Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 939/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 1, ust. 2, art. 87 ust. 2b, art. 274b par 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Beata Machcińska, Borys Marasek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi C. sp. z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 27 maja 2022 r. nr 2401-IOV2.4103.91.2021/JS UNP: 2401-22-122792 w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za grudzień 2018 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 27 maja 2022 r., nr 2401-IOV2.4103.91.2021/JS, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS lub organ), po rozpoznaniu zażalenia C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. (dalej: skarżąca, spółka) na postanowienie [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej: Naczelnik US) z dnia 19 listopada 2020 r., znak: [...], w sprawie przedłużenia terminu zwrotu zadeklarowanej nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2018 r. w kwocie 167.825 zł do czasu przewidywanego zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika, tj. do dnia 30 czerwca 2021 r., na podstawie art. 13 § 1 pkt 2 lit. a i art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm., dalej: o.p.), utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 24 stycznia 2019 r. do [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. wpłynęła deklaracja dla podatku od towarów i usług VAT-7 za grudzień 2018 r. złożona przez skarżącą, w której wykazała ona kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni w wysokości 167.825 zł.

W związku z koniecznością weryfikacji zasadności zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanej w deklaracji VAT-7 za grudzień 2018 r., w dniu 19 lutego 2019 r. organ pierwszej instancji wystosował wezwanie do przesłania uwierzytelnionych kopii wybranych faktur VAT.

Ponadto w dniu 27 lutego 2019 r. do Naczelnika US wpłynęło pismo Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w O. z dnia 27 lutego 2019 r., informujące iż w toku prowadzonej kontroli celno-skarbowej wobec skarżącej w zakresie podatku od towarów i usług za lata 2015-2016, wątpliwości wzbudziły transakcje spółki. Poddano weryfikacji transakcje nabycia usług restrukturyzacji i outsourcingu od podmiotu A. Sp. z o.o. oraz ich związek ze sprzedażą opodatkowaną. Ponadto na dzień sporządzenia ww. pisma spółka nie złożyła wyjaśnień dotyczących posiadanych w latach 2015-2016 środków trwałych oraz nabytych usług restrukturyzacji i outsourcingu.

W dniu 6 marca 2019 r., do organu pierwszej instancji wpłynęły uwierzytelnione kserokopie wskazanych w wezwaniu dokumentów.

W związku z powyższym 11 marca 2019 r. organ pierwszej instancji wystosował do spółki wezwanie do przesłania uwierzytelnionych kserokopii wszelkiej posiadanej dokumentacji związanej z usługami restrukturyzacji i outsourcingu oraz dzierżawą urządzeń, dotyczącej grudnia 2018 r.

Postanowieniem z dnia 13 marca 2019 r., Naczelnik US przedłużył termin zwrotu kwoty zadeklarowanej nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2018 r. do 30 sierpnia 2019 r., postanowienie to zostało skutecznie doręczone w dniu 19 marca 2019 r., a spółka nie wniosła zażalenia.

W dniu 21 marca 2019 r. do organu pierwszej instancji wpłynęły ww. dokumenty, które zostały poddane analizie.

W dniu 21 maja 2019 r., do organu pierwszej instancji wpłynął wynik kontroli z dnia 9 maja 2019 r. Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w O. wobec skarżącej. w zakresie podatku od towarów i usług za lata 2015-2016, który został doręczony spółce w dniu 13 maja 2019 r.

Spółka nie skorzystała z prawa - przysługującego na podstawie art. 82 ust. 3 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422 z późn. zm.) - do złożenia korekt deklaracji w zakresie objętym kontrolą celno-skarbową, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyniku kontroli.

W toku kontroli celno-skarbowej, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, iż spółka dokonała bezpodstawnie odliczenia podatku naliczonego z faktur VAT w zakresie nabycia usług niematerialnych, tj. usług outsourcingu i restrukturyzacji. Spółka nie potwierdziła związku tych usług z wykonywaniem czynności opodatkowanych oraz faktu ich wykonania.

W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2019 r., Naczelnik US przedłużył termin zwrotu zadeklarowanej nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2018 r. do dnia 28 lutego 2020 r. (skutecznie doręczone w dniu 20 sierpnia 2019 r.). Spółka nie wniosła na to postanowienie zażalenia.

W ww. postanowieniu, organ pierwszej instancji wskazał, iż kontrola celno-skarbowa prowadzona przez Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w O. wobec skarżącej, została przekształcona postanowieniem z dnia 13 czerwca 2019 r., w postępowanie podatkowe.

Następnie Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. poinformował, iż w dniu 9 października 2019 r. wszczął kontrolę celno-skarbową wobec skarżącej, w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okres od 1 października 2018 r. do 31 grudnia 2018 r., której przewidywany termin zakończenia przypadał na 9 stycznia 2020 r.

W dniu 21 października 2019 r. do [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. wpłynęła korekta deklaracji VAT-7 za grudzień 2018 r., w której powiększone zostały poz. 43 i 44 czyli zwiększeniu uległo nabycie towarów i usług zaliczanych do środków trwałych, natomiast zmniejszeniu uległy poz. 45 i 46 związane z nabyciem towarów i usług pozostałych. Wobec powyższego w deklaracji tej wykazano nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w terminie 60 dni w wysokości 167.825,00 zł. Termin zwrotu wynikający z ww. korekty deklaracji przypadał na 20 grudnia 2019 r.

Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. pismem z dnia 14 listopada 2019 r., poinformował że w odniesieniu do wszczętych w dniu 9 października 2019 r. kontroli celno-skarbowych, skarżąca w dniu 21 października 2019 r. złożyła korekty deklaracji VAT-7 za okres od sierpnia do grudnia 2018 r. oraz za marzec i kwiecień 2019 r. w trybie art. 62 ust. 4 ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej. Jednocześnie Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w K. wskazał, iż rozliczenia za wszystkie miesiące objęte prowadzonymi kontrolami celno-skarbowymi, tj. za okres od lipca do grudnia 2018 r. oraz od marca do maja 2019 r. wymagają weryfikacji w ramach prowadzonych kontroli celno-skarbowych.

Następnie w dniu 26 listopada 2019 r. Naczelnik US wydał postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu kwoty zadeklarowanej nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2018 r. w kwocie 167.825,00 zł do dnia 30 stycznia 2020 r. Postanowienie to zostało skutecznie doręczone w dniu 28 listopada 2019 r., a spółka nie wniosła zażalenia.

Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. wyznaczył nowy termin zakończenia kontroli celno-skarbowej na 9 kwietnia 2020 r.

W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 20 stycznia 2020 r. Naczelnik US przedłużył termin zwrotu zadeklarowanej nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2018 r. do dnia 31 lipca 2020 r. (skutecznie doręczone w dniu 21 stycznia 2020 r.). Spółka nie wniosła na ww. postanowienie zażalenia.

Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. przedłużał termin zakończenia kontroli celno-skarbowej za okres od 1 października 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. z uwagi na konieczność zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym trwające czynności sprawdzające wobec kontrahentów, tj.:

- postanowieniem z dnia 6 marca 2020 r. do 9 lipca 2020 r.

- postanowieniem z dnia 9 czerwca 2020 r. do 9 października 2020 r.

W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 10 lipca 2020 r. Naczelnik US przedłużył termin zwrotu kwoty zadeklarowanej nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2018 r. do dnia 15 grudnia 2020 r. (skutecznie doręczone w dniu 14 lipca 2020 r.). Spółka nie wniosła na ww. postanowienie zażalenia.

Postanowieniem z dnia 10 września 2020 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. wyznaczył nowy termin zakończenia kontroli celno-skarbowej na 11 stycznia 2021 r.

Następnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 listopada 2020 r. (skutecznie doręczonym w dniu 23 listopada 2020 r.), Naczelnik US przedłużył skarżącej termin zwrotu zadeklarowanej przez nią nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2018 r., w kwocie 167.825,00 zł do dnia 30 czerwca 2021 r.

W uzasadnieniu ww. postanowienia organ pierwszej instancji opisał powody, które zdecydowały o podjęciu weryfikacji zasadności wykazanego przez spółkę zwrotu (w tym nieprawidłowości w odliczeniu podatku naliczonego za wcześniejsze okresy w zakresie usług niematerialnych). Wskazał następnie na fakt wszczęcia przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K., kontroli m.in. za grudzień 2018 r. oraz okoliczność, że termin kontroli celno-skarbowej został przedłużony z uwagi na konieczność zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, w tym przeprowadzenie czynności sprawdzających wobec kontrahentów.

Ponadto, jak wskazał organ pierwszej instancji, kompleksowa analiza całości materiału pozwoli na przeprowadzenie oceny prawidłowości rozliczeń w zakresie podatku od towarów i usług dokonanych przez skarżącą, a tym samym potwierdzenie zasadności zwrotu różnicy podatku w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług za grudzień 2018 r.

Na postanowienie Naczelnika US, skarżąca złożyła zażalenie, zarzucając:

-niezrealizowanie się materialnego skutku przedłużenia terminu zwrotu podatku w kolejno wydawanych postanowieniach w wyniku ujawnionego w zaskarżanym postanowieniu faktycznego zakończenia czynności sprawdzających w dacie przeanalizowania dokumentów przedstawionych przez spółkę i związanym z tym brakiem dalszego prowadzenia weryfikacji w postępowaniu wymienionym w art. 87 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, co obligowało organ do zwrotu podatku zanim jeszcze postanowiono o przedłużeniu zwrotu w związku z kontrolą celno-skarbową tego miesiąca rozliczeniowego wszczętą przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K.,

-nadużycie powołanej podstawy prawnej wynikającej z art. 87 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, bowiem instrument badania zasadności zwrotu nie może być wykorzystywany do przeciągania procedur weryfikacyjnych w nieskończoność, w szczególności, gdy na podstawie weryfikacji prowadzonej blisko dwa lata nie sformułowano wobec spółki realnych wątpliwości co do rzetelności rozliczania podatku od towarów i usług.

W uzasadnieniu zażalenia, skarżąca wskazała, że Naczelnik US, nie jest już uprawniony do kolejnego przedłużania terminu zwrotu podatku, gdyż jak wynika z uzasadnienia postanowienia, czynności sprawdzające w zakresie stwierdzonych wątpliwości co do nabytych przez skarżącą usług restrukturyzacji, outsourcingu oraz dzierżawy urządzeń już dawno zostały zweryfikowane. Organ pierwszej instancji w ramach czynności sprawdzających wezwał spółkę do przedłożenia dokumentów i poddał je analizie zanim jeszcze w maju 2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego wydał wynik kontroli dot. wcześniejszych lat podatkowych. Skarżąca zaznaczyła, że od tego czasu żadne dalsze czynności nie były już prowadzone i stwierdziła, że w tej właśnie dacie czynności sprawdzające zostały zakończone oraz wskazała, że "analiza przedstawionych przez spółkę dokumentów zdaje się nie spowodowała większych wątpliwości, gdyż nie stała się podstawą wszczęcia przez ten organ stosownych dalszych procedur weryfikacyjnych".

