Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1066/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt 6,  art. 25 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2024 poz 421
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 kwietnia 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/943/2023/8181/ŁK w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta W. (organ I instancji) decyzją z dnia 27 stycznia 2023 r. nr [...] ustalił, że kwota świadczenia wychowawczego przyznana D. G. (skarżący) w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 marca 2021 r. na rzecz dzieci P. G. oraz W. G. wypłacona w łącznej wysokości 3.000,00 zł stanowi kwotę nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego; zobowiązał skarżącego, do zwrotu 3.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty, oraz poinformował, że przed dokonaniem wpłaty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego należy się zgłosić do organu w celu ustalenia kwoty odsetek na dzień wpłaty.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktyczno-prawnym:

W dniu 25 marca 2021 r. organ I instancji wydał decyzję w sprawie ustalenia kwoty i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego dla matki dzieci, Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (SKO), po rozpatrzeniu odwołania matki dzieci uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie.

W związku z powyższym zawiadomieniem z dnia 24 listopada 2021 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych wypłaconych skarżącemu.

Decyzją z dnia 14 września 2022 r. organ I instancji ustalił i zażądał zwrotu nienależnie pobranych przez skarżącego świadczeń wychowawczych przyznanych na okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 marca 2021 r. na rzecz dzieci – P. G. oraz W.G., w łącznej wysokości 3000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty.

SKO decyzją z dnia 24 listopada 2022 r., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, uchyliło decyzję pierwszoinstancyjną i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wskazało w uzasadnieniu, że w postępowaniu zmierzającym do ustalenia nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych i żądania ich zwrotu organ winien udowodnić wystąpienie konkretnej przesłanki nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych, która zaistniała w danej sprawie. Zdaniem SKO organ I instancji nie wykazał, która z przesłanek zawartych w art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r. poz. 2407- dalej "ustawa"), została spełniona.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego organ I instancji wydał w dniu 27 stycznia 2023 r decyzję w sprawie ustalenia kwoty i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że świadczenie wychowawcze wypłacone skarżącemu na rzecz dzieci w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 marca 2021 r. stały się świadczeniami nienależnie pobranymi zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy, bowiem zostały wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia.

Odwołanie od decyzji organu I instancji złożył skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucając jej naruszenie przepisów prawa procesowego oraz prawa materialnego. Ponadto wniósł o dopuszczenie dowodu z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w R. I Wydział [...] z dnia[...] o sygn. akt [...] w tym z pkt. 1 wyroku celem wykazania zmiany stosunków rodzinnych; dopuszczenie dowodu z wyroku Sądu Rejonowego w W. [...] Wydział [...] z dnia 1 marca 2023 r. o sygn. akt [...] celem wykazania, iż dokonana została zmiana podmiotu zobowiązanego do alimentacji małoletnich dzieci stron błędnie określona przez Sąd Okręgowy w R. I Wydział [...] w wyroku z dnia[...] o sygn. akt[...] ; orzeczenie o kosztach postępowania jakie strona poniosła na obronę swych praw przed organami administracji publicznej i samorządowej, w tym kosztów, o których mowa w przepisach art. 266 k.p.a.; przyjęcie oświadczenia, że kwota świadczenie w wysokości 6000,00 zł została wydana na potrzeby dzieci; dopuszczenie do sprawy W. G. w charakterze strony bowiem ma interes prawny w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy.

SKO, po zapoznaniu się z odwołaniem skarżącego, decyzją z 24 kwietnia 2023 r., nr SKO.PSŚ/41.5/943/2023/8181/ŁK, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu powołało przepisy prawa stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz przedstawiło przebieg postępowania według chronologii zdarzeń.

W dalszej kolejności SKO stwierdziło że 19 lipca 2019 r. została wydana Informacja Zastępcy Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., gdzie przyznano na wniosek H. G. prawo do świadczenia wychowawczego na rzecz dzieci P. G. na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r. oraz na rzecz W. G. na okres od 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021 r.

Zauważyło, że aktach sprawy znajduje się Wyrok Sądu Okręgowego w R. Wydział [...] Cywilny z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt.[...], z którego wynika, iż dzieci W. i P. G. mają przebywać każdorazowo w miejscu zamieszkania ojca.

