Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SAB/Go 41/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano do załatwienia sprawy
Powołane przepisy: article: art. 28, art 35 par 1 i 3; art 37 par 1 pkt 1, art 61 a par 1 i par 2, art 66 par 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: par. ar 2b, art 149 par 1, art 149 par 1a i par 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi K. C. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu I. zobowiązuje Prezydenta Miasta do załatwienia wniosku skarżącej K. C. z dnia [...] o nakazanie rozbiórki obiektu, w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, II. stwierdza, że Prezydent Miasta dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. przyznaje od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącej K. C. sumę pieniężną w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych, IV. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącej K. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2021 r. (jak wynika z potwierdzenia nadania, k. 11 akt sądowych – nadanym drogą pocztową w tym samym dniu) K.C. zwróciła się do Prezydenta Miasta o wszczęcie postępowania w sprawie o nakazanie rozbiórki (ewentualnie przebudowy) ogródka przy kawiarni "B" przy ul. [...].

W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła m.in., iż jest właścicielką 3-kondygnacyjnego budynku położonego w [...]. Na parterze tego budynku znajduje się wydzierżawiany przez wnioskodawczynię lokal użytkowy – sklep obuwniczo-odzieżowy. Lokal był widoczny dla pieszych idących z czterech stron. W 2019 r. lokal bezpośrednio sąsiadujący z nieruchomością wnioskodawczyni został sprzedany i wynajęty na kawiarnię. Po uruchomieniu kawiarni "B", po jakimś czasie dobudowano do niej drewniany zadaszony obiekt, który pełni funkcję ogródka gastronomicznego i którego konstrukcja jest przytwierdzona do budynku. W ocenie wnioskodawczyni wybudowany obiekt w istotny sposób zakłóca funkcjonowanie istniejącego wcześniej sklepu, zasłaniając go z trzech stron. Obecnie sklep jest widoczny jedynie od strony ul. [...]. Witryna sklepu, pełniąca dotychczas funkcję informacyjną i reklamową skutkiem zasłonięcia przez "ogródek" nie spełnia swojej roli, co wpływa na ograniczenie możliwości funkcjonowania sklepu i przekłada się na mniejsze zainteresowanie potencjalnych klientów niewidocznym sklepem. Najemcy przekazywali wnioskodawczyni opinie klientów, że sklep jest w chwili obecnej niewidoczny. Zasłonięcie sklepu przekłada się na spadek obrotów, a wynajmowany lokal nie ma już umówionych właściwości, istotnych przy zawieraniu umowy dzierżawy (dobra widoczność, i otwarta ekspozycja witryny sklepu). Powyższe w ocenie wnioskodawczyni zakłóca korzystanie z jej nieruchomości ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.

W sprawie ogródka wnioskodawczyni przeprowadziła w styczniu 2020 r. rozmowę w Zarządzie Dróg Urzędu Miasta i uzyskała informację, że jest to obiekt czasowy. Jednakże istnieje on nadal, zaś wnioskodawczyni zmuszona jest do znoszenia tej sytuacji. Ponadto obiekt zakłóca ciąg komunikacyjny na deptaku, istotnie odbiega od sąsiadującej zabudowy, zasłania budynek, niekorzystnie wyróżnia się w ciągu zabytkowej zabudowy i oszpeca deptak. Jest to jedyny tego typu obiekt w ciągu zabudowy. Przed jego postawieniem wnioskodawczyni nie była pytana o zgodę – została postawiona przed faktem dokonanym.

W związku z powyższym wnioskodawczyni zwróciła się o wszczęcie postępowania i nakazanie rozbiórki w/w obiektu, ewentualnie o dostosowanie go do wymogów zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2015 r. w sprawie organizowania ogródków gastronomicznych przez rozebranie dachu ogródka i dostosowanie wysokości ogrodzenia do maksymalnej wysokości 90 cm. Istniejący "ogródek" nie spełnia żadnych kryteriów określonych w zarządzeniu. Nadto wnioskodawczyni zwróciła się o udzielenie informacji, czy w/w obiekt został wzniesiony za zezwoleniem, a jeżeli tak, to kto wydał zezwolenie, na jaki okres, czy Miejski Konserwator zabytków wydał pozwolenie zgodnie z przepisami o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Zdaniem wnioskodawczyni istniejący "ogródek" narusza jej prawa jako właściciela nieruchomości sąsiedniej.

