraz kwoty dopisane na drugiej stronie ww. faktury (łącznie 827 zł): 300 zł "dopłata"; 200 zł ksiądz (zaświadczenie + pożegnania trumny); 300 zł bus; 27 zł kaplica. Do akt sprawy nadto załączono: potwierdzenie przelewu z dnia 9 sierpnia 2021 r. (faktura VAT [...]) dokonanego przez J. O. na rzecz Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji na kwotę 27,00 zł za ceremonię pogrzebową w kaplicy; kserokopię faktury VAT [...] wystawioną przez PWiK, [...] tytułem opłaty za ceremonię pogrzebową w kaplicy - na P. C. na kwotę 27,00 zł; rachunek z 10 sierpnia 2021 r. za wynajem busa w kwocie 300 zł wystawiony przez PUH R. na J. O.; kserokopię dowodu wpłaty przez P. C. do M. kwoty 100 zł za przechowanie zwłok. Dalej Kolegium argumentowało, że organ, mając na względzie zalecenia Sądu, zwrócił się do zakładu pogrzebowego o wyjaśnienie "dopisanych kosztów" na fakturze Nr [...]. W tym wskazanie imiennie osób, które poniosły koszty pochówku (dopisane na fakturze) i dokonały wpłat na rzecz zakładu. W odpowiedzi prowadząca zakład – J. O. poinformowała (pismo z dnia 7 czerwca 2022 r.), że z dokumentacji wynika, iż zgodnie z fakturą [...] z 10 sierpnia 2021 r. zaksięgowana kwota wynosi 3010 zł. Nadto prowadząca zakład pogrzebowy "opłaciła z własnych środków inne powstałe koszty. Ze względu na odległy czas wykonanej usługi oraz okres pandemii nie jest w stanie stwierdzić, czy zapiski pod fakturą to kosztorys czy opłaty zewnętrznej firmy". Dodała, że "po rozliczeniu kosztów różnica została zwrócona P. C.". P. C. nie zgodził się na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, jednakże w dniu 14 lipca 2022 r. został sporządzony przez pracownika M-GOPS protokół z przesłuchania wymienionego. Wskazano w tym protokole odnośnie "kosztów pochówku brata", że zajął się załatwianiem pochówku. Zlecił ten pochówek zakładowi pogrzebowemu H. Przedstawiona przez zakład pogrzebowy kwota na fakturze Nr [...] "nie zabezpieczała w pełni wszystkich kosztów pogrzebu". Jego matka – H. C. - uczestniczyła w kosztach pogrzebu syna na wskazaną przez nią kwotę 1377 zł. Kolegium stwierdziło, że ze złożonych wyjaśnień dokonanych przez prowadzącą zakład pogrzebowy, P. C. jak i samej strony nie można wywieść, czy i jakie konkretnie koszty pogrzebu poniosła odwołująca, bowiem prowadząca zakład pogrzebowy zasłania się niepamięcią oraz pandemią, syn strony podaje jedynie finalną wartość tych kosztów, zaś strona powołuje się co do zasady na koszty podane na fakturze, z której nie wynika wprost kto płacił za "dopisane usługi". Jednakże, w ocenie Kolegium, w świetle zasad doświadczenia życiowego mało prawdopodobnym jest, że prowadząca zakład pogrzebowy dopisywała kwoty do sporządzonej przez siebie faktury, których sama nie opłacała. Dalej wskazano, że z materiału sprawy wynika, iż z zakładem pogrzebowym rozliczał się jej syn, a nie strona. Skarżąca do akt sprawy nie przedłożyła umowy pożyczki zawartej "z obcą osobą", którą zaciągnęła na koszty pogrzebu, a nawet nie podała jej personaliów. Reasumując Kolegium wskazało, że skoro postępowanie wszczynane jest na wniosek strony, zatem to na niej spoczywa w głównej mierze obowiązek udowodnienia istnienia okoliczności, którymi uzasadnia przyznanie pomocy. Strona zaś nie jest w stanie udowodnić jakie koszty poniosła w związku z pogrzebem. Idąc dalej zaznaczyć trzeba, że organ pierwszej instancji mimo przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego, nie mógł także tego uczynić przede wszystkim z tego powodu, że zakład pogrzebowy udziela wymijających odpowiedzi. Nadto nie bez znaczenia jest w sprawie, że strona posiada stały dochód oraz pomoc w formie zasiłku specjalnego ma charakter wyjątkowy. Dodano, że żądana kwota znacząco przekracza kwoty zasiłków celowych wypłacanych przez organ pierwszej instancji, które generalnie nie przekraczają jednorazowo 300 zł.

W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na decyzję Kolegium skarżąca przedstawiła swoją ciężką sytuację bytową. Nadto wyraziła niezadowolenie wobec sposobu w jaki została potraktowana przez pracownice socjalne zatrudnione w M-GOPS.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wskazało, że według przedłożonych na żądanie organu pierwszej instancji rachunków i faktur, koszty związane z pochówkiem syna strony zostały poniesione przez brata zmarłego (P. C.), który miał możliwość rekompensaty poniesionych kosztów, poprzez uzyskanie zasiłku pogrzebowego. Przy tym strona, oprócz swoich oświadczeń, nie potwierdziła za pomocą stosownych dokumentów, iż ona również poniosła koszty pogrzebu. Nadto prowadząca zakłada pogrzebowy wskazała, że "po rozliczeniu kosztów różnica została zwrócona P. C.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 - p.p.s.a.). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organy nie naruszyły także przepisów prawa materialnego.

