Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 808/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 189g par. 3, art. 189j par. 1, 2, 4 i 5
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 59 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 93 ust. 11
journal: Dz.U. 2019 poz 58
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
article: art. 5 pkt 12 lit. d
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, , po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 12 października 2023 r. nr UNP: 1001-23-121138 znak: 1001-IEE.7192.71.2023.3.ACU w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 12 października 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 7 września 2023 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec M.R. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 17 listopada 2011 r. wystawionego przez Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Bydgoszczy.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prowadził wobec M.R. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Bydgoszczy z 17 listopada 2011 r. nr [...], który obejmował należność w postaci kary pieniężnej za 2011 r. w kwocie 1 000,00 zł.

Podstawę wystawienia tego tytułu wykonawczego stanowiła decyzja z 4 kwietnia 2011 r., nr [...], którą nałożono na zobowiązanego karę pieniężną w wysokości 1 000,00 zł na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.

Zawiadomieniem z 30 listopada 2011 r. organ egzekucyjny zajął wierzytelność z rachunku bankowego zobowiązanego w B. S.A. w S. M.R. otrzymał to zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego 1 grudnia 2011 r. w trybie art. 43 k.p.a. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone bankowi 19 grudnia 2011 r.

W lutym 2012 r. bank poinformował o zbiegu egzekucji z egzekucją prowadzoną przez ZUS II Oddział w Łodzi, a następnie w czerwcu 2012 r. o zbiegu egzekucji z egzekucją sądową.

Pismem z 4 czerwca 2013 r. Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego poinformował, że zobowiązany jest współwłaścicielem pojazdu marki Renault Magnum nr rej. [...] (ciągnik samochodowy), wnosząc o dokonanie jego zajęcia.

Z ustaleń organu egzekucyjnego wynikało, że zobowiązany przez krótki czas był właścicielem wskazanego pojazdu, który zakupił na kredyt w G. S.A. Pojazd ten został mu jednak odebrany z powodu niepłacenia rat kredytowych. O okoliczności tej – jak też o fakcie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oraz wynagrodzenia za pracę zobowiązanego 20 marca 2012 r. i nieefektywności tych zajęć – Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. poinformował Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego pismem z 27 listopada 2018 r. W piśmie tym organ egzekucyjny wskazał także na brak ujawnienia innych składników majątkowych zobowiązanego, które mogłyby być przedmiotem zajęcia.

Postanowieniem z 21 czerwca 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne z uwagi na wygaśnięcie egzekwowanej należności wskutek przedawnienia.

Powyższe postanowienie zaskarżył Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zażaleniem z 26 czerwca 2023 r., które zostało uzupełnione pismem z tego samego dnia.

Do zażalenia załączono decyzję z 4 kwietnia 2011 r., którą na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nałożono karę pieniężną w wysokości 1 000,00 zł na M.R. prowadzącego firmę pod nazwą Usługi [...].

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi postanowieniem z 7 sierpnia 2023 r. uchylił w całości postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ z uwagi na konieczność ponownej analizy przedawnienia dochodzonej należności w kontekście regulacji prawnych zawartych w dziale IVa ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, dotyczących m.in. kwestii przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej oraz przedawnienia jej egzekucji.

Postanowieniem z 7 września 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. orzekł o umorzeniu prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił niewłaściwe zastosowanie przez organ egzekucyjny art. 189g § 3 k.p.a. oraz naruszenie art. 11 i art. 124 § 2 tej ustawy poprzez:

- brak wyjaśnienia przez ten organ, czy i na jakiej zasadzie przedawnienie egzekucji administracyjnej kary pieniężnej uregulowane w art. 189g § 3 k.p.a. znajduje zastosowanie do postępowań egzekucyjnych wszczętych przed 1 czerwca 2017 r., tj. przed wejściem w życie tego przepisu ustanowionego ustawą z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), która nie zawiera przepisów międzyczasowych w zakresie instytucji prawa materialnego;

- brak wskazania w treści postanowienia, na jakiej podstawie prawnej postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. W postanowieniu organ egzekucyjny przywołał bowiem w całości przepis art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podczas gdy z treści jego uzasadnienia wynika, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki umorzenia określone w tym przepisie.

