Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 745/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 110o, art. 110u
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

﻿Sygn. akt I SA/Łd 745/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk - Drozda Sędziowie: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 7 lipca 2023 r. nr 1001-IEE-1.7192.68.2023.2.ACU w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi postanowieniem z dnia 7 lipca 2023 r., po rozpatrzeniu zażalenia S. S., uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kutnie z dnia 10 maja 2023 r. oddalające zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Z dokumentów sprawy wynika, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kutnie prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne m.in. na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia 6 sierpnia 2018 r. Tytuł ten obejmuje należność w podatku dochodowym w wysokości 19% pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2017 r. Odpis tego tytułu wykonawczego doręczono stronie w dniu 10 sierpnia 2018 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. W toku postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem z dnia 11 marca 2022 r. organ egzekucyjny zajął nieruchomość rolną, położoną w miejscowości M., gmina O., oznaczoną jako działka [...], dla której Sąd Rejonowy w Kutnie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą i która stanowi własność strony. W piśmie opatrzonym datą 10 marca 2023 r. i nadanym za pośrednictwem poczty w tym samym dniu, następnie uzupełnionym poprzez nadanie w dniu 7 kwietnia 2023 r. podpisanego pisma, skarżący zgłosił zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Postanowieniem z dnia 10 maja 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kutnie, na podstawie art. 17 § 1, art. 18 w związku z art. 110u § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.) zwanej dalej: u.p.e.a., art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2023 r., poz. 775 ze zm.) dalej: K.p.a., z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, która to czynność nie wywołuje skutków prawnych, oddalił zarzuty strony do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Organ wyjaśnił, iż zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości co w sprawie miało miejsce w dniu 31 stycznia 2023 r. Pismo strony wpłynęło do urzędu po dniu 14 lutego 2023 roku, tj. po upływie wskazanego w ustawie terminu, zatem zarzuty - nie mogą być rozpatrzone merytorycznie.

W zażaleniu na opisane postanowienie S. S. zarzucił naruszenie przepisów:

- art. 110u u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie termin na złożenie zarzutów do opisu i oszacowania upłynął przed dniem złożenia przeze mnie zarzutów, w sytuacji kiedy strona nie posiadała wiedzy o treści opisu i oszacowania wartości nieruchomości i tym samym nie miała realnej możliwości złożenia zarzut przed jej otrzymaniem;

- art. 7, art. 8 i art. 11 K.p.a. poprzez działanie wbrew podstawowym zasadom.

Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, bądź jego zmianę i uwzględnienie zarzutów.

Opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 7 lipca 2023 r Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, na podstawie art. 138, art. 144, art. 61a K.p.a., art. 18 u.p.e.a., uchylił w całości zaskarżone postanowienie i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż przepisy K.p.a. mogą być odpowiednio stosowane w postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej. A tak jest w niniejszej sprawie, gdyż do dnia 29 lipca 2020 r. u.p.e.a. nie zawierała zapisów, które regulowałyby sposób rozstrzygnięcia podania (którym są także zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości) złożonego – jak w przypadku strony - po terminie. Uzasadnione było zatem uchylenie zaskarżonego aktu i odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a K.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S. S. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci:

- art. 8, art. 9 i art. 10 K.p.a. w związku z art. 110o u.p.e.a. wskutek braku pouczenia skarżącego o terminie wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, a tym samym pozbawienie skarżącego czynnego udziału w postępowaniu, poprzez nieinformowanie w terminie o przysługujących mu prawach i środkach zaskarżania na czynności podejmowane przez organ egzekucyjny;

- art. 110u § 1 u.p.e.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 9 i art 10 K.p.a., poprzez przyjęcie, iż termin do wniesienia zarzutów od opisu i oszacowania nieruchomości biegnie od dnia ukończenia opisu, a nie od daty doręczenia protokołu zobowiązanemu;

- art 7, art 8 i art 11 K.p.a. poprzez działanie wbrew podstawowym zasadom, a mianowicie zasady prawdy obiektywnej wyrażającej się w braku podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego mającego na względzie tak interes społeczny jak i słuszny interes skarżącego z uwzględnieniem interesu obywateli, a też zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej i zasady przekonywania do zasadności rozstrzygnięć.