Ze względu na okoliczność, że niniejsza sprawa zawisła przed tutejszym sądem po raz drugi istotna jest treść przepisu art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem ponownego rozpoznania przez ten sąd oraz organ administracji publicznej, będą one obowiązane podporządkować się ocenie prawnej i wskazaniom wyrażonym w uzasadnieniu poprzednio wydanego wyroku, jeżeli nie zostanie on uchylony, nie ulegnie istotnej zmianie stan faktyczny sprawy lub zmianie nie ulegną przepisy prawa.

Już w tym miejscu należy podkreślić, że wytyczne zawarte w prawomocnym wyroku tut. Sądu z dnia 8 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 4/22, zostały przez orzekające w sprawie organy całkowicie zrealizowane. Ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego. Organy administracji dokonały także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosowały normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

W myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie naruszyły wskazanych reguł postępowania. Organy zebrały wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważyły go i poddały ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Ustaliły dokładnie stan faktyczny i wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty świadczące o sytuacji prawnej i faktycznej skarżącej. Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń. Ustalenia te wynikają bowiem z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów. Większość dowodów, które stanowiły podstawę ustaleń dokonanych w sprawie, to dowody w postaci dokumentów. Podkreślić należy również, że także sama skarżąca nie wskazuje takich środków dowodowych, które będąc pominięte przez organ, miałyby znaczenie dla ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Organy nie naruszyły także dyspozycji art. 6 k.p.a. Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa. W sprawie organy działały na podstawie przepisów obowiązującego prawa. Brak jest również podstaw do uznania za trafne zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Prawnomaterialną podstawę rozstrzygnięcia wydanego w sprawie stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zasady ogólne tej ustawy zostały wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3. Wynika z nich, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zatem, zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jak wynika z powyższych przepisów, pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków.

Zgodnie z art. 41 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Użyte w przepisie art. 41 u.p.s. słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż samo przyznanie, jak i wysokość przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Udzielanie pomocy społecznej jest limitowane posiadanymi przez organy administracji środkami, zwłaszcza pieniężnymi. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy dysponują ograniczonymi środkami. Obowiązkiem organu jest w takich przypadkach wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji wszystkich okoliczności, które miały wpływ na jej podjęcie. Nie powinna budzić jakichkolwiek wątpliwości teza, że organ nie posiada obiektywnych możliwości, aby zaspokoić (zabezpieczyć) wszystkie potrzeby osób ubiegających się o pomoc, jak również w każdym przypadku udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Pozostaje także poza sporem okoliczność, że organ administracji nie może podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest związany przepisami k.p.a., w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu, organy zasadnie przyjęły, że w sprawie nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s.

Zauważyć należy, że skarżąca prowadzi samodzielne jednoosobowe gospodarstwo domowe. W sierpniu 2021 r. osiągnęła dochód w łącznej wysokości 1.292,62 zł, w tym: 1.066,30 zł - rodzicielskie świadczenie uzupełniające z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; 226,32 zł - dodatek mieszkaniowy. Zatem dochód ten przekraczał kwotę 701,00 zł kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej obowiązującego w dacie pogrzebu. Skarżąca wystąpiła o przyznanie specjalnego zasiłku celowego w kwocie 1400 zł argumentując, że taką kwotę pożyczyła i wydatkowała na koszty związane z pogrzebem syna. Słusznie oceniły organy, co szczegółowo zostało przedstawione w części historycznej uzasadnienia, że skarżąca nie przedłożyła umowy pożyczki zawartej "z obcą osobą", którą zaciągnęła na koszty pogrzebu, a nawet nie podała jej personaliów. Natomiast z wyjaśnień skarżącej wynika, że kwota pożyczki została już spłacona przez jej córkę. Dalej należy zauważyć, że jak wynika z zeznań właścicielki zakładu pogrzebowego, to ona "opłaciła z własnych środków inne powstałe koszty. Ze względu na odległy czas wykonanej usługi oraz okres pandemii nie jest w stanie stwierdzić, czy zapiski pod fakturą to kosztorys czy opłaty zewnętrznej firmy". Dodała, że "po rozliczeniu kosztów różnica została zwrócona P. C.". Z powyższego wynika, że to nie skarżąca rozliczała się z zakładem pogrzebowym, tylko jej syn. On również upoważnił ZUS do wypłaty zasiłku pogrzebowego na konto ww. zakładu pogrzebowego i jak wynika z protokołu przesłuchania P. C. to on "zajął się załatwianiem pochówku".

Specyfika spraw dotyczących przyznania specjalnego zasiłku celowego przesuwa ciężar dowodu na wnioskodawcę, a zatem to na nim spoczywa w głównej mierze obowiązek udowodnienia istnienia okoliczności, którymi uzasadnia przyznanie pomocy. Na gruncie niniejszej sprawy, co słusznie stwierdziły organy, skarżąca nie była w stanie udowodnić jakie koszty poniosła w związku z pogrzebem. Sąd rozumie, że strona znalazła się w trudnej sytuacji życiowej. Skarżąca musi jednak pamiętać, że ustalenie przesłanek warunkujących udzielenie jej pomocy nie jest możliwe bez współpracy z organami pomocy społecznej. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, woli takiej współpracy zdecydowanie zabrakło po stronie skarżącej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania, że kontrolowane rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności, organ zastosował właściwą podstawę materialnoprawną do prawidłowo ustalonych okoliczności sprawy. W sprawie brak było podstaw do przyjęcia, że organy orzekające w sprawie dopuściły się przekroczenia granic uznania administracyjnego. W tej sytuacji orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.