Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 141/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

[...] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 października 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Asesor WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: st. sekr. sąd. Edyta Rurarz-Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2024 roku sprawy ze skargi B. D. na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 6 września 2022 r., nr LXX/1280/VIII/2022 w przedmiocie warunków udzielania bonifikat i wysokości stawek procentowych przy sprzedaży komunalnych lokali mieszkalnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga B. D. (zwanej dalej "skarżącą") na uchwałę nr LXX/1280/VIII/2022 Rady Miasta Poznania z dnia 6 września 2022 r. w sprawie warunków udzielenia bonifikat i wysokości stawek procentowych przy sprzedaży komunalnych lokali mieszkalnych (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2022 r. poz. 6521, zwanej dalej "uchwałą nr LXX/1280/VIII/2022"). Zaskarżona uchwała została podjęta w oparciu o poniżej przedstawione okoliczności faktyczne i prawne. Wszystkie poniżej przedstawione orzeczenia sądowe są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl, chyba że wyraźnie zostanie wskazane inne źródło publikacji orzeczenia.

Na sesji w dniu 6 września 2022 r. Rada Miasta Poznania (zwana dalej "Radą") podjęła uchwałę nr LXX/1280/VIII/2022. Zgodnie z jej § 8, uchwała nr LXX/1280/VIII/2022 weszła w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego. Tym samym, uchwała nr LXX/1280/VIII/2022 weszła w życie z dniem 1 października 2022 r. Zaskarżona uchwała nie była przedmiotem postępowania nadzorczego, ani postępowania sądowoadministracyjnego, w których stwierdzono by jej nieważność w całości czy też w części.

Pismem z dnia 17 stycznia 2024 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika – adw. A. N. – wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując uchwałę nr LXX/1280/VIII/2022 w całości. Podniesiono zarzut naruszenia przepisów art. 68 ust. 1 pkt 7 oraz art. 68 ust. 1b, a także art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm., zwanej dalej "u.g.n.") w związku z art. 2 oraz art. 32 Konstytucji RP poprzez ich naruszenie, w skutek czego doszło do nieuzasadnionego odstępstwa od zasady sprawiedliwości społecznej i zróżnicowania stawek bonifikat dla osób, których wnioski o wykup mieszkania zostały złożone w terminie wskazanym w uchwale nr LXIX/1274/VII/2018 Rady Miasta Poznania z dnia 3 lipca 2018 r. w sprawie programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Miasta Poznania na lata 2019-2023 (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2018 r. poz. 5965, zwanej dalej "uchwałą nr LXIX/1274/VII/2018"), tj. w terminie do 31 grudnia 2008 r., a nie zostały rozpoznane do dnia wejścia w życie zaskarżonej uchwały. Wobec tak postawionego zarzutu, skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz o przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżąca posiada interes prawny do tego, aby kwestionować uchwałę nr LXX/1280/VIII/2022. Sytuacja prawna skarżącej uległa zmianie w zakresie możliwości uzyskania bonifikaty w zakresie nabycia mieszkania należącego do zasobu mieszkaniowego Miasta Poznania na skutek podjęcia zaskarżonej uchwały. Następnie skarżąca podniosła, że w § 6 uchwały nr LXX/1280/VIII/2022 uchylono przepis § 5 ust. 4 uchwały nr LXIX/1274/VII/2018, w którym lokalny prawodawca odsyłał do wartości bonifikat obowiązujących w odrębnej uchwale z 2000 r., a które były najkorzystniejsze dla skarżącej. W zaskarżonej uchwale te bonifikaty są mniejsze.

Skarżąca zwróciła uwagę, że kwestia sprzedaży komunalnych lokali mieszkalnych w Poznaniu jest regulowana dwoma uchwałami. Uchwała nr LXX/1280/VIII/2022 dotyczy lokali komunalnych, natomiast inna uchwała (z 2019 r.) dotyczy lokali komunalnych, które stały się własnością Miasta Poznania po przekazaniu własności lokali przez Policję. Lokale "po policyjne" są do wykupienia z korzystniejszą bonifikatą, niż uregulowano to w uchwale nr LXX/1280/VIII/2022, dotyczącej pozostałych lokali komunalnych.

Skarżąca złożyła w dniu 12 grudnia 2003 r. wniosek o wykup zajmowanego przez siebie mieszkania przy ul. [...] [...], w związku ze zwolnieniem z dyspozycji lokalu mieszkalnego przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Rada, przyjmując takie rozwiązania prawne w odniesieniu do lokali "po policyjnych" i pozostałych, różnicuje w sposób nieuprawniony sytuację prawną mieszkańców Poznania, którzy póki co zajmują te lokale, ale wykazują zainteresowanie wykupem ich. Skarżąca kwestionuje to, że mimo złożenia wniosku o wykup lokali pod koniec 2003 r., prawo miejscowe tak uległo zmianie na przestrzeni niemalże dwóch dekad, że jej sytuacja prawna znacznie uległa pogorszeniu. W jej ocenie jest to dalece sprzeczne z zasadą równości wobec prawa. Skarżąca ma świadomość tego, że gospodarowanie mieniem miejskim to domena Miasta Poznania, ale nie można zapominać, że jest to jednak mienie publiczne, a gospodarowanie nim odbywa się też na poziomie prawa miejscowego skutecznego erga omnes. Osoby, do których uchwała nr LXX/1280/VIII/2022 znajduje zastosowanie, nie mogą doznawać krzywdy ze strony przepisów prawa miejscowego, które inaczej reguluje sytuację podmiotów podobnych.

W odpowiedzi na skargę Rada, reprezentowana przez Prezydenta Miasta Poznania, w imieniu którego działa pełnomocnik – r. pr. T. S. – wniosła o odrzucenie skargi z uwagi na brak interesu prawnego. Rada podniosła, że złożenie wniosku o wykup mieszkania nie rodzi roszczenia o jego wykup. Rada ma prawo określić zasady gospodarowania lokalami i czyni to w oparciu o przepisy u.g.n., ale także przepisy samorządowe. Prawo podmiotowe najemcy może zaktualizować się dopiero wówczas, gdy gmina wyraża wolę sprzedaży lokalu. To nie nastąpiło w momencie podejmowania zaskarżonej uchwały.

Rada podniosła, że z żadnego z przepisów u.g.n. nie można wyprowadzić ograniczenia na poziomie właścicielskim. Jest to swego rodzaju uznanie administracyjne, ponieważ Rada może w każdej chwili uchylić zaskarżoną uchwałę i nie podejmować w jej miejsce żadnej kolejnej.

Rada odrzuciła zarzut skarżącej. Kwestia lokali "po policyjnych" jest regulowana w osobnym akcie normatywnym, który nie jest przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżąca, jako że nie mieszka w lokalu "po policyjnym" to nie ma nawet interesu prawnego do zaskarżenia tamtej uchwały. Rada nie miała i nie ma obowiązku wprowadzać do uchwały nr LXX/1280/VIII/2022 przepisów przejściowych, które odsyłałby do korzystniejszych bonifikat. To bowiem pozostaje w uznaniowej kwestii Rady.

Na rozprawę w dniu 9 października 2024 r. stawili się: skarżąca wraz z pełnomocnikiem oraz pełnomocnik Prezydenta Miasta Poznania. Pełnomocnik skarżącej wywiódł jak w skardze i zaznaczył, że nie ma przepisów przejściowych, które mogłyby w sposób korzystniejszy regulować sytuację prawną skarżącej, wobec złożenia przez nią wniosku o wykup mieszkania w 2003 r. Pełnomocnik Prezydenta Miasta Poznania podtrzymał swoje stanowisko i wywiódł, że nie było podstaw do wprowadzenia przepisów przejściowych, skoro złożony wniosek o wykup mieszkania nie zainicjował żadnego postępowania. Owo następuje, gdy Prezydent Miasta Poznania wyznaczy mieszkanie do sprzedaży. Z ostrożności procesowej, pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, jeśli nie dojdzie do jej odrzucenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Rzeczona kontrola sądowa obejmuje między innymi zgodność z prawem aktów prawa miejscowego ustanowionych przez jednostki samorządu terytorialnego, co wynika z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 559 z późn. zm., zwanej dalej "u.s.g."), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Jako, że kwestia interesu prawnego skarżącej została zakwestionowana przez Radę, należy rozpocząć od rozstrzygnięcia tego zagadnienia.

Skarżąca najmuje lokal mieszkalny, stanowiący własność Miasta Poznania, którego wykupem jest zainteresowana od ponad 20 lat, o czym świadczy złożony przez nią wniosek o wykup mieszkania. Rada dokonała zmian w prawie miejscowym w ten sposób, że zmianie uległa wysokość bonifikat, jakie skarżąca może otrzymać na zakup wspomnianego mieszkania. Już to wskazuje na posiadanie interesu prawnego, ponieważ zmiana prawa miejscowego wpływa na sytuację prawną skarżącej. Natomiast zmiana, która powoduje niekorzystną sytuację skarżącej w świetle poprzednio obowiązującego stanu prawnego, tj. w zakresie możliwości skorzystania z bonifikat, stanowi naruszenie interesu prawnego. To naruszenie zaś jest warunkiem sine qua non do tego, aby skutecznie wnieść skargę do sądu administracyjnego.

W myśl powołanego art. 101 ust. 1 u.s.g. nie jest wystarczające posiadanie interesu prawnego, by móc wnieść skargę do sądu administracyjnego, w której kwestionuje się akt prawa miejscowego. Musi nastąpić jego naruszenie w wyniku podjęcia uchwały, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Tym samym skarga wniesiona przez skarżącą, po stwierdzeniu, że nie zawiera ona braków formalnych, czy też fiskalnych, została przyjęta przez tut. Sąd do merytorycznego rozpoznania.

Kończąc część wstępną uzasadnienia prawnego, należy jedynie wspomnieć, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie kontroli działalności administracji publicznej (tu: organu jednostki samorządu terytorialnego), Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd jest zobligowany do wzięcia pod uwagę wszelkich okoliczności sprawy, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, choćby nie były one podniesione przez stronę skarżącą.

Przedmiotem skargi jest ocena zgodności z prawem uchwały nr LXX/1280/VIII/2022, w której doszło do zmiany stawek bonifikaty, jaką można otrzymać w związku z chęcią zakupu lokalu mieszkalnego należącego do zasobu komunalnego Miasta Poznania. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona uchwała odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.

Zanim Sąd w składzie orzekającym przejdzie do omawiania zarzutu skargi oraz rozpoznania istoty sprawy, należy w pierwszej kolejności zaznaczyć, że zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego, który – jak już wskazano powyżej – wpisuje się w kognicję sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Wniosek ten jest wywodzony przede wszystkim z tego, że uchwała nr LXX/1280/VIII/2022, która w swojej istocie odnosi się do nieokreślonej grupy adresatów, a która wyraża cechę określoną generalnie, reguluje prawo do uzyskania benefitu w postaci de facto ulgi na zakup mieszkania stanowiącego własność gminy. Uchwała nr LXX/1280/VIII/2022 jest bowiem kierowana do osób, które najmują lokal mieszkalny wchodzący w skład zasobu lokali komunalnych Miasta Poznania, i które to osoby wykazują zainteresowanie zakupem takiego lokalu. Ustawodawca przyznał radzie gminy prawo do uregulowania tego zagadnienia, co oznacza, że rada nie musiała korzystać z tej kompetencji. W związku z tym, że Rada zdecydowała się na ten ruch, przyjęto regulację, która określa prawo do bonifikaty na zakup lokalu mieszkalnego i wysokość tejże bonifikaty. Lokalny prawodawca władczo decyduje zatem czy, a jeśli tak to kto i w jakiej wysokości skorzysta z uprawnienia, o którym mowa w art. 68 ust. 1 u.g.n. Zaskarżona uchwała zawiera zatem normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, ponieważ odnosi się do każdorazowego najemcy, który wykazuje zainteresowanie zakupem mieszkania należącym do wynajmującego (tu: Miasta Poznania). Oznacza to, że uchwała nr LXX/1280/VIII/2022 reguluje sytuację prawną nieograniczonej grupy adresatów oznaczoną według cechy relewantnej, jaką jest bycie najemcą, w nieograniczonym czasowo zbiorze stanów faktycznych pojawiających się w przyszłości. Potwierdzeniem dotychczasowego wywodu jest brzmienie art. 68 ust. 1b u.g.n., zgodnie z którym uchwała rady gminy w przedmiocie warunków udzielania bonifikat i wysokości stawek procentowych jest aktem prawa miejscowego. Tym samym nie dało się podzielić stanowiska Rady, że skarżąca nie legitymuje się interesem prawnym do zaskarżenia uchwały nr LXX/1280/VIII/2022. Co więcej, zaskarżona uchwała narusza interes prawny skarżącej, jednakże nie można z tego wywodzić, że stanowi to naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności uchwały nr LXX/1280/VIII/2022.

Dla porządku wywodu należy tylko przypomnieć, że kwestia gospodarowania zasobem komunalnym Miasta Poznania jest regulowana dwoma uchwałami, z czego przedmiotem rozpatrywanej skargi jest jedna z nich. Dotyczy ona bowiem lokali, wchodzących w skład komunalnego zasobu mieszkaniowego Miasta Poznania. Druga uchwała, która nie jest przedmiotem niniejszej sprawy, dotyczy tego samego zagadnienia, jednakże lokale te zostały przekazane Miastu Poznań przez Policję. Już w tym miejscu nie można podzielić stanowiska zaprezentowanego w skardze, w myśl którego w sposób nieuprawniony dochodzi do różnicowania sytuacji prawnej najemców lokali komunalnych. O ile Rada reguluje te zagadnienia na gruncie prawa miejscowego, o tyle zaskarżona uchwała obejmuje swoim spektrum niemalże cały zasób lokalowy, jakim dysponuje Miasto Poznań. To druga spośród uchwał regulujących zagadnienie bonifikat wprowadza odstępstwo od generalnej regulacji udzielania bonifikat określonej w uchwale nr LXX/1280/VIII/2022. Można więc stwierdzić, że uchwała nr LXX/1280/VIII/2022 stanowi lex generalis w odniesieniu do uchwały regulującej bonifikaty dla lokali "po policyjnych", gdyż "pochodzenie" tych lokali jest determinantą odmiennego uregulowania zagadnienia bonifikat na wykupienie takich mieszkań. Usunięcie zaskarżonej uchwały będzie wyłączeniem z systemu prawa lokalnego zagadnienia udzielenia bonifikat na gruncie większościowego odsetka lokali komunalnych pozostających w zasobie Miasta Poznania.

Przechodząc do właściwych rozważań nad skargą, Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd Rady przedstawiony w odpowiedzi na skargę, jednakże nie stanowiło to podstawy do odrzucenia skargi, lecz jej oddalenia. Trzeba uświadomić sobie, co zresztą skarżąca rozumie, że Miasto Poznań występuje w sprawach lokalowych jako osoba prawna na gruncie prawa cywilnego, ponieważ to gmina decyduje czy i komu sprzeda lokal, jakie należy do niej. Rację ma zatem Rada, że złożenie wniosku o wykup mieszkania nie inicjuje żadnego postępowania w przedmiocie sprzedaży lokalu. Istotnie, rozpatrywanie takiego wniosku przez blisko 20 lat może budzić dezaprobatę i negatywne emocje, jednakże z punktu widzenia prawa własnościowego, nie może to wywoływać żadnych skutków dających legitymację do żądania zawarcia umowy sprzedaży lokalu.

Warto, zdaniem Sądu, przeanalizować wprowadzenie do wyliczenia, zawarte w art. 68 ust. 1 u.g.n. Mowa jest tam o tym, że organ może udzielić bonifikaty, kiedy nieruchomość jest sprzedawana. Po pierwsze, mowa jest w powołanym przepisie o prawie do udzielenia bonifikaty, a po drugie, mowa jest wprost o momencie, w którym ta bonifikata ma być udzielona. Przepis art. 68 u.g.n. jest kompetencją do uregulowania zagadnienia bonifikat, z której rada gminy może skorzystać albo też i nie. Ponadto, bonifikata taka jest udzielana, gdy nieruchomość jest sprzedawana, a więc kiedy sprawie sprzedaży mieszkania nadano bieg. Należy to jednak rozumieć w ten sposób, że obydwie strony, tj. wynajmujący (tu: Miasto Poznań) i najemca (tu: skarżąca) zgodnie postanowili o sprzedaży lokalu. Samo zainteresowanie najemcy to za mało. Kluczowa jest tutaj jeszcze właściwa reakcja właściciela lokalu.

