Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1665/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 3, art. 104
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna,, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Protokolant specjalista Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2024 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 4 sierpnia 2023 r. nr SKO.PS/41.5/815/2023/15605/ŁK w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium") decyzją z dnia 4 sierpnia 2023 r. nr SKO.PS/41.5/815/2023/15605/ŁK, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) - dalej "k.p.a.", po rozpoznaniu odwołania B. M. (dalej: "strona", "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta B. (dalej "organ I instancji") z dnia z dnia 2 czerwca 2023 r. nr [...], [...] w przedmiocie:

1. zobowiązania strony do zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę B. na świadczenia z pomocy społecznej tj. odpłatności za pobyt babci I. M. w Domu Pomocy Społecznej w S. (dalej: "DPS") w okresie od 26 kwietnia 2021 r. do [...]2023 r. (na podstawie decyzji, znak sprawy: [...] z dnia 8 czerwca 2022 r.) w łącznej kwocie 27.230,37 zł;

2. zobowiązania strony do zwrotu wydatków poniesionych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. , określonych w pkt 1, na konto MOPS;

3. wskazania 14-dniowego terminu spłaty wydatków poniesionych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. od momentu, kiedy decyzja stanie się ostateczna;

4. odmowy umorzenia i odstąpienia od żądania zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę B. na świadczenia z pomocy społecznej tj. odpłatności za pobyt babci strony w DPS w okresie od 26 kwietnia 2021 r. do [...]2023 r. (na podstawie decyzji, znak sprawy: [...] z dnia 8 czerwca 2022 r.) w łącznej kwocie 27.230,37 zł.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia 8 czerwca 2022 r. nr [...] organ I instancji ustalił stronie odpłatność za pobyt babci w DPS w okresie od 21 kwietnia 2021 r. do [...] 2023 r.

W toku postępowania instancyjnego Kolegium decyzją z dnia 21 lipca 2022 r. utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji. Następnie WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 25 stycznia 2023 r. o sygn. akt: II SA/Gl 1365/22 oddalił skargę Wnioskodawcy (orzeczenie nieprawomocne).

Po rozpatrzeniu wniosku strony o zwolnienie go z obowiązku ponoszenia opłat za pobyt babci w DPS, organ I instancji decyzją z dnia 18 stycznia 2023 r., działając na podstawie art. 64 i art. 64a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.) – dalej: "u.p.s.", odmówił uwzględnienia jego żądania.

Z decyzją organu I instancji nie zgodziła się strona, która odwołała się do Kolegium.

Kolegium decyzją z dnia 9 marca 2023 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W jej motywach przedstawiono przebieg postępowania, a także stan prawny znajdujący zastosowanie w sprawie oraz analizę dochodów i wydatków rodziny strony. W wyniku analizy materiału dowodowego sprawy Kolegium stwierdziło, że strona, mając świadomość ciążących na niej obowiązków, zaciągnęła dwa kredyty, oraz ponosi inne koszty wykraczające poza standardowe koszty utrzymania. W konsekwencji Kolegium uznało, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 64 pkt 2 u.p.s.

W wyniku skargi skarżącego do WSA w Gliwicach na powyższą decyzję organu odwoławczego Sąd wyrokiem z dnia 15 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 707/23 oddalił jego skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w trakcie postępowania administracyjnego skarżący nie wykazał, aby wystąpiły jakiekolwiek zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które negatywnie wpłynęłyby na jego sytuację materialną lub rodzinną. W kategoriach "uzasadnionych okoliczności", o których mowa w art. 64 pkt 2 u.p.s. nie można traktować faktu spłaty kredytów. Sąd uznał również, że w sprawie nie zaszła przesłanka z art. 67 pkt 4 u.p.s.

W dniu 9 marca 2023 r. wpłynęło do organu I instancji pismo z Domu Pomocy Społecznej w S. informujące, że w dniu [...]2023 r. zmarła babcia strony, wraz z aktem zgonu. Z uwagi na powyższe organ I instancji Ośrodek decyzją z dnia 20 kwietnia 2023 r. znak sprawy [...] stwierdził z dniem [...] 2023 r. wygaśniecie decyzji administracyjnej z dnia 8 czerwca 2022 r. ustalającej odpłatność za pobyt babci strony w Domu Pomocy Społecznej w S. od 26 kwietnia 2021 r. na czas pobytu w DPS.

