Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1593/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Wojciech Rowiński, Sędziowie: sędzia WSA Artur Kuś, asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska (spr.), Protokolant: sekr. sąd. Grażyna Dmitruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2023 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję R. z siedzibą w W. z dnia 31 sierpnia 2022 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od R. z siedzibą w W. na rzecz skarżącego K. P. kwotę 485,48 zł (czterysta osiemdziesiąt pięć złotych i czterdzieści osiem groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2022 r., znak : [...] Rektor Uczelni [...] (dawniej [...] ) w W. po rozpatrzeniu odwołania K. P. od decyzji Dziekana [...] w W. Wydziału [...] w K. (obecnie [...] ) z [...] kwietnia 2022 r., znak: [...]) odmawiającej przyznania K. P. stypendium socjalnego, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco :

K. P. [..] września 2020 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie pomocy materialnej w formie stypendium socjalnego/stypendium dla osób niepełnosprawnych m.in. o przyznanie pomocy materialnej w formie stypendium socjalnego. Do wniosku załączył dokumenty dotyczące dochodu uzyskanego w 2019 r. Dodatkowo, we wniosku o przyznanie stypendium socjalnego K. P. wskazał, że w okresie obliczeniowym od [...] stycznia 2019 r. do dnia [...] grudnia 2019 r. nie uzyskał żadnego dochodu z tytułu umowy o pracę, prowadzenia działalności gospodarczej, świadczeń z ZUS (renty rodzinne i inne), alimentów, przychodów z działalności rolniczej, wykonywania wolnego zawodu czy zasiłku dla bezrobotnych lub innych.

Decyzją z [...] stycznia 2021 r., znak : [...] organ pierwszej instancji orzekł o odmowie przyznania K. P. stypendium socjalnego wskazując jako uzasadnienie nieuzyskanie przez studenta minimalnego dochodu, (kwota określona w art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej).

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł K. P. załączając oświadczenie o źródłach utrzymania, w którym wskazał, że utrzymuje się ze stypendium rektora dla najlepszych studentów w wysokości 600,00 zł, stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych w wysokości 600,00 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 215,84 zł, uzyskanego na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności (orzeczenie dołączone do wniosku o przyznanie stypendium specjalnego).

Po rozpoznaniu odwołania Rektor [...] w W. decyzją z

[...] listopada 2021 r., znak: [...], uchylił decyzję organu I instancji z [...] stycznia 2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu Organ II instancji wskazał, że kwestią wymagającą wyjaśnienia pozostaje faktyczne źródło utrzymania studenta. Organ wskazał, że w przypadku trudnej sytuacji materialnej, studentowi może zostać przyznane stypendium socjalne przy czym brak dochodu w sposób jednoznaczny nie wskazuje na trudną sytuację materialną studenta. Fakt nieuzyskania przez studenta żadnego dochodu nie jest równoznaczny z pozostawaniem studenta w trudnej sytuacji materialnej. Celem udokumentowania źródeł utrzymania, student powinien przedstawić dokumenty wymienione w § 14 ust. 5 i n. Regulaminu.

Organ zaznaczył, że koniecznym jest zbadanie, jakie dochody oraz jakie wydatki ponosi K. P. . W tym zakresie koniecznym będzie w szczególności zbadanie jakie są źródła utrzymania studenta: ewentualne otrzymywanie przez Kordiana Przywarę świadczenia alimentacyjnego (alimenty na rzecz dzieci zwolnione są od obowiązku podatkowego), uzyskiwanie dochodu z innego tytułu prawnego (najem, dzierżawa), lub utrzymywania się przez niego z innych, nieopodatkowanych źródeł (darowizny od pozostałych członków rodziny, pożyczki od znajomych). Dodatkowo, student powinien być zobligowany do wykazania rodzajów oraz podstaw wydatków, w szczególności takich jak koszt utrzymania mieszkania (czynsz, opłaty eksploatacyjne), koszt innych ratalnych zobowiązań (opłata za telefon, internet, karta miejska lub raty leasingowe, czesne na studia), wysokości oraz podstawa innych zobowiązań (spłata bieżących pożyczek itd.). W przypadku braku wykazania przez studenta innych źródeł utrzymania oraz podstaw wydatków, dziekan będzie miał prawo zażądać od niego przedstawienia opinii o sytuacji materialnej rodziny z właściwego terenowego ośrodka pomocy społecznej. W przypadku braku udokumentowania źródeł dochodu oraz wydatków, wniosek o udzielenie stypendium socjalnego skutkować winien decyzją negatywną.

Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji pismem z 10 stycznia

2022 r. wezwał Stronę do uzupełnienia materiału dowodowego i usunięcia braków formalnych wniosku z 16 września 2020 r. poprzez złożenie wyjaśnień i dostarczenie wskazanych w wezwaniu dokumentów. W odpowiedzi na wezwanie K. P. przy piśmie z 18 stycznia 2022r. uzupełnił dokumenty oraz złożył oświadczenie o rodzajach ponoszonych wydatków wyszczególniając je i podając ich wysokość.

Pismem z 24 stycznia 2022 r. Organ zawiadomił Stronę o zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie. Poinformował, że na dzień wysłania zawiadomienia nie zostały wykazane, zgodnie z wezwaniem i decyzją II instancji, podstawy wydatków w tym wydatki związane z użytkowaniem mieszkania (brak tytułu prawnego będącego podstawą użytkowania mieszkania, brak rachunków za media, za telefon, za internet). Organ wskazał, że K. P. złożył jedynie oświadczenie o rodzajach ponoszonych wydatków. Jednocześnie Organ poinformował, że w terminie 7 dni od doręczenia zawiadomienia Strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia powyższych przesłanek.

Pismem z dnia 22 lutego 2022 r. Strona odpowiedziała na zawiadomienie, jednak nie uzupełniła zgromadzonego materiału dowodowego o nowe dokumenty.

Decyzją Dziekana z [...] kwietnia 2022 r., znak : [...] odmówiono przyznania K. P. stypendium socjalnego. Organ uznał, że student nie wskazał jak kształtuje się jego sytuacja materialna, nie wykazał rodzajów i nie udokumentował podstaw wydatków.

Od decyzji tej Strona złożyła Odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia Organowi I instancji.

Rozpoznając sprawę Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r., Prawo o szkolnictwie Wyższym i Nauce (Dz.U z 2021, poz. 478) powoływanej dalej jako "u.p.s.w.n"., stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Również z § 11 ust. 1 Regulaminu świadczeń dla studentów wynika, że stypendium socjalne otrzymuje student będący w trudnej sytuacji materialnej.

Organ wskazał, że celem udokumentowania źródeł utrzymania, student winien przedstawić dokumenty wymienione w § 14 ust. 5 i n. Regulaminu. Zaznaczył, że koniecznym jest zbadanie, jakie dochody oraz jakie wydatki ponosi K. P. , aby dokonać oceny jego sytuacji materialnej. W tym celu Strona została wezwana do złożenia wyjaśnień i dostarczenia dokumentów.

W ocenie Organu odwoławczego, Organ I instancji prawidłowo ocenił, że złożone przez Stronę dokumenty nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że sytuacja materialna studenta jest trudna. Przez sytuację materialną nie należy rozumieć tylko i wyłącznie podanej przez studenta informacji o nieuzyskiwaniu dochodu. Fakt nieuzyskania przez studenta żadnego dochodu nie jest równoznaczny z pozostawaniem studenta w trudnej sytuacji materialnej.

