Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1069/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji i umorzono postępowanie (art. 145 § 3 ustawy - PoPPSA)
Powołane przepisy: article: art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) Protokolant Starszy asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi R. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 3 października 2023 r. nr SKO Gd/2950/23 w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Wejherowa z dnia 10 marca 2023 r. nr SR/ŚP/U/368/2013/2023, 2. umarza postępowanie administracyjne, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej R. Ś. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skarga R. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 3 października 2023 r. nr SKO Gd/2950/23 w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 6 czerwca 2013 r. R. Ś. zwróciła się do Prezydenta Miasta Wejherowa o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad córką M. Ś., ur. 21 września 1986 r., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzeczeniu tym, wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w W. w dniu 9 września 2002 r., M. Ś. została na stałe zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności z przyczyną wynikającą z ówcześnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 maja 2002 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności - § 26 ust. 1 lit. i, kwalifikowaną jako głuchoniemotę, głuchotę lub obustronne upośledzenie słuchu niepoprawiające się w wystarczającym stopniu po zastosowaniu aparatu słuchowego lub implantu ślimakowego. W treści orzeczenia zawarto też stwierdzenie, że zarówno ustalony stopień niepełnosprawności jak i sama niepełnosprawność datuje się od urodzenia.

Decyzją z dnia 19 czerwca 2013 r. nr 3683-śp/SR/2013, organ I instancji przyznał skarżącej wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne.

W związku z pozyskaniem informacji, że M. Ś. z dniem 1 września 2015 r. podjęła zatrudnienie w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym (OSW) Nr 2 Dla Niesłyszących w W. oraz że w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 9 stycznia 2023 r. (tj. daty wykreślenia), prowadziła działalność gospodarczą, organ I instancji pismem z dnia 17 stycznia 2023 r. wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień.

W oświadczeniu z 31 stycznia 2023 r. skarżąca wyjaśniła, że córka od urodzenia jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności - niesłyszącą w 95%, ze stwierdzonym 30% trwałym inwalidztwem z uwagi na złamanie kości talerza biodrowego, skrzywienie klatki piersiowej (gorset). Przeszła dwukrotne złamanie prawej ręki z przemieszczeniem, dodatkowo miała bardzo poważne złamanie nogi prawej (staw skokowy), kłykcia kości piszczelowej z wgłębieniem i rozwarstwieniem więzadła krzyżowego. U córki pojawiły się stany depresyjne i kłopoty z pamięcią. Z uwagi na niepełnosprawność, kształcenie dziecka odbywało się najpierw w szkole podstawowej a potem w szkole średniej w OSW dla Niesłyszących w W.. Jak podała skarżąca, po zakończonej edukacji "udało się załatwić dla córki pracę w tymże OSW - który kończyła i w którym odbywała praktyki". Umowa zawarta jest na czas określony i polega na pośrednictwie w porozumiewaniu się z dziećmi niesłyszącymi i ich rodzinami - w świetlicy. Praca trwa 2 godziny dziennie. Godziny ulegają zmianie ze względu na organizację w szkole.

W kwestii zakresu wykonywanej opieki skarżąca wskazała, że córka wymaga pomocy w komunikacji (pisemnej, w mowie i czytaniu) z pracodawcą, bankami, lekarzami, rehabilitantami i innymi osobami słyszącymi (np. świadczącymi usługi na poczcie, w banku, u fryzjera). Córka jest odwożona i przywożona do pracy. Po złamaniu nogi pojawił się problem z chodzeniem. Ćwiczenia wykonywane razem z nią to: ćwiczenia mowy, gimnastyka ręki, by po złamaniu z przemieszczeniem wróciła do właściwej pozycji, rehabilitacja nogi. Skarżąca dla córki jest nauczycielem, logopedą i rehabilitantem. W kwestii własnej aktywności zawodowej skarżąca oświadczyła, że pomagając córce odsunęła siebie, swoje plany oraz marzenia. Zrezygnowała również z pracy, a jej czas zawodowy dawno dobiegł końca. Przez wszystkie lata opieki brakowało jej czasu ażeby rozwijać się i dokształcać. Podjęcie natomiast zatrudnienia w chwili obecnej jest niemożliwe z uwagi na fakt sprawowania opieki nad córką. Co do prowadzonej działalności gospodarczej przez córkę, skarżąca wyjaśniła, że była ona wykonywana w domu pod jej nadzorem. Polegała ona na tym, że w ramach zabawy, córka przedstawiała artykuły kosmetyczne osobom niesłyszącym w portalach internetowych, to zaś wymagało założenia jednoosobowej działalności gospodarczej i rozliczenia się z ZUS oraz urzędem skarbowym. Opłaty za ZUS i US przekroczyły zyski. W związku z nierentownością przedsięwzięcia zlikwidowano działalność.

