Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 398/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2023-10-31 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Koszty postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone zażaleniem postanowienie Sądu
Powołane przepisy: article: art. 195 par. 2, art. 200, art. 205 par. 2, art. 209
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 14  ust. 1 pkt 1 lit. c, par. 14 ust. 1 pkt 2 lit. d
journal: Dz.U. 2015 poz 1800
law: Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 31 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia P. Spółki z o.o. w P. na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego zawarte w pkt II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 6 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Op 398/22 w sprawie ze skargi P. Spółki z o.o. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 14 czerwca 2019 r., nr 1601-IOV2.4103.40.2019 w przedmiocie uchylenia postanowienia o pozostawieniu bez rozpatrzenia odwołania od decyzji w sprawie podatku od towarów i usług i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia postanawia: I. uchylić pkt II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 6 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Op 398/22, II. zasądzić od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 1617,00 zł (słownie złotych: jeden tysiąc sześćset siedemnaście złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W ramach toczącego się postępowania sądowego pełnomocnik strony skarżącej w dniu 30 sierpnia 2019 r. zwrócił się z wnioskiem o udostępnienie mu akt niniejszej sprawy w systemie teleinformatycznym (PASSA), który to wniosek został pozostawiony bez rozpoznania zarządzeniem Sądu z dnia 16 września 2019 r. sygn. akt I SA/Op 379/19, które to zarządzenie zostało następnie, w wyniku rozpoznania zażalenia pełnomocnika Spółki, uchylone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt I FZ 245/19.

Wyrokiem z dnia 20 maja 2020 r., sygn. akt I SA/Op 379/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę Spółki, uznając, że organ nie uchybił zasadom doręczenia stronie korespondencji urzędowej. Od tego wyroku strona wywiodła skuteczną skargę kasacyjną, która skutkowała uchyleniem tego orzeczenia do ponownego rozpoznania wyrokiem z dnia 15 listopada 2022 r., sygn. akt I FSK 675/21. Dokonując oceny zarzutów kasacyjnych, według NSA nie wszystkie z nich zasługiwały na uwzględnienie. O uwzględnieniu skargi kasacyjnej przesądziły natomiast trafne co do zasady zarzuty podważające dopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie organu z 22 marca 2019 r., które to rozstrzygnięcie - w efekcie rozpoznania przedmiotowego zażalenia - zostało uchylone objętym skargą kasacyjną postanowieniem z 14 czerwca 2019 r., przekazującym sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W ramach ponownego rozpoznania sprawy, tut. Sąd, mając na uwadze związanie oceną prawną NSA, o której mowa w art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), wyrokiem z dnia 6 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Op 398/22 uchylił w jego pkt I zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS. Jednocześnie w pkt II tego wyroku, na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a. zasądzono od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 597,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, pełnomocnik skarżącej, w złożonym zażaleniu od postanowienia zawartego w pkt II omawianego wyroku, podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a., wyrażającego się w brakiem wyjaśnienia podstaw prawnych postanowienia dotyczącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, a także naruszenie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a, poprzez nieuwzględnienie w kwocie zwrotu kosztów postępowania sądowego, zasądzonej na rzecz skarżącej, całości należnych jej od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, co wynika z dwukrotnego reprezentowania skarżącej przez adwokata w postępowaniu pierwszoinstancyjnym przed WSA w Opolu, a także jej reprezentowania przez adwokata w postępowaniu zażaleniowym zakończonym postanowieniem NSA z dnia 12 lutego 2020 r., I FZ 245/19.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu. Z kolei w razie uwzględnienia niniejszego zażalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu na podstawie art. 179a w zw. z art. 166 p.p.s.a., wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przewidzianych z uwzględnieniem kosztów niniejszego postępowania zażaleniowego oraz zwrotu wpisu od niniejszego zażalenia.

