Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 844/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono wydanie zarządzenia z naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b,  art. 57 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
article: art. 6a ust. 6 i 7
journal: Dz.U. 2018 poz 967
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora sędzia WSA Marzenna Glabas Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Chodorowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi K. O. na zarządzenie Wójta Gminy B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej w W. I. stwierdza, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem prawa; II. zasądza od Wójta Gminy B. na rzecz skarżącego K. O. kwotę 697zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 8 września 2021 r. pełnomocnik K.O. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie ze skargą na zarządzenie Wójta Gminy [...] (dalej jako: "organ", "wójt") nr [...] z 13 sierpnia 2021 r. w sprawie odwołania K.O. (dalej jako: "skarżący", "dyrektor") ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej [...] bez wypowiedzenia, kwestionując je w całości. Zarzucono zarządzeniu naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe poprzez niewłaściwe zastosowanie, bowiem skarżący został odwołany ze stanowiska nie tylko z powodów, dla których otrzymał ostateczną negatywną ocenę ustaloną rozstrzygnięciem Zespołu Oceniającego (dalej jako: "zespół oceniający") z dnia 3.08.2021 r., nr [...], ale także z innych powodów. Podniesiono, że skarżący kwestionuje ustalenie wobec niego ostatecznej negatywnej oceny pracy i z tego powodu wniósł pozew o zapłatę odszkodowania do Sądu Pracy w [...]. Wniesiono o stwierdzenie nieważności skarżonego zarządzenia w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów, jak też na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed Sądem Pracy w [...] z powództwa skarżącego przeciwko Szkole Podstawowej [...] o zapłatę odszkodowania. Wyjaśniono, że w postępowaniu tym dyrektor kwestionuje zasadność ustalenia wobec niego ostatecznej negatywnej oceny, co będzie miało wpływ na wynik niniejszego postępowania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zasadność ustalenia negatywnej oceny pracy w oparciu o art. 6a Karty Nauczyciela podlega ocenie sądu pracy.

Wyjaśniono, że zarządzeniem wójta nr [...] z dnia 10.08.2012 r. skarżącemu zostało powierzone stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej [...] (dalej jako: "szkoła podstawowa") na okres od dnia 1.09.2012 r. do dnia 31.08.2017 r., natomiast kolejnym zarządzeniem tego organu z 16.08.2017 r. zostało powierzone skarżącemu stanowisko dyrektora szkoły podstawowej na okres od dnia 1.09.2017 r. do dnia 31.08.2022 r. W skarżonym zarządzeniu wyjaśniono, że wnioskiem z dnia 16.03.2021 r. organ prowadzący wystąpił do Warmińsko-Mazurskiego Kuratora Oświaty w Olsztynie (dalej jako: "kurator") o dokonanie oceny pracy skarżącego. Kurator w porozumieniu z organem w dniu 18.06.2021 r. ustalił negatywną ocenę pracy skarżącego, a po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne ustalenie oceny pracy zespół oceniający zarządzeniem kuratora podtrzymał negatywną ocenę.

Skarżący podniósł, że ze sporządzonej karty oceny pracy, w której otrzymał ocenę negatywną nie wynika aby zostały przyznane ocenianemu oceny cząstkowe w oparciu o § 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej sprawie trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli, w tym nauczycieli zajmujących stanowiska kierownicze, szczegółowego zakresu informacji zawartych w karcie oceny pracy, składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego oraz szczegółowego trybu postępowania odwoławczego z dnia 19.08.2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 1625) dalej jako: "rozporządzenie dot. oceny pracy nauczycieli". Natomiast w wyroku z 27.06.2019 r. sygn. I OSK 628/19 Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się, że w uzasadnieniu karty oceny pracy dyrektora szkoły powinny zostać wskazane oceny cząstkowe pracy. Podkreślono, że na skutek wniosku o ponowne ustalenie oceny pracy kurator powołał zespół oceniający, który podtrzymał negatywną ocenę lecz w uzasadnieniu negatywnej oceny przytoczono jedynie część ze stawianych skarżącemu zarzutów.

