Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 601/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 74 par. 2, art. 74d par. 2, art. 74e par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1192
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1657/20 w sprawie ze skargi K. R. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego, który został przeprowadzony w dniach 4-6 września 2019 r. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. R. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego, który został przeprowadzony w dniach 4-6 września 2019 r. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 października 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 1657/20, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę K. R. (dalej jako: "skarżący") na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego, który został przeprowadzony w dniach 4-6 września 2019 r. z dnia [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Uchwałą z dnia [...] października 2019 r. Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Katowicach stwierdziła, że skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu notarialnego. Po dokonaniu oceny każdego z zadań egzaminu notarialnego Komisja ustaliła, że zdający otrzymał ostateczne oceny: z pierwszego projektu aktu notarialnego (rozwiązanie ww. zadania egzaminacyjnego) ocenę niedostateczną, z drugiego projektu aktu notarialnego ocenę dostateczną oraz za projekt odmowy dokonania czynności notarialnej albo uzasadnienia jej dopuszczalności ocenę dostateczną. Ocena niedostateczna z pierwszego projektu aktu notarialnego (według opisanego wyżej kazusu) była wynikiem ocen cząstkowych wystawionych przez dwóch egzaminatorów, przy czym każdy z nich wystawił pracy ocenę niedostateczną.

Na skutek odwołania uchwałą z dnia [...] czerwca 2020 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego, który został przeprowadzony w dniach 4-6 września 2019 r. utrzymała w mocy powyższą uchwałę.

Skargę na powyższą uchwałę organu odwoławczego złożył skarżący. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że wobec wskazanych w uchwałach organów mankamentów/nieprawidłowości w pracy egzaminacyjnej skarżącego, zasadnie komisja odwoławcza wskazała w zaskarżonej uchwale na niewyjaśnienie rozwiązań merytorycznych i sporządzenie projektu aktu notarialnego w taki sposób, że wydaje się być w poważnej części przepisanymi założeniami egzaminacyjnymi.

W ocenie Sądu analiza pracy skarżącego została przeprowadzona w prawidłowy sposób, w zaskarżonej uchwale organ dokładnie i w sposób wyczerpujący wyjaśnił swoje stanowisko, uzasadniając uzyskanie przez skarżącego oceny negatywnej z egzaminu notarialnego (czyniąc zadość przepisom art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego; Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.").Treść zarzutów i argumentacja skargi wskazywała, że skarżący stara się pomniejszać błędy swojej pracy zauważone przez egzaminatorów, a następnie poparte przez Komisję II Stopnia, niezasadnie zarzucając organowi naruszenie art. 7a § 1 w zw. z art. 81a k.p.a. poprzez przyjmowanie licznych domniemań na niekorzyść skarżącego. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego komisje obu instancji przyjęły w sprawie, że z powodu uchybień, których dopuścił się skarżący na etapie sporządzania projektu pierwszego aktu notarialnego nie może on uzyskać oceny pozytywnej – sporządzony projekt aktu notarialnego zasługiwał na ocenę negatywną. Egzaminatorzy wytknęli szereg uchybień (szczegółowo przytoczonych w uchwałach), niezależnie od siebie ocenili pracę na ocenę niedostateczną. Komisja II Stopnia po rozpoznaniu odwołania wykazała, że istnienie tych wad w ww. projekcie pierwszego aktu notarialnego nie daje podstaw do podwyższenia oceny.

II

Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył skarżący, zaskarżając go w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i w konsekwencji zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię, tj. przepisu z art. 74e § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1192, ze zm.; dalej jako: "p.n.") w związku z art. 74e § 4 p.n. i w związku z art. 74h p.n. oraz art. 74f § 1 p.n., poprzez dokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - niejako w ślad za Komisją - jego błędnej wykładni, poprzez uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie za prawidłowe ustaleń Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia sprowadzających się do uznania za zasadne przyznanie Skarżącemu oceny negatywnej z pracy pisemnej w postaci I projektu aktu notarialnego mimo, iż Skarżący zachował wymogi formalne pracy, zastosował właściwe przepisy prawa, wykazał się umiejętnością ich interpretacji i zaproponowany przez Skarżący sposób rozstrzygnięcia problemu był poprawny, i która to błędna wykładnia ma istotny wpływ na wynik sprawy, skutkowała bowiem ona tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podczas gdy powinien był ją uwzględnić;

