Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 226/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń, Sędzia WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lipca 2023 r. sprawy ze skargi E.-C. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 23 lutego 2023 r., nr 1801-IEE.711.130.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. postanowieniem z dnia 28 listopada 2022 r., nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 28 października 2022 r. o umorzenie postepowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej w S. przeciwko spółce E. sp. z o.o. z siedzibą w K.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. wskazał, iż prowadzi on postępowanie egzekucyjne na podstawie trzech tytułów wykonawczych dla których wierzycielem jest Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. Pełnomocnik dłużnika złożył wniosek o umorzenie w całości o postępowania egzekucyjnego i jako jego przesłankę wskazał, iż nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. gdyż warunkiem niezbędnym do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia jest podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia skarbowego które musi wiązać się z niewykonaniem tego zobowiązania.

Naczelnik Urzędu skarbowego w Ł. ustalił, iż postanowieniem z dnia 11 lipca 2019 r. organ ten po rozpatrzeniu wniosku z dnia 8 kwietnia 2019 r. E. sp. z o.o. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tych samych tytułów wykonawczych, przy czym wniosek ten opierał się również na kwestionowaniu przez wnioskodawcę zawieszenia biegu terminu przedawnienia o której to instytucji mowa w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. Postanowienie to, po rozpatrzeniu zażalenia w dniu 18 lipca 2019 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie utrzymał w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem dnia 10 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Rz 760/19 oddalił skargę spółki i aktualnie w związku ze złożoną skargą kasacyjną sprawa toczy się przed NSA.

Opierając się na tych ustaleniach faktycznych organ pierwszej instancji stwierdził, że zaistniała przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania polegająca na istnieniu stanu powagi rzeczy osądzonych-sprawa została już raz rozstrzygnięta. Prowadzenie zatem kolejnego postępowania w przedmiocie zaistnienia przesłanki z art. 70 § 6 pkt 1 o.p. jest niedopuszczalne.

Na powyższe postanowienie zażalenie złożył pełnomocnik dłużnika E. sp. z o.o. i zarzucił:

- naruszenie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez uznanie że sprawa z wniosku z dnia 28 października 2022 r. oparta jest na tych samych podstawach prawnych i faktycznych co sprawa zakończona wydaniem postanowienia z dnia 30 sierpnia 2019 r. oraz wyrokiem WSA i NSA (I SA/Rz 34/16, I GSK 1065/16) w sytuacji, gdy wniosek zawiera odmienne okoliczności oraz fakty istotne w sprawie,

- naruszenie arat 61 a § 1 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego sprawy i wskazanych we wniosku nowych okoliczności sprawy nieznanych dotychczas organowi, dokonanie dowolnej i wybiórczej jego analizy poprzez uznanie że nie wskazano nowych istotnych okoliczności sprawy,

- naruszenie arat 61 a § 1 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego przez bezzasadne uznanie, że wystąpiły przesłanki ustawowe do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego i niedopuszczalny był ponowny wniosek o jego umorzenie.

Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że błędne jest stanowisko organu, iż stan faktyczny i prawny sprawy aktualnie badanej i stan faktyczny i prawny sprawy poprzedniej jest tożsamy. Zarzuty zostały bowiem oparte na innych faktach, niż te które były przedmiotem badania w sprawie poprzedniej.

Pełnomocnik wskazał, że zarzut przedstawiony A.K. popełnienia czynów opisanych w kodeksie karno-skarbowym nie pozostaje w związku z niewykonaniem zobowiązania podatkowego, a taki właśnie związek jest konieczny, aby doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. Pełnomocnik sformułował pogląd, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie uległ przedawnieniu z uwagi na wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skargowe przeciwko prezesowi spółki, bowiem nie istniał realny związek pomiędzy wszczęciem śledztwa, a niewykonaniem tego zobowiązania. Związek ten miał charakter pozorny i formalny, co wynika z przyjętej kwalifikacji prawnej czynu. Tej zaś kwestii nie badał ani Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie w postanowieniu z dnia 30 sierpnia 2019 r. ani Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku I SA/Rz 34/16 ani NSA w wyroku I GSK 1065/16.

Pełnomocnik wskazał, że czyny o które prezes zarządu A.K. został oskarżony nie polegają na uszczupleniu podatku i nie wiążą się z niewykonaniem obowiązku w podatku akcyzowym. Dalej wskazał że A.K. został uniewinniony od zarzucanych mu przez prokuratora czynów. Z tego względu nie zaistniała przesłanka z art. 61 a § 1 k.p.a.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie postanowieniem z dnia 23 lutego 2023 r., nr 1801-IEE.711.130.2022 utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Organ wskazał na przepis art. 61 a § 1 k.p.a. który stanowi, że gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia tego postępowania. Pozwala to na selekcję wniosków, które od samego początku są niezasadne. Przesłanka wydania postanowienia może być przy tym zarówno podmiotowa jak i przedmiotowa, przy czym przeszkoda przedmiotowa musi zaistnieć już w chwili złożenia wniosku. Jeżeli taka przyczyna zaistnieje, wówczas organ jest uprawniony do odmowy wszczęcia postępowania.

