Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 445/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 8 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 286 poz 2870
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 151, art. 205 par. 2, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 29 czerwca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant asystent sędziego Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2010 roku sprawy ze skargi M. A. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. po rozpatrzeniu zażalenia M. A. od postanowienia Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W jego uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał M. A. płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W dniu 8 stycznia 2009 r. strona złożyła w siedzibie organu I instancji oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego wraz z aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...], umową kupna - sprzedaży ciągnika z dnia 28 stycznia 2008 r., pokwitowaniem wpłaty [...] nr [...] z dnia [...] oraz zaświadczeniem lekarskim z dnia 7 stycznia 2009 r. W piśmie procesowym z dnia 20 lutego 2009 r. M. A. podniósł, że ma kłopoty rodzinne, opiekuje się żoną, która od trzech lat jest leczona neurologicznie i psychiatrycznie. Podkreślił przy tym, iż opiekuje się dwójką małych dzieci i samodzielnie prowadzi duże gospodarstwo rolne. Wyjaśnił również, że powodem opóźnienia w złożeniu oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była jego choroba. Do pisma załączył zaświadczenie lekarskie z dnia 20 lutego 2009 r.

Decyzją z dnia [...] organ I instancji wstrzymał płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5, argumentując, że M. A. uchybił terminowi do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu zadeklarowanych przedsięwzięć. Powyższe rozstrzygniecie na skutek odwołania strony zostało następnie uchylone decyzją organu II instancji z dnia [...], a sprawa przekazana Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy uznał bowiem, że organ I instancji powinien potraktować pismo M. A. z dnia 20 lutego 2009 r., jako prośbę o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu zadeklarowanych przedsięwzięć.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Kierownik Biura Powiatowego w O. odmówił stronie przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Zdaniem organu I instancji strona wprawdzie uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do złożenia oświadczenia, złożyła prośbę o przywrócenie terminu i dopełniła czynności, dla której uchybiono terminu, jednakże prośbę o przywrócenie terminu do złożenia spornego oświadczenia złożyła po upływie siedmiodniowego terminu, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

W zażaleniu na powyższe postanowienie M. A. podniósł, że błędne jest stanowisko organu I instancji, iż jego choroba trwała od dnia 9 października 2009 r. do dnia 7 stycznia 2009 r., czyli do daty wydania zaświadczenia. Jego zdaniem, organ nie zauważył, że według treści przedłożonego zaświadczenia lekarskiego jego choroba trwała "nadal", czyli także po wystawieniu zaświadczenia. M. A. chorował bowiem przez cały styczeń i luty, a skutki choroby odczuwa do dziś. Dodatkowo strona zarzuciła, że organ I instancji odmawiając jej przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia nie wziął pod uwagę sytuacji rodzinnej, w jakiej się znajduje, a zwłaszcza choroby żony, która jest leczona neurologicznie i psychiatrycznie, czego dowodem jest zaświadczenie lekarskie z dnia 20 lutego 2009 r. Reasumując M. A. stwierdził, iż nie może zgodzić się ze stanowiskiem organu I instancji, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 7 stycznia 2009 r.

Wspomnianym na wstępie postanowieniem z dnia [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. działając na postawie art. 59 § 1 i 2, art. 141, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., art. 67 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz.Urz.(WE) z 30 kwietnia 2004 r., Nr L 153, str. 30-83, ze zm.) w zw. z art. 64 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz.(WE) z 23 grudnia 2006 r. Nr L 368, str. 15-73, ze zm.), art. 5 ust. 1a i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, poz. 2273 ze zm.), § 8 ust. 1 i 2, § 9, § 13 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 286, poz. 2870 ze zm.) - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Zdaniem organu orzekającego wypłata trzeciej raty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego miała miejsce w dniu 9 maja 2008 r. W tej sytuacji 6 - miesięczny termin na realizację przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku przez stronę upłynął w dniu 10 listopada 2008 r., natomiast termin na złożenie spornego oświadczenia o zrealizowaniu zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego przedsięwzięć upłynął w dniu 17 listopada 2008 r. Jak podkreślił organ odwoławczy, M. A. w dniu 8 stycznia 2009 r. złożył oświadczenie o zrealizowaniu zadeklarowanych przedsięwzięć. Do oświadczenia załączył stosowne dokumenty świadczące o ich wykonaniu oraz zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy z dnia 7 stycznia 2009 r. Następnie pismem z dnia 20 lutego 2009 r. strona wniosła o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwziąć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Do podania załączyła zaświadczenie lekarskie z dnia 20 lutego 2009 r. dotyczące stanu zdrowia żony producenta rolnego – M. A..