Nadto, skarżący podniósł zarzut naruszenia zasady praworządności, prawdy obiektywnej oraz zaufania obywateli do państwa poprzez rozpatrzenie w sposób niewystarczający i ogólnikowy materiału dowodowego, a przede wszystkim niepełne rozpatrzenie materiału dowodowego (pominięcie wszelkich wniosków dowodowych skarżącego), co doprowadziło do wydania postanowienia sprzecznego z prawem i podstawowymi i naczelnymi zasadami prawa podatkowego.

Biorąc pod uwagę powyższe zarzuty skarżący wniósł m.in. o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi podtrzymując argumentację zaskarżonego postanowienia wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna.

Tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczy postanowienia. Stosownie zaś do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) dalej p.p.s.a., sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Podkreślić przy tym należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nie prowadzi do pominięcia strony skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak argumenty skarżonego organu, zostały rozważone w oparciu o akta sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) oraz złożoną skargę, a sprawa została rozpoznana przez sąd we właściwym składzie (art. 120 p.p.s.a.).

Z kolei zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r., Nr 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając w tak zakreślonej kognicji niniejszą skargę Sąd ocenił, że organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani przepisów prawa procesowego w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności nie są uzasadnione zarzuty podniesione w skardze, a to oznacza, że skarga podlega oddaleniu.

W zakresie oceny stanu faktycznego ustalonego przez organy, należy podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (vide wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1665/06 - dostępny, tak jak inne orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Oceniając stan faktyczny ustalony przez organy dla potrzeb niniejszej sprawy, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej (organy podatkowe), albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Nie budzi wątpliwości Sądu prawidłowa analiza wystąpienia przesłanek uprawniających do podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia w każdym aspekcie sprawy. Podobnie jak ustalenie, iż organy działały w granicach wyznaczonych obowiązującymi przepisami i na ich podstawie. Okoliczność, iż analiza ustalonego w sprawie stanu faktycznego doprowadziła stronę do odmiennych od organu wniosków, nie świadczy o błędach w procedowaniu organu, a przede wszystkim o wadliwym rozstrzygnięciu. Stanowisko wywiedzione przez organy znajduje pełne odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, opiera się na wszechstronnie zebranym i ocenionym materiale dowodowym, którego strona nie zdołała podważyć.

Przechodząc do kontroli merytorycznej przypomnieć trzeba, iż zaskarżonym aktem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości położonej w miejscowości M. - działka [...] - stanowiącej własność strony.

Jak wynika z akt sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kutnie prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne m.in. na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia 6 sierpnia 2018 r., którego odpis doręczono stronie w dniu 10 sierpnia 2018 r. W toku postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem z dnia 11 marca 2022 r. organ egzekucyjny zajął opisaną już nieruchomość rolną strony. Co istotne dla niniejszej sprawy, pismem z dnia 21 października 2022 r. organ zawiadomił stronę o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Wskazując w nim, iż początek tego terminu organ egzekucyjny wyznaczył na dzień 6 grudnia 2022 r., a jego zakończenie na dzień 31 stycznia 2023 r. I co ważne pouczając w treści tego zawiadomienia, że zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wniesione przez uczestników postępowania, a więc także przez stronę, w terminie 14 dni od daty ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Co równie istotne, przedmiotowe zawiadomienie strona otrzymała w dniu 8 listopada 2022 r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem i której to okoliczności nie kwestionuje. Ponadto, organ egzekucyjny wystawił obwieszczenie z dnia 23 listopada 2022 r. o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W dniu 20 stycznia 2023 r. rzeczoznawca majątkowy sporządził operat szacunkowy przedmiotowej nieruchomości. Protokołem z dnia 31 stycznia 2023 r. organ egzekucyjny zakończył opis i oszacowanie wartości zajętej nieruchomości, protokół doręczono stronie w dniu 24 lutego 2023 r. W dniu 14 marca 2023 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kutnie wpłynęły, nadane w dniu 10 marca 2023 r., zarzuty strony do opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości.

