Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 696/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2025-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 1, art. 19 ust. 1a
journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Szefa Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 24 maja 2024 r., nr DSE1-K0997-4410-456-5D/24 w przedmiocie przyznania pomocy pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 24 maja 2024 r., nr DSE1-K0997-4410-456-5D/24 w przedmiocie przyznania okresowej pomocy pieniężnej.

Zaskarżona decyzja wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Wnioskiem z 11 stycznia 2024 r. skarżący zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie okresowej pomocy pieniężnej w związku z trudną sytuacją materialną i zdrowotną, zaspokojeniem potrzeb bytowych i ochroną zdrowia w przypadku długotrwałej choroby powodującej wzrost kosztów utrzymania, zakupu leków, środków opatrunkowych oraz dojazdów do zakładów leczniczych na zabiegi medyczne i rehabilitacyjne, opłacaniem pomocy pielęgnacyjnej niezbędnej z uwagi na wiek oraz stan zdrowia.

W toku postępowania organ ustalił, że wnioskodawca decyzją z 10 marca 2023 r., nr DSE1-KC327-4410-522-2/23, otrzymał okresową pomoc pieniężną na okres od marca 2023 r. do sierpnia 2023 r. Zatem, z uwagi na ustawowe kryterium częstotliwości możliwości ubiegania się o pomoc okresową na kolejny okres, w piśmie z 26 stycznia 2024 r. wnioskodawca wniósł o przyznanie mu pomocy od marca 2024 r. Ponadto strona oświadczyła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jego dochód stanowi świadczenie ZUS, które wraz z przysługującym dodatkiem pielęgnacyjnym w okresie od dnia 1 marca 2023 r. do dnia 29 lutego 2024 r. wynosiło łącznie 4.715,32 zł miesięcznie (zaświadczenie z ZUS z dnia 27 listopada 2023 r.).

Decyzją z 4 kwietnia 2024 r., nr DSE1-K0327-4410-456-3D/24, Szef Urzędu odmówił przyznania stronie wnioskowanej pomocy pieniężnej.

W uzasadnieniu wskazano, że ustalony dochód wnioskodawcy wynosi 4420,93 zł, natomiast zgodnie z zasadami przyznawania pomocy pieniężnej określonymi w art. 19a ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2039), zwanej dalej ustawą o kombatantach, pomoc pieniężna okresowa może być przyznana, jeżeli dochód osoby uprawnionej nie przekracza kwoty odpowiadającej 220% najniższej emerytury (do dnia 28 lutego 2023 r. była to kwota 3494,57 zł, a od dnia 1 marca 2024 r. jest to kwota 3918,11 zł). Zatem dochód wnioskodawcy przekraczał wymagane kryterium dochodowe ustanowione w ustawie o kombatantach.

Mimo przekroczenia kryterium dochodowego organ dokonał analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego także pod kątem występowania "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 19d ustawy o kombatantach, którego stwierdzenie uzasadniałoby przyznanie pomocy pieniężnej na warunkach innych niż określone w art. 19a ust. 1-4 i ust. 6 i art. 19b ust. 2 ustawy. Na podstawie przedstawionych dokumentów oraz przeprowadzonej analizy nie uznano ustalonego w sprawie stanu faktycznego za przypadek szczególny, uzasadniający odstąpienie od wskazanych w ustawie o kombatantach, ogólnych zasad udzielania pomocy pieniężnej.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zarzucono pominięcie sytuacji zdrowotnej wnioskodawcy (konieczność korzystania z prywatnej pomocy osoby drugiej, utraty słuchu, zaćma) oraz comiesięcznych potrąceń od dochodu z tytułu postępowania upadłościowego w kwocie 1177,71 zł. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona dołączyła kopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 5 marca 2024 r., kopię skierowania na leczenie specjalistyczne, kopię wyniku badania diagnostycznego z dnia 22 listopada 2023 r., kopię wyniku badania diagnostycznego z dnia 21 lutego 2024 r., kopię skierowania na wykonanie badania tomografii komputerowej, kopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 23 sierpnia 2022 r. oraz kopię historii choroby z dnia 31 stycznia 2024 r.

