Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1303/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 150 § 1 pkt 1 i § 2, 3 i 4, art. 228 § 1 pkt 2, art. 223 § 2 pkt. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
article: art. 3 § 2 pkt. 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 179a
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 871/21 w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 16 marca 2021 r. nr 1801-IOA.4246.79.2021 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie na rzecz M. Sp. z o.o. w K. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 15 lutego 2022 r, sygn. akt II SA/Rz 871/21, po rozpoznaniu w trybie autokontroli sprawy ze skargi kasacyjnej M. Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 31 sierpnia 2021 r., o tej samej sygnaturze akt, ze skargi M. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 16 marca 2021 r., w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, w punkcie 1/ uchylił zaskarżony wyrok, w punkcie 2/ uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 16 marca 2021 r. oraz w punkcie 3/ zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznania skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie poprzez jej oddalenie. Ponadto organ skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) art. 179a p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, wynikające z uznania, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do uwzględnienia zarzutów skargi kasacyjnej, a w konsekwencji uchylenia rozstrzygnięcia własnego w trybie autokontroli, w sytuacji, gdy w niezmienionych okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy, dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny odmienna ocena tych samych zdarzeń prawnych, mających istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia skargi, nie nosi znamion "oczywistości", stanowiącej podstawę dokonania autokontroli, o której mowa w przepisie art. 179a p.p.s.a;

2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 228 § 1 pkt 2, w zw. z art. 223 § 2 pkt 1, w zw. z art. 150 § 1-4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651; powoływanej dalej jako: O.p.), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 16 marca 2021 r., znak sprawy: 1801-I0A.4246.79.2021 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w wyniku błędnej oceny okoliczności faktycznych wynikających z akt sprawy, skutkującej niezasadnym stwierdzeniem naruszenia przez organ wskazanych przepisów i uznaniem, że zaskarżone postanowienie, z naruszeniem ww. przepisów O.p., w sposób nieprawidłowy określało datę doręczenia zaskarżonej decyzji organu I instancji, w sytuacji, gdy Strona Skarżąca wniosła odwołanie z zachowaniem ustawowego terminu.

Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Natomiast istota sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, a także sposób sformułowania zarzutów oraz ich wzajemne powiązanie powodują konieczność łącznego ich rozpatrzenia.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1 O.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 (tj. bezpośrednio adresatowi lub w sposób zastępczy) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Z kolei z art. 150 § 2 O.p. wynika, że zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Natomiast art. 150 § 3 O.p. stanowi, że w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z art. 150 § 4 O.p., w przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta więc z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone, zaś jednym ze sposobów obalenia tego domniemania jest skuteczne przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GZ 477/13, oraz postanowienie NSA z dnia 30 czerwca 2022 r. II GZ 173/22 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Naczelny Sąd Administracyjny podziela jednak stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku, że w okolicznościach tej sprawy nie było podstaw do przyjęcia, że doszło do tzw. fikcji doręczenia wynikającej z art. 150 § 4 O.p. Zastosowanie tego przepisu - z uwagi na skutki, jakie z niego wynikają dla strony - wymaga jednoznacznego ustalenia, że operator pocztowy prawidłowo wykonał wszystkie czynności przewidziane w art. 150 § 1 - 3 O.p. (postanowienie NSA z dnia 30 września 2021 r., o sygn. II GZ 308/21, - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej sprawie sposób wykonywania tych czynności przez doręczyciela dokumentuje kopia potwierdzenia odbioru decyzji Organu I instancji, załączona do akt administracyjnych sprawy. Z punktu 2 tego potwierdzenia wynika wprawdzie, że z powodu niemożności doręczenia, w sposób wskazany w punkcie 1, pismo pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w placówce pocztowej UP R. [...], jednak - jak trafnie podkreślił WSA - doręczyciel nie zaznaczył w żaden sposób daty wykonania pierwszego jak i drugiego awizowania, które miałoby zostać dokonane według strony internetowej Poczty Polskiej dotyczącej śledzenia przesyłek dnia 10 grudnia 2020 r., a następnie dnia 18 grudnia 2020 r. Z powyższych względów prawidłowa jest konstatacja WSA, iż niedopełnienie przez doręczyciela obowiązku wskazania na dokumencie potwierdzenia odbioru wyraźnej daty podjęcia próby doręczenia właściwego przesyłki adresowanej do Strony wraz z należycie udokumentowanym stanowiskiem pełnomocnika Skarżącej, wskazującym na wątpliwości w zakresie pozostawienia przedmiotowego awiza w dniu 10 grudnia 2021 r., potwierdza jego twierdzenia o tym, że nie został spełniony warunek określony w art. 150 § 2 O.p., a zatem nie było podstaw do zastosowania art. 150 § 4 O.p.

W świetle powyższych uwag jako bezzasadny należało zatem ocenić zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 228 § 1 pkt 2, w zw. z art. 223 § 2 pkt 1, w zw. z art. 150 § 1-4 O.p.

Na uwzględnienie nie zasługuje też podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 179a p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, wynikające z uznania, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do uwzględnienia zarzutów skargi kasacyjnej, a w konsekwencji uchylenia rozstrzygnięcia własnego w trybie autokontroli, w sytuacji, gdy w niezmienionych okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy, dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny odmienna ocena tych samych zdarzeń prawnych, mających istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia skargi, nie nosi znamion "oczywistości", stanowiącej podstawę dokonania autokontroli, o której mowa w przepisie art. 179a p.p.s.a. Innymi słowy Autorka skargi kasacyjnej upatruje naruszenia tego przepisu w tym, że jej zdaniem podstawy skargi kasacyjnej nie były oczywiście usprawiedliwione, wobec czego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 31 sierpnia 2021 r. powinien zostać poddany ocenie dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, a nie uchylony w trybie autokontroli.

W związku z powyższym należy zauważyć, że zgodnie z art. 179a p.p.s.a., jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.

Jak trafnie podniesiono w wyroku NSA z dnia 4 lutego 2021 r. (sygn. akt I FSK 45/19 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) istota art. 179a p.p.s.a. sprowadza się do umożliwienia Sądowi pierwszej instancji wydania prawidłowego orzeczenia m.in. w sytuacji, gdy Sąd ten po zapoznaniu się ze skargą kasacyjną oceni, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiste.

W tej sytuacji nie zasługuje na uwzględnienie przedstawiona w skardze kasacyjnej argumentacja, w myśl której - w okolicznościach faktycznych sprawy poddanej sądowej kontroli w tym postępowaniu - podstawy skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uznanie ich za oczywiście usprawiedliwione. Oceny takiej należy bowiem dokonywać z uwzględnieniem późniejszego orzeczenia wydanego przez NSA w postępowaniu kasacyjnym. W tej sprawie skład orzekający w pełni podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji i uznał za nieusprawiedliwione podstawy skargi kasacyjnej wniesionej od ponownego wyroku Sądu pierwszej instancji przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie. W rezultacie Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 179a p.p.s.a., uchylając swój wcześniejszy wyrok w tej sprawie i uznając podstawy skargi kasacyjnej wniesionej przez M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. za oczywiście usprawiedliwione.

Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej wniesionej przez organ są zatem niezasadne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Zasądzona kwota 240 zł stanowi zwrot kosztów pełnomocnika strony skarżącej z tytułu sporządzenia i wniesienia w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną (pkt 2 sentencji).