II. naruszenie przepisów prawa proceduralnego, mianowicie normy z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., poprzez nieprawidłowe oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi pomimo okoliczności, że Uchwała była nieprawidłowa i nie zgodna z prawem (a tym samym ziściła się podstawa do jej uwzględnienia skargi przez Sąd), które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyby bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dostrzegł to. że Komisja Egzaminacyjna II Stopnia nieprawidłowo rozstrzygnęła sprawę administracyjną (a zatem dopuściła się licznych naruszeń przepisów k.p.a. i przepisów prawa materialnego), to Sąd Ten uwzględniłby skargę w miejsce jej oddalenia;

III. naruszenie przepisów prawa proceduralnego, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a, art. 1 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą realizację funkcji kontrolnej sprawowanej przez sąd administracyjny polegającą na tym, że na gruncie przedmiotowej sprawy Sąd pierwszej instancji nie dokonał w ramach przeprowadzonego postępowania samodzielnej weryfikacji i oceny zarzutów przedstawionych przez skarżącego w skardze, ograniczając się do przyjęcia stanowiska wyrażonego przez obie Komisje za swoje, co powoduje, że Sąd pierwszej instancji dokonał kontroli legalności Uchwały Komisji Egzaminacyjnej II i I Stopnia jedynie pozornie, podczas gdy ww. przepisy obligują sąd administracyjny do pełnej i szczegółowej weryfikacji oraz oceny legalności działania organu administracji oraz wydanego przezeń rozstrzygnięcia, w tym rozpoznania wszystkich zarzutów poniesionych przez stronę skarżącą, co należy uznać za naruszenie wywierające istotny wpływ na wynik sprawy, z uwagi na okoliczność, iż w przeciwnym wypadku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dostrzegłby że skarga podlega uwzględnieniu, a nie oddaleniu jak uczynił to Sąd pierwszej instancji;

IV. naruszenie przepisów prawa proceduralnego, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez! ogólnikowe j niespójne sformułowanie uzasadnienia Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w taki sposób, że nie jest możliwe odtworzenie operacji logicznych przeprowadzonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, które doprowadziły ten sąd do oddalenia skargi, podczas gdy w uzasadnieniu wyroku wojewódzki sąd administracyjny zobowiązany jest zamieścić pełne i przejrzyste wyniki kontroli sądowoadministracyjnej oraz należycie wyjaśnić podstawy prawne będące podstawą rozstrzygnięcia, co miało kluczowy wpływ na wynik sprawy, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podczas gdy powinien był ją uwzględnić;

V. naruszenie przepisów prawa proceduralnego, mianowicie normy z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez sporządzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Uzasadnienia Wyroku w sposób lakoniczny, pozbawiony jakiejkolwiek polemiki z argumentami podnoszonymi w treści skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, co istotnie utrudnia Skarżącemu możliwość v\|niesienia skargi kasacyjnej od tego Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, i w rezultacie istotnie wpływa na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2020 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi na podstawie art. 185 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

III

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył organ wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego który został przeprowadzony w dniach 4-6 września 2019 roku stwierdził, że uchwała ta jest zgodna z prawem.

Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W takiej sytuacji NSA w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze kasacyjnej zarzuty procesowe, a dopiero w dalszej zarzuty wskazujące na naruszenia prawa materialnego. Zachowanie takiej kolejności rozpoznawania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego może być dokonana dopiero wtedy, gdy zostanie stwierdzone, że stan faktyczny sprawy jest niesporny albo że nie może on być skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym.

W ocenie NSA za całkowicie nieuzasadnione uznać należało zarzuty szczegółowo opisane w punktach IV i V petitum skargi kasacyjnej.

Biorąc pod uwagę konsekwencje wynikające z art.134 § 1 p.p.s.a. które najprościej rzecz ujmując wyrażają się w tym, że sąd administracyjny nie może uczynić przedmiotem rozpoznania (przedmiotem kontroli legalności) innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę, należy podnieść, że wymieniony przepis może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy sąd administracyjny I instancji - nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić lub rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym), niż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub nie rozpoznał istoty sprawy (por. np. wyroki NSA z dnia: 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2352/17; 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 284/18).

