Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2151/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 i w zw. z art. 9 ust. 4
journal: Dz.U. 2021 poz 741
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym -  t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Olga Jasionek po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2734/20 w sprawie ze skargi A. S. na uchwałę Rady Miejskiej w Piastowie z dnia 23 czerwca 2009 r. nr LII/243/2009 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. S. na rzecz Miasta Piastowa kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 maja 2021 r., w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2734/20, oddalił skargę A. S. kwestionującą uchwałę Rady Miejskiej w Piastowie z dnia 23 czerwca 2009 r., nr LII/243/2009 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części Piastowa "Harcerska", w części odnoszącej się do nieruchomości stanowiącej jego własność o nr [...] położonej w P. przy ul. (...).

Sąd pierwszej instancji ustosunkowując się do zarzutu sprzeczności ustaleń planu ze studium, wskazał, że plan nie naruszył ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Piastowa, albowiem zgodnie ze studium działka nr [...], obręb [...], w Piastowie, położona jest w obszarze 1U - strefa o przewadze usług. To przeznaczenie terenu zostało utrzymane w planie miejscowym. Funkcja mieszkaniowa, towarzysząca funkcji podstawowej, pod warunkiem, że zabudowa nie przekroczy 14 m, jest przewidziana w studium jako funkcja dopuszczalna. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, dopuszczenie tej funkcji w studium daje Radzie możliwość skorzystania z jej wprowadzenia, a nie jest obowiązkiem jej wprowadzenia. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, że regulacje planu miejscowego nie muszą być dosłownie recypowane z zapisów studium, gdyż wówczas brak byłoby racjonalnego uzasadnienia dla ustawowego rozróżniania studium i planu miejscowego jako aktu precyzującego władczo i konkretnie ustalenia studium, jako aktu z natury bardziej ogólnego.

Sąd pierwszej instancji nie podzielił zarzutu skarżącego dotyczącego nieprecyzyjności ujęcia przeznaczenia terenu w § 34 ust. 1 uchwały o planie. Zdaniem Sądu, nie można uznać powyższego przepisu, który brzmi: "Przeznaczenie podstawowe: usługi oświaty, kultury, administracyjno- biurowe, w tym usługi o charakterze publicznym", za nieprecyzyjny. Fragment powyższego przepisu: "w tym usługi o charakterze publicznym" jednoznacznie wskazuje, że katalog dopuszczalnych usług jest katalogiem szerokim i nie ogranicza się do świadczenia ich jedynie przez podmioty publiczne.

Sąd Wojewódzki za nieuzasadniony uznał także zarzuty naruszenia prawa własności, niezasadnego zróżnicowania uprawnień w zagospodarowaniu nieruchomości, naruszenia wymagań ładu przestrzennego oraz przekroczenia granic władztwa planistycznego. Zdaniem Sądu, kwestionowane postanowienia planu zostały uzasadnione potrzebą zachowania ładu przestrzennego, w granicach przysługującego gminie władztwa planistycznego. Nie została przy tym naruszona zasada równości, w kontekście proporcjonalnego zagospodarowania działek o podobnych uwarunkowaniach, bowiem nie tylko działka skarżącego została zagospodarowana w kwestionowany sposób. W ocenie Sądu pierwszej instancji, organ przekonująco wykazał, że ustalenia zwarte w planie, dotyczące nieruchomości skarżącego mają swoje uzasadnienie w przestrzeni, dotychczasowym obrocie prawnym i ustaleniach studium. Zostały wprowadzone przez Radę Miejską w oparciu o istniejący stan zagospodarowania tego obszaru, sposób użytkowania, dotychczasowe plany miejscowe oraz politykę przestrzenną prowadzoną przez gminę. Przed uchwaleniem planu "Harcerska" dla działki nr [...] nie było obowiązującego planu miejscowego. Dotychczas jednak teren, na którym znajduje się działka nr [...], w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta Piastowa, uchwalonym w 1994 r. w trybie ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym (tekst jednolity Dz. U z 1989 r. 17, poz. 99) był oznaczony symbolem B-12-UO/US - Tereny usług oświaty i sportu. Natomiast przed uchwaleniem obowiązującego studium z 2008 r., w dniu 16 stycznia 2001 r. uchwałą Nr XXXIX/210/2001 uchwalono Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Piastowa, w którym działka nr [...] znajdowała się na terenie ekstensywnego zainwestowania z zachowaniem przeważającego udziału powierzchni biologicznie czynnych - zielonych; tereny istniejące: zainwestowane i niezainwestowane - przewidywane ustaleniami dotychczas obowiązujących planów (w tym jednostki oświatowe, ośrodki kultu itp.). Tym samym, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, spełniony został warunek uzasadnienia rozwiązań planistycznych.

