Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 794/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 193 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2024 poz 177
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2024 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 25 kwietnia 2024 r. nr SKO.PS/41.5/280/2024/6401 w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 28 lutego 2024 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Prezydent Miasta G. decyzją z dnia 28 lutego 2024 r. nr [...] odmówił B.P. odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej od dnia 1 kwietnia 2022 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w świetle § 1 uchwały Nr [...] Rady Miasta G. z dnia [...]r. odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej może nastąpić z urzędu lub na wniosek w przypadku, gdy:

1) rodzic nie jest pełnoletni;

2) rodzic ma ustaloną opłatę za pobyt innego dziecka w pieczy zastępczej lub opłatę za wyżywienie i zakwaterowanie dziecka umieszczonego w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej;

3) rodzic przebywa w pieczy zastępczej;

4) rodzic przebywa w areszcie śledczym lub zakładzie karnym i nie uzyskuje dochodu;

5) rodzic jest ubezwłasnowolniony;

6) rodzic legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub innym równoważnym;

7) rodzic jest osobą bezdomną;

8) jedynym dochodem osoby samotnie gospodarującej lub dochodem w rodzinie jest renta socjalna lub renta rodzinna;

9) rodzic przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku;

10) rodzic płaci regularnie alimenty i płacił je w okresie, którego dotyczy odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej;

11) dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej w trybie tymczasowego zabezpieczenia lub interwencyjnie, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, jeżeli jednorazowy pobyt w pieczy zastępczej nie przekroczył 30 dni;

12) dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kwoty kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej;

13) dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 200% kwoty kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z niżej wymienionych przesłanek:

a) niepełnosprawność,

b) długotrwała lub ciężka choroba potwierdzona zaświadczeniem lekarskim,

c) kontynuacja nauki przez pełnoletniego rodzica, który nie ma własnego dochodu,

d) ciąża lub samotne wychowywanie dziecka,

e) zdarzenie losowe, gdy jego skutki bezpośrednio dotknęły rodzica ubiegającego się o odstąpienie.

Organ administracji wskazał, ze w przypadku strony możliwe jest rozważenie przesłanek, o których mowa w § 1 pkt 10 oraz 13 przedmiotowej uchwały. Po analizie dochodów gospodarstwa domowego strony uznał jednak, że jest ona w stanie, przynajmniej częściowo, ponosić przedmiotowa opłatę.

Odwołanie od tej decyzji złożyła jej adresatka wyrażając swoje niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia. Zarzuciła błędne ustalenie dochodów gospodarstwa domowego.

Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy w pełni podzielając jego ustalenia faktyczne i wywiedzione z nich skutki prawne. Wskazało, że zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej z dnia 9 czerwca 2011 r. za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka. Na podstawie art. 194 ust. 1 powołanej ustawy opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Jednocześnie z ust. 2 tego artykułu wynika, że rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając powyższą, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od jej ustalenia.

Uchwała nr [...] Rada Miasta G. z dnia [...]r. określiła szczegółowe warunki umarzania w całości lub części, łącznie z odsetkami, odraczania terminu płatności, rozkładania na raty lub odstąpienia od ustalania opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Zgodnie z § 1 uchwały odstąpienie od ustalenia opłaty następuje z urzędu lub na wniosek osoby zobowiązanej m.in. w przypadku gdy dochód osoby zobowiązanej lub dochód na osobę w rodzinie, osoby zobowiązanej do ponoszenia opłat nie przekracza 150% kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej lub 200 % kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednej z niżej wymienionych przesłanek:

a) niepełnosprawność,

b) długotrwała lub ciężka choroba potwierdzona zaświadczeniem lekarskim,

c) kontynuacja nauki przez pełnoletniego rodzica, który nie ma własnego dochodu; d/ciąża lub samotne wychowanie dziecka,

d) zdarzenie losowe, gdy jego skutki bezpośrednio dotknęły rodzica ubiegającego się o odstąpienie,