W przekonaniu organu odwoławczego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. trafnie ocenił, że strona uchybiła terminowi do złożenia podania o przywrócenie terminu do złożenia spornego oświadczenia o zrealizowaniu zadeklarowanych przedsięwzięć. Termin do złożenia oświadczenia jest terminem procesowym, którego przywrócenie jest możliwe na zasadach ściśle określonych w art. 58 k.p.a. Zdaniem Dyrektora, strona spełniła przesłankę dokonania czynności, dla której określony był termin oraz wniosła prośbę o przywrócenie terminu, jednakże nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Choroba beneficjenta oraz przewlekła choroba małżonki nie stanowiła – według organu - przeszkody do złożenia oświadczenia, bowiem strona, w sytuacji konieczności poddania się leczeniu mogła ustanowić pełnomocnika do dokonania czynności np. jednego z domowników lub nadać oświadczenie listownie zgodnie z art. 57 § 5 kpa. Nadto, skoro strona była zdolna do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu zadeklarowanych przedsięwzięć w dniu 8 stycznia 2009 r., to również mogła w tym dniu złożyć podanie o przywrócenie terminu. Wobec tego organ uznał, że przeszkoda w uchybieniu terminu ustała w dniu 8 stycznia 2009 r., a nie jak twierdzi strona w dniu złożenia podania o przywrócenie terminu tj. 20 lutego 2009 roku, i od tej daty należało liczyć siedmiodniowy termin do wniesienia przedmiotowego podania. Podsumowując Dyrektor stwierdził, że producent rolny pomimo tego, że spełnił przesłankę dopełnienia czynności, dla której termin został uchybiony oraz wniósł podanie o przywrócenie terminu, to nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, jak również uchybił siedmiodniowemu terminowi na wniesienie podania o przywrócenie terminu, liczonemu od dnia ustania przyczyny uchybienia, co uzasadniało wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. A. wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji. W jej motywach skarżący powtórzył zarzuty z zażalenia na postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, podnosząc dodatkowo, że w dniu 8 stycznia 2009 r. nie wiedział o konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia, nadto w tym dniu nie mógł logicznie myśleć, ponieważ cierpiał na bóle kręgosłupa, rąk i nóg. Wyjaśnił również, że nie mógł ustanowić pełnomocnikiem do złożenia oświadczenia żadnego z domowników, ponieważ jego żona jest chora, a jedynym dorosłym domownikiem jest skarżący.

Odpowiadając na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 29 czerwca 2010 r. stawił się skarżący, który poparł skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej.

Innymi słowy, do kompetencji Sądu administracyjnego należy ocena, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd badając w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego postanowienia Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego uznał, iż co do zasady odpowiada ono przepisom obowiązującego prawa i wobec tego skargę M. A. należało oddalić.

Istotnym problemem, jaki wyłonił na tle rozpoznawanej sprawy jest odpowiedź na pytanie o charakter terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego wskazanego w § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 286, poz. 2870 ze zm.).

Wyjaśnienie tej kwestii wiąże się - w ocenie Sądu - z koniecznością dokonania wykładni przepisu § 8 w powiązaniu z § 9 rozporządzania, który normuje przesłanki wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku jej wypłaty.

Stosownie do treści § 8 wspomnianego rozporządzenia, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny:

1) zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu oraz

2) złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego (ust. 1).

Oświadczenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 7 dni od dnia, w którym upłynął termin określony w ust. 1 pkt 1 (ust. 2).

