Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 654/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
Hasła tematyczne: Koncesje
Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art.133 par.1, art.134 par.1, art.151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.28
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art.18 ust.1,2,3,5,6 pkt 2, 7 pkt 5, 10 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1119
law: Ustawa z dnia 6 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t. j.)
article: art.365 [1], art.693 par.1-2, art.710
journal: Dz.U. 2023 poz 1610
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Gaida po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2023 r. sprawy ze skargi H. M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 28 lutego 2023 r. Wójt Gminy M. (dalej jako: "Wójt Gminy", "organ pierwszej instancji"), na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2023 r. poz. 165 z późn. zm.), dalej jako: "u.w.t.p.a.", w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn.zm.), dalej jako: "k.p.a.", cofnął zezwolenie nr (...) z dnia 31 sierpnia 2020 r. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18% zawartości alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w punkcie sprzedaży pod adresem: (...), prowadzonym przez H. B. (dalej jako: "strona", "skarżąca").

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że strona uzyskała przedmiotowe zezwolenie na okres od 1 września 2020 r. do 31 sierpnia 2025 r.

W dniu 6 grudnia 2022 r., z wnioskiem o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18% zawartości alkoholu w tym samym punkcie sprzedaży wystąpił F. J. B.

W związku z tym, organ pierwszej instancji z urzędu wszczął postępowanie administracyjne w celu dokonania oceny prawnej dalszego wykonywania zezwolenia, z uwzględnieniem zaistnienia przesłanek cofnięcia udzielonego zezwolenia stronie, w zakresie posiadanego tytułu prawnego do korzystania z lokalu, w którym mieści się punkt sprzedaży napojów alkoholowych.

Ustalono, że strona na mocy umowy z 1 stycznia 2019 r. dzierżawiła od F. J. B. sklep handlowy, położony pod ww. adresem. Wydzierżawiający wypowiedział umowę dzierżawy 31 marca 2022 r., które to wypowiedzenie strona uznała za nieskuteczne, wskazując, że przedmiotowa umowa obowiązuje do 31 grudnia 2022 r. Pismem z 8 czerwca 2022 r. wydzierżawiający ponowił wypowiedzenie niniejszej umowy oraz zawiadomił organ pierwszej instancji o wygaśnięciu tytułu prawnego do lokalu.

W ocenie organu pierwszej instancji, zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy prowadzi do wniosku, że strona utraciła tytuł prawny do lokalu, stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych. Strona nie wykazała się też żadnym stosownym dokumentem, że w czasie wydawania decyzji przez organ tytuł prawny do przedmiotowego lokalu posiadała.

Podkreślono, że w świetle art. 18 ust. 7 pkt 5 u.w.t.p.a., obowiązkiem przedsiębiorcy, któremu wydano zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych jest spełnianie warunków prowadzenia sprzedaży przez cały okres, na jaki zezwolenie wydano. Skoro zaś zezwolenie wydaje się na wniosek przedsiębiorcy, do którego to wniosku, zgodnie z art. 18 ust. 6 pkt 2 u.w.t.p.a., należy dołączyć m.in. dokument potwierdzający tytuł prawny wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych, to przez spełnienie powyższego obowiązku należy rozumieć nieprzerwane posiadanie takiego prawa, potwierdzonego dokumentem, w okresie ważności zezwolenia. Dokumentem takim przedsiębiorca powinien być w stanie w każdym czasie wykazać, że jego tytuł prawny do lokalu istnieje. Okoliczności tej przedsiębiorca nie może wykazywać innymi środkami dowodowymi, np. dowodem z zeznań świadków. Utrata tytułu prawnego wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych jest równoznaczna z nieprzestrzeganiem określonych w u.w.t.p.a. warunków sprzedaży napojów alkoholowych, skutkującym cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych – art. 18 ust. 10 pkt 2 w zw. z ust. 7 pkt 5 u.w.t.p.a.

Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium odwoławczego w Elblągu, zarzucając naruszenie:

1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a., polegające na brakach w uzasadnieniu faktycznym decyzji, na braku sporządzenia uzasadnienia prawnego decyzji, a także na niepełnym zebraniu i przeprowadzeniu dowodów oraz na nienależytym przytoczeniu w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, na których organ pierwszej instancji się opierał;

2) art. 31 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, poprzez niewzięcie pod uwagę, że lokal użytkowy, w którym strona prowadzi działalność gospodarczą, stanowi majątek wspólny jej wraz z byłym mężem F. J.B., jako wybudowany ze środków pobranych z dochodów małżonków – jest to nakład z majątku wspólnego i nie został jeszcze rozliczony w postępowaniu o podział majątku wspólnego;

3) art. 5 Kodeksu cywilnego, poprzez niewzięcie pod uwagę, że chęć wypowiedzenia przez F. J. B. umowy dzierżawy winna być rozpatrywana jako nadużycie przez niego prawa podmiotowego i nie powinna korzystać z ochrony.

