Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 852/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi B. C., D. C. oraz małoletniej M. C. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego B. C. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1781) oraz art. 6 ust. 1 lit. c) i art. 58 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE ogólne rozporządzenie o ochronie danych (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1 ze zm.), odmówił uwzględnienia wniosku B. C. w sprawie nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych jego oraz reprezentowanych przez niego: jego żony D. C. i córki M. C., przez Spółdzielnię Mieszkaniową w [...], polegające na udostępnieniu danych osobowych B. C., D. C. oraz M. C. na rzecz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], B. K., poprzez przekazanie kopii umowy darowizny z dnia [...] lutego 2019 r. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym przy ulicy [...] w [...].

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że w toku postępowania zainicjowanego skargą B. C. Spółdzielnia Mieszkaniowa w [...] wyjaśniła, iż skarżący oraz jego żona, działając w imieniu i na rzecz ich małoletniej córki M. C., na podstawie umowy darowizny z dnia [...] lutego 2019 r. przyjęli od Z. C. darowiznę spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego oznaczonego numerem [...] położonego przy ul. [...] w [...]. Nieruchomość ta pozostaje w zarządzie Spółdzielni.

Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] w piśmie z dnia [...] lipca 2020 r. skierowanym do spółdzielni wskazał, że prowadzi postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi – Z. C. W ramach tego postępowania komornik sądowy zwrócił się w trybie art. 761 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1805 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.c.) do spółdzielni, zobowiązując ją do przedłożenia umowy darowizny z dnia [...] lutego 2019 r.

W odpowiedzi spółdzielnia przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. przesłała komornikowi sądowemu kopię umowy darowizny z dnia [...] lutego 2019 r.

W swojej skardze B. C. zarzucił, że doszło do nieprawidłowości w przetwarzaniu przez spółdzielnię danych osobowych jego, jego żony oraz córki polegających na udostępnieniu danych osobowych tych osób na rzecz komornika sądowego, poprzez przekazanie kopii umowy darowizny z dnia [...] lutego 2019 r., bez podstawy prawnej, nie są oni bowiem dłużnikami.

W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że administrator danych osobowych, przetwarzając dane osobowe musi legitymować się przynajmniej jedną z przesłanek określonych w art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 2016/679. Administrator jest uprawniony do przetwarzania danych osobowych w przypadku, gdy m.in. przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze (art. 6 ust. 1 lit. c rozporządzenia). Zgodnie zaś z art. 6 ust. 3 rozporządzenia, podstawa przetwarzania, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lit. c) musi być określona w prawie Unii lub w prawie państwa członkowskiego, któremu podlega administrator, zaś cel przetwarzania musi być określony w tej podstawie prawnej.

Organ powołał się następnie na treść art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1168), który stanowi, że komornik jest organem władzy publicznej w zakresie wykonywania czynności w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym. Z kolei zgodnie z art. 761 § 11 pkt 9 k.p.c. organ egzekucyjny może żądać od spółdzielni mieszkaniowych informacji dotyczących stanu majątkowego dłużnika lub umożliwiających identyfikację składników jego majątku oraz danych adresowych jedynie w zakresie niezbędnym do zapewnienia prawidłowego toku postępowania. Zgodnie z § 2 tego przepisu od wykonania takiego żądania można uchylić się w takim zakresie, w jakim według przepisów części pierwszej Kodeksu można odmówić przedstawienia dokumentu lub złożenia zeznań w charakterze świadka albo odpowiedzi na zadane pytanie. W myśl zaś art. 761 § 21 k.p.c., informacji, o których mowa w § 11 udziela się w oparciu o dane przekazane przez organ egzekucyjny, w terminie przez niego wyznaczonym, o ile przepisy szczególne nie przewidują innego terminu.

Organ powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 6 kwietnia 2006 r. sygn. akt IV CSK 6/06, według którego użyte w art. 761 k.p.c. sformułowanie o "informacji niezbędnej do prowadzenia egzekucji" należy rozumieć jako prawo żądania przez komornika udzielenia informacji potrzebnej do prawidłowego przeprowadzenia egzekucji, czyli do podjęcia czynności zgodnych z obowiązującym prawem. Do zakresu takich informacji należy ustalenie, czy dłużnik jest właścicielem zajętej rzeczy czy też osoba trzecia, względnie czy osobie tej przysługuje w stosunku do zajętej rzeczy inne uprawnienie, pozwalające na zgłoszenie żądania zwolnienia zajętego przedmiotu od egzekucji. Podmiot zawezwany do przedłożenia informacji w trybie 761 k.p.c. nie jest bezkrytycznie związany żądaniem organu egzekucyjnego. Jeżeli jednak nie doszło do wstrzymania wykonania żądania komornika wskutek wniesienia skargi albo też skarga została prawomocnie oddalona, adresat żądania powinien przedstawić informacje, do których przekazania został wezwany.

