Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1721/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 marca 2023 r. sprawy ze skargi Z. L., B. B., J. L., K. F., M. F., M. L., T. B., Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2022 r. nr KOC/963/Go/22 w przedmiocie umorzenia postępowania 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2022 r., nr KOC/182/Go/22; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz Z. L., B. B., J. L., K. F., M. F., M. L., T. B., Z. S. solidarnie kwotę 748 (siedemset czterdzieści osiem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 20 kwietnia 2022 r., nr KOC/963/Go/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej: "Kolegium", "SKO" "organ") - po rozpatrzeniu wniosków Z.S. - kuratora spadku po W.D., Z.L., R.S., K.F., B.B., T.B., M.L., J.L. i M.F. o ponowne rozpoznanie sprawy – utrzymało w mocy własną decyzję z 17 stycznia 2022 r., nr KOC/182/Go/22 umarzającą, z mocy prawa, postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z 2 lutego 1952 r., nr GM.II-15C/14/52, odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].

Decyzja Kolegium została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Nieruchomość przy ul. [...] w W. została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Nieruchomość stanowiła własność M.K., A.D., A. i W. małż. D., H.R., M.L., W.R., B.R., E.B. i Z.M. (zaświadczenie Sądu Rejonowego dla M. [...]).

Decyzją z 2 lutego 1952 r., nr GM.II-15C/14/52, Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości.

W dniu 17 czerwca 2002 r. Z.L., M.L., J.L. oraz M.F. wnieśli do Kolegium o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Prezydium.

Postanowieniem z 28 czerwca 2003 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy W. ustanowił kuratora - w osobie K.F. - dla M.K. i A.D.

Postanowieniem z 24 listopada 2015 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w G. Wydział Cywilny ustanowił kuratora spadku – w osobie Z.S. – po zmarłej w dniu 19 kwietnia 1981 r. w G. W.D. z domu W.

Decyzją z 6 kwietnia 2017 r., nr KOC/2599/Go/16, Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z 2 lutego 1952 r., nr GM.IM5C/14/52.

Pismem z 10 maja 2017 r. Z.S. - kurator spadku po W.D. oraz pismem 12 maja 2017 r. Z.L., R.S., K.F. (działający w imieniu własnym oraz jako kurator M.K. oraz A.D.), B.B., T.B., M.L., J.L., M.F. - wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z 6 kwietnia 2017 r.

Postanowieniem z 4 października 2018 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy W. uchylił kuratelę w osobie K.F. dla M.K. i A.D. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo, iż M.K. i A.D. zmarli.

Postanowieniem z 8 listopada 2018 r., nr KOC/3027/Go/17, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zawiesiło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z 2 lutego 1952 r., nr GM.II-15C/14/52 - do czasu ustalenia następców prawnych po M.K. i A.D.

Następnie, powołaną na wstępie decyzją z 17 stycznia 2022 r., nr KOC/182/Go/22, Kolegium - na podstawie art. 97 § 2 k.p.a. - podjęło z urzędu zawieszone postępowanie (pkt 1 decyzji) oraz - na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) - stwierdziło, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z 2 lutego 1952 r., nr GM.II-15C/14/52 – uległo umorzeniu z mocy prawa (pkt 2 decyzji).

Organ wskazał, że w sprawie zaistniały podstawy do umorzenia postepowania albowiem zgodnie z art. 2 ust. 2 ww. ustawy, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Kwestionowane orzeczenie zostało doręczone wnioskodawcom 7 i 8 lutego 1952 r. a postępowanie zostało wszczęte 17 czerwca 2002 r., zatem po upływie 30 lat.

Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że z uwagi na umorzenie postępowania brak jest podstaw do podejmowania dalszych działań zmierzających do ustalenia kręgu stron postępowania.

Decyzja z 17 stycznia 2022 r. została sprostowana postanowieniem organu z 7 lutego 2022 r. w zakresie nazwiska strony (z "M." na "M").

