Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 351/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 2, art. 4, art. 5, art. 7, art. 8, art. 10, art. 13, art. 16, art. 18, art. 20, art. 21, art. 22, art. 27, art. 28
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi D. W. (dalej w skrócie: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] uchylająca w części decyzję Burmistrza Miasta [...] (dalej w skrócie: "Burmistrz") z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] i orzekająca o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego, oraz utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części.

Stan faktyczny i prawny ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącej, decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] Burmistrz działając na podstawie art. 1, art. 2, art. 4, art. 5, art. 7, art. 8, art. 10, art. 13, art. 16, art. 18, art. 20, art. 21, art. 22, art. 27, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2134 z późn. zm. - dalej w skrócie: "u.p.p.w.d."), ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r, poz. 1428), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm. - dalej w skrócie: "k.p.a."), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach i przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. z 2017, poz. 1465) - odmówił przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na dziecko T. S. na okres od 1 stycznia 2019 r. do 30 września 2019 r.

W uzasadnieniu decyzji Burmistrz przytoczył treść art. 2 pkt 2 i 4, oraz art. 5 ust. 3 i 4 u.p.p.w.d. a następnie wyjaśnił, że na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji ustalił, iż w 2017 r. skarżąca osiągnęła dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia, który po odjęciu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i podatku wyniósł 32.566,41 zł. Ponadto skarżąca otrzymała za pośrednictwem komornika z tytułu należności alimentacyjnych łączną kwotę 2 497,12 zł. A zatem miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę wyniósł 973,98 zł, przekraczając tym samym kryterium uprawniające do pobierania świadczenia wychowawczego na dziecko.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej od powyższej decyzji, SKO decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Wyrokiem z dnia 4 września 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 500/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi skarżącej od powyższej decyzji SKO - uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, że SKO nie wyjaśniło dostatecznie podnoszonej przez skarżącą okoliczności, iż od 2017 r. przebywa ona na zwolnieniu chorobowym i za 2017 r. uzyskała dochód w wysokości 26.111,07 zł z tytułu zatrudnienia i 2.497,12 zł z tytułu świadczeń alimentacyjnych, co łącznie daje kwotę 794,67 zł miesięcznie w przeliczeniu na osobę w rodzinie, a więc kwotę nieprzekraczającą kryterium dochodowego. WSA nie przychylił się również do poglądu SKO wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w którym organ odmówił uwzględnienia różnicy pomiędzy pełną wysokością wynagrodzenia za pracę a wysokością zasiłku chorobowego pobieranego przez skarżącą w 2017 r. WSA stwierdził, że organy nie poczyniły wystarczających ustaleń w zakresie pobranego przez skarżącą zasiłku chorobowego - jego wysokości i czasu, w jakim był pobierany.

Po ponownym rozpoznaniu odwołania SKO decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...]: uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego w okresie od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. i orzekając co do istoty sprawy przyznało skarżącej świadczenie wychowawcze na dziecko T. S. w wysokości 500,00 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. (pkt I decyzji); w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy (pkt II decyzji).

Jako podstawę prawną decyzji SKO podało art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 2 pkt 1, 2, 4, 19 i 20, art. 5 ust. 1, 3 i 4 u.p.p.w.d., art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 z późn. zm.), art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 924, z późn. zm.).

W uzasadnieniu decyzji SKO podało, że skarżąca jest zatrudniona w [...] S. A. z siedzibą w [....] od dnia 1 lutego 2013 r. Wobec nie poinformowania organu o zmianie sytuacji rodzinnej, majątkowej lub dochodowej, zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.p.w.d. SKO przyjęło, że skarżąca do końca okresu świadczeniowego była nadal zatrudniona u tego samego pracodawcy. W ocenie SKO okoliczność ta ma znaczenie dla ustalenia dochodu rodziny skarżącej w okresie do dnia 30 czerwca 2019 r. i jej prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, natomiast świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko po dniu 1 lipca 2019 r. na skutek zmiany przepisów ustawy, nie jest już uzależnione od wysokości dochodu rodziny zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (dalej w skrócie: "ustawa zmieniająca"). SKO wskazało przy tym, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy zmieniającej, w sprawach z wniosków o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego złożonych i nierozpatrzonych do dnia 30 czerwca 2019 r., prawo do świadczenia wychowawczego ustala się na okres do dnia 30 września 2019 r.

Dalej SKO wskazało, że zgodnie z art. 5 ust. 3 i ust. 4 u.p.p.w.d. obowiązującej do dnia 30 czerwca 2019 r, świadczenie wychowawcze przysługiwało na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (t. j. matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekraczał kwoty 800,00 zł, natomiast jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługiwało na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekraczał kwoty 1.200 zł. SKO wskazało, że u.p.p.w.d. nie definiowała pojęcia dochodu, odsyłając w tej mierze poprzez art. 2 pkt 1 - do definicji ustawowej zawartej w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W myśl przepisów tej ustawy, przez "dochód" należy rozumieć, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, m. in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1509, z późn. zm.) pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy), a także alimenty na rzecz dzieci (art. 3 pkt. 1 lit. c) tiret 14 ustawy) i świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów (art. 3 pkt. 1 lit. c) tiret 27 ustawy). SKO stwierdziło więc, że podstawą ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest co do zasady dochód rodziny z roku poprzedzającego okres zasiłkowy, tj. w przedmiotowej sprawie z 2017 r.

SKO wskazało, że skarżąca uzyskała w 2017 r. z tytułu zatrudnienia dochód w wysokości 37.007,42 zł, który po pomniejszeniu o składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości 1.227,31 zł, składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 790,70 zł, oraz podatek w wysokości 2.423,00 zł - wyniósł 32.566,41 zł, co daje kwotę 2.713,87 zł miesięcznie. Dodatkowo w 2017 r. skarżąca uzyskała kwotę 2.497,12 zł tytułem należności alimentacyjnych, tj. 208,09 zł miesięcznie. Łącznie dochód skarżącej w 2017 r. wyniósł 35.063,53 zł, co daje 2.921,96 zł miesięcznie i 973,99 zł na osobę w trzyosobowej rodzinie.

SKO stwierdziło, że wyliczenie dochodu przedstawione przez skarżącą w odwołaniu nie może zostać uwzględnione. Skarżąca przedstawiła bowiem swoje dochody na podstawie odcinków płacowych za okres od stycznia 2017 r. do grudnia 2017 r., które nie odzwierciedlają jej faktycznego dochodu. Skarżąca obliczając na tej podstawie całkowity dochód z tytułu otrzymanych wynagrodzenia i zasiłków chorobowych oraz innych świadczeń wypłaconych przez pracodawcę, zsumowała jedynie kwoty wskazane do przelewu, natomiast niezasadnie pominęła np. potrącenia dokonywane z należnych jej świadczeń przez pracodawcę tytułem składek na fundusze zakładowe i związek zawodowy, tytułem spłaty pożyczki zakładowej lub na opiekę medyczną pracowników. Kwoty te, jakkolwiek nie trafiły do skarżącej, należy uznać za kwoty wypłaconych świadczeń pracowniczych, które pozostawały w jej dyspozycji. W ocenie SKO wysokość dochodu skarżącej stwierdzona przez Burmistrza na podstawie informacji uzyskanej z systemu teleinformatycznego na podstawie danych z urzędu skarbowego jest najbardziej rzetelna i podlega uwzględnieniu w niniejszej sprawie.

Zdaniem SKO w sprawie tej brak jest podstaw do uznania, że skarżąca utraciła dochód z tego powodu, że nie uzyskuje już premii do wynagrodzenia, a zamiast wynagrodzenia otrzymuje zasiłek chorobowy. SKO wskazało, że okresy pobierania przez skarżącą wynagrodzenia i zasiłku chorobowego przeplatają się, zatem nie można uznać, że przebywa ona wyłącznie na zasiłku chorobowym. Ponadto z uwagi na to, że wypłacony skarżącej w 2017 r. zasiłek chorobowy nie przysługiwał jej po utracie zatrudnienia, nie można uznać, że jej wynagrodzenie za pracę jest dochodem utraconym, a zasiłek chorobowy dochodem uzyskanym. Skarżąca jest nadal osobą zatrudnioną, zatem utrata części dochodu, która stanowi różnicę pomiędzy wysokością pełnego wynagrodzenia za pracę a zasiłkiem chorobowym, albo utrata pewnego składnika wynagrodzenia za pracę w postaci premii, nie może zostać uznana za utratę dochodu w rozumieniu u.p.p.w.d. SKO zauważyło przy tym, że nawet pomniejszenie dochodu skarżącej o nie wypłacane jej premie, które w 2017 r. otrzymała w łącznej wysokości 1.800 zł, nie spowodują, że dochód jej rodziny obniży się do wartości poniżej kryterium dochodowego wskazanego w ustawie.