Pismem z 18 kwietnia 2024 r. organ odwoławczy poinformował o konieczności nadesłania kopii dokumentów potwierdzających koszty ponoszone w związku z leczeniem i bieżącym utrzymaniem, np. faktury VAT lub imienne rachunki za zakup leków, za leczenie, dojazdy do placówek medycznych, rachunki potwierdzające bieżące opłaty mieszkaniowe lub inne, w terminie do 6 maja 2024 r. a nieuzupełnienie wniosku o wyżej wymienione dokumenty doprowadzi do wydania decyzji niezgodnej z żądaniem.

Pismem z dnia 25 kwietnia 2024 r. wnioskodawca przedstawił oświadczenie o ponoszonych kosztach leczenia i bieżącego utrzymania oraz kopie dwóch zaświadczeń lekarskich z 14 lutego 2023 r. i z 2 sierpnia 2016 r.

Szef Urzędu decyzją z 24 maja 2024 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawca został zaliczony na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znaczenie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jest objęty leczeniem farmakologicznym i specjalistycznym z uwagi na rozpoznane schorzenia przewlekłe. Oświadczył, że ponosi koszty leczenia i bieżącego utrzymania w łącznej wysokości 2667 zł miesięcznie. Natomiast kwota udzielanej przez Szefa Urzędu pomocy jest uzależniona od sytuacji życiowej osoby uprawnionej, udokumentowanych wydatków oraz wysokości budżetu, jakim dysponuje organ. Biorąc zatem pod uwagę zarówno fakultatywny charakter pomocy, jak i fakt, że organ działa w granicach uznania administracyjnego, a także własne możliwości finansowe, Szef Urzędu nie był w stanie udzielić wnioskodawcy pomocy zgodnie z jego oczekiwaniami. Wnioskodawca przekracza bowiem kryterium dochodowe umożliwiające udzielenie okresowej pomocy pieniężnej na zasadach ogólnych, a załączone dokumenty nie uzasadniają odstąpienia od tych ogólnych zasad i udzielenia pomocy w trybie szczególnych przewidzianym w art. 19d ustawy o kombatantach.

W skardze do Sądu skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 8 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1238), zwanej dalej u.p.s., w związku z art. 19e ust. 1 ustawy o kombatantach, poprzez wzięcie pod uwagę dochodu skarżącego bez pominięcia dodatków i nie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku;

2. art. 19d ustawy o kombatantach, poprzez nieprzyznanie pomocy pieniężnej skarżącemu mimo zaistnienia uzasadnionego przypadku;

3. art. 7, art. 8 i art. 75, art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 19d ustawy o kombatantach oraz art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 19e ust. 1 ustawy o kombatantach, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym w szczególności niewyjaśnienie wysokości przyjętego przez organ dochodu wnioskodawcy, jak również czy pomoc wnioskodawcy nie przekracza możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych oraz czy sytuacja skarżącego stanowi uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 19d ustawy o kombatantach;

4. art. 7, art. 8 k.p.a. w związku z art. 19d ustawy o kombatantach, polegające na przekroczeniu granic uznania administracyjnego;

5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, pomimo istnienia podstaw do jej uchylenia.

Wobec tego wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W uzasadnieniu zarzucono, że organ błędnie przyjął dochód skarżącego na poziomie 4.956,75 zł (stan na marzec 2024 r.), podczas gdy powinien wziąć pod uwagę stan na miesiąc poprzedzający złożenie wniosku. Ponadto nie wskazał, na jakiej podstawie ustalił taki dochód, który powinien być pomniejszony o wskazane w art. 8 ust. 4 u.p.s. dodatki. Sytuację skarżącego należało też rozważyć w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku" zgodnie z art. 19d ustawy o kombatantach, w którym to przypadku nie ma zastosowania kryterium dochodowe. Organ jednak nie rozważył tej kwestii należycie i przekroczył zasadę swobody uznania, kierując się całkowitą dowolnością przy ocenie, czy przypadek skarżącego stanowi uzasadniony przypadek, o którym mowa w ww. przepisie.

Co również istotne, zdaniem skarżącego, ogólnikowe powołanie się na sytuację budżetową oraz "sprawiedliwy rozdział stawek" nie tłumaczy, w jaki sposób sytuacja wnioskodawcy oceniona na tle innych przypadków udzielenia pomocy społecznej osobom znajdującym się w podobnej lub gorszej sytuacji. Organ nie wskazał w wydanym uzasadnieniu faktów czy dowodów, na których się oparł i przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności w tym zakresie, czym dopuścił się między innymi naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Wreszcie zarzucono, że organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do ustalenia rzeczywistej miesięcznej kwoty wydatków na leczenie, leki i opiekę medyczną, jak też jaka kwota faktycznie pozostaje skarżącemu do dyspozycji, a tym samym, czy sytuacja skarżącego stanowi uzasadniony przypadek udzielenia pomocy pieniężnej.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 - dalej jako "P.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2039 ze zm.), zwanej dalej ustawą o kombatantach. Ustawa ta w art. 19 ust. 1 przewiduje, że kombatantom i innym osobom uprawnionym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, zdrowotnej oraz w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych, może być przyznana pomoc pieniężna - jednorazowa lub okresowa. Pomoc pieniężna okresowa może być przyznana w szczególności na: zaspokojenie potrzeb bytowych i ochronę zdrowia w przypadku długotrwałej choroby powodującej wzrost kosztów utrzymania, zakupu leków, środków opatrunkowych oraz dojazdów do zakładów leczniczych na zabiegi medyczne i rehabilitacyjne; opłacenie pomocy pielęgnacyjnej niezbędnej z uwagi na wiek oraz stan zdrowia; opłacenie lektora dla ociemniałych kombatantów będących inwalidami wojennym (ust. 3).

Przesłanki przyznania okresowej pomocy pieniężnej ustala natomiast przepis art. 19a ust. 1 ustawy przewidując, że może być ona przyznana, jeżeli:

1) dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza kwoty odpowiadającej 220% najniższej emerytury;

2) dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty odpowiadającej 150% najniższej emerytury.

Pomoc pieniężna okresowa jest przyznawana do wysokości 100% najniższej emerytury miesięcznie, na okres do 6 miesięcy i nie częściej niż raz na 12 miesięcy (ust. 4 i 5).

Jednocześnie, w art. 19d ustawodawca przewidział możliwość przyznania pomocy pieniężnej na innych warunkach niż określone w art. 19a ust. 1-4 i ust. 6

i art. 19b ust. 2, z tym zastrzeżeniem, że może to mieć miejsce w szczególnie uzasadnionych przypadkach.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że rozpoznanie wniosku o przyznanie pomocy doraźnej na podstawie art. 19 i następnych ustawy o kombatantach opiera się na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę w tym przepisie określenie "może przyznać", zamiast określenia "przyznaje się". Oznacza to, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o pomoc doraźną warunków koniecznych do jego uzyskania nie stwarza po stronie organu obowiązku jego przyznania w wysokości żądanej przez stronę. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego taką pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza.

Stwierdzenie powyższe wpływa na kształt i zakres kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny w odniesieniu do decyzji uznaniowej, która sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, tj. czy nie nosi cech dowolności. Oparcie decyzji na konstrukcji uznania administracyjnego nie obliguje bowiem organu administracji do wydania aktu administracyjnego o określonej ustawą treści, lecz daje organowi możliwość wyboru konsekwencji prawnej.

W niniejszej sprawie skarżący domagał się przyznania pomocy pieniężnej ze względu na trudną sytuację materialną i zdrowotną związaną m.in. z zaspokojeniem potrzeb bytowych i ochroną zdrowia w przypadku długotrwałej choroby powodującej wzrost kosztów utrzymania, zakupu leków, środków opatrunkowych oraz dojazdów do zakładów leczniczych na zabiegi medyczne i rehabilitacyjne, a także na opłacenie pomocy pielęgnacyjnej niezbędnej z uwagi na wiek oraz stan zdrowia. Z załączonej do wniosku dokumentacji wynikało, że łączny miesięczny dochód strony wynosi 3537,61 zł tytułem emerytury oraz dodatków (okres od września do listopada 2023 r.). Strona uzyskuje bowiem dodatek kombatancki (292,39 zł), dodatek kompensacyjny (44,16 zł), dodatek pielęgnacyjny z FR (294,39 zł), ryczałt energetyczny (255,17 zł). Z uzyskiwanego dochodu dokonywane jest potrącenie w wysokości 1177,71 zł. Z zaświadczeń lekarskich wynikało, że skarżący jest pod kontrolą poradni zaburzeń rytmu serca celem kontroli implantowanego ICD, ma zaawansowaną niewydolność serca i wymaga pomocy osoby drugiej w codziennych czynnościach. Cierpi na zawroty głowy. Ponadto cierpi na chorobę wieńcową (stabilna), stan po zawale mięśnia sercowego w 2008 r., stan po angioplastyce gałęzi D1 (2007 r., 2008 r.), zespół wazowagalny, choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa, nadciśnienie tętnicze, napadowe migotanie przedsionków, przewlekła chorobę nerek, stan po usunięciu prostaty w 2013 r. Jest też leczony w związku z niedostatecznym krążeniem mózgowym – przemijające mózgowe napady niedokrwienne i zespoły pokrewne - i przyjmuje z tego tytułu leki. Z przedłożonych badań laryngologicznych wynikało też, że wnioskodawca cierpi na przewlekłe zapalenie zatok, ma m.in. rozległy ubytek przegrody nosa, duży ubytek kości nosowej, brak małżowin nosowych oprócz prawej, okresowo wycieki z ucha i zmiany skórne w uszach.

Strona dodatkowo podawała, że korzysta z pomocy prywatnej opieki w swoim domu, a żona i córka mieszkają osobno - trwa sprawa rozwodowa. Do schorzeń, na jakie cierpi doszła utrata słuchu oraz zaćma, która wymaga zabiegu.

Jak już wskazano, kluczową przesłanką, od której ustawodawca uzależnił możliwość przyznania wnioskowanej pomocy, jest to, aby dochód wnioskodawcy mieścił się w ustalonym kryterium dochodowym wskazanym w art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy, tj. nie przekraczał kwoty odpowiadającej 220% najniższej emerytury. Emerytura taka wynosiła od marca 2024 r. 1780,96 zł, zatem kryterium dochodowe wynosiło 3918,11 zł. Natomiast dochód wnioskodawcy, na zasadzie odesłania dokonanego w art. 19e ust. 1 ustawy o kombatantach, jest ustalany zgodnie z art. 8 ust. 3-13 u.p.s., przy czym, do dochodu ustalanego w postępowaniu o przyznanie pomocy pieniężnej nie wlicza się świadczeń pieniężnych, o których mowa w art. 36 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, kwoty zasiłku pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), kwoty dodatku pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, kwoty dodatku pieniężnego do renty inwalidzkiej, o którym mowa w art. 12a ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, oraz pomocy pieniężnej.

W związku z tym, ustalając dochód strony wnioskującej, organy uwzględniły przedłożone zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 27 listopada 2023 r. wskazujące na kwotę uzyskiwanej emerytury oraz innych dodatków, a także kwotę potrąceń dokonywanych od tego dochodu. Przy czym, jak słusznie zauważono w skardze, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (art. 8 ust. 3 u.p.s.). W związku z tym, skoro wniosek w tej sprawie został złożony w styczniu 2024 r., konieczne było ustalenie sumy miesięcznych przychodów wnioskodawcy z miesiąca grudnia 2023 r., czego organy nie zauważyły i nie wezwały o przedstawienie zaświadczenia za grudzień 2023 r.

