Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 805/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) , art. 161 § 1 pkt 3)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 31zo, art. 31zq ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 7, 77 § 1 i 4 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 oraz art. 79a § 1, art. 107 § 1 pkt 5), art. 107 § 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...], a także decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], 2) umarza postępowanie sądowe odnośnie do skargi w zakresie dotyczącym składek za marzec 2020 r.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 805/21

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. B. (dalej: skarżący) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] września 2020 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję organu z [...] sierpnia 2020 r. nr [...], którą odmówiono skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień i maj 2020 r.

Pismem z [...] maja 2020 r. skarżący, jako płatnik składek, wniósł do organu o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Wniosek został złożony na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., dalej: ustawa o szczególnych rozwiązaniach).

Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. organ odmówił skarżącemu wnioskowanego zwolnienia w części dotyczącej kwietnia i maja 2020 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na treść art. 31zq ust. 1, 3 i 4 ustawy o szczególnych rozwiązaniach i wskazał, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacana należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Organ zaznaczył, że skarżący za kwiecień i maj 2020 r. nie złożył dokumentacji rozliczeniowej w powyższym terminie, w związku z powyższym zwolnienie w odniesieniu do tych miesięcy mu nie przysługuje.

Po wniesieniu przez skarżącego w dniu [...] sierpnia 2020 r. pisma zakwalifikowanego przez organ jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ decyzją z [...] września 2020 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2020 r. W sentencji decyzji organ wskazał, że utrzymywana w mocy decyzja odmawia prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek "za okres marzec do maj 2020 r.".

W piśmie zakwalifikowanym jako skarga na decyzję z [...] września 2020 r. skarżący podniósł, że w maju 2020 r. próbował złożyć elektronicznie deklarację, lecz nie powiodło się to, bowiem "ciągle wyskakiwał błąd w systemie". Skarżący dodał, że w czerwcu próbował odstać w kolejce do ZUS osobiście, ale nie został przyjęty ze względu na dużą liczbę oczekujących. Skarżący zaznaczył, że w czerwcu jego branża już pracowała, więc nie mógł całych dni poświęcić na oczekiwanie w kolejkach ponieważ po prawie trzymiesięcznej przerwie musiał zająć się prowadzeniem działalności. Ostatecznie deklaracje za kwiecień i maj zostały złożone [...] lipca 2020 r. Skarżący podał, że został elektronicznie poinformowany o przyznaniu zwolnienia za marzec, kwiecień i maj, natomiast z ostatniego pisma, które otrzymał, wynika, że nie został zwolniony ze składek za marzec, kwiecień i maj. Z kolei stan zadłużenia jego konta pokazuje, że ma zadłużenie za kwiecień i maj. Skarżący podkreślił, że postępowanie organu jest dla niego niezrozumiałe. Dodał, że jest jedynym żywicielem rodziny, w dobie stanu epidemii sytuacja jego firmy jest niestabilna, a opłacenie zaległych składek będzie dla niego dużym obciążeniem.

Po wniesieniu skargi, organ decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...] (dalej: decyzja zmieniająca) zmienił zaskarżoną decyzję, wskazując, że powinna ona utrzymywać w mocy decyzję w zakresie "kwiecień i maj 2020 r.". Organ zaznaczył, że w decyzji z[...]września 2020 r. błędnie wskazano, że odmawia się zwolnienia za marzec, kwiecień i maj 2020 r., w sytuacji kiedy składka za marzec została umorzona.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Jak podkreślił, analiza konta skarżącego wykazała, że w 2019 r. korzystał on z tzw. Małego ZUS. Jako osoba, która zgłosiła się do tej ulgi, był zobowiązany do podania informacji o rocznym przychodzie i dochodzie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskanym w 2019 r., formie opodatkowania w 2019 r. oraz najniższej podstawie wymiaru składek, w deklaracji rozliczeniowej (ZUS DRA cz. II) za styczeń 2020 r. (do dnia 10 lutego 2020 r.). Natomiast, aby mógł opłacać niższe składki w okresie luty-grudzień 2020 r. powinien deklarację rozliczeniową ZUS DRA cz. II z ww. informacjami złożyć za luty 2020 r. do 10 marca 2020 r. Wówczas, jak zaznaczył organ, na podstawie powyższych deklaracji na koncie rozliczeniowym skarżącego tworzyłyby się "klony" deklaracji za kolejne miesiące. Tym samym spełniony zostałby warunek przewidziany w art. 31zq ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach.