Reasumując SKO podkreśliło, że Burmistrz prawidłowo ustalił dochód skarżącej za 2017 r., co prowadzi do stwierdzenia, że dochód ten przekracza kryterium dochodowe wskazane w u.p.p.w.d., które dla skarżącej wynosiło 800 zł miesięcznie na osobę, zatem świadczenie wychowawcze na pierwsze jej dziecko nie przysługuje w okresie od dnia złożenia wniosku o to świadczenie do dnia 30 czerwca 2019 r. Ponieważ w sprawach o świadczenia wychowawcze na okres po dniu 30 czerwca 2019 r. stosuje się przepisy u.p.p.w.d. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, skarżącej przysługuje świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko począwszy od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. w kwocie 500,00 zł miesięcznie.

W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję SKO, zaskarżając ją w całości. Decyzji tej zarzuciła:

I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.;

1) art. 2 pkt 1, 2, 4, 19 i 20, art. 5 ust. 1, 3 i 4 u.p.p.w.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że dochód przypadający na członka rodziny w rodzinie skarżącej przekroczył ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczenia wychowawczego;

2) art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że dochód przypadający na członka rodziny w rodzinie skarżącej przekroczył ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczenia wychowawczego.

II. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, prowadzące do nierozpoznanie istoty sprawy, a w szczególności:

1) art. 7 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy;

2) art. 10 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania dowodów i wyjaśnienia sprawy.

W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w jej przypadku winny zostać zastosowane przepisy dotyczące dochodu utraconego, bowiem jej dochód uległ zmianie - zmniejszył się w porównaniu z okresem rozliczeniowym będącym podstawą ustalenia dochodu w rodzinie. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca przytoczyła wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1728/17 stwierdzając, że ustawodawca definiując pojęcie "utraty dochodu" jako "utraty dochodu" spowodowanej określonymi zdarzeniami wskazał jedynie, że w rozumieniu u.p.p.w.d. utrata dochodu stanowi następstwo ściśle określonych w ustawie okoliczności wymienionych w katalogu wskazanym w art. 2 pkt 19 ustawy. Należy zatem przyjąć, że zdarzenia wymienione w katalogu określonym w punktach a-j przepisu art. 2 pkt 19 u.p.p.w.d. należy traktować jako przesłanki nierozerwalnie związane z rozumieniem zwrotu "utrata dochodu", a w konsekwencji jako zdarzenia, które należy rozważać w kontekście treści tego właśnie zwrotu.

Zdaniem skarżącej w odniesieniu do pojęcia dochodu trzeba przyjąć, że o "utracie dochodu" należy mówić w sytuacji jego "straty, zaniku, ubytku", a zatem zarówno w sytuacji, gdy określona osoba przestała uzyskiwać jakikolwiek dochód, jak i w sytuacji, gdy jej dotychczasowy dochód uległ częściowemu zmniejszeniu, przy czym nie sposób wiązać tego pojęcia wyłącznie z całkowitym ustaniem prawnego stosunku zatrudnienia. W pojęciu tym będą mieściły się wszelkie zmiany związane z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową określonej osoby wpływające na zmniejszenie jej dochodów.

Skarżąca podkreśliła, że przepisy określające przesłanki warunkujące uzyskanie prawa do świadczenia wychowawczego powinny być wykładane w sposób pozwalający realizować ustawowy cel tego świadczenia, tj. częściowe zaspokajanie potrzeb finansowych związanych z wychowaniem i opieką dziecka, a zatem zaspokajanie tych potrzeb w zakresie adekwatnym do aktualnej sytuacji finansowej osoby ubiegającej się o tego rodzaju świadczenie. Aktualna sytuacja finansowa determinowana jest zaś nie tylko nawiązaniem lub rozwiązaniem stosunku pracy bądź podjęciem lub zakończeniem zatrudnienia w inny sposób, lecz również wszelkimi zmianami związanymi z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową określonej osoby wpływającymi na zmniejszenie jej dochodów. Ponadto powyższe rozumienie zwrotu "utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" odnosi się zarówno do regulacji zawartej w przepisie art. 2 pkt 19 lit. c p.p.w.d., jak i do regulacji zawartej w przepisie art. 2 pkt 19 lit. f p.p.w.d. W rozumieniu tego ostatniego przepisu przez "utratę dochodu spowodowaną utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" należy rozumieć utratę dochodu spowodowaną utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących w związku z utratą (w wyżej przyjętym rozumieniu) dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W zakresie tego przepisu będzie się zatem mieściła m. in. sytuacja utraty zasiłku chorobowego pobieranego w miejsce np. wynagrodzenia otrzymywanego z tytułu zatrudnienia również w okresie trwania tego zatrudnienia, na co zwrócił uwagę NSA w wyroku z dnia 5 października 2017 r., sygn. Akt. I OSK 817/17.