Pismem z dnia 3 lutego 2023 r. Prezydent Miasta Wejherowa zawiadomił R. Ś. o wszczęciu z urzędu postępowania w związku z art. 23 ust. 1 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.) w sprawie przyznanych świadczeń.

W pisemnym oświadczeniu z 9 lutego 2023 r. skarżąca wskazała, że pomoc, opieka, wsparcie i rehabilitacja nad córką w czasie teraźniejszym wygląda następująco: rano obie budzą się, wstają i każda załatwia swoje potrzeby związane z codzienną toaletą. Potem śniadanie, gimnastyka (obu nóg, kręgosłupa, klatki piersiowej). Potem córka odwożona jest do pracy (15 godzin tygodniowo). Po powrocie do domu obiad i w zależności od dnia tygodnia wykonywane są ćwiczenia logopedyczne i usprawniające ruch. Podopieczna korzysta też z prywatnych wizyt u masażysty na kręgosłup szyjny i lędźwiowy. Wizyty odbywają się również w Poradni Otolaryngologicznej, Ortopedycznej i Psychologicznej (prywatnie). Do tego dochodzą sprawy życia codziennego takie jak komunikacja z drugim człowiekiem. Skarżąca często tłumaczy córce treści z TV lub internetu. Pomaga jej też pisać korespondencję, ponieważ jako osoba niesłysząca ma problem ze składnym pisaniem. Praca, opieka nad dziećmi którą wykonuje jej córka jest dla niej terapią. Mąż skarżącej od 20 lat jest osobą aktywną zawodowo, zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa rolnego i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu w KRUS. W miarę możliwości uczestniczy w codziennym życiu i daje wsparcie, jednak trud wychowania, opieki, nauki i rehabilitacji spoczął na barkach skarżącej.

Do oświadczenia dołączone zostały: skan opinii psychologicznej wystawionej przez M.W. - psychologa oraz zaświadczenie lekarskie z 8 lutego 2023 r. specjalisty otolaryngologii.

W dniu 14 lutego 2023 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, z którego wynika m.in., że skarżąca od urodzenia córki nie pracowała, z powodu konieczności sprawowania nad nią opieki. Córka ukończyła Ośrodek Szkolno - Wychowawczy Nr 2 (Szkołę Podstawową - 6 lat, Gimnazjum - 3 lata i Technikum - 5 lat). Następnie w 2015r. podjęła w Ośrodku zatrudnienie, które według oświadczenia opiekuna wynosi 15 godzin tygodniowo. Tam w formie zabawy i wsparcia środowiskowego pracuje w świetlicy, gdzie przyjmuje od rodziców dzieci i wypuszcza je po zajęciach do domu. Odprowadza na posiłki do stołówki, bawi się z dziećmi w świetlicy. R. Ś. zawozi i odbiera córkę z pracy. M. Ś. jest samodzielna w spożywaniu posiłków przygotowanych przez matkę, przyjmuje leki, zmienia garderobę częściowo. Podano też, że nieraz bywało, że miała problem z dojściem do toalety i higieną osobistą. Z domu wychodzi z rodzicem, natomiast niekiedy - w przypadku choroby - trzeba było znosić córkę na krzesełku. W protokole odnotowano także fakt, że na danym etapie przeprowadzania wywiadu środowiskowego, M. Ś. wraz z ojcem wyszła z mieszkania celem udania się do OSW Nr 2 gdzie jest zatrudniona. W dalszej treści protokołu z wywiadu dodano, że M. Ś. ma jeszcze inne choroby takie jak: refluks pęcherzowo - moczowy (zdarzają się infekcje). W związku ze schorzeniami kończyny prawej nosi stabilizator, a w związku z głuchotą korzysta z aparatów słuchowych, ale nie pozwala jej to na słyszenie ludzkiej mowy z uwagi na 5 % resztki słuchowe. Ma zaburzenia rozwoju mowy. Ponadto, w związku ze schorzeniem klatki piersiowej nosi gorset "pas stabilizujący". W pozostałej treści przytoczono informacje zawarte w opinii psychologicznej, dodając, że aktualnie pomoc psychologiczną nad matką i córką sprawuje psycholog – M. W., które to spotkania odbywają się albo online, albo osobiście. Wywiad zawiera również opis czynności wykonywanych przez skarżącą w ramach sprawowanej opieki.

Dodatkowe informacje uzupełniające treść wywiadu środowiskowego skarżąca podała w oświadczeniu pisemnym z dnia 15 lutego 2023 r.

Organ pozyskał również informacje z Ośrodka Szkolno-Wychowawczego nr 2 dla Niesłyszących i Słabosłyszących w W. na temat warunków zatrudnienia M. Ś.. Aktualnie umowa zawarta jest na czas określony do 31.08.2023 r. w wymiarze 0,71 etatu (pensum 15/21). Ww. świadczy pracę zgodnie z organizacją pracy świetlicy w godzinach od 7.00 do 16.00 według wymiaru zatrudnienia. W załączeniu nadesłano zakres czynności m.in. nauczyciela.

Decyzją z dnia 10 marca 2023 r. Prezydent Miasta Wejherowa, powołując art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), zwanej dalej "u.ś.r." lub "ustawą", oraz art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020r., poz. 2000), dalej "k.p.a.", orzekł o zmianie własnej decyzji ostatecznej z dnia 19 czerwca 2013 r. nr 3863-śp/SR/2013 w ten sposób, że odmówił R. Ś. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad córką od dnia 1 września 2015 r.

Zdaniem organu, córka skarżącej nie jest całkowicie niesamodzielna, a wręcz przeciwnie, w wielu aspektach życia codziennego pozostaje samodzielna (w poruszaniu się bez pomocy innych osób, spożywaniu posiłków, leków, zmianie częściowo garderoby). Jest ona w stanie pozostawać w domu lub pracy bez asysty matki. Fakt prowadzenia przez M. Ś. działalności gospodarczej dowodzi jej samodzielności umożliwiającej skarżącej podjęcie zatrudnienia. Zdaniem organu, wybór skarżącej niepodejmowania zatrudnienia w czasie, gdy jej córka pracuje, nie może przesądzać o dalszej wypłacie świadczenia pielęgnacyjnego. Organ nie zgodził się z opinią psychologiczną, wskazując na zakres świadczonej opieki jak i częstotliwość oraz czasowe zaangażowanie w wykonywane czynności. Doszedł w rezultacie do przekonania, że sprawowana opieka jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem pracy choćby w niepełnym wymiarze czasowym. W ocenie organu, o ile do czasu podjęcia zatrudnienia przez M. Ś. można bronić tezy o konieczności opieki nad chorą, o tyle z chwilą rozpoczęcia przez podopieczną zatrudnienia w oparciu o umowę o pracę już nie, gdyż w tych okolicznościach sytuacja strony uległa istotnej zmianie, o której organ nie został powiadomiony, pomimo istnienia takiego obowiązku. W tym stanie rzeczy, organ przy zastosowaniu przepisu art. 32 ust. 1 ustawy, zmienił dotychczasową własną decyzję ostateczną przyznającą świadczenie rodzinne, odmawiając tego świadczenia od 1 września 2015 r. i podając, że jest ono świadczeniem nienależnie pobranym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, uchyliło decyzję organu I instancji i orzekło o zmianie decyzji Prezydenta Miasta Wejherowa z dnia 19 czerwca 2013 r. nr 3863-śp/SR/2013 w ten sposób, że odmówiło przyznania R. Ś. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką M. Ś. od dnia 1 stycznia 2023 r.

Kolegium podzieliło ocenę materiału dowodowego dokonaną przez organ I instancji i płynący z tej oceny wniosek, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym córką, czyli że nie zachodzi przesłanka pozytywna przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikająca z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki i nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Tymczasem córka skarżącej nie jest osobą niesamodzielną, wymagającą od opiekuna tak dużego zaangażowania czasowego w opiece, by nie mógł on podjąć sam aktywności zawodowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasowym. Wręcz przeciwnie, ukazany obraz nie tylko świadczy o tym, że córka jako osoba dorosła (37 lat) stara się w miarę swoich możliwości być niezależną i odpowiedzialną, lecz i że angażuje się w powierzone jej czynności w ramach wykonywanej pracy. Dowodem tego jest choćby fakt, że jej opiece powierzone zostały dzieci, nad którymi musi sprawować opiekę i co ważne zapewnić im bezpieczeństwo, na czas pozostawania w świetlicy szkolnej bez nadzoru rodziców. Również dołączony do informacji pracodawcy załącznik w postaci zakresu zadań jakie wymagane są od osoby zatrudnionej na stanowisku nauczyciela - a takie zatrudnienie posiada podopieczna - świadczy o tym, że jest to zakres wymagający nie tylko aktywności fizycznej (gdyż dzieci są odbierane i odprowadzane do stołówki, do rodziców), lecz i także dużej odpowiedzialności, uwagi, rozwagi i sumienności. Ponadto w każdym przypadku podjęcia pracy osoba niepełnosprawna jest dopuszczona do jej wykonywania przez lekarza medycyny pracy. A skoro osoba podopiecznej do pracy została dopuszczona, to należy przyjąć, że kwalifikowała się do wykonywania stanowiska - w analizowanej sprawie - stanowiska nauczyciela. Powyższe zatem przeczy twierdzeniom strony o konieczności sprawowania nad córką nieprzerwanej i bezpośredniej opieki. W takim przypadku nie można też mówić, że wobec ww. konieczna jest opieka całodobowa. Nie należy też pomijać umiejętności podopiecznej w korzystaniu z portali internetowych, mediów społecznościowych celem porozumiewania się i prezentacji artykułów.

Zdaniem Kolegium nie może zostać zaakceptowana okoliczność, by świadczenie pielęgnacyjne było realizowane na rzecz nieaktywnego zawodowo opiekuna, gdy jego podopieczny podejmuje aktywność i realizuje się zawodowo. Akceptacja stanu, w którym podopieczny pracuje i przejmuje na siebie realizację obowiązków w powierzonym mu zakresie i staje się w czynnościach tych samodzielny, zaś jego opiekun pozostaje nieaktywny zawodowo, powodowałaby zniweczenie celu i kierunku dla którego świadczenie to w ogóle zostało powołane.

Wskazało również Kolegium, że świadczenie pielęgnacyjne jest skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują wyłącznie by wykonywać czynności związane z opieką nad osobą jej wymagającą i to w takim wymiarze (zakresie), który w pełni wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Zatem bierność zawodowa nie może być podyktowana przyczynami leżącymi po stronie osoby opiekuna takimi jak własny stan zdrowia, brak propozycji odpowiedniej pracy, wiek, brak wykształcenia itp. Skarżąca względem własnej aktywności zawodowej wielokrotnie wyrażała, że nie jest już osobą młodą i na edukację nie ma już czasu. Zdaniem Kolegium, oświadczenia strony jednoznacznie pokazują, że nie jest ona gotowa do powrotu na rynek pracy. Z uwagi na swój wiek i długi okres braku aktywności zawodowej wynoszący około 38 lat nie widzi swojej obecnej aktywności zawodowej.

Natomiast skorygowania zdaniem Kolegium wymagała data początkowa, od której należy uchylić decyzję ostateczną. Zgodnie z art. 32 ust. 1 u.ś.r., organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Jednakże uchylenie lub zmiana na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. decyzji przyznającej świadczenie rodzinne nie może nastąpić z mocą wsteczną. W sytuacji, gdy upłynął już okres, na jaki świadczenie zostało przyznane, brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany w ww. trybie decyzji przyznającej świadczenie. Ponadto brak dopuszczalności uchylenia lub zmiany decyzji związany jest z upływem okresu na jaki dane świadczenie było przyznane, ponieważ decyzja przyznająca określone świadczenie została zrealizowana. W takim wypadku zastosowanie znajduje materialnoprawna instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z przepisu art. 30 u.ś.r. W związku z tym, że decyzja ostateczna z dnia 19 czerwca 2013 r. została zrealizowana do dnia 31 grudnia 2022 r., to brak podstaw prawnych do jej wyeliminowania za okres wcześniejszy.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku złożyła R. Ś., reprezentowana przez pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca podniosła, że sam fakt podjęcia zatrudnienia przez jej córkę nie daje podstaw do zastosowania art. 30 ust 2 pkt 1-5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 12 czerwca 2024 r. skarżąca przedstawiła w formie załącznika do protokołu rozprawy pisemne oświadczenie, ustosunkowując się w nim do argumentacji Kolegium i prezentując własne stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl powyższej regulacji sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W takim przypadku, w myśl art. 145 § 3 p.p.s.a. sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku o uchyleniu decyzji ostatecznej przyznającej skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką M. Ś..

