Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 774/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 2, art. 32a
journal: Dz.U. 2022 poz 180
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 72 art. 5 ust. 1, 2 i 6
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do  rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 4 sierpnia 2023 r. nr 2001-IOD.4802.17.2023 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.

W dniu 23 czerwca 2022 r. w Oddziale Celnym w B., funkcjonariusze służby celno-skarbowej przeprowadzili kontrolę środka przewozowego marki V. o nr rej. [...]. Pojazdem wykonywano transport drogowy międzynarodowy, z miejscem rozpoczęcia przewozu w Rosji do miejsca docelowego w Niemczech. Środek przewozowy zarejestrowany w Polsce, poruszał się z terytorium Rosji do Polski bez ładunku. Kierowca Y. A.-obywatel Białorusi przedłożył do kontroli paszport, dowód rejestracyjny ciągnika [...], wypis licencji wspólnotowej nr [...] dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy – blankiet [...], uprawniającej F. Sp. z o.o. z siedzibą w B., do międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, litewskie świadectwo kierowcy o nr [...] wystawione na Y. A. wydane na rzecz podmiotu - UAB "B.", [...], L. Przesłuchany przez funkcjonariuszy w charakterze świadka kierowca zeznał, że zna język polski i nie potrzebuje tłumacza. Podał, że w dniu kontroli jechał polskim zestawem ciężarowym bez ładunku i przedstawił licencję wspólnotową na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy nr [...] oraz świadectwo kierowcy nr [...] (litewskie). Podczas kontroli, udokumentowanej protokołem kontroli drogowej nr 318000-311070-OC6.5063.311.2022, kierujący zestawem pojazdów, na żądanie kontrolujących funkcjonariuszy, nie okazał ważnego polskiego świadectwa kierowcy. Kierowca nie przedłożył kontrolującym Porozumienia pracodawców z 14 listopada 2019 r. zawartego pomiędzy F. sp. z o.o. a UAB B..

Mając powyższe okoliczności na uwadze Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku decyzją z 29 marca 2023 r. nr 318000-COC1.48.253.2022.MRZ, nałożył na F. sp. z o.o. karę pieniężną w kwocie 5.000 zł, z tytułu wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy. Podstawą nałożenia kary pieniężnej było naruszenie przez Spółkę art. 87 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 92a ust. 1, 2, 3 i 7 w zw. z lp. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 180 ze zm. dalej jako u.t.d.).

Odwołanie od tej decyzji wniosła Spółka i zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że:

- przewóz w dacie kontroli realizowany był przez F. Sp. z o.o., podczas gdy przewóz realizowany był przez przewoźnika sukcesywnego w osobie UAB B. z/s w W.;

- porozumienie pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy z 14 listopada 2019 r. zawarte przez Stronę z UAB B. miało na celu przeniesienie administracyjnej odpowiedzialności za brak świadectwa kierowcy, gdy faktycznie celem Porozumienia było korzystanie przez Stronę z pracy kierowcy Y. A., pozostającego w dyspozycji UAB B., zgodnie z § 3 ust. 2 i 5 Porozumienia z 14 listopada 2019 r.,

- w oparciu o Porozumienie pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy z 3 lutego 2022 r. zawarte ze Stroną z UAB B. pracownik Y. A. pozostał w dyspozycji Strony, gdy faktycznie ten kierowca pozostawał w dyspozycji UAB B. (z którą tego kierowcę łączył bezpośredni stosunek zatrudnienia), zgodnie z § 3 ust. 2 i 5 Porozumienia z 14 listopada 2019 r.,

- wbrew art. 9 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR), że list przewozowy odzwierciedlał całą treść umowy przewozu, gdy z dokumentów przedłożonych w toku kontroli przez kierowcę wynika, że przewóz realizowany był przez przewoźnika sukcesywnego UAB B. z/s w W.

Nadto zarzucono naruszenie:

- art. 74 u.t.d. w zw. z art. 76 § 1 oraz art. 8 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie i oparcie się na protokole kontroli, który nie zawiera danych faktycznych opisanych w sposób umożliwiający ustalenie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych dotyczących ewentualnego naruszenia przepisów u.t.d. i ustalający, że kontrolowany przewóz był wykonany wyłącznie przez F. sp. z o.o., gdy faktycznie przewóz był realizowany przez F. sp. z o.o. oraz UAB B.;

- art. 87 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 92a ust. 1, 2, 3 i 7 (lp. 3.3 załącznika nr 3) u.t.d., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że kierowca wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy nie posiadając ważnego świadectwa kierowcy, gdy faktycznie posiadał on świadectwo wystawione na podmiot realizujący przewóz, tj. UAB B.;

- art. 3 oraz art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1072/2009, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że kierowca będący obywatelem państwa trzeciego, nie posiadał świadectwa kierowcy, gdy faktycznie posiadał on świadectwo kierowcy wystawione przez Lietuvos Transporto Saugos Administracija na podmiot realizujący przewóz, tj. UAB B.;

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego skutkujące wyciągnięciem błędnych wniosków, w szczególności w drodze pominięcia w zebranym materiale dowodowym ww. dokumentów o istotnej doniosłości prawnej - Porozumienia pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy z 14 listopada 2019 r. oraz litewskiego świadectwa kierowcy nr [...];

- art. 8 §1 K.p.a., poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów Państwa w drodze niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy mających znaczenie dla jej rozstrzygnięcia.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku decyzją z 4 sierpnia 2023 r. nr 200MOD.4802.17.2023 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podniósł, że kwestia sporna w sprawie niniejszej dotyczy tego czy białoruski kierowca zatrudniony w firmie litewskiej UAB "B." - jak podnosi w odwołaniu Pełnomocnik - świadczący pracę w ramach outsourcingu (Porozumienie pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy z 14 listopada 2019 r.) na rzecz – F. Sp. z o.o., mającej siedzibę na terytorium RP, powinien legitymować się świadectwem kierowcy uprawniającym go do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy, wystawionym na przewoźnika – F. Sp. z o.o.