Skarżąca wskazała, że od 2017 r. przebywa na zwolnieniu chorobowym, a tym samym nie uzyskuje dochodu w wysokości wskazanej w umowie o pracę, tylko świadczenie chorobowe wypłacane przez pracodawcę. W miesiącu złożenia wniosku o przyznanie świadczeń, tj. w styczniu 2019 r. nie pobierała już wszystkich składników wynagrodzenia jakie pobrała w 2017 r., bowiem od lipca 2017 r. nie uzyskiwała już premii, która wcześniej stanowiła stały składnik jej wynagrodzenia.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje:

W pierwszej kolejności Sąd podaje, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art, 15 pkt 3 zzs 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COViD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( Dz. U. 2020 r. poz. 374 ).

Realizując swoją ustrojową kompetencję sądy administracyjne dokonują kontroli zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Analiza przedstawionych sądowi akt niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że organy obu instancji naruszyły tak przepisy prawa materialnego, jak i procesowego, i to w stopniu który niewątpliwie, zasadniczo przełożył się na treść rozstrzygnięcia.

W sprawie nie ma sporu, że skarżąca wnioskiem z dnia 7 stycznia 2019 roku zwróciła się do MOPS w [...] o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2018/2019 na pierwsze dziecko – T. S.

Zgodnie z art, 18 ust. 1 i ust. 2 u.p.p.w.d. prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 października do dnia 30 września roku następnego, przy czym nie wcześniej niż od miesiąca, w którym skutecznie złożono wniosek. Skarżąca złożyła wniosek w dniu 7 stycznia 2019 roku, stąd prawidłowo organy od tego miesiąca weryfikowały jego zasadność.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2019 roku świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Ustawą z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U, 2019r. poz. 924; dalej w skrócie: "ustawa nowelizująca") z dniem 1 lipca 2019 roku zmieniono brzmienie art. 5 u.p.p.w.d. przyznając prawo do świadczenia wychowawczego na każde dziecko, niezależnie od dochodu rodziny. Jednocześnie po myśli art. 7 ust. 1 ustawy nowelizującej w sprawach z wniosków o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego złożonych i nierozpatrzonych do dnia 30 czerwca 2019 r. prawo do świadczenia wychowawczego ustala się na okres do dnia 30 września 2019 r. W kontekście powołanych przepisów, organy właściwie przyjęły, że dochód rodziny skarżącej jest miarodajny wyłącznie wobec świadczenia wychowawczego na okres od stycznia 2019 do 31 czerwca 2019 roku. W takim układzie w sprawie kluczowe było ustalenie, czy dochód rodziny skarżącej przekracza ustawowy próg 800 zł. - art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d.

Przepisy u.p.p.w.d. dochód rodziny definiują jako sumę dochodów członków rodziny - art. 2 pkt 4. Dochodem członka rodziny - zgodnie z art. 2 pkt 2 - jest z kolei przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a. Ponieważ okres świadczeniowy obejmuje lata 2018/2019 prawidłowo organy badały dochód rodziny skarżącej w roku 2017.

Należy odnotować, że w niniejszej sprawie tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 4 września 2019 roku, sygn. II SA/Rz 500/19 uchylił wydaną przez SKO decyzję afirmatywną z dnia [...] marca 2019 roku. Sąd wytknął, że organy nie poczyniły wystarczających ustaleń dla wykazania pełnej sytuacji dochodowej skarżącej. Przede wszystkim w zakresie pobranego przez nią zasiłku chorobowego - jego wysokości i czasu, w jakim był pobierany. Brak tych ustaleń uniemożliwił dokonanie stosownych, zgodnych z przepisami u.p.p.w.d. obliczeń.

