Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 163/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71c § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 61a § 1, art. 144
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 119 pkt 3, art. 120, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Tomasz Smoleń /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Z.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 31 stycznia 2024 r., nr SKO.418/15/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie wniosku w części dotyczącej niewszczynania egzekucji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 31 stycznia 2024 r., sygn. akt SKO.418/15/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (SKO, organ odwoławczy) utrzymało w mocy postanowienie z 31 października 2023 r., znak [...] wydane z upoważnienia Marszałka Województwa P. w R. przez Głównego Księgowego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie wniosku wniesionego przez Z.D. (Skarżąca) w części dotyczącej niewszczynania egzekucji na podstawie upomnienia nr [...] z [...] września 2023 r.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 3 października 2023 r. Skarżąca złożyła wniosek o odroczenie terminu płatności oraz o niewszczynanie egzekucji dotyczącej zaległej opłaty za rok 2023 z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej, naliczonej na podstawie decyzji Prezydenta Miasta R., znak [...] z dnia 18 lutego 2015 r. objętej upomnieniem nr [...] z dnia 25 września 2023 r.

Postanowieniem z 31 października 2023 r. organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w zakresie wniosku wniesionego przez Skarżącą w części dotyczącej niewszczynania egzekucji na podstawie upomnienia nr [...] z dnia 25 września 2023 r. W uzasadnieniu swojego postanowienia organ I instancji wskazał, że nie może on rozpatrzyć żądania strony, z uwagi na brak adekwatnej podstawy prawnej. Bowiem w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji brak jest określonych, przepisów umożliwiających rozpatrzenie wniosku.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca i we wniesionym zażaleniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz wstrzymanie wszelkich czynności egzekucyjnych do czasu rozpoznania niniejszego postępowania odwoławczego jak też wskazanych poniżej postępowań mających na celu ustalenie wysokości należnego zobowiązania.

SKO nie podzieliło argumentacji zażalenia i postanowieniem z 31 stycznia 2024 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

Powołując treść art. 61a § 1 i 2 k.p.a. SKO wyjaśniło, że pierwszą przesłanką do wydania postanowienia w trybie tego przepisu jest wniesienie podania "przez osobę nie będącą stroną". Drugą niezależną przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61 a § 1 k.p.a. jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania".

SKO zauważyło, że okoliczności sprawy w zakresie określonym przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji prowadzą do wniosku, że zaskarżone postanowienie wydane w oparciu o przepis art. 61a § 1 kpa jest w ustalonym stanie sprawy zasadne. Organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że oparł swoje rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia ww. postępowania administracyjnego na przesłance przedmiotowej wystąpienia innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Organ I instancji w uzasadnieniu ww. postanowienia wyjaśnił: że nie ma podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego na wskutek złożonego wniosku Skarżącej, z uwagi na fakt, iż zawnioskowane żądanie "o niewszczynaniu egzekucji na podstawie upomnienia nr BF [...] z dnia 25 września 2023r.", powoduje, że brak

jest w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podstawy materialnoprawnej pozwalającej na rozpatrzenie przedmiotowego żądania.

W ramach ww. ustawy w myśl art. 71c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2023.2505 - dalej: "u.p.e.a.") "organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego może, w drodze decyzji, odroczyć termin zapłaty należności -pieniężnych albo rozłożyć na raty zapłatę należności pieniężnych ...". Wobec czego żądanie rozpatrywane w ramach przedmiotowej sprawy nie zostało ujęte w katalogu ulg w ramach komentowanego przepisu. Zatem, ustalenie powyższej okoliczności już na etapie badania treści żądania podania (wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego) uzasadnia właśnie odmowę wszczęcia postępowania. W takim przypadku adekwatną reakcją organu I instancji na wniosek Skarżącej była odmowa wszczęcia postępowania. Tym samym SKO w pełni podziela ocenę zaprezentowaną przez organ I instancji.

Skargę na postanowienie SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła Skarżąca zarzucając mu naruszenie:

I. Przepisów postępowania w postaci art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego nienależyte zastosowanie nie zgromadzenie przez organ wydający decyzję rzetelnego materiału dowodowego i nierozpatrzenie go w sposób odpowiadający ogólnie przyjętym zasadom proceduralnym;

II. Przepisów postępowania w postaci art. 6, art 7, art. 7a § 1, art. 8 k.p.a. poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, tj. poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego;

III. Przepisów postępowania w postaci art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o finansach publicznych poprzez brak zastosowania a co za tym idzie poprzez odmowę odroczenia terminu uiszczenia opłaty rocznej należnej na rok 2023.

Podnosząc powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o:

1. Zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie w sprawie w sposób uwzględniający pierwotne żądanie wnioskodawców w postaci niewszczynania egzekucji;

2. Ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji;

3. ponadto wnoszę o wstrzymanie wszelkich czynności egzekucyjnych do czasu rozpoznania niniejszego postępowania odwoławczego jak też wskazanych poniżej postępowań mających na celu ustalenie wysokości należnego zobowiązania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienie nie jest bowiem dotknięte wadami podniesionymi w skardze, jak również innymi, które sąd administracyjny jest zobowiązany uwzględniać z urzędu jako niezwiązany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2023., poz. 1634 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), a które to wady przemawiałyby za jego uchyleniem.

Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie ma charakter formalny i zostało wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. czyli żądanie o wszczęcie postępowania - zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. odnosi się zatem do takich sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania administracyjnego. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy bowiem rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa - tak jak w niniejszym przypadku - brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w postępowaniu administracyjnym (por.m.in. wyrok WSA w Warszawie z 15 stycznia 2024 r., sygn. II SA/Wa 636/23).

Zakwestionowane przez skarżącą postanowienie zostało wydane w rezultacie złożenia przez nią wniosku o odroczenie terminu płatności oraz o niewszczynanie egzekucji dotyczącej zaległej opłaty za rok 2023 z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. Jak trafnie wskazało SKO zgodnie z art. 71c § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego może, w drodze decyzji, odroczyć termin zapłaty należności pieniężnych albo rozłożyć na raty zapłatę należności pieniężnych. W świetle przywołanego przepisu organy nie mają podstawy prawnej do merytorycznego odniesienia się do wniosku Skarżącej o niewszczynanie egzekucji na podstawie upomnienia nr [...] z 25 września 2023 r. Na podstawie wskazanego przepisu organy uprawnione są jedynie do rozpoznania wniosku odroczyć termin zapłaty albo rozłożyć na raty zapłatę należności pieniężnych. W takiej sytuacji za prawidłowe należy uznać stanowisko organów odmawiające wszczęcia postępowania.

Niezasadne są zarzuty zawarte w złożonej skardze. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że postanowienie wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. ma charakter proceduralny, co oznacza, że organ wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, nie może odnosić się do meritum sprawy będącej przedmiotem wniosku. Z treści art. 61a § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod kątem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza więc badanie istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność i to w rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo uczyniły. Nie były natomiast uprawnione do czynienia jakichkolwiek ustaleń i odnoszenia się do kwestii wskazywanych przez Skarżącą w skardze.

Mając na uwadze powyższe okoliczności należało uznać, że zaskarżone postanowienie, a także utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostały zgodnie z art. 61a § 1 w związku z art. 144 k.p.a.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.