Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 378/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 pkt 6 lit a, art. 29 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b i ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 234 poz 1570
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2024 r. sprawy ze skargi D. N. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia 4 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 4 marca 2024r. nr NS-EP.907.2.116.2023 [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z 12 grudnia 2023r., nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym w sprawie poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym małoletniego syna skarżącego D. N..

W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy.

Stwierdził, że 30 sierpnia 2022r. małoletni syn skarżącego został poddany badaniu kwalifikacyjnemu w związku z koniecznością przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego. W wydanym zaświadczeniu lekarz pediatra nie stwierdził przeciwskazań do zaszczepienia przeciwko wymienionym chorobom, a tym samym wydał zgodę na przeprowadzenie tej procedury w ciągu 24 godzin. W uwagach na zaświadczeniu lekarz zaznaczył, iż opiekunowie małoletniego domagają się wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionek zawarte w karcie charakterystyki. Do zaszczepienia jednak nie doszło z powodu niewyrażenia na to zgody przez opiekunów prawnych dziecka.

W związku z tym, 17 października 2022 r. organ I instancji przesłał zobowiązanemu pisemne upomnienie zawierające wezwanie do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym wraz z pouczeniem o skierowaniu sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w przypadku niewykonania tego obowiązku. Upomnienie zostało stronie doręczone 19 października 2022 r.

Wobec dalszego niewykonywania przez skarżącego nałożonego obowiązku, organ I instancji pismem z 10 stycznia 2023r. wystąpił do Wojewody Śląskiego z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego i zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Załącznikiem do wniosku był tytuł wykonawczy wystawiony przez PPIS 10 stycznia 2023r.

Postanowieniem z 11 września 2023r. Wojewoda Śląski nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym organu I instancji z 10 stycznia 2023r. oraz wezwał zobowiązanego do wykonania obowiązku określonego w ww. tytule wykonawczym.

20 września 2023r. skarżący wniósł do Wojewody Śląskiego zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym.

Postanowieniem z 12 grudnia 2023r. PPIS oddalił zarzuty skarżącego.

Powołując się na art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wskazał, że osoby przebywające na terenie RP obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w tej ustawie. Szczegółowe zasady szczepień określone są w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 27 września 2023r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Realizacją obowiązku szczepień jest poddanie się lekarskim badaniom kwalifikacyjnym i czynności zaszczepienia. Skarżący stawił się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne 30 sierpnia 2022r., a w wyniku jego przeprowadzenia lekarz pediatra wystawił zaświadczenie, że nie stwierdził przeciwwskazań do zaszczepienia. Jednakże brak zgody rodzica na przeprowadzenie szczepienia, podważenie kompetencji lekarza i zasad kwalifikacji do szczepień uniemożliwił personelowi medycznemu wykonanie tej procedury, co świadczy o unikaniu obowiązku szczepień.

Na to postanowienie, skarżący wniósł zażalenie z 21 grudnia 2023r.

Zaskarżonym postanowieniem z 4 marca 2024r. organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie PPIS z 12 grudnia 2023r. W uzasadnieniu ponownie powołał się na obowiązek szczepień osób przebywających na terytorium RP, wskazał na skutek niepoddania dziecka szczepieniu, polegający na ograniczeniu jego prawa do profilaktyki zdrowotnej. Odniósł się też do podnoszonej przez stronę nowej okoliczności, jakoby 29 listopada 2023r. zostało wystawione skierowanie do poradni pediatrycznej dla dzieci z grup wysokiego ryzyka celem ułożenia indywidualnego kalendarza szczepień. Co do tego stwierdził, że skierowanie to nie zostało załączone do zażalenia, brak jest również informacji o objęciu dziecka opieką przez tę poradnię. Nadto strona w toku całego postępowania nie dostarczyła zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego czasowe albo stałe przeciwwskazanie do wykonania szczepienia. Zdaniem organu świadczy to o celowym unikaniu wykonania szczepienia u dziecka. Uznał zatem zarzuty strony za nieuzasadnione, a w konsekwencji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W skardze na to postanowienie skarżący zarzucił:

1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku, podczas gdy w trakcie lekarskiego badania kwalifikacyjnego nie zostały wykluczone przeciwwskazania do szczepienia, nie został ustalony indywidualny kalendarz szczepień,

2. na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3 e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 2 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 4 grudnia 2020r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu,

3. brak wymagalności obowiązku z uwagi na jej określenie na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, który to przepis 9 maja 2023 r. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt: 81/19, został uznany za niezgodny z Konstytucją,

4. naruszenie art. 7a, 77, 81 a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego, ponadto podnoszenie przez organ okoliczności, na które skarżący nie wskazywał i czynienie z nich zarzutów wobec strony,

5. naruszenie art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 upea poprzez brak rozpoznania przez organ zgłoszonych zarzutów, podczas gdy istotą zasady dwuinstancyjności jest ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy,

6. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień.