Organ rozstrzygając tę kwestię w pierwszej kolejności ocenił czy w sprawie miał miejsce międzynarodowy przewóz. W tym zakresie wskazał, że z zapisów w systemie elektronicznym Służby Celno-Skarbowej wynika, że 14 czerwca 2022 r. zostało złożone zgłoszenie celne do procedury wywozu nr [...], gdzie jako środek przewozowy wpisano zespół pojazdów o nr rej. [...] (k. 60). Towar "jabłka świeże", objęty tym zgłoszeniem celnym został wyprowadzony z obszaru celnego UE w dniu 18 czerwca 2022 r. przez przejście graniczne w B. Jednym z dowodów wymaganych przy tym zgłoszeniu był list przewozowy: CMR b/n. W zgłoszeniu tym oprócz nadawcy towaru i odbiorcy, wskazany został również przewoźnik (przedstawiający) – F. sp. z o.o. Z dokumentu CMR przesłanego na wezwanie organu przez M. A. T. również wynika, że przewoźnikiem był F. sp. z o.o. Nie wskazano w nim żadnego przewoźnika sukcesywnego. Z wydruków z zapisów w systemach elektronicznych Służb Celno-Skarbowych załączonych do akt sprawy wynika, że przejazd pojazdu odbywał się z przekroczeniem granic Polski. Środek przewozowy o nr rej. [...] opuścił terytorium UE przez przejście graniczne w B. 18 czerwca 2022 r. (z towarem: jabłka świeże), a następnie 23 czerwca 2022 r. pojazd o nr rej. [...] wjechał na terytorium UE przez to samo przejście graniczne. Kontrolowany zatem 23 czerwca 2022 r. przewóz drogowy był przejazdem bez ładunku z Rosji do Polski w związku z przewozem towaru dokonanym 18 czerwca 2022 r., co wypełnia definicję międzynarodowego transportu drogowego w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. d rozporządzenia nr 1072/2009. Ustalenia te dały podstawę do przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie wykonywany był przewóz międzynarodowy.

W następnej kolejności stwierdzono, że do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego UE, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium RP, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy UE dotyczące świadectwa kierowcy (art. 32a u.t.d.). W tym zakresie zastosowanie znajdują przede wszystkim przepisy rozporządzenia nr 1072/2009. Rozporządzenie to uzależniło wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy od posiadania licencji wspólnotowej i wprowadziło obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy w celu umożliwienia państwom członkowskim skutecznego sprawdzenia, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz. Jest to zasada ogólna wyrażona w art. 3 rozporządzenia, zgodnie z którym wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz - jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego - świadectwa kierowcy. Kontrola ta ma zapobiegać naruszaniu reguł konkurencji przez przewoźników wykonujących zarobkowo międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy. Krąg przewoźników, wobec których wymagane jest świadectwo kierowcy określa art. 5 ust. 1 rozporządzenia, z kolei zgodnie z art. 5 ust. 2 rozporządzenia świadectwo kierowcy jest wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony, lub każdemu kierowcy pozostającemu w jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu tej dyrektywy. Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1. Świadectwo kierowcy należy, zgodnie z art. 5 ust. 6 rozporządzenia do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika, natomiast świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. W ocenie organu powyższe dowodzi że świadectwo kierowcy i licencja wspólnotowa muszą być wydane temu samemu przewoźnikowi. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca.

Odnosząc przedmiotowe przepisy na grunt prawy niniejszej stwierdzono, że bezsporne jest, że w dniu kontroli, kierujący pojazdem o nr [...] obywatel Białorusi – Y. A. nie okazał kontrolującym świadectwa kierowcy wydanego na wniosek przewoźnika. Okazane w trakcie kontroli świadectwo kierowcy wydane zostało na wniosek innego przewoźnika - litewskiej spółki UAB "B.", która nie wykonywała przedmiotowego przewozu drogowego. W związku z powyższym przedmiotowy, międzynarodowy przewóz drogowy był wykonywany przez Stronę z naruszeniem obowiązków przewozu drogowego określonych w art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1072/2009 oraz w art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d. Dlatego zasadnie została nałożona kara za naruszenie określone w Ip. 3.3 załącznika nr 3 do u.t.d., tj. za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 74 u.t.d. w zw. z art. 76 § 1 i art. 8 K.p.a. w pierwszej kolejności wskaznao, że kontrolowany kierowca przedłożył do kontroli dokumenty dotyczące zarówno F. Sp. z o.o. – licencja wspólnotowa [...], jak i spółki UAB B. - świadectwo kierowcy potwierdzające zatrudnienie kierowcy w tej spółce, nie przedłożył natomiast kontrolującym Porozumienia pracodawców zawartego 14 listopada 2019 r. pomiędzy F. sp. z o.o. a UAB B. Powyższa umowa została przedłożona dopiero 16 sierpnia 2022 r. (data wpływu do organu pierwszej instancji) wraz z wyjaśnieniami pełnomocnika. Podniesiono przy tym, że organy nie kwestionują faktu zatrudnienia kierowcy przez litewską spółkę UAB B., co zresztą potwierdza przedłożone podczas kontroli świadectwo kierowcy jak i przesłane Porozumienie pracodawców z 14 listopada 2019 r. Fakt wskazania w protokole przesłuchania kierowcy, miejsca zatrudnienia: F. Sp. z o.o. nie dowodzi, że organ bezkrytycznie przyjął oświadczenie kierowcy, że na dzień kontroli był pracownikiem F. sp. z o.o. Skarżona decyzja nie zawiera takich ustaleń. Organ wskazał jedynie, że kierowca podając dane do protokołu przesłuchania świadka jako miejsce zatrudnienia wskazał firmę F.. Odnośnie twierdzenia, że litewska firma była przewoźnikiem sukcesywnym w odniesieniu do kontrolowanego przewozu organ ustalił, że kontrolowanego przewozu dokonywała firma F. sp. z o. o. i to ona była przewoźnikiem korzystającym w sposób legalny z usług tego konkretnego kierowcy. Powyższe zaś dowodzi Porozumienie pracodawców, gdyż w § 3 ust. 1 tej umowy ustalone zostało, że Pracodawca Wypożyczający a więc F. sp. z o.o. będzie korzystać z pracy pracownika – Y. A. przez okres do 31 grudnia 2023 r.

