Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 106/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2023-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, art. 17 ust. 1, ust. 1a i ust. 1b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant st. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2023 r. sprawy ze skargi C. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 20 stycznia 2023 r., nr SKO.40.3302.2022.śr w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez C. P. (zwaną dalej też skarżącą lub wnioskodawczynią), jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 20 stycznia 2023 r., nr SKO.40.3302.2022.śr, którą utrzymano w mocy decyzję wydaną przez działającego z upoważnienia Burmistrza B., Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia 24 października 2022 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem W. P.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 28 września 2022 r. skarżąca złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w B. (dalej również jako organ pierwszej instancji, OPS) wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem W. P. Do wniosku załączone zostało orzeczenie o stopniu niepełnosprawności małżonka z dnia 20 września 2022 r. w stopniu znacznym oraz oświadczenie osoby wnioskującej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W dniu 12 października 2022 r. sporządzony został wywiad środowiskowy.

Decyzją z dnia 24 października 2022 r., nr OPS.5212.9.2022.ŚP.ODM, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działając z upoważnienia Burmistrza B. odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem W. P. W uzasadnieniu OPS wskazał na brzmienie przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b, ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. – zwanej dalej ustawą). Przenosząc przytoczone regulacje prawne na grunt przedmiotowej sprawy organ podniósł, że z posiadanej dokumentacji wynika, iż niepełnosprawność małżonka wnioskodawczyni istnieje od 44 roku życia, co wynika z orzeczenia o znacznym stopniu jego niepełnosprawności. Pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego (Sygn. akt K38/13 – Dz. U. z 2014 r. poz. 1443) nie doszło do uchylenia art. 17 ust. 1b ustawy i stąd też brak jest podstaw do oparcia rozstrzygnięcia na treści ww. wyroku. Zaakcentował nadto organ, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie i stąd też należało odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawczyni.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się skarżąca. W odwołaniu wywiedzionym do Kolegium wniosła o jego uchylenie i przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej zawartej w art. 17 ust. 1b ustawy, która wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2021 r., sygn. akt K 38/13, została uznana za niezgodną z Konstytucją RP, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności oraz błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy. W uzasadnieniu zaakcentowała, że nie może on mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji, jaką jest żona osoby wymagającej opieki. Dowodziła, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, do którego to kręgu niewątpliwie należy małżonek osoby wymagającej opieki. Skoro na mocy ww. przepisu małżonek osoby wymagającej opieki podlega wyłączeniu z prawa do tego świadczenia, to regulacja taka narusza konstytucyjną zasadę równości.

Zaskarżoną decyzją z dnia 20 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu (dalej jako Kolegium, organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję wydaną przez działającego z upoważnienia Burmistrza B., Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia 24 października 2022 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem W. P. Argumentując podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy na wstępie przedstawił przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach przytoczył treść art. 17 ust. 1 i ust. 5 ustawy, a następnie odnotował, że zwrócił się do organu pierwszej instancji o przeprowadzenie postępowania uzupełniającego. Żądane informacje uzyskał przy piśmie tego organu z dnia 27 grudnia 2022 r. Dokonując ponownej oceny zgromadzonego w sprawie materiału przypomniał, że wnioskiem złożonym w dniu 28 września 2022 r. skarżąca zwróciła się do OPS w B. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. W konsekwencji analizy przyczyn odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uznało Kolegium, że wydanie w sprawie decyzji na podstawie art. 17 ust. 1b ustawy w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP tego przepisu w określonym w nim zakresie, nie znajduje uzasadnienia. Niedokonanie przez ustawodawcę zmiany treści art. 17 ust. 1b powołanej ustawy zgodnie ze stanowiskiem TK powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu od tej daty wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego z tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ustawy, która z tym dniem została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną, a zatem odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, iż strona nie spełnia warunków do jego otrzymania, z uwagi na treść art. 17 ust. 1b tej ustawy, jest nieprawidłowa.