W dniu 22 lutego 2022 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wpłynęły wnioski Z.S. - kuratora spadku po W.D. oraz Z.L., R.S., K.F., B.B., T.B., M.L., J.L.i M.F. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją Kolegium z dnia 17 stycznia 2022 r.

Decyzją z 20 kwietnia 2022 r. Kolegium utrzymało w mocy własną decyzję z 17 stycznia 2022 r. Organ ponownie wskazał, że znaczenie w sprawie ma art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej kodeks postepowania administracyjnego. W jego ocenie przesłanki z tego przepisu zostały spełnione, albowiem akta sprawy potwierdzają, że postępowanie nadzorcze dotyczące oceny orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z 2 lutego 1952 r. zostało wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia orzeczenia (co miało miejsce w dniu 7 i 8 lutego 1952 r.).

Jednocześnie organ stwierdził, że na spełnienie przesłanek wynikających z powołanego art. 2 ust. 2 ww. ustawy nie ma wpływu okoliczność podjęcia przez Kolegium postępowania (zawieszonego 8 listopada 2018 r.). Gdyby nawet przyjąć, że ustąpiłyby okoliczności stanowiące podstawę tego zawieszenia, to postępowanie i tak podlega umorzeniu z mocy prawa.

Pismem z 6 czerwca 2022 r., skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 20 kwietnia 2022 r. wniósł, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Z.S. – działając jako kurator spadku po W.D. Skarżący zarzucił:

1) rażące naruszenie art. 97 § 2 k.p.a. poprzez jego niezasadne zastosowanie i podjęcie postępowania w sytuacji gdy nie ustały przyczyny zawieszenia postępowania, w szczególności, że M.K. oraz A.D. nie są reprezentowani, ani oni ani ich ewentualni następcy prawni nie biorą udziału w sprawie ani nie mają możliwości podjęcia obrony ich praw, a podejmowanie czynności pod ich nieobecność skutkuje nieważnością postępowania;

2) naruszenie art. 158 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021, poz. 1491, "ustawa") przez jego błędną wykładnię i niezasadne zastosowanie (przez umorzenie postępowania), zaskarżony przepis (art. 2 ust. 2 ustawy) odnosi się do kwestii stwierdzenia nieważności decyzji i nie powinien być stosowany w szerszym zakresie dotyczącym postępowania o stwierdzenie wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ jego norma tego zakresu nie obejmuje,

wobec czego, gdy przedmiotem niniejszego postępowania zgodnie z wnioskami stron (wniosek z 10 maja 2016 r. - pkt 3, w aktach sprawy), było stwierdzenie wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, to zaskarżony przepis (art. 2 ust. 2 ustawy) nie powinien być zastosowany, umorzenie było bezzasadne, a postępowanie merytoryczne należało w tej części prowadzić;

3) naruszenie art. 8 k.p.a., przepisów Konstytucji RP, a w szczególności art. 2, art. 64, art 77 i innych w związku z art 158 § 1 k.p.a. w zw. z art 2 ust. ustawy – a wydanie decyzji umarzającej postępowanie, a w efekcie odmowa merytorycznego rozpoznania sprawy, co prowadzi do pozbawienia strony możliwości dochodzenia roszczeń odszkodowawczych i pogwałcenia prawa własności, co nie daje się pogodzić z zasadą zaufania do państwa, zasadą ochrony prawa własności, jak i zasadami demokratycznego państw prawa.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Pismem z 9 czerwca 2022 r., skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 20 kwietnia 2022 r. wnieśli również, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Z.L., B.B., J.L., T.B., M.F., M.L., K.F., Z. S. (jako spadkobierca po R.S.) - reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając:

1) naruszenie art. 97 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., poprzez podjęcie i prowadzenie postępowania (pod nieobecność najprawdopodobniej nieżyjących i przy braku reprezentacji stron lub ich następców prawnych), w sytuacji gdy nie ustały przyczyny zawieszenia postępowania, w szczególności ze względu na brak M.K. oraz A.D. (nie byli i nie są reprezentowani, ani oni ani ich ewentualni następcy prawni i nie biorą udziału w sprawie ani nie mają możliwości podjęcia obrony ich praw), a podejmowanie przez organ czynności pod ich nieobecność skutkuje nieważnością postępowania;

