Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 556/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 122, art. 187 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, Sędziowie WSA Marzanna Sałuda, Edyta Żarkiewicz (spr.), Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2010r. sprawy ze skargi T. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B. ustalił T. Ż. wysokość podatku od nieruchomości za rok 2006 w kwocie [...] zł. Wskazał, że aktem notarialnym z dnia [...] 2005 r. wyżej wymieniony nabył od Województwa [...] nieruchomość położoną w B. przy ul. [...] , tj. grunt o łącznej powierzchni [...] ha wraz z zabudowaniami ; 14 – kondygnacyjnym budynkiem o powierzchni użytkowej [...] m2 oraz obiektami zaplecza technicznego (bez podania powierzchni). Podatnik nie dopełnił obowiązku zgłoszenia okoliczności powodujących powstanie obowiązku podatkowego, do czego zobowiązuje art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych i nie złożył informacji o nieruchomościach, obiektach budowlanych i gruntach. Organ podatkowy wskazał, że wobec tego, w celu opodatkowania przedmiotowej nieruchomości, wykorzystał dane z protokołu zdawczo – odbiorczego nieruchomości, spisanego w dniu [...] 2003 r. pomiędzy Szpitalem Wojewódzkim, a Województwem [...]. Podniósł, że według aktu notarialnego, działki przy ul. [...] , zabudowane są budynkiem byłego szpitala. Jednakże podatnik nie przedłożył żadnych dokumentów, wskazujących na prowadzenie działalności w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych. W związku z tym nieruchomość została opodatkowana stawką obowiązującą dla budynków i gruntów należących do kategorii "pozostałe". Wysokość podatku została ustalona również w oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków.

