Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 191/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 95 ust. 1, art. 96, art. 103 ust. 3, art. 134 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 291
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.
article: art. 61z par. 1 i 2,art. 128
journal: Dz.U. 2015 poz 2082
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jedn.
article: art. 7, art. 9, art. 79a par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 maja 2023 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J. W. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 30 września 2022 r., który wpłynął 06-10-2022r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w P. J. W. (zwana dalej: stroną, wnioskodawczynią, skarżącą) wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem M. W..

Decyzją z dnia [...] października 2022 r. Burmistrz P. odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4.

Z ustaleń organu I instancji wynika, że M. W. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 20.06.2022r. Powyższe orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane na czas określony tj. do dnia 30.09.2024r przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G.. Natomiast z w/w orzeczenia wynika, że jego niepełnosprawność istnieje od 62-go roku życia. Z wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawczyni należcie sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem.

Od 1 lutego 2021 r. strona pobiera emeryturę z ZUS. W dniu 07.10.2022r wezwano J. W. do organu celem złożenia niezbędnych wyjaśnień mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. W dniu 09.10.2022 r. wnioskodawczyni stawiła się w Ośrodku Pomocy Społecznej. Organ zobowiązał stronę do złożenia do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. W oświadczeniu złożonym w dniu 19.10.2022 r. strona podała, że nie dokona zawieszenia prawa do przyznanego świadczenia emerytalnego, z uwagi na sytuację materialną swojej rodziny. Oświadczyła, że "w momencie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego złoży do organu rentowego wniosek o zawieszenie emerytury". Strona dostarczyła do organu decyzję o waloryzacji emerytury z dnia [...].03.2022 r., z której wynika, że pobierana emerytura jest w wysokości niższej od wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie organu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje skarżącej z dwóch powodów:

- niepełnosprawność męża nie powstała do ukończenia 25 roku życia (art. 17 ust. 1b pkt. 1 i 2)

- opiekun osoby wymagającej opieki jest uprawniony do emerytury ( art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.).

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła J. W. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust lb pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust 1 Konstytucji RP.

b) naruszenie art. 17 ust. 5 pkt. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania przez Odwołująca emerytury pozbawia Ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 9 K.p.a. w zw. z art. 79a K.pa. oraz art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 K.pa., poprzez zaniechanie jednoznacznego poinformowania Odwołującej, o uznaniu okoliczności pobierania przez nią emerytury za negatywną przesłankę ustalenia jego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zobowiązania Odwołującej do usunięcia takiej przesłanki poprzez przedłożenie w toku postępowania dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa do emerytury, tym samym nie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez osobę pobierającą emeryturę skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Wskazując na powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i bezpośrednie przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2016.23 j.t.) w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2015.114 j.t.) oraz art. 61z § 1 i 2, art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. — Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U.2015.2082) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji powołał się na przepisy regulujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz wskazał na przesłanki negatywne. Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji, że przesłanką negatywną jest fakt powstania niepełnosprawności męża skarżącej nie później niż do ukończenia 25 roku życia, lecz uznało, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest to, że strona ma ustalone prawo do emerytury i nie zrezygnowała z jej pobierania (art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych). Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego może wystąpić osoba, która nie tylko sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ale przede wszystkim że jest ona sprawowana w takim wymiarze, że jest zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia. W przypadku ustalenia, że Skarżąca spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego organy administracji właściwe w sprawie powinny poinformować o tym Stronę i wskazać potrzebę złożenia do organu emerytalno — rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury czy renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. emerytury i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zawieszenie tego prawa będzie skutkować wstrzymaniem wypłaty świadczenia poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty. Zawieszenie prawa do emerytury czy renty eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W niniejszej sprawie Strona złożyła do akt oświadczenie, że nie zrezygnuje z pobieranej emerytury, a zatem strona dokonała wyboru świadczenia.

Kolegium wskazało, że warunkowe oświadczenie na przyszłość i niepewne o zawieszeniu emerytury w przypadku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie wypełnia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niemniej warunek rezygnacji z emerytury w związku ze sprawowaną opieką nad członkiem rodziny jest bezwzględny i nie może być warunkowany.

Pismem z dnia 13 stycznia 2023 r. pełnomocnik skarżącej wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższą decyzję zarzucając jej:

1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) naruszenie art. 17 ust. 5 pkt. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania przez Skarżącą emerytury pozbawia ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. art. 9 K.p.a. w zw. z art. 79a K.p.a. oraz art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a., poprzez zaniechanie jednoznacznego poinformowania Skarżącej, o uznaniu okoliczności pobierania przez Skarżącą emerytury za negatywną przesłankę ustalenia Jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zobowiązania Skarżącej do usunięcia takiej przesłanki poprzez przedłożenie w toku postępowania dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa do emerytury, tym samym nie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez osobę pobierającą emeryturę skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik wniósł o:

1. o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji.

2. o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

3. na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożyła strona skarżąca, a organ, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego aktu stanowią przepisy u.ś.r. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Natomiast w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.

W przedmiotowej sprawie nie było kwestionowane, iż wymagający opieki – mąż Skarżącej posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (orzeczenie z dnia [...].09.2022 r.), jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, a opiekę nad nią sprawuje zamieszkująca wraz z nim Skarżąca, będąca jego żoną, która ma ustalone prawo do emerytury.

Organ I instancji odmówił stronie skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na męża z dwóch powodów:

1) brak spełnienia przesłanki dotyczącej wieku w jakim powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki (niepełnosprawność istnieje od 62-go roku życia).

2) Skarżąca jako z którego pomimo pouczenia o możliwości dokonania wyboru poprzez zawieszenie prawa do emerytury tego nie uczyniła i oświadczyła, że z uwagi na trudną sytuację materialną rodziny, dokona zawieszenia z chwilą przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.