Wobec braku reakcji organu na w/w wniosek, w kolejnym piśmie z dnia [...] października 2021 r., skierowanym do Prezydenta Miasta, K.C. podniosła, iż wniosek datowany na [...] kwietnia 2021 r. został skierowany do Departamentu Rozwoju Miasta, do Biura Obrotu Nieruchomościami. W lipcu, w trakcie rozmowy telefonicznej wnioskodawczyni uzyskała informację, iż pismo przekazano do Departamentu Zarządzania Drogami, gdzie uzyskała informację, że wkrótce otrzyma odpowiedź. Jednakże pomimo upływu blisko 6 miesięcy wnioskodawczyni nadal nie otrzymała odpowiedzi.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w dniu 15 listopada 2021 r. pracownik Biura Zarządzania Pasem Drogowym przeprowadził z wnioskodawczynią rozmowę telefoniczną, w której poinformował m.in., iż w/w ogródek gastronomiczny funkcjonuje nieprzerwanie od wiosny 2019 r. w lokalu przy ul. [...]. Pierwsze pismo wnioskodawczyni, które wpłynęło do Departamentu Zarządzania Drogami, jest datowane na [...] października 2021 r. Pracownik przekazał, iż nie może ustosunkować się do pisma z dnia [...] kwietnia 2021 r., gdyż nie ma do niego dostępu. Poprosił o przesłanie jego kopii. Celem otrzymania decyzji na umieszczenie ogródka gastronomicznego B Spółka z o.o. musiała spełnić szereg warunków. W Ścisłej Strefie Konserwatorskiej o zabudowie decyduje Miejski Konserwator Zabytków oraz Administracja Budowlana Urzędu Miasta i to do nich należy kierować zastrzeżenia. Z rozmowy sporządzono notatkę służbową nr [...], z której wynika nadto, iż wnioskodawczyni wyjaśniono, "gdzie powinna kierować pretensje" co w ocenie pracownika "kończy temat".

Pismem z dnia [...] maja 2022 r. K.C. wniosła do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., za pośrednictwem Prezydenta Miasta, skargę na bezczynność tego organu w przedmiocie rozpoznania swojego wniosku o nakazanie rozbiórki (ewentualnie przebudowy) ogródka przy kawiarni "B" przy ul. [...]. Wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji będącej odpowiedzią na jej wniosek w terminie miesiąca, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wyjaśniła, iż w dniu 25 kwietnia 2021 r. złożyła do w/w organu wniosek o wszczęcie postępowania w opisywanym przedmiocie, co w ocenie skarżącej oznacza, że z dniem wpływu tego wniosku, na żądanie strony zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Postępowanie to powinno być zakończone bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie miesiąca, a w przypadku szczególnych komplikacji nie później niż w terminach określonych w art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecna wersja obowiązująca – t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775).

Pomimo upływu w/w terminów Prezydent Miasta nie podjął żadnych działań zmierzających do merytorycznego rozpatrzenia wniosku i wydania stosownej decyzji. Skarżąca uzyskała w Urzędzie Miasta telefoniczną informację, że jej wniosek przekazano do Departamentu Rozwoju Miasta do Biura Obrotu Nieruchomościami. Nadal nie otrzymała jednak żadnego pisma. Dnia 14 października 2021 r. wysłała do Prezydenta Miasta ponaglenie, wnosząc o rozpoznanie wniosku, które również nie odniosło skutku. Do daty wniesienia skargi (12 maja 2022 r.) nie otrzymała decyzji będącej odpowiedzią na jej wniosek ani żadnego pisma w sprawie. Pomimo upływu ponad roku od złożenia wniosku nie zostały podjęte żadne czynności, skarżąca nie otrzymała też informacji o sposobie załatwienia sprawy.

Do skargi załączyła m.in. odpis swojego wniosku z dnia [...] kwietnia 2021 r., odpis swojego pisma z dnia [...] października 2021 r. wraz z potwierdzeniami nadania ich przesyłkami poleconymi do Prezydenta Miasta, a także dokumentację fotograficzną obiektu – ogródka przy ul. [...] oraz okna wystawowego opisanego wyżej sklepu.

Następnie w dniu 10 czerwca 2022 r. w kolejnej rozmowie telefonicznej pracownik Departamentu Zarządzania Drogami przekazał, że oczekiwał kopii wcześniejszego pisma, a nie skargi. Ponownie wyjaśnił, że decyzja na umieszczenie ogródka gastronomicznego wydana w/w Spółce jest przemyślana, przy czym przedsiębiorstwo to spełniło szereg wymaganych warunków. Decyzja na umieszczenie ogródka gastronomicznego w pasie drogowym wydawana jest na sezon letni od 1 kwietnia do 31 października oraz na sezon zimowy od 1 listopada do 31 marca. Departament Zarządzania Drogami uzgadnia lokalizację i wydaje zgodę na zajęcie pasa drogowego, o formie zabudowy decyduje Miejski Konserwator Zabytków, natomiast na wzniesienie obiektu tymczasowego wymagane jest pozwolenie na budowę lub zgłoszenie. Z rozmowy sporządzono notatkę służbową nr [...].

Następnie pismem z dnia [...] listopada 2022 r. K.C. wniosła do Prezydenta Miasta o niezwłoczne przekazanie skargi do WSA w Gorzowie Wlkp. podnosząc, iż pomimo upływu ponad 5 miesięcy od daty wniesienia skargi z [...] maja 2022 r. nie otrzymała żadnej informacji w tym przedmiocie. Wobec braku reakcji zadzwoniła do sekretariatu Prezydenta, gdzie uzyskała informację, że jej skarga na bezczynność została zarejestrowana i przekazana do Departamentu Zarządzania Drogami. Po kolejnej interwencji telefonicznej skarżącą poinformowano, że skarga została zarejestrowana, ale zaginęła. Poinformowano ją wówczas (we wrześniu 2022 r.), że otrzyma pismo z prośbą o przesłanie kopii złożonej skargi. Pomimo upływu niemal 2 miesięcy skarżąca nie otrzymała żadnego pisma. Mając powyższe na względzie załączyła kopię wysłanej w dniu 20 maja 2022 r. skargi wraz z załącznikami i wniosła o niezwłoczne przekazanie skargi do WSA w Gorzowie Wlkp.

W dniu 7 lutego 2023 r. (data nadania przesyłką poleconą w placówce pocztowej) K.C. wniosła powyższą skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., gdzie wpłynęła następnego dnia, tzn. 8 lutego 2023 r.

Po przesłaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w/w skargi Prezydentowi Miasta wraz z wezwaniem do nadesłania akt sprawy oraz odpowiedzi na skargę, pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. Prezydent Miasta wyjaśnił, iż ogródek gastronomiczny w pasie drogowym ul. [...] przy lokalu B istnieje od [...] czerwca 2019 r., decyzje wydawane są na sezon letni lub zimowy. Jednocześnie organ przedstawił spis decyzji wydanych w tym przedmiocie. Pierwsze pismo, które wpłynęło do Departamentu Zarządzania Drogami od K.C. jest datowane na [...] października 2021 r., (otrzymane 18 października 2021 r.). Pomimo zwrócenia się do skarżącej o kopię jej pisma z kwietnia 2021 r., do Urzędu Miasta wpłynęła w dniu 23 maja 2022 r. skarga na bezczynność Prezydenta Miasta.

Nadto w piśmie opisano rozmowy telefoniczne ze skarżącą, przeprowadzone 15 listopada 2021 r. oraz 10 czerwca 2022 r., wyjaśniono iż decyzje na umieszczenie ogródka gastronomicznego wydane B Spółce z o,o., są przemyślane, o wyglądzie ogródka gastronomicznego decyduje decyzja Miejskiego Konserwatora Zabytków udzielającą pozwolenia na podejmowanie innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru, wzniesienie tymczasowego obiektu (zabudowanego ogródka gastronomicznego) wymaga uzyskania pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, jak również nie jest prawdą, że na ul. [...] znajduje się tylko jeden ogródek gastronomiczny B Spółki z o.o., gdyż ulicy znajdują się cztery inne ogródki o znacznie większych powierzchnych zajęcia pasa drogowego.