Organ drugiej instancji stwierdził, że skarżący zaskarżył w istocie postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 7 września 2023 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Jedynie to postanowienie istnieje w obrocie prawnym. Natomiast postanowienie z 21 czerwca 2023 r. nr [...] zostało wyeliminowane z obrotu prawnego rozstrzygnięciem z 7 sierpnia 2023 r.

Organ drugiej instancji wskazał następnie, że 30 lipca 2020 r. weszły w życie przepisy ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw. Stosownie do przepisów przejściowych zawartych w tej ustawie, w niniejszym postępowaniu zastosowanie znajdą przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały wprost wymienione w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wystąpienie jednej z przewidzianych w tym przepisie przesłanek obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego nie zależy od uznania organu egzekucyjnego, lecz wyłącznie od wystąpienia okoliczności wskazanych w tym przepisie. Jedną z takich okoliczności jest wygaśnięcie dochodzonej należności na skutek przedawnienia, uregulowane w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ pierwszej instancji przywołał art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który zawiera katalog obligatoryjnych przesłanek, stanowiących podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ ten nie wyartykułował wprost w części postanowienia, które zawiera jego podstawę prawną, że w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne umorzono w oparciu o punkt 2 tego przepisu. Jednak w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, jako konkluzję rozważań dotyczących kwestii przedawnienia dochodzonej kary pieniężnej, wyraźnie wskazano, że prowadzone postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 tej ustawy.

Organ drugiej instancji zgodził się z rozstrzygnięciem organu egzekucyjnego, że egzekwowana kara pieniężna w istocie uległa przedawnieniu. Wskazał przy tym, że dochodzona od M.R. kara pieniężna w wysokości 1 000,00 zł została nałożona decyzją z 4 kwietnia 2011 r. w oparciu o art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym – w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji. Karę tę M.R. zobowiązany był zapłacić w terminie 21 od dnia jej wymierzenia. Jednocześnie przepisy ustawy o transporcie drogowym wyłączały możliwość przedawnienia tej kary pieniężnej w oparciu o przepisy ustawy Ordynacja podatkowa oraz nie zawierały żadnego przepisu, który dotyczyłby kwestii przedawnienia kary pieniężnej. Tym samym kary pieniężne nakładane na podstawie ustawy o transporcie drogowym, nie ulegały przedawnieniu.

Stosowne przepisy dotyczące kar pieniężnych (w tym kwestii przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej oraz przedawnienia egzekucji kary) zostały wprowadzone do ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w Dziale IVA zatytułowanym "Administracyjne kary pieniężne". Przepisy dotyczące wskazanych kwestii zostały wprowadzone od 1 czerwca 2017 r. ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), powoływanej dalej jako "ustawa zmieniająca z 7 kwietnia 2017 r.".