Organ odwoławczy zaznaczył, że w toku postępowania, K. P. nie wykazał w zasadzie jak kształtuje się jego sytuacja materialna. Student był zobligowany do wykazania nie tylko rodzajów, ale i udokumentowania podstaw wydatków, w szczególności takich jak koszt utrzymania mieszkania i koszt innych zobowiązań (opłata za telefon, internet, czesne na studia). Organ wskazał, że odpowiadając na wezwanie Strona ograniczyła się jedynie do ogólnego wskazania, że jej wydatki związane z użytkowaniem i eksploatacją mieszkania wynoszą 400 zł (brak potwierdzeń uiszczenia opłat, brak umowy, brak dokumentu z którego by to wynikało), opłata za internet 50 zł (brak przykładowych rachunków), telefon 15 zł (brak rachunków za telefon, potwierdzeń uiszczenia opłat) nie dokumentując podstaw tych wydatków. Organ odwoławczy zaznaczył, że wprawdzie błędnie organ I ustalił, że student się nie odniósł do zawiadomienia z 24 stycznia 2022 r., jednakże z analizy wyjaśnień studenta wynika jedynie, że mieszka w miejscu stałego zameldowania i nie jest właścicielem mieszkania. Nie wykazał jednak aby to on ponosił koszty utrzymania lokalu, czy jego wynajmu w kwocie na którą wskazał. Student nie złożył również nowych dowodów do akt sprawy, a zatem pominięcie przez Organ tego faktu nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że student utrzymuje się ze stypendiów w łącznej kwocie 1.200 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 215,84 zł, a wskazane przez Stronę wydatki (których podstawy nie zostały w żaden sposób udokumentowane) wynoszą 465 zł.

W ocenie Organu II instancji powyższe nie daje podstaw do stwierdzenia jednoznacznie, że sytuacja materialna strony jest trudna. Strona nie załączyła do akt sprawy dokumentów, z których by wynikało, że faktycznie ponosi koszty na jakie wskazuje. Strona nie załączyła Umowy na telefon, Umowy na internet ani potwierdzeń dokonywania opłat za świadczenie tego typu usług, a zatem Organ nie może jednoznacznie stwierdzić, że faktycznie te wydatki ponosi, co skutkuje w efekcie trudną sytuacją materialną.

Odnosząc się do zarzutu, że student nie ma obowiązku dostarczania dodatkowych dokumentów wykazujących sytuacją materialną Organ II instancji stwierdził, że Student powinien być aktywny w procesie ubiegania się o stypendium socjalne, a przede wszystkim wypełniać żądania uczelni.

Organ odwoławczy zgodził się z twierdzeniami Organu I instancji, że sytuacja studenta nie może budzić wątpliwości przyznającego świadczenie organu. Jeżeli istnieją wątpliwości co do stanu faktycznego, organ może żądać od studenta przedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów. Przyjęcie przeciwnej interpretacji oznaczałoby, że celem ustawodawcy było wprowadzenie przepisów, które zobowiązywałyby organy do przyznawania stypendiów socjalnych osobom, które wprawdzie za dany rok kalendarzowy wykazują dochód w wysokości np. 0 zł, ale posiadają np. oszczędności niebędące dochodem w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ zaznaczył, że postępowanie wyjaśniające w sprawach stypendium socjalnego nie może zawsze ograniczać się do środków dowodowych wymienionych expressis verbis we wskazanych przepisach ustawy czy Regulaminu świadczeń. Zaznaczył, że możliwość uzyskania stypendium socjalnego jest zależna zatem m.in. od tego, czy student właściwie udokumentuje swoją sytuację majątkową. Samo uprawdopodobnienie trudnej sytuacji finansowej nie jest w ocenie Organu II instancji wystarczające.

Skoro student nie wykazał, że znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, to rozstrzygnięcie organu I instancji odmawiające przyznania stypendium socjalnego jest prawidłowe, a tym samym organ nie dopuścił się naruszenia przepisów wskazanych w treści odwołania. W ocenie Organu II instancji brak było podstaw do wyłączenia się Organu. Z załączonego maila nie wynika jakoby zaskarżoną decyzję wydał Rektor, a nie Dziekan Wydziału [...]w K., nie wynika również jakoby dokonywał on jakichkolwiek czynności procesowych w tej sprawie.

Skargę na decyzję Rektora [...] z [...] sierpnia 2022 r., wniósł K. P. .