Podkreślono, że powodem odwołania skarżącego ze stanowiska była negatywna ocena jego pracy, nie zaś ustalenie negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 Prawa oświatowego. Wskazano, że skoro odwołanie nastąpiło z powodu ustalenia negatywnej oceny pracy, to tym samym powoływanie się przez organ w zarządzeniu na zarzuty wykraczające poza uzasadnienie ostatecznej negatywnej oceny pracy zawartej w rozstrzygnięciu zespołu oceniającego należy uznać za niedopuszczalne. Powołanie się w zarządzeniu zarówno na zarzuty wymienione w ostatecznym rozstrzygnięciu, jak i na inne zarzuty, które nie zostały podtrzymane w ostatecznym rozstrzygnięciu, należy uznać za nieuprawnione.

Dodatkowo podniesiono, że skarżący nie zgadza się z ostatecznym ustaleniem negatywnej oceny pracy, gdyż ocena ta w rozstrzygnięciu zespołu oceniającego odnosi się wyłącznie do jednej sfery pracy skarżącego i obejmuje zarzuty wynikające z obowiązków wykonywanych jako dyrektor szkoły. Ostateczna negatywna ocena pracy nie odnosi się w żaden sposób do obowiązków skarżącego jako nauczyciela [...] w szkole podstawowej. Skoro zatem negatywna ocena pracy dotyczy wyłącznie zarzutów stawianych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia jako dyrektora, to uzasadniałaby ona co najwyżej przyznanie skarżącemu cząstkowej negatywnej oceny. Nie mniej skarżący kwestionuje, aby zarzuty te uzasadniały przyznanie chociażby cząstkowej negatywnej oceny, bowiem nawet jeśli pojawiły się drobne uchybienia to ich ranga nie powinna skutkować wydaniem negatywnej oceny. Nadto, wydana ocena nie uwzględnia jego osiągnięć zarówno jako dyrektora szkoły, jak i nauczyciela [...], które uzasadniałyby wydanie w stosunku do niego całościowej (tj. uogólniającej) oceny co najmniej na poziomie oceny dobrej. Ustalenie negatywnej oceny pracy nauczyciela jest zjawiskiem niezwykle rzadkim, powodowanym daleko idącymi uchybieniami rzutującymi w negatywny sposób na całokształt pracy nauczyciela przy uwzględnieniu wszystkich aspektów jego funkcjonowania w środowisku szkoły. O tak daleko idących uchybieniach w stosunku do skarżącego nie może być mowy. Podkreślono, że ocena pracy skarżącego obejmowała wyjątkowo trudny okres pandemii i trudności wynikających z konieczności realizacji wytycznych reżimu sanitarnego oraz wdrożenia całkiem nowej formuły jaką była forma zdalnego nauczania.

