Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 482/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-09-19 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego
Powołane przepisy: article: art. 246 par 1 pkt 2, art. 260 par 1 i par 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Kuśnierz po rozpoznaniu w dniu 19 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 sierpnia 2018 r. oddalającego wniosek o częściowe zwolnienie od wpisu należnego od skargi w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 27 lutego 2018 r. nr: [...] w przedmiocie odsetek za zwłokę od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2013 r. postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 482/18.


UZASADNIENIE

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2018 r. oddalił wniosek D. K. (dalej: Wnioskodawca, Skarżący) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, przez częściowe zwolnienie od wpisu należnego od skargi.

W uzasadnieniu ww. postanowienia referendarz wskazał, że Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z S. R. oraz synem D. K. ur. 2008 r., obciążonym genetycznie chorobą albinizmu. Źródłem ich utrzymania jest działalność gospodarcza prowadzona przez S. R. przynosząca dochód miesięczny w wysokości [...] zł oraz działalność gospodarcza prowadzona przez Wnioskodawcę przynosząca stratę w wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżący podniósł, że ponoszona przez niego strata jest w rzeczywistości wyższa, gdyż środki, które wpłyną na rachunek bankowy przejmuje organ podatkowy. Wydatki ponoszone w gospodarstwie domowym przedstawiają się następująco: prąd [...] zł, gaz [...] zł, woda i ścieki [...] zł, podatek od nieruchomości [...] zł

W skład majątku D. K. wchodzi dom mieszkalny w D. o powierzchni 320 m˛ o szacunkowej wartości [...] zł oraz udział [...] we własności nieruchomości rolnej o areale 23 arów 38 m˛ zadrzewionej i zakrzewionej oraz 3 arowej części stanowiącej las o wartości szacunkowej [...] zł. S. R. jest właścicielką samochodu [...] o wartości [...] zł.

W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi dochodów ze względu na brak płynności finansowej spowodowanej zajęciami rachunków bankowych w trakcie postępowania zabezpieczającego dotyczącego podatku VAT za 2013 r. Ponadto na budynku mieszkalnym stanowiącym odrębną własność i związanym z nim prawem wieczystego użytkowania gruntu oraz na udziale w gruncie niezabudowanym ustanowiono również hipotekę przymusową. Uniemożliwiło to zaciągnięcie kredytów obrotowych w celu uzupełnienia środków pieniężnych, które Skarżący pobrał z przedsiębiorstwa na zakup domu mieszkalnego (dotychczas wynajmował on mieszkanie). Wnioskodawca nie spodziewał się, że organy podatkowe dokonają bezpodstawnego, w jego ocenie, domiaru podatku dochodowego i podatku VAT za 2013 r. Przeprowadzone kontrole podatkowe stały się znane klientom Skarżącego i część z nich zrezygnowała ze współpracy ze Skarżącym.

Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku nie były wystarczające do pełnej oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego. Stąd też został on wezwany do przedłożenia:

- odpisu zeznania podatkowego Skarżącego za 2017 r. obejmującego wszystkie źródła przychodu,

- deklaracji VAT-7 z prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej za ostatnie 3 miesiące bieżącego roku,

- wykazu wszystkich posiadanych przez Skarżącego rachunków bankowych (osobistych i firmowych) i przesłanie wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem,

- oświadczenia, czy posiadana nieruchomość rolna przynosi Skarżącemu dochody – jeśli tak, jaka jest wysokość tych dochodów,

- odpisu zeznania podatkowego S. R. za 2017 r. obejmującego wszystkie źródła przychodu,

- deklaracji VAT-7 z prowadzonej przez S. R. działalności gospodarczej za ostatnie 3 miesiące bieżącego roku,

- wykazu wszystkich posiadanych przez S. R. rachunków bankowych (osobistych i firmowych) i przesłanie wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem,

- wyjaśnienia jaka jest wysokość zasiłku pobieranego na syna Wnioskodawcy, D. K.,

- udokumentowania rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem Skarżącego i jego rodziny (m.in. opłaty za prąd, gaz, wodę, gospodarowanie odpadami, itp.), określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, środki czystości, leczenie i edukację syna, itp.

