Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 215/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 15, art. 15 a-15e
journal: Dz.U. 2022 poz 1692
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7 i art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 lipca 2023 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 23 lutego 2023 r., nr SKO.420.22.2023 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Słupsku z dnia 13 grudnia 2022 r. nr MOPR.VI-5413/9101/DW/12/2022/O.


UZASADNIENIE

A. K. (dalej jako "wnioskodawczyni", "strona" lub "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 23 lutego 2023 r., nr SKO.420.22.2023 w przedmiocie dodatku węglowego.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W wyniku rozpoznania wniosku o wypłatę dodatku węglowego z dnia 25 listopada 2022 r., Prezydent Miasta Słupska wydał w dniu 13 grudnia 2022 r. decyzję

nr MOPR.VI-5413/9101/DW/12/2022/O, którą odmówił A. K. przyznania wnioskowanego dodatku węglowego.

Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał

na przepisy art. 2 i art. 3 ustawy o dodatku węglowym.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyjaśnił, że we wniosku o wypłatę dodatku węglowego, jako główne źródło ogrzewania wnioskodawczyni wskazała kocioł na paliwo stale. Z kolei w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, którą 30 czerwca 2022 r. zgłoszono do centralnej ewidencji emisyjności budynków, jako zainstalowane źródło ogrzewania wskazano kocioł na paliwo stale, a jako rodzaj stosowanych w kotłach paliw stałych podano drewno kawałkowe.

W dniu 25 listopada 2022 r., czyli po 11 sierpnia 2022 r., strona złożyła następną deklarację do centralnej ewidencji emisyjności budynków, w której jako główne źródło ogrzewania podała kocioł na paliwo stałe oraz kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy. Natomiast do rodzaju stosowanych w kotłach paliw stałych oprócz drewna kawałkowego wskazano także węgiel i paliwa węglopochodne.

Na skutek poczynionych ustaleń organ odmówił przyznania dodatku węglowego.

W wyniku rozpoznania odwołania A. K., zaskarżoną decyzją z dnia 23 lutego 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku utrzymało w mocy opisaną decyzję Prezydenta Miasta Słupska.

Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał m.in.

na przepisy: art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity:

Dz. U. z 2022 r., poz. 2000), zwanej dalej w skrócie: "k.p.a." oraz art. 2 ust. 1 ustawy

z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r.,

poz. 1692), zwanej dalej w skrócie: "u.d.w." lub "ustawa".

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przytoczył zastosowane

w sprawie przepisy po czym wskazał, że w złożonej przez stronę w dniu 30 czerwca 2022 r. deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw dla lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ulicy [...] wynika, że jedynym paliwem wykorzystywanym przez stronę do ogrzewania lokalu jest drewno kawałkowe.

Z kolei dodatek węglowy przysługuje wyłącznie w sytuacji, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest paliwo stałe, przez które rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Bezsprzecznie zatem drewna kawałkowego nie sposób uznać za paliwo stałe w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.w.d. Wykluczało to zatem przyznanie stronie wnioskowanego dodatku węglowego.

Organ odwoławczy zauważył, że w dniu 25 listopada 2022 r. strona dokonała zmiany w złożonej uprzednio deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw dla przedmiotowego lokalu mieszkalnego polegającej na zmianie dotychczas deklarowanego rodzaju stosowanego w gospodarstwie domowym paliwa (w postaci drewna kawałkowego) na węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe.

Organ odwoławczy zauważył jednak, że z treści art. 2 ust. 1 u.d.w. w sposób jednoznaczny wynika, iż dokonana po 11 sierpnia 2022 r. modyfikacja złożonej deklaracji, która spowodowała uzyskanie uprawnienia do pobrania dodatku węglowego sprawia, że dodatek węglowy nie może być przyznany. Wiążący bowiem dla organów administracji jest stan ujawniony przez stronę w złożonej deklaracji na dzień 11 sierpnia 2022 r.

W skardze złożonej na decyzję organu odwoławczego A. K. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji organu drugiej instancji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jej uchylenie.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy), tj. naruszenie:

1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;

2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie drugiej instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.;

3) art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnianie dlaczego.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że z uwagi na nieprzeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz ustalenie niezgodnego z prawdą stanu faktycznego zaskarżona decyzja jest krzywdząca.