W związku z tym, że skarżący kwestionuje zasadność ustalenia wobec niego negatywnej oceny pracy oraz kwestionuje zasadność zarzutów, które pojawiły się w zarządzeniu o odwołaniu go ze stanowiska dyrektora wniósł powództwo do sądu pracy, przy czym skarżący otrzymał także oświadczenie o rozwiązaniu stosunku pracy z tytułu zatrudnienia na zasadzie mianowania jako nauczyciel [...] w szkole podstawowej z powodu uzyskania ostatecznej negatywnej oceny pracy w oparciu o art. 23 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 Karty Nauczyciela. W związku z tym, że kwestionuje podstawę rozwiązania stosunku pracy, tj. zasadność ustalenia wobec niego ostatecznej negatywnej oceny pracy, skarżący odwołał się do Sądu Pracy w [...] i będzie wnosił o łączne rozpoznanie obu powództw.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik wójta wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w skarżonym zarządzeniu. Odnosząc się do zarzutu braku powołania się na oceny cząstkowe w uzasadnieniu karty oceny pracy zwrócono uwagę, że rozporządzenie w sprawie oceny pracy nauczycieli nie zawiera wytycznych co do treści uzasadnienia tego dokumentu. Brzmienie § 4 ust. 2 ww. rozporządzenia enumeratywnie wskazuje jakie elementy powinny się znaleźć w karcie oceny pracy, a pośród wymienionych elementów w pkt 9 wpisano "uzasadnienie oceny pracy". Nie można zatem podzielić opinii skarżącego, że pisemne powołanie się na oceny cząstkowe było obowiązkiem. Ocena pracy i jej uzasadnienie, zgodnie z art. 6a Karty Nauczyciela ma mieć formę opisową i taką formę ma. Organy dokonujące oceny pracy skarżącego, miały obowiązek zbadać, na jakim poziomie wywiązywał się on ze swoich obowiązków określonych przepisami, a potem (w karcie oceny) odnieść się do stopnia realizacji tych obowiązków, a następnie, m.in. na podstawie ocen cząstkowych, dokonać oceny uogólniającej. Tymi dokumentami organ oceniający skarżącego miał się jedynie posiłkować. Nie ulega wątpliwości, że karta oceny pracy i jej uzasadnienie zostały sporządzone zgodnie z wymogami obowiązującego prawa.

Wyjaśniono, że odnosząc się do skarżonego aktu w kontekście art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b) oraz art. 57 ust. 2 ustawy prawo oświatowe nie można uznać aby w którymkolwiek elemencie zarządzenie wójta było wadliwe, a skarga zasadna. Wbrew stanowisku skargi spełnione zostały przesłanki wskazane zarówno w art. 66, jak i art. 57 ustawy prawo oświatowe. Podkreślono, że organ odniósł się kompleksowo do karty oceny pracy skarżącego, rozstrzygnięcia zespołu oceniającego, jak i ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Wypełnił tym samym obowiązek starannego uzasadnienia aktu odwołania.

W dalszej części wyjaśniono, że żaden z argumentów skargi nie jest trafny. Wskazano, że skarżący swoimi działaniami oraz zaniechaniami doprowadził do naruszenia wszystkich wymienionych w art. 57 ust. 2 ustawy prawo oświatowe obowiązków.

I tak co do braku przedłożenia planu finansowego za lata 2018-2020 do opinii przez radę pedagogiczną i radę rodziców wskazano, że Prawo oświatowe w art. 70, gdzie określono kompetencje rady pedagogicznej - ust. 2 precyzuje, że rada pedagogiczna opiniuje w szczególności: 1) organizację pracy szkoły lub placówki, w tym tygodniowy rozkład zajęć edukacyjnych, oraz organizację kwalifikacyjnych kursów zawodowych, jeżeli szkoła lub placówka takie kursy prowadzi; 2) projekt planu finansowego szkoły lub placówki będącej jednostką budżetową; 3) wnioski dyrektora o przyznanie nauczycielom odznaczeń, nagród i innych wyróżnień; 4) propozycje dyrektora szkoły lub placówki w sprawach przydziału nauczycielom stałych prac i zajęć w ramach wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatkowo płatnych zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Art. 84 [Uprawnienia rady rodziców] w ust. 1 określa, że rada rodziców może występować do dyrektora i innych organów szkoły lub placówki, organu prowadzącego szkołę lub placówkę oraz organu sprawującego nadzór pedagogiczny z wnioskami i opiniami we wszystkich sprawach szkoły lub placówki. Do kompetencji rady rodziców, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, należy: 1) uchwalanie w porozumieniu z radą pedagogiczną programu wychowawczo-profilaktycznego szkoły lub placówki, o którym mowa w art. 26; 2) opiniowanie programu i harmonogramu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania szkoły lub placówki, o którym mowa w art. 56 ust. 2,· 3) opiniowanie projektu planu finansowego składanego przez dyrektora szkoły. Dlatego też uchybienie to ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia wydatkowania środków finansowych, bowiem Opinia taka ma na celu swoistą "burzę mózgów" i być może przekierowanie pieniędzy w obszary, które z punktu widzenia innych osób aniżeli dyrektora szkoły wymagają atencji. Nie sposób uznać, że tak wydatkowane środki budżetu szkoły są zagospodarowane odpowiednio.

