Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 722/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6369 Inne o symbolu podstawowym 636
Skarżony organ: Generalny Konserwator Zabytków
Treść wyniku: Odrzucono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 marca 2024 r. sprawy ze skargi K. P. na pismo Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 29 lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia granic zabytkowego Parku Miejskiego postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu K. P. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) uiszczonego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

K. P. wniósł 21 lipca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na pismo Generalny Konserwator Zabytków z dnia 29 lipca 2020 r. (k. 17 akt. sąd.). Zaskarżył w całości powyższy "akt stanowiący pismo Generalny Konserwator Zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P. z dnia 29 lipca 2020 r. ws. [...] ustalający granice zabytkowego Parku Miejskiego w K. wpisanego do rejestru zabytków decyzją z 14.12 1964 r. pod nr rejestru [...] Wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu lub stwierdzenie jego bezskuteczności oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

Zaskarżonemu aktowi Skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 6 k.p.a. polegające na wydaniu aktu bez podstawy prawnej,

2. art. 10 § 1 k.p.a. polegające na niezapełnieniu stronie czynnego udziału na każdym stadium postępowania i uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów,

3. art. 7 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu słusznego interesu strony przy załatwieniu sprawy.

Skarżący podał, że w dniu 19 lipca 2021 r. złożył wniosek do Generalny Konserwator Zabytków o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji przez Generalny Konserwator Zabytków z dnia 29 lipca 2020 r. ws. [...] ustalającej granice zabytkowego Parku Miejskiego w K. wpisanego do rejestru zabytków decyzją z [...] pod nr rejestru [...] Podkreślił, że wznowienie postępowania dotyczy aktu objętego niniejsza skargą.

Skarżący wskazał, że o wydaniu zaskarżonego pisma dowiedział się w dniu 21 czerwca 2021 r. z postanowienia nr [...] Generalny Konserwator Zabytków Delegatury w K. z dnia 10 czerwca 2021 r. wydanego w ramach postępowania o usunięcie z działki o nr ewid. [...] wywróconego drzewa (k. 11-15 akt sąd.).

W uzasadnieniu Skarżący stanął na stanowisku, że pismo Generalny Konserwator Zabytków z 29 lipca 2020 r. choć nie jest nazwane decyzją stanowi w istocie decyzję administracyjną, dlatego wniósł o wznowienie postępowania w jego sprawie. Niemniej jednak z ostrożności procesowej na wypadek nieuznania przedmiotowego pisma za decyzję administracyjną a uznanie, że jest to akt, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący, aby nie uchybić terminowi na wniesienie skargi wynikającego z art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 2059, dalej jako: "p.p.s.a.") złożył niniejszą skargę.

Skarżący podał, że jest właścicielem działki nr [...] obręb [...] w K. przy Placu [...], tak więc posiada interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowego aktu, gdyż akt ten kwalifikując działki jako teren Parku Miejskiego nakłada na właścicieli działek istotne obowiązki i ograniczenia wynikające z Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Działki te bowiem traktowane są jako zabytek wpisany do rejestru zabytków co zobowiązuje właściciela do stałej współpracy z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

W pierwszej kolejności K. P. zarzucił, że brak jest podstawy prawnej do ustalenia granic Parku Miejskiego wpisanego w latach [...] do rejestru zabytków. Brak jest przepisu prawa w Kodeksie postępowania administracyjnego czy ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami umożliwiającego doprecyzowanie granic obszarów wpisanych w latach [...] do rejestru zabytków, których decyzje nie posiadały załączników graficznych określających granice wpisu.

Ponadto Skarżący zarzucił naruszenie prawa strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania i uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

Skarżący wreszcie zarzucił, że brak jest uzasadnienia dla włączenia w granice Parku Miejskiego działki nr [...] stanowiącej własność osoby prywatnej. Nieruchomość ta została nabyta w ramach nieograniczonego przetargu organizowanego przez Agencję Mienia Wojskowego. Był to teren wojskowy, zamknięty i trwale odgrodzony od Parku murem o wys. 2 m zabezpieczonym drutem kolczastym. Przedmiotowa działka leży w linii zabudowy, bezpośrednio sąsiadując z działką [...], na której mieści się budynek Wojskowej Komendy Uzupełnień, a która to działka nie została włączona do granic Parku.

Dalej podał, że jego działka przeznaczona jest w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta K. pod zabudowę usługową. Wnioskodawca poniósł wysokie nakłady na nieruchomość a mianowicie doprowadził do sądowego ustanowienia odpłatnej służebności drogi koniecznej polegającej na prawie przejazdu i przechodu przez sąsiednie nieruchomości. Ponadto przedmiotowa działka została uzbrojona w media tzn. wykonano przyłącza wody, kanalizacji, prądu oraz wykonano instalację wewnętrzną tych mediów na terenie całej działki. Opracowano projekt i uzyskano wstępną zgodę na wykonanie przyłącza gazu. Skarżący planuje pobudować na przedmiotowej nieruchomości budynek usługowy.

W odpowiedzi na skargę Generalny Konserwator Zabytków Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w P. wniósł o odrzucenie skargi. W przypadku przyjęcia skargi do rozpatrzenia wniósł o jej oddalenie i obciążenie skarżącego kosztami postępowania.

Organ wskazał, że decyzja z 14 grudnia 1964 nie posiada załącznika graficznego. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że park miejski-krajobrazowy, w typie parku [...], założony w [...] r. na terenach dawnych ogrodów [...] i przyległych pastwisk miejskich, był kilkukrotnie powiększany, głównie w XIX w., ale również w latach 1923-26 i po 1945 r. W zasobach Delegatury WUOZ w K. znajduje się Projekt rekonstrukcji fragmentu założenia Parku Miejskiego w K. - dokumentacja z 1982 r. oraz obszerne opracowanie dot. Parku Miejskiego w K. z 2018 r.: Kwerenda przekazów i interpretacja danych.

Dalej wskazano, że po przeprowadzonych oględzinach parku w dniu 20.08.2019 r., zapoznaniu się z wnioskami zawartymi w Opinii w sprawie ustalenia granic Parku Miejskiego w K., wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej (Wydział Kultury) i Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 14 grudnia 1964 r. z dnia 8 kwietnia 2020 r., opracowanej przez Narodowy Instytut Dziedzictwa oraz z opinią Delegatury WUOZ w K., po wnikliwej analizie zebranego materiału, Generalny Konserwator Zabytków ustalił, że w skład zabytkowego założenia Parku Miejskiego w K., wpisanego do rejestru zabytków pod numerem rejestru [...] decyzją z dnia 14 grudnia 1964 r. - wchodzą następujące działki:

• obręb [...]: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]

• obręb [...]: [...], [...], [...]

• obręb [...]: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]

• obręb [...]: [...], [...]

W związku z powyższym Generalny Konserwator Zabytków 29 lipca 2020 r. skierował do Kierownika Delegatury w K. pismo z informacją dotyczącą działek wchodzących w skład założenia parkowego oraz mapką z zaznaczonymi granicami Parku.

Organ ochrony zabytków wskazał, że w piśmie z dnia 29 lipca 2020 r. wskazano granice Parku Miejskiego w K. oraz mapę z zaznaczonymi granicami ochrony konserwatorskiej, co należy traktować wyłącznie jako materiał pomocniczy w prowadzonych przez Delegaturę WUOZ w K. postępowaniach dotyczących założenia parkowego, wpisanego do rejestru zabytków decyzją [...] Pismo Generalny Konserwator Zabytków z 29 lipca 2020 r. stanowi więc czynność materialno-techniczną, a decyzja [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej (Wydział Kultury) i Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 14 grudnia 1964 r., na podstawie której Park Miejski w K. został wpisany do rejestru zabytków, stanowi jedyny akt określający przedmiot i granice ochrony konserwatorskiej.

Za niedopuszczalną należy zatem uznać zdaniem organu ochrony zabytków możliwość zaskarżenia czynności materialno-technicznej, gdyż prowadziłoby to do ominięcia treści i skutków ostatecznej decyzji administracyjnej, czyli naruszenia zasady jej trwałości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 28 września 2021 r. w związku z brzmieniem art. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) zawiesił postępowanie sądowe w sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonego pisma Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 29 lipca 2020 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 17 października 2023 r. w sprawie o sygn. VII SA/Wa 1201/23 (dostępny orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"), oddalił skargę K. P. na postanowienie Ministra kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 7 marca 2023 r., nr [...] o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie pisma Generalny Konserwator Zabytków z dnia 29 lipca 2020 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 23 lutego 2024 r. podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne, albowiem ustała przyczyna zawieszenia.

W piśmie procesowym z dnia 6 marca 2024 r. K. P. stanął na stanowisku, że pismo Generalny Konserwator Zabytków Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w P. z dnia 29 lipca 2020 r. ws. [...] ustalające granice zabytkowego Parku Miejskiego w K. stanowi akt w rozumieniu art. 3 § 2 pkt. 4 p.p.s.a., ponieważ jest aktem z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zaskarżony akt ustalając, jakie działki mieszczą się w granicach Parku Miejskiego zakreślił krąg właścicieli nieruchomości podlegających obowiązkom określonym w rozdziale 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z 23 lipca 2003 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 840) oraz nadał konserwatorowi zabytków w stosunku do tych nieruchomości uprawnienia określone w rozdziale 4 ww. ustawy.

Zdaniem Skarżącego wydany akt jest próbą uzupełnienia wadliwej decyzji 14 grudnia 1964 r. o wpisaniu Parku Miejskiego w K. do rejestru zabytków, której wadliwość polega na braku załącznika określającego granice Parku. Wskazać w tym miejscu należy, że każda decyzja o wpisie zabytku nieruchomego do rejestru zabytków powinna określać przedmiot ochrony jak i zakres ochrony rozumiany jako określenie granic przestrzennych obiektu lub obszaru, który podlegać ma ochronie konserwatorskiej. Granice ochrony powinny zostać przedstawione w formie graficznej w postaci załącznika graficznego do decyzji, stanowiącego jej integralną część, w postaci: map, planów, podkładów sytuacyjnych czy wyrysów z map ewidencyjnych, na których oznacza się lokalizację obiektu i wyznacza granicę ochrony.

Skarżący wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11.05.2023 r. o sygn. P 12/18 , w którym Trybunał orzekł, że art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r. poz. 840) w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności nieruchomości przez dopuszczenie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wskazał następnie, że w sprawie objętej niniejszą skargą Park Miejski w K. podlega ochronie konserwatorskiej na podstawie decyzji o wpisie do rejestru zabytków, nie na podstawie wpisu do gminnej ewidencji zabytków niemniej jednak między wpisem zabytku nieruchomego do gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej, a wydaniem zaskarżonego aktu zachodzi niewątpliwa analogia. I w jednym i drugim przypadku organ administracji działa arbitralnie ingerując w prawo własności, a właścicielowi nieruchomości nie przysługuje skuteczny sprzeciw w trybie administracyjnym wobec takich działań. Zaskarżony akt narusza zatem przepis art. 64 ust. 1-3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem.

W pierwszej kolejności rozważenia wymaga kwestia dopuszczalności skargi.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest pismo Generalny Konserwator Zabytków z dnia 29 lipca 2020 r. ws. [...], kierowane do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P., Delegatury w K..

Podkreślenia wymaga, że sprawa dotyczy ochrony zabytku i opieki nad nim, a konkretnie Parku Miejskiego w K. wpisanego do rejestru zabytków pod nr [...] na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. z dnia 14 grudnia 1964 r. W sprawie istotne znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (obecnie: Dz. U. z 2022 r., poz. 840, dalej: u.o.z.). Wpis do rejestru zabytków określa prawnie nieruchomość jako zabytek, co pociąga za sobą określone skutki prawne w formie praw i obowiązków ciążących na właścicielach, posiadaczach i użytkownikach nieruchomości wpisanych do rejestru. Zabytkowy charakter nieruchomości poświadczony wpisem do właściwego rejestru zabytków zobowiązuje właściciela lub posiadacza do stałej współpracy z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

Wpis następuje na podstawie decyzji administracyjnej wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu lub na wniosek właściciela zabytku nieruchomego art. 9 ust. 1 u.o.z. W niniejszej sprawie Wojewódzki Konserwator Zabytków w P. decyzją dnia 14 grudnia 1964 r. wpisał Park Miejski w K. do rejestru zabytków pod nr [...], decyzja wydana została pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i o muzeach (Dz. U. nr 10, poz. 48), która zawierała uregulowania analogicznie do obecnie obowiązujących w tym zakresie. Nie budziło sporu, że decyzja ta nie określiła numerów działek znajdujących się na terenie parku Miejskiego w K. oraz granic parku objętego ochroną konserwatorską. W decyzji z 1964 r. o wpisie do rejestru brak jest bowiem jakichkolwiek odniesień co do granic parku, a także załącznika graficznego, czy mapowego odzwierciedlającego obszar objęty ochroną (k. 1 akt adm.).

W tym stanie Wojewódzki Konserwator Zabytków w P. Delegatura w

K. zwrócił się z pismem z 7 czerwca 2019 r. do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. o określenie granic parku. Organy rozpoczęły ustalanie granic owego parku, w postępowaniu wewnętrznym, między tymi organami. Przeprowadzono oględziny parku, uzyskano mapę parku z aktualnymi oznaczeniami działek wchodzących w jego skład, zwrócono się do Narodowego Instytutu Dziedzictwa o opinię dotyczącą określenia granic parku. W toku tych działań ustalono, że m.in. należąca do K. P. działka nr [...], obręb [...] w K. znajduje się na terenie tego parku. Pismem z dnia 29 lipca 2020 r. W. Konserwator Zabytków w P. odpowiedział na pismo Kierownika Delegatury w K. z dnia 7 czerwca 2019 r., wskazując na konkretne numery działek, które wchodzą w skład zabytkowego założenia Parku Miejskiego w K. i załączając stosowne opracowanie graficzne z wykreśleniem w oparciu o poczynione ustalenia granic Parku Miejskiego w K. (k. 93-95 akt adm. I inst.). Powyższe pismo stało się przedmiotem skargi do WSA w Poznaniu.

Przepis art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako: k.p.a.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

W orzecznictwie przyjmuje się, że przedmiotem skargi na podstawie tego przepisu mogą być akty lub czynności, które:

1) nie mają charakteru decyzji lub postanowienia (bo te są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.);

2) są podejmowane w sprawach indywidualnych,

3) muszą mieć charakter publicznoprawny,

4) dotyczą uprawnień i obowiązków wynikających z przepisu prawa (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 1756/06, CBOSA).

Co się tyczy ostatniej ze wskazanych przesłanek, Sąd podziela pogląd, zgodnie z którym zakres przedmiotowy aktów dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa "należy ograniczyć do przepisów materialnego prawa administracyjnego, które wyłączają możliwość wydania decyzji czy postanowienia, wymagają jednak od organu wykonującego administrację publiczną potwierdzenia obowiązku lub uprawnienia" (B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.), ZNSA 2006, nr 2, s. 12). W orzecznictwie przyjmuje się, że musi istnieć ścisły związek pomiędzy ustaleniem, stwierdzeniem lub potwierdzeniem (oraz ich odmowami) a możliwością realizacji uprawnienia (lub obowiązku) wynikającego z przepisu prawa (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2006 r., sygn. akt II GSK 193/06).

W niniejszej sprawie taki związek nie zachodzi. Zaskarżone pismo z dnia 29 lipca 2020 r., l.dz. [...] Generalny Konserwator Zabytków, kierowane do Kierownika Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w K., dotyczące granic Parku Miejskiego w K., wpisanego do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. nr [...] z dnia 14 grudnia 1964 r. pod numerem rejestru [...] stanowi jedynie pismo o charakterze informacyjnym. Sąd ocenia zaskarżone pismo, jako pismo o charakterze wewnętrznym pomiędzy organami. Zawiera ono jedynie stanowisko Wojewódzki Konserwator Zabytków w P. odnośnie granic Parku Miejskiego w K. ustalonych na podstawie zgromadzonych materiałów, w tym kwerendy i opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Nie stanowi jeszcze o rozstrzygnięciu danej sprawy administracyjnej. Nie jest decyzją administracyjną, postanowieniem, ani aktem i inną czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Tożsame stanowisko zajął również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 października 2023 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1201/23), oddalający skargę K. P. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 7 marca 2023 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zaskarżonego pisma z dnia 29 lipca 2020 r.

Sąd podziela stanowisko, że zaskarżone pismo nie rozstrzyga żadnej sprawy administracyjnej, nie kształtuje praw lub obowiązków, nie stanowi władczego i jednostronnego rozstrzygnięcia wpływającego na sytuację prawną Skarżącego. Nie można zakwalifikować tego pisma również jako uzupełnienia decyzji z 14 grudnia 1964 r. Wprawdzie ustawa o ochronie zabytków nie przewiduje trybu uzupełniania decyzji o wpisie do rejestru zabytków, to przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przewidują nadzwyczajne tryby wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych. Do takiej kontroli i zajęcia stanowiska w tym zakresie nie jest uprawniony Sąd rozpoznający niniejszą skargę.

Wobec powyższego, będące przedmiotem skargi pismo nie podlega kontroli sądu administracyjnego i nie może być podstawą do skutecznie wniesionej skargi. Skarga na tego rodzaju pismo organu jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Odnosząc się do przywołanego przez Skarżącego wyroku WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2956/17 (CBOSA) Sąd wskazuje, że odnosi się do innego stanu faktycznego. Przedmiotem skargi strona uczyniła bowiem czynność w przedmiocie dokonania zmiany wpisu w gminnej ewidencji zabytków, a więc sytuacji odmiennej niż w sprawie niniejszej, gdzie nie miała miejsca zmiana wpisu w rejestrze zabytków.

Natomiast, co do pisma Skarżącego z dnia 6 marca 2024 r., w którym odwołuje się on do gminnej ewidencji zabytków, wskazać należy, że przedmiotowy zabytek wpisany jest do rejestru zabytków prowadzonego przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (art. 9 u.o.z., art. 22 u.o.z.). Na podstawie art. 21 ust. 1 u.o.z. wydane została stosowne rozporządzenie wykonawcze w powyższym zakresie: rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicą niezgodnie z prawem (Dz. U. z 2011 r., Nr 113, poz. 661 ze zm., oraz z 2019 r., Dz. U. poz. 1886).

Z akt administracyjnych sprawy i dalszych pism Skarżącego nie wynika, aby w niniejszej sprawie doszło do włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej określającej działkę skarżącego jako tą, na której znajduje się Park Miejski w K. (§ 14 ust. 1 i § 15 ust. 1 powyższego rozporządzenia). Nie wynika z tego, że miało miejsce włączenie karty adresowej do gminnej ewidencji zabytków (§ 18 ust. 1, § 18a ust. 1 rozporządzenia). Natomiast, jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie NSA to właśnie m.in. włączenie karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków stanowi czynność o charakterze materialno-technicznym w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się także, że włączenie karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jest czynnością organu administracji, o której mowa w art. 3 § 3 pkt 4 p.p.s.a. Niewątpliwie czynności włączenia karty ewidencyjnej czy adresowej stanowią przejaw działalności organizacyjnej organu władzy publicznej w konkretnej sprawie. Powodują one ograniczenie prawa własności. Ujawnienie przedmiotu w ewidencji nie ma jurysdykcyjnego charakteru, a kontrola legalności działania organu sprowadzać się powinna do badania zgodności tego działania jedynie z przepisami administracyjnego prawa materialnego. Czynność włączenia do wojewódzkiej czy gminnej ewidencji zabytków nie jest objęta wyłączeniami przewidzianymi w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 6 września 2016 r., II OSK 1771/16, CBOSA). Analogicznie należy odnieść się do każdej zmiany czy sporządzenia nowej karty ewidencyjnej czy adresowej zabytku.

Mając powyższe na uwadze, dopiero na czynności materialno-techniczne włączenia karty ewidencyjnej czy adresowej do ewidencji przysługiwałaby skarga do sądu administracyjnego, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie w świetle akt administracyjnych przedstawionych Sądowi.

Powyższe potwierdza wskazany przez Skarżącego w piśmie z dnia 6 marca 2024 r. wyrok Trybunału Konstytucyjnego, wydany w dniu 11 maja 2023 r. w sprawie o sygn. 12/18, w którym TK orzekł, że: art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r., poz. 840) w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności nieruchomości przez dopuszczenie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W ten sposób Trybunał Konstytucyjny zgodził się co do wadliwości procedury wyznaczającej nieruchomość, a dalej ujmującej ją w gminnej ewidencji zabytków. Wskazał, że fundamentem demokratycznego państwa prawnego jest możliwość obrony oraz ochrony swoich dóbr. "Art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków w zakresie wskazanym przez NSA prowadzi do sytuacji, w której właściciel nieruchomości, dowiadując się, że nieruchomość ma zostać wpisana do gminnej ewidencji zabytków, nie ma możliwości w postępowaniu administracyjnym zająć stanowiska oraz zakwestionować działań podejmowanych przez organ administracji gminnej w porozumieniu z konserwatorem." I dalej Trybunał Konstytucyjny wskazał, że postępowanie w takim zakresie musi być oparte na możliwie jak najpełniejszych i najbardziej precyzyjnych regulacjach. "Kryteria powinny być przejrzyste, ponieważ od nich zależy możliwa ingerencja w konstytucyjne wolności i prawa. Niebezpieczeństwo arbitralności organów wykonawczych j.st.t. prowadzić może do bezpodstawnego działania, zwłaszcza, że definicja ustawowa "zabytku" tworzy szerokie pole administracyjnego uznania". Z tych też przyczyn Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jest niegodny z Konstytucją RP. Przy czym, chodzi o zapewnienie praw właściciela nieruchomości w sytuacji ujęcia zabytku w gminnej ewidencji zabytków, w świetle niepełnej, dla zapewnienia odpowiedniej ochrony właścicielowi nieruchomości, regulacji ustawowej w tym przedmiocie.

Podsumowując, skarga na pismo z dnia 29 lipca 2020 r., l.dz. [...] Generalny Konserwator Zabytków, kierowanego do Kierownika Delegatury w K. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków, ustalające numery działek i granice Parku Miejskiego w K., wpisanego do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. [...] z dnia 14 grudnia 1964 r. pod numerem rejestru [...] stanowi wewnętrzne pismo o charakterze informacyjnym. Decyzja z 14 grudnia 1964 r. stanowi jedyny akt określający przedmiot i granice ochrony konserwatorskiej.

W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że skargę należało odrzucić, jak Sąd orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w punkcie 1 postanowienia.

Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy, postanowiono zwrócić Skarżącemu kwotę 200 zł uiszczoną tytułem wpisu od niniejszej skargi, o czym orzeczono jak w pkt 2 postanowienia.

Sąd wskazuje, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV (k. 157) na podstawie art. 15 zzs? ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 kwietnia 2023 r., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Strony zostały poinformowane o powyższym trybie rozpoznania sprawy i umożliwiono im złożenie w terminie 7 dni ewentualnych wniosków dowodowych lub twierdzeń, które miałyby być zgłoszone lub podnoszone na rozprawie, z czego Skarżący skorzystał (k. 158-164, 166-167 akt sąd.).