Powołując się na art. 3 ust. 3 u.d.w. skarżąca wskazała, że w przypadku modyfikacji żądania przez wnioskodawcę, w szczególności poprzez złożenie kolejnego (skorygowanego) wniosku o wypłatę dodatku węglowego, zastosowanie znajdą przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z kolei z ugruntowanym orzecznictwem, dopóki sprawa administracyjna nie została zakończona decyzją ostateczną strona może zmodyfikować swoje żądanie, a organ administracji publicznej ma obowiązek na nowo ocenić to żądanie w świetle przepisów prawa materialnego, po wyczerpującym ustaleniu stanu faktycznego.

Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami, wprowadzonymi w ustawie z dnia

27 października 2022 r. wnioskodawca, któremu odmówiono wypłaty dodatku węglowego może ponownie złożyć wniosek o jego wypłatę. Prawo do ponownego złożenia wniosku dotyczy w szczególności sytuacji, w której wydana została decyzja odmowna. Należy mieć jednocześnie na uwadze, że nie wyklucza to możliwości ponownego złożenia wniosku przez wnioskodawców, których wnioski zostały pozostawione bez rozpoznania. Organ może wezwać wnioskodawcę do złożenia oświadczenia w przedmiocie rozbieżności w zakresie wypełnionej deklaracji CEEB i wypełnionego wniosku o dodatek węglowy i złożenia wyjaśnienia lub też do sprostowania złożonego wniosku w sposób odpowiadający stanowi faktycznemu.

Strona przywołała treść przepisów regulujących przyznanie przedmiotowego dodatku, w tym przepis art. 3 ust. 3 u.d.w., zgodnie z którym, w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy KPA. To właśnie w sytuacji opisanej w zapytaniu znajdzie zastosowanie ten przepis prawa odsyłający do KPA.

Zgodnie z przepisem art. 50 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień

lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika, na piśmie, jeżeli jest to niezbędne

dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych. Zatem zgodnie z tym przepisem można wezwać wnioskodawcę do złożenia oświadczenia

w przedmiocie rozbieżności w zakresie wypełnionej deklaracji CEEB i wypełnionego wniosku o dodatek węglowy i złożenia wyjaśnienia co było tego przyczyną lub też sprostowania złożonego wniosku w sposób odpowiadający stanowi faktycznemu.

Uzupełnienie w tym trybie wniosku uprawnia organ do: pozytywnego rozpatrzenia wniosku (jeżeli wnioskodawca po wyjaśnieniu spełnia ustawowe przesłanki przyznania świadczenia) lub odmownego załatwienia sprawy (jeżeli w świetle złożonych wyjaśnień wnioskodawca nie spełnia ustawowych przesłanek przyznania dodatku węglowego).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o oddalenie skargi.

Powielając stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo i nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego,

ani procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) określonego przejawu działalności administracji publicznej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. - dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej z przepisami prawa, to jest czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Oceniając wydane w sprawie decyzje w wyżej wskazanym zakresie kognicji Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznał, że wniesiona skarga jest zasadna.

Przedmiotem skargi A. K. uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 23 lutego 203 r. (nr SKO.420.22.2023) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Słupska z dnia 13 grudnia 2023 r. (nr MOPR.VI-5413/9101/DW/12/2022/O), którą odmówiono skarżącej przyznania dodatku węglowego.

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm., dalej jako - "u.d.w." lub "ustawa"), a w szczególności art. 2 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego, jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Poza sporem pozostaje, że dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym do spełniania warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze to jest, kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 u.d.w. węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.

Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (art. 2 ust. 9 i 12 ustawy). Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344) - art. 2 ust. 13 ustawy.

Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 2 ust. 15 ustawy).

Jak stanowi art. 2 ust. 15a ustawy (dodany łącznie z ust. 15b-15e do ustawy na mocy art. 50 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw - Dz.U. z 2022 r., poz. 1967), dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności:

1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519);

2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie:

a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140),

b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140),

c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687),

d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456);

3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).

W myśl art. 2 ust. 15b ustawy, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c ustawy). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d ustawy).

Stosownie do art. 2 ust. 15f ustawy, w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się.

Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 15g ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.

Jak stanowi art. 2 ust. 16 ustawy, przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji.

Przywołane przepisy prawa określają szczegółowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dodatku węglowego. Postępowanie to wszczynane jest co do zasady na wniosek strony, ale także w niektórych przypadkach może być wszczęte z urzędu (art. 2 ust. 15f ustawy).

Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, właściwy organ gminy zobowiązany jest uwzględnić informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie określonych ustawą świadczeń (świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczenia wychowawczego, dodatku osłonowego, dodatku mieszkaniowego), a także dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców. Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, by w toku takiego wywiadu ustalić, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego.