Co do braku sporządzania protokołów powypadkowych i braku zawiadamiania organu prowadzącego o tych zdarzeniach, to przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach z dnia 31 grudnia 2002 r., mówią w § 44, że o każdym wypadku zawiadamia się niezwłocznie: 1) rodziców (opiekunów) poszkodowanego; 2) pracownika służby bezpieczeństwa i higieny pracy,· 3) społecznego inspektora pracy; 4) organ prowadzący szkołę lub placówkę; 5) radę rodziców. Natomiast zgodnie z § 44a protokół powypadkowy należy sporządzić w terminie 21 dni od dnia zakończenia postępowania powypadkowego i niezwłocznie doręczyć osobom uprawnionym do zaznajomienia się z materiałami tego postępowania. 2. W uzasadnionych przypadkach protokół powypadkowy może być sporządzony w późniejszym terminie. Nie ma zatem dowolności, a wyłącznie obowiązek w zakresie sporządzania tej dokumentacji.

Odnośnie do braku 5-letnich przeglądów placu zabaw, to ustawodawca zobowiązał zarządców m.in. placów zabaw do przeglądów zarówno rocznych, jak i 5-letnich celem zapewnienia bezpiecznego korzystania z urządzeń zabawowych. Opisany obowiązek znajduje odzwierciedlenie w treści prawa budowlanego - art. 62 ust. 1. Nie wypełniono obowiązków BHP poprzez brak zapewnienia apteczki i instrukcji udzielania pierwszej pomocy w pokoju nauczycielskim.

Wyjaśniono odnośnie do zarzutu nieprzestrzegania przez skarżącego kompetencji rady rodziców, do których należy uchwalanie w porozumieniu z radą pedagogiczną programu wychowawczo-profilaktycznego szkoły (placówki), że jeżeli rada rodziców w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia roku szkolnego nie uzyska porozumienia z radą pedagogiczną w sprawie programu wychowawczo-profilaktycznego szkoły (placówki), program ten ustala dyrektor szkoły (placówki) w uzgodnieniu z organem sprawującym nadzór pedagogiczny. Program ustalony przez dyrektora szkoły (placówki) obowiązuje do czasu uchwalenia programu przez radę rodziców w porozumieniu z radą pedagogiczną (art. 84 ust. 3). Jednocześnie art. 83 ust. 3 ww. ustawy wskazuje, że wybory przeprowadza się na pierwszym zebraniu rodziców w każdym roku szkolnym. Podkreślono, że ważne jest, aby wnioski z nadzoru pedagogicznego za poprzedni rok szkolny, inne okoliczności wychowawcze w szkole w nowym roku, zmieniające się współczesne zagrożenia, powinny być uwzględnione w programie wychowawczo-profilaktycznym, bo program ten powinien reagować na sytuację wychowawczą jaka jest tu i teraz. Odrębną kwestią jest to, że może się zdarzyć, że część (większość) treści programu zostanie powtórzona w kolejnym roku szkolnym lub zmodyfikowana, przez organy w nowym składzie, jednak zawsze program wymaga nowej uchwały.

Co do braku pozyskiwania przez skarżącego opinii rady pedagogicznej w przedmiocie zamiaru przyznania nagród dyrektora, to obowiązek taki stanowi art. 70 prawa oświatowego, który określa w ust 2, że rada pedagogiczna opiniuje w szczególności: pkt 2 projekt planu finansowego szkoły lub placówki będącej jednostką budżetową; pkt 3 wnioski dyrektora o przyznanie nauczycielom odznaczeń, nagród i innych wyróżnień.