Z przedłożonych dodatkowych oświadczeń i dokumentów zdaniem referendarza wynika, że w roku 2017 Skarżący osiągnął przychód w wysokości [...] zł przy kosztach jego uzyskania [...] zł, co dało stratę w wysokości [...] zł (wg [...]). Wykonywanie przez Skarżącego działalności gospodarczej w bieżącym roku potwierdzają deklaracje VAT-7 za okres od marca do maja 2018 r. Posiadana przez niego nieruchomość rolna jest współwłasnością siostry Skarżącego, I. K., i nie przynosi żadnych dochodów. Syn Skarżącego jest osobą niepełnosprawną, otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł miesięcznie. Wydatki ponoszone na wyżywienie wynoszą ok. [...] zł, a na środki czystości ok. [...] zł miesięcznie. Koszty leczenia i edukacji syna są różne w zależności od miesiąca. Na zakup okularów przeznaczana jest kwota [...]zł przynajmniej raz w roku. Syn choruje na albinizm, co wiąże się z bardzo dużym niedowidzeniem, krótkowzrocznością, astygmatyzmem i światłowstrętem. Wymaga on specjalnych kartek do drukowania, zeszytów z powiększoną i pogrubioną liniaturą, lupy i książki z powiększoną czcionką. Przez brak pigmentu w skórze musi mieć on codziennie smarowane ciało kremami z najwyższymi filtrami ochronnymi. Wymaga też pomocy przy codziennych czynnościach. Średni koszt miesięczny ponoszony na syna to ok. [...] zł. Skarżący posiada rachunki bankowe w Banku P. S.A.: osobisty z saldem [...] zł na dzień 25 lutego 2018 r. i firmowy, na którym w okresie od 1 kwietnia do 30 czerwca 2018 r. brak było jakiejkolwiek aktywności, saldo wynosi [...] zł, a rachunek jest zablokowany.

Pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym ze Skarżącym S. R. w roku 2017 z prowadzonej działalności gospodarczej osiągnęła dochód [...] zł przy przychodzie w wysokości [...] zł (wg [...]). Posiada ona rachunki: firmowy i prywatny oraz prywatne konto walutowe w Banku P. S.A., których historia została załączona do pisma Skarżącego z dnia 9 lipca 2018 r.

Ponoszone przez Skarżącego wydatki przedstawiają się następująco: energia elektryczna [...] zł, gaz [...] zł i [...] zł, abonament I. S.A. [...] zł, opłaty na rzecz Sieć Komputerowa O. [...] zł (na podstawie załączonych odcinków wpłat), woda [...] zł, opłata za odpady komunalne [...] zł, podatek od nieruchomości [...] zł (na podstawie dowodów wpłat). Skarżący dołączył też odcinki płatności za energię elektryczną opiewające na kwoty od [...] zł do [...] zł z terminem płatności od kwietnia do sierpnia 2018 r., faktury za gaz za okres od maja 2018 r. do marca 2019 r. opiewające na kwoty: [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł i [...] zł oraz informację o opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rok 2018 (24 zł na miesiąc w gospodarstwie domowym 3-osobowym).

Referendarz oceniając informacje przedstawione we wniosku oraz nadesłanych w odpowiedzi na wezwanie dokumentach stwierdził, że zasadność wniosku Skarżącego rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi on ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę jego aktualne możliwości finansowe. Orzekający wziął pod uwagę fakt, że łącznie ze skargą w niniejszej sprawie Wnmioskodawca wniósł do tut. Sądu skargę zarejestrowaną pod sygn. akt I SA/Kr 481/18, a suma wpisów sądowych w tych dwóch sprawach wynosi [...] zł ([...] zł + [...] zł).

W ocenie orzekającego przedstawione przez Skarżącego okoliczności nie dają podstaw do przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi. Dokonana przez orzekającego ocena sytuacji majątkowej Skarżącego i jego możliwości płatniczych obejmowała ustalenie czy Wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie, bądź przy pomocy osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe. Według oświadczenia Skarżącego pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z synem oraz partnerką, S. R.. Co prawda na partnerach życiowych nie ciąży prawny obowiązek wzajemnego wsparcia, tak jak ma to miejsce w przypadku małżonków, jednak dla oceny przesłanek przyznania prawa pomocy istotny jest aktualny stan majątkowy osób, z którymi wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.

Orzekający wskazał, że znajdujące się w aktach dokumenty i oświadczenia świadczą o fakcie prowadzenia dochodowej działalności gospodarczej (zwłaszcza przez partnerkę Wnioskodawcy), jak również o zakresie i skali tej działalności. Zauważył, że w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, lecz właśnie "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować, bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe.

Na regularne bieżące obroty firm Wnioskodawcy i jego partnerki wskazuje analiza przedłożonych deklaracji VAT-7. W deklaracjach składanych przez Skarżącego podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju w miesiącu marcu 2018 r. wyniosła [...] zł, w kwietniu 2018 r. [...] zł, a w maju 2018 r. [...] zł. Kwoty obrazujące nabycie towarów i usług wynosiły odpowiednio: [...] zł, [...] zł i [...] zł.