W skardze kasacyjnej A. S., zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, przytoczył podstawy kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego.

W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej prawa materialnego skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie:

- art. 28 ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 741 ze zm.) zwanej dalej u.p.z.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, uchwała nie narusza zasad sporządzania planu miejscowego, podczas gdy przedmiotowa uchwała sporządzona jest niezgodnie ze studium, co narusza zasady sporządzania planu miejscowego, a w konsekwencji skutkuje jej nieważnością w zaskarżonej części;

- art. 20 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 4 u.p.z.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zaskarżona uchwała jest zgodna ze studium i nie nastąpiło przekroczenie przez organ władztwa planistycznego, podczas gdy zaskarżona uchwała nie jest zgodna ze studium i przekracza przysługujące organowi władztwo planistyczne.

W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej przepisów postępowania skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 20 ust. 1 oraz art. 28 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 4 u.p.z.p. polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i oddaleniu skargi, podczas gdy w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy doszło do naruszenia zasad uchwalania planu miejscowego poprzez jego uchwalenie z naruszeniem ustaleń studium, powodującym nieważność uchwały w zaskarżonej części.

W oparciu o powyższe zarzuty zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie skargi w całości, ewentualnie, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie spawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto, na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a., wniesiono o zwrot od organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Jednocześnie, na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego wyroku w całości) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa).

Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Skuteczność postawionych zarzutów procesowych sprowadzających się do oddalenia skargi zamiast stwierdzenia nieważności uchwały w żądanej części, jest w niniejszej sprawie uzależniona od zasadności podstawy materialnej skargi kasacyjnej.

Bezpodstawne są zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów art. 20 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 i w zw. z art. 9 ust. 4 u.p.z.p., skutkującą ich niewłaściwym zastosowaniem polegającym na braku stwierdzenia niezgodności § 34 uchwały o planie z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania Miasta Piastowa.

Przepis art. 20 ust. 1 u.p.z.p., w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały (Dz.U. z 2003 r., nr 80, poz. 717 ze zm.) stanowił, że plan miejscowy uchwala rada gminy, m.in. po stwierdzeniu jego zgodności z ustaleniami studium. Dodać trzeba, że zgodnie z art. 9 ust. 4 u.p.z.p. ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych.