2) naruszenie art 10 § 1 k.p.a., poprzez brak zapewnienia stronom czynnego udziału na każdym etapie postępowania (w tym na etapie ponownego rozpoznawania sprawy przez SKO) poprzez umożliwienie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, podczas gdy organ powinien umożliwić wypowiedzenie się, a w tym jeszcze przed wydaniem decyzji należycie stronę zawiadomić o zebraniu materiału i dać możliwość wypowiedzenia się stronom, czego zabrakło;

3) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., przez:

a) niedostatecznie wyjaśnienie sprawy i brak prawidłowego ustalenia przez organ dat (dnia) doręczenia decyzji dekretowej (z dnia 2 lutego 1952 r., nr GM.II-15C/14/52) każdemu z uczestników (stronie) postępowania, podczas gdy jest to istotna przesłanka normy wynikającej z art. 2 ust. 2 ustawy (organ w decyzji ograniczył się do zdawkowego stwierdzenia, że decyzję doręczono wnioskodawcom 7 i 8 lutego 1952 r. - nie ustalił komu doręczono decyzję i czy wszystkim stronom postępowania decyzja z 1952 r. została prawidłowo doręczona), a w następstwie powyższego naruszenia (braku wykazania i prawidłowego ustalenia, że każdej ze stron postępowania doręczono decyzję i w jakiej dacie - nie można było prawidłowo ustalić czy upłynął termin wskazany przez ustawę), wobec czego, doszło do niezasadnego zastosowania (naruszenie) art. 2 ust. 2 ustawy,

b) przez błąd w ustaleniach faktycznych i błędne przyjęcie, że (cyt. str. 3 decyzji): "przedmiotem postępowania nieważnościowego jest orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 15 listopada 1950 r., Nr PB/7001/50/U", podczas gdy taka decyzja nie występowała w postępowaniu;

ponadto, skarżący zarzucili:

4) dopuszczenie się istotnego naruszenia, polegającego na badaniu przez organ i odnoszeniu się do nieistniejącej decyzji (a z pewnością nie właściwej stronom i niniejszemu postępowaniu) - cytuję str. 3, przedostatni akapit i dalej: "przedmiotem postępowania nieważnościowego jest orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 15 listopada 1950 r., Nr PB/7001/50/U", podczas gdy przedmiotem postępowania i rozważań organu powinna być decyzja Prezydium Rady Narodowej [...] z 2 lutego 1952 r., Nr GM. H-15C/14/52, błąd organu jest istotny skoro badał i odnosił się do innej decyzji niż należało, co skutkować winno nieważnością decyzji (decyzji z 20 kwietnia 2022 r. i decyzji z 17 stycznia 2022 r.), ich uchyleniem i ponownym przeprowadzeniem postępowania;

5) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. - polegające na braku prawidłowego uzasadnienia decyzji, a w szczególności w decyzji z 17 stycznia 22 r. jak i decyzji z 20 kwietnia 2022 r. przez brak wskazania dowodów, na których organ się oparł w zakresie ustaleń dotyczących doręczeń każdej ze stron decyzji dekretowej z 2 lutego 1952 r.;

6) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 158 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. przez niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia umarzającego postępowanie (naruszenie 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) w wyniku przyjęcia błędnej wykładni, zaskarżonych przepisów (art. 158 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy) –

podczas gdy art. 2 ust. 2 ustawy - ma zastosowanie jedynie w sprawach dotyczących (cyt.:) "stwierdzenia nieważności decyzji" - to tymczasem przedmiot postępowania zgodnie z wnioskami stron (wniosek o podjęcie postępowania z 10 maja 2016 r. - pkt 3, w aktach sprawy), dotyczył stwierdzenia wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa (a nie jej unieważnienia prowadzącego do wyeliminowania z obrotu prawnego) - wobec czego - organ nie powinien umarzać postępowania, a powinien je prowadzić jedynie w zakresie stwierdzenia czy decyzję wydano z naruszeniem prawa (pozostawiając ją w obrocie prawnym) - organ powinien prowadzić postępowanie merytoryczne dalej w powyższym zakresie, zamiast je niezasadnie umarzać;