W związku z powyższym organ uznał, że działanie spółdzielni w tej sprawie nie naruszyło obowiązujących przepisów o ochronie danych osobowych. Przedłożenie przez spółdzielnię, w odpowiedzi na skierowany do niej przez komornika wniosek złożony w trybie art. 761 k.p.c., kopii aktu notarialnego umowy darowizny niewątpliwie służyło ustaleniu stanu majątku dłużnika Z. C. w prowadzonym przez komornika postępowaniu egzekucyjnym i miało na celu pozyskanie informacji potrzebnej do prawidłowego przeprowadzenia egzekucji. W związku z powyższym, zdaniem organu, udostępnienie przez spółdzielnię danych osobowych skarżącego, jego żony oraz córki zawartych w akcie notarialnym z dnia [...] lutego 2021 r. poprzez przedłożenie przez spółdzielnię komornikowi kopii tego aktu notarialnego, znajdowało oparcie w art. 6 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 2016/679 w zw. z art. 761 § 21 k.p.c. Z tej przyczyny organ odmówił uwzględnienia wniosku.

B. C., działając w imieniu własnym i małoletniej M. C., oraz D. C. złożyli na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości i wnosząc o uznanie złożonego wniosku/skargi złożonej do organu, w tym uznanie że doszło do nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych skarżących. Skarżący wnieśli ponadto o zwrot kosztów postępowania.

Skarżący zarzucili organowi naruszenie przepisów prawa, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 2016/679 w związku z art. 761 § 11 k.p.c., poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie w sytuacji, kiedy przepis ten nie powinien zostać zastosowany, bowiem informacje udostępnione przez spółdzielnię (kopia umowy darowizny mieszkania) nie dotyczyły już majątku dłużnika oraz informacje te nie były niezbędne dla prawidłowego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a jedynie w takim przypadku komornik ma możliwość żądania udzielenia jakiejkolwiek informacji.

Skarżący wniósł ponadto o przeprowadzenie dowodów z dokumentów, w postaci:

1. pisma komornika B. K. z dnia [...] maja 2020 r. kierowanego w sprawie [...] do pełnomocnika wierzyciela, w którym informuje wierzyciela o informacjach uzyskanych z Urzędu Skarbowego, w szczególności o nabyciu mieszkania płożonego w [...] przy ul. [...], a także o dokonaniu następnie jego darowizny,

2. pisma komornika B. K. z dnia [...] lipca 2020 r. w sprawie [...] skierowanego do Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] zawierającego żądanie przesłania kopii umowy zbycia lokalu przez Z. C.,

3. pisma Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r., którym przesłała kopie umowy darowizny lokalu mieszkalnego z dnia [...].03.2019 r. z którego to pisma wynika, że komornik zwracał się o jej przesłanie pismem z dnia [...] lipca 2020 r.

na okoliczność tego, że komornik już w piśmie z dnia [...] maja 2020 r. informował wierzyciela o tym, że mieszkanie w [...] zostało zbyte w formie darowizny i nie stanowi ono własności dłużnika, tj. Z. C., a pomimo posiadanej wiedzy, iż lokal nie stanowi majątku dłużnika skierował do Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] pismem z dnia [...] lipca 2020 r. żądanie udostępnienia umowy, która nie dotyczyła już majątku dłużnika, a osoby trzeciej, co jasno wynika z pisma z dnia [...] lipca 2020 r.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że art. 761 § 11 k.p.c. wyraźnie stanowi, że żądanie komornika może dotyczyć stanu majątkowego dłużnika, składników jego majątku i to jedynie w zakresie niezbędnym do zapewnienia prawidłowego toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko jego osobie. Przepis nie stanowi uzasadnienia dla udzielania informacji o majątku i danych osób trzecich, przeciwko którym nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Skoro mieszkanie przy ulicy [...] w [...] nie stanowi już majątku dłużnika, to nie ma uzasadnienia do przekazywania jakichkolwiek danych na jego temat, w szczególności pełnych danych osobowych córki skarżącego i jej rodziców, w tym numeru PESEL, numeru i serii dowodów osobistych, adresu zamieszkania, które znajdowały się w umowie darowizny, a które nie powinny zostać przekazane komornikowi.

W odpowiedziach na skargę organ oraz uczestnik postępowania – Spółdzielnia Mieszkaniowa w [...] wnieśli o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia 22 sierpnia 2023 r. skarżący podtrzymali swoje dotychczasowe stanowisko, podnosząc, że spółdzielnia nie była uprawniona do przekazywania danych osobowych skarżących komornikowi, który nie prowadzi przeciwko nim egzekucji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało wszczęte wnioskiem B. C. z dnia [...] stycznia 2021 r., w którym zwrócił się on do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych ze skargą na nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych przez Spółdzielnię Mieszkaniową w [...] polegające na udostępnieniu danych osobowych B. C., D. C. oraz M. C. na rzecz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], B. K., poprzez przekazanie kopii umowy darowizny z dnia [...] lutego 2019 r.

Organ ochrony danych osobowych był zobowiązany w pierwszej kolejności do przeprowadzenia postępowania w celu ustalenia, czy doszło do niezgodnego z prawem przetwarzania danych osobowych w zakresie opisanym we wniosku skarżącego. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w całości podziela stanowisko organu, że udostępnienie przez spółdzielnię komornikowi sądowemu danych osobowych skarżących widniejących na umowie darowizny z dnia [...] lutego 2019 r. nie naruszało przepisów prawa, co skutkowało odmową uwzględnienia wniosku.

