Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 236/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 4 , art. 4 ust. 3, art. 6 ust. 1 pkt 3, art. 6 ust. 1 pkt 2 i 5 lit a , art. 10 ust. 1 i art. 14 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 16 ust. 2 ,
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 138 § 1 pkt 1, art. 156, art. 107 § 3, art. 8 , art. 7, art. 8 i art.107 § 1 pkt 6 i § 3, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 ,
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant referent - stażysta Anna Koester po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 października 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia 9 lutego 2024 r, nr OI.OP.0143.11.1.2023.SR w przedmiocie odmowa udostępnienia informacji publicznej uchyla zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia 8 maja 2023r., nr D/P.0143.31.2023.AB.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją

z 9 lutego 2024 r., nr [...], Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w C.

z 8 maja 2023 r., nr [...], którą odmówiono G. K. (dalej: "Wnioskodawca", "Skarżący") udostępnienia informacji publicznej na żądanie zamieszczone we wniosku z 27 marca 2023 r. w punktach 1, 3, 11 o treści: "ile w roku 2022/2023 tutejsza Służba Więzienna wydała na paliwo do samochodów pieniędzy, wnoszę o udostępnienie mi faktur za ten okres"; "ile w roku 2022/2023 tutejszy Dyrektor darował kar dyscyplinarnych osadzonym i czego one dotyczyły" oraz "ile samochodów służbowych otrzymał lub kupił tutejszy zakład karny wraz z ich wyposażeniem".

Decyzja organu II instancji została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2023.775,

tj. ze zm.; dalej: "K.p.a.") oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy

z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2022.902;

dalej: "u.d.i.p."), w następującym stanie sprawy.

Pismem z 27 marca 2023 r. Wnioskodawca zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego w C. (dalej: "Organ zobowiązany") o udostępnienie informacji

publicznej obejmującej żądanie udostępnienia informacji opisanych m.in. w punktach:

1, 3, 11, o treści wskazanej na wstępie.

Organ zobowiązany pismem z 12 kwietnia 2023 r. wezwał Wnioskodawcę do wykazania w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania, że za skierowanym wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej przemawia szczególnie uzasadniony interes publiczny.

Organ zobowiązany, wobec braku wykazania przez Wnioskodawcę

w wyznaczonym terminie szczególnie uzasadnionego interesu publicznego, wydał decyzję

z 8 maja 2023 r. [...] W uzasadnieniu Organ zobowiązany wskazał,

że przygotowanie żądanej informacji z uwagi na jej ilość wymaga przeanalizowania dokumentacji źródłowej i zaangażowania personelu jednostki w dodatkowe czynności,

co skutkować mogłoby z kolei problemami kadrowymi oraz problemami z bieżącą obsługą jednostki i napływających do niej dokumentów.

Ponadto Organ zobowiązany podkreślił, że Wnioskodawca nie wykazał w jaki sposób pozyskana informacja miałby przyczynić się w sposób realny do realizacji interesu publicznego i w jaki sposób jest on w stanie uczynić z pozyskanej informacji użytek

dla dobra ogółu.

Wnioskodawca zaskarżył powyższą decyzję odwołaniem, kwestionując zakwalifikowanie wnioskowanej informacji, a także wskazał na niedostateczne uzasadnienia decyzji.

Organ II instancji w decyzji z 9 lutego 2024 r. w pełni podzielił stanowisko przedstawione przez Organ zobowiązany. W tym zakresie przeanalizował przepis

art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i powołał orzeczenia sądów administracyjnych.

Organ II instancji uzasadniał, że twórcy u.d.i.p. założyli, że tryb udostępniania informacji publicznych nie może prowadzić do zobowiązania organów administracji do wykonywania dla każdego, w każdej sytuacji, dużych analiz i opracowania odpowiedzi, angażowania się w czasochłonne i kosztowne działania na żądanie wnioskodawców, bez względu na fakt, jaki jest cel wnioskodawcy. Zdaniem organu II instancji bezspornie wykazanie interesu publicznego jest niezbędne dla uzyskania informacji przetworzonej wiążącej się z koniecznością przeprowadzenia szeregu czynności i analiz na podstawie prowadzonych akt, dokumentów ewidencyjnych i rejestrów. W sprawie nie został wykazany jakikolwiek interes publiczny, a Wnioskodawca w tym zakresie był bierny.

Końcowo Organ II instancji wskazał, że nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji Organu zobowiązanego.