W odwołaniu od powyższej decyzji T. Ż. zarzucił, że zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w B. z dnia [...] 2005 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości, w przypadku budynków szpitalnych stawka podatku wynosi [...] zł. za m2. Natomiast z aktu notarialnego z dnia [...] 2005 r. wynika, że zakupiony przez niego teren, zabudowany jest budynkiem szpitala. W związku z tym budynek, zgodne z jego przeznaczeniem, powinien zostać zakwalifikowany jako szpital. Ponadto podniósł zarzut, że przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem art. 122 Ordynacji podatkowej, według którego, organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Organ podatkowy zaniechał wykonania tego obowiązku, ustalając podatek od nieruchomości od powierzchni budynku [...] m2, pomimo, że z treści aktu notarialnego wynika jednoznacznie, że T. Ż. kupił tylko [...] m2,.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., na podstawie art. 17, 18, 21 ust. 1 ustawy z dnia 12.10.1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79 poz. 856), art. 5 ust. 2 pkt d i art. 6 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. Nr 121 poz. 844) oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. Nr 8 z 2005 r. poz. 60 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania T. Ż., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2006 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z aktem notarialnym z dnia [...] 2005 r. (rep. [...] Nr [...]) skarżący kupił od Województwa [...] nieruchomości obejmujące grunty o łącznej powierzchni [...] m2 zabudowane 14-kondygnacyjnym budynkiem byłego szpitala - sanatorium o powierzchni użytkowej [...] m2 oraz innymi budynkami zaplecza technicznego. Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Na podstawie art. 6 ust. 6 w/w ustawy, osoby fizyczne są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości. Ponadto zgodnie z art. 6 ust. 3 tej ustawy, w tym samym terminie podatnik ma obowiązek poinformować organ o zdarzeniach mających wpływ na wysokość opodatkowania w danym roku podatkowym. Organ odwoławczy wskazał, że w przypadku braku powyższych informacji, podstawą do ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości są inne dokumenty dowodowe, w tym ewidencja gruntów i budynków, akty notarialne, itp. W rozpoznawanej sprawie akt notarialny nie mógł stanowić jedynego dowodu przy ustalaniu wymiaru podatku, gdyż nie zawierał pełnej informacji o przedmiotach opodatkowania, szczególnie co do powierzchni podlegającej opodatkowaniu. W akcie tym określono jedynie powierzchnię budynku byłego szpitala - sanatorium, wymieniając ponadto – w sposób przykładowy - jeszcze inne budynki i budowle tzw. zaplecza technicznego; pralnię, kotłownię, magazyny, oczyszczalnię ścieków, portiernię, tlenownię, agregatorownię I, agregatorownię II, przepompownię, bez podania ich powierzchni użytkowej. Wobec tego, iż w ewidencji gruntów i budynków nie ujęto budynków, a skarżący nie złożył informacji o swoich nieruchomościach, organ podatkowy przyjął w tym zakresie dane z dokumentów dotyczących poprzedników prawnych, tj. z protokołu zdawczo-odbiorczego nieruchomości gruntowej zabudowanej "[...]" spisanego w dniu [...] 2003 r. pomiędzy Szpitalem Wojewódzkim w B. a Województwem [...] . W związku z tym organ odwoławczy podniósł, że z akt sprawy wynika, iż przedmiotem opodatkowania w sprawie jest nie tylko sam budynek byłego szpitala - sanatorium, ale również inne budynki zaplecza technicznego, co powoduje, że opodatkowaniu podlega powierzchnia większa niż wymieniona w odwołaniu. Ponadto organ pierwszej instancji przyjął stawkę podatkową do opodatkowania budynku byłego szpitala - sanatorium jak dla budynków "pozostałych". W tym zakresie organ odwoławczy podniósł, że nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut odwołania, iż powinna być zastosowana znacznie niższa stawka – określona dla nieruchomości zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych. W związku z tym wskazał, że zarówno z wykładni językowej jak i celowościowej przepisu ustanawiającego omawianą stawkę podatkową oraz z okoliczności faktycznych wynika, iż organ podatkowy zastosował prawidłową stawkę podatkową. Wskazywana przez T. Ż. stawka podatkowa została wprowadzona do art. 5 ust. 2 pkt d ustawy z dniem 30.11.2002 r. przez art. 1 ustawy z dnia 30.10.2002 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 200 poz. 1683). Jest to szczególna stawka, w ramach stawki przewidzianej dla budynków związanych z działalnością gospodarczą ze względu na specyficzny charakter użytkowy i publiczny usług świadczonych w tych nieruchomościach przez zakłady opieki zdrowotnej. Podniósł, że wynika to z analizy dotychczasowych przepisów w/w oraz ustawy z dnia 30.08.1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91 poz. 408 z późn. zm.). W myśl w/w ustawy, zakład opieki zdrowotnej to wyodrębniony organizacyjnie zespół osób i środków majątkowych utworzony i utrzymywany w celu udzielania świadczeń zdrowotnych i promocji zdrowia. ZOZ udziela świadczeń zdrowotnych bezpłatnie, za częściową odpłatnością lub odpłatnie na zasadach określonych w ustawie, w przepisach odrębnych lub w umowie cywilnoprawnej. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że ustawodawca określając omawianą tu stawkę podatkową użył sformułowania "zajęte na prowadzenie...". W ocenie organu pojęcie to powinno być interpretowane w kierunku ściślejszej więzi pomiędzy nieruchomością a działalnością. Podniósł, że za stanowiskiem tym przemawia wykładnia językowa. Słowo "zająć" oznacza "zapełnić, wypełnić czymś jakąś przestrzeń, powierzchnię czegoś" (Słownik Języka Polskiego PWN tom III, W-wa 1996). Może być zatem utożsamiane z faktycznym zawładnięciem pewną powierzchnią i wykonywaniem na niej działalności. W związku z tym podkreślił, że według ustaleń organu pierwszej instancji, na terenie budynku nie jest prowadzona działalność gospodarcza, także w zakresie świadczeń zdrowotnych. Natomiast skarżący nie udowodnił, że jest inaczej, pomimo wezwań organu podatkowego do przedłożenia wymaganych prawem informacji o nieruchomości. Organ odwoławczy podniósł, że sam fakt, iż budynek jest byłym szpitalem - sanatorium - jak wskazuje treść aktu notarialnego jego nabycia - nie wystarcza do zastosowania niższej stawki podatkowej. Wskazał, że ciężar dowodu nie spoczywa tu jedynie na organie podatkowym, który dysponuje swoimi danymi. Organ ten dokonał na ich podstawie ustaleń, wobec braku współpracy ze strony podatnika, który chce skorzystać z udogodnień przyznanych przez prawo. Jednakże ich zastosowanie uzależnione jest od wystąpienia szczególnych okoliczności, wymienionych w hipotezie przepisu, których istnienia podatnik nie wykazał.

