Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1327/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 188, art. 203 pkt 1 w zw. z art. 200 i art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 11 czerwca 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 8/23 w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz A. C. kwotę 1.000,00 (tysiąc) PLN tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 lutego 2023 r. sygn. akt VIII SA/Wa 8/23 oddalił skargę A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad córką W. U. na okres od 1 stycznia 2020 r. do 30 listopada 2022 r. Decyzją z dnia [...] września 2022 r. nr [...] organ I instancji uchylił w całości ww. własną decyzję z dnia 27 stycznia 2020 r. i od dnia 1 września 2022 r. odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, iż od 1 września 2022 r. córka skarżącej przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę, a więc skarżąca nie sprawuje nad córką osobistej całodobowej opieki.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podała, że jej córka od 1 września 2022 r. rozpoczęła naukę w pierwszej klasie Szkoły Branżowej I Stopnia w Specjalnym Ośrodku Szkolno – Wychowawczym dla Dzieci [...] w R., zaś do placówki tej skierowana została na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na wadę [...] ([...] stopnia znacznego) oraz niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim (niepełnosprawność sprzężona). W dni nauki szkolnej, tj. od poniedziałku do piątku córka strony przebywa w grupie wychowawczej w ośrodku, gdzie przywożona jest przez stronę w poniedziałki bezpośrednio na zajęcia lekcyjne, zaś w piątki po zajęciach szkolnych, tj. około godz. 14.30 strona odbiera córkę z tej placówki, przy czym w tym czasie kontaktuje się z wychowawcami grup wychowawczych w celu omówienia zadań do realizacji w domu. Oprócz tego w ciągu tygodnia córka systematycznie uczestniczy w zajęciach rehabilitacyjnych według harmonogramu ustalonego przez Specjalistyczny Ośrodek Diagnozy i Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży z Wadą [...] PZG w R. i na te zajęcia osobiście ją zawozi i uczestnicy w zajęciach razem z córką. Według skarżącej jej córka przebywa w ośrodku nie więcej niż 5 dni w tygodniu (są to cztery doby) i jest to zgodne z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dlatego skarżąca uważa, że świadczenie zostało jej niesłusznie odebrane.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wskazało, że zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, w tym wskazujące okoliczności powodujące brak prawa do tego świadczenia, określone zostały w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2022.615 ze zm.), dalej jako "u.ś.r.". Zgodnie z art.17 ust.1 pkt 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kolegium dalej wskazało, iż stosownie do powyższego przepisu istotne jest aby zaniechanie podjęcia lub rezygnacja z zatrudnienia wynikało z konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem zrekompensować utratę uzyskiwanego lub potencjalnego dochodu osobie, która podejmuje się opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Kolegium podniosło, iż świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad dzieckiem, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku rodzica względem dziecka, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki. Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad niepełnosprawnym dzieckiem. Opieka taka musi jednocześnie w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zarobkowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły. Kolegium uznało, iż w rozpoznawanej sprawie organ I instancji trafnie przyjął, że skoro córka skarżącej od 1 września 2022r. przebywa w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Dzieci [...] w R., to w takiej sytuacji zaistniała negatywna przesłanka powodująca brak prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego. W myśl przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu. Kolegium wskazało przy tym, że ustawodawca wprowadził to kryterium aby, bez względu na inne okoliczności, w sytuacji gdy okres pobytu osoby wymagającej opieki w placówce przekracza 5 dni w tygodniu, uznawać, że osoby opiekujące się niepełnosprawnymi mogą podjąć zatrudnienie. Natomiast w sytuacji gdy okres pobytu osoby wymagającej opieki w placówce nie przekracza 5 dni w tygodniu, należy zbadać czy okoliczności pozwalają opiekunowi osoby niepełnosprawnej na kontynuowanie lub podjęcie zatrudnienia (vide: wyrok NSA z dnia 22 lutego 2021 r., I OSK 2506/20, Lex nr 3147108). Kolegium wyjaśniło, iż skarżąca przywozi córkę do ośrodka rano w poniedziałki i odbiera ją w piątki po lekcjach, nadto – jak podała w oświadczeniu z 7 września 2022 r. – odwiedza córkę w tygodniu w miarę potrzeb, aby ją zawieźć na wizyty lekarskie i rehabilitację. Skarżąca twierdzi więc, że skoro córka śpi w internacie 4 noce, to korzysta z całodobowej opieki nie więcej niż 5 dni w tygodniu. Kolegium wskazało, że sytuacja taka może mieć miejsce, gdyż skarżąca zawozi córkę w poniedziałki rano i odbierają ją z ośrodka po skończonych lekcjach w piątki. Kolegium zauważyło, że przez te niecałe pięć dni, córka nie pozostaje pod jej bezpośrednią opieką, lecz opiekę ma zapewnioną przez ośrodek. Taka sytuacja – według Kolegium – nie wyklucza jednak podjęcia przez skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia. Opieka nad córką w weekendy nie stoi temu na przeszkodzie. Jeśli chodzi o wizyty lekarskie, to Kolegium wskazało, że osoby pracujące i członkowie ich rodzin korzystają z wizyt lekarskich i wówczas dotarcie na wizytę do lekarzy wiąże się albo z koniecznością wzięcia urlopu, albo zaplanowania wykonywanej pracy w taki sposób, aby wyjazd na wizytę do lekarza był możliwy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) u.ś.r. oraz przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę przywołanym na wstępie wyrokiem z dnia 1 lutego 2023 r. wskazał, że córka skarżącej przebywa w ośrodku, gdzie ma zapewnioną całodobową opiekę, od poniedziałku do piątku. Do ośrodka jest odwożona i zabierana z niego przez skarżącą, gdyż ośrodek nie posiada własnego środka transportu. Opiekę nad córką skarżąca sprawuje co do zasady w weekendy, święta i dni wolne od nauki szkolnej, poza tym w wakacje, ferie i w czasie choroby. Mając na uwadze te okoliczności, za organami obu instancji Sąd I instancji uznał, że okresy sprawowanej przez skarżącą opieki nie uniemożliwiają jej podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Co więcej, w ocenie Sądu I instancji, umieszczenie córki w ośrodku zapewniającym całodobową opiekę od poniedziałku do piątku znacznie polepszyło sytuację skarżącej w zakresie możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w częściowym wymiarze czasu pracy. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd I instancji wskazał, iż przyczyną odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego nie był fakt pobytu jej córki w ośrodku, który zapewnia jej opiekę w wymiarze 5 dni tygodniowo, lecz brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem zatrudnienia) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła A. C., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie:

I. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.:

a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia polegającego na naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności postępowania wyjaśniającego w postaci art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a. przez niezebranie przez organy w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a tym samym naruszenia zasady prawdy materialnej oraz zasady pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej przez brak dokonania ustaleń w zakresie stanu faktycznego, w szczególności:

- roli oraz wymiaru osobistych starań skarżącej w sprawowaniu opieki na córką W. U.;

- możliwości Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci [...] w R. w zapewnieniu W.U. dojazdu na niezbędną terapię;

- czy faktycznie opieka sprawowana przez skarżącą nad córką jest tego rodzaju, iż uniemożliwiałaby jej podjęcie zatrudnienia, nawet gdyby otrzymała propozycję pracy;

Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem uniemożliwiło rzetelne i całościowe przeprowadzenie postępowania i doprowadziło do błędnej subsumpcji.

b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 11, art. 107 § 3 oraz art. 15 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi ze względu na niedostrzeżenie naruszenia ww. przepisów przez organ II instancji, w sytuacji gdy naruszenie polegało na niewskazaniu, które fakty Kolegium uznało za udowodnione oraz na których dowodach oparło się przy wydawaniu decyzji oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w szczególności wobec nie odniesienia się w decyzji do wszystkich zarzutów odwołania tj. braku uzasadnienia decyzji w zakresie: ilości zajęć rehabilitacyjnych oraz terapeutycznych, roli skarżącej w ww. zajęciach oraz w dowożeniu na te zajęcia córki.

Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem uniemożliwiło rzetelne i całościowe przeprowadzenie postępowania odwoławczego;

Ewentualnie, w przypadku uznania, że został zebrany cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, zarzucam naruszenie:

c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia, polegającego na dowolnej ocenie materiału dowodowego i uznaniu, że opieka nad córką sprawowana przez skarżącą nie jest na tyle absorbująca, by uniemożliwić skarżącej pracę zarobkową, podczas gdy logika oraz doświadczenie życiowe nakazują przyjąć, że konieczność dowożenia córki na rehabilitację/terapię uniemożliwia skarżącej podjęcie zatrudnienia;

II. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.:

a. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit b) w zw. z art. 17 ust 1 pkt 1 u.ś.r. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że samo umieszczenie osoby niepełnosprawnej w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym jest równoznaczne z zapewnieniem osobie niepełnosprawnej kompleksowej opieki, podczas gdy znamię "całodobowa opieka" nie jest równoznaczne z "kompleksową opieką", zaś w przypadku gdy ośrodek nie może zapewnić procesu leczenia lub rehabilitacji dziecka oraz nie dysponuje możliwością dowiezienia dziecka na ww. leczenie oraz rehabilitację, obowiązek ten spoczywa na opiekunie osoby niepełnosprawnej. Zatem, uwzględnienie przesłanki negatywnej do przyznania świadczenia zależy nie od samego umieszczenia dziecka w ośrodku, a od tego, czy opieka sprawowana w ośrodku jest wystarczająca, aby umożliwić opiekunowi aktywność zawodową.

Na podstawie ww. zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. wniesiono o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu – oświadczenia Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci [...] w R. na okoliczność braku możliwości zapewnienia W.U. dojazdu na terapię, roli skarżącej w dowożeniu córki na terapię oraz w celu ustalenia legalności zaskarżonej decyzji.

Powyższe zarzuty zostały szerzej umotywowane.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera uzasadnione podstawy.

Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Z okoliczności sprawy stanowiących podstawę wyrokowania wynika, iż niepełnosprawna córka skarżącej od 1 września 2022 r. rozpoczęła naukę w pierwszej klasie Szkoły Branżowej I stopnia w Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym dla Dzieci [...] w R., do której została skierowana na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na wadę [...] oraz niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim. W dni nauki szkolnej, tj. od poniedziałku, od około godz. 8.00, do piątku, do około godz. 14.30, córka skarżącej przebywa w grupie wychowawczej w ww. ośrodku. Córka skarżącej przebywa w tym ośrodku krócej niż przez 5 dni w tygodniu. Z powyższego wynika, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) u.ś.r. Tym samym pobyt córki skarżącej w ww. ośrodku nie wyklucza możliwości przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd I instancji w takiej sytuacji uznał – podzielając stanowisko organu odwoławczego – że pobyt córki skarżącej od poniedziałku do piątku w ww. ośrodku zapewniającym podopiecznym całodobową opiekę, umożliwia skarżącej podjęcie zatrudnienia, choćby w częściowym wymiarze czasu pracy. Ze stanowiskiem tym nie zgodziła się skarżąca, wskazując przede wszystkim na pominięcie przy ferowaniu powyższej konkluzji istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych.

Odnosząc się do powyższej kwestii należy dostrzec, iż zgodnie ze sformułowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Biorąc pod uwagę powyższe regulacje należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, zaś prawo strony do inicjowania postępowania wyjaśniającego, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

Na gruncie badanej sprawy, skoro nie wystąpiła negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) u.ś.r., a pobyt córki skarżącej w ośrodku nie wykluczał możliwości przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, kluczowego znaczenia nabrała kwestii zakresu opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną córką. W tym zakresie skarżąca wskazywała w toku postępowania na szereg okoliczności związanych nie tylko z dowożeniem córki na zajęcia w szkole i odwożeniem z tych zajęć, co następowało raz w tygodniu, ale przede wszystkim na konieczność dowożenia i odwożenia córki z ośrodka na dodatkowe zajęcia terapeutyczne mające miejsce od poniedziałku do piątku, na konsultacje z nauczycielami i wychowawcami związanymi z sytuacją zdrowotną i postępami w nauce córki, a zatem odnoszących się do zakresu opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną córką, pomimo tego, iż została ona umieszczona w specjalnym ośrodku szkolno – wychowawczym.

Analizując stan sprawy należy dostrzec, iż powyższe twierdzenia skarżącej nie doczekały się w toku postępowania administracyjnego jakiejkolwiek weryfikacji. Jednocześnie twierdzenia te zostały pominięte w toku formułowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia sprawy. W takiej sytuacji procesowej nie sposób prawidłowo wnioskować o zakresie opieki rzeczywiście sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną córką, pomimo umieszczenia dziecka w specjalnej placówce szkolno – wychowawczej. Stanowisko organu odwoławczego, a w ślad za nim Sądu I instancji, o możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia, w takiej sytuacji musi być uznane za dowolne. Pozbawione jest bowiem oparcia w wyczerpująco zbadanych i wszechstronnie rozważonych okolicznościach sprawy.

W konsekwencji zasadne okazały się zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 8, art. 11, art. 107 § 3 w zw. z art. 15 k.p.a. przez niewyjaśnienie, czy zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną córką umieszczoną w specjalnym ośrodku szkolno – wychowawczym umożliwia jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Dla udzielenia odpowiedzi w powyższej kwestii kluczowe jest ustalenie okoliczności tyczących dowożenia przez skarżącą córki na rehabilitację oraz specjalistyczne terapie odbywające się poza ośrodkiem, w tym wynikające z zatwierdzonego przez ośrodek harmonogramu, w sytuacji gdy ośrodek ten nie dysponuje własnym transportem dzieci. Organy w żaden sposób nie ustalił, kiedy dokładnie zajęcia te się odbywają, jak często i w jakich porach dnia, ile czasu zajmuje skarżącej transport córki na te zajęcia oraz sprawowanie nad nią w tym czasie opieki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bez dokładnego wyjaśnienia powyższych kwestii nie sposób miarodajnie twierdzić o możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub inną pracę zarobkową, choćby w częściowym wymiarze czasu pracy, pomimo opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym dzieckiem.

Wobec tego, że trafne okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazujące na zaniechanie dokonania ustaleń okoliczności stanowiących podstawę faktyczną rozstrzygnięcia sprawy, za przedwczesne uznać należy zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię. Tym bardziej, że wskazywany w skardze kasacyjnej jako naruszony przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) u.ś.r. nie stanowił dla organu odwoławczego i Sądu I instancji podstawy prawnej odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Nietrafny okazał się wniosek dowodowy. Prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym ma charakter wyjątkowy. Również posłużenie się w art. 106 § 3 k.p.a. stwierdzeniem "sąd może" wyraźnie wskazuje na uprawnienie sądu w tym zakresie, a nie jego obowiązek. Ponadto postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny nie może natomiast dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może służyć zarówno zwalczaniu ustaleń faktycznych poczynionych w postępowaniu administracyjnym, z którymi strona się nie zgadza, jak i zastępowaniu organów administracji w ich funkcji gromadzenia materiału dowodowego sprawy.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 193 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną (art. 153 w związku z art. 193 p.p.s.a.).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.