Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1628/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 26 § 1, art. 26 c § 1, art. 26 d § 1, art. 59;
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 92 § 3, art. 133 § 3;
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 141 § 4;
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 372;
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Grzelak sędzia del. WSA Marek Sachajko Protokolant Jarosław Lubryczyński po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 756/18 w sprawie ze skargi K.T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 8 maja 2018 r. nr 1201-IEE.711.1.71.2018.2.ET w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. T. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 756/18, oddalił skargę K. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 8 maja 2018 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucając:

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." przez przyjęcie według stanu sprawy, że w toku postępowania administracyjnego organ podatkowy wydał tytuły wykonawcze w oparciu o deklarację PIT-36 za 2012 r. oraz przez sporządzenie uzasadnienia zaskarżanego wyroku, które nie posiada wszystkich nakazanych ustawą elementów, tj. przedstawienia rzeczywistego stanu sprawy, w tym przedstawienia całego przebiegu postępowania administracyjnego, przedstawienia istotnych ustaleń faktycznych i prawnych poczynionych przez podatkowy organ odwoławczy, w tym i tego, że w toku postępowania administracyjnego tytuły wykonawcze nie zostały wydane w oparciu o deklarację PIT-36 za 2012 r.,

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

1. art. 26 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – (t.j. Dz.U. 2018 nr 0 poz 2096) – dalej: "u.p.e.a." w związku z § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 16 maja 2014 r. rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej i załącznika nr 1 do tego rozporządzenia oraz art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że organ egzekucyjny może prowadzić postępowanie egzekucyjne dotyczące jednego zobowiązania podatkowego wystawiając szereg cząstkowych tytułów wykonawczych, gdy we wzorze tytułu wykonawczego brak jest możliwości rozdzielenia zobowiązania;

2. art. 26 § 1 w związku z art. 26 b § 1, art. 26 c § 1 i art. 26 d § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie dopuszczalności wydawania wielu tytułów wykonawczych dla jednego zobowiązania w okolicznościach, gdy brak jest podstaw dla zastosowania art. 26 b § 1, art. 26 c § 1 i art. 26 d § 1 u.p.e.a., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez nie umorzenie postępowania egzekucyjnego mimo przesłanek jego umorzenia.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów kasacyjnych, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże).

Odnosząc się w pierwszej kolejności do wskazanych przez autora skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania, należy stwierdzić, że są one bezzasadne. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że sporządzone przez Sąd pierwszej instancji uzasadnienie wyroku odpowiada wymogom określonym we wskazanej regulacji, gdyż zawiera wszystkie wymagane elementy. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji przedstawił kluczowe dla sprawy ustalenia faktyczne. Sąd pierwszej instancji przeanalizował i przedstawił szczegółowi przebieg postępowania w sprawie. W szczególności Sąd ten odniósł się do podstawy prawnej wystawionych tytułów wykonawczych, co jest przez skarżącego kwestią mocno kwestionowaną.

Bezzasadne są także zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Jak wynika z akt sprawy, skarżący wraz z małżonką w roku 2012 r. złożyli wspólnie roczne zeznanie podatkowe, gdzie z uwagi na fakt, że pozostawali w związku małżeńskim, odpowiadali za zobowiązania podatkowe solidarnie. Co wymaga podkreślenia, strona postępowania podatkowego – jak w tym przypadku małżeństwo, w postępowaniu egzekucyjnym staje się jednym podmiotem zobowiązanym. Zasada wynikająca z art. 372 k.c. mająca zastosowanie do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe na podstawie art. 91 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.) - dalej: "o.p."., doznaje ograniczenia w przypadku zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych małżonków wspólnie opodatkowanych. Skoro przepisy prawa podatkowego oraz przepisy ustawy Ordynacji podatkowej, w zakresie konkretnego zobowiązania podatkowego (za określony rok podatkowy), w sposób szczególny kształtują sytuację prawną małżonków w postępowaniu dotyczącym tego zobowiązania, to do tak uregulowanej sfery prawnej nie znajdują zastosowania przepisy innych ustaw, w tym przepisy prawa cywilnego. Rodzi to m. in. ten skutek, że małżonkowie, o których mowa w art. 133 § 3 o.p. mimo, iż w dacie wszczęcia i prowadzenia postępowania nie są już małżonkami to i tak nadal pozostają wspólnie zobowiązani z art. 92 § 3 tej ustawy.

Co istotne, zapłata zobowiązania została decyzją z 26 lipca 2013 r. rozłożona na 10 rat. Rację w tym miejscu trzeba przyznać zarówno organom, jak też Sądowi pierwszej instancji, że wystawienie tytułów wykonawczych wiązało się z faktem, że nie dokonano płatności poszczególnych rat zobowiązania. W każdym tytule wykonawczym widnieje kwota raty do zapłaty, a w poszczególnych tytułach wykonawczych wskazano jako podstawę obowiązku PIT – 36 (PIT36/206/13). Tym samym nie sposób uznać wystawienia kolejnych tytułów wykonawczych za naruszenie art. 26 § 1 u.p.e.a, bowiem wystawiono je wskutek wygaśnięcia decyzji o rozłożeniu na raty, w części dotyczącej rat niezapłaconych w terminie. Decyzja o rozłożeniu na raty jest decyzją, która została wydana w następstwie złożenia przez stronę zobowiązaną do zapłacenia podatku, wniosku o zastosowanie ulgi. I w związku z tym wystawienie trzech tytułów wykonawczych było następstwem braku terminowych wpłat, poszczególnych rat uregulowanych decyzją o rozłożeniu na raty. Zasadnie więc uznał Sąd pierwszej instancji, że kolejne tytuły wykonawcze dotyczyły one tej samej płatności, wynikającej z zobowiązania podatkowego. W związku z tym za słuszne należało uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji, żee art. 26 c § 1 u.p.e.a., art. 26 d § 1 u.p.e.a. nie miały w sprawie zastosowania.

Mając na uwadze powyższe, nie sposób uwzględnić zarzutu naruszenia art. 59 u.p.e.a., ponieważ zarówno organy, jak i Sąd pierwszej instancji zasadnie uznały, że nie wystąpiła żadna z przesłanek, o której mowa w powyżej powołanym przepisie.

Ustawodawca zawarł w nim enumeratywny katalog przesłanek, stanowiących przeszkodę zarówno natury prawnej, jak i faktycznej. Zaistnienie którejkolwiek z nich powoduje obligatoryjne umorzenie postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje tylko wtedy, gdy w jego toku zaistniały przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe i niecelowe. Katalog przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego jest katalogiem zamkniętym, a zatem nie ma możliwości prawnej umorzenia tego postępowania z innych przyczyn niż wskazane w art. 59 u.p.e.a. Natomiast sama w sobie instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją, która upoważniałaby organy do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. Organy wykazały, że skarżący wraz z małżonką złożyli roczne zeznanie podatkowe PIT – 36, pozostając ze sobą we wspólności majątkowej, tym samym odpowiadając za przedmiotowe zobowiązanie podatkowe w sposób solidarny.

Z tych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.