Organ wyjaśnił również, że informacje o zwolnieniu skarżącego z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień i maj 2020 r. były jedynie notami systemowymi, które zostały anulowane. Odnosząc się do załączonej do skargi informacji z [...] czerwca 2020 r. o przyznaniu skarżącemu zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 r., organ przyznał, że takie zwolnienie zostało udzielone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze, co następuje.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do wniosku, że skarga powinna skutkować uchyleniem zarówno decyzji zaskarżonej, jak i ją poprzedzającej, a także uchyleniem decyzji zmieniającej.

Art. 31zo ustawy o szczególnych rozwiązaniach przewiduje możliwość przyznania wnioskodawcy (płatnikowi składek) zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek, pod określonymi warunkami.

W myśl art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Terminy i sposób złożenia dokumentów rozliczeniowych przez płatników zostały uregulowane w art. 47 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm., dalej u.s.u.s). W myśl art. 47 ust. 2g u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące i ustalające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c u.s.u.s. (tzw. Mały ZUS) są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustaliły tę podstawę. Osoby te obowiązane są do złożenia deklaracji rozliczeniowej za pierwszy miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej każdego kolejnego roku, na który ustaliły podstawę wymiaru składek na podstawie art. 18c u.s.u.s.

W związku z dokonaną od 1 lutego 2020 r. zmianą m.in. art. 18c u.s.u.s. (tzw. Mały ZUS Plus), na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2019 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2019 r. poz. 2550), ubezpieczony, który na 2020 r. ustalał najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c ust. 1 u.s.u.s., przekazuje:

1) informację, o której mowa w art. 18c ust. 9 u.s.u.s. w brzmieniu dotychczasowym (informację o rocznym przychodzie z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskanym w poprzednim roku kalendarzowym oraz o najniższej podstawie wymiaru składek ustalonej na dany rok kalendarzowy) odpowiednio w imiennym raporcie miesięcznym albo w deklaracji rozliczeniowej, składanych za styczeń 2020 r., oraz

2) informację, o której mowa w art. 18c ust. 9 u.s.u.s. w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (informację o zastosowanych formach opodatkowania obowiązujących tego ubezpieczonego w poprzednim roku kalendarzowym, o rocznym przychodzie z pozarolniczej działalności gospodarczej i rocznym dochodzie z tej działalności uzyskanych w poprzednim roku kalendarzowym, w tym o przychodzie i dochodzie uzyskanych w okresie obowiązywania danej formy opodatkowania, oraz o podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ustalonej na dany rok kalendarzowy) odpowiednio w imiennym raporcie miesięcznym albo w deklaracji rozliczeniowej, składanych za luty 2020 r.

– w terminach określonych w art. 47 ust. 1 pkt 1 lub 3 u.s.u.s.

W tym miejscu należy zauważyć, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 123 u.s.u.s. mają zastosowanie przepisy K.p.a., a w szczególności zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 K.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 K.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 K.p.a.).

Art. 77 § 1 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien więc być kompletny, to jest dotyczący wszelkich okoliczności faktycznych, które mają istotne znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Zgodnie zaś z art. 77 § 4 zdanie drugie K.p.a. fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Z kolei art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. nakazuje, by decyzja administracyjna zawierała uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do rozstrzygnięcia. Ponadto, odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady przekonywania wynikającej z art. 11 K.p.a. Uzasadnienie decyzji powinno umożliwiać kontrolę jej poprawności, w tym również przez sąd administracyjny. Sąd administracyjny nie może zastępować organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści.

Mając na względzie powołane regulacje procesowe Sąd stwierdził, że postępowanie organu rozpoznającego wniosek skarżącego nie spełnia wymogów wynikających z powołanych powyżej przepisów. Zarówno uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji wydanych w kontrolowanej sprawie narusza art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na jej wynik.

Kwestią kluczową w niniejszej sprawie było ustalenie czy skarżący jako płatnik składek był zobowiązany złożyć wraz z wnioskiem o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek również deklaracje rozliczeniowe, czy też był z tego obowiązku zwolniony. Powyższej okoliczności organ nie ustalił i należycie nie wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, przyjmując, że skarżący nie złożył dokumentów rozliczeniowych za miesiące podlegające zwolnieniu w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ stwierdza, że skarżący korzystał z tzw. Małego ZUS i rozwija argumentację odnoszącą się do powodów niemożności uznania skarżącego za zwolnionego ze składania dokumentów rozliczeniowych, przywołując treść art. 18c ust. 9 i 47 ust. 2g u.s.u.s. Odpowiedź na skargę nie może jednak uzupełniać zaskarżonej decyzji. Odpowiedź ta nie może być traktowana jako "aneks" do kwestionowanego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ orzekający powinien jedynie odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub ocen prawnych, które powinny znaleźć się w decyzji. Przedmiotem kontroli sądu nie są wywody zawarte w odpowiedzi na skargę, lecz prawidłowość wydanej przez organ decyzji (por. wyrok WSA w Lublinie z 6 lutego 2020 r., III SA/Lu 366/19, wyrok WSA w Bydgoszczy z 1 grudnia 2020 r., I SA/Bd 607/20).