W skardze wniesionej od powyższej decyzji T. Ż. wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Podniósł zarzut naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej w części dotyczącej ustaleń co do stanu faktycznego nieruchomości, tj. oparcie ustaleń wyłącznie na dokumentach, które nie odzwierciedlają stanu faktycznego. Ponadto zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 5 ust. 1 pkt 2e (pomijając wskazanie ustawy zawierającej wymieniony przepis) - poprzez zastosowanie niewłaściwej stawki podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu wskazał, że organ podatkowy - Prezydent Miasta B., ustalając wymiar podatku od nieruchomości położonej przy ul. [...] za rok 2006, oparł się na danych z protokołu zdawczo - odbiorczego nieruchomości gruntowej zabudowanej (tzw. "[...]") spisanego w dniu [...] 2003 roku pomiędzy Szpitalem Wojewódzkim w B. a Województwem [...]. W szczególności ustalenia faktyczne będące podstawą przyjęcia stawki podatkowej zostały przez organ poczynione w oparciu o wskazane w w/w dokumencie powierzchnie budynków. Skarżący podniósł, że w jego ocenie jako niewystarczające uznać należy oparcie się tylko na w/w dokumencie przy ustalaniu wymiaru podatku. W związku z tym zarzucił, że w przypadku braku stosownych danych, w szczególności co do powierzchni budynków, która decyduje o wysokości podatku, organ powinien zlecić przeprowadzenie stosownej kontroli podatkowej pracownikom Urzędu Miasta B.. Celem tej kontroli powinno być dokonanie szczegółowych pomiarów przedmiotowej nieruchomości, co dałoby podstawę do prawidłowego zastosowania norm prawa podatkowego. Podniósł zarzut braku ustalenia, które części przedmiotowej nieruchomości stanowią budynki zajęte na działalność nie związaną ze świadczeniem usług zdrowotnych, a w których działalność ta jest faktycznie prowadzona. Wskazał, że w tym zakresie za niewystarczające uznać należy odwołanie się przez organ pierwszej instancji do wykładni językowej i celowościowej przepisu prawa ustanawiającego omawianą stawkę, jeśli brak jest podstaw faktycznych uzasadniających zastosowanie tego przepisu. Dopiero brak możliwości określenia wielkości wszystkich powierzchni nieruchomości w oparciu o rzetelną kontrolę podatkową mógłby uzasadnić ustalenie wysokości podatku na podstawie danych znajdujących się w posiadaniu organu podatkowego (protokół zdawczo - odbiorczy). Podniósł, że ustalenie zobowiązania podatkowego przez podatnika ma charakter warunkowego rozstrzygnięcia sprawy podatkowej a wynik kontroli przesądza, czy i w jakim zakresie rozstrzygnięcie to będzie utrzymane. Zarzucił, że organ podatkowy takiej kontroli nie przeprowadził, nie dokonał chociażby wstępnej wizji lokalnej na przedmiotowej nieruchomości i określił wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2006, przyjmując "z góry" za ustalone, iż na terenie budynku nie jest prowadzona działalność gospodarcza, także w zakresie świadczeń zdrowotnych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego dodał, że jeden z przedmiotowych obiektów został częściowo zdemontowany w 2006 r. i w ramach kolejnego postępowania podatkowego są przeprowadzane ekspertyzy i oględziny celem określenia czy obiekt ten w ogóle spełnia kryteria budynku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z tym, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji – w zakresie i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - stwierdzić należało, że przy jej wydaniu doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania, przede wszystkim art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej i wobec tego skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zaskarżonym rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, ustalającą zobowiązanie T. Ż. w podatku od nieruchomości za 2006 r.

W uzasadnieniu wskazał, że w ewidencji gruntów i budynków nie zostały wymienione budynki, będące przedmiotem opodatkowania, również akt notarialny nabycia nieruchomości przez skarżącego, nie zawierał pełnej informacji co do powierzchni podlegającej opodatkowaniu. W akcie tym określono bowiem tylko powierzchnię budynku byłego szpitala - sanatorium, wymieniając ponadto – w sposób przykładowy - jeszcze inne budynki i budowle tzw. zaplecza technicznego - bez podania ich powierzchni użytkowej.