Przede wszystkim oceny legalności przetwarzania danych osobowych należy dokonać, mając na względzie treść art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 2016/679, który stanowi, że przetwarzanie jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach, gdy - i w takim zakresie, w jakim - spełniony jest co najmniej jeden z wymienionych w tym przepisie warunków. Jedną z przesłanek warunkujących zgodność przetwarzania danych z prawem, jest to, by przetwarzanie było niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze (art. 6 ust. 1 lit. c). Prawodawca europejski wyjaśnił w art. 6 ust. 3 rozporządzenia, że podstawa przetwarzania, o którym mowa w ust. 1 lit. c), musi być określona w prawie Unii lub w prawie państwa członkowskiego, któremu podlega administrator.

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, wystąpiła określona w prawie krajowym podstawa przetwarzania, statuująca po stronie Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] obowiązek, którego wypełnienie wymagało przetwarzania danych osobowych skarżących w zakresie opisanym we wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2021 r., co z kolei oznaczało, że przetwarzanie danych osobowych polegające na udostępnieniu komornikowi sądowemu umowy darowizny z dnia [...] lutego 2019 r. było zgodne z prawem.

Jak słusznie zauważył organ, na podstawie art. 761 § 11 pkt 9 k.p.c., organ egzekucyjny (tj. w tej sprawie komornik sądowy) może żądać od spółdzielni mieszkaniowych informacji dotyczących stanu majątkowego dłużnika lub umożliwiających identyfikację składników jego majątku oraz danych adresowych, choć jedynie w zakresie niezbędnym do zapewnienia prawidłowego toku postępowania. Informacji, o których mowa w § 11, udziela się w oparciu o dane przekazane przez organ egzekucyjny, w terminie przez niego wyznaczonym, o ile przepisy szczególne nie przewidują innego terminu (art. 761 § 21 k.p.c.). Przywołany obowiązek spółdzielni mieszkaniowej do udzielania informacji dotyczących stanu majątkowego dłużnika nie budzi w istocie wątpliwości w tej sprawie i nie jest, co do zasady, kwestionowany przez skarżących.

Skarżący twierdzą jednak, że informacje, których zażądał komornik sądowy od spółdzielni mieszkaniowej w piśmie z dnia [...] lipca 2020 r. (tj. umowa darowizny z dnia [...] lutego 2019 r.) nie dotyczyły już majątku dłużnika, zaś sami skarżący nie byli stroną postępowania egzekucyjnego, a zatem ich dane osobowe nie mogły podlegać udostępnieniu na podstawie przywołanych przepisów.

Sąd nie podziela tego stanowiska skarżących. Otóż, niewątpliwie umowa darowizny zawarta pomiędzy dłużnikiem a osobą trzecią, w której dochodzi do przeniesienia własności składnika majątkowego dłużnika, stanowi informację o stanie majątkowym dłużnika (w tym przypadku o jego uszczupleniu). Dokument taki mieści się zatem w zakresie przedmiotowym pojęcia "informacji dotyczących stanu majątkowego dłużnika" w rozumieniu art. 761 § 11 pkt 9 k.p.c. Okoliczność, że na dokumencie, którego udostępnienia żąda komornik sądowy, znajdują się dane osobowe innych osób, które – co nie jest kwestionowane – nie są dłużnikami w postępowaniu egzekucyjnym, nie zwalnia spółdzielni z obowiązku jego udostępnienia na żądanie komornika. W szczególności spółdzielnia nie jest uprawniona do dokonywania redakcji żądanych dokumentów polegającej np. na ich anonimizacji, jeśli dokumenty te dotyczą stanu majątkowego dłużnika (a taka sytuacja, jak już wskazano, miała miejsce w niniejszej sprawie).

Skoro zatem przepisy prawa powszechnie obowiązującego, tj. art. 761 § 11 pkt 9 k.p.c. nakładały na Spółdzielnię Mieszkaniową w [...] obowiązek udostępnienia żądanych przez komornika sądowego dokumentów, to organ zasadnie przyjął, że nie doszło do opisywanego we wniosku skarżącego naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych, a przetwarzanie danych było zgodne z prawem jako niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze (art. 6 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 2016/679).

Sąd nie uwzględnił zawartego w skardze wniosku dowodowego, bowiem – co do dokumentu określonego w pkt 1 wniosku – okoliczność, czy komornik miał uprzednio wiedzę o zbyciu mieszkania przy ul. [...] w [...], pozostaje bez wpływu na wynikający z art. 761 § 11 pkt 9 k.p.c. obowiązek spółdzielni mieszkaniowej udostępnienia żądanych dokumentów. Jeśli zaś chodzi o dokumenty opisane w pkt 2 i 3 wniosku dowodowego, znajdują się one w aktach administracyjnych niniejszego postępowania (odpowiednio k. 43 i k. 46), brak było zatem podstaw do przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w tym zakresie.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w sentencji.