Sąd zobowiązał SKO do uzupełnienia postępowania dowodowego w szczególności w zakresie wszystkich składników wynagrodzenia i zasiłku chorobowego pobranych przez skarżącą w 2017 r. Na tych ustalenia SKO miało dokonać prawidłowego obliczenia dochodu rodziny skarżącej. Podkreślono, że generalną zasadą przy ustalaniu wysokości dochodów jest zsumowanie faktycznie osiągniętych dochodów członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, a dopiero później ewentualne stosowanie szczególnych wymienionych w art. 7 ust. 1 -3a u.p.p.

W ocenie Sadu rozpoznającego niniejszą skargę przedmiotowe wytyczne nie zostały zrealizowane prawidłowo.

Pojęcie "dochodu" u.p.p.w.d. definiuje poprzez odesłanie do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 u.p.p.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz, 2220) ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

W art. 7 ust 1-3a u.p.p.w.d. przewidziano szczególne sytuacje zmian w strukturze dochodów rodziny, które powinny być uwzględnione w celu ustalenia dochodu. Zmiany te mogą polegać zarówno na utracie dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego lub po tym roku, w efekcie czego przy ustalaniu dochodu nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 1), jak też na uzyskaniu dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 2) oraz po roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 3), skutkującego odpowiednim jego zaliczeniem. Przy czym w razie uzyskania dochodu warunkiem jego doliczenia jest uzyskiwanie tego dochodu w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

W sprawie nie ma sporu, że skarżąca od 1 lutego 2013 roku do dnia wydania zaskarżonej decyzji pozostawał w stosunku pracy i podlegała ubezpieczeniom społecznym oraz zdrowotnym. Rodzina skarżącej składa się z 3 osób (w tym 2 dzieci). Na dochód rodziny złożyły się dochody skarżącej osiągnięte w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego - czyli w 2017 r. Organy zaliczyły do tego dochód skarżącej w wysokości 37.007,42 zł pomniejszony o podatek dochodowy od osób fizycznych (2.423 zł) oraz składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne (1.227,31 zł + 790,70 zł) - 32.566,41. Dodatkowo organy uwzględniły uzyskaną przez skarżącą w roku 2017 kwotę 2497,12 zł tytułem należności alimentacyjnych. W przeliczeniu na miesiąc dało to sumę 2.921,95 zł, w przeliczeniu na osobę w rodzinie miesięcznie - 979,98 zł.

Przedstawione przez organ wyliczenia są wadliwe.

Wstępnie należy zastrzec, że organ myli się twierdząc, że poprzez "utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", o której mowa w art. 2 pkt 19 lit. c i lit. f u.p.p.w.d. należy rozumieć wyłącznie ustanie stosunku pracy/zatrudnienia. Nie sposób zaakceptować stanowiska interpretującego pojęcie utraty dochodu spowodowanej utratą zatrudnienia, którym posługuje się art. 2 pkt 19 lit. c ustawy z 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w taki sposób, iż sprowadza się ono jedynie do sytuacji, gdy ta utrata związana jest z całkowitym zaprzestaniem świadczenia pracy. Pojęcie "utrata dochodu" powinno być interpretowane jako utrata sumy wpływów albo ich ubytek. Nie można ograniczać tego pojęcia tylko do sytuacji, gdy dany podmiot traci całkowicie dochód z określonego źródła. Jako utratę dochodu należy więc traktować również utratę dochodu w jego dotychczasowej wysokości, spowodowanej np. obniżeniem wynagrodzenia w ramach tego samego stosunku pracy. Zmiana wysokości wynagrodzenia, nawet w razie utrzymania ciągłości stosunku pracy może być odczytywana jako utrata dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 19 lit.c. ustawy z 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci; w przedmiotowej kwestii wielokrotnie i spójnie wypowiadały się sądy administracyjne - wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 lutego 2019 r., sygn. III SA/Gd 868/17; wyroki WSA w Gliwicach z dnia 12 lutego 2019 r., sygn. IV SA/GI 1054/18, z dnia 12 lutego 2019 r., sygn. IV SA/GI 727/18; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 maja 2019 r., sygn. IV SA/Po 125/19; wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. III SA/Kr 266/19; wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 września 2019 r., sygn. II SA/Łd 451/19.