Obowiązkiem organu było zatem przytoczenie w decyzji stosownych przepisów u.s.u.s, skonfrontowanie ich treści ze stanem faktycznym, a następnie wyjaśnienie stronie dlaczego – zdaniem organu – miała obowiązek złożenia deklaracji rozliczeniowej. Organ jednak tego nie uczynił. Uzasadnienia decyzji obu instancji są lakoniczne i ogólnikowe. W zasadzie sprowadzają się one do stwierdzenia, że skarżący nie złożył deklaracji rozliczeniowych w terminie do 30 czerwca 2020 r. Nie można zatem skontrolować prawidłowości tezy organu, że na skarżącym spoczywał obowiązek złożenia deklaracji rozliczeniowych.

Na podstawie art. 79a § 1 K.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania dokumentacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Skoro zatem organ działał w przeświadczeniu, że niezłożenie przez skarżącego deklaracji ZUS DRA cz. II za luty 2020 r. powoduje, że skarżący jednego z warunków uzyskania zwolnienia nie spełnił, to zgodnie z powołanym przepisem organ był zobligowany do zasygnalizowania skarżącemu, że nieuzupełnienie w określonym terminie stwierdzonych braków w dokumentacji rozliczeniowej będzie skutkowało negatywnym rozpatrzeniem wniosku. W aktach sprawy brak jest dowodów świadczących o tym, że organ zadośćuczynił powołanym wyżej wymaganiom, informując skarżącego, w terminie umożliwiającym mu uzupełnienie braków, że złożenie deklaracji po 30 czerwca 2020 r. będzie oznaczało niespełnienie przesłanki z art. 31zq ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach.

Z akt sprawy wynika, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za skarżący złożył [...]maja 2020 r. Organ wystosował do skarżącego [...] czerwca 2020 r. pismo informujące o przyznaniu zwolnienia w odniesieniu do marca 2020 r. Zatem gdyby w normalnym toku podejmowanych czynności, organ poinformował skarżącego o niespełnieniu warunków zwolnienia w odniesieniu do kwietnia i maja 2020 r., to miałby on świadomość konieczności przedłożenia brakujących deklaracji jeszcze przed 30 czerwca 2020 r., nie zaś w terminie lipcowym lub późniejszym. Konieczność sumiennego wywiązywania się przez organ z obowiązków informacyjnych była istotna tym bardziej, że skarżący występował w postępowaniu przed organem bez profesjonalnego pełnomocnika. Potwierdzeniem problemów organu z zadośćuczynieniem obowiązkom informowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków, jest również fakt skierowania do skarżącego pism z [...]lipca 2020 r. informujących o przyznaniu zwolnienia za kwiecień i maj, a następnie wydaniu decyzji stojącej w sprzeczności z udzieloną informacją.

Tym samym organ naruszył art. 7, 77 § 1 i 4 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. oraz art. 79a § 1 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skutkowało to koniecznością uchylenia decyzji zaskarżonej i ją poprzedzającej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.).

Jako uchybienie formalne należy także potraktować sposób podpisania zaskarżonej decyzji. W myśl art. 107 § 1 pkt 8 K.p.a. decyzja zawiera podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji. Zgodnie z art. 83 ust. 1 u.s.u.s. decyzje w indywidualnych sprawach wydaje zakład ubezpieczeń społecznych. Zakładem zaś kieruje Prezes Zakładu.

Na zaskarżonej decyzji widnieją dwa podpisy, podczas gdy organem kieruje Prezes, jako organ jednoosobowy. W aktach brakuje upoważnienia do reprezentacji łącznej Prezesa, a nie wynika ona z przepisów u.s.u.s. czy z K.p.a.. Ewentualna aprobata projektu decyzji, czyniona zgodnie z wewnętrznymi procedurami organizacyjnymi, musi uwzględniać wymagania przewidziane dla decyzji określone w art. 107 § 1 K.p.a. (w tym pkt 8) i nie powinna nasuwać wątpliwości, kto w istocie podpisał decyzję w imieniu organu administracji publicznej i ile takich podpisów na niej złożono.