Wraz z powyższym pismem, organ przesłał jako akta administracyjne sprawy dokumentację związaną z udzieleniem B Spółce z o.o. zezwoleń na zajęcie pasa drogowego, pisma skarżącej z dnia [...] października 2021 r. oraz opisanych wyżej notatek służbowych z rozmów telefonicznych ze skarżącą z 15 listopada 2021 r. oraz 10 czerwca 2022 r.

Pismem procesowym z dnia [...] kwietnia 2023 r. skarżąca opisała historię swoich interwencji w Urzędzie Miasta w sprawie przedmiotowego obiektu. W kwestii swojego wniosku o wszczęcie postępowania wyjaśniła, iż początkowo sama dzwoniła pytając, kiedy otrzyma jakąkolwiek odpowiedź, przy czym choć informowano ją, że wkrótce ją otrzyma, tak się nie stało, następnie że sprawą zajmują się prawnicy, a potem, że pismo zaginęło. Wówczas miała zostać poproszona o kopię swojego wniosku, przy czym Urząd miał wystąpić do skarżącej pisemnie o tę kopię. Jednakże ani mailowo, ani pisemnie prośba o kopię nie dotarła. W ocenie skarżącej jej pisma oraz interwencje telefoniczne były każdorazowo ignorowane. Podała, iż wynajem lokali w będącym jej własnością budynku przy ul. [...] stanowi po śmierci małżonka (który prowadził tu działalność gospodarczą od 1980 r.) główne źródło utrzymania jej oraz dwojga uczących się dzieci, przy czym podatek od nieruchomości wynosi ponad 5 tys. zł. W ocenie skarżącej decyzję w sprawie posadowienia ogródka wydano nie licząc się z jej interesem jako właścicielki lokalu bezpośrednio przylegającego, przez co całkowicie zasłonięty został funkcjonujący od ponad 40 lat sklep. Powyższe sprawia, że skarżąca czuje się całkowicie lekceważona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W kwestii warunku dopuszczalności skargi w rozumieniu art. 53 § 2b p.p.s.a. (tzn. uprzedniego wniesienia ponaglenia do właściwego organu) wskazać należy, iż skarżąca dopełniła tego wymogu kierując do Prezydenta Miasta pismo z dnia [...] października 2021 r. Pismo to spełnia wymogi formalne pozwalające na potraktowanie go jako ponaglenia złożonego w trybie art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Przede wszystkim zawiera ono uzasadnienie, w którym autorka wyraziła niezadowolenie ze sposobu postępowania organu, wskazała w nim na upływ terminu do załatwienia sprawy, powołała się na bezskuteczność dotychczasowych próśb o przyśpieszenie procedowania i załatwienie sprawy. Domaga się niezwłocznej odpowiedzi i ustosunkowania się przez organ do swojego wniosku. Tym samym pismo to zawiera wyraźne żądanie weryfikacji dotychczasowego sposobu postępowania Prezydenta Miasta w przedmiotowej sprawie. Wprawdzie w piśmie tym skarżąca nie wskazała, że wnosi je do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (jako organu wyższego stopnia w rozumieniu art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a.) za pośrednictwem Prezydenta Miasta to jednak w okolicznościach niniejszej sprawy fakt ten nie powinien mieć wpływu na kwalifikację tego pisma. O charakterze pisma decyduje bowiem nie jego nazwa, ale treść, przy czym niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, pismo winno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w jego treści (por. postanowienia NSA z 19 października 2010 r., I OZ 791/10 oraz z 26 lutego 2020 r., II OSK 416/20, orzeczenia.nsa.gov.pl). Sama okoliczność że skarżąca składając ponaglenie nie wskazała właściwego organu, nie mogła stanowić podstawy uznania skargi za niedopuszczalną. Takie stanowisko byłoby przejawem nadmiernego formalizmu, kłócącego się z istotą i celem instytucji unormowanej w art. 37 § 1 k.p.a. (postanowienia NSA z 22 października 2019 r., II OSK 3025/19 oraz z 4 marca 2020 r., II OSK 468/20). W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że przejawem nadmiernego formalizmu jest m.in. odrzucenie skargi z uwagi na wskazanie przez stronę składającą ponaglenie innej podstawy prawnej, niewskazanie organu, do którego ponaglenie jest składane albo wskazanie organu niewłaściwego (postanowienia NSA z 26 lutego 2020 r., II OSK 416/20, z 4 marca 2020 r., II OSK 468/20, z 29 lipca 2020 r., II OSK 1282/20 oraz II OSK 1260/20, wyrok NSA z 26 stycznia 2021 r., II OSK 2202/20).