W świetle przywołanych przepisów, nie może budzić wątpliwości, że informacje podane we wniosku o przyznanie dodatku węglowego muszą zostać zweryfikowane przez organ gminy przed wypłatą dodatku węglowego (potwierdzoną informacją o przyznaniu tego dodatku kierowaną do wnioskodawcy), bądź też przed podjęciem decyzji o odmowie przyznania dodatku węglowego.

W realiach rozpoznawanej sprawy do wymaganej prawem weryfikacji przez organy wniosku skarżącego, w ocenie Sądu, nie doszło.

Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych w niniejszej sprawie skarżąca w dniu 25 listopada 2022 r. wystąpiła o przyznanie dodatku węglowego, wskazując że głównym źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego, znajdującego się w budynku jednorodzinnym, jest kocioł na paliwo stałe.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że z uzasadnienia organu pierwszej instancji wynika, że powodem odmowy przyznania skarżącej dodatku węglowego było dokonanie korekty po 11 sierpnia 2022 r. w deklaracji w centralnej ewidencji emisyjności budynków (CEEB). W deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożonej do CEEB 30 czerwca 2022 r., jako rodzaj stosowanych paliw skarżący zaznaczyła drewno kawałkowe. Przy czym, organ pierwszej instancji ustalił również, że w wyniku dokonanej korekty, po 11 sierpnia 2022 r., w deklaracji złożonej do CEEB 25 listopada 2022 r. jako źródło ogrzewania rodzaj stosowanych paliw dopisano (obok drewna) węgiel i paliwa węglopochodne, a także zaznaczono kocioł gazowy/ bojler gazowy/ podgrzewacz gazowy przepływowy/ kominek gazowy. W konsekwencji czego organ ten uznał, że skarżąca nie spełniła ustawowej przesłanki do przyznania dodatku węglowego. Jednocześnie trzeba zaznaczyć, że jak wynika ze znajdujących się w aktach administracyjnych deklaracji złożonych przez skarżącą do CEEB, w pierwszej i drugiej jako źródło ogrzewania wskazano kocioł na paliwo stałe. Natomiast organ drugiej instancji, nawiązując do złożonych przez skarżącą deklaracji podniósł, że drewna kawałkowego nie można uznać za paliwo stałe w rozumieniu ustawy, co wykluczało przyznanie wnioskowanego dodatku. Dokonana zaś zmiana nie może skutkować przyznaniem dodatku gdyż dla organów wiążący jest stan ujawniony przed na dzień 11 sierpnia 2022 r. Powyższego stanowiska organów nie można jednak podzielić, zwłaszcza w sytuacji nie poczynienia przez nie jakichkolwiek ustaleń odnośnie głównego źródła spalania, okoliczności ważnej z punktu widzenia prawidłowości rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Niewątpliwie ustalenie przez organy w toku sprawy, że budynek jednorodzinny skarżącej ogrzewany jest przez urządzenie grzewcze zasilane drewnem stoi na przeszkodzie przyznania dodatku węglowego. Podobnie, jak w przypadku ustalenia, że głównym źródłem ogrzewania nie jest węgiel lub substancje węglopodobne.

Jednak - co istotne - przedmiotowe okoliczności nie zostały ustalone w toku przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania i nasuwają uzasadnione wątpliwości. Z dokonanej natomiast przez skarżącą korekty wynikało, że stosowanym paliwem, oprócz drewna kawałkowego, jest również węgiel i paliwa węglopochodne, a mimo to organ pierwszej instancji ograniczył się de facto w swoich rozważaniach tylko do okoliczności dokonania korekty po 11 sierpnia 2022 r., bez próby poczynienia wyjaśnień w tym zakresie. Natomiast organ odwoławczy automatycznie zaaprobował stanowisko organu pierwszej instancji. Wobec zaś treści dokonanej korekty a zarazem braku jakichkolwiek ustaleń, nie można wykluczyć, że w rzeczywistości rodzajem paliwa stosowanym przez skarżącą jest węgiel lub jego pochodne. Organ drugiej instancji zignorował tę okoliczność i nie doprowadził do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego.

Tym samym podjęte rozstrzygnięcia zostały wydane przedwcześnie.

Przy czym, organy obu instancji całkowicie pominęły treść art. 79a k.p.a. Dostrzec bowiem należy, że z akt administracyjnych nie wynika, aby organy poinformowały wcześniej skarżącą stosownie do obowiązku wynikającego z art. 79a ustawy k.p.a. o możliwości wydania decyzji niezgodnej z żądaniem strony poprzez wskazanie przesłanek zależnych od strony, które w ocenie organu na dzień wysłania informacji nie zostały spełnione lub wykazane.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że nie można co do zasady uznać za niedopuszczalne dokonanie korekty (uzupełnienia) deklaracji w zakresie rodzaju stosowanego paliwa, po dniu 11 sierpnia 2022 r., zwłaszcza że z materiału zgromadzonego w sprawie nie wynika aby powyższa korekta wynikała z rzeczywistej zmiany rodzaju stosowanego paliwa, do której doszło po złożeniu pierwszej deklaracji. Ponadto, skarżąca zarówno w pierwszej, jak i w drugiej deklaracji, zaznaczył jako źródło kocioł na paliwo stałe, w drugiej dopiero dodała kocioł gazowy/ bojler gazowy/ podgrzewacz gazowy przepływowy/ kominek gazowy. Trudno przy tym również przyjąć, że wskazany we wniosku budynek jednorodzinny jest ogrzewany przy pomocy drewna kawałkowego. Dlatego skupienie się w decyzji organu pierwszej instancji (podobnie jak przez organ odwoławczy) jedynie na dokonaniu przez skarżącą korekty deklaracji po dacie 11 sierpnia 2022 r., co miało ten organ w jego ocenie obligować do odmowy przyznania świadczenia w formie dodatku węglowego, nie można w realiach rozpoznawanej sprawy zaakceptować. Ponadto, stanowisko organów nie zasługuje na uwzględnienie wobec treści przytoczonych wyżej przepisów. Dokonana bowiem wykładnia art. 2 ust. 1 u.d.w. prowadzi do rezultatów sprzecznych z celem wprowadzenia wskazanego przepisu jakim jest zagwarantowanie przyznania dodatku węglowego tym osobom, które faktycznie ogrzewają swoje gospodarstwo domowe węglem. Organy zajęły bowiem stanowisko, że wskazana w powołanym przepisie data, to jest 11 sierpnia 2022 r. stanowi jedyny wyznacznik dla weryfikacji źródła ogrzewania danego gospodarstwa domowego poprzez sprawdzenie jakie źródło ogrzewania figurowało w tej dacie w centralnej ewidencji emisyjności budynków. Dokonana wykładnia wskazanego przepisu jest błędna.

Z literalnego brzmienia wskazanego przepisu art. 2 ust. 1 u.d.w., w ocenie Sądu przede wszystkim nie wynikają przyjęte przez organ wnioski, to jest powiązanie go z art. 15 u.d.w. w ten sposób, iż przyjęto, że dokonywana przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta weryfikacja wniosku o dodatek węglowy, o której mowa w tym przepisie w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, musi i może być dokonywana przez organ jedynie poprzez ustalenie jakiego rodzaju źródło ogrzewania figurowało w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. Przedmiotowe stanowisko, w ocenie Sądu, nie tylko nie znajduje uzasadnienia w literalnej treści art. 2 ust. 1 w związku z art. 15 u.d.w., ani nie uzasadnia go cel wprowadzenia wskazanych przepisów, ale przede wszystkim wprost przeczy mu treść art. 15a-15e cyt. ustawy.

Należy podkreślić, że regulacja przewidziana w przytoczonym wyżej art. 2 ust. 15a ustawy została wprowadzona z dniem 20 września 2022 r. na mocy powołanej wyżej ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, zaś art. 52 ustawy zmieniającej stanowi, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 50 stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że skoro postępowanie zainicjowane zostało wnioskiem skarżącej o przyznanie dodatku węglowego złożonym w dniu 25 listopada 2022 r., organy rozpoznając przedmiotowy wniosek miały obowiązek respektować treść art. 15a-15e ustawy u.d.w.

Z kolei przytoczone wyżej przepisy art. 2 ust. 15f i 15g ustawy o dodatku węglowym zostały wprowadzone z dniem 3 listopada 2022 r. na mocy ustawy z 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2236), której art. 31 ust. 1 nakazuje również do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, prowadzonych na podstawie ustawy o dodatku węglowym, stosować przepisy w nowym brzmieniu. Wszystkie ww. przepisy obowiązywały już w dacie orzekania przez organ odwoławczy.