Analiza akt sprawy w zestawieniu z treścią zaskarżonego wyroku jasno wskazuje, że sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia tego przepisu należało uznać za chybiony. Sąd pierwszej instancji wywiązał się w sposób prawidłowy ze swoich obowiązków wskazanych w art. 134 § 1 p.p.s.a. Odwołując się do wniosków formułowanych na podstawie analizy uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie ma podstaw, aby twierdzić, że Sąd pierwszej instancji wadliwie zrekonstruował granice sprawy, w której orzekał, czy też że nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie rozpoznał istoty sprawy, co miałoby świadczyć o naruszeniu art. 134 § 1 p.p.s.a.

Z kolei przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy uzasadnienia wyroku, czyli: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Podkreślić należy, że NSA konsekwentnie przyjmuje w swym orzecznictwie, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez sąd drugiej instancji.

W rozpoznawanej sprawie nie występuje żadna z wymienionych sytuacji. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w powołanym przepisie. Sąd pierwszej instancji zawarł w nim opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu administracyjnym oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn - w jego ocenie - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwoliło na przeprowadzenie kontroli instancyjnej, w szczególności merytoryczne odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Akceptując w pełni stanowisko organów i oddalając skargę, sąd pierwszej instancji w dostateczny sposób wyjaśnił swoje stanowisko o zgodności z prawem zaskarżonej uchwały. Wobec powyższego należy stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymagania przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. i tym samym zarzuty naruszenia tego przepisu są chybione. Okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska Sądu, lub też jego ocena, że uzasadnienie wyroku jest niepełne i nieprzekonujące, nie stanowią skutecznej przesłanki uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Za chybiony uznać należy także zarzut opisany w punkcie II petitum skargi kasacyjnej.

Zauważyć należy, że w orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, że powołane w skardze kasacyjnej przepisy prawa (art.145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i art.151 p.p.s.a.) są tzw. przepisami wynikowymi, których naruszenie jest zawsze następstwem złamania przez sąd pierwszej instancji innych przepisów, co ma tę konsekwencję, że nie mogą one stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej (por. wyroki NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2077/10, 4 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2387/12). Aby zarzut naruszenia tych przepisów mógł wywołać zamierzony przez skarżącego skutek w postaci uwzględnienia skargi kasacyjnej, konieczne było wskazanie konkretnych przepisów ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które zostały przez Sąd pierwszej instancji naruszone w ten sposób, że Sąd ten nie dostrzegł naruszenia przez organ normatywnego wzorca postępowania i przez to bezpodstawnie uznał ich działania w sprawie za prawidłowe. Takiego powiązania skarga kasacyjna nie zawiera ani w petitum, ani w uzasadnieniu, co uwzględniając wskazany już zakres kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego uniemożliwia poszukiwania takich naruszeń z urzędu.

Brak jest także podstaw do uznania, że Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art.1 p.p.s.a. i art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. w sposób opisany w punkcie III petitum skargi kasacyjnej.

Po pierwsze przepis art. 1 p.p.s.a. ma charakter ogólnoustrojowy i w żaden sposób nie jest związany z postępowaniem dowodowym. Z natury rzeczy powyższa norma nie może być ustawowym wzorcem kontroli prawidłowości postępowania wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdyż określa zakres regulacji p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1893/21).

Po drugie podkreślić należy, że przepis art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. ma charakter ustrojowy, w sposób najbardziej ogólny i generalny określa zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne. Zawarte w nim unormowania nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej albowiem sądy administracyjne realizują swoje ustawowe kompetencje w ramach wykonywania kontroli legalności administracji publicznej na podstawie i w trybie szeregu konkretnych, określonych przepisów prawa, które w przypadku zarzutu ich naruszenia, winny być wskazane w skardze kasacyjnej z towarzyszącym temu sprecyzowaniem i umotywowaniem, do jakiego przekroczenia bądź niedopełnienia prawa doszło i na czym ono polegało. W przypadku zatem, gdy strona chce zarzucić niewłaściwą kontrolę skargi, przepis ten musi zostać powołany w połączeniu z przepisami, które Sąd mógł naruszyć w toku sprawowania tej kontroli (por. wyroki NSA z dnia 5 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1598/17). Zarzut niedostatecznego rozważenia zarzutów skargi nie może być podnoszony poprzez powołanie art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2541/17). Wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem strony skarżącej nie może być utożsamiane z uchybieniem art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 3649/18).

Przechodząc do oceny zasadności zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego (punkt I petitum skargi kasacyjnej), należy uznać, iż przedstawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego jest niezasadny.