Z deklaracji VAT-7 składanych przez partnerkę Skarżącego wynika, że podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju w miesiącu marcu 2018 r. wyniosła łącznie [...] zł, w kwietniu 2018 r. [...] zł, a w maju 2018 r. [...] zł. Wysokie są również kwoty obrazujące nabycie towarów i usług: [...] zł za marzec 2018 r., [...] zł za kwiecień 2018 r. i [...] zł za maj 2018 r. Dane te potwierdzają wysokie obroty posiadające jednocześnie cechę regularności i stabilności.

Ponadto rachunki bankowe partnerki Skarżącego wykazują cechę płynności. Co prawda saldo firmowego rachunku w Banku P. S.A. na dzień 30 czerwca 2018 r. było ujemne (-[...] zł), to jednak historia tego rachunku potwierdza przepływ środków, których wysokość wielokrotnie przekracza należne w sprawie koszty sądowe. Rachunek ten zasilany jest niemal codziennie, a w miesiącu kwietniu 2018 r. suma uznań wyniosła [...] zł, suma obciążeń [...] zł, w maju 2018 r. suma uznań wyniosła [...] zł, a suma obciążeń [...] zł, a w miesiącu czerwcu suma uznań to [...] zł, a suma obciążeń [...] zł.

Podsumowując referendarz wskazał, że nie można jednoznacznie stwierdzić, czy pozyskanie przez Skarżącego środków na koszty sądowe jest niemożliwe, co wyklucza w istocie uwzględnienie wniosku. Zdaniem referendarza Skarżący ma możliwość zdobycia środków na pokrycie kosztów sądowych. Zarówno on, jak i jego partnerka, osiągają bowiem przychody z prowadzonej działalności gospodarczej, z których mogą być pokryte należne w sprawie koszty sądowe. Oceny powyższej nie zmienia fakt, że rachunek bankowy wnioskodawcy został zablokowany i brak na nim aktywności w okresie od kwietnia do czerwca 2018 r. Skarżący jest nadal aktywnym przedsiębiorcą, o czym świadczą podejmowane przez niego czynności zarówno w zakresie dostawy towarów i usług, jak i ich nabycia (według VAT-7 za okres od marca do maja 2018 r.), co oznacza, że dysponuje on środkami pieniężnymi, służącymi do obsługi tej działalności.

Referendarz stwierdził także, że również zwiększone wydatki na leczenie i opiekę nad niepełnosprawnym synem, choć niewątpliwie stanowią obciążenie domowego budżetu, to jednak, w ocenie orzekającego, mieszczą się w granicach możliwości płatniczych Wnioskodawcy.

W ustawowym terminie Wnioskodawca, reprezentowany przez adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia.

Podniósł, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywane w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej – możliwości finansowych.

Wskazał, że obciążenia to nie tylko wpis od skargi, a także że złożył drugą skargę w sprawie odsetek za zwłokę od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2013 r.

Zarzucił, że ocena możliwości finansowych w oparciu o księgi przychodów i rozchodów uzupełniona o inne dokumenty, choć nie jest łatwa, została w niniejszej sprawie dokonana powierzchownie.

Wskazał, że mimo, iż suma obciążeń i uznań firmowego rachunku partnerki Skarżącego w drugim kwartale 2018 r. wyniosła odpowiednio [...] zł i [...] zł, to saldo ujemne na tym rachunku wzrosło do [...] zł. Przyczyną tego była przede wszystkim konieczność pokrycia wydatków firmy Skarżącego. Organ egzekucyjny I instancji dokonał zajęcia rachunku firmowego Skarżącego, a później – wierzytelności. Z tego powodu rachunek Skarżącego został zablokowany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r, poz. 1302, dalej: P.p.s.a.), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu.

Rozpoznając sprzeciw sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 P.p.s.a.

Na wstępie należy wskazać, że obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę. Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 grudnia 2003 r., 47375/99 w sprawie Pogorzelec przeciwko Polsce, publ. w Lex pod nr 101042) - por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. II FZ 1948/14 (wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.

Instytucja przyznania prawa pomocy - zwolnienia od kosztów sądowych - osobie fizycznej ma charakter fakultatywny. Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać taką pomoc (por. postanowienia NSA z dnia 30 listopada 2010 r. sygn. I FSK 790/10, z dnia 30 września 2011 r., sygn. II FZ 409/11).

Zwolnienie od kosztów sądowych, jakkolwiek ma gwarantować realizację prawa strony do sądu, jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zm.). Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od wyżej określonego konstytucyjnego obowiązku. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie NSA z 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04).

Zatem udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Ustawodawca ustanawiając przesłankę udzielenia wsparcia w art. 246 § 1 pkt 1 w postaci przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym wskazał, że można udzielić pomocy osobie fizycznej gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Natomiast w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym (np. tylko zwolnienie od kosztów sądowych) można udzielić osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy, ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 775/15).