W § 3 ust. 1 uchwały nr LXX/1280/VIII/2022 uregulowano nowe stawki procentowe bonifikat. Jednocześnie w § 6 uchwały nr LXX/1280/VIII/2022 uchylono § 5 ust. 4 uchwały nr LXIX/1274/VII/2018, w której lokalny prawodawca odsyłał do uchwały z roku 2000 i to pod warunkiem złożenia wniosku o wykup mieszkania do dnia 31 grudnia 2008 r. Jest to oczywiste pogorszenie sytuacji skarżącej, jednakże trzeba zauważyć, że Rada skorzystała ze swojego uprawnienia własnościowego. Miasto Poznań, w imieniu którego działają jego organy, jest podmiotem prawa. Na gruncie prawa cywilnego, Miasto Poznań podejmuje decyzje, które mają skutki prawnorzeczowe. Na gruncie prawa administracyjnego, organy Miasta Poznania decydują o kształcie prawa miejscowego, aby urzeczywistnienie skutków prawnorzeczowych (cywilnych) mogło być możliwe do zrealizowania przez każdego, kto jest zainteresowany kupnem najmowego lokalu. Sąd zauważa, że uznanie administracyjne rady gminy w tym obszarze jest bardzo daleko posunięte. Wyraża się to w tym, że ustawodawca w art. 68 ust. 1b u.g.n. pozwala na uregulowanie zasad określania stawek procentowych bonifikat w odniesieniu do szerokiego spektrum spraw, tj. do nieruchomości należących do zasobu komunalnego albo ograniczyć się do indywidualnego przypadku, tj. konkretnej nieruchomości. Zamysł ustawodawcy jest zatem klarowny. Oznacza to, że rada gminy może swobodnie regulować zasady przyznawania bonifikat oraz ich stawek procentowych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny: "Udzielenie przez gminę bonifikaty jest uprawnieniem właścicielskim gminy, z którego jej organy mogą, lecz nie muszą korzystać. W tym względzie dopuszczalna jest zmiana stanu prawnego w zakresie zasad przyznawania bonifikaty. Możliwe jest odejście od dotychczas ustalonych zasad i wprowadzenie w tym względzie ograniczeń w odniesieniu do pewnej kategorii najemców" (wyrok NSA z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1749/19).

Złożenie przez skarżącą w 2003 r. wniosku o wykup mieszkania nie zainicjowało żadnego postępowania w tym przedmiocie. Tylko wola Miasta Poznania na sprzedaż lokalu zajmowanego przez skarżącą może wywołać takie postępowanie. Zaistniało ono dopiero w dniu 6 czerwca 2023 r., kiedy Prezydent Miasta Poznania (jako organ wykonawczy gminy Miasto Poznań, a nie organ administracji publicznej w rozumieniu przepisów prawa administracyjnego) wydał zarządzenie nr 405/2023/P, w którym zdecydował w imieniu Miasta Poznania o przeznaczeniu lokalu pod adresem: ul[...] [...] do sprzedaży. To zdarzenie zainicjowało sprawę sprzedaży tego lokalu. Trzeba jednak zauważyć, że tego dnia obowiązywała już uchwała nr LXX/1280/VIII/2022 i to w reżimie tego aktu normatywnego ma się toczyć sprawa sprzedaży lokalu z uwzględnieniem bonifikat.

Nieprzekonujący jest argument, że obniżenie stawek procentowych bonifikat jest naruszeniem, które powinno skutkować stwierdzeniem nieważności uchwały nr LXX/1280/VIII/2022. Trzeba bowiem pamiętać, że każda bonifikata, niezależnie od jej stawki procentowej, już stanowi pomoc dla nabywcy mieszkania w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Podobnie uznał Sąd Najwyższy: "Nabywanie lokali mieszkalnych z bonifikatą stanowi istotny przywilej finansowy wybranej grupy obywateli kosztem środków publicznych, stawiający nabywców lokalu w znacząco lepszej sytuacji od tych osób, które są zmuszone zaspokoić swoje potrzeby przez zakup mieszkań po cenach rynkowych, znacząco odbiegających od kwot realnie wydatkowanych przez najemców na zakup lokalu gminnego z 90% bonifikatą. Jest zatem jasne i nie może być przedmiotem wątpliwości, że celem tych regulacji ustawowych jest zapewnienie zaspokojenia istotnych potrzeb życiowych dotychczasowych najemców (stających się właścicielami najmowanych lokali) w tym lokalu, który dotychczas stanowił ich centrum życiowe. Te względy uzasadniają pogląd o konieczności ścisłej wykładni przepisów normujących reguły korzystania przez nabywców z przyznanego im przywileju." (postanowienie SN z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I CSK 1130/23, dostępne w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 3747282). Skoro Sąd Najwyższy dostrzega to, że sytuacja prawna najemcy już z góry jest korzystniejsza od innych obywateli, którzy sami muszą zatroszczyć się o pełne środki na spełnienie dokładnie tych samych potrzeb, tj. potrzeb mieszkaniowych, to uzasadnione jest, aby restrykcyjnie przestrzegać przepisów obowiązujących w tej materii. Sąd w składzie orzekającym wywodzi z tak zarysowanej aksjologii uzasadnienie dla prawa rady gminy do swobodnego uregulowania materii określonej w art. 68 ust. 1b u.g.n. Ta materia staje się kanwą do zawarcia umowy sprzedaży lokalu, kiedy obydwie strony zdecydują o tym. Skarżąca zdecydowała o tym w 2003 r., a Prezydent Miasta Poznania w imieniu Miasta Poznania w 2023 r. i to od drugiej z dat należy rozpatrywać zagadnienie sprzedaży konkretnego lokalu. Zmiany w prawie miejscowym do momentu podjęcia przez właściciela lokalu decyzji o sprzedaży nie mają żadnego wpływu na zgodność z prawem kontrolowanego aktu prawa miejscowego.

