Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 70/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i w pozostałym zakresie umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 1 i 3, art. 1a, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 151 w zw. z art. 149 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak sędzia WSA Elżbieta Lenart asesor WSA Mateusz Rogala (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2023 r. sprawy ze skargi A.S., S. S., P. S., L. G., K. D., D.G., A. G. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz A.S., S. S., P. S., L. G., K. D., D.G., A. G. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia 24 lutego 2023 r. A.S., S.S., P.S., L.G, K.D., D.G. oraz A.G. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność i przewlekłość Prezydenta m.st. Warszawy w rozpatrzeniu wniosku z dnia 9 sierpnia 2017 r. o zmianę, na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), pkt 3 decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 18 października 2012 r. nr [...] o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość należącą do Skarbu Państwa o powierzchni 801,20 m2, położoną w [...] przy ul. [...], pochodzącą z dawnej nieruchomości hipotecznej pod nazwą "[...]".

Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 12 k.p.a. polegające na braku podejmowania działań bezpośrednio zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania wniosku.

Mając powyższe na uwadze, wnieśli o wyznaczenie organowi miesięcznego terminu do wydania decyzji; rozpoznanie skargi w postępowaniu uproszczonym; przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości 5000 zł i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podali, że będąc w przekonaniu o pewnej wadliwości prawnej pkt 3 decyzji z dnia 18 października 2012 r. o ustaleniu odszkodowania, złożyli wniosek o zmianę pkt 3 tej decyzji, poprzez stwierdzenie, że odszkodowanie za nieruchomość stanowiącą własność Skarbu Państwa zostanie wypłacone przez Prezydenta m.st. Warszawy działającego jako organ wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Powyższa zmiana pozwoliłaby, w ocenie skarżących, na wypłatę na ich rzecz odszkodowania.

Skarżący podkreślili, że nie jest im wiadome, by Prezydent m.st. Warszawy rozpoczął procedowanie ww. wniosku. Brak działania organów administracji publicznej w tej sprawie, pomimo że od momentu wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania minęło 11 lat, nie pozwala skarżącym na satysfakcję z decyzji o ustaleniu odszkodowania, zaś fakt, iż organ od 6 lat nie jest w stanie rozpoznać wniosku o zmianę pkt 3 decyzji, wywołuje u skarżących poczucie krzywdy, bowiem czują się oni pominięci. Zaniechania organu powodują, że odszkodowanie przyznane prawomocną oraz wykonalną decyzją o ustaleniu odszkodowania w dalszym ciągu nie zostało skarżącym wypłacone.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Organ wyjaśnił, że postępowanie w sprawie z wniosku skarżących o zmianę pkt 3 decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 18 października 2012 r. nr [...] zostało zawieszone postanowieniem Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 28 marca 2023 r. nr [...] do czasu ustalenia następstwa prawnego po zmarłej B. K. oraz zakończenia prowadzonego przez Wojewodę Mazowieckiego postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 18 października 2012 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga na bezczynność zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności, należy zwrócić uwagę, że jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, w zakresie wskazanych w piśmie inicjującym postępowanie przed sądem administracyjnym postaci niedziałania organu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., sąd administracyjny nie jest związany kwalifikacją wskazaną przez skarżących. Ostateczną decyzję dotyczącą tego, czy w danej sprawie istnieje stan bezczynności organu czy stan przewlekłości prowadzonego postępowania podejmuje Sąd i daje temu wyraz w wyroku (zob. postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12, dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).

Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:

1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność),

2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

Terminy załatwiania spraw w postępowaniu jurysdykcyjnym określają przepisy art. 35 k.p.a., a przekroczenie tych terminów (ewentualnie terminów szczególnych lub przedłużonych w związku z postanowieniami art. 36 k.p.a.) oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu administracyjnego (patrz T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2005, s. 86).

Zdaniem Sądu, istota zarzutów skargi w niniejszej sprawie dotyczy niezałatwienia sprawy w terminach ustawowych, określonych w art. 35 k.p.a. i z tej przyczyny należało uznać, że przedmiotem skargi jest bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w rozpoznaniu wniosku z dnia 9 sierpnia 2017 r. o zmianę pkt 3 decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 18 października 2012 r. nr [...] o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość, pomimo że skarżący wskazali, iż skarżą również przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w tej sprawie.

Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności, jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów, będą natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 9 sierpnia

2017 r. (k. 180 akt administracyjnych) A.S., S.S., P.S.,L.G., K.D., D.G., A.G. i B.K. złożyli do Prezydenta m.st. Warszawy wniosek o zmianę pkt 3 decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 18 października 2012 r. nr [...] o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość należącą do Skarbu Państwa o powierzchni 801,20 m2, położoną w [...] przy ul. [...], pochodzącą z dawnej nieruchomości hipotecznej pod nazwą "[...]". Organ był zobowiązany do rozpatrzenia tego wniosku i zakończenia sprawy administracyjnej w postępowaniu nadzwyczajnym w trybie art. 155 k.p.a. w sposób przewidziany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wprawdzie będąca przedmiotem wniosku skarżących decyzja z dnia 18 października 2012 r. była i jest w dalszym ciągu przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności, jednak okoliczność ta nie zwalniała organu od obowiązku nadania biegu złożonemu w dniu 9 sierpnia 2017 r. wnioskowi o zmianę tej decyzji i wydania procesowego rozstrzygnięcia, którego prawidłowość mogłaby zostać zweryfikowana przez organ wyższej instancji i ewentualnie sąd administracyjny. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, organ do dnia złożenia skargi nie wydał żadnych rozstrzygnięć procesowych w sprawie ww. wniosku. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że organ pozostawał bezczynny w rozpoznaniu wniosku skarżących.

Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność, sąd stwierdza jednocześnie, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W ocenie Sądu, taka sytuacja niewątpliwie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.

W sprawie z wniosku skarżących z dnia 9 sierpnia 2017 r. o zmianę pkt 3 decyzji z dnia 18 października 2012 r., organ, jak już wskazywano, do dnia złożenia skargi (tj. 27 lutego 2023 r.) nie wydał decyzji kończącej postępowanie lub postanowienia o jego zawieszeniu. Z analizy akt administracyjnych wynika przez ten okres organ nie podejmował jakichkolwiek czynności zmierzających do rozpoznania wniosku (z wyjątkiem skierowania w dniu 17 sierpnia 2017 r. pisma do Wojewody Mazowieckiego z zapytaniem, na jakim etapie jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 18 października 2012 r.). Ostatecznie postępowanie zostało zawieszone dopiero po wniesieniu do Sądu skargi na bezczynność – postanowieniem z dnia 28 marca 2023 r. Od upływu terminu określonego w art. 35 § 3 k.p.a. do dnia zawieszenia postępowania w sprawie upłynęło zatem 5,5 roku. Organ w odpowiedzi na skargę nie podjął nawet próby wyjaśnienia tak rażącego przekroczenia terminu zakończenia postępowania. Brak jakichkolwiek działań organu w tej sprawie świadczy o jaskrawym lekceważeniu prawa stron do szybkiego zakończenia postępowania. Nie budzi natomiast wątpliwości Sądu, że okoliczności będące przyczyną zawieszenia postępowania w dniu 28 marca 2023 r. winny zostać zbadane przez organ niezwłocznie po wpłynięciu wniosku o zmianę pkt 3 decyzji z dnia 18 października 2012 r., a ewentualne wcześniejsze wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania w tej sprawie umożliwiłoby skarżącym dokonanie kontroli instancyjnej a następnie sądowoadministracyjnej takiego rozstrzygnięcia.

Biorąc powyższe pod uwagę, w szczególności zaś niepodejmowanie żadnych czynności w sprawie złożonego wniosku przez ponad pięć lat, Sąd uznał w pkt 1 wyroku, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Ostatecznie postanowieniem z dnia 28 marca 2023 r., a więc już po złożeniu skargi do Sądu w niniejszej sprawie, organ wydał postanowienie nr [...], którym, na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., zawiesił postępowanie administracyjne.

Należy zaznaczyć, że prawidłowość tego postanowienia nie jest przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie. Natomiast zgodnie z art. 101 § 3 k.p.a., na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie. W myśl zaś art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie podlegają kontroli przez sądy administracyjne. Strona ma zatem możliwość poddania kontroli sądu administracyjnego postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego w odrębnym trybie, zaś w niniejszej sprawie Sąd zobowiązany jest wziąć pod uwagę okoliczność zawieszenia postępowania, która skutkuje tym, że postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu stało się bezprzedmiotowe i w tym zakresie należało umorzyć postępowanie sądowe w pkt 2 wyroku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Biorąc pod uwagę, że organ zawiesił postępowanie w sprawie z wniosku o zmianę decyzji, brak jest zatem potrzeby dyscyplinowania organu do załatwienia tej sprawy, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności przemawiające za przyznaniem od organu na rzecz skarżących wnioskowanej sumy pieniężnej. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. powinna być stosowana w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. W ocenie Sądu, taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, w szczególności biorąc pod uwagę, że w dniu wyrokowania postępowanie z wniosku skarżących zostało zawieszone, co oznacza, że obecnie organ nie może podejmować czynności w tej sprawie z wyjątkiem czynności niezbędnych w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego (art. 102 k.p.a.).

Z tych przyczyn Sąd w pkt 3 wyroku oddalił skargę w części dotyczącej wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Umorzenie postępowania w pkt 2 sentencji nastąpiło na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 sentencji Sąd wydał na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. O kosztach w pkt 4 sentencji orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.