Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3031/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185, art. 183 § 2 pkt 5 , art. 110, art. 32, art. 33 § 1 i 2, art. 12
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 7 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 23/19 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 30 października 2018 r. nr ... w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; II. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. na rzecz M. S. kwotę 590 (pięćset dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 23/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), oddalił skargę M. S. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 30 października 2018 r. w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 października 2018 r., uchylającą w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie P. z dnia 8 czerwca 2018 r. i nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Pismem z dnia 2 października 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie P. zawiadomił D. O. i J. O. – właścicieli działki nr ... położonej w K., gmina K. – o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zabudowy przedmiotowej działki.

W toku postępowania w 2014 r. doszło do zmiany właścicieli nieruchomości. Powołując się na art. 30 § 4 k.p.a. organ objął prawnymi skutkami aktu samowoli budowlanej aktualnych właścicieli przedmiotowego obiektu budowlanego, tj. J. S.-S. oraz M. S.

Decyzją z dnia 18 stycznia 2017 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie P. nakazał właścicielom – J. S.-S. i M. S. rozbiórkę przedmiotowego obiektu. Po rozpatrzeniu odwołania Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku decyzją z dnia 24 marca 2017 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując na potrzebę powtórzenia procedury wezwania aktualnych właścicieli nieruchomości do przedłożenia stosownych dokumentów celem legalizacji samowoli budowlanej.

Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2017 r. wstrzymano prowadzenie robót przy budowie przedmiotowego obiektu budowlanego, jednocześnie nakładając na właścicieli obowiązek przedstawienia odpowiednich dokumentów w terminie do 30 września 2017 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku postanowieniem z dnia 7 lipca 2017 r. uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji i nałożył na właścicieli obowiązek przedłożenia, w terminie do 30 listopada 2017 r., decyzji Wójta Gminy K. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla wskazanego obiektu budowlanego, czterech egzemplarzy projektu budowlanego sporządzonego zgodnie z wymogami prawa oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Pismem z dnia 15 maja 2018 r. organ nadzoru budowlanego I instancji zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. W związku z brakiem wykonania nałożonych na właścicieli obowiązków, na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego decyzją z dnia 8 czerwca 2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie P. nakazał J. S.-S. i M. S. rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego.

W wyniku rozpatrzenia odwołania M. S. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku decyzją z dnia 30 października 2018 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nakazał J. S.-S. i M. S. rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem (na bloczkach betonowych) o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej dwukondygnacyjnego o wymiarach po obrysie budynku wraz z tarasem 8,43 m x 7,84 m.

Skargę na powyższą decyzję wniósł M. S.. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji oraz o wstrzymanie jej wykonania.

W odpowiedzi na skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku wniósł o jej oddalenie.

Pismem z dnia 1 czerwca 2020 r. pełnomocnik M. S. i J. S.-S. poinformował, że ani jego mandanci ani M. S. nie są już właścicielami przedmiotowego obiektu budowlanego. Jak wynika z załączonego wydruku elektronicznego księgi wieczystej urządzonej dla nieruchomości stanowiącej działkę nr ..., w dniu 25 marca 2020 r. zawarto umowę przeniesienia własności i obecnym właścicielem wskazanej działki jest T. Sp. z o.o. w organizacji z siedzibą w K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga podlegała oddaleniu.

Sąd wskazał, że kontroli legalności w niniejszej sprawie poddano decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego uchylającą w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie P. i nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem (na bloczkach betonowych) o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej dwukondygnacyjnego o wymiarach po obrysie budynku wraz z tarasem 8,43 m x 7,84 m.

Rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji nie miał wątpliwości, że stwierdzony podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 12 listopada 2007 r. i w dniu 20 czerwca 2016 r. obiekt rekreacji indywidulanej stanowi tymczasowy obiekt budowlany, niepołączony trwale z gruntem, którego wybudowanie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Zestawienie dat powstania zabudowy rekreacyjnej na wskazanej działce oraz ustaleń poczynionych w trakcie wspomnianych wyżej oględzin wykluczyło możliwość zaliczenia przedmiotowej zabudowy do obiektów objętych hipotezą art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego, który w dacie jej powstania stanowił, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.