Materialnoprawną podstawę uchylenia decyzji przyznającej skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego stanowi przepis art. 32 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.

Argumentacja organów w tej sprawie wskazuje, choć nie zostało to wprost wyrażone, na przesłankę zmiany sytuacji rodzinnej i dochodowej rodziny mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych związanej z podjęciem przez córkę skarżącej zatrudnienia.

Przywołana powyżej regulacja zawiera zamknięty katalog przesłanek warunkujących zmianę lub uchylenie ostatecznej decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych, przy czym wystąpienie chociażby jednej z nich daje podstawę do zastosowania trybu przewidzianego w art. 32 ust. 1 u.ś.r. Analiza wystąpienia tych okoliczności musi odbywać się w odniesieniu do stanu jaki istniał przy dokonywaniu przez organ oceny przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia rodzinnego i warunkujących jego wysokość. Warunkiem uruchomienia trybu określonego w art. 32 ust. 1 u.ś.r. jest zaistnienie zmiany, która musi być na tyle istotna, iż ma ona wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. W konsekwencji obowiązkiem organu jest wykazanie, że nastąpiła zmiana stanu faktycznego w stosunku do stanu pierwotnego, pozwalającego przyznać stronie prawo do świadczenia, a także, iż zmiana ta obejmuje okoliczności istotne z punktu widzenia nabycia tego prawa. Okoliczności te określa przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Wobec treści przywołanej powyżej regulacji nie ma wątpliwości co do tego, że do okoliczności mających wpływ na ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego należy w pierwszej kolejności zaliczyć sam fakt sprawowania opieki na osobą niepełnosprawną spełniającą warunki wskazane w ww. przepisie a ponadto opieka ta winna być sprawowana w takim rozmiarze, aby skutkowało to brakiem możliwości wykonywania zatrudnienia.

Należy także podkreślić, że w orzecznictwie wskazuje się, iż wykładnia art. 32 ust. 1 u.ś.r., przewidującego możliwość wzruszenia uprawniającej decyzji ostatecznej, powinna być dokonywana z uwzględnieniem jego związku z art. 16 § 1 k.p.a., statuującego zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. jest postępowaniem w nowej sprawie. Nie jest to kontynuowanie, czy rozpatrywanie na nowo sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już ostateczną decyzją, przyznającą określone uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej. Jest to nowa sprawa administracyjna, której zakres wyznacza treść art. 32 ust. 1 u.ś.r. Jednakże wydanie decyzji na tej podstawie prawnej rozstrzyga o pozbawieniu uprawnienia strony, która spełniała przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, mocą wcześniejszej decyzji administracyjnej. Rodzi to po stronie organów orzekających szczególny obowiązek pełnego, wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Trzeba przy tym podkreślić, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 grudnia 2023 r., IV SA/Wr 178/23).

W ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 32 u.ś.r. czego dowodzi zebrany w sprawie obszerny materiał dowodowy. Jedyną w zasadzie zmianą stanu faktycznego, jaka zaszła w porównaniu do stanu faktycznego, w jakim wydawana była decyzja z dnia 19 czerwca 2013 r., a który to stan uzasadniał przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, jest fakt zatrudnienia M. Ś. w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym nr 2 dla Niesłyszących i Słabosłyszących w W., w którym wcześniej kontynuowała naukę. Nie jest to jednak zmiana na tyle istotna, aby wpływała na prawo skarżącej do dalszego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Po pierwsze, ustawodawca nie przewidział tego rodzaju przesłanki negatywnej przyznania tego świadczenia. Co więcej, zgodnie z art. 3 pkt 21 lit. a ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o znacznym stopniu niepełnosprawności - oznacza to niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 100), do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Z przywołanej wyżej definicji znacznego stopnia niepełnosprawności wynika, że obejmuje on nie tylko osoby niezdolne do pracy ale również osoby zdolne do pracy w warunkach chronionych. Potwierdza to, że ustawodawca nie wyklucza sytuacji, w której dana osoba mimo naruszenia sprawności organizmu będzie zdolna do wykonywania pracy w warunkach chronionych, a jednocześnie będzie wymagać stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Po drugie, z akt sprawy nie wynika, aby zakres czynności opiekuńczych, jakie były przez skarżącą wykonywane wobec córki w dacie wydawania decyzji przyznającej jej świadczenie pielęgnacyjne (czerwiec 2013 r.) uległ znaczącej zmianie we wrześniu 2015 r. w związku z podjęciem przez M. Ś. zatrudnienia w OSW dla Niesłyszących i Słabosłyszących w W., skoro wcześniej również spędzała ona część dnia w ww. ośrodku, choć w charakterze uczennicy, a nie pracownicy świetlicy.

Nie można zatem zgodzić się z Kolegium, że pobieranie przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której jej córka pracuje, powodowałaby zniweczenie celu i kierunku dla którego świadczenie to w ogóle zostało powołane. Aby podzielić to stanowisko, należałoby wykazać, że wykonywanie przez M. Ś. pracy przekłada się na taką jej samodzielność, która nie wymaga sprawowania przez skarżącą opieki nad nią. Tego natomiast materiał dowodowy nie potwierdza. W szczególności nie wynika z niego, aby skarżąca przestała sprawować opiekę nad córką w dotychczasowym wymiarze ani żeby stan zdrowia M. Ś. uległ znaczącej poprawie w porównaniu do września 2013 r. Przeciwnie, jak wynika z opinii psychologa M. W., M. Ś. bardzo potrzebuje opieki matki a praca, jaką wykonuje w świetlicy, jest jednym z elementów terapii, pomagając jej w podniesieniu poczucia własnej wartości. Dzięki temu zajęciu, w ocenie psychologa, M. Ś. przestała czuć się wyobcowana ze środowiska. Ocena organów, że opinia ta jest niewiarygodna, jest oceną dowolną, zupełnie oderwaną od materiału dowodowego sprawy. Opiera się ona na tezie o rzekomej wystarczającej samodzielności M. Ś., co jednak z materiału dowodowego nie wynika. Teza ta jest przy tym skutkiem błędnej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy. Nie jest bowiem tak, że sprawowanie opieki w myśl przepisów ustawy musi polegać na opiekowaniu się osobą wyłącznie leżącą. Opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, nie dotyczy wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 996/21, wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 795/20). Opieka ta nie musi być też opieką całodobową. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 23 listopada 2021 r., I OSK 786/21, cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 ustawy chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego – udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę oraz że powinien zamieszkiwać ze swoim podopiecznym. Codzienne wielogodzinne świadczenie pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego i sprawowanie opieki też może stanowić przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile nie pozwala na podejmowanie pracy zarobkowej. Są to okoliczności, które wymagają każdorazowo dokładnego sprawdzenia i uzasadnienia (wyrok NSA z 7 sierpnia 2019 r., I OSK 4023/18).