Pismem z 27 lutego 2024 r. Wnioskodawca złożył skargę na decyzję Organu

II instancji z 9 lutego 2024 r. Z treści skargi wynika, że Skarżący nie zgadza

się ze stanowiskiem Organu co do tego, że informacje, o których udostępnienie wnioskował, stanowią informację publiczną przetworzoną, oraz że Skarżący miał obowiązek wykazania szczególnie uzasadnionego interesu publicznego,

aby wnioskowane informacje otrzymać. W ocenie Skarżącego informacje te nie wymagały żadnego przetworzenia.

Skarżący wniósł o: uznanie zasadności jego skargi, zobowiązanie organu

do udostępnienia ww. informacji publicznej, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2024.1267, t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej (§ 1). Kontrola, o której

mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy

nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935, t.j.

ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wyżej powołanych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego

aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron

oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.).

W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji

lub postanowienia z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 P.p.s.a., skarga - zgodnie z art. 151 P.p.s.a. - podlega oddaleniu odpowiednio w całości albo

w części.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów

Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu poddano decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z 9 lutego 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Zakładu

Karnego w C. z 8 maja 2023 r. odmawiającą Skarżącemu udostępnienia

informacji publicznej.

Zasadniczą oś sporu między stronami stanowiła kwalifikacja prawna wnioskowanych przez Skarżącego informacji, tj. czy żądanie dotyczy informacji prostej

czy też przetworzonej i w konsekwencji czy konieczne było wykazanie przez Skarżącego, że jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Organ zobowiązany zakwalifikował żądanie Skarżącego jako wniosek

o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej, a więc informacji, której udostępnienie jest dopuszczalne jedynie w takim zakresie w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.

W związku z tym wezwał Skarżącego do wykazania przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., a po bezskutecznym upływie terminu do wykonania tego zobowiązania,

odmówił Skarżącemu udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Działając

na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Organ zobowiązany

wydał decyzję administracyjną, która została Skarżącemu doręczona 12 maja 2023 r.

Organ zobowiązany oparł swoje rozstrzygnięcie na dwóch zasadniczych argumentach. Po pierwsze wskazał, że Skarżący nie wykazał w jaki sposób pozyskana informacja miałaby przyczynić się w sposób realny do realizacji interesu publicznego, zwłaszcza brak wykazania w jaki sposób jest on w stanie uczynić z pozyskanej informacji użytek dla dobra ogółu. Po drugie stwierdził, że Skarżący zażądał przygotowania informacji w ilości, która wymaga od Organu zobowiązanego przeanalizowania dokumentacji źródłowej i zaangażowania personelu jednostki w dodatkowe czynności, co skutkować mogłoby problemami kadrowymi oraz bieżącą obsługą jednostki i napływających do niej dokumentów.

Decyzja Organu zobowiązanego została utrzymana w mocy przez Organ II instancji decyzją z 9 lutego 2024 r. Organy zajęły w sprawie zgodne stanowisko

co do charakteru żądanej informacji , jako informacji przetworzonej.

Skarżący zarzucił, że Organy bezpodstawnie odmówiły mu udostępnienia informacji publicznej na żądanie zamieszczone we wniosku z 27 marca 2023 r. w punktach 1, 3, 11 o treści: "ile w roku 2022/2023 tutejsza Służba Więzienna wydała na paliwo

do samochodów pieniędzy, wnoszę o udostępnienie mi faktur za ten okres"; "ile w roku 2022/2023 tutejszy Dyrektor darował kar dyscyplinarnych osadzonym i czego one dotyczyły" oraz "ile samochodów służbowych otrzymał lub kupił tutejszy zakład karny wraz z ich wyposażeniem".

Uwzględniając powyższe istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy żądanie udostępnienia określonych we wniosku ww. informacji dotyczy informacji publicznej przetworzonej, której udostępnienie jest dopuszczalne, jedynie w zakresie, w jakim wnioskodawca wykazał, że jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. A w konsekwencji czy zasadnie Organy uznały, że należało wezwać Stronę do wykazania przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., a przy braku jej wykazania odmówić Skarżącemu udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej.

Sąd wskazuje, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2022.902 ze zm.).

Rozważania merytoryczne w sprawie należy rozpocząć od wskazania

na art. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach

i w trybie określonym w niniejszej ustawie (ust. 1). Przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi (ust. 2).

W myśl art. 3 ust. 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje

uprawnienia do: uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego (pkt 1); wglądu do dokumentów urzędowych (pkt 2); dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów (pkt 3).

Natomiast zgodnie z przepisem art. 3 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych.

Stosownie z kolei do treści art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby

prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe

jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. Natomiast na podstawie art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej

są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.

W przepisie art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawarto przykładowy, otwarty katalog informacji publicznych podlegających udostępnieniu.

W myśl art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (lit. a) oraz sposobach przyjmowania i rozstrzygania spraw jak i stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania (lit. d i e). Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2

i 5 lit a u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o majątku publicznym, w tym o majątku Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych.

W świetle art. 10 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.d.i.p. warunkiem powstania po stronie organu obowiązku udostępnienia określonej informacji publicznej jest skuteczne złożenie wniosku w tym przedmiocie. Dopiero, więc skuteczne złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej inicjuje postępowanie, w ramach którego organ zobowiązany jest

– w pierwszej kolejności – ocenić charakter wnioskowanej informacji pod kątem uznania

jej za informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., a następnie – w zależności od wyników tej oceny – w razie uznania żądanej informacji za publiczną, informacje

te udostępnić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1

i ust. 2 u.d.i.p.) albo na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z ust. 2 u.d.i.p. stosując przepisy postępowania administracyjnego wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia. Natomiast w razie uznania, że wnioskowana informacja nie spełnia kryteriów informacji publicznej

albo że jest ona dostępna w innym trybie (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), organ zobowiązany

jest powiadomić wnioskodawcę, że w przypadku jego żądania przepisy u.d.i.p. nie znajdują zastosowania.

Sąd wskazuje ponadto, że w przypadku, gdy ocena przeprowadzona przez organ zobowiązany wykaże, iż wnioskowana informacja wymaga przetworzenia, to konieczne staje się ustalenie, czy w konkretnej sprawie zachodzi "szczególnie istotny interes publiczny". W tym zakresie organ zobowiązany wzywa wnioskodawcę do wykazania

ww. przesłanki i wyznacza w tym zakresie termin. Brak ziszczenia się tej przesłanki skutkuje ograniczeniem prawa do uzyskania informacji publicznej przetworzonej. W takim przypadku postępowanie w przedmiocie udostepnienia informacji publicznej,

co do zasady, powinno zakończyć się wydaniem przez organ zobowiązany, zgodnie

z art. 16 ust. 1 w zw. z ust. 2 u.d.i.p., decyzji o odmowie jej udostępnienia.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, nie ulega wątpliwości,

że Skarżący jest podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Innymi słowy na podstawie art. 2 ust. 1 u.d.i.p. przysługuje mu prawo dostępu do informacji publicznej.

Z kolei Dyrektor Zakładu Karnego w C. będąc organem Służby Więziennej, w myśl art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. obowiązany jest do udostępnienia informacji publicznej jako podmiot wykonujący zadania publiczne i reprezentujący państwową jednostkę organizacyjną. W uzupełnieniu warto dostrzec przepisy art. 1, art. 7 pkt 2 i 3, art. 8 ust. 1

pkt 2 i 3, art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U.2023.1683, tj. ze zm.).

Nie budzi również wątpliwości okoliczność, że informacja, o której udostępnienie wystąpił Skarżący stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Prawo do informacji publicznej, o czym stanowi art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obejmuje bowiem uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, którą stanowi najogólniej rzecz biorąc każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), a więc również informacja o funkcjonowaniu zakładu karnego. Powtórzyć zatem należy, że w myśl art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych

i ich jednostek organizacyjnych (lit. a) oraz sposobach przyjmowania i rozstrzygania spraw jak i stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania (lit. d i e). Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 pkt 2 i 5 lit a u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o majątku publicznym, w tym o majątku Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych.

Przechodząc do oceny zasadności stanowiska, które legło u podstaw wydania decyzji odmownej przez Organy, Sąd podkreśla, że stosownie do art. 2 ust. 2 u.d.i.p.

od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. W art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wskazano natomiast, że prawo

do informacji publicznej może zostać ograniczone, w przypadku braku ziszczenia

się przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego.

O ile dostęp do informacji "prostej" ma, co do zasady nieograniczony charakter

– co wynika z przepisów art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p., to udostępnienie informacji publicznej przetworzonej uwarunkowane jest wykazaniem, że jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Sąd wskazuje zatem, że informację publiczną prostą stanowi taka informacja, która istnieje (dotyczy faktów), znajduje się w posiadaniu organu zobowiązanego,

nie wymaga, z punktu widzenia udostępnienia na podstawie u.d.i.p. działań, które identyfikowane byłyby z koniecznością jej przetworzenia. A w ujęciu bardziej pozytywnym: jest to informacja w pełni odpowiadająca żądaniu wnioskodawcy, odnosząca się więc bezpośrednio "do meritum żądania", zawierająca "dane istotne z punktu widzenia pytającego", której dostarczenie wnioskodawcy nie wiąże się z koniecznością podjęcia przez zobowiązanego innych niż czysto technicznych bądź automatycznych czynności dodatkowych (por. wyrok WSA w Białymstoku z 27 marca 2008 r., II SAB/Bk 7/08;

M. Jabłoński, Udostępnianie przetworzonej informacji publicznej, Wrocław 2015, s. 128). Informacją prostą jest bowiem informacja, której zasadnicza treść nie ulega zmianie przed jej udostępnieniem (por. wyrok NSA z 22 listopada 2023 r., III OSK 2820/21; wyrok WSA w Szczecinie z 11 lipca 2024 r.; I SA/Sz 108/24).

Odnosząc się z kolei do pojęcia informacji przetworzonej Sąd wskazuje,

że nie zostało ono normatywnie zdefiniowane. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że charakter taki mogą mieć dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż wykorzystywane w bieżącej działalności. Uzyskanie żądanych

przez wnioskodawcę informacji wiązać się zatem musi z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia, co nie zawsze należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą

być prowadzone w sposób umożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów jakie ma ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, może być traktowana jako informacja przetworzona (por. wyrok NSA

z 5 marca 2025 r., I OSK 865/14).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się również,

że w każdym wypadku, gdy podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej powołuje się na to, że wnioskowana informacja publiczna ma charakter przetworzony

i okoliczność ta stanowi podstawę decyzji administracyjnej o odmowie jej udostępnienia, zobowiązany jest w uzasadnieniu decyzji podać fakty, które będą tę ocenę potwierdzać. Konieczne jest zatem wykazanie, jakie konkretnie działania należy podjąć celem przetworzenia informacji, ilu pracowników i przez jaki czas będzie zaangażowanych w ten proces, czy żądane informacje składają się z informacji prostych, a jeżeli tak, to gdzie

i w jakich kategoriach zbiorów się znajdują, w jakim zakresie i przez jaki okres praca organu będzie zakłócona, czy przetworzenie informacji będzie się wiązało z ponadstandardowymi nakładami finansowymi, etc. Chodzi więc o podanie takich danych, które pozwolą sądowi na weryfikację przyjętego w decyzji stanowiska, że wnioskowana informacja publiczna

jest informacją przetworzoną (por. wyrok NSA z 14 czerwca 2024 r., III OSK 4483/21).

W ocenie Sądu, Organ zobowiązany, ale także Organ II instancji, pomimo obszernych uzasadnień decyzji, ograniczyły się jedynie do lakonicznego wskazania,

że w sprawie należało uznać, iż przygotowanie wnioskowanej przez Skarżącego informacji z uwagi na ilość, wymaga przeanalizowania dokumentacji źródłowej i zaangażowania personelu jednostki w dodatkowe czynności, co skutkować mogłoby z kolei problemami kadrowymi oraz problemami z bieżącą obsługą jednostki i napływających do niej dokumentów.

Organ II instancji podkreślił dodatkowo, że wniosek Skarżącego zmierza do uzyskania informacji przetworzonej, ponieważ jego realizacja wymagałaby podjęcia szeregu czynności prostych faktycznie zmierzających do stworzenia oczekiwanego zbioru informacji. Ponadto żądana informacja byłaby przygotowana specjalnie dla niego,

a także zważywszy na jej zakres dotyczący całego rok, wykonanie wiązałoby

się dla organu z bardzo istotnym obciążeniem i nakładem pracy.

Sąd zauważył, że Organ II instancji uzasadniając negatywne rozstrzygnięcie wniosku Skarżącego ograniczył się jedynie do obszernego przytoczenia poglądów orzecznictwa sądów administracyjnych i piśmiennictwa stwierdzając w konkluzji,

że w pełni podziela pogląd, iż wnioskowana informacja ma charakter informacji przetworzonej, a jej udostępnienie wymaga wykazania szczególnego interesu publicznego.