Zgodnie natomiast z dyspozycją § 9 ust. 1 tegoż rozporządzenia płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu w czwartym i piątym roku jej wypłaty, jeżeli producent rolny nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 2, który stanowi, że w przypadku, o którym mowa w ust. 1, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego może być wypłacona, jeżeli realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie chociażby jednej z następujących okoliczności:

1) długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego;

2) wystąpienie klęski żywiołowej;

3) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych;

4) wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie niskotowarowym producenta rolnego.

W ocenie Sądu brzmienie § 9 ust. 1 rozporządzenia wskazuje wprost, z jakimi okolicznościami wiązać należy wstrzymanie wypłaty świadczeń na czwarty i piąty rok realizacji planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego i - co istotne - taką okolicznością z pewnością nie jest niezłożenie oświadczenia w terminie 7 dni, o którym mowa w § 8 ust. 2 rozporządzenia. Gdyby bowiem ustawodawca zamierzał rozciągnąć, określone w przepisie § 9 ust. 1 skutki polegające na wstrzymaniu płatności w czwartym i piątym roku obowiązywania planu, to zapis taki winien - według Sądu - zostać dokonany w treści rozważanego rozporządzenia w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości - expressis verbis, tak aby sankcji tej nie można było domniemywać. Skoro jednak zapisu takiego brak jest w treści rozporządzenia, to tym samym domniemywanie jakichkolwiek sankcji za złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć po upływie terminu określonego w § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, jest nie do pogodzenia z chronionymi Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej zasadami demokratycznego państwa prawa.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd podzielany zresztą w pełni przez Sąd, że wstrzymanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku jej wypłaty, w myśl regulacji zawartej w § 9 ust. 1 rozporządzenia jest rygorem dla producenta rolnego, który nie przestrzega zasad korzystania z pomocy finansowej na wspieranie gospodarstwa niskotowarowego. Ten rygor sprowadza się do pozbawienia producenta rolnego prawa do kontynuowania tej pomocy w czwartym i piątym roku. Przesłanki zastosowania wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku jej wypłaty zostały wprowadzone do porządku prawnego przepisami o charakterze szczególnym, a zatem nie mogą być interpretowane przez organ ponad treść ściśle określoną w przepisie § 9 ust. 1 omawianego rozporządzenia (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Lu 390/09, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi: z dnia 8 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Łd 890/09 i z dnia 23 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Łd 29/10.

Za przyjęciem takiej interpretacji – w przekonaniu składu orzekającego - przemawia również wykładnia celowościowa. Nie ulega bowiem najmniejszej wątpliwości, że celem ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, poz. 2273), podobnie jak rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest, jak sama nazwa zresztą wskazuje, wspieranie gospodarstw niskotowarowych, polegające na udzielaniu producentom rolnym pomocy finansowej w zamian za realizowanie przez nich takich przedsięwzięć, które spowodują, że ich gospodarstwa będą bardziej dochodowe, ekologiczne, bądź też umożliwią producentom osiąganie dochodów poza rolnictwem.

Złożenie zatem przez producenta rolnego oświadczenia, że zaplanowane przedsięwzięcie zostało zrealizowane nie jest celem samym w sobie, a jedynie informacją dla organu, zaś dołączone do niego dokumenty, o których mowa w § 8 ust. 3 są dowodami, potwierdzającymi zrealizowanie przez producenta przedsięwzięcia. Jeśli z dokumentów tych wynika, że producent w terminie, o jakim mowa w § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia zrealizował przedsięwzięcie, to brak jest przesłanek do tego, aby producenta rolnego obarczać określonymi sankcjami, w szczególności wstrzymaniem płatności. Tożsame stanowisko w tej kwestii zaprezentował także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w wyroku z dnia 27 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Lu 477/09.