Z akt sprawy wynika, że strona wchodzi w skład dwuosobowego gospodarstwa domowego, a dochód rodziny strony przekracza 200 % kryterium ustawowego a w odniesieniu do strony nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt małoletniej w rodzinnej pieczy zastępczej zgodnie z par. 1 ww. uchwały. Kryterium dochodowe jest ustalone zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Kolegium podkreśliło, że decyzja w sprawie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest decyzją podejmowaną w ramach uznania administracyjnego. Należy pamiętać, że w sprawach związanych z zastosowaniem jakichkolwiek ulg wobec osób zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt ich dzieci w pieczy zastępczej należy wyważyć słuszny interes obywatela, jak i interes społeczny, zaś o istnieniu ważnego interesu strony nie decyduje jej subiektywne przekonanie, lecz obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. W przedmiotowych sprawach niedomaganie się od strony zwrotu kwoty świadczeń należności za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej naruszałoby w sposób rażący nie tylko interes fiskalny Państwa, ale i wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość społeczna i zaufanie obywateli do organów władzy. Środki budżetowe dla wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej muszą zostać zabezpieczone w ilości pozwalającej na korzystanie z nich przez wszystkich uprawnionych, a ustawodawca przyjął zasadę, zgodnie z którą za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę. Strona musi mieć świadomość, że będąc rodzicem jest zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt swojego dziecka w rodzinie zastępczej, jeżeli sama go nie wychowuje i nie utrzymuje.

Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka. W piśmie, prawdopodobnie pisanym przez jej ojca, ale przez nią podpisanym podniesiono, że jej ojciec nie powinien podnosić kosztów utrzymania dziecka skarżącej. Wskazano także, że ojciec adresatki decyzji, wbrew temu co podniosło SKO od 2016 r. nie pełni rodzinnej pieczy zastępczej w stosunku do dziecka strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Zgodnie z art. 193 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2024 r. poz. 177) za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę (ust. 1). Opłatę, o której mowa w ust. 1, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej (ust. 1a).

W świetle zaś art. 194 ust. 2 i 3 ustawy rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1.

W rozstrzyganej sprawie Sąd nie jest w stanie dokonać oceny prawidłowości podjętych rozstrzygnięć. Wynika to z dwóch przyczyn. Pierwsza dotyczy rozważań organów administracji odnośnie spełnienia przez skarżącą przesłanek odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej od dnia 1 kwietnia 2022 r. Jak trafnie wskazał organ I instancji, w przypadku adresatki decyzji należy rozważyć przesłanki określone w § 1 uchwały Nr [...] Rady Miasta G. z dnia [...]r., w jej punktach 10 i 13. Ta pierwsza dotyczy regularnego płacenia alimentów na dziecko znajdujące się m. in. rodzinnej pieczy zastępczej. Druga przesłanka dotyczy dochodów w gospodarstwie domowym zobowiązanej.

Jeśli w odniesieniu do tej drugiej przesłanki dokonano ustaleń faktycznych i uzasadniono brak jej występowania, to w przypadku przesłanki pierwszej tego nie uczyniono. Zarówno organ I instancji, jak i Kolegium, zdają się przesłanki tej nie dostrzegać. W żaden sposób nie odniesiono się do argumentacji strony, ze płaci ona na swoje dziecko niewielkie alimenty.

Druga niewyjaśniona okoliczność dotyczy tego, kto pełni w stosunku do córki skarżącej funkcję rodzinnej pieczy zastępczej. Z uzasadnienia decyzji Kolegium wynika, że jest to między innymi ojciec skarżącej, który prowadzi wspólnie ze skarżącą wspólne gospodarstwo domowe. W skardze podniesiono jednak, że rodzinną pieczę zastępczą dla córki strony jest jej siostra i szwagier. Ta okoliczność również powinna zostać wyjaśniona.

Sąd nie przesądza w sprawie. Jednakże podjęcie decyzji, nawet wydawanej w ramach uznania administracyjnego, musi następować na podstawie bezspornie wyjaśnionych okoliczności w sprawie. Uzasadnienie takich rozstrzygnięć zaś powinno obejmować całość okoliczności badanych przez organy.

Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a.