W dniu 25 marca 2021 r. organ I instancji uchylił matce dzieci prawo do świadczenia wychowawczego na rzecz wskazanych dzieci począwszy od marca 2021 r.

Organ I instancji informacją z dnia 10 czerwca 2021 r. przyznał skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego na rzecz dziecka P. G. oraz W. G. na okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 maja 2021 r.

Natomiast decyzją z dnia 27 stycznia 2023 r. organ I instancji uznał, że kwota świadczenia wychowawczego przyznana skarżącemu w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 marca 2021 r. na rzecz dzieci stanowi kwotę nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego;

SKO stwierdziło, że w toku ww. okresu świadczeniowego organ I instancji powziął informację, że małżeństwo matki dzieci i skarżącego zostało rozwiązane przez rozwód, oraz że Sąd w wyroku rozwodowym powierzył obu rodzicom wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi oraz ustalił miejsce zamieszkania ww. dzieci każdorazowo w miejscu zamieszkania skarżącego. Powyższe wynika z wyroku Sądu Okręgowego w R. Wydziału [...] Cywilnego z dnia [...] sygn. akt: [...] Wskazało, że samo wskazanie przez Sąd miejsca zamieszkania dzieci przy ojcu nie przesądza, iż dzieci pozostają pod wyłączną opieką i na utrzymaniu skarżącego. W ocenie SKO przeczy temu dalsza część wyroku Sądu Okręgowego w R., w którym Sąd wskazał, że kosztami utrzymania i wychowania małoletnich obciąża obie strony z tym, iż skarżącego zobowiązuje do płacenia alimentów na rzecz małoletnich W.G. w kwocie po 600 zł miesięcznie oraz P. G. w kwocie po 500 zł miesięcznie płatnych do rąk matki dzieci.

Analiza wymienionego orzeczenia Sądu zdaniem SKO sprowadza się do stwierdzenia, że to matka dzieci dysponuje kwotą należnych jej dzieciom alimentów, mieszkając wspólnie z dziećmi w nieruchomości będącej domem jednorodzinnym położonym w R. przy ul.[...]. Odmienna analiza tego stanu faktycznego prowadziłaby do wniosku, że świadczenia wychowawcze przyznane i wypłacone stronie za okres od 1 stycznia 2021 do 31 marca 2021 r. w znacznej części pokrywałyby zobowiązania alimentacyjne strony wobec dzieci, które matka dzieci wykorzystała wyłącznie na własne potrzeby.

SKO zauważyło, że w sprawie zakończonej decyzją z dnia 30 września 2021 r. w odniesieniu do świadczeń nienależnie pobranych przez matkę dzieci w okresie od stycznia do marca 2021 r. na dwoje dzieci nie stwierdzono aby matka dzieci od 1 stycznia 2021 r. do 31 marca 2021 r., nie mieszkała z dziećmi i się nimi nie opiekowała. Co uprzednio nie było kwestionowane przez którąkolwiek ze stron i że odbywało się wbrew woli obojga rodziców. Dalej stwierdziło, że powyższe ustalenie nie pozostaje w sprzeczności z wyrokiem Sądu z dnia 24 listopada 2020 r., w którym jako miejsce pobytu dzieci ustalono miejsce zamieszkania ojca. Było to bowiem, to samo miejsce w którym przebywała matka dzieci, która nadto sprawowała nad tymi dziećmi opiekę.

SKO stwierdziło, że w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka określona w art. 25 ust.2 pkt 6 ustawy bowiem skarżącemu zostało wypłacone świadczenie wychowawcze mimo braku prawa do tego świadczenia.

