Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 640/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, ust. 5, art. 27 ust. 5, art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 145 par. 1 pkt 2, art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) Sędzia WSA Maria Mysiak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy C. z dnia [...] r. nr [...], II. uchyla decyzję Burmistrza Miasta i Gminy C. z dnia [...] r. nr [...], III. stwierdza nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy C. z dnia [...] r. nr [...], IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. C. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. Burmistrz Miasta i Gminy C., po rozpatrzeniu wniosku M. C. (dalej: "wnioskodawczyni", "strona", "skarżąca") z dnia 2 listopada 2019 r. na podstawie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych przyznał wnioskodawczyni specjalny zasiłek opiekuńczy w kwocie [...]zł na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. z tytułu opieki nad babcią T. S..

Ponadto wnioskodawczyni przyznano świadczenie w postaci składki na ubezpieczenie społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne za osoby pobierające specjalny zasiłek opiekuńczy.

Pismem z dnia 17 grudnia 2019 r. działający jako pełnomocnik wnioskodawczyni adw. M. Ż. złożył do Miejskiego Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. wniosek o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z związku z opieką nad osobą niepełnosprawną - babcią wnioskodawczyni - na podstawie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zawierający też oświadczenie wnioskodawczyni o rezygnacji z przyznanego jej wcześniej świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Działający z upoważnienia Burmistrza Gminy C., Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] lutego 2020 r.,

nr [...], wydaną na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej przywoływanej jako "u.ś.r."), art. 12 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych ustaw oraz art. 104 i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej przywoływanej jako "K.p.a."), odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uzasadniając to niespełnieniem warunku dotyczącego momentu powstania niepełnosprawności osoby, nad którą sprawowana jest opieka oraz przyznanym prawem do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Od powyższej decyzji pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł odwołanie w którym zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1 oraz ust. 1 b u.ś.r. i przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Powołał się również na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) oraz art. 17 ust. 1 i ust. 5 u.ś.r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 111), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało wnioskodawczyni świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 czerwca 2020 r. na czas nieokreślony w wysokości 1.830 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że pismem z dnia 5 maja 2020 r. wezwał stronę do nadesłania jednoznacznego i bezwarunkowego oświadczenia woli w przedmiocie rezygnacji z dotychczas otrzymywanego specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W dniu 13 maja 2020 r. do Kolegium wpłynęło oświadczenie wnioskodawczyni informujące o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego na babcię. Następnie, w dniu 25 maja 2020 r. wpłynęła do organu odwoławczego decyzja Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia [...] maja 2020 r., Nr [...]/2020 uchylająca decyzję Nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. przyznającą wnioskodawczyni specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad babcią T. S..

Wnioskodawczyni zrzekła się prawa do wniesienia odwołania od tej decyzji, w związku z czym organ podjął zawieszone wcześniej postępowanie w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium podkreśliło, że decyzje w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego wydawane na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie są decyzjami uznaniowymi i mają charakter związany, co oznacza, że organ administracji publicznej jest zobligowany do przyznawania świadczeń wyłącznie w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę ustawowych przesłanek. Powołało się także na wynik kontroli przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443) stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym, art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści po wejściu w życie omawianego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, tj. od dnia 23 października 2014 r.

Kolegium zwróciło dalej uwagę, że jeśli istnieją przeszkody do przyznania świadczenia, np. polegające na obowiązywaniu decyzji przyznającej inne konkurencyjne świadczenie, to wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane dopiero od dnia, w którym przeszkody te ustały, a zatem z dniem, w którym wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia zostały spełnione.

Organ odwoławczy przywołał też wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 975/18, w którym zawarto pogląd, iż "fakt uzyskiwania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego nie może być (...) przeszkodą do przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do tej samej osoby. W sytuacji zbiegu po stronie tego samego podmiotu uprawnień do obydwu tych świadczeń znajduje bowiem zastosowanie przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r., co powoduje możliwość wybrania przez osobę uprawnioną jednego z tych świadczeń."

Kolegium, uznając, że spełnione zostały wszystkie przesłanki zawarte w art. 17 u.ś.r., ponieważ na wnioskodawczyni ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do babci, a nadto nie podejmuje ona zatrudnienia z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną, przyznało wnioskowane świadczenie. Jednocześnie Kolegium wskazało, że dopiero z dniem wydania ostatecznej decyzji uchylającej decyzję przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy ustała przeszkoda do wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne - zgodnie z wyborem strony. W tej sytuacji świadczenie pielęgnacyjne mogło być przyznane od dnia 1 czerwca 2020 r., bowiem specjalny zasiłek opiekuńczy ostatni raz wypłacono wnioskodawczyni w maju 2020 r.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem w zakresie określenia daty, od której przyznane jej zostało świadczenie pielęgnacyjne, skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia [...] czerwca 2020 r. w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie wnioskowanego świadczenia za okres od 1 grudnia 2019 r., ewentualnie o przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji. Ponadto, wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wydanej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego;

2) art. 27 ust. 5 u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że sprawuje stałą opiekę nad chorą babcią, zaliczoną do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z powodu konieczności sprawowania opieki zrezygnowała z zatrudnienia i nie podejmuje go.

