Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 442/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędzia WSA Piotr Pyszny, Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2024 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 lutego 2024 r. nr 020000/71/2024-RED-POST-402 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 lutego 2024 r., nr 020000/71/2024-RED-POST-402 Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS"), po rozpatrzeniu wniosku A.G. (dalej: "Zobowiązana", "Skarżąca") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z dnia 14 stycznia 2022 r., znak: 020000/71/2022-RED-POST-61/IH, którym oddalono zarzut w postępowaniu egzekucyjnym.

2. Stan sprawy przedstawia się następująco:

2.1. W dniu 30 listopada 2021 r. Zobowiązana wniosła, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B., zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: TW1020021003108, TW1020021003109, TW4020021014748, TW4020021014749, które obejmują okres zaległości z tytułu składek za marzec 2005 r. oraz za styczeń 2011 r. na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Podniosła zarzut niedopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie egzekwowanych zobowiązań wykazanych w ww. tytułach wykonawczych.

Po przeanalizowaniu powyższego zarzutu ZUS postanowieniem z dnia 14 stycznia 2022 r. oddalił zarzut w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej uznając, iż zaległości objęte wskazanymi powyżej tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu. Następnie, pismem z 25 stycznia 2022 r. Zobowiązana zwróciła się o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy, podtrzymując sformułowany zarzut przedawnienia zobowiązań. Ponownie analizując sprawę ZUS postanowieniem z 24 lutego 2022 r., nr 020000/71/2022-RED-POST-385 utrzymał w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcie. Zobowiązana złożyła skargę na ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z 22 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 509/22, uchylił kwestionowane rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd podał, że ZUS ponownie rozstrzygając sprawę powinien wnikliwie zbadać jaki jest termin przedawnienia każdej składki dochodzonej tytułem wykonawczym.

Analizując ponownie sprawę ZUS postanowieniem z 13 stycznia 2023 r., nr 020000/71/2023-RED-POST-115 ponownie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z 14 stycznia 2022 r. W wyniku wniesionej przez Zobowiązaną skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wyrokiem z 10 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 470/23, uchylono przedmiotowe postanowienie. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, iż organ nie zrealizował zaleceń zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 22 listopada 2022 r. Sąd podał, że wierzyciel nie przeanalizował wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na bieg terminu przedawnienia.

2.2. ZUS postanowieniem z 5 lutego 2024 r., po przeanalizowaniu wszystkich czynności mających wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia, utrzymał w mocy postanowienie z 14 stycznia 2022 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przedawnienie należności należy oceniać według stanu prawnego, obowiązującego w dniu upływu terminu przedawnienia, z uwzględnieniem zdarzeń powodujących nierozpoczęcie, zawieszenie lub przerwanie terminu przedawnienia, jak też podjętych działań mających wpływ na wydłużenie terminu wymagalności należności. W niniejszej sprawie tytuły wykonawcze dotyczyły składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za marzec 2005 r. oraz za styczeń 2011 r. W tym przypadku uwzględnić należy, że kwestię przedawnienia zaległości regulują przepisy prawa, które zmieniały się na przestrzeni lat. Zgodnie z zasadą zawartą w art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r.) należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W przypadku należności z tytułu składek, dla których bieg terminu przedawnienia rozpoczął się przed 1 stycznia

2012 r. stosuje się 5 letni okres przedawnienia liczony od 1 stycznia 2012 r., chyba że przedawnienie zgodnie z dotychczasowymi przepisami nastąpiłoby wcześniej. Stosownie do art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (w obecnym brzmieniu, tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1230 ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Jednak do 31 grudnia 2011 r. przepis ten stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

ZUS podkreślił, że 5-letni termin przedawnienia należności składkowych wprowadzono 1 stycznia 2012 r. ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. poz. 1378). Jednak w art. 27 ww. ustawy nowelizującej wskazano, że do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od 1 stycznia 2012 r. (ust. 1), zaś jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2). Jednocześnie organ wyjaśnił, że przy określaniu terminu przedawnienia brać należy również pod uwagę ewentualne przerwy czy zawieszenie biegu przedawnienia.