W ocenie organu drugiej instancji kara pieniężna za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, zalicza się do administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w Dziale IVA ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Wypełnia bowiem przesłanki pojęcia i skutków administracyjnej kary pieniężnej wskazane w art. 189b k.p.a. W myśl art. 67 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych – w brzmieniu obowiązującym od 1 czerwca 2017 r., dodanym przepisem art. 12 ustawy zmieniającej – do spraw dotyczących administracyjnych kar pieniężnych stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Jednocześnie art. 93 ust. 11 ustawy o transporcie drogowym wyłączał możliwość przedawnienia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym w oparciu o przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. Ustawa o transporcie drogowym nie wprowadziła żadnego przepisu, który dotyczyłby kwestii przedawnienia kary pieniężnej. Dlatego w zakresie przedawnienia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym nie wystąpiła sytuacja, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 4 k.p.a. (tj. uregulowanie w przepisach odrębnych terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej), która wykluczałaby możliwość zastosowania Działu IVA ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w tym zakresie. Powołana nowelizacja przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego weszła w życie 1 czerwca 2017 r., co wynika z art. 18 ustawy zmieniającej. Istotnym jest przy tym, że ustawa zmieniająca nie zawiera przepisów przejściowych, które regulowałyby kwestie należności z tytułu kar pieniężnych powstałych przed dniem jej wejścia w życie, których skutki trwają nadal. W takim przypadku zastosowanie będzie miała zasada lex retro non agit, która oznacza, że ustawodawca nie może ustanawiać przepisów prawa mających zastosowanie do zdarzeń zaistniałych przed wejściem w życie nowych norm. Dlatego, w ocenie organu drugiej instancji, powołany wyżej art. 189g § 3 k.p.a., może być stosowany dopiero od momentu jego wejścia w życie, tj. od 1 czerwca 2017 r. Należność M.R. z tytułu kary pieniężnej objęta tytułem wykonawczym nr [...] została nałożona decyzją Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 4 kwietnia 2011 r. Kara ta nie przedawniła się do 1 czerwca 2017 r., gdyż brak było zasad regulujących kwestię przedawnia kar pieniężnych za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Na dzień, w którym zaczęły obowiązywać regulacje ustawy Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące przedawnienia kar pieniężnych (a tym samym również przedawnienia kar za naruszenie przepisów o transporcie drogowym) kara pieniężna była wymagalna. Organ drugiej instancji stwierdził, że pięcioletni bieg terminu przedawnienia tej kary pieniężnej należy liczyć od pierwszego dnia obowiązywania przepisu art. 189g § 3 k.p.a., tj. od 1 czerwca 2017 r. Organ egzekucyjny w terminie 5 lat od dnia, kiedy zaczął obowiązywać powyższy przepis, nie dokonał skutecznego zajęcia żadnego składnika majątkowego M.R. Nie został zatem przerwany bieg terminu przedawnienia dochodzonej należności. Termin przedawnienia nie zaczął biec na nowo, a zatem należność ta uległa przedawnieniu z dniem 1 czerwca 2022 r. Organ egzekucyjny nietrafnie przyjął w zaskarżonym postanowieniu, że bieg terminu przedawnienia egzekucji dochodzonej kary pieniężnej rozpoczął się już w 2011 r. W konsekwencji organ ten błędnie przyjął, że doszło do przerwania biegu tego terminu oraz błędnie ustalił datę jego upływu. W ocenie organu drugiej instancji nie zmienia to jednak faktu, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, należność była już przedawniona. Dlatego zawarte w jego sentencji rozstrzygnięcie, tj. umorzenie postępowania egzekucyjnego było prawidłowe prawidłowe.

W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jego uchylenie w całości wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 189g § 3 k.p.a. oraz naruszenie art. 11 i art. 124 § 2 k.p.a., podczas gdy przedawnienie egzekucji administracyjnej kary pieniężnej uregulowane w art. 189g § 3 k.p.a, znajduje zastosowanie do postępowań egzekucyjnych wszczętych przed 1 czerwca 2017 r., tj. przed wejściem w życie tegoż przepisu ustawionego ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), powoływanej dalej jako "ustawa zmieniająca z 7 kwietnia 2017 r.", skoro zgodnie z zasadą nieretroakcji prawo nie działa wstecz, a ustawa zmieniająca nie zawiera przepisów międzyczasowych w zakresie instytucji prawa materialnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie wyjaśnić jednak należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.".

Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ostateczne postanowienie kończące postępowanie wydane na skutek wniesienia zażalenia w postępowaniu egzekucyjnym, a więc mieszczące się w katalogu postanowień wskazanych w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2015 r., I OSK 1110/13). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. np. wyrok NSA z 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W myśl zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

W rozpoznawanej sprawie istotą sporu jest zasadność umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego kary pieniężnej nałożonej decyzją Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 4 kwietnia 2011 r. prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 17 listopada 2011 r.

Wobec tego wskazać należy, że w sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070 ze zm.) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Obligatoryjne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny ustawodawca uregulował w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W razie ich zaistnienia organ egzekucyjny jest zobowiązany do umorzenia, czyli zakończenia, prowadzenia egzekucji. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Przypomnieć należy, że celem instytucji umorzenia postępowania egzekucyjnego jest jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji, zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Może ono nastąpić w każdym stadium postępowania egzekucyjnego, gdy dojdzie do spełnienia jednej z wyżej wskazanych przesłanek przewidzianych w art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przy czym ujęte w § 1 tego przepisu przesłanki mają charakter obligatoryjny. W sytuacji ich zaistnienia nie pozostawiono zatem do uznania organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku umorzyć postępowanie.