Przechodząc do istoty sprawy, wobec przedstawionej wyżej szczegółowo chronologii zdarzeń uznać należy, iż Prezydent Miasta dopuścił się bezczynności w przedmiocie załatwienia wniosku K.C. z dnia [...] kwietnia 2021 r. We wniosku tym skarżąca zwróciła się o wszczęcie postępowania w sprawie o nakazanie rozbiórki (ewentualnie przebudowy) ogródka przy kawiarni "B" przy ul. [...]. Nie ulega zatem wątpliwości, że treścią jej żądania było zainicjowanie postępowania administracyjnego w opisanym wyżej przedmiocie. Nie przesądzając na obecnym etapie sprawy o zasadności tego wniosku, ani nawet o tym, czy skarżąca zgłaszając takie żądanie legitymuje się stosownym interesem prawnym jako strona, wskazać należy, iż Prezydent Miasta jako organ, do którego powyższy wniosek został skierowany, powinien na niego zareagować w sposób przewidziany Kodeksem postępowania administracyjnego,

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W sytuacji, gdy przepisy prawa wyraźnie nie określają, czy postępowanie może być wszczęte tylko z urzędu lub tylko na wniosek, należy sięgnąć do ogólnych przepisów regulujących wszczęcie postępowania. Z art. 61 § 1 k.p.a. wynika, że postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (wyrok NSA z 14 kwietnia 2014 r., II OSK 584/11). Wszczęcie postępowania na wniosek strony może nastąpić wówczas, gdy: 1) zawarte we wniosku żądanie dotyczy sprawy indywidualnej załatwianej w drodze decyzji; 2) wniosek został złożony przez osobę będącą stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.; 3) wniosek odpowiada wymaganym warunkom formalnym i procesowym; 4) organ, do którego wniesiono podanie, jest właściwy w sprawie. Spełnienie powyższych przesłanek jest przedmiotem oceny przez organ, do którego wniesiono żądanie. Konsekwencje prawne niespełnienia jednej lub kilku z powyższych przesłanek wszczęcia postępowania na żądanie strony są zróżnicowane, niemniej jednak orzeka się o nich przez wydanie aktu administracyjnego. W sytuacji, gdy w ocenie organu nie ma podstaw do wszczęcia postępowania, wymaga to wydania postanowienia w oparciu o treść art. 61 a k.p.a., w myśl którego gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Jeśli zatem skarżąca wniosła do Prezydenta Miasta o nakazanie rozbiórki omawianego obiektu, to przede wszystkim, mając na uwadze regulację art. 61a § 1 i § 2 k.p.a., organ ten powinien był dokonać wstępnej oceny wniosku i ustalić, czy pochodzi od strony postępowania oraz czy w ogóle postępowanie może być wszczęte. Jeśli okoliczności te organ przesądziłby w sposób negatywny (podanie nie pochodzi od strony, postępowanie nie może być wszczęte z innych powodów), powinien był zastosować art. 61a § 1 k.p.a. i wydać podlegające zaskarżeniu postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jeśli zaś wstępna kontrola wypadłaby pozytywnie, powinien był przeprowadzić postępowanie właściwe dla danych okoliczności stanu faktycznego, zakończone decyzją merytoryczną lub procesową na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umarzającą postępowanie (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 8 listopada 2018 r., II SAB/Go 61/18). Złożenie przez skarżącą wniosku z dnia [...] kwietnia 2021 r. wiązało się z obowiązkiem jego rozpoznania, a więc rozważeniem zasadności wszczęcia postępowania bądź też załatwienia sprawy w inny sposób przewidziany przepisami prawa. Z uwagi na treść zawartej w odpowiedzi na skargę argumentacji dotyczącej kwestii prawnobudowlanych nie było również przeszkód ku temu, by rozważyć wezwanie skarżącej do sprecyzowania, w oparciu o jakie przepisy prawa wnosi ona o rozpatrzenie swojego wniosku (tzn. przepisy dotyczące zajęcia pasa drogowego czy też prawa budowlanego) oraz w zależności od odpowiedzi, ewentualnie przekazać wniosek na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. właściwemu organowi nadzoru budowlanego lub też zastosować art. 66 § 1 k.p.a. W każdym jednak przypadku konieczne było uzewnętrznienie stanowiska organu w prawnie przewidzianej formie i w terminie określonym w ustawie.

