Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 652/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 147 § 1, art. 212 § 1 pkt  1, § 2 i § 4
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
article: art. 187 § 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 151 i art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 31 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędzia NSA Kazimierz Brzeziński (spr.) Sędzia NSA Marek Zalewski Protokolant Agnieszka Warso po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 21 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Bk 441/07 w sprawie ze skargi W.M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B. do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz W.M. kwotę 1550 (tysiąc pięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego;


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. po rozpoznaniu sprawy ze skargi W.M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty wynikającej z długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług - oddalił skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał w następującym stanie sprawy.

Decyzją z [...] listopada 2005 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w B. stwierdził, iż w odniesieniu do samochodu osobowego Seat Ibiza powrotnie niewywiezionego przez skarżącego powstał w dniu 31 sierpnia 2002 r. na podstawie art. 212 § 1 pkt 1 ustawy z 9 stycznia 1997 r. − Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) dług celny w przywozie oraz określił kwotę wynikającą z długu celnego, kwotę podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług w łącznej wysokości 32.361,70 zł. Organ I instancji ustalił, że skarżący od kilku lat przebywał i pracował w Hiszpanii. Około 20 sierpnia 2002 r. przyjechał do Polski ww. samochodem. W dniu poprzedzającym wyjazd do Hiszpanii skarżący stwierdził, że w samochodzie awarii uległa pompa hamulcowa, której naprawa miała potrwać dwa tygodnie. Awaria ta uniemożliwiła skarżącemu powrotne wywiezienie samochodu w dniu opuszczenia polskiego obszaru celnego (31 sierpnia 2002 r.). W związku z niedokonaniem przez skarżącego powrotnego wywozu samochodu Naczelnik Urzędu Celnego w B. skierował do Sądu Rejonowego w B. akt oskarżenia przeciwko skarżącemu o to, że naruszył warunki odprawy celnej czasowej poprzez niedokonanie wywozu samochodu z Polski, to jest o przestępstwo skarbowe określone w art. 88 § 1 k.k.s. Sąd ten wyrokiem z 10 grudnia 2004 r., sygn. akt VI Ks 19/04 uniewinnił skarżącego i na mocy art. 113 § 1 k.k.s. w zw. z art. 230 § 2 k.p.k. zarządził na rzecz skarżącego zwrot pojazdu wraz z kluczykiem, tablicami rejestracyjnymi i dokumentami.

Pismem z 5 lipca 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego uwzględnił wniosek skarżącego i wyraził zgodę na dokonanie powrotnego wywozu ww. samochodu do Hiszpanii. Poinformował skarżącego, jakie warunki należy spełnić w celu dokonania powrotnego wywozu samochodu wskazując, że w przypadku, gdy pojazdowi nie zostanie nadane odpowiednie przeznaczenie celne, wydana zostanie decyzja określająca kwotę należności celnych i podatkowych, a w razie ich niezapłacenia samochód zostanie sprzedany, a uzyskana kwota zarachowana na poczet ciążących należności.

Skarżący nie podjął wskazanych czynności, co spowodowało wydanie przez organ I instancji decyzji z [...] listopada 2005 r. wymierzającej należności celne i podatkowe. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z [...] grudnia 2005 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Po rozpoznaniu skargi na powyższą decyzję, WSA w B. wyrokiem z 6 grudnia 2006 r., sygn. akt I SA/Bk 57/06, uchylił zaskarżoną decyzję uznając, że narusza ona zasadę zaufania do organów podatkowych (celnych), a także zasadę proporcjonalności w działaniu organów administracji publicznej, wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Orzekając na skutek powyższego wyroku, Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. uchylił w całości decyzję z [...] listopada 2005 r. i przekazał sprawę organowi celnemu I instancji do ponownego rozpatrzenia. Naczelnik Urzędu Celnego w B. po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z [...] kwietnia 2007 r., nr [...] stwierdził, że w związku z niewykonaniem przez skarżącego obowiązków wynikających z procedury odprawy czasowej powstał dług celny w przywozie samochodu i określił kwotę cła oraz kwoty podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług w łącznej wysokości 21.931,30 zł.