Organom zarzucił naruszenie:

1) art. 64 § 2 k.p.a. poprzez zarzucenie niedostarczenia dokumentów, do których uzupełnienia nie został wezwany, tj. rachunków za media, telefon, internet;

2) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP poprzez niestosowanie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania;

3) art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a. poprzez pominięcie wytycznych zawartych w postanowieniu Rektora z dn. 26 listopada 2021 r. prostującym decyzję Rektora z dn. 3 listopada 2021 r., w trybie art. 113 k.p.a., gdzie wyraźnie podkreślono, że rodzaje wydatków mają zostać wskazane w myśl art. 75 k.p.a.;

4) art. 107 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez uzasadnienia faktycznego i prawnego;

5) art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez niewyłączenie się organu odwoławczego z prowadzenia niniejszej sprawy;

6) art. 88 ust. 4 ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i w konsekwencji błędne żądanie zaświadczenia o sytuacji dochodowej i majątkowej, pomimo iż przekroczone zostało kryterium dochodowe, o czym organ został poinformowany;

7) art. 179 ust. 9 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez błędne jego zastosowanie polegające na żądaniu wyjaśnień dot. sytuacji materialnej, pomimo iż nie obowiązuje od 2018 r.;

8) art. 75 k.p.a. poprzez pominięcie dokumentów potwierdzających wysokość dochodów oraz dowodu w postaci oświadczenia dot. rodzajów i wysokości wydatków;

9) art. 87 ust. 2 ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez jego niezastosowanie polegające na braku oceny rzeczywistej sytuacji finansowej i nie poprzestaniu na niej;

10) art. 35 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w terminie oraz ignorowanie składanych zażaleń na bezczynność;

11) art. 36 § 1 k.p.a. w zw. art. 9 k.p.a., poprzez niepoinformowanie strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, a tym samym niepodaniu przyczyn zwłoki, braku wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz braku pouczenia o możliwości wniesienia ponaglenia.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z [...] sierpnia

2022 r., oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] kwietnia 2022 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania od organu. Ponadto, wniósł o przeprowadzenie rozprawy celem złożenia wyjaśnień.

W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął zarzuty oraz podał argumentację na ich poparcie.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie zaś z przepisem art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 t.j.- dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części.

Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się słuszne.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Rektora Uczelni [...] z [...] sierpnia 2022 r., znak : [...] utrzymująca w mocy decyzję Dziekana Uczelni [...] z [...] kwietnia 2022 r. odmawiającą przyznania K. P. stypendium socjalnego.

Stosownie do treści art. 87 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie Wyższym i Nauce (Dz.U. z 2021 r., poz. 478) powoływanej dalej jako: "u.p.s.w.n." stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Z § 11 ust. 1 Regulaminu świadczeń dla studentów wynika, że stypendium socjalne otrzymuje student będący w trudnej sytuacji materialnej. Przepisy art. 87 ww. ustawy nie precyzują, co należy rozumieć przez pojęcie "trudna sytuacja materialna". Pojęcie to należy wywodzić z analizy przepisów art. 87 ust. 2, jak również art. 88 u.p.s.w.n.

Jednocześnie podnieść należy, że przez sytuację materialną nie należy rozumieć tylko i wyłącznie podanej przez studenta informacji o nieuzyskiwaniu dochodu. Jak słusznie stwierdził organ fakt nieuzyskiwania przez studenta żadnego dochodu nie jest równoznaczny z pozostawaniem studenta w trudnej sytuacji materialnej. Aby dokonać oceny jaka jest rzeczywista sytuacja materialna studenta koniecznym jest zbadanie, jakie dochody oraz jakie wydatki ponosi student.

Jak słusznie zauważył Rektor Uczelni [...] w postanowieniu z

[...] listopada 2021 r., znak: [...] jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 k.p.a.).

Stosownie do treści § 14 ust. 5 Regulaminu świadczeń dla studentów [...] student zobowiązany jest udokumentować swoją sytuację, a w szczególności dostarczyć dokumenty wskazane w regulaminie. Zaznaczyć należy, że zapis § 14 ust. 5 Regulaminu nie zawiera katalogu zamkniętego dokumentów wymaganych do udokumentowania swojej sytuacji o czym świadczy użyty zwrot, "a w szczególności". Jednocześnie § 14 ust. 8 Regulaminu stanowi, że student zobowiązany jest dodatkowo udokumentować swoją sytuację materialną na żądanie przewodniczącego wydziałowej komisji stypendialnej.

W ocenie Sądu, z powyższych uregulowań bezspornie wynika, że Organ może żądać od studenta także innych dokumentów na udokumentowanie jego sytuacji materialnej.

