Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SAB/Op 19/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2023-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6159 Inne o symbolu podstawowym 615
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Zobowiązano organ do załatwienia sprawy
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania
Stwierdzono, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 53 par. 2b, art. 119 pkt 4, art. 120, art. 149 par. 1 pkt 1 i par. 1a, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 37, art. 35 par. 1-3, art. 36 par. 1 i par. 2,
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi E. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy [...] w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości 1) zobowiązuje Wójta Gminy [...] do załatwienia sprawy E. S. w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, 3) stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4) zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącego E. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi skarga E. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Turawa w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z 15 sierpnia 2021 r., który wpłynął w dniu 16 sierpnia 2021 r. do Urzędu Gminy Turawa, E. S. (zwany dalej skarżącym), działając w imieniu własnym, domagał się od Wójta Gminy Turawa (zwanego dalej również organem) podjęcia postępowania w celu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania nieruchomości. Wskazał w nim, że od paru lat niezgodnie z ustaleniami studium zagospodarowania przestrzennego, a od roku z ustalenia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na działkach o nr ewid. a, b i c k.m. [...] w T. zorganizowany został wielostanowiskowy parking i skład części samochodowych, zaś w budynku gospodarczym (dawnej stodole) zaplecze magazynowe warsztatu samochodowego. Podał również, że jego nieruchomość zabudowana jest budynkiem mieszkalnym. Wniósł jednocześnie, z uwagi na powiązania rodzinne i formalne właściciela ww. działek z władzami Gminy Turawa o wyłączenie organu, na podstawie art. 25 K.p.a., od rozpoznania sprawy.

Pismem z dnia 25 sierpnia 2021 r. organ przekazał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Opolu do załatwienia przedmiotową sprawę. Jednocześnie pismem z dnia 30 sierpnia 2021 r. organ poinformował skarżącego o przekazaniu sprawy do załatwienia SKO w Opolu.

Pismem z dnia 20 września 2021 r., które wpłynęło do organu w dniu 24 września 2021 r., SKO w Opolu poinformowało organ, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączenia organu od załatwienia sprawy określone w art. 25 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., które uzasadniałyby wyznaczenie innego organu do załatwienia sprawy.

Pismem z dnia 28 września 2021 r. skarżący zwrócił się do SKO w Opolu z prośbą o informację dotyczącą postępowania.

Przedmiotowe pismo skarżącego SKO w Opolu przekazało do organu przy piśmie z dnia 15 października 2021 r.

Po załączeniu do akt wydruku z informacji z rejestru gruntów, organ zawiadomieniem z dnia 27 października 2021 r. poinformował strony postępowania o wszczęciu na wniosek skarżącego postępowania w sprawie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania na działkach o nr d i b k.m [...], obręb T., zgodnie z art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( j.t. Dz. U. z 2021 r. poz. 741 ze zm.), zwanej dalej ustawą.

Organ załączył również do akt arkusz [...] wydruku z Dziennika Urzędowego Województwa Opolskiego poz. 2557.

Pismem z dnia 10 listopada 2021 r. organ zawiadomił skarżącego o zakończeniu postępowania dowodnego w sprawie i możliwości zapoznania się oraz wypowiedzenia co do zebranych dowodów.

Decyzją z dnia 24 lutego 2022 r., nr BU.6731.1.2021.KB, Wójt Gminy Turawa, działając na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 59 ust. 3 ustawy umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania na działkach nr d i b k.m. [...]

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu (zwane dalej SKO lub Kolegium) po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji Wójta Gminy Turawa z dnia 24 lutego 2022 r. decyzję pierwszoinstancyjną utrzymało w mocy. Wyrokiem z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Op 210/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję SKO z dnia 23 czerwca 2022 r., nr SKO.40.963.2022.li, oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Turawa z dnia 24 lutego 2022 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że kluczowym zagadnieniem w toku postępowania prowadzonego w trybie przepisów art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest zatem niebudzące jakichkolwiek wątpliwości ustalenie przez właściwy organ, czy na terenie konkretnej nieruchomości doszło, czy też nie doszło, do zmiany sposobu zagospodarowania terenu (por. wyroki NSA z dnia 10 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 1224/18). Argumentował Sąd, że tymczasem w rozpoznawanej sprawie, analogicznie jak w sprawie o sygn. akt II SA/Op 211/22, organy obu instancji nie poczyniły żadnych ustaleń faktycznych w powyższym zakresie i nie dokonały oceny, czy doszło do ewentualnej zmiany sposobu zagospodarowania działek nr d i b. Takie działanie organu niewątpliwe świadczy o naruszeniu przepisów regulujących kwestie dowodowe, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które to przepisy zobowiązują do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie faktów i udowodnionych okoliczności, poddanych następnie wszechstronnej analizie, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów, a w dalszej kolejności do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Dopiero dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, na podstawie prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego z odniesieniem się do zarzutów strony postępowania, umożliwia prawidłowe zastosowanie przez organ administracji normy prawa materialnego. Tak się jednak nie stało w niniejszej sprawie, co czyni zasadnym zarzut skargi o naruszeniu przez organy przepisów prawa procesowego poprzez zaniechanie ustalenia stanu faktycznego sprawy. Dodatkowo dostrzegł Sąd, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu skarżącego w kwestii ewentualnego wyłączenia od rozpoznania sprawy Wójta Gminy Turawa. W konsekwencji powyższego Sąd uznał, że organy przede wszystkim dokonały wadliwej wykładni art. 59 ust. 3 ustawy, co w rezultacie skutkowało także naruszeniem art. 105 § 1 K.p.a. przez jego nieuzasadnione zastosowanie w niniejszej sprawie. Organy naruszyły też normy prawa procesowego, ponieważ przeprowadzone postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie nie doprowadziło do ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia oraz jego oceny zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Pismem z dnia 19 grudnia 2022 r. skarżący wskazując m.in. na treść zapadłego wyroku wniósł o niezwłoczne podjęcie postępowania w sprawie z jego wniosku.

Akta sprawy wpłynęły do organu I instancji w dniu 24 stycznia 2023 r.

W dniu 24 lutego 2023 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 36 § 1 K.p.a. skierował do skarżącego zawiadomienie, że rozstrzygnięcie w sprawie zostanie wydane w sprawie do dnia 31 marca 2023 r.

W dniu 8 marca 2023 r. skarżący w wersji elektronicznej, na podstawie art. 37 K.p.a., wniósł za pośrednictwem Wójta Gminy Turawa ponaglenie do SKO w Opolu na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania.

W dniu 13 marca 2023 r. do akt załączono ponowną informację z rejestru gruntów.

Pismem z 15 marca 2023 r. zawiadomiono strony postępowania o wyznaczonym terminie oględzin spornych nieruchomości.

Pismem elektronicznym z dnia 24 marca 2023 r. skarżący przesłał uzupełnienie stanowiska w sprawie wraz z materiałem zdjęciowym.

W dniu 3 kwietnia 2023 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 36 § 1 K.p.a. skierował do skarżącego zawiadomienie, że rozstrzygnięcie w sprawie zostanie wydane w sprawie do dnia 5 maja 2023 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu postanowieniem z dnia 30 marca 2023 r., nr SKO.40.051.94.2023, stwierdziło, że Wójt Gminy Turawa nie dopuścił się bezczynności.

W dniu 12 kwietnia 2023 r. przeprowadzona została, jak to określił organ I instancji wizja lokalna w sprawie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania na działkach d i b w T.

Skarżący E. S. pismem datowanym na dzień 20 marca 2023 r. , a podpisanym elektronicznie w dniu 19 marca 2023 r. - za pośrednictwem Wójta Gminy Turawa - złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Turawa w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości. Zarzucił organowi naruszenie art. 35 § 1- 3 w zw. z art. 36 § 1 K.p.a; art. 61 § 1 K.p.a. oraz art. 37 § 4 K.p.a. Wskazując na powyższe domagał się stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania, a także zobowiązania organu do wydania decyzji w określonym terminie, rozstrzygającej sprawę w całości, zgodnie z wnioskiem z dnia 15 sierpnia 2021 r. oraz stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podał, że wnioskiem z dnia 15 sierpnia 2021 r. zwrócił się do Wójta Gminy Turawa o podjęcie na podstawie art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym postępowania w celu przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości w miejscowości T. na działkach o nr ewid. d, b i c. Obszar ten przeznaczony jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, a pomimo tego zostało na nim zorganizowane uciążliwe zaplecze parkingowe i magazynowe warsztatu samochodowego. Wskazał nadto, że postępowanie wszczęte zostało po upływie 3 miesięcy od daty złożenia wniosku, a po upływie kolejnych 4 miesięcy wydana została decyzja, która został uchylona przez WSA w Opolu. Pomimo zwrócenia się pismem z dnia 15 grudnia 2022 r. o podjęcie czynności w sprawie i złożeniem w dniu 8 marca 2023 r. ponaglenia do SKO w Opolu, dopiero w dniu 15 marca 2023 r. zawiadomiono go o wyznaczeniu odległego terminu przeprowadzenia oględzin nieruchomości, tj. 12 kwietnia 2023 r. Wyznaczenie takiego odległego terminu sugeruje, że organ ponownie zamierza prowadzić postępowanie w sposób przewlekły i naruszać przepis art. 35 § 1 i 3 K.p.a. Podniósł ponadto, że organ prowadzi dwa odrębne postępowania, które dotyczą jednego stanu faktycznego, co jest niezgodne z jego wnioskiem i stanowi naruszenia art. 61 § 1 K.p.a. Niezgodny z obowiązującym prawem jest również zamiar przeprowadzenia przez organ dowodu na okoliczność zgodności spornego zagospodarowania sąsiednich działek ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Turawa wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu przyznał, że skarżący w dniu 15 grudnia 2022 r. złożył wniosek o podjęcie działań w sprawie lecz organ nie był w stanie podejmować dalszych czynności ze względu na niedysponowanie aktami. Wyjaśnił również organ, że wyznaczył odległy termin oględzin na dzień 12 kwietnia 2023 r., ale ze względu na konieczność powiadomienia o terminie wszystkich stron postępowania, które ustalił z urzędu, mając na uwadze treść przepisu art. 28 K.p.a. Odnośnie do zarzutu prowadzenia dwóch postępowań wskazał, że nie stanowi to analizy w postępowaniu dotyczącym bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania. Zwrócił uwagę, że wniosek skarżącego dotyczył nieruchomości, które mają różnych właścicieli.

Do dnia wydania wyroku w sprawie nie została wydana decyzja organu I instancji (por. zapisek urzędowy z dnia 2 czerwca 2023 r. – k:60).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem kontroli sądowej nie jest objęty określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak i terminowość działania organu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie, w określonym przez prawo terminie.

W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Oznacza to, że wniesienie takiej skargi należy poprzedzić ponagleniem, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. Dopiero po wyczerpaniu tego trybu strona może wnieść skargę do sądu administracyjnego, zaś skarga jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy stanowisko organu wyższego stopnia było pozytywne, czy negatywne, a nawet - czy zostało ono rozpoznane. Wystarczające jest wykazanie złożenia przez stronę skarżącą stosownego ponaglenia.

Na zasadzie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a., sprawa ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na takiej właśnie podstawie, w trybie uproszczonym, została rozpoznana przez Sąd złożona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Wójta Gminy Turawa, w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości.

Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi Sąd stwierdził, że przedmiot zaskarżenia mieści się w kognicji sądu administracyjnego, gdyż jest objęty zakresem regulacji art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. oraz wniesienie skargi poprzedzone zostało spełnieniem wymogu formalnego, tj. wniesieniem ponaglenia.

Skarżący przed wniesieniem skargi do Sądu spełnił wymóg formalny wynikający z art. 53 § 2b p.p.s.a., albowiem pismem z 8 marca 2023 r. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, za pośrednictwem organu, tj. Wójta Gminy Turawa, ponaglenie, w trybie art. 37 K.p.a.

Wobec tego, skarga wniesiona w niniejszej sprawie jako dopuszczalna podlegała rozpoznaniu.

Oceniając jej zasadność Sąd stwierdził z kolei, że organ jako zobowiązany do rozstrzygnięcia wniosku skarżącego w trybie administracyjnym dopuścił się w tym przedmiocie bezczynności i przewlekłości w prowadzeniu postępowania.

Wyjaśnić trzeba, że pojęcie przewlekłości postępowania zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a., zgodnie z którym o przewlekłości postępowania mówimy, gdy postępowanie administracyjne jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Zgodnie zaś z art. 12 K.p.a., który statuuje zasadę szybkości postępowania administracyjnego, organy administracji mają działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie.