W tym stanie rzeczy WSA w Opolu uznał zażalenie skarżącej za oczywiście uzasadnione z uwagi na zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez brak uzasadnienia podstaw prawnych postanowienia zawartego w pkt II wyroku dotyczącego zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Sąd uznał, że całkowicie uzasadniona jest argumentacja uzasadnienia zażalenia strony skarżącej, że skoro Sąd w tej części w uzasadnieniu wyroku ograniczył się jedynie do wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów, tym samym uniemożliwił zarówno stronom postępowania, jak i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu poznanie motywów leżących u podstaw tego rozstrzygnięcia, a więc odpowiedzi na pytanie - co dokładnie wchodzi w skład zasądzonej kwoty zwrotu kosztów postępowania sądowego. W tym zakresie w świetle art. 195 § 2 p.p.s.a. zarzut ten legł u podstaw uchylenia zaskarżonego orzeczenia o kosztach postępowania.

WSA w Opolu nie zgodził się natomiast zasadniczo z pozostałą argumentacją zażalenia. Ponownie rozpoznając sprawę, uzasadniając podjęte orzeczenie w przedmiocie kosztów WSA wskazał, że orzekając w kwestii wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej w niniejszej sprawie zastosował art. 206 p.p.s.a. Wskazał w tym przedmiocie, że w wyniku orzeczenia NSA w sprawie doszło do dwukrotnego rozpoznania sprawy przed Sądem pierwszej instancji i choć co do zasady w takiej sytuacji każdorazowo stronie przysługiwałby zwrot kosztów zastępstwa procesowego, to Sąd mając na względzie faktyczny nakład pracy pełnomocnika skarżącej postanowił pomimo dwukrotnego rozpoznania sprawy zasądzić koszty zastępstwa procesowego w wysokości stawki minimalnej wynikającej z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (dalej jako: rozporządzenie) w ramach ponownego rozpoznania sprawy, biorąc pod uwagę brak udziału pełnomocnika w posiedzeniu z uwagi na prowadzenie postępowania w trybie uproszczonym i niezłożenie żadnych pism procesowych po uchyleniu pierwotnego wyroku WSA.

Odnosząc się zaś do kosztów postępowania zażaleniowego w przedmiocie zarządzenia o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o udostępnienie akt sprawy w systemie teleinformatycznym, zakończonego postanowieniem NSA z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt I FZ 245/19 uchylającym zaskarżone zarządzenie, WSA stwierdził, że koszty tego postępowania nie mieszczą się w pojęciu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw o których mowa w art. 200 p.p.s.a. Stwierdzono, że ubieganie się o wgląd do akt poprzez system teleinformatyczny jest niewątpliwie uprawnieniem prawnie zagwarantowanym w określonych sytuacjach i stanowi znaczne udogodnienie dla zainteresowanych stron, jednakże trudno uznać, iż ma ono bezpośredni związek z celowym dochodzeniem praw na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, a tym samym, że taki ewentualny wydatek ma charakter niezbędnego. Dotyczył on bowiem nie tyle dochodzenia swych praw, lecz kwestii incydentalnej - niemającej wpływu na końcowe rozstrzygnięcie - czyli dostępu elektronicznego do akt sprawy.

Ponadto stwierdzono, że pomimo tego WSA nie mógł orzec w kwestii tych kosztów w ramach tzw. autokontroli, gdyż brak jest podstawy prawnej dla takowego rozstrzygnięcia. Na uzasadnienie tego stanowiska wskazano, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 powołanej ustawy. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym. Tym samym nie istnieje podstawa prawna do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w orzeczeniu wydanym na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a.

Sąd zaznaczył, że w niniejszej sprawie dostrzega, że zasądzenie takich kosztów (przynajmniej w zakresie zwrotu poniesionego wpisu od zasadnego zażalenia) byłoby zasadne celowościowo (ratio legis), lecz w obecnym stanie prawnym byłoby działaniem contra legem.

