Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 308/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124b ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 7, art. 13 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Barbara Rennert Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2022 r. sprawy ze skargi A.S., A.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] lutego 2019 r., uzupełnionym pismem z [...] czerwca 2019 r., firma A S.A. (dalej jako: "spółka") wystąpiła do Starosty [...] o wydanie decyzji administracyjnej zobowiązującej właściciela do udostępnienia nieruchomości, oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] o pow. [...] ha, obręb W., gmina S. - obszar wiejski, w celu wykonania czynności związanych z demontażem napowietrznej linii elektroenergetycznej WN [...] Jako podstawę prawną wniosku spółka podała art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm. – w skrócie: "u.g.n."). Do wniosku spółka załączyła mapę, na której zaznaczyła zakres prowadzenia prac demontażowych, pas terenu niezbędny do wykonania tych robót, propozycję porozumienia w sprawie ustanowienia służebności przesyłu dla urządzeń projektowanych, jak również znoszenia urządzeń elektroenergetycznych wraz z zapiskami prowadzonych negocjacji oraz przedstawiła rysunek, na którym zaznaczono linię energetyczną oraz słupy do demontażu. Ponadto spółka wskazała, że wnioskowany termin na udostępnienie nieruchomości wynosi do 6 miesięcy, licząc od dnia uzyskania prawomocnego pozwolenia na budowę linii energetycznej [...] kV relacji S. ./K. ., na ww. nieruchomości. Natomiast wykonanie prac określiła na 7 dni roboczych.

Starosta [...] decyzją z [...] listopada 2019 r., nr [...]:

1) zobowiązał właścicieli nieruchomości A. S. i A. S. (dalej także jako: "skarżący") do udostępnienia części nieruchomości, oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] o pow. [...] ha, obręb W., gmina S. - obszar wiejski, w pasie technicznym określonym na mapie, stanowiącej integralną część decyzji,

2) wskazał, że obowiązek udostępnienia nieruchomości polega na umożliwieniu osobom upoważnionym przez spółkę, wstępu na teren działki nr [...], w celu usunięcia z gruntu części infrastruktury elektroenergetycznej. Prace polegać będą na demontażu istniejących słupów nr [...] i [...] napowietrznej linii [...] oraz przewodów fazowych i odgromowych linii [...] kV nr [...] wraz z łańcuchami izolatorowymi, zawiesiami odgromowymi i osprzętem,

3) ustalił obowiązek udostępnienia nieruchomościami na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia uzyskania prawomocnego pozwolenia na budowę napowietrznej linii energetycznej [...] kV relacji S. ./K.

4) zobowiązał spółkę do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu prac związanych z inwestycją,

5) zobowiązał spółkę A S.A. do powiadomienia o terminie rozpoczęcia i zakończenia czynności, opisanych w ust. 2.

W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wymienione w art. 124b u.g.n. w zakresie zobowiązania właściciela do udostępnienia nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położonej w miejscowości W.. W tym kontekście organ wskazał, że pełnomocnik spółki Ł. K. w dniu [...] stycznia 2018 r. podjął rokowania z właścicielami ww. nieruchomości - A. S. i A. S. w zakresie ustanowienia służebności przesyłu dla urządzeń projektowanych związanych z budową sieci WN - linia napowietrzna dwutorowa [...] kV, jak również znoszenia urządzeń elektroenergetycznych. Właściciele nieruchomości wycenili ustanowienie służebności przesyłu na kwotę [...]zł. Pełnomocnik spółki, bazując na operacie szacunkowym wykonanym przez rzeczoznawcę majątkowego B. N., uznał, że wartość rynkowa służebności przesyłu wynosi [...] zł. Właściciele nieruchomości nie zgodzili się na proponowaną przez spółkę kwotę. Dalsze rokowania podjęto w dniach [...] września 2018 r. i [...] października 2018 r., ale nie przyniosły one rezultatu. Organ zaznaczył, że art. 124b u.g.n. nie wymaga przeprowadzenia rokowań w celu uzyskania zgody właścicieli nieruchomości. Jednocześnie organ wskazał, że niemożność uzyskania zgody na rozpoczęcie prac zachodzi wtedy gdy właściciel nieruchomości nie odpowiedział na zaproszenie do rokowań, strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia albo właściciel sprzeciwił się wyrażeniu zgody. Dla zastosowania art. 124b u.g.n. wymóg braku zgody należy odczytywać w ten sposób, że inwestor ma obowiązek wystąpić o zgodę do właściciela nieruchomości na wykonanie określonych prac służących prawidłowemu funkcjonowaniu urządzeń infrastruktury technicznej, w celu udowodnienia, że występował o zgodę, gdyż tylko brak zgody uzasadnia ingerencję władczą organów administracji publicznej i wydanie decyzji w trybie art. 124b ust 1 u.g.n. Ponadto organ stwierdził, że z akt sprawy wynika, że linia napowietrzna [...] kV na działce nr [...] została przeznaczona do demontażu ze względu na planowaną nową budowę linii napowietrznej na tej nieruchomości. Demontaż tych urządzeń, które służą do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, mieści się w kategorii art. 124b u.g.n.