Odnosząc się do kwestii przedawnienia składki za marzec 2005 r. ZUS wskazał, że bez uwzględnienia okresów zawieszenia, składka przedawniłaby się 16 kwietnia 2015 r. Wierzyciel wystawił wobec Zobowiązanej tytuły wykonawcze o nr W3-4810/2005, W3-4811/2005, W3-4812/2005, które zostały przekazane do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B.. Tytuły te dostały nowe numery techniczne, tj. W3-5820/07 (dla W3-4810/2005), W3-5828/07 (dla W3-4811/2005) oraz W3-5836/07 (dla W3-4812/2005). Kolejno, zostały one przekazane do Komornika Sądowego D. K. celem prowadzenia łącznej egzekucji do wynagrodzenia Zobowiązanej. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z 10 lutego 2011 r. znak [...] umorzył w części prowadzone postępowanie egzekucyjne. Wobec powyższego zwrócił się do Komornika Sądowego o wycofanie wszystkich tytułów wykonawczych z obiegu prawnego. Wierzyciel nie zdążył podjąć czynności mających na celu skierowanie należności z tytułu składek za marzec 2005 r. do przymusowego dochodzenia, gdyż 23 stycznia 2013 r. Zobowiązana złożyła, na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności składkowych powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551), dalej: "ustawa abolicyjna" wniosek o umorzenie należności składkowych. Art. 1 ust. 15 ww. ustawy stanowi, że bieg terminu przedawnienia należności, o których mowa w ust. 1, 6, 10 i 12, ulega zawieszeniu na okres od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji o odmowie umorzenia należności. Zgodnie z powyższym bieg terminu przedawnienia zawiesza się dla:

- należności podlegających umorzeniu za okres od 01.01.1999 r. do 28.02.2009 r.

- należności niepodlegających umorzeniu za okres od 01.01.1999 r., które na dzień wydania decyzji o umorzeniu / odmowie umorzenia powinny być opłacone.

Oznacza to, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia w stosunku do Zobowiązanej nastąpiło od 23 stycznia 2013 r. do 2 lutego 2021 r., tj. do dnia uprawomocnienia się decyzji o odmowie umorzenia należności. Zdaniem ZUS zawieszenie biegu terminu przedawnienia w związku z ustawą abolicyjną niewątpliwie świadczy o tym, że należności z tytułu składek za marzec 2005 r. nie uległy przedawnieniu. Wobec powyższego 16 września 2021 r. wierzyciel wystawił upomnienia o nr [...], obejmujące ww. składkę. Następnie wystawił tytuły wykonawcze o numerach TW1020021003108, TW4020021014748, TW4020021014749, które zostały doręczone Zobowiązanej 18 października 2021 r.

Przechodząc do składki za styczeń 2011 r. ZUS podkreślił, że bez uwzględnienia wszczęcia postępowania egzekucyjnego, składka za ww. okres przedawniłaby się 1 stycznia 2017 r. Jednakże wierzyciel wystawił wobec Zobowiązanej tytuły wykonawcze o numerach KM-5986/2011, KM-5988/2011, KM-5990/2011, które zostały przekazane do Komornika Sądowego D. K. celem prowadzenia łącznej egzekucji z wynagrodzenia Zobowiązanej. Tytuły zostały wystawione na adres prowadzonej przez nią działalności, a nie na adres korespondencji wskazany przez Zobowiązaną w zgłoszeniu. Korespondencja nie została prawidłowo doręczona zatem nie doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego i zasadnym było wycofanie tytułów wykonawczych u komornika. Następnie w dniu 23 stycznia 2013 r. Zobowiązana złożyła wniosek o umorzenie należności składkowych. Wobec powyższego zdaniem ZUS należności z tytułu składki za 1/2011 nie uległy przedawnieniu. Stąd też 16 września 2021 r. wierzyciel wystawił upomnienia o nr [...] obejmujące składkę za ww. okres. Następnie wystawił tytuły wykonawcze o numerach TW1020021003109, TW4020021014748, TW4020021014749, które zostały doręczone Zobowiązanej 18 października 2021 r.

W ocenie ZUS wierzyciel prawidłowo przyjął, że po zakończeniu postępowania abolicyjnego należy wystawić nowe tytuły wykonawcze i na ich podstawie wszcząć postępowanie egzekucyjne, ponieważ w sprawie nie zachodzą okoliczności określone w:

- art. 26d ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który wskazuje, że w przypadku utraty tytułu wykonawczego, po wszczęciu egzekucji administracyjnej, wierzyciel ponownie wydaje tytuł wykonawczy po uprzednim wydaniu postanowienia o utracie pierwotnego tytułu wykonawczego – w przypadku Zobowiązanej nie doszło do prawidłowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych;

- art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie ponownego wszczęcia egzekucji - w przypadku Zobowiązanej nie doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.

Końcowo organ podkreślił, że przedawnienie należności z tytułu składek za marzec 2005 r. i styczeń 2011 r. było już wielokrotnie weryfikowane, gdyż 7 stycznia 2014 r. Zobowiązana złożyła doprecyzowanie do wniosku, w którym wnioskowała o umorzenie całości zadłużenia w ZUS. Ostatecznie w sprawie 3 stycznia 2020 r. została wydana decyzja nr UP-1086/2019020000/71/UP-1744/2019-RED-BB o odmowie umorzenia należności z tytułu składek, w której szczegółowo zostały opisane okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt i SA/Gl 355/20, ją oddalił. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż na podstawie akt sprawy można wyprowadzić wniosek, że należności składkowe, których organ odmówił umorzenia, na dzień kontrolowanej decyzji nie uległy przedawnieniu.

Istotnym jest, że na podstawie ww. tytułów wykonawczych dokonano zajęcia świadczenia emerytalnego Zobowiązanej o nr ZAS020021000794-ZAS020021000797, które stanowi skuteczny środek egzekucyjny.

2.3. Skarżąca, kwestionując przedmiotowe postanowienie, wniosła o jego uchylenie oraz orzeczenie o przedawnieniu należności nim objętych. Domagała się przy tym zobowiązania organu do przedstawienia dowodów na okoliczność ponownego wystawienia tytułu wykonawczego, obejmującego te same należności. Uzasadniając swoje stanowisko Skarżąca podniosła, iż ZUS z niewiadomych względów nie doręczył jej ponownie wycofanych tytułów wykonawczych, co było działaniem celowym. Na ich podstawie mógł on bowiem wszcząć egzekucję przed datą złożenia przez Skarżącą wniosku o abolicję. Równocześnie Skarżąca podkreśliła, iż organ nie odniósł się do części jej zarzutów dotyczących, m. in. brakujących pieniędzy, które komornik przelał na konto organu, a także przewlekłości prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

2.4. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

3. Przedmiotowa skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kwestia sporna sprowadza się do kwestii zasadności stanowiska organu co do istnienia obowiązku zapłaty należności składkowej, objętej tytułami wykonawczymi i związanej z tym problematyki przedawnienia dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym należności za marzec 2005 r. i styczeń 2013 r., a w konsekwencji – oceny legalności rozstrzygnięć oddalających zarzut zgłoszony w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Na wstępie zaznaczyć należy, iż przedmiotowa sprawa była dwukrotnie przedmiotem analizy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w wyroku z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 509/22, jak również w wyroku z dnia 10 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 470/23. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Biorąc pod uwagę treść powyższego przepisu zauważyć należy, iż rolą Sądu kontrolującego na obecnym etapie zaskarżone postanowienie jest zbadanie, czy organ wnikliwie zbadał termin przedawnienia należności z tytułu składek oraz czy dokonał stosownych wyjaśnień w tym zakresie.