Następnie w dniu 21 marca 2023 r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie zobowiązania strony do zwrotu kosztów poniesionych zastępczo przez Gminę B. na świadczenia z pomocy społecznej tj. odpłatności za pobyt babci I. M. w Domu Pomocy Społecznej w S. w okresie od 26 kwietnia 2021 r. do [...]2023 r.

Na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 4 maja 2023 r. organ I instancji ustalił, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką B1. M1.. Strona jest osobą aktywną zawodowo i w marcu 2023 r. uzyskała dochód z tytułu wynagrodzenia oraz renty rodzinnej w łącznej kwocie 4100 zł. Matka strony jest również osobą czynną zawodowo - uzyskała dochód w wysokości 4449,56 zł. Dochód matki strony jest obciążony zajęciami komorniczymi niealimentacyjnymi w wysokości 1644,85 zł. Ustalony zgodnie z art. 8 u.p.s. łączny dochód rodziny strony wyniósł 8549,56 zł. W trakcie wywiadu strona podała do protokołu również wszystkie wydatki gospodarstwa domowego. Organ I instancji stwierdził, że konieczność ponoszenia opłat związanych z utrzymaniem mieszkania, mediami czy ubezpieczeniem samochodu należą do standardowych wydatków gospodarstwa domowego i nie mogą uzasadnić szczególnej sytuacji strony. Zdaniem organu I instancji strona dysponuje środkami pozwalającymi na zaspokajanie nie tylko bieżących potrzeb życiowych, ale również ponoszenie dodatkowych wydatków, które nie są niezbędne.

Mając na uwadze aktualną sytuację dochodową strony oraz wysokość jej wydatków, organ I instancji dokonał analizy czy strona jest w stanie wywiązać się z obowiązku zwrotu, który został na nią nałożony i czy w przypadku strony nie zachodzą szczególne okoliczności, których wystąpienie oznaczałoby, że żądanie zwrotu świadczeń stanowiłoby dla niej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy. W ocenie organu I instancji takie okoliczności nie zaistniały, a strona od kilkunastu miesięcy mając ostateczną decyzję w przedmiocie ustalenia odpłatności wiedziała o konieczności poniesienia wydatków i winna się była z tymi okolicznościami liczyć. W konsekwencji organ I instancji uznał, że istnieją pełne podstawy do żądania zwrotu poniesionych przez Gminę B. wydatków, ale jednocześnie wskazał, że rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie nie zamyka stronie drogi do złożenia w przyszłości wniosku o udzielenie ulgi np. poprzez rozłożenie należności na raty.

Niezadowolona z powyższej decyzji organu I instancji strona odwołała się do Kolegium, które przywołaną na wstępie decyzją z dnia 4 sierpnia 2023 r. utrzymało ją w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy i zacytował przepisy prawa mające w niej zastosowanie. Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego Kolegium stwierdziło, że nie występuje w niej "szczególnie uzasadniony przypadek" pod pojęciem, którego należy rozumieć taką sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że zaistniały nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia, które to zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych. Kolegium wskazało, przywołując stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, że umorzenie wydatków poniesionych zastępczo przez gminę, jest wyjątkiem od reguły i nakłada na właściwy organ obowiązek zbadania, czy przedmiotowy wniosek rzeczywiście dotyczy przypadku szczególnie uzasadnionego, wyważając słuszny interes obywatela i interes społeczny. O istnieniu ważnego interesu strony nie decyduje jej subiektywne przekonanie, lecz obiektywne kryteria, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Natomiast przez interes społeczny (publiczny) rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itd. W ocenie Kolegium trudności z wygospodarowaniem niezbędnych środków pieniężnych do wykonania zobowiązania stanowią przypadek zwykły, zaś do przypadku szczególnego można zaliczyć zdarzenie losowe, czy długotrwałą chorobę.