Wyłożone kwestie w sposób istotny przekładają się na ocenę ustaleń i ocen prawnych formułowanych przez organy na gruncie niniejszej sprawy.

Po pierwsze organy nie uwzględniły podnoszonej przez skarżącą okoliczności, że od sierpnia 2017 roku nie pobiera już premii regulaminowej w wysokości 300 zł. miesięcznie. Okoliczność ta została potwierdzona zalegającymi w aktach wydrukami z programu płacowego - skarżąca nie otrzymała premii od sierpnia 2017 roku do końca roku 2018. W tym stanie rzeczy, uwzględniając prezentowane wyżej stanowisko sądów administracyjnych, w oparciu o art. 7 ust. 1 i ust. 3a w zw. z art. 2 pkt 19 lit. c u.p.p.w.d. należało przyjąć, że dochód skarżącej odpowiadający premii regulaminowej otrzymywanej w okresie styczeń-lipiec 2017 roku stanowi dochód utracony i nie jest wliczany do dochodu.

Kwestia kolejna, na którą zwracał uwagę tutejszy Sąd w wyroku z dnia 4 września 2019 roku, sygn, II SA/Rz 500/19, a która nie została przez organy przeanalizowana prawidłowo. Organy ustaliły, że skarżąca w 2017 roku osiągnęła dochód "z tytułu zatrudnienia" w wysokości 32566,41 zł. (po potrąceniach). Sąd nie ma możliwości zweryfikować, czy przedmiotowa kwota obejmuje wyłącznie wynagrodzenie za pracę, czy również zasiłek chorobowy. Jest to o tyle istotne, że oba źródła mogą stanowić dochód uzyskany w świetle art. 2 pkt 20 lit. c i f u.p.p.w.d., przy czym zasiłek chorobowy jedynie wówczas, gdy przysługuje "po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Wkalkulować również należy poczynione w art. 7 ust. 2 u.p.p.w.d. zastrzeżenie, że dochód uzyskany uwzględnia się w dochodzie wyłącznie, "jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego". Oznacza to tym samym, że uzyskiwanie dochodu określonego rodzaju musi być kontynuowane w okresie świadczeniowym, na który jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego. Organy przedmiotowych kwestii w ogóle nie rozważały.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy:

- ustalą dochód rodziny skarżącej z uwzględnieniem powyższych ocen, a więc tak, aby było jasne jakie konkretnie kwoty i z jakiego tytułu się na niego składają oraz czy dochód uzyskany jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego;

- uwzględnią utracony przez skarżącą dochód, w związku z zaprzestaniem wypłacania jej premii regulaminowej od sierpnia 2017 roku; poczynią w tym zakresie stosowne obliczenia matematyczne.

Zasadnie organy uwzględniły w dochodzie skarżącej dokonywane przez pracodawcę potrącenia na fundusze zakładowe, związek zawodowy, pożyczkę zakładową i opiekę medyczną pracowników.

Błędnie skarżąca wskazuje w skardze, że za dochód utracony można również uznać utratę w trakcie zatrudnienia zasiłku chorobowego wypłacanego w miejsce wynagrodzenia za pracę. Skarżąca myli się, że takiego skonfigurowania dotyczył wyrok NSA z dnia 5 października 2017 r., sygn. I OSK 817/17. W powołanym wyroku NSA przyjął, że in casu można uznać za dochód utracony różnicę pomiędzy wyższym wynagrodzeniem za pracę, a wypłacanym w jego miejsce, w czasie trwania zatrudnienia, zasiłkiem chorobowym. Na gruncie niniejszej sprawy taki układ nie zachodzi, albowiem skarżąca w nieregularnych okresach i nie stale przebywa na zwolnieniu chorobowym, a poza tym - choć nie zostało to jednoznacznie ustalone - przyznany jej zasiłek chorobowy wydaje się być wyższy od pobieranego wynagrodzenia.

Z wyłożonych względów Sąd uznał, że organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności faktycznych istotnych w sprawie - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. - czym naruszyły przepisy postępowania, co niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Z tego względu Sąd uchylił tak decyzję organ I, jak i II instancji. Należy zaznaczyć, że skarżąca zakwestionowała decyzję SKO w całości i wniosła o jej uchylenie w całości. Sąd przyjął, że organy powinny jedną decyzja rozstrzygnąć o prawie skarżącej do świadczenia wychowawczego za cały wnioskowany okres.

Wyrok oparto o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.