W oparciu o wyżej przedstawione zarzuty, skarżący wniósł:

5. o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości,

6. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia sprawy.

W uzasadnieniu stwierdził, m.in., że organ II instancji nie odniósł się do jego zarzutów. Podniósł, że celem badania lekarskiego jest wykluczenie przeciwwskazań, a nie ich stwierdzenie lub stwierdzenie ich braku, co ujął lekarz w zaświadczeniu. Stwierdził, że w stosunku do jego syna nie został ustalony indywidualny kalendarz szczepień. Zarzucił, że organ nie nałożył na niego obowiązku stawienia się na lekarskie badania kwalifikacyjne, co stanowi naruszenia art. 17 ust. 2 i 4 uzzch. Zakwestionował prawidłowość upomnienia, które nie zawierało jego numeru PESEL. Wskazał też, że wymagalność obowiązku oparta jest na § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych oraz Komunikacie GIS w sprawie PSO. Natomiast wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., sygn. akt: 81/19, Trybunał stwierdził, że "Art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, ze zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.".

Z powyższego wywiódł, że wierzyciel oparł wymagalność obowiązku na Programie Szczepień Ochronnych, który został uznany za niezgodny z Konstytucją.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Oświadczył, że dał stronie możliwość przedstawienia dokumentacji medycznej potwierdzającej odroczenie szczepień u dziecka lub dokumentacji o wykonaniu obowiązku szczepienia, jednak takich dokumentów nie otrzymał. Ponadto ŚPWIS uzyskał informację, że dziecko strony było wykazane w kwartalnym sprawozdaniu z nadzoru nad kartami uodpornienia i osobami uchylającymi się od obowiązkowych szczepień ochronnych za IV kwartał 2023 r. Przyznał, że otrzymał informację o umówionej w dniu 1 marca 2024 r. wizycie u lekarza pediatry celem otrzymania skierowania do specjalisty - lekarza chorób zakaźnych oraz informację o umówionej wizycie u lekarza chorób zakaźnych na dzień 9 kwietnia 2024 r. Jednak z ustaleń poczynionych 29 kwietnia 2024 r. wynika, że lekarz POZ sprawujący opiekę medyczną nad dzieckiem nie otrzymał informacji o przeprowadzonej wizycie u specjalisty, ułożonym kalendarzu szczepień oraz wykonanych szczepieniach. Zatem stwierdził, że obowiązek jest nadal aktualny, a stan faktyczny został przez organ ustalony z należytą starannością.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.) - dalej także: ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).

Przedmiotem skargi jest postanowienie organu II instancji, utrzymujące w mocy postanowienie PPIS o oddaleniu zarzutów skarżącego.

Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz.U. z 2023r., poz. 2505) – dalej powoływana jako upea:

Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Stosownie zaś do art. 34 § 2 upea, wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Skarżący w zarzutach zarzucił organowi:

1. Określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi poprzez pominięcie przez wierzyciela art. 17 ust. 2 i 4 tj. obowiązku stawienia się na badania kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i uzyskania zaświadczenia po przeprowadzonym badaniu,

2. Na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. a upea brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia mimo stawienia się na badania kwalifikacyjne,

3. Na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 brak uprzedniego doręczenia upomnienia o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3 upea w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 4 grudnia 2020r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu,

4. Naruszenie art. 29 § 2 upea poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów z art. 27 ww. ustawy, tj. pominięcie w podstawie prawnej obowiązku o charakterze niepieniężnym art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zwalczaniu zakażeń i ograniczenie się do wskazania ogólnie art. 17 ww. ustawy, a także niewskazanie w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

Oceniając postanowienia organów obu instancji, w tym także przez pryzmat podniesionych zarzutów uznać trzeba, że nie naruszają one prawa.