7) naruszenie przepisów Konstytucji RP, a w szczególności art. 2, art. 45 ust. 1, art. 64, art. 77 i innych w związku z zastosowaniem art. 2 ust. 2 ustawy rozumianego (wykładanego) w ten sposób, że pozwala umorzyć postępowanie w zakresie dotyczącym jedynie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (pozostawiając tą decyzję w obrocie prawnym), co w sposób jaskrawy narusza wskazane przepisy Konstytucji RP (w szczególności art. 2, art., 64, art. 77 i wynikające z nich normy prawne);

podczas gdy wydanie decyzji umarzającej postępowanie, w efekcie narusza prawa strony, skutkuje odmową merytorycznego rozpoznania sprawy i uzyskania decyzji nadzorczej (prejudykatu), co prowadzi do pozbawienia strony możliwości dochodzenia roszczeń odszkodowawczych i pogwałcenia jej prawa własności,

co nie daje się pogodzić z zasadą zaufania do państwa, zasadą ochrony prawa własności, jak i zasadami demokratycznego państw prawa,

wobec powyższego działając na podstawie ar. 8 ust. 2 Konstytucji RP Sąd jest władny dokonać bezpośredniego stosowania Konstytucji RP i odmówić zastosowania art. 2 ust 2 ustawy (jako sprzecznego z Konstytucją) lub dokonać jego wykładni w sposób zgodny z Konstytucją - umożliwiający prowadzenie postępowania w zakresie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, co utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję zachowa zasadę stabilności obrotu prawnego, a jednocześnie pozwoli chronić prawa wyzutych z własności uczestników postępowania, którzy w oparciu o uzyskaną decyzję nadzorczą (prejudykat) będą mogli dochodzić sprawiedliwego odszkodowania za utraconą własność.

W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie, ustosunkowując się do zarzutu skargi nr 3b i 4, wyjaśnił, że postanowieniem 5 lipca 2022 r. organ sprostował oczywistą omyłkę zawartą w uzasadnieniu decyzji z 20 kwietnia 2022 r.

Postanowieniem z 21 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1721/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1721/22 ze skargi Z.L., Z.S., B.B., J.L., T.B., M.F., M.L., K.F. i sygn. akt I SA/Wa 1722/22 ze skargi Z.S. – działającego jako kurator spadku po W.D. oraz postanowił prowadzić je pod sygn. akt I SA/Wa 1721/22.

Postanowieniem z 2 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1721/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skarg Z.L., Z.S., K.F., B.B., T.B., M.L., J.L., Ma.F. oraz Z.S. – kuratora spadku po W.D., odrzucił skargę Z.S. – kuratora spadku po W.D. Z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w G. VII Wydział Cywilny z dnia 11 września 2019 r., sygn. akt. [...] wynika bowiem, że zostali ustaleni następcy prawni zmarłej W.D., której kuratorem spadku był Z.S.

Jednocześnie, postanowieniem z 2 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1721/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił (na skutek wniosku z 20 lutego 2023 r.) do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania na prawach strony następców prawnych W.D., tj.: T.A., B.G., A.A., E.S, W.S., M.S., D.P., A. S., A.K., M.B., L.S., J.W., S.W., K.W., J.K., T.K., W.D. i J.S.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej; "p.p.s.a."), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 20 kwietnia 2022 r., nr KOC/963/Go/22, przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek na obecnym etapie postępowania, nie z przyczyn bezpośrednio w niej podniesionych. W ocenie Sądu decyzja Kolegium z 20 kwietnia 2022 r. oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu z 17 stycznia 2022 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności.