Nawiązując do treści odwołania Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowym postępowaniu prowadzonemu na podstawie art. 104 ust. 4 u.p.s kwestie relacji rodzinnych pomiędzy stroną a jej babcią nie mogą zostać uwzględnione, gdyż podlegały ocenie w innym postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości opłaty za jej pobyt w DPS. Organ odwoławczy stwierdził również, że kwestia dotycząca nieuzasadnionego skierowania babci strony do Domu Pomocy Społecznej w S. zamiast do innego Domu Pomocy Społecznej o niższych kosztach pobytu mieszkańca nie może zostać uwzględniona w kontrolowanym postępowaniu, ponieważ stanowiła przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego.

W skardze z dnia 15 września 2023 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie przepisów prawa, a to art. 61 ust. 1 pkt 1. i 2. w zw. z art. 61 ust. 3 w zw. z art. 2 i 3 u.p.s. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w sposób sprzeczny i niezgodny z celem ustawy o pomocy społecznej - a która to decyzja miała bezpośredni związek z nieuzasadnionym skierowaniem babci skarżącego do Domu Pomocy Społecznej w S., podczas gdy możliwym i koniecznym dla realizacji celów w/w ustawy było skierowanie I. M. do innego Domu Pomocy Społecznej, tj. o niższych kosztach pobytu mieszkańca tego domu;

2. naruszenie przepisów prawa, a to art. 104 ust. 4 u.p.s. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące nieprawidłowym przyjęciem, że odwołujący nie spełnia warunków do umorzenia i odstąpienia od żądania zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę B. na świadczenia z pomocy społecznej, tj. odpłatności za pobyt babci skarżącego w Domu Pomocy Społecznej w S. w okresie od dnia 26 kwietnia 2021 roku do dnia [...]2023 roku w łącznej kwocie 27.230,37 zł;

3. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak należytego przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego (w tym, w zakresie ustalenia przez organy obu instancji dobrej sytuacji dochodowej odwołującego) - skutkujące wydaniem zaskarżonej decyzji;

4. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 104 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak merytorycznego odniesienia się do zasadniczych zarzutów podnoszonych w odwołaniu, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł:

1. o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;

2. zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, wg norm przepisanych;

oraz o:

3. dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodu z załączonego do niniejszego pisma postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2023 roku, sygn. akt I OSK 1223/23 wraz z uzasadnieniem celem wykazania, że w ww. sprawie o sygn. akt I OSK 1223/23, wszczętej ze skargi kasacyjnej skarżącego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 stycznia 2023 roku, sygn. akt II SA/Gl 1365/22 w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 21 lipca 2022 roku, znak: SKO.PS/41.5/709/2022/10823 w przedmiocie opłaty za pobyt babci skarżącego w Domu Pomocy Społecznej w S. - Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił twierdzenia skarżącego o trudnej sytuacji finansowej i życiowej skarżącego, zaś wykonanie prawomocnej decyzji Burmistrza Miasta B. z dnia 8 czerwca 2022 r., nr [...] ustalającej odpłatność za pobyt babci skarżącego w domu pomocy społecznej (która to decyzja miała wpływ na treść rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji organu I instancji z dnia 2 czerwca 2023 r. oraz treść zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z dnia 4 sierpnia 2023 r., w niniejszej sprawie) - uznał, że może spowodować znaczną szkodę i doprowadzić do nieodwracalnych skutków w postaci utraty ciągłości studiów, czy nawet zaniechania ich odbywania, bądź pogorszenia stanu zdrowia matki skarżącego: celem wykazania trudnej sytuacji życiowej i finansowej skarżącego:

a nadto o;

