Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1113/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżony wyrok i decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 99 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 października 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 575/21 w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] oraz decyzję Starosty Suskiego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...]; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego kasacyjnie K. B. kwotę 777 (słownie: siedemset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 października 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 575/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. B. (skarżący, strona skarżąca) na decyzję nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lutego 2021 r. w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii C, oddalił skargę.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Starosta Suski (organ I instancji) orzekł o nadaniu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kat. C, natomiast decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. orzekł o nadaniu skarżącemu uprawnień kat. C+E. W dniu [...] kwietnia 2013 r. Prokurator Rejonowy Prokuratury Kraków-Prądnik Biały wniósł sprzeciw od ww. decyzji z [...] grudnia 2005 r., w którym wskazał, że skarżący nie uczestniczył w pełnym kursie na prawo jazdy kat. C+E, organizowanym przez Ośrodek Szkolenia Kierowców prowadzony przez S. W., a przedstawione przez skarżącego zaświadczenie o odbytym szkoleniu poświadcza nieprawdę. Organ I instancji w dniu [...] kwietnia 2013 r. wznowił postępowanie w sprawie wydania skarżącemu prawa jazdy kat. C+E, a następnie ustalił, że wyrokiem z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II K 929/14, Sąd Rejonowy w Wadowicach orzekł m.in., że skarżący uzyskał prawo jazdy kat. C w wyniku przestępstwa. W związku z powyższym organ I instancji w dniu 24 stycznia 2020 r. wznowił także postępowanie w sprawie wydania skarżącemu prawa jazdy kat. C, a decyzją z dnia [...] marca 2020 r. stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji z dnia [...] lipca 2005 r. orzekającej o uzyskaniu przez skarżącego prawa jazdy kat C. W wyniku odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Krakowie decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] marca 2020 r. W związku z powyższym w dniu [...] września 2020 r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie kat. C prawa jazdy. Organ wskazał ww. prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Wadowicach i podał, że zachodzą zastrzeżenia co do kwalifikacji kierowcy i co do wykonywania zawodu na stanowisku kierowcy kierującego pojazdami kat. C. W związku z tym organ I instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], orzekł o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kat. C, której posiadanie potwierdza dokument prawa jazdy numer [...], wydany dnia [...] sierpnia 2018 r. przez Starostę Suskiego. W odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji skarżący podniósł, że brak jest podstaw do skierowania go na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje w zakresie kat. C prawa jazdy, gdyż przeszedł odpowiednie szkolenie w części teoretycznej i praktycznej. Skarżący wskazał, że jeździ samochodem od wielu lat i jest bardzo dobrym kierowcą, który nie miał żadnej kolizji.

Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (Kolegium, organ odwoławczy, organ II instancji), działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (u.k.p.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), utrzymało w mocy ww. decyzję z dnia 1 grudnia 2020 r. W uzasadnieniu Kolegium wskazało na treść art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p. oraz podało, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Wadowicach z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II K 929/14, S. W. został uznany za winnego m.in. tego, że w okresie od czerwca do [...] lipca 2005 r., w zamian za korzyść majątkową w kwocie 1000 zł otrzymaną od skarżącego, podjął się pośrednictwa w załatwieniu pozytywnego wyniku egzaminu na prawo jazdy kat. C, bez względu na wykazane na egzaminie umiejętności, oraz udzielił korzyści majątkowej w nieustalonej kwocie egzaminatorowi. W związku z powyższym, w ocenie Kolegium, nie budzi wątpliwości, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do kwalifikacji skarżącego jako kierowcy, gdyż zdobył kwalifikacje prawa jazdy kat. C w wyniku przestępstwa, bez względu na wykazane na egzaminie umiejętności. Zdaniem Kolegium, uzasadnione jest skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący podniósł m.in., że od 14 lat jeździ zawodowo, co stanowi jego jedyne źródło utrzymania, a ponadto nigdy nie spowodował kolizji na drodze. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił powyższą skargę. Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 99 ust. 1 u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich kwalifikacji. Celem tego przepisu jest zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Nie budzi wątpliwości, że cel ten można osiągnąć wówczas, gdy w ruchu drogowym nie będą uczestniczyć kierujący, co do których istnieją uzasadnione wątpliwości odnośnie do posiadania kwalifikacji do kierowania pojazdami. Uzyskanie formalnych kwalifikacji do kierowania pojazdami stanowi pierwszy etap tworzenia stanu bezpieczeństwa na drogach publicznych. Sformalizowanie procedury uzyskiwania tych uprawnień, w tym ujednolicenie zasad kształcenia i weryfikacji osiągniętej wiedzy oraz umiejętności kursantów, w swym zamierzeniu, mają prowadzić do pozyskania minimalnych kwalifikacji przez kierujących pojazdami, co, w założeniu ustawodawcy, ma zapewnić bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Jest przy tym oczywiste, że osiągnięcie wymienionego celu jest możliwe jedynie wtedy, gdy proces szkolenia i egzaminowania kursantów będzie odbywać się zgodnie z bezwzględnie obowiązującymi zasadami. W ocenie Sądu I instancji, organ odwoławczy słusznie uznał, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przypadek uzasadnionych zastrzeżeń. Podstawowe znaczenie należy przypisać wyrokowi skazującemu wydanemu w sprawie karnej. Ustalenia, wydanego w postępowaniu karnym, prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa, wiążą sąd administracyjny (art. 11 p.p.s.a.). Zakres związania sądu administracyjnego wynika z treści sentencji wyroku skazującego i obejmuje ustalenia w zakresie tego kto i jakiego czynu zabronionego się dopuścił. Wobec powyższego czyn popełniony przez instruktora stał się częścią stanu faktycznego niniejszej sprawy, na podstawie którego należało udzielić odpowiedzi, czy ujawnione okoliczności przemawiają za przyjęciem, że wystąpiły uzasadnione zastrzeżenia co do kwalifikacji skarżącego jako kierującego. Czyn ten, jako godzący w podstawowe wartości związane z zapewnieniem bezpieczeństwa w ruchu lądowym, stawia pod znakiem zapytania, jak kształtowały się umiejętności (kwalifikacje) skarżącego w dacie przystąpienia przez niego do egzaminu. Zdaniem Sądu I instancji "wątpliwości te mogą zostać rozwiane lub też potwierdzone – zgodnie z wolą ustawodawcy – wyłącznie poprzez kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, zgodnie z art. 99 ust. 1 u.k.p.". W tej sytuacji nie mogły odnieść skutku twierdzenia skarżącego zawarte w skardze do Sądu, że jest kierowcą zawodowym od 14 lat, że nie był sprawcą kolizji oraz że zdał w przeszłości rożnego rodzaju egzaminy. Również okoliczności wskazane przez skarżącego, a odnoszące się do jego sytuacji rodzinnej i źródła utrzymania siebie i jego rodziny, nie mogły zostać uwzględnione przez organy administracyjne z podanych powyżej przyczyn. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, istotne w sprawie jest także to, że na mocy ostatecznej decyzji Starosty Suskiego z dnia [...] marca 2020 r. stwierdzono, że decyzja z dnia [...] lipca 2005 r. orzekająca o uzyskaniu przez skarżącego prawa jazdy kat. C została wydana z naruszeniem prawa, co podważa twierdzenia skarżącego, iż nie wystąpiły jakiekolwiek nieprawidłowości w uzyskaniu przez niego uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie prawa jazdy kat. C.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, żądając uchylenia go w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania lub uchylenia decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia od skarżonego organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący oświadczył, że zrzeka się rozprawy kasacyjnej. W skardze kasacyjnej podniesiono następujące zarzuty:

I. naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w tym w szczególności: na czym mają polegać "uzasadnione zastrzeżenia" co do kwalifikacji skarżącego, w sytuacji gdy zdał on egzamin kat. C bez czyjejkolwiek pomocy;

2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi oraz brak uchylenia decyzji SKO, pomimo że organ ten nie podjął wszelkich niezbędnych czynności do wszechstronnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy, w szczególności poprzez uznanie, że organy I i II instancji oceniły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy "w sposób pełny i merytoryczny";

3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez oddalenie skargi oraz brak uchylenia decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji Starosty Suskiego, pomimo że organy I i II instancji zawarły w decyzjach zbyt ogólnikowe stwierdzenia, jak również nie odniosły się do zarzutu skarżącego, iż od 14 lat wykonuje zawód kierowcy zawodowego, nie wyjaśniły stronie skarżącej treści rozstrzygnięcia w sposób przekonujący, tak by argumentacja organów uzasadniała jego prawidłowość, a w szczególności nie wyjaśniły w sposób nie budzący wątpliwości kwestii "uzasadnionych zastrzeżeń" w sytuacji posiadania przez skarżącego wieloletniego doświadczenia w pracy kierowcy kat. C, braku spowodowania jakiejkolwiek kolizji, zdania egzaminu na kat. C w sposób samodzielny, "a wszystko to uniemożliwiło realizację zasady pogłębionego zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonych decyzji w szczególności poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy";

4) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 9 i 11 k.p.a. poprzez oddalenie skargi oraz nieuchylenie decyzji SKO, pomimo że organ II instancji nie wyjaśnił podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji Starosty Suskiego, a w szczególności nie wyjaśnił podstaw zastosowania art. 99 ustawy o kierujących pojazdami;

5) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. przez oddalenie skargi oraz brak uchylenia decyzji SKO, pomimo że organ ten bezzasadnie utrzymał w mocy zaskarżone decyzję Starosty Suskiego w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie decyzji;

6) art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ odwoławczy należycie wyjaśnił wszystkie przesłanki rozstrzygnięcia sprawy, podczas gdy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu odwoławczego nie przedstawiono wystarczających przyczyn skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, które znalazłyby swoje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym;

7) art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez uznanie, że organy obydwu instancji w sposób wystarczająco dokładny ustaliły stan faktyczny będący podstawą zastosowania prawa materialnego, podczas gdy w sprawie "nie ustalono braku jakich umiejętności lub jakiej wiedzy" dotyczą "uzasadnione zastrzeżenia" powzięte przez organ wnioskujący o skierowanie skarżącego na egzamin kontrolny;

8) art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7b k.p.a. poprzez uznanie, że organ II instancji wypełnił obowiązek współdziałania z organem wnioskującym o skierowanie skarżącego na egzamin kontrolny w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy, podczas gdy w sprawie ograniczono się jedynie do wskazania, że skarżący uzyskał uprawnienia kat. C w wyniku przestępstwa, bez wnikania w przebieg egzaminu, dokumentację postępowania karnego w tym w szczególności treść przesłuchania skarżącego w sprawie S. W.; organ wydający decyzję o skierowaniu na egzamin kontrolny nie wziął pod uwagę treści zeznań skarżącego z postępowania karnego, z których wynika, że zdał egzamin bez niczyjej pomocy, zatem brak jest okoliczności które mogłyby świadczyć o istnieniu "uzasadnionych zastrzeżeń" co do kwalifikacji kierowcy;

9) art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w wyniku uznania, że nie istnieją wątpliwości w zakresie rozumienia pojęcia "uzasadnione zastrzeżenia" co do kwalifikacji kierowcy, podczas gdy Sąd przedstawia bardzo ogólną definicję tego pojęcia zawierającą zwroty niedookreślone, która nie wyjaśnia znaczenia tego pojęcia;

10) art. 11 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że sąd jest związany również treścią ustaleń zawartych w uzasadnieniu wyroku karnego w sytuacji, gdy sąd jest uprawniony do oceny innych dowodów w sprawie, w tym zeznań skarżącego w zakresie, w jakim wskazywał, że egzamin na kat. C zdał w sposób samodzielny;

II. naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 99 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do kwalifikacji skarżącego, bez konieczności wykazania, że wątpliwości te powstały w związku z brakiem umiejętności praktycznych lub wiedzy z zakresu ruchu drogowego.

Skarżony organ odwoławczy nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.

Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego, jak również podstaw do zastosowania z urzędu art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do weryfikacji zarzutów skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), uznając że ich zasadnicza część jest uzasadniona, co stanowi wystarczającą podstawę do wzruszenia zaskarżonego wyroku.

Sposób sformułowania, układ oraz związek treściowy podniesionych zarzutów naruszenia prawa procesowego i prawa materialnego stanowią podstawę do ich łącznego rozpoznania i kompleksowej oceny kasacyjnej.

Przede wszystkim nie mogły pozostać nieuwzględnione podniesione w skardze kasacyjnej i zmierzające do zakwestionowania prawidłowości pozytywnej oceny legalności kontrolowanych decyzji organów pierwszej i drugiej instancji zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1, art. 80, 107 § 3 i art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p. oraz w zw. z art. 151 p.p.s.a. Istotnie należy zgodzić się z ogólnym twierdzeniem, strony skarżącej kasacyjnie, że proces legalnościowej weryfikacji został przez Sąd Wojewódzki przeprowadzony wadliwe, prowadząc do utrzymania w mocy rozstrzygnięć administracyjnych, które naruszają prawo.

Zagadnieniem wyjściowym w przedmiotowej sprawie okazał się problem prawidłowej wykładni przesłanki materialnoprawnej "uzasadnionych zastrzeżeń co do kwalifikacji kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem", której realizacja jest podstawą do wydania przez właściwego starostę decyzji administracyjnej o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego (art. 99 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 2, z zastrzeżeniem art. 99 ust. 4 w zw. z art. 97 ust. 1 pkt 2 i 3, u.k.p.).

Kontrolowany Sąd Wojewódzki przywołał reprezentatywne i ogólnie adekwatne orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące interpretacji zasadniczej przesłanki stosowania art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p., jednak wykładnia operatywna tej regulacji na tle przyjętego za prawidłowo ustalony stanu faktycznego sprawy oraz sposób jej zastosowania nie mogą zostać uznane za prawidłowe. Sąd ten nie zauważył, że analizowany przepis stanowi podstawę do poddania weryfikacji wiedzy i umiejętności osoby posiadającej prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem tylko wtedy, gdy istnieją konkretne, realne i aktualne oraz racjonalnie uzasadnione zastrzeżenia co do dalszego spełniania ustawowych warunków kwalifikacyjnych przyznania powyższego prawa. Zasada bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz ochrony wartości z nią związanych, w tym życia i zdrowia ludzkiego, wymaga bowiem zastrzeżenia dla właściwych organów kompetencji do weryfikacji aktualnego spełniania warunków nabycia prawa do kierowania pojazdami za pośrednictwem kierowania dysponentów tego prawa na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. Jeżeli jednak właściwe organy nie ustalą konkretnych i indywidualnie odniesionych do danego kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem okoliczności, które wskazują na aktualną i realną możliwość powstania zagrożenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym w związku z brakiem dostatecznych kwalifikacji teoretycznych lub praktycznych tego rodzaju osób, to wydanie na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p. decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego należy uznać za przedwczesne i jako takie pozbawione odpowiedniej podstawy faktycznej.

Odnosząc powyższe ogólne uwagi do stanu faktycznego sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że kontrolowane organy nie wykazały żadnych konkretnych okoliczności wskazujących na aktualną i realną możliwość powstania zagrożenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym w związku z brakiem umiejętności teoretycznych lub praktycznych skarżącego jako kierowcy. W szczególności nie przedstawiono jakichkolwiek zachowań skarżącego zaistniałych już po uzyskaniu prawa jazdy, które świadczyłyby o istnieniu aktualnych zastrzeżeń co do jego kwalifikacji jako kierowcy. Natomiast okoliczność, że skarżący uzyskał uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii C w związku z popełnieniem w 2005 r. przestępstwa przez instruktora nauki jazdy (co zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Wadowicach z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II K 929/14), nie jest sama w sobie wystarczająca, ponieważ nie wykazuje ona koniecznego związku z naruszeniem zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym i – tym samym – z realizacją przesłanki "uzasadnionych zastrzeżeń co do kwalifikacji" skarżącego do kierowania pojazdami mechanicznymi. Organy oraz Sąd I instancji odwołują się ponadto do okoliczności, które miały miejsce prawie 18 lat temu i które utraciły już cechę aktualnego związku z oceną rzeczywistych kwalifikacji skarżącego jako kierowcy.

Również w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym akcentuje się, że warunkiem realizacji przesłanki "uzasadnionych zastrzeżeń co do kwalifikacji" kierowcy jest wykazanie swoistego związku przyczynowego między zachowaniem kierowcy związanym z ruchem drogowym (np. naruszaniem przepisów ruchu drogowego) a brakiem umiejętności praktycznych do kierowania pojazdami lub brakiem wiedzy z zakresu ruchu drogowego (por. np. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2020 r., I OSK 2432/19, LEX nr 3028546). Organy orzekające na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p. są zatem zobowiązane do dowodowego wykazania takich okoliczności czynu kierowcy, z których będzie wynikało, że dana osoba nie ma umiejętności lub wiadomości potwierdzonych dokumentem uprawniającym do kierowania pojazdami, a zatem konieczne jest kontrolne sprawdzenie jej kwalifikacji w drodze egzaminu państwowego (por. wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2018 r., I OSK 2851/17, LEX nr 2558739).

Drugim istotnym zagadnieniem pominiętym przez Sąd I instancji w procesie kontroli legalności zaskarżonej decyzji jest problem relacji sprawy skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego (art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p.) do sprawy wznowienia postępowania zakończonego decyzją o nadaniu uprawnień do kierowania pojazdami określonej kategorii. Jest oczywiste, że decyzja w sprawie skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest instrumentem weryfikacji aktualnego posiadania kwalifikacji teoretycznych lub praktycznych koniecznych do bezpiecznego kierowania pojazdami danej kategorii przez kierowcę, który nabył już odpowiednie uprawnienia. W tym sensie decyzja tego rodzaju co najmniej tymczasowo wkracza w sferę nabytych uprawnień. Rozstrzygnięcie sprawy, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p., nie może jednak służyć jako podstawa do weryfikowania uprawnień kierowcy na podstawie okoliczności, które nie tylko stanowią jedną z przyczyn wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o nadaniu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, lecz także które zostały już ostatecznie ocenione w sprawie wznowienia postępowania zakończonego tego rodzaju decyzją. W przedmiotowej sprawie decyzja z dnia [...] lipca 2005 r. o nadaniu skarżącemu uprawnień kategorii C została poddana weryfikacji w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z wydaniem wspominanego wyżej wyroku karnego z dnia 5 marca 2015 r. Długotrwałość prowadzonego postępowania karnego i administracyjnego skutkowała jednak zaistnieniem negatywnej przesłanki uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] lipca 2005 r. (art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a.) oraz koniecznością ograniczenia weryfikacji do stwierdzenia wydania ww. decyzji z naruszeniem prawa. Przesłanka wznowienia związana z wydaniem prawomocnego wyroku karnego z dnia 5 marca 2015 r. potwierdzającego wydanie decyzji z dnia [...] lipca 2005 r. w związku z popełnieniem przestępstwa została już poddana ostatecznej ocenie, co nie doprowadziło jednak do wzruszenia weryfikowanej decyzji. W związku z powyższym instytucja skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego (art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p.) nie może być wykorzystywana jako zastępczy instrument podważania treści dotkniętej wadą wznowienia ostatecznej decyzji o nadaniu uprawnień kierowcy, która nie może zostać uchylona w trybie wznowienia postępowania.

Dla końcowej oceny legalności zaskarżonego wyroku nie mają natomiast znaczenia pozostałe zarzuty kasacyjne, których zasadność nie została wykazana przez autora skargi kasacyjnej.

Mając na względzie, że stwierdzone powyżej i objęte zasadniczą częścią zarzutów kasacyjnych istotne wady zaskarżonego wyroku stanowią wystarczającą podstawę do jego wzruszenia, oraz wobec uznania, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął przedmiotową sprawę na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. przez uchylenie orzeczenia Sądu Wojewódzkiego oraz zaskarżonej decyzji z dnia 15 lutego 2021 r. i decyzji organu pierwszej instancji z dnia 1 grudnia 2020 r. (punkty pierwszy i drugi wyroku), zasądzając na podstawie art. 200 oraz art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2, art. 207 § 1 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w punkcie trzecim wyroku od skarżonego organu na rzecz strony skarżącej kasacyjnie kwotę 777 (siedemset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego pierwszej i drugiej instancji

Rozpoznając ponownie sprawę, kontrolowane organy zastosują się do prawomocnej i ostatecznej oceny prawnej wynikającej z niniejszego wyroku oraz podejmą działania zmierzające do oceny, czy i w jakim zakresie zachowania skarżącego jako kierowcy po uzyskaniu przez niego uprawnień wynikających z wadliwej decyzji z dnia [...] lipca 2005 r. mogą zostać zakwalifikowane jako stwarzające realną możliwość powstania stanu zagrożenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym w związku z brakiem dostatecznych kwalifikacji teoretycznych lub praktycznych do kierowania pojazdami kategorii C. W szczególności organy te uwzględnią ewentualne okoliczności związane z rodzajem, charakterem, częstotliwością i ilością zdarzeń drogowych związanych z naruszeniem przez skarżącego przepisów drogowych, w tym związanych z popełnieniem wykroczeń drogowych, uczestnictwem w kolizjach drogowych lub otrzymaniem ewidencjonowanych punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego (art. 98 u.k.p.).