Niemniej jednak, o ile uchybienie to istotnie stanowi naruszenie art. 8 ust. 3 u.p.s., w ocenie Sądu nie miało wpływu na wynik sprawy. Jak już bowiem wskazano, jedyny dochód strony stanowi świadczenie emerytalne wraz z różnorakimi dodatkami. Jest to zatem kwota co do zasady stała, podlegająca jedynie waloryzacji, a więc zwiększeniu, nie zmniejszeniu. Natomiast skarżący, choć słusznie zauważa, że organy nie zbadały dochodu z miarodajnego okresu przewidzianego przez ustawodawcę, nie wskazał jednocześnie, aby emerytura za grudzień 2023 r. była w innej – w szczególności niższej – wysokości niż dotychczas. Dlatego też to, że nie dysponowano danymi dotyczącymi wysokości emerytury i dodatków w grudniu 2023 r. nie stanowi przeszkody do ustalenia wysokości dochodu za ten miesiąc, bowiem możliwe i zasadne było przyjęcie, że emerytura również wynosiła 3537,16 zł, tak jak za miesiące poprzednie wynikające z zaświadczenia.

Zatem zarzut naruszenia art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. w zw. z art. 19e ustawy o kombatantach nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Odnośnie zaś samej wysokości miesięcznego dochodu skarżącego to organy przyjęły, że wynosi on 4420,93 zł. Wprawdzie w decyzjach nie przedstawiono szczegółowych wyliczeń w tej materii, to jednak z analizy akt wynika, że organy prawidłowo przyjęły wysokość uzyskiwanego dochodu, tj. kwoty netto emerytury wraz z dodatkami – 4715,32 zł, przy czym do dochodu nie wliczono dodatku pielęgnacyjnego z FR (294,39 zł), zgodnie z art. 8 ust. 4 u.p.s. W konsekwencji uzyskano kwotę 4420,93 zł. Zasadnie przy tym organy nie odjęły kwoty miesięcznego potrącenia do masy spadkowej-upadłościowej w wysokości 1177,71 zł. Należy bowiem zauważyć, że potrącenie to nie znajduje się w katalogu odliczeń zawartym w art. 8 ust. 4 u.p.s., a zatem wbrew oczekiwaniom strony nie mogło ono pomniejszać jego dochodu. Wobec tego, zdaniem Sądu, ustalona kwota dochodu wnioskodawcy - 4420,93 zł, jest prawidłowa.

Nie ulega wątpliwości, że tak ustalony dochód przekracza kryterium 220% najniższej emerytury, tj. kwotę 3918,11 zł. Nie istniały zatem przesłanki do przyznania skarżącemu świadczenia na zasadach ogólnych.

Należy jeszcze zauważyć, że choć na formularzu wniosku znajdował się zapis, jakie załączniki są wymagane, tj. m.in. kopie faktur VAT za zakupione leki/leczenie czy usługi pielęgnacyjne, kopie rachunków dotyczących kosztów bieżącego utrzymania, jak również organ odwoławczy wzywał o przedłożenie dokumentów potwierdzających ponoszenie kosztów związanych z leczeniem i bieżącym utrzymaniem, wnioskodawca takich dokumentów nie złożył. Mimo iż deklaruje, że korzysta z prywatnej opieki w domu, nie przedłożył rachunków opłacania takiej pomocy, czy choćby umowy zawartej z opiekunem ze wskazaniem kwoty wynagrodzenia. Nie dostarczono także rachunków za leki, które – jak wynika z zaświadczeń lekarskich – strona przyjmuje, celem ustalenia, czy są one refundowane, czy też opłacane w pełni przez wnioskodawcę. Dostarczenie takiej dokumentacji umożliwiłoby natomiast ocenę, czy mimo iż strona przekracza kryterium dochodowe, ponosi tak wysokie wydatki obniżające dochód, że faktyczna kwota, jaką dysponuje na życie, jest na tyle niska, że zasadne jest dodatkowe wsparcie ze strony Szefa Urzędu.

