Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 426/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak (spr.), Protokolant specjalista Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2024 r. sprawy ze skargi M. S. i J. S. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zarząd Dzielnicy P. M. W. uchwałą z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr [...] Rady [...]W. z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom [...]W. do wykonywania niektórych zadań i kompetencji [...]W. (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2, § 7 ust. 1 uchwały nr [...] Rady [...]W. z dnia [...] grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu M. W. (Oz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836, z 2020 r. poz. 5791, z 2021 r. poz. 5586, z 2022 r. poz. 3530 i 4666 oraz z 2023 r. poz. 6855 i 12734) nie zakwalifikował M. S. i J. S., zw. dalej "skarżącymi", do udzielenia pomocy mieszkaniowej.

W uzasadnieniu uchwały Zarząd wskazał, że w dniu [...] października 2023 r. skarżący wystąpili z wnioskiem o pomoc mieszkaniową. Podali, ze prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe. Jako miejsce zamieszkania wskazali 1 pokój w lokalu nr [...] przy ul. W. [...] w W..

Zarząd wskazał, że sprawa została rozpatrzona w oparciu o przepisy uchwały nr [...] Rady [...]W. z dnia [...] grudnia 2019 r., w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...]W. (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836, z 2020 r. poz. 5791, z 2021 r. poz. 5586, z 2022 r. poz. 3530 i 4666 oraz z 2023 r. poz. 6855 i poz. 12734), zw. dalej "uchwałą".

Zgodnie z § 4 w zw. z § 7 ust. 1 uchwały pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz warunki określone w § 7 z zastrzeżeniem § 8 i § 9. Przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy, z zastrzeżeniem ust. 2-4, uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna na osobę zamieszkującą w lokalu wynosi nie więcej niż 10 m2, w przypadku zamieszkiwania 1 osoby w lokalu, a w przypadku zamieszkiwania 2 osób w lokalu nie więcej niż 14 m2, powiększone o dodatkowe 6 m2 na każdą koleją osobę zamieszkującą w lokalu.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że skarżąca od 1997 r. do 2014 r. posiadała zameldowanie na pobyt stały pod adresem: ul. W. [...] m. [...], natomiast skarżący zameldowany jest na pobyt stały w R. przy ul. R. [..]. Właścicielem domu oraz gruntów rolnych i leśnych znajdujących się pod ww. adresem był A. S. (kuzyn wnioskodawcy). W sierpniu 2023 r. spadek po A. S. nabyła Gmina R. z dobrodziejstwem inwentarza (decyzja w sprawie zmiany wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2023 w aktach). Skarżąca udokumentowała, że leczy się z powodu przewlekłych schorzeń neurologicznych i wymaga stałej opieki w poradni urologicznej i kontroli onkologicznej. Skarżąca poinformowała, że jej mąż choruje na cukrzycę, jednak w aktach brak jest dokumentów potwierdzających tę chorobę. Skarżący jako adres zamieszkania podali lokal nr [...] przy ul. W. [...], będący własnością osób trzecich (obcych). Lokal ten posiada powierzchnię użytkową [...] m2, mieszkalną [...] m2, składa się z 3 pokoi o powierzchniach [...] m2, [...] m2 i [...] m2. Właściciele tego lokalu zgłosili trzy osoby do zamieszkiwania, wśród których nie ma wnioskodawców. Warunki mieszkaniowe uprawniające wnioskodawców do otrzymania pomocy mieszkaniowej przy zamieszkiwaniu w lokalu 3 osób uznaje się za spełnione, jeżeli powierzchnia mieszkalna zajmowanego lokalu nie przekracza 20 m2.

Skarżący podali, że od 2022 r. zamieszkują w użyczonym im jednym pokoju ww. lokalu. Natomiast właściciele tego lokalu oświadczyli, że skarżący użyczają od nich pokój od stycznia 2023 r. Tym samym Zarząd Dzielnicy zasadnie stwierdził, że złożone oświadczenia co do daty początkowej zamieszkiwania skarżących w jednym z pokoi w lokalu [...] pozostają ze sobą w sprzeczności. Skarżący przedłożyli również zaświadczenia z Urzędu Skarbowego P. obrazujące, że skarżący za lata 2014-2022 rozliczali się w Urzędzie Skarbowym w W..

