Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 69/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: § 2, § 3 ust. 4 i ust. 6
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 marca 2024 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 9 listopada 2023 r. nr 9011-2023-002219 w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2022 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 15 maja 2022 r. R. G. (dalej również jako "wnioskodawca", " strona", lub "skarżący") wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kartuzach (dalej jako "Kierownik ARiMR") o przyznanie za rok 2022 r. płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (dalej jako "płatność ONW") do powierzchni 24, 40 ha.

Strona zadeklarowała we wniosku 18 działek w tym działki o nr ewidencyjnych [1] [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8] położone w K. Powierzchnia działek zadeklarowana we wniosku na rok 2022 r. po uwzględnieniu zmian i wycofań do wynosiła 24,31 ha. W złożonych w sprawie wyjaśnianiach R. G. wskazał, że pozostaje dzierżawcą ww. działek w K. na mocy umowy dzierżawy zawartej z A. S. na okres 10 lat, która w ocenie strony, nie została skutecznie wypowiedziana przez właściciela.

Ponieważ A. S., również wystąpił do ARiMR z wnioskiem o przyznanie na płatności rok 2022 r. deklarując we wniosku obszary położone na działkach o numerach ewidencyjnych [1] [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8] (wyodrębnione z działek o numerach [9], [10]) w sprawie przeprowadzono czynności dowodowe w celu ustalenia, czy R. G. użytkował sporne grunty w 2022 r. W tym celu R. G. oraz A. S. zostali wezwani do złożenia wyjaśnień, w sprawie przeprowadzono rozprawę administracyjną, na której przesłuchano wezwanych przez organ świadków oraz dokonano analizy dokumentów przedłożonych przez A. S. i R. G.

Decyzją z dnia 28 czerwca 2023 r. (nr 0206-2023-010125) Kierownik ARiMR, wydaną w odniesieniu do R. G., działając m. in. w oparciu art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2 oraz art. 3 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2422, dalej jako "ustawa PROW 2014-2020"), a także § 2 oraz § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j.: Dz. U. z 2015 r. poz. 364 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie ONW PROW 2014-2020")

1/ umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności ONW w części dotyczącej powierzchni wycofanej z płatności w dniu 9 maja 2023 r.,

2/ odmówił przyznania płatności ONW i nałożył sankcję w wysokości 1 059,96 zł.

Odmowa przyznania płatności stanowiła konsekwencję faktu, że deklarowana do płatności powierzchnia 24,31 ha została w ocenie organu zawyżona o 11, 33 ha. Tym samym stwierdzona powierzchnia wynosiła 12, 98 ha.

Organ wskazał, że zgodnie z § 2 rozporządzenia ONW PROW 2014-2020 wynika, że płatność przysługuje, jeżeli rolnik podjął się prowadzić działalność rolniczą na obszarach ONW i przysługuje do powierzchni działek będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek. Dodatkowo wskazano, że zgodnie z rozporządzeniem ONW PROW 2014-2020, jeżeli rolnik równocześnie ubiega się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej w rozumieniu przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, to we wniosku o przyznanie płatności ONW nie musi deklarować działek rolnych, w odniesieniu do których ubiega się o przyznanie płatności ONW, a działki rolne zadeklarowane do jednolitej płatności obszarowej i położone na obszarach ONW uznaje się za zadeklarowane do płatności ONW.

Odwołując się orzecznictwa sądowego podkreślono, że zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą w zakresie płatności rolnych pojęcie posiadania gruntów rolnych należy rozumieć jako ich faktyczne użytkowanie, co wynika z wykładni celowościowej art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach. Celem płatności obszarowych jest dofinansowanie do produkcji rolnej, a więc pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują posiadane grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem nie wystarczy, aby beneficjent pomocy był posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale winien je również rolniczo użytkować. Wobec powyższego, posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmuje dokonanie zasiewów, ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywanie gruntów w stanie nadającym się do uprawy, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy też decydowanie o ich przeznaczeniu. Władanie gruntem może polegać także na zleceniu osobom trzecim dokonania powyższych czynności - istotne jest by rolnik posiadał decyzyjność w tym przedmiocie Istotne jest również, że tego rodzaju prace nie mogą mieć charakteru jedynie sporadycznego, muszą trwać przez cały rok kalendarzowy.

Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy organ wyjaśnił, że przeprowadził w postępowanie dowodowe w celu ustalenia posiadacza faktycznego działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [1] [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8] w roku 2022, w tym na dzień 31 maja 2022 r. w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie płatności na 2022 rok. Błędy kontroli krzyżowej dotyczą działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, TUZ, trawy na gruntach ornych. A. S. zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności następujące działki rolne: A 1 - TUZ na powierzchni 2,11 ha; BI - TUZ na powierzchni 5,32 ha; B2 - TUZ na powierzchni 1,79 ha; B3 - gryka na powierzchni 0,58 ha; B5a - łubin na powierzchni 1,64 ha R. G. zadeklarował na ww. działkach ewidencyjnych następujące działki rolne: J1 - trawa na gruntach ornych na powierzchni 0,11 ha; J2 - trawa na gruntach ornych na powierzchni 2,03 ha; KI - trawa na gruntach ornych na powierzchni 9,18 ha.

Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie ustalono, że A. S. na gruntach zgłoszonych do płatności prowadził działalność rolniczą, a ponadto był posiadaczem gruntów na dzień 31 maja 2022 r. Z materiału dowodowego wynika w ocenie organu I instancji, że A. S. uprawiał działkę ewidencyjną [8], natomiast działki ewidencyjne nr [1] [2], [3], [4], [5], [6], [7] zadeklarowano we wniosku przez pomyłkę, ponieważ działki przeznaczone są na sprzedaż. Z zeznań wynika, że A. S. na działce ewidencyjnej nr [8] uprawiał TUZ, łubin oraz grykę o łącznej powierzchni 11,44 ha. Na wiosnę 2022 r. A. S. przygotował pole pod zasiew gryki i łubinu, czego potwierdzeniem są zeznania J. D., który został wynajęty przez A. S. w celu wykonania pracy glebogryzarką pod zasiew łubinu oraz gryki. A. S. dołączył do sprawy fakturę nr [...] z dnia 20 kwietnia 2022 r. dotyczącą zakupu łubinu i gryki. W maju A. S. wysiał nawozy, przedstawił fakturę nr [...] z dnia 23 kwietnia 2022 r. dotyczącą zakupu nawozów. Z zeznań wynika, że w związku z suszą wysiana gryka i łubin zostały zagłuszone przez chwasty, kombajn nie dał rady tego skosić w związku z czym A. S. dokonał zabiegu talerzowania pola swoim sprzętem. Na początku lipca A. S. skosił trawy, a do zwijania balotów wynajął A. K., który posiadał stosowny sprzęt. Czynności dotyczące koszenia traw potwierdził R. B., który widział na polu A. S. wraz z innymi ludźmi oraz R. E., który pomagał A. S. przy pracach polowych.

W toku postępowania R. G. złożył w dniu 9 maja 2023 r. oświadczenie, że nadal użytkuje grunty położone w K. Załączył do oświadczenia pozew z 18 października 2022 r. do Sądu Rejonowego w Kartuzach o ustalenie bezskuteczności oświadczenia woli A. S. o wypowiedzeniu umowy dzierżawy nieruchomości o numerach [10] i [9] położonych w K. (podzielonych następnie przez A. S. na jedną większą działkę i kilka mniejszych w celu ich sprzedaży).

Następnie wezwany do złożenia wyjaśnień w sprawie R. G. zeznał, że 2022 r. uprawiał trawę na całym dzierżawionym gruncie. W dniu 2022 r. na części dzierżawionego gruntu skosił trawę, którą zostawił ponieważ A. S. wezwał Policję, która zakazała dalszych czynności. Siano pozostawione na polu zostało zabalotowane, co zauważył jak przyjechał na działkę w celu podjęcia dalszych prac na polu. Zeznał, że na polu nie znajdowała się gryka i łubin. Wskazał, że w maju 2022 r. nie wykonywał żadnych czynności na polu. Wyjaśnił, że skoszoną trawę chciał wykorzystać na własne potrzeby, ponieważ posiada zwierzęta oraz posiada sprzęt do koszenia trawy i prasę. R. G. sprzeciwiał się żeby A. S. przebywał na gruncie, uważa że nadal jest dzierżawcą i uprawia grunty. Zamierzał w dniu 1 sierpnia 2022 r. skosić całość działek, ale ze względu na to, że A. S. wezwał Policję, prace zostały przerwane, na reszcie pola nie zostały wykonane żadne czynności agrarne. R. G. zeznał, że w marcu dokonał włókowania pola, a skosił trawę 1 sierpnia 2022 r. Podkreślił, że oprócz włókowania i koszenia trawa nie wymagała czynności pielęgnacyjnych.

Odnośnie deklaracji R. G. organ I instancji ocenił na podstawie zebranego materiału dowodowego, że na dzień 31 maja 2022 r. nie był on w posiadaniu działek ewidencyjnych nr [1] [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8]. W tym zakresie wskazano, że z materiału dowodowego wynika, że R. G. nie nawoził traw, w dniu 1 sierpnia 2022 roku skosił tylko część traw, nie zebrał siana. Z zeznań świadków również wynika, że R. G. jedynie rozpoczął koszenie traw 1 sierpnia 2022 r., które nie zostało ukończone. Organ I instancji podkreślił, że powyższych czynności nie można uznać za uprawianie, a tym samym za posiadanie gruntów.

Wskazano, że toczący się spór pomiędzy R. G. a A. S. potwierdza, że R. G. miał świadomość, że nie tylko on w kampanii 2022 wystąpi z wnioskiem o przyznanie płatności do spornych działek oraz że posiadał wiedzę o innym użytkowniku omawianych działek. Zaznaczono, że R. G. przyznał, że 1 sierpnia 2022 r. skosił trawę na części działek, którą zostawił, ponieważ A. S. wezwał Policję, która zakazała dalszych czynności. W maju 2022 r. na gruncie nie wykonywał żadnych czynności. Dalej wyjaśnił, że zamierzał skosić całość działek, ale z uwagi na przyjazd P. prace zostały przerwane, a na reszcie pola nie zostały wykonane żadne czynności agrarne. W ocenie organu I instancji R. G. poprzez złożone wyjaśnienia wskazał zatem, że nie jest dopuszczany do użytkowania działek. Z tego wynika, że nie użytkuje ich rolniczo, a w złożonym wniosku, w pkt 17 oświadczeń podał, że na zadeklarowanych we wniosku gruntach prowadzi działalność rolniczą przez cały rok.

Z tych względów Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kartuzach ustalił, że R. G. nie udowodnił, że był faktycznym, trwałym i swobodnym posiadaczem spornych gruntów w 2022 r. Przełożyło się to na wyłączenie powierzchni ww. działek (leżących na gruntach należących do A. S.) z powierzchni zgłoszonej przez R. G. do płatności, którą uznano o zawyżoną.

Od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącego złożył odwołanie, w którym zarzucił skarżonej decyzji:

1/ naruszenie § 2 i § 3 rozporządzenia ONW PROW 2014-2020 w zw. art. 3 ust. 1 pkt 12 ustawy PROW 2014-2020 w wyniku bezpodstawnej odmowy przyznania płatności oraz błędnego ustalenia, że strona nie jest posiadaczem gruntów rolnych oraz ich rolniczo nie wykorzystuje,

2/naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 222 § 1, art. 336, art. 340, art. 342, art. 348 oraz art. 693 § 1 Kodeksu Cywilnego w wyniku bezpodstawnego uznania, że posiadaczem przedmiotowych nieruchomości jest właściciel, mimo, iż dopuszcza się on incydentalnego, samowolnego i bezprawnego naruszenia posiadania dzierżawcy, podczas gdy faktycznym posiadaczem gruntów jest odwołujący się, który je rolniczo wykorzystuje, umowa dzierżawy zawarta przez odwołującego się z właścicielem A. S. obowiązuje i nigdy nie została skutecznie wypowiedziana, § 4 tej umowy upoważnia wprost odwołującego się do pobierania płatności i użytkowania gruntów. Odwołujący się posiada tytuł prawny do użytkowania swojej nieruchomości i z prawa swojego korzysta, sfera jego posiadania podlega ochronie prawnej, a jednocześnie nigdy nie wydał on nieruchomości właścicielowi, właściciel nie zażądał też nigdy zwrotu nieruchomości od odwołującego się, a w rezultacie spełnia on jako jedyna uprawniona osoba przesłanki do uzyskania płatności.

3/ naruszenie przepisów postępowania, tj., art. 6, art. 7, art. 9 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej analizy materiału dowodowego i wyciągnięcie z niego błędnych wniosków, a to w wyniku bezpodstawnego uznania, że uprawnionym do uzyskania płatności jest właściciel A. S., a nie odwołujący się, który jest faktycznym posiadaczem gruntów objętych wnioskiem oraz je rolniczo wykorzystuje w ramach własnego gospodarstwa rolnego.

Odwołujący się podkreślił, że umowa dzierżawy nigdy nie była skutecznie wypowiedziana. W ocenie strony organ I instancji powinien ocenić, czy w kontekście przepisów prawa cywilnego umowa dzierżawy nadal obowiązywała i czy na podstawie tej umowy odwołujący się powinien był zostać uznany za wyłącznego posiadacza. Organ winien też był rozważyć zawieszenie z urzędu postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy zainicjowanej przez stronę przed Sądem Rejonowym w Kartuzach. Skoro fakt posiadania był weryfikowany w postępowaniu to organ winien też w ocenie strony w oparciu o przepisy prawa cywilnego zbadać, w jaki sposób (i czy w ogóle) właściciel wydzierżawiający wszedł zwrotnie w posiadanie przedmiotowej nieruchomości w wyniku próby wypowiedzenia umowy dzierżawy, a tym samym czy rzeczywiście można go nazwać posiadaczem.

Odwołujący się zwrócił uwagę, że grunt rolny objęty dzierżawą jest gruntem nieogrodzonym, brak fizycznych barier stwarza każdemu możliwość swobodnego wejścia czy wjazdu sprzętem. Nieruchomość ta jednocześnie znajduje się w przy gospodarstwie A. S., wobec czego mógł on faktycznie przechodzić przez dzierżawiony grunt lub wykonywać na jego obszarze dowolne czynności choćby bez wiedzy czy wbrew woli dzierżawcy, naruszając tym samym jego posiadanie. Nie oznacza to jednak w ocenie strony, aby A. S. stawał się poprzez takie działania posiadaczem nieruchomości. Pełnomocnik strony podkreślił, że odwołujący się nie musiał przebywał przebywać na dzierżawionym gruntach codziennie, gdyż nie wymaga tego uprawa trawy. Dzierżawca, jak w poprzednich latach, dbał jedynie o to aby trawa rosła, a następnie kosił ją własnym sprzętem w okresie letnim. Posiadał niezbędny sprzęt i maszyny rolnicze, dokonał zakupu nasion trawy celu uzupełnienia zasiewów, wykonywał zatem w ramach uprawy wszystkie czynności, które były od niego wymagane. Jako dowód przeprowadzenia czynności załączono fakturę na zakup trawy (75 kg) z dnia 24 maja 2022 r. Świadkowie potwierdzili, że na działkach rosła trawa, nikt nie widział gryki ani łubinu.

W odwołaniu podkreślono, że właściciel samowolnie wchodził na grunty pozostające w dzierżawie, sporadycznie podejmując się jakiś pozorowanych zabiegów, mających na celu stworzenie wrażenia rolniczego wykorzystania gruntu.

W konkluzji wskazano, że w tej sprawie nigdy nie doszło do wydania nieruchomości właścicielowi, a tylko takie wydanie nieruchomości mogło prowadzić do przeniesienia posiadania. A. S. nie mógł być więc w ogóle uznany przez organ za posiadacza przedmiotowych gruntów, wobec czego odpadła też potrzeba weryfikacji czy jako posiadacz rolniczo je użytkował. Posiadanie jest bowiem pierwszym i podstawowym testem kontrolnym tego, czy osoba wnosząca o przyznanie płatności jest do tego legitymowana prawnie.

Z tych względów w ocenie strony decyzja sankcjonuje bezprawne zachowanie właściciela nieruchomości, z naruszeniem umowy zawartej z dzierżawcą, legitymizując samowolną ingerencję w sferę cudzego posiadania. Podkreślono, że dzierżawca nigdy nie zrezygnował z rolniczego użytkowania dzierżawionych gruntów, konsekwentnie przejawiał wolę uprawy zgodnie z umówionym przeznaczeniem przedmiotu dzierżawy, a jednocześnie z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika jednoznacznie, że wykonywał działalność rolniczą na tym terenie, zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki. Strona wskazała, że na ochronę prawną nie może natomiast zasługiwać celowe i złośliwe działania A. S., polegające na zakłócaniu gospodarki wykonywanej przez dzierżawcę, przerywaniu koszenia trawy, wzywanie Policji na miejsce, która choć nie posiada kompetencji w tego rodzaju sporach, to bezprawnie uniemożliwiła mu kontynuację i dokonywanie rozpoczętych czynności. Doszło także do zabrania przez A. S. pokosu i przywłaszczenia, wbrew jego woli i pod nieobecność dzierżawcy.

Dalej odwołujący wskazał, że stan posiadania jest jedną z podstawowych przesłanek przyznania płatności, przy czym nie jest to przesłanka jedyna i samodzielna, gdyż wymaga dodatkowo rolniczego użytkowania gruntów, W sytuacji jednak, w której zarówno właściciel, jak i dzierżawca wykonują - w różnym czasie - czynności wskazujące na rolnicze wykorzystywanie gruntów, przy rozpoznawaniu obu wniosków należało jednak ustalić, który z wnioskodawców jest faktycznym posiadaczem gruntów - w myśl przepisów prawa, i który z nich posiada tytuł prawny do korzystania z nich - a który bez podstawy prawnej ingeruje w sferę posiadania drugiego. Odwołujący się stwierdził, że nie można mieć wątpliwości, że na gruncie tej sprawy posiadaczem nieruchomości z całą pewnością nie był właściciel A. S., choćby miał możliwość wejścia lub wjazdu na teren posesji dzierżawcy. W tym zakresie ponownie podkreślono, że działania A. S. można zakwalifikować jedynie jako nieuprawnione zakłócenie posiadania R. G. jako dzierżawcy. Umowa dzierżawy nie została bowiem skutecznie wypowiedziana.

Pełnomocnik strony podkreślił, że poważne wątpliwości budzi prezentowane przez właściciela w toku postępowania stanowisko, jakoby rzeczywiście zasiał on grykę i łubin na wydzierżawionym gruncie, choć nikt nigdy tych zasiewów, ani samych roślin nie widział, wątpliwości te dodatkowo wynikają z faktu, że ilość rzekomo zakupionego nawozu wynikająca z faktury, przedstawionej przez A. S. do akt postępowania, jest całkowicie niewspółmierna do obszaru ok. 2,5 ha, na których rzekomo wysiał grykę czy łubin. Twierdzenia w tym zakresie są zatem niewiarygodne, a organ I instancji pomimo to nie zgłosił do nich zastrzeżeń.

Decyzją z dnia 9 listopada 2023 r. (nr 9011-2023-002219) Dyrektor Pomorskiego Oddziałku ARiMR w Gdyni, w trybie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023, poz. 773 ze zm., dalej jako "k.p.a.") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji jako prawidłową.

Zdaniem organu odwoławczego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR prawidłowo przyjął w oparciu o materiał zgromadzony w sprawie, że R. G. nie wykazał, aby był wyłącznym posiadaczem i użytkownikiem wszystkich działek objętych wnioskiem o przyznanie płatności w roku 2022. Ustalenia dokonane w tym zakresie przez organ I instancji zostały w pełni podzielone przez organ odwoławczy jako znajdujące potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy.

W uzasadnieniu w pierwszej kolejności przedstawiono mające zastosowanie w prawie przepisy dotyczące płatności oraz przedstawiono stan sprawy, w tym przeprowadzone w sprawie dowody. W tym zakresie poza wyjaśnieniami R. G. oraz A. S. szczegółowo przytoczono zeznania wszystkich przesłuchanych w sprawie świadków.

Organ podkreślił, że nie kwestionuje, że R. G. (dzierżawca) oraz A. S. (wydzierżawiający) w dniu 28 listopada 2017 r. zawarli umowę dzierżawy terenu ww. działek na lat 10. R. G. stwierdził, że umowa jest ważna, doszło do przekazania gruntu, są one do chwili obecnej przez niego uprawiane, co prawda umowa ta została wypowiedziana przez właściciela nieruchomości w roku 2021, ale niezgodnie z zapisami umowy, zatem nie wywołało to zamierzonych skutków prawnych, a w rezultacie dzierżawa nie została wypowiedziana i trwa nadal. A. S. oświadczył z kolei, że umowa była pozorna, zawarta jedynie w celu uzyskania świadczenia z KRUS, co by świadczyło o tym, że do wydania nieruchomości nie doszło. Następnie oświadczył, że wypowiedział umowę w roku 2021 ze względu na brak zainteresowania R. G. przedmiotem dzierżawy, jednakże oświadczył przy tym, że R. G. skosił część działek, na których znajdowała się trawa. Pomiędzy wnioskodawcami toczy się postępowanie przed sądem cywilnym dotyczące obowiązywania ww. umowy dzierżawy. W sprawie nie jest też kwestionowane, że R. G. pozostaje w silnym konflikcie z właścicielem spornych działek.

Organ odwoławczy zaznaczył, że strona formułując zarzuty dotyczące nieuprawnionego uznania A. S. za posiadacza, odwołuje się przede wszystkim do cywilistycznego rozumienia tego pojęcia przywołując przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umowy dzierżawy, najmu, wypowiedzenia umowy, naruszenia posiadania, czy też wydania przedmiotu posiadania.

Na wstępie rozważań wyjaśniono, że pojęcie posiadania nie zostało uregulowane w przepisach dotyczących przyznawania płatności ONW, w tym w powyżej powołanych ustawie, rozporządzeniu czy rozporządzeniach prawa wspólnotowego. Przedmiotowe rozporządzenia są niewątpliwie częścią systemu prawa obowiązującego w RP, które powinny spełniać kryteria obowiązywania systemowego, a mianowicie być systemem niesprzecznym i zupełnym, w tym sensie jest systemem monistycznym, nie zaś sumą czy zespołem autonomicznych porządków prawnych czy autonomicznych gałęzi prawa. W tym wypadku uwzględniając postulat pewności prawa i pewności obrotu prawnego, należy przyjąć, że użyte w przepisie rozporządzeń pojęcie posiadania należy rozumieć zgodnie z definicją tego pojęcia zawartą w Kodeksie cywilnym, a także przy uwzględnieniu celu przyznawania płatności, jakim jest wspieranie użytkowników gruntów - działek, prowadzących na nich działalność rolniczą.

Wskazano, że pojęcie posiadania określa przepis art. 336 Kodeksu cywilnego, obejmując przy tym jego istotę i elementy, równocześnie wskazuje rodzaje posiadania. Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Zatem posiadanie przedstawia sie jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą. W potocznym ujęciu posiadanie kojarzy się z wykonywaniem władztwa nad rzeczą, jednakże w ściślejszym, techniczno-prawnym znaczeniu, zdefiniowanym w art. 336 K.c., niezbędne jest władanie rzeczą jak właściciel lub jak mający inne prawo do władania cudzą rzeczą, z wykluczeniem dzierżenia wykonywanego za kogo innego (art. 338 K.c.).

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że do uznania skutecznego złożenia wniosku (skutkującego dofinansowaniem) do określonych gruntów, "posiadanie gruntów" w ujęciu cywilistycznym jest niedostateczne. Z tych względów sprawa o ustalenie bezskuteczności wypowiedzenia umowy dzierżawy, wytoczona A. S. nie ma, wbrew ocenie strony, rozstrzygającego znaczenia dla kwestii uprawnień R. G. do płatności ONW.

Wskazano, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych pojęcie posiadania gruntów rolnych na tle regulacji pomocowych należy rozumieć jako - faktyczne użytkowanie - gruntów rolnych. Pojęcie posiadania należy interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Na gruncie przepisów regulujących płatności z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych pojęcie "posiadania gruntów rolnych" należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem przemawia cel płatności, którym jest dofinansowanie produkcji rolnej i pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Organ zaznaczył, że przytoczone przez niego orzeczenia sądów dotyczące posiadania w odniesieniu do płatności do gruntów rolnych pozostają aktualne również przy przyzwaniu płatności ONW.

W ocenie organu odwoławczego R. G. nie spełnił wymagań dyszących posiadania w ww. rozumieniu. Na spornych gruntach nie prowadził bowiem trwałej działalności rolniczej, a co najwyżej działalność mającą charakter działalności incydentalnej, co organ I instancji wykazał w oparciu o obszerny materiał dowodowy. Zebrany bowiem w sprawie materiał dowodowy wykazuje, że posiadaczem i użytkownikiem spornych działek w roku 2022 nie był skarżący. Choć nie można kwestionować, że R. G. podejmował działania mające na celu wykonywanie czynności agrotechnicznych na gruncie, to jednak zgodnie z § 2 ust 3 rozporządzenia PROW 2014-2020 płatności ONW są przyznawane do użytków rolnych będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. Z punktu widzenia regulacji § 2 ust 3 rozporządzenia PROW 2014-2020 ocena posiadania musi być dokonywana przez pryzmat faktycznego użytkowania działek dla celów rolniczych, a przez prowadzenie działalności rolniczej należy rozumieć całość czynności rolniczych od momentu rozpoczęcia uprawy, tj. od przygotowania gruntu pod kolejny sezon wegetacyjny, poprzez zasiew, nawożenie, ochronę roślin oraz zbiór płodów rolnych. Płatności obszarowe powinny zatem trafiać do tych podmiotów, które grunty uprawiają.