Od powyższego postanowienia zażalenie wywiodła skarżąca, zarzucając temu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 195 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 120 p.p.s.a. poprzez uchylenie postanowienia zawartego w pkt II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu (dalej: WSA w Opolu) z dnia 6 lutego 2023 r., sygn. I SA/Op 398/22 oraz wydanie zaskarżonego postanowienia z dnia 25 maja 2023 r. w składzie sprzecznym z przepisami ustawy tj. w składzie jednoosobowym, w sytuacji, gdy art. 120 p.p.s.a. przewiduje, że w postępowaniu uproszczonym sąd pierwszej instancji wydaje orzeczenia w składzie trzyosobowym;

2. art. 195 § 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że zażalenie z dnia 29 marca 2023 r. na postanowienie WSA w Opolu z dnia 6 lutego 2023 r. jest oczywiście uzasadnione, w sytuacji, gdy z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że WSA w Opolu uznał wyłącznie część zarzutów zażalenia z dnia 29 marca 2023 r. za oczywiście uzasadnioną, jednocześnie nie podzielając pozostałych zarzutów oraz wniosków zażalenia, co uniemożliwiało wydanie postanowienia w trybie przewidzianym w art. 195 § 2 p.p.s.a.;

3. art. 200 p.p.s.a poprzez nieuwzględnienie w kwocie zasądzonego zwrotu kosztów postępowania sądowego opłaty kancelaryjnej uiszczonej przez skarżącą od wniosku o uzasadnienie wyroku WSA w Opolu z dnia 20 maja 2020 r., sygn. I SA/Op 379/19 oraz kosztów postępowania zażaleniowego zakończonego postanowieniem NSA z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. I FZ 245/19, w którym to postępowaniu skarżąca była reprezentowana przez adwokata;

4. art. 220 § 1 p.p.s.a. oraz art. 225 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że w przypadku uznania zażalenia z dnia 29 marca 2023 r. za oczywiście uzasadnione nie ma podstaw prawnych do zwrotu skarżącej wpisu od tego zażalenia;

5. art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie, że nie istnieje podstawa prawna do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w orzeczeniu wydanym na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. wyłącznie w oparciu o wybrane, niekorzystne dla skarżącej, orzecznictwo sądów administracyjnych, przy jednoczesnym braku odniesienia się do orzeczeń sądów wyrażających pogląd przeciwny, korzystny dla skarżącej, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady przekonywania oraz należytego wyjaśnienia przesłanek prawnych jakimi kierował się WSA w Opolu;

6. art. 195 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 209 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w postanowieniu wydanym na podstawie tego przepisu sąd pierwszej instancji nie ma możliwości zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

W konsekwencji wywiedzionych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi i zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu zwrotu kosztów postępowania sądowego z uwzględnieniem kosztów postępowań zażaleniowych

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu powyższego zażalenia, postanowieniem z 19 września 2023 r., sygn. akt I FZ 231/23 uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu.

W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że zażalenie zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w nim zarzuty mają usprawiedliwione podstawy.

Podniesiono, że orzekanie wyłącznie o kosztach, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie nie mieści się w katalogu spraw możliwych do rozpoznania w trybie uproszczonym, w konsekwencji czego nie można zarzucić Sądowi pierwszej instancji orzekania w nieprawidłowym składzie, w sytuacji gdy brak jest przepisu wymagającego składu innego. W ocenie NSA przywoływany przez stronę art. 158 p.p.s.a. dotyczący rozstrzygnięcia o wątpliwościach co do treści wyroku nie może znaleźć zastosowania w tej sprawie, a argumentacja opierająca się o samo podobieństwo użytego zwrotu nie zasługuje na uwzględnienie.