Z uwagi na powyższe zarzuty, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu złożonego odwołania strona wskazała, że organ pierwszej instancji nie odniósł się w sposób wyczerpujący do zgromadzonych w sprawie dowodów, jak również nie przeprowadził w toku postępowania ustaleń niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Podniosła, że organ pierwszej instancji pominął, że lokal użytkowy, w którym strona prowadzi działalność gospodarczą, m.in. w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych, stanowi wspólnie poczyniony przez stronę i jej byłego męża nakład z majątku wspólnego i podlega rozliczeniu w ramach podziału majątku wspólnego, zgodnie z art. 31 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przy czym, podano, że podział majątku wspólnego nie został jeszcze przeprowadzony. W tej sytuacji organ pierwszej instancji przedwcześnie uznał, że strona nie posiada tytułu prawnego do korzystania z lokalu, stanowiącego punkt sprzedaży, skoro lokal ten jest nakładem z majątku wspólnego strony i jej byłego męża. Ponadto, zdaniem strony, wypowiedzenie umowy dzierżawy stanowi nadużycie prawa i jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i jako takie nie powinno korzystać z ochrony, czym naruszono art. 5 Kodeksu cywilnego. Działania te są bowiem podyktowane jedynie chęcią poczynienia złośliwości swojej byłej żonie lub utrudnienia bądź uniemożliwienia jej wykonywania działalności gospodarczej. Podkreślono, że organ pierwszej instancji dokonał ustaleń w sposób fragmentaryczny, nie uwzględniając biernego zachowania byłego męża strony, który mimo wezwania organu, nie złożył nawet wyjaśnień w niniejszej sprawie.

Decyzją z 8 maja 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy"), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przywołał przepisy u.w.t.p.a., znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie, z których jednoznacznie wynika, że utrata tytułu prawnego wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych jest równoznaczna z nieprzestrzeganiem określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych, skutkującym cofnięciem zezwolenia.

W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji trafnie uznał, że strona utraciła tytuł prawny do lokalu, stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych. Wskazano, że przedłożona przez stronę umowa dzierżawy z 1 stycznia 2019 r., dotycząca sklepu handlowego pod podanym adresem, w istocie stanowi umowę użyczenia, bowiem nie zawarto w niej ustaleń odnośnie do odpłatności, czyli czynszu dzierżawnego. O statusie umowy nie decyduje zaś jej tytuł, lecz treść i wynikające z niej rozstrzygnięcia. Zaznaczono, że ani organ pierwszej instancji, ani Kolegium nie są organami powołanymi do tego, aby czynić ustalenia odnośnie stosunków majątkowych panujących pomiędzy stronami, czy to w czasie trwania, czy to po ustaniu małżeńskiej wspólnoty majątkowej. Poza kognicją Kolegium znajduje się sfera związana z kwestią podziału majątku, ustalania jego składników i spłat.

Jednocześnie wskazano, że umowa użyczenia może być wypowiedziana w każdym czasie. Przy czym, ocena wypowiedzenia jako nadużycia prawa i ochrona z art. 5 Kodeksu cywilnego, również znajduje się poza kognicją Kolegium w postępowaniu w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

Podkreślono, że strona nie wykazała się żadnym stosownym dokumentem, że w czasie wydawania decyzji o cofnięciu zezwolenia przez organ pierwszej instancji, bądź przez Kolegium, posiadała tytuł prawny do przedmiotowego lokalu.

Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na powyższe rozstrzygniecie, podnosząc zarzut naruszenia:

1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a., polegające na brakach w uzasadnieniu faktycznym decyzji, na braku sporządzenia uzasadnienia prawnego decyzji, a także na nieodniesieniu się do wszystkich argumentów podnoszonych przez skarżącą;

2) art. 31 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, poprzez niewzięcie pod uwagę, że lokal użytkowy, w którym skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, stanowi majątek wspólny jej wraz z byłym mężem F. J. B., jako wybudowany ze środków pobranych z dochodów małżonków – jest to nakład z majątku wspólnego i nie został jeszcze rozliczony w postępowaniu o podział majątku wspólnego;

3) art. 28 k.p.a., poprzez niewzięcie pod uwagę jako strony niniejszego postępowania właściciela nieruchomości, na którym prowadzona jest sprzedaż napojów alkoholowych, pomimo że również jego interesu prawnego dotyczy postępowanie.