Ustosunkowując się do kwestii ograniczonego rozumienia języka polskiego przez kierującego pojazdem wyjaśniono, że w świetle art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o języku polskim podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych organom, o których mowa w art. 4. Oznacza to, że wszystkie oświadczenia składane przed organami władzy publicznej muszą być składane w języku polskim. Organy celno-skarbowe nie są więc zobowiązane do powoływania tłumacza podczas kontroli, natomiast przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą zatrudniając osobę, która nie zna języka polskiego, przyjmuje na siebie ryzyko wynikające z tej nieznajomości. Powyższe nie może więc być uznane za okoliczność usprawiedliwiającą naruszenie prawa. Wobec powyższego protokół z przeprowadzonych czynności kontroli, jak też wszelkie inne czynności urzędowe (w tym zawiadomienie o wszczęciu postępowania) sporządzane są w tym języku nawet w przypadku, gdy kontrolowany/strona postępowania jest obcokrajowcem. Przedsiębiorca zatrudniając obcokrajowca przyjmuje na siebie ryzyko wynikające z jego ewentualnej nieznajomości języka polskiego w trakcie kontroli drogowej.

W aktach sprawy znajduje się prawidłowo sporządzony protokół przesłuchania kierowcy, stanowiący załącznik do protokołu kontroli, w którym kierowca składając zeznania oświadczył, że zna język polski i nie potrzebuje tłumacza oraz wskazał miejsce zatrudnienia - "F.". Ponadto po zapoznaniu się z treścią protokołu kontroli, kierowca podpisał go nie wnosząc do niego zastrzeżeń. Dlatego też nie można zgodzić się ze stwierdzeniem strony, że ze względu na niedostateczną znajomości języka polskiego, kierowca nie zrozumiał treści protokołu, pouczenia i wynikających z tego skutków prawnych. Kierowca pojazdu uczestniczył w kontroli, otrzymał informacje dotyczące zakresu jej przeprowadzenia oraz miał zagwarantowaną możliwość wypowiedzenia się w protokole z kontroli na temat sposobu i warunków jej przeprowadzenia. Kierowca podpisał protokół kontroli bez zastrzeżeń. Podkreślono, że protokół z kontroli pojazdu, z uwagi na niemożność późniejszego czynienia ustaleń faktycznych, uznawany jest w judykaturze za dokument urzędowy mający szczególną moc dowodową. Jest to najistotniejszy i bezpośredni dowód w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Protokół z kontroli drogowej korzysta, jako dokument urzędowy, z domniemania wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzony jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego. Utrwalone protokołem czynności kontrolne odzwierciedlają przebieg tych czynności oraz poczynione w ich toku ustalenia faktyczne. W ocenie organu wobec faktu, że w trakcie kontroli kierowca nie zgłosił żadnych zastrzeżeń oraz protokół przesłuchania świadka podpisał wynika, że świadek pouczenie zrozumiał i nie żądał dodatkowych wyjaśnień. Zdaniem organu próby zakwestionowania treści protokołu kontroli, oparte na twierdzeniach pełnomocnika strony o braku wyjaśnienia miejsca zatrudnienia kierowcy czy niedostatecznej znajomości języka polskiego przez kontrolowanego kierowcę, nie mogą doprowadzić do podważenia wiarygodności protokołu kontroli. W istocie stanowią one polemikę z zapisami protokołu i dokonanymi ustaleniami faktycznymi i ich oceną. Zatem zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do stanowiska strony dotyczącego tego, że w dniu kontroli istniała umowa między przewoźnikami tj. Porozumienie pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy i wystarczającym było posiadanie podczas przewozu przez pracodawcę wypożyczającego tj. F. Sp. z o.o. świadectwa kierowcy wystawionego na przewoźnika - pracodawcę: litewską firmę UAB B. organ powołując się na wyrok II GSK 3087/17 stwierdził, że to przewoźnik – F. Sp. z o.o. miał obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy. Zawarta pomiędzy stronami umowa cywilnoprawna nie może zmienić zasad odpowiedzialności administracyjnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy przez każdego przewoźnika, który wykonuje międzynarodowy transport drogowy i zatrudnia lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, wynika z przepisów bezwzględnie obowiązujących, których strony nie mogą zmieniać postanowieniami umownymi. Świadectwo kierowcy służy wykazaniu, że przewoźnik legalnie zatrudnia lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego. Dlatego każdy przewoźnik wykonujący przewóz, zobowiązany jest do wystąpienia o świadectwo dla kierowcy, którego zatrudnia na podstawie umowy o pracę lub korzysta z jego usług na podstawie innej umowy, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie. Świadectwo kierowcy należy, zgodnie z art. 5 ust. 6 rozporządzenia do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Świadectwo kierowcy wydawane jest przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji. Powyższe dowodzi że zarówno świadectwo kierowcy jak i licencja wspólnotowa muszą być wydane przewoźnikowi który wykonuje przewóz międzynarodowy w danym momencie. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. W przedmiotowej sprawie, na podstawie Porozumienia, kierowca (obywatel Białorusi) wykonywał swoją pracę na rzecz F. Spółki z o.o. Zgodnie z § 3 pkt 1 Porozumienia ze względu na potrzeby Pracodawcy Wypożyczającego - UAB B., strony zgodnie ustaliły, że Pracodawca Wypożyczający – F. sp. z o.o. będzie korzystać z pracy tego kierowcy przez okres do dnia 31 grudnia 2023 r. Argument, że był to pośredni stosunek prawny pomiędzy Stroną a kierowcą wykonującym kontrolowany przewóz, natomiast nie był to stosunek podporządkowania, z którego można wywieźć, że kierowca pozostawał w dyspozycji Strony nie może być argumentem w sprawie świadczącym o spełnieniu przepisów prawa tj. art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009 dotyczących posiadania przez przewoźnika świadectwa kierowcy, ponieważ wystawione było ono na rzecz litewskiej firmy, a nie na rzecz firmy wykonującej dany przewóz. Przewoźnikiem w przedmiotowej sprawie była Spółka z o.o. F. wykonująca międzynarodowy transport. Kierującym pojazdem na podstawie Porozumienia był obywatel Białorusi, a więc obywatel państwa trzeciego. Dlatego też zgodnie z przepisami rozporządzenia, wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga od przewoźnika jak też i każdego kolejnego przewoźnika (sukcesywnego) uczestniczącego w przewozie, posiadania licencji wspólnotowej oraz świadectwa kierowcy. Kierowca pozostawał do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz i świadczył na jego rzecz swoją pracę, przewoźnika z kierowcą łączyła umowa wynikająca z Porozumienia, dlatego też, Spółka F. musiała wystąpić o wydanie temu kierowcy świadectwa kierowcy. Posiadanie świadectwa kierowcy wystawionego na litewską firmę, która nie wykonywała przewozu drogowego w momencie kontroli, nie zwalniało przewoźnika z tego obowiązku. Stąd też za bezpodstawny uznano zarzut, że w trakcie prowadzonego postępowania nie zweryfikowano w jakim charakterze UAB B. brała udział w wykonywaniu przewozu, ponieważ dowody w sprawie wskazują, że przewóz wykonywała firma F. sp. z o.o., na podstawie licencji nr [...], okazanej w trakcie kontroli. Ponadto fakt ten potwierdza załączony do akt sprawy wydruk z zapisów w systemie (AES) elektronicznych Służby Celno-Skarbowej, z którego wynika fakt dokonania zgłoszenia celnego do procedury wywozu. Ze zgłoszenia tego wynika, że podmiotem wykonującym przewóz (przedstawiającym) jest firma F. sp. z o.o. W związku z powyższym nie zachodziła konieczność przeprowadzania dodatkowych czynności dowodowych w celu ustalenia jaki podmiot wykonywał przewóz drogowy rzeczy. W sprawie bezsporne jest, że w dniu kontroli, kierujący pojazdem obywatel Białorusi nie okazał świadectwa kierowcy wydanego na wniosek przewoźnika, na którego rzecz wykonywał przewóz tj. firmę F. sp. z o.o.

Odnosząc się do twierdzeń dotyczących tego, że w przedmiotowym przewozie firma UAB B. była przewoźnikiem sukcesywnym oraz, że przewóz był realizowany wspólnymi środkami F. Sp. z o.o. i UAB B. z wykorzystaniem kierowcy zatrudnionego przez litewską spółkę, co prowadzi do wniosku, że posiadane przez kierowcę litewskie świadectwo kierowcy wypełnia obowiązki wynikające z art. 3 rozporządzenia 1072/2009 organ stwierdził, że istotnie fakt prowadzenia współpracy pomiędzy Spółkami potwierdzają takie dowody jak: Porozumienie pracodawców z 14 listopada 2019 r., umowa o świadczenie usług transportowych nr [...] z 2 kwietnia 2020 r. pomiędzy Spółkami oraz oświadczenia Spółek w sprawie zasad wykonywania przewozów. Natomiast występowanie przez UAB B. jako przewoźnika sukcesywnego potwierdza oświadczenie z 24 marca 2023 r. W przedmiotowej sprawie ustalono jednak bezspornie, że międzynarodowy przewóz drogowy był wykonywany przez firmę F. sp. z o.o., która na podstawie Porozumienia z 14 listopada 2019 r., w sposób legalny korzystała z usługi kierowcy nieposiadającego obywatelstwa UE, w rozumieniu art. 5 ust. 1 lit. b i d rozporządzenia nr 1072/2009 i to na niej ciążył obowiązek uzyskania świadectwa dla tego kierowcy. Mają na uwadze powyższe ustalenia organ stwierdził, że kwestia czy UAB B. była przewoźnikiem sukcesywnym, nie ma znaczenia dla kwestii odpowiedzialności strony – F. sp. z o.o., skoro bezspornie ustalono że przedmiotowy przewóz wykonywany był przez F. sp. z o.o,, a nie przewoźnika sukcesywnego.