Wniosek skarżących został zaopiniowany przez Komisję Mieszkaniową w dniu [...] stycznia 2024 r. i uzyskał opinię negatywną.

Mając na względzie treść § 4 i § 7 ust. 1 uchwały nr [...] Rady M. W. z dnia [...] lipca 2009 r. Zarząd Dzielnicy P. [...]W stwierdził, że warunki mieszkaniowe nie uprawniają wnioskodawców do ich poprawy. W przypadku skarżących brak jest również możliwości zastosowania § 7 ust. 3 uchwały, ponieważ dokumenty dołączone do wniosku nie potwierdzają zamieszkiwania dwuosobowej rodziny skarżących w jednym pokoju przez okres co najmniej 2 lat na podstawie odrębnej umowy najmu oraz przez ostatnie 2 lata nie rozliczali podatku dochodowego od osób fizycznych w urzędzie skarbowym na terenie m. st. W .

Skargę na powyższą uchwałę wnieśli M. S. i J. S.. Zaskarżając uchwałę w całości, zarzucili jej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez co nie ustalono faktycznych okoliczności, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Wskazując na ten zarzut wnieśli o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości.

W uzasadnieniu skargi podnieśli, że organ nie uwzględnił § 7 ust. 4 uchwały nr [...] Rady M. W z dnia [...] lipca 2009 r. który reguluje, że jeśli wnioskodawca w związku warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej, można postanowić o zwolnieniu z warunków, o których mowa w ust. 1 i 3. Wskazali, że skarżąca od wielu lat choruje onkologicznie, przez 30 lat była na rencie, a teraz otrzymuje niewielką emeryturę. Na skutek choroby musi korzystać ze stomii, wymaga specjalnej opieki i pomocy. Skarżący jest zaś cukrzykiem i przyjmuje insulinę. Mimo złego stanu zdrowia pracuję na budowach. Wspólnie osiągany dochód nie pozwala na samodzielne zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Ponadto podnieśli, że rozliczeń z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2014-2022 dokonywali w Urzędzie Skarbowym w [...], tylko dlatego, że skarżący pracował w [...] i rozliczali się za pośrednictwem księgowości tej firmy.

W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując dotychczasową argumentację, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy P. [...]W. z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] odmawiająca skarżącym zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej poprzez najem lokalu z zasobów mieszkaniowych [...]Warszawy - nie narusza obowiązujących przepisów prawa.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08, NSA wyraźnie uznał, że uchwała zarządu dzielnicy (...), odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu uchwały NSA stwierdził, że tego rodzaju rozstrzygnięcie nie jest załatwieniem sprawy cywilnej, ale rozstrzygnięciem w sprawie z zakresu administracji publicznej podjętym przez organ dzielnicy, a więc aktem, do którego ma zastosowanie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.

Powyższe stanowisko składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało zaakceptowane zarówno w dotychczasowej judykaturze, jak i poglądach doktryny.

W ocenie Sądu, sprawa o takim przedmiocie należy do właściwości sądów administracyjnych, co w konsekwencji zobowiązało Sąd do merytorycznego zbadania zgodności spornej uchwały Zarządu Dzielnicy P. [...]W. z regulacjami zawartymi we wskazanej powyżej uchwale nr [...] Rady [...]W. z dnia [...] grudnia 2019 r.

Podstawę wydania zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy § 4 w zw. z § 5 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 i § 7 ust. 1 uchwały nr [...] Rady M. W. z dnia [...] grudnia 2019 r.

Uchwała Nr [...] Rady M. W. z dnia [...] grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu M. W została wydana na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia [...] czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.

Z art. 21 ust. 3 pkt 5 tej ustawy wynika, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2017 r., wydanym w sprawie sygn. akt I OSK 2151/16, wyraźnie wskazał, że z przepisów uchwały nr [...] Rady M. W. z dnia [...] lipca 2009 r., a także z art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji,, niewątpliwie wynika obowiązek, w sprawach rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać praworządnie oraz uwzględniać interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. W tym kontekście, pamiętając, że zaskarżona uchwała ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także art. 7 k.p.a. (por. cyt. wyżej wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09).

W ocenie Sądu, powyższe stanowisko należy odnieść również do spraw rozstrzyganych przez zarządy dzielnic [...]Warszawy na podstawie aktualnie obowiązujących regulacji prawnych zawartych w uchwale nr [...] Rady M. W. z dnia [...] grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu M. W..