Zdaniem Sądu, całokształt powołanych regulacji pozwala dojść do wniosku, że zmierzają one, przy odformalizowaniu procedury, do objęcia pomocą finansową w postaci dodatku węglowego jak największej liczby gospodarstw domowych, uprawniając, a jednocześnie obligując, organy gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) do wnikliwego, wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej, w tym w zakresie źródeł ciepła rodzaju stosowanych paliw w gospodarstwach domowych i to nie tylko tych, co do których wpłynął wniosek o wypłatę dodatku węglowego, ale także tych, co do których organ jest w posiadaniu informacji wskazujących na to, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy.

Jak wskazuje się w uzasadnieniu projektu ustawy (druk IX.2471) cyt.: "Projektowana regulacja ma na celu zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału. Proponowane wsparcie finansowe w postaci dodatku węglowego wspomoże budżety domowe oraz zwiększy poczucie bezpieczeństwa energetycznego i socjalnego. Tym samym przyczyni się do ograniczenia negatywnych skutków sytuacji międzynarodowej na te z gospodarstw domowych, dla których główne źródło ciepła zasilane jest paliwami stałymi. Proponowane rozwiązania związane z wypłatą dodatku węglowego uzupełniono o inne regulacje, o tożsamym celu, czyli zwiększeniu bezpieczeństwa energetycznego państwa."

W rezultacie, przepisy ustawy o dodatku węglowym zobowiązują organ do ustalenia, np. w drodze wywiadu środowiskowego rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego w gospodarstwach domowych prowadzonych na terenie gminnym, jak również rodzaju paliwa używanego do ogrzewania budynków w tych gospodarstwach. Wobec braku szczegółowych ustaleń organów w powyższym zakresie, wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia należy ocenić, jak już podniesiono, jako wydane przedwcześnie. Przepisy ustawy wyposażają bowiem właściwe organy gminy w bardzo szeroki wachlarz uprawnień procesowych po to, by umożliwić udzielenie pomocy w postaci dodatku węglowego jak największej liczbie gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.

Co więcej, dodatek węglowy może zostać przyznany nawet osobie, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, jak i osobie w gospodarstwie domowym, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 (zob. art. 2 ust. 15 f i ust. 15g ustawy).

Ponadto, mając na uwadze, że w złożonym wniosku o przyznanie dodatku węglowego skarżąca pod groźbą odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń wskazała, że ogrzewa gospodarstwo domowe kotłem na paliwo stałe w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w., poczynione przez organy ustalenie należało również z tych względów uznać za niewystarczające dla dokonania oceny wniosku skarżącego. Wobec niezgodności pomiędzy treścią oświadczenia skarżącego, a treścią ujawnioną w centralnej ewidencji emisyjności budynków zaistniały bowiem wątpliwości co do faktycznego źródła jakim ogrzewane jest gospodarstwo domowe skarżącej. Wątpliwości te powinny być w sprawie jednoznacznie rozstrzygnięte jako mające charakter istotny w świetle treści art. 2 ust. 1 u.d.w. Szczególnie, że w sprawie dostrzeżono, że deklaracja dotycząca źródła ogrzewania została zmieniona.

Podsumowując, z treści przywołanych przepisów wynika więc, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień dnia 11 sierpnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy ważny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 u.d.w. może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały przykładowo wymienione w art. 15a ustawy. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma w tym zakresie charakter otwarty.

Przy czym zachowanie się organów w rozpoznawanej sprawie w ocenie Sądu jest nie do zaakceptowania tak w świetle art. 15a i następnych ustawy o dodatku węglowym, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego, wynikających z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako "k.p.a."). Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania tak z urzędu jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy nie sprostały wskazanym w art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. obowiązkom.

Z powyższych względów z uwagi na błędną wykładnię art. 2 ust. 1 w związku z art. 15 u.d.w. oraz naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 15a i następnych ustawy u.d.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Wskazania co dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie dodatku węglowego powinno zatem nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 1, art. 15, art. 15 a-15e ustawy u.d.w. oraz ogólnych zasad postępowania dowodowego, gdzie zadaniem organów będzie jednoznaczne ustalenie głównego źródła ogrzewania budynku jednorodzinnego zajmowanego przez wnioskodawczynię na podstawie już posiadanych informacji oraz rozważenie przeprowadzenia w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej. Rozpoznając ponownie sprawę organy będą miały zatem na uwadze poczynione uwagi i następnie wydadzą stosowne rozstrzygnięcie należycie je uzasadniając.