Organ dokonując dalszych ustaleń wskazał na fakt że kwestia przedawnienia zobowiązań podatkowych dochodzonych na podstawie tytułów wykonawczych wskazanych w sprawie niniejszej była już przedmiotem badania w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Rz 34/16 i NSA wyrokiem z dnia 28 grudnia 2018 r. sygn. akt I GSK 1065/16, które to organy potwierdziły fakt zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 70 § 6 pkt 1 o.p. Organ wskazał również na poprzednie swoje postanowienie wydane w zakresie występowania tej przesłanki, co do którego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie skargę oddalił.

Opierając się na tak ustalonym stanie faktycznym organ odwoławczy wskazał, że uzasadnione było wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z uwagi na powagę rzeczy osądzonej.

Organ w tym zakresie wskazał na stanowisko NSA z dnia 28 grudnia 2018 r. sygn. akt I GSK 1065/16, gdzie sąd ten stwierdził, ze doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia, a także zawarł ocenę, iż w sprawie nie może być wątpliwości co do tego ze podejrzenie popełnienia przestępstwa zarzucanego prezesowi skarżącej wiąże się z niewykonaniem zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym będącego przedmiotem postępowania.

W ocenie organu nie zaszły zatem żadne nowe okoliczności faktyczne i prawne, które powinny być badane w aktualnym postępowaniu bowiem kwestia przedawnienia została już rozstrzygnięta w wyroku NSA.

Organ odniósł się również do powoływanej okoliczności uniewinnienia A.K. od zarzucanych mu czynów. Wyraził w tym zakresie stanowisko, iż jest to okoliczność irrelewantna. Powołał się przy tym na przepis art. 70 § 7 pkt 1 o.p. z którego wynika że po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego bez względu na to jakim wynikiem się ono zakończyło bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się bądź też biegnie dalej. Organ wskazał też wyrok uniewinniający nie ma statusu prawomocności.

Powołując się na te okoliczności organ utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Od powyższego postanowienia skargę złożył pełnomocnik E. sp. z o.o z siedzibą w K. i zarzucił:

1. naruszenie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. poprzez uznanie że sprawa z wniosku z dnia 28 października 2022 r. oparta jest na tych samych podstawach faktycznych i prawnych co sprawa zakończona wydaniem postanowienia z dnia 30 sierpnia 2019 r,. oraz wyrokiem WSA i NSA w sytuacji, gdy wyżej wymieniony wniosek zawierał odmienne okoliczności oraz fakty istotne w sprawie,

2. naruszenie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. w związku z art. 122, 124, 187 § 1, 191 o.p. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego sprawy i wskazanych we wniosku nowych okoliczności sprawy nie znanych dotychczas organowi, dokonanie dowolnej, wybiórczej jego analizy poprzez uznanie że nie wykazano istotnych okoliczności s[prawy,

3. naruszenie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie że wystąpiły przesłanki ustawowe do odmowy wszczęcia postępowaniami i niedopuszczalny był ponowny wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego,

4. art. 2 i 7 Konstytucji w zw. z art. 2, 122, w zw. z art. 120 i art. 121 § 1 o.p. poprzez zastosowanie zasady in dubio pro fisco, wbrew nakazowi rozstrzygania na korzyść podatnika wątpliwości co do stanu faktycznego i prawnego,

5. naruszenie art. 120, 121 § 1, 122, 180 § 1, 187 § 1, 188, art. 191 o.p. poprzez dokonanie wadliwej oceny materiału dowodowego będącej podstawą dokonanych ustaleń faktycznych.

Stawiając powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień obu instancji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazał, że organ błędnie uznał ich stan faktyczny i prawny od daty wydania postanowienia z dnia 30 sierpnia 2019r. nie uległ zmianie co jest ewidentnym błędem i wskazuje że organ nie zapoznał się nie leżycie z wnioskiem, gdyż upływ czasu spowodował, że zmienił się stan faktyczny oraz prawny w sprawie. W ocenie skarżącego wykazano że czyny o które oskarżono prezesa spółki A.K. nie pozostają w związku z niewykonaniem zobowiązania podatkowego. W związku z tym wszczęcie przeciw niemu postępowania karnego nie ma znaczenia dla biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, a skoro tak to doszło do jego przedawnienia i postępowanie egzekucyjne winno być umorzone.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona. Organy nie naruszyły prawa odmawiając wszczęcia postępowania z tego względu, że istnieje przyczyna, dla której nie powinno się ono toczyć.

Przepis art. 61a § 1 kpa stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z okoliczności, dla których postępowanie nie może być wszczęte jest tzw. powaga rzeczy osądzonej, czyli sytuacja, gdy dana kwestia, której rozpatrzenia domaga się aktualnie składający podanie została już przez organ rozstrzygnięta w innym postępowaniu.