Skarżąca nie zgodziła się z zapatrywaniami Kolegium co do ustalenia okresu, za jaki przyznano jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Strona wskazała,

że we wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wniosła o uchylenie decyzji przyznającej jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia. Tym samym skarżąca dokonała wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., zatem nie może zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku. Podniosła, że zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Organ odwoławczy nie uwzględnił przy tym okoliczności, iż nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, mimo że skarżąca mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne. Wybór świadczenia pielęgnacyjnego, jako świadczenia korzystniejszego, był przez stronę wyrażony już w dniu złożenia wniosku do organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w skarżonej decyzji.

Po wydaniu przez organ odwoławczy ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2020 r., będącej przedmiotem skargi, organ pierwszej instancji wydał w dniu [...] czerwca 2020 r., decyzję nr [...] r., w której stwierdził, że rozpatrując z urzędu wniosek skarżącej z dnia 5 czerwca 2020 r. i przyznał jej świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 1830 zł miesięcznie na okres od dnia 1 czerwca 2020 r. do bezterminowo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.)

Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 i 135 P.p.s.a. sąd może orzec ponad zarzuty skargi oraz zastosować środki prawne w celu usunięcia naruszenia prawa, ale w granicach konkretnej sprawy. W tym postępowaniu, granice sprawy wyznaczył wniosek skarżącej z dnia 29 grudnia 2019 r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111, przywoływanej dalej jako: "u.ś.r.") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4 innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 lub legitymują się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia

Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 5 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym;

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa u ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu.

Zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego (pkt 2) lub specjalnego zasiłku opiekuńczego (pkt 3), lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (pkt 5) – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną (...).

Stosownie zaś do art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2017 r. poz. 682) dalej jako "K.r.o." obowiązek dostarczenia środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek ten, jak wynika z art.129 § 1 K.r.o. obciąża zstępnych bliższych stopniem przed dalszymi. Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 K.r.o.).

Podkreślić też trzeba, że celem ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych jest, między innymi, rekompensata sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagrodzeniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki nad swoimi obywatelami. Tą rekompensatą jest świadczenie pielęgnacyjne uregulowane w art. 17 ustawy.

Niesporne jest w sprawie, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną babcią – T. S., która orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS została zaliczona do osób całkowicie niezdolnych do pracy i do samodzielnej egzystencji.

Skarżąca będąca wnuczką niepełnosprawnej jest osobą, która z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad babcią, przy niemożliwości sprawowania tej opieki przez małżonka osoby wymagającej opieki, który nie żyje, nie jest zatrudniona, ani nie wykonuje pracy zarobkowej.

W orzecznictwie przyjmuje się, że przeszkodą w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu jest każda przeszkoda uniemożliwiająca osobie spokrewnionej w pierwszym stopniu sprawowanie opieki i może to być zły stan jej zdrowia, pozostawanie w zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej, opieka nad dziećmi, co umożliwia starania o świadczenie pielęgnacyjne osób zobowiązanych do alimentacji w dalszej kolejności, pod warunkiem, że osoby te faktycznie świadczą osobistą opiekę w takim zakresie, który uniemożliwia im podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Skarżąca jest spokrewniona z osobą wymagającą opieki w drugim stopniu, jednak organ uznał, że jest jedyną osobą, która w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy chce i jest w stanie sprawować opiekę nad wstępną i faktycznie taką opiekę sprawuje.

Organ I instancji wskazał, że przyczyną odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jest niespełnienie warunku dotyczącego momentu powstania niepełnosprawności. To rozwiązanie prawne zostało zakwestionowane w przywołanym przez organ odwoławczy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 – tym samym od momentu wejścia tego wyroku do obrotu prawnego, tj. od 23 października 2014 r. nie może być stosowane. Jakkolwiek organ odwoławczy trafnie uznał prawo skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego w kontekście wymogów określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych oraz wynikających z art. 27 ust. 5, to jednak niewłaściwie określił datę, od której świadczenie skarżącej przysługuje.

Zatem, oceny legalności zaskarżonej decyzji należało dokonać także pod kątem prawidłowości ustalenia daty, od której świadczenie pielęgnacyjne winno skarżącej przysługiwać, przy uwzględnieniu okoliczności złożenia przez skarżącą oświadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., mającego zastosowanie przy zbiegu świadczeń.

Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 13 lipca 2018 r. (sygn. akt

I OSK 235/18), wskazał i to stanowisko sąd orzekający w sprawie w pełni podziela, że to, że w następstwie kolejnych zmian art. 17 u.ś.r. doszło do sytuacji, że określona grupa osób spełnia warunki do uzyskania dwóch świadczeń różniących się znacznie wysokością, nie może pozbawiać wnioskodawcy prawa wyboru, z którego

z nich skorzystać. NSA podkreślił, że dostrzegł to również ustawodawca, wskazując

w art. 27 ust. 5 u.ś.r., że w przypadku zbiegu uprawnień przysługuje jedno z tych świadczeń "wybrane przez osobę uprawnioną". Dlatego też przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. należy wykładać w ten sposób, że wyklucza on możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. I aby ten wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. zagwarantować stronie, to nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego.

Powyższe stanowisko NSA można także odnieść do niniejszej sprawy sprawy.

Okolicznością niesporną i wprost wynikającą z akt administracyjnych jest złożenie w dniu 29 grudnia 2019 r. do organu pierwszej instancji wniosku o przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad babcią, w sytuacji przyznania i pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad tą samą niepełnosprawną osobą. We wniosku tym skarżąca zawarła oświadczenie o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego na okres od dnia 1 listopada 2019 r. do dnia 31 października 2020 r.

Zaznaczenia wymaga, że to na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, które gwarantowałoby skarżącej realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale także do przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 ustawy, tj. począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W zasadzie prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a. zawiera się bowiem obowiązek organu administracji publicznej załatwiania spraw z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

W ocenie sądu, wskazana w zaskarżonej decyzji data początkowa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 czerwca 2020 r., w sytuacji, gdy już we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 17 grudnia 2019 r. przedłożyła niezbędną dokumentację uprawniającą do przyznania tego świadczenia z jednoczesnym oświadczeniem o regulacji z specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie została ustalona w sposób prawidłowy.

Z uwagi na brzmienie art. 24 ust. 2 u.ś.r., organ odwoławczy, po stwierdzeniu spełnienia przesłanek pozytywnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uchylając odmowną decyzję organu pierwszej instancji, zobowiązany był orzec

o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 grudnia 2019 r. Zbędne i niezrozumiałe było domaganie się przez organ odwoławczy dodatkowego oświadczenia skarżącej na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r., skoro takowe zostało już złożone wraz z wnioskiem z dnia 17 grudnia 2019 r.

W przypadku stwierdzenia, że skarżąca spełnia przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, organ wyższego stopnia powinien był, po ustaleniu wystąpienia przesłanki z art. 155 K.p.a. w zw. z art. 32 ust. 2 u.ś.r., doprowadzić do uchylenia decyzji z dnia 1 grudnia 2019 r. o przyznaniu skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego z mocą od dnia 1 listopada 2019 r., a następnie w postępowaniu dotyczącym przyznania świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r., wydać decyzję z mocą od momentu złożenia kompletnego wniosku.

Skład orzekający podziela przy tym w pełni poglądy judykatury wskazujące,

że możliwe jest rozliczenie obu świadczeń przyznanych na ten sam okres, z których jedno zostało wcześniej wypłacone poprzez skompensowanie świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego specjalnego zasiłku opiekuńczego (por.: wyrok WSA w Opolu z dnia 20 września 2018 r. sygn. II SA/Op 302/18, WSA w Poznaniu z dnia 11 kwietnia 2019 r. sygn. II SA/Po 158/19 i WSA we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. IV SA/Wr 360/19, dostępne w Internecie).

Podsumowując, przedstawione powyżej rozważania sądu wskazać należy, iż organ odwoławczy niewłaściwie określił datę początkową prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego, pomijając całkowicie fakt, że wniosek o przyznanie prawa do tej formy pomocy wraz z rezygnacją ze specjalnego zasiłku opiekuńczego został już przez skarżącą złożony 17 grudnia 2019 r., na którą to okoliczność sąd wcześniej zwrócił uwagę.

Odnośnie wydania przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] r., rozpatrującej z urzędu wniosek skarżącej z dnia 5 czerwca 2020 r., mając na uwadze brzmienie art. 134 P.p.s.a. sąd uznał, że na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. należało stwierdzić nieważność tego rozstrzygnięcia, albowiem istniała tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno następującymi po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza, tj. decyzja Kolegium z dnia [...] czerwca 2020 r. uzyskała walor ostateczności.

Z powyższych powodów, sąd orzekł w punkcie I i II sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 P.p.s.a. W punkcie II sentencji orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 134 i 135 P.p.s.a. O kosztach postępowania sąd orzekł, w punkcie III sentencji wyroku, w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.

Organy ponownie rozpatrując sprawę w przedmiocie prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego, wezmą pod uwagę jej pierwszy wniosek z dnia 17 grudnia 2019 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, zawierający oświadczenie o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a następnie, w oparciu o przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r., i art. 17 ust. 1a u.ś.r., wydadzą decyzję w tej sprawie kierując się, w celu uporządkowania sytuacji prawnej skarżącej, rozważaniami zawartymi w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia.