Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 590/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2025-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par 2 pkt 6 lit c
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi D. I. na postanowienie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 21 czerwca 2024 r., Nr WFB.VI.3151.163.2018-21 w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2018 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] kwietnia 2018 r. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec D. I. (dalej: Skarżąca, strona, zobowiązana), opiekuna prawnego małoletniej W. I., ur. [...] listopada 2008 r., w celu wyegzekwowania obowiązku niepieniężnego, polegającego na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jednocześnie wskazano jako środek egzekucyjny grzywnę w celu przymuszenia.

W toku postępowania egzekucyjnego Wojewoda [...] postanowieniami z dnia: [...] maja 2018 r., [...] maja 2021 r. oraz [...] września 2022 r. nałożył na zobowiązaną grzywny celem przymuszenia w wysokości odpowiednio [...] zł, [...] zł oraz [...] zł. W związku z niewykonaniem przez zobowiązaną obowiązku oraz nieuiszczeniem nałożonej grzywny, w dniu [...] lutego 2024 r. Wojewoda [...] wystawił tytuł wykonawczy nr 3151/196/2024 i skierował sprawę do egzekucji należności pieniężnych.

W dniu [...] kwietnia 2024 r. do Wojewody [...] wpłynęło pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] kwietnia 2024 r. w sprawie przekazania zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów opartych o art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505; dalej: u.p.e.a.), tj. braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. W uzasadnieniu zgłoszonego zarzutu stwierdzono, że obowiązek nie jest wymagalny z powodu wniesienia przez zobowiązaną skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skutkującej zawieszeniem postępowania z mocy prawa. Ponadto zobowiązana powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r. Wojewoda [...] oddalił zgłoszony zarzut.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie zarzutów, skarżąca wniosła

o uznanie zarzutów i umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skarżąca podała, że egzekwowane należności dotyczą nieuiszczonej grzywny w celu przymuszenia do zaszczepienia małoletniego dziecka zobowiązanej oraz kosztów egzekucyjnych. W toku postępowania egzekucyjnego przymuszającego do zaszczepienia dziecka, zobowiązana złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Na postanowienie o nałożeniu grzywny złożono zażalenie do Ministra Zdrowia, który do dnia dzisiejszego nie wydał żadnego postanowienia w zakresie złożonego zażalenia. Oznacza to, że niniejsza egzekucja jest przedwczesna. Na poparcie stanowiska Skarżąca powołała wyrok NSA z dnia 20 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 845/16. Ponadto Skarżąca podniosła, że do Trybunału Konstytucyjnego została wniesiona skarga konstytucyjna, która ma na celu zbadanie zgodności z Konstytucją przepisów, na podstawie których prowadzone są postępowania egzekucyjne dotyczące obowiązku niepieniężnego polegającego na poddaniu małoletnich dzieci szczepieniom ochronnym. Do czasu wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, który ma charakter prejudycjalny, nie można dążyć do wykonania przez zobowiązaną obowiązków oraz egzekwować nałożonej na nią grzywny. Trybunał

w razie oczywistej bezzasadności skargi musiałby ją odrzucić, czego nie uczynił, a to oznacza, że nie jest oczywiście bezzasadna. Zdaniem Skarżącej, grzywna stosowana jest w celu przymuszenia do szczepień i może być stosowana tylko w czasie, kiedy obowiązek jest wykonalny. Stosowanie grzywny w celu przymuszenia oraz jej egzekucja są niedopuszczalne w niniejszej sytuacji, bowiem zobowiązana nie może wykonać obowiązku. W tej sytuacji grzywna nie spełnia swego celu jakim jest przymuszenie osoby zobowiązanej do szczepień, a jest jedynie bezprawnym obciążeniem jej majątku. W ocenie Skarżącej, niniejsze postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przedwcześnie. Zobowiązana wskazała, że konieczność umorzenia postępowania potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1709/23.

Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2024 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawą prawną wystawienia tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lutego 2024 r. jest postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2022 r. w sprawie nałożenia grzywny celem przymuszenia, w którym m.in. wskazano 120-dniowy termin uiszczenia grzywny (wraz

z kosztami egzekucyjnymi) oraz pouczono, iż w przypadku jej nieuiszczenia we wskazanym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Nieuiszczone w terminie grzywny w celu przymuszenia podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w ustawie egzekucyjnej, co wynika wprost z art. 124 u.p.e.a., i co zostało wskazane

w postanowieniu Wojewody [...] w sprawie nałożenia grzywny celem przymuszenia. Ponieważ postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Wojewodę [...] nie jest umorzone, zawieszone ani wstrzymane na skutek wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a obowiązek o charakterze niepieniężnym nie został wykonany, organ stwierdził, że obowiązek uiszczenia grzywny celem przymuszenia jest wymagalny.

Odnosząc się do wskazanych przez zobowiązaną wyroków, organ stwierdził, że dotyczą one wymagalności obowiązku szczepień ochronnych i z tego powodu mogłyby ewentualnie zostać przywołane w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Wojewodę [...] na wniosek Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w I.. Rozpatrywanie powyższych kwestii na obecnym etapie stanowiłoby skorzystanie przez zobowiązaną z nieprzysługującego środka odwoławczego. Ponadto organ egzekucyjny nie ma uprawnień do badania wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym - uczynić to może jedynie wierzyciel obowiązku niepieniężnego, którym w tym przypadku jest ww. organ inspekcji sanitarnej. Organ wskazał, że celem postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. jest wyegzekwowanie grzywny celem przymuszenia. Zobowiązana nie przedstawiła żadnego argumentu świadczącego o braku wymagalności obowiązku wynikającego z zastosowania ww. środka egzekucyjnego.

W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewody [...] oraz utrzymującego go w mocy postanowienia Wojewody [...] i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

1) wyjście poza zakres zaskarżenia przez Wojewodę [...]

i rozpoznanie własnego postanowienia w zakresie zarzutu niespełnienia tytułu wykonawczego, podczas gdy w przedmiotowym zakresie postanowienie wierzyciela nie było zaskarżone, a zatem stało się ono prawomocne;

2) naruszenie art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (dalej: Konstytucja) w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r.

o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, przez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, że może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek

w ustalonych odgórnie okresach, mimo że akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków

i ograniczenia praw obywateli, co zostało potwierdzone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r.;

3) naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych przez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego

w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek;

4) naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia

z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych przez uznanie, że szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż Skarżąca może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w treści rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.;

5) naruszenie art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a.

w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, że obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej;

6) naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji przez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego Skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

Skarżąca ponadto wniosła o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień, tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Skarżąca wniosła ewentualnie o zwrócenie się Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji

o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Skarżąca wskazała, że z uwagi na fakt, iż powyższe zagadnienia mają charakter prejudycjalny, wnosi o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, ewentualnie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W dniu [...] października 2024 r. wpłynęło do Sądu postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2024 r. umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec D. I. na podstawie wniosku Państwowego Inspektora Sanitarnego w I. oraz tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia

z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać też należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia legalności Sąd stwierdził, że nie narusza ono prawa. Sąd zaznacza, że WSA w Bydgoszczy w podobnych sprawach ze skarg Skarżącej D. I. oddalił skargi – wyroki z 19 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 587/24 i z 19 listopada 2024 r., sygn. akt. I SA/Bd 588/24. Stanowisko zaprezentowane w tych wyrokach tut. Sąd w całości podziela.

Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] września 2022 r. Wojewoda [...] nałożył na D. I. grzywnę w kwocie [...]zł w celu przymuszenia wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., tj. poddania małoletniej córki – W. I., obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Po wystawieniu tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lutego 2024 r. dotyczącego egzekucji nieuiszczonej grzywny, Skarżąca w piśmie z dnia [...] marca 2024 r. wniosła zarzut

w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej – braku wymagalności obowiązku. Postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r. Wojewoda [...] oddalił zarzut,

a po wniesieniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Wojewoda [...] postanowieniem z [...] czerwca 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu

w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a.,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawy zarzutów stanowią katalog zamknięty. Zobowiązany może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w tym przepisie. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów. Zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny.

Podkreślenia wymaga, że Skarżąca zaskarżyła do tut. Sądu postanowienie Wojewody z dnia [...] czerwca 2024 r. w sprawie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, wynikających z wydanego na podstawie m.in. art. 119 § 1 u.p.e.a postanowienia w przedmiocie nałożenia na Skarżącą jako zobowiązaną, grzywny w celu przymuszenia do spełnienia obowiązku niepieniężnego

w zakresie czynności poddania małoletniej córki, nad którą sprawuje prawną pieczę, obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Należy zauważyć, że z jednej strony postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia konkretyzuje środek egzekucyjny, kreując dodatkowy i wykonawczy względem zasadniczego (pierwotnego) obowiązku niepieniężnego obowiązek

o charakterze pieniężnym. Obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma więc charakter wtórny i akcesoryjny (zależny) względem obowiązku niepieniężnego, którego niewykonanie stanowi podstawę do zastosowania powyższego środka egzekucyjnego. Istnieje zatem ścisły związek między sprawą egzekucji grzywny w celu przymuszenia i sprawą egzekucji obowiązku niepieniężnego, dla którego realizacji grzywna ta stanowi środek egzekucyjny.

Z drugiej jednak strony sam ustawodawca wyraźnie postanowił, że nałożone

w drodze postanowienia organu egzekucyjnego grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 124 § 1 u.p.e.a.), co należy interpretować w ten sposób, że w zakresie przymusowego wykonania obowiązku uiszczenia grzywien toczy się odrębna egzekucja, a zatem

w sensie formalnym sprawa egzekucji administracyjnej tego rodzaju grzywien ma charakter odrębny (por. wyrok NSA z dnia 5 września 2023 r., II GSK 1619/22).

W konsekwencji wierzyciel zależnego obowiązku pieniężnego wynikającego

z postanowienia o nałożeniu grzywny (por. art. 3 § 1 w zw. z art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) wystawia odrębny tytuł wykonawczy, który jest następnie kierowany z urzędu lub na podstawie wniosku wierzyciela do egzekucji administracyjnej. Zobowiązanemu przysługuje też prawo wniesienia zarzutów dotyczących obowiązku pieniężnego (por. art. 122 § 3 u.p.e.a.).

Jak to już wskazano, pismem z dnia [...] marca 2024 r. Skarżąca wniosła zarzut braku wymagalności. Wymagalność obowiązku należy rozumieć jako taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Brak wymagalności obowiązku występuje wówczas, gdy obowiązek istnieje, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie. Brak wymagalności obowiązku Skarżąca upatruje

w tym, że w toku postępowania przymuszającego do zaszczepienia dziecka złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a także wniosła skargi do sądu administracyjnego. Dla uzasadnienia swoich racji Skarżąca powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., SK 81/19, w którym przyjęto, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia

z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia,

w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu powyższego wyroku wyraźnie stwierdzono, że stanowisko to nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, w związku z czym konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku i z tych przyczyn Trybunał określił, że zakwestionowane przepisy utracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Ponieważ wyrok ogłoszono w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 909), termin zawarty w klauzuli odroczenia wejścia w życie skutku derogacyjnego upłynął z dniem 12 listopada 2023 r.

Z wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika też, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego wskazywał termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek. Z tego względu należało uznać, że Program Szczepień Ochronnych zawierał nowość normatywną, w postaci treści nieobecnych ani w ustawie, ani w rozporządzeniu. Trybunał wskazał, że sprecyzowanie zakresu obowiązku jednostki w drodze rozporządzenia jest dopuszczalne, o ile istnieje stosowna delegacja ustawowa, tj. spełnione są przesłanki określone w art. 92 Konstytucji RP. W realiach rozpoznawanej przez Trybunał Konstytucyjny sprawy, w sposób niezamierzony nastąpiła subdelegacja kompetencji - termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek wskazywał Główny Inspektor Sanitarny w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, a minister właściwy do spraw zdrowia nakazywał przeprowadzać obowiązkowe szczepienia ochronne zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego uszczegółowienie obowiązku szczepień ochronnych adresowanego do jednostki ma być unormowane wyłącznie rozporządzeniem. Sytuacja, w której treść obowiązku jest współkształtowana komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji RP) jest niedopuszczalna.

Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2024 r., II GSK 973/24 z powyższego wynika, że zakwestionowane przez Trybunał przepisy mają zastosowanie do przeszłych stanów faktycznych i prawnych, gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i prowadzone w okresie do utraty ich mocy obowiązującej z dniem 12 listopada 2023 r. Trybunał w powyższym wyroku upoważnił organy i sądy do stosowania zakwestionowanych przepisów ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.

w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Co istotne odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów, szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał utraty ich mocy, spowodowałaby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych.

We wskazanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, mając na uwadze materię objętą niniejszym postępowaniem, w tym wskazaną w wyroku Trybunału Konstytucyjnego potrzebę zapewnienia ciągłości realizacji szczepień ochronnych, jak również utratę mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów

z dniem 12 listopada 2023 r., że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego był wymagalny. Jednocześnie w wyroku tym nie podzielono odmiennych poglądów wyrażanych przez NSA w innych orzeczeniach.