Natomiast co do braku aktualizacji regulaminu udzielania zamówień publicznych - to kwestia ta nie może być zbagatelizowana i sprowadzona do zmiany kwoty 30.000 euro 1130.000 PLN. Jest to bowiem dokument, z którego korzystają w określonych sytuacjach pracownicy szkoły, a w związku z tym brak dbałości o aktualizację takich dokumentów i śledzenia zmian prawnych może prowadzić do sytuacji, w której bardziej rażące i mające większe przełożenie na funkcjonowanie szkoły zmiany w prawie nie zostaną w tym dokumencie wprowadzone.

Stwierdzono, że w szkole zarządzanej przez skarżącego nie było rejestru ryzyka oraz arkuszu samooceny systemu kontroli, co potwierdzono podczas kontroli placówki w dniach 18.05-31.05.2021 r.; oraz brak Kodeksu etyki.

Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. II SA/Ol 844/21 WSA w Olsztynie zawiesił postępowanie sądowe w niniejszej sprawie w oparciu o treść art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnych wobec ustalenia, że w dniach 2 i 10 września 2021 r. skarżący wystąpił do Sądu Pracy w [...] z powództwem m.in. kwestionującym ustalenia wobec niego negatywnej oceny pracy, która to ocena zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo oświatowe stanowiła podstawę wydania zaskarżonego do tut. sądu zarządzenia wójta z 13 sierpnia 2021 r.

Pismem z 23 marca 2023 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania wobec ustania przyczyny jego zawieszenia. Dołączył kserokopię wyroku Sądu Rejonowego IV Wydział Pracy z 20 września 2022 r. sygn. IV P 25/21 oraz wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 9 marca 2023 r. sygn. IV Pa 66/22 oddalającego apelację szkoły podstawowej od wyroku SR w [...].

Postanowieniem z 28 marca 2023 r. sygn. II SA/Ol 844/21 podjęto zawieszone postępowanie sądowe.

Na rozprawie w dniu 1 czerwca 2023 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał wniesioną skargę oraz zarzuty w niej zawarte. Wyjaśnił, że SR w [...] w sposób szczegółowy dokonał oceny pracy skarżącego uznając, że wprawdzie część przedstawionych zarzutów potwierdziła się, jednak nie miały one charakteru tak istotnego, aby skutkowały wydaniem negatywnej oceny pracy dyrektora i podjęciem działań w postaci wydania zarządzenia zaskarżonego do tutejszego sądu. Skarżący podtrzymał wniesioną skargę i dodatkowo wyjaśnił, że w rozstrzygnięciu zespołu oceniającego nie ustosunkowano się do otrzymanych przez niego nagród i osiągnięć. Poza tym stwierdził, że w ocenie zespołu oceniającego stwierdzone uchybienia tylko "mogłyby spowodować", nie zaś że one "spowodowały" nieprawidłowości w działaniu szkoły. Nie wywołały negatywnych skutków.

Pełnomocnik organu podtrzymując stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że uchybienia w pracy dyrektora miały miejsce dlatego jego negatywna ocena. Wskazał na niezadowolenie i skargi rodziców, co też było podstawą do rozwiązania umowy o pracę. Skoro wydano negatywną ocenę pracy dyrektora to organ musiał wydać zaskarżone zarządzenie. Podniósł, że nie do końca podziela stanowisko sądu pracy, iż stwierdzone uchybienia nie zagrażały bezpieczeństwu uczniów, jak i nie skutkowały koniecznością wydania zarządzenia o odwołaniu dyrektora. Były uwagi do pracy dyrektora, a wobec negatywnej oceny zespołu oceniającego organ wydał decyzję o rozwiązaniu umowy o pracę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

W ocenie Sądu wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wykonywana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej - art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259) dalej: "p.p.s.a." Jeżeli akt prawny, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a, wydany zostanie z naruszeniem prawa, to stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględnia skargę, stwierdzając jego nieważność w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przepisem szczególnym do wskazanej regulacji pozostaje art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2022 r. poz. 559) dalej jako: "u.s.g.", zgodnie z którym nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeśli są one aktem prawa miejscowego. W myśl art. 94 ust. 2 zd. pierwsze u.s.g., jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem.