Za słusznością takiego poglądu przemawia dodatkowo unormowanie § 3 ust. 4 rozważanego rozporządzenia, który stanowi, że płatność jest udzielana producentowi, który zobowiąże się do realizacji przedsięwzięć mających na celu restrukturyzację gospodarstwa niskotowarowego oraz do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności. Przepis § 3 nie uzależnia zatem prawa do płatności od zobowiązania się producenta rolnego do złożenia odpowiedniego oświadczenia.

Wyjaśnienia wobec tego – według Sądu – wymaga, z jakiego rodzaju terminem mamy do czynienia w przypadku oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku oraz w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, przewidzianym w § 8 ust. 2 rozporządzenia.

Na gruncie prawa administracyjnego wyróżnić można dwa rodzaje terminów, mianowicie są to terminy materialne i terminy procesowe. Terminy materialne wskazują na okres, w ciągu którego może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnego stosunku materialnego. Jego upływ skutkuje wygaśnięciem praw lub obowiązków o charakterze materialnym, co ważne nie jest również możliwie jego przywrócenie. Natomiast terminy procesowe określają okres do dokonania konkretnej czynności procesowej przez podmioty postępowania. Uchybienie takiemu terminowi wywołuje skutek prawny na płaszczyźnie procesowej przez uzależnienie skuteczności czynności procesowej od zachowania terminu. Podkreślić trzeba, że przepisy prawa administracyjnego nie określają wprost, z jakiego rodzaju terminem mamy do czynienia i dlatego też w każdej jednostkowej sytuacji zachodzi potrzeba zbadania charakteru prawnego terminu zastrzeżonego przez prawo.

Wstrzymanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku jej wypłaty, o czym stanowi § 9 ust. 1 rozporządzenia, to bez wątpienia skutek w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego kształtującego prawa i obowiązki jednostki. Skutek ten następuje – zgodnie z brzmieniem § 9 ust. 1 - jeżeli producent rolny nie dotrzymał warunków określonych wyłącznie w § 8 ust. 1 tegoż rozporządzenia. Z tego punktu widzenia termin 6 miesięcy zastrzeżony na realizację przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, liczony od dnia wypłaty płatności w trzecim roku realizacji planu jest bez wątpienia terminem materialnoprawnym.

Jeżeli zatem wymóg zawarty w przepisie § 8 ust. 2 tegoż rozporządzenia, odnoszący się do siedmiodniowego terminu na złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego nie jest wymieniony w przepisie § 8 ust. 1 tegoż rozporządzenia, to tym samym jego niezachowanie nie pociąga za sobą skutków w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego kształtującego prawa i obowiązki jednostki i przez to nie jest to termin materialnoprawny, lecz termin o charakterze procesowym.

Terminy procesowe nie mają jednolitego charakteru i można je podzielić z punktu widzenia skutków prawnych ich naruszenia na terminy zawite, których niezachowanie powoduje bezskuteczność czynności procesowej, dla której termin ów był zastrzeżony i terminy instrukcyjne, których niezachowanie nie pociąga za sobą takich skutków. Z jakiego rodzaju terminem procesowym mamy do czynienia w konkretnym wypadku można wskazać dopiero po analizie skutków jego naruszenia.

Ocena skutków niezachowania siedmiodniowego terminu, określonego w przepisie § 8 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, prowadzi – zdaniem składu orzekającego - do wniosku, iż prawodawca skutków tych w ogóle nie określił, pomimo tego, iż jest to termin zastrzeżony dla zachowania strony postępowania. Skutków tych nie można również wyprowadzić w oparciu o inne regulacje prawne z zakresu prawa administracyjnego, bowiem brak jest takich unormowań, z których w jednolity sposób dałoby się wywnioskować skutek w razie naruszenia terminu procesowego. Skutek w postaci bezskuteczności czynności procesowej zastrzegany w razie niezachowania terminu wynika za każdym razem z konkretnej normy prawnej ustanawiającej termin dla dokonania określonej czynności procesowej. Zaś przepisy o charakterze ogólnym określają jedynie możliwości uwolnienia się od skutków prawnych przekroczenia tegoż terminu.

