Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1515/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 3 pkt 4
journal: Dz.U. 2018 poz 133
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Ewa Radziszewska – Krupa (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia 2021r. sprawy ze skargi J. i Z. L. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z [...] czerwca 2020r. nr [...] w przedmiocie wypłaty odprawy mieszkaniowej oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Prezes Agencji Mienia Wojskowego (zwany dalej: "Prezes AMW") decyzją z [...] maja 2020r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. L. (zwana: "Skarżącą" albo "matką Żołnierza") oraz J. L. (zwana dalej: "Skarżącą" albo "babcią Żołnierza") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] (zwany dalej: "Dyrektor AMW") z [...] marca 2020r. nr [...], w której orzeczono o wypłacie E. L. (zwana dalej: "Wdową, albo żoną Żołnierza"), działającej w imieniu własnym oraz reprezentującej małoletniego syna Żołnierza – A., odprawy mieszkaniowej w wysokości 205.287,55 zł oraz odmawiającej wypłaty Skarżącym odprawy mieszkaniowej. W podstawie prawnej powołano m.in. na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020r. poz. 256 ze zm., zwana dalej "k.p.a.") i art. 17 ust. 3 i 4 ustawy z 10 lipca 2015r. o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. z 2020 r. poz. 231 ze zm.) oraz art. 23 ust. 3 pkt 4 oraz ust. 4 pkt 1 lit b) w związku z art. 47 ustawy z 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2018r., poz. 2356 ze zm., zwana dalej "u.z.s.z.").

Prezes AMW w uzasadnieniu wskazał, że B. L. - żołnierza służby stałej (zwany dalej Żołnierzem") - zwolniono z zawodowej służby wojskowej i przeniesiono do rezerwy wskutek upływu – [...] sierpnia 2018r. - terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez Żołnierza, który posiadał uprawnienia do emerytury wojskowej od [...] września 2018r. Żołnierz nie ubiegał się o wypłatę odprawy mieszkaniowej do dnia śmierci – [...] października 2018r. Z decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z [...] lutego 2019r. o zmianie wysokości wojskowej renty rodzinnej wynika, że Jego śmierć jest następstwem choroby powstałej w czasie pełnienia służby wojskowej. Matka Żołnierza wystąpiła 16 listopada 2018r. (data wpływu do Dyrektora AMW) o wypłatę odprawy mieszkaniowej, zaś Wdowa skierowała wniosek o wypłatę ww. odprawy 4 marca 2019r. (data wpływu do organu). Matka Żołnierza stwierdziła, że zamieszkiwała w [...] przy ul. [...] wspólnie z synem i jego babcią do śmierci Żołnierza. Oświadczyła, że jej syn nie miał innego miejsca zamieszkiwania, aniżeli ww. adres zameldowania na pobyt stały. W trakcie trwania związku małżeńskiego syn nie zamieszkiwał na stałe z żoną i ich dzieckiem. Jedynie po urodzeniu dziecka przeniósł się na kilka miesięcy do [...], aby wspólnie z żoną sprawować opiekę nad dzieckiem. Syn powrócił do [...], z uwagi na ciągłe nieporozumienia między małżonkami i zamieszkiwał w mieszkaniu rodzinnym. Syn wprawdzie regularnie wyjeżdżał do [...], niejednokrotnie nocując w mieszkaniu żony, ale z uwagi na złe relacje z żoną nie zamieszkał tam nigdy na stałe. Po powrocie z misji wojskowej, leczył się z powodu zaburzeń adaptacyjnych oraz choroby alkoholowej, która doprowadziła do jego śmierci. Ostatni raz był hospitalizowany w szpitalu w [...] w miesiącu poprzedzającym jego śmierć. Zamieszkiwanie Żołnierza w [...] potwierdziła sąsiadka - M. O. , mieszkanka tego samego bloku (nr mieszkania [...]), wskazując, że wielokrotnie odwiedzała babkę Żołnierza, aby pomóc jej w opiece nad wnukiem, wezwała też pogotowie, gdyż Żołnierz dostał krwotoku w mieszkaniu Skarżących. W akcie zgonu Żołnierza jako miejsce znalezienia zwłok wskazano [...] .

Z wyjaśnień Wdowy wynika zaś, że zamieszkiwała wspólnie z mężem do jego śmierci w [...] przy ul. [...] i miało to charakter stały, bo w mieszkaniu znajdują się jego ubrania cywilne, wojskowe i rzeczy osobiste. Mąż z powodu choroby alkoholowej wyjeżdżał z domu na kilka dni, a nawet tygodni, nie informując o miejscu pobytu. Mąż tylko ze względu na stan zdrowia przebywał [...] października 2018r. w [...] w ww. lokalu, gdzie zmarł. Okoliczności świadczące o wspólnym zamieszkiwaniu wdowy z mężem potwierdził [...] J. J. w oświadczeniu z [...] sierpnia 2019r. Wdowa w czasie małżeństwa była upoważniona do otrzymywania świadczenia mieszkaniowego wypłacanego Żołnierzowi, a także ekwiwalentu za urlop, dodatkowego uposażenia rocznego, gratyfikacji urlopowej, równoważnika mundurowego, co potwierdzają przelewy z instytucji wojskowych na konto bankowe, którego jest właścicielem. Przedstawiła też kopię zeznań podatkowych za lata 2017-2018 składanych z mężem.

Dyrektor AMW ustalił, że śmierć Żołnierza była następstwem choroby powstałej w czasie pełnienia służby wojskowej i stwierdził, że akt jego zgonu, zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały, zaświadczenie o uprawnieniu zmarłego do wojskowego zaopatrzenia emerytalno-rentowego - stanowią dokumenty urzędowe, w których jako miejsce zgonu i zamieszkiwania Żołnierza wskazano [...] . Na tej podstawie Dyrektor AMW uznał, że Żołnierz zamieszkiwał do dnia śmierci wspólnie z matką i babcią w [...] i decyzją z [...] września 2019r. nr [...] orzekł o wypłacie Skarżącym odprawy mieszkaniowej w wysokości 136 858,37 zł, odmawiając wypłaty odprawy mieszkaniowej Wdowie, działającej w imieniu własnym oraz reprezentującej małoletniego syna Żołnierza.

Prezes AMW, w wyniku odwołania Wdowy, działającej w imieniu własnym i jej małoletniego syna, uchylił ww. decyzję Dyrektora AMW i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że w sprawie nie podjęto wszelkich kroków w celu wyjaśnienia stanu faktycznego w sposób rzetelny, w szczególności w odniesieniu do przesłanek warunkujących wypłatę odprawy mieszkaniowej członkom rodziny w razie śmierci żołnierza zwolnionego z zawodowej służby wojskowej.

Skarżące w toku czynności wyjaśniających podjętych przez Dyrektora AMW przedłożyły: oświadczenie lekarza B. A. o leczeniu Żołnierza w przychodni w [...] przy ul. [...] ; oświadczenia sąsiadów L. T., W. B., E. W. i R. F. na okoliczność wspólnego zamieszkiwania matki z synem w ww. lokalu w [...]; oświadczenie taksówkarza, który woził w latach 2017-2018 matkę i Żołnierza do szpitala w [...] i w [...]; kartą informacyjną z pobytu Żołnierza w szpitalu w [...] w 2018r.

