Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 588/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 1692
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant referent - stażysta Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2023 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 2 lutego 2023 r. nr SKO.4117.765.2022 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. z dnia 2 grudnia 2022 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Wójt Gminy D. decyzją z dnia 2 grudnia 2022 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku S. Z. (skarżący) odmówił przyznania świadczenia w formie dodatku węglowego.

W uzasanieniu wyjaśnił, że w dniu 20 września 2022 r. skarżący złożył wniosek o wypłatę dodatku węglowego podając, iż zamieszkuje pod adresem U. [...], [...] D.. W toku weryfikacji wniosku ustalono brak deklaracji i opłaty za odpady komunalne. Skarżący przedstawił fakturę za energię elektryczna, fakturę za wodę, potwierdzenie zapłaty podatku rolnego, potwierdzenie zapłaty za wodę i potwierdzenie opłaty za odpady. W dniu 24 listopada 2022 r. pracownik socjalny sporządził notatkę służbową, z której wynika, że kilkukrotnie pracownik socjalny próbował przeprowadzić wywiad środowiskowy ale nie zastał skarżącego pod wskazanym adresem. Natomiast z informacji uzyskanych od sąsiadów i sołtysa wynika, że skarżący "nie mieszka stale pod w/w adresem, ale często przebywa". Organ I instancji na podstawie wywiadu środowiskowego i posiadanych dokumentów uznał, że nie zostały spełnione warunki do przyznania skarżącemu dodatku węglowego określone w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022r., poz. 1692 z późn. zm.- dalej "u.d.w.").

W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący wyjaśnił, iż w przeszedł na emeryturę w [...] r. i zamieszkał znów w domu rodzinnym, którego jest właścicielem, a także posiada gospodarstwo rolne o powierzchni ponad 5 ha użytków rolnych. Planując zamieszkanie w U., w kwietniu 2022 r. zamontował instalację fotowoltaiczną, aby w następnym etapie zmodernizować ogrzewanie domu. Rozpoczął także prace modernizacyjne (przebudowa instalacji elektrycznej i wodno-kanalizacyjnej), a następne planuje wykonać w przyszłym roku. Zdaniem skarżącego fakty te świadczą, iż jego ośrodek interesów życiowych znajduje się pod wskazanym adresem, a to, że pracownik GOPS akurat nie zastał go w domu i jego opinia: "nie mieszka, ale często przebywa" jest wg strony - drugorzędna i niezgodna z rzeczywistością.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (SKO), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia decyzją dnia 2 lutego 2023 r. nr SK0.4117.765.2023 utrzymało w mocy decyzję organu i instancji. W uzasadnieniu przedstawiło przebieg postępowania według chronologii zdarzeń. Przytoczyło obowiązujący stan prawny w zakresie przedmiotu zaskarżenia i przeanalizowało dowody zebrane przez organ i instancji w postępowaniu administracyjnym w sprawie przyznania prawa do wypłaty dodatku węglowego. SKO stwierdziło, że skarżący w dniu 24 czerwca 2022 r. złożył deklarację do CEEB zgłaszając 2 zainstalowane piece kaflowe na paliwo stałe i 1 trzon kuchenny/piecokuchnia/kuchnia węglowa, ale nie wskazał żadnego źródła o funkcji c.o., a tym samym nie wskazał jakiego opału używa. Następnie w dniu 3 października 2022 r. dokonał korekty złożonej deklaracji zaznaczając, iż obydwa wskazane uprzednio źródła pełnią funkcję c.o. Mając na uwadze ustalenia organu I instancji dokonane na podstawie dokumentów i oględzin nieruchomości, ustalenia wywiadu środowiskowego (z którego wynika, iż strona nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, ale często przebywa), czterokrotny brak odbioru korespondencji pod wskazanym adresem, jak również wyjaśnienia skarżącego zawarte w odwołaniu, dotyczące przeprowadzanego remontu kapitalnego domu rodzinnego, deklarację do CEEB złożoną w ustawowym terminie wykorzystując zasady logiki i doświadczenia życiowego SKO uznało, że skarżący nie spełnia ustawowego warunku miejsca zamieszkania na nieruchomości zlokalizowanej w miejscowości U. [...] dla przyznania dodatku węglowego w związku z zamieszkiwaniem na tej nieruchomości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący , nie zgodził się ze stanowiskiem organu I i II instancji. W ocenie skarżącego organy obu instancji błędnie uznały, iż nie zamieszkuje on w miejscowości U. [...], podczas, gdy wszystkie przywołane, a także te załączone do skargi dokumenty świadczą o zamieszkiwaniu przez niego pod tym adresem. Zarzucił SKO, iż błędnie podało w swojej decyzji, iż wywiad był przeprowadzany wielokrotnie, podczas gdy był przeprowadzony jednokrotnie, co wynika z decyzji organu I instancji. Do skargi dołączył m.in. zdjęcia pieców oraz oświadczenia sąsiadów, z których wynika, że skarżący ogrzewa dom piecami i zamieszkuje pod adresem U. [...].

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną.

Na rozprawie skarżący podtrzymał skargę i prezentowane w niej stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 roku, poz. 259 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzje organu I instancji, którą odmówiono skarżącemu przyznania dodatku węglowego. Negatywne stanowisko uzasadniono tym, że skarżący nie zamieszkuje na terenie nieruchomości, która została wskazana we wniosku. Podstawą dla takiego stwierdzenia była adnotacja pracownika socjalnego z dnia 24 listopada 2022 r., z której wynika między innymi, że "sołtys oraz sąsiedzi przekazują", iż skarżący nie mieszka na stałe pod wskazanym adresem, ale często przebywa Dodatkowo organy wskazywały na złożoną przez skarżącego w dniu 24 czerwca 2022 r. deklarację CEEB, gdzie wskazał on źródła ciepłą, ale nie zaznaczył, że pełnia one funkcje c.o.

Przechodząc do rozważań podnieść przyjdzie, że w myśl art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438 z późn. zm.), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Sam wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (art. 2 ust. 12 u.d.w.).

Zauważyć ponadto należy, że przez gospodarstwo domowe rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe) (art. 2 ust. 2 u.d.w.).

Analiza przywołanych uregulowań, jak również pozostałych uregulowań ustawy, prowadzi do wniosku, że co do zasady dodatek węglowy przyznawany jest na gospodarstwo domowe. Ponadto podkreślić należy, że uzyskanie dodatku węglowego jest warunkowane wykorzystywaniem określonego rodzaju źródła ogrzewania lokalu/domu, które musi być zasilane paliwem stałym.

Przy weryfikacji wniosków o wypłatę dodatku węglowego organ I instancji może korzystać z informacji wynikających z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (art. 2 ust. 15a pkt 1 u.d.w.), jak również pozyskanych w związku z prowadzonymi postępowaniami w sprawach określonych w art. 2 ust. 15a pkt 2 u.d.w., a także zawartych w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców (art. 2 ust. 15a pkt 3 u.d.w.). Nadmienić należy, że wymienione źródła informacji zostały wymienione jedynie w sposób przykładowy (nie jest to katalog zamknięty). Ustawodawca dostrzegając, że informacje pozyskane w trybie art. 2 ust. 15a u.d.w. nie zawsze będą wystarczające dla pełnej oceny wniosku, dał organowi administracji możliwość wyjaśnienia wątpliwości w tym zakresie poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Stanowi o tym m.in. art. 2 ust. 15b u.d.w. Zgodnie z nim, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych.

Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy zauważyć należy, że organy obu instancji oparły swe twierdzenie na złożonej przez skarżącego w dniu 24 czerwca 2022 r. deklaracji CEEB, adnotacji służbowej pracownika socjalnego z dnia 24 listopada 2022 r., na dokumentach przedstawionych przez skarżącego w postaci faktur za wodę, prąd, odpady, wyciągów z rachunku bankowego potwierdzających zapłatę przez skarżącego podatku rolnego. Ponadto organy stwierdziły, że skarżący dopiero od października 2022 r. uiszcza opłatę za wywóz odpadów. Tymczasem organy nie odniosły się, a tym samym nie oceniły pozostałych dowodów w sprawie, jak chociażby tego, że skarżący założył instalacje fotowoltaiczną na budynku. Jakkolwiek SKO wskazywało w decyzji, że skarżący dokonał w korekty deklaracji CEEB w dniu 3 października 2022 r. to do akt sprawy nie dołączono tejże korekty.

W ocenie Sądu adnotacja służbowa nie zastępuje wywiadu środowiskowego, a wnioski zawarte w tejże adnotacji są sprzeczne z oświadczeniami sąsiadów skarżącego dołączonymi do skargi. Dowody przywołane przez organy o ile poddają pod wątpliwość to, czy istotnie skarżący prowadzi gospodarstwo domowe pod wskazanym adresem w miejscowości U. [...], to jednak nie dowodzą tego w sposób jednoznaczny. W takiej sytuacji organ I instancji winien skorzystać z uprawnienia jakie daje art. 2 ust. 15b u.d.w. i przeprowadzić wywiad środowiskowy dla wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tym gruncie. O terminie przeprowadzenia wywiadu skarżący powinien być poinformowany nie tylko korespondencyjnie ale również telefonicznie, tym bardziej, że organ jest w posiadaniu wszelkich danych skarżącego.

Tym samym zaniechanie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego dla ustalenia, gdzie znajduje się rzeczywiste miejsce zamieszkania skarżącego, uzasadnia twierdzenie, że sprawa nie została wyjaśniona w stopniu pozwalającym na rozstrzygnięcie o jego prawie do dodatku węglowego. Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania, tak z urzędu, jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy nie sprostały wskazanym w art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. obowiązkom. Decyzje organów obu instancji zostały bowiem wydane pomimo wątpliwości, co do tego pod jakim adresem znajduje się gospodarstwo domowe skarżącego oraz czy wskazane w deklaracji CEEB źródła ciepła istotnie służą do ogrzewania domu.

Mając na uwadze powyższe organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę przeprowadzi wywiad środowiskowy pod wskazanym we wniosku adresem celem ustalenia miejsca zamieszkania skarżącego oraz uwzględni załączone do skargi oświadczenia jego sąsiadów.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu. W pierwszej kolejności należy precyzyjnie ustalić stan faktyczny, a następnie poddać go ocenie z punktu widzenia ww. regulacji.

Treści rozstrzygnięcia Sąd nie przesądza, bowiem nie pozwalają na to niepełne ustalenia w powyższym zakresie.