Organ zobowiązany, w ocenie Sądu, nie przedstawił natomiast jakiejkolwiek argumentacji, z której wynikałoby jakie konkretnie czynności konieczne byłyby do podjęcia przygotowania wnioskowanych przez Skarżącego informacji publicznych, a które

to czynności wymagałyby znacznego nakładu pracy, zaangażowania pracowników,

w sposób negatywnie wpływający na normalne funkcjonowanie Organu. Organ II instancji powielił natomiast stanowisko Organu zobowiązanego.

Kluczowe więc jest wyczerpujące i przekonujące uzasadnienie przez Organ zobowiązany stanowiska przemawiającego za zakwalifikowaniem wnioskowanych informacji publicznych jako przetworzonych. W przeciwnym wypadku rygory związane

z udostępnieniem informacji przetworzonej tracą podstawę, a żądana informacja podlega udostępnieniu na zasadach czynności technicznej. Innymi słowy Organ zobowiązany musi nie tylko prawidłowo zidentyfikować żądaną informację jako przetworzoną lecz również przekonująco to uzasadnić.

Opisane powyżej warunki dla wyczerpującego uzasadnienia nakładów koniecznych dla przygotowania informacji do udostępnienia zgodnego z wnioskiem, wpływają następnie na konieczność zbadania przez Organ zobowiązany zaistnienia warunku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Zgodnie z tą regulacją prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Tym samym analiza powinna zostać ukierunkowana na ustalenie,

czy udzielana informacja publiczna przetworzona jest nie tylko "istotna" dla interesu publicznego, ale ma być dla tego interesu "szczególnie istotna". Z kolei szczególny interes publiczny powinien być rozumiany w ten sposób, że uzyskanie powinno przyczynić

się do bardzo ważnych dla Państwa, instytucji publicznych, czy społeczeństwa działań,

w szczególności w zakresie poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2011 r., I OSK 1870/10). Ponadto w świetle art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przyjąć należy, że prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie uprawdopodobnić w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania

się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej (por. wyrok NSA z 16 lipca

2024 r., III OSK 124/23).

Sąd rozpoznający niniejsza sprawę zaznacza, że powyższe wskazania stanowią jedynie kierunek analizy wniosku Skarżącego, która w tym zakresie będzie mogła zostać przeprowadzona dopiero po jednoznacznym i uzasadnionym wyczerpująco stwierdzeniu, że wniosek Skarżącego dotyczy informacji publicznych przetworzonych, a nie prostych.

Sąd ma na uwadze, że pomimo wezwania Skarżący nie wykazał szczególnego interesu publicznego w uzyskaniu wnioskowanej informacji publicznej, niemniej jednak z uwagi na niedostateczne wykazanie przez Organy, że w konkretnej sprawie żądana informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej, okoliczność powyższa

– na obecnym etapie kontroli sądowej - pozostaje bez wpływu na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 27 września 2024 r., III OSK 299/23).

Sąd uznał, w oparciu o podstawę materialnoprawną sprawy i analizując uzasadnienia decyzji organu I i II instancji, że zajęte w sprawie przez Organy stanowisko

w zakresie zakwalifikowania wnioskowanej informacji publicznej jako przetworzonej

nie jest wystarczające. Sąd zauważa bowiem, że w sprawie nie jest wiadome jakie konkretnie zaangażowanie organizacyjne, czasowe, pracownicze, czy też finansowe

ze strony Organu zobowiązanego i jakie okoliczności (fakty) decydują, że przygotowane informacje na potrzeby wnioskodawcy stanowią informację przetworzoną.

W ocenie Sądu Organy nie przeanalizowały sprawy w sposób zindywidualizowany, lecz przeciwnie rozstrzygnęły sprawę w oparciu o argumenty o charakterze generalnym.

Podkreślenia wymaga, że kwalifikacja informacji publicznej jako przetworzonej oparta powinna być na kazuistycznym podejściu do okoliczności każdej indywidualnej sprawy, a w konsekwencji wymaga przedstawienia przez podmiot zobowiązany weryfikowalnej i przekonującej argumentacji, która wyjaśniałaby przyczyny dokonania takiej właśnie kwalifikacji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji organu II instancji tego warunku nie spełnia. Skoro zaskarżona decyzja w istocie stanowi powielenie twierdzeń Organu zobowiązanego to uznać należy, że ww. kryteriom nie sprostał także Organ

I instancji.