W niniejszej sprawie organ wezwał Skarżącego pismem z 10 stycznia 2022 r. do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie pomocy materialnej w formie stypendium socjalnego. W szczególności organ wezwał Skarżącego do wykazania rodzajów oraz źródeł i podstaw wydatków w okresie objętym wnioskiem, w szczególności takich jak:

- wysokość oraz koszt utrzymania (w tym; opłaty z tytułu wynajmu/użytkowania mieszkania oraz jego bieżącej eksploatacji);

- wysokość oraz koszty innych ratalnych zobowiązań (w tym: opłaty za telefon, internet, karty miejskiej lub rat leasingowych, opłaty tytułem czesnego za studia),

- wysokość oraz podstawa innych zobowiązań (spłata kredytów, pożyczek itd.).

W ocenie Sądu, jak słusznie podniósł Skarżący, ww. wezwaniu do usunięcia braków formalnych wniosku brak jest precyzyjnego wezwania Skarżącego do przedłożenia konkretnych dokumentów w postaci rachunków za media, internet czy telefon oraz do nadesłania tytułu prawnego będącego podstawą użytkowania mieszkania.

Z treści wezwania z 10 stycznia 2022 r., wynika jedynie, że Skarżący został wezwany do wykazania rodzajów oraz źródeł i podstaw wydatków w okresie objętym wnioskiem wyszczególnionych w wezwaniu. W odpowiedzi na to wezwanie Skarżący w piśmie z 18 stycznia 2022 r. złożył oświadczenie oraz wyszczególnił ponoszone wydatki podając ich rodzaj i wysokość.

Zdaniem Sądu, w sytuacji gdy Organ nie wzywał Skarżącego o konkretne dokumenty, a stwierdził w trakcie postępowania konieczność ich nadesłania powinien wezwać Skarżącego na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braków formalnych wniosku.

Zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

W niniejszej sprawie pomimo dostrzeżonych braków formalnych wniosku w postaci nie wykazania podstaw wydatków, w tym wydatków związanych z użytkowaniem mieszkania (brak tytułu prawnego będącego podstawą użytkowania mieszkania, brak rachunków za media, za telefon, za internet) organ błędnie wydał decyzję z pominięciem wezwania ponownie Skarżącego na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. do ich usunięcia.

Należy przy tym podkreślić, że art. 64 § 2 K.p.a. dotyczy wezwania do usunięcia braków możliwych do usunięcia w postępowaniu administracyjnym, a do takich braków, które z łatwością mogą być usunięte należy niewątpliwie przedłożenie rachunków, czy też wskazanie tytułu prawnego będącego podstawą użytkowania mieszkania.

Zdaniem Sądu, za takie ponowne wezwanie do usunięcie braków formalnych wniosku nie sposób uznać zawiadomienia organu z 24 stycznia 2022 r., w którym organ informuje Skarżącego o zakończeniu postępowania oraz o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem w sprawie, a także możliwością wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pismo to zostało wydane na podstawie art. 10 k.p.a. i nie stanowi wezwania o jakim mowa w art. 64 § 2 k.p.a. pomimo dodatkowej informacji, iż nie zostały wykazane podstawy wydatków, w tym wydatki związane z użytkowaniem mieszkania.

Skoro więc organ nie wezwał ponownie Skarżącego do usunięcia stwierdzonych braków formalnych wniosku, to brak było podstaw do stwierdzenia odmowy przyznania stypendium socjalnego z uwagi na to, że Skarżący nie udokumentował swojej sytuacji materialnej.

W konsekwencji uznać należało, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzającą zostały wydane przedwcześnie z naruszeniem art. 64 § 2 k.p.a., bowiem brak było podstaw wydania przez organy decyzji o odmowie przyznania stypendium socjalnego bez przeprowadzonego dokładnego wyjaśnienia stanu fatycznego sprawy.

Wskazać należy, że stosownie do treści art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Stosownie natomiast do przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Pominięcie ustalenia faktu mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Ocena dowodów powinna być, zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a., oparta o wszechstronną analizę całokształtu materiału dowodowego. Organ obowiązany jest rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności. Organ administracji publicznej jest więc na podstawie tych przepisów zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Stosownie do przepisu art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jest on bowiem obowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę administracyjną. W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie wyjaśniły wszystkich okoliczności i nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego, naruszając tym samym powołane przepisy art. 7, 77 § 1, 80 i 136 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, pomimo wadliwości przeprowadzonego przez organy postępowania z naruszeniem zasad określonych w art. 7, 77 § 1 i 80 oraz art. 136 k.p.a. brak jest przesłanek do stwierdzenia, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji zostały wydane bez podstawy prawnej i bez uzasadnienia faktycznego, a zatem z rażącym naruszeniem prawa. Podstawę prawną wydanych przez organy decyzji stanowiły przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie Wyższym i Nauce oraz przepisy Regulaminu świadczeń dla studentów [...] w W. stanowiące załącznik do zarządzenia nr 14/2019 Rektora [...] w W. z dnia [...] października 2019 r. oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Organy obu instancji wskazały podstawy prawne wydanych decyzji oraz uzasadniły swoje rozstrzygnięcie, stosownie do treści art. 107 § 1 k.p.a. Z tego względu zarzut dotyczący naruszenia art. 107 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez uzasadnienia faktycznego i prawnego jako decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa jest bezpodstawny.

Zasadny jest natomiast zarzut Skarżącego dotyczący naruszenia przez organy art. 35 i 36 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w terminie przewidzianym w ww. przepisach oraz braku poinformowania o niezałatwieniu sprawy w terminie, a tym samym niepodanie przyczyny zwłoki oraz braku wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczeniu o możliwości wniesienia ponaglenia.

Jak wynika z akt sprawy wniosek o przyznanie stypendium socjalnego został rozpoznany decyzją Dziekana Wyższej [...] w W. z [...] stycznia 2021 r., znak: [...] , którą odmówiono Skarżącemu przyznania stypendium socjalnego.

W dniach 27 maja 2021 r., 18 sierpnia 2021 r., 23 września 2021 r., 13 kwietnia 2023 r. wpłynęły zażalenia Skarżącego na bezczynność organu w sprawie dotyczącej stypendium socjalnego.

Stosownie do treści art. 35 § 1 i § 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. stan bezczynności występuje wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Stosownie do treści art. 9 k.p.a. obowiązkiem organu jest należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, jak również udzielanie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W niniejszej sprawie, pomimo wpływu 4 zażaleń na bezczynność organu w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie stypendium socjalnego organ nie poinformował Skarżącego o przyczynie zwłoki, nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy, jak również nie pouczył o możliwości wniesienia ponaglenia. Tym samym organ naruszył przepisy art. 35, 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez niewyłączenie się organu odwoławczego od prowadzenia sprawy stwierdzić należy, że jest on chybiony.

Zgodnie z § 21 Regulaminu świadczeń dla studentów [...] w W. stypendia socjalne, stypendia dla osób niepełnosprawnych i zapomogi są przyznawane na wniosek studenta przez Dziekana wydziału po zasięgnięciu opinii wydziałowej komisji stypendialnej. Od decyzji Dziekana w ww. sprawach przysługuje studentowi odwołanie do Rektora. Odwołanie wnosi się natomiast za pośrednictwem Dziekana, w terminie 14 dni, od dnia otrzymania decyzji. Prawidłowo zatem w I instancji decyzję wydał Dziekan Uczelni, natomiast w II instancji - Rektor Uczelni.

Rację ma jednak Skarżący, że w nagłówku decyzji organu I instancji z

[...] kwietnia 2022 r. wskazano, że jest to decyzja Dziekana Uczelni [...] w W. (dawnej [...]) natomiast podpis pod decyzją został złożony przez Dziekana Uczelni [...] w K.

Rozpoznając sprawę Rektor Uczelni [...] w W. (dawnej [...]) wskazał, że decyzja z [...] sierpnia 2022 r. została wydana po rozpatrzeniu odwołania od decyzji wydanej przez Dziekana Wyższej [...] w W. [...] w K. (obecnie [...]).