Dyrektor Izby Celnej w B. po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z [...] czerwca 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślił, że nie zasługuje na uwzględnienie argument podnoszony w odwołaniu, iż rozstrzygnięcie organu I instancji narusza zasadę proporcjonalności, zawartą w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Organ celny, kierując się wyborem środka najmniej uciążliwego dla skarżącego, zezwolił mu na dokonanie powrotnego wywozu pojazdu, informując o konsekwencjach niezakończenia procedury odprawy czasowej. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ I instancji zasady zaufania do organów celnych (art. 121 Ordynacji podatkowej), organ odwoławczy zauważył, że skarżącemu wyjaśniono, na jakich zasadach może nastąpić powrotny wywóz samochodu oraz stwierdził, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest zgodne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej, wskazując, że odmienne rozstrzygnięcie stawiałoby skarżącego w uprzywilejowanej pozycji względem podatników przestrzegających przepisy prawa.

W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, polegające na stwierdzeniu, że w odniesieniu do ww. samochodu o wartości celnej 1.355 zł powstał dług celny w przywozie w kwocie 10.213 zł, a nadto iż towar ten jest obciążony kwotą 7.519,20 zł z tytułu podatku akcyzowego, a także kwotą 4.199,10 zł z tytułu podatku VAT oraz art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., polegające na braku rozważenia całokształtu materiału dowodowego i wydaniu decyzji o wymiarze należności w łącznej kwocie 21.931,30 zł, w stosunku do towaru celnego o znikomej wartości, wbrew wytycznym Sądu i zasadzie proporcjonalności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę stwierdził, że organy celne uwzględniły ocenę prawną wyrażoną w wyroku WSA w B. z 6 grudnia 2006 r., sygn. akt I SA/Bk 57/06 i nie uchybiły tym samym regulacji zawartej w art. 153 p.p.s.a. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza również przepisów art. 121 Ordynacji podatkowej oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Sąd przywołując treść art. 212 Kodeksu celnego oraz § 130 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 8 marca 2001 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych (Dz. U. Nr 18, poz. 214 ze zm.) stwierdził, że z ustalonego przez organy stanu faktycznego wynika, iż skarżący nie dopełnił warunków procedury odprawy czasowej, co uzasadniało wydanie decyzji stwierdzającej powstanie w odniesieniu do przedmiotowego samochodu należności celnych i podatkowych.

Oceniając prawidłowość określenia przez organy celne wysokości tych należności Sąd stwierdził, że nie naruszają one zasad proporcjonalności, sprawiedliwości społecznej i zaufania do organów wskazując, że ponownie rozpoznając sprawę organy celne odstąpiły od naliczenia stronie odsetek za zwłokę w kwocie 10.430,40 zł. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie stoi w sprzeczności z oceną prawną i zaleceniami Sądu zawartymi w wyroku z 6 grudnia 2006 r., jak też nie narusza art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W ocenie Sądu, kwota należności celnych i podatkowych jest współmierna i proporcjonalna do celu, jakim było uregulowanie sytuacji prawnej pojazdu znajdującego się na terytorium RP, którego procedura odprawy czasowej nie została zakończona przez skarżącego. Powyższe nie daje też podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 121 Ordynacji podatkowej.

Sąd wskazał, że w odniesieniu do przedmiotowego pojazdu miała zastosowanie stawka celna autonomiczna wynosząca 35 % wartości celnej towaru, nie mniej jednak niż 2.500 Euro i stawkę tę organ przyjął, jako możliwie najniższą podstawę do obliczenia długu celnego.