Odnośnie 1. z podnoszonych zarzutów stwierdzić należy, że jest on nieuzasadniony, gdyż organy obu instancji w uzasadnieniach swych orzeczeń jasno i wyczerpująco informowały stronę, że procedura szczepienia obejmuje badanie lekarskie i wykonanie szczepienia, o ile badanie nie wykaże zasadności jego odroczenia. Zatem obowiązek wykonania szczepienia niejako z automatu obejmuje także wykonanie badania lekarskiego w celu wykluczenia przeciwwskazań do niego. Organ nie miał zatem żadnych podstaw do odrębnego nakładania obowiązku stawienia się na badania kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, co podnosi strona w pkt. 1 zarzutów.

Przy czym organy obu instancji zawarły w swych rozstrzygnięciach rozważania odnośnie tej kwestii. Organ I instancji jasno wskazał, że "każde wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego poprzedzone jest lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego" (str. 3 postanowienia I instancji).

Również organ odwoławczy na str. 3 swego postanowienia stwierdził, że "system szczepień ochronnych jest tak skonstruowany, że bez badania kwalifikacyjnego nie jest możliwe wykonanie szczepienia".

Stanowisko to jest uzasadnione w świetle art. 17 ust. 2 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi ( t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 924) – dalej powoływana jako uzzch, gdyż zgodnie z jego treścią wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

Użycie słów "jest" a nie "może być" poprzedzone oznacza, że jest to obligatoryjny element procedury szczepienia. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 4 uzzch, po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania.

Również w dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy omówił zasadność i cel przeprowadzenia przez lekarza badania kwalifikacyjnego.

Z powyższego jasno wynika, że kierowany pod adresem organu zarzut strony zawarty w pkt. 1 jest nieuzasadniony, gdyż nakazanie poddania dziecka szczepieniu – wbrew zarzutowi – obejmowało także procedurę badania lekarskiego celem ustalenia, czy nie zachodzą przeciwwskazania do szczepienia, o czym strona skarżąca była wyraźnie i wprost poinformowana przez organy obu instancji.

W kwestii zarzutu 2. tj. braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia stwierdzić należy, że jest on nieprawdziwy.

Z postanowień organów obu instancji wynika bowiem, że podczas lekarskiego badania kwalifikacyjnego, jakie miało miejsce 30 sierpnia 2022r. lekarz pediatra nie stwierdził przeciwwskazań do zaszczepienia (str. 3 postanowienia organu I instancji i str. 3 postanowienia organu odwoławczego).

W skardze strona podnosi, że z art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób wynika, że celem badania lekarskiego nie jest stwierdzenie takich przeciwwskazań lub ich braku, lecz wykluczenie przeciwwskazań.

W ocenie Sądu jest to zarzut nieuzasadniony i wykreowany sztucznie, gdyż sprowadza się do sporu o użyte przez organ słowa. Dla Sądu oczywistym jest, że stwierdzenie braku przeciwwskazań jest tożsame z ich wykluczeniem. Nadto jako podstawę prawną tego zarzutu strona wskazała art. 33 § 2 pkt 6 lit. a upea. Zgodnie zaś z tym przepisem, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku. Natomiast w aktach sprawy brak jest informacji, aby w stanie faktycznym sprawy do takiego odroczenia doszło.

Zarzut z pkt 3. dotyczy niedoręczenia skarżącemu upomnienia, a ściślej: upomnienia o treści odpowiadającej wskazanym w zarzucie przepisom. Strona nie kwestionuje bowiem faktu, że takowe otrzymała, lecz twierdzi, że "przesłane stronie upomnienie nie zawiera nr PESEL zobowiązanej, dlatego też nie może być uznane za spełniające wymogi określone w ww. przepisach."

Odnosząc się do powyższego przypomnieć należy, że stosownie do § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz. U. z 2020r., poz. 2194), upomnienie zawiera m.in. imię i nazwisko lub nazwę zobowiązanego i adres jego miejsca zamieszkania lub siedziby, a także znany wierzycielowi (podkr. Sądu) numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) albo numer identyfikacji podatkowej (NIP), albo numer identyfikacji w Krajowym Rejestrze Urzędowym Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON), jeżeli zobowiązany taki numer posiada.