Analiza protokołu przesłuchania R. G. zdaniem organu odwoławczego nie potwierdza tego, iż spełnił on wymogi przyznania płatności. R. G. sam bowiem przyznaje, że co prawda w 2022 r. uprawiał trawę na całym dzierżawionym gruncie, a w dniu 1 sierpnia 2022 r. skosił trawę, którą zostawił, ponieważ A. S. wezwał Policję, która zakazała dalszych czynności. W maju 2022 r. na gruncie nie wykonywał żadnych czynności. Dalej wyjaśnił, że zamierzał skosić całość działek, ale z uwagi na przyjazd P. prace zostały przerwane, a na reszcie pola nie zostały wykonane żadne czynności agrarne. W marcu dokonał włókowania, kolejnych czynności dokonał w dniu 1 sierpnia 2022 r. Powyższe potwierdziła K. G., wskazując, że trawę R. G. skosił w sierpniu 2022 r., a w marcu 2022 dokonał włókowania.

W ocenie organu odwoławczego strona nie przedstawiła wystarczających dowodów potwierdzających spełnienie warunku z art. § 2 ust 3 rozporządzenia ONW PROW 2014-2020.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu i przytoczonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyroku TSUE w sprawie C-216/19 Land Berlin, w którym Sąd dokonał interpretacji art. 24 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 w kontekście prawnego dysponowania gruntami rolnymi, wskazano, że zgodne z ww. wyrokiem w przypadku, gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiegokolwiek podstawy prawnej, w rozumieniu tego przepisu kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są "w dyspozycji" jedynie właściciela tych obszarów.

Organ odwoławczy zaznaczył, że odwołujący się interpretuje ww. wyrok, jako wskazujący na konieczność uznania go za jedynego uprawnionego "posiadacza". Organ odwoławczy nie uznał jednak tej argumentacji za prawidłową z poniżej wskazanych względów.

Wyjaśniono, że w przedmiotowej sprawie strony konfliktu krzyżowego, tj. A. S. (wydzierżawiający) i R. G. (dzierżawca) pozostają w sporze, co do skutecznego wypowiedzenia przez A. S. umowy dzierżawy zawartej w listopadzie 2017 r., a tym samym obowiązywania umowy w 2022 r., co więcej pełnomocnik A. S. podnosi w odpowiedzi na pozew, że umowa dzierżawy ma charakter pozorny, a oświadczenie woli A. S. z dnia 28 listopada 2017 r. jest bezskuteczne. Sprawa toczy się przed Sądem Rejonowym w Kartuzach, który jest organem uprawionym do oceny zagadnienia ważności umowy oraz prawidłowości i skuteczności jej wypowiedzenia. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy podkreślił, że przytoczony powyżej wyrok TSUE został jednak wydany w innym stanie faktycznym, gdzie wnioski o płatności złożyli zarówno właściciel gruntów rolnych, jak i osoba trzecia, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiejkolwiek podstawy prawnej. W tej sprawie wątpliwość dotyczy natomiast faktycznego wykorzystywania gruntów rolnych (zgodnie z ww. przepisami o płatnościach ONW) przez osobę, która uznaje się za dzierżawcę. Z tych względów w ocenie organu odwoławczego ustalenie, że skarżący faktycznie nie wykorzystywał obszarów zgłoszonych do płatności, czyni zbędnym rozważania, czy posiadał podstawę prawną (tytuł prawny) do gruntów.

W odpowiedzi na zarzut strony, że jej prawo do wnioskowania o płatności wynika § 4 umowy dzierżawy, która nigdy nie została skutecznie wypowiedziana, organ odwoławczy podkreślił, że prawo do uzyskania płatności wynika z treści ustawy, wydanych z jej upoważnienia rozporządzeń wykonawczych oraz rozporządzeń wspólnotowych. Wnioskodawca spełniający wskazane w nich przesłanki posiadania i użytkowania zadeklarowanych użytków rolnych w wymaganym okresie uzyskuje do nich prawo niezalenie od zapisów umów cywilnych, które nie mogą zmieniać przesłanek prawa powszechnie obowiązującego.

Organ odwoławczy podkreślił, że płatności są przyznawane posiadaczowi działek rolnych prowadzącemu na nich działalność rolniczą. Tytuł prawny do działek jest weryfikowany jedynie w dwóch wypadkach - gdy działki są własnością Skarbu Państwa lub gdy o płatność do tej samej powierzchni występują różne podmioty, które rzeczywiście prowadzą na nich działalność rolniczą, przy czym tylko jeden z nich może wylegitymować się tytułem prawnym do użytków rolnych. Poza powyższymi przypadkami ARiMR nie jest uprawniona do żądania od wnioskodawców tytułu prawnego do deklarowanych działek rolnych.

Konieczność legitymowania się tytułem prawnym w pierwszym wypadku wynika wprost z treści ustawy, jej art. 20 ust. 4 stanowiącego, że płatność do działki rolnej będącej własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej przysługują rolnikowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tej działki tytuł prawny.

W drugim przypadku konieczność taka wynika z orzecznictwa, przytoczonego wyroku TSUE, i dotyczy sytuacji w której wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiegokolwiek podstawy prawnej.

Podkreślono, że A. S. jest właścicielem spornych gruntów, a zatem posiada do gruntów tytuł prawny.

Odnośnie stwierdzenia odwołującego się, że nikt nie widział zasianego przez A. S. łubinu i gryki oraz, że zakupiona ilość nawozu jest nieadekwatna do areału upraw organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z zeznaniami świadków A. S. prowadził działalność rolniczą na zadeklarowanych gruntach, natomiast faktura dotycząca zakupu nawozu potwierdza poczynione przez niego nakłady w prowadzenie działalności rolniczej i organ nie musiał badać, czy rolnik zakupił nawozy wyłącznie na swój użytek oraz czy ich tonaż odpowiedna dokładnej powierzchni posiadanego gruntu.

W dalszej kolejności odnosząc się do treści przepisów kodeksu cywilnego, przytoczonych w odwołaniu przez pełnomocnika skarżącego stwierdzono, że przepisy stanowiące podstawę prawną do dochodzenia ochrony posiadania nie mogą mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie dotyczącej płatności. W tym zakresie powołując się na orzecznictwo wskazano, że art. 340 k.c. nie może znaleźć zastosowania w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych, gdyż o ciągłości posiadania można mówić wówczas, gdy posiadacz nieustannie włada rzeczą z zamiarem posiadania jej dla siebie, a pozbawienie posiadacza władztwa nad rzeczą oznacza utratę posiadania. Uznano również, że nie do zaakceptowania jest zastosowanie art. 345 ustawy k.c., gdzie zastosowana przez ustawodawcę fikcja prawna nakazuje traktować przywrócone posiadanie tak jak nieprzerwane.

Organ odwoławczy zaznaczył, że w ugruntowanym orzecznictwie podkreśla się przy tym wagę ustalenia rzeczywistego posiadania umożliwiającego prowadzenie działalności rolniczej nie tylko w tej konkretnej dacie, ale w trakcie całego roku kalendarzowego, a co najmniej sezonu wegetacyjnego, pozwalającego na podejmowanie działań agrotechnicznych właściwych dla danej uprawy we właściwych, zgodnych z wiedza agrotechniczną terminach.

W ocenie organu ustawowa fikcja prawna dotycząca ciągłości ustanowiona dla potrzeb prawa cywilnego nie może znaleźć zastosowania w sprawie przyznania płatności również z tej przyczyny, że płatności zgodnie § 2 ust. 3 rozporządzenia ONW PROW 2014-2020 płatności przyznawane są do powierzchni działki rolnej. Areał działki, rodzaj uprawy, wykonanie na niej odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, co może podlegać różnorakim kontrolom administracyjnym oraz terenowym w roku złożenia wniosku determinuje wysokość przyznawanej płatności, jak również w ogóle możliwość jej uzyskania. Zastosowanie fikcji prawnej ciągłości posiadania nie jest zatem możliwe, gdyż organ nie może przyznać płatności do "fikcyjnego" areału i "fikcyjnej" uprawy. Zatem nawet w sytuacji uzyskania wyroku potwierdzającego naruszenia posiadania nie stanowiłby on okoliczności, która mogłaby samodzielnie zadecydować o przyznaniu płatności w związku z fikcyjnym posiadaniem działek rolnych.

Organ odwoławczy podsumował zatem, że przyjmując, że A. S. na spornych gruntach zgłoszonych do płatności prowadził działalność rolniczą, a ponadto był posiadaczem gruntów w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatność, a R. G. nie spełnia obu powyższych przesłanek, to z tej przyczyny organ I instancji prawidłowo uznał, że zgłoszona przez niego sporna powierzchnia nie może zostać wliczona do areału zatwierdzonego do płatności.