Skoro zatem brak jest podstaw prawnych dla przypisania jakichkolwiek skutków niezachowania siedmiodniowego terminu, określonego w przepisie § 8 ust. 2 analizowanego rozporządzenia, to tym samym należy uznać, iż wolą ustawodawcy było przypisanie temu terminowi wyłącznie charakteru instrukcyjnego. Okoliczność, iż terminy o charakterze instrukcyjnym, a więc takie, których niezachowanie nie pociąga za sobą ujemnych skutków procesowych, zastrzegane były dotychczas najczęściej dla niektórych czynności organów administracji, nie może być samoistną podstawą do uznania, iż taki termin nie został przewidziany dla strony w przepisie § 8 ust. 2 rozważanego rozporządzenia.

Zatem, w sytuacji gdy beneficjent złożył oświadczenie, ale z opóźnieniem, to organ administracji winien przede wszystkim zbadać, czy przedsięwzięcie przewidziane w planie gospodarstwa niskotowarowego zostało zrealizowane w terminie, o jakim stanowi § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, oraz ustalić czy beneficjent złożył wraz z oświadczeniem dokumenty, o których mowa w § 8 ust. 3 tegoż rozporządzenia, a w razie braków w tym zakresie wezwać stronę do ich uzupełnienia i dopiero wówczas rozstrzygnąć bądź o wypłacie kolejnej transzy pomocy, bądź o jej wstrzymaniu.

Podkreślić w tym miejscu trzeba, że uznanie, iż termin przewidziany w § 8 ust. 2 rozporządzenia do złożenia spornego oświadczenia jest terminem procesowym o charakterze instrukcyjnym, którego uchybienie nie pociąga za sobą negatywnych skutków dla zainteresowanego prowadzi do wniosku, że przywrócenie takiego terminu jest prawnie niedopuszczalne.

Instytucja przywrócenia terminu może mieć bowiem zastosowanie tylko w przypadku uchybienia terminu prawa procesowego zawitego, a więc takiego, którego uchybienie skutkuje negatywnymi konsekwencjami dla strony. Niemniej jednak w sytuacji, gdy strona postępowania zwróci się do organu z wnioskiem o przywrócenie terminu, który ma charakter instrukcyjny, organ administracji publicznej zobligowany jest wniosek ten rozpoznać, bowiem w świetle obowiązujących przepisów prawa mimo, iż jest on bezprzedmiotowy, nie jest możliwe wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania wywołanego rzeczonym wnioskiem, a to z tego względu, że stosownie do treści art. 126 k.p.a., przepis art. 105 § 1 k.p.a. nie ma zastosowania do postanowień.

Opisana wyżej sytuacja miała miejsce właśnie w rozpoznawanej sprawie. Bezspornym jest bowiem, że M. A. zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o przywrócenie siedmiodniowego terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku oraz planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego przewidzianego w § 8 ust. 2 rozporządzenia. Jak zostało to już wywiedzione, przywrócenie tego terminu jest niedopuszczalne, bowiem uchybienie temu terminowi nie pociąga za sobą ujemnych skutków procesowych dla strony, a więc nie wiąże się z wyciągnięciem wobec beneficjenta jakichkolwiek sankcji, z pewnością zaś nie może skutkować wydaniem decyzji o wstrzymaniu płatności. Jednak sam fakt złożenia takiego wniosku nakładał na organ administracji publicznej obowiązek ustosunkowania się do niego w przewidzianej do tego formie, co mogło nastąpić poprzez wydanie w trybie art. 59 § 1 k.p.a. postanowienia o odmowie przywrócenia terminu.

Dodać w tym miejscu trzeba, że Sąd z podanych wyżej powodów nie podziela wywodów organów orzekających obu instancji, iż siedmiodniowy termin do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć jest terminem procesowym zawitym, podlegającym przywróceniu, jednakże wskazane uchybienie w zakresie motywów rozstrzygnięcia nie mogło skutkować uchyleniem wydanych w sprawie postanowień, gdyż orzeczenie o odmowie przywrócenia terminu co do formy rozstrzygnięcia odpowiada prawu.

Z tych wszystkich powodów skargę M. A. należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

a.tp