W dalszej części zażalenia skarżąca podniosła, że co prawda przedłużono termin zwrotu do dnia 30 sierpnia 2019 r., formalnie przed upływem wyznaczonego wcześniej terminu zwrotu, to w kontekście powołanych wyżej argumentów, uzasadnienie tego postanowienia skarżąca uznaje za pozorne, gdyż podana w nim okoliczność znaczenia wyniku kontroli w postępowaniu za lata 2015-2016, nie stanowi uzasadnienia przedłużenia zwrotu, gdyż nie dotyczyła przedmiotowego rozliczenia podatkowego. Z perspektywy upływu czasu od tego postanowienia, skarżąca stwierdziła, że powołana w jego uzasadnieniu dalsza weryfikacja w ramach czynności sprawdzających nie była prowadzona, gdyż zakończyła się znacznie wcześniej, po przeanalizowaniu żądanych dokumentów przez Naczelnika US, która to analiza zakończyła się zaniechaniem dalszych czynności w sprawie.

Skarżąca ponadto stwierdziła, że już postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu z dnia 9 października 2019 r., z powodu wszczęcia przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. kontroli celno-skarbowej, zostało wydane w okresie, w którym faktycznie nie było prowadzone żadne postępowanie, o którym mowa w art. 87 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, zatem już to postanowienie nie spowodowało materialnego skutku przedłużenia terminu zwrotu. Skarżąca, odnosząc się do kwestii tzw. "luki czasowej" w obowiązywaniu postanowień o przedłużeniu zwrotu podatku od towarów i usług stwierdziła, że w przedmiotowej sprawie, skoro najpóźniej w maju 2019 r. Naczelnik US przeanalizował już żądane od spółki dokumenty i dalszych czynności w tej sprawie nie podejmował, to czynności sprawdzające w tej dacie zakończył i zobowiązany był dokonać zwrotu podatku niezależnie od formalnego terminu przedłużenia zwrotu. Dlatego też organ pierwszej instancji nie był uprawniony przedłużać termin zwrotu już w sierpniu 2019 r., gdyż w istocie żadne postępowanie uprawniające organ do dalszej weryfikacji, nie było wówczas prowadzone.

Ponadto skarżąca wskazała, że uzasadnienia kolejno wydawanych postanowień świadczą o pozorności konieczności weryfikacji w przedłużaniu należnego zwrotu podatku od towarów i usług, gdyż organ pierwszej instancji nie uprawdopodobnił, dlaczego w stosunku do spółki istnieje konieczność dalszej weryfikacji, a samo powołanie postępowań prowadzonych przez inne organy, nie może być wystarczające. Kolejne postanowienia o przedłużaniu terminu zwrotu nie wskazują żadnych konkretnych wątpliwości co do zasadności zwrotu deklarowanego przez spółkę, a zatem nie wypełniają przesłanki wymogu dalszej dodatkowej weryfikacji jej rozliczenia w rozumieniu art. 87 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług.

Skarżąca podniosła, że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że od trwających blisko dwa lata prowadzonych czynności weryfikacyjnych, organy administracji podatkowej nie są w stanie skontrolować rzetelności rozliczenia podatku od towarów i usług jednego miesiąca i to w sytuacji, w której spółka aktywnie współpracuje z administracją podatkową, natychmiast przekazując wszystkie żądane dokumenty i wyjaśnienia, a organ pierwszej instancji dysponuje wszelką niezbędną dokumentacją już od marca 2019 r. Ponadto, jak wynika z uzasadnienia postanowienia, przedłużenie zwrotu podatku naliczonego nad należnym, determinowane jest również równolegle prowadzoną kontrolą celno-skarbową dot. tego miesiąca rozliczeniowego, jednak przez ponad rok prowadzonej kontroli celno-skarbowej, można i należało zweryfikować wszystkie transakcje podatnika. Natomiast postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. o przedłużeniu terminu zakończenia kontroli celno-skarbowej wskazują na te same okoliczności tj. gromadzenie materiału dowodowego co zdaniem strony jest sytuacją niedopuszczalną. Kompleksowa analiza całości materiału trwa już znaczny czas, w dacie sporządzenia zażalenia nie wiadomo na jakim etapie znajduje się weryfikacja dokumentacji spółki, gdyż w zaskarżonym postanowieniu nie jest rozwinięta ta kwestia, natomiast z treści kierowanej do spółki korespondencji wynika, iż aktywność organów ogranicza się do przedłużania prowadzonych postępowań, a w aspekcie wskazanej konieczności kompleksowej analizy, nie dzieje się nic, spółka nie jest wzywana do dodatkowych uzupełnień dokumentów czy też dalszych wyjaśnień. Skarżąca wskazała, że takie działanie stanowi wypaczenie systemu VAT na terenie państw członkowskich Unii Europejskiej i musi być traktowane jako pozorowane i sztuczne przedłużanie czynności kontrolno-sprawdzających, w celu uniemożliwienia podatnikowi skorzystania z wbudowanej w konstrukcję VAT europejskiego, prawa do odliczenia, a w przypadku nadwyżki podatku naliczonego nad należnym — prawa do zwrotu. Tym bardziej, że jak wynika z zaskarżonego postanowienia Naczelnik US zakłada, że zasadności zwrotu jednego miesiąca podatkowego nie uda się jeszcze zweryfikować przez co najmniej sześć miesięcy deklarowanej intensywnej analizy zebranego już kompleksowego materiału dowodowego, podczas gdy organy podatkowe i kontrole dysponują kompleksową dokumentacją oraz posiadają wyniki wewnętrznego audytu przeprowadzonego przez spółkę, wykazującego obszary nieprawidłowości w pierwotnym deklarowaniu rozliczenia podatku, co zdaniem strony świadczy o pozorowaniu tej analizy, ukierunkowanej na możliwie najdłuższe powstrzymywanie zwrotu podatku.

