Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 371/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.17 ust.1b, art. 17 ust.5 pkt 1 lit. a, art. 25 ust.3
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 145 par.1 pkt 5
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 63 ust.1
journal: Dz.U. 2023 poz 1429
law: Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
article: art. 145 par.1 pkt 1 lit.a i c, art. 200, art. 205 par.2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: par. 14 ust.1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2023 poz 1935
law: rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska,, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej W. K. kwotę [...] ([...] ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 20 marca 2023 r. W. K. (dalej "skarżąca") złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką K. P..

Burmistrz Miasta D. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca

1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej "K.p.a."), art. 17, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 3900; dalej "u.ś.r.") wydał w dniu 11 kwietnia 2023 r. decyzję nr OPS.X.PGP.5222.354.23-189, w której odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawna matką.

Organ I instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, ust. 5 u.ś.r.

i wskazał, że matka skarżącej zaliczona jest do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania

o Niepełnosprawności w S. z dnia 27 lutego 2023 r. Organ I instancji ustalił, że matka skarżącej jest wdową, zaś obowiązek alimentacyjny ciąży na skarżącej. Skarżąca była zatrudniona do 10 lutego 2023 r. Według wywiadu środowiskowego, matka skarżącej jest po udarze, porusza się samodzielnie jedynie po mieszkaniu, na zewnątrz wychodzi z córką. Matka skarżącej potrzebuje pomocy drugiej osoby w codziennych czynnościach. Organ I instancji wskazał, że niepełnosprawność powstała w 79 roku życia matki skarżącej. Z uwagi na treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. organ I instancji uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia. Organ I instancji wyjaśnił, że znany jest mu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/1, który uznał ww. przepis za niezgody z Konstytucją RP, lecz według organu, ww. przepis nie został uchylony, a zatem obowiązuje jego stosowanie przez organy administracyjne.

Skarżąca odwołała się od ww. decyzji, podnosząc niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz fakt, że zrezygnowała z zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad matką.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie wydało w dniu 18 lipca

2023 r. decyzję nr SKO.4111.1295.2023, w którym uchyliło decyzję organu I instancji z dnia 11 kwietnia 2023 r. i przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką w wysokości 1.580,10 zł od dnia 11 lutego 2023 r. do 28 lutego 2023 r. oraz w wysokości 2.458 zł miesięcznie od dnia 1 marca 2023 r. na czas nieokreślony.

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i przywołał treść art. 17 ust. 1, ust. 1a u.ś.r. Wskazał, że zasadniczym warunkiem do przyznania przedmiotowego świadczenia jest to by opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował zatrudnienia lub zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ odwoławczy podkreślił, że art. 17 ust. 1 b u.ś.r. został uznany za niezgodny z art. 32 Konstytucji RP w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu określonego wieku.

Organ odwoławczy przywołał treść art. 24 ust. 2, ust. 2a, ust. 4 u.ś.r. i wskazał, że skarżąca jest osobą zobowiązaną do alimentacji wobec swojej matki, która posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Skarżąca z uwagi na konieczność opieki nad matką nie podejmuje zatrudnienia. Zatrudnienie skarżącej ustało z dniem 11 lutego 2023 r. W ocenie organu odwoławczego, istnieje ścisły i bezpośredni związek pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaną przez nią opieką nad matką. Według organu odwoławczego, przyznanie przedmiotowego świadczenia skarżącej możliwe było dopiero od dnia zaprzestania przez nią pracy, tj. od dnia 11 lutego 2023 r. Organ odwoławczy przestawił sposób wyliczenia przedmiotowego świadczenia.

Organ I instancji wydał w dniu 18 stycznia 2024 r. decyzję nr OPS.X.BK.5222.354-2.24, w której zmienił decyzję organu odwoławczego z dnia 18 lipca 2023 r. w części przyznanego skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w ten sposób, że od 1 stycznia 2024 r. przysługuje jej kwota 2.988 zł, a od 1 stycznia 2025 r. do dnia ustania potrzeby przysługuje jej kwota ustawowa.

Pismem z dnia 3 października 2023 r. organ I instancji zwrócił się do organu odwoławczego o rozważenie zmiany decyzji z dnia 18 lipca 2023 r. z uwagi na fakt, że skarżąca posiada prawo do okresowej emerytury kapitałowej, która jest zawieszona.

Organ odwoławczy wydał w dniu 29 lutego 2024 r. postanowienie nr SKO.4111.2607.2023, w którym wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej własną decyzją z dnia 18 lipca 2023 r. nr SKO.4111.1295.2023 i wstrzymał z urzędu wykonanie własnej ww. decyzji z dnia 18 lipca 2023 r.

Organ odwoławczy wydał w dniu 28 marca 2024 r. decyzję nr SKO.4111.2607.2023, w której:

- uchylił własną decyzję z dnia 18 lipca 2023 r. nr SKO.4111.1295.2023;

- uchylił decyzję organu I instancji z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr OPS.X.PGP.5222.354.23-189 i przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką za okres od 11 lutego 2023 r. do 12 lutego 2023 r. w wysokości 175,60 zł.

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie oraz przytoczył treść art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Wyjaśnił, że ustalenie przez organ istnienia przesłanki wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. daje podstawę organowi do uchylenia decyzji ostatecznej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy w myśl art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.

Organ odwoławczy przywołał treść art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5, ust. 6, art. 24 ust. 2 i ust. 4 u.ś.r. i wskazał, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje nie na rzecz podopiecznego, a na rzecz osoby podejmującej się opieki. Negatywną przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest sytuacja, w której to strona ma ustalone prawo do emerytury.

Organ odwoławczy podał, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury od 13 lutego 2023 r., a do 10 lutego 2023 r. wykonywała pracę zarobkową. Wobec tego świadczenie pielęgnacyjne, według organu odwoławczego, skarżącej należy się za okres od 11 lutego 2023 r. do 12 lutego 2023 r. Wobec tego, iż ustalenie prawa do emerytury w stosunku do skarżącej w dniu 13 lutego 2023 r. było nowym faktem, potwierdzonym nowymi dowodami, nieznanym organowi odwoławczemu na dzień rozstrzygania, tj. 18 lipca 2023 r., organ odwoławczy uchylił własną decyzję z dnia 18 lipca 2023 r. i wydał nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy w ten sposób, iż świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane stronie tylko za okres, w którym to skarżąca nie miała przyznanego prawa do emerytury. Według organu odwoławczego, skarżącej od 13 lutego 2023 r. nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na przyznanie jej prawa do emerytury, co wynikało wprost z art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.

Przedmiotowe świadczenie zostało przyznane skarżącej na podstawie art. 24 ust. 2a u.ś.r. za okres od 11 lutego 2023 r. do 12 lutego 2023 r.

Wysokość świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2023 wynosiła 2.458 zł miesięcznie, zgodnie z aktualnym obwieszczeniem Ministra Rodzinny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 listopada 2022 roku (M.P.2022.1070).

W świetle art. 17 ust. 4 u.ś.r., kwotę świadczenia pielęgnacyjnego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę.

Organ odwoławczy podał, że za miesiąc luty 2023 r. skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne za 2 dni, tj. od 11 lutego 2023 r. do 12 lutego 2023 r. z uwagi na uzyskanie prawa do emerytury w dniu 13 lutego 2023 r. i wynosi 175,60 zł (2.458 zł dzielone przez 28 dni lutego daje kwotę 87,78 zł za każdy dzień, którą to kwotę należy pomnożyć przez 2 dni w miesiącu, za które przysługuje świadczenie, co daje wynik 175,56 zł i po zaokrągleniu do 10 groszy w górę stanowi kwotę 175,60 zł).

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że od 1 stycznia 2024 r. zaczęły obowiązywać nowe przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, regulujące warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, które wprowadziła ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429). Zgodnie z art. 63 ust. 1 tej ustawy w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Z przepisu tego wynika, w powiązaniu z art. 24 ust. 2 oraz 2a u.ś.r., które stanowią o dacie początkowej przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, że w stosunku do wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożonych do 31 grudnia 2023 r. stosuje się przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., a więc sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą o świadczeniu wspierającym. Mając to na uwadze organ odwoławczy dokonał oceny przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o treść przepisów u.ś.r. obowiązujących do 31 grudnia 2023 r.

Organ odwoławczy podał, że był zobligowany do wydania decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. Wyjaśnił, że wydanie niniejszej decyzji nie kładzie kresu mocy wiążącej postanowienia wydanego na mocy art. 152 § 1 K.p.a. (tj. pkt 2 postanowienia z dnia 29 lutego 2024 r., znak: SKO.4111.2607.2023 ). Wstrzymanie wykonania decyzji Kolegium z dnia 18 lipca 2023 r. znak: SKO.4111.1295.2023 upadnie dopiero z chwilą uzyskania waloru ostateczności przez niniejszą decyzję.

Skarżąca złożyła skargę na ww. decyzję i wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie postanowienia organu odwoławczego o wznowieniu postępowania, a także

o zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzuciła organowi naruszenie:

1. art. 8 i 9 K.p.a., przez ich niezastosowanie i niepoinformowanie skarżącej

o przysługujących jej uprawnieniach w zakresie wyboru jednego z konkurencyjnych świadczeń,

2. art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., przez jego błędne zastosowanie, gdy z okoliczności sprawy wynika, iż brak podstaw do wznowienia postępowania, gdyż nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;

3. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., przez jego błędne zastosowanie w kategoriach negatywnej przesłanki, która wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która posiada prawo do emerytury z jednoczesnym zawieszeniem jej wypłaty, gdy zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny

i orzecznictwa na skutek poczynionej wykładni systemowej, funkcjonalnej

i celowościowej przyjmuje się, że prawo do emerytury jako jedynie uprawnienie, a nie realizowane świadczenie nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego;

4. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. w zw. z art. 27 ust. 5 pkt 2 u.ś.r. w zw. z art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przez ich niezastosowanie i niepoinformowanie skarżącej o możliwości dokonania wyboru pomiędzy przysługującymi jej uprawnieniami oraz nieuwzględnienia, iż takie uprawnienie posiada i ma prawo z niego w sposób wiążący dla organu skorzystać czego dokonała, a co nie zostało uwzględnione przez organ.

W uzasadnieniu skargi zarzuty jej zostały uszczegółowione.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu uproszczonym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a.").

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:

Spór w sprawie dotyczy prawidłowości wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia.

Jak wynikało z akt, matka skarżącej posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, zaś skarżąca sprawowała opiekę nad matką.

Wyjaśnić należy, że od 1 stycznia 2024 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz.1429; dalej "u.ś.w."), które zmieniły znacznie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.).

Zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w., w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zdaniem Sądu, z ww. przepisu wynika, że jeżeli dana osoba spełniła do 31 grudnia 2023 r. wszystkie przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, to ma prawo do jego przyznania na zasadach określonych w przepisach u.ś.r. w brzmieniu do końca 2023 r.

Przepisy u.ś.r. przytoczono w brzmieniu do końca 2023 r.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała mnie później niż do ukończenia 18. roku życia (pkt 1) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (pkt 2).

Przypomnieć należy, że przepis ten na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz. U. poz. 1443) w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Stosownie do art. 24 ust. 2 i 2a u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest możliwe w sytuacji gdy osoba zobowiązana do alimentacji nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą, która legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Jak wynikało z akt, skarżąca wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia złożyła w dniu 20 marca 2023 r., w którym zaznaczyła, że nie pobiera emerytury, bo brakuje jej lat pracy. Do wniosku dołączyła pismo ostatniego pracodawcy o zakończeniu pracy z dniem 10 lutego 2023 r. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności matki skarżącej zostało wydane w dniu 27 lutego 2023 r.

Ponadto w dniu 8 lutego 2023 r. skarżąca złożyła wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie świadczenia emerytalnego.

W dniu 24 lutego 2023 r. ZUS wydał w stosunku do skarżącej decyzję o ustaleniu okresowej emerytury kapitałowej nr [...], w której wskazano, że od 13 lutego 2023 r. okresowa emerytura kapitałowa (OFE) wynosi [...] zł, lecz jej wypłata została zawieszona, gdyż według ZUS, skarżąca kontynuuje zatrudnienie. ZUS wskazał, że w celu podjęcia wypłaty emerytury należy przedłożyć świadectwo pracy lub zaświadczenie potwierdzające fakt rozwiązania stosunku pracy z każdym pracodawcą, na rzecz którego praca ta była wykonywana bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury.

W dniu 24 lutego 2023 r. ZUS wydał w stosunku do skarżącej decyzję o przyznaniu emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) nr [...] w wysokości [...] zł, w której wskazano, że emerytura ma charakter zaliczkowy do czasu otrzymania potwierdzenia okresów ubezpieczenia z Niemiec, wypłata została zawieszona, gdyż w aktach sprawy brak jest informacji kiedy dokładnie zakończyła zatrudnienie. ZUS wskazał, że w celu podjęcia wypłaty emerytury należy złożyć wniosek o podjęcie wypłaty wraz ze świadectwem pracy lub zaświadczeniem potwierdzającym fakt rozwiązania stosunku pracy z każdym pracodawcą (również zagranicznym, w tym tzw. [...]) na rzecz którego praca ta była wykonywana bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury. Dokument winien być wystawiony z datą nie wcześniejszą niż faktyczne rozwiązanie stosunku pracy. Jeżeli ww. dokumenty świadczące o rozwiązaniu stosunku pracy przed nabyciem prawa do emerytury zostaną przesłane w terminie do 24 marca 2023 r., wówczas podjęcie wypłaty nastąpi od daty przyznania emerytury. Po tym terminie wypłata emerytury nastąpi od 1-go dnia miesiąca, w którym wniosek zostanie złożony. ZUS poinformował również skarżącą, że zwrócił się do niemieckiej instytucji ubezpieczeniowej o potwierdzenie okresów ubezpieczenia na terenie Niemiec i wystosował unijny wniosek o emeryturę.

W dniu 12 czerwca 2023 r. ZUS, po rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 21 kwietnia 2023 r. wydał w stosunku do skarżącej decyzję nr [...] o odmowie prawa do podjęcia wypłaty emerytury, gdyż skarżąca nie udokumentowała rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą na rzecz którego praca ta była wykonywana, bowiem zaświadczenie wystawione było z datą 24 stycznia 2023 r. o zamiarze rozwiązania stosunku pracy z dniem 10 lutego 2023 r. ZUS uznał, że dokument ten powinien być wystawiony z datą po ustaniu zatrudnienia albo w ostatnim dniu pracy, lecz nie wcześniej. ZUS wskazał, że w celu podjęcia wypłaty emerytury należy złożyć wniosek o podjęcie wypłaty wraz ze świadectwem pracy lub zaświadczeniem potwierdzającym fakt rozwiązania stosunku pracy z każdym pracodawcą na rzecz którego praca ta była wykonywana bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury. Jeżeli ww. dokument zostanie dostarczony w terminie 30 dni od otrzymania niniejszej decyzji wypłata świadczenia zostanie podjęta od 13 lutego 2023 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. W przypadku niedostarczenia dokumentu w wyznaczonym terminie wypłata zostanie podjęta od miesiąca, w którym zostanie zgłoszony wniosek o podjęcie wypłaty świadczenia wraz z dokumentem poświadczającym rozwiązanie stosunku pracy.

W dniu 5 lipca 2023 r. ZUS po rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 29 czerwca 2023 r. wydał decyzję nr [...] w stosunku do skarżącej, w której wstrzymał jej wypłatę emerytury z FUS i emerytury kapitałowej.

Na podstawie wyżej opisanych decyzji ZUS organ odwoławczy wywiódł wniosek, że zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Zgodnie z ww. przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Organ odwoławczy uznał, że skoro skarżąca ma ustalone prawo do emerytury to zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. nie może być jej przyznane przedmiotowe świadczenie w związku z powyższym uchylił własną decyzję z dnia 18 lipca 2023 r. i wydał decyzję o przyznaniu skarżącej przedmiotowego świadczenia jedynie za okres od 11 lutego 2023 r. do 12 lutego 2023 r.

Skarżąca stanęła na stanowisku, że nie było podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, gdyż nie pobierała ona emerytury. Ponadto nie zaistniała przesłanka w postaci nowych istotnych, nieznanych organowi okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, gdyż organ wiedział, że jest ona w wieku emerytalnym, a zatem iż emerytura jej przysługuje.

Zdaniem Sądu, nie można podzielić poglądu skarżącej, że nie zaistniała przesłanka w postaci nowych istotnych, nieznanych organowi okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, gdyż ZUS nie przyznaje świadczenia emerytalnego z urzędu każdej osobie, która osiągnęła stosowny wiek, lecz świadczenie to przyznawane jest na wniosek osoby uprawnionej, po spełnieniu określonych przesłanek. To na skarżącej na podstawie art. 25 ust. 1 u.ś.r. ciążył obowiązek powiadomienia organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Organowi I instancji wiadome było jedynie na podstawie złożonego wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia, że skarżąca nie pobiera emerytury.

Zgodzić należy się z organem odwoławczym, że z wyżej wymienionych decyzji ZUS wynikało bezspornie, że skarżąca miała ustalone prawo do świadczenia emerytalnego.

Jednakże w ocenie Sądu, uzyskane z ZUS dokumenty w sposób jednoznaczny nie wskazywały czy skarżącą pobierała przyznane jej świadczenia emerytalne.

Według Sądu, samo złożenie wniosku o ustalenie prawa do emerytury i przyznanie danej osobie emerytury nie przekreśla co do zasady możliwości przyznania stronie przedmiotowego świadczenia.

Świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem otrzymywanym czasowo z uwagi na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną i nie może to być przeszkodą do uzyskania prawa do świadczenia emerytalnego, którego wypłatę strona uprawniona możne zawiesić w organie rentowym. Zdaniem Sądu, jest to dopuszczalna sytuacja, gdyż w przypadku śmieci osoby objętej opieką, strona ma już ustalone prawo do świadczenia emerytalnego, co do którego może złożyć wniosek o wypłatę, by nie zostać bez środków do życia.

W ocenie Sądu, prawidłowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń konkurencyjnych pielęgnacyjnego bądź emerytalno-rentowego. Źródła takiego uprawnienia upatrywać w ww. przepisie odczytywanym z uwzględnieniem wykładni prokonstytucyjnej, gdyż regulacja art. 27 ust. 5 u.ś.r., umożliwiająca pobieranie świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną dotyczy jedynie zbiegu uprawnień do różnych świadczeń objętych przepisami u.ś.r. Zawieszenie prawa do emerytury eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Istotą ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w odniesieniu do emeryta jest bowiem, wynikająca z interpretacji ww. przepisu korelacja nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego faktyczną realizacją - w postaci wypłaty tego świadczenia. Powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2024 r. o sygn. I OSK 1464/23, wyrok NSA z dnia 29 maja 2024 r. o sygn. I OSK 1625/23, wyrok NSA z dnia 22 marca 2024 r. o sygn. I OSK 473/23, wyrok NSA z dnia 12 marca 2024 r. o sygn. I OSK 426/23).

Zdaniem Sądu, brak wykazania czy skarżąca w 2023 r. pobierała świadczenie emerytalne stoi na przeszkodzie uznania zaskarżonej decyzji za prawidłową. Sam fakt ujawnienia, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej emerytury i pozytywna decyzja organu rentowego nie wypełniają przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w zakresie przyjęcia, iż są to istotne dla sprawy dowody, mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Ujawnienie się nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji z dnia 18 lipca 2023 r. i które nie były znane organowi odwoławczemu musi być też rozważone przez organ w kontekście art. 146 § 2 K.p.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy na podstawie art. 25 ust. 3 u.ś.r., winien w ustalić w organie rentowym czy skarżąca w 2023 r. pobierała świadczenie emerytalne i wydać stosowne rozstrzygnięcie.

Przypomnieć należy, że jest to kwestia istotna wobec zmiany przepisów u.ś.r. od 1 stycznia 2024 r. Jeżeli do końca 2023 r. skarżąca nie pobierała świadczenia emerytalnego, a zrezygnowała z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawną matką i faktycznie się nią opiekuje to należy uznać, że skarżąca jest uprawniona do otrzymywania przedmiotowego świadczenia.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ; dalej "p.p.s.a") uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października

2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).

Na rzecz skarżącej zasądzono od organu odwoławczego kwotę 480 zł tytułem kosztów postępowania, tj. wynagrodzenia pełnomocnika.