Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1156/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i  lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 95 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 355
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2017 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie innych świadczeń finansowych związanych z lokalem mieszkalnym uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w C. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

G.K., funkcjonariusz Komisariatu Policji w S. (dalej wnioskodawca, policjant, strona lub skarżący), wnioskiem z dnia 23 czerwca 2016 r. wystąpił do Komendanta Powiatowego Policji w C. o przyznanie pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego położonego w B. przy ul. [...].

Komendant Powiatowy Policji w C. (dalej organ pierwszej instancji) decyzją nr [...] z dnia [...]r. odmówił stronie przyznania pomocy finansowej na budowę ww. domu jednorodzinnego. W uzasadnieniu wskazał, że policjant wraz z żoną i córką zamieszkuje w domu będącym własnością jego ojca, położonym w miejscowości W. przy ul. [...] i z tego tytułu posiada uprawnienia do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Podał, że policjant oraz jego żona stali się współwłaścicielami tego domu na mocy umowy darowizny (Akt Notarialny Repertorium A nr [...] z dnia 2 lutego 2012 r.), w której dom określono jako "pustostan". Podkreślił, że z przedłożonych dokumentów wynika, że strona ten dom remontuje we własnym zakresie (zgłoszenie w dniu 5 września 2011 r. Staroście [...] zamiaru wykonania robót budowlanych w zakresie wymiany pokrycia dachowego, okien i drzwi). Organ stwierdził, że zgodnie z obowiązującymi przepisami otrzymanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego wymaga przedłożenia dokumentów poświadczających fakt kupna domu lub pozwolenia na budowę domu. Wskazał, że strona takich dokumentów nie przedłożyła, gdyż otrzymała dom w formie darowizny i go remontuje. Tym samym pomoc finansowa nie może zostać przyznana, gdyż pomoc taka nie przysługuje na remont.

W odwołaniu strona stwierdziła, że decyzja nie uwzględnia nowelizacji Prawa budowlanego, która weszła w życie z dniem 28 czerwca 2015 r., znoszącej obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę domu jednorodzinnego. Dołączyła opinię biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym w B. z dnia [...]r., w której wyspecyfikowano roboty budowlane, których wykonanie umożliwi zamieszkanie w budynku i jego eksploatację. Z treści opinii wynika, że budynek mieszkalny wybudowany został w latach 20-tych i nie był wyposażony w podstawowe elementy umożliwiające jego użytkowanie. Wskazano na brak doprowadzenia wody do budynku, brak szamba, brak przyłącza elektrycznego i wewnętrznej instalacji elektrycznej, brak ogrzewania (istniejące piece kaflowe zostały 15 lat temu rozebrane). Podkreślono, że stolarka okien i drzwi jest wyeksploatowana, podłoga w budynku to ubita glina, a dach pokryty eternitem bardzo szkodliwym dla zdrowia. Z opinii wynika, że taki stan budynku istniał przed zgłoszeniem do Starostwa Powiatowego z dnia 5 września 2011 r. Biegły sądowy zalecił poszerzenie zgłoszenia o wykonanie szamba, wykonanie wewnętrznej instalacji elektrycznej, wykonanie instalacji wodnej od studni do budynku, wydzielenie pomieszczenia na kotłownię, wykonanie renowacji tynków, wykonanie posadzek. Policjant wskazał, że dokonał takiego zgłoszenia uzupełniającego, w którym podał: remont szamba, wykonanie instalacji wodnej od studni do budynku, wykonanie renowacji tynków i posadzek.

Komendant Wojewódzki Policji w K. (dalej organ odwoławczy) decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności opisał przebieg postępowania, treść decyzji z dnia [...]r. i zarzuty odwołania.

Kolejno przybliżył uzupełniające postępowanie dowodowe, w ramach którego wezwał stronę do uzupełnienia wniosku o dokumenty świadczące o tym, że na dzień złożenia wniosku dom nie nadawał się do zamieszkania. Podał, że przy piśmie z dnia 19 września 2016 r., policjant przesłał kserokopie faktur i rachunków na zakup materiałów budowlanych w okresie od lipca 2012 r. do lipca 2016 r., oraz przedłożył kserokopię zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych z dnia 3 sierpnia 2016 r. potwierdzonego przez Starostwo Powiatowe w C. Natomiast przy piśmie z dnia 10 października 2016 r. przedłożył dokumentację fotograficzną remontu domu oraz poinformował, że na dzień składania wniosku dom nie nadawał się do zamieszkania. Budynek nie posiadał przyłącza wody, brak było możliwości usuwania ścieków, nie była podłączona instalacja elektryczna, nie były wykończone ściany oraz podłogi i brak było ogrzewania. Podał, że powyższy stan został potwierdzony w opinii biegłego. Dlatego też, w związku z koniecznością wykonania dalszych prac budowlanych, zgłosił zamiar wykonania robót budowlanych do Starostwa Powiatowego w C. Starostwo nie wniosło sprzeciwu, w związku z czym w okresie od drugiej połowy sierpnia wykonywał niezbędnie prace pozwalające na zamieszkanie w budynku, których zakończenie planuje na koniec października tego roku.

Następnie organ odwoławczy przedstawił stan prawny sprawy, przytaczając i interpretując art. 94 ust. 1, art. 88 ust. 1, art. 90 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tj.: Dz. U. z 2015 r. poz. 355 ze zm., dalej ustawa) oraz § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (tj.: Dz. U. z 2013 r. poz. 864 ze zm., dalej rozporządzenie). Wskazał, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego uprawnienie policjanta do lokalu mieszkalnego względnie do pomocy finansowej na cele mieszkaniowe przysługuje wtedy, gdy nie posiada on ani jego małżonek w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego odpowiadającego co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej. Akcentował tezę uchwały z dnia 29 marca 1999 r., sygn. akt OPS 1/99 - w myśl której - stosownie do przepisu art. 94 ust. 1 w związku z art. 88 ust. 1 ustawy policjantowi nie przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu lub domu, jeżeli policjant nie ma prawa do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego, określonego w art. 90 tej ustawy, w drodze decyzji administracyjnej, ponieważ posiada inny odpowiedni lokal mieszkalny w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej (art. 95 ust. 1 ustawy). Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że pomoc finansowa, o której mowa w art. 94 ust. 1 ustawy, jest konsekwencją niezrealizowania uprawnień policjanta, który ma prawo do otrzymania lokalu mieszkalnego o określonej powierzchni z zasobów, o jakich mowa w art. 90 ustawy.

Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy organ odwoławczy stwierdził, że uzyskany przez policjanta dom jednorodzinny pozbawia go prawa do świadczenia, o które się ubiega.

Na poparcie tej tezy dodatkowo dokonał analizy przepisów rozporządzenia i stwierdził, że pomoc finansowa ma wiązać się z podjęciem działań mających na celu w przyszłości doprowadzenie do uzyskania lokalu mieszkalnego; fakt pozyskania przez policjanta lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej przed złożeniem wniosku wyklucza możliwość przyznania pomocy finansowej, o jakiej mowa w art. 94 ust. 1 ustawy. Odwołał się także do wywodów zamieszczonych w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 21 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1012/12 i wywiódł, że brak podstaw do wydania decyzji zgodnie z żądaniem ze względu na własność i posiadanie samoistne przedmiotowego domu mieszkalnego istniejące po stronie policjanta. Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że na dzień złożenia wniosku potrzeby mieszkaniowe policjanta były zaspokojone, poprzez posiadanie domu jednorodzinnego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona syntetycznie opisała przebieg postępowania i treść decyzji wydanych w sprawie. Skarżący podkreślił, że na dzień złożenia wniosku przedmiotowy budynek, którego jest współwłaścicielem nie nadawał się do zamieszkania; nie posiadał podstawowych przyłączy, przez co nie było możliwe zaspakajanie elementarnych potrzeb egzystencjalnych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w pełnym zakresie podtrzymując stanowisko i argumentację prezentowane w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo akcentował konieczność interpretacji pojęcia "uzyskanie lokalu mieszkalnego" w sposób obejmujący jego zakresem wszystkie zdarzenia prawne skutkujące nabyciem lokalu. Nie zgodził się z poglądem strony, iż pomimo posiadania od ponad 2 lat domu jednorodzinnego pomoc finansowa jest stronie należna, gdyż dom nie nadawał się do zamieszkania. Wskazał, że art. 95 ust. 1 ustawy nie odwołuje się do wymogu należytego stanu technicznego lub sanitarnego zajmowanego domu, a jedynie do spełnienia przez policjanta warunku, którym jest nieposiadanie w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, lokalu albo domu odpowiadającego, co najmniej przysługującej powierzchni mieszkalnej. Podał, że art. 94 ustawy i przepisy rozporządzenia nie mogą mieć w sprawie zastosowania, gdyż skarżący posiada już własny dom i nie ubiega się o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie domu, lecz na rozbudowę domu i jego remont.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. 2016, poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Na mocy art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji na zasadach wyżej wskazanych i stwierdził, że skarga jest zasadna.