Bezspornym jest zatem, że podmiot jaki został wskazany w decyzji organu

I instancji jest inny w nagłówku decyzji oraz w podpisie umieszczonym pod tą decyzją, a jeszcze inny został wskazany w zaskarżonej decyzji Rektora Uczelni z

[...] sierpnia 2022 r. W ocenie Sądu, powyższe uchybienie organu dotyczące prawidłowości określenia podmiotu wydającego decyzję nie miało jednak wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do zarzutu podniesionego przez Skarżącego, a dotyczącego naruszenia art. 88 ust. 4 u.p.s.w.n. poprzez błędne żądanie zaświadczenia o sytuacji dochodowej i majątkowej, wskutek błędnie ustalonego dochodu przez organ wskazać należy, że zarzut ten jest nietrafny.

Zgodnie z art. 88 ust. 1 u.p.s.w.n. wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Ustawa ta w art. 3 pkt 1 wymienia wszystkie źródła dochodu uwzględnianie przy ocenie sytuacji materialnej rodziny, z tym że do celów przyznawania stypendium socjalnego - wyłącza się z dochodu m.in. stypendia dla osób niepełnosprawnych, stypendia rektora, jak również zasiłek pielęgnacyjny.

Prawidłowo zatem organ wobec nieprzekroczenia przez Skarżącego kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2020 r, poz.1876 i 2369, t.j.) tj. kwoty 528,00 zł wezwał Skarżącego do wskazania przyczyn niedołączenia do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia Ośrodka Pomocy Społecznej dotyczącego sytuacji dochodowej i majątkowej Skarżącego.

Z treści art. 88 ust. 4 u.p.s.w.n. wynika, że Rektor, komisja stypendialna albo odwoławcza komisja stypendialna odmawia przyznania stypendium socjalnego studentowi, którego miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm.), jeżeli do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego nie dołączy wydanego przez ośrodek pomocy społecznej albo przez centrum usług społecznych zaświadczenia o korzystaniu w roku złożenia tego wniosku ze świadczeń z pomocy społecznej przez niego lub przez członków jego rodziny.

Zauważyć jednak należy, że w przypadku, gdy ośrodek pomocy społecznej odmówi studentowi wydania zaświadczenia albo wyda zaświadczenie zawierające informację, że sytuacja dochodowa i majątkowa rodziny nie jest znana, organ może zastosować art. 88 ust. 5 u.p.s.w.n., zgodnie z którym studentowi może być przyznane stypendium socjalne, jeżeli udokumentował źródła utrzymania rodziny.

Odnosząc się do zarzutu Skarżącego dotyczącego naruszenia przez organ art. 75 k.p.a. poprzez pominięcie dokumentów potwierdzających wysokość dochodów oraz dowodu w postaci oświadczenia dotyczącego rodzaju i wysokości wydatków wskazać należy, że Organ nie pominął dokumentów przedstawionych przez Skarżącego. Organ stwierdził, że samo oświadczenie dotyczące rodzaju i wysokości wydatków jest niewystarczające do przyznania stypendium socjalnego. Możliwość uzyskania stypendium socjalnego jest zależna zatem m.in. od tego, czy student właściwie udokumentuje swoją sytuację majątkową.

Zaznaczyć jednak należy, że postępowanie wyjaśniające w sprawach stypendium socjalnego nie może zawsze ograniczać się do środków dowodowych wymienionych expressis verbis we wskazanych przepisach ustawy czy Regulaminu świadczeń. Takie działanie, ignorujące zasadę otwartego systemu dowodów w postępowaniu administracyjnym stałoby w sprzeczności z obowiązkiem Organu polegającym na wszechstronnym wyjaśnieniu stanu faktycznego. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód w postępowaniu administracyjnym należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. O tym czy w danym wypadku stan faktyczny został należycie wyjaśniony, w kontekście znajdowania się przez studenta w trudnej sytuacji materialnej każdorazowo ocenia organ prowadzący postępowanie, mając na względzie zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Jednak samo uprawdopodobnienie trudnej sytuacji finansowej nie jest wystarczające do przyznania stypendium socjalnego.

Odnosząc się do zarzutu Skarżącego dotyczącego naruszenia przez Organ art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a. poprzez pominięcie wytycznych zawartych w postanowieniu Rektora z 26 listopada 2021 r., gdzie wyraźnie podkreślono, że rodzaje wydatków mają zostać wskazane w myśl art. 75 k.p.a. wskazać należy, że zarzut ten jest bezzasadny.