Odnosząc się do żądania skarżącego zawartego w petitum odwołania, gdzie skarżący kwestionuje rozstrzygnięcie m.in. w zakresie "umorzenia" postępowania, wyjaśniono, że płatności przyznawane są na wniosek strony. Skoro strona w dniu maju 2023 r. wycofała z płatności powierzchnię 0,09 ha (co do której organ I instancji nie stwierdził nieprawidłowości), to na skutek takiego żądania strony organ I instancji był zobligowany postępowanie w tej części umorzyć. Ponadto, zgodnie z treścią rozporządzenia nr 640/2014 w 2022 r. zmiany do wniosku o przyznanie płatności mogły być składane do dnia 27 czerwca, zatem gdyby strona chciała zrezygnować z wycofania tej powierzchni, a zatem de facto złożyć żądanie dodania jej do wniosku, żądanie takie nie mogłoby zostać spełnione ze względu na określone ustawowo, materialne terminy określone na złożenie żądania przyznania płatności za dany rok.

Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że powierzchnia zatwierdzona do płatności oraz wynikające z zatwierdzanego areału rozstrzygnięcia, co do poszczególnych płatności zostały poczynione przez organ I instancji prawidłowo. Nałożone na stronę sankcje wynikają zaś wprost ze wskazanych w decyzji przepisów unijnych.

Pokreślono, że R. G. składając wniosek oświadczył, że znane mu są zasady przyznawania płatności. W odwołaniu, gdzie strona de facto przyznaje, że nie prowadziła działalności rolniczej w kluczowym okresie na spornych działkach w roku 2022, nadal w końcowej części pisma wnosi o przyznanie do nich płatności. Jeżeli działki nie były użytkowane nie powinny być zgłoszone do płatności.

Zdaniem organu odwoławczego, dokonana oraz przedstawiona przez organ I instancji ocena materiału dowodowego nie nasuwa wątpliwości, i nie nosi cech dowolności. Podkreślono, ze w przypadku ubiegania się o przyznanie płatności ciężar wykazania przesłanek powalających na przyznanie płatności spoczywa na rolniku. W okolicznościach tej sprawy - ciężar ten spoczywał na R. G. stosownie do art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020. Zdaniem organu odwoławczego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kartuzach w niniejszej sprawie podjął wszelkie niezbędne działania mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i usunięcie powstałych wątpliwości, zebrał kompletny materiał dowodowy, dokonał jego analizy i oceny, a następnie właściwie zastosował przepisy prawa materialnego. Ocena dowodów została dokonana w sposób wszechstronny, zaś rozstrzygnięcie sprawy zostało w sposób logiczny i przekonujący uzasadnione. Fakt, że R. G. nie zgadza się z oceną i argumentacją organów nie uzasadnia w świetle poczynionych rozważań zarzutu naruszenia prawa w zakresie postępowania, jak i prawa materialnego.

W świetle powyższego organ odwoławczy nie uwzględnił podniesionych przez stronę zarzutów błędnego ustalenia stanu faktycznego i dopuszczenia się przez organ w tym zakresie naruszenia przepisów postępowania.

R. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę wnosząc o uchylenie decyzji Dyrektora Pomorskiego Oddziałku ARiMR w Gdyni z dnia 9 listopada 2023 r. (nr 9011-2023-002219) podnosząc zarzuty obejmujące:

1/ niewłaściwe zastosowanie § 2 ust. 1-2, § 3 ust. 1-4 i 7 oraz § 6 rozporządzenia ONW PROW 2014-2020 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 12, art. 14 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 i 2 ustawy PROW 2014-2020 w wyniku bezpodstawnej odmowy przyznania płatności skarżącemu zgodnie z jego wnioskiem na skutek błędnego ustalenia, że nie jest on posiadaczem gruntów rolnych i ich rolniczo nie wykorzystuje, podczas gdy spełnia on, będąc posiadaczem zależnym zadeklarowanych gruntów, wszystkie wymogi do wnioskowania i uzyskania wnioskowanych płatności obszarowych;

2/ błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 222 § 1, art. 336, art. 340, art. 342 i art. 348 oraz art. 693 § 1 Kodeksu cywilnego w wyniku bezpodstawnego uznania, że posiadaczem przedmiotowych nieruchomości jest właściciel A. S., mimo iż sporne grunty rolne nigdy nie zostały mu zwrotnie wydane, a skarżący posiada ważny i skuteczny tytuł prawny do ich posiadania, używania i pobierania pożytków z pominięciem właściciela, który dodatkowo nie wytoczył przeciwko skarżącemu powództwa windykacyjnego o zwrot nieruchomości, a dopuszcza się jedynie incydentalnie samowolnego i bezprawnego naruszania posiadania dzierżawcy, co jednak nie przenosi na niego stanu posiadania; natomiast faktycznym posiadaczem gruntów jest skarżący, który je rolniczo wykorzystuje, umowa dzierżawy zawarta przez skarżącego z właścicielem A. S. obowiązuje i nigdy nie została skutecznie wypowiedziana, § 4 tej umowy upoważnia wprost skarżącego do pobierania płatności i użytkowania gruntów, skarżący nie tylko posiada tytuł prawny do użytkowania nieruchomości, ale z tego prawa rzeczywiście korzysta, sfera jego posiadania podlega ochronie prawnej, Skarżący korzysta z domniemania posiadania i ciągłości posiadania, a jednocześnie nigdy nie wydał on nieruchomości właścicielowi, a właściciel nie zażądał też zwrotu nieruchomości od skarżącego, a tym w rezultacie spełnia on jako jedyna uprawniona osoba oraz posiadacz zależny spornych gruntów przesłanki do uzyskania płatności, które stanowią pożytki z dzierżawy, do których pobierania uprawniony jest dzierżawca;

3/ naruszenie art. 6, art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 27 ust. 1ustawy PROW 2014-2020 poprzez brak wszechstronnej analizy materiału dowodowego i wyciągnięcie z niego błędnych wniosków, a to w wyniku bezpodstawnego uznania, że uprawnionym do uzyskania płatności jest właściciel A. S., a nie skarżący, który jest faktycznym posiadaczem gruntów objętych wnioskiem, znajdują się one w jego posiadaniu zależnym, a jednocześnie je rolniczo wykorzystuje w ramach własnego gospodarstwa rolnego;

4/ błąd w ustaleniach faktycznych, jakoby skarżący w dniu 31 maja 2022 r. nie był posiadaczem zadeklarowanych gruntów, tj. nie władał nimi ani nie wykorzystywał ich rolniczo, a tym samym nie spełniał wymagań do uzyskania wnioskowanych płatności, podczas gdy skarżący prowadził w sposób stały i nieprzerwany uprawę łąk na przedmiotowych gruntach rolnych przez cały 2022 rok, która to działalność była właśnie w sposób incydentalny przerywana sporadycznymi wtargnięciami A. S. w sferę posiadania skarżącego, a które miały wyłącznie na celu stworzenie pozoru rolniczego wykorzystywania gruntów ukierunkowane na uzyskanie przez siebie płatności obszarowych, a jednocześnie pozbawienie ich skarżącego.

W uzasadnieniu skargi powołano argumentację zbieżną z argumentacją podniesioną uprzednio w odwołaniu. Skarżący podkreśla opierając się na przepisach kodeksu cywilnego, że umowa dzierżawy nie została skutecznie wypowiedziana i obowiązuje, że był w związku z tym posiadaczem działek, a jego posiadanie było bezprawnie naruszane przez właściciela działek, że skarżący wykonywał wszystkie wymagane na gruntach czynności pielęgnacyjne oraz że do wystąpienia o płatności upoważniają go wprost przepisy zawartej umowy dzierżawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634; dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a."), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu w oparciu o wskazane kryteria Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej skarżący uczynił decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 9 listopada 2023 r. (nr 9011-2023-002219), która w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji wydaną w związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem o przyznanie płatności ONW na rok 2022 r.

Należy wskazać, że zasadniczą podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2422, dalej jako "ustawa PROW 2014-2020"), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 364 ze zm. dalej jako "rozporządzenie ONW PROW 2014-2020"), rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/ 78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L z dnia 20 grudnia 2013 r., Nr 347, str. 549 z późn. zm. dalej jako "rozporządzenie nr 1306/2013"), rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013 r., str. 608, ze zm. dalej jako rozporządzenie nr 1307/2013") oraz rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L nr 181 z dnia 20 czerwca 2014 r., str. 48, z późn. zm. dalej jako "rozporządzenie nr 640/2014").

