Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2356/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędzia WSA Gabriela Nowak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2016 r. sprawy ze skargi P.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania P.S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] września 2015 r. nr [...] o odmowie przyznania odwołującemu się specjalnego zasiłku celowego na dofinansowanie bieżących potrzeb bytowych, zakupu żywności, środków czystości, leków, odzieży obuwia, zakupu karty miejskiej, remontu pokoju poprzez pomalowanie i naprawę instalacji elektrycznej.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Wnioskiem z [...] sierpnia 2015 r. P.S. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie szeregu świadczeń z pomocy społecznej w tym m.in. specjalnego zasiłku celowego, który miałby być przeznaczony na sfinansowanie bieżących potrzeb bytowych, zakupu żywności, środków czystości, leków, odzieży, obuwia, zakupu karty miejskiej, remontu pokoju poprzez pomalowanie i naprawę instalacji elektrycznej. Wniosek ów wpłynął do organu [...] sierpnia 2015 r.

Wyżej wymieniony jest osobą samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe, aktywną zawodowo. Zatrudniony jest w firmie [...], a w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku – do [...] lipca 2015 r. – zatrudniony był w firmie D[...], gdzie za miesiąc lipiec 2015 r. uzyskał wynagrodzenie w kwocie [...] netto. Za pracę w [...], za miesiąc lipiec 2015 r. uzyskał natomiast wynagrodzenie w wysokości [...] netto, które wypłacone mu zostało [...] sierpnia 2015 r. Zamieszkuje w wynajętym lokalu mieszkalnym - wynajmuje pokój, za który płaci kwotę [...] miesięcznie. W toku aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu [...] sierpnia 2015 r. określał swoją sytuację zdrowotną jako dobrą.

W tak ustalonym stanie faktycznym Prezydent [...] decyzją z [...] września 2015 r., utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2015 r. odmówił wnioskodawcy przyznania specjalnego zasiłku celowego, z uwagi na niezaistnienie w jego przypadku żadnego z ryzyk socjalnych wymienionych w art. 7 pkt 2 do 15 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. – o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.) dalej: "u.p.s.", uprawniającego do uzyskania świadczenia, a także brak zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym stanowi art. 41 powołanej ustawy, przez które to pojęcie należy rozumieć zaistnienie nadzwyczajnych, wyjątkowo negatywnych, niecodziennych, wpływających na sytuację życiową zdarzeń, których strona nie była w stanie zapobiec dochowując należytej staranności. W związku zaś ze zgłoszeniem w odwołaniu od decyzji Prezydenta [...] wniosku o wyłączenie 88 członków Kolegium od rozpoznania sprawy motywowanego tym, że wymienione osoby w latach 2013-2015 często orzekały w jego sprawach, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanęło na stanowisku, że orzekanie przez członków Kolegium w innych sprawach P.S. nie stanowi okoliczności, która może wywołać wątpliwości co do ich bezstronności. Samo zaś subiektywne przeświadczenie skarżącego, iż nie są oni w pełni bezstronni nie może, w ocenie organu, stanowić przesłanki ich wyłączenia.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] P.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu naruszenie w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W motywach skargi podnosił zarzut, że do dnia wydania ostatecznego rozstrzygnięcia, mimo zgłoszenia wniosku o wyłączenie poszczególnych pracowników organu, Kolegium nie wydało w tym przedmiocie żadnego orzeczenia, a przez to zaskarżona decyzja jest niezgodna z art. 24 w zw. z art. 27 k.p.a. Przy czym w kontekście złożonego wniosku o wyłączenie pracowników zwracał uwagę, że nie został on prawidłowo podpisany i organ odwoławczy winien wezwać go o uzupełnienie braków formalnych tego wniosku. Zarzucał także organowi niedotrzymanie trzydziestodniowego terminu załatwienia sprawy, w związku z czym, żądał wymierzenia Kolegium z tego tytułu grzywny. Podniósł również zarzut skierowania podjętej przez Kolegium decyzji do podmiotu, który nie jest stroną postępowania, tj. Ośrodka Pomocy Społecznej [...], zamiast Prezydenta [...].