Analiza tak ustalonego stanu faktycznego w świetle mających zastosowanie przepisów prawa nie budzi wątpliwości. Zdaniem Sądu trafnie stwierdziły organy, iż zarzuty strony do opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości zostały wniesione z naruszeniem terminu wynikającego z art. 110u § 1 u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie.

Uwzględniając przywołaną chronologię zdarzeń zgodzić należy się organami, że termin na wniesienie przedmiotowych zarzutów w niniejszej sprawie zaczął biec od następnego dnia po zakończeniu opisu i oszacowania wartości nieruchomości, czyli od dnia 1 lutego 2023 r. i zakończył się dnia 14 lutego 2023 r. Nie ma również wątpliwości, iż o terminie zakończenia opisu i oszacowania wartości przedmiotowej nieruchomości z dniem 31 stycznia 2023 r. skarżący został poinformowany w piśmie z dnia 21 października 2022 r., którego odebranie w dniu 8 listopada 2022 r. potwierdził własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Organ wywiązał się z powinności opisanych w art. 110o u.p.e.a. W świetle powyższego nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi, gdyż bezsprzecznie strona została powiadomiona o terminie wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Po wtóre, ustawodawca w przywołanym już art. 100u § 1 u.p.e.a. wskazał jasno, iż 14 dniowy termin na wniesienia zarzutów rozpoczyna bieg od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Nie jest również uzasadnione, by jak czyni to strona wskazując na art. 110u u.p.e.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a., omawiany termin do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości biegł od daty doręczenia stronie protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zapis art. 110u u.p.e.a. nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, które należałoby rozwiewać w oparciu o wskazane przez stronę zapisy k.p.a.

Termin na złożenie zarzutów wynosi 14 dni i liczony jest od dnia ukończenia opisu i oszacowania, nie zaś od innego momentu, np. doręczenia protokołu z tej czynności (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt II FSK 92/15).

Z tych wszystkich względów, przede wszystkim z uwagi na niebudzące wątpliwości uchybienie terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, trafnie organ odwoławczy rozstrzygnął na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Słusznie organ odwoławczy dostrzegł, iż w momencie orzekania ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidywała, jakie rozstrzygnięcie winien podjąć organ egzekucyjny w razie wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości zajętych nieruchomości po terminie przewidzianym w art. 110u § 1 u.p.e.a. Przypomnieć trzeba, iż prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuł wykonawczy wszczęte zostało dnia 6 sierpnia 2018 r., czyli przed nowelizacją u.p.e.a. wprowadzoną przepisem art. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070). Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Co oznacza, iż w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 17 § 1c u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r., na co trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy. A skoro tak, wskazując na zapis art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. organ odwoławczy prawidłowo odmówił stronie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zgodzić należy się z organem odwoławczym, że uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzi do zamknięcia drogi dalszego postępowania. Uzasadnione było zatem rozstrzygnięcie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Przepis ten reguluje przypadki gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, wówczas organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Taką inną uzasadnioną przyczyną jest uchybienie terminu do złożenia zarzutów na opis i oszacowanie wartości nieruchomości.

Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, w którym dokonano interpretacji omawianego przepisu, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie przepisu art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, nie wymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj., gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13 oraz powołane w nim orzecznictwo). Z taką oczywistą sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Reasumując, w ustalonych okolicznościach faktyczno – prawnych uzasadnione było rozstrzygnięcie organu na podstawie art. 61a k.p.a., nie ma bowiem wątpliwości, że strona uchybiła terminowi do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Oceny w tym zakresie strona skarżąca nie podważyła. Bezsprzecznie, dokonanie czynności procesowej z uchybieniem wyznaczonego przez ustawodawcę terminu dla jej dokonania zamyka dalszą drogę procedowania w tym zakresie. Co za tym, uzasadnione było również odstąpienie przez organ od rozważań i ocen co do powtórzonych w zażaleniu, jak i w skardze, zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie dopatrując się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa, jak również innych naruszeń, które Sąd jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu, a zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

ds