Podanym przez organy faktem, który zaważył w konsekwencji na odmowie przyznania płatności ONW było ustalenie w toku postępowania, że część działek zgłoszonych we wniosku do płatności nie była w faktycznym posiadaniu wnioskodawcy w 2022 r., to jest nie była przez niego w pełnym zakresie wykorzystywana rolniczo.

Zgodnie z § 2 rozporządzenia ONW PROW 2014-2020, płatność ONW przysługuje rolnikowi, jeżeli:

- spełnia on warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem (UE) nr 1305/2013", czyli podjął się prowadzić działalność rolniczą na obszarach ONW,

- łączna powierzchnia użytków rolnych, położonych na obszarach ONW, na których jest prowadzona działalność rolnicza, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha,

- został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Dodatkowo rozporządzenie ONW PROW 2014-2020, jeżeli rolnik równocześnie ubiega się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej w rozumieniu przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, to we wniosku o przyznanie płatności ONW nie musi deklarować działek rolnych, w odniesieniu do których ubiega się o przyznanie płatności ONW, a działki rolne zadeklarowane do jednolitej płatności obszarowej i położone na obszarach ONW uznaje się za zadeklarowane do płatności ONW.

Płatność ONW, zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia ONW PROW 2014-2020, przysługuje do powierzchni użytków rolnych, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a w przypadku rolnika realizującego w 2021 roku 5-letnie zobowiązanie, do powierzchni użytków rolnych wynoszącej nie więcej niż 300 ha.

Zgodnie z § 3 ust. 4 i ust. 6 rozporządzenia ONW PROW 2014 - 2020 płatność ONW jest przyznawana w wysokości 100% stawki podstawowej - za powierzchnię do 25 ha, 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 25 ha do 50 ha oraz 25% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 75 ha, a w przypadku rolników realizujących 5-letnie zobowiązanie płatność ONW jest przyznawana w wysokości 100% stawki podstawowej - za powierzchnię do 50 ha, 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha, 25% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100 ha do 300 ha.

Wobec powyższego, jednym z warunków otrzymania płatności jest posiadanie przez wnioskodawcę zadeklarowanych gruntów rolnych.

Sąd podzielił dokonaną w tym zakresie przez organy wykładnię celowościową, że dla przyznania płatności dla rolników – w tym także płatności ONW, konieczne jest nie tylko posiadanie działek w rozumieniu cywilistycznym ale należy je rolniczo użytkować. Zasadnie w tym zakresie wskazano, że istotą dopłat rolniczych jest bowiem to aby otrzymywał je podmiot, który faktycznie użytkuje posiadane grunty. Organy prawidłowo oceniły, że w okolicznościach tej sprawy, gdzie wnioski o dopłaty wniósł zarówno właściciel, jak i osoba wskazująca, że posiada tytuł prawny w postaci umowy dzierżawy do użytkowania działek, należało skoncentrować postępowanie wyłącznie na ustaleniu kto faktycznie użytkował sporne działki o numerach ewidencyjnych [1] [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8] położone w K. Ustalenia w tym przedmiocie zostały poczynione przez organy. Akcentowana przez skarżącego okoliczność zawisłego sporu prawnego przed sądem powszechnym dotycząca kwestii obowiązywania umowy dzierżawy, skuteczności jej wypowiedzenia, a ostatecznie nawet skuteczności jej zawarcia, nie miała w tej sprawie - jak zasadnie przyjęły organy zasadniczego znaczenia dla jej rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy zasadnie podkreślił, że w okolicznościach tej sprawy ustalenie, że skarżący nie użytkował rolniczo gruntów w sposób wymagany dla przyznania dopłat, czyniło zbędnym ustalanie czy rzeczywiście posiadał tytuł prawny do gruntu, czy też nie.

W sprawie przeprowadzono obszerne postępowanie dowodowe, mające na celu ustalenie czy wnioskodawca użytkował rolniczo działki przez cały 2022 r., w tym na dzień 31 maja 2022 r. Podkreślenia przy tym wymaga, że w tej sprawie to na skarżącym jako wnioskodawcy spoczywał ciężar wykazania, że w 2022 r. faktycznie użytkował działki.

Przedstawiając zebrane w sprawie dowody wskazano, że w dniu 12 czerwca 2023 r. organ I instancji przeprowadził przesłuchanie stron oraz świadków, z którego sporządzono protokół. W charakterze stron przesłuchano R. G. oraz A. S., natomiast w charakterze świadków J. D., R. B., R. E., R. L., K. G., M. G. i Pana L. B. Dowody z zeznań świadków i stron przedstawiono w decyzjach w sposób następujący, przytoczony jak niżej.

R. G. oświadczył, że jest dzierżawcą gruntów na podstawie umowy dzierżawy z 2017 roku zawartej z A. S., i że nie uznaje za obowiązujące pism, które otrzymuje od A. S. Uważa, że nadal jest dzierżawcą gruntów, ponieważ umowa została zawarta na okres 10 lat, czyli do 2027 r. R. G. oświadczył, że w 2022 roku uprawiał trawę na całym dzierżawionym gruncie. Jednocześnie oświadczył, że w dniu 1 sierpnia 2022 r. na części dzierżawionego gruntu skosił trawę, którą zostawił, ponieważ A. S. wezwał policję, która zakazała dalszych czynności. Siano pozostawione na polu zostało zabalotowane, co R. G. zauważył kiedy przyjechał na działkę w celu podjęcia dalszych prac na polu. Wyjaśnił, że na polu nie znajdowała się gryka i łubin. W maju 2022 r. nie wykonywał żadnych czynności na polu. Zaznaczył, że skoszoną trawę chciał wykorzystać na własne potrzeby, ponieważ posiada zwierzęta posiada również sprzęt do koszenia trawy i prasę. R. G. sprzeciwiał się żeby A. S. przebywał na gruncie, uważa że nadal jest dzierżawcą i uprawia grunty. R. G. zamierzał skosić całość działek, ale ze względu na to, że A. S. wezwał Policję, prace zostały przerwane, na reszcie pola nie zostały wykonane żadne czynności agrarne. R. G. oświadczył, że w marcu dokonał włókowania pola, a skosił trawę w dniu 1 sierpnia 2022 r., ponieważ oprócz włókowania i koszenia trawa nie wymagała czynności pielęgnacyjnych. Pan R. G. przedstawił następujące dokumenty: pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu, pozew o ustalenie bezskuteczności oświadczenia woli pozwanego o wypowiedzeniu umowy dzierżawy zawartej przez strony w dniu 28 listopada 2017 r. z załącznikami odpowiedź na pozew z załącznikami.

A. S. (druga strona konfliktu krzyżowego) oświadczył, że jest właścicielem spornych działek, że sam uprawia grunty, na których na części znajdowały się trawy, a na części w maju zasiał grykę i łubin. W maju 2022 r. A. S. wysiał również nawóz. A. S. przedstawił fakturę nr [...] z dnia 20 kwietnia 2022 r. dotyczącą zakupu łubinu oraz gryki, a fakturę dotyczącą zakupu nawozu dołączył do wniosku o przyznanie pomocy do nawozów. A. S. oświadczył, że w związku z suszą wysiana gryka i łubin zostały zagłuszone przez chwasty, kombajn nie dał rady tego skosić, w związku z czym dokonał zabiegu talerzowania pola swoim sprzętem. Na początku lipca skosił trawy, a do zwijania balotów wynajął A. K., który posiada stosowny sprzęt. Baloty zostały przeznaczone w większości na sprzedaż, a pozostałe zostały w gospodarstwie. A. S. oświadczył, iż wydzierżawił grunty w 2017 roku. Umowa była sporządzona u notariusza na okres 10 lat. Umowa została wypowiedziana w dniu 9 marca 2021 r. Nikt poza A. S. nie wykonywał zabiegów na polu. W umowie dzierżawy zawarte były działki [9], [10]. W 2021 roku po zerwaniu umowy dzierżawy, A. S. dokonał podziału geodezyjnego na działki [1] [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8]. Z uproszczonego wypisu z rejestru gruntów wynika, że dokonano kolejnego podziału, m.in. na działkę [11]. A. S. oświadczył, że nie uprawia działek nr [1] [2], [3], [4], [5], [6], [7] ponieważ działki przeznaczone są na sprzedaż i zostały przez pomyłkę podane we wniosku o przyznanie pomocy, natomiast uprawia działkę [8]. Wyjaśnił, że zawarł umowę dzierżawy w celu przejścia na wcześniejszą emeryturę. A. S. oświadczył, że w 2021 r. R. G. skosił trawę, której nie zebrał. W 2022 r tylko A. S. uprawiał grunty. Na polecenie A. P. L. wypełnił wniosek na kampanię 2022 po wcześniejszym sprawdzeniu, co A. S. uprawia. A. S. wyjaśnił, że ma swobodny dostęp do gruntu, a Pan R. G. nie sprzeciwiał się aby A. S. uprawiał grunty. A. S. nie widział R. G. na polu w 2022 roku. Natomiast w 2021 r. R. G. skosił tylko część działek na których znajdowała się trawa. A. S. przedstawił następujące dokumenty: nakazy płatnicze na łączne zobowiązanie pieniężne w sprawie wymiaru podatku rolnego, leśnego i podatku od nieruchomości za 2022 i 2023 r., duplikat z dnia faktury nr [...] z dnia 20 kwietnia 2022 r., dokument obliczenia opłaty [...], polecenie przelewu, wypis z rejestru gruntów, odpis zwykły księgi wieczystej, pełnomocnictwo.

