Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 219/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2, art. 34 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) i pkt 3 oraz ust. 2, art. 17 ust. 2-5, ust. 9
journal: Dz.U. 2023 poz 1284
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Asesor WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 lipca 2024 r. sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 20 marca 2024 r. nr OPE.906.2.6.2024.MJ w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 20 marca 2024 r. Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 17 § 1 w zw. z art. 34 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") oraz w zw. z art. 144 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Starogardzie Gdańskim z dnia 8 lutego 2024 r., którym uznano za bezzasadne zarzuty wniesione przez B. P. (dalej: "skarżący") w sprawie egzekucji administracyjnej.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego:

W dniu 10 października 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim (dalej: "organ I instancji", "Powiatowy Inspektor Sanitarny") przesłał skarżącemu upomnienie do niezwłocznego rozpoczęcia wykonania brakujących obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko gruźlicy i WZW B u dziecka skarżącego J. P., urodzonej [...] 2023 r. Skarżący został pouczony, że w przypadku niewykonania obowiązku nie później niż w terminie 7 dni od doręczenia upomnienia zastosowane zostaną środki egzekucyjne w celu przymuszenia do wykonania nałożonego obowiązku. Upomnienie doręczono skarżącemu 18 października 2023 r.

W związku z niewykonaniem przez skarżącego powyższego obowiązku, w dniu 8 listopada 2023 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny wystawił tytuł wykonawczy nr [...], którym nałożył na skarżącego obowiązek zaszczepienia dziecka J. P. przeciwko gruźlicy ( pierwsza dawka) i WZW B ( pierwsza dawka ) w terminie 1 miesiąca oraz wystąpił do Wojewody Pomorskiego z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2023 r. Wojewoda Pomorski nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Skarżący wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Jako ich podstawę wskazał określenie obowiązku niezgodnie z treścią przepisu prawa oraz brak wymagalności obowiązku szczepień. Wskazał, że zarówno zakreślony termin na wykonanie obowiązku, jak i sam obowiązek wykonania szczepień objętych tytułem wykonawczym nie wynikają z przepisów prawa. Obowiązek wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych wynika jedynie z Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanego w dzienniku urzędowym przez Ministra Zdrowia, który nie jest źródłem prawa. Nadto, zdaniem skarżącego, nie jest możliwe wykonanie nałożonego obowiązku w terminie zakreślonym w tytule wykonawczym, bowiem poddanie dziecka wszystkim wymienionym w nim szczepieniom w tak krótkim czasie może narazić dziecko na niebezpieczeństwo. Organ nie przedstawił też dokumentów potwierdzających przeprowadzenie przez lekarza kwalifikującego do szczepień badań, wykluczających przeciwskazania do podania szczepionek.

Powiatowy Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia 8 lutego 2024 r. uznał zgłoszone zarzuty za bezzasadne.

Organ wskazał, że obecnie obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych , które weszło w życie z dniem 1 października 2023 r. W załączniku nr 1. do rozporządzenia określono rodzaj szczepień, dawki i wiek, w którym są podawane oraz termin wykonania szczepień. W tytule wykonawczym wskazano w treści obowiązku , jakich szczepień obowiązek dotyczy i której dawki. Szczepienia te podaje się w pierwszej dobie życia, wobec czego jeden miesiąc jest wystarczający, aby zrealizować obowiązek szczepień. Organ wskazał ponadto, że obowiązek podania się szczepieniom ochronnym oznacza także obowiązek poddania się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu.

Po rozpatrzeniu zażalenia strony skarżącej, Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: "organ odwoławczy", "Wojewódzki Inspektor Sanitarny") zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji wskazując, że w pełni akceptuje i przyjmuje jako własne stanowisko tego organu.

Organ odwoławczy wskazał, że rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077, dalej: "rozporządzenie") wydane zostało na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm., dalej: "u.z.z.z.ch."). Regulacje w nim zawarte określają terminy, w których należy rozpocząć i zakończyć szczepienie w celu przyjęcia pełnego cyklu szczepień. Natomiast obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym oraz odpowiedzialność za jego wypełnienie w przypadku osoby małoletniej wynikają wprost z przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) i pkt 3 oraz ust. 2 u.z.z.z.ch).