Przepis art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a, nie określa jakiego rodzaju naruszenia prawa są podstawą do stwierdzenia przez sąd nieważności aktu. Podstawy stwierdzenia nieważności uchwały lub aktu organu gminy wyznacza art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g., z których wynika, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały, lecz ogranicza do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa. W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się: podjęcie uchwały (aktu) przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyroki NSA z 11 lutego 1998 r., sygn. II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z dnia 8 lutego 1996 r., sygn. SA/Gd 327/95, Lex nr 25639).

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności jest zarządzenie Wójta [...] z 13 sierpnia 2021 r. w sprawie odwołania K.O. ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej bez wypowiedzenia. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

W pierwszej kolejności pozostaje wyjaśnić, że akt odwołania dyrektora szkoły nie należy wyłącznie do czynności ze sfery prawa pracy. W tego typu sprawach mamy do czynienia z aktem o podwójnym charakterze, wywołującym skutki zarówno w sferze prawa pracy, jak również w sferze publicznoprawnej. Podwójny charakter tego aktu i wywoływanie przez niego dodatkowo skutków regulowanych prawem pracy nie oznacza, że przestaje być przez to aktem z zakresu administracji publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2013 r. sygn. I OSK 2641/12; wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1416/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarządzenie organu o powołaniu lub odwołaniu dyrektora szkoły jest aktem z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., a przez to podlega kontroli sądów administracyjnych, jakkolwiek w procedurze jego wydania nie stosuje się wprost przepisów k.p.a. - por. postanowienie NSA z dnia 5 września 2014 r. o sygn. akt I OSK 2030/14 (publ. CBOSA).

Zgodnie z brzmieniem art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz.U. z 2021 r. poz. 1082, ze zm.) dalej jako: "P.o.", organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce, odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli – bez wypowiedzenia. W myśl art. 57 ust. 1 p.o. organ prowadzący szkołę lub placówkę sprawuje nadzór nad jej działalnością w zakresie spraw finansowych i administracyjnych, z uwzględnieniem odrębnych przepisów. Według ust. 2 art. 57 p.o. w zakresie wymienionym w ust. 1 nadzorowi podlega w szczególności:

1) prawidłowość dysponowania przyznanymi szkole lub placówce środkami budżetowymi oraz pozyskanymi przez szkołę lub placówkę środkami pochodzącymi z innych źródeł, a także gospodarowania mieniem;

2) przestrzeganie obowiązujących przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników i uczniów;

3) przestrzeganie przepisów dotyczących organizacji pracy szkoły i placówki.

W tym miejscu wypada wskazać, że stosownie do normatywnej treści art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b P.o. ustawodawca przewidział dwie samodzielne podstawy odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego, którymi jest ustalenie negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczyciela.

W skarżonym zarządzeniu organu powołano się na negatywną ocenę pracy skarżącego dokonaną 18 czerwca 2021 r. przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę.