W oparciu o tak sformułowane i umotywowane zarzuty domagał się uchylenia wydanych w sprawie decyzji organów obydwu instancji wnioskując jednocześnie o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. W przedmiocie zawartego w skardze żądania rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, nie zgłosiło sprzeciwu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest niezasadna.

Materialnoprawną podstawą podjętych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.); przywoływana dalej jako: "u.p.s.", które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Ustawa ta w art. 41 przewiduje m.in. udzielanie pomocy społecznej w formie specjalnych zasiłków celowych. W myśl tego przepisu, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe – a takim jest skarżący (co wynika z treści znajdującego się w aktach zaświadczenia o wynagrodzeniu uzyskanym za pracę w [...] za lipiec 2015 r.) - może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Wprawdzie użyty przez ustawodawcę w redakcji przepisu zwrot "szczególne przypadki" jest pojęciem nieostrym, jednakże w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że rozumieć pod nim należy przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych. Zdarzenia takie wykraczają granicami przewidywalności poza wszelkie możliwości ludzkiej zapobiegliwości życiowej. Tak też pojęcie to zinterpretowały organy rozpoznające wniosek skarżącego.

Na gruncie ustalonego w sprawie stanu faktycznego nie jest zaś "szczególnym przypadkiem" w rozumieniu ww. przepisu obiektywnie niski (choć przekraczający kryterium ustawowe) dochód uzyskiwany w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku. Tym bardziej, że uległ on zwiększeniu już w dacie składania wniosku. Jak wynika bowiem ze znajdującej się w aktach umowy o prace na zastępstwo w [...] z [...] lipca 2015 r. zasadnicze jego wynagrodzenie wynosi [...] brutto). Zaś sam skarżący, będąc osoba młodą ([...]), zaradną, potrafiącą dochodzić swoich praw i wyjątkowo w tym aspekcie aktywną (o czym świadczy choćby treść i ilość kierowanych do organów i Sądu pism), a przy tym zamieszkujący na atrakcyjnym rynku pracy (w [...]), ma możliwość polepszenia swojej sytuacji życiowej poprzez skoncentrowanie swej energii np. na znalezieniu czy to dodatkowego zatrudnienia, czy też lepiej płatnej od dotychczasowej pracy, co nie jest przedsięwzięciem dla niego nieosiągalnym, zważy na niską stopę bezrobocia na warszawskim rynku pracy. Według danych Urzędu Statystycznego w Warszawie, w sierpniu 2015 r. ta kształtowała się bowiem na poziomie 3,8% i miała tendencję malejącą (vide komunikat Urzędu Statystycznego nr 8 z września 2015 r.).

Już tylko te względy uzasadniały odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy, z uwagi na niespełnienie podstawowej przesłanki jej udzielenia określonej w art. 41 ust. 1 u.p.s. odnoszącej się do zaistnienia w sytuacji życiowej jednostki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Tym samym rozstrzygnięcia organów obydwu instancji nie naruszają prawa i mieszczą się granicach uznania administracyjnego.

Niezależnie od powyższego – jak trafnie zauważały organy obydwu instancji – w odniesieniu do skarżącego nie wystąpiło także żadne z ryzyk socjalnych wskazanych w art. 7 tej ustawy. W szczególności nie jest on sierotą, osobą bezdomną, bezrobotną czy niepełnosprawną, która ze względu na posiadane dysfunkcje ma trudności w zabezpieczaniu własnych potrzeb. Przywoływane natomiast we wniosku o przyznanie pomocy okoliczności takie jak brak uzyskania w miesiącu lipcu 2015 r. wynagrodzenia za prace czy rzekoma długotrwała choroba skarżącego pozostają w sprzeczności z materiałem dowodowym sprawy, jak też informacjami podawanymi przez samego skarżącego w toku aktualizacji wywiadu środowiskowego, gdzie swoją sytuację zdrowotna określał jako dobrą. Godzi się również zwrócić uwagę - co zdaje się umykać uwadze skarżącego - że pomoc społeczna ma na celu jedynie wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie je w tych wysiłkach wyręczać. Nie jest więc i nigdy niebyło jej celem zapewnianie świadczeniobiorcy stałego źródła utrzymania, a tym bardziej zaspokajania każdej zgłaszanej potrzeby nawet wówczas, gdy osoba o nią występująca przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do udzielenia pomocy i ma możliwość jej zaspokojenie w ramach posiadanych środków - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie.

Bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji pozostaje kwestia braku podjęcia przez Kolegium przed wydaniem decyzji postanowienia wpadkowego w przedmiocie zgłoszonego przez skarżącego w odwołaniu żądania wyłączenie kilkudziesięciu członków Kolegium od rozpoznawania jego sprawy. Nie zachodziły bowiem w niej opisane w art. 24 § 1 k.p.a. sytuacje obligatoryjnego ich wyłączenia. Nie jest nią zwłaszcza podnoszony w żądaniu fakt udziału członków Kolegium przy wydawaniu decyzji administracyjnych w odrębnych postępowaniach inicjowanych przez skarżącego. Na tę okoliczność także wskazywało Kolegium w treści podjętej decyzji. Uprawniona jest przy tym ocena, że w okolicznościach niniejszej sprawy żądanie wyłączenia członków organu kolegialnego było li tylko ukierunkowane na doprowadzenie do paraliżu decyzyjnego organu, a nie ochronę praw jednostki przed ryzykiem stronniczości przy rozpoznawaniu i rozstrzyganiu sprawy. Świadczy o tym choćby fakt wymienienia wszystkich ujawnionych w Biuletynie Informacji Publicznej członków tego organu, bez doprecyzowania w jakich konkretnych sprawach i którzy z nich brali udział. Tego zaś rodzaju działania strony, stanowiące swoiste nadużycie praw, nie mogą zyskać aprobaty Sądu. Z kolei podnoszony argument o rzekomym niepodpisaniu wniosku o wyłączenie pracowników jest o tyle niezrozumiały, że wniosek ów zawarty był w odwołaniu. To natomiast wniesione zostało za pośrednictwem platformy ePUAP i opatrzone było podpisem elektronicznym. W związku z czym, z mocy art. 20b ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2014 r., poz. 1114) jest równoważne pod względem skutków prawnych dokumentowi opatrzonemu podpisem własnoręcznym.

Z kolei podnoszona w skardze ewentualna przewlekłość rozpoznawania odwołania i związane z tym żądanie wymierzenia Kolegium grzywny wykracza poza granice rozpoznawanej sprawy wyznaczonej zaskarżonym aktem i nie może być przedmiotem rozważań w niniejszym postępowaniu. Zwalczanie stanu bezczynności, czy też przewlekłości prowadzonego postępowania służy bowiem odrębna skarga, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

Nie ma racji również skarżący, zarzucając Kolegium skierowanie decyzji do podmiotu nie będącego stroną postępowania, a to poprzez jej doręczenie (poza jej adresatem) także Ośrodkowi Pomocy Społecznej [...] zamiast Prezydentowi [...]. Skarżący błędnie bowiem utożsamia organ administracji publicznej kształtujący w pierwszej instancji na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej jego sytuację prawną (Prezydenta [...]) ze stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., a więc osobą, której praw i obowiązków dotyczy władcze rozstrzygnięcie owego organu. Samo natomiast doręczania decyzji administracyjnej także innym niż strona podmiotom (w niniejszej sprawie jednostce organizacyjnej gminy wykonującej zadania pomocy społecznej), nie może być kwalifikowane jako jej skierowanie jej do osoby niebędącej stroną.

Z tych względów skarga P.S. jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegać musi oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 powołanej ustawy, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu na wniosek strony, o ile żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.