Nawiązując do treści odwołania SKO wskazało, że brak jest podstaw prawnych do orzeczenia o kosztach postępowania jakie strona poniosła na obronę swych praw przed organami administracji publicznej i samorządowej. Odnosząc się natomiast do zawartego w odwołaniu stwierdzenia, iż kwota świadczenia wychowawczego w wysokości 6000,00 zł została wydana na potrzeby dzieci w ocenie SKO pozostaje bez wpływu na uznanie, że skarżący otrzymał świadczenia wychowawcze nie posiadając do nich prawa bowiem finansowanie różnych potrzeb dziecka mieści się w jego obowiązku alimentacyjnym względem swoich dzieci zasadnie wykraczając poza orzeczone przez Sąd miesięczne kwoty alimentów.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika na decyzję SKO zaskarżył ja w całości zarzucając jej naruszenie administracyjnego prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe, błędne zastosowanie przepisów oraz rażące naruszenie przepisów art. 31 ust. 2 i ust. 3, art. 32 ust. 1 i ust. 2, art. 33, art. 64 ust. 3, art. 71 ust. 1, art. 72 ust. 3, Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 24 ust. 1 i ust. 2, art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, w związku z przepisami administracyjnego prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe, błędne zastosowanie przepisów art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt. 1, art. 5 ust. 1 i ust. 2a, art. 15 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1, art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1 i ust. 2 art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt. 6 ustawy w związku z przepisami art. 28 ustawy, art. 6 k.p.a. 76 § 1 k.p.a. i art. 365 k.p.c. i przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na ostateczną treść orzeczenia; art. 15 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1 i art. 20 ust. 1 i ust. 2 ustawy w związku z przepisami art. 365 k.p.c., brakiem zastosowania zasady podzielności z art. 5 ust. 2a ustawy; rażące naruszenie przepisów prawa procesowego w szczególności art. 7 k.p.a., art. 7a , art. 7b, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11 k.p.a. w związku z art. 76 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. art. 81a k.p.a., art. 86 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 138 § 2 i § 2a k.p.a. w stopniu mający istotny wpływ na ostateczną treść decyzji.

Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie od SKO kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych, nakazanie organom administracji samorządowej prowadzenia postępowania administracyjnego zgodnie z podstawowymi zasadami systemu prawa, wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w całości do czasu prawomocnego rozpoznania skargi celem zapewnienia ochrony prawa majątkowych skarżącego rodzica; umożliwienie przystąpienia do sprawy prokuratorowi Prokuratury Okręgowej w G. celem zajęcia stanowiska co do przestrzegania praworządności przez samorządowe organy administracji i ochrony praw jednostki, rozpoznanie skargi w postępowaniu uproszczonym; zwolnienie skarżącego z obowiązku ponoszenia wpisu,

W uzasadnieniu nie zgodził się z decyzją SKO podnosząc, że organ odwoławczy zmusza skarżącego do zwrotu świadczenia wychowawczego przynależnego każdemu dziecku, bez względu na to, który rodzic je pobiera. Zwrócił się z wnioskiem o powołanie matki dzieci, gdyż nie jest prawdziwe stwierdzenie, jakoby tylko ona opiekowała się ich wspólnymi dziećmi, mając już mieszkanie zakupione w W. Skarżący stwierdził, że przede wszystkim sam sprawował opiekę nad dziećmi i zamieszkiwał z nimi.

Zdaniem skarżącego organy obu instancji nie sprostały obowiązkom wynikającym z obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej systemu prawa i uchybiły przepisom postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na ostateczna treść każdego orzeczenia. Skarżący przedstawił argumenty na poparcie swego stanowiska podkreślając , że w jego przekonaniu decyzje organów obu instancji są bezprawne.

Zaakcentował, że wyrok Sądu w myśl przepisów art. 365 § 1 k.p.c. jest wiążący dla organu a jego wykładnia zastrzeżona jest, w myśl przepisów art. 352 k.p.c. do wyłącznej jurysdykcji sądów powszechnych, a organy nie wystąpiły o wykładnię tego dokumentu urzędowego w rozumieniu przepisów art. 28 ustawy w związku z art. 76 § 1 k.p.a. Dalej skarżący dokonał własnej analizy akt sprawy i znajdujących się w nich dokumentów akcentując, że otrzymywane świadczenie wychowawcze skarżący wydatkował na potrzeby każdego dziecka. Natomiast matka dzieci wydatków poniesionych przez skarżącego ze świadczenia wychowawczego nie kwestionowała ani w postępowaniu administracyjnym ani w toczącym się równolegle postępowaniu alimentacyjnym. Skarżący zarzucił, że SKO podobnie jak organ I instancji, skupiło się, wyłącznie na ustaleniu czy skarżącemu przysługiwało prawo do świadczenia wychowawczego, pomijając zupełnie podstawowy cel ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Skarżący wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazał na okoliczności uzasadniające jego zasadność

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną

Postanowieniem z dnia 17 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1066/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji.

