Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 500/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 121 par 4 i 5
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2016 r. ze skargi U.K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (dalej PINB), postanowieniem nr [...] z dnia [...] r., działając na podstawie art. 121 § 4 i §5, art. 122, art. 64a § 1 i art. 20 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 z późniejszymi zmianami – dalej u.p.e.a.) nałożył na U. K. grzywnę w wysokości: [...] zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym [...]nr [...] z dnia [...] r. Jednocześnie wezwał do uiszczenia powyższej grzywny w terminie do dnia [...] r. na konto PINB oraz wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym [...] nr [...] w terminie do dnia [...] r. Przy tym wskazano, że zgodnie z art. 122 § 2 pkt 1 ww. ustawy w przypadku nieuiszczenia grzywny w oznaczonym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, a zgodnie z art. 122 § 2 pkt. 2 u.p.e.a. w przypadku niewykonania obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego w terminie wskazanym w postanowieniu będzie orzeczone wykonanie zastępcze.

W uzasadnieniu podano m. in., że decyzją nr [...] z dnia [...] r. nakazano U. K., właścicielowi budynku przy ul. [...] w S., wykonanie rozbiórki elementów wyszczególnionych w protokole służbowym z dnia [...] r., tj. stropu nad I piętrem, 80 cm ścian zewnętrznych, ścianki działowej w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w S., wykonanych w warunkach samowoli budowlanej. W związku z tym, że nałożony obowiązek nie został wykonany, wobec zobowiązanej wszczęto postępowanie egzekucyjne. Decyzja Prezydenta Miasta S. nr [...] z dnia [...]r. posiada status decyzji ostatecznej i podlega przymusowemu wykonaniu. Postępowanie egzekucyjne wszczęte tytułem wykonawczym [...] nr [...] zostało umorzone postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. po rozpatrzeniu zarzutów dot. egzekucji administracyjnej. Upomnieniem nr [...] z dnia [...] r. wezwano U. K. do dobrowolnego wykonania decyzji nr [...] Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. W związku z niewykonaniem obowiązku tytułem wykonawczym [...] nr [...] z dnia [...] r. zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, gdyż jedynie wykonanie obowiązku w całości bądź też jego bezprzedmiotowość stanowi o niedopuszczalności stosowania środka egzekucyjnego (art. 7 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W dniu [...]r. stawiła się w siedzibie Inspektoratu U. K. celem zapoznania się z aktami sprawy, w związku z niepodjęciem skierowanej do niej korespondencji - upomnienia nr [...] z dnia [...] r. Została poinformowana o doręczeniu zastępczym zgodnie z przepisami, tj. "fikcji doręczenia". W dniu [...] r. została udostępniona jej kserokopia ww. upomnienia, co zostało odnotowane w protokole służbowym. Podano, że wysokość nałożonej grzywny została ustalona w oparciu o art. 121 § 4 i § 5 u.p.e.a.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła U. K., zaskarżając je w całości. Wniosła o jego uchylenie i odstąpienie od nakładania grzywny i zobowiązania do wykonania obowiązku.

W uzasadnieniu podała m. in. że stanowisko organu nie jest zasadne. Zarzucono przedawnienie obowiązku i jego nieistnienie z powodu braku prawidłowego, a więc zgodnego z prawem doręczenia przedmiotowej decyzji o rozbiórce z dnia [...] r., a to przyklejenia jej do słupa na ulicy, a także niewykonalność obowiązku. Oprócz zasadności nałożenia grzywny zakwestionowała także jej wysokość, która jest zdecydowanie zawyżona.

WINB postanowieniem z dnia [...] r., znak [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – dalej k.p.a.), w wyniku rozpoznania zażalenia zobowiązanej U. K. na postanowienie PINB nr [...] z dnia [...] r.: 1) uchylił w całości zaskarżone postanowienie, 2) działając na podstawie art. 121 § 4 i 5, art. 122, art. 64a §1 i art. 20 §1 pkt 4 u.p.e.a. nałożył na U. K. grzywnę w wysokości [...] zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym [...] NR [...] z dnia [...] r. Jednocześnie wezwał ją uiszczenia powyższej grzywny w terminie do dnia [...] r. na konto PINB oraz wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym [...] nr [...] z dnia [...] r., wystawionym przez PINB, w terminie do dnia [...] r.

W uzasadnieniu podano m. in., że w przedmiotowej sprawie wysokość grzywny należy obliczyć zgodnie z art. 121 § 5 u.p.e.a., a powinna ona w zaktualizowanej wysokości wynosić [...] zł. Nadto, zgodnie z art. 17 § 2 u.p.e.a. wniesienie zażalenia nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ odwoławczy może jednak w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia. W świetle powyższego uwagi dotyczące przedwczesnego wydania postanowienia o nałożeniu grzywny nie znajdują uzasadnienia.

Skargę na powyższą decyzję złożyła U. K., domagając się uchylenia postanowienia w całości i stwierdzenia jego nieważności oraz niezgodności z przepisami prawa, a to art 121 §5 u.p.e.a., określającym sposób wyliczenia grzywny oraz art. 43 k.p.a., przewidującego sposób doręczania przesyłek stronom uczestniczącym w postępowaniu egzekucyjnym. Powyższe przepisy nie zostały prawidłowo zastosowane i nastąpiło błędne doręczenie tytułu wykonawczego z dnia [...] r., nr [...] oraz upomnienia numer [...] z dnia [...] r.

W uzasadnieniu podano m. in., że grzywna wskazana w zaskarżonym postanowieniu ustalona na kwotę [...] złotych nie jest w sposób prawidłowy wyliczona. Nie przedstawiono w ogóle Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego określającego cenę 1 m kw. powierzchni użytkowej dla celów premii gwarancyjnej z dnia 23 lutego 2016 r. za IV kwartał 2015 r., mimo że w załącznikach ten komunikat wymieniono. Ponadto zgodnie z art. 121 §4 u.p.e.a., jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa chyba, że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. W przedmiotowej sprawie grzywna określona w zaskarżonym postanowieniu jest drugą z kolei grzywną w sprawie, bowiem pierwszą nałożono postanowieniem numer [...] r. z dnia [...] r. w kwocie nieco wyższej a to [...] zł. Uchylenie pierwszego postanowienia z dnia [...] r. o nałożeniu pierwszej grzywny jest niezasadne i nie znajduje żadnego uzasadniona, zwłaszcza że nie uzasadniono dlaczego została uchylona i wymierzona druga grzywna, co było niedopuszczalne w świetle prawa. Ponadto wymierzenie drugiej grzywny bezpośrednio przez organ II instancji pozbawia stronę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, co również jest niezgodne z przepisami prawa i narusza art. 6 k.p.a. przewidujący, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Wysokość grzywny ustalona w zaskarżonym postanowieniu nie jest właściwa i nie odpowiada iloczynowi powierzchni zabudowy budynku lub jego części objętym nakazem przymusowej rozbiórki i ceny 1 m kw. powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ogłoszonej przez Prezesa GUS albowiem wielkość powierzchni przyjęta do obliczenia grzywny jest zdecydowanie zawyżona i nie odpowiada powierzchni zabudowy części budynku przeznaczonej do rozbiórki. Organ nie przedstawił w ogóle sposobu wyliczenia skąd wzięto [...] m2 jako powierzchnię przeznaczoną do rozbiórki części domu. Przymusowej rozbiórce podlega 0,80 m, a więc 80 cm ściany zewnętrznej na niewielkiej powierzchni i niewielka część stropu, co z pewnością daje o wiele mniejszą powierzchnię zabudowy przeznaczonej do przymusowej rozbiórki. Nie przedstawiono wyliczenia tej powierzchni i nie uzasadniono wysokości grzywny. Ponadto na organie egzekucyjnym ciąży obowiązek udowodnienia, że doręczenie przesyłki nastąpiło zgodnie z prawem, tymczasem ani upomnienie, ani tytuł wykonawczy, nie został doręczony w sposób określony w przepisach k.p.a., a to art 43 k.p.a., a także nie doręczono upomnienia odpowiednio wcześniej, niż tytułu wykonawczego i wezwania do dobrowolnego wykonania. W szczególności doręczenie tytułu wykonawczego [...] r z dnia [...] r. do rąk J. K., która ma [...] lat i nie mieszka jej domu, a zatem nie jest dorosłym domownikiem, nie było prawidłowym doręczeniem. Matka mieszka na ul. [...], a skarżąca na [...]. Ponadto upomnienie z dnia [...] r. nie zostało w sposób prawidłowy doręczone, bowiem w ostatnim dniu przeznaczonym do odbioru przesyłki odmówiono jej bratu A. K., który jest pełnomocnikiem, wydania upomnienia, a doręczenie kserokopii nie jest równoznaczne z doręczeniem przesyłki. Doręczanie przesyłek przez organy administracji ma bardzo duże znaczenie, bowiem do dnia dzisiejszego nie doręczono jej w sposób zgodny z prawem decyzji Prezydenta S. z dnia [...] r. będącej przedmiotowym tytułem egzekucyjnym i zobowiązującej ją do rozbiórki części budynku. Decyzja ta została wywieszona na słupie ulicznym i przyklejona do niego, co uniemożliwiło zaskarżenie jej w terminie i poddanie merytorycznej kontroli organu wyższej instancji oraz sądu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Na początku należy wyraźnie zaznaczyć, że sprawa znajduje się obecnie na etapie egzekucji administracyjnej, więc sama zasadność wydania decyzji, będącej podstawą postępowania egzekucyjnego, nie może być podważana, gdyż do tego przewidziany był odrębny tryb. Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Środki prawne przysługujące osobie zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą służyć podważaniu decyzji będącej podstawą egzekucji. Decyzja taka winna być podważana w innym trybie prawem przewidzianym, czy to zwyczajnym, czy to nadzwyczajnym (zob. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego [do 2003 r.] w Katowicach z dnia 7 kwietnia 1998 r., I SA/Ka 1434/96, LEX nr 60849). Ewentualna wadliwość decyzji nakazującej czynności może być podnoszona w innym, odrębnym postępowaniu, nie zaś w sprawie, której przedmiotem jest wyłącznie ocena legalności postępowania egzekucyjnego. W przeciwnym wypadku organ egzekucyjny orzekałby o meritum sprawy, a to należy do organu wydającego rozstrzygnięcie, będące podstawą egzekucji administracyjnej. Nie można bowiem łączyć postępowania egzekucyjnego z postępowaniami administracyjnymi zmierzającymi do merytorycznego rozpoznania sprawy. Nadto, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do samodzielnego rozstrzygania kwestii skuteczności doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA z 7 lutego 2014 r., sygn. II FSK 409/12).

Przy tym ocena dopuszczalności egzekucji obejmuje sprawdzenie prawidłowości wszczęcia egzekucji oraz poprzedzenie egzekucji wcześniejszym upomnieniem. Ponadto egzekucja może być wszczęta po upewnieniu się, że nie doszło do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji oraz po stwierdzeniu, że sam obowiązek podlega egzekucji administracyjnej.

Niewątpliwie obowiązek rozbiórki części domu w czasie wydawania rozstrzygnięcia istniał i był wykonalny. Postępowanie dotyczące samowolnie wykonanych robót budowlanych zostało ostatecznie zakończone decyzją z dnia [...]r., nakazującą rozbiórkę części budynku mieszkalnego, a zainicjowane przez skarżącą postępowania nadzwyczajne zakończyły się dla niej niekorzystnie. Skarżąca jest zatem zobowiązana do rozbiórki części budynku i obowiązku tego, po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, dobrowolnie nie wykonała.

W świetle art. 121 § 1 u.p.e.a. grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4. Wg § 4 jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. Wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych (§5). Zostały również spełnione przesłanki określone w art. 122 § 1 i 2 u.p.e.a., który normuje kwestie formalne dotyczące doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 oraz postanowienia o nałożeniu grzywny. Z kolei w świetle § 3 omawianego przepisu zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny.

W wyroku WSA w Łodzi z 19 lutego 2013 r., sygn. III SA/Łd 947/12, doprecyzowano, że z przepisu art. 122 § 1 u.p.e.a. wynika, iż w razie nałożenia grzywny w celu przymuszenia zobowiązanemu doręczane są dwa akty – odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie o nałożeniu grzywny. Od każdego z tych aktów przysługuje inny środek zaskarżenia. W przypadku tytułu wykonawczego przysługuje prawo do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zaś od postanowienia o nałożeniu grzywny służy zażalenie. Różny jest także przedmiot zaskarżenia obu aktów. Jednocześnie w orzecznictwie wskazuje się, że w zażaleniu na postanowienie o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia nie jest dopuszczalne powoływanie okoliczności wskazanych w art. 33 u.p.e.a. (wyrok NSA z 13 października 2011 r., sygn. II OSK 1441/10). W zażaleniu, o którym mowa w art. 122 § 3 in fine u.p.e.a., możliwe jest zatem zakwestionowanie dopuszczalności oraz prawidłowości skorzystania przez organ egzekucyjny ze środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. W drodze takiego zażalenia nie można natomiast kwestionować zasadności obowiązku, do którego wykonania grzywna ma przymusić (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z 26 lipca 2011 r., sygn. II SA/Bd 460/11).

Zatem, Sąd w niniejszym postępowaniu nie może badać kwestii, które podlegały ewentualnej kontroli w innych postepowaniach (zwyczajnym, nadzwyczajnym oraz w ramach egzekucji administracyjnej, aczkolwiek zastrzeżonych dla innych środków odwoławczych). Dotyczy to w szczególności sprawy związanej ze skargą na postanowienie WINB w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji rozbiórki obiektu budowlanego, prowadzoną w tut. Sądzie pod sygn. II SA/Gl 499/16. Nie można bowiem tych samych kwestii kontrolować dwukrotnie w różnych postępowaniach.

W związku z powyższym wskazać należy, że w sprawie sygn. akt II SA/Gl 499/16, tut. Sąd skargę oddalił. Zarzuty skargi w niniejszej sprawie były jednak w dużej części zbieżne, stąd jedynie w ramach przypomnienia wskazać należy na ustalenia Sądu zawarte w przywołanym wyroku. W szczególności wskazano tam, że obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego stanowi zobowiązanie o charakterze niepieniężnym, które jako takie nie ulega przedawnieniu (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt II OSK 474/14). Dochowano również wymogów z art. 15 §1 u.p.e.a., bowiem wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało upomnieniem z dnia [...] r., nr [...], prawidłowo doręczonym skarżącej w trybie doręczenia zastępczego określonego w art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm. dalej: k.p.a.) Spełnione zostały zatem warunki formalne do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Ustalono również, że skarżąca nie wykazała, by zachodziła którakolwiek z przesłanek wynikających z art. 33 u.p.e.a. W szczególności za nietrafny uznano zarzut dotyczący braku doręczenia tytułu wykonawczego. Jak wynika bowiem z pisma "A" S.A., tytuł wykonawczy został doręczony w miejscu zamieszkania skarżącej, do rąk jej matki, która z uwagi na nieobecność córki zobowiązała się przekazać przesyłkę adresatowi. Doręczający przesyłkę listonosz znał osobiście matkę skarżącej, dlatego wydał jej przesyłkę jako dorosłemu domownikowi. Spełnione zostały więc przesłanki z art. 43 k.p.a. Okoliczność, że skarżąca nie mieszka z matką (matka ma dom obok) nie oznacza, że nie może być ona uznana za domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a. Nadto wymogiem uznania osoby za domownika nie musi być jej zameldowanie w miejscu zamieszkania adresata (por. wyrok NSA z dnia 5 września 2014 r. sygn. akt II GSK 1175/13). W ww. wyroku WSA w Gliwicach ustalono również, że bez znaczenia pozostaje podnoszona przez skarżącą okoliczność, że teren należącej do niej posesji jest ogrodzony, a budynek oddalony jest od ogrodzenia o 6m. Zgodnie bowiem z treścią art. 44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Zatem dopuszczalne jest pozostawienie zawiadomienia również na furtce przy wejściu na teren posesji skarżącej. Jako chybiony uznano również zarzut dotyczący niewykonalności obowiązku. Niewykonalność obowiązku niepieniężnego musi mieć bowiem charakter obiektywny. Obowiązek taki musi być niemożliwy do wykonania nawet przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki. O niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją ostateczną można bowiem mówić, gdy niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym. Natomiast trudności techniczne lub ekonomiczne, choćby bardzo poważne, w wyegzekwowaniu wykonania obowiązku nałożonego decyzją, jak również negatywne stanowiska jej adresatów lub innych osób i zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy, nie stanowią o niewykonalności obowiązku (por. wyrok NSA z dnia 30 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2094/14).

Nadto wskazać należy, że zgodnie z art. 17 § 2 u.p.e.a. wniesienie zażalenia nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ odwoławczy może jednak w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia. W świetle powyższego uwagi dotyczące przedwczesnego wydania postanowienia o nałożeniu grzywny nie znajdują uzasadnienia.

W niniejszej sprawie nie uchybiono również dalszym przepisom prawa procesowego. Wydanie kwestionowanego postanowienia poprzedziło bowiem dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Ocena ta nie nosi zaś cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie z art. 107 k.p.a. w postanowieniu zawarto podstawowe jego elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne.

Organ odwoławczy miał obowiązek zreformowania rozstrzygnięcia, jako że po wydaniu aktu w pierwszej instancji opublikowany został w Dz. Urz. GUS nr 10 z 2016 r. Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 lutego 2016 r. w sprawie ceny 1m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za IV kwartał 2015 r. Dokument ten znalazł się więc w oficjalnym publikatorze, do którego dostęp ma charakter powszechny. Nadto wydruk komunikatu został zdeponowany w aktach sprawy. Nie można mówić, by rozstrzygnięcie odwoławcze naruszało jakiekolwiek prawa skarżącej, w tym zasadę dwuinstancyjności, tym bardziej, że kwota grzywny została obniżona. W wyroku NSA z 16 grudnia 2014 r., sygn. II OSK 1268/13, wskazano wyraźnie, co tut. Sąd podziela, że "organ odwoławczy w postępowaniu egzekucyjnym działa jako organ egzekucyjny i jest uprawniony do wydawania orzeczeń reformatoryjnych określonych w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a."

Wysokość nałożonej grzywny wynika z prawidłowo dokonanych obliczeń. Sposób jej wyliczenia został przedstawiony w postanowieniu i znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Organ dokonał szczegółowych ustaleń na okoliczność powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki. Wynika to np. z oświadczenia A. K. zawartym w protokole z dnia [...] r. (k. 153 akt administracyjnych, wspólnych ze sprawą II SA/Gl 499/15).

Nie można też mówić, by grzywna orzeczona przez organ odwoławczy była kolejną, a wg przepisów winna mieć charakter jednorazowy. Grzywna orzeczona przez organ pierwszej instancji została bowiem jedynie zmieniona (zreformowana) w trybie instancyjnym, a nie orzeczona obok pierwszej. Wynikało to ze złożonego środka odwoławczego. Postępowanie dotyczyło więc w obu instancjach jednej grzywny.

Jednocześnie w wyroku NSA z 2 lutego 2016 r., sygn. II FSK 3294/13, wskazuje się na treść art. 15 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Sąd ten jednak słusznie zauważa, że takim przepisem szczególnym jest art. 122 § 2 pkt 1 u.p.e.a. stanowiący, że postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać m. in. wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. W przypadku grzywien w celu przymuszenia nakładanych w postępowaniu egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym – jak wywodzi NSA – wierzyciel nie ma obowiązku wysyłania dodatkowego upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.

W tym kontekście dodać można, że "(...) upomnienie tylko jednokrotnie przypomina zobowiązanemu o powinności wykonania danego obowiązku pod rygorem przymusowego prawnego wyegzekwowania, »niezależnie od tego ile razy w danej sprawie wystawiane będą tytuły wykonawcze i wszczynane postępowanie egzekucyjne«." (W. Piątek, A. Skoczylas, Komentarz do art. 15 u.p.e.a., w: R. Hauser, A. Skoczylas [red.], Postępowanie egzekucyjne w administracji, Warszawa 2016, s. 104). Wymogi w tym zakresie zostały zatem dochowane.

Przy tym w wyroku NSA z 21 lutego 2012 r., sygn. II OSK 2315/10, stwierdzono, że "Przy egzekucji dotyczącej obowiązku rozbiórki (...) zasadniczo w pierwszej kolejności należy stosować grzywnę w celu przymuszenia."

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym uzasadniały przepisy art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.