Z powyższego wynika, że obowiązek podania w upomnieniu nr. PESEL powstaje tylko wówczas, gdy jest on wierzycielowi znany, podobnie jak nr. REGON, jeśli zobowiązany go posiada. Zatem w sytuacji przeciwnej, gdy organ nie zna nr. PESEL jego brak nie stanowi o niezgodności upomnienia z prawem. Natomiast pozostałe elementy upomnienia, w szczególności inne dane identyfikujące osobę zobowiązanego, zostały w nim zawarte.

Kolejny, 4. zarzut strony odnosił się do art. 29 § 2 upea a jego naruszenie miało nastąpić przez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł nie spełniał wymogów z art. 27 upea poprzez pominięcie art. 17 ust. 2 i 4 uzzch oraz brak wskazania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

Do rzekomego pominięcia art. 17 ust. 2 i 4 uzzch, Sąd już się odniósł wskazując, że badanie lekarskie jest koniecznym elementem procedury szczepienia i zobowiązując skarżącego do zaszczepienia dziecka, organ w istocie zobowiązał go także do poddania go koniecznemu badaniu kwalifikacyjnemu, gdyż bez niego żadne szczepienie nie mogłoby być wykonane. Obowiązek poddania dziecka szczepieniu obejmuje bowiem wszystkie kolejne elementy procedury przewidzianej przepisami, których spełnienie warunkuje zaszczepienie, stąd nie było konieczności powoływania się przez organ także na art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu.

Natomiast co do kwestii niewskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji przypomnieć należy, że stosownie do art. 27 § 1 pkt 6 upea tytuł wykonawczy zawiera wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Odnośnie tej kwestii wypowiedział się NSA wyroku z 13 grudnia 2022 r. o sygn. akt III FSK 1408/21, w którym wyjaśnił, że "podstawę prawną egzekwowanego obowiązku (art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.), należy odróżnić od podstawy prawnej prowadzenia egzekucji (art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). O ile przez podstawę prawną wszczęcia egzekucji należy rozumieć przepisy, na mocy których dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz obowiązków o charakterze niepieniężnym, natomiast podanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji uzależnione jest od tego, co jest źródłem obowiązku podlegającego egzekucji. W przypadku gdy obowiązek taki wynika z decyzji administracyjnej, to ona winna zostać wskazana w tytule wykonawczym. Jeżeli zaś źródłem egzekwowanego obowiązku jest bezpośrednio przepis prawa, należy wskazać akt prawny, miejsce jego publikacji oraz podać konkretną regulację, z której obowiązek wynika."

Odnosząc stanowisko NSA do stanu faktycznego sprawy i znajdującej się w aktach administracyjnych kopii tytułu wykonawczego z 10 stycznia 2023r. zauważyć należy, że w części B. formularza "Dane dotyczące obowiązku o charakterze niepieniężnym" zawiera on zapis "art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2021r., poz. 195 ze zm.)" oraz "art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022r. poz. 1657)."

Art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b uzzch stanowi, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, zaś art. 5 ust. 2 ustawy przewiduje, że w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2022 r. poz. 1876, 2280 i 2705 oraz z 2023 r. poz. 605).

Z powyższego wynika, że obowiązek poddania się szczepieniom wynika z mocy prawa i decyzji w tym przedmiocie nie wydaje się. Stąd nie została ona wykazana w części C.5 tytułu wykonawczego. Natomiast w części B. wskazano – jako źródło egzekwowanego obowiązku, o którym mówił NSA - podstawę prawną w postaci powołanych tam przepisów uzzch. Zatem - tak jak nakazał NSA – tytuł wykonawczy jako całość zawierał zarówno akt prawny, miejsce jego publikacji, jak i konkretną regulację (poprzez wskazanie właściwych jednostek redakcyjnych ustawy), z której wynikał zarówno obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, osoba za to odpowiedzialna w przypadku, gdy obowiązek ten dotyczy osoby małoletniej lub bezradnej, jak i źródło obowiązku prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Podobne stanowisko wyraził WSA w Warszawie w wyroku z 5 grudnia 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1666/12, w którym stwierdził, że "Wskazanie podstawy prawnej egzekucji administracyjnej oznacza, że chodzi o podanie aktu prawnego, gdy podstawą egzekucji jest przepis, z którego wprost wynikają określone obowiązki, a w przypadku gdy egzekwowany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej, koniecznym jest w tytule wykonawczym powołanie tej decyzji. W zasadzie przez pełną realizację tego obowiązku należy rozumieć wskazanie w podstawie prawnej obu tych elementów. Nie dotyczy to tylko sytuacji, gdy podstawą egzekucji jest przepis prawa (bez potrzeby wydania decyzji), z którego wprost wynikają obowiązki." (Podkr. Sądu). Pogląd ten Sąd orzekający w pełni podziela.