W.M. zaskarżył powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną i domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucił Sądowi I instancji, na podstawie art. 174 p.p.s.a., naruszenie przepisów:

1) prawa materialnego, to jest art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w związku z art. 212 Kodeksu celnego, polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu poprzez przyjęcie, iż decyzja z [...] czerwca 2007 r., wymierzająca skarżącemu należności celne i podatkowe w kwocie łącznej 21.931,30 zł z tytułu długu celnego, jaki powstał w wyniku niedokonania przez niego obowiązku wynikającego z czasowego składowania towaru − samochodu o wartości rynkowej 4.050 zł − nie narusza zasady proporcjonalności, sprawiedliwości społecznej i zaufania do organów podatkowych, w sytuacji gdy w realiach niniejszej sprawy czynności podejmowane przez organy celne nie były współmierne do osiągnięcia celu, jakim było nadanie przedmiotowemu pojazdowi właściwego przeznaczenia celnego, bowiem skarżący nie miał faktycznej możliwości wywiązania się z obowiązków tej procedury, co powoduje, iż decyzja Dyrektora Urzędu Celnego narusza zasady państwa prawnego wyrażone w Konstytucji RP;

2) postępowania, to jest art. 151 oraz art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na oddaleniu skargi na decyzję Dyrektora Urzędu Celnego, w sytuacji gdy organ ten naruszył zasady wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy i nie wyjaśnił w sposób dokładny stanu faktycznego niniejszej sprawy poprzez niedostateczne uwzględnienie wytycznych zawartych w wyroku WSA w B. z 6 grudnia 2006 r.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż w postępowaniu została zachowana zasada proporcjonalności, wyrażona w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Stwierdził, że okoliczności powstania długu celnego wskazują, iż skarżący nie miał możliwości wywiązania się z obowiązków, jakie na niego nakładała procedura odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła. Z uwagi na konieczność pilnego powrotu do Hiszpanii, zmuszony był zostawić samochód w kraju, w warsztacie naprawczym. Zamierzał jednak dokonać powrotnego wywozu samochodu do Hiszpanii, tymczasem w październiku 2002 r. został on zatrzymany przez organy ścigania. Skarżący podniósł, że mimo iż ostatecznie Sąd Rejonowy w B. nakazał zwrot zatrzymanego pojazdu, organ nie wydał mu pojazdu, lecz sprzedał go w drodze przetargu za kwotę 450 zł na pokrycie należności celnych.

W konkluzji skarżący stwierdził, że obciążenie go tak wysoką kwotą należności publicznoprawnych − przy uwzględnieniu faktu utraty przez niego pojazdu − jest sprzeczne z art. 31 ust. 3 Konstytucji, gdyż godzi w zasadę sprawiedliwości społecznej i zasadę zaufania do organów państwa, wskutek tego, że organ nie uwzględnił w dostateczny sposób wytycznych zawartych w wyroku z 6 grudnia 2006 r., czym naruszył przepis art. 153 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarżący oparł skargę kasacyjną na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego − art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w związku z art. 212 Kodeksu celnego poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i przyjęcie, że zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. z [...] czerwca 2007 r. nie narusza zasady proporcjonalności sprawiedliwości społecznej i zaufania do organów celnych, podczas gdy zdaniem skarżącego, czynności podjęte przez organy celne nie były współmierne dla celu jakim było nadanie pojazdowi właściwego przeznaczenia celnego.

Skarżący kwestionując w skardze kasacyjnej prawidłowość zastosowania w sprawie przepisu art. 212 Kodeksu celnego podniósł, że Sąd I instancji z naruszeniem przepisów postępowania − art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, w sytuacji gdy organ nie wyjaśnił w sposób dokładny stanu faktycznego sprawy wskutek niedostatecznego uwzględnienia wytycznych zawartych w powołanym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z 6 grudnia 2006 r. (art. 153 p.p.s.a.).