Biorąc powyższe pod uwagę skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Po rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym, DIAS w pierwszej kolejności wskazał, że istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest zasadność przedłużenia skarżącej terminu zwrotu na rachunek bankowy nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2018 r. do dnia 30 czerwca 2021 r.

Zdaniem organu, do wydania postanowienia o przedłużeniu terminu do zwrotu podatku od towarów i usług, nie jest konieczne udowodnienie, iż zwrot podatku jest niezasadny. Celem tego postępowania jest potrzeba dodatkowego zweryfikowania zasadności zwrotu. Wystarczy zatem powzięta przez organ podatkowy wątpliwość co do zasadności zwrotu różnicy podatku, by termin do zwrotu przedłużyć.

DIAS zauważył, iż przepis art. 87 ust. 2 u.p.t.u., był przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 13 października 2008 r. sygn. K 16/07 stwierdził jego zgodność z art. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny rozważał także zgodność tej regulacji z prawem unijnym, w szczególności z Dyrektywą 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347, s. 1) uznając, że prawo unijne dopuszcza możliwość przedłużenia terminu zwrotu podatku, w sytuacji gdy istnieją wątpliwości co do jego zasadności. Wskazał również na cel tej regulacji, tj. "możliwość kontroli przez organy podatkowe, że wykazywana przez podatnika nadwyżka podatku naliczonego nad należnym jest zgodna z rzeczywistością. Regulacja ta ma służyć zwalczaniu oszustw podatkowych i nadużyć. Kwestionowany przepis powinien być traktowany jako jeden z instrumentów równoważenia praw podatnika i interesów Skarbu Państwa".

Dla rozstrzygnięcia zaistniałego w sprawie sporu, ocenie należało zatem poddać to, czy zaistniały przesłanki do przedłużenia terminu zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanej przez skarżącą w deklaracji VAT-7 za grudzień 2018 r.

Z treści zaskarżonego postanowienia wynika, że w celu zbadania rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług m. in. za okres od 1 lipca 2018 do 30 września 2018 r., Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K., w dniu 9 października 2019 r. wszczął kontrole celno-skarbowe. Organ pierwszej instancji powziął informacje iż, w ramach ww. kontroli będzie zachodziła również konieczność kierowania wezwań o dokumenty oraz wyjaśnienia do kontrahentów kontrolowanego.

Postanowieniem z dnia 10 września 2020 r., Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. wyznaczył natomiast termin zakończenia ww. kontroli celno-skarbowej na dzień 11 stycznia 2021 r. z uwagi na konieczność zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym przeprowadzenie czynności sprawdzających wobec kontrahentów.

W niniejszej sprawie, zdaniem DIAS, wystąpiła zatem przesłanka, o której mowa w art. 87 ust. 2 u.p.t.u., tj. zaistniała konieczność zweryfikowania zasadności zwrotu wykazanego przez podatnika w deklaracji VAT za grudzień 2018 r.

W ocenie organu odwoławczego, fakt wszczęcia i prowadzenia kontroli celno-skarbowej w zakresie dokonanego przez spółkę rozliczenia podatku od towarów i usług oznacza bowiem, iż wątpliwości organu co do rzetelności i prawidłowości tego rozliczenia, zaistniały i nadal podlegają wyjaśnianiu, a wskazanie na konieczność kompleksowej analizy całości materiału potwierdza, iż prowadzenie dalszej weryfikacji jest w pełni zasadne.

DIAS zaznaczył, iż w postanowieniu wydanym w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu, nie rozstrzyga się, czy zwrot ten w rzeczywistości przysługuje, gdyż postanowienie to jest wydawane na etapie prowadzenia nieukończonej, sformalizowanej weryfikacji transakcji i ich okoliczności, wzbudzających podejrzenie, co do ich rzetelności. Skoro Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K., w piśmie z dnia 10 września 2020 r. wskazał, iż wyznaczono termin zakończenia kontroli celno-skarbowej na dzień 11 stycznia 2021 r., to znaczy, że nadal trwało wyjaśnianie tychże wątpliwości co do rzetelności transakcji wykazanych w rozliczeniu.

Tym samym organ uznał, iż w niniejszej sprawie - wbrew zarzutowi podniesionemu w zażaleniu — nie naruszono przepisu art. 87 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, a Naczelnik US miał pełne podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia.

Ponadto DIAS zauważył, iż prawo organów podatkowych do weryfikacji zasadności zwrotu wykazanego przez podatnika, wynika wprost z obowiązujących przepisów. W sytuacji, gdy dotyczy podatku wynikającego z transakcji obarczonych znacznym ryzykiem, bądź wysokich kwot zwrotu - organy nie tylko są uprawnione, ale przede wszystkim mają obowiązek zweryfikować zasadność zadeklarowanego zwrotu.

Nie zasługuje przy tym na aprobatę zarzut "przeciągania procedur weryfikacyjnych i braku sformułowania wobec spółki realnych wątpliwości". W ocenie organu odwoławczego, Naczelnik US wskazał jakie czynności Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. zamierza podjąć, celem ostatecznej weryfikacji zasadności tego zwrotu, tj. przeprowadzenie czynności sprawdzających wobec kontrahentów oraz zebranie i rozpatrzenie pełnego materiału dowodowego. Z treści postanowienia ww. organu przedłużającego termin zakończenia kontroli celno-skarbowej wynika, iż nadal zbierany jest materiał dowodowy, a więc można wysnuć wniosek, iż stopień realizacji powyższych czynności nie pozwalał na jej zakończenie.