4.1. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że podstawą do wniesienia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym jest art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505), dalej: "u.p.e.a.". W myśl § 1 tego przepisu zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego. Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzut, obowiązany jest wskazać na uchybienia enumeratywnie wymienione w § 2 omawianego przepisu. Tak więc zgodnie z treścią art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

W analizowanej sprawie Skarżąca sformułowała zarzut przedawnienia należności, tj. zarzut określony w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Podstawa tego zarzutu występuje wówczas, gdy w toku egzekucji administracyjnej wygaśnie dochodzony obowiązek w całości lub części. Chodzi o przypadki, gdy obowiązek stanie się bezprzedmiotowy (np. ze względu na śmierć osoby która miała poddać się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu), albo gdy odpadnie podstawa prawna do jego dochodzenia (np. wyeliminowane ze skutkiem ex nunc zostanie orzeczenie nakładające obowiązek albo uchylony zostanie przepis z którego bezpośrednio wynikał obowiązek). Jednakże zarzut ten dotyczy przede wszystkim sytuacji, gdy dochodzony obowiązek wygaśnie na skutek wykonania, umorzenia, przedawnienia. Skarżąca wyraźnie wskazała, iż w jej ocenie należności z tytułu składek za marzec 2005 r. przedawniły się 16 kwietnia 2015 r., zaś za styczeń 2013 r. uległy przedawnieniu z dniem 1 stycznia 2017 r.

4.2. W tym miejscu zauważyć należy, że w obecnym brzmieniu art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Przepis ten był parokrotnie nowelizowany. Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) dokonała w art. 1 pkt 9 zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Weszła ona w życie w dniu 1 stycznia 2003 r. Powyższą ustawą dodano również do art. 24 m.in. ustęp 5b stanowiący, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem. Następnie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. został zmieniony przez art. 10 pkt 10 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r., Nr 121 poz.1264) z dniem 1 lipca 2004 r. i otrzymał brzmienie: "Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego". Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 ww. ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia ust. 2 powołanego przepisu, stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi, wcześniej przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu.

Biorąc pod uwagę powyższe regulacje Sąd zauważył, że termin przedawnienia zaległości składkowej za marzec 2005 r., w przypadku nieuwzględnienia okoliczności wpływających na zawieszenie biegu przedawnienia, nastąpiłoby z dniem 16 kwietnia 2015 r. Z kolei składka za styczeń 2013 r. uległaby przedawnieniu z dniem 1 stycznia 2017 r.

5. Przechodząc do kwestii zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z uwagi na złożenie wniosku o umorzenie należności, należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 1 ust. 15 ustawy abolicyjnej, bieg terminu przedawnienia należności, o których mowa w ust. 1, 6, 10 i 12 tej ustawy, ulega zawieszeniu na okres od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 13 ww. ustawy (tj. decyzji o umorzeniu należności lub decyzji o odmowie umorzenia należności). W przedmiotowej sprawie Skarżąca w dniu 23 stycznia 2013 r. złożyła wniosek o umorzenie należności składkowych. Postępowanie w tym przedmiocie zostało zakończone wydaniem decyzji z dnia 14 grudnia 2020 r. nr 020000/RED/421/UA/210/201/ODM o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Rozstrzygnięcie to uprawomocniło się z datą 2 lutego 2021 r.

Przedawnienie należności z tytułu składek za marzec 2005 r. oraz styczeń 2011 r. było już wielokrotnie weryfikowane, gdyż 7 stycznia 2014 r. Zobowiązana złożyła doprecyzowanie do wniosku z dnia 10 grudnia 2013 r., w którym wnioskowała o umorzenie całości zadłużenia w ZUS. Ostatecznie w sprawie 3 stycznia 2020 r. została wydana decyzja nr UP- 1086/2019 020000/71/UP-1744/2019-RED-BB o odmowie umorzenia należności z tytułu składek, w której szczegółowo zostały opisane okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 355/20, ją oddalił (wyrok jest prawomocny).