W tym miejscu pozostaje jednak wyjaśnić, że przepis art. 6a ust. 6 zd. 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2018 r. poz. 967 z późn., zm) dalej jako: "KN" stanowi, że oceny pracy dyrektora szkoły, nauczyciela, któremu czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora szkoły, oraz nauczyciela pełniącego w zastępstwie obowiązki dyrektora szkoły przez okres co najmniej 6 miesięcy dokonuje organ sprawujący nadzór pedagogiczny w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę, a w przypadku gdy organ prowadzący szkołę jest jednocześnie organem sprawującym nadzór pedagogiczny - oceny dokonuje ten organ. Organ, o którym mowa w ust. 6, dokonuje oceny pracy dyrektora szkoły (...) po zasięgnięciu opinii rady szkoły i zakładowych organizacji związkowych działających w tej szkole (art. 6a ust. 7). W świetle art. 6a ust. 4 KN ocena pracy nauczyciela ma charakter opisowy i jest zakończona stwierdzeniem uogólniającym: 1) ocena wyróżniająca; 2) ocena bardzo dobra; 3) ocena dobra; 4) ocena negatywna. Stosownie do art. 9a ust. 10c KN ocena pracy ustalona przez organ, o którym mowa w ust. 9, jest ostateczna.

Jak z powyższego wynika, fakt ustalenia negatywnej oceny pracy dyrektora stanowi przesłankę jego odwołania ze stanowiska – bez wypowiedzenia.

W rzeczonej sprawie istotnym pozostaje zagadnienie, czy sąd administracyjny jest uprawniony, w oparciu o przedstawione akta sprawy, dokonać merytorycznej kontroli wydanej negatywnej oceny pracy dyrektora. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w całości stanowisko zaprezentowane w postanowieniu NSA z 17 października 2019 r. sygn. I OSK 2517/19 (pub. CBOSA), w którym wypowiedziano pogląd, że "zgodnie z utrwalonym w tej materii orzecznictwem sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego, czynności dokonywane w ramach procedury oceniania pracy nauczyciela, należy traktować jako działania pracodawcy w stosunku do pracownika w ramach przyznanych mu uprawnień. Znana prawu pracy czynność oceniania ma zatem charakter wewnętrznego postępowania pracodawcy (por. postanowienie z 19 października 2017 r. sygn. akt I OSK 1726/17). Jak słusznie stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 14 stycznia 2013 r. sygn. akt I PK 160/12, czynności pracodawcy (innych organów ulokowanych poza pracodawcą, np. organu sprawującego nadzór pedagogiczny nad szkołą) w zakresie procedury oceny nauczyciela nie są dokonywane w ramach postępowania administracyjnego i nie zapadają w związku z tym decyzje administracyjne. Czynności te mają charakter wewnętrznego postępowania pracodawcy, nawet jeżeli są regulowane przez prawo powszechnie obowiązujące, w tym przypadku rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2 listopada 2000 r. w sprawie kryteriów i trybu dokonywania oceny pracy nauczyciela, trybu postępowania odwoławczego oraz składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego (obecnie rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli, zakresu informacji zawartych w karcie oceny pracy, składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego oraz trybu postępowania odwoławczego). Sąd Najwyższy w tym oraz w wielu innych orzeczeniach stanął na stanowisku, że takie wewnętrzne procedury pracodawcy muszą podlegać ocenie sądu pracy z punktu widzenia prawidłowości dojścia do wniosku, że występują przesłanki rozwiązania umowy o pracę. Zatem, jeśli taka ocena stała się przyczyną rozwiązania stosunku pracy, podlega wówczas merytorycznej kontroli sądu pracy pod kątem prawidłowości i rzetelności (por. wyrok SN z 29 czerwca 2000 r. sygn. akt I PKN 710/99 i wyrok SN z 9 grudnia 1998 r. sygn. akt I PKN 500/98). Ocena taka stanowi analizę pracy nauczyciela, w której dokonywane jest zarówno przedstawienie całej jego działalności dydaktycznej, wykonywanej w okresie stażu zawodowego, jak i następuje w niej wartościowanie tej pracy w ujęciu merytorycznym. Czynność ta ma, zatem charakter wybitnie ocenny, a nie rozstrzygający. Nie przyznaje ocenianemu żadnych uprawnień ani też nie nakłada na niego obowiązków wynikających z przepisów prawa."