Końcowo stwierdzono, że niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 8 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, albowiem wszelkie okoliczności faktyczne sprawy zostały ustalone, wyjaśnione i ocenione. W przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie przepisu 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., ponieważ stwierdzone naruszenie przepisów prawa nie było następstwem zdarzeń lub okoliczności, których przedsiębiorca nie mógł przewidzieć.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniosła Spółka i zarzuciła naruszenie:

1. art. 87 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 4 pkt 2 u.t.d., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że kierowca wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy;

2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że Porozumienie pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy z 14 listopada 2019 r. zawarte przez Stronę z UAB B. miało na celu przeniesienie administracyjnoprawnej odpowiedzialności za brak świadectwa kierowcy, gdy faktycznie celem Porozumienia było korzystanie przez Stronę z pracy kierowcy pozostającego w dyspozycji UAB B., zgodnie z § 3 ust. 2 i 5 tego Porozumienia;

3. art. 74 u.t.d. w zw. z art. 76 § 1 oraz art. 8 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie i oparcie na protokole kontroli, który nie zawiera danych faktycznych opisanych w sposób, umożliwiający ustalenie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, dotyczących ewentualnego naruszenia przepisów o transporcie drogowym i ustalający, że kontrolowany przewóz byt wykonywany wyłącznie przez F. Sp. z o.o. gdy faktycznie przewóz był realizowany przez F. Sp. z o.o. z UAB B.;

4. art. 87 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 92a ust. 1, 2, 3 i 7 (lp. 3.3 załącznika nr 3) u.t.d., poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że kierowca wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy nie posiadając ważnego świadectwa kierowcy, gdy faktycznie posiadał on świadectwo wystawione na podmiot realizujący przewóz, tj. UAB B.;

5. art. 3 oraz art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1072/2009, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że kierowca nie posiadał świadectwa kierowcy, gdy faktycznie posiadał on świadectwo wystawione na podmiot realizujący przewóz, tj. UAB B. przez Lietuvos Transporto Saugos Administracja;

6. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, skutkujące wyciągnięciem błędnych wniosków, w szczególności poprzez pominięcie w zebranym materiale dowodowym dokumentów o istotnej doniosłości prawnej - Porozumienia pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy z 14 listopada 2019 r. oraz litewskiego świadectwa kierowcy nr [...];

7. at. 8 § 1 K.p.a., poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów Państwa w drodze niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy mających znaczenia dla jej rozstrzygnięcia.

Wskazując na powyższe naruszenia Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana przy prawidłowo zastosowanych przepisach prawa materialnego i po przeprowadzeniu w sposób prawidłowy postępowania administracyjnego.

W myśl art. 4 pkt 2 u.t.d., międzynarodowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, przy czym jazda pojazdu pomiędzy miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej. W przedmiotowej sprawie w pierwszej kolejności zarzucono, że wykonywany przejazd w dniu 23 czerwca 2022 r., nie był międzynarodowym transportem drogowym rzeczy, ponieważ kierowca jechał z pustą naczepą. W konsekwencji dla tego przejazdu nie było wymagane posiadanie i okazanie przez kierowcę świadectwa kierowcy. Odnosząc się do tego wskazać należy, że z zapisów w systemie elektronicznym Służby Celno-Skarbowej wynika, że w dniu 14 czerwca 2022 r. zostało złożone zgłoszenie celne do procedury wywozu nr [...], gdzie jako środek przewozowy wpisano zespół pojazdów o nr rej. [...] (k. 60). Towar "jabłka świeże", objęty tym zgłoszeniem celnym został wyprowadzony z obszaru celnego Unii Europejskiej w dniu 18 czerwca 2022 r. przez przejście graniczne w B. Jednym z dowodów wymaganych przy tym zgłoszeniu był list przewozowy: CMR b/n. W zgłoszeniu tym oprócz nadawcy towaru i odbiorcy, wskazany został również przewoźnik (przedstawiający) – F. sp. z o.o. Z dokumentu CMR przesłanego na wezwanie organu przez M. A. T. również wynika, że przewoźnikiem była Spółka F. sp. z o.o. Nie wskazano w nim żadnego przewoźnika sukcesywnego. Z wydruków, z zapisów w systemach elektronicznych Służb Celno-Skarbowych załączonych do akt sprawy przez organ pierwszej instancji wynika, że przejazd pojazdu odbywał się z przekroczeniem granic Polski. Środek przewozowy o nr rej. [...] opuścił terytorium Unii Europejskiej przez przejście graniczne w B. w dniu 18 czerwca 2022 r. (z towarem: jabłka świeże), a następnie w dniu 23 czerwca 2022 r. pojazd o nr rej. [...] wjechał na terytorium Unii Europejskiej przez to samo przejście graniczne. Kontrolowany zatem 23 czerwca 2022 r. przewóz drogowy byt przejazdem bez ładunku z Rosji do Polski w związku z przewozem towaru dokonanym w dniu 18 czerwca 2022 r., co wypełnia definicję międzynarodowego transportu drogowego w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. d rozporządzenia nr 1072/2009. Ustalenia te dały podstawę do przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie wykonywany był przewóz międzynarodowy. Stąd twierdzenie, że skontrolowany przewóz w dniu 23 czerwca 2022 r. nie był międzynarodowym transportem drogowym rzeczy, nie ma oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Zgodnie z art. 32a u.t.d., do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy Unii Europejskiej dotyczące świadectwa kierowcy, tj. rozporządzenie nr 1072/2009. Rozporządzenie to dotyczy przewoźników zarobkowo trudniących się międzynarodowym przewozem rzeczy i ma na celu, jak wynika z pkt 2 i 3 jego preambuły, ustanowienie wspólnej polityki transportowej poprzez określenie wspólnych reguł mających zastosowanie do rynku międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy i zapewnienie spójnych ram prawnych dla międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy we Wspólnocie (Unii Europejskiej). Dla osiągnięcia tego celu rozporządzenie nr 1072/2009 uzależniło wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy od posiadania licencji wspólnotowej i wprowadziło obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy w celu umożliwienia państwom członkowskim skutecznego sprawdzenia, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz (pkt 12 preambuły). Jest to również zasada ogólna wyrażona w art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009, zgodnie z którym wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz - jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego - świadectwa kierowcy. Kontrola ta ma zapobiegać naruszaniu reguł konkurencji przez przewoźników wykonujących zarobkowo międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 1072/2009, świadectwo kierowcy jest wydawane przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi, który:

