Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1883/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Iwona Kosińska, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), Protokolant referent Aneta Suchecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej również: Kolegium) decyzją z [...] czerwca 2021 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania J. W. od decyzji Prezydenta [...] z [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzją tą organ I instancji odmówił J. W. przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – R. W. i przyznał świadczenie wychowawcze na G. W. i W. W. w kwocie po [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] października 2018 r. do dnia [...] września 2019 r.

Decyzja ta została wydana na wniosek J.W. złożony w dniu [...] lipca 2018 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2018/2019 na pierwsze dziecko, tj. R.W. oraz na kolejne dzieci, tj. G. W. i W. W. Była to już kolejna decyzja rozstrzygająca złożony wniosek. Decyzją z [...] października 2018 r. organ I instancji przyznał świadczenie wychowawcze na G. i W. W., natomiast odmówił jego przyznania na R.W. z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Kolegium z [...] lutego 2019 r. Obie ww. decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 886/19. W wyroku tym wskazano, że brak jest podstaw do zaliczenia do dochodu nieopodatkowanej ulgi na dzieci, błędnie zatem organy doliczyły do dochodu rodziny skarżącej kwotę [...] zł.

Rozpoznając sprawę ponownie Prezydent [...] wystąpił zatem z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o wydanie zaświadczenia. Z otrzymanego zaświadczenia wynika, że wysokość kwoty otrzymanej w roku podatkowym 2016 wynosi [...] zł na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych; zwrotu dokonano w dniu 16 marca 2017 r. Organ I instancji ustalił, że w 2017 r. wnioskodawczyni uzyskała dochód opodatkowany w kwocie netto [...] zł z tytułu zatrudnienia, które jest kontynuowane. Natomiast M. W. w 2017 r. uzyskał dochód opodatkowany w kwocie netto [...] zł z tytułu zatrudnienia na umowę zlecenie w M. w okresie od [...] lutego 2017 r. do [...] marca 2017 r. oraz z tytułu dochodów kapitałowych. Dochód w kwocie [...] zł z tytułu zatrudnienia w M. nie podlega uwzględnieniu, ponieważ zatrudnienie nie jest kontynuowane. Natomiast dochód w kwocie [...] zł z tytułu dochodów kapitałowych nie podlega utracie. Wg rozliczenia złożonego w Urzędzie Skarbowym za 2017 r. oraz wydruku weryfikacji danych o dochodach opodatkowanych wykazano, że M. W. uzyskał w 2017 r. dochód w kwocie [...] zł, rozliczony na dokumencie PIT-38. Ponadto w 2017 r., jak już wskazano, rodzina wnioskodawczyni uzyskała dochód nieopodatkowany w łącznej kwocie [...] zł z tytułu kwoty otrzymanej na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dochód ten znajduje się w wykazie dochodów nieopodatkowanych określonych w art. 3 pkt 1c ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ I instancji podkreślił, powołując się na przepisy art. 27f ust. 8-10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, iż dochodu tego nie należy traktować jako "ulgi na dzieci". Łączny zatem dochód opodatkowany rodziny wnioskodawczyni z 2017 r. wynosi [...] zł, a wraz z dochodem nieopodatkowanym z 2017 r. w kwocie [...] zł daje kwotę [...] zł. Miesięczny dochód wynosi [...] zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie dochód wynosi [...] zł i przekracza kwotę uprawniającą do uzyskania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, tj. [...] zł. W tym stanie rzeczy organ I instancji odmówił przyznania przedmiotowego świadczenia na pierwsze dziecko.

W odwołaniu wniesionym od tej decyzji J.W. zauważyła, że zaskarżona decyzja jest tożsama w zakresie rozstrzygnięcia z prawomocnie uchyloną wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 886/19, decyzją z [...] października 2018 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium przybliżyło charakter świadczenia wychowawczego i metodę wyliczania dochodu rodziny, który stanowi podstawę dla rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa do wnioskowanego świadczenia. Zaznaczyło przy tym, że z mocy art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407), ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Jak wynika z załączonego do akt sprawy zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], "wysokość kwoty otrzymanej w roku podatkowym 2016 wynosi [...] na podst. art. 27f ust. 8-10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zwrotu dokonano w dniu 16.03.2017r.". Zgodnie zaś z art. 3 pkt 1 lit. c (tiret 29) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) do innych dochodów niepodlegających opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych zaliczana są także kwoty otrzymane na podstawie art 27f ust 8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r., o podatku dochodowym od osób fizycznych dochodem. Ustawodawca nie dokonuje tu żadnego wyłączenia, a zatem uznać należy, iż każda kwota otrzymana na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych jest dochodem niepodlegającym opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. c (tiret 29) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z ww. zaświadczenia wynika, że kwota [...] zł jest dochodem, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. c (tiret 29) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tym samym organ I instancji zobligowany był uwzględnić przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącej także ww. dochód niepodlegający opodatkowaniu w kwocie [...] zł. Kolegium nie znalazło także podstaw do zakwestionowania sposobu wyliczenia innych składników dochodu rodziny skarżącej dokonanych przez organ I instancji w niniejszej sprawie.