Należy zauważyć dalej, że wprawdzie w ustawie o transporcie drogowym wyłączono stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej do kar pieniężnych wprowadzając na podstawie art. 5 pkt 12 lit. d ustawy z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych ustaw (Dz. U. Nr 225, poz. 1466) przepis art. 93 ust. 11 u.p.t.d. (ust. 7 w obecnym brzmieniu), lecz nie oznacza to, że w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy Działu IVA Kodeksu postępowania administracyjnego dodane ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 16 ustawy zmieniającej z 7 kwietnia 2017 r. do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, z tym że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a-96n ustawy zmienianej w art. 1. Reguła intertemporalna ujęta w art. 16 ustawy zmieniającej z 7 kwietnia 2017 r. wprost odnosi się wyłącznie do postępowań administracyjnych a nie do postępowań egzekucyjnych. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne, w którym wydana została decyzja o nałożeniu kary pieniężnej niewątpliwie zakończono przed datą wejścia w życie ustawy zmieniającej z 7 kwietnia 2017 r., bo 4 kwietnia 2011 r. Nie zostało natomiast zakończone postępowanie egzekucyjne wszczęte przed tą datą. Skoro zaś ustawa zmieniająca z 7 kwietnia 2017 r. nie zawiera żadnych przepisów przejściowych dotyczących wszczętych przed jej wejściem w życie i niezakończonych postępowań egzekucyjnych, to w takiej sytuacji należy stosować nowe uregulowania, które są względniejsze (por. M. Wincenciak, Przedawnienie w polskim prawie administracyjnym, WKP 2019, rozdział 2.2; Jakimowicz Wojciech (red.), Krawczyk Mariusz (red.), Niżnik-Dobosz Iwona (red.), Fenomen prawa administracyjnego, Księga Jubileuszowa Profesora Jana Zimmermanna, Przedawnienie administracyjnych kar pieniężnych, WKP 2019, rozdział 5; wyroki NSA z: 4 marca 2020 r., II GSK 53/20; 20 maja 2020 r., II GSK 263/20). Przepisy dotyczące przedawnienia pełnią przede wszystkim funkcję ochronną względem obywateli, łagodząc bezwzględny charakter kar pieniężnych, a następnie ich egzekucję (por. W. Piątek, Kodeks postępowania administracyjnego w świetle ustawy nowelizującej z dnia 7 kwietnia 2017 r. – ogólna charakterystyka zmian, ZNSA z 2017 r. z. 5 s. 21-36). Należy zwrócić uwagę, że przed 1 czerwca 2017 r. brak było w Kodeksie postępowania administracyjnego regulacji dotyczącej przedawnienia egzekucji oraz przerwania i biegu terminu przedawnienia egzekucji administracyjnej kar pieniężnych. Brak jest też przepisów odrębnych, które wyłączałyby stosowanie zawartych w Dziale IV Kodeksu postępowania administracyjnego przepisów o terminie przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej nałożonej na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

W związku z powyższym w rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny zobowiązany był uwzględnić zaistniałą od 1 czerwca 2017 r. zmianę stanu prawnego, a więc regulacje zawarte w Dziale IV Kodeksu postępowania administracyjnego.

Tym samym możliwość egzekucji, prowadzenie postępowania egzekucyjnego należy oceniać zgodnie z art. 189g § 3 k.p.a., który stanowi, że administracyjna kara pieniężna nie podlega egzekucji, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia, w którym kara powinna być wykonana.

Sąd nie podziela przy tym stanowiska organu drugiej instancji, że termin, o którym stanowi powołany art. 189g § 3 k.p.a. ten powinien być liczony od 1 czerwca 2017 r., tj. od momentu, gdy przepis ten wszedł w życie. Regulacja ta wprawdzie zaczęła obowiązywać dopiero od 1 czerwca 2017 r., lecz został w niej wskazany w sposób wyraźny początkowy moment rozpoczęcia biegu pięcioletniego terminu przedawnienia egzekucji administracyjnej, tj. dzień w którym kara powinna być wykonana. Wejście w życie nowej regulacji, wprowadzającej nieprzewidziany wcześniej w przepisach termin przedawnienia nie wyklucza takiego jego ukształtowania, że początek biegu terminu przedawnienia może przypadać na czas przed obowiązywaniem tego przepisu. W przypadku instytucji przedawnienia często wprowadzenie nowych przepisów prowadzi do nowego ukształtowania skutków zdarzeń zaistniałych przed ich wejściem w życie. W braku odmiennych zastrzeżeń w przepisach przejściowych lub w treści samego przepisu, ukształtowanych w nim zasad liczenia terminu przedawnienia nie powinno się interpretować w sposób ograniczający dla strony. Zauważyć należy, że intencja stosowania nowowprowadzonego przepisu dotyczącego przedawnienia w taki sposób, powinna zostać przez ustawodawcę wprost wyrażona – jak przykładowo miało to miejsce w przypadku zmiany ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378), gdzie zastrzeżono, że nowy (skrócony) termin biegu przedawnienia w sprawach nieprzedawnionych rozpoczynał bieg w momencie wejścia w życie ustawy zmieniającej. Takiego zastrzeżenia nie przewidziano jednak w odniesieniu do art. 189g § 3 k.p.a. Wobec powyższego należało przyjąć, że termin ten biegł – zgodnie z treścią powyższego przepisu – od dnia w którym kara powinna być wykonana (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 17 stycznia 2024 r., III SA/Wr 101/23).

Należy także wskazać, że zgodnie z art. 189j § 1 k.p.a. bieg terminu przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej przerywa ogłoszenie upadłości strony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego (art. 189j § 2 k.p.a.). Jeżeli ogłoszenie upadłości strony nastąpiło przed rozpoczęciem biegu terminu przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, bieg tego terminu rozpoczyna się od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego (art. 189j § 3 k.p.a.).

Z kolei art. 189j § 4 k.p.a. stanowi, że bieg terminu przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega przerwaniu z dniem: 1) zastosowania środka egzekucyjnego, o którym zobowiązany został zawiadomiony; 2) doręczenia zarządzenia zabezpieczenia w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W myśl art. 189j § 5 k.p.a. bieg terminu przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej rozpoczyna się, a po przerwaniu biegnie na nowo, od dnia następującego po dniu, w którym: 1) zastosowano środek egzekucyjny, o którym zobowiązany został zawiadomiony; 2) doręczono zarządzenie zabezpieczenia w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Z akt sprawy wynika, że kara pieniężna nałożona decyzją z 4 kwietnia 2011 r. nie została wyegzekwowana pomimo zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego 30 listopada 2011 r. oraz zajęcia jego wynagrodzenia za pracę 20 marca 2012 r., o czym został on zawiadomiony odpowiednio 1 grudnia 2011 r. i 21 marca 2012 r. Z akt sprawy nie wynika, aby wobec skarżącego zostały później zastosowane inne środki egzekucyjne, o których został on powiadomiony. Z akt sprawy nie wynika też, aby doręczono mu zarządzenie zabezpieczenia w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czy miało miejsce ogłoszenie upadłości. Organ egzekucyjny w piśmie z 27 listopada 2018 r. poinformował skarżącego o braku ujawnienia w toku postępowania egzekucyjnego innych składników majątkowych zobowiązanego mogących stać się przedmiotem zajęcia.

W tym stanie rzeczy uznać należy, że bieg terminu przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej przerwało zastosowanie środków egzekucyjnych w postaci zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego 30 listopada 2011 r. oraz zajęcia jego wynagrodzenia za pracę 20 marca 2012 r. Po każdym przerwaniu biegu terminu przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej biegł on dalej na nowo. W sprawie nie wystąpiły jednak żadne zdarzenia powodujące przerwanie biegu pięcioletniego terminu przedawnienia egzekucji administracyjnej biegnącego od dnia zastosowania ostatniego z wymienionych środków egzekucyjnych w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę 20 marca 2012 r., o którym zobowiązany został zawiadomiony 21 marca 2012 r.

Wobec tego uznać należy, że określony w art. 189g § 3 k.p.a. pięcioletni termin przedawnienia egzekucji administracyjnej już upłynął.

Z tych względów sąd stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Organy obu instancji zasadnie uznały, że zachodzi określona w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie egzekucji administracyjnej. Wydane postanowienia spełniają określone art. 11 w związku z art. 124 § 2 k.p.a. wymogi.

Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

d.cz.