Tymczasem w analizowanym przypadku Prezydent Miasta nie tylko nie podjął wymaganych prawem czynności wyjaśniających do dnia wydania niniejszego wyroku przez Sąd, ale z przedłożonych akt administracyjnych nie wynika nawet, czy w ogóle organ zwrócił się pisemnie do skarżącej o odpis jej wniosku z dnia [...] kwietnia 2021 r., o ile ów wniosek istotnie zaginął w Urzędzie Miasta. W konsekwencji nie zostały zachowane terminy załatwienia sprawy określone w art. 35 k.p.a. Co również istotne, skarżąca w toku postępowania kilkukrotnie mobilizowała organ do załatwienia sprawy i sygnalizowała, że dotychczasowe czynności nie mogą zostać uznane za prawnie skuteczne załatwienie jej żądania. Za takowe trudno bowiem uznać rozmowy telefoniczne ze skarżącą, w których jest ona informowana, "gdzie powinna kierować pretensje", co w ocenie pracowników organu "kończy temat". Jednocześnie taka postawa organu uniemożliwiła skarżącej złożenie skutecznego środka zaskarżenia.

Dodać przy tym należy, iż zawarta w odpowiedzi na skargę argumentacja organu w swej zasadniczej części nie dotyczy w ogóle istoty niniejszej sprawy. Przedmiotem zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym sprawy, zainicjowanej skargą K.C. na bezczynność Prezydenta Miasta, nie jest bowiem zasadność i prawidłowość wydania na rzecz B Spółki z o.o. decyzji zezwalających na lokalizację ogródka gastronomicznego w pasie drogowym, lecz to, jakie czynności podjął organ na skutek wniosku skarżącej z dnia [...] kwietnia 2021 r. o wszczęcie postępowania w przedmiocie nakazania rozbiórki (ewentualnie przebudowy) tego ogródka.

Reasumując Sąd stanął na stanowisku, że sprawa winna zostać rozpoznana w trybie administracyjnym, zakończonym wydaniem stosownego aktu administracyjnego. Skoro organ jak dotąd uchyla się od wydania takiego aktu celem załatwienia sprawy administracyjnej, to pozostaje w stanie bezczynności, znacznie przekraczając terminy załatwienia sprawy określone w art. 35 § 3 k.p.a. przewidziane nawet dla spraw szczególnie skomplikowanych. Stąd też Sąd zobowiązał organ do załatwienia niniejszej sprawy jak w pkt I sentencji wyroku (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przepis art. 35 § 3 k.p.a. dla załatwienia sprawy zakreśla co do zasady termin miesiąca, zaś dla sprawy szczególnie skomplikowanej – termin dwóch miesięcy. Nie jest przy tym rzeczą Sądu na obecnym etapie sprawy dokonywanie oceny, czy Prezydent Miasta powinien wszcząć postępowanie czy też odmówić jego wszczęcia. Przedmiotem oceny jest natomiast to, czy organ w prawnej formie odniósł się do wniosku skarżącej – wszczynając postępowanie bądź odmawiając jego wszczęcia. Jeśli zaś ów wniosek z dnia [...] kwietnia 2021 r. istotnie zaginął w Urzędzie Miasta, wówczas organ przede wszystkim powinien zwrócić się pisemnie do skarżącej o nadesłanie jego odpisu, aby uwolnić się od zarzutu bezczynności.