NSA nie zgodził się także z zarzutem, że Sąd pierwszej instancji nie był uprawniony do wydania orzeczenia w trybie autokontroli w sytuacji, gdy uwzględnił tylko jeden z postawionych zarzutów pierwotnego zażalenia, a nie uwzględniając pozostałej części argumentacji strony. Podniósł, że uprzednie zażalenie strony zostało uwzględnione w trybie art. 195 § 2 p.p.s.a., ponieważ zostało uznane za oczywiście uzasadnione w związku z zarzutem art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z piśmiennictwem zażalenie jest oczywiście uzasadnione, gdy wadliwość zaskarżonego postanowienia (zarządzenia) jest zauważalna bez potrzeby dokonywania jego głębszej analizy (por. postanowienie SN z 20.05.1999 r., II UZ 58/99, OSNP 2000/15, poz. 602A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 195). NSA zaznaczył, że postępowanie w tym trybie jest postępowaniem uznaniowym. Przepis art. 195 § 2 p.p.s.a. statuuje nie obowiązek, a możliwość uchylenia przez WSA zaskarżonego postanowienia w danej sytuacji. Sąd ten ma więc wyłączną kompetencję w zakresie oceny czy przepis ten należało zastosować w sprawie i ewentualnie w jakim zakresie.

Zdaniem NSA nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut zażalenia w zakresie nieuwzględnienia w kwocie zasądzonego zwrotu kosztów postępowania opłaty kancelaryjnej od wniosku o uzasadnienie wyroku z 20 maja 2020 r. Opłata ta co do zasady należy do kosztów postępowania kasacyjnego i jest notoryjnie zasądzana przez Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu przed nim. Taka sytuacja zdała się też mieć miejsce w niniejszej sprawie – choć Naczelny Sąd Administracyjny nie opisał w uzasadnieniu wyroku z 15 listopada 2022 r. sygn. I FSK 675/21 co składało się na zasądzone koszty postępowania, to z uwagi na wskazanie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia w podstawie prawnej antycypować można, że do zasądzonych kosztów należy wynagrodzenie pełnomocnika wraz z wpisem od skargi kasacyjnej i opłatą kancelaryjną.

Natomiast pozostała część argumentacji zażalenia, w ocenie NSA, co do zasady zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim podniesiono, że nie można zgodzić się z WSA, że w toku autokontroli nie był uprawniony do orzekania o kosztach zażaleniowych. Są to koszty postępowania, o których mowa w art. 205 p.p.s.a. – m.in. koszty sądowe tj. wpisy od wniesionych zażaleń i ew. koszty zastępstwa procesowego. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny ważąc wysokość kosztów postępowania należy mieć na uwadze całokształt okoliczności sprawy i w razie potrzeby dokonać miarkowania (na podst. art. 206 i 207 § 2 p.p.s.a.) tych kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

NSA wskazał, że WSA działając w trybie autokontroli na podst. art. 195 § 2 p.p.s.a. nie orzeka jako Sąd odwoławczy, a postanowienia na podstawie tego przepisu następują – właśnie na podstawie tego przepisu – nie zaś na podstawie art. 197 p.p.s.a. regulującego postępowanie zażaleniowe przed NSA. Argumentacja w całej rozciągłości opierająca się o art. 197 p.p.s.a. jest oczywiście wadliwa i orzecznictwo przywołane na tą okoliczność nie ma związku z niniejszą sprawą. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że co do zaskarżonego postanowienia nie występowały przeszkody co do możliwości orzekania o tej czy innej części kosztów postępowania, gdyż orzeczenie w tym zakresie zachodziło i zajdzie na podstawie art. 209 w zw. z art. 195 § 2 p.p.s.a.

NSA zaznaczył, że poniesione przez skarżącą opłaty sądowe w związku z postępowaniem o dostęp do akt sprawy w systemie teleinformatycznym winny stanowić w myśl art. 205 p.p.s.a., koszty sądowe, które zalicza się do niezbędnych kosztów postępowania.