Wobec tego, jako podstawę ustalenia, kwestionowanej w odwołaniu, powierzchni budynków będących przedmiotem opodatkowania, organ odwoławczy wskazał treść protokołu zdawczo - odbiorczego dotyczącego wymienionej nieruchomości, spisanego w dniu [...] 2003 r. pomiędzy Szpitalem Wojewódzkim w B. a Województwem [...].

W ramach oceny powyższych ustaleń, przede wszystkim podkreślenia wymagało, że dane zawarte w wymienionym protokole zdawczo-odbiorczym, dotyczą stanu określonego na dzień jego sporządzenia, tj. na [...] 2003 r.

W związku z tym treść protokołu uwzględnia także stan techniczny budynków z tej daty. Już z tego powodu stwierdzenia protokołu nie mogą być odnoszone do określenia powierzchni budynków w 2006 r. – Na przestrzeni trzech lat mogły bowiem wystąpić istotne zmiany stanu technicznego przedmiotowych obiektów (np. w wyniku częściowego demontażu lub wyburzenia), które obligują do ponownego ustalenia, czy obiekty te stanowią budynki w rozumieniu przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Nie sposób zatem przyjąć – bez uprzedniej weryfikacji tych danych - że zachowują aktualność odnośnie ustaleń, które powinny zostać przeprowadzone według stanu na 2006 r.

Powyższe pominięcie organu odwoławczego jest tym bardziej istotne, że w odwołaniu T. Ż. kwestionował określoną w decyzji organu pierwszej instancji powierzchnię budynków, podlegających opodatkowaniu.

Pomimo tak sformułowanych zarzutów odwołania, organ odwoławczy pominął całkowicie przeprowadzenie czynności postępowania dowodowego w powyższym zakresie.

Ponadto w motywach rozstrzygnięcia wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie został spełniony warunek zastosowania niższej stawki podatku – przewidzianej dla budynków przeznaczonych do prowadzenia działalności w zakresie świadczeń zdrowotnych, gdyż według ustaleń organu pierwszej instancji, na terenie przedmiotowej nieruchomości nie jest prowadzona żadna działalność.

Jednocześnie organ odwoławczy nie wskazał, z jakich dowodów wynikały powyższe ustalenia. Jest to tym bardziej rażące, że uzasadnienie organu pierwszej instancji – również nie zawiera wskazania podstaw stwierdzenia powyższej, istotnej okoliczności.

W konsekwencji, motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia nie zawierają wskazania przyczyn z zakresu ustaleń faktycznych, w związku z którymi organ stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie został spełniony warunek zastosowania niższej stawki podatku od nieruchomości.

W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 122 Ordynacji podatkowej, według którego, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i art. 187 § 1 tej ustawy, który stanowi, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Nie ulega wątpliwości, że naruszenie w opisany wyżej sposób przepisów postępowania, mogło w istotnym stopniu wpłynąć na wynik sprawy, gdyż pominięte przy wydaniu decyzji ustalenia dotyczyły podstawowych okoliczności, od których uzależniony jest wymiar podatku od nieruchomości – tj. powierzchni budynków oraz ich przeznaczenia.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy uzupełni ustalenia we wskazanym wyżej zakresie, przeprowadzając czynności postępowania dowodowego, celem prawidłowego określenia powierzchni budynków podlegających opodatkowaniu oraz ustalenia, czy w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione warunki zastosowania niższej stawki podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskaże, na podstawie jakich dowodów uznał istotne okoliczności za ustalone i z jakich powodów ocenił dowody jako wiarygodne, ewentualnie z jakich przyczyn odmówił wiary poszczególnym dowodom.

Na podstawie art. 152 P.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona decyzja – jako utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji ustalającą zobowiązanie w podatku od nieruchomości - nie podlega wykonaniu.

Z uwagi na uwzględnienie skargi – zgodnie z art. 200 P.p.s.a. – zasądzono od organu odwoławczego na rzecz skarżącego, kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, stanowiącą sumę wpisu od skargi – [...] zł., wpisu od skargi kasacyjnej – [...] zł., opłaty od pełnomocnictwa – [...] zł. oraz wynagrodzenia pełnomocnika – [...] zł.