W szczególności podkreślić należy, odwołując się do orzecznictwa NSA, iż w świetle regulacji art. 17 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 74 § 3 p.n., cel jakiemu służy ustanowienie egzaminów, to jest zapewnienie wysokiego stopnia profesjonalizmu osób dopuszczanych do wykonywania zawodu. Komisja egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, rozpoznając odwołanie w zakresie kwestionowanej części egzaminu, ma obowiązek obiektywnego sprawdzenia przygotowania prawniczego zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego (por. wyroki NSA z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 293/13, z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 602/13). Tak więc przepisy regulujące zarówno przeprowadzenie egzaminu notarialnego, jak i rozpoznawanie odwołań należy wykładać, mając na względzie cel ich ustanowienia.

W ocenie NSA Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisów ustawy Prawo o notariacie stwierdzając, że praca skarżącego nie spełniła wymogów z art. 74e § 2 powołanej ustawy. W konsekwencji skarżący nie wykazał, że jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, czego z kolei wymaga art. 74 § 2 p.n. W ustalonym bezspornie stanie faktycznym, Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego dotyczące egzaminu notarialnego, omawiając je w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i dokonując prawidłowej wykładni tych przepisów.

Podkreślić należy, że egzamin notarialny jako egzamin zawodowy notariusza - zawodu zaufania publicznego - stanowi formę sprawdzenia, czy kandydat do tego zawodu nabył umiejętności wiedzę wymaganą do jego pełnienia. Ustawodawca postawił wysoko wymagania w zakresie egzaminu zawodowego notariusza a gwarancję obiektywnej i prawidłowej oceny egzaminacyjnej zostały zawarte zarówno w przepisach ustawy Prawo o notariacie jak i w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (Dz.U. z 2016 r. poz. 45)

Zdaniem NSA brak było w toku postępowania odwoławczego, jak i kontroli sądowoadministracyjnej podstaw do podważenia dokonanej oceny egzaminu notarialnego skarżącego, a wszystkie zarzuty kasacyjne okazały się nietrafne. Praca egzaminacyjna musi spełniać wszystkie kryteria wymienione w art. 74e § 2 p.n., co oznacza, że praca musi spełniać podstawowe wymogi formalne, zdający musi zastosować właściwe przepisy prawa i poprawnie je zinterpretować, a problem - co do istoty - musi być trafnie rozstrzygnięty. Tylko praca spełniająca powyższe kryteria może uzyskać pozytywną ocenę. Natomiast skala ocen, wynikająca z art. 74d § 3 ustawy, pozwala na uwzględnienie stopnia spełnienia wymienionych kryteriów oraz wszystkich wad i zalet kontrolowanych zadań. Dokonując oceny pracy egzaminacyjnej egzaminatorzy i komisja egzaminacyjna podejmująca uchwałę o wyniku egzaminu oraz komisja odwoławcza muszą rozważyć ciężar gatunkowy błędów popełnionych przez zdającego. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że popełnienie przez zdającego nawet jednego błędu może przekreślić jego szanse na otrzymanie oceny pozytywnej (por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2017 r. sygn. akt II GSK 2527/15).

Ocenę taką mogą powodować różne wady, a w szczególności ich wielość i istotność, uzasadniające uznanie, że projekt aktu nie spełnia podstawowych wymogów formalnych albo zastosowano w nim niewłaściwe przepisy lub niepoprawnie je zinterpretowano albo zaproponowano nieprawidłowe rozstrzygnięcie problemu.

Wyraźnie należy podkreślić, że rozwiązanie zadania nawet poprawne pod względem formalnym może uzyskać ocenę negatywną wobec merytorycznych błędów popełnionych przez zdającego świadczących o braku dostatecznej wiedzy merytorycznej kandydata, niepozwalających na uznanie, że jest on przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza. Stanowi to bowiem istotę egzaminu notarialnego, którego pozytywny rezultat otwiera dostęp do wykonywania zawodu.

Poza sporem pozostaje okoliczność, że celem egzaminu notarialnego jest sprawdzenie wiedzy osób aplikujących do wykonywania wysoko kwalifikowanego zawodu notariusza oraz tego, czy jest on odpowiednio przygotowany do samodzielnego dokonywania czynności notarialnych. Stąd też praca egzaminacyjna kandydata musi spełniać jednocześnie wszystkie wymienione w art. 74e § 2 cytowanej ustawy kryteria ( por. wyroki NSA z dnia: 13 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GSK 2010/18, 14 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 759/18).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 p.p.s.a. oraz art.204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.