W ocenie Sądu, niewątpliwie sporny obiekt, wobec stwierdzenia, że istniał zarówno w dniu oględzin w 2007 r., jak i później w dniu kolejnych oględzin w 2016 r. powyższego warunku nie spełniał, co potwierdzało konieczność uzyskania pozwolenia na jego budowę zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, którego inwestorzy – D. O. i J. O. nie posiadali. Okoliczności tej nie kwestionował zresztą sam skarżący, zatem uzasadnione było, jak trafnie uznał organ II instancji, procedowanie w sprawie legalizacji ww. obiektu w trybie art. 48 Prawa budowlanego.

Według Sądu prawidłowo ustalone okoliczności faktyczne uzasadniały zastosowanie w niniejszej sprawie trybu legalizacji określonego w art. 48 Prawa budowlanego.

W ocenie Sądu, kwestionowana decyzja została wydana po prawidłowym przeprowadzeniu procedury legalizacyjnej, a orzeczona decyzją organu drugiej instancji rozbiórka jest skutkiem nieprzedłożenia przez właścicieli działki nr ... dokumentów niezbędnych do legalizacji stwierdzonej samowoli.

Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika, iż skarżący podjął starania o uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy dla budynku rekreacji indywidualnej na działce nr .... Organy orzekające w sprawie uzyskały informacje, że Wójt Gminy K. decyzją z dnia 28 lutego 2018 r. odmówił skarżącemu ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 27 czerwca 2018 r., nr SKO Gd/1564/18, utrzymało to rozstrzygnięcie w mocy. Sąd zaznaczył, że z urzędu posiada wiedzę, iż skarga na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 29 maja 2019 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 549/18, została prawomocnie oddalona.

Zdaniem Sądu orzekające organy procedowały w sposób, który umożliwił skarżącemu wypełnienie ww. obowiązków. Obowiązek przedłożenia dokumentacji niezbędnej do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego kierowano bezpośrednio do skarżącego i jego małżonki wyznaczając najpierw termin do dnia 30 września 2017 r., a potem w postanowieniu z dnia 7 lipca 2017 r. przedłużając go do dnia 30 listopada 2017 r. Zaskarżoną decyzję podjęto natomiast po uzyskaniu informacji o ostatecznej odmowie ustalenia warunków zabudowy orzeczonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2018 r.

W tych okolicznościach, Sąd uznał, że nie sposób oczekiwać, aby ze względu na konieczność uzyskania decyzji o warunkach zabudowy postępowanie legalizacyjne mogło być prowadzone przez nieokreślony czas, gdyż stanowiłoby to naruszenie zarówno przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego określających terminy rozpoznawania spraw, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zaś zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.).

Sąd Wojewódzki zgodził się z organem odwoławczym, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym dokonano prawidłowych ustaleń w zakresie przesłanek nałożenia nakazu rozbiórki w stosunku do spornego obiektu nietrwale związanego z gruntem o charakterze rekreacyjnym.

Oceniając prawidłowość obciążenia skarżącego i jego małżonki obowiązkiem rozbiórki Sąd nie dostrzegł żadnych nieprawidłowości, bowiem fakt, że obiekt rekreacyjny na działce nr ... został wybudowany przez poprzednich właścicieli - D. O. i J. O., a skarżący wraz z małżonką kupili nieruchomość z już istniejącym obiektem, nie powoduje braku odpowiedzialności po stronie obecnych właścicieli nieruchomości. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że obowiązek likwidacji skutków samowoli budowlanej nie ulega przedawnieniu ani też nie wygasa w następstwie zbycia obiektu budowlanego (nieruchomości) na rzecz innych osób czy też przekształceń osób prawnych lub innych podmiotów będących stronami postępowania administracyjnego (zob. A. Gliniecki, op. cit. wraz z przytoczonym tam orzecznictwem). Organ nadzoru budowlanego, chcąc skutecznie wydać decyzję w oparciu o przepisy art. 48 Prawa budowlanego, powinien adresatem tej decyzji uczynić ten podmiot, który w chwili wydania decyzji posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W przeciwnym razie decyzja taka będzie niewykonalna (zob. wyroki NSA: z dnia 13 grudnia 2019 r., II OSK 329/18, z dnia 3 grudnia 2019 r., II OSK 3054/18).