Mając powyższe na względzie, uznać należy, że obowiązkiem Zarządu Dzielnicy P., wydającego sporną uchwałę z dnia [...] stycznia 2023 r., było zatem podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Przy czym, wskazać należy, iż czynnościami niezbędnymi są czynności odnoszące się do okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego.

W związku z powyższym, Sąd uznał, że Zarząd Dzielnicy P., wydając zaskarżoną uchwałę, nie dopuścił się naruszenia przepisów stanowiących podstawę jej wydania. Wbrew zarzutom skargi - w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy, przyjmując zasadnie, iż z ustaleń dokonanych w toku analizy wniosku oraz zgromadzonej dokumentacji wynika, że skarżący w dacie orzekania nie spełniali warunków uprawniających do udzielenia pomocy mieszkaniowej, z uwagi na niespełnienie warunków przewidzianych w przepisach § 4 w związku z § 7 ust. 3 uchwały nr [...] Rady M. W. z dnia [...] lipca 2009 r.

W konsekwencji, w ocenie Sądu, organ prawidłowo uznał, że dało to podstawę do odmowy zakwalifikowania skarżących do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie najmu lokalu wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...]Warszawy.

Zgodnie z § 4 uchwały nr [...] Rady M. W. z dnia 5 grudnia 2019 r., pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz w § 7 z zastrzeżeniem § 8 i § 9.

Kryterium dochodowe, jak i metrażowe uprawniające do przyznania pomocy mieszkaniowej nie było sporne między stronami. Sporne zaś było zastosowanie w odniesieniu do skarżących kryteriów z § 7 ust. 3 uchwały nr [...] Rady M. W. z dnia [...] grudnia 2019 r.

Zgodnie z § 7 ust. 3 uchwały nr [...] Rady [...]W. z dnia [...] grudnia 2019 r., jeżeli jeden lub więcej pokoi w lokalu zajmowanych jest przez osoby niespokrewnione z gospodarstwem domowym wnioskodawcy i prowadzące odrębne gospodarstwa domowe, to dla oceny warunków zamieszkania kwalifikujących wnioskodawcę do ich poprawy stosuje się odpowiednio § 7 ust. 1, przy czym przy obliczaniu powierzchni liczy się wyłącznie powierzchnię wynajmowanego pokoju przez gospodarstwo domowe wnioskodawcy, o ile wnioskodawca nie jest uczniem lub studentem i co najmniej od 2 lat zamieszkuje w wynajmowanym pokoju na podstawie odrębnej umowy najmu oraz przez ten czas rozlicza podatek dochodowy od osób fizycznych w urzędzie skarbowym na terenie Miasta.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący zamieszkują jeden pokój w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. na podstawie umowy użyczenia przez właścicieli tego lokalu (przez osoby niespokrewnione) prowadząc odrębne gospodarstwo domowe. W tej sytuacji, mając na uwadze powyższe, organ zasadnie przyjął, iż sprawa skarżących winna być oceniona przez pryzmat § 7 ust. 3 uchwały nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. Z akt sprawy nie wynika zaś by skarżący zamieszkiwali pod wskazanym adresem (ul. W. [...] lok. [...] w W.), w użyczanym im pokoju, minimum 2 lata. Oświadczenie skarżących, że zamieszkują w tym pokoju od stycznia 2022 r. pozostaje w sprzeczności z oświadczeniem właścicieli tego lokalu w którym znajduje się pokój zamieszkiwany przez skarżących. Właściciele spółdzielczego prawa do lokalu nr [...] przy ul. W. [...] w W. twierdzą, że pokój skarżącym zamieszkują od stycznia 2023 r. Tym samym bez wątpienia kryterium zamieszkiwania od 2 lat we wskazanym pokoju nie zostało spełnione. Dodatkowe należy zauważyć, że również przez ten czas (czyli co najmniej przez czas zamieszkiwania w tym pokoju) skarżący nie rozliczali podatku dochodowego od osób fizycznych w urzędzie skarbowym na terenie [...]Warszawy. Tę okoliczność sami skarżący przyznali wskazując, że rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych dokonywali za pośrednictwem księgowej firmy w której pracował skarżący mającej siedzibę w [...], która podatki rozliczała według właściwości tej firmy, tj. w Urzędzie Skarbowym [...]. W świetle przywołanych okoliczności nie sposób zatem wywieść, że skarżący spełniają warunki wynikające z § 7 ust. 3 uchwały nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r.

Co więcej, w niniejszej sprawie, nie zachodziły również uzasadnione przesłanki, o których mowa w § 7 ust. 4 uchwały nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., do zwolnienia skarżących z warunków, o którym mowa w § 7 ust. 3 tej uchwały.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika bowiem, aby skarżąca, czy też skarżący, w związku z warunkami mieszkaniowymi znajdowali się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej.

Z przedłożonej przez skarżącą dokumentacji medycznej nie wynika, aby w związku z jej stanem zdrowia wymagała szczególnych warunków mieszkaniowych. Warunki mieszkaniowe nie były z tego punktu widzenia przez skarżącą również kwestionowane do momentu złożenia skargi.

Tym samym, skarżąca nie wykazała, aby jej przypadek pozwolił na zastosowanie przepisu § 7 ust. 4 uchwały nr [...] Rady [...]W. z dnia [...] grudnia 2019 r. Domaganie się od organu, aby to na nim spoczywał ciężar wykazania okoliczności wskazanych w ww. przepisie, nie jest uprawnione. To w interesie zainteresowanej jest dołożenie wszelkich starań mających na celu udokumentowanie jej szczególnej sytuacji zdrowotnej, na którą się powołuje.

Pomimo wskazywanej trudnej sytuacji życiowej i materialnej skarżącej, Sąd był zobowiązany jednak uwzględnić fakt, iż najem lokali, pochodzących z zasobu mieszkaniowego M. W., jest ściśle reglamentowany i ogranicza się wyłącznie do osób, które spełniają kwalifikacje do udzielenia pomocy mieszkaniowej, o których mowa w stosownych przepisach uchwały nr [...] Rady M. W. z dnia [...] grudnia 2019 r.

Ponownego podkreślenia wymaga, iż Sąd dokonuje kontroli zaskarżonej uchwały według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu jego wydania. Oznacza to, iż argumentacja podnoszona przez skarżących po podjęciu zaskarżonej uchwały Zarządu Dzielnicy nie była mu znana w dniu jej podjęcia. Na etapie wniesienia skargi skarżąca powoływała się na schorzenia na które cierpi, jak i dyskomfort z tym związany. Jednak okoliczności przywołane po wydaniu zaskarżonej uchwały nie mogą mieć wpływu na prawidłowość podjętej w sprawie uchwały. Natomiast jako ujawnione już po jej wydaniu mogą być brane pod uwagę, na skutek zmiany stanu faktycznego sprawy, w nowym postępowaniu zainicjowanym kolejnych wnioskiem o przyznanie pomocy mieszkaniowej i najem lokalu z zasobów [...]Warszawy. Z kryteriów wynikających z § 7 ust. 3 wnioskodawcy mogą być zwolnieni jeżeli w związku z warunkami mieszkaniowymi znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego. Wówczas zarząd dzielnicy, oceniając przesłanki zawarte w § 7 ust. 4 ww. uchwały z dnia [...] grudnia 2019 r., na podstawie analizy i oceny sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy może postanowić o zwolnieniu z warunków, o których mowa w ust. 3.

Reasumując, w ocenie Sądu, Zarząd Dzielnicy P. dokonał prawidłowej oceny sytuacji przedstawionej przez skarżących, mając przy tym na względzie stosowne przepisy uchwały Rady M. W. z dnia [...] grudnia 2019 r. Organ wydając zaskarżoną uchwałę, zasadnie stwierdził, że skarżący nie zamieszkują w użyczanym im pokoju od co najmniej 2 lat (prowadząc oddzielne gospodarstwo domowe), jak również nie wykazują – przez ten czas – rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych w urzędzie skarbowym na terenie [...]W.. Dochował także zasad prawidłowego działania, albowiem należycie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, zgromadził w sposób kompletny materiał dowodowy, biorąc pod uwagę przede wszystkim materiał przedstawiony przez skarżących, a następnie poddał go szczegółowej analizie, z której wyprowadził logiczne i poprawne wnioski.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - rozstrzygając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - orzekł, jak w sentencji wyroku.