Organ odwoławczy wyjaśnił, że powoływany przez stronę skarżącą wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. zawiera tzw. klauzulę odraczającą, zatem dotychczasowe przepisy zachowują moc obowiązującą w okresie 6 miesięcy od dnia jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ogłoszono w dniu 12 maja 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 909). W dniu 27 września 2023 r. Minister Zdrowia wydał rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które obowiązuje od dnia 1 października 2023 r. Rozporządzenie zawiera wykaz chorób zakaźnych, przeciwko którym istnieje ustawowy obowiązek szczepienia, a także schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek oraz terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które, na podstawie § 3 ust. 2, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 5 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 338 ze zm.) do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, o których mowa w art. 2, należy ustalanie zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się zatem wymagalny, jeżeli szczepienie nie zostało wykonane w terminie określonym poprzednio w Programie Szczepień Ochronnych, a obecnie w schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży. Wynika on zatem wprost z przepisów prawa i podlega wykonaniu. Uchybienie przez rodziców temu obowiązkowi powoduje konieczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu.

W ocenie organu odwoławczego Powiatowy Inspektor Sanitarny zebrał wszystkie informacje mające znaczenie dla załatwienia sprawy, w szczególności ustalił, czy obowiązek zaszczepienia dziecka skarżącej stał się wymagalny oraz czy nie został odroczony ze względów zdrowotnych. Organ I instancji w sposób kompleksowy rozpoznał zarzuty zgłoszone przez stronę skarżącą, czemu dał wyraz w wydanym postanowieniu.

Skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, żądając uchylenia postanowień organów obu instancji i umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

1/ art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch., poprzez uznanie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego za źródło prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie , że możliwe jest nakładanie na obywateli obowiązku zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo że jest on jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli, co potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 maja 2023 r.;

2/ art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.z.z.ch. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje, z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek,

3/ art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez uznanie, że szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 u.z.z.z.ch. może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, że strona skarżąca może zaszczepić dziecko w terminie przewidzianym w treści rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.,

4/ art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, że obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej,

5/ art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., zmienionej Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z dnia 10 lipca 1993 r.) oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego stronie skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu wyjście poza zakres zaskarżenia i rozpoznanie postanowienia organu I instancji w zakresie zarzutu niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów, podczas gdy w przedmiotowym zakresie postanowienie wierzyciela nie było zaskarżone, a zatem stało się ono prawomocne.

Strona skarżąca wniosła o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem dotyczącym zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 u.z.z.z.ch. z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień, tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób, u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie, w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Strona skarżąca wniosła o ewentualne zwrócenie się Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust.1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Z uwagi na powyższe wnioski strona skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania sądowego do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, ewentualnie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.

Strona skarżąca podniosła przede wszystkim, że organ odwoławczy w wydanym postanowieniu poddał analizie całe postanowienie organu pierwszej instancji , podczas gdy zażalenie nie zaskarżało całości tego postanowienia. Wierzyciel w punkcie 1. uznał zarzut niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów, zaś w punkcie 2. oddalił pozostałe zarzuty. Strona w zażaleniu zaskarżyła jedynie pkt 2. postanowienia, zatem organ odwoławczy, rozpoznając prawidłowość stanowiska w zakresie niezaskarżonym, przekroczył uprawnienie do skontrolowania zaskarżonego postanowienia.

Argumentacja skargi koncentruje się na wykazaniu, że nakładając na skarżącego obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie działały na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, bowiem oparły się o postanowienia komunikatu GIS. Skarżący na poparcie swojego stanowiska powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów administracyjnych. W obszernej części skargi strona skarżąca stara się wykazać, że szczepienia ochronne powinny być dobrowolne. Odwołała się do regulacji obowiązujących w innych krajach europejskich oraz orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wydanych w związku z naruszeniem Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest bezzasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Starogardzie Gdańskim, którym uznano wniesione przez B. P. zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej za bezzasadne.