Wnioskiem z dnia 7 sierpnia 2023 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w G. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o nadesłanie akt sprawy o sygn. akt II SA/Gl 1066/23. Akta sprawy zostały zwrócone do tut. Sądu przy piśmie z dnia 17 sierpnia 2023 r.

Postanowieniem z dnia 11 września 2023 r. sygn.. akt II SA/Gl 1066/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiesił postępowanie sądowe ze względu na sprawę o sygn. akt II SA/Gl 1067/23 ze skargi W.G.

Postanowieniem z dnia 12 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1066/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podjął zawieszone postępowanie sądowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.- dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.

Wyjaśnić również należy, że regułą obowiązującą w postępowaniu sądowym jest, że Sąd rozpoznaje i rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy przedstawionych przez organ. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jej wydania. Sąd ma obowiązek ocenić, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki stan faktyczny sprawy wynika z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem. Nie jest dopuszczalne przeprowadzenie postępowania dowodowego przez sąd z naruszeniem przesłanek zawartych w art. 106 § 3 p.p.s.a., czy oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu było rozstrzygnięcie SKO utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia 27 stycznia 2023 r. w sprawie ustalenia skarżącemu kwoty i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dwójkę dzieci w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 marca 2021 r.

Podstawę prawną kwestionowanego skargą rozstrzygnięcia stanowiły w szczególności przepisy art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt, 6, ust. 7, ust. 9 w związku z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r. poz. 2407- dalej "ustawa"), art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz, U. z 2019 r., poz. 924) w związku z art. 17 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 1981 ), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy. osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia (art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy).

Jednocześnie zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie to przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a.

Okoliczności faktyczne sprawy co do faktu zamieszkiwania dzieci z ojcem, jak i z matką dzieci w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 marca 2021 r.,tj. w okresie pobierania przez skarżącego świadczenia wychowawczego na dzieci - były w sprawie bezsporne. Ponadto w sprawie zakończonej decyzją z dnia 30 września 2021 r. w odniesieniu do świadczeń nienależnie pobranych przez matkę dzieci w okresie od stycznia do marca 2021 r. na dwoje dzieci nie stwierdzono aby matka dzieci od 1 stycznia 2021 r. do 31 marca 2021 r., nie mieszkała z dziećmi i się nimi nie opiekowała, a zatem odmienna argumentacja skarżącego w tym zakresie jest w przedmiotowym postępowaniu niezrozumiała.

Niewątpliwie zasadnie SKO uznało, że z przepisów art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy wynika, że prawo do pobierania świadczeń powinno przysługiwać osobie wspólnie z dzieckiem zamieszkującej i ponoszącej związane z tym wydatki, o ile tylko należy do ustawowego katalogu osób uprawnionych do jego wnioskowania i pobierania (w rozumieniu art. 4 ust. 2 ustawy).

Istotą sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie jest istnienie przesłanek skutkujących uznaniem, że świadczenie wychowawcze przyznane i wypłacone skarżącemu na dwoje dzieci za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 marca 2021 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Natomiast zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy za nienależnie pobrane świadczenie uznaje się, między innymi, świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia.

W sprawie pozostaje poza sporem, że wyrokiem z dnia [...]sygn. akt: [...] Sąd Okręgowy w R. Wydziału [...] Cywilnego rozwiązał przez rozwód małżeństwo H. G. i D. G. (kart 49 akt adm.). Wyrok ten jest prawomocny od dnia 2 grudnia 2020 r. Wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi W. G. i P.G. powierzył obojgu rodzicom, przy czym Sąd ustalił miejsce zamieszkania dziecka przy ojcu. Ponadto Sąd obciążył kosztami utrzymania i wychowania małoletnich obie strony, z tym że ojca dzieci zobowiązał do płacenie alimentów na rzecz małoletnich dzieci , płatnych do rąk matki. Oznacza to, że od dnia 2 grudnia 2020 r. wyrok rozwodowy w sposób prawnie wiążący ustalił miejsce zamieszkania dziecka przy ojcu. Matka dzieci również mieszkała wraz z byłym mężem oraz wspólnie z dziećmi w nieruchomości będącej domem jednorodzinnym położonym w R. Matka dzieci na mocy wyroku dysponowała kwotą należnych jej dzieciom alimentów.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje:

1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, albo

2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo

3) opiekunowi prawnemu dziecka, albo

4) dyrektorowi domu pomocy społecznej, albo

5) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2022 r. poz. 447).

Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (art. 4 ust. 3 ustawy).

Treść przywołanego wyżej wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia [...] sygn. akt [...] w istocie determinuje w sposób bezwzględny wynik oceny w kwestii tego, czy skarżący pobrał nienależne świadczenie wychowawcze na dzieci w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 marca 2021 r. Wspólne zamieszkiwanie dziecka z obojgiem rodziców stanowiło bowiem kluczową, obligatoryjną przesłankę przyznania świadczenia wychowawczego (art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy). Wyjątek dotyczy sytuacji ustalenia w wyroku rozwodowym opieki naprzemiennej (art. 5 ust. 2a ustawy), co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Ani organy orzekające w sprawie, ani sąd administracyjny aktualnie kontrolujący ich decyzje, nie mogą podważać tego, co zostało prawomocnie ustalone w powyższym wyroku. Również zobowiązanie przez Sąd ojca dzieci do płacenia alimentów do rąk matki wskazuje, że to matka ponosiła główny ciężar utrzymywania i wychowywania dzieci.

W tej sytuacji nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że świadczenie wychowawcze pobrane przez skarżącego za okres od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 marca 2021 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy.

Sąd nie podziela także podniesionej w uzasadnieniu skargi argumentacji odwołującej się do treści art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy ze wskazaniem, iż świadczenie wychowawcze zostało spożytkowane na pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb dzieci, a skarżący zaspokajał również różne potrzeby dzieci ponad kwoty świadczeń wychowawczych. Sąd zauważa jednocześnie, że finansowanie dzieci mieści się w obowiązku alimentacyjnym skarżącego względem swoich dzieci i może wykraczać poza orzeczone przez Sąd miesięczne kwoty alimentów. Stwierdzić należy, że w świetle przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci sposób zużycia pobranego świadczenia nie ma żadnego znaczenia z punktu widzenia jego nienależnego charakteru i obowiązku jego zwrotu. Sąd nie podziela odmiennego poglądu, prezentowanego również w orzeczeniach sądów administracyjnych, wskazującego na konieczność ustalenia przez organ sposobu zagospodarowania pobranego świadczenia, w szczególności zaś ustalenia czy zostało ono spożytkowane na zaspokojenie potrzeb dziecka, co miałoby wykluczać nienależny charakter świadczenia i obowiązek jego zwrotu. Tego rodzaju wniosek nie znajduje bowiem podstaw w treści art. 25 ustawy, który w odniesieniu do nienależnie pobranego świadczenia określonego w ust. 2 tego artykułu ustanawia tylko jeden wyjątek, określony w ust. 2a. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, powiązanie kwestii oceny nienależnego charakteru świadczenia wychowawczego z zagadnieniem sposobu spożytkowania tego świadczenia wykracza poza treść przepisów ustawy.

Zdaniem Sądu zarzuty podnoszone w skardze nie znajdują uzasadnienia. Jednocześnie Sąd stwierdza, że procedujące w sprawie organy obu instancji działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.), w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W sposób wyczerpujący ustaliły stan faktyczny sprawy (art. 7 k.p.a.), zebrały i oceniły cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a). Ponadto uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Organy wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności sprawy i zgromadziły materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, umożliwiając też aktywny udział skarżącemu w postępowaniu.

Reasumując stwierdzić należy, że skoro skarżącemu nie przysługiwało prawo do uzyskania świadczenia wychowawczego na dzieci, a świadczenie za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 30 marca 2021 r zostało przez niego pobrane, to uznać należało za świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt. 6 ustawy i jako takie podlegające zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi (art. 25 ust. 1 i ust. 3 ustawy).

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym został zgłoszony przez pełnomocnika skarżącego w skardze odpowiedzi na skargę, a organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.