W art. 125 § 1 o.p., wyrażona została zasada szybkości postępowania podatkowego i organy podatkowe, co do zasady, powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Niemniej jednak, powyższe nie może w żaden sposób kolidować z nadrzędną zasadą jaką jest działanie zgodnie z przepisami prawa (art. 120 o.p.) oraz w oparciu o zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 122 o.p.

Uprawnienie organów podatkowych do przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym, celem zweryfikowania jego zasadności, uzasadnione jest bowiem m. in. neutralnością podatku od towarów i usług jako daniny od wartości dodanej i koniecznością zapobieżenia nienależnemu odliczaniu kwot podatku naliczonego oraz bezpodstawnym zwrotom nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Wobec powyższego, DIAS za niezasadny uznał zarzut, iż organ pierwszej instancji pozornie i sztucznie przedłuża czynności kontrolno-sprawdzające w celu uniemożliwienia stronie skorzystania z wbudowanej w konstrukcję VAT europejskiego prawa do odliczenia a w przypadku nadwyżki podatku naliczonego nad należnym — prawa do zwrotu nadwyżki.

Poza tym w art. 87 ust. 2 u.p.t.u. ustawodawca przewidział rekompensatę dla podatnika z tytułu bezpodstawnego przedłużenia terminu zwrotu. W przypadku bowiem, gdy przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże zasadność zwrotu nadwyżki podatku, urząd skarbowy wypłaca podatnikowi należną kwotę, powiększoną o odsetki w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia go na raty. Gwarancje ochrony interesów podatnika stanowi też regulacja art. 87 ust. 2a ww. ustawy, w której przewidziano możliwość odstąpienia (na wniosek podatnika), od przedłużenia terminu zwrotu, jeżeli podatnik wraz z wnioskiem złoży w urzędzie skarbowym zabezpieczenie majątkowe w kwocie odpowiadającej kwocie wnioskowanego zwrotu.

W judykaturze wielokrotnie podkreślano, że dopuszczalność przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług nie jest warunkowana istnieniem konkretnych dowodów czy zarzutów świadczących o niezasadności zwrotu. Wystarczające jest istnienie uzasadnionego podejrzenia, czy też wątpliwości co do rozliczeń podatnika, które wymagają dalszego sprawdzenia.

W kontekście zarzutów zawartych w zażaleniu, DIAS podkreślił, iż kwestia wpływu zakończenia jednej z procedur weryfikacyjnych, o których mowa w art. 87 ust. 2 u.p.t.u., na skuteczność przedłużenia terminu zwrotu, została rozstrzygnięta w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2016 r., sygn. I FPS 2/16, w której NSA wskazał, że wobec niebudzącej wątpliwości zasady, w myśl której każde działanie organu podatkowego musi odbywać się w określonej prawem procedurze, to w przypadku postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad podatkiem należnym, czynność ta dokonuje się zawsze w procedurze czynności sprawdzających, a podstawę prawną stanowi art. 274b o.p., przy czym, dla stosowania tego przepisu, bez znaczenia pozostaje tryb, w jakim weryfikowana jest zasadność zwrotu. Z treści uzasadnienia tej uchwały wynika, że przedłużenie terminu zwrotu różnicy podatku następuje zawsze w ramach czynności sprawdzających, co tym samym zdezaktualizowało wyrażany poprzednio w orzecznictwie pogląd, że przedłużenie terminu zwrotu podatku musi wiązać się z konkretną procedurą postępowania weryfikacyjnego. Oznacza to, że zmiana w zakresie procedur, w ramach których odbywa się weryfikowanie zasadności zwrotu podatku, nie ma wpływu na byt postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku. Funkcjonowanie postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku w obrocie prawnym, nie jest bowiem powiązane z konkretną procedurą weryfikacyjną. Uruchomienie weryfikacji, np. w ramach postępowania kontrolnego czy podatkowego, nie musi prowadzić do przedłużenia terminu zwrotu (organ ma jedynie możliwość, lecz nie obowiązek takiego przedłużenia), ale równocześnie czas zakończenia weryfikacji wykraczający poza prawem przewidziany termin zwrotu, determinuje przedłużenie owego terminu na niezbędny okres z tym związany (konkretny moment zależny od stanu weryfikacji).

W niniejszej sprawie nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut niezrealizowania się materialnego skutku przedłużenia terminu zwrotu podatku w kolejno wydawanych postanowieniach w wyniku ujawnionego w zaskarżonym postanowieniu faktycznego zakończenia czynności sprawdzających w dacie przeanalizowania dokumentów przedstawionych przez spółkę i związanym z tym brakiem dalszego prowadzenia weryfikacji.

Jednocześnie DIAS zauważył, że postanowienie na które skarżąca złożyła zażalenie, dotyczy przedłużenia terminu zwrotu zadeklarowanej nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2018 r. do czasu przewidywanego zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika tj. do 30 czerwca 2021 r. W dacie ww. postanowienia kontrola celno-skarbowa wszczęta przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. w dniu 9 października 2019 r. trwała nadal i została przedłużona do dnia 11 stycznia 2021 r.