W kwestii należności wpisu od przedmiotowego i poprzedzającego go zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wobec prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału przesądzona została kwestia zasadności pobrania tych wpisów. Wbrew argumentacji skarżącej w takim stanie sprawy nie może mieć zastosowania art. 225 p.p.s.a., gdyż nie w tej kwestii nie może być mowa o kosztach pobranych nienależnie czy prawomocnie uchylonych.

Wobec faktu, że WSA mylnie przesądził, że "nie ma podstawy orzekania" co do pewnego wycinka kosztów, nie poczynił on merytorycznych rozważań co do zasadności włączenia ich do zasądzonej sumy, Naczelny Sąd Administracyjny, nie zastępując w tych rozważaniach sądu pierwszej instancji, uchylił zaskarżone postanowienie do ponownego rozpoznania.

NSA zaznaczył, że ponownie rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu działając na zasadzie art. 190 p.p.s.a. związany będzie zaprezentowaną w przedmiotowym postanowieniu wykładnią. W szczególności uzna on, że jest właściwy do orzekania o kosztach postępowania w całości (a nie w arbitralnie wybranym wycinku) na które winny składać się elementy o których mowa w art. 205 § 2 p.p.s.a., w tym przede wszystkim uiszczone przez stronę opłaty sądowe i wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika obliczone na zasadzie właściwego rozporządzenia. Nie będzie przy tym przeszkód – w razie prawidłowego i wyczerpującego wyjaśnienia takiej decyzji – do ewentualnego miarkowania zasądzanych kosztów postępowania na zasadzie art. 206 p.p.s.a. Sąd ten jednak uwzględni, że orzeka o całości kosztów postępowania w sprawie, w tym wynikłych po wydaniu prawomocnego co istoty sprawy wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zażalenie skarżącej Spółki należało uznać za oczywiście uzasadnione, albowiem zasadnie podniesiono w nim zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a., poprzez brak uzasadnienia podstaw prawnych postanowienia zawartego w pkt II wyroku dotyczącego zwrotu kosztów postępowania sądowego. W tym zakresie całkowicie uzasadniona jest argumentacja uzasadnienia zażalenia strony skarżącej, że skoro Sąd w tej części w uzasadnieniu wyroku ograniczył się jedynie do wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów, tym samym uniemożliwił zarówno stronom postępowania, jak i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu poznanie motywów leżących u podstaw tego rozstrzygnięcia, a więc odpowiedzi na pytanie - co dokładnie wchodzi w skład zasądzonej kwoty zwrotu kosztów postępowania sądowego. W świetle art. 195 § 2 p.p.s.a. opisane wyżej, oczywiste naruszenie prawa daje podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia o kosztach postępowania sądowego.

Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Natomiast stosownie do art. 205 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie (§ 1).

Z kolei do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (§ 2).

W stanie prawnym tej sprawy "odrębne przepisy", o jakich mowa w art. 205 § 2 p.p.s.a. stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).

Ponadto należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 206 p.p.s.a., sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Zastosowanie tej regulacji pozostawione zostało uznaniu sądu i swobodnej ocenie w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Wywiedzenie skarg i reprezentowanie strony w sprawach o tożsamym stanie faktycznym oraz objętych jednolitą regulacją prawną uzasadnia miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika, czyli dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy.

W związku z uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia tut. Sądu z 25 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Op 398/22, na zasadzie art. 190 p.p.s.a. Sąd związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W związku z tym, mając na uwadze zacytowane powyżej uregulowania, należało przyznać stronie skarżącej wspomniane koszty zgodnie z zaleceniami zawartymi w postanowieniu NSA z 19 września 2023 r., sygn. akt I FZ 231/23. W szczególności tut. Sąd uwzględnił stanowisko NSA, zgodnie z którym koszty postępowania zażaleniowego podlegają zaliczeniu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia prawa, i również te koszty powinny być zasądzone w orzeczeniu kończącym postępowanie.