Sąd w składzie orzekającym w pełni aprobuje stanowisko zajęte przez NSA

w powyższym wyroku z dnia 24 września 2024 r., II GSK 973/24.

Treść podniesionego przez Skarżącą zarzutu wskazuje, że zakwestionowała ona w istocie brak podstawy normatywnej nałożenia obowiązku niepieniężnego - poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym, pomimo iż sprawa dotyczy obowiązku pieniężnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Strona utożsamia kwestię wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaszczepienia dziecka oraz wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., SK 81/19 z brakiem wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.).

Jak to już jednak zaznaczono, choć obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma charakter wtórny względem obowiązku niepieniężnego, to jednak

w zakresie przymusowego uiszczenia grzywny toczy się odrębna egzekucja. Tym samym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym egzekucji należności pieniężnej nie podlegają rozpoznaniu zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym i nie istnieje obowiązek ponownego badania wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Innymi słowy, kwestionowanie nieistnienia obowiązku o charakterze niepieniężnym (wykonania szczepień ochronnych) nie może prowadzić do skutecznego zakwestionowania wymagalności obowiązku o charakterze pieniężnym - zapłaty należności wynikającej z wydanego przez Wojewodę postanowienia. W kontrolowanej sprawie ocenie podlegał wyłącznie zarzut dotyczący obowiązku o charakterze pieniężnym, a nie okoliczność czy obowiązek niepieniężny został nałożony zasadnie, czy też nie i czy nadal jest wymagalny. Jedynie dla porządku należy zauważyć, że tytuł wykonawczy nr [...] dotyczący wykonania obowiązku

o charakterze niepieniężnym został wystawiony w dniu [...] kwietnia 2019 r. Tym samym postępowanie egzekucyjne w zakresie tego obowiązku było wszczęte i prowadzone przed utratą mocy obowiązującej zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów prawnych, tj. przed dniem [...] listopada 2023 r. W rezultacie obowiązek wykonania szczepienia ochronnego był wymagalny. Niepodważalnym przy tym jest fakt niewykonania u córki Skarżącej obowiązkowych szczepień ochronnych, jak

i nieuiszczenia nałożonej grzywny w celu przymuszenia, stąd koniecznym było wystawienie tytułu wykonawczego.

W świetle powyższego podniesiony przez Skarżącą zarzut braku wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.) jest nieuzasadniony. Zasadnie zatem Wojewoda, w sposób zgodny z przepisem art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, prawidłowo stwierdzając, że obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia jest nadal wymagalny. Zobowiązana nie wskazała również na inne okoliczności, wymienione w przepisie art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., z których wynikałoby, że obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia nie jest wymagalny. W szczególności nie wykazano, że wyeliminowano z obrotu prawnego ostateczne postanowienie z dnia [...] września 2022 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.

Trzeba też zauważyć, że pismem z dnia [...] października 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w I., w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., SK 81/19, zwrócił się do Wojewody [...] o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec D. I. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. Postanowieniem z dnia [...] października 2024 r. Wojewoda [...], na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a., umorzył to postępowanie (k. 32-33 akt sądowych). Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się na żądanie wierzyciela. Z art. 59 § 6 u.p.e.a. wynika, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 1 pkt 6 pozostają w mocy skutki związane z zastosowaniem środka egzekucyjnego. W piśmiennictwie podkreśla się, że umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzi, poprzez uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, do przywrócenia stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji. Jest to w pełni uzasadnione w przypadku, gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte lub było prowadzone z naruszeniem prawa. Skutek taki nie następuje jednak w przypadkach wskazanych w art. 59 § 6 u.p.e.a., ponieważ egzekucja była wówczas wszczęta i prowadzona w sposób zgodny z prawem (por. P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Lex/el 2023, Komentarz do art. 60). W rezultacie umorzenie przez Wojewodę [...] postępowania

w zakresie wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, nie oznacza, że zaskarżone postanowienie narusza prawo.

Podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, gdyż odnoszą się one do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, a nie do obowiązku uiszczenia należności pieniężnej. Jak to już wskazano w postępowaniu dotyczącym egzekucji należności pieniężnej nie podlegają rozpoznaniu zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym.

Sąd oddalił również wniosek skarżącej o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego i zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem

o treści wskazanej w skardze, ewentualnie o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, gdyż kwestie te nie mają związku z przedmiotową sprawą dotyczącą egzekucji grzywny w celu przymuszenia.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.