Odnosząc się natomiast do decyzji zmieniającej, Sąd zwraca uwagę na sentencję, która "zmienia decyzję z dnia [...].09.2020r. w części dot. okresu odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek w ten sposób że : odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres kwiecień i maj 2020 r.". Chaotyczny sposób sformułowania sentencji decyzji zmieniającej powoduje konieczność poszukiwania sensu rozstrzygnięcia poprzez interpretowanie jego uzasadnienia. Sąd zauważa, że jeśli intencją organu było skorygowanie błędnego powołania się na decyzję pierwszoinstancyjną, jako dotyczącą marca, kwietnia i maja, zamiast kwietnia i maja, właściwe byłoby rektyfikowanie decyzji II instancji w formie sprostowania oczywistej omyłki w drodze postanowienia (art. 113 § 1 K.p.a.). W związku z powyższym oraz faktem, że z uwagi na uchylenie decyzji zaskarżonej i ją poprzedzającej traci rację bytu także decyzja zmieniająca, Sąd uznał za zasadne uchylić również decyzję zmieniającą, działając na podstawie art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., dopatrzywszy się naruszenia art. 107 § 1 pkt 5) K.p.a.

Prócz powyższych rozważań, Sąd zwraca uwagę na jeszcze jeden aspekt. Chodzi mianowicie o charakter przesłanki zwolnienia, jaką stanowi złożenie deklaracji rozliczeniowych za miesiące objęte wnioskiem płatnika, do dnia 30 czerwca 2020 r. Z literalnego brzmienia art. 31zq ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach wynika, że zwolnienie nie może być udzielone, jeżeli podmiot występujący o nie dopełnił tego rodzaju obowiązku. W tym jednak zakresie ZUS powinien wziąć pod uwagę także rezultaty innych rodzajów wykładni, w szczególności systemowej i funkcjonalnej. W ramach tej ostatniej, istotne są cele jakie przyświecały ustawodawcy, tworzącemu podstawy udzielania wsparcia przedsiębiorcom, między innymi, w formie zwolnienia z obowiązku opłacenia składek, a także swoistego rodzaju proceduralne ułatwienia, odnoszące się do sposobu prowadzenia postępowań w tego rodzaju sprawach. Wyrazem tego rodzaju zamierzeń ustawodawcy jest art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, który stanowi w ust. 1, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, przedawnienia, których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. (art. 15zzzzzn2 ust. 2).

Z treści przytoczonej wyżej regulacji wynika, że złożenie deklaracji rozliczeniowych za miesiące objęte wnioskiem, warunkujące przyznanie zwolnienia, należy traktować jako czynność kształtującą prawa i obowiązki strony. Zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, tego rodzaju termin jest terminem przywracalnym, tymczasem terminy prawa materialnego, nie wykazują tego rodzaju cechy. Co prawda omawiany przepis nie obowiązywał w dacie wydania zaskarżonej decyzji, gdyż został wprowadzony do ustawy o szczególnych rozwiązaniach z dniem 16 grudnia 2020 r., to jednak stanowi on w tym wypadku istotną wskazówkę interpretacyjną.

W związku z tym za zasadny uznać należy pogląd, że złożenie deklaracji rozliczeniowych do 30 czerwca 2020 r., zgodnie z zamysłem ustawodawcy, nie ma w istocie charakteru czysto materialnoprawnego warunku przyznania zwolnienia, ale pełni przede wszystkim funkcję informacyjną dla organu, odnośnie do wartości przyznawanej stronie ulgi. Sąd zauważa również, że wydając decyzję zarówno w I instancji ([...] sierpnia 2020 r.), jak i w instancji odwoławczej ([...] września 2020 r.) organ był w posiadaniu dokumentów rozliczeniowych skarżącego za przedmiotowe miesiące (złożonych [...] lipca 2020 r.). Tym bardziej wskazane wyżej uchybienia w toku postępowania ze strony organu nie mogą negatywnie wpływać na prawa skarżącego, nawet jeżeli nie złożył deklaracji we wskazanym terminie.

W związku z powyższym rozpatrując ponownie sprawę, organ uwzględni przedstawioną przez Sąd interpretację charakteru warunku złożenia deklaracji w terminie do 30 czerwca 2020 r., z uwzględnieniem wniosków płynących z regulacji art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, uznając deklaracje złożone przez skarżącego jako spełniające tę przesłankę i w oparciu o deklaracje, wniosek skarżącego i dane znane organowi z urzędu, rozważy pozostałe warunki przyznania wnioskowanego zwolnienia. Uzasadnienie ewentualnego rozstrzygnięcia w formie decyzji będzie zaś odpowiadało art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. w sposób umożliwiający poznanie motywów rozstrzygnięcia zarówno skarżącemu, jak też – ewentualnie –sądowi administracyjnemu.

Mając na uwadze przyznanie przez organ wnioskowanej preferencji w zakresie należności z tytułu składek za marzec 2020 r., Sąd umorzył postępowanie sądowe odnośnie do skargi w tym zakresie, jako bezprzedmiotowe, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3) P.p.s.a.