Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 192/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 3, art. 98 ust. 1 i 3 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151, art. 145 § 1 pkt 11 lit c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Mariola Kowalska sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant sekretarz sądowy Dominik Więckowski po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] i [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 października 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 668/19 w sprawie ze skargi [...] i [...] na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 9 lipca 2019 r., nr IGR-VIII.7581.66.2019.KT w przedmiocie odszkodowania za działkę 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Kętrzyńskiego z dnia 27 maja 2019 r., nr GKN-N.683.6.2018; 2. zasądza od Wojewody Warmińsko-Mazurskiego na rzecz [...] i [...] solidarnie kwotę 1240 (tysiąc dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 października 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 668/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę [...] i [...] na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 9 lipca 2019 r., nr IGR-VIII.7581.66.2019.KT w przedmiocie odszkodowania za działkę.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną do Sądu I instancji decyzją Wojewoda Warmińsko-Mazurski utrzymał w mocy decyzję Starosty Kętrzyńskiego z dnia 27 maja 2019 r. nr GKN-N.683.6.2018 którą odmówiono ustalenia na rzecz [...] i [...] odszkodowania za działkę oznaczoną nr [...] o pow. 0,0101ha, obręb nr 4, miasto [...], położoną przy ulicy [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że skoro w decyzji podziałowej zastosowano art. 93 ust. 3 u.g.n., to nie mógł równocześnie mieć zastosowania art. 98 ust. 1 u.g.n. i dlatego tego przepisu decyzja podziałowa nie powołuje. Podkreślono, że skutkiem prawnym rozwiązania zawartego w art. 98 ust. 1 u.g.n. jest utrata prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego działek wydzielonych pod drogi publiczne, przy czym zgodnie z art. 98 ust. 2 u.g.n. właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział. Natomiast w księdze wieczystej, dotyczącej m.in. działki nr [...], jako właściciele nadal są wpisani odwołujący się, a ponadto wpisana jest służebność przejazdu i przechodu do działki nr [...]. Zaznaczono, że to strony wystąpiły z wnioskiem o dokonanie podziału działki nr [...], który to wniosek został uwzględniony, ale decyzja nie została wydana w trybie art. 98 ust. 1 u.g.n. Podkreślono, że strona nie zakwestionowała tego rozstrzygnięcia, tj. nie składała odwołania co do przyjętego w decyzji podziałowej charakteru wydzielonych działek gruntu i tym samym decyzja ta stała się ostateczna. Zatem, skoro organ dokonał na wniosek właściciela podziału nieruchomości, stosując podstawę prawną określoną w art. 96 ust. 1 w związku z art. 93 ust. 1, 2 i 3, art. 97 ust. 1, 1 a, 1 b u.g.n. to oznacza, że właściciel wyraził zgodę na taki podział, zapewniając skomunikowanie nowo powstałych działek z drogą publiczną poprzez działki, na których zostanie ustanowiona służebność drogowa.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższą decyzję wnieśli [...] i [...].

Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Przedmiotem skargi jest decyzja o odmowie wypłaty odszkodowania za działkę, która zdaniem skarżących została wyodrębniona pod drogę publiczną i przeszła na własność właściciela drogi. Jednakże z treści decyzji podziałowej nie wynika, aby działka nr [...] z mocy prawa miała przejść na własność gminy, czy też tym bardziej województwa, z którym skarżący prowadzili negocjacje. Ta okoliczność przesądza o braku podstaw do ustalenia i wypłaty odszkodowania. Wydzielona działka, na której istnieje możliwość, czy też wręcz obowiązek ustanowienia służebności gruntowej, nie może mieć bowiem charakteru drogi publicznej. W decyzji nałożono na skarżących obowiązek ustanowienia na przedmiotowej działce służebności drogowej - w przypadku zbycia działki [...] - w celu zapewnienia dostępu do drogi publicznej. Zatem z treści rozstrzygnięcia wynika, że organ administracji zastosował unormowanie z art. 99 u.g.n. które koresponduje z art. 93 ust. 3 u.g.n., a nie unormowanie z art. 98 u.g.n. Przewidziane zaś w art. 98 ust. 3 u.g.n. prawo do uzyskania odszkodowania dotyczy wyłącznie działek wydzielonych w wyniku dokonanego podziału pod drogi publiczne. Przy czym przepis ten dotyczy zarówno dróg, które mają powstać, jak i dróg istniejących.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiedli [...] i [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 11 lit. c) p.p.s.a. w związku z naruszeniem przez organy administracji publicznej w toku postępowania art. 6 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej Decyzji Organu lI instancji w całości i oddalenie skargi wniesionej przez Skarżąca w całości, w sytuacji, gdy Organ II instancji dopuścił się naruszenia art. 6 k.p.a. poprzez

- uzależnienie wydania Decyzji przyznającej odszkodowanie za wywłaszczoną działkę od przesłanki niewskazanej w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, w tym w szczególności niewskazanej ani w art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n., ani w art. 129 ust. 5 pkt 1) u.g.n, ani w żadnym innym przepisie tej ustawy, a w konsekwencji rażące naruszenie zasady praworządności,

2. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w związku z naruszeniem przez organy administracji publicznej w toku postępowania art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 7b k.p.a. w zw. z naruszeniem art. 98 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982 r. (Dz.U. Nr 19. poz. 147, dalej jako "u.k.w.h.") poprzez nieuchylenie zaskarżonej Decyzji Organu II instancji w całości i oddalenie skargi wniesionej przez Skarżąca w całości, w sytuacji, gdy Organ II instancji dopuścił się naruszenia art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 7b k.p.a. w zw. z art. 98 ust. 2 ugn. w zw. z art. 35 ust. 1 u.k.w.h. poprzez:

- rażące naruszenie zasady praworządności oraz zaufania do organów administracji publicznej przez Organ II instancji, w tym poprzez niepodjęcie jakiejkolwiek współpracy między organami administracji publicznej w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, a w konsekwencji poprzez całkowicie sprzeczne z zasadami praworządności oraz zaufania do organów administracji publicznej skorzystanie przez Organ II instancji z zaniechania organów administracji publicznej w zakresie obowiązku złożenia wniosku o ujawnienie w księdze wieczystej praw Województwa Warmińsko-Mazurskiego do działki [...] wydzielonej pod drogę publiczną, w sytuacji gdy konieczność złożenia takiego wniosku jest wprost nakazana w art. 98 ust. 2 u.g.n. w zw. z art, 35 u.k.w.h., a organy administracji publicznej dysponowały podstawą do dokonania wpisu praw Województwa Warmińsko-Mazurskiego do księgi wieczystej (tj. dysponowały ostateczną decyzją zatwierdzającą podział nieruchomości z dnia 4 września 2018 r. "decyzja podziałowa")

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 98 ust. 1 i 3 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 1) u.g.n. przez ich błędną wykładnię polegającą na wadliwym przyjęciu przez Sąd, że w przypadku wydania ostatecznej decyzji podziałowej, działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne przechodzą z mocy prawa na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa, tylko w sytuacji, gdy w decyzji podziałowej, jako podstawa prawna wydania decyzji wskazany był przepis art. 98 ust. 1 u.g.n., podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do przyjęcia, że działki te przechodzą z mocy prawa na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna, niezależnie od powołania w podstawie prawnej takiej decyzji art. 98 ust. 1 u.g.n. i niezależnie od zamieszczenia w sentencji takiej decyzji, bądź w jej uzasadnieniu takiej podstawy czy nawet informacji o przejściu własności na gminę, powiat, województwo lub Skarb Państwa, gdyż skutek w postaci przejścia własności działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne następuje z mocy samego prawa i jest niezależny od jakiegokolwiek orzeczenia organów administracji publicznej w tym zakresie,

2. art. 98 ust. 1 i 3 w zw. z art. 93 ust. 3 u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że podział działki gruntu dokonany na podstawie art. 93 ust. 3 u.g.n. wyklucza możliwość zastosowania do tej samej działki art. 98 ust. 3 u.g.n., podczas gdy art. 98 ust. 1 u.g.n. dotyczy wszystkich działek wydzielonych pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, bez względu na to, czy jednocześnie z wydzieleniem działki pod drogę publiczną następuje wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, a w konsekwencji naruszenie art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n. w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 1) u.g.n. poprzez ich błędne niezastosowanie i bezzasadne uznanie przez Sąd, że nie zasługuje na uwzględnienie wniosek o ustalenie odszkodowania za działkę oznaczoną numerem [...] dla której Sąd Rejonowy w Kętrzynie prowadzi księgą wieczystą nr KW OL1K/00038622/0, w sytuacji, gdy w realiach przedmiotowej sprawy zostały wypełnione wszystkie przesłanki do ustalenia odszkodowania, wynikające ze wskazanych przepisów, tj. działka [...] została wydzielona pod drogę publiczną główną z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek jej właścicieli, a decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.

Już na wstępie realizowanej sądowoadministracynej kontroli instancyjnej należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami z dnia: 11 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1839/19 oraz 20 grudnia 2022 r. sygn. akt I OSK 2499/19 rozpoznał skargi kasacyjne skarżących wniesione od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odpowiednio z dnia: 9 kwietnia 2019 r. (sygn. akt. II SA/Ol 194/19) oraz 18 czerwca 2019 r. (sygn. akt. II SA/Ol 312/19).

W sprawach zakończonych wyrokiem NSA z dnia 11 sierpnia 2022 r. spór dotyczył zasadności żądania odszkodowania za działkę nr [...], natomiast wyrokiem NSA dnia 20 grudnia 2022r. spór dotyczył zasadności żądania odszkodowania za działkę [...].

Wskazywane wyżej działki gruntu powstały na skutek – uprzedniego – wydania na wniosek skarżących przez Burmistrza Miasta Kętrzyn decyzji warunkowej z dnia 14 listopada 2012 r., zatwierdzającej podział nieruchomości gruntowej położonej w Kętrzynie przy ul. Budowlanej, oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 4.3504 ha, w wyniku którego powstały nowe działki o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], pod warunkiem, że przy zbywaniu wydzielanych działek nr [...], [...], [...] i [...], do czasu budowy przewidzianych w planie miejscowym dróg publicznych, zostanie im zapewniony dostęp do drogi publicznej przez ustanowienie odpowiednich służebności drogowych w obrębie wydzielanych działek gruntu nr [...], [...] lub [...] albo w obszarze innych działek powstałych w wyniku tego podziału.

Jak wynika z akt administracyjnych przedstawionych przez organ w rozpoznawanej niniejszym przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawie – działka nr [...] – powstała na skutek podziału zatwierdzonego decyzją warunkową Burmistrza Miasta Kętrzyna z dnia 4 września 2018 r. zgodnie ze zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Kętrzyn, podjętą przez Radę Miejska w Kętrzynie uchwałą nr XXXVII/241/04 z dnia 25 marca 2009 r.

Decyzją warunkową z dnia 4 września 2018r. Burmistrz Miasta Kętrzyna zatwierdził podział działki gruntu nr [...] o pow. 0,1320 ha na działki o nr [...] o pow. 0,1219 ha oraz o nr [...] o pow. 0,0101 ha pod warunkiem, że przy zbywaniu działki nr [...] zostanie jej zapewniony dostęp do drogi publicznej tj. ul. [...] poprzez ustanowienie służebności drogowej na działce nr [...]. Działka nr [...] stanowi – co jest bezsporne – teren w całości zlokalizowany w zasięgu obszaru funkcyjnego KD (G)–1 stanowiącego rezerwę terenu przewidzianego na realizację i utrzymanie pasa drogowego klasy drogi głównej – ulicy [...]. Działka nr [...] ma dostęp do drogi publicznej poprzez położenie wzdłuż pasa drogowego ulicy [...] (por. M. Wolanin, Komentarz, [w:] J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2021, s. 55–60).

Powyższe pozwala przyjąć, że stan faktyczny i prawny spraw zakończonych wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 11 sierpnia 2022 r. I OSK sygn. akt 1839/19 oraz 20 grudnia 2022 r. sygn. akt I OSK 2499/19 jest tożsamy ze stanem faktycznym i prawnym niniejszej sprawy, tj. dotyczącym działki nr [...].

Podzielając stanowisko wyrażone w uzasadnieniach w/w wyroków NSA z dnia 11 sierpnia 2022r. oraz dnia 20 grudnia 2022 r. wskazać należy, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych, przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W takiej sytuacji zasadą winno być rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutów procesowych, jednak z uwagi na to, iż zarzuty podniesione w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. odwołują się do skutków nieprawidłowego zastosowania prawa materialnego to ocenę zasadności kasacji wypada rozpocząć od zarzutów naruszenia prawa materialnego. Rozstrzygnięcie w kwestii zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego będzie miało wpływ na wynik oceny zarzutów naruszenia przepisów procesowych.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje prawidłowość odmowy ustalenia odszkodowania za działkę [...], powstałą w wyniku podziału dokonanego decyzją Burmistrza z 4 września 2018 r. Podziału wydzielającego przedmiotową działkę dokonano na podstawie art. 96 ust. 1 w zw. z art. 93 ust. 1 – 3, art. 97 ust. 1 ust. 1a, ust. 1b u.g.n., przy czym jak wynika z akt sprawy, przedmiotowa działka znajduje się na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod drogę publiczną (teren w całości zlokalizowany w zasięgu obszaru funkcyjnego KD (G)–1 stanowiącego rezerwę terenu przewidzianego na realizację i utrzymanie pasa drogowego klasy drogi głównej – ulicy [...] (por. E. Bończak–Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2023, s. 86–91).

Zatem problemem w sprawie pozostaje kwestia możliwości ustalenia odszkodowania za grunt, który z mocy prawa przeszedł na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w trybie art. 98 ust. 1 u.g.n., choć w samej decyzji podziałowej, przy podziale dokonanym na wniosek właściciela, nie jest wskazany jako podstawa prawna art. 98 ust. 1 u.g.n., ale m.in. art. 93 u.g.n.

Z regulacji art. 98 ust. 1 u.g.n. wynika, w sytuacji podziału nieruchomości na wniosek jej właściciela, obowiązek organ administracji wydzielenia części działki pod drogę publiczną, jeżeli takie jest przeznaczenie nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Nie budzi przy tym zastrzeżeń stwierdzenie, iż podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego, przy czym zgodność ta dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu (art. 93 ust. 1 i 2 u.g.n.). Tym samym, dla konieczności wydzielenia w decyzji podziałowej części działki pod drogę publiczną, nie mają znaczenia plany inwestycyjne właściciela nieruchomości ale także zarządcy drogi. Kluczowe pozostaje wyłącznie przeznaczenie gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Istotny jest skutek prawny owego obowiązku organu wydzielenia działki pod drogę publiczną i tryb, w jakim skutek ów następuje. Przepis art. 98 ust. 1 u.g.n. wskazuje, iż skutek ten następuje z mocy samego prawa, a zatem dla swej ważności nie potrzebuje jakichkolwiek dalszych działań, w szczególności potwierdzenia w treści orzeczenia organów administracji lub sądów. Natomiast skutkiem prawnym, o których mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n., jest utrata własności (użytkowania wieczystego) działek wydzielonych pod drogi publiczne. Podkreślić należy, że utrata własności (użytkowania wieczystego) działek wydzielonych pod drogi publiczne pozostaje konsekwencją decyzji podziałowej i nie ma na nią wpływu ani dotychczasowy właściciel (użytkownik wieczysty) nieruchomości, ani organ orzekający o zatwierdzeniu podziału nieruchomości, ani też Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, na których rzecz następuje nabycie prawa własności gruntu wydzielonego pod drogę publiczną.

Istotne jest także i to, że do oceny skutku, o którym mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n. uprawniony jest organ administracji w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest ustalenie odszkodowania. Skutek przejścia na Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego prawa własności gruntu, w warunkach powyższego przepisu, jest bowiem przesłanką ustalenia w drodze decyzji administracyjnej odszkodowania, a zatem ocena jego spełnienia mieści się w kompetencjach organu administracji publicznej. Dla przyznania odszkodowania w świetle art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n. organ musi zbadać wyłącznie czy wskutek decyzji podziałowej nastąpiło wydzielenie działki pod drogę publiczną. Zaistnienie skutku w postaci przejścia z mocy prawa własności nieruchomości jest wyłącznie konsekwencją wydzielenia działki pod drogę publiczną (zob. wyrok NSA z dnia 2 października 2019 r., I OSK 159/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazać należy w tym miejscu, że organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji wprost wskazał, że sporna działka stała się własnością jednostki samorządu terytorialnego (s. 5 decyzji Starosty Kętrzyńskiego z dnia 27 maja 2019 r. nr GKN-N.683.6.2018).