Wobec czego, organ pierwszej instancji, wbrew twierdzeniu skarżącej, był uprawniony do przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Skarżąca nie złożyła zażaleń na poprzednie postanowienia przedłużające termin zwrotu zadeklarowanej nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2018 r., wobec czego podnoszony przez nią argument, iż organ pierwszej instancji nie był uprawniony do przedłużenia terminu zwrotu już w sierpniu 2019 r., DIAS uznał za bezzasadny, gdyż nie dotyczy zaskarżonego postanowienia. Zarzuty sformułowane w zażaleniu, w dużej mierze odnoszą się do nieprawidłowości dotyczących poprzednich postanowień wydanych przez Naczelnika US o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w kwocie deklarowanej przez spółkę, skarżąca zarzuca przede wszystkim wydanie postanowień o przedłużeniu terminu zwrotu podatku VAT poza ramami postępowania. W ocenie DIAS, zarzuty tej treści wykraczają poza zakres rozpoznawanej sprawy i z tego względu nie mogą być przedmiotem rozważań w niniejszym postępowaniu. Spółka nie zaskarżyła postanowień dotyczących wskazanego okresu, poprzedzających postanowienie z dnia 19 listopada 2020 r. przedłużające termin zwrotu zadeklarowanej nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2018 r. do dnia 30 czerwca 2021 r., a każde kolejne przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego za dany miesiąc stanowi odrębną sprawę. Dopiero w sytuacji, gdy którekolwiek z kolejnych postanowień zostanie skutecznie wyeliminowane z obrotu prawnego, dochodzi do przerwania ciągłości kolejnych przedłużeń, co mogłoby spowodować, że wydanie dalszych postanowień o przedłużeniu terminu zwrotu nie mogłoby być prawnie skuteczne.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

-przepisów postępowania:

1) rażące naruszenie przez organ II instancji przepisu art. 217 § 1 pkt. 4 o.p. poprzez pominięcie elementu postanowienia jakim jest obowiązkowe przywołanie jego podstawy prawnej - dotyczy to braku wskazania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, i ich zastąpienie odesłaniem do "pozostałych przepisów powołanych w uzasadnieniu",

2) uchybienie przez organ I i II instancji przepisom art. 122 i art. 187 § 1 o.p. - w tym poprzez akceptację wymagającego uchylenia postanowienia organu I instancji przez organ odwoławczy, z naruszeniem przepisów art. 233 § 1 pkt 1 o.p. - z uwagi na to, że organ właściwy w sprawie przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT za grudzień 2018 r., nie uprawdopodobnił istnienia obiektywnych przesłanek przesuwania terminu zwrotu, zatrzymując po przeprowadzonych czynnościach sprawdzających bezpodstawnie zwrot podatku, a to z uwagi na powzięte wątpliwości w związku z otrzymanym wynikiem kontroli za wcześniejsze lata 2015 i 2016 - bez ich powiązania z działalnością spółki i wykazania skutków dla rozliczeń podatku VAT za grudzień 2018 r., a następnie bezrefleksyjnie ograniczając się do powielania informacji organu prowadzącego kontrolę celno-skarbową o terminach jej przedłużania, bez wskazywania przyczyn,

-oraz przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie:

3) art. 87 ust. 1 u.p.t.u., poprzez nieuprawnione pozbawienie podatnika prawa do zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym, wynikające z celowego i sztucznego przeciągania procedury podatkowej weryfikacji zasadności zwrotu, a w konsekwencji braku podstaw do przedłużania terminu tego zwrotu przez ponad 2 lata, co Naczelnik US czyni arbitralnie - a organ odwoławczy akceptuje - powołując się najpierw na prowadzone czynności sprawdzające, a następnie prowadzoną kontrolę celno-skarbową, i kolejne przedłużenia terminu jej zakończenia, bez własnej weryfikacji faktycznych przesłanek przedłużania terminu zwrotu podatku VAT i stanowiska w tym zakresie,

4) art. 87 ust. 2 u.p.t.u., wskutek niedokonania w ustawowym terminie 60 dni zwrotu różnicy podatku na rachunek bankowy podatnika, oraz nieuprawnione i bezpodstawne przedłużenie terminu tego zwrotu przez ponad 2 lata z uwagi na powzięte wątpliwości w związku z otrzymanym wynikiem kontroli za lata 2015 i 2016 - bez ich powiązania z działalnością spółki i wykazania skutków dla rozliczeń podatku VAT za grudzień 2018 r., oraz w powiązaniu z kontrolą celno-skarbową, i kolejnymi przedłużeniami terminu jej zakończenia, co stanowi o wykorzystywaniu instrumentu badania zasadności zwrotu do nieuzasadnionego w rezultacie kilkuletniego przeciągania procedur weryfikacyjnych, doprowadzając w istocie do bezterminowego przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za grudzień 2018 r.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji, w toku postępowania, nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia, uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 685 z późn. zm., dalej: u.p.t.u.), w przypadku gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2 u.p.t.u., jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę, kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy. Art. 87 ust. 2 u.p.t.u. stanowi z kolei, iż zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 6 i ust. 6a, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika, na rachunek bankowy podatnika. Natomiast jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika, dokonywanej w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego. Jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, urząd skarbowy wypłaca należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty.

Stosownie do art. 87 ust. 2b u.p.t.u. weryfikacja zasadności zwrotu różnicy podatku, może obejmować sprawdzenie rozliczenia podatnika, rozliczeń innych podmiotów biorących udział w obrocie towarami lub usługami, będącymi przedmiotem rozliczenia podatnika, oraz sprawdzenie zgodności tych rozliczeń z faktycznym przebiegiem transakcji.