Odnosząc się do uwag właścicieli nieruchomości, co do bezumownego korzystania z nieruchomości, organ I instancji wskazał, że kwestia żądań ustalenia i wypłaty odszkodowania z tego tytułu jest roszczeniem należącym do materii stosunków cywilnoprawnych, które mogą być rozpatrywane wyłącznie przez sądy powszechne w postępowaniu cywilnym.

W odwołaniu z [...] listopada 2019 r. właściciele nieruchomości wnieśli o uchylenie powyższej decyzji i umorzenie postępowania. Organowi I instancji zarzucili naruszenie art. 124b ust. 1 u.g.n. oraz art. 13 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – w skrócie: "k.p.a."). W uzasadnieniu odwołujący się podnieśli, że w sprawie nie ziściły się przesłanki do zastosowania art. 124b u.g.n., albowiem nie odmówili oni wyrażenia zgody na przeprowadzenie wnioskowanych przez spółkę prac.

Wojewoda decyzją z [...] stycznia 2021 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że przed złożeniem wniosku w trybie art. 124b u.g.n. nie jest wymagane przeprowadzenie pomiędzy stronami negocjacji. Zdaniem organu, spółka, jako inwestor, podjęła próby uzyskania zgody właścicieli nieruchomości na udostępnienie działki nr [...], celem przeprowadzenia remontu napowietrznej linii elektroenergetycznej WN [...] kV. Podjęte negocjacje nie dały pozytywnych rezultatów. W ocenie organu odwoławczego brak zgody współwłaścicieli działki nr [...] na oferowane przez inwestora wynagrodzenie za wykonanie prac na działce należy rozumieć, jako brak zgody na udostępnienie nieruchomości. W ten sam sposób należy rozumieć wyrażenie zgody pod warunkiem ustanowienia na rzecz właścicieli służebności przesyłu, czy też zapłaty określonej kwoty.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 13 k.p.a. Wojewoda wskazał, że czynności związane z negocjacjami dotyczącymi warunków udostępnienia nieruchomości inwestorowi celem wykonania prac oraz wysokość wynagrodzenia z tym związana, pozostaje wyłącznie w gestii stron. Czynności te mogą być podjęte przed wystąpieniem z wnioskiem w trybie art. 124b u.g.n. W tym kontekście organ podkreślił, że w sprawach wywłaszczeniowych uregulowanych w u.g.n., ustawodawca wyłączył np. na mocy art. 118 ust. 2 u.g.n. stosowanie instytucji ugody administracyjnej.