Rektor w postanowieniu z [...] listopada 2021 r., znak : [...] wskazał jedynie, że w przypadku braku dostarczenia przez Stronę dokumentów wskazujących na źródła dochodu oraz ponoszonych wydatków, wniosek o udzielenie stypendium socjalnego pozostanie nierozpoznany i skutkować będzie decyzją negatywną. Organ wskazał, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., organy administracyjne podejmują z urzędu wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

Nie można zgodzić się także z zarzutem naruszenia przez Organ art. 87 ust. 2 u.p.s.w.n. poprzez jego niezastosowanie polegające na braku oceny rzeczywistej sytuacji finansowej i nie poprzestaniu na niej.

Ustęp 2 powoływanego przepisu przewiduje ustalenie przez Rektora wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającej do ubiegania się o stypendium socjalne. Nie można jednak pomijać, że otrzymanie przez studenta stypendium socjalnego uwarunkowane jest łącznym spełnieniem dwóch kryteriów a mianowicie znajdowania się w trudnej sytuacji materialnej oraz posiadania dochodu na osobę w rodzinie nie wyższego niż ustalony przez Rektora w porozumieniu z samorządem studenckim.

Oczywiście podstawą przyznania świadczenia jest wykazanie przez studenta, że dochód na osobę w jego rodzinie nie przekracza określonej wysokości, jednakże jednocześnie jego sytuacja nie może budzić wątpliwości przyznającego świadczenie Organu. Jeżeli jednak istnieją wątpliwości co do stanu faktycznego, Organ może żądać od studenta przedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów. Podkreślić należy, że postępowanie wyjaśniające w sprawach stypendium socjalnego nie może zawsze ograniczać się do środków dowodowych wymienionych expressis verbis w przepisach ustawy lub ustawy o świadczeniach rodzinnych. Takie działanie, ignorujące zasadę otwartego systemu dowodów w postępowaniu stałoby w sprzeczności z obowiązkiem organu polegającym na wszechstronnym wyjaśnieniu stanu faktycznego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 179 ust. 9 ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez jego błędne zastosowanie wskazać należy, że zarówno w wezwaniu do usunięcia braków formalnych z [...] stycznia 2022 r., jak i w zawiadomieniu z 24 stycznia 2022 r. organ nie powołał się na ww. przepis. Z tego względu, zarzut jego naruszenia jest bezpodstawny, gdyż przepis ten nie miał zastosowania w sprawie.

Skarżący zarzucił także naruszenie przez Organ art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji poprzez niezastosowanie się przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, jednak nie wskazał o jakie przepisy konkretnie chodzi wobec tego trudno odnieść się do tego zarzutu.

Reasumując stwierdzić należy, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż organy administracji nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności i nie ustaliły prawidłowo kompletnego stanu faktycznego sprawy.

W wyniku czego organy przedwcześnie stwierdziły, że nie zostały spełnione warunki przyznania stypendium socjalnego.

W konsekwencji uznać należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego tj. art. 7, 77 § 1, 80 i 136 k.p.a., oraz art. 64 § 2 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ naruszył także art. 35, 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez brak poinformowania Skarżącego o przyczynie zwłoki w załatwieniu sprawy oraz nie wskazaniu nowego terminu załatwienia sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (tożsamość podmiotu wydającego i podpisującego decyzję), w tym wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla merytorycznej oceny wniosku Skarżącego w zakresie przyznania stypendium socjalnego. W tym celu organ wezwie Skarżącego na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braków formalnych złożonego wniosku oraz wyda rozstrzygnięcie odpowiednie do poczynionych ustaleń i ocen prawnych. Przy czym uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno zawierać wyjaśnienie toku rozumowania organu, a także wyjaśnienie wszystkich wątpliwości faktycznych w sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję, jak i decyzję ją poprzedzającą. Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. Sąd orzekł o zwrocie kosztów postępowania. Na koszty te składa się wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł oraz zwrot kosztów utraconego zarobku w wysokości 285,48 zł.