Odnosząc się do kwestii zgodności zaskarżonego planu ze studium należy przede wszystkim zwrócić uwagę na charakter studium i związane z tym różnice pomiędzy tym aktem a planem miejscowym. Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p., w brzmieniu obowiązującym w chwili podjęcia zaskarżonej uchwały, w planie miejscowym określa się obowiązkowo przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania. Natomiast w myśl art. 10 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p., w studium określa się kierunki zmian w strukturze przestrzennej gminy oraz w przeznaczeniu terenów. Powyższe zestawienie przepisów pokazuje, że nie można utożsamiać określonych w studium obszarów o różnym przeznaczeniu z określonymi w planie miejscowym terenami o różnym przeznaczeniu, w takim znaczeniu, że muszą się one w pełni pokrywać. Rozumienie w ten sposób zgodności planu miejscowego z ustaleniami studium stanowiłoby zaprzeczenie uchwalenia planu miejscowego w zakresie określenia przeznaczenia terenów oraz linii rozgraniczających tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania. Plan miejscowy nie byłby potrzebny, gdyby przez samo porównywanie rysunku studium z rysunkiem planu można było ustalić przeznaczenie terenów określone w studium. Takie rozumienie zgodności planu miejscowego ze studium stawiałoby pod znakiem zapytania sens rozróżnienia uczynionego przez ustawodawcę, polegającego na tym, że to plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego, a nie studium. Wymaga więc zaakcentowania, że w studium określa się kierunki zmian w przeznaczeniu terenów, a nie przeznaczenie terenów i to należy mieć na uwadze przy ocenie, czy plan miejscowy jest zgodny ze studium, a więc czy przeznaczenie terenów określone w planie miejscowym jest zgodne z kierunkami zmian w przeznaczeniu terenów określonymi w studium (tak wyrok NSA z 24 listopada 2016 r., II OSK 1565/16).

W tym kontekście wyjaśnić należy, że o istotnym naruszeniu art. 20 ust. 1 u.p.z.p., warunkującym uwzględnienie skargi (art. 28 ust. 1 u.p.z.p.) można mówić wówczas, gdy w planie miejscowym przyjęto przeznaczenie terenu całkowicie odmienne od wskazanego w studium. Należy przy tym mieć na uwadze, że stopień związania planów ustaleniami studium zależy od ich szczegółowości.

Prawidłowo Sąd pierwszej instancji wskazał na brak takiej niezgodności w sytuacji przeznaczenia działki skarżącego nr [...], położonej w jednostce planistycznej oznaczonej symbolem 5U (§ 34 uchwały), pod usługi oświaty, kultury, administracyjno-biurowe, w tym usługi o charakterze publicznym, z dopuszczeniem urządzeń rekreacyjnych, zieleni urządzonej, obiektów małej architektury, urządzeń infrastruktury technicznej (stacje transformatorowe, przepompownie ścieków, itp.) z zapewnionym dostępem do drogi publicznej.

Według studium działka skarżącego położona jest w strefie "U", której przypisano przeznaczenie określone jako "przewaga usług i usług z rzemiosłem". Uszczegóławiając kierunki i wskaźniki zagospodarowania dla przeznaczenia w strefie "U" w studium wskazano, że obejmują one usługi oświaty, kultury, kultu, ogólnomiejskie i podstawowe oraz usługi połączone z rzemiosłem – możliwe jest zachowanie istniejącej i realizacja nowej zabudowy, przy zachowaniu podstawowych parametrów do zastosowania w planach miejscowych, w tym maksymalnej wysokości dla budynków wolnostojących 11 m i układu zabudowy - budynki wolnostojące, a w miejscach oznaczonych na rysunku studium symbolem graficznym – usługi w kondygnacjach nadziemnych połączone z funkcją mieszkaniową w wyższych częściach budynków. Określając dopuszczalne funkcje towarzyszące podstawowemu przeznaczeniu terenu przewidziano możliwość dopuszczenia realizacji funkcji towarzyszących terenom określonym na rysunku studium oznaczeniami graficznymi, w tym m.in. strefy, w których wskazane jest dopuszczenie funkcji mieszkaniowej, towarzyszącej funkcji podstawowej, pod warunkiem, że zabudowa nie przekroczy 14 m. Na rysunku studium teren m.in. działki skarżącego oznaczony jest znakami graficznymi (poprzecznymi liniami koloru brązowego) oznaczającymi teren, w którym wskazane jest dopuszczenie funkcji mieszkaniowej towarzyszącej funkcji podstawowej, z zastrzeżeniem zachowania określonej wysokości zabudowy. Jednocześnie teren ten określony jest jako "teren wskazany do wykształcenia się centrum miasta", którego granice oznaczono niebieską obwiednią.

