Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1145/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1, art. 151 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 11 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
article: art. 11
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lipca 2023 r. przy udziale Rzecznika Praw Obywatelskich sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 30 czerwca 2022 r. nr SKO.K/41.3/901/2022/9636/KS w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 30 czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "organ odwoławczy") orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta M. (dalej "Prezydent" lub "organ pierwszej instancji") z 25 maja 2022 r. w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, uprawnień do kierowania pojazdami.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

Prezydent orzekł o uchyleniu własnej decyzji ostatecznej z 13 grudnia 2016 r. w sprawie wydania D.C. (dalej "skarżąca") prawa jazdy kategorii AM, B1, B oraz odmówił wydania skarżącej prawa jazdy kategorii AM, B1, B. Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity przywołany w podstawie prawnej decyzji: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.; dalej "k.p.a.") w związku z art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity przywołany w podstawie prawnej decyzji: Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm.; dalej "u.k.p.") oraz § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 231 z późn. zm.; dalej "rozporządzenie").

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji powołał się na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w M. Wydział [...] z [...] r. o sygn. akt [...]. W wyroku tym Sąd Rejonowy w M. uznał K. P., właściciela Ośrodka Szkolenia Kierowców K. P. z siedzibą w M. (dalej "właściciel ośrodka szkolenia kierowców"), za winnego popełnienia czynu opisanego m. in. w punkcie 71 wyroku. Mianowice, że będąc osobą uprawnioną na podstawie przepisu z art. 26 ust. 5 pkt 1 u.k.p. do wystawienia dokumentów, w dokumencie w postaci karty przeprowadzonych zajęć szkolenia kursanta, tj. skarżącej poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mających znaczenie prawne, a to do faktu odbycia przez skarżącą wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 1 u.k.p. zajęć części teoretycznej przeprowadzonych w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym, w zakresie obowiązków i praw kierującego pojazdem, a także ukończenia przez skarżącą wymaganego przez art. 23 ust. 4 u.k.p. wewnętrznego egzaminu teoretycznego. Ponadto, że działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to faktu odbycia przez skarżącą wymaganej przez art. 23 ust. 2 pkt 3 u.k.p. nauki udzielenia pierwszej pomocy przeprowadzanej w formie wykładów i zajęć praktycznych. Z ww. wyroku sądu karnego wynika także, że w dokumencie w postaci zaświadczenia nr [...] z 8 kwietnia 2015 r. o ukończeniu szkolenia podstawowego właściciel ośrodka szkolenia kierowców poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to faktu ukończenia przez skarżącą wszystkich wymaganych przez u.k.p. zajęć szkoleniowych. Ponadto w celu użycia za autentyczny podrobił dokument w postaci karty przeprowadzonych zajęć poprzez nakreślenie w nim podpisów skarżącej i instruktora prowadzącego. Ponadto w celu użycia za autentyczny podrobił dokument w postaci zaświadczenia nr [...] z 8 kwietnia 2015 r. poprzez nakreślenie na nim podpisów instruktora prowadzącego.

Sąd Rejonowy w M. w tym samym wyroku uznał P.J. (dalej "pracownik ośrodka szkolenia kierowców") za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów, w tym czynu opisanego w punkcie 71 wyroku. Mianowicie, że działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą, będąc osobą uprawnioną na podstawie przepisu art. 26 ust. 5 pkt 3 u.k.p. do wystawienia dokumentu w postaci karty przeprowadzonych zajęć szkolenia na prawo jazdy dotyczącej skarżącej poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to co do faktu odbycia przez skarżącą wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 3 u.k.p. zajęć – nauki udzielania pierwszej pomocy przeprowadzonych w formie wykładów i zajęć praktycznych.

Okoliczności faktyczne potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu uznaje się za udowodnione i wiążące organy administracji publicznej. Tym samym w ocenie organu pierwszej instancji wystąpiła przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania, tj. fałsz dowodów, na której podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Ujawnione okoliczności faktyczne potwierdzają fakt, że skarżąca nie odbyła szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii, a tym samym nie spełniła przesłanki do wydania prawa jazdy przewidzianej w art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p., co uzasadnia odmowę wydania prawa jazdy danej kategorii.

W odwołaniu od decyzji skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji jako błędnej. Podkreśliła, że w toku kursu uczęszczała na zajęcia praktyczne w pełnym wymiarze godzin, zakończone wewnętrznym egzaminem praktycznym, a także na zajęcia teoretyczne. Jako osoba fizyczna nie posiada żadnych dodatkowych, a tym bardziej szerszych niż starosta, możliwości kontroli bądź nadzoru ośrodka szkolenia kierowców. Arbitralne odebranie uprawnień do poruszania się pojazdami, po kilku latach od ukończenia kursu i nabycia tego prawa, dokonane na skutek wystąpienia okoliczności, na które skarżąca nie miała wpływu godzi w prawnie uregulowany obowiązek lojalności państwa do obywatela. Zapisując się na kurs jazdy skarżąca nie miała jakichkolwiek podstaw do przypuszczenia, że realizowane w tym podmiocie szkolenie będzie się odbywało niezgodnie z obowiązującymi przepisami. Skarżąca wskazała, że to na nią przerzucono negatywne konsekwencje działań osób trzecich, do których w żadnym stopniu się nie przyczyniła. Nie ulega przy tym wątpliwości, że odebranie skarżącej po kilku latach prawa słusznie przez nią nabytego w związku z zaniedbaniami organów władzy publicznej, przy jednoczesnym działaniu skarżącej w dobrej wierze i zaufaniu do państwa oraz nieprzyczynieniu się do stanu bezprawności stanowi naruszenie zasady proporcjonalności i lojalności państwa wobec obywatela.

Kolegium, po rozpatrzeniu odwołania, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika w sposób bezsporny, że dowód potwierdzający odbycie przez skarżącą szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy (tj. zaświadczenie nr [...] z dnia 8 kwietnia 2015 r.) okazał się fałszywy. W zaświadczeniu o ukończeniu szkolenia podstawowego kursu nauki jazdy została poświadczona nieprawda. Prawomocnym wyrokiem sądu przesądzono, że w zaświadczeniu o ukończeniu kursu potwierdzono nieprawdę co do odbytych przez skarżącą zajęć części teoretycznej, nauki udzielania pierwszej pomocy oraz ukończenia teoretycznego egzaminu wewnętrznego oraz egzaminu praktycznego wewnętrznego. Wobec tego decyzję Prezydenta z 13 grudnia 2016 r. w sprawie wydania skarżącej prawa jazdy kategorii AM, B1 i B należało uchylić i wydać nową decyzję o istocie sprawy na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. W sprawie nie wystąpiły bowiem negatywne przesłanki z art. 146 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. W ocenie Kolegium nie zostały spełnione przesłanki wydania prawa jazdy bowiem skarżąca nie odbyła szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii AM, B1 i B. Fakt ten – jako wynikający z prawomocnego wyroku sądu – jest niewątpliwy i nie wymaga dalszego dowodzenia. Odmowa wydania skarżącej wnioskowanego prawa jazdy jest zasadna.

Skarżąca zaskarżyła w całości decyzję organu odwoławczego nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem. Wniosła o uchylenie decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez brak ustalenia okoliczności istotnych dla rozważenia ewentualnego przyznania ochrony słusznie chronionemu interesowi skarżącej. Ponadto poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do argumentacji podniesionej przez skarżącą w odwołaniu, w tym również niewskazanie przez organ odwoławczy powodów, dla których przyznał prymat nieskonkretyzowanemu interesowi ogólnemu nad słusznie chronionym interesem skarżącej, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Skarżąca podniosła te same argumenty co w odwołaniu od decyzji. Dodatkowo podkreśliła, że organ odwoławczy nie odniósł się do jej zarzutów sformułowanych w odwołaniu, nie rozpatrzył słusznego interesu skarżącej, tylko automatycznie przyjął prymat interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Organ nie uwzględnił konsekwencji, jakie wskutek odebrania uprawnień będą obciążały skarżącą, w szczególności związanych z koniecznością ponownego poniesienia kosztów kursu jazdy oraz egzaminu, poświęcania czasu na ponowne odbycie szkolenia oraz podejścia do egzaminu, a także związanych z utrudnieniami w codziennym przemieszczaniu się do miejsca pracy.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podniosło, że w rozpoznawanej sprawie nie dopuszczono się naruszeń prawa zarzucanych w skardze. Wskazane w skardze argumenty nie wnoszą do sprawy jakichkolwiek nowych elementów.

Dnia 13 lipca 2023 r. do sprawy przystąpił Rzecznik Praw Obywatelskich (dalej "RPO") składając pismo procesowe i domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji zapadłych wobec skarżącej. Zdaniem RPO w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 149 § 2 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez faktyczne zaniechanie przeprowadzenia postępowania co do istoty sprawy oraz ograniczenie się do oceny pierwotnie wydanej w sprawie decyzji. RPO zarzucił także naruszenie art. 64 § 2 k.p.a. w związku z § 10 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w związku z art. 7 i 8 k.p.a., prawem unijnym i art. 2 Konstytucji RP ze względu na brak poprzedzenia wydania decyzji wezwaniem do wylegitymowania się przez skarżącą w odpowiednim terminie spełnieniem przesłanki do wydania prawa jazdy, o której mowa w art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p.

RPO podkreślił, że obowiązkiem organu wydającego prawo jazdy pozostaje - w przypadku braków w dokumentacji - wezwanie osoby, której dokumenty dotyczą do ich uzupełnienia w trybie art. 64 § 2 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie organy się z tego obowiązku nie wywiązały, co rzutuje na legalność wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć. Orzekając w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. postępowanie przeprowadza się na nowo, uwzględniając aktualny stan faktyczny i prawny. Odstępstwo od tej zasady mogłoby mieć potencjalnie miejsce w przypadku decyzji deklaratoryjnych, jednak decyzja w przedmiocie wydania prawa jazdy ma charakter konstytutywny. Z uwagi na wskazany charakter postępowania wznowieniowego obowiązkiem orzekających w sprawie organów było przeprowadzenie pełnego postępowania administracyjnego z uwzględnieniem wszystkich jego zasad. Organy natomiast ograniczyły się do kontroli zgodności z prawem pierwotnie wydanej w sprawie decyzji, a stwierdzając, że była ona wadliwa, niejako automatycznie rozstrzygnęły o odmowie wydania prawa jazdy, nie podejmując szczegółowej analizy braków w dokumentacji skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).

Wyjaśnić także należy, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., z uwagi na to, że organ odwoławczy złożył wniosek o zastosowanie tego trybu postępowania, zaś ani skarżąca ani RPO nie zażądali przeprowadzenia rozprawy.

Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do kwestii czy organ pierwszej instancji po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z 13 grudnia 2016 r. zasadnie uchylił tę decyzję i odmówił wydania skarżącej prawa jazdy kategorii AM, B1, B. Zdaniem organu pierwszej instancji w sprawie zaistniała podstawa wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z [...] r. o sygn. akt [...] właściciel ośrodka szkolenia kierowców i pracownik ośrodka szkolenia kierowców zostali skazani za poświadczenie nieprawdy w karcie przeprowadzonych zajęć szkolenia skarżącej i w zaświadczeniu o numerze [...]. Z okoliczności faktycznych potwierdzonych ww. wyrokiem wynika, że skarżąca nie odbyła szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii, a tym samym nie spełniła przesłanki z art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p., co uzasadnia odmowę wydania prawa jazdy. Rozstrzygnięcie to zaakceptował organ odwoławczy. Natomiast skarżąca wskazuje, że organ pierwszej instancji niezasadnie po wznowieniu postępowania odmówił jej wydania prawa jazdy opierając się wyłącznie na ustaleniach ww. wyroku karnego i przyjmując, że ustalenia te jednoznacznie świadczą o fakcie, że skarżąca nie wypełniła wszystkich wymogów z u.k.p. koniecznych do uzyskania prawa jazdy danej kategorii.

Przywołać zatem należy regulacje prawne mające zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i § 2 k.p.a.). Po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy organ administracji publicznej wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 k.p.a.). Stosownie do art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Ograniczenia dopuszczalności uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania przewiduje art. 146 k.p.a., zgodnie z którym uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

Wznowienie postępowanie stanowi tzw. nadzwyczajny tryb postępowania, który służy weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu obarczonym jedną z kwalifikowanych wad procesowych enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która ma na celu ponowne rozpatrzenie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, w sytuacji gdy postępowanie, w którym ją wydano, było dotknięte wadą przewidzianą m.in. w art. 145 § 1 k.p.a. Podstawy wznowienia postępowania zostały wyczerpująco wskazane w ww. przepisach k.p.a., a ich rozszerzająca wykładnia – z uwagi na zasadę trwałości decyzji wynikającą z art. 16 k.p.a. - jest niedopuszczalna (por. wyrok NSA z 26 października 1999 r., IV SA 1739/97, LEX nr 47859). Ustalenie wystąpienia jednej ze wskazanych wadliwości nakłada na organ właściwy w sprawie obowiązek rozpoznania i rozstrzygnięcia ponownego sprawy, rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Postanowienie o wznowieniu postępowania otwiera postępowanie, w którym właściwy organ rozpatruje ponownie sprawę zakończoną decyzją ostateczną. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania kończy się decyzją, przy czym po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. mogą zapaść jedynie rodzaje rozstrzygnięć administracyjnych wyczerpująco wymienione w art. 151 § 1 i § 2 k.p.a.

W doktrynie wskazuje się, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. dopuszczalne jest w razie spełnienia łącznie kilku warunków. Po pierwsze w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu. Po drugie, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu (z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w art. 145 § 2 i § 3 k.p.a.). Po trzecie, fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy.

Prawo jazdy jest wydawane przez starostę, w drodze decyzji administracyjnej, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą (art. 10 ust. 1 u.k.p.). Przesłanki pozytywne wydania prawa jazdy wskazane zostały w art. 11 u.k.p. Jedną z nich jest odbycie szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii. Szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii odbywa się co do zasady w formie kursu, prowadzonego przez ośrodek szkolenia kierowców (art. 26 ust. 1 pkt 1 u.k.p.). Zajęcia podczas szkolenia prowadzą osoby mające uprawnienia instruktora (art. 26 ust. 5 u.k.p.). Po odbyciu szkolenia ośrodek szkolenia kierowców wydaje osobie ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdem zaświadczenie o ukończeniu szkolenia pod warunkiem uczestniczenia w zajęciach w określonym zakresie i uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu wewnętrznego (art. 27 ust. 4 u.k.p.). Zaświadczenie takie jest podpisywane przez kierownika ośrodka szkolenia kierowców (art. 27 ust. 5 u.k.p.).

Stosownie do § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w celu wydania prawa jazdy należy przeprowadzić weryfikację złożonych dokumentów w zakresie m. in. poprawności ich wypełnienia, zgodności z dokumentem tożsamości oraz kompletności i spełnienia przesłanek określonych w ustawie odpowiednio do rozpoczęcia szkolenia oraz do wydania prawa jazdy. W przypadku braków w dokumentacji należy wezwać osobę, której dokumenty dotyczą do ich usunięcia w trybie art. 64 § 2 k.p.a. (§ 10 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia). Negatywna weryfikacja przedłożonych dokumentów skutkuje odmową wydania prawa jazdy (§ 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia).

W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że mimo braku wyraźnej regulacji w k.p.a., okoliczności (fakty) potwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym organ administracji publicznej obowiązany jest traktować jako udowodnione. Zgodnie natomiast z art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Związanie sądu administracyjnego ustaleniami wyroku karnego wynikające z art. 11 p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że przepis ten zakazuje sądowi podważania ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego oraz nakazuje akceptację ustaleń organu administracyjnego zgodnych z ustaleniami wyroku skazującego (por. wyrok NSA z 12 lutego 2009 r., II GSK 728/08, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").

W rozpoznawanej sprawie wznowienie postępowania nastąpiło z urzędu i dotyczyło postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezydenta z 13 grudnia 2016 r. w sprawie wydania skarżącej prawa jazdy kategorii AM, B1, B. Wznowienie nastąpiło w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. bowiem organ pierwszej instancji pozyskał wiedzę o prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w M. z [...] r.

Nie budzi wątpliwości, że w sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydenta z 13 grudnia 2016 r. określona w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., co wynika z prawomocnego wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt [...]. Wyrokiem tym zarówno właściciel jak i pracownik ośrodka szkolenia kierowców zostali uznani za winnych tego, że w dokumentach dotyczących udziału skarżącej w zajęciach szkoleniowych wymaganych do uzyskania prawa jazdy danej kategorii poświadczyli nieprawdę. W szczególności właściciel ośrodka szkolenia kierowców w zaświadczeniu nr [...] o ukończeniu szkolenia podstawowego poświadczył nieprawdę co do ukończenia przez skarżącą wszystkich wymaganych przez u.k.p. zajęć szkoleniowych. Zaświadczenie to potwierdzało spełnienie jednego z podstawowych warunków wydania skarżącej prawa jazdy, tj. warunku z art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p, który obowiązywał w dacie wydania decyzji Prezydenta z 13 grudnia 2016 r. Ustalenie oraz stwierdzenie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z [...] r., sygn. akt [...], że istotne dla sprawy okoliczności faktyczne odnoszące się do wymogu odbycia szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii zostały przeprowadzone na podstawie dowodów, które okazały się fałszywe uprawniało organ pierwszej instancji do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. W dalszej kolejności rozważyć należy, czy prawidłowe (zgodne z prawem) było wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji o treści określonej w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., tzn. uchylenie decyzji ostatecznej z 13 grudnia 2016 r. i odmowa wydania skarżącej prawa jazdy kategorii AM, B1, B.

Po ustaleniu istnienia podstaw wznowienia, organ administracyjny zobligowany jest rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę administracyjną zakończoną decyzją ostateczną, w której wznowił postępowanie. Kwestią sporną jest zakres postępowania rozpoznawczego co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zagadnienie to jest ujmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych z dwóch stron. Z jednej strony wskazuje się, że po wznowieniu postępowania administracyjnego rozpoznanie sprawy winno zawierać się w granicach zakreślonych stwierdzonymi podstawami wznowienia. Wystąpienie podstawy wznowienia nie może być zatem pretekstem do ponownego rozpoznania sprawy w całości, bez względu na stwierdzone uchybienia (por. wyroki NSA: z 18 sierpnia 2011 r., II OSK 487/11 oraz z 18 kwietnia 2018 r., I OSK 3202/15, opubl. w CBOSA). Z drugiej strony w orzecznictwie wskazuje się, że istotą wznowionego postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Wobec tego nową decyzję, rozstrzygającą o istocie sprawy, wydaje się, jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygana (por. wyroki NSA z 28 czerwca 1984 r., I SA 86/84; z 24 listopada 2014 r., II OSK 1121/13; z 5 grudnia 2017 r., II GSK 1306/15; z 8 czerwca 2018 r., II OSK 1683/16; z 20 lipca 2022 r., II OSK 2280/19 – opubl. w CBOSA).

Odnosząc się do omawianego zagadnienia Sąd orzekający uwzględni pogląd wyrażony - w analogicznym do niniejszej sprawy stanie prawnym i faktycznym - w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2023 r. o sygn. akt: II GSK 145/23; II GSK 242/23 i II GSK 246/23. Jak wskazał NSA w ww. wyrokach skoro postępowanie nadzwyczajne, jakim jest wznowienie postępowania, jest prowadzone co do przyczyn wznowienia oraz co do istoty sprawy to jego przedmiot stanowi podstawa wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 k.p.a. (czy też w przepisach art. 145a, art. 145aa lub art. 145b k.p.a.), której stwierdzenie lub brak stwierdzenia determinuje sposób zakończenia tego postępowania. Z art. 151 § 1 i § 2 k.p.a. wynika więc jednoznacznie, że stwierdzenie istnienia podstawy wznowienia zobowiązuje organ administracji do wydania decyzji, o której jest mowa w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. lub w przypadku zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 146 k.p.a., decyzji o której stanowi art. 151 § 2 k.p.a., zaś stwierdzenie nieistnienia podstawy wznowienia zobowiązuje ten organ do wydania decyzji określonej w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. – tertium non datur. Wobec tego trzeba stwierdzić, że określone przepisem art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanki wydania decyzji, o której w nim mowa, w ogóle nie odnoszą się do skutków uchylenia decyzji dotychczasowej, ani też obowiązku lub jakiejkolwiek potrzeby ich oceny, której rezultat miałby z kolei determinować treść tejże decyzji, czy też stanowić podstawę wnioskowania odnośnie do zasadności lub celowości jej podejmowania. We wznowionym postępowaniu prowadzonym co do przyczyn wznowienia oraz co do istoty sprawy organ administracji publicznej nie jest także zobowiązany do wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, zgodnie z art. 7 k.p.a. Decyzja o wydaniu prawa jazdy, o której mowa w art. 10 ust. 1 u.k.p. jest tzw. decyzją związaną. W konsekwencji oznacza to, że również wydawana na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzja nosi cechy decyzji związanej. Tym samym stosowanie art. 7 k.p.a. jest wyłączone z uwagi na fakt, że przesłanki wydania decyzji są sprecyzowane w przepisach prawa, a więc tak właśnie jak w przepisie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.

NSA we wskazanych wyżej wyrokach zwrócił uwagę na konsekwencje wynikające z art. 11 p.p.s.a. i podkreślił, że ustalenia zawarte w wyroku Sądu Rejonowego w M. z [...]., sygn. akt [...] dotyczyły istotnych elementów stanu faktycznego sprawy wznowieniowej. Mianowicie ustaleń co do przyczyn wznowienia oraz ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy we wznowionym postępowaniu. Wobec treści art. 11 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. zakres tych ustaleń nie ogranicza się tylko do działań samej strony postępowania, ale może dotyczyć innych osób (w tym jak w rozpoznawanej sprawie – osoby uprawnionej na podstawie u.k.p. do wystawiania dokumentów stanowiących dowód odbycia szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii).

Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p. jednym z wymogów nabycia uprawnień do kierowania pojazdami jest odbycie szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii, co powinno być potwierdzone stosownym zaświadczeniem. Skoro z ustaleń prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w M. z [...] r., sygn. akt [...] wynika, że zaświadczenie o ukończeniu przez skarżącą szkolenia podstawowego kursu nauki jazdy zostało sfałszowane (fałsz intelektualny) to nie mogło ono stanowić podstawy oceny odnośnie zaistnienia koniecznej przesłanki z art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p.

W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że organy orzekające w sprawie zasadnie uznały, iż zachodziła podstawa do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a., bowiem dowód, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazał się fałszywy. Zaistnienie podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. prowadzi do zaktualizowania się przesłanek wydania decyzji z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Z uwagi zaś na brak dowodu potwierdzającego odbycie przez skarżącą szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii zasadna była odmowa wydania skarżącej prawa jazdy kategorii AM, B1, B.

Biorąc pod uwagę przedstawione spostrzeżenia i wnioski wypływające z wyroków NSA z 25 maja 2023 r. o sygn. akt: II GSK 145/23; II GSK 242/23 i II GSK 246/23, nie sposób podzielić podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Istnienie podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wynika z prawomocnego wyroku karnego, a nadto organ odwoławczy ustosunkował się do zarzutów skarżącej. Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 149 § 2 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. bowiem w granicach postępowania wznowieniowego nie jest prowadzona odrębna sprawa odmowy wydania prawa jazdy, lecz sprawa wznowieniowa. Przedmiotem sprawy wznowieniowej w rozpoznawanej sprawie była zaś podstawa wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., której zaistnienie obligowało organ pierwszej instancji do wydania decyzji określonej w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 64 § 2 k.p.a. w związku z § 10 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w związku z art. 7 i 8 k.p.a., prawem unijnym i art. 2 Konstytucji RP należy wskazać, że przepis art. 64 § 2 k.p.a. dotyczy wyłącznie formalnych braków pisma, których nieusunięcie nie pozwala na nadanie mu biegu. Powołanie się przez organ na art. 64 § 2 k.p.a. nie może zmierzać do merytorycznej oceny złożonego wniosku. W konsekwencji zastosowanie wskazanej regulacji jest wyłączone, gdy organ nadał bieg podaniu i przystąpił do jego merytorycznego rozpoznania. Na etapie kiedy już toczy się postępowanie administracyjne, nie jest dopuszczalne zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a. i pozostawienie wniosku bez rozpoznania (por. wyrok WSA w Warszawie z 13 października 2011 r., IV SA/Wa 933/11, opubl. w CBOSA). Przepis art. 64 § 2 k.p.a. nie może też być stosowany na etapie uzupełniania materiału dowodowego w sprawie, gdyż ten etap wkracza już w fazę merytoryczną rozpoznania wniosku (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 21 października 2010 r., II SA/Wr 246/10, opubl. w CBOSA).

Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.