W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż "ZUS stwierdził, że przedawnieniu nie uległy należności składkowe począwszy od 8/2003, aż do 6/2012. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił rozbudowaną argumentację, mającą uzasadniać brak przedawnienia tychże należności składkowych. Zdaniem Sądu wystarczającym argumentem na wykazanie trafności tej tezy w realiach niniejszej sprawy, jest odwołanie się do art. 1 ust. 15 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (ustawa powoływana już, jako "ustawa abolicyjna")."

Zgodnie z tym przepisem bieg terminu przedawnienia należności, o których mowa w ust. 1, 6, 10 i 12, ulega zawieszeniu na okres od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 13.

Na gruncie tej sprawy nie jest sporne, że skarżąca zainicjowała postępowanie o którym mowa w cytowanych wyżej ust. 13 i 15 art. 1 ustawy abolicyjnej, jak również, że w dniu wydania kontrolowanej decyzji nie zostało ono jeszcze zakończone.

Z pisma organu z 17 sierpnia 2020 r. wynika, że wnioskiem z 23 stycznia 2013 r. (data wpływu do organu) skarżąca wszczęła postępowanie o umorzenie należności składkowych na podstawie ustawy abolicyjnej. Jednocześnie postępowanie to zostało zawieszone w dniu 2 października 2019 r. Organ te okoliczności przytoczył także w uzasadnieniu decyzji (str. 13-14).

Wobec powyższego, bez wątpienia, zaistniała przyczyna zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych, przewidziana w art. 1 ust. 15 ustawy abolicyjnej.

Zaktualizowała się zatem kwestia ustalenia, których należności składkowych dotyczy przedmiotowe zawieszenie biegu terminu przedawnienia, począwszy od 23 stycznia 2013 r. (data wpływu wniosku o wszczęcie postępowania "abolicyjnego" do organu). Najstarszą należnością, której dotyczy odmowa umorzenia (a zatem co do której ZUS przyjął, że nie uległa przedawnieniu) jest należność za sierpień 2003 r. Sąd stwierdza, że najstarsze należności składkowe w tej sprawie (począwszy od sierpnia 2003 r.) pierwotnie objęte zostały 10 letnim okresem przedawnienia, który kończył bieg we wrześniu 2013 r. Na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. termin ich przedawnienia niezmiennie upływał (co do najstarszej składki) we wrześniu 2013 r.

Wobec tego, złożenie przez skarżącą wniosku o umorzenie należności składkowych w trybie ustawy abolicyjnej spowodowało, że w dniu 23 stycznia 2013 r. nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia (do tej pory nieprzedawnionych) należności - na podstawie art. 1 ust. 15 ustawy abolicyjnej."

W świetle powyższej regulacji w ocenie Sądu organ prawidłowo uznał, iż w sprawie nastąpiło zdarzenie, które spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności za marzec 2005 r. oraz za styczeń 2013 r. - od dnia 23 stycznia 2013 r. do dnia 2 lutego 2021 r.

W tym miejscu podnieść należy, iż postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach zarzutów nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty. Organ w postępowaniu wywołanym wniesionymi zarzutami, jest nimi związany i ograniczają one zakres orzekania. Podobnie Sąd, badając kwestionowane postanowienie, ogranicza się do kwestii ujętych przez Skarżącą w zarzutach w postępowaniu egzekucyjnym. Dlatego też argumentacja Skarżącej dotycząca przewlekłości organu prowadzącego postępowanie abolicyjne pozostaje bez wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie. Na marginesie Sąd zauważa, iż ZUS w kwestionowanym postanowieniu zamieścił wyjaśnienia w zakresie rzekomej przewlekłości prowadzonego postępowania abolicyjnego.