Przesłuchany w charakterze świadka J. D. zeznał, że wie gdzie znajduje się gospodarstwo A. S. Na wiosnę 2022 r. J. D. został wynajęty przez A. S. w celu wykonania pracy glebogryzarką pod zasiew łubinu i gryki. J. D. zeznał, że był na polu na wiosnę i nie graniczy bezpośrednio ze spornymi działkami.

Przesłuchany w charakterze świadka R. B. zeznał, że wie, gdzie znajduje się gospodarstwo A. S., są sąsiadami, dzieli ich około 50 metrów. R. B. zeznał, że na polu znajdowała się trawa, trawę kosił A. S. przy pomocy innych ludzi. R. B. nie widział R. G. na polu. Z rozmowy z A. S., R. B. dowiedział się o umowie dzierżawy. Wie, że umowa dzierżawy została wypowiedziana. R. B. przebywa na działce sąsiadującej z gospodarstwem Pana A. S. w okresie letnim z przerwami.

Przesłuchany w charakterze świadka R. E. zeznał, że wie gdzie znajduje się gospodarstwo A. S. Zeznał, że A. S. uprawia grunty. R. E. pomagał w pracach A. S. sprzętem A. S. R. E. zeznał, że w 2022 roku uprawiana była trawa, gryka oraz mieszanka zbożowa, zabiegi na polu wykonywał A. S. R. E. wie od A. S. o umowie dzierżawy. R. E. zeznał, że około 2-3 lata temu R. G. skosił trawę. W 2022 r. R. G. skosił tylko pas trawy, a A. S. skosił i zebrał trawę, a R. G. skosił pas trawy w 2022 roku. R. E. w 2022 r. przebywał w gospodarstwie A. S. w okresie żniw.

Przesłuchany w charakterze świadka R. L. zeznał, że wie gdzie znajduje się gospodarstwo A. S., dokonywał tam podziału geodezyjnego z uprawnionym geodetą. R. L. przebywał na polu w maju 2022 r. Zeznał, że na części znajdowała się trawa, a na części nie widać było uprawy. W dniu kiedy znajdował się na gruncie widział tylko A. S. R. L. znajdował się na gruncie dwa razy po kilka godzin.

Przesłuchana w charakterze świadka K. G. zeznała, że wie, gdzie znajduje się gospodarstwo A. S. A. S. jest właścicielem gruntu, który wydzierżawił R. G. w 2017 r. K. G. zeznała, że w sierpniu 2022 r. R. G. skosił trawę. Zeznała, że na całości gruntu znajdowała się trawa. R. G. skosił to, co było możliwe, bo na gruncie znajdowały się dziury i nie zebrał trawy, ponieważ została przez kogoś zebrana. Z powodu wykopanych dziur na polu R. G. wezwał w czerwcu 2022 r. Policję. K. G. zeznała, że umowa dzierżawy została zawarta w celu uprawy gruntów, szczególnie zbioru trawy, która jest potrzebna w gospodarstwie. Uważa, że umowa trwa do 2027 roku. Nie wie dlaczego umowa dzierżawy została zerwana, wszystkie zobowiązania zostały uregulowane. W sierpniu 2022 r. przy sianokosach R. G. uszkodził kosiarkę. W 2022 r. K. G. była na dzierżawionych gruntach w maju bądź w czerwcu i w sierpniu. Zeznała, że pola być może były nawożone, posiadają faktury za zakup nawozów. K. G. zeznała, że R. G. dokonał pokosu raz w roku, tj. 1 sierpnia 2022 r., a w marcu 2022 r. dokonał włókowania gruntów. Zeznała, że R. G. nie wyraził zgody na wykonywanie jakichkolwiek czynności na gruntach przez ich właściciela. K. G. będąc w sierpniu na gruncie nie zauważyła aby na gruncie znajdowała się gryka i łubin, zeznała że na całości znajdowała się trawa.

Przesłuchany w charakterze świadka M. G. zeznał, że wie gdzie znajduje się gospodarstwo A. S. M. G. zeznał, że razem z R. G. był na polu w sierpniu. R. G. kosił trawę, a M. G. szukał kopców. M. G. zeznał, że był na polu jeden dzień w lipcu bądź sierpniu. Zeznał, że podczas prac jeden kopiec uszkodził maszynę. R. G. wezwał Policję ze względu na wykopaną dziurę. M. G. nie wie, czy w innym okresie były wykonywane jakieś czynności. Zeznał, że na gruncie znajdowała się trawa, nie widział gryki i łubinu. Wie, że Pan R. G. dzierżawi grunty od A. S. oraz że używał swoich maszyn.

Przesłuchany w charakterze świadka L. B. zeznał, że wie gdzie znajduje się gospodarstwo A. S. L. B. znajdował się na gruncie podczas sianokosów. L. B. zeznał, że R. G. skosił trawę i zwinął w baloty. Zeznał, że podczas prac pomagał również M. G. W 2022 r. L. B. był na polu tylko raz. L. B. zeznał, że na gruncie znajdowała się tylko trawa. Nie był świadkiem wezwania Policji. Wie, że R. G. dzierżawi grunty. Zeznał, że prace na polu był wykonywane ciągnikiem R. G. i cała działka była skoszona, ale nie zna granic ewidencyjnych. Zeznał, że w 2022 r. trawa nie została zebrana, bo ktoś zrobił to wcześniej. Pan B. zeznał, że podczas prac koszenia trawy Pan R. G. uszkodził maszynę.

W postępowaniach o przyznanie płatności ONW stosowanie do art. 27 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020 organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Jednocześnie w art. 27 ust. 3 ustawy PROW 2014-2020 zapisano, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Podkreślenia wymaga zatem, że choć ciężar dowodu wykazania użytkowania spornych działek spoczywał na skarżącym, to niewątpliwie na mocy ww. przepisów organy prowadzące postępowanie były zobowiązane do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i wydania decyzji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, który należy rozpatrzyć w sposób wyczerpujący.

W przedmiotowej sprawie organy obu instancji w pełni sprostały, w ocenie Sądu, wskazanym obowiązkom. Organy szczegółowo omówiły dowody i wykazały, na podstawie których z nich kwestionują zadeklarowane przez rolnika do płatności powierzchnie oraz z jakich powodów nie dały wiary złożonemu przez R. G. oświadczeniu, że przez cały rok 2022 r. rolniczo użytkował działki, co do których pozostaje w sporze z ich właścicielem, A. S.

W uzasadnieniu wskazano zarówno na dowody, które w ocenie organów spójnie wskazywały, że w 2022 r. działki rolniczo faktycznie użytkował A. S., jak i na dowody, które - odnosząc się do czynności jakie na gruncie A. S. podjął R. G. powołując się na umowę dzierżawy - wskazywały, że działania te miały charakter incydentalny i niepełny.

W tym zakresie oceniono, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, A. S. uprawiał TUZ, łubin oraz grykę o łącznej powierzchni 11,44 ha. Na wiosnę 2022 r. A. S. przygotował pole pod zasiew gryki i łubinu, czego potwierdzeniem są zeznania J. D., który został wynajęty przez A. S. w celu wykonania pracy glebogryzarką pod zasiew łubinu oraz gryki. A. S. wykazał powyższe również poprzez dołączone dokumenty, to jest przełożył organom fakturę nr [...] z dnia 20 kwietnia 2022 r. dotyczącą zakupu łubinu i gryki. Przedstawił również fakturę nr [...] z dnia 23 kwietnia 2022 r. dotyczącą zakupu nawozów, które rozsiał na polu w maju 2022 r. Organy dały wiarę zeznaniom A. S., że w związku z suszą wysiana gryka i łubin zostały zagłuszone przez chwasty, kombajn nie dał rady tego skosić w związku z czym A. S. dokonał zabiegu talerzowania pola swoim sprzętem. W ocenie Sądu dostrzec trzeba, że wykonane zabiegu talerzowania potwierdził zresztą także R. G., który wskazał w pozwie do sądu powszechnego, że w ten sposób A. S. działał na jego szkodę jako dzierżawcy i niszczył pole. Na początku lipca A. S. skosił trawy, a do zwijania balotów wynajął A. K., który posiadał stosowny sprzęt. Czynności dotyczące koszenia traw potwierdził R. B., który widział na polu A. S. wraz z innymi ludźmi oraz R. E., który pomagał A. S. przy pracach polowych.

