Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 269/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 32a, art. 87 ust. 1 pkt 4, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92a ust. 1 i 7
journal: Dz.U. 2022 poz 180
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 72 art. 5 ust. 1, 2 i 6
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do  rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant sekretarz sądowy Natalia Paulina Janowicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 maja 2023 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 23 stycznia 2023 r. nr 2001-IOD.48.107.2022 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z 23 stycznia 2023 r. nr 2001-IOD.48.107.2022 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku z 17 listopada 2022 r. nr 318000-COC1.48.255.2022.ED, którą wymierzono F. Sp. z o. o. w B. (dalej powoływana jako: "Spółka") karę pieniężną w kwocie 5 000 zł za wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy. Rozstrzygnięcie to wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 14 czerwca 2022r. w Oddziale Celnym w Bobrownikach dokonano kontroli pojazdu marki VOLVO o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...], którego kierowcą był obywatel Białorusi – V. Z. Na podstawie przedstawionych dokumentów oraz zeznań kierowcy kontrolujący ustalili, że wykonywał on międzynarodowy zarobkowy transport drogowy rzeczy na rzecz Spółki z Białorusi do Włoch, środkiem transportu zarejestrowanym w Polsce. Kierowca podczas kontroli przedstawił następujące dokumenty: paszport, dowody rejestracyjne zespołu pojazdów, wypis z licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy o numerze [...] na blankiecie o numerze [...] oraz litewskie świadectwo kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej nr [...], wystawione na V. Z., które zostało wydane przez urząd litewski na rzecz UAB "G.", [...], L. Respublika.

Z kontroli sporządzono protokół, do którego dołączono kserokopie: wystawionego kierowcy mandatu karnego, paszportu, dokumentu CMR, dowodu rejestracyjnego pojazdu oraz dokumentu "Porozumienie pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy" z 23 maja 2022 r. zawarte między "G.", [...], L. Respublika (jako "Pracodawcą"), a F. Spółka z o.o. w B. (jako "Pracodawca Wypożyczający"), którego przedmiotem jest świadczenie przez Pracodawcę na rzecz Pracodawcy Wypożyczającego usług outsourcingu pracowniczego w zakresie wykonywania pracy przez pracownika zatrudnionego przez Pracodawcę na rzecz Pracodawcy Wypożyczającego. W § 2 Porozumienia wskazano, że V. Z. jest pracownikiem Pracodawcy zatrudnionym od 9 września 2020r.

Do protokołu kontroli kierowca nie wniósł zastrzeżeń oświadczając, że włada językiem polskim i nie potrzebuje pomocy tłumacza.

W pismach z 13 lipca 2022 r. Naczelnik PUCS zawiadomił Spółkę o wszczęciu postępowania, prawie do zapoznania się z materiałem dowodowym oraz zgłoszenia uwag i wniosków dotyczących rozpatrywanej sprawy, a także wezwał do nadesłania wyjaśnień powodów nieposiadania przez kierowcę w dniu kontroli ważnego świadectwa kierowcy.

W piśmie z 5 sierpnia 2022 r. Spółka wyjaśniła, że skontrolowany kierowca nie był i nie jest jej pracownikiem; w dniu 23 maja 2022 r. zawarła "Porozumienie pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy", którego przedmiotem jest świadczenie przez litewską spółkę na jej rzecz usług outsourcingu pracowniczego; w związku z tą umową V. Z. uprawniony jest do korzystania z mienia Spółki, w tym pojazdów, naczep, przyczep oraz innych urządzeń, a Spółka będzie korzystać z jego pracy do 31 grudnia 2023 r. Zdaniem Spółki, podczas kontroli pominięto, że kierowca dysponował ww. "Porozumieniem", posiadał ważne litewskie świadectwo kierowcy wystawione na swojego pracodawcę czyli firmę UAB "G.", a także że Spółka nie wypłacała kierowcy wynagrodzenia i nie wydawała poleceń służbowych, bowiem czyniła to wyłącznie firma UAB "G". Zdaniem Spółki, kierowca jako obcokrajowiec nie posługuje się językiem polskim w stopniu komunikatywnym, nie miał możliwości podjęcia rozmów z kontrolującymi. Podczas kontroli wybiórczo opisano dokumenty przedstawione przez kierowcę, zatem protokół nie obrazuje całego stanu faktycznego oraz prawnego sprawy.