Nadto powołać w tym miejscu należy wyrok NSA z 24 października 2018 r. o sygn. akt II FSK 2387/16, w którym NSA stwierdził, że "Zarzuty wadliwości postępowania egzekucyjnego opartego na niespełniającym wymogów formalnych tytule wykonawczym należy oceniać przez pryzmat wypełnienia funkcji gwarancyjnej oraz pewności co do tego, czy wyegzekwowana zostanie faktycznie obciążająca zobowiązanego kwota. Może bowiem zdarzyć się sytuacja, w której dostrzegalne są pewne braki bądź niedokładności tytułu wykonawczego, jednak ich nieistotność nie zagraża naruszeniu zasad legalizmu i prowadzenia przez organy postępowania w sposób budzący zaufanie."

Zatem nawet gdyby za nieprawidłowe uznać wyżej przestawione stanowisko Sądu orzekającego co do wskazania podstawy prawnej prowadzenia egzekucji jako tożsamej z podstawą prawną obowiązku, to uznać należy, że w świetle treści całego tytułu wykonawczego z 10 stycznia 2023r. realizuje on taką funkcję gwarancyjną. Niewątpliwym bowiem jest jaki obowiązek, wobec kogo i w oparciu o jaką podstawę prawną jest egzekwowany.

Powyższe wskazuje, że dotyczący tego zarzut jest nieuzasadniony.

Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi, Sąd także uznał je za bezzasadne.

W pkt. 1. strona zarzuca, że organ popełnił błąd w ustaleniach faktycznych, gdyż uznał, że skarżący nie wykonał obowiązku, podczas gdy w trakcie lekarskiego badania kwalifikacyjnego nie zostały wykluczone przeciwwskazania do szczepienia.

Zarzut ten jest sformułowany wadliwie, gdyż obiektywnym faktem jest to, że zaszczepienie wykonane nie zostało; trudno zatem mówić o błędzie w zakresie ustalenia tego faktu. Spór odnosi się do powodów braku szczepienia, a nie samego faktu braku szczepienia. Zdaniem strony, nie doszło do tego, gdyż w wyniku badania "nie zostały wykluczone przeciwwskazania do szczepienia, nie został ustalony indywidulany kalendarz szczepień".

To zagadnienie Sąd już omówił w części dot. zarzutów wyrażając pogląd, że skoro z zaświadczenia lekarskiego wynikał "brak przeciwwskazań do wykonania szczepień ochronnych", to oznacza to tyle, że przeciwwskazania nie istnieją, nie ma ich. Jest to równoznaczne i tożsame z określeniem użytym w art. 17 ust. 2 uzzch, mówiącym o "wykluczeniu przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego."

W pkt. 2. skargi strona kwestionował treść upomnienia, gdyż nie zawierał on nr. PESEL skarżącego. Co do tej kwestii Sąd także się już wypowiedział. Uzupełniająco - odnosząc się do wyrażonego w skardze twierdzenia strony, że numer ten był wierzycielowi znany, skoro zamieścił go na tytule wykonawczym - można jedynie wyjaśnić, że upomnienie wystawiono 17 października 2022r., a tytuł wykonawczy został sporządzony 10 stycznia 2023r. Nie można zatem wywodzić wniosku tego rodzaju, że skoro PESEL był organowi znany w styczniu to z pewnością znał go już prawie trzy miesiące wcześniej.

Pkt 3. dotyczy braku wymagalności obowiązku z uwagi na niekonstytucyjność rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011r. ws. obowiązkowych szczepień ochronnych, stwierdzoną wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023r. o sygn. akt SK 81/19. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że :

"Art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, ze zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej."

Równocześnie jednak w pkt. 2 stwierdził, że:

"Przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej."

Sentencja wyroku została ogłoszona 15 maja 2023 r. w Dz. U. poz. 909. Oznacza to, że zakwestionowane przez Trybunał przepisy traciłyby moc najpóźniej 16 listopada 2023r. Natomiast już 1 października 2023r. zostały one zastąpione rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023r., poz. 2077). Z powyższego wynikają dwa wnioski:

- że w systemie prawnym nie było nigdy luki w zakresie regulacji odnoszących się do obowiązkowych szczepień ochronnych,

- a orzeczenia organów obu instancji zapadły już pod rządami nowego rozporządzenia, którego zarzut niekonstytucyjności nie dotyczy.