Z kolei SKO pomimo wskazania w podstawie prawnej decyzji art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2015.114 j.t.) oraz art. 61z § 1 i 2, art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. — Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U.2015.2082) to z treści uzasadnia wynika, że postawą odmowy jest wyłącznie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., przyjmując, że strona ma ustalone prawo do emerytury i nie zrezygnowała z jej pobierania nadto wskazało, że warunkowe oświadczenie na przyszłość i niepewne o zawieszeniu emerytury w przypadku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie wypełnia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji po pierwsze wskazać należy, iż niewątpliwie SKO słusznie uznało stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie interpretacji i zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. za błędne. Sąd wyjaśnia w tym miejscu, iż w wyroku z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 Trybunał Konstytucyjny uznał, iż w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, przepis art. 17 ust. 1 b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, jak w przypadku męża Skarżącej, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Powyższe oznacza, iż w odniesieniu do tych osób, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Odnosząc się do stanowiska SKO wskazać należy, że ugruntowany już pogląd orzecznictwa wskazuje, na że nie sposób znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Za zróżnicowaniem sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegającym na pozbawieniu świadczenia pielęgnacyjnego tych z nich, którzy otrzymują świadczenia niższe, wymienione w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., nie przemawia stan finansów państwa. Świadczy o tym wprowadzenie w ostatnich latach nowych programów przyznających w dużej skali świadczenia socjalne (świadczenie wychowawcze, świadczenia z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego) oraz zapowiedzi daleko idącego rozszerzenia takich programów w najbliższym czasie (wyroki NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20 i z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 2010/20, z dnia 24 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 2631/20 publ. www.nsa.gov.pl). Należy zatem – zdaniem NSA – "opowiedzieć się za funkcjonalną i prokonstytucyjną wykładnią art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. wyrażaną w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano na stanowisko, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291, dalej: u.e.r.f.u.s.), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 u.e.r.f.u.s.) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw.

Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. Biorąc jednak pod uwagę przedstawione powyżej zasady konstytucyjne uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. W orzecznictwie podnosi się, że ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego".

W ocenie Sądu, co należy podkreślić, zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 §1 K.p.a.) Istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma także zasada informowania wyrażona w art. 9 K.p.a., w świetle której organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Z art. art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że istotną cechą osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wskazywał, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt P 41/09, OTK-A 2011/3/25).

Ostatnia linia orzecznicza wskazuje, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a jedyną negatywna przesłanką jest np. pobieranie emerytury, bądź renty, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury, bądź renty i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ zawsze powinien stronę dokładnie poinformować. Obowiązek informowania stron wynika – jak już wyżej wskazano - z art. 9 K.p.a. ale także z art. 79a § 1 K.p.a.

W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji co prawda ogólnie informował skarżącą o możliwości zawieszenia emerytury, zaś skarżąca uznała, że nie chce tego czynić z uwagi na trudną sytuację materialną rodziny i w momencie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego złoży do organu rentowego wniosek o zawieszenia emerytury. Z akt sprawy wynika także, że pouczenie i informacja skierowane dla skarżącej zawarte w wezwaniu do stawiennictwa w siedzibie organu z dnia 7 października 2022 r. były tak bardzo ogólne i lakoniczne zawierały ostrzeżenia dotyczące zmiany sytuacji mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych (art. 28 ust. 1 u.ś.r.), że nie można wykluczyć, że Skarżąca nie została zapoznana ze wszystkimi aspektami sprawy. Z treści jej oświadczenia jednoznacznie wynika, że obawia się utraty środków do życia jakie daje jej rodzinie otrzymywana emerytura i że stan ten może być przez bliżej nieokreślony czas (do wydania decyzji przyznającej jej świadczenie pielęgnacyjne). Również m.in. z treści odwołania wynika, że Skarżącej nie zostało wyjaśnione, że złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie pobieraj emerytury jest przesłanką negatywną do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem strony skarżącej nie została ona należycie pouczona, że tylko i wyłącznie w przypadku zawieszenia prawa do emerytury możliwe jest przyznanie wnioskowanego świadczenia, a nadto nie stwierdzono jednoznacznie, że strona spełnia wszystkie przesłanki do uzyskania żądanego świadczenia a jedną przeszkodą do jego uzyskania pozostaje tylko posiadane prawo do emerytury.

Zdaniem Sądu stanowisko organu odwoławczego, iż jedyną przesłanką do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było nie zrezygnowanie przed organem rentowym z emerytury, nie stało na przeszkodzie by to organ odwoławczy w sposób wyczerpujących i niebudzący obawy Skarżącej, że pozostanie bez środków do życia udzielił wyczerpujący wyjaśnień i tak zorganizował postępowania, by osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne nawet przez jeden dzień nie została pozbawiona środków do życia. Zatem nie może dziwić stanowisko Skarżącej, że zawieszenie prawa do emerytury uzależniała od wcześniejszego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W sytuacji lakonicznych i ogólnych pouczeń skarżąca mogłaby nie mieć pewności, że jeśli zawiesi emeryturę, to otrzyma niezwłocznie świadczenie pielęgnacyjne.

Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu odmowa przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia jest przedwczesna.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno jednoznacznie poinformować i pouczyć stronę o jej prawach oraz konsekwencjach swych wyborów, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą przyznania wnioskowanego świadczenia jest pobieranie emerytury, a dla jej usunięcia niezbędne jest przedstawienie decyzji organu emerytalnego o wstrzymaniu wypłaty emerytury, zaś przedstawienie takiej decyzji będzie stanowić podstawę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno – rentowym (art. 7b K.p.a.), by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20).

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) orzeczono jak w wyroku. O kosztach postepowania rozstrzygnął na podstawie art. 200 P.p.s.a.