Całościowa lektura studium dowodzi, że przypisanie w studium całej jednostce "U", a nie tylko działce skarżącego, przeważającego przeznaczenia pod usługi i usługi z rzemiosłem, jest wyrazem spójnej polityki przestrzennej odzwierciedlonej w założeniach podstawowych studium, gdzie przewidziano utrzymanie dotychczasowego kierunku polityki przestrzennej miasta w zakresie przeznaczenia terenów. Określając strukturę przestrzenną podzielono miasto na obszary funkcjonalne, w tym Piastów północny, gdzie położona jest działka skarżącego, w którym przewidziano m.in. strefę usług z dopuszczeniem zabudowy mieszkaniowej. W zakresie zmian w strukturze przestrzennej miasta przewidziano powiązanie obszarów funkcjonalnych przez wyznaczenie na rysunku studium centrum – usytuowanego również w części północnej miasta, obejmującej działkę skarżącego.

W świetle powyższych postanowień nie sposób zaprzeczyć zgodności przeznaczenia przypisanego w planie działce skarżącego pod usługi o różnorodnym charakterze z kierunkami zagospodarowania przewidzianymi dla tego terenu w studium pod usługi jako funkcję przeważającą, kształtującą centrum miasta. Skarżący mylnie natomiast upatruje zarzucanej niezgodności planu ze studium w braku dopuszczenia w planie funkcji mieszkaniowej jako towarzyszącej usługom. O ile takie regulacje planistyczne, zgodne z oczekiwaniami skarżącego, wpisywałyby się w uregulowania studium, o tyle ich brak w planie nie świadczy o niezgodności ze studium, co czyni zarzuty skargi kasacyjnej sformułowane w tym zakresie nieskutecznymi.

W studium, przewidując dopuszczenie funkcji towarzyszących podstawowemu przeznaczeniu terenów, w tym przeznaczeniu pod przeważające usługi i usługi z rzemiosłem, stworzono jedynie możliwość dopuszczenia realizacji funkcji mieszkaniowej w strefach oznaczonych na rysunku studium, z zastrzeżeniem zachowania maksymalnej określonej wysokości zabudowy. Posłużenie się sformułowaniem "możliwość dopuszczenia realizacji" nie świadczy o bezwzględnym obowiązku przeniesienia stworzonego w studium układu funkcji do planu, ale jest dowodem na pozostawienie organowi uchwałodawczemu gminy swobody w kształtowaniu przeznaczenia tego terenu pod funkcję mieszkaniową jako towarzyszącą innemu przeznaczeniu w zależności od istniejących w danej gminie i na danym terenie uwarunkowań. Zgodnie z językową definicją "dopuścić" oznacza uznać coś za możliwe, a nie za obligatoryjne. Tego rodzaju ustalenia studium należało potraktować jako niewiążącą możliwość, której niewykorzystanie w planie nie może być uznane za naruszenie studium.

Przywołane w skardze kasacyjnej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w sprawie o sygn. akt II OSK 2530/10, nie mogło przyczynić się do podważenia prawidłowości oceny przepisów planu dokonanej przez Sąd a quo, albowiem sformułowane zostało na tle odmiennych regulacji studium i planu niż w kontrolowanej sprawie. We wskazanej sprawie bowiem w studium wyraźnie przeznaczono teren pod budownictwo mieszkaniowe, a w planie wprowadzono całkowity zakaz budownictwa mieszkaniowego na znacznej części terenu objętego planem.