W myśl art. 274b § 1 o.p., jeżeli przeprowadzenie czynności sprawdzających zasadność zwrotu podatku wymaga przedłużenia terminu zwrotu podatku wynikającego z odrębnych przepisów, organ podatkowy może postanowić o przedłużeniu tego terminu do czasu zakończenia czynności sprawdzających.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej, wskazać należy, że stosownie do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2016 r., sygn. I FPS 2/16 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), naczelnik urzędu skarbowego, któremu ustawodawca na zasadzie wyłączności powierzył uprawnienie do przedłużania terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, korzystając z tego uprawnienia, nie zawsze działa w takiej procedurze, w jakiej odbywają się czynności weryfikujące rozliczenie podatnika. Art. 87 ust. 2 zdanie drugie u.p.t.u. wymienia dwie kategorie działań, które mogą podejmować organy. Stanowi on o przedłużeniu ustawowego terminu przewidzianego do zwrotu różnicy podatku oraz o weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanego w ramach czterech procedur, tj. czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, postępowania podatkowego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej i postępowania kontrolnego na podstawie przepisów o kontroli skarbowej. Zależność między tymi działaniami jest taka, że po pierwsze, uruchomienie weryfikacji nie musi prowadzić do przedłużenia terminu (organ ma jedynie możliwość, lecz nie obowiązek takiego przedłużenia); po drugie, czas zakończenia weryfikacji wykraczający poza termin zwrotu przewidziany prawem, determinuje przedłużenie tego terminu na niezbędny okres z tym związany (konkretny moment zależny od stanu weryfikacji). Naczelnik urzędu skarbowego posiada alternatywną kompetencję do dokonania zwrotu bez czekania na efekty weryfikacji, albo do wstrzymania się ze zwrotem do uzasadnionego momentu jej zakończenia, korzystając z uprawnienia do przesunięcia w czasie (wydłużenia) ustawowego terminu zwrotu. Zatem od momentu wpływu deklaracji podatnika, z punktu widzenia terminu zwrotu z niej wynikającego, jak i samego zwrotu (jako czynności materialno-technicznej), organ podatkowy cały czas znajduje się w czynnościach sprawdzających.

Tym samym przedłużenie terminu zwrotu, w takim ujęciu proceduralnym, odbywa się jedynie w przypadku, w którym zasadność zwrotu wykazanego przez podatnika jawi się organowi jako wymagająca dodatkowego zweryfikowania, a jednocześnie weryfikacja ta nie zostanie zakończona zanim upłynie ustawowo wyznaczony termin zwrotu, zaś organ, mając na uwadze te wątpliwości, z tego właśnie powodu, w konkretnym stanie faktycznym, za zasadne uznaje skorzystanie z instytucji przedłużenia terminu. Z tych przyczyn, przedłużenie terminu zwrotu odbywa się w tej samej procedurze czynności sprawdzających. Okoliczność, że niejako równolegle mogą zostać uruchomione określone działania weryfikacyjne, tego nie zmienia, gdyż są to tylko pewne środki do zweryfikowania realności wystąpienia wątpliwości co do zasadności zwrotu wykazanego w deklaracji (ich potwierdzenia lub wykluczenia). One same odbywają się więc tylko w trakcie biegu terminu zwrotu podatku. Termin zwrotu może być przedłużany ze wskazanych przyczyn, tj. działań weryfikacyjnych, ale nawet po ich zakończeniu (czy nawet przed) i tak sam zwrot odbywa się, w ujęciu proceduralnym, nie w procedurze weryfikacji, lecz jako czynność materialno-techniczna zwrotu (o ile do niego dochodzi). Jedynie więc przy weryfikacji w ramach czynności sprawdzających, dochodzi do tożsamości trybu weryfikacji z trybem, w jakim następuje zwrot, czyli też czynności sprawdzających.

Przedłużenie terminu, ustawodawca zarezerwował wyłącznie dla naczelnika urzędu skarbowego, wymieniając go jako jedyny organ właściwy do wydania tego rozstrzygnięcia. Z kolei w zakresie przeprowadzanych czynności weryfikacyjnych, prawodawca wprost stanowi o możliwości ich realizacji także w postępowaniu kontrolnym na podstawie przepisów o kontroli skarbowej. Zatem podmiotem weryfikującym rozliczenie podatnika może być, oprócz naczelnika urzędu skarbowego, również naczelnik urzędu celno-skarbowego, działający w procedurze postępowania kontrolnego na podstawie jemu właściwych przepisów. W tym ostatnim przypadku nie jest prawnie dopuszczalne i możliwe, aby naczelnik urzędu skarbowego działał w postępowaniu kontrolnym, prowadzonym na podstawie przepisów o kontroli skarbowej przez zupełnie inny organ.

Ustalenie przy pierwszym przedłużeniu daty, do której wydłużono termin zwrotu, biorąc pod uwagę rodzaj trwającej weryfikacji, nie wymaga - do czasu upływu wydłużonego terminu - kolejnego jego przedłużenia na skutek zmiany tylko trybu weryfikacji. Jeśli natomiast trwanie danej procedury weryfikacyjnej będzie miało wykroczyć poza tak wyznaczony termin, wówczas zajdzie potrzeba - przed jego upływem - dalszego przedłużenia na podstawie przepisów właściwych dla tego rodzaju weryfikacji, z powodu której to przedłużenie jest realizowane.

W niniejszej sprawie przedłużenie zwrotu przez Naczelnika US nastąpiło:

-postanowieniem z dnia 13 marca 2019 r. (skutecznie doręczonym 19 marca 2019 r.), do dnia 30 sierpnia 2019 r.

-postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2019 r. (skutecznie doręczonym 20 sierpnia 2019 r.), do dnia 28 lutego 2020 r.

-postanowieniem z dnia 26 listopada 2019 r. (skutecznie doręczonym 28 listopada 2019 r.), do dnia 30 stycznia 2020 r.

-postanowieniem z dnia 20 stycznia 2020 r. (skutecznie doręczonym 21 stycznia 2020 r.), do dnia 31 lipca 2020 r.

-postanowieniem z dnia 10 lipca 2020 r. (skutecznie doręczonym 14 lipca 2020 r.), do dnia 15 grudnia 2020 r.

-zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 listopada 2020 r. (skutecznie doręczonym 23 listopada 2020 r.), do dnia 30 czerwca 2021 r.