Zasada ta znajduje rozwinięcie w przepisach art. 35 § 1-3 K.p.a. I tak, zgodnie z art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie też do art. 35 § 2 K.p.a. niezwłocznie powinny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Z kolei załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, w myśl art. 35 § 3 K.p.a., powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

Przepis art. 36 § 1 K.p.a. przewiduje przy tym, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Na podstawie art. 36 § 2 K.p.a. ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

Na gruncie ww. regulacji, podzielając poglądy orzecznictwa przyjąć należy, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia w sytuacji prowadzenia postępowania, które nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy. Przewlekłość postępowania wystąpi wówczas, gdy organ będzie działał w sposób nieefektywny, gdy jego działania w toku postępowania polegać będą na mnożeniu czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy, wykonywaniu szeregu czynności w dużym odstępie czasu, względnie wykonywaniu czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, co w efekcie prowadzi do znacznego przesunięcia w czasie załatwienia sprawy.

Tym samym przewlekłość obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak też nieuzasadnione przedłużanie terminu jej załatwienia. Oznacza to podejmowanie przez organ czynności, które - wbrew zasadzie wynikającej z art. 12 K.p.a. - nie zmierzają do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie, albo mają charakter czynności nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy.

Inaczej rzecz ujmując, za istotę przewlekłego prowadzenia postępowania uznać należy, podejmowanie przez organ w toku postępowania czynności zbędnych lub wykonywanie czynności pozornych, a także powstrzymywanie się od podejmowania czynności niezbędnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, co w konsekwencji prowadzi do nieracjonalnego przedłużenia terminu jej załatwienia. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok WSA w Białymstoku z 4 października 2018 r., sygn. akt II SAB/Bk 93/18 i powołane tam orzecznictwo oraz wyrok NSA z 7 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 34/13, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że w niniejszej sprawie postępowanie w przedmiocie załatwienia wniosku skarżącego prowadzone było w sposób przewlekły, a nadto organ jest bezczynny. Wójt Gminy Turawa nie dochował bowiem terminów wyznaczonych przepisami art. 35 K.p.a. i do chwili obecnej nie zakończył postępowania z wniosku skarżącego z dnia 15 sierpnia 2021 r. o przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości.

Postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia 15 sierpnia 2021 r. zostało wszczęte zawiadomieniem z dnia 27 października 2021 r. W okresie od 27 października 2021 r. organ nie podejmował faktycznie żadnych czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego i wyjaśnienia sprawy, poza włączeniem do akt arkusz [...] wydruku z Dziennika Urzędowego Województwa Opolskiego poz. 2557. Dopiero w dniu 19 listopada 2021 r. organ zawiadomił skarżącego o zakończeniu postępowania dowodowego i wyznaczył 7 dniowy termin zapoznania się z aktami sprawy. Decyzja organu I instancji zapadła dopiero w dniu 24 lutego 2022 r. i orzekała o umorzeniu w całości postępowania z wniosku skarżącego z dnia 15 sierpnia 2021 r. Została ona uchylona wyrokiem WSA w Opolu z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Op 210/22. Organ zatem co najmniej w okresie od 19 listopada 2021 r. do 24 lutego 2022 r., tj. przez ponad 3 miesiące nie podejmował żadnych czynności w sprawie i nie informował skarżącego o przyczynach takiego stanu. Dodać należy do tego, że wszczęcie postępowania w sprawie z wniosku skarżącego z dnia 15 sierpnia 2021 r., już po uzyskaniu informacji w dniu 20 września 2021 r., że w ocenie organu II instancji, tj. SKO w Opolu brak jest podstaw do wyłączenia organu od rozpoznania sprawy, nastąpiło dopiero po ponad miesiącu, tj. 27 października 2021 r. Ostatecznie zatem w tej części postępowania organ nie pozostawał bezczynny i nie prowadził postępowania w sposób przewlekły w okresie, w którym oczekiwał na rozstrzygnięcie organu II instancji odnośnie do wyłączenia organu, tj. od 25 sierpnia 2021 r. do 20 września 2021 r. Jednocześnie skoro w ocenie organu sprawa nie wymagała gromadzenia żadnych dowodów i czynienia ustaleń w zakresie stanu faktycznego, co wynika z akt sprawy, to taka sprawa winna być załatwiona niezwłocznie, stosownie do przywołanego wyżej przepisu art. 35 § 2 K.p.a. Zgodnie natomiast z art. 35 § 2 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca. Istotnym w przedmiotowej sprawie jest również i to, że organ nie prowadził w tej części postępowania administracyjnego żadnego postępowania wyjaśniającego. Analizując w dalszej części bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania stwierdzić należy, że w okresie od 24 lutego 2022 r. do 23 stycznia 2023 r. brak jest podstaw prawnych do przypisania organowi bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania. W okresie tym akta administracyjne pozostawały w wyniku wniesienia odwołania w dyspozycji organu II instancji, który utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji a następnie w sądzie. Jednakże i w tym zakresie, pomimo informacji skarżącego o treści zapadłego wyroku i jednoznacznego wskazania w treści uzasadnienia wyroku z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Op 210/22, jakie jest kluczowe zagadnienie dla postępowania prowadzonego w trybie przepisów art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tj. niebudzące jakichkolwiek wątpliwości ustalenie przez właściwy organ czy na terenie konkretnej nieruchomości doszło, czy też nie doszło, do zmiany sposobu zagospodarowania terenu, organ nie podjął niezwłocznie czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego. Pierwszą czynnością w ponownym postępowaniu – po upływie ponad miesiąca od zwrotu akt, było pismo z dnia 24 lutego 2023 r., wskazujące na przepis art. 36 § 1 K.p.a., a zawiadamiające strony o przedłużeniu załatwienia sprawy do dnia 31 marca 2023 r., a po kolejnych prawie 3 tygodniach, tj. 15 marca 2023 r. organ dokonał zawiadomienia o terminie przeprowadzenia oględzin spornych nieruchomości wyznaczając termin na 12 kwietnia 2023 r.