Dyrektor AMW postanowieniem z [...] lutego 2020r. zarządził przesłuchanie matki i żony Żołnierza w celu ustalenia faktycznego miejsca zamieszkania Żołnierza w dniu jego śmierci, które odbyło się [...] lutego 2020r. w siedzibie organu, co potwierdza protokół podpisany przez wszystkich uczestników przesłuchania. Wdowa w trakcie przesłuchania na pytanie dotyczące zamieszkania Jej męża w [...], wskazała, że wszystkie Jego rzeczy osobiste są w domu (w tym dokumenty z Urzędu Skarbowego, dyplomy, odznaczenia), mąż chodził na siłownię w [...], a w dniu śmierci nie przebywał w [...]. W zeznaniu podatkowym za 2017r. jako adres zamieszkania wskazano [...] , bo taki adres podano w dokumentacji podatkowej z Jednostki Wojskowej. Mąż nie był zameldowany, nawet na pobyt czasowy w stanowiącym jej własność od 2008r. mieszkaniu w [...]. Małżeństwem są od 2012r., ale nie zgłaszała męża do spółdzielni. Leczył się na chorobę alkoholową, z powodu zespołu stresu bojowego. W sierpniu 2018r. był u okulisty R. w [...]. Uczęszczał na terapię alkoholową w [...] do lekarza B.. Ona nie chodziła z nim na wizyty lekarskie, ale była o nich informowana. Kiedy mąż w 2014r. przez 2 miesiące przechodził terapię alkoholową, odwiedzała go w weekendy. Jego lekarzem rodzinnym był C. U.. Wdowa nie podała dat wizyt, przed 2017r., ale wskazała, że zaświadczenia lekarskie wystawiał lekarz psychiatra. Nie zawsze uczestniczyła w terapiach męża, który choć był zobowiązany do uczestniczenia w nich, nie stawiał się na wizyty. W 2013-2014 mąż odbył wizyty w [...] w Klinice Stresu Pourazowego. Do [...] jechał wspierany przez żołnierzy z Jednostki Wojskowej. Przebywał na odwyku w [...] , w [...] w Samodzielnym Publicznym Zespole Opieki Zdrowotnej Oddział Leczenia Alkoholowego Zespół Abstynencyjny tzw. detoks. Było to w 2015r. i wiele razy później. Pogotowie zabierało Go wiele razy. W 2018r. było wzywane pogotowie ratunkowe do babci do domu. Jej mąż ostatni raz był w lokalu przy ul. [...] w [...] w sierpniu 2018r. Pomagała mu sporządzić pismo o przywrócenie do pracy. Wyjeżdżali razem na wakacje, w 2018r. byli nad morzem w [...] . Na jej osobiste konto były przekazywane należności finansowe (nie posiadali z mężem wspólnego rachunku bankowego). W 2013r. dzwoniła wielokrotnie do teściowej o pomoc, a informacje o jej adresie zamieszkania [...] ma, bo odwiedzała ją w 2008r. Teściowa od około 20 lat mieszka [...], wie o tym od męża i rodziny. Informację, że teściowa w dniu śmierci męża przebywała [...] otrzymała od szwagra podczas obytej w pracy rozmowy telefonicznej. O śmierci męża też dowiedziała się z rozmowy telefonicznej ze szwagrem. W 2018r. mąż dojeżdżał do pracy tym samym pociągiem, co jego dowódca. Mąż opiekował się synem, jeździł do jej matki na grilla, razem chodzili do Centrum Handlowego [...] w [...]. Mąż wyjeżdżał do babci do [...] zawsze, jak zaczynał pić. Raz w tygodniu nocował w [...], ze względu na nocną służbę. Dzwonił i zawsze wracał do [...], bo uważał, że to mieszkanie jest jego centrum życiowym. W [...] robił zakupy, remonty, naprawy, wspólnie bawił się z dzieckiem, spotykał ze znajomymi, tam skupiało się jego centrum życiowe. W relacjach z synem bywało różnie, jak syn był starszy chciał się z ojcem częściej bawić. Osoby, które złożyły oświadczenia w postępowaniu, odwiedzały męża w miejscu zamieszkania (znajomi, koledzy z pracy, matka i brat Wdowy). Jej mąż chciał się leczyć i wrócić do pracy.

Matka Żołnierza w trakcie przesłuchania wskazała, że jej miejscem zamieszkania jest Polska, ale mieszka też [...] . W 2008r. z mężem mieszkała [...] , a po jego śmierci w 2010r. wpadła w depresję i zmieniła adres zamieszkania [...] na [...]. Do [...] wyjechała w poszukiwaniu pracy. Choroba alkoholowa syna zaczęła się po powrocie z misji wojskowych, na których przebywał 7 razy, gdy się nasilała, Skarżąca wracała z [...] , by opiekować się synem. W latach 2013-2014 nasilały się objawy choroby. Synem opiekowali się lekarze: B. w [...], G. i K., która zajmowała się chorobami żołnierzy zawodowych. Skarżąca do 2010r. pracowała w aptece, później dorywczo "na czarno", nie miała stałej pracy. Średnio w ciągu roku ponad 6-miesięcy przebywała w Polsce. Otrzymuje po mężu z [...] rentę, która była jej jedynym dochodem do 2018r. Rozlicza się [...] , tam składa zeznania podatkowe. W 2019r. otrzymała emeryturę z ZUS z Polski. [...] ma meldunek czasowy. Centrum życiowe syna znajdowało się w [...], gdzie w 2017r. i 2018r. zamieszkiwała z synem. Do [...] wyjeżdżała na leczenie swoje i syna. Osobiście prowadziła i uczestniczyła w leczeniu syna, jeździła na wizyty lekarskie, szukała pomocy dla syna. W 2018r. współpracowała z lekarzami, lekarzem rodzinnym i psychiatrą. Doktor G. poinformował ją, że syn uczestniczył w leczeniu, a po powrocie z wakacji w 2018r. jego stan zdrowia się pogorszył. Załatwiła synowi pobyt w prywatnej klinice, jeździła z synem na komisje lekarskie. Wdowa w tym miejscu oświadczyła, że pomoc polegała na załatwianiu zwolnień lekarskich i zakwestionowała, że nie tylko Skarżąca opiekowała się jej mężem. Matka Żołnierza zeznała, że na wizyty lekarskie jeździła pociągiem do [...] lub taksówką do [...] . Na wizyty lekarskie jeździła także matka Wdowy, ale koszty przejazdu opłacała Skarżąca. W dniu śmierci syna przebywała u rodziny w [...] (wracała z [...] ). Przy synu obecna była jego babcia i sąsiadka Pani O.. Syn przebywał [...] przez tydzień 2017r., a ona do 2016r., kiedy otrzymała obywatelstwo musiała przebywać [...] co trzy miesiące, z uwagi na przepisy tam obowiązujące. W 2017r. i 2018r. przebywała dłużej w Polsce niż [...] i wracała do [...] co trzy miesiące. Obecnie zamieszkuje [...] w domu należącym do siostry jej przyjaciela, z którym przyjeżdżała do Polski. Na pytanie o koszty utrzymania mieszkania [...] odmówiła odpowiedzi. Oświadczyła, że prowadziła wspólne gospodarstwo z synem, ale tylko ona opłacała rachunki, bo syn nie miał pieniędzy. Syn miał rzeczy osobiste, ubrania, mundury w mieszkaniu w [...], gdzie odwiedzali go koledzy z wojska. Do spółdzielni zgłoszono dwie osoby: syna i jego babcię. Matka Żołnierza po jego śmierci przebywała trochę w Polsce, potem wróciła do [...] .