Wpływ do organu rozliczenia podatnika z wykazaną kwotą zwrotu (deklaracji VAT-7), wiąże się sam przez się z czynnościami sprawdzającymi. Bez tego organ nie byłby bowiem w stanie w ogóle zdiagnozować, czy zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania. Co więcej, zwrot wykazanej kwoty do zwrotu, odbywa się w czynnościach sprawdzających.

W przypadku podatku od towarów i usług, rozszerzenie trybu orzekania wskazanego dla czynności sprawdzających, następuje na pozostałe tryby weryfikacji, tj. w ramach kontroli podatkowej, postępowania podatkowego i postępowania kontrolnego, jako mogących towarzyszyć badaniu zasadności zwrotu w świetle art. 87 ust. 2 u.p.t.u.

Każdy przypadek zwrotu różnicy podatku, w skład którego wchodzi kwestia przedłużenia terminu tego zwrotu, wymaga - poza przewidzianym art. 87 ust. 2 u.p.t.u. - stosowania również art. 274b o.p. Dla stosowania tego ostatniego przepisu bez znaczenia pozostaje tryb prowadzonej weryfikacji rozliczenia podatnika z punktu widzenia zasadności zwrotu. Przedłużenie terminu wiąże się z potrzebą prowadzenia takiej weryfikacji lub też jest skutkiem koniecznej jeszcze weryfikacji.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w wyroku z dnia 25 października 2001 r., C-78/00, przyjął że zwrot nadwyżki jest fundamentalnym czynnikiem zapewniającym zachowanie zasady neutralności wspólnego systemu VAT; warunki zwrotu nie mogą podważać tej zasady przez zmuszanie podatnika do ponoszenia całości lub częściowego ciężaru podatku; jednak państwa członkowskie mają pewną swobodę w tym zakresie, ale warunki te muszą pozwalać podatnikom w stosownych warunkach na odzyskanie całości "nadpłaty" wynikającej z nadwyżki podatku naliczonego; a zwrot musi być dokonywany w rozsądnym terminie.

Natomiast w wyroku z dnia 18 grudnia 1997 r. w sprawach połączonych C-286/94, C-340/95, C-401/95 i C-47/96, TSUE stwierdził, że nie jest wykluczone, co do zasady, stosowanie środków umożliwiających właściwym organom podatkowym wstrzymanie, w ramach działań zapobiegawczych, zwrotu podatku VAT w sytuacji uzasadnionych podejrzeń, iż miało miejsce obejście przepisów podatkowych, bądź gdy w ocenie organów istnieje zaległość podatkowa, która nie wynika z deklaracji i którą podatnik kwestionuje, ale z poszanowaniem zasady proporcjonalności; środki te nie mogą więc iść dalej, niż jest to konieczne dla osiągnięcia celu (ochrony interesów budżetowych); nie mogą być stosowane w sposób prowadzący do systematycznego podważania prawa do odliczenia podatku jako zasady fundamentalnej VAT; oraz, że zasadniczo sprawą sądu krajowego jest badanie, czy w konkretnej sprawie dane regulacje naruszają zasadę proporcjonalności.

W wyroku z dnia 12 maja 2011 r., C-107/10, TSUE uznał z kolei, że każde państwo jest zobowiązane do podjęcia wszelkich środków legislacyjnych i administracyjnych odpowiednich by zapewnić pełny pobór podlegającego zapłacie podatku VAT na swym terytorium; termin na dokonanie zwrotu VAT zasadniczo może być przedłużony w celu przeprowadzenia kontroli podatkowej i nie staje się przez to nierozsądny, o ile przedłużenie nie wykracza poza to, co jest konieczne by zakończyć procedurę kontroli (C-25/05); czasowe wstrzymanie zwrotu powinno być wyrównane zapłatą odsetek dla poszanowania zasady neutralności.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że ewentualna przewlekłość postępowania powinna być oceniana również w kontekście specyfikacji transakcji i kwoty zwrotu. W związku z tym inne mogą być standardy w przypadku występowania transakcji z kontrahentami zagranicznymi oraz inne przy wysokich kwotach zwrotu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. I FSK 1110/15, opubl. w CBOSA).

W miesiącu lipcu oraz od września do grudnia 2018 r., skarżąca wykazała łącznie kwotę 760 886 zł nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy, niewątpliwie zatem jest to wysoka kwota zwrotu.

W związku z brzmieniem art. 87 ust. 2b u.p.t.u., zgodnie z którym weryfikacja zasadności zwrotu różnicy podatku, może obejmować nie tylko sprawdzenie rozliczenia podatnika, ale także rozliczeń innych podmiotów biorących udział w obrocie towarami lub usługami, będącymi przedmiotem rozliczenia podatnika, oraz sprawdzenie zgodności tych rozliczeń z faktycznym przebiegiem transakcji, w aktach administracyjnych znajdują się trzy wyniki kontroli z kwietnia 2021 r., przeprowadzonej u kontrahenta skarżącej, a dotyczącej 2018 r., z uwzględnieniem transakcji ze skarżącą. Każdy z tych wyników kontroli obejmuje ok. 200 stron, co pokazuje obszerność materiałów podlegających weryfikacji i uzasadnia czas jej trwania.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skarżącej naruszenia art. 217 § 1 pkt. 4 o.p. poprzez powołanie podstawy prawnej tj. przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, bowiem w orzecznictwie, w doktrynie ani też w przepisach prawa nie sprecyzowano, w którym miejscu w dokumencie będącym aktem administracyjnym mają być umiejscowione jego elementy konstytutywne wskazane w ustawie (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. I GSK 734/17, opubl. w CBOSA).

Mając na uwadze powyższe, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.