W tej konkretnej sprawie w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, w świetle zebranego materiału dowodowego, że świadczona przez skarżącą opieka nad córką jest opieką, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy i zachodzi bezsprzeczny związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy sprawowaniem tej opieki a rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia. Rezygnacja ta bezspornie nastąpiła 37 lat temu, po urodzeniu córki, która wymagała opieki w znacznym zakresie w związku ze swoim stanem zdrowia. Brak jest jakichkolwiek podstaw, aby zarzucać skarżącej nieuzasadnioną wieloletnią bierność zawodową, jak zdają się sugerować organy. Rezygnacja przez skarżącą z zatrudnienia wiązała się z poświęceniem swoich sił i zasobów na opiekę nad niepełnosprawną córką i w związku z tym skarżącej przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Z materiału dowodowego wynika, że M. Ś. cierpi na szereg schorzeń, w tym głuchotę obustronną obuuszną, uszkodzenie nerwu słuchowego, zaburzenia rozwoju mowy, esowate skrzywienie kręgosłupa T4- LI/4, pogłębioną kifozę kręgosłupa TH, asymetrię klatki piersiowej, słabe aparaty wiązadeł kolan, przeszła złamanie kłykcia kości piszczelowej z wgłębieniem, rozwarstwieniem więzadła krzyżowego w prawej nodze, uszkodzenie chrząstki w skali JCRS II na III st. Posiada 30% trwałego inwalidztwa ze względu na ruch (złamanie talerza prawego kości biodrowej, złamana kość przedramienia prawego z przemieszczeniem- ręka krzywa). W związku ze schorzeniami kręgosłupa i klatki piersiowej nosi pas stabilizujący. Mimo aparatu słuchowego nie dochodzą do niej prawie żadne dźwięki. Z domu wychodzi zawsze z mamą, która odwozi ją do pracy i z pracy do domu. W ramach sprawowanej opieki skarżąca nie tylko pomaga córce przy zmianie garderoby czy czynnościach higienicznych, ale też wspiera ją we wszystkich czynnościach, którym nie może sprostać ze względu na swoją niepełnosprawność. W ramach sprawowanej opieki skarżąca pomaga córce w gimnastyce rehabilitacyjnej, jak również w ćwiczeniach logopedycznych i usprawniających ruch. Córka korzysta z prywatnych wizyt masażysty na kręgosłup szyjny i lędźwiowy, ponadto odbywa wizyty w poradni otolaryngologicznej, ortopedycznej i psychologicznej. Wymaga pomocy w komunikacji z drugim człowiekiem, której to pomocy udziela skarżąca. Spotkania z psychologiem również wymagają obecności skarżącej. Gdy w czasie wolnym córka ogląda program v TV, internecie, skarżąca często tłumaczy o co chodzi w emitowanym materiale. Dodatkowo pomaga pisać korespondencję, ponieważ osoba niesłysząca na problem ze składnym pisaniem - zasób słów jest ograniczony.

Powyższych okoliczności wynikających z oświadczeń skarżącej organy nie podważyły skutecznie, a świadczą one o tym, że sprawowana przez skarżącą opieka jest opieką, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. Przeciwdowodem nie jest z pewnością dokument w postaci zakresu obowiązków nauczyciela. Dokument ten nie podważa stanu zdrowia M. Ś. i związanych z tym potrzeb, które skarżąca szczegółowo opisała i które nie budzą wątpliwości. Skarżąca opisała też szczegółowo, jak wygląda praca jej córki, tj. że do jej obowiązków należy przyjmowanie dzieci do świetlicy, opieka w formie zabawy, odprowadzanie na posiłek do stołówki, przekazanie dzieci rodzicom po zajęciach. Córka porozumiewa się z dziećmi za pomocą języka migowego. Wykonywanie tych czynności nie przeczy ustaleniu, że schorzenia, na które cierpi M. Ś., uniemożliwiają jej samodzielne funkcjonowanie i że wymaga ona stałej pomocy osoby drugiej w codziennym funkcjonowaniu. Wniosku tego nie podważa również fakt prowadzenia przez miesiąc działalności gospodarczej, która polegała na prezentowaniu produktów kosmetycznych w internecie dla osób niesłyszących.