Trafne są zatem zarzuty kasacyjne naruszenia art. 98 ust. 1 i 3 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 1) u.g.n. oraz art. 98 ust. 1 i 3 w zw. z art. 93 ust. 3 u.g.n. w zakresie błędnej oceny skutków prawnych decyzji podziałowej, w sytuacji gdy z niekwestionowanych okoliczności sprawy wynika, iż przedmiotowa działka wyznaczona została pod drogę publiczną, zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w konsekwencji, z uwagi na charakter drogi publicznej przewidzianej w miejscowym planie, przeszła na własność jednostki samorządu terytorialnego, przez co skarżący utracili do niej tytuł prawny. Skutkiem takiego stanu rzeczy winna być wypłata odszkodowania na warunkach wskazanych w art. 98 ust. 3 u.g.n.

Należy także zauważyć, iż nie ma podstaw do tego, by mówić o dwóch trybach postępowania w sprawie podziału nieruchomości w odniesieniu do podziału dokonywanego na podstawie art. 93 ust. 1 u.g.n. i art. 98 ust. 1 u.g.n. Bo chociaż art. 98 ust. 1 u.g.n. przewiduje szczególny skutek dokonanego podziału w postaci przejścia prawa własności gruntu przewidzianego pod drogę publiczną, to nie oznacza, że w tym przypadku ma miejsce odrębny tryb postępowania. Także bowiem w tym przypadku, tak jak w każdym innym gdy istnieje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, jego treść przesądza o możliwości podziału nieruchomości (zob. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2017r., I OSK 909/15; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 listopada 2017 r., II SA/Gd 469/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl. Por. E. Bończak–Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2023, s. 718–723). Z tego punktu widzenia kwestia warunkowości decyzji podziałowej, wydzielającej przedmiotową działkę nie ma znaczenia przy ocenie skutków tej decyzji, które nastąpiły z mocy samego prawa.

W konsekwencji powyższych uwag za trafny uznać należy zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z naruszeniem zasady legalności działania organów administracji statuowanej art. 6 k.p.a. Nie można jednak zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 6 k.p.a. wskutek wydania decyzji na podstawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nie stanowi aktu prawa powszechnie obowiązującego. Pogląd prawny przywołany przez organ odwoławczy, egzemplifikowany konkretnym orzeczeniem sądu administracyjnego, nie oznacza, iż uzasadnienie takiego orzeczenia staje się aktem prawnym, zawierającym normy postępowania. Pogląd prawny przywołany w zaskarżonej decyzji nie pozostawał niczym więcej jak tylko wyrazem sądowej interpretacji określonych przepisów u.g.n. Pogląd ten autor kasacji skutecznie zakwestionował stosownym zarzutem naruszenia prawa materialnego.

Nie jest natomiast trafnie przywołany zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 oraz art. 7b k.p.a. i w zw. z art. 98 ust. 2 u.g.n. i art. 35 ust. 1 k.w.h. Organy administracji rozpoznające niniejszą sprawę nie były uprawnione do występowania z wnioskiem o wpis właściwego podmiotu do księgi wieczystej.

Z powyższych powodów Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżony wyrok uchylił, a uznając, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę orzekając o uchyleniu zarówno zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c), art. 135 i art. 193 p.p.s.a.).

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną dotyczącą podstaw odszkodowawczych za grunt wydzielony pod drogę publiczną w trybie art. 98 ust. 1 u.g.n. (art. 153 w związku z art. 193 p.p.s.a.), a następnie podejmie właściwe działania celem ustalenia odszkodowania należnego dawnym właścicielom, stosownie do warunków określonych w art. 98 ust. 3 u.g.n.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.