Skargę na powyższą decyzję wywiodła J.W., zarzucając jej:

• naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a), przez niewykonanie prawomocnego wyroku w sprawie I SA/Wa 886/19, gdyż decyzja ta jest tożsama w zakresie rozstrzygnięcia z prawomocnie uchyloną decyzją [...],

• naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, a tym samym uniemożliwienie skarżącej nabycia prawa do świadczenia wychowawczego na jej syna, R.W. w okresie od dnia [...] października 2018 roku do dnia [...] września 2019 roku.

Wskazując na powyższe zarzuty, wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na R.W., urodzonego dnia [...] lipca 2009 roku w W., zasądzenie wypłaty należnego świadczenia wychowawczego za okres: od [...] października 2018 roku do dnia [...] września 2019 roku w kwocie po [...] zł za każdy miesiąc wraz z należnymi odsetkami od zaległości począwszy od dnia [...] października 2018 r. do dnia wypłaty należnego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bada w pełnym zakresie treść zaskarżonego aktu albo czynności lub też bezczynności organu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem (art. 1 p.p.s.a.).

Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga jest uzasadniona.

Podkreślić trzeba, że w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Przepis ten w sposób wyczerpujący wyznacza zakres związania oceną i wskazaniami sformułowanymi w prawomocnym wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania", o których mowa w tym przepisie sformułowane zostają w uzasadnieniu orzeczenia, tak więc w tym zakresie uzasadnienie orzeczenia wykazuje moc wiążącą. Obowiązek zaś, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a. może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, jak również po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie. W doktrynie (v. Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, publ: LEX/el. 2021) podkreśla się, że ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku 15 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2562/10 (ONSAiWSA 2013/1, poz. 8) stwierdził, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia orzeczenia. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. W powołanym wyroku podkreślono, że z zakresu związania wyłączyć należy oceny wyrażone w sposób niejednoznaczny, jak też oceny przybierające postać pośrednich wniosków, jakie można wywieść z podanych w uzasadnieniu orzeczenia rozważań.

W warunkach rozpoznawanej sprawy spostrzeżenie to jest o tyle istotne, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta [...] rozstrzygające sprawę z wniosku J.W. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na synów: R., G. i W., na okres świadczeniowy 2018/2019, została wydana po uprzednim uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydanych w sprawie decyzji. Sąd ten w prawomocnym wyroku z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 886/19, uchylając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2019 r. oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2018 r. wskazał, że: "[i]stota przedmiotowej sprawy sprowadza się do niezbadania przez organy administracji okoliczności dotyczącej składowych dochodu rodziny skarżącej, a w szczególności odpowiedzi na pytanie na jakiej podstawie prawnej organy administracji uznały kwotę nieopodatkowanego dochodu - [...] zł za dochód w rozumieniu ustawy. Sąd podkreśla, że z przepisów ustawy, która ma w niniejszej sprawie zastosowanie i która posługuje się instytucją dochodu i utraty dochodu nie wynika, aby istniała podstawa zaliczenia do dochodu nieopodatkowanej tzw. ulgi na dzieci. Z art. 2 ust.1 ustawy wynika, że ilekroć w ustawie mowa o dochodzie to oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie zatem z art. 3 ust.1 lit a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2018.2220) ilekroć w ustawie mowa o dochodzie, oznacza to przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art.27 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2018 poz. 1509, z póź. zm.). Z art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że od podatku dochodowego obliczonego zgodnie z art. 27 tej ustawy pomniejszonego o kwotę składki , o której mowa w art. 27b, podatnik ma prawo odliczyć kwotę obliczoną zgodnie z ust. 2 na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym wykonywał władzę rodzicielską. Art. 27 ust. 2 wskazuje kwoty, które stanowią odliczenia na kolejne dzieci. Zatem w ocenie Sądu organy obu instancji błędnie doliczyły do dochodu rodziny skarżącej kwotę [...] zł".

Tak jednoznaczne sformułowanie wyrażające ocenę prawną w rozpoznawanej sprawie oddziałuje na przyszłe postępowanie administracyjne prowadzone w tej sprawie. Związanie zaś samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12, CBOSA)

Powyższe związanie nie mogło zostać zniwelowane przy powołaniu się na zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., które potwierdzało jedynie wcześniej ustaloną wysokość kwoty otrzymanej w roku podatkowym 2016 r., która została uzyskana na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W świetle powyższego, zawarta w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji ocena, że kwota ta podlegała wliczeniu przy ustalaniu dochodu rodziny, nie odpowiada tezom zawartym w prawomocnym wyroku. Nie jest rolą organu jakiekolwiek kwestionowanie oceny prawnej i ww. wskazań - organ ma obowiązek się do nich zastosować w pełni, nawet jeżeli opowiada się za odmiennym stanowiskiem.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 w zw. z art. 153 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję wraz z decyzją ją poprzedzającą. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zastosuje się do wiążącej oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu Sądu.