W zakresie zasadności (niezbędności) przeprowadzenia przez spółkę prac na zajętej części działki organ II instancji wskazał, że spółka, w odpowiedzi na pismo organu z [...] stycznia 2020 r., wyjaśniła, że planowany przebieg inwestycji w zakresie udostępnienia działki w celu usunięcia z gruntu części infrastruktury elektroenergetycznej jest niezbędny i odznacza się najmniejszą uciążliwością. Inwestycja ma bardzo duże znaczenie dla poprawy jakości i zasilania, a także dla zachowania bezpieczeństwa. Z kolei we wniosku z [...] lutego 2019 r., inwestor wskazał, że budowa linii napowietrznej [...] kV ma na celu zwiększenie niezawodności zasilania południowej części Wojewoda, w szczególności pobliskich gmin. Inwestycja ta umożliwi napływ nowych inwestorów, a tym samym rozwój gospodarczy gmin, bieżące zaspokojenie zbiorowych potrzeb ludności w zakresie dostaw energii elektrycznej. Z celu tego wynika potrzeba rozbudowy, przebudowy i remontów sieci elektroenergetycznej w niezbędnym zakresie. Zdaniem organu odwoławczego wyjaśnienia złożone przez spółkę są wiarygodne, spójne i logiczne, uzasadniające przeprowadzenie ww. prac na napowietrznej linii elektroenergetycznej WN [...] kV.

W skardze z [...] lutego 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. S. i A. S., reprezentowani przez adwokata, wnieśli o uchylenie powyższej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

1) art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzez wydanie decyzji zobowiązującej skarżących do udostępnienia części nieruchomości mimo braku zaistnienia przesłanek do wydania takiej decyzji, tj. braku odmówienia wyrażenia przez skarżących zgody na przeprowadzenie prac,

2) art. 13 § 1 k.p.a. poprzez brak dążenia przez Wojewodę do polubownego rozstrzygnięcia kwestii spornych, w sytuacji, gdy organ ma wiedzę, że pomiędzy stronami istnieje spór jedynie, co do wysokości wynagrodzenia.

W argumentacji skargi skarżący stwierdzili, że spółka nigdy nie przeprowadziła z nimi rokowań w kwestii wysokości wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości. Ich zdaniem, złożony przez spółkę wniosek w trybie art. 124b u.g.n. muszą poprzedzać rzeczywiste negocjacje, a nie tylko jednostronna propozycja dotycząca treści proponowanej umowy. Skarżący stanęli na stanowisku, że spółka jedynie przedstawiła im ofertę, która nie podlegała w żaden sposób negocjacjom. Osoba, która przedstawiała ofertę wielokrotnie podkreślała, że nie jest uprawniona do dokonywania jakichkolwiek ustaleń w przedmiocie wysokości wynagrodzenia. Mimo wielokrotnych próśb ze skarżącymi nie skontaktowała się z ramienia spółki żadna osoba, która takie uprawnienia by posiadała. W związku z tym skarżący uznali, że zamiast przeprowadzenia rozmów negocjacyjnych, które odpowiadałyby wymogom zawartym w przepisach, spółka chciała zawrzeć porozumienie na wzór umowy adhezyjnej.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 13 k.p.a. skarżący podnieśli, że organ miał wiedzę o istniejącym pomiędzy stronami sporze, a w szczególności, że spór ten dotyczy wysokości wynagrodzenia. Zdaniem skarżących, organ II instancji winien co najmniej wezwać strony do podjęcia kolejnej, ostatecznej próby porozumienia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z [...] maja 2021 r. spółka A, reprezentowana przez adwokata, wniosła o oddalenie skargi i zasądzenie na jej rzecz od skarżących kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W toku przeprowadzonej sądowej kontroli zaskarżonej decyzji, na podstawie kryterium jej zgodności z prawem i w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze, Sąd badał, czy organy zasadnie zobowiązały skarżących do udostępnienia części nieruchomości, oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], obręb W., gmina S., spółce A w celu wykonania czynności związanych z demontażem napowietrznej linii elektroenergetycznej WN [...]

Zdaniem skarżących, organ nie mógł w sprawie zastosować art. 124b u.g.n. i wydać zaskarżonej decyzji, albowiem skarżący nie odmówili spółce wyrażenia zgody na przeprowadzenie wnioskowanych przez nią prac.

Według przeciwnego stanowiska organu, w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 124b u.g.n., w tym wymóg braku zgody właścicieli nieruchomości na udostępnienie nieruchomości. Organ podkreślił, że art. 124b u.g.n. nie wymaga przeprowadzenia rokowań w celu uzyskania zgody właścicieli nieruchomości.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w związku z tym brak jest podstaw aby wyeliminować ją z obrotu prawnego.