a) jest posiadaczem licencji wspólnotowej; oraz

b) albo legalnie zatrudnia w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzysta z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE, pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim:

(i) na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych; oraz, w odpowiednich przypadkach,

(ii) na mocy układów zbiorowych, zgodnie z regułami stosowanymi w tym państwie członkowskim.

Stosownie do treści art. 5 ust. 2 rozporządzenia nr 1072/2009, świadectwo kierowcy jest wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony, lub każdemu kierowcy pozostającemu w jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu powołanej wyżej dyrektywy. Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1.

Świadectwo kierowcy należy, zgodnie z art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009, do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika, natomiast świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.

Stosownie natomiast do treści art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto - w międzynarodowym transporcie drogowym - świadectwo kierowcy, jeżeli jest wymagane.

Z powołanych przepisów wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że świadectwo kierowcy wydawane jest na wniosek przewoźnika legalnie zatrudniającego kierowcę będącego obywatelem państwa trzeciego lub legalnie korzystającego z usług kierowcy będącego obywatelem państwa trzeciego. Świadectwem tym kierowca musi się legitymować, gdy prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Jeżeli zatem przewoźnik posiadający licencję wspólnotową, wykonuje na jej podstawie międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, obowiązany jest wyposażyć kierowcę w świadectwo kierowcy. Kierowca obowiązany jest posiadać i okazywać do kontroli świadectwo wydane na wniosek tego przewoźnika, który wykonuje przewóz. Świadectwo służy bowiem wykazaniu, że przewoźnik wykonujący przewóz zatrudnia kierowcę lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego legalnie, dlatego też wykonując przewóz na rzecz określonego przewoźnika kierowca nie może posługiwać się świadectwem wystawionym dla innego przewoźnika.

Podkreślić przy tym należy, że organem wydającym świadectwa kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej w Polsce jest Główny Inspektor Transportu Drogowego.

Ze zgromadzonego w sprawie niniejszej materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że 23 czerwca 2022 r. międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy wykonywała F. Sp. z o.o. w B. na podstawie licencji nr [...], zaś kierowcą był obywatel państwa trzeciego – Białorusi, który nie posiadał ważnego świadectwa kierowcy wydanego na wniosek ww. Spółki. Okazane w trakcie kontroli przez kierowcę świadectwo kierowcy nr [...] wydane zostało dla innego przewoźnika – UAB B., a więc podmiotu, który nie wykonywał przewozu drogowego w niniejszej sprawie na terytorium RP.

Bezsporne przy tym w sprawie było to, że w czasie kontroli pojazdu skarżącej Spółki, wykonywany był międzynarodowy przewóz drogowy przez tę Spółkę, która to przewóz wykonywała na terenie Polski. Powyższe wynikało nie tylko z przedmiotowej licencji wspólnotowej udzielonej skarżącej, która to licencja została okazana w czasie kontroli, ale również z międzynarodowego listu przewozowego CMR (znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy), dotyczącego przewożonego towaru oraz z protokołu przesłuchania kierowcy, który podał, że w dniu kontroli jechał polskim zestawem ciężarowym i przedstawił licencję wspólnotową na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy wydaną na rzecz Spółki F. Ustalenie to znajduje potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, który skutecznie nie został przez skarżącą podważony.

Istota sporu, w kontekście podnoszonego przez skarżącą spółkę naruszenia art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d., dotyczy jednak zawartego w dniu 14 listopada 2019 r. porozumienia pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy. Zdaniem skarżącej spółki kierowca samochodu ciężarowego – obywatel Białorusi nie był i nie jest jej pracownikiem, a jest pracownikiem spółki litewskiej UAB B. z siedzibą w W., która na mocy porozumienia na rzecz skarżącej spółki świadczy usługi outsourcingu pracowniczego (wypożyczenia pracownika). W ocenie skarżącej, fakt posiadania litewskiego świadectwa kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, wydanego spółce litewskiej oznaczał, że legitymował się on ważnym świadectwem kierowcy.