Analizowane zapisy studium spowodowały, że konkretyzacja przeznaczenia w planie terenu położonego w studium w strefie o przeważającej funkcji usługowej, wyłącznie z możliwością funkcji mieszkaniowej jako towarzyszącej, pozostawiona została władztwu organu uchwałodawczego. Ujawniona w kontrolowanej sprawie motywacja organu towarzysząca przyjęciu kwestionowanych rozwiązań planistycznych potwierdza, że nie są one ani dowolne ani nieuzasadnione. Ogólnikowo sformułowany zarzut kasacyjny przekroczenia władztwa planistycznego przez gminę prawidłowości powyższej oceny nie obalił.

Z wyjaśnień gminy sformułowanych już w odpowiedzi na uwagi zgłaszane w toku procedury planistycznej przez skarżącego wynika, że przeznaczenie usługowe jego działki stanowi wynik uwzględnienia dotychczasowego przeznaczenia tego terenu, stanu jego dotychczasowego zagospodarowania i użytkowania, dotychczasowych planów miejscowych, polityki przestrzennej prowadzonej przez gminę oraz kierunków rozwoju przestrzennego gminy określonych w studium. Jak wskazał organ, działka skarżącego zagospodarowana jest budynkiem niedziałającego od kilku lat przedszkola oraz wartościowym, starym drzewostanem. W nieobowiązującym od 2003 r. ogólnym planie miasta Piastowa działka skarżącego położona była na terenie o oznaczeniu B-12-UO/US – tereny usług oświaty i sportu. W poprzednim studium z 2001 r. teren ten przewidziano pod zainwestowanie ekstensywne z przewagą udziału powierzchni biologicznie czynnej zielonej, tereny istniejące zainwestowane i niezainwestowane – przewidywane ustaleniami dotychczas obowiązujących planów (w tym jednostki oświatowe, ośrodki kultu itp.).

Gmina wyjaśniła, że ze względu na specyficzny rodzaj usług przewidzianych w strefie 5U oraz sposób zagospodarowania terenu (obiekty oświaty, sportowe, ogrody działkowe) uznała za niewskazane skorzystanie z przysługującej jej możliwości dopuszczenia funkcji towarzyszących w postaci zabudowy mieszkaniowej. Wyjaśniła, że założeniem polityki miasta jest stworzenie w kwartale ulic: (...),(...),(...) i (...) przestrzeni usług publicznych, oświatowych, sportowych, rekreacyjnych, administracyjnych i zieleni parkowej. Z tego powodu dopuszczenie zabudowy mieszkaniowej (apartamentowej), której oczekiwał skarżący, stanowiłoby wyjątek w regule zagospodarowania tej części miasta mogący doprowadzić do zaburzenia ładu przestrzennego.

Przedstawione założenia świadczą o prawidłowym wdrożeniu przez gminę koncepcji zagospodarowania przestrzennego określonej w studium, zmierzającej do ukształtowania na wskazanym terenie centrum miasta, czemu służyć ma wprowadzenie funkcji usługowych o charakterze centrotwórczym. Motywacja gminy stanowi również potwierdzenie prawidłowego uwzględnienia, w jednakowym stopniu, dotychczasowego przeznaczenia oraz sposobu zabudowy, zagospodarowania i użytkowania terenu działki skarżącego oraz terenów sąsiednich, co pozwoliło na niewykraczającą ponad niezbędną konieczność ingerencję we własność. Jest nadto wyrazem odpowiedniego wyważenia interesów wspólnoty, przejawiających się w potrzebie zabezpieczenia dla mieszkańców terenów usług i terenów publicznych, z interesami prywatnymi wyrażającymi się w dążeniu do mieszkaniowego wykorzystania tego terenu. W świetle tego, Sąd Wojewódzki prawidłowo ocenił działanie organu gminy w ramach władztwa planistycznego.

W związku z tym Sąd Wojewódzki trafnie oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. potwierdził legalność zaskarżonej części planu odnoszącej się do działki skarżącego, a zarzuty skargi kasacyjnej jako niezasadne oceny tej podważyć nie zdołały.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. zasądzając od skarżącego kasacyjnie na rzecz Miasta Piastowa kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).