4. wstrzymanie wykonania wydanej w niniejszej sprawie decyzji Burmistrza Miasta B. z dnia 2 czerwca 2023 roku, znak: [...], [...] - w całości, do czasu prawomocnego zakończenia niniejszego postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że postanowieniem z dnia 20 lipca 2023 roku, sygn. akt I OSK 1223/23 Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił twierdzenia skarżącego o jego trudnej sytuacji finansowej i życiowej oraz uznał, że może ono spowodować znaczną szkodę i doprowadzić do nieodwracalnych skutków w postaci utraty ciągłości studiów, czy nawet zaniechania ich odbywania, bądź pogorszenia stanu zdrowia matki skarżącego. Następnie stwierdził, że organ odwoławczy marginalnie potraktował zarzuty skarżącego odnoszące się do nieuzasadnionego skierowania I. M. do Domu Pomocy Społecznej w S. zamiast do innego Domu Pomocy Społecznej o niższych kosztach pobytu mieszkańca oraz kwestii relacji rodzinnych

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd postanowieniem z dnia 23 czerwca 2023 r. o sygn. akt II SA/Gl 1665/23 wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sprawy jest ustalenie, czy organy orzekające w sprawie zasadnie nałożyły na skarżącego obowiązek zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę B. za pobyt babci skarżącego w DPS w okresie od 26 kwietnia 2021 r. do [...]2023 r. w łącznej kwocie 27.230,37 zł. Wspomniany obowiązek oraz wysokość owej odpłatności ustalony został decyzją Burmistrza B. z dnia 8 czerwca 2022 r. nr [...], a skarga na ostateczną w tej sprawie decyzję Kolegium z dnia 21 lipca 2022 r. nr SKO.PS/41.5/709/2022/10823 została oddalona przez tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 25 stycznia 2023 r. o sygn. akt II SA/Gl 1365/22 (orzeczenie nieprawomocne wobec wniesienia skargi kasacyjnej).

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W myśl art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Zgodnie natomiast z art. 61 ust. 3 u.p.s. w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 (mieszkaniec domu) i pkt 2 (małżonek, zstępni przed wstępnymi) oraz ust. 2a (osoby niewymienione w ust. 2), z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, ustalonego w decyzji lub umowie, o której mowa w art. 103 ust. 2, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wydatki gminy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 104 ust. 3-8 stosuje się odpowiednio. Stosownie natomiast do brzmienia art. 104 ust. 3 u.p.s. wysokość ww. należności podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast zgodnie z ust. 4 tej regulacji w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty.

W przypadku stosowania art. 104 u.p.s., w ust. 4 omawianej regulacji przewidziano pewne udogodnienia dla osoby zobowiązanej do zwrotu należności. Regulacja ta powinna być interpretowana w świetle zasad i celów pomocy społecznej. Pierwszym zaproponowanym przez ustawodawcę rozwiązaniem jest odstąpienie od żądania zwrotu należności, należy przez to rozumieć "rezygnację organu administracji z domagania się zwrotu poniesionych wydatków, przy czym rezygnacja ta ma charakter bezwzględny, w tym znaczeniu, że skutkuje niedochodzeniem zwrotu już poniesionych wydatków" (zob. S. Nitecki, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, s. 733). Drugim rozwiązaniem jest umorzenie w części lub całości kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Oznacza to zmniejszenie lub likwidację obowiązku ciążącego na zobowiązanym. Umorzenie ma charakter definitywny, niemniej może znaleźć zastosowanie tylko do świadczenia nienależnie pobranego. Odroczenie terminu płatności oraz rozłożenie płatności na raty nie znoszą obowiązku zwrotu należności, a jedynie wprowadzają ułatwienia w jego realizacji, przesuwając termin wykonania zobowiązania lub umożliwiając jego periodyczną realizację (zob. I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, WKP 2023).

Odnotowania wymaga, iż wszczynając z urzędu postępowanie o zwrot poniesionych zastępczo wydatków za pobyt w domu pomocy społecznej, organ administracji właściwy do wydania decyzji na podstawie z art. 104 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 3 u.p.s., obowiązany jest w myśl art. 104 ust. 4 u.p.s. ocenić, czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu należności. Postępowanie w przedmiocie zwrotu należności oraz odstąpienia od żądania ich zwrotu, jest bowiem jednym postępowaniem. Zatem w ramach tego jednego postępowania konieczne jest wyjaśnienie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, zwłaszcza z uwagi na sytuację osoby zobowiązanej (zob.m.in.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2021 r. sygn. akt I OSK 520/21; z dnia 1 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 403/20; wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 1072/19, z dnia 5 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 503/23; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 czerwca 2022 r. sygn. akt IV SA/Wr 801/2, z dnia 24 maja 2023 r. sygn. akt IV Sa/Wr 593/22).

Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji Sąd zauważa, że obowiązek wnoszenia przez skarżącego opłat za pobyt babci w DPS ustalony został ostateczną decyzja organu I instancji z dnia 8 czerwca 2022 r. nr [...]. Kolejną decyzją z dnia 18 stycznia 2023 r. nr [...] organ I instancji odmówił stronie zwolnienia z ponoszenia tych opłat. Decyzja ta w wyniku rozpatrzenia dowołania przez Kolegium stała się ostateczna i była przedmiotem rozstrzygnięcia tut. Sądu, który wyrokiem z dnia 15 września 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 707/23 oddalił skargę skarżącego. Sąd w uzasadnieniu orzeczenia dokonał oceny relacji z jego babcią oraz sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącego. Sąd orzekający w sprawie objętej skargą zgadza się z tą oceną, gdyż sytuacja skarżącego nie zmieniła się. Organy orzekające w sprawie badały ją kilkakrotnie. Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania nie daje podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia regulacji zobowiązujących organy do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy oraz ustalenia faktów na podstawie całokształtu materiału dowodowego, ocenionego w ramach swobodnej oceny dowodów (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.). Organy prawidłowo ustaliły sytuację osobistą, rodzinną, majątkową, bytową i zawodową skarżącego. W wyniku oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym również pod kątem zaistnienia po stronie skarżącego szczególnych okoliczności uzasadniających ewentualne umorzenie w całości lub części wniesionych zastępczo przez Gminę B. opłat organy uznały zasadnie, że po stronie skarżącego brak jest takich przesłanek. Skarżący nie wykazał, że jego sytuacja uzasadnia zastosowanie ulgi w postaci umorzenia ustalonej do zwrotu kwoty. Sąd zwrócił uwagę, że organ I instancji zasadnie poinformował skarżącego o możliwości złożenia przez niego wniosku o rozłożenie podlegającej zwrotowi kwoty na raty. W ocenie Sądu skarżący jest osobą młodą, studiującą i z perspektywami na podjęcie w bliskiej perspektywie czasowej dobrze płatnej pracy, która umożliwi skarżącemu spłatę jego zobowiązania. Sytuacja dochodowa skarżącego i jego matki jest stabilna i w ocenie Sądu nie uzasadnia zastosowania ulgi w postaci odstąpienia od żądania zwrotu lub całkowitego umorzenia wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę B. .

Ponadto sąd zauważa, że decyzje wydawane na podstawie art. 104 ust. 4 u.p.s. mają charakter uznaniowy. Organ "może" odstąpić od żądania zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, co oznacza, że nawet spełnienie przesłanek przewidzianych w tym przepisie nie zobowiązuje organu do odstąpienia od żądania zwrotu opłat. Inaczej rzecz ujmując, nawet po dokonaniu ustalenia, że strona spełnia przesłanki normatywne, od zaistnienia których uzależniona jest możliwość zastosowania wskazanej instytucji ulgi, organ nie ma obowiązku orzec zgodnie z wnioskiem strony. Wystąpienie przesłanki z art. 104 ust. 4 u.p.s. jedynie umożliwia organowi zastosowanie wspomnianej ulgi (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 września 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 433/23).

Konkludując przyjąć należy, że w sprawie nie zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek, zgodnie z art. 104 ust. 4 u.p.s., uzasadniający odstąpienie od żądania zwrotu lub umorzenia poniesionych zastępczo przez Gminę B. opłat za pobyt babci skarżącego w DPS. W tym kontekście nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, jak i materialnego. Sąd nie dopatrzył się również przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organy orzekające w sprawie. Sąd podkreśla, że kwestia skierowania babci skarżącego do DPS w S. i możliwości umieszczenia jej w ośrodku o niższych opłatach nie może być przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie i nie mieści się w zakresie żadnej z przesłanek zastosowania art.104 ust. 4 u.p.s.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.