Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 483/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3, art. 193
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 464/24 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 lutego 2024 r. nr WINB-WOA.7721.38.2024.DS w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

A. A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 lutego 2024 r. nr WINB-WOA.7721.38.2024.DS. Wskazaną decyzją organ utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Chorzowie, uchylającą we wznowionym postępowaniu decyzję tego organu z dnia 23 grudnia 2019 r. nr 107/2019, udzielającą skarżącej pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem podziemnym usytuowanego przy [...] w C. na działce nr [...], i odmówił pozwolenia na użytkowanie tego obiektu.

W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że brak wstrzymania wykonania decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki i znaczną szkodę dla skarżącej poprzez pozbawienie skarżącej i jej rodziny możliwości zamieszkiwania w przedmiotowym budynku. Spowoduje to konieczność ponoszenia nakładów finansowych na zapewnienie podstawowych potrzeb rodziny w lokalu zastępczym oraz może doprowadzić do zniszczenia mienia, gdyby zaistniała konieczność opróżnienia budynku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 28 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 464/24 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając to rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że przedmiotową decyzją uchylono we wznowionym postępowaniu pozwolenie na użytkowanie budynku mieszkalnego oraz orzeczono o odmowie udzielenia pozwolenia na użytkowanie tego budynku. Decyzja ta nie podlega zatem wykonaniu rozumianemu jako spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji administracyjnej do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z treścią danego aktu. Zaskarżona decyzja nie formułuje żadnych nakazów ani zakazów, nie podlega też egzekucji w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji. Stanowi ona impuls dla właściwych organów nadzoru budowlanego do prowadzenia w sprawie obiektu postępowania naprawczego. W konsekwencji, zdaniem Sądu, nie ma możliwości wstrzymania wykonania takiego rozstrzygnięcia.

W zażaleniu na powyższe postanowienie A. A. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca podniosła, że jak wskazał organ w zaskarżonej decyzji, istnienie prawomocnej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie stanowi przeszkodę do prowadzenia postępowania naprawczego, zaś po uchyleniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie takie postępowanie naprawcze będzie prowadzone. Zdaniem skarżącej wstrzymanie wykonalności tej decyzji jest zatem niezbędne także po to, aby uniknąć niepotrzebnych, bezzasadnych czynności organu, do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie zaskarżonej decyzji. Zapowiadane przez organ wszczęcie postępowania naprawczego będzie się wiązało z szeregiem czynności, jakie będą od skarżącej wymagane w toku tego postępowania, a jakie mogą później okazać się bezzasadne i niepotrzebne w przypadku uwzględnienia skargi. Wykonane zaś w tym postępowaniu naprawczym działania organu być może będą wymagały korekty lub uchylenia, przyczyniając się do niepotrzebnego przedłużenia i komplikowania postępowania oraz możliwości powstania nieodwracalnych lub trudnych do usunięcia następstw.

Pismem z dnia 9 sierpnia 2024 r. uczestnik postępowania B. S. wniósł o oddalenie zażalenia, podtrzymując stanowisko wyrażone w jego piśmie procesowym z 10 maja 2024 r. Podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana w następstwie wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyroku z dnia 15 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 60/20, uchylającego decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2023 r. sygn. akt II OSK 2913/20 oddalił skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie. Zdaniem uczestnika domaganie się w tej sytuacji możliwości użytkowania budynku jest irracjonalne i nieodpowiedzialne. Nie można bowiem użytkować budynku, który został wybudowany niezgodnie z prawem, nie spełnia wymogów bezpieczeństwa i może zagrażać życiu lub zdrowiu, bezpieczeństwu mienia lub środowisku. B. S. podniósł, że samowola budowlana wykonana przez inwestora naraża jego i jego rodzinę na nieprzewidziane w przyszłości skutki, chociażby poważne konsekwencje w przypadku pożaru i braku wypłaty odszkodowania przez firmę ubezpieczeniową.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

W myśl art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek wykazania we wniosku przesłanek zawartych w powołanym przepisie, tj. przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na stronie. Przyznanie stronie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły, wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony.

W niniejszym postępowaniu przedmiotem wniosku o przyznanie ochrony tymczasowej jest decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 lutego 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Chorzowie z dnia 3 stycznia 2024 r., którą to decyzją (we wznowionym postępowaniu) uchylono decyzję organu powiatowego z dnia 23 grudnia 2019 r. o udzieleniu skarżącej pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem podziemnym wraz z zagospodarowaniem terenu oraz orzeczono o odmowie udzielenia pozwolenia na użytkowanie ww. obiektu.

Przede wszystkim trafnie ocenił Sąd I instancji, że z uwagi na sam charakter zaskarżonej decyzji nie można mówić o możliwości wywołania przez nią jakiegokolwiek niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Zaskarżona decyzja jako decyzja odmowna (odmawiająca udzielenia pozwolenia na użytkowanie budynku) nie daje inwestorowi żadnych uprawnień ani nie nakłada na niego obowiązków, zatem nie podlega wykonaniu dobrowolnemu lub przymusowemu.

Argumentacja zażalenia opiera się z kolei wyłącznie na bliżej niesprecyzowanych skutkach prawnych, które bezpośrednio mogą wynikać z innych decyzji administracyjnych, tj. potencjalnych decyzji wydanych trybie naprawczym z art. 50-51 Prawa budowlanego, a więc wydanych poza granicami niniejszej sprawy. Sama możliwość prowadzenia przez organy nadzoru budowlanego postępowania naprawczego w opisanej wyżej sprawie (a w zasadzie jego kontynuowania po prawomocnym wyroku uchylającym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 60/20), jeszcze przed prawomocnym zakończeniem niniejszego postępowania sądowego, nie może być utożsamiana z wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Źródło zagrożeń w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. ma stanowić zaskarżony akt administracyjny. Przed skutkami decyzji, które mogą zapaść w przyszłości w postępowaniu naprawczym, w kontekście treści art. 61 § 3 p.p.s.a., skarżąca może domagać się tymczasowej ochrony w odpowiednich postępowaniach dotyczących oceny legalności tych decyzji.

To wszystko powoduje, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek, które uzasadniałyby wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowienie Sądu I instancji o odmowie zastosowania ochrony tymczasowej należało uznać za zgodne z prawem, a wniesione na to postanowienie zażalenie za niezasadne.

Z powyższych względów, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.