Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 320/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone zarządzenie
Powołane przepisy: article: art. 239 § 1 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 17 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1857/24 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2024 r., nr KOC/7820/Op/19 w przedmiocie refundacji dodatku kształceniowego ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem z dnia 19 lipca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1857/24 Przewodniczący Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał K. P. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2024 r. w przedmiocie refundacji dodatku kształceniowego ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535), wysokość wpisu określono na kwotę 200 złotych. W zarządzeniu wskazano ponadto, że wpis należy uiścić w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi.

Zażalenie na powyższe zarządzenie wniósł skarżący wskazując, że doszło do naruszenia następujących przepisów:

1) art. 239 p.p.s.a poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że od spraw z zakresu pomocy i opieki społecznej należna jest opłata;

2) art. 220 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i w konsekwencji błędne wezwanie mnie do uiszczenia wpisu sądowego;

3) art. 47 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych poprzez błędne uznanie, że przedmiotem skargi nie jest sprawa z zakresu chorób zawodowych, świadczeń leczniczych, świadczeń rehabilitacyjnych oraz pomocy społecznej;

4) art. 6 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że powiatowe centrum pomocy rodzinie nie jest jednostką organizacyjną pomocy społecznej.

Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i stwierdzenie, że jest zwolniony od kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z generalną zasadą odpłatności wymiaru sprawiedliwości, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.).

Od tej zasady ustawodawca wprowadził wyjątki dwojakiego rodzaju. Pierwszy dotyczy spraw, w których strona skarżąca nie ma obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (art. 239 p.p.s.a. - ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych). Drugi dotyczy zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w drodze orzeczenia sądowego poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub części.

W katalogu spraw wymienionych w art. 239 § 1 p.p.s.a., w których strona nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych wymienione zostały m.in. sprawy z zakresu pomocy i opieki społecznej (art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.). Przyjąć zatem należy, że każda sprawa sądowoadministracyjna (zainicjowana skargą jak i wnioskiem o wymierzenie grzywny), mająca swe źródło w przepisach z zakresu pomocy i opieki społecznej, kwalifikuje się do ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych po stronie skarżącej (por. postanowienie NSA z 8 lutego 2018 r., sygn. akt I OZ 77/18).

W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył skargę na decyzję w przedmiocie odmowy udzielenia mu refundacji ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych dodatku kształcenia, w ramach programu pomocy w uzyskaniu wykształcenia na poziomie wyższym.

Środki z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przyznawane są osobom niepełnosprawnym celem możliwości ich wsparcia i uaktywnienia. Rola tych środków jest zatem taka sama jak środków z pomocy społecznej – pomoc w trudnej sytuacji materialnej w celu jej przezwyciężenia (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1313/15). Należy więc uznać, że sprawy z tego zakresu także mieszczą się w katalogu spraw wymienionych w art. 239 § 1 p.p.s.a., w których strona jest zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.