Pozostaje wskazać nadto, że kontrola oceny pracy dyrektora szkoły w tym zakresie nie może stanowić przedmiotu kontroli tak sądu powszechnego (sądu pracy), jak i sądu administracyjnego. Tymczasem w realiach rozpoznawanej sprawy wyrokiem Sądu Rejonowego IV Wydział Pracy [...] z 20 września 2022 r. sygn. IV P 25/21, oraz wyrokiem Sądu Okręgowego w Olsztynie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 9 marca 2023 r. sygn. IV Pa 66/22 oddalającym apelację szkoły podstawowej od wyroku sądu pierwszoinstancyjnego, dokonano oceny wydanego aktu jakim była negatywna ocena pracy dyrektora (skarżącego), którą utrzymał w mocy zespół oceniający. W uzasadnieniu powołanego wyroku sądu pracy, którym zasądzono od pozwanej szkoły podstawowej odszkodowanie za odwołanie skarżącego ze stanowiska dyrektora szkoły podstawowej oraz zasądzono odszkodowanie za rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem, dokonano oceny czy faktycznie wystawiona skarżącemu ocena negatywna pracy jest prawidłowa i rzetelna. Z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w [...] wynika, że "wystawienie powodowi oceny najniższej, zdaniem sądu wydaje się być co najmniej zaskakujące, przy tej argumentacji jaką podano w uzasadnieniu do podtrzymania tej negatywnej oceny przez Zespół Oceniający". Z tego też względu "sąd uznał, że powód niezasadnie otrzymał negatywną ocenę pracy". Dodatkowo pozostaje wskazać, że sąd pracy ocenił, że "naruszenia prawa wskazane w uzasadnieniu negatywnej oceny pracy powoda nie są zdaniem sądu, takimi naruszeniami prawa, które powodowałyby destabilizację normalnego funkcjonowania szkoły i nie pozwalały na prawidłowe wykonywanie przez dyrektora swoich obowiązków".

Powyższą konstatację dokonaną w wyroku Sadu Rejonowego [...] z 20 września 2022 r. sygn. IV P 25/21, pozostaje odnieść do normy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b P.o. Wobec dokonania merytorycznej kontroli negatywnej oceny pracy skarżącego dyrektora przez sąd pracy pozostaje wyjaśnić, że wprawdzie tut. sąd nie posiada kompetencji do oceny merytorycznej tak ustalonej oceny pracy dyrektora, jak też oceny zespołu oceniającego, to nie budzi wątpliwości, że przy kontroli skarżonego zarządzenia wójta o odwołaniu dyrektora szkoły podstawowej bez wypowiedzenia, w dacie kontroli tego zarządzenia należało uwzględnić ocenę dokonaną przez sąd pracy. Zwrócić bowiem pozostaje uwagę, że przy wydaniu wskazanego zarządzenia nie jest istotna okoliczność faktycznego wydania dokumentu będącego negatywną oceną pracy dyrektora, lecz należało uwzględnić okoliczność, że w dokumencie będącym oceną pracy skarżącego w sposób niezasadny została wystawiona negatywna ocena pracy dyrektora. Powyższa okoliczność jest przesądzająca dla przyjęcia, czy ziściła się przesłanka uprawniająca do wydania skarżonego zarządzenia.

W ocenie sądu z uwagi na powołane powyżej wyroki, tak Sądu Rejonowego IV Wydział Pracy w [...] z 20 września 2022 r. sygn. IV P 25/21 oraz wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 9 marca 2023 r. sygn. IV Pa 66/22 należało stwierdzić, że nie została spełniona przesłanka z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b P.o. uzasadniająca wydanie zaskarżonego zarządzenia wójta o odwołaniu skarżącego bez wypowiedzenia ze stanowiska dyrektora szkoły podstawowej.

Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżone zarządzenie wydano z naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b P.o. i naruszenie to miało charakter istotny. Wobec tego jednak, że od podjęcia zarządzenia upłynął rok czasu, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 94 ust. 1 u.s.g., sąd stwierdził, że wydano je z naruszeniem prawa.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).