Z taką zaś sytuacją, jak słusznie zauważyły organy, choć przedstawiając odmienną argumentację mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Skarżący powołał się na okoliczność wyłączającą prowadzenie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie i okolicznością tą miałby być fakt, że w sprawie nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia z tej przyczyny, że czyny z ustawy karnoskarbowej jakich popełnienie zarzucono prezesowi spółki A.K. nie pozostawały w związku z niewykonaniem zobowiązania podatkowego, którego zapłaty organ dochodzi w postępowaniu egzekucyjnym.

Strona powołała się zatem na przedawnienie zobowiązania podatkowego, co w jej ocenie powoduje niedopuszczalność dalszej egzekucji. Oczywiście zarzut przedawnienia może być podnoszony w ramach zarzutów przeciwko prowadzeniu egzekucji ( art. 33 § 2 pkt 1 upea ), czy też jako[podstawa wniosku o umorzenie postępowania. W swej istocie jeżeli doszłoby do przedawnienia zobowiązania, to obowiązek realizowany w tym postępowaniu musiałby zostać uznany za nieistniejący.

Rzecz jednak w tym, że w ramach takiego postępowania nie mogą być kwestionowane okoliczności, które zostały już ustalone i ocenione przez organ czy sąd w ramach toczącego się postępowania administracyjnego ( a także podatkowego ) czy też sądowoadminstracyjnego. Okoliczności te objęte bowiem zostaną zakazem ponownego ich badania. O ile zatem w trakcie rozpoznawania sprawy przez organ, czy też sąd administracyjny zostanie rozpatrzona, czy też rozpoznana kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego, to w trakcie postepowania egzekucyjnego dłużnik może podnosić zarzut przedawnienia tylko w tym zakresie, w którym organy te go nie badały czyli w zakresie nastąpienia przedawnienia już po wydaniu decyzji, czy też wyroku.,

Odmienne stanowisko prowadziłoby bowiem do podważania ostatecznych decyzji, czy też prawomocnych wyroków sądowych, poprzez ponowne badanie, na etapie postępowania egzekucyjnego okoliczności, jakie zostały już ocenione w trakcie postępowania podatkowego czy sądowego. Takie postępowanie jest oczywiście niedopuszczalne i w tego typu trybie nie może dochodzić do wzruszania tego typu aktów prawnych. Procedury: podatkowa czy sądowoadminstracyjna znają środki służące do wzruszania prawomocnych aktów i to one muszą być stosowane, nie zaś procedura wzruszania tych aktów na etapie postępowania egzekucyjnego. Jeżeli zatem sąd w trakcie rozpoznawania skargi stwierdził, że w sprawie doszło do prawidłowego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, to okoliczność ta nie może być następnie badana w trakcie postępowania egzekucyjnego, gdyż prowadziło by to do kwestionowania prawomocnego wyroku poza przewidzianymi procedurami. Słusznie zatem organy uznały, że prowadzenie postępowania w sprawie wniosku skarżącego jest niedopuszczalne.

Strona może jedynie w takiej sytuacji składać pisma zmierzające do wzruszenia wyroku lub decyzji mających charakter prawomocności.

Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Wniosek dłużnika, w swej istocie zmierzał do kwestionowania prawomocnego wyroku NSA, który ocenił wszystkie okoliczności podnoszone w tym wniosku.

Jak już to podniósł organ II instancji, sąd ten stwierdził, że w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia i przedstawił szerokie rozważania na temat przesłanki zawartej w przepisie art. 70 § 6 pkt 1 o.p. odnośnie pojęcia związania czynu z niewykonaniem zobowiązania podatkowego. Kwestia ta została zatem w wyroku NSA jednoznacznie rozważona i nie może być ponownie podnoszona na etapie postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu tym nie może bowiem dojść do wzruszenia prawomocnego wyroku NSA. Nie takiemu celowi służą instytucje zarzutów przeciwko egzekucji czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Słusznie zatem organy uznały niedopuszczalność prowadzenia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania.

Powyższe rozważania, w ocenie sądu, wskazują, że kwestie podnoszone przez skarżącego w żądaniu umorzenia postepowania egzekucyjnego nie mogą być badane, w związku z czym brak jest podstaw do oceny przez sąd okoliczności wykazanych w skardze, co do związania czynów zarzuconych Panu A.K. z niewykonaniem zobowiązania podatkowego. Kwestia ta została rozstrzygnięta w wyroku NSA i aktualnie badana być nie może.

Sąd aprobuje także rozważania organu II instancji co do braku znaczenia dla postępowania egzekucyjnego faktu uniewinnienia prezesa zarządu spółki w postępowaniu karnym. Jest to okoliczność irrelewantna z uwagi na brzmienie art. 70 § 7 pkt 1 o.p. Z przepisu tego wynika, że po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego termin przedawnienia biegnie w dalszym ciągu. Przepis nie rozróżnia przy tym tego skutku od sposobu zakończenia postępowania karnego. Ma on zatem zastosowanie również w przypadku uniewinnienia danej osoby od zarzutu popełnienia przestępstwa lub wykroczenia karnoskarbowego.

Z tych względów sąd skargę oddalił w myśl art. 151 ppsa.