Z uwagi na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wniesionej skargi podniesiono, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów podniesionych w złożonym odwołaniu i poprzestał jedynie na rozważaniach prawnych dotyczących tytułu prawnego, pomijając powołane przez skarżącą okoliczności co do kwestii związanych z majątkiem strony i jej byłego męża. Wyjaśniono, że w niniejszej sprawie istotne są rozliczenia między byłymi małżonkami oraz kwestie dotyczące podziału ich majątku, które nie zostały przeanalizowane w toku niniejszego postępowania. Skarżąca zwróciła również uwagę na fakt, że organy obu instancji nie wzięły pod uwagę właściciela nieruchomości jako strony niniejszego postępowania. Nie można bowiem z góry wykluczyć istnienia interesu prawnego właściciela nieruchomości, na której działalność jest lub ma być prowadzona, w szczególności spór co do tytułu prawnego do nieruchomości może w okolicznościach konkretnej sprawy wskazywać na istnienie interesu prawnego właściciela.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn.zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 18 ust. 1, 2 i 3 u.w.t.p.a., sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży, zwanego dalej "organem zezwalającym", wydanego na podstawie wniosku przedsiębiorcy. Zezwolenia wydaje się oddzielnie na następujące rodzaje napojów alkoholowych: 1) do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo; 2) powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa); 3) powyżej 18% zawartości alkoholu.

Wniosek o wydanie zezwolenia zawiera: 1) oznaczenie rodzaju zezwolenia; 2) oznaczenie przedsiębiorcy, jego siedzibę i adres, w przypadku ustanowienia pełnomocników ich imiona, nazwiska i adres zamieszkania; 3) numer w rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, o ile przedsiębiorca taki numer posiada, oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP); 4) przedmiot działalności gospodarczej; 5) adres punktu sprzedaży; 6) adres punktu składowania napojów alkoholowych (magazynu dystrybucyjnego) (art. 18 ust. 5 u.w.t.p.a.).

W myśl art. 18 ust. 6 pkt 2 u.w.t.p.a., do wniosku o wydanie zezwolenia należy dołączyć dokument potwierdzający tytuł prawny wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych. Przepisy u.w.t.p.a. nie definiują pojęcia "tytuł prawny" do lokalu. Może to być zarówno tytuł o charakterze prawnorzeczowym (własność, wieczyste użytkowanie), jak i tytuł o charakterze obligacyjnym, wynikający z zawartej przez wnioskodawcę umowy (np. umowy najmu, dzierżawy, użyczenia, czy innych umów). Przy czym, do wykazania tytułu prawnego do lokalu, stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych, niezbędne jest przedłożenie stosownego dokumentu, co wynika wprost z treści ww. przepisu. Okoliczności tej przedsiębiorca nie może wykazywać innymi środkami dowodowymi, jak np. dowód z zeznań świadków.

Stosownie do art. 18 ust. 7 pkt 5 u.w.t.p.a. posiadanie tytułu prawnego do korzystania z lokalu, stanowiącego punkt sprzedaży jest jednym z warunków prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży. W przypadku zaś nieprzestrzegania określonych w u.w.t.p.a. warunków sprzedaży napojów alkoholowych, organ zezwalający cofa wydane zezwolenie (art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t.p.a.). Utrata tytułu prawnego wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych jest równoznaczna z nieprzestrzeganiem warunków sprzedaży napojów alkoholowych, skutkującym cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

Z powyższej regulacji wynika zatem obowiązek zbadania przez organy administracji publicznej, czy podmiot ubiegający się o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych legitymuje się tytułem prawnym do lokalu, który ma stanowić punkt ich sprzedaży.

Podkreślić przy tym należy, że jakkolwiek organy administracji publicznej, rozpatrując sprawę administracyjną z zakresu stosowania art. 18 u.w.t.p.a., zobowiązane są do dokonywania pewnych ustaleń i ocen ze sfery prawa cywilnego, to jednak ich zakres ograniczony jest powierzonymi im zadaniami i kompetencjami oraz określonymi przez ustawodawcę przesłankami (warunkami), od spełnienia których uzależnione jest wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. W konsekwencji, weryfikowanie warunku legitymowania się przez wnioskodawcę tytułem prawnym do korzystania z lokalu ogranicza się do oceny jego skuteczności erga omnes (zwłaszcza wobec organów administracji publicznej).

Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarżąca, składając wniosek o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w sklepie spożywczo-przemysłowym, mieszczącym się pod adresem: (...), na potwierdzenie tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu przedłożyła umowę zatytułowaną "umowa dzierżawy", którą zawarła 1 stycznia 2019 r. z mężem F. J. B. Z treści tej umowy wynika, że wydzierżawiający oddaje dzierżawcy sklep do używania i pobierania pożytków, przy czym czynsz dzierżawny nie został ustalony, a umowa została zawarta na czas nieokreślony. Wskazano jedynie, że wydzierżawiający może wypowiedzieć niniejszą umowę ze skutkiem natychmiastowym bez uprzedzenia w przypadku, gdy dzierżawca będzie używał przedmiotu dzierżawy w sposób niezgodny z zasadami prawidłowej gospodarki, zmieni przeznaczenie przedmiotu dzierżawy lub bez zgody wydzierżawiającego wyrażonej na piśmie odda przedmiot dzierżawy osobie trzeciej do używania. Następnie 6 kwietnia 2022 r. wydzierżawiający wypowiedział przedmiotową umowę, wskazując, że jest to umowa najmu, z zachowaniem jednomiesięcznego terminu wypowiedzenia, na co skarżąca nie wyraziła zgody. Podniosła, że przedmiotowa umowa stanowi umowę dzierżawy i może być wypowiedziana najwcześniej ze skutkiem na koniec 2022 r.

W ocenie Sądu, analiza materiału aktowego zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego prowadzi do wniosku, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do korzystania ze wskazanego wyżej lokalu, stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych.

Podnieść należy, że nieruchomość, na której posadowiony jest pawilon handlowy (sklep spożywczy), pod adresem: (...), stanowi majątek odrębny męża skarżącej, nabyty w wyniku działu spadku, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w E. Wydział (...) z dnia 10 lipca 2009 r., sygn. akt (...). Okoliczność ta nie jest kwestionowana przez skarżącą.

Jeśli zaś chodzi o budynek, w którym mieści się sklep i prowadzona jest sprzedaż napojów alkoholowych, skarżąca podała, że został on wybudowany z nakładów pochodzących z majątku wspólnego małżonków i tym samym, podlega rozliczeniu w ramach podziału majątku wspólnego, w wyniku rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód.

Należy jednak podkreślić, że organ administracji publicznej nie jest władny do dokonywania samodzielnych ustaleń w zakresie podziału majątku wspólnego małżonków. Jest to bowiem sprawa cywilna, do rozstrzygania której uprawniony jest wyłącznie sąd powszechny.

Tym samym, kwestie majątkowe, dotyczące podziału majątku, ustalania jego składników, rozliczania nakładów z majątku wspólnego na majątek odrębny, nie mogą być rozstrzygane w toku postępowania o cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. W ramach administracyjnego postępowania dowodowego organ uprawniony jest do własnych ustaleń i ocen jedynie w zakresie wymaganym przepisami u.w.t.p.a.

Natomiast wiążąca byłych małżonków umowa zatytułowana "umowa dzierżawy" została skutecznie rozwiązana.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 693 § 1 Kodeksu cywilnego przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz. Czynsz może być zastrzeżony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju. Może być również oznaczony w ułamkowej części pożytków (art. 693 § 2 Kodeksu cywilnego).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2022 r., sygn. akt III FSK 4619/21, LEX nr 3338359, dzierżawa jest tego rodzaju stosunkiem zobowiązaniowym, mocą którego jedna jej strona udostępnia korzystanie z jej rzeczy drugiej stronie. Przy czym, by umowa nabrała cech dzierżawy, osoba korzystająca z cudzej rzeczy uprawniona jest także do pobierania z niej pożytków, a nadto konieczną cechą dzierżawy jest jej odpłatność. Bez tego niezbędnego elementu umowa nie może być poczytana za umowę dzierżawy, nawet jeśli korzystający z rzeczy zobowiązuje się do opłacania podatków i innych ciężarów związanych z posiadaniem nieruchomości.