Nietrafne jest również założenie, że dla przyjęcia, że stała opieka wyklucza możliwość zatrudnienia, konieczne jest wykonywanie w jej ramach innych czynności niż te związane z codziennym funkcjonowaniem osoby niepełnosprawnej. Prawdą jest, że przygotowywanie posiłków i ich podawanie, podobnie jak leków, sprzątanie domu, pranie czy też robienie zakupów są czynnościami dnia codziennego. Jednakże taka pomoc świadczona córce, która potrzebuje pomocy w codziennym funkcjonowaniu odpowiadającym godności człowieka, w tym przy przemieszczaniu się i komunikowaniu z innymi ludźmi, w okolicznościach tej sprawy uznana być musi za odpowiadającą podanej definicji opieki. Charakter tych czynności nie pozostawia wątpliwości, że są one dokonywane stale, całodobowo i praktycznie we wszystkich sferach życia chorej. Jak już wskazywano w orzecznictwie WSA w Gdańsku pod pojęciem "sprawowania opieki" użytym w art. 17 ustawy nie sposób rozumieć wyłącznie czynności związanych bezpośrednio z troską o fizyczny dobrostan bliskiej osoby niepełnosprawnej. Pielęgnacja w sensie medycznym i higienicznym nie wyczerpuje bynajmniej treści tego pojęcia. Także wyręczenie córki od normalnych, codziennych czynności życiowych, którym nie może sprostać z uwagi na swą niepełnosprawność, stanowi przejaw opieki nad nią. Ograniczenie form opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych prowadziłoby do zdeformowania znaczenia pojęcia opieki, a co za tym idzie naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą tą jest bowiem udzielenie wsparcia osobom, które poświęcając się w pełnym wymiarze opiece nad najbliższą osobą niepełnosprawną nie mogą pracować zarobkowo, by zaspokoić potrzeby życiowe swoje i swojej rodziny. W tym konkretnym stanie faktycznym Kolegium winno było ocenić, że skarżąca realizuje wobec córki opiekę stałą, codzienną, pozostając do dyspozycji podopiecznej, udzielając pomocy i wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy, przy czym czynności opiekuńcze przekraczają czynności prowadzone w zwykłym gospodarstwie domowym, w którym nie ma osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym, o takim charakterze potrzeb co córka skarżącej, a co - wbrew ocenie Kolegium - wyklucza możliwość wykonywania przez skarżącą pracy zarobkowej, nawet w niepełnym wymiarze - zatem zgodnie z wymogami art. 17 ust. 1 ustawy. Zakres podejmowanych przez skarżącą obowiązków i konieczny na to czas - zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego - jest wystarczającą przesłanką do uznania, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad córką (art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy). Opieka sprawowana przez skarżącą nad córką jest niewątpliwie stała i długotrwała w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy.

Również fakt, że w trakcie wywiadu środowiskowego M. Ś. do pracy odwiózł ojciec, w żaden sposób nie podważa tego, że to skarżąca sprawuje opiekę nad córką. Krótkotrwałe pozostawianie osoby niepełnosprawnej samej albo sporadyczne korzystanie z pomocy innych osób w sprawowaniu tej opieki nie pozbawiają jej cech opieki stałej i długoterminowej. Nie jest też rolą organu decydowanie za skarżącą, w jaki sposób powinna być zorganizowana opieka nad jej niepełnoprawną córką. Nie ma zatem racji bytu argument, że skarżąca może jednocześnie świadczyć pracę i zapewniać opiekę niepełnosprawnej córce z pomocą innych członków rodziny. Organ zobligowany jest do ustalenia, czy skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia bądź go nie podejmuje, w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym córką. Przepisy ustawy nie uzależniają przyznania świadczenia od ustalenia czy inne osoby są w stanie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Istotne są więc osobiste starania osoby wnioskującej o przyznanie świadczenia, a te w tej sprawie wątpliwości nie budzą.

Wszystko to prowadzi do wniosku, że okoliczności niniejszej sprawy nie wyczerpały hipotezy normy prawnej zawartej w art. 32 ust. 1 u.ś.r., tj. aby uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Żaden z dowodów zgromadzonych w sprawie nie wskazuje, aby stan zdrowia M. Ś. poprawił się w stosunku do stanu, jaki istniał w dacie wydawania ostatecznej decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne (19 czerwca 2013 r.) ani żeby zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą znacząco zmniejszył się w stosunku do stanu jaki istniał we wskazanej dacie. Nie wynika też z materiału dowodowego, aby świadczenie pielęgnacyjne było przez skarżącą pobierane nienależnie. W związku z tym uchylenie decyzji ostatecznej z dnia 19 czerwca 2013 r. było nieuprawnione.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji orzekających w niniejszej sprawie.

Sąd stwierdził potrzebę umorzenia postępowania administracyjnego wszczętego w niniejszej sprawie przez organ z urzędu. Zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 (tj. uchylenie decyzji, stwierdzenie jej nieważności), sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Umorzenie postępowania nie zależy od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego (podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej) będącego przedmiotem postępowania, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Kontrola legalności przeprowadzona w niniejszej sprawie potwierdziła, że brak jest podstaw prawnych do uchylenia decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta Wejherowa z dnia 19 czerwca 2013 r. przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją z zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad córką M. Ś. w trybie art. 32 ust. 1 ustawy, co oznacza, że zaistniały podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego, o czym Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, stanowiącą wynagrodzenie adwokata w wysokości ustalonej w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1964).

Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.