W dalszych motywach Kolegium wskazało, że nie zgadza się z powodem odmowy ustalenia skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z brzmieniem przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy. Prowadząc w tym zakresie wywód Kolegium stwierdziło, że pomimo tego, iż przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie przewidują wprost istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy małżonkami, to jednak z przepisów art. 23 Kro i art. 27 Kro obowiązek wzajemnej pomocy małżonków, w tym łożenia na utrzymanie współmałżonka, uzasadnia uwzględnianie tych przepisów przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Uwzględniając powyższe oraz uregulowania Kro, Kolegium stwierdziło, że żona osoby wymagającej opieki, która nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zdolna świadczyć opiekę mężowi, co w przedmiotowej sprawie potwierdzają wyniki wywiadu środowiskowego. Jednocześnie organ odwoławczy dostrzegł, że z akt sprawy wynika, że zachodzą w niej okoliczności, o których mowa w art. 17 ust. 5 ustawy, które uniemożliwiają ustalenie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podniosło dalej Kolegium, że w rozpoznawanej sprawie należy mieć na względzie, że samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie wystarcza dla określenia potrzeb osoby niepełnosprawnej w zakresie opieki, pielęgnacji czy wsparcia. Wyjaśniło, że ustawodawca w przepisach art. 23 ust. 4aa i ust. 4b ustawy przewidział specyficzny instrument badania i weryfikacji czy zakres potrzeb osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności uniemożliwia aktywność zarobkową i zawodową jej opiekuna. Dostrzegło jednocześnie Kolegium, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia sprawowania opieki, jednakże aby możliwe było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką. Natomiast z treści wywiadu środowiskowego nie wynika, aby świadczona przez skarżącą pomoc i opieka wykraczała znacznie poza czynności związane z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego i powodowała konieczność rezygnacji z zatrudnienia lub uniemożliwiała jego podjęcie. Skarżąca nie musi wykonywać wobec męża codziennie takich czynności, które wymagałyby jej stałej obecności i nieustannego zaangażowania. Małżonek skarżącej bowiem jest w stanie samodzielnie wykonywać czynności życia codziennego, samodzielnie się porusza, samodzielnie spożywa posiłki, a nawet pomaga małżonce w zakupach, przywożąc je do domu przy pomocy roweru.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się C. P. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej w I instancji w przedmiocie odmowy przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem. W uzasadnieniu dowodziła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wadliwie uznało, na podstawie zleconego wywiadu środowiskowego, że jej mąż nie wymaga stałej opieki drugiej osoby w ciągu dnia, a jego stan zdrowia nie jest na tyle poważny, aby nie mógł samodzielnie funkcjonować przez 8 lub więcej godzin, w czasie których mogłaby podejmować pracę zarobkową. Podniosła również, że - w jej ocenie - decyzja organu II instancji nie opiera się na rzetelnie udokumentowanym stanie faktycznym, a zwłaszcza odnośnie do stanu zdrowia jej małżonka i wymagania przez niego stałej opieki drugiej osoby.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492, z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, z późn. zm.), dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że rozstrzygnięcia te nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie wskazania przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.

Przedstawienie przyczyn, które legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od wskazania, że stan faktyczny sprawy nie jest w zasadzie kwestionowany przez stronę postępowania. Został on ustalony w sposób pozwalający na prawidłowe rozstrzygnięcie wniosku skarżącej o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zastrzeżenia skarżącej co do ustalonego stanu faktycznego wiążą się z odmienną oceną stwierdzeń odnotowanych w przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym, który został przez nią podpisany.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu mężem przez żonę (skarżącą), która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z brzmienia przywołanego unormowania wynika, że zawsze, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało. W świetle przywołanego przepisu brak jest podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim i nie ma żadnych obiektywnych przeszkód do sprawowania opieki przez współmałżonka. Ustawodawca wyszedł z założenia, że w sytuacji zawarcia związku małżeńskiego tworzy się nowa rodzina, która nakłada na małżonków obowiązek wzajemnego wsparcia i pomocy. Opieka, o której mowa, nie musi być sprawowana osobiście przez zobowiązanego małżonka - chodzi o zapewnienie opieki, co oznacza, że obowiązek ten może być realizowany np. poprzez zatrudnienie opiekunki (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 509/22 – CBOSA).

Dodać należy, że ustalone w przepisie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a czy art. 17 ust. 1 i 1a ustawy kryteria i przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego mają charakter autonomiczny i tylko od ich zaistnienia uzależniona jest możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Limitowanie zatem przez ustawodawcę dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium zobiektywizowane nie może zostać uznane za rażące naruszenie zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Kryterium to zapewnia dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, nie ma ono także charakteru dyskryminującego i nie jest niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte w konsekwencji o uznanie organu. Regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca był przy tym uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby uprawnionej do świadczenia w pierwszej kolejności, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby uprawnione w kolejności dalszej, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt 41/23 – CBOSA). Rygoryzm spornego przepisu, którego brzmienie jest w zasadzie jednoznaczne w swej treści, odpowiada celom ustawy. Nie można tracić z pola widzenia, że przepis. art. 17 ust. 5 pkt 2 ustawy stanowi wyjątek, którego nie można poddawać rozszerzającej wykładni, skoro wyjątek ten jest konsekwencją nadania przez ustawodawcę szczególnego charakteru istniejącym między małżonkami relacjom i więzom prawnym. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że w sprawie zaistniała negatywna przesłanka wyłączająca możliwość przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w świetle jednoznacznego brzmienia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy.