Wprawdzie skarżąca podała, że mąż pobierał codziennie pieniądze z kasy sklepu, stanowiące uzyskiwany w gotówce utarg, jednakże okoliczność ta nie wynika z treści umowy, ani z innych dokumentów, zaś organy administracji publicznej nie są uprawnione do dokonywania ustaleń w zakresie istniejących stosunków majątkowych między małżonkami zarówno w trakcie trwania ustawowej wspólności majątkowej, jak i po jej ustaniu.

Należy zatem stwierdzić, że umowa zawarta 1 stycznia 2019 r. między skarżącą a jej mężem nie spełniała warunków umowy dzierżawy i tym samym, nie może być uznana za taką umowę. O istocie umowy świadczy bowiem jej treść, nie zaś nazwa.

Jak słusznie zatem wskazał organ odwoławczy umowa, na którą powołuje się skarżąca, stanowi umowę użyczenia, nie zaś umowę dzierżawy.

W myśl art. 710 Kodeksu cywilnego przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy. Cechą charakterystyczną użyczenia jest zatem nieodpłatność, a treść stosunku użyczenia i jego społeczno-gospodarcza funkcja sprowadza się do - motywowanego zazwyczaj chęcią pomocy lub inną bezinteresowną pobudką - przysporzenia przez użyczającego korzyści biorącemu w użyczenia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 30 sierpnia 2019 r., sygn. akt I AGa 60/19, LEX nr 2728134).

Umowa użyczenia należy do kategorii zobowiązań o charakterze ciągłym, w których istotnym elementem jest czynnik czasu. W przypadku umów zawartych na czas nieoznaczony, w których wzajemne zobowiązania stron mają charakter świadczeń ciągłych, a ich postanowienia nie przewidują wprost możliwość wypowiedzenia umowy, zastosowanie znajdzie bezwzględnie obowiązujący art. 365¹ Kodeksu cywilnego. Zgodnie z powołanym przepisem zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa po wypowiedzeniu przez dłużnika lub wierzyciela z zachowaniem terminów umownych, ustawowych lub zwyczajowych, a w razie braku takich terminów niezwłocznie po wypowiedzeniu.

Tym samym, wypowiedzenie przez męża skarżącej przedmiotowej umowy jako umowy użyczenia należy uznać za skuteczne.

W świetle okoliczności niniejszej sprawy należy zatem stwierdzić, że skarżąca nie legitymuje się dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych, o którym mowa w art. 18 ust. 6 pkt 2 u.w.t.p.a., skutecznego wobec osób trzecich.

Odnosząc się natomiast do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 28 k.p.a., wskazać należy, że zgodnie z powołanym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Postępowanie o udzielenie zezwolenia na sprzedaż alkoholu prowadzone jest na wniosek i dotyczy praw i obowiązków wnioskodawcy. Stroną tego postępowania jest jedynie przedsiębiorca, który zwrócił się z wnioskiem o wydanie decyzji w tym przedmiocie. Z regulacji u.w.t.p.a. nie wynika bowiem, żeby udzielenie zezwolenia wiązało się z koniecznością nałożenia przez organ administracji obowiązku na inny podmiot lub wymagało przyznania innemu podmiotowi niż wnioskodawca uprawnień. W postępowaniu administracyjnym w sprawie udzielenia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych nie orzeka się bezpośrednio o prawach i obowiązkach właściciela nieruchomości, na której posadowiony jest lokal, dlatego nie jest on stroną takiego postępowania. W związku z powyższym, należy stwierdzić, że brak jest po stronie właściciela nieruchomości, na której znajduje się przedmiotowy punkt sprzedaży napojów alkoholowych, legitymacji do czynnego udziału w postępowaniu o udzielenie zezwolenia. Jego interes prawny jest zabezpieczony poprzez wymóg dołączenia do wniosku o wydanie zezwolenia dokumentu potwierdzającego tytuł prawny wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych.

Zaznaczyć przy tym należy, że Sąd rozstrzygający sprawę ze skargi podmiotu biorącego udział w postępowaniu, z urzędu nie ma podstaw do dokonywania oceny odnoszącej się do tego, czy inny podmiot, który nie wniósł skargi został pominięty w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1259/17, dostępny w CBOSA). Tylko podmiot, który uznaje, że bez swojej winy nie brał udziału w postępowaniu, jest uprawniony do podnoszenia tego zarzutu.

W świetle powyższych rozważań uznać należy, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o właściwie ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Organ odwoławczy dokonał właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, który był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.