W sytuacji gdy wykonywanie zabiegów agrotechnicznych przez A. S. w zakresie jak wyżej potwierdzili świadkowie, nie można zarzucać organom dowolności w ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Sąd chce dodatkowo podkreślić - odnosząc się szerzej do treści pozwu złożonego do sądu powszechnego -że fragmenty jego uzasadnienia także potwierdzają ustaloną przez organy okoliczność faktycznego użytkowania działek przez A. S.

W pozwie wskazano, że pierwsze wypowiedzenie umowy dokonane przez A. S. miało miejsce w dniu 9 marca 2021 r. Ponieważ R. G. zakwestionował jego skuteczność A. S. pismem z dnia 9 kwietnia 2021 r. złożył kolejne oświadczenie woli tym razem z zachowaniem półrocznego okresu wypowiedzenia oraz bez wskazania przyczyny wypowiedzenia. R. G. nie zgodził się ze skutecznością ww. wypowiedzenia, ponieważ w wypowiedzeniu nie wskazano powodu rozwiązania dzierżawy, a wolą R. G. jest jej kontynuowanie. W pozwie tym wskazano, że A. S. dokonuje be zgody R. G. prac na działkach, co działa na szkodę dzierżawcy - dokonał zbiegu talerzowania, ścinał trawy, a gdy R. G. starał się użytkować działki - rozkopywał je, zabrał skoszone trawy, a w 2 przypadkach doszło do interwencji Policji. Jak wskazano wyżej kwestie dotyczące ważności umowy nie mogły być dokonane wiążąco przez organy ARiMR w zastępstwie sądu powszechnego, nie stanowiły też przy tym zagadnienia wstępnego. Dla wykazania braku swojej zgody na działania podejmowane przez A. S. na działce w 2022 r. R. G. de facto jednak potwierdził, że to A. S. talerzował działkę, ścinał trawy, zebrał trawy i jednocześnie podejmował czynności, które uniemożliwiły skarżącemu użytkowanie działki, to jest m.in. rozkopywał działki. Nie można wykluczyć, że to właśnie takie działanie (doły i kopce na działce) uszkodziło maszynę gdy R. G. chciał skosić działki 1 sierpnia 2022 r. Szczególnie, że świadek M. G., który pracował w tym dniu z R. G., że jego pomoc polegała na szukaniu kopców, podczas gdy skarżący kosił trawę oraz że podczas prac jeden kopiec uszkodził maszynę.

Odnosząc się do wyjaśnień skarżącego organy wskazały natomiast, że R. G. nie nawoził traw, w 1 sierpnia 2022 roku skosił tylko część traw, nie zebrał siana. Z zeznań świadków również wynikało, że R. G. jedynie rozpoczął koszenie traw 1 sierpnia 2022 r., które nie zostało ukończone.

Organy w oparciu o wyjaśnienia skarżącego skonfrontowane z zeznaniami świadków zdaniem Sądu w sposób zgodny z zasadami logicznego myślenia i doświadczenia życiowego przyjęły, że włókowanie trawy w marcu i skoszenie pasa trawy w sierpniu, nie jest użytkowaniem rolniczym działek w znaczeniu ich całorocznej uprawy.

Przedstawiona powyżej ocena dowodów uprawniała organy do stwierdzenia, że na dzień 31 maja 2022 r. skarżący nie był on w posiadaniu działek ewidencyjnych nr [1] [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], ponieważ ich rolniczo nie użytkował, które to użytkowanie powinno mieć charakter kompleksowy, a nie incydentalny, to jest dotyczyć całego roku 2022 r.

Twierdzenie skarżącego, że użytkował sporne działki przez cały rok 2022 r. nie zostało tym samym udowodnione przez stronę zainteresowaną otrzymaniem dopłat. Organ nie miał obowiązku poszukiwania dodatkowych dowodów na poparcie twierdzeń skarżącego, szczególnie, że dysponował dowodami (dostarczonymi również przez samego skarżącego), że działki były użytkowane w 2022 r. przez A. S. Zeznania świadków wbrew ocenie skarżącego potwierdziły jednocześnie, ze zabiegi wykonywane przez właściciela działek miały charakter kompleksowy i obejmowały kilka zabiegów agrotechnicznych przeprowadzonych na gruncie. Skarżący jako kluczowy argument przemawiający za tym, że użytkował rolniczo działki wskazywał zaś na wykonanie zabiegu koszenia traw w dniu 1 sierpnia 2022 r. Z samych wypowiedzi skarżącego wynikało jednak, że koszenie nie zostało wykonane na całej działce i zostało przerwane, co jak wynika z materiału dowodowego miało miejsce na skutek interwencji Policji. Z zeznań świadków wynika przy tym dodatkowo, że w dniu 1 sierpnia 2022 r. - porównując zakres czynności wykonanych na spornym gruncie przez pozostających w konflikcie rolników - charakter incydentalny użytkowania gruntu zasadnie przypisano skarżącemu, a nie właścicielowi gruntu.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania za niezasadne, zarówno w zakresie podniesionych zarzutów naruszenia przepisów k.p.a, jak i art. 27 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020. Sąd ocenił działania organu podjęte w zakresie postępowania dowodowego za wystarczające i odpowiadające dyspozycji 27 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020, która nakazuje w wyczerpujący sposób rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Sporządzone w sprawie uzasadnienia decyzji odpowiadają również wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. Organy niewątpliwie zrealizowały obowiązek zawarcia i wskazania w uzasadnieniu faktycznym decyzji faktów, które uznały za udowodnione, dowodów na których się oparły oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej. Poczynione przez organ ustalenia faktyczne zostały precyzyjnie przedstawione w uzasadnieniach, to jest na podstawie określonego przez organy materiału dowodowego, z jego szczegółowym wskazaniem i omówieniem.

Dowody, na podstawie których organy przyjęły określone fakty za wyjaśnione w stopniu pozwalającym na przyjęcie, że skarżący w 2022 r. nie użytkował rolniczo działek inaczej niż incydentalnie, a w konsekwencji nie był uprawniony do wykazania tych działek do płatności, zostały przeprowadzone, włączone do materiału dowodowego sprawy i poddane przez organu ocenie opowiadającej wymogom art. 80 k.p.a. wynikającej z zasady swobodnej oceny dowodów.

Ustalenie, że skarżący zawyżył wartość zgłoszonych do płatności gruntów jest tym samym w ocenie Sądu prawidłowe. Zawyżenie areału przyjęto bowiem w odniesieniu właśnie do spornych działek, co do których organ ustalił, że nie były w faktycznym posiadaniu skarżącego w rozumieniu ich faktycznego całorocznego, kompleksowego, prawidłowego i zaplanowanego użytkowania dla celów prowadzenia na nich określonego rodzaju upraw rolnych, które zadeklarowano we wniosku.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, zatem z jakich względów podczas kontroli administracyjnej stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności, tj. 12, 98 ha jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku do jednolitej płatności obszarowej, gdzie wskazano 24,31 ha. W oparciu o powyższe ustalenia zasadnie zastosowano zatem art. 19a ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, zgodnie z którym jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy. Dodatkowo kara administracyjna nie może przekroczyć 100% kwot wyliczanych w oparciu o obszar zgłoszony. Mając na uwadze powyższe, skoro zmniejszenie płatności wyliczone jako 1,5 krotność stwierdzonej różnicy przekroczyło powierzchnię stwierdzoną do płatności, zaistniały podstawy do odmówienia płatności i naliczenia kary administracyjnej.

Prawidłowe ustalenia faktyczne przełożyły się na zastosowanie adekwatnych przepisów prawa materialnego. Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów rozporządzenia ONW PROW 2014-2020 i ustawy PROW 2014-2020. Skarżący nie był w 2022 r. posiadaczem gruntów położonych na działkach o nr ewidencyjnych [1] [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8] położonych w K., ponieważ tych gruntów nie użytkował inaczej niż incydentalnie, w przeciwieństwie do właściciela tych działek. Zarzuty podniesione w zakresie naruszenia przepisów Kodeksu cywilnego nie zostały uwzględnione przez Sąd, który podzielił stanowisko organów, że w tej konkretnej sprawie gdy oboje wnioskodawców powoływało się na tytuł prawny do działki, rozstrzygające znaczenie w sprawie musiało mieć to, który z nich faktycznie użytkował grunty. Kwestia ta została zaś w sposób wyczerpujący i przekonywający wyjaśniona przez organy.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.