Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 755/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a  par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 755/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 października 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Beata Cieloch, Sędziowie: NSA Józef Gach (spr), WSA Ewa Michna, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2008r, sprawy ze skargi A. K., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, nr [...], odmawiającą A. K. rozłożenia na 36 rat zapłaty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości w 2003 r. w kwocie 39 262 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 15 738 zł – wg stanu na dzień złożenia wniosku o zastosowanie ulgi.

Decyzje te zostały wydane na tle następującego stanu faktycznego:

W 2003 r. A. i J. K. sprzedali nieruchomość położoną w K. , stanowiąca ich majątek wspólny, za kwotę 1 200 000 zł. Podatnicy złożyli oświadczenie, iż środki uzyskane ze sprzedaży przeznaczą na cele określone w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r., nr 14, poz. 176 ze zm.). Ponieważ podatnicy wykorzystali na cele mieszkaniowe tylko kwotę 400 tys. zł, pozostała kwota, tj. 785 240 zł podlegała opodatkowaniu 10% zryczałtowanym podatkiem dochodowym, z czego udział przypadający na podatniczkę A. K. wyniósł 392 620 zł. Znalazło to odzwierciedlenie w decyzji z dnia 26.10.2007 r., określającej podatniczce wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości w tej właśnie kwocie. Decyzja taka została również wydana w stosunku do J.K.

We wspólnym wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej A.K. i J.K. podali, iż są osobami w podeszłym wieku. Jedynymi dochodami, które otrzymują jest emerytura podatniczki oraz dochód z działalności prowadzonej przez jej męża (pracuje jako taksówkarz). Otrzymywana emerytura nie wystarcza na pokrycie bieżących opłat mediów czy zakup leków. Samochód, będący narzędziem pracy męża ma 15 lat i wymaga wymiany. Środki finansowe uzyskane ze sprzedaży nieruchomości zostały przekazane osobie trzeciej, która gwarantowała podatniczce oraz jej małżonkowi godny zysk. Zostali oni jednak oszukani i nie odzyskali utraconych pieniędzy.

W oświadczeniu o stanie majątkowym podatniczka podała, iż mieszka wraz z mężem, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, w domu położonym w K. przy ul. B.. Podatniczka otrzymuje emeryturę w wysokości 1500 zł miesięcznie, natomiast mąż otrzymuje dochód w tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz emerytury w wysokości 3500 zł. J. K. jest właścicielem samochodu marki M. z 1992 r. Ponadto państwo K. są właścicielami domu położonego przy ul. B., w którym zamieszkuje ich wnuk i nie czerpią oni z tego tytułu żadnych korzyści. Organ wskazuje, iż miesięczne koszty utrzymania domu wynoszą około 1400 zł.

Organ I instancji stanął na stanowisku, iż w sytuacji uzyskania dochodu ze sprzedaży nieruchomości roztropność nakazuje takie gospodarowanie uzyskanymi środkami ze sprzedaży, by zabezpieczyć płatności wynikające z tej transakcji, a pozostałą część przeznaczyć na inne cele. Ponadto trudno uznać, że podatniczka padając ofiarą zagarnięcia mienia, przyjęła bierną postawę i nie dokonała zgłoszenia tego zdarzenia do właściwych organów ścigania. Organ podkreślił, że zbyt szerokie i dowolne wykorzystanie uprawnień w przyznawaniu ulg podatkowych, doprowadziłoby do naruszenia dyscypliny podatkowej, do zachowania której powołano organy podatkowe.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji podatniczka wniosła o jej zmianę i podniosła, iż organ podatkowy nie dokonał analizy ich obecnych możliwości płatniczych. Podniosła ona, iż nie ma możliwości jednorazowej zapłaty całej zaległości wraz z odsetkami. Przedmiotowa zaległość może być spłacana jedynie sukcesywnie, w miesięcznych ratach, z dochodów podatniczki.