W kontekście powyższego Sąd za nietrafny uznał zarzut nieprawidłowego ustalenia kręgu adresatów zaskarżonej decyzji. Według skarżącego darowizna 1/5 części nieruchomości stanowiącej działkę nr ... dokonana na rzecz syna skarżącego – M. S., aktem notarialnym z dnia 30 października 2018 r., winna znaleźć odzwierciedlenie w poszerzonym kręgu adresatów decyzji o rozbiórce.

Z kopii aktu notarialnego Rep. ... z dnia 30 października 2018 r. dotyczącego umowy darowizny wynika, że M. S. i J. S.-S. darowali swojemu synowi M. S. udział wynoszący 1/5 części w nieruchomości położonej w miejscowości K., składającej się z jednej działki ewidencyjnej o nr .... Udział w prawie własności nieruchomości został przeniesiony, jednak nie całe prawo. Oznacza to, że zobowiązani w dalszym ciągu dysponują tytułem prawnym do 4/5 nieruchomości, na której znajduje się obiekt objęty nakazem rozbiórki. Skoro zobowiązani dysponują tytułem prawnym do nieruchomości to mają możliwość wykonania rozbiórki.

Nadto, Sąd zwrócił uwagę, że zawarcie umowy darowizny nastąpiło tego samego dnia co wydanie zaskarżonej decyzji przez organ II instancji. Organ ten o dokonaniu darowizny i o zmianie kręgu właścicieli działki nr ... został powiadomiony dopiero pismem z dnia 18 listopada 2018 r., które wpłynęło do organu w dniu 23 listopada 2018 r. Oznacza to, że w momencie podejmowania rozstrzygnięcia i redagowania jego treści organ nie mógł wiedzieć o zmianie w kręgu właścicieli wskazanej działki i nie popełnił błędu rzutującego na legalność zaskarżonej decyzji kierując obowiązek rozbiórki do skarżącego i jego małżonki jako współwłaściciela. Podkreślić wypada, że ze względu na dynamikę postępowania administracyjnego organ ma obowiązek wydawać akty jurysdykcyjne na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w momencie ich wydawania, czemu w kontrolowanym postępowaniu nie uchybił. Z punktu widzenia czasu, ta cecha jurysdykcji administracyjnej oznacza konieczność uwzględniania wszystkich zmian w stanie faktycznym i prawnym, jakie wystąpiły miedzy punktem zerowym (wszczęciem postępowania) a zredagowanie rozstrzygnięcia (a przynajmniej przed subsumcją) (tak J. Zimmermann, Polska jurysdykcja administracyjna, Warszawa 1996, s. 128).

Poza tym Sąd zauważył, że zarzut pomięcia strony w postępowaniu administracyjnym może skutecznie podnieść wyłącznie podmiot twierdzący, że bez swojej winy nie brał udziału w postępowaniu, albowiem tylko on ma uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania. Skoro inne podmioty nie mogą skutecznie powoływać się na przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to nie mogą również żądać wyeliminowania decyzji administracyjnej z powodu uchybienia niejako w zastępstwie podmiotów uprawnionych (por. wyrok NSA z dnia 25 lipca 2017 r., II OSK 2920/15, LEX nr 2378159). Wobec powyższego zarzut skarżącego sformułowany w odniesieniu do pominięcia M. S. w postępowaniu przed organem II instancji nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Podobnie, zdaniem Sądu, bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji pozostawała okoliczność wyzbycia się własności przedmiotowej działki przez skarżącego i pozostałych współwłaścicieli na rzecz T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialności w organizacji z siedzibą w Krakowie, co potwierdzono złożonym w dniu 4 czerwca 2020 r. do akt sprawy wydrukiem elektronicznym księgi wieczystej urządzonej dla nieruchomości stanowiącej działkę nr .... Z ujawnionych w Dziale II księgi wieczystej wpisów wynika, że do przeniesienia własności na wskazaną Spółkę doszło w dniu 25 marca 2020 r., czyli po dacie wydania przez organ II instancji zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji. Sąd podkreślił natomiast, że przedmiotem działań jurysdykcyjnych sądu administracyjnego jest kontrola zgodności z prawem decyzji administracyjnej według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu jej wydania. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Podstawą zatem orzekania przez ten sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed wymienionymi organami.

Mając to wszystko na uwadze Sąd uznał zarzuty skargi na niezasadne.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.

M. S. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji:

Niezgodność z prawem - obrazę przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego mającą wpływ na treść zapadłego wyroku, a to:

1) art 48 ust. 1 w związku z art 48 ust. 4 Prawa budowlanego przez uznanie za właściwe pominięcia w decyzji współwłaściciela, M. S., który w dacie decyzji był już współwłaścicielem nieruchomości;, co doprowadziło do niepełnego ustalenia kręgu adresatów decyzji i pozbawieniu współwłaściciela, M. S., możliwości obrony swych praw, a również przez pominięcie w zupełności okoliczności, że ani skarżący M. S., ani J. S.-S., ani M. S. nie są już współwłaścicielami nieruchomości której dotyczy postępowanie, ponieważ od 25 marca 2020r. jest nim T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, co znajduje potwierdzenie w treści księgi wieczystej ... i co było przedstawiane Sądowi;

2) art. 7 k.p.a. art. 77 k.p.a. jak również art.. 80 k.p.a. przez niepełne i nieścisłe dokonanie ustaleń faktycznych oraz niewłaściwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także nie rozważenie wszystkich okoliczności sprawy;

3) art. 8 k,p.a. a to przez prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób kategorycznie podważające zaufanie obywateli do działania organów władzy publicznej, co ujawniło się m.in. w wydaniu wyroku z uzasadnieniem obarczonym niekonsekwencją, licznymi sprzecznościami, błędami logicznymi i nieścisłościami.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.

Zgodnie z art. 183 § 2 p.p.s.a nieważność postępowania sądowoadministracyjnego zachodzi m.in. jeżeli strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw (pkt 5).

Do sytuacji przewidzianej w przepisie dochodzi wówczas, gdy wskutek wadliwości procesowych sądu strona nie brała udziału w postępowaniu sądowym. Zastrzec przy tym należy, że regulacja art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. odnosi się nie tylko do stron w rozumieniu art. 32 p.p.s.a., ale też do podmiotów, które uzyskują status uczestnika na podstawie art. 33 § 1 i 2 p.p.s.a. Zaznaczyć bowiem należy, że zgodnie z art. 12 p.p.s.a., ilekroć w ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. Oznacza to, że jeżeli uczestnik postępowania sądowego został wskutek uchybień proceduralnych wyłączony od udziału w sprawie, to zachodzi podstawa nieważności określona w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie taka właśnie sytuacja nastąpiła. Mianowicie postępowanie sądowoadministracyjne zainicjowane zostało skargą M. S., który wraz z uczestniczką postępowania sądowego J. S.-S. jest adresatem nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego. Z akt sprawy wynika, że obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego nałożony został na wymienione osoby, jako aktualnych właścicieli nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr .... Jednocześnie w toku postępowania sądowego (4 czerwca 2020 r.) pełnomocnik M. S. i J. S.-S. poinformował Sąd Wojewódzki pisemnie o zbyciu przez nich w dniu 25 marca 2020 r. przedmiotowej nieruchomości na rzecz Spółki T. (w organizacji), co udokumentowane zostało wydrukiem z księgi wieczystej.

W takim stanie sprawy obowiązkiem Sądu Wojewódzkiego było podjęcie czynności procesowych w celu umożliwienia wzięcia udziału w postępowaniu sądowym aktualnemu właścicielowi nieruchomości zabudowanej obiektem budowlanym objętym spornym nakazem rozbiórki.

Wprawdzie Sąd Wojewódzki prawidłowo wskazał w uzasadnieniu wyroku, że skoro przeniesienie własności nieruchomości nastąpiło po dacie wydania decyzji WINB z 30 października 2018 r., to sama ta okoliczność nie miała wpływu na merytoryczne rozpoznanie skargi, gdyż kontrola sądowa jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Jednak Sąd Wojewódzki nie uwzględnił należycie konsekwencji prawnych zbycia nieruchomości w aspekcie procesowym, związanym z następstwem prawnym nabywcy nieruchomości w sprawie dotyczącej rozbiórki obiektu budowlanego.

Trzeba bowiem zaznaczyć, że niewątpliwie sprawa rozbiórki obiektu budowlanego znajdującego się na nieruchomości sprzedanej w czasie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego dotyczy nie tylko adresatów zaskarżonej decyzji, ale też aktualnego właściciela przedmiotowej nieruchomości.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 kwietnia 2012 r. II OSK 2557/11, w takim przypadku należy mieć na uwadze regulację art. 30 § 4 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz 28a ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.), a w konsekwencji przyjąć, iż uniemożliwienie nabywcy nieruchomości wzięcia udziału w postępowaniu sądowym stanowi naruszenie przepisów postępowania skutkujące pozbawieniem go możliwości obrony swych praw przed sądem (art. 271 pkt 2 oraz art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.).

Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 28a u.p.e.a., w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy.

W orzecznictwie i piśmiennictwie wskazuje się jednolicie, że przepis ten dotyczy m.in. sytuacji, gdy na skutek czynności cywilnoprawnych dochodzi do zmiany właściciela rzeczy, z którą jest związany egzekwowany obowiązek.

Przykładowo art. 28a u.p.e.a. dotyczy przypadku, gdy wskutek sprzedaży obiektu budowlanego objętego nakazem rozbiórki, obowiązek jej wykonania przechodzi na następcę prawnego, czyli nabywcę nieruchomości (por. wyrok WSA z 5 czerwca 2013 r. II SA/Gd 120/13; M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz do art. 28a, SIP Lex/el. 2023; R. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz do art. 28a, SIP Lex 2005).

Wobec powyższego w niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki powinien zweryfikować informacje dotyczące nowego właściciela przedmiotowej nieruchomości, celem umożliwienia mu uczestnictwa w postępowaniu sądowym.

Warto zauważyć, że stosownie do art. 110 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd postanowi zawiadomić o toczącym się postępowaniu osoby, które dotychczas nie brały udziału w sprawie w charakterze stron.

W doktrynie przyjmuje się, że w świetle wymienionego przepisu sąd ma obowiązek odroczenia rozprawy w przypadku konieczności zawiadomienia o toczącym się postępowaniu jego nowych uczestników.

Obligatoryjne odroczenie rozprawy wiąże się z tzw. przekształceniami podmiotowymi, które mogą mieć miejsce w przypadku następstwa prawnego o charakterze szczególnym (por. T. Woś (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 110 WK 2016. Sip. Lex).

W niniejszej sprawie niewątpliwie wystąpił przypadek następstwa prawnego związanego ze zbyciem nieruchomości, a zatem podmiot będący prawnym sukcesorem powinien uczestniczyć w postępowaniu sądowym (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2023 r. II OSK 1629/22).

Tymczasem Sąd Wojewódzki przeprowadził rozprawę i wydał wyrok bez uprzedniego zawiadomienia nowego właściciela nieruchomości, czym pozbawił go możności obrony swych praw w tym postępowaniu.

Wobec zaistniałej nieważności postępowania zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu, celem ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd Wojewódzki. Zaznaczyć przy tym należy, że stwierdzenie kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa procesowego, przewidzianego m.in. w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku, bez możliwości merytorycznej oceny zarzutów kasacyjnych.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji zgodnie z art. 185 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

-----------------------

9