Zaskarżona została decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania stronie pomocy finansowej na budowę domu. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że fakt pozyskania przez policjanta domu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby przed złożeniem wniosku wyklucza możliwość przyznania pomocy finansowej, o której mowa w art. 94 ust. 1 ustawy. Nadto wskazał, że status posiadacza samoistnego i właściciela domu pozwala policjantowi, co do zasady, na korzystanie z tej nieruchomości zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem; tym samym potrzeby mieszkaniowe policjanta są zaspokojone – co wyklucza udzielenie żądanej pomocy. Podkreślono, że konieczność wykonania remontu jako stan przejściowy, nie oznacza utraty w sposób stały możliwości zaspakajania potrzeb mieszkaniowych. Organ odwoławczy odwołał się do dorobku judykatury; w tym do uchwały 7 sędziów NSA z dnia 29 marca 1999 r. sygn. akt OPS 1/99 (LEX nr 36572), w myśl której: "Stosownie do art. 94 ust. 1 w związku z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. Nr 30, poz. 179 ze zm.) policjantowi nie przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu lub domu, jeżeli policjant nie ma prawa do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego, określonego w art. 90 tej ustawy, w drodze decyzji administracyjnej, ponieważ posiada inny odpowiedni lokal mieszkalny w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej (art. 95 powołanej ustawy)". Z decyzjami organów obydwu instancji nie zgodził się skarżący wskazując, że na dzień złożenia wniosku budynek nie nadawał się do zamieszkiwania i zaspakajania elementarnych potrzeb egzystencjalnych, gdyż nie posiadał podstawowych przyłączy.

Kwestię mieszkań służbowych funkcjonariuszy Policji regulują przepisy rozdziału 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Wynika z nich zasada - art. 88 ust. 1 - że policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z odrębnych przepisów. Natomiast policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość - art. 94 ust. 1.

Z przepisów tych wynika, że przesłanką pozytywną otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale jest status policjanta w służbie stałej, jednak ustawa o Policji przewiduje też przesłanki negatywne, nie pozwalające na przydział lokalu. Wymienia je art. 95 ust. 1 ustawy i są one, oprócz wymienionej w pkt 1-szym, identyczne jeśli idzie o niemożność przydziału lokalu, jak i przyznanie pomocy finansowej na jego uzyskanie, jako prawa zamiennego, alternatywnego wobec przydziału lokalu. Jedną z przesłanek negatywnych jest posiadanie przez funkcjonariusza w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego odpowiadającego co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy - art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Sąd w pełni podziela pogląd prezentowany w zaskarżonej decyzji, że prawo policjanta do lokalu mieszkalnego jest wyraźnie powiązane z przesłanką niezaspokojenia potrzeby mieszkaniowej uprawnionego funkcjonariusza. Uprawnienia policjanta do lokalu mieszkalnego lub pomocy finansowej na cele mieszkaniowe nie mogą być interpretowane w oderwaniu od treści art. 95 ustawy. Warunek przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu zatem wiązać należy tylko z taką sytuacją, w której policjant spełnia warunki do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego, o jakim mowa w art. 90 ustawy, na podstawie decyzji administracyjnej, lecz lokalu takiego nie otrzymał. Natomiast jeśli policjant ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej w formie przewidzianej przez ustawę (art. 95 ustawy), to nie spełnia on ustawowych warunków do uzyskania prawa do lokalu (art. 88 ustawy). W konsekwencji taki policjant nie spełnia niezbędnej przesłanki przyznania pomocy finansowej (określonej w art. 94 ust. 1 ustawy), tj. niezrealizowania prawa do lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 9 ustawy.

Natomiast Sąd ocenia jako wadliwą interpretację przepisów, która przywiodła organ odwoławczy do sformułowania tezy, że fakt pozyskania przez policjanta domu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby przed złożeniem wniosku wyklucza możliwość przyznania pomocy finansowej, o której mowa w art. 94 ust. 1 ustawy.