Wdowa wniosła 2 marca 2020r. (data wpływu do organu) o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: zaświadczenia z AMW [...] na okoliczność wspólnego wyjazdu z mężem na wakacje w lipcu 2018r.; fotografii dokumentujących wspólne spędzanie czasu na wakacjach; dokumentacji lekarskiej świadczącej o leczeniu się męża w przychodni w [...]; dokumentów świadczących o przeznaczeniu przez Nią środków z zasiłku pogrzebowego na pogrzeb męża; oświadczeń jej matki – L. W. i jej brata – D. W. o opiece nad jej mężem w okresie jego choroby. Żona Żołnierza doprecyzowała zeznania dotyczące wspólnego zamieszkiwania z mężem i wyjaśniła, że w okresach trzeźwości pracował, spędzał czas z rodziną, trenował i prowadził normalne życie, którego centrum stanowił [...] . Do [...], gdzie przebywała najczęściej jedynie jego babcia, która nie utrudniała mu picia, wyjeżdżał tylko w okresach nawrotów choroby i ciągów alkoholowych. Nie można jednak tych okresów uznawać za zmianę miejsca zamieszkania. Mąż wyjeżdżał tam w konkretnym celu, którego nie mógł realizować w mieszkaniu w [...], bo żona nie pozwalała na wspólne zamieszkiwanie, gdy pił, z troski o małoletnie dziecko. Gdy tylko mąż wychodził z ciągu alkoholowego, wracał do żony i dziecka. Gdyby nie przedwczesna śmierć męża, można mieć pewność, że wróciłby do [...]. Mężem w trakcie choroby opiekowali się także członkowie jej rodziny (matka i brat), a ona partycypowała w kosztach pogrzebu męża.

Dyrektor AMW, po uwzględnieniu całości zebranego materiału dowodowego, uznał, że Wdowa wspólnie zamieszkiwała z mężem w dniu jego śmierci – [...] października 2018r., zaś Skarżące – matka i babcia Żołnierza nie spełniają przesłanki do otrzymania odprawy mieszkaniowej, o których mowa w art. 23 ust. 3 pkt 4 i ust. 4 pkt. 1 u.z.s.z. Dyrektor AMW na tej podstawie wydał decyzję z [...] marca 2019r., w której orzekł o wypłacie Wdowie, działającej w imieniu własnym i reprezentującej małoletniego syna Żołnierza, odprawy mieszkaniowej w wysokości 205.287,55 zł i odmówił wypłaty odprawy mieszkaniowej Skarżącym.

Skarżące w odwołaniu zarzuciły ww. decyzji Dyrektora AMW naruszenie: a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych w sprawie, w tym dowolne ustalenie, że zamieszkiwanie Żołnierza w [...] miało charakter "czasowego pobytu", b) art. 79a § 1 k.p.a. - przez zaniechanie wskazania przesłanek zależnych od Skarżących, które nie zostały spełnione albo wskazane przez Nie do dnia zakończenia postępowania, co ogranicza czynny udział strony w postępowaniu, c) art. 107 § 3 k.p.a. - przez sporządzenie uzasadnienia decyzji niezawierającego wyjaśnienia przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności dowodom złożonym przez Skarżące.

Skarżące wniosły też o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania L. T., W. B., E. W. i M. O. na okoliczność charakteru zamieszkiwania Żołnierza w ww. lokalu w [...] i zwrócenie się do Dowody Jednostki Wojskowej o udzielenie informacji, jakie miejsce zamieszkania wskazał Żołnierz do realizacji celów służbowych.

Prezes AMW - po ponownym rozpatrzeniu sprawy - wydał powołaną na wstępie decyzję. Wskazując w jej uzasadnieniu, że warunkiem koniecznym do wypłaty odprawy mieszkaniowej członkom rodziny po śmierci Żołnierza - co stanowi przedmiot decyzji - jest istnienie przesłanek określonych w art. 23 ust. 3 i 4 u.z.s.z.

W sprawie niespornym jest, że Żołnierz zmarł [...] października 2018r., a jego śmierć nastąpiła w ciągu 3 lat od zwolnienia ze służby i była następstwem choroby powstałej w czasie pełnienia zawodowej służby wojskowej. Należało natomiast ustalić czy członkowie rodziny Żołnierza wnioskujący o wypłatę odprawy mieszkaniowej (Wdowa, działająca w imieniu własnym i na rzecz małoletniego syna oraz Skarżące - matka i babka Żołnierza) spełniały warunek wspólnego zamieszkiwania z żołnierzem zwolnionym ze służby w dacie jego śmierci. Sformułowanie użyte w art. 23 ust. 3 u.z.s.z. "wspólnie zamieszkałym z nim w dniu jego śmierci" należy odnieść do tych członków rodziny Żołnierza, z którymi zaspokajał on potrzeby mieszkaniowe.

Prezes AMW stwierdził, że małżonkowie składali za lata 2017-2018 wspólne zeznanie podatkowe. W sprawie konieczne było też uwzględnienie szczególnych i niezależnych od woli stron okoliczności, kształtujących stosunki między małżonkami, do których należy zaliczyć również wspólne potrzeby mieszkaniowe. Istotną okolicznością, która miała wpływ na sytuację rodzinną małżonków była niewątpliwie choroba alkoholowa Żołnierza, z którą rodzina zmagała się od kilku lat. Z doświadczenia życiowego wiadomym jest, że choroba alkoholowa przekłada się na dysfunkcję całego systemu rodzinnego. Dlatego też stan zdrowia członka rodziny stanowi istotne okoliczności niezależne od woli małżonków, które mogą prowadzić do okresowego, czasem nawet kilkuletniego osobnego zamieszkiwania małżonków. Z wyjaśnień Wdowy wynika, że w okresach nasilenia choroby jej mąż opuszczał mieszkanie w [...], gdyż nie pozwalała mu w stanie nietrzeźwości przebywać razem z małoletnim synem, z uwagi na jego dobro. Z dokumentacji medycznej złożonej do akt wynika, że stan zdrowia Żołnierza uległ pogorszeniu w 2018r. i w tym czasie zamieszkiwał On w lokalu mieszkalnym w [...], aż do dnia śmierci – [...] października 2018r. Prezes WAM nie kwestionował przebywania Żołnierza w ww. lokalu, ale uznał, że zamieszkiwanie miało charakter czasowy, ze względu na nawroty choroby alkoholowej, która zmuszała go do izolacji, by nie stwarzać sytuacji konfliktowych. Z zeznań matki Żołnierza wynika, że obecnie mieszka ona [...] i w Polsce. Posiada obywatelstwo [...] od 2016r. i otrzymuje [...] rentę po zmarłym mężu, gdzie składa też zeznania podatkowe. W stanach nawrotu choroby syna wracała do Polski, by opiekować się synem, co świadczy o jej poświęceniu i zaangażowaniu. Również babcia sprawowała opiekę nad Żołnierzem, który w okresach nasilenia choroby alkoholowej zamieszkiwał w lokalu mieszkalnym w [...]. Tym niemniej Żołnierz do dnia śmierci pozostawał w związku małżeńskim, z którego miał dziecko, a powoływane przez Wdowę okoliczności świadczą o istniejących relacjach małżeńskich i pozwalają stwierdzić, że w sprawie zachodzi przesłanka zamiaru stałego pobytu Żołnierza z rodziną, którą założył. Żołnierz zawierając związek małżeński zobowiązany był do zapewnienia rodzinie nie tylko potrzeb materialnych, ale także potrzeb mieszkaniowych, o jakie chodzi ustawodawcy w art. 23 ust. 3 pkt 4 i ust. 4 pkt 1 w związku z art. 47 u.z.s.z.

Zdaniem Prezesa AMW w tak ustalonych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy chybiony jest zarzut Skarżących, że naruszono art. 79a k.p.a. Organ odwoławczy w toku ponownego rozpoznania sprawy rozpatrzył i ocenił dowodzone przez Skarżące okoliczności zamieszkiwania Żołnierza w lokalu mieszkalnym w [...], w ich całokształcie. Prezes AMW nie uwzględnił kolejnych wniosków dowodowych Skarżących, bo przesłuchanie ww. świadków oraz zwrócenie się do Dowódcy Jednostki Wojskowej na tę samą okoliczność wspólnego zamieszkiwania Żołnierza z matką i babcią nie wznosi nic nowego do ustalonego stanu faktycznego.

Prezes AMW, odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania, nie podzielił zarzutów uchybienia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., uznając, że Dyrektor AMW wydał decyzję na podstawie obowiązujących przepisów, po uprzednim należytym wyjaśnieniu zamieszkiwania w dniu śmierci. Wskazuje na to cel, na jaki przyznawana jest odprawa mieszkaniowa - udzielenie pomocy członkom rodziny zmarłego żołnierza w zaspokojeniu ich potrzeb mieszkaniowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje utrwalony pogląd, że o miejscu zamieszkiwania decydują występujące łącznie dwie przesłanki faktyczne: przebywanie w znaczeniu fizycznym w określonej miejscowości (corpus - czynnik zewnętrzny) i zamiar stałego pobytu (animus - czynnik wewnętrzny). O miejscu zamieszkania rozstrzyga zatem całokształt okoliczności wskazujących na stan faktyczny przebywania (w sensie fizycznym), połączony z zamiarem takiego przebywania. Zamiar stałego pobytu może przejawiać się przez zlokalizowanie w danej miejscowości tzw. stałego ogniska domowego. Przy ustalaniu zamiaru stałego pobytu chodzi nie tylko o związki natury ekonomicznej (zatrudnienie w danej miejscowości), ale emocjonalnej lub rodzinnej.

Organ pierwszej instancji – w celu ustalenia przesłanki wspólnego zamieszkiwania członków rodziny z Żołnierzem, a w konsekwencji ustalenia samego prawa do wypłaty odprawy mieszkaniowej - w toku postępowania zgromadził obszerny materiał dowodowy (opisany szczegółowo wstanie faktycznym decyzji) w postaci wyjaśnień stron, oświadczeń świadków, dokumentów urzędowych, ustaleń wynikających z przesłuchania Wdowy i Matki Żołnierza oraz dowodów pośrednich. Zdaniem organu odwoławczego postępowanie wyjaśniające daje podstawę do ustalenia, gdzie Żołnierz w dniu śmierci zaspokajał faktyczne potrzeby mieszkaniowe. Ramy swobodnej oceny dowodów wyznaczają nie tylko wymagania prawa procesowego, ale także zasady doświadczenia życiowego i reguły logicznego rozumowania, według których organ dokonuje wyboru określonych środków dowodowych, a rozważając ich moc oraz wiarygodność, odnosi je do całokształtu materiału dowodowego. W sprawie bezspornym jest, że Wdowa do śmierci swojego męża pozostawała z nim w związku małżeńskim (nie orzeczono rozwodu ani separacji). Małżonkowie posiadali wspólne dziecko - małoletniego syna A.. Zgodnie z art. 23, art. 27 i art. 281 ustawy z 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2019r., poz. 2086 ze zm.) obowiązki małżonków względem siebie istnieją - w czasie - trwania ich związku, co przejawia się również we wzajemnym zabezpieczeniu potrzeb mieszkaniowych. Zebrany materiał dowodowy nie wskazuje, że przed śmiercią ustały więzi małżeńskie między Żołnierzem a jego żoną. W mieszkaniu w [...], gdzie zamieszkuje Wdowa z dzieckiem znajdują się ubrania cywilne i wojskowe oraz rzeczy osobiste Żołnierza, o czym świadczą zdjęcia. Małżonkowie wraz z dzieckiem - co istotne na kilka miesięcy przed śmiercią Żołnierza - spędzili wspólne wakacje, co potwierdzają zdjęcia i zaświadczenie z ośrodka wczasowego AMW [...]. Małżonkowie nie posiadali wspólnego konta bankowego, ale z dokumentów przedłożonych przez Wdowę wynika, że prowadzili wspólne gospodarstwo domowe. Żołnierz w trakcie pełnienia służby wojskowej otrzymywał świadczenie mieszkaniowe wypłacane na wskazane przez Niego konto bankowe, którego właścicielem jest Wdowa. Na to konto wpływały również środki finansowe należne Żołnierzowi z tytułu równoważnika mundurowego, dodatkowego uposażenia rocznego, gratyfikacji urlopowej, co potwierdzają przelewy z: [...] marca, [...] marca, [...] czerwca 2018r.

Prezes AMW stwierdził, że rację mają Skarżące, że Dyrektor AMW nie uzasadnił należycie, jakimi przesłankami kierował się przy załatwieniu sprawy. Uchybienie art. 107 § 3 k.p.a. konwalidował organ odwoławczy.

2. Skarżące, reprezentowane przez pełnomocnika, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły o uchylenie ww. decyzji organu pierwszej i drugiej instancji i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, z uwagi na naruszenie:

a) art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 11 i art. 77 k.p.a. - przez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, choć organ ten nie dokonał, w sposób wyczerpujący, zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy;

b) art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 9, art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. - przez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, choć organ ten zaniechał, wskazania Skarżącym przesłanek zależnych od nich, które nie zostały spełnione lub wykazane na dzień wysłania informacji o zakończeniu postępowania, co naruszało ich prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania;

c) art. 107 § 3 k.p.a. - przez sporządzenie uzasadnienia niezawierającego istotnych elementów, w szczególności niewyjaśniającego dlaczego odmówiono mocy dowodowej dokumentom znajdującym się w aktach, a potwierdzającym, że miejscem zamieszkania zmarłego Żołnierza był [...] , oraz które konkretnie dokumenty przedłożone przez żonę Żołnierza pozwoliły organowi ustalić, że miejscem tym był [...] ;

d) art. 136 § 1 k.p.a. - przez zaniechanie zlecenia organowi pierwszej instancji przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie wniosków dowodowych Skarżących, które przy istniejących wątpliwościach co do stanu faktycznego należało uznać za obligatoryjne.

Skarżące w uzasadnieniu skargi stwierdziły, że wyciąganie wniosków, co do miejsca zamieszkania danej osoby, wyłącznie w oparciu o wyjaśnienia osoby będącej zainteresowaną w sprawie, przy jednoczesnym pomijaniu osobowych źródeł dowodowych w postaci łatwych do pozyskania zeznań sąsiadów, czy znajomych Żołnierza przeczy zasadom logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. Rozstrzygnięcie przez Prezesa AMW o braku naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów procesowych nie ma oparcia w obowiązujących przepisach prawa i w sposób oczywisty narusza prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu. Zarówno Dyrektor AMW, jak i Prezes AMW, odwołując się do dowodów, które pozwoliły dokonać ustaleń faktycznych wskazanych w decyzji, posługują się ogólnikami, które nie pozwalają na merytoryczną z nimi polemikę i kontrolę prawidłowości ich dokonania. Jeśli zeznania Wdowy w połączeniu z okazanymi przez nią zdjęciami rzeczy skutkowały decyzją diametralnie odmienną od pierwotnie wydanej, to należało oczekiwać, że organ szczegółowo wyjaśni, co spowodowało istotną zmianę, względem poprzednio dokonanej oceny dowodów. Matka Żołnierza złożyła dowody w postaci oświadczeń bezstronnych osób, zwłaszcza sąsiadów zamieszkujących w tej samej klatce bloku w [...] i dokumenty, którymi dysponował organ, poddawały w wątpliwość zeznania Wdowy. Dyrektor AMW niemal wyłącznie na tych wyjaśnieniach oparł zmianę pierwotnie wydanej decyzji, co zaaprobował organ odwoławczy. Organ, planując zmianę decyzji i odmówienie wypłaty odprawy mieszkaniowej Skarżącym, powinien uprzedzić Je, że nie wykazały spełnienia przesłanek koniecznych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku, zwłaszcza, że poprzednio wydano decyzję na ich korzyść. Skarżące uzupełniły materiał dowodowy o oświadczenia sąsiadów, lekarza rodzinnego i znajomego rodziny, zaś Wdowa nie zaoferowała dowodów, które pozwalałyby przypuszczać, że organ zmieni wcześniej wydaną decyzję. Dowodami takimi nie mogły być zeznania podatkowe, ani otrzymywanie przez żonę Żołnierza dodatków do uposażenia (stanowi to przejaw ustaleń małżonków w zakresie stopnia przyczyniania się Żołnierza do zaspokajania potrzeb rodziny). Również oświadczenia żołnierza pełniącego służbę w innej jednostce niż zmarły, matki i brata Wdowy powinny być oceniane z dużą ostrożnością. Skarżące mogły przypuszczać, mimo uchylenia przez organ odwoławczy poprzednio wydanej decyzji, że dotychczasowe dowody z dokumentów urzędowych, wnioski Żołnierza do Agencji Mienia Wojskowego i wskazujące lokal jego matki w rubryce miejsce zamieszkania, oświadczeń sąsiadów i innych osób, potwierdzających zamieszkiwanie zmarłego pod wskazanym adresem, zaświadczenia z [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, że zmarły był zgłoszony z babką jako zamieszkujący lokator, stanowią wystarczające potwierdzenie, że Żołnierz nie tylko w dacie śmierci, ale i na co dzień zamieszkiwał w mieszkaniu swojej matki z babcią. Tymczasem Prezes AMW, w ślad za Dyrektorem AMW, wskazał zaś, że wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego przez żonę Żołnierza wynika z przedłożonych przez Nią dokumentów, nie wyjaśniając, o jakich dokumentach mowa. Można się domyślać, że chodzi o zeznania podatkowe, wypełniane przez wdowę po zmarłym, oświadczenie żołnierza i członków rodziny Wdowy. Organ powołał się ponadto na posiadaną przez Wdowę część dokumentacji z leczenia zmarłego w [...], który za wyłącznym staraniem matki był w pewnym okresie leczony w tym mieście) i dokumenty o przeznaczeniu pieniędzy z zasiłku na pogrzeb męża. Gdyby Dyrektor AMW uprzedził Skarżące, że posiadane dowody nie pozwalają na przyjęcie, że Skarżące wspólnie z Żołnierzem zamieszkiwały w [...], wówczas Skarżące mogłyby wykazać się dalej idącą inicjatywą dowodową. W szczególności mogłyby wystąpić, za pośrednictwem brata zmarłego, będącego spadkobiercą Żołnierza, do banku, w którym ww. posiadał rachunek o przesłanie wyciągów za ostatnie lata życia, ze wskazanymi miejscami płatności dokonywanymi przez niego kartą. Mogłyby wystąpić do komisariatu Policji w [...] o przesłanie notatki z interwencji podjętej wobec Żołnierza w mieszkaniu żony, z zawiadomienia Wdowy. Mogłaby okazać zdjęcia rzeczy Żołnierza, które posiadają, skrzyni pełnej wyposażenia wojskowego, w tym sprzętu używanego na misji, czy w trakcie codziennej służby, pamiątek z misji, przyborów do higieny osobistej, bielizny, teczki z dotyczącymi Go dokumentami, faktury za wykupienie miejsca na cmentarzu i zakup nagrobka świadczące o poniesieniu kosztów (znacznie przewyższającego zasiłek uzyskany przez Wdowę, za zgodą matki Żołnierza), korespondencję kierowaną do syna pod adres w [...], matka Żołnierza mogłaby wnioskować o przesłuchanie bliskich znajomych Żołnierza, w tym żołnierzy pełniących z nim służbę w jednostce wojskowej w [...].

Organy w sposób niezrozumiały zignorowały, że Wdowa nie poparła twierdzeń najbardziej miarodajnymi i obiektywnie łatwymi do uzyskania dowodami, w postaci zeznań sąsiadów, czy znajomych męża. Tym bardziej nieakceptowalne jest pominięcie wniosku o przesłuchanie sąsiadów zamieszkujących w bloku, w którym, stałe mieszkał Żołnierz, czy zwrócenie się do dowódcy jednostki o podanie adresu, jaki Żołnierz wskazał, jako adres zamieszkiwania na wypadek alarmu w jednostce.

Ocena czy doszło do naruszenia art. 79a k.p.a. nie jest zależna od tego czy organ przychyla się do zarzutów odwołujących się. Nieuwzględnienie zarzutu naruszenia tego przepisu, z powodu uznania, że dowodzone przez Skarżące okoliczności zamieszkiwania Żołnierza w lokalu mieszkalnym w [...] rozpatrzył i ocenił w ich całokształcie organ odwoławczy w toku ponownego rozpoznania sprawy, nie mogło walidować oczywistego naruszenia przez Dyrektora AMW uprawnienia strony opisanego w ww. przepisie. Skarżące, powołując się na wyrok NSA z 1 października 2019r. sygn. akt II OSK 985/19, stwierdziły, że połączenie obowiązku z art. 79 § 1 zdanie pierwsze k.p.a. z informacją o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów i zgłoszonych żądań świadczy o tym, że z woli ustawodawcy chodziło niejako o wstępną ocenę zebranego materiału dowodowego pod kątem możliwości uwzględnienia żądania. Organ administracji, wykonując ten obowiązek powinien więc odnieść się konkretnie do zgromadzonego materiału dowodowego, wskazując na przesłanki, których dotychczas nie spełniono lub nie wykazano. Z ww. przepisu wynika, że organ administracji powinien wyraźnie stwierdzić, że niespełnienie lub niewykazanie tych przesłanek może spowodować, że zostanie wydana decyzja, która jest niezgodna z żądaniem strony. Z art. 79 § 1 k.p.a. ani z innego przepisu k.p.a. nie wynika, aby organ administracji był zwolniony z obowiązku wynikającego z ww. przepisu, jeżeli strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, w szczególności tego, który zawodowo trudni się reprezentowaniem przed organami administracji.

Prezes WAM utrzymał w mocy decyzję Dyrektora AMW, choć materiał dowodowy nie tylko nie potwierdził w wystarczającym stopniu zamieszkiwania Żołnierza w [...] z żoną, lecz wyraźnie wskazywał, że miejscem Jego zamieszkiwania był [...] . Końcowe ustalenia Dyrektora AMW były niezrozumiałe, jeśli uwzględniało się materiał dowodowy, którym organ dysponował. Przedłożone przez Wdowę oświadczenie innego żołnierza nie mogło mieć wpływu na ustalenia organu, gdy oficer ten pełnił służbę w mieście oddalonym o kilkaset kilometrów, a oświadczenia członków rodziny Wdowy o ich opiece nad chorym Żołnierzem, nie miały potwierdzenia w zeznaniach. Wersji Wdowy o wspólnym zamieszkiwaniu z mężem nie potwierdzały także informacje uzyskane z rzeszowskiej spółdzielni mieszkaniowej. Dyrektor AMW nie wyjaśnił, dlaczego dał wiarę twierdzeniom Wdowy, a odmówił wiary twierdzeniom matki Żołnierza, które poparte były m.in. dokumentami urzędowymi i oświadczeniami Żołnierza, składanymi pod rygorem odpowiedzialności karnej na formularzach o wypłatę świadczenia mieszkaniowego, przesyłanymi do Oddziału AMW. Jeśli organ miał wątpliwości co do miejsca zamieszkania matki Żołnierza, powinien dać temu wyraz w uzasadnieniu, uwzględniając przy tym fakt - nie budzący wątpliwości - że w lokalu mieszkała i mieszka babka Żołnierza. Skoro Żołnierz w pisemnych oświadczeniach wskazywał, że mieszka w lokalu należącym do matki, w [...], organ dokonując ustaleń przeciwnych do tego, powinien wyjaśnić powód zignorowania oświadczeń Żołnierza. Podobnie powinien wyjaśnić, dlaczego zrezygnował z możliwości wystąpienia do dowódcy jednostki wojskowej, w której Żołnierz pełnił służbę o udzielenie informacji, jakie miejsce zamieszkania wskazał Żołnierz w dokumentach personalnych. Regulacje obowiązujące w jednostkach wojskowych, dotyczące reagowania na wypadek alarmu, wymagają, aby każdy żołnierz, składał je pod rygorem odpowiedzialności karnej i dyscyplinarnej, podał adres zamieszkiwania, pod który otrzyma sygnał o obowiązku stawiennictwa w jednostce, albo pod który wysyłany zostanie goniec. Żołnierz w oświadczeniu podał adres zamieszkania w [...]. Tym samym sposób, w jaki Prezes WAM doszedł do końcowych ustaleń, nie odpowiadał nie tylko regułom logicznego rozumowania, ale normom ustalonym przez ustawodawcę. Ignorowanie dowodów przedstawionych przez Skarżące godziło w standardy rzetelnego prowadzenia postępowania dowodowego opisane w art. 7, art. 8, art. 10 i art. 11 k.p.a. i nie znajdowało wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji. Już ww. naruszenia prawa strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, obligowało Prezesa WAM do uchylenia ww. decyzji Dyrektora AMW.

3. Prezes AMW w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

2. Sąd na wstępie wyjaśnia, że rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 marca 2021r. Zgodnie bowiem z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842, ze zm.) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym, bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Sąd w tych sprawach orzeka na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Sąd stwierdza ponadto, że Prezes WSA w Warszawie na podstawie zarządzenia z 16 października 2020r. nr 21 w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 podjął stosowne działania.

Sąd stwierdza ponadto, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2294 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") sprawowana jest przez Sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej (np. decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w niej do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c), pkt 2 P.p.s.a.).

3. Sąd, oceniając zaskarżoną decyzję Prezesa AMW w świetle wskazanych wyżej kryteriów, stwierdza, że odpowiadała ona prawu, zarówno materialnemu, jak i procesowemu, tym samym żaden z podniesionych w skardze zarzutów nie mógł być uznany za zasadny.

Sąd stwierdza przede wszystkim, że wbrew stanowisku Skarżących prezentowanemu w skardze, organy administracyjne obu instancji orzekające w sprawie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 23 ust. 3 pkt 4 i ust. 4 pkt 1 lit. b) w związku z art. 47 u.z.s.z.

Przepis art. 23 ust. 3 pkt 4 u.z.s.z. stanowi, że w razie śmierci żołnierza, o którym mowa w pkt 1-3, zmarłego w ciągu 3 lat po zwolnieniu ze służby wojskowej, jeżeli śmierć nastąpiła wskutek urazów doznanych w czasie pełnienia służby lub chorób powstałych w tym czasie, albo w ciągu 3 lat po zwolnieniu ze służby, jeżeli śmierć nastąpiła wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej, wspólnie zamieszkałym z nim w dniu jego śmierci: małżonkowi, zstępnym, wstępnym, osobom przysposobionym i osobom przysposabiającym przysługują uprawnienia, o których mowa w ust. 4, a w przypadku żołnierza, o którym mowa w pkt 5 - uprawnienie, o którym mowa w ust. 4 pkt 1.

Zgodnie zaś z art. 23 ust. 4 pkt 1 lit. b) u.z.s.z. osobom, o których mowa w art. 23 ust. 3, przysługuje odprawa mieszkaniowa, o której mowa w art. 47, wypłacana uprawnionym w częściach równych w wysokości 80% wartości przysługującego lokalu mieszkalnego, obliczonej według zasad określonych w art. 47, o ile śmierć żołnierza pozostaje w związku ze służbą wojskową.

Rację miały w związku z tym organy administracyjne, a przede wszystkim Prezes AMW, że w sprawie niespornym było, że Żołnierz zmarł [...] października 2018r., a jego śmierć nastąpiła w ciągu 3 lat od zwolnienia ze służby i była następstwem choroby powstałej w czasie pełnienia zawodowej służby wojskowej. Prawidłowe było również przyjęcie przez organy obu instancji, że w sprawie należało poczynić również ustalenia czy członkowie rodziny Żołnierza, wnioskujący o wypłatę odprawy mieszkaniowej (Wdowa, działająca w imieniu własnym i na rzecz małoletniego syna oraz Skarżące: matka i babcia Żołnierza) spełniały warunek wspólnego zamieszkiwania z żołnierzem zwolnionym ze służby w dacie jego śmierci. Wymóg ten wynikał z ww. przepisu prawa materialnego – z art. 23 ust. 3 pkt 4 u.z.s.z. Sformułowanie użyte w tym przepisie "wspólnie zamieszkałym z nim w dniu jego śmierci" należy odnieść do tych członków rodziny Żołnierza, z którymi zaspokajał on potrzeby mieszkaniowe.

Wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze w toku postępowania poprzedzającego wydanie ww. decyzji przez Dyrektora AMW z [...] marca 2020r. oraz utrzymującej ją w mocy zaskarżonej decyzji Prezesa AMW z [...] maja 2020r. doszło do zebrania i oceny z uwzględnieniem zasad logicznego i racjonalnego rozumowania całokształtu okoliczności faktycznych sprawy. Organy administracyjne obu instancji, wbrew twierdzeniom wyrażonym w uzasadnieniu skargi, wzięły pod rozwagę nie tylko interes osób, którym przyznano prawo do ww. odprawy mieszkaniowej po zmarłym Żołnierzu – jego żonie i synowi. Analizowały również sytuację osób, którym w pierwotnej decyzji - wydanej przez Dyrektora AMW [...] września 2019r., uchylonej przez Prezesa AMW decyzją z [...] listopada 2019r. - przyznano prawo do odprawy mieszkaniowej – czyli rozważyły okoliczności dotyczące matki i babci Żołnierza w kontekście przesłanki z art. 23 ust. 3 pkt 4 u.z.s.z. – "wspólnego zamieszkiwania". Organ odwoławczy, konstruując uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób zgodny z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz mając na względzie obszerny materiał dowodowy zebrany przez organ pierwszej instancji w toku dwukrotnie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i nie kwestionował – wbrew stanowisku Skarżących prezentowanemu w skardze - że Żołnierz w chwili śmierci przebywał w ww. mieszaniu w [...], które było własnością jego matki i w którym to lokalu mieszkała jego babcia, która opiekowała się Żołnierzem podczas choroby alkoholowej, na którą cierpiał. Organ odwoławczy wziął również pod rozwagę sytuację życiową, w której znalazła się matka Żołnierza, i wbrew argumentom zawartym w uzasadnieniu skargi, nie kwestionował jej oświadczeń o przebywaniu w Polsce i [...] , jak również podkreślił jej wkład i poświęcenie przy opiece nad chorym synem. Okoliczności te wyraźnie wynikają z treści zaskarżonej decyzji i świadczą o prawidłowym zastosowaniu przez Prezesa AMW art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. Trafne było zatem uznanie przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że nie było potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w zakresie niekwestionowanych przez organy obu instancji okoliczności faktycznych sprawy, które wynikały z całokształtu materiału dowodowego sprawy (dokumentów, oświadczeń przesłuchanych w toku postępowania administracyjnego stron oraz oświadczeń przedłożonych przez poszczególnych świadków). Takie stanowisko ma potwierdzenie w treści art. 78 k.p.a. Tym samym zarzuty skargi z tego zakresu nie mogły być uznane za zasadne. Skoro bowiem organ administracyjny nie kwestionuje okoliczności faktycznych sprawy, z których Skarżące wyciągają jedynie odmienne wnioski do tych wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie można uznać, że doszło do naruszenia ww. przepisów z zakresu postępowania dowodowego, w tym art. 79a k.p.a.

Warto ponadto zauważyć, że w toku dwukrotnie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono istotne w sprawie okoliczności faktyczne, a wszystkie strony w nim uczestniczące miały zapewniony czynny udział i mogły przedstawiać wszelkie wiążące się ze sprawą dowody oraz złożyć stosowne oświadczenie. Zarówno Skarżące, jak i Wdowa przed wydaniem przez Dyrektora AMW decyzji z [...] marca 2020r. zostały zawiadomione przez organ pierwszej instancji, w trybie art. 10 k.p.a. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, jak też wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Mogły też zgłosić żądania co do przeprowadzenia nowych dowodów, jak również przedłożyć nowe dowody, w celu wykazania spełnienia przesłanek uzasadniających wydanie decyzji zgodnej z żądaniem (k. 60-63 akt administracyjnych). Matka Żołnierza zdecydowała się tylko na złożenie biletów autobusowych na trasie Polska – [...] oraz poinformowała, że na dzień przed śmiercią syna była w podróży do [...] w celu kontynuowania udziału w leczeniu syna. Żona Żołnierza nie przedkładała żadnych dowodów ani wniosków dowodowych. Nie sposób więc przyjąć, że Skarżące nie mogły czynnie uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym.

Warto też podkreślić, że organ odwoławczy, któremu Skarżące zarzucają naruszenie m.in. art. 10 k.p.a. oraz art. 79a k.p.a. przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie przeprowadzał uzupełniającego postępowania dowodowego, opierając się na obszernym materialne dowodowym, zgromadzonym z zachowaniem zasad wynikających z art. 7, art. 8, art. 10 k.p.a., w toku dwukrotnie prowadzonego postępowania przez organ pierwszej instancji, jak również nie kwestionował okoliczności przebywania Żołnierza w [...], z uwagi na szczególne okoliczności wynikające również z akt sprawy.

Naruszenie zatem przez Prezesa AMW zasady wynikającej za art. 10 § 1 k.p.a. w związku z brakiem zawiadomienia stron o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, który był znany wszystkim stronom, biorącym czynny udział w postępowaniu wyjaśniającym przed organem pierwszej instancji, stanowiło wadliwość proceduralną, która jednak nie mogła mieć żadnego wpływu na wynik sprawy. W tym zakresie Sąd odwołuje się do poglądów wyrażanych w orzecznictwie Sądów Administracyjnych i stwierdza, że Naczelny Sąd Administracyjny w tezie drugiej uchwały z 25 kwietnia 2005r. sygn. akt FPS 6/04 wskazał, że: "Naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy".

Sąd pogląd ten uznaje za własny i stwierdza, że art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi odpowiednik art. 10 § 1 k.p.a. Jednocześnie Sąd uznaje, że w okolicznościach faktycznych sprawy – zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, przy czynnym udziale stron - brak wyznaczenia przez organ odwoławczy siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 10 k.p.a., nie mogło być uznane za istotną wadliwość procesową, tym bardziej, że Prezes AMW nie kwestionował okoliczności przebywania Żołnierza w chwili śmierci w mieszkaniu w [...] ani w innych czasie. Prezes AMW wyjaśnił natomiast przyczyny takiego stanu rzeczy, odwołując się do konkretnych okoliczności faktycznych, mających potwierdzenie w dowodach znajdujących się w aktach.

Sąd stwierdza ponadto, że organ odwoławczy prawidłowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił, mając na względzie zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. oraz zasadę zaufania do organów administracyjnym, wynikającą z art. 8 k.p.a., dlaczego okoliczności eksponowane przez Skarżące – przebywania Żołnierza w chwili śmierci w mieszkaniu należącym do jego matki w [...], jak również zameldowanie w tym mieszkaniu - nie mogły mieć decydującego znaczenia w sprawie i nie mogły być wzięte przez organ pod uwagę przy wykładni ww. przepisów prawa materialnego - art. 23 ust. 3 pkt 4 i ust. 4 pkt 1 lit. b) w związku z art. 47 u.z.s.z. Prezes AMW trafnie przyjął w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w sprawie oprócz ww. okoliczności, podnoszonych przez Skarżące i wynikających z niekwestionowanych przez organy administracyjne obu instancji dowodów z zeznań i oświadczeń Skarżących, jak i powoływanych przez nie świadków oraz dowodów urzędowych, konieczne było też uwzględnienie szczególnych i niezależnych od woli stron okoliczności, kształtujących stosunki między małżonkami (Wdową i Żołnierzem), do których należy zaliczyć również wspólne potrzeby mieszkaniowe. Nie sposób bowiem pominąć w sprawie istotnej okoliczności, która miała wpływ na sytuację rodzinną małżonków – w postaci choroby alkoholowej Żołnierza, z którą rodzina zmagała się od kilku lat.

Sąd w tym kontekście za niezasadne uznaje podnoszone w skardze zarzuty o naruszeniu przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77 § 1 i art. 79a k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. oraz w związku z art. 138 § 1 k.p.a.

Sąd wskazuje ponadto, że prawidłowe było też powołanie się przez organ odwoławczy na doświadczenie życiowe w zakresie następstw wywoływanych przez chorobę alkoholową, która przekłada się na dysfunkcję całego systemu rodzinnego. Tym samym niemożliwe było pominięcie przez organy administracyjne w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy stanu zdrowia Żołnierza - członka rodziny wszystkich zainteresowanych w sprawie osób, a nie tylko jego żony, jak wskazywane jest w uzasadnieniu skargi. Stan zdrowia Żołnierza stanowił istotną okoliczność, niezależną od woli obojga małżonków, które prowadziła do okresowego, czasem nawet kilkuletniego osobnego zamieszkiwania małżonków. Nie można zakwestionować też stanowiska Prezesa AMW, że zaakceptował wyjaśnienia Wdowy, że w okresach nasilenia choroby jej mąż opuszczał mieszkanie w [...], gdyż nie pozwalała mu w stanie nietrzeźwości przebywać razem z małoletnim synem, z uwagi na jego dobro.

Zdaniem Sądu oceny z tego zakresu mieszczą się w zakresie swobodnej, a nie dowolnej oceny dowodów. Dodatkowo organ odwoławczy powołał się na dokumentację medyczną złożoną do akt sprawy, z której wynika, że stan zdrowia Żołnierza uległ pogorszeniu w 2018r. i w tym czasie zamieszkiwał On w lokalu mieszkalnym w [...], aż do dnia śmierci – [...] października 2018r. Warto też wskazać, że z akt sprawy oraz z wyjaśnień matki Żołnierza i jego żony wynikało, że cała rodzina otaczała pieczą chorego, co więcej ani Wdowa ani Żołnierz nie podejmowali kroków w celu rozwiązania małżeństwa, starając się wspólnie spędzać czas. Trzy miesiące przed śmiercią Żołnierza – w lipcu 2018r. rodzina (mąż, żona, dziecko) wspólnie odpoczywała nad morzem. Żołnierz nie przestawał też łożyć na rodzinę, którą tworzył z żoną i dzieckiem, o czym świadczą znajdujące się w aktach dokumenty. Warto też wskazać, że Prezes WAM nie kwestionował przebywania Żołnierza w ww. lokalu mieszkalnym w [...]. Zarówno w [...], jak i w [...] znajdowały się rzeczy Żołnierza, które również wskazują na prawidłowość tezy prezentowanej przez Prezesa AMW w zaskarżonej decyzji, o szczególnej sytuacji istniejącej w sprawie i wiążącej się ze zmaganiem się Żołnierza – męża, ojca, syna, wnuka – ze schorzeniem związanym ze służbą wojskową, jak również z chęcią wielu osób do udzielenia mu pomocy.

W kontekście ww. okoliczności przyjęcie przez Prezesa AMW w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że matka Żołnierza, jako obywatelka [...] od 2016r., która otrzymuje [...] rentę po zmarłym mężu, gdzie składa też zeznania podatkowe - stale nie zamieszkiwała z Żołnierzem - nie może być uznana za ocenę dowolną. Prawidłowo również ocenił organ odwoławczy, że o poświęceniu i zaangażowaniu matki Żołnierza świadczyło m.in. to, że w stanach nawrotu choroby syna wracała do Polski, by opiekować się synem. Organ na podstawie okoliczności wynikających z akt prawidłowo przyjął ponadto, że babcia sprawowała opiekę nad Żołnierzem, który w okresach nasilenia choroby alkoholowej zamieszkiwał w lokalu mieszkalnym w [...]. Tym niemniej racjonalne było odwołanie się przez Prezesa AMW do utrwalonego w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu, że o miejscu zamieszkiwania decydują występujące łącznie dwie przesłanki faktyczne: przebywanie w znaczeniu fizycznym w określonej miejscowości (corpus - czynnik zewnętrzny) i zamiar stałego pobytu (animus - czynnik wewnętrzny). O miejscu zamieszkania rozstrzyga zatem całokształt okoliczności wskazujących na stan faktyczny przebywania (w sensie fizycznym), połączony z zamiarem takiego przebywania. Zamiar stałego pobytu może przejawiać się przez zlokalizowanie w danej miejscowości tzw. stałego ogniska domowego. Przy ustalaniu zamiaru stałego pobytu chodzi nie tylko o związki natury ekonomicznej (zatrudnienie w danej miejscowości), ale emocjonalnej lub rodzinnej. W tym kontekście z uwagi na obszerność materiału dowodowego znajdującego się m.in. na: k. 32-33, k. 38-53, k. 208-259 akt administracyjnych, jak również wynikające z niego okoliczności uzasadnionym było uznanie przez Prezesa AMW, że Żołnierz w chwili śmierci zamieszkiwał z najbliższą rodziną, zaś sam zgon nastąpił w czasie przebywania w mieszkaniu matki z przyczyn wskazanych powyżej. Skoro w aktach sprawy znajdowała się wystarczająca liczba dowodów świadczących o wspólnym zamieszkiwaniu Żołnierza z najbliższą rodziną – żoną i małoletnim synem, a Żołnierz ponadto zawierając związek małżeński zobowiązany był do zapewnienia rodzinie nie tylko potrzeb materialnych, ale także potrzeb mieszkaniowych, o jakie chodzi ustawodawcy w art. 23 ust. 3 pkt 4 i ust. 4 pkt 1 w związku z art. 47 u.z.s.z., należało decyzję Prezesa AMW uznać za prawidłową.

Zdaniem Sądu oceny wyrażane przez organ odwoławczy mieściły się w dyspozycji art. 80 k.p.a., a ponadto wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze, Skarżące miały możliwość wypowiedzenia się co do całokształtu znajdujących się w aktach sprawy dowodów. Nie sposób tym samym uznać, że naruszono którykolwiek z przepisów procesowych wskazanych w skardze, a przede wszystkim art. 10, art. 79a i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

4. Sąd, mając powyższe okoliczności na względzie, na mocy art. 151 P.p.s.a., oddalił skargęę.