Na wstępie stwierdzić należy, że profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest, zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, obowiązkiem władz publicznych. W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 u.z.z.z.ch. wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych.

Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.ch., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć - zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy - jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, zgodnie z art. 5 ust. 2 w/w ustawy ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy u.z.z.z.ch., zamieszczone w rozdziale IV, dotyczącym szczepień ochronnych. Z art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch. wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5).

Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Realizacja tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie go przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu (zob. wyroki NSA z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17, II OSK 43/18).

Przechodząc do oceny zasadności skargi zauważyć należy, że z uwagi na sposób sformułowania treści jej zarzutów można odnieść wrażenie, że strona skarżąca nie wie dokładnie, jakiej treści postanowienia kwestionuje. Organ I instancji bowiem nie skonstruował swojego postanowienia w punktach, o treści przytoczonej przez stronę skarżącą, lecz uznał zarzuty strony skarżącej za bezzasadne.

Zarzut skargi, jakoby organ odwoławczy, rozpoznając prawidłowość stanowiska w zakresie niezaskarżonym przekroczył uprawnienie do skontrolowania postanowienia organu pierwszej instancji, jest zatem zarzutem całkowicie chybionym.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Starogardzie Gdańskim, że zgodnie z treścią art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, nie zaś uznaje zarzut za bezzasadny; organ powinien posługiwać się terminologią ustawową. To uchybienie nie ma jednak żadnego wpływu na wynik sprawy, bowiem z treści postanowienia wynika bezsprzecznie, że organ nie uznaje zasadności argumentacji strony, a sąd może uchylić zaskarżone postanowienie jedynie wówczas, gdy naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Strona skarżąca w treści skargi zarzuca organom , że zaliczyły Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, mimo że jest to akt prawa wewnętrznego, na podstawie którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli, co potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19. Strona skarżąca nie zauważa jednak , że z uwagi na treść przywołanego przez stronę skarżącą wyroku Trybunału Konstytucyjnego Minister Zdrowia, na podstawie art. 17 ust.10 u.z.z.z.ch., wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (dalej: "rozporządzenie"), na które powoływały się organy obu instancji. Regulacje w nim zawarte określają terminy, w których należy rozpocząć i zakończyć szczepienie w celu przyjęcia pełnego cyklu szczepień. Natomiast obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym oraz odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku w przypadku osoby małoletniej wynikają wprost z przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) i pkt 3 oraz ust. 2).

W niniejszej sprawie strona skarżąca wniosła do wierzyciela dwa zarzuty: określenie obowiązku niezgodnie z treścią przepisu prawa oraz brak wymagalności obowiązku szczepień. Są to zarzuty wymienione w zamkniętym katalogu zarzutów, określonych art. 33 § 2 u.p.e.a., który stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest

wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zarzuty wniesione przez stronę skarżącą zostały ujęte w treści art. 33 § 2 pkt 2 lit. c oraz art. 33 §2 pkt 6 lit.c u.p.e.a.

Nie można podzielić zarzutów skargi, że obowiązek zaszczepienia dziecka strony nie był wymagalny.

Zauważyć należy, że tytuł wykonawczy wobec strony wystawiono z uwagi na niezaszczepienie dziecka strony, J. P., przeciwko gruźlicy ( pierwsza dawka) i WZW B ( pierwsza dawka ).

W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określono , że gruźlica i WZW B objęte są obowiązkiem szczepień ochronnych ( § 2 pkt 2 i 12 rozporządzenia ).

Dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, w tym przeciw gruźlicy i przeciw WZW B ( § 3 ust. 1 pkt 1 i 7 rozporządzenia).

Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia ( § 3 ust. 2 rozporządzenia).

W załączniku nr 1 do rozporządzenia podano schemat obowiązkowych szczepień dla dzieci i młodzieży. W tabeli I – szczepienie podstawowe - wskazano, że szczepienie przeciwko gruźlicy odbywa się w schemacie jednodawkowym ( liczba dawek), pojedyncza dawka w 1 dobie życia ( wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia), przed wypisem ze szpitala ( termin wykonania szczepienia).