Wobec sformułowania przez skarżących zarzutu naruszenia przepisów postępowania, na wstępie rozważań zaznaczyć należy, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji musi w pierwszej kolejności dotyczyć tych ewentualnych naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na prawidłowe ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięć organów podatkowych. Jak trafnie wskazano w orzecznictwie, rozważania w przedmiocie zastosowania określonego przepisu prawa materialnego mają uzasadnienie dopiero na tym etapie stosowania prawa, na którym nie ma już żadnych wątpliwości, co do stanu faktycznego. Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez organ w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 2 lutego 2018 r., sygn. akt I FSK 579/16; wyrok ten i orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dokonując oceny wskazanych zarzutów kwalifikowanych jako naruszenia przepisów postępowania, Sąd miał na uwadze wyrażony w piśmiennictwie pogląd, według którego, chodzi tu o pewne wady stosowania przez organy regulacji proceduralnych, które mogą polegać na:

- niedopełnieniu przez organy obowiązków wynikających z tych regulacji,

- uniemożliwieniu stronie skorzystania z zawartych w tych regulacjach uprawnień,

- błędnej wykładni poszczególnych przepisów regulacji proceduralnej stosowanej przez organ (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck W-wa 2011, s. 529).

Wszystkie wymienione wyżej postaci naruszeń, muszą mieć jednak wspólną cechę istotności, co oznacza, że gdyby organ nie naruszył prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wpływanie istotne na wynik sprawy, to prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc ukształtowanie w nich stosunku administracyjnego, materialnego lub procesowego. Sąd uchylając z tych powodów decyzję lub postanowienie musi wykazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (por. wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., sygn. akt I GSK 363/12, wyrok NSA z 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1490/11). Podkreśla się także, że aby jednoznacznie uznać, że tego rodzaju naruszenie wystąpiło, nieodzowne jest wykazanie przez stronę, że wytykane naruszenie taki wpływ mogło mieć.

Mając powyższe na uwadze Sąd zważył, że w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu skonstruowanym stosownie do wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Odnosząc się do spornej kwestii podstaw zastosowania w sprawie art. 124b ust. 1 u.g.n. wyjaśnić należy, że zgodnie z tym przepisem starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji, zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Zgodnie z ust. 2 ww. artykułu, decyzja zobowiązująca do udostępnienia nieruchomości wydawana jest z urzędu lub na wniosek podmiotu upoważnionego, czyli takiego, w skład majątku którego wchodzą przewody lub urządzenia, których czynności te mają dotyczyć i który zobowiązany jest wykonać konserwację, remont lub usunąć awarię. Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy (art. 124b ust. 3 u.g.n.). Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania (art. 124b ust. 4 u.g.n.). Obowiązek udostępnienia nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, podlega egzekucji administracyjnej (art. 124b ust. 5 u.g.n.).

Z powołanego przepisu wynika, że może on być zastosowany, jeśli kumulatywnie spełnione zostaną dwie przesłanki: 1) wystąpi konieczność wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w przepisie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń; 2) właściciel (użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości) nie wyraża zgody na takie udostępnienie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 29 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Po 282/21; wyrok NSA z 22 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 1346/18; wyrok NSA z 25 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 3894/18).