6. Kolejno zaznaczyć należy, iż z treści art. 24 ust. 5b u.s.u.s. wynika, iż bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Czynnością zmierzającą do ściągnięcia należności jest niewątpliwie wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ, ale również inne czynności, tj. orzeczenia, pisma kierowane do strony itp., z których treści czy uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności. Taką czynnością jest doręczenie upomnienia z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 15 § 1 u.p.e.a. Z treści tego przepisu wynika, że postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte bez wcześniejszego doręczenia upomnienia, w związku z czym jest to warunek obligatoryjny i konieczny do tego, by w sposób skuteczny prowadzić egzekucję. Jest więc ono pierwszą i do tego konieczną czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, skoro bez doręczenia upomnienia wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie byłoby możliwe. Czynność ta mieści się zatem w dyspozycji art. 24 ust. 5b u.s.u.s. (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 18 października 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 410/22, LEX nr 3431279).

W niniejszej sprawie organ wystosował w stosunku do Skarżącej upomnienia nr [...] obejmujące składki za marzec 2005 r., a także nr [...] obejmujące składki za styczeń 2013 r. Następnie wystawił tytuły wykonawcze o numerach TW1020021003108, TW1020021003109, TW4020021014748, TW4020021014749, które zostały doręczone Zobowiązanej 18 października 2021 r. Od daty tej niewątpliwie liczyć należy zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności za marzec 2005 r. oraz za styczeń 2013 r., stosownie do art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

7. Kolejno, odpowiadając na zarzuty bezzasadności wystawienia przez organ nowych tytułów wykonawczych, co w konsekwencji wpłynęło na badany przez organ okres przedawnienia należności, Sąd podziela argumentację organu po zakończeniu postępowania abolicyjnego koniecznym okazało się wystawienie nowych tytułów wykonawczych. Jak wskazuje się w doktrynie tytuł wykonawczy nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, lecz swoistym dokumentem warunkującym wszczęcie egzekucji (por. Komentarz Postępowanie egzekucyjne w administracji Prof. A. Hauser i Prof. Z. Leoński Wydawnictwo C.H. Beck, W-wa 2003, str. 86-87). Zatem wystawienie tytułu wykonawczego nie powoduje powstania sytuacji powagi rzeczy osądzonej i konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego drugiego z wystawionych tytułów wykonawczych. Samo "cofnięcie tytułu wykonawczego" niewątpliwie nie jest instytucją postępowania egzekucyjnego, jest natomiast określeniem, którym posługiwał się np. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt. III CZP 163/06 stwierdzając, że wycofanie tytułu wykonawczego z obrotu prawnego oznacza dla innych osób i organów władzy brak tego tytułu, a tym samym brak podstawy do wszczęcia i prowadzenia egzekucji (por. wyrok NSA z 27 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1978/12, LEX nr 1495135). Co istotne, komornik sądowy wyjaśnił, iż na podstawie pierwotnych tytułów wykonawczych nie prowadził żadnego postępowania. Z kolei w odniesieniu do składek za marzec 2005 r. postępowanie egzekucyjne zostało częściowo umorzone na podstawie decyzji wierzyciela z dnia 10 lutego 2011 r. Stąd też wystawienie tych tytułów nie miało wpływu na zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności składkowych. Dopiero moment doręczenia Skarżącej nowych tytułów wykonawczych (tj. data 18 października 2021 r.) wpłynął na zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności, stosownie do treści art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

8. Reasumując, w ocenie Sądu organ w sposób prawidłowych wywiązał się z zaleceń w zakresie analizy i szczegółowego wyjaśnienia kwestii przedawnienia należności z tytułu składek za marzec 2005 r. i styczeń 2013 r. Na tej podstawie prawidłowo uznał, iż zarzut Skarżącej dotyczący przedawnienia ww. należności jest bezzasadny.

Mając powyższe na względzie, Sąd nie dostrzegając naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.