W świetle powyższego Sąd stwierdza, że referendarz zasadnie uznał, iż wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim, jak trafnie stwierdził referendarz, zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i w doktrynie utrwalił się pogląd, iż konkubinat jest związkiem o cechach zbliżonych do małżeństwa, a konkubenci tworzą rodzinę wspólnie zamieszkującą (por. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 220/16. Zatem zarówno dochody, jak i wydatki oraz potrzeby finansowe Wnioskodawcy i pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym partnerki kształtują status majątkowy Skarżącego i przesądzają o tym, czy jest on w stanie ponieść koszty postępowania we własnym zakresie, czy też nie.

Prawidłowo też ocenił referendarz, że ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów i oświadczeń wynika, że zarówno Skarżący, jak i jego partnerka S. R., uzyskują przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Szczegółowo omówione przez referendarza dane istotnie świadczą o fakcie prowadzenia dochodowej działalności gospodarczej przez partnerkę Wnioskodawcy, jak również o zakresie i skali tej działalności.

Należy zauważyć przy tym, że jak podkreśla się w orzecznictwie, w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, lecz właśnie "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować, bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II FZ 1843/14).

Jak wynika z przedłożonych dokumentów źródłowych przychód Skarżącego za 2017 rok nie był niski, a przychód jego partnerki był bardzo wysoki (ponad 3,5 mln zł). Osiągnięta przez Skarżącego w poprzednim roku obrotowym strata nie może być utożsamiana z nierentownością firmy, ale z wysokością ponoszonych kosztów prowadzonej działalności. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GZ 92/11).

Odpowiadając na argumentację sprzeciwu warto wskazać, że Sąd nie kwestionuje trudnej sytuacji Skarżącego związanej m.in. z perturbacjami występującymi w jego firmie i zadłużeniem hipotecznym na nieruchomościach.

Wbrew jednak twierdzeniom zawartym w sprzeciwie, referendarz dokonał oceny wniosku Skarżącego właśnie z uwzględnieniem z jednej strony obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej – możliwości finansowych. Wziął również pod uwagę nie tylko wpis od skargi, ale także drugą skargę w sprawie podatku VAT za 2013 r. Szczegółowym i skrupulatnym uzasadnieniem wykazał, że dokonał oceny możliwości finansowych Skarżącego w oparciu o wszelkie przedłożone dokumenty, w sposób dogłębny i wnikliwy, a nie powierzchowny. Odniósł się również wystarczająco do ujemnego salda rachunku Skarżącego i faktu zajęcia i zablokowania rachunku firmowego oraz zajęcia wierzytelności Skarżącego.

W konsekwencji, jako że koniecznym elementem prawidłowej oceny zaistnienia w sprawie przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych, jest odniesienie sytuacji majątkowej Wnioskodawcy do wysokości kosztów sądowych w konkretnej sprawie, należało uznać, że względnie wysoki koszt wpisu sądowego od dwóch skarg sądowych (suma wpisów wynosi [...] zł), nie mógł być uznany za samoistną przesłankę przyznania prawa pomocy.

Także sama okoliczność, że Skarżący skarży obecnie niekorzystną dla siebie decyzję, określającą wysokość zobowiązania podatkowego na [...] zł, z czym związana jest wysokość wpisu stosunkowego, to jest [...] zł, nie jest argumentem, który powinien decydować o zwolnieniu Skarżącego od kosztów sądowych i przerzuceniu tego ciężaru na Skarb Państwa.

Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, iż przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04). W literaturze przedmiotu zwrócono również uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H. Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39).

Trzeba też zwrócić uwagę, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości o znacznej wartości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I OZ 1071/15).

W rozpoznawanej sprawie Skarżący jest właścicielem dużego domu, w którym zamieszkuje wraz z rodziną a także nieruchomości rolnej i leśnej. Nie sposób jest zatem uznać go za osobę wymagającą wsparcia ze strony Państwa.

Dlatego też aktualne problemy finansowe związane z zajęciem rachunków bankowych, nie mogą stanowić pozytywnej przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W konsekwencji wskazanych okoliczności, zwolnienie Skarżącego nawet od części kosztów sądowych, pozbawione jest w niniejszej sprawie podstaw.

Jeszcze raz warto wskazać, że celem instytucji prawa pomocy ("prawa ubogich") jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom fizycznych o znikomych przychodach, które nie są wstanie ponieść kosztów sądowych. Skarżący, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, nie wykazał, by w takiej sytuacji się znajdował, co mogłoby uzasadnić przerzucenie kosztów postępowania na ogół społeczeństwa.

Reasumując stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych we własnym zakresie. W konsekwencji wskazanych okoliczności, zwolnienie Skarżącego od kosztów sądowych pozbawione jest w niniejszej sprawie podstaw.

W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 260 § 1 i § 3 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.