Wychodząc z powyższych założeń i nawiązując do uzasadnienia zaskarżonej decyzji zauważyć należy, że nie jest sporny charakter robót zaplanowanych do wykonania przez spółkę A na części nieruchomości skarżących. W tym kontekście należy wskazać, że spółka w piśmie z [...] stycznia 2020 r., stanowiącym odpowiedź na pismo organu II instancji z [...] stycznia 2020 r., wyjaśniła, że planowany przebieg inwestycji w zakresie udostępnienia działki w celu usunięcia z gruntu części infrastruktury elektroenergetycznej jest niezbędny i odznacza się najmniejszą uciążliwością. Inwestycja ma bardzo duże znaczenie dla poprawy jakości i zasilania, a także dla zachowania bezpieczeństwa. Ponadto we wniosku z [...] lutego 2019 r. spółka wskazała, że budowa linii napowietrznej [...] kV ma na celu zwiększenie niezawodności zasilania południowej części Wojewoda, w szczególności pobliskich gmin. Inwestycja ta umożliwi napływ nowych inwestorów, a tym samym rozwój gospodarczy gmin, bieżące zaspokojenie zbiorowych potrzeb ludności w zakresie dostaw energii elektrycznej. Z celu tego wynika potrzeba rozbudowy, przebudowy i remontów sieci elektroenergetycznej w niezbędnym zakresie. Wojewoda uznał powyższe wyjaśnienia spółki za wiarygodne, spójne i logiczne, uzasadniające przeprowadzenie ww. prac na napowietrznej linii elektroenergetycznej WN [...] kV. Sąd stwierdza, że ocena dokonana przez organ II instancji w zakresie planowanych prac jest prawidłowa. Jednocześnie Sąd zauważa, że skarżący w żaden sposób w toku postępowania nie kwestionowali ani konieczności wykonania przez spółkę A ww. prac, ani ich charakteru.

Spór między stronami koncentruje się natomiast na tym, czy w sprawie ziściła się druga z przesłanek określonych w art. 124b u.g.n., a więc czy skarżący, jako właściciele nieruchomości, nie wyrazili zgody na jej udostępnienie. Skarżący w toku postępowania konsekwentnie stali na stanowisku, że brak było podstaw do zastosowania w sprawie ww. przepisu, albowiem nie odmówili oni wyrażenia zgody na przeprowadzenie przez spółkę prac na ich nieruchomości. W tym kontekście podnosili, że nigdy nie prowadzili ze spółką rokowań mających na celu dojście do porozumienia w kwestii wysokości wynagrodzenia za udostępnienie nieruchomości. Ich zdaniem, złożenie przez spółkę wniosku w trybie art. 124b u.g.n. muszą poprzedzać rzeczywiste negocjacje, w toku których strony wypracowują kształt przyszłego porozumienia, a nie tylko jednostronna propozycja dotycząca treści proponowanej umowy przesyłu. Skarżący akcentowali, że osoba, która przedstawiała im ofertę spółki wielokrotnie podkreślała, że nie jest uprawniona do dokonywania jakichkolwiek ustaleń w przedmiocie wysokości wynagrodzenia. W związku z tym skarżący uznali, że zamiast przeprowadzenia rozmów negocjacyjnych, które odpowiadałyby wymogom zawartym w przepisach, spółka chciała zawrzeć porozumienie na wzór umowy adhezyjnej.

Odnosząc się do powyższej argumentacji skarżących Sąd stwierdza, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem - na co trafnie wskazały organy obu instancji - wydanie decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości na podstawie art. 124b u.g.n. (odmiennie niż wydanie decyzji na podstawie art. 124 u.g.n.) nie wymaga uprzedniego przeprowadzenia rokowań w celu uzyskania zgody właściciela nieruchomości na jej udostępnienie. Zdaniem Sądu, skarżący wadliwie utożsamiają brak wyrażenia zgody z koniecznością przeprowadzenia rokowań. W tym kontekście należy wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażono pogląd, który Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela, że zawarty w art. 124b ust. 1 u.g.n. wymóg braku zgody właściciela na udostępnienie nieruchomości powoduje, po stronie podmiotu zainteresowanego udostępnieniem nieruchomości, obowiązek wystąpienia do właściciela nieruchomości o jej udzielenie, a w przypadku braku takiej zgody, w razie skorzystania z określonej ww. przepisem drogi administracyjnej, dowiedzenia tej okoliczności w tym postępowaniu. Oznacza to w istocie wymóg skontaktowania się z właścicielem nieruchomości, przedstawienia mu propozycji i wymiany stanowisk. Niemniej jednak za spełnienie omawianego warunku można uznać sytuację, gdy właściciel nieruchomości nie odpowiedział na propozycję wyrażenia zgody, wprost sprzeciwił się wyrażeniu takiej zgody, czy sytuację, gdy strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, które okazały się niemożliwe do przyjęcia dla każdej z nich (por. wyrok WSA w Poznaniu z 29 września 2021 r., sygn. akt I SA/Po 627/20). Z powyższego wynika zatem jednoznacznie, że przepis art. 124b ust. 1 u.g.n. nie wymaga przeprowadzenia rokowań w jakiejkolwiek formie. Wystarczy jedynie brak zgody na udostępnienie przez właściciela nieruchomości. Co istotne, brak wyrażenia zgody może mieć postać bezpośredniego oświadczenia woli właścicieli nieruchomości, bądź też może on wynikać pośrednio (w sposób dorozumiany) z działań podejmowanych przez właścicieli nieruchomości poprzez np.: stawianie podmiotowi, który wystąpił o wyrażenie zgody o udostępnienie warunków niemożliwych do spełnienia, przedłużanie rozmów, bierność lub ignorowanie propozycji wyrażenia zgody.