Decyzją z 17 listopada 2022 r. Naczelnik PUSC nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 5000 zł na podstawie art. 32a, art. 87 ust. 1 pkt 4, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92a ust. 1 i 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 180 ze zm., dalej: "u.t.d.") w związku z Ip. 3.3. załącznika nr 3 do u.t.d., art. 3, art. 5 ust. 1, ust. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. U. UE L 2009.300.72 ze zm., dalej: "rozporządzenie nr 1072/2009").

W uzasadnieniu Naczelnik PUCS wskazał w pierwszej kolejności na wynikający z art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d. obowiązek kierowcy pojazdu samochodowego posiadania przy sobie, przy wykonywaniu przewozu drogowego, i okazywania na żądanie uprawnionego organu świadectwa kierowcy wymaganego w międzynarodowym transporcie drogowym. Następnie, zacytował regulacje art. 32a u.t.d. oraz art. 3, art. 5 ust. 1 i ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009 - i wyprowadził na ich podstawie, że przewoźnik mający siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonujący międzynarodowy transport rzeczy, posługujący się kierowcą niebędącym obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, powinien posiadać świadectwo kierowcy wystawione przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika. Nadto przewoźnik powinien przekazać świadectwo do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, gdy ten wykonuje przewóz. Organ pierwszej instancji nie stwierdził natomiast podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. umożliwiającego odstąpienie od nałożenia kary i umorzenie postępowania. Jak wskazał, Spółce będącej przewoźnikiem w przedmiotowej sprawie należało przypisać wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy, co stanowi naruszenie art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009 oraz art. 87 ust. 1 pkt 4 (Ip. 3.3. załącznika nr 3) u.t.d.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka zarzucając jej naruszenie:

1) art. 8 K.p.a. przez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa;

2) art. 8 K.p.a. w związku z art. 34 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) oraz art. 356 § 1 Kodeksu cywilnego a contrario poprzez ich niezastosowanie i brak zweryfikowania, w jakim charakterze UAB "G." brał udział w wykonywaniu kontrolowanego przewozu;

3) art. 87 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 92a ust. 1, 2, 3 i 7 (Ip. 3.3. załącznika nr 3) u.t.d. przez nieprawidłowe uznanie, iż kierowca wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy nie posiadając ważnego świadectwa kierowcy;

4) art. 74 u.t.d. przez oparcie się na protokole kontroli, który nie zawiera danych faktycznych opisanych w taki sposób, aby na jego podstawie można było ustalić wszystkie istotne okoliczności faktyczne dotyczące ewentualnego naruszenia przepisów o transporcie drogowym;

5) art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 K.p.a. przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego skutkujący wyciągnięciem błędnych wniosków, w szczególności przez posłużenie się jako dowodem protokołem kontroli, który nie zawiera danych faktycznych opisanych w taki sposób, aby na jego podstawie można było ustalić wszystkie istotne okoliczności faktyczne dotyczące ewentualnego naruszenia przepisów o transporcie drogowym oraz brak wszechstronnego przeanalizowania "Porozumienia pracodawców" z 23 maja 2022 r. zawartego przez Spółkę z UAB "G.".

Spółka wskazała, że kierowca V. Z. nie posługuje się językiem polskim w stopniu komunikatywnym i z tego powodu nie zgłosił uwag i zastrzeżeń do protokołu kontroli. Protokół nie obrazuje całego stanu faktycznego oraz prawnego sprawy. Spółka poinformowała też, że V. Z. nie był i nie jest jej pracownikiem. W związku z zawartym "Porozumieniem" Spółka korzysta z pracy pracownika do 31 grudnia 2023 r. Zgodnie z § 3 ust. 5 "Porozumienia", pracownik nie pozostawał w dyspozycji Spółki, a jedynym podmiotem uprawnionym do wydawania mu poleceń był UAB "G.". Organy uznały, że bezpośredni stosunek zatrudnienia w ramach realizowanego przewozu to stosunek między Spółką a kierowcą, gdy faktycznie ten bezpośredni stosunek zatrudnienia łączył w trakcie przewozu kierowcę z UAB "G." i to ten stosunek prawny powinien być badany przez organy. Spółka nie wypłacała kierowcy wynagrodzenia i nie wydawała mu poleceń służbowych.

Zaskarżoną decyzją z 23 stycznia 2023r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku utrzymał rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy. Organ ustalił stan faktyczny sprawy identycznie jak organ pