Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1325/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 50 ust. 17 i 18
journal: Dz.U. 2022 poz 2561
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie : Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant: starszy referent Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 20 czerwca 2023 r. nr 350/06/2023/KL w przedmiocie poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. umarza postępowanie administracyjne.


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr 350/06/2023/KL z dnia 20 czerwca 2023 r., wydaną na podstawie art. 50 ust. 18 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2561 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2023 r. poz. 775 ze zm.), ustalił obowiązek poniesienia przez D. D. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych mu mimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej (w dniach 31 lipca 2018 r., od 6 do 7 sierpnia 2018 r. i od 10 do 14 sierpnia 2018 r.) w wysokości: 6 011,40 zł w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z danymi zawartymi w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych strona w wyżej wymienionych dniach nie miała prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i mimo braku tego prawa świadczenia zostały jej udzielone, a Narodowy Fundusz Zdrowia poniósł koszty ich udzielenia. Udzielone świadczenia były świadczeniami gwarantowanymi, a postępowanie nie obejmowało świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy). W odnośnym okresie nie potwierdzono posiadania przez stronę prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, o którym mowa w art. 54 ustawy, tj. potwierdzonego decyzją wójta gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, ani też uprawnień do świadczeń opieki zdrowotnej w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Świadczenia zostały udzielone na podstawie zarejestrowanego dokumentu E106.

Następnie organ opisał postępowanie dowodowe, które nie potwierdziło uprawnień strony do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Pismem z dnia 14 marca 2023 r. strona wyjaśniła: "załączam oryginał pisma wysłanego do Dyrektora Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ w Krakowie z dnia 04.09.2018, które Wam wysłałem opisującą cały przebieg zdarzeń (...) Opóźnienia od strony urzędu, który zbyt późno zareagował na informację z Austrii, pociągnęły za sobą takie skutki. Jeżeli NFZ cofnął mi ubezpieczenie 3 tygodnie wstecz, czemu ja w ówczesnym czasie nie mogłem się wstecz ubezpieczyć? Pamiętam, jak próbowałem również takiego wyjścia. Wszystkie urzędy wtedy sugerowały, aby dochodzić praw w Austrii, ale dlaczego nikt nie zapytał jak doszło do takiego zaniechania od strony urzędu polskiego. Mam na myśli, że przebywając w szpitalu, jeśli codziennie pacjent jest weryfikowany. Nie było nigdy żadnych podstaw, aby poddać wątpliwości to, że jestem nie ubezpieczony". Strona wskazała, że podczas pobytu w szpitalu figurowała jako osoba ubezpieczona, a tydzień po wyjściu ze szpitala pracownik NFZ telefonicznie poinformował ją, że od 1 sierpnia 2018 r. wygasło jej ubezpieczenie. Strona poinformowała o tym fakcie szpital, co skutkowało wystawieniem faktury za leczenie. Strona wskazała, że podczas pobytu w szpitalu była przeświadczona o posiadaniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej i działała w błędnym, ale usprawiedliwionym okolicznościami przekonaniu. Pismem z dnia 22 marca 2023 r. strona wyjaśniła: "informuję, że NFZ oddział w Tarnowie poinformował mnie telefonicznie 22 sierpnia 2018 roku, iż cofa mi ubezpieczenia od dnia 1 sierpnia 2018 roku (...) ponieważ tego dnia podobno otrzymano informację z Wiednia o ustaniu ubezpieczenia. Jak już wspomniałem, kompletnie nie miałem o tym pojęcia, gdyż pozostając zarejestrowanym jako osoba bezrobotna w Austrii, nie utraciłem ubezpieczenia (...). Dodam, że byłem przekonany, ze jeśli nie utraciłem ubezpieczenia, to formalnie nic w tej kwestii się nie zmieniło, i tym się kierowałem. Nie pomyślałem nawet, że zmiana ubezpieczyciela ma tak kolosalne znaczenie (...). Dlatego nadal będę się powoływał na system, który nie zadziałał w porę". Do pisma strona załączyła Certyfikat Tymczasowo Zastępujący EKUZ wydany w dniu 23 sierpnia 2018 r. przez austriacką instytucję ubezpieczeniową na okres od 9 sierpnia 2018 r. do 20 września 2018 r. oraz kartę informacyjną z dnia 15 sierpnia 2018 r., wystawioną przez Kliniczny Szpital Wojewódzki Nr [...] w R. W dniu 30 marca 2023 r. wpłynęły Certyfikaty Tymczasowo Zastępujące EKUZ wydane na rzecz strony przez Austrian Health Insurance Fund Vienna na okres, którego dotyczy postępowanie. Pismem z dnia 4 kwietnia 2023 r. świadczeniodawca poinformował, że świadczenia opieki zdrowotnej były udzielone w trybie planowym i nadesłał dokumentację medyczną strony. W dniu 25 maja 2023 r. austriacka instytucja ubezpieczeniowa odmówiła wydania stronie dokumentu S072 na okres od 31 lipca 2018 r. do 14 sierpnia 2018 r.

Dalej organ wskazał, że historia ubezpieczenia strony w CWU nie pozwala przyjąć, że w niniejszej sprawie strona działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej (art. 50 ust. 17 ustawy). Strona była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego w KRUS do dnia 4 marca 2013 r. Od dnia 21 marca 2016 r. (do czasu skrócenia okresu ważności) strona posiadała prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej na terytorium RP na podstawie poświadczenia nr [...] wystawionego w oparciu o rejestrację dokumentu E106 z dnia 21 marca 2016 r. wydanego przez austriacką instytucję ubezpieczenia zdrowotnego. W dniu 23 lipca 2018 r. instytucja ta wydała dokument E108, który z dniem 20 lipca 2018 r. zawieszał dokument E106 z dnia 21 marca 2016 r. Zatem od dnia 21 lipca 2018 r. stronie nie przysługiwało prawo do korzystania w Polsce ze świadczeń opieki zdrowotnej na koszt austriackiej instytucji ubezpieczeniowej.

Odnosząc się do twierdzenia strony, że szpital wystawił fakturę za leczenie, organ wskazał, że Kliniczny Szpital Wojewódzki w R. poinformował, że strona nie została obciążona kosztami za pobyt (faktura nr [...] została skorygowana na zero korektą nr [...]). Organ podkreślił, że NFZ nie cofnął stronie ubezpieczenia, lecz dokonał rejestracji dokumentu E108 wydanego przez austriacką instytucję ubezpieczeniową, który z dniem 20 lipca 2018 r. zawieszał prawo strony do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej na terytorium RP. W świetle obowiązujących wytycznych Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego datą zakończenia uprawnień do korzystania ze świadczeń na koszt państwa, które wystawiło dokument uprawniający (E106/S1), jest data utraty uprawnienia do tych świadczeń zgodnie z ustawodawstwem tego państwa. Datę tę wskazuje instytucja właściwa państwa dotychczas właściwego. Organ przypomniał, że na każdej osobie posiadającej poświadczenie ciąży obowiązek niezwłocznego informowania OW NFZ, który wydał Poświadczenie, o wszelkich zmianach w sytuacji życiowej mających wpływ na prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej w Polsce. W szczególności do zmiany sytuacji życiowej mającej wpływ na prawo do świadczeń opieki zdrowotnej należy m.in.: 1) utrata prawa do świadczeń opieki zdrowotnej zgodnie z ustawodawstwem państwa, którego instytucja wystawiła dokument E106, 2) podjęcie pracy albo działalności na własny rachunek w Polsce albo jakimkolwiek innym państwie członkowskim UE/EFTA, 3) zaprzestanie pracy lub prowadzenia działalności na własny rachunek w innym państwie członkowskim UE/EFTA, 4) przeniesienie miejsca zamieszkania z Polski do innego państwa członkowskiego UE/EFTA, 5) nabycie prawa do emerytury lub renty, w tym renty rodzinnej w Polsce albo innym państwie członkowskim UE/EFTA, 6) zakończenie nauki w szkole zakładzie kształcenia nauczycieli, uczelni lub jednostce naukowej prowadzącej studia doktoranckie itp. W przypadku utraty przez osobę posiadającą Poświadczenie prawa do korzystania ze świadczeń zdrowotnych zgodnie z ustawodawstwem państwa, którego instytucja wystawiła dokument, Poświadczenie wydane przez NFZ traci ważność w tym samym dniu niezależnie od dat ważności na nim widniejących. Osoba legitymująca się nieważnym Poświadczeniem ponosi odpowiedzialność za ważność przedstawianego dokumentu, tym samym jest obowiązana do uiszczenia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na podstawie nieważnego Poświadczenia. Zgodnie z art. 50 ust 16 pkt 1a ustawy, w przypadku gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w wyniku potwierdzenia prawa do świadczeń w sposób określony w ust. 3 (tj. przez system eWUŚ) osób, o których mowa w art. 52 ust. 1 (tj. osoby uprawnionej do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji posiadającej Poświadczenie), osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej, jest obowiązana do uiszczenia kosztów tego świadczenia, z wyłączeniem osoby, której udzielono świadczenia, o którym mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1 (tj. podstawowej opieki zdrowotnej). W świetle dokumentacji medycznej strony organ stwierdził, że udzielone świadczenia nie były niezbędne z medycznego punktu widzenia i nie kwalifikują się do rozliczenia w ramach przepisów o koordynacji. Certyfikat Tymczasowo Zastępujący EKUZ umożliwia rozliczenie świadczeń na podstawie przepisów o koordynacji tylko w przypadku uznania tych świadczeń za niezbędne z medycznego punktu widzenia. Świadczenia planowe mogą być rozliczone jedynie na podstawie dokumentu S1/S072 wydanego na okres udzielenia świadczeń. Dokument S072 jest wydawany osobie, która jest ubezpieczona w innym niż Polska państwie członkowskim i posiada miejsce zamieszkania w Polsce. Jako powód odmowy wydania dokumentu S072 austriacka instytucja ubezpieczeniowa wskazała, że strona w okresie od 31 lipca 2018 r. do 14 sierpnia 2018 r. posiadała główne miejsce zamieszkania w Austrii – w ww. okresie strona zarejestrowana była jako osoba bezrobotna i zamieszkiwała pod adresem: H. [...], W. W świetle art. 28 k.c. można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania, a zatem strona nie mogła mieć adresu zamieszkania w dwóch krajach (Polsce i Austrii). Organ wskazał też, że dokument S/S072 wydawany jest dla osób m.in. zatrudnionych i samozatrudnionych.

Organ podkreślił, że w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu nie jest ten, kto zna rzeczywisty stan prawny, albo nawet jeśli go nie zna, mógł się o nim dowiedzieć przy zachowaniu należytej staranności. Okresy braku prawa do świadczeń były efektem działania (zaniechania) strony. Strona była świadoma faktu, iż w Austrii nastąpiła zmiana tytułu, z którego zgłoszona była do ubezpieczenia zdrowotnego. Z jej wyjaśnień wynika, że przed planowym zabiegiem operacyjnym w Polsce została zwolniona z pracy w Austrii, a następnie została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba bezrobotna. Mając na uwadze, iż w Polsce udaje się na planowany zabieg, strona mogła zwrócić się do odpowiednich jednostek zajmujących się ubezpieczeniami zdrowotnymi o potwierdzenie, czy w dalszym ciągu może korzystać z bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej na terenie Polski. Gdyby strona udała się do instytucji ubezpieczeniowej w Austrii, to uzyskałaby informację, iż w związku ze zmianą tytułu zgłoszenia do ubezpieczenia (zgłoszenie z tytułu osoby bezrobotnej), nie przysługuje jej prawo do korzystania w Polsce ze świadczeń opieki zdrowotnej na koszt austriackiej instytucji ubezpieczeniowej.

Pismem z dnia 17 lipca 2023 r. D. D. złożył skargę na powyższą decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie: 1) przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez niewyczerpujące rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego w sprawie, uchybienie zasadom logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności przez brak ustalenia okoliczności przemawiających za tym, że skarżący działał w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, na co w sposób jednoznaczny wskazuje zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz złożone w toku postępowania administracyjnego wyjaśnienia skarżącego, co doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych co do tego faktu; 2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 50 ust. 18 ustawy przez jego niewłaściwe zastosowanie i ustalenie względem skarżącego obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej pomimo istnienia okoliczności, które wskazywały, że skarżący działał w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiadał prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, w związku z czym obowiązek, o którym mowa w art. 50 ust. 16 ustawy, nie powinien mieć zastosowania; oraz art. 50 ust. 17 ustawy przez brak zastosowania i nieodstąpienie od nałożenia obowiązku wynikającego z art. 50 ust 16 ustawy, mimo że istniały przesłanki do jego zastosowania, a skarżący działał w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiadał prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, w który to błąd został wprowadzony przez błędy systemu weryfikującego prawo obywateli do świadczeń opieki zdrowotnej. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał m.in., że zgodnie z aktualizowanym codziennie i przedstawiającym stan uprawnień w dniu dokonania sprawdzenia systemem eWUŚ posiadał w chwili przyjmowania na oddział szpitala prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i w żadnym dniu hospitalizacji personel nie informował go o problemach z ubezpieczeniem. System eWUŚ utwierdził skarżącego w błędnym przekonaniu, że z jego ubezpieczeniem wszystko jest w porządku, bo gdyby skarżący nie wyświetlił się w systemie eWUŚ na zielono, to na pewno podjąłby odpowiednie kroki celem wyjaśnienia sytuacji. Nawet obywatel doskonale znający przepisy prawa w przypadku pozytywnej weryfikacji w systemie eWUŚ nie miałby żadnych wątpliwości co do tego, że ma pełne prawo do wszelkich świadczeń zdrowotnych. Skarżący podkreślił, że brak prawa do świadczeń zdrowotnych wynikał z zaniechania innych podmiotów niż skarżący, a przy obecnym stanie techniki i informatyzacji nie można akceptować sytuacji, w których wadliwa organizacja pracy i brak przepływu aktualnych informacji obciąża obywatela. Skarżący uważał, że utrata pracy i rejestracja w austriackim urzędzie pracy nie wpłynie na aktualność ubezpieczenia, bo rejestrując się w Polsce jako osoba bezrobotna, nadal posiada się ważne ubezpieczenie. Organ pominął okoliczność, że w dniach hospitalizacji system eWUŚ wyświetlał skarżącego na zielono i nie przeprowadził żadnych dowodów, które mogłyby tę okoliczność potwierdzić lub jej zaprzeczyć (np. weryfikacja, co system eWUŚ wtedy wyświetlał, przesłuchanie personelu).

W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie, podnosząc m.in., że dane w systemie eWUŚ były nieaktualne, bo skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku poinformowania MOW NFZ o zmianach mających wpływ na prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej w Polsce. Organ wniósł o przeprowadzenie dowodu z Poświadczenia nr [...] potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" wraz z załącznikiem w celu wykazania, że skarżący został pouczony o obowiązku niezwłocznego informowania Małopolskiego Oddział Wojewódzkiego NFZ o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej w Polsce na podstawie tego poświadczenia. Sąd dowód ten dopuścił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zachodzą podstawy do pozbawienia jej mocy wiążącej. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy – inaczej niż przyjął organ – zachodziły przesłanki opisane w art. 50 ust. 17 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2561 ze zm., dalej ustawa lub u.ś.o.z.). Uchyliwszy zaskarżoną decyzję, Sąd jednocześnie orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego, mając na uwadze również upływ terminu z art. 50 ust. 20 ustawy.

W ocenie Sądu, zebrany w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy potwierdza poczynione przez organ ustalenia faktyczne, w świetle których od dnia 21 marca 2016 r. (do czasu skrócenia okresu ważności) skarżący posiadał prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej na terytorium RP na postawie poświadczenia nr [...], wystawionego w oparciu o rejestrację dokumentu E106 z dnia 21 marca 2016 r., wydanego przez austriacką instytucję ubezpieczenia zdrowotnego. W dniu 23 lipca 2018 r. wspomniana instytucja ubezpieczeniowa wydała dokument E108, który z dniem 20 lipca 2018 r. zawieszał dokument E106 z dnia 21 marca 2016 r. Od dnia 21 lipca 2018 r. skarżącemu obiektywnie nie przysługiwało zatem prawo do korzystania w Polsce ze świadczeń opieki zdrowotnej na koszt austriackiej instytucji ubezpieczeniowej. Utrata tego prawa była związana z tym, że w Austrii nastąpiła zmiana tytułu, z którego skarżący był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego: wobec zwolnienia z pracy został zgłoszony do ubezpieczenia społecznego jako bezrobotny. To zgłoszenie – inaczej niż zgłoszenie z tytułu zatrudnienia – nie dawało już prawa do korzystania w Polsce ze świadczeń opieki zdrowotnej na koszt austriackiej instytucji ubezpieczeniowej w sytuacji, gdy skarżący zamieszkiwał w Austrii. Ustalenia faktyczne organu w tym zakresie nie budzą wątpliwości i w istocie jawią się jako bezsporne.

Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie miała zatem ocena ustalonego stanu faktycznego przez pryzmat art. 50 ust. 17 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, obowiązku, o którym mowa w ust. 16, nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. "Zarówno w orzecznictwie, jak i w nauce prawa podkreśla się, że w odniesieniu do wyjątku uregulowanego w art. 50 ust. 17 u.ś.o.z., skorzystanie z niego wiąże się z koniecznością ustalenia istnienia po stronie osoby nieuprawnionej »usprawiedliwionego błędnego przekonania« (...). Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia »działania w usprawiedliwionym przekonaniu posiadania prawa do świadczeń«, w związku z tym – każdy taki przypadek »należy analizować i oceniać indywidualnie« (por. D. Eryk Lach, Powszechne prawo do świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej, PiZS 2017, z. 2, s. 7-13). Ponadto w piśmiennictwie przyjmuje się, że »na ulgowe traktowanie powinny zasługiwać te sytuacje, w których brak prawa do świadczeń wynika z działania (zaniechania) innych podmiotów niż osoba składająca przedmiotowe oświadczenie, czyli np. z przyczyn zawinionych przez płatnika składki na ubezpieczenie zdrowotne« (por. D. Eryk Lach, Powszechne prawo do świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej, PiZS 2017, z. 2, s. 7-13). Nie są to jednak jedyne przypadki, do których ma zastosowanie omawiany wyjątek" (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 czerwca 2022 r., III SA/Kr 243/22, CBOSA oraz powołane tam orzecznictwo).

Zdaniem Sądu, okoliczności sprawy – wbrew przyjętej przez organ ocenie – wskazują na to, iż skarżący działał w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Obiektywna utrata tego prawa, związana ze zmianą tytułu prawnego, z którego skarżący był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego, wynikała z bardzo szczegółowych regulacji prawnych, kształtujących tę materię inaczej niż przepisy obowiązujące w Polsce. Choć błąd skarżącego był w istocie błędem co do prawa, można go uznać za usprawiedliwiony. Na gruncie prawa administracyjnego działanie zasady ignorantia iuris nocet wprawdzie nie jest wyłączone, ale doznaje ograniczeń, co zwykło się podkreślać zwłaszcza w kontekście art. 8 i art. 9 k.p.a. (zasada budzenia zaufania do władzy publicznej, zasada informowania). Okoliczność, że uprawnienia skarżącego nie były w trakcie udzielania świadczeń przez nikogo kwestionowane i że potwierdzał je system weryfikacji danych – mogła utwierdzać skarżącego w przekonaniu, że rzeczywiście uprawnienia te posiada. Organ zasadnie zwraca uwagę na to, że poniekąd było to wynikiem niewykonania powinności notyfikacyjnych przez samego skarżącego, ale to uchybienie również najpewniej było determinowane brakiem świadomości skarżącego co do owych szczegółowych regulacji prawnych. Sąd miał na względzie inicjatywę dowodową organu podjętą na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, jednak zaoferowany dowód w postaci poświadczenia nr [...] wraz z informacją o warunkach korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej – nie mógł zmienić oceny zaistniałego stanu rzeczy. Odnośny dokument, pochodzący z 2016 roku, nie został podpisany przez samego skarżącego, a poza tym pośród wymienionych tam przykładowo sytuacji, które mają wpływ na prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej w Polsce i tym samym wymagają notyfikacji, nie ma sytuacji, która miała miejsce w niniejszej sprawie (uzyskanie statusu osoby bezrobotnej).

Z uwagi na naruszenie art. 50 ust. 17 ustawy zaskarżona decyzja podlegała zatem uchyleniu. Wobec występowania przesłanek do zastosowania tego przepisu, a także wobec faktu, że na dzień wyrokowania wszystkie świadczenia, których dotyczyło przedmiotowe postępowanie administracyjne, objęte były hipotezą art. 50 ust. 20 ustawy, należało też to postępowanie umorzyć jako bezprzedmiotowe.

Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 145 § 3 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję (punkt pierwszy sentencji wyroku) i umorzył postępowanie administracyjne (punkt drugi sentencji wyroku).