W związku z tym, również ten zarzut uznać trzeba za nieusprawiedliwiony.

Pkt 4. skargi obejmuje zarzut naruszenia art. 7a, 77, 81a Kpa poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego i interpretacyjnych na niekorzyść strony.

Również te zarzuty naruszenia Kpa okazały się bezzasadne. Powołane przez organ przepisy są jasne, a żadne wątpliwości co do treści normy prawnej, wyrażającej obowiązek poddania się szczepieniom przez osoby przebywające na terytorium RP nie występują. Organy obu instancji powołały je i szczegółowo omówiły i wyjaśniły. Nie było też wątpliwości co do stanu faktycznego, który – wbrew zarzutowi – został ustalony prawidłowo i wyczerpująco.

Także zarzut 6., który odnosi się do naruszenia art. 80 Kpa, co miało nastąpić przez uznanie, że skarżący uchyla się od obowiązku szczepień, podczas gdy brak jest oświadczenia o odmowie zaszczepienia – nie zasługiwał na uwzględnienie.

W tym zakresie Sąd zauważa, że istotnie, w aktach sprawy brak takiego dokumentu, jednak nie można oceniać czy strona uchyla się od wykonania szczepień czy też nie jedynie przez pryzmat istnienia takiego oświadczenia, lecz – zgodnie z art. 77 § 1 Kpa - należy uwzględnić cały materiał dowodowy. Wynika z niego natomiast, że syn skarżącego pomimo podlegania obowiązkowi szczepień i braku orzeczenia lekarskiego, które by go z tego obowiązku zwalniało, do dnia wniesienia skargi nie został zaszczepiony, choć pierwsze pismo w sprawie kierowane przez organ I instancji do strony, określone jako przypomnienie datowane jest na 29 lipca 2019r. (karta 1). Innymi słowy, co prawda nie ma dokumentu zawierającego oświadczenie skarżącego o odmowie szczepienia, ale – mimo upływu ponad 4 i pół roku od tej daty do dnia wydania postanowienia organu odwoławczego – do szczepienia jednak nie doszło i to pomimo lekarskiego badania kwalifikacyjnego, stwierdzającego, że nie istnieją przeciwwskazania do ich wykonania. Organ II instancji wskazał, że przyczyną, dla której nie doszło do szczepienia było podważenie kompetencji lekarza i zasad kwalifikacji do immunizacji (str. 3 zaskarżonego postanowienia).

Strona w toku postępowania podnosiła, że jakoby 29 listopada 2023r. zostało wystawione skierowanie do poradni pediatrycznej dla dzieci z grup wysokiego ryzyka celem ułożenia indywidualnego kalendarza szczepień. Zauważyć jednak należy, że nie doszło ani do udowodnienia tego twierdzenia, ani do wykazania, że do ułożenia takiego indywidualnego kalendarza doszło, co obciążało stronę jako powołującą się na te okoliczności. Nadto strona w toku całego postępowania nie dostarczyła zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego czasowe albo stałe przeciwwskazanie do wykonania szczepienia. Trudno wsztstkie te okoliczności analizowane łącznie oceniać w kategoriach innych, niż uchylanie się od obowiązku szczepień.

Ostatni zarzut dotyczy brak rozpoznania przez organ zarzutów i dwukrotnego zbadania sprawy przez organy obu instancji.

Odnosząc się do powyższego, Sąd zarzut ten uznał za nieuzasadniony, gdyż organy obu instancji szczegółowo przedstawiły stan faktyczny sprawy oraz przepisy prawa i zasady regulujące szczepienia ochronne i odniosły je do badanego stanu faktycznego. Organ odwoławczy odniósł się także do zgłoszonych przez skarżącego zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w tym także rzekomo otrzymanego skierowania do poradni pediatrycznej dla dzieci z grup wysokiego ryzyka.

W tym stanie rzeczy, ponieważ wszystkie podniesione zarzuty okazały się nieuzasadnione, a Sąd z urzędu nie dopatrzył się naruszenia prawa, na podstawie art. 151 ppsa orzekł o oddaleniu skargi.