Z kolei szczepienie przeciw WZW B odbywa się w schemacie 3- dawkowym lub 4 dawkowym ( w zależności od tygodnia urodzenia dziecka i masy urodzeniowej ), przy czym w obu przypadkach 1 dawka w pierwszej dobie życia ( wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia) , kolejno - 24 godziny po urodzeniu oraz przed wypisem ze szpitala ( termin wykonania szczepienia).

Nie budziło wątpliwości w niniejszej sprawie, że strona skarżąca nie poddała i nie chce poddać dziecka szczepieniom ochronnym. Dziecko strony nie zostało – co jest niesporne - poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw gruźlicy i przeciw WZW ani w 1 dobie życia czy 24 godziny po urodzeniu, ani do czasu wystosowania do strony upomnienia, mimo że w dniu wystosowania upomnienia - 10 października 2023 r. - rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. już obowiązywało, bowiem weszło w życie z dniem 1 października 2023 r.

Z uwagi na to, że obowiązek szczepień powstaje z mocy prawa, a rozporządzenie obowiązuje od dnia 1 października 2023 r., dziecko strony skarżącej , urodzone [...] 2023 r. , które w świetle treści rozporządzenia powinno być poddane szczepieniom w pierwszej dobie życia lub 24 godziny po urodzeniu, powinno być zaszczepione niezwłocznie od dnia 1 października 2023 r. , co jednak nie miało miejsca.

Zasadnie zatem do strony skarżącej organ pierwszej instancji wystosował upomnienie, odebrane przez stronę w dniu 18 października 2023 r., a następnie w dniu 8 listopada 2023 r. wystawił tytuł wykonawczy , bowiem obowiązek szczepień nie został spełniony.

Należy zgodzić się z organami, że nie doszło do określenia obowiązku niezgodnie z treścią przepisu prawa. Organ w treści tytułu wykonawczego powołał się na treść przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, z których wynika obowiązek szczepień oraz w których wskazano osoby, odpowiedzialne za wypełnienie tego obowiązku wobec osób małoletnich, wskazał, że w dniu 8 listopada 2023 r. uzyskano informację, że strona nadal nie zaszczepiła dziecka przeciw gruźlicy oraz WZW B. W związku z tym określił , że dziecko strony powinno być poddane szczepieniu przeciwko gruźlicy ( pierwsza dawka) i WZW B ( pierwsza dawka ) w terminie 1 miesiąca. Ten ostatni termin określony został przez sam organ , który nakładając obowiązek zaszczepienia dziecka wskazuje termin, w którym obowiązek musi być spełniony. To organ ocenia , na podstawie okoliczności danej sprawy, w jakim czasie strona realnie może ten obowiązek spełnić. Termin miesięczny został uznany przez organy za umożliwiający stronie skarżącej wywiązanie się z nałożonego obowiązku szczepień. Ze stanowiskiem tym Sąd orzekający się zgadza. W terminie miesięcznym możliwe jest wykonanie zaszczepienia dziecka dwoma szczepionkami.

Sąd nie podziela zatem zarzutów skargi o naruszeniu przez organy przepisów Konstytucji, ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, kodeksu postępowania administracyjnego.

W postanowieniach wydanych w sprawie egzekucji administracyjnej organy mają obowiązek odnieść się do wniesionych przez stronę zarzutów. W niniejszej sprawie nie była sporna ani data urodzin dziecka strony, ani okoliczność jego niezaszczepienia przeciwko gruźlicy i WZW B. Pozostałe istotne kwestie wynikały z przepisów prawa. Brak było zatem potrzeby szczegółowego wskazywania przez organy, na jakich dowodach oparły swe ustalenia i jakim dowodom odmówiły wiarygodności.

Zarzut naruszenia art. 17 ust. 9 u.p.e.a. jest całkowicie chybiony. W ustawie tej brak jest przywołanej przez stronę skarżącą jednostki redakcyjnej.

Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 9 u.z.z.z.ch. obowiązkiem lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną jest powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych.

Nie oznacza to jednak, że obowiązek szczepień nie powstaje, jeżeli strona nie zostanie powiadomiona o obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Obowiązek ten powstaje z mocy prawa. Przepis art. 17 ust.9 u.z.z.z.ch. jest przepisem skierowanym do lekarzy, nie zaś przepisem uzależniającym powstanie obowiązku zaszczepienia dziecka od poinformowania osoby zobowiązanej do poddania dziecka szczepieniom o takim obowiązku. Ponadto w niniejszej sprawie strona skarżąca była świadoma istnienia obowiązku zaszczepienia dziecka i nie poddawała dziecka szczepieniom z powodu kwestionowania legalności obowiązku szczepień.

Podkreślić jeszcze raz trzeba, że wszelkie czynności i orzeczenia w niniejszej sprawie były podejmowane przez organy pod rządami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych oraz że organy nie opierały się na treści komunikatu GIS. Zatem wszelkie zarzuty skargi dotyczące tej kwestii , w tym naruszenia zasad konstytucyjnych, są chybione.

Mając na uwadze treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdza, że organ w sposób wyczerpujący i poprawny ustalił stan faktyczny i prawny sprawy, a wyniki ustaleń przedstawił właściwie w uzasadnieniu wydanego postanowienia.

Nie można podzielić argumentacji strony skarżącej, że doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego stronie skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

Chroniona Konstytucją wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń, m.in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje także, że zgodnie z art. 95 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.ch., i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska, o czym stanowi art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3542/15). Ustawodawca przewidział także, że wykonanie szczepienia poprzedza badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie można przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 389/16).

W tym miejscu wskazać też trzeba , że w wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r. (sprawa nr 47621/13 – Vavřička i inni), zapadłym na tle stosowania czeskich przepisów dotyczących szczepień ochronnych Trybunał wskazał, że obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. Zdaniem Trybunału, ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa. Wskazano, iż ustawowy obowiązek szczepień stanowczo poparły w pozwanym państwie wszelkie autorytety medyczne, a obowiązkowe szczepienia mogą zostać uznane za prawidłową reakcję organów państwowych wobec pilnej potrzeby ochrony zdrowia publicznego i indywidualnych osób przed ciężkimi chorobami. Trybunał podkreślił również, że w przypadku dziecka nadrzędną przesłanką jest jego dobro, a zaszczepienie i ochrona przed groźnymi chorobami bezsprzecznie leżą w interesie dziecka. Celem polityki szczepień jest ochrona każdego dziecka - czy to zaszczepionego indywidualnie, czy w drodze odporności "stadnej" - przed poważnymi chorobami. Tym samym ingerencja w prawo do poszanowania prywatności skarżących nie mogła zostać uznana za naruszenie ze względu na ważne interesy społeczne, które realizowała. Nie doszło zatem do naruszenia art. 8 Konwencji (por. K. Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., nr 47621/13, System Informacji Prawnej LEX/el 2021).

W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniami prawnymi o treści wskazanej w skardze, jak również do zawieszenia niniejszego postępowania.

Prawidłowości podjętego przez organ rozstrzygnięcia nie podważają także rozważania strony skarżącej dotyczące dobrowolności szczepień w innych państwach, zasadności wprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych bez jednoczesnego powołania funduszu odszkodowawczego, czy też rejestracji niepożądanych odczynów poszczepiennych. Obowiązek szczepień ochronnych jest uregulowany w Polsce w przepisach prawa i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych. Wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami kodeksu wykroczeń ( NSA w wyrokach z dnia: 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11, 19 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 27/21).

Wskazać też trzeba, że w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi unormowano w art. 17a , 17 e -17 h przesłanki przyznania i wysokość świadczenia kompensacyjnego, wypłacanego z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych, w związku z wystąpieniem działań niepożądanych po podaniu szczepionki albo szczepionek.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.