Sąd w pełni bowiem podziela pogląd prezentowany w wyroku NSA z dnia 14 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 1784/15 (LEX nr 2141269) – przyjmując go za własny - że złożenie wniosku o pomoc po nabyciu lokalu samo przez się przyznania tej pomocy nie wyklucza. Odwołując się do twierdzeń zawartych w uzasadnieniu tego wyroku wskazać trzeba, że w obrocie prawnym funkcjonuje uchwała NSA z dnia 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OPS 7/08. Odnosi się ona co prawda do funkcjonariuszy Służby Więziennej, jednak wobec tożsamości regulacji w zakresie uprawnień funkcjonariuszy tej służby dot. mieszkań z unormowaniami dot. funkcjonariuszy Policji teza tej uchwały może mieć zastosowanie w niniejszej sprawie. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, ze nabycie przez funkcjonariusza domu mieszkalnego przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej nie wyklucza samo przez się przyznania tej pomocy. W uzasadnieniu uchwały NSA zajmował się m.in. kwestią na jaką datę - nabycia lokalu czy złożenia wniosku - należy oceniać uprawnienia funkcjonariusza do uzyskania pomocy finansowej. Stwierdził, że skoro pomoc finansowa jest świadczeniem udzielanym na wniosek, a nie z urzędu, to dopiero po złożeniu wniosku wraz z dokumentacją jest rozważana kwestia czy funkcjonariusz spełnia warunki do otrzymania świadczenia. Spełnienie przesłanek musi być zatem ocenione na dzień złożenia wniosku, a nie na dzień zakupu lokalu. Jednak złożenie wniosku po dokonaniu zakupu lokalu przez funkcjonariusza samo przez się nie wyklucza pomocy finansowej, a okoliczności indywidualnej sprawy administracyjnej należy ocenić w świetle przepisów odkodowanych zarówno językowo, jak i pozajęzykowo.

Odnosząc się do argumentacji zamieszczonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na okoliczność konieczności zachowania kolejności: najpierw wniosek – potem nabycie budynku, podkreślić jeszcze trzeba, że prawa do pomocy finansowej nie można wywodzić w drodze interpretacji rozwiązań prawnych wynikających z aktu wykonawczego. Prawo do uzyskania świadczenia, jego cel i zakres, należy oceniać jedynie na podstawie przepisów ustawy.

Sąd nie podziela poglądu organu odwoławczego, że sam status właściciela czy posiadacza samoistnego domu mieszkalnego po stronie wnioskującego policjanta wyklucza możliwość przyznania mu pomocy finansowej. Teza ta jest usprawiedliwiona w sytuacji, gdy z woli właściciela dom nie jest przez niego zamieszkiwany (tak też przywołany przez organ wyrok) oraz w sytuacji, gdy okoliczności obiektywne, ale nie związane ze stanem nieruchomości uniemożliwiają zamieszkiwanie; nie jest natomiast usprawiedliwiona w przypadku, gdy stan nieruchomości uniemożliwia zamieszkiwanie.

Sąd wskazuje, że prawo policjanta w służbie stałej do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej nie może być rozumiane jako prawo całkowicie oderwane od praw i obowiązków wynikających z istoty stosunku służbowego policjanta. Celem tego przepisu jest niewątpliwie to, ażeby policjant w służbie stałej mieszkał w miejscowości, w której pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej. Z tym celem, a nie z przywilejem jako takim, związane jest prawo, o którym mowa w art. 88 ustawy. Tak rozumianemu uprawnieniu policjanta odpowiadają obowiązki organów Policji zaspokojenia tego prawa. Oznacza to, że jeżeli policjant ma odpowiednie mieszkanie w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, to cel przepisu jest osiągnięty, a wobec tego nie powstaje prawo do lokalu, o którym mowa w art. 88 ustawy. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że prawo policjanta do lokalu mieszkalnego jest wyraźnie powiązane z przesłanką niezaspokojenia potrzeby mieszkaniowej uprawnionego funkcjonariusza.

Nie sposób przyjąć, że potrzeba mieszkaniowa została zaspokojona – ze skutkiem wykluczenia możliwości udzielenia pomocy – w przypadku uzyskania statusu właściciela budynku mieszkalnego, nie nadającego się do zamieszkania. Odnosząc powyższe do przywołanej przez organ odwoławczy uchwały z dnia 29 marca 1999 r. Sąd wskazuje, że lokal czy budynek mieszkalny nie nadający się do zamieszkania nie może być kwalifikowany jako "odpowiedni lokal" w rozumieniu tej uchwały. Podkreślić trzeba, że czym innym jest potrzeba wykonania remontu, czym innym konieczność wykonania podstawowych instalacji i przyłączy w celu umożliwienia zamieszkania w budynku. W celu rozgraniczenia tych dwóch przypadków niezbędne jest ustalenie, czy zakres koniecznych robót nie uzasadnia oceny danej nieruchomości analogicznie jak przypadku nabycia budynku w stanie surowym; a więc pozwalającym na zamieszkanie dopiero po jego wykończeniu, wymagającym tak znacznych nakładów finansowych, że przekraczają one wysokość pomocy, która może być przyznana na podstawie art. 94 ust. 1 ustawy (por. prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 447/15; dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd stwierdza, że w przypadku dokonania takich pozytywnych ustaleń brak podstaw do odmowy udzielenia pomocy z powodu uzyskania przez policjanta statusu właściciela domu mieszkalnego. Jak wyżej wyjaśniono tezę tę należy również odnieść do przypadku nabycia domu przed dniem złożenia wniosku.

