Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 23/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Radomska o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Radomska a Prezydentem Miasta Łodzi w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A.B. o udzielenie schronienia postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Łodzi jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. (w aktach sprawy brak powyższego pisma) Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Łodzi działając w oparciu o art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej (aktualnie: Dz.U. tj. z 2023 r. poz. 901 dalej u.p.s.) w związku z art. 65 kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) przekazał Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Radomsku wniosek A.B. o udzielenie schronienia w Centrum Pomocy [...], Filia w [...], wraz ze zgromadzoną dokumentacją w sprawie.

Wszczęcie postępowania w sprawie nastąpiło w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Łodzi w dniu 7 grudnia 2022 r. (data wpływu wniosku o pomoc).

Przyczyną przekazania wniosku do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Radomsku, jest okoliczność, że ostatnim miejscem zamieszkania A.B. było Miasto Radomsko.

W ocenie organu wnioskującego A.B. spełnia warunki opisane wart. 6 pkt 8 u.p.s. Nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. A.B. jest stałe zameldowana pod adresem ul. [...], Łódź. Przed rozpoczęciem pobytu w schronisku A.B. pomieszkiwała u [...] pod adresem [...] Radomsko, który to budynek nie jest budynkiem mieszkalnym — mieści się tam [...]. Nie jest to miejsce zamieszkania A.B., ze względu na ustanie konkubinatu i brak tytułu prawnego do zamieszkiwania w lokalu.

Skoro, zdaniem organu wnioskującego, w sprawie niesporne jest, że A.B. przebywa w schronisku [pic]prowadzonym przez Centrum Pomocy [...], Filia w [...] " to nie [pic]można było przyjąć, że przebywa ona w lokalu mieszkalnym w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Schroniska, domy dla bezdomnych, noclegownie i inne podobne miejsca nie stanowią bowiem "lokalu mieszkalnego" w rozumieniu powołanego przepisu. Z powyższych względów A.B. musi zostać uznana za osobę bezdomną, o jakiej mowa w art. 101 ust. 2 w zw. z art. 6 pkt 8 u.p.s.

W przypadku osoby bezdomnej ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały.

Wnioskodawca uznał , że organem właściwym do rozpoznania sprawy wniosku o udzielenie schronienia A.B. w schronisku prowadzonym przez Centrum Pomocy [...], Filia w [...], jest Prezydent Miasta Łodzi, który rozpatruje wnioski tego typu w ramach działalności Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łodzi. Wobec powyższego organ wniósł jak na wstępie.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Prezydent Miasta Łodzi — Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Łodzi wniósł o uznanie, że organem właściwym w sprawie o udzielenie A.B. schronienia w schronisku prowadzonym przez Centrum Pomocy [...] Filia w [...] jest Prezydent Miasta Radomska — Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Radomsku.

Uczestnik postępowania wskazał, że A.B. wprawdzie ostatnie miejsce zameldowania ma w Łodzi, jednakże przed przyjęciem do schroniska nie była osobą bezdomną, bowiem mieszkała wraz z partnerem w lokalu mieszkalnym w położonym w budynku mieszkalnym znajdującym w się w miejscowości Radomsko przy ul. [...].

Gdyby Sąd nie podzielił powyższej argumentacji to, w ocenie uczestnika, właściwość organu winna zostać ustalona na podstawie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Jak wyjaśnił organ, w dniu 19 grudnia 2022 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wydał decyzję kierującą A.B. do Schroniska dla Bezdomnych [...] im. [...] w Łodzi przy ul. [...] od dnia [...] grudnia 2022 r. do dnia [...] kwietnia 2023 r. A.B. opuściła w/w schronisko w dniu [...] grudnia 2022 r. i obecnie mieszka w lokalu mieszkalnym nr [...] położonym w Łodzi przy ul. [...]. Jak wynika ze zgromadzonych dokumentów A.B. została przyjęta do schroniska dla osób bezdomnych prowadzonego przez Centrum Pomocy [...] Filia w [...] w listopadzie 2022r., w którym przebywała bez decyzji kierującej.

W ocenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łodzi decyzja kierująca powinna zostać wydana przez Prezydent Miasta Radomska — Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Radomsku na podstawie art. 101 ust. 3 u.p.s, z uwagi na następujące aspekty: przyjęcie do Schroniska prowadzonego przez Centrum Pomocy [...] Filia w [...] bez decyzji kierującej, ciążę wnioskodawczyni, okres zimowy, jak również z uwagi na okoliczność, że Schronisko prowadzone przez Centrum Pomocy [...] Filia w [...] nie posiada siedziby na terenie Gminy Miasto Łódź, a zatem Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Łodzi nie może wydać w ogóle decyzji kierującej do tego schroniska, brak jest również stosownego porozumienia pomiędzy gminami, które umożliwiałoby wydawanie takich decyzji kierujących.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 259) - dalej zwanej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Radomska a Prezydentem Miasta Łódź, ponieważ oba organy uznają się za niewłaściwe do rozpoznania wniosku A.B. z 23 listopada 2022 r. o udzielenie schronienia w Centrum Pomocy [...] filia w [...].

Dla rozstrzygnięcia powstałego sporu podstawowe znaczenie ma przepis art. 101 u.p.s. określający właściwość miejscową gminy do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z treścią powołanego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadkach zaś szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3).

Stosownie do art. 6 pkt 8 u.p.s. za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że ubiegająca się o świadczenie jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Nie ulega też wątpliwości, że ostatnim miejscem zameldowania wnioskodawczyni na pobyt stały było miasto Łódź. Z akt administracyjnych wynika także, że w listopadzie 2022 r. przebywała w Centrum Pomocy [...] filia w [...]. Po opuszczeniu schroniska, na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Łodzi w grudniu 2022 r. zamieszkała w Schronisku dla [...] im. [...] w Łodzi, gdzie przebywała do [...] grudnia 2022 r.

Trudno w tej sytuacji przyjąć, że zachodzą przesłanki do zastosowania przepisu art. 101 ust. 3 u.p.s. Z tego względu właściwość miejscową gminy w rozpoznawanej sprawie należało ustalić, zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s., według miejsca ostatniego zameldowania na pobyt stały. Skoro ostatnim miejscem zameldowania zainteresowanej było miasto Łódź, to organem właściwym do rozpoznania wniosku jest Prezydent Miasta Łodzi.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.