Wobec powyższego, Sąd działając na podstawie art. 200, art. 205 § 2, oraz art. 209 p.p.s.a. w zw. z 195 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. d) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 1617,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, na którą składa się: kwota 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi, 17 zł tytułem uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, 100 zł tytułem wpisu od zażalenia na zarządzenie Sądu z 16 września 2019 r., sygn. akt I SA/Op 379/19, 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w powyższym postępowaniu zażaleniowym, 100 zł tytułem wpisu od zażalenia na postanowienie zawarte w punkcie II wyroku z dnia 6 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Op 398/22, 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym dotyczącym ostatniego z wymienionych postanowień, 100 zł tytułem wpisu od zażalenia na postanowienie tut. Sądu z 25 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Op 398/22 oraz 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w powyższym postępowaniu zażaleniowym.

Dodać należy, że w odniesieniu do zarzutu pełnomocnika strony skarżącej, że pkt II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 6 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Op 398/22, nieuwzględniono w kwocie zwrotu kosztów postępowania sądowego, zasądzonej na rzecz skarżącej, całości należnych jej od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, co wynika z dwukrotnego reprezentowania skarżącej przez adwokata w postępowaniu pierwszoinstancyjnym przed WSA w Opolu (2 x 480 zł = 960 zł), analizując na gruncie sprawy dotyczącej skargi P. Spółki z o.o. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 14 czerwca 2019 r., nr 1601-IOV2.4103.40.2019 w przedmiocie uchylenia postanowienia o pozostawieniu bez rozpatrzenia odwołania od decyzji w sprawie podatku od towarów i usług i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, rzeczywisty nakład pracy reprezentującego skarżącą ustanowionego przez nią pełnomocnika, na etapie całościowego jej rozpoznania przed sądem I instancji (za postępowanie kasacyjne zasądzono odrębne koszty tego postępowania) - Sąd, stosując art. 206 p.p.s.a., doszedł do wniosku, że nie zaistniały uzasadnione przesłanki do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w de facto dwukrotnej wysokości stawki podstawowej z uwagi na ponowne rozpatrzenie sprawy. W obu postępowaniach, zakończonych wyrokami WSA w Opolu: z dnia 20 maja 2020 r., sygn. akt I SA/Op 379/19 oddalającego skargę Spółki oraz z dnia 6 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Op 398/22, rozpoznanie skargi nastąpiło w trybie uproszczonym. Na etapie pierwotnego rozpoznania skargi, poza samą skargą zostało złożone jedno pismo procesowe (przed wydaniem wyroku 20 maja 2020 r., sygn. akt I SA/Op 379/19) będące uzupełnieniem argumentacji przywołanej w skardze. Natomiast przy ponownym rozpoznawaniu sprawy przez WSA pełnomocnik nie składał już dodatkowych pism procesowych (poza wnioskiem o udostępnienie akt), samo zaś rozstrzygniecie końcowe Sądu uwzględniające skargę, było następstwem wyroku NSA i zwartych w nim wiążących wskazań dla sądu I instancji w ponownym rozpoznaniu sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd nie znalazł podstaw, pomimo dwukrotnego rozpoznania sprawy, do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w postaci dwukrotnej stawki minimalnej wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Odnosząc się natomiast do kosztów postępowania zażaleniowego, tut. Sąd będąc związany na zasadzie art. 190 p.p.s.a. zaprezentowaną w wyżej wskazanym postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 września 2023 r. wykładnią prawa uwzględnił, że koszty postępowania zażaleniowego podlegają zaliczeniu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia prawa oraz że orzeka o całości kosztów postępowania w sprawie, w tym wynikłych po wydaniu prawomocnego co do istoty sprawy wyroku.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. uchylił zawarte w pkt II wyroku postanowienie w przedmiocie kosztów (pkt I postanowienia) i na podstawie art. 200 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. d) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz.1800 ze zm.) orzekł o zwrocie kosztów postępowania w łącznej kwocie 1617 zł (pkt II postanowienia).