Mając to na uwadze Sąd stwierdza, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżący, jako właściciele nieruchomości, nie wyrazili zgody, w rozumieniu art. 124b u.g.n., na udostępnienie spółce A części nieruchomości w celu dokonania prac związanych z demontażem napowietrznej linii elektroenergetycznej WN [...] W ocenie Sądu, znajdujący się w aktach administracyjnych projekt porozumienia w sprawie ustanowienia służebności przesyłu dla urządzeń projektowanych (k. [...] akt admin.) jest wystarczający do uznania, że skarżący nie wyrazili zgody na udostępnienie spółce części nieruchomości. W szczególności należy wskazać, że z adnotacji dokonanych i podpisanych na ww. dokumencie przez A. S. wynika, że w dniach [...] czerwca 2018 r., [...] września 2018 r. i [...] października 2018 r. doszło do negocjacji (wymiany stanowisk) pomiędzy skarżącymi a spółką A w zakresie ustalenia wynagrodzenia dla skarżących za ustanowienie na rzecz spółki służebności przesyłu na nieruchomości. Właściciele nieruchomości w dniu [...] stycznia 2018 r. wycenili ustanowienie służebności przesyłu na kwotę [...]zł. Pełnomocnik spółki Ł. K., bazując na operacie szacunkowym z [...] maja 2018 r. wykonanym przez rzeczoznawcę majątkowego B. N. (k. [...] - k. [...] akt admin.), uznał, że wartość rynkowa służebności przesyłu wynosi [...] zł. Właściciele nieruchomości nie zgodzili się na proponowaną przez spółkę kwotę. Dalsze rokowania podjęto w dniach [...] września 2018 r. i [...] października 2018 r. Każda ze stron pozostała przy swoich wcześniejszych stanowiskach, w efekcie czego nie doszło do porozumienia między spółką a skarżącymi. Uwzględniając powyższe Sąd stwierdza, że spółka wykazała, że przed złożeniem do Starosty [...] wniosku o wydanie decyzji na podstawie art. 124b u.g.n., wystąpiła do właścicieli nieruchomości o udzielenie zgody na udostępnienie nieruchomości i takiej zgody nie otrzymała.

W konsekwencji powyższych rozważań Sąd stwierdza, że zarzut naruszenia

art. 124b ust. 1 u.g.n. nie zasługuje na uwzględnienie.

Za bezpodstawny należy także uznać zarzut naruszenia art. 13 § 1 k.p.a., albowiem przepis ten, w zakresie wskazanym przez skarżących, nie miał zastosowania w sprawie. Z treści tego przepisu wynika, że organy administracji publicznej w sprawach, których charakter na to pozwala, dążą do polubownego rozstrzygania kwestii spornych oraz ustalania praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania w należących do ich właściwości sprawach, w szczególności przez podejmowanie czynności: 1) skłaniających strony do zawarcia ugody, w sprawach, w których uczestniczą strony o spornych interesach; 2) niezbędnych do przeprowadzenia mediacji. Sąd w pełni podziela twierdzenie organu II instancji zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że czynności związane z negocjacjami dotyczącymi warunków udostępnienia nieruchomości inwestorowi celem wykonania prac oraz wysokość wynagrodzenia z tym związana, pozostaje wyłącznie w gestii stron. Co istotne, owe negocjacje miały miejsce przed wystąpieniem przez spółkę A do Starosty [...] z wnioskiem o wydanie decyzji zobowiązującej skarżących do udostępnienia nieruchomości, a zatem przed wszczęciem postępowania administracyjnego w sprawie. W tym kontekście należy zatem stwierdzić, że charakter sprawy o udostępnienie nieruchomości nie nakłada na organ administracji obowiązku dążenia do polubownego rozstrzygania między stronami kwestii spornej wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu. Zdaniem Sądu, spór w ww. zakresie należy do materii stosunków cywilnoprawnych, które mogą być rozpatrywane wyłącznie przez sądy powszechne w postępowaniu cywilnym. Warto także zaznaczyć, że w toku postępowania administracyjnego skarżący nie domagali się od organu przeprowadzenia mediacji, czy też rozprawy administracyjnej.