W ocenie Sądu nieweryfikowalna jest zatem - w kontekście powyżej poczynionych uwag odnośnie kryteriów zakwalifikowania informacji publicznej jako przetworzonej - argumentacja Organów, co do twierdzenia, że przygotowanie do udostępnienia informacji opisanych w punkcie 1, 3, 11 wniosku (na wstępie szczegółowo opisanych), ze względu na ich zakres wymaga przeanalizowania dokumentacji źródłowej, które to czynności wywołają problemy kadrowe i problemy z bieżącą obsługą jednostki. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji w ogóle nie wynika, na czym konkretnie miałoby polegać przygotowanie żądanej informacji, przykładowo, czy wytworzenie jej wymaga

np. przejrzenia wszystkich akt i wyodrębnienie poszczególnych informacji, czy też wymaga sięgnięcia do segregatorów, których jest określona liczbowo ilość, lub też konieczne jest jedynie zsumowanie posiadanych już gotowych zestawień, np. w systemie teleinformatycznym. Organ nie określił jakiego rodzaju analiz, zestawień, obliczeń, przekształceń dokumentów będzie musiał wykonać w związku z koniecznością realizacji wniosku Skarżącego. Sąd zauważa ponadto, że w wydanych w sprawie decyzjach żaden

z organów nie przeprowadził ustaleń w zakresie dostępnych przez adresata wniosku zasobów kadrowych i technicznych, ani też tego, ilu pracowników musiałoby zostać oddelegowanych do przygotowania żądanych informacji publicznych według kryteriów podanych przez Wnioskodawcę (odrywając ich od zawodowych obowiązków).

Powyższe dane umożliwiłyby Sądowi właściwą i rzetelną ocenę prawidłowości kwalifikacji przez Organy wnioskowanej informacji publicznej jako informacji publicznej przetworzonej.

Konsekwencją przedstawionych niedostatków w poczynionych ustaleniach faktycznych jest nie tylko naruszenie art. 16 ust. 1 w zw. z art.3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez przedwczesne wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej z uwagi

na niespełnienie przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., ale i naruszenie przepisu

art. 7, art. 8 i art.107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a., który na gruncie u.d.i.p. ma zastosowanie

w przypadku wydania przez organ decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej - co wynika z treści art. 16 ust. 2 u.d.i.p.

W myśl zaś art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a., decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W świetle powyższej argumentacji, w ocenie Sądu, co do zasady nie sposób zatem przyjąć, że przedmiotem wniosku Skarżącego jest informacja publiczna przetworzona.

Reasumując, w ocenie Sądu, w realiach kontrolowanej sprawy przesłanka kwalifikacji informacji publicznej jako informacji publicznej przetworzonej nie została przez Organy należycie wykazana i uzasadniona. Nie można zatem na tym etapie ocenić,

czy wnioskowana przez Skarżącego informacja publiczna ma w istocie taki charakter,

czy też nie. Bezprzedmiotowe na tym etapie sprawy jest zatem ustosunkowywanie

się do argumentacji Organu odnoszącej się do przesłanki z art. 3 ust.1 pkt 1 u.d.i.p.,

od której spełnienia ustawodawca uzależnił udostępnienie informacji publicznej przetworzonej.

W sytuacji wykazanych braków w zaskarżonej decyzji, co w istocie stanowi

o naruszeniu przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ

na wynik rozstrzygnięcia, tj. art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a., Sąd zobligowany był uchylić zaskarżoną decyzje, jak i decyzję ją poprzedzającą w celu ponownego rozpoznania sprawy.

Sąd podkreśla, że wskazania co do dalszych czynności wynikają wprost

z treści niniejszego uzasadnienia. Rozpoznając sprawę ponownie Organy uwzględnią powyżej przedstawioną ocenę prawną. Organy powinny ponownie rozważyć czy zakres żądania uzasadnia uznanie wnioskowanych informacji za przetworzone przez pryzmat wskazanych przez Sąd przesłanek warunkujących zakwalifikowanie informacji publicznej jako przetworzonej i podjąć czynności adekwatne do poczynionych ustaleń. W przypadku wydania decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej, powinna ona zostać

tak skonstruowana, aby można było ocenić rzetelność twierdzeń Organu zobowiązanego,

iż żądana informacja jest informacją przetworzoną, o której stanowi przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Kierując się całokształtem przedstawionej argumentacji Sąd działając

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję

Organu odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Organu zobowiązanego.

Orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.