Odnosząc się bezpośrednio do zarzutu skargi, należało stwierdzić jego niezasadność. Nie doszło do naruszenia art. 68 ust. 1 pkt 7 oraz art. 68 ust. 1b, a także art. 34 ust. 1 pkt 3 u.g.n. w związku z art. 2 oraz art. 32 Konstytucji RP. Żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego nie stanowi, ani nie stanowił, że złożenie wniosku o wykup lokalu mieszkalnego należącego do Miasta Poznania inicjuje postępowanie w tej sprawie i nakłada obowiązek sprzedania tegoż lokalu. Jest to uprawnienie właścicielskie Miasta Poznania i to wola wyrażona przez Miasto Poznania, która na gruncie niniejszej sprawy ostatecznie ujawniła się dnia 6 czerwca 2023 r. stanowi zaczyn do działań na tym polu. Zasada sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa nie doznała żadnego naruszenia. Uchwała nr LXX/1280/VIII/2022 reguluje zagadnienie bonifikat, które określają i tak korzystną sytuację najemców, dając przy tym poważny bonus dla osób, które poszukują lokalu w celu zamieszkania. Nie można oczekiwać, że Miasto Poznań, które czyni ukłon w stronę swoich najemców, będzie zmuszone do udzielenia jeszcze większej bonifikaty. Miasto Poznań, jako osoba prawna, musi także gospodarować swoim budżetem, co sprawia, że to ono zdecyduje, co wynika z art. 68 ust. 1b u.g.n., czy, a jeśli tak, to komu i w jakiej stawce udzieli bonifikaty na zakup mieszkania wynajmowanego.

Złożenie przez skarżącą w dniu 12 grudnia 2003 r. wniosku o wykup mieszkania nie stanowiło podstawy do rozpoznania go w jakimkolwiek postępowaniu, w którym miałaby zostać dokonana czynność wywołująca skutki prawne, a której niedokonanie wywołałoby podstawę do kwestionowania tegoż zaniechania w jakimkolwiek trybie prawem przewidzianym. W uchylonym zaskarżoną uchwałą § 5 ust. 4 uchwały nr LXIX/1274/VII/2018 przewidziano prawo do zachowania stawek bonifikat z roku 2000, ale i to nie stanowiło podstawy do żądania zawarcia umowy sprzedaży. Miasto Poznań zdecydowało o sprzedaży zajmowanego przez skarżącą lokalu dopiero w 2023 r. i to jest właściwy moment do stwierdzenia, które przepisy powinny znaleźć zastosowanie. Organy Miasta Poznania nie miały przy tym prawnego obowiązku rozpoznawania wniosku skarżącej o wykup mieszkania, gdyż nie jest to sfera prawnoprocesowa poparta normą prawa materialnego, a nadto stanowi to kwestię własnościową i to Miasto Poznań wyłącznie decyduje czy zechce sprzedać swój lokal. Nie ma w tym naruszenia zasady sprawiedliwości społecznej, kiedy Miasto Poznań musi mieć na uwadze gospodarowanie swoim mieniem.

Warto też podkreślić, że Rada nie miała obowiązku zawierać w zaskarżonej przez skarżącą uchwale przepisów intertemporalnych. Te przepisy, których brak podnosi stale skarżąca, dotyczą spraw, które rozpoczęły swój bieg pod rządami "starego prawa", a swoje zakończenie miałyby mieć pod rządami "nowego prawa". W niniejszej sprawie nie było causy, ponieważ wniosek skarżącej z 2003 r. nie zawiązał żadnego stosunku prawnego. Brak przepisów intertemporalnych w żaden sposób nie wpływa na sprawę wykupu mieszkania najmowanego przez skarżącą. Rada oczywiście mogła nadal odwoływać się do stawek procentowych bonifikat z 2000 r., jednakże było to jej prawo, z którego nie skorzystała. Nieskorzystanie z tego prawa nie sprawia, że zaskarżona uchwała narusza prawo w sposób uzasadniający stwierdzenie jej nieważności.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutu skargi i jej samej. Kierując się wspomnianym już przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie znalazł żadnych podstaw, które mogłyby skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.