Po jego rozpatrzeniu, Dyrektor Izby Skarbowej, nie znalazł podstaw do zmiany rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Skarbowego i podkreślił, że wniosek podatniczki o rozłożenie w czasie spłaty przedmiotowej zaległości nie wskazywał żadnych nadzwyczajnych okoliczności przemawiających za przyznaniem ulgi. Tylko bowiem w sytuacjach wyjątkowych, uzasadnionych indywidualnymi okolicznościami, jest podstawa do zastosowania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Stanowią one bowiem odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania i płacenia podatków, naruszając równość podmiotów wobec prawa. Przepis art. 67 a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 z późn. zm., dalej określanej skrótem "O.p.") jest przepisem zezwalającym organom podatkowym na podejmowanie decyzji w ramach uznania administracyjnego, ale wyłącznie wówczas gdy przesłanki, o których mowa w tym przepisie, a więc ważny interes podatnika lub interes publiczny, występują i są udokumentowane. Organ odwoławczy podkreślił, że sytuacja finansowa podatniczki nie jest wyjątkowa – odwołująca się wraz z mężem uzyskuje miesięczne dochody w kwocie 5 tys. zł. Opłaty stałe związane z utrzymaniem domu wynoszą 1400 zł, podatniczka nie podała bieżących kosztów utrzymania, na które jej zdaniem z trudem wystarczają uzyskiwane dochody. Wskazano również, iż ze sprzedaży przedmiotowej nieruchomości otrzymała ona całą kwotę i dysponowała środkami finansowymi pozwalającymi na uregulowanie zobowiązania wobec budżetu z tytułu tej transakcji. Zryczałtowany podatek dochodowy od przychodu ze sprzedaży nieruchomości nie jest pobierany z bieżących dochodów podatnika przeznaczonych na jego utrzymanie, lecz z przychodu jednorazowego uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości, a zatem jego zapłata nie powinna zagrażać egzystencji podatnika. Na potwierdzenie faktu powierzenia wszystkich swoich oszczędności osobie trzeciej, która obiecała pomnożyć kapitał, nie zostały przedłożone żadne dokumenty, umowy lub pełnomocnictwa. Ponadto fakt dokonania oszustwa nie został zgłoszony do organów ścigania.

W skardze na decyzję z dnia [...]. A. K. wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzja organu I instancji, zarzucając naruszenie art. 67a§1 pkt 2 oraz art. 124 O.p.

W uzasadnieniu podała ona, iż dochody osiągane przez nią i przez jej męża gwarantują spłatę przedmiotowej zaległości w przypadku rozłożenia jej na raty w wysokości około 1527,80 zł miesięcznie. Budzi tym samym duże wątpliwości podstawowy argument organu podatkowego uzasadniający odmowę rozłożenia przedmiotowej zaległości na raty – że sytuacja podatniczki nie jest wyjątkowa. Skoro wyraża ona gotowość zapłaty zaległości podatkowej w ratach, gdyż tylko tak może tego dokonać, nie powinno się jej tego utrudniać.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponadto dodał on, że w złożonym oświadczeniu podatniczka nie podała bieżących kosztów utrzymania, na które powołała się w podaniu z dnia [...].11.2007 r., a uzyskiwane łączne dochody małżonków z trudem wystarczają na ich pokrycie. Tym samym nie udokumentowane zostały inne źródła finansowania ewentualnych rat, które pozwalałby na spłatę powstałej zaległości w 36 ratach, gdzie wysokość miesięcznej raty wynosiłaby około 1 527,80 zł + należna dla każdej raty obliczona opłata prolongacyjna. Zarówno skarżącej jak i jej mężowi Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił spłaty zaległości w formie ratalnej. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymując decyzje organu I instancji w mocy orzekł w oparciu o ich wspólne dochody i wydatki. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżąca jak i jej małżonek przyjęli postawę bierną, nie dokonując żadnych wpłat na poczet zmniejszenia swoich długów, w oczekiwaniu na rozstrzygnięcia organów podatkowych a obecnie sądu. Taka postawa wskazuje, iż skarżąca nie posiada wolnych środków finansowych, z których mogłaby spłacać zaległość w ratach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 z późn. zm - oznaczana dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 67a § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a. Instytucja rozłożenia na raty, choć znajduje się w katalogu ulg podatkowych obok instytucji umorzenia zaległości podatkowych (art. 67a § 1 O.p.), nie prowadzi ze strony Skarbu Państwa do rezygnacji z należności, a jedynie do ich rozłożenia w czasie. Decyzja więc o rozłożeniu na raty zaległości podatkowej jest decyzją jakościowo inną od decyzji o umorzeniu należności, mimo iż objęta jest regulacją tego samego artykułu. Ulga ta ma wyjątkowy charakter i dlatego może stanowić incydentalną pomoc w stabilizacji finansowej wówczas, gdy istnieje pozytywna prognoza co do dalszych wyników podmiotu zobowiązanego do świadczeń. Ważne jest również, aby przejściowe trudności ekonomiczne były spowodowane okolicznościami noszącymi cechy czynników niezależnych od tego podmiotu i nie będących następstwem świadomie przyjętej strategii gospodarczej (wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2001 r., III SA 1037/00, POP 2001, nr 6, poz. 167).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd miał na uwadze, iż decyzje w sprawie przyznawania ulg mają charakter uznaniowy, są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji oznacza, że organy podatkowe mogą, ale nie muszą rozłożyć na raty zaległość podatkową, to jednak decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się więc do stwierdzenia, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Swobodne uznanie nie może prowadzić do dowolności i musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego i rozważeniem powyższych przesłanek. Negatywne rozstrzygnięcie powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W sytuacji gdy organ nie stwierdzi wystąpienia sytuacji odpowiadających użytym pojęciom "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", wówczas w ogóle nie będzie wchodziło w grę zastosowanie przez ten organ uznania administracyjnego.

W świetle powyższych uwag Sąd dokonując oceny zaskarżonej decyzji w kontekście ewentualnego naruszenia przepisów stwierdził, że organy podatkowe słusznie przyjęły, iż w przypadku skarżącej nie zachodzą przesłanki do rozłożenia zapłaty zaległości podatkowej na raty. Podatniczka nie wskazała bowiem środków, z których mogłaby spłacać zadłużenie we wskazanych przez nią ratach. We wniosku wskazała bowiem, iż osiągana przez nią emerytura nie wystarcza na pokrycie bieżących kosztów utrzymania. Podniosła również, iż jej małżonek musi w niedługim okresie czasu kupić nowy samochód, aby sprostać wymaganiom klientów. Słusznie organy podatkowe przyjęły, iż podatniczka nie udokumentowała źródeł finansowania, które pozwalałyby na spłatę powstałej zaległości w ratach. Rozstrzygający dla niniejszej sprawy jest jednak fakt, że powstanie zaległości podatkowej, której dotyczy żądanie strony, nie jest wynikiem nieprzewidzianych zdarzeń, które byłyby niezależne od jej działania. Ich wystąpienie uzasadniałoby bowiem uwzględnienie wniosku. Powstała zaległość podatkowa spowodowana została bowiem niedopełnieniem przesłanek warunkujących skorzystanie z ulgi podatkowej, tj. przeznaczeniem całego osiągniętego przychodu ze sprzedaży nieruchomości na własne cele mieszkaniowe. Podkreślić należy, że podatniczka nie dostarczyła dowodów na wystąpienie nadzwyczajnej okoliczności, która w zestawieniu z trudną jej zdaniem sytuacją materialną - dawałaby podstawę do przyznania żądanej ulg. W szczególności nie przedstawiono żadnych dowodów potwierdzających przekazanie uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości pieniędzy osobie trzeciej, która następnie środki te zagarnęła. Zwrócić również należy uwagę, iż uiszczenie podatku w ustawowym terminie nie stanowiłoby nadmiernego obciążenia w stosunku do uzyskanego przychodu (1 200 000 zł), gdyż środki na opłacenie należnego podatku dochodowego pochodziłyby właśnie z dokonanej sprzedaży.

Rozpatrując wniosek organy podatkowe uwzględniły również przesłankę istnienia interesu publicznego. Przez pojęcie "interes publiczny" należy rozumieć dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej (jednostka samorządu terytorialnego), takich jak np: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego itp. W rozpoznanej sprawie słusznie organy podatkowe wskazały, iż przy takim sposobie uzyskania dochodu i świadomości, iż z tytułu sprzedaży nieruchomości ciąży na podatniku obowiązek podatkowy, jest on zobowiązany tak gospodarować uzyskanymi środkami, aby zabezpieczyć płatności wynikające z tej transakcji. Udzielenie ulgi nie może więc być sposobem rozwiązania problemów finansowych podatnika i tym samym jego uprzywilejowania. Uzyskanie ulgi jest bowiem odstępstwem od zasady równości obywateli wobec prawa.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznanej sprawy Sąd stwierdza, że kwestia istnienia przesłanek uzasadniających rozłożenie na raty zaległości podatkowej została właściwie przeanalizowana przez organy podatkowe w aspekcie treści art. 67a, art. 122 oraz art. 187§1 O.p., co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji zarówno organu I jak i II instancji.

Z materiału dowodowego sprawy wynika, iż organy podatkowe prawidłowo określiły sytuację finansową i rodzinną podatnika. Wzięły pod uwagę wysokość osiąganego przez skarżącą dochodu, wydatki, jak również inne podnoszone przez nią okoliczności. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, iż sytuacja materialna skarżącej, która uniemożliwiła terminową zapłatę zaległości podatkowej, nie powstała na skutek zaistnienia okoliczności od skarżącej niezależnych, a tylko taka sytuacja uzasadniałaby zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych.

Mając zatem na uwadze całokształt przedstawionych wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organu odwoławczego przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a tym samym uznając skargę za nieuzasadnioną w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o jej oddaleniu