W kwestii oceny stopnia zaistniałej w sprawie bezczynności, trzeba zauważyć, że kategoria "rażącego" naruszenia prawa stanowi jego kwalifikowaną postać. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 17 maja 2019 r., I OSK 2171/17). Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie. Jak wynika z okoliczności sprawy, skarżąca od 2 lat bezskutecznie oczekuje na załatwienie swojej sprawy w sposób prawem przewidziany, kilkukrotnie ponawiając swoje żądanie. Natomiast organ w tym czasie pozostaje w zwłoce, jeśli chodzi o wydanie rozstrzygnięcia procesowego. Co więcej, nawet po formalnym zainicjowaniu przez skarżącą postępowania przed sądem administracyjnym, co zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. miało miejsce w dacie wniesienia skargi za pośrednictwem Prezydenta Miasta (nadania jej przesyłką poleconą 20 maja 2022 r. – k. 11 akt sądowych, przy czym jak wynika z odpowiedzi na skargę, do organu wpłynęła ona 23 maja 2022 r.) organ ten nie tylko nie podjął czynności mających na celu załatwienie sprawy, ale też przez blisko rok zwlekał z przekazaniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, czyniąc to dopiero w dniu 6 kwietnia 2023 r. (data stempla pocztowego – k. 21 akt sądowych), na wezwanie Sądu. Wobec powyższego należało uznać, że Prezydent Miasta dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzeczono w pkt II wyroku.

Na mocy art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Obowiązujące w tej materii fakultatywne działanie sądu – bez jednoczesnego sprecyzowania przesłanek w ustawie – oznacza, że wybór czy zastosować ten środek, leży całkowicie w gestii oceny sądu, a przesądzające są w istocie konkretne, szczególne okoliczności faktyczne całokształtu danej sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie jaskrawych przypadkach zwłoki w załatwieniu sprawy, a więc w sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona unikania, braku woli załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok NSA z 17 listopada 2017 r., II OSK 2197/17, wyroki WSA w Warszawie z 19 maja 2017 r. IV SAB/Wa 294/16, w Gliwicach z 7 sierpnia 2019 r. III SAB/Gl 72/19; WSA we Wrocławiu z 30 stycznia 2018 r. III SAB/Wr 40/17).

Wobec treści cytowanego art. 149 § 2 p.p.s.a., z uwagi na całokształt okoliczności niniejszej sprawy, Sąd uznał za zasadne przyznanie skarżącej z urzędu od organu sumy pieniężnej w kwocie 1000 zł (o czym orzeczono w pkt III sentencji wyroku) uznając ją za adekwatną do zaistniałego, rażącego naruszenia regulacji prawnych dotyczących terminów załatwiania spraw. Sąd miał przy tym na uwadze ponad 2-letni okres bezskutecznego oczekiwania przez skarżącą na rozstrzygnięcie jej żądania przez organ w formie procesowej, pomimo kilkukrotnie ponawianych próśb w tym zakresie. Na marginesie należy przy tym zaznaczyć, iż jednocześnie na skarżącej ciąży obowiązek uiszczania na rzecz Prezydenta Miasta należności publicznoprawnych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej w swoim lokalu. Jakkolwiek z art. 149 § 2 p.p.s.a. nie można wyprowadzić zasady, że suma pieniężna, o której mowa w tym przepisie, ma walor odszkodowania, tak jak rozumiane jest ono na gruncie prawa cywilnego, to jednak ma ona w pewnym stopniu rekompensować stronie skarżącej okres oczekiwania na rozstrzygnięcie administracyjne w jej sprawie.

Orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania (pkt IV sentencji wyroku) znajduje oparcie w treści art. 200, art. 205 § 1 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 535).