Odnosząc się do powołanego na rozprawie przez pełnomocnika skarżących wyroku tutejszego Sądu z 29 września 2021 r., sygn. akt I SA/Po 627/20, Sąd zauważa, że – wbrew twierdzeniu pełnomocnika – wyrok ten zapadł w innych okolicznościach faktycznych niż te, które zaistniały w rozpoznawanej sprawie. Z treści ww. wyroku wynika, że właściciel nieruchomości kwestionował charakter prac, które miały być wykonane na jego nieruchomości, a w konsekwencji możliwość wydania przez organ decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości na podstawie art. 124b u.g.n.

Ponadto Sąd stwierdza, że nie podziela oceny prawnej zawartej w wyroku z 29 września 2021 r. odnośnie skutku braku prawidłowego pełnomocnictwa spółki energetycznej do prowadzenia w jej imieniu rokowań z właścicielami nieruchomości w kontekście legalności wydania przez organ administracji decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości, wydanej na podstawie art. 124b u.g.n. Zdaniem Sądu, brak pełnomocnictwa do spraw prowadzenia rokowań w imieniu spółki energetycznej nie ma żadnego znaczenia w realiach rozpoznawanej sprawy, albowiem przepis

art. 124b u.g.n. nie wymaga uprzedniego przeprowadzenia rokowań przed złożeniem wniosku o wydanie decyzji w trybie tego przepisu.

Sąd ponownie zaznacza, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma stwierdzenie braku wyrażenia zgody przez skarżących na udostępnienie spółce nieruchomości. W ocenie Sądu, co do zasady, umocowanie do prowadzenia rokowań lub brak takiego umocowania nie ma wpływu na zastosowanie procedury

z art. 124b u.g.n. Kwestia uregulowania tytułu prawnego pozwalającego przedsiębiorstwu energetycznemu na korzystanie z nieruchomości (przez jej zajęcie pod infrastrukturę energetyczną) nie ma żadnego znaczenia z punktu widzenia powołanych wyżej przesłanek warunkujących wszczęcie postępowania administracyjnego w trybie art. 124b u.g.n. Z tego powodu nie ma też istotnego znaczenia w sprawie zakres umocowania pełnomocnika przedsiębiorstwa energetycznego, które w koniecznym zakresie może dotyczyć jedynie umocowania do odebrania oświadczenia woli od właściciela nieruchomości, czy wyraża zgodę na udostępnienie nieruchomości. Nie ma natomiast przeszkód, aby strony mimo braku takiej zgody, dalej prowadziły negocjacje w zakresie uregulowania kwestii tytułu prawnego do trwałego zajęcia nieruchomości i uzyskania przez właściciela odpowiedniego wynagrodzenia. W tym zakresie pełnomocnik winien legitymować się stosownym pełnomocnictwem. Prowadzenie dalszych negocjacji w tej kwestii nie może jednak uniemożliwiać wszczęcia postępowania w trybie art. 124b u.g.n.

W podsumowaniu przeprowadzonej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że organy zgromadziły w sprawie wyczerpujący materiał dowodowy, który należycie oceniły, dokonując (bez istotnego naruszenia przepisów postępowania) prawidłowych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego, dokonując ich prawidłowej wykładni.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.