Jak zdaje się wnioskować skarżąca spółka, z treści art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009 wynika wprawdzie obowiązek posiadania licencji wspólnotowej i świadectwa kierowcy, jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego, jednakże przepis ten nie nakłada - jak sugeruje organ - obowiązku łącznego spełnienia wskazanych w nim przesłanek przez jeden podmiot. Przyjmując powyższe, w ocenie skarżącej, w przedmiotowej sprawie obowiązki wynikające z treści ww. przepisu zostały spełnione. Podmiot (UAB B.), który legalnie zatrudniał kierowcę (obywatela Białorusi) uzyskał dla tego kierowcy wymagane przepisami rozporządzenia nr 1072/2009 świadectwo kierowcy, uprawniające do wykonywania przewozów na terenie Unii Europejskiej. Jednocześnie podmiot, który wykonywał usługę transportową (F. sp. o.o.) posiadał w czasie kontroli pojazdu na terytorium RP ważną licencję wspólnotową wydaną zgodnie z przepisami państwa swojej siedziby oraz przepisami UE.

Powyższe twierdzenia skarżącej spółki nie znajdują jednak potwierdzenia w obowiązujących przepisach prawa, wyżej zacytowanych.

Zdaniem sądu, okazanie przez kierowcę świadectwa kierowcy wydanego na wniosek innego podmiotu niż wykonujący przewóz stanowi bezsprzecznie naruszenie obowiązków przewozu drogowego określonych w art. 5 ust. 2 i 6 rozporządzenia nr 1072/2009 oraz w art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d.

Wskazać przy tym należy, że bez wpływu na odpowiedzialność skarżącej spółki pozostaje okoliczność, że kierowca zatrudniony jest przez przedsiębiorcę UAB B. (spółkę litewską) a skarżąca "wypożyczyła" tego pracownika – obywatela Białorusi – w celu wykonania przez niego usługi kierowania pojazdem, w ramach legalnej współpracy, realizowanej na podstawie odrębnej umowy cywilnoprawnej tj. porozumienia pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy z 14 listopada 2019 r.

Sąd nie przesądza jaki faktycznie rodzaj stosunku prawnego łączył skarżącą spółkę, spółkę litewską i kierowcę obywatela Białorusi tzn. czy zawarte porozumienie ma charakter cywilnoprawny, czy też ma cechy leasingu pracowniczego uregulowanego w art. 1741 K.p., a także wpływu poszczególnych zapisów zawartego porozumienia pracodawców i kształtowania tej umowy. Bezspornie w sprawie ustalono, że to właśnie kierowca wskazany w tej umowie dokonywał międzynarodowego przewozu drogowego na rzecz skarżącej spółki. Jak podkreśla się w orzecznictwie zasada swobody umów, obowiązująca także w prawie pracy zgodnie z art. 3531 K.c. w zw. z art. 300 K.p., pozwala stronom swobodnie ukształtować stosunek prawny, w ramach którego ma być wykonana praca. O rodzaju zawartej umowy rozstrzyga więc przede wszystkim zgodna wola stron (wyrok SN z 2004.10.07, II PK 29/04, OSNP 2005/7/97; wyrok SN z 2000.04.13, I PKN 594/99, OSNP 2001/21/637). Jednakże ocena charakteru stosunku prawnego łączącego strony, która musi być poprzedzona ustaleniem zarówno treści oświadczeń woli, złożonych przez strony przy zawieraniu umowy, jak i celu i zamiaru, a także treści ukształtowanego w ten sposób stosunku prawnego nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Korzystanie z usług pracownika innego przewoźnika, choć może budzić wątpliwości, jest dopuszczalne, ale przy spełnieniu wszystkich wymogów prawa, w innym wypadku może stanowić próbę obejścia pewnych regulacji. Podkreślić należy, że zawarta pomiędzy stronami umowa cywilnoprawna nie może zmienić zasad odpowiedzialności administracyjnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy przez każdego przewoźnika, który wykonuje międzynarodowy transport drogowy i zatrudnia lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego wynika z przepisów bezwzględnie obowiązujących, których strony nie mogą dowolnie interpretować. Świadectwo kierowcy służy wykazaniu, że przewoźnik legalnie zatrudnia lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego. Każdy przewoźnik obowiązany jest do wystąpienia o świadectwo dla kierowcy, którego zatrudnia na podstawie umowy o pracę lub korzysta z jego usług na podstawie innej umowy, co wprost wynika z treści art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1072/2009, gdzie pojawia się pojęcie nie tylko "kierowcy legalnie zatrudnionego", ale także "kierowcy pozostającego w dyspozycji przewoźnika". To oznacza, że zawarte porozumienie w sposób jednoznaczny potwierdza legalność pozostawania w dyspozycji przewoźnika, a zatem i konieczność posiadania świadectwa kierowcy, wydanego temu konkretnemu przewoźnikowi, który wykonuje transport międzynarodowy.