W świetle powyższego podjęte przez organ w przedmiotowym postępowaniu czynność muszą być ocenione jako niewystarczające do wyłączenia stwierdzenia przewlekłości postępowania, które powinno zmierzać do merytorycznego załatwienia sprawy, tj. podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania strony, w terminie wynikającym z przepisów art. 35 K.p.a.

Na gruncie niniejszej sprawy Wójt Gminy Turawa do chwili obecnej nie zakończył postępowania wszczętego wnioskiem skarżącego z dnia 15 sierpnia 2021 r., a termin oględzin spornych nieruchomości wyznaczył dopiero w dniu 15 marca 2023 r., a więc prawie 2 miesiące po otrzymaniu ponownie akt administracyjnych. Rozpoznając przedmiotową sprawę organ I instancji znacznie przekroczył maksymalny termin ustalony w art. 35 § 3 K.p.a. dla załatwienia sprawy. Stąd też, w ocenie Sądu uznać należało, że postępowanie w przedmiotowej sprawie organ prowadził w sposób przewlekły.

Powyższe, powodowało konieczność zobowiązania Wójta Gminy Turawa do załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego, o czym na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd orzekł w pkt 1 wyroku. Jednocześnie, dokonując oceny czy w sprawie wystąpiła przesłanka bezczynności, to wskazać należy, że pojęcie bezczynności zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. Z bezczynnością mamy do czynienia wtedy, gdy sprawy nie załatwiono w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym w art. 36 § 1 K.p.a. taka sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie. W dniu 3 kwietnia 2023 r. organ I instancji, ponownie działając na podstawie art. 36 § 1 K.p.a. skierował ponownie do skarżącego zawiadomienie, że rozstrzygnięcie w sprawie zostanie wydane w sprawie do dnia 5 maja 2023 r. Do tej daty nie zostało zakończone postępowanie w sprawie co wynika z treści notatki urzędowej z dnia 2 czerwca 2023 r. (K: 60 akt). W świetle powyższego w pkt 2 wyroku stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania.

Stosownie natomiast do art. 149 § 1a p.p.s.a, Sąd w pkt 3 wyroku stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ i jego bezczynność nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W tym zakresie Sąd uwzględnił, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty.

Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Nie można zatem przyjąć, że w przypadku każdej przewlekłości postępowania mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa.

W okolicznościach niniejszej sprawy, organ wydał w dniu 24 lutego 2022 r. decyzję, która uznana została wprawdzie za nieodpowiadającą kryterium legalności, ale organ zmierzał do załatwienia sprawy skarżącego. Sąd przyjął, że takie działanie organu nie wynikało ze złej woli, czy lekceważenia wniosku lub braku woli jego załatwienia, a jedynie z błędnej interpretacji przepisów. Wobec powyższego Sąd uznał, że nie zaistniały podstawy do przypisania zachowaniu organu charakteru rażącego naruszenia prawa.

W pkt 4 wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd postanowił natomiast o kosztach postępowania, na które składa się uiszczony przez stronę skarżącą wpis od skargi w wysokości 100 złotych.