Ani organy ani Sąd nie negują stanu zdrowia wnioskodawcy, który wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz załączonej dokumentacji medycznej. Jednakże brak jest możliwości oceny, czy w związku z tą sytuacją zdrowotną, strona wymaga pomocy finansowej. Nie wykazano znacznego wzrostu kosztów utrzymania, zakupu leków, zabiegów medycznych czy właśnie pomocy opiekuna. Co więcej, w piśmie z 23 kwietnia 2024 r. strona szacując swoje wydatki wskazała na koszty wyjazdów do specjalistów (pociąg, autobus), natomiast kombatantom i innym osobom uprawnionym przysługuje ulga taryfowa w wysokości 50% przy przejazdach środkami komunikacji miejskiej, a także ulgi taryfowe w wysokości 51% w komunikacji krajowej przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego w 1 i 2 klasie pociągów osobowych i pospiesznych w komunikacji zwykłej i przyspieszonej na podstawie biletów jednorazowych oraz w 2 klasie pociągów innych niż osobowe i pospieszne - na podstawie biletów jednorazowych (art. 20 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o kombatantach).

Odnośnie zaś ogólnikowego uzasadnienia Szefa Urzędu w zakresie braku możliwości przyznania stronie pomocy na zasadzie wyjątku z art. 19e ustawy o kombatantach stwierdzić należy, nie negując niewątpliwie trudnej sytuacji strony, że omawiana pomoc pieniężna może zostać przyznana w szczególnie uzasadnionych przypadkach, w których wyznacznikami przyznania i ustalenia wysokości pomocy są – z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który pomoc jest przyznawana, a z drugiej strony - możliwości finansowe organu. Nie ulega wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Mimo braku szczegółowych wyjaśnień co do tego, jak sytuacja skarżącego jest oceniana na tle innych przypadków udzielania pomocy innym osobom znajdującym się w podobnej sytuacji, Sąd nie mógł odmówić racjonalności wywodom organu odnośnie dysponowania ograniczonym budżetem przeznaczonym na pomoc socjalną i koniecznością brania pod uwagę w pierwszej kolejności potrzeb tych osób, które dotychczas nie korzystały z tej formy pomocy. Nie ulega zaś wątpliwości, że wnioskodawca z takowej pomocy już korzystał, zatem organ nie pozostawiał go dotychczas bez wsparcia.

Natomiast uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków.

Badając więc okoliczności sprawy w kontekście zgromadzonych dokumentów, Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania wydanych decyzji. Rozumienie szczególnie uzasadnionego przypadku nie może być bowiem oderwane od analizy ogólnego obrazu sytuacji osób zwracających się o pomoc oraz ilości środków przeznaczonych na przedmiotową pomoc, których zasób nie pozwala na jej udzielenie zgodnie z oczekiwaniami wnioskodawców. W tym zakresie na aprobatę Sądu zasługuje dokonana przez organ analiza sytuacji skarżącego, który posiada środki pieniężne przekraczające ustalone kryterium dochodowe, zaś deklarowane przez niego wydatki dotyczą w głównej mierze zwykłego utrzymania, jakie ponosi każda osoba prowadząca gospodarstwo domowe. Mimo przedłożenia obszernej dokumentacji medycznej z pism strony, w tym z wykazu wydatków, nie wynika, aby w związku ze swoimi schorzeniami ponosił znaczne wydatki na leki i leczenie. Nie wykazano, aby konieczne było zaopatrzenie w szczególny sprzęt medyczny - w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z 11 czerwca 2012 r. konieczność zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby pozostawiono zaleceniom lekarza, a takie nie wynikają z załączonej do akt dokumentacji. Natomiast kilkukrotnie podnoszona okoliczność korzystania z prywatnej pomocy opiekuna w domu nie została przez stronę w żaden sposób potwierdzona, mimo wezwania przez organ do przedłożenia odpowiedniej dokumentacji. Brak współdziałania skarżącego w tej kwestii nie oznacza, że to organ ma do skutku poszukiwać sam dowodów na potwierdzenie oświadczeń wnioskodawcy. Zauważyć przy tym jeszcze trzeba, że w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności wskazano na konieczność korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Oznacza to, że strona może ubiegać się o taką pomoc z ośrodka pomocy społecznej, odciążając swój domowy budżet za prywatną opiekę.

Mając to wszystko na uwadze Sąd, nie znajdując podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.