W ocenie sądu, przepis art. 5 rozporządzenia nr 1072/2009 nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Wskazany przepis jasno określa wymogi, jakie należy spełnić, aby otrzymać świadectwo kierowcy. Świadectwo może otrzymać tylko przedsiębiorca posiadający licencję wspólnotową oraz legalnie zatrudniający kierowcę lub legalnie korzystający z usług kierowcy spoza Unii Europejskiej (art. 5 lit a i b ww. rozporządzenia nr 1072/2009). Niespełnienie jednego z tych warunków stanowi podstawę do odmówienia wydania przedsiębiorcy świadectwa kierowcy. W sytuacji gdy skarżąca, jak utrzymuje, legalnie korzystała z usług kierowcy – obywatela Białorusi - i na tę okoliczność powołuje się na wiążącą ją z kierowcą odrębną umowę cywilnoprawną (porozumienie pracodawców) – dla potwierdzenia wykonywania przewozu zgodnie z obowiązującymi przepisami obowiązana była wystąpić z wnioskiem o wydanie dla tego kierowcy świadectwa kierowcy. Realizowanie przewozu bez dopełnienia powyższego obowiązku wiązało się z ryzykiem nałożenia na przewoźnika sankcji administracyjnej. Tym samym sąd nie podziela zarzutów skargi w zakresie naruszenia art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d., czy też art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który orzekał w podobnych stanach faktycznych (wyroki NSA: z 26 listopada 2019 r., II GSK 3221/17 oraz II GSK 3087/17, pub. CBOSA).

Odnosząc się do zarzutu błędnych ustaleń faktycznych wskazać należy, że stan faktyczny sprawy został ustalony przede wszystkim w oparciu o sporządzony w sprawie protokół kontroli z 23 czerwca 2022 r., podpisany przez kierowcę kontrolowanego pojazdu bez zastrzeżeń, a także pozostałe dokumenty, w tym licencję i CMR oraz protokół przesłuchania świadka - kierowcy. Protokół kontroli, będący podstawowym dowodem w sprawie, został sporządzony przez organ kontrolny przy współudziale kontrolowanego, z zapewnieniem możliwości przedstawienia przez kontrolowanego własnej wersji zdarzeń. Protokół kontroli - w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. – jest dokumentem urzędowym. Dokument ten, sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W trakcie kontroli kierowca nie zgłosił żadnych zastrzeżeń. Ze zgromadzonych dokumentów nie wynika aby istniały problemy komunikacyjne między kontrolującymi a kontrolowanym kierowcą, w tym by nie był on w stanie posługiwać się językiem polskim w stopniu umożliwiającym swobodne porozumiewanie się z osobą kontrolującą oraz by potrzebował tłumacza. Analiza treści protokołu kontroli nie wzbudza wątpliwości odnośnie stopnia znajomości języka polskiego przez kierowcę. Znajomość języka potwierdza przesłuchanie kierowcy w charakterze świadka. Nadto sam kierowca zeznał, że zna język polski.

Należy przy tym wskazać na art. 4 ustawy z 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. 2021 poz. 672 ze zm.), zgodnie z którym język polski jest językiem urzędowym. W świetle treści art. 5 ust. 1 i 2 ww. ustawy, podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych organom, o których mowa w art. 4. Oznacza to, że wszystkie oświadczenia składane przed organami władzy publicznej muszą być składane w języku polskim. Organ nie jest więc zobowiązany do powoływania tłumacza podczas kontroli drogowej, natomiast przedsiębiorca, zatrudniając kierowcę (czy też legalnie korzystając z jego usług), który nie zna języka kraju, przez którego terytorium osoba ta ma realizować przewóz rzeczy, przyjmuje na siebie ryzyko wynikające z tej nieznajomości. Nieznajomość języka polskiego nie może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą naruszenie prawa, tym bardziej, że kierowca w toku kontroli nie zgłaszał problemów ze zrozumieniem języka polskiego, następnie podpisał protokół bez uwag i został przesłuchany w charakterze świadka.

Zauważyć też trzeba, że zgodnie z art. 74 ust. 1 u.t.d. w przypadku stwierdzenia naruszeń uzasadniających nałożenie kary pieniężnej, podczas przeprowadzanej kontroli drogowej, sporządza się protokół kontroli. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się uwagę na szczególne dowodowe znaczenie takiego protokołu, który jest często podstawowym dokumentem stanowiącym materiał dowodowy w sprawach o nałożenie kary pieniężnej. Istotne jest również, że podawane przez uczestniczących w kontroli informacje są z reguły wypowiadane "na gorąco", spontanicznie, bez kalkulowania ich znaczenia i ewentualnego wpływu na wynik sprawy, tak uzyskany dowód ma zatem walor szczególny (vide: wyrok NSA z 17 czerwca 2021 r., II GSK 1157/18, pub. CBOSA). Nie doszło w tym zakresie do naruszenia art. 74 u.t.d. w zw. z art. 76 § 1 oraz art. 8 K.p.a., zaś organ wyczerpująco rozpatrzył zgromadzony materiał dowody i prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego.

Stosownie do treści art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.). Zgodnie z treścią lp.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d., wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy, przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy, jest sankcjonowane karą pieniężna w wysokości 5 000 złotych. Zatem kara pieniężna za stwierdzone w toku kontroli naruszenie została nałożona w prawidłowej wysokości.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania. Stan faktyczny sprawy został wnikliwie wyjaśniony na podstawie kompletnego materiału dowodowego, a organy wyprowadziły na jego podstawie prawidłowe wnioski.

W związku z tym, że zaskarżona decyzja została wydana w zgodzie z obowiązującymi przepisami, a zarzuty skargi okazały się bezzasadne, sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), skargę oddalił.