W wyroku tym Sąd stwierdził, że niepodjęcie przez skarżącego czynności mających na celu nadanie pojazdowi przeznaczenia celnego po wyrażeniu przez organ celny zgody na dokonanie powrotnego wywozu pojazdu nie może stanowić uzasadnionej podstawy do przyjęcia, że powstał dług celny i inne należności publicznoprawne. Sąd ten wskazał, że postępowanie prowadzone w tym zakresie nie budziło zaufania do organów celnych (art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej) oraz naruszało zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Organy obydwu instancji orzekając ponownie w sprawie przyjęły, że skarżący poprzez niedokonanie powrotnego wywiezienia samochodu nie wykonał obowiązków wynikających z procedury odprawy czasowej, co w konsekwencji spowodowało powstanie długu celnego zgodnie z treścią art. 212 § 1 Kodeksu celnego.

Skarżący zasadnie zarzuca w skardze kasacyjnej, że Sąd I instancji akceptując to stanowisko organów celnych nie zwrócił uwagi, że stan faktyczny sprawy w tym zakresie nie został w sposób dokładny ustalony przez organy celne wskutek naruszenia zasady wszechstronnego rozważenia całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Odnosi się to przede wszystkim do zaakceptowanej przez Sąd I instancji oceny znaczenia w sprawie pisma z dnia 5 lipca 2005 r., w którym organ I instancji uwzględniając wniosek skarżącego wyraził zgodę na dokonanie powrotnego wywozu samochodu, a więc czynność, która realizowana jest w procedurze odprawy czasowej. Skarżący złożył powyższy wniosek po wydaniu przez Sąd Rejonowy w B. wyroku z dnia 10 grudnia 2004 r. sygn. akt VI Ks 19/04, którym Sąd ten uniewinnił W.M. od zarzutu naruszenia warunków odprawy czasowej i zarządził na jego rzecz zwrot samochodu. Uniewinnienie skarżącego od tego zarzutu uzasadniało dokonanie oceny, czego Sąd I instancji nie uczynił, czy organy celne w sposób prawidłowy przyjęły, że skarżący nie wykonał obowiązku wynikającego z procedury odprawy czasowej w dniu 31 sierpnia 2002 r. i czy takie ustalenie jest zgodne z treścią art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej i uwzględnia wytyczne co do dalszego postępowania zawarte w wyroku WSA w B. z dnia 6 grudnia 2006 r.

Organ celny wyrażając w piśmie z dnia 5 lipca 2005 r. zgodę na dokonanie przez skarżącego powrotnego wywiezienia samochodu w procedurze odprawy czasowej, wbrew wyraźnemu obowiązkowi wynikającemu z art. 147 § 1 Kodeksu celnego nie wyznaczył skarżącemu terminu, w którym samochód powinien zostać powrotnie wywieziony. Sąd I instancji nie wziął pod uwagę tej okoliczności i nie ocenił, czy w sytuacji gdy organ celny nie wyznaczył terminu powrotnego wywiezienia samochodu, w stanie faktycznym sprawy, zaistniały podstawy do przyjęcia, że skarżący nie wykonał obowiązku wynikającego ze stosowania procedury odprawy czasowej i przyjęcia, że w przywozie samochodu powstał dług celny w rozumieniu art. 212 § 1 pkt 1 i § 2 Kodeksu celnego.

Podzielając stanowisko organów celnych w kwestii zasadności zastosowania w sprawie art. 212 § 1 pkt 1 Kodeku celnego, Sąd I instancji, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), nie rozważył także, czy w sprawie zachodzą przesłanki do przyjęcia, że dług celny nie powstał w świetle regulacji zawartych w art. 212 § 4 Kodeksu celnego oraz w § 1 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 1999 r. w sprawie określenia wypadków, w których nie powstaje dług celny (Dz. U. Nr 60, poz. 645 ze zm.).

Wskazane uchybienia w stosowaniu przez Sąd I instancji przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnia podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut wydania zaskarżonego wyroku z naruszeniem art. 151 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie

art. 185 § 1 p.p.s.a., uwzględnił skargę kasacyjną uznając, że opiera się ona na usprawiedliwionych podstawach.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.