Rozważania Sądu należy rozpocząć od tego, że Kolegium wydając decyzję z 17 stycznia 2022 r. działało jako organ odwoławczy albowiem rozpoznawało wnioski (w postępowaniu nieważnościowym) Z.S. - kuratora spadku po W.D. oraz Z.L., R.S., K.F.(działającego wówczas w imieniu własnym oraz jeszcze jako kurator M.K. oraz A.D.), B.B., T.B., M.L., J.L., M.F.- o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z 6 kwietnia 2017 r., nr KOC/2599/Go/16 odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z 2 lutego 1952 r., nr GM.II-15C/14/52, którym z kolei odmówiono przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].

Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. "Od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji." Z instytucji tej, jak wynika z akt sprawy, skorzystały strony postępowania składając powyższe wnioski (z 10 i 12 maja 2017 r.) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją SKO z 6 kwietnia 2017 r.

Istota zasady dwuinstancyjności postępowania, wyrażonej w art. 15 k.p.a., polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy administracji sprawy tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym. Zachowanie zasady dwuinstancyjności wymaga więc nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez dwa właściwe w sprawie organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Dodatkowo należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, iż organ odwoławczy jest obowiązany uwzględniać wszelkie zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy zaistniałe po wydaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji (w tym przypadku decyzji SKO w Warszawie z 6 kwietnia 2017 r.).

W sprawie nie jest kwestionowane to, że wobec uchylenia (postanowieniem z 4 października 2018 r.) przez Sąd Rejonowy W. kurateli K.F. dla M.K. i A.D., organ nadzorczy (w postępowaniu z ww. wniosków o ponowne rozpoznanie sprawy) postanowieniem z 8 listopada 2018 r. zawiesił przedmiotowe postępowanie. Zawieszenie to dotyczyło jednak postępowania odwoławczego a nie jak przyjęło Kolegium postępowania przed organem pierwszej instancji, albowiem to zostało zakończone nieostateczną decyzją z 6 kwietnia 2017 r., którą to z kolei Kolegium miało obowiązek ocenić w drugiej instancji. SKO w Warszawie, decyzją z 17 stycznia 2022 r., podjęło zawieszone postępowanie i wobec wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. nowelizujących Kodeks postępowania administracyjnego umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 2 lutego 1952 r. pomijając, że w obrocie prawnym znajduje się merytoryczna decyzja organu pierwszej instancji z 6 kwietnia 2017 r.

Wobec powyższego SKO w Warszawie wydając decyzję 17 stycznia 2022 r. rażąco naruszyło przepis art. 17 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. statuującym zasadę dwuinstancyjności postępowania. Natomiast, utrzymując w mocy takie rozstrzygnięcie (decyzją z 20 kwietnia 2022 r.) Kolegium rażąco naruszyło przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. W tym ostatnim przypadku, organ zadziałał niejako jako organ trzeciej instancji, co jest niedopuszczalne.

Ponadto Sąd zauważa jeszcze dodatkową wadliwość postępowania.

Otóż zarówno zaskarżona do Sądu decyzja Kolegium z 20 kwietnia 2022 r. jak i ją poprzedzająca z 17 stycznia 2022 r. zostały skierowane do kuratora spadku po W.D., tj. Z.S., ul. [...], W.

Kurator spadku występuje jako strona, w rozumieniu procesowym i materialnoprawnym, we własnym imieniu, ale na rzecz nieustalonych jeszcze spadkobierców (wyrok NSA z 8 lutego 2018 r., II OSK 1021/17, LEX nr 2471020). Tymczasem, z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w G. VII Wydział Cywilny z dnia 11 września 2019 r., sygn. akt. [...] wynika, że zostali ustaleni następcy prawni zmarłej W.D., której kuratorem spadku był Z.S.

Mając zaś na względzie, że zarówno zaskarżona decyzja jak też poprzedzające ją rozstrzygnięcie podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, Sąd nie badał i nie odnosił się do merytorycznych zarzutów skargi, gdyż z uwagi na stwierdzoną wadę nieważności, byłoby to przedwczesne.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.