Niezależnie od powyższego dokonując oceny legalności podjętego rozstrzygnięcia dostrzec należy, że nawet jeśli przyjąć, że małżonek osoby wymagającej opieki jest osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego wymienioną w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, gdyż jest osobą, na której, zgodnie z ustawą z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodek rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm.; dalej jako "K.r.o."), to i tak na nim ciąży obowiązek wzajemnej pomocy i opieki względem współmałżonka. Ustawa o świadczeniach rodzinnych, poza wyłączeniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego małżonka będącego osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności (zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy), nie wymienia żadnych innych przesłanek w stosunku do małżonka poza ogólnymi przesłankami dotyczącymi wszystkich uprawnionych. W ocenie Sądu skarżąca spełnia przesłanki do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, gdyby nie brzmienie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy.

Sąd w pełni identyfikuje się ze stanowiskiem organu odwoławczego dotyczącym interpretacji art. 17 ust. 1b ustawy w związku utratą przez ten przepis domniemania konstytucyjności w zakresie wskazanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Jednolite stanowisko sądów administracyjnych wskazuje, że przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, to jest z wyłączeniem tej części tego przepisu, która 23 października 2014 r. została przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Podzielając stanowisko organu odwoławczego we wskazanych powyżej kwestiach, Sąd uznał natomiast, że nie zasługuje na akceptację stanowisko organu, zgodnie z którym rezygnacja z aktywności zawodowej skarżącej nie jest związana z koniecznością sprawowania opieki nad mężem, a zakres tej opieki nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Argumentacja organu odwoławczego na tle okoliczności faktycznych sprawy jest ewidentnie wadliwa, a wydane rozstrzygnięcie nie do zaakceptowania. Na podstawie zebranych w sprawie dokumentów nie sposób przyjąć, aby stan zdrowia męża skarżącej, był na tyle dobry, a wykonywane przy nim czynności na tyle zwykłe, by mógł on przez znaczną część czasu funkcjonować bez opieki drugiej osoby w wymiarze, który pozwalałby opiekunowi, choć w części, na równoległe podjęcie pracy.

Zaakcentować należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że do komisji orzekającej o niepełnosprawności należy orzeczenie, czy dana osoba niepełnosprawna wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy ze strony innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jeżeli orzeczenie takie zastrzeżenie zawiera, to osoba podejmująca się takiej opieki, jeżeli rezygnuje z zatrudnienia może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne bez dodatkowego warunku, tj. możliwości łączenia opieki z zatrudnieniem. Z założenia orzeczona konieczność opieki lub pomocy ze strony innych osób daje opiekunowi tytuł do rezygnacji z zatrudnienia. Decyzja o rezygnacji z zatrudnienia pozostawiona jest opiekunowi i jej zasadność nie podlega weryfikacji organu w postępowaniu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Orzeczenie o niepełnosprawności jest rodzajem dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 K.p.a., który wiąże organy stosujące prawo w danej sprawie (por. m.in. wyroki NSA z dnia 8 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 85/22 i z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 794/22 – CBOSA).

W sprawie poza sporem jest, że orzeczeniem z dnia 20 września 2022 r., nr [...], Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Głubczycach małżonek skarżącej uznany został za osobę zaliczoną do stopnia niepełnosprawności znacznego, na stałe, wymagając przy tym konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7 orzeczenia), a skarżąca nie legitymuje się takim orzeczeniem. Samodzielna egzystencja obejmuje wszelkie sfery aktywności i potrzeb, nie tylko związane osobiście z osobą niepełnosprawną, ale też z jej warunkami bytowymi, na równi z czynnościami higienicznymi, załatwianiem spraw urzędowych, zakupem produktów spożywczych i przygotowywaniem posiłków (por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 82/22 i przywołane tam orzecznictwo). Organ odwoławczy skupił się wyłącznie na zakresie opieki oraz fakcie, że mąż skarżącej nie jest osobą leżącą na stałe, zaznaczając przy tym, że wykazuje pewną samodzielność w niektórych czynnościach.

Nieuprawnione są w świetle powyższego stwierdzenia organu odwoławczego, że zakres czynności opiekuńczych skarżącej względem jej niepełnosprawnego małżonka nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia, a zatem w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy.

Wskazać należy nadto, że Kolegium w przedmiotowej sprawie zrealizowało w pełni zasadę dwuinstancyjności, przeprowadzając na podstawie art. 136 K.p.a. uzupełniające postępowanie dowodowe, a następnie dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w granicach sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając powyższe na uwadze oraz uwzględniając wystąpienie w sprawie przesłanki, o której stanowi przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.