Sąd stwierdza, że wadliwa interpretacja przywołanych wyżej przepisów prawa materialnego przywiodła organ odwoławczy do nieprawidłowego ich zastosowania - w korelacji z faktem, iż nie poczyniono należytych ustaleń stanu faktycznego, wadliwie identyfikując okoliczności relewantne prawnie.

Sąd wskazuje, że organ administracji publicznej jest gospodarzem postępowania i na nim ciążą obowiązki w zakresie zgodnego z prawem przeprowadzenia całego procesu stosowania prawa. Bez poczynienia przez organ ustaleń dotyczących wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, nie jest możliwe prawidłowe, zgodne z prawem jej załatwienie. Przypomnieć też trzeba, że rolą organu odwoławczego jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy. W przypadku, gdy istnieje konieczność uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie organ odwoławczy winien ocenić czy jest to możliwe w granicach określonych w art. 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej k.p.a.), czy też konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W każdym jednak przypadku postępowanie wyjaśniające winno kończyć się stanowczymi ustaleniami w zakresie wszystkich okoliczności relewantnych prawnie. Obowiązki organu administracji publicznej wyznaczają zarówno zasady ogólne postępowania administracyjnego, jak i przepisy regulujące zasady prowadzenia postępowania dowodowego. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 8 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. W myśl art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; natomiast art. 80 k.p.a. nakazuje organowi administracji publicznej ocenienie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja uchybia wskazanym wyżej przepisom proceduralnym, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Co prawda organ odwoławczy uzupełnił materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym lecz nie dokonał jego wyczerpującego rozpatrzenia. Brak także właściwej oceny wiarygodności i mocy dowodowej znajdujących się w aktach dowodów. Nie dokonał również oceny, czy zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny w świetle wszystkich okoliczności relewantnych prawnie, gdyż jak wyżej szczegółowo opisano dokonał wadliwej wykładni prawa i nie zidentyfikował należycie wszystkich okoliczności istotnych dla wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia.

W aktach sprawy znajduje się wiele dowodów – przede wszystkim przedłożonych przez stronę na etapie postępowania odwoławczego – które mogą być przydatne przy ocenie zakresu przeprowadzonych prac w budynku pod kątem spełniania przez ten dom wymogu nadawania się do zamieszkiwania w dacie złożenia wniosku. Przedłożono bowiem kilkadziesiąt sztuk rachunków i faktur wystawionych w związku z zakupem materiałów budowlanych. Daty wystawienia tych dokumentów finansowych są różne i konieczne jest dokonanie ich analizy pod kątem spełnienia przesłanek udzielenia pomocy na dzień złożenia wniosku. Analizie należy również poddać dokumentację zdjęciową, która co prawda wskazuje na stan nieruchomości niewątpliwie nie nadającej się do zamieszkania, ale nie posiada danych pozwalających na identyfikację dokumentowanej nieruchomości, ani na identyfikację okresu, w którym zdjęcia zostały wykonane. Konieczne jest więc uzupełnienie materiału dowodowego w tym zakresie. Uwaga organów winna się również koncentrować na zgłoszeniach robót budowlanych oraz na przedłożonej przez skarżącego opinii biegłego sądowego z dnia 2 sierpnia 2016 r. (opinia jest datowana na okres po złożeniu wniosku). Z treści tej opinii – jak zaznaczono, poprzedzonej wizją - wynika np. konieczność wykonania posadzek, gdyż w budynku znajdowała się tzw. glinobitka (jedna warstwa ubitej gliny). Wskazano też na konieczność wykonania wewnętrznej instalacji elektrycznej, instalacji wodnej od studni do budynku oraz szamba.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy dokonają oceny zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem okoliczności istotnych dla wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, uwzględniając ocenę prawną wyżej sformułowaną. Sąd uznał, że analiza zgromadzonych dowodów, które w znacznej większości zostały pozyskane na etapie postępowania odwoławczego winna się odbyć z poszanowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania – co skutkowało usunięciem z obrotu prawnego decyzji organów obydwu instancji. Dopiero wyniki tej analizy pozwolą na ocenę, czy materiał dowodowy jest kompletny; czy też wymaga jeszcze uzupełnienia.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.