Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 454/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.1
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art.133, art. 134 par.1, art.145 par.1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.2 ust.1, art.3 ust.3-4, art.11 ust.1, art.39 ust.1-2
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art.7, art.11, art.77 par.1, art.80, art.107 par.1 i par.3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art.32 ust.1, art.67 ust.1, art.71 ust.1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Dnia 20 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lipca 2023 roku sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

A. S. (dalej jako: strona, skarżący) zwrócił się 10 lutego 2023 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o udzielenie pomoc z przeznaczeniem na zakup ogrzewania, w tym opału oraz na pokrycie kosztów Internetu i abonamentu telefonicznego.

Decyzją z 3 marca 2023 r. działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej jako: organ I instancji, MOPS) odmówił udzielenia stronie wnioskowanej pomocy.

Od decyzji organu I instancji strona wniosła odwołanie. W treści odwołania skarżący podniósł, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i w rozumieniu ustawy całkowicie niezdolną do pracy. Zwrócił uwagę na przepisy Konstytucji RP oraz Karty Praw Osób Niepełnosprawnych, kreujące w jego ocenie obowiązek organu pierwszej instancji do pokrycia wydatków związanych ze zgłoszonymi potrzebami. Zaznaczył dodatkowo, że decyzja organu pierwszej instancji jest dla niego dyskryminująca.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z dnia 4 kwietnia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że skarżący objęty jest kompleksową i systematyczną pomocą ze strony organu I instancji. Comiesięcznie otrzymuje zasiłek stały w kwocie 560,16 zł oraz cyklicznie świadczenie pieniężne na zakup posiłku (żywności) w ramach programu "posiłek w szkole i w domu" w kwocie 150 zł miesięcznie. Niezależnie od powyższego otrzymuje także doraźną pomoc w formie zasiłków celowych na konkretny cel bytowy. Organ pierwszej instancji w miesiącu lutym 2023 r. wsparł stronę kwotą 300 zł jednorazowo (200 zł na pokrycie kosztów leków i leczenia, 100 zł na zaspokojenie kosztów wynikających z niepełnosprawności). W zasadzie analogiczna decyzja również na kwotę 300 zł wydana została także w miesiącu marcu bieżącego roku. W okresie roku 2022 skarżący w ramach doraźnej pomocy społecznej otrzymał od organu pierwszej instancji łącznie 2.850 zł. Dodatkowym źródłem dochodu strony (spoza systemu pomocy społecznej) jest również świadczenie rodzinne w postaci zasiłku pielęgnacyjnego kwocie 215,84 zł miesięcznie.

Organ odwoławczy argumentował dalej, że organ I instancji decyzjami z dnia 24 listopada 2022 r. oraz z dnia 16 grudnia 2022 r. przyznał już stronie zasiłki celowe na ogrzewanie w łącznej kwocie 600 zł. Z przedłożonego przez skarżącego (w toku odrębnie prowadzonej przez Kolegium sprawy) zestawienia opłat czynszowych wynika, że w miesiącu grudniu 2022 r. nie poniósł on żadnych kosztów związanych z ogrzewaniem mieszkania. W trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego oświadczył, iż żadnych kosztów z tego tytułu nie poniósł również w miesiącu styczniu 2023 r.

Biorąc powyższe pod uwagę – zdaniem Kolegium - słuszną wydaje się być ocena organu I instancji, że skarżący swobodnie dysponował środkami z pomocy społecznej na inne cele niż określone w tych decyzjach.

Kolegium wyjaśniło również, że stwierdzenie organu pierwszej instancji, że istnieje możliwość korzystania z bezpłatnej usługi internetowej w placówkach publicznych także nie może być poczytywane w kategoriach naruszenia prawa.

Podobnie nie jest dla Kolegium do końca zrozumiały podnoszony przez skarżącego zarzut, że jako osoba niepełnosprawna jest on dyskryminowany przez organ I instancji. Potrzeby takie jak zakup energii cieplnej czy usług telekomunikacyjnych nie wynikają z jego niepełnosprawności. Czym innym są natomiast koszty leków i leczenia, na pokrycie których (przynajmniej w części) strona otrzymuje środki z pomocy społecznej (np. decyzja organu pierwszej instancji z dnia 17 lutego 2023 r. oraz z dnia 3 marca 2023 r.).

Skargę na decyzję Kolegium wywiódł skarżący, wnosząc o jej uchylenie. Skarżący podniósł, że organy w przypadku strony jako osoby niepełnosprawnej niezasadnie powołują się na tzw. zapis prawny stanowiący, że zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, tj. uzależnionym wyłącznie od uznania administracyjnego, czyniąc z tego podstawę do odmowy przyznania wnioskowanego zasiłku celowego w wysokości w pełni pokrywającej podstawowe potrzeby egzystencjalne skarżącego, zwłaszcza jako osoby niepełnosprawnej, żyjącej w ubóstwie, zwłaszcza, że możliwość samodzielnego pokonania sytuacji kryzysowych zależy, co do zasady od dysponowania odpowiednimi środkami finansowymi, którymi skarżący nie dysponuje. Skarżący wskazał, że uznanie administracyjne nie może mieć przymiotu dowolności. Skarżący zwrócił uwagę, że jest osobą z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności. Zwrócił również uwagę na problemy związane z bezrobociem spowodowanym długotrwałą chorobą, na stopień niepełnosprawności, który fizycznie i prawnie warunkuje skarżącego jako osobę całkowicie niezdolną do pracy. Wskazał na wysokie podwyżki energii cieplnej i żywności. Podniósł, że źródło dochodu z zasiłku pielęgnacyjnego nie może być brane pod uwagę jako argument przeciwko przyznaniu zasiłków celowych na ogrzewanie oraz pokrycie kosztów Internetu i abonamentu. Zasiłek pielęgnacyjny jest przyznawany w celu wsparcia osób niepełnosprawnych, a zasiłki celowe na ogrzewanie oraz Internet i abonament są przyznawane w celu zapewnienia tym osobom minimalnego standardu życia. Zdaniem skarżącego decyzja organu I instancji dotycząca przyznania zasiłków celowych na ogrzewanie w łącznej kwocie 600 zł nie wyklucza możliwości ubiegania się o kolejne zasiłki celowe na ten cel, szczególnie jeśli koszty ogrzewania znacznie przekraczają tę kwotę oraz w dobie obecnego kryzysu ich koszty w przypadku skarżącego wzrosły prawie o 300 %. Ponadto, fakt, że w miesiącu grudniu 2022 r. oraz styczniu 2023 r. skarżący nie poniósł kosztów związanych z ogrzewaniem mieszkania nie oznacza, że nie było/będzie tych kosztów w przyszłości.

Skarżący argumentował dalej, że bezpłatne usługi internetowe w placówkach publicznych nie są dostępne dla wszystkich osób, szczególnie dla tych, które ze względu na swoją niepełnosprawność mają bardzo duże trudności z ich korzystania w miejscach publicznych, a skarżący pisząc doktorat ze względu na kilka operacji oczu na odwarstwienie siatkówki jest zmuszony pracować co najmniej 8 godzin na dzień przy komputerze w pozycji półleżącej, by nie dopuścić do odwarstwienia siatkówki oczu. Ponadto organ I instancji odmawiając osobie niepełnosprawnej z orzeczeniem znacznego stopnia niepełnosprawności na wzrok świadczeń finansowych na pokrycie egzystencji jako osoby niepełnosprawnej na Internet, zwłaszcza rozpatrując i porównując sytuację skarżącego z innymi przypadkami, pt. "Zwykły przypadek ubóstwa", dopuszcza się dyskryminacji osoby niepełnosprawnej w myśl nadrzędnych nad ustawą o pomocy społecznej zapisów prawnych Karty Praw Osób z Niepełnosprawnością.

Skarżący podniósł również, że MOPS nie przyznając środków finansowych na pokrycie kosztów ogrzewania w dobie obecnego kryzysu energetycznego oraz kosztów Internetu i abonamentu, dopuszcza się aktu dyskryminacji osoby niepełnosprawnej z orzeczeniem znacznego stopnia niepełnosprawności na wzrok.

Skarżący wskazał także, iż organ I instancji przekroczył granice uznania administracyjnego, przysługującego mu w niniejszej sprawie z mocy ustawy, ponieważ nie wykazał, jakie interesy społeczne stoją temu na przeszkodzie oraz nie uzasadnił, dlaczego nie można spełnić żądania wnioskodawcy, zgodnie z zapisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków, więc w tej sytuacji należy domagać się uzasadnienia decyzji organu i przedstawić argumenty, które wskazują na brak podstaw do przyznania zasiłków. W tym kontekście skarżący wskazał, że MOPS podaje i zbiera w sposób nierzetelny informacje, jak np.: rzeczywista kwota środków finansowych przeznaczona na zasiłki celowe.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się co do zasady do oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2022 r. poz. 2492) i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd administracyjny kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym (art. 133 p.p.s.a.). Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia w tym zakresie całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd administracyjny bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy wyznaczonych podstawą prawną wydanej decyzji i treścią zaskarżonego aktu. Rozstrzyganie "w granicach sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle wskazanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji narusza przepisy prawa w stopniu skutkującym koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Przy czym sąd stwierdził, że nie wszystkie zarzuty skargi okazały się słuszne.

Postępowanie w sprawie przyznawania świadczeń z pomocy społecznej reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm., dalej jako: ustawa o pomocy społecznej lub u.p.s.) oraz stosowane odpowiednio na podstawie art. 14 tej ustawy - przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej jako: k.p.a.). Z art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. wynika, że organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Dopiero ustalone w takich warunkach fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący podstawą faktyczną, niezbędną do wydania i uzasadnienia decyzji administracyjnej. W rozstrzygnięciu organ powinien wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Jeśli chodzi natomiast o materialnoprawny aspekt orzekania w kwestii zasiłku celowego należy wskazać, że zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek ten może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 1998r. I SA 984/97, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2006r. I SA/Wa 440/05; orzeczenia dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Spełnianie kryteriów ustawowych przez osobę zainteresowaną nie oznacza obowiązku przyznania jej tego świadczenia, ponieważ organ może je przyznać, ale nie musi. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających decyzję co do jego wysokości. Jeśliby zatem organ pomocy społecznej wykazał z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby osoby ubiegającej się o zasiłek celowy, a z drugiej uwarunkowania własnych możliwości finansowych (art. 3 ust 4 cyt. ustawy) i na tej podstawie ustalił wysokość zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można byłoby zarzucić naruszenia prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2006r. I SA/Wa 1825/05; wyrok dostępy w CBOSA). Przyjąć należy, że uzasadnienie decyzji uznaniowej organu powinno precyzyjnie wskazywać zarówno możliwości finansowe organu (m.in. ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie czasu dysponuje organ, ilość osób zainteresowanych uzyskaniem takiego zasiłku), jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, ponieważ uznanie organu wypływające z art. 39 ustawy o pomocy społecznej jest uzależnione od wielkości środków finansowych przyznanych na pomoc społeczną oraz od liczby osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy i ubiegających się o nią.

Tymczasem w niniejszej sprawie organy nie opisały w zaskarżonych decyzjach i nie wynika to też z akt sprawy jaką pomoc otrzymał skarżący i co istotne jak ta pomoc kształtuje się w odniesieniu do innych potrzebujących osób będących pod opieką MOPS. Kolegium wprawdzie przywołało inne decyzje przyznające pomoc skarżącemu, wskazało na łączną kwotę pomocy udzielonej skarżącemu w 2022 r., ale dane te nie dają pełnego obrazy w sprawie. Nie widomo np. jakie zasady podziału pomocy stosuje organ I instancji, ilu jest potrzebujących znajdujących w równie trudnej lub gorszej sytuacji niż skarżący, jakie jest średnie wsparcie innych podopiecznych MOPS. Tymczasem skarżący w skardze kwestionuje rzetelność informacji podanych przez organ I instancji w tej kwestii. Nie przesądzając zasadności tego zarzutu skargi bez stosownych choćby ogólnych danych w tej materii pochodzących od organu I instancji, sąd nie jest w stanie ocenić w tej mierze, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Sąd dodatkowo uznaje za niewystarczająco wyjaśnioną w sprawie pomoc w zakresie korzystania przez skarżącego z Internetu. Nie jest sporne, że skarżący z uwagi na pisanie pracy doktorskiej potrzebuje dostępu do Internetu. Skarżący w skardze podniósł, że z uwagi na stan zdrowia musi pracować przy komputerze w pozycji półleżącej. Zdaje się nie być możliwe, ażeby skarżący mógł w takiej pozycji pracować przed komputerem - i to przez osiem godzin dziennie - w placówkach publicznych takich jak czytelnie czy biblioteki jak sugerują to organy. Nie przesądzając przyszłego rozstrzygnięcia organu w tej kwestii przyjąć należy, że organ oceniając wniosek o pokrycie kosztów Internetu musi rozpoznać ten wniosek przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy. Dopiero po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy organ będzie mógł podjąć decyzję w granicach uznania administracyjnego.

Sąd nie podzielił natomiast pozostałych zarzutów skargi.

Żaden z organów orzekających nie negował trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej skarżącego. Wbrew jednak stanowisku strony, okoliczności te nie mogły stanowić wyłącznego kryterium uwzględnianego przy rozstrzyganiu wniosku o przyznanie zasiłku celowego. O możliwościach świadczenia pomocy społecznej decydują nie tylko potrzeby wnioskodawcy i cel pomocy, ale również możliwości finansowe organu pomocowego i potrzeby innych osób uprawnionych.

Obowiązujące przepisy, wbrew przekonaniu skarżącego, nie gwarantują mu prawa do zaspakajania ze środków publicznych wszystkich zgłaszanych potrzeb w żądanej wysokości. Przepisy Konstytucji RP określają jedynie ogólnie prawa obywateli do zabezpieczenia społecznego i ochrony zdrowia. Jednak konkretyzacja zasad, trybu i sposobu przyznawania świadczeń jest określona w ustawach, w tym w ustawie o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 67 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa. W myśl ust. 2, obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Art. 69 Konstytucji stanowi, że osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Stosownie zaś do art. 71 ust. 1 Konstytucji, Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych.

Powyższe unormowania wskazują wyraźnie, że to ustawy określają przesłanki i zasady przyznawania świadczeń ze środków publicznych. Rozdział środków musi uwzględniać priorytety wynikające z przytoczonych przepisów Konstytucji, ale też wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadę sprawiedliwości społecznej i wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji zasadę, że wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.

Ustawa o pomocy społecznej waży i uwzględnia wszystkie te wartości. Stosownie do art. 39 ust. 1 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek ten ukierunkowany jest na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, która musi być oceniana na tle całokształtu sytuacji wnioskodawcy i innych potrzebujących. W sprawie istotnym jest, że skarżący posiada stałe źródło dochodu w postaci zasiłku stałego i pielęgnacyjnego, może więc wydatki zaplanować. Sąd nie kwestionuje trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego. Jednak sytuacja bytowa skarżącego jest stabilna. Z wywiadu wynika, że skarżący zamieszkuje w lokalu własnościowym.

W rozpatrywanym przypadku istotnym jest też, że regularnie korzysta z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego i pielęgnacyjnego. W miarę możliwości organ I instancji udziela skarżącemu dodatkowego wsparcia finansowego w postaci zasiłków celowych na zakup żywności, leków, środków czystości, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, dodatku osłonowego. Udzielona skarżącemu pomoc w formie zasiłków celowych w 2022 r. wyniosła 2850 zł.

Należy mieć również na uwadze jak wskazano to już wyżej, że z brzmienia art. 39 ust. 1 u.p.s. wynika, że zasiłek celowy "może" być przyznany. Tym samym przepis ten nie obliguje organu do przyznania tego świadczenia. Oznacza to, że wnioskodawca nie posiada roszczenia o przyznanie zasiłku celowego. Przepis ten zezwala organowi orzekającemu na miarkowanie udzielanej pomocy, a nawet odmowę jej przyznania z uwagi na obowiązujące zasady przy korzystaniu z pomocy społecznej. Rozpoznając wniosek pomocowy właściwy organ musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej, a korzystających z pomocy społecznej. Organ pomocy musi uwzględniać fakt, że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje, winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.s. potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W art. 2 ust. 1 u.p.s. zawarta została też jedna z fundamentalnych zasad pomocy społecznej. Jest to zasada pomocniczości (subsydiarności). Zgodnie z tą zasadą państwo nie może ograniczać inicjatywy obywateli, wyręczać ich, pozbawiać możliwości wyboru, ani przejmować za nich odpowiedzialności. W doktrynie wskazuje się, iż zasada subsydiarności wyraża spoczywającą na jednostce powinność pełnego wykorzystania własnych zasobów, możliwości oraz uprawnień (I. Sierpowska, Komentarz do ustawy dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, Wydawnictwo ABC 2009 r.). Z treścią powyższych przepisów koresponduje art. 7 k.p.a., w świetle którego, organ administracji publicznej działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (zob. wyrok NSA z 11.06.1981r., sygn. akt SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57, wyrok NSA z 19.01.2006r., sygn. akt I OSK 777/05; wyrok dostępny w CBOSA).

W związku z tym organ ma obowiązek dokonać oceny nie tylko sytuacji materialnej skarżącego, ale musiał także uwzględnić ilość i rodzaj skierowanych do niego wniosków o udzielenie pomocy. Organ musi uwzględniać wysokość już przyznanych świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków, tak aby środki wystarczyły na cały rok i z pomocy społecznej mogła skorzystać jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.

Ponadto rację mają organy wskazując, że skoro skarżący w miesiącu listopadzie i grudniu otrzymał pomoc na zakup ogrzewania, a przeznaczył tę pomoc na zaległości czynszowe, to skarżący korzystał z pomocy niezgodnie z przeznaczeniem co może stanowić przesłankę z art. 11 ust. 1 u.p.s. do ograniczenia pomocy. Stosownie bowiem do treści tego przepisu w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego. Skarżący musi też współpracować z organem we wszystkich kwestiach w tym w przedstawieniu dokumentacji mającej na celu rzeczywiste ustalenia zużytej energii. Brak współpracy skarżącego może bowiem stanowić podstawę odmowy przyznania środków z pomocy społecznej.

W tej sytuacji uznać należy, że doszło do naruszenia wyszczególnionych wyżej norm postępowania, które niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy wezmą pod uwagę ocenę prawną przedstawioną w wyroku. Po uzupełnieniu materiału dowodowego odnośnie potrzeb związanych z dostępem skarżącego do Internetu i zobrazowaniem sytuacji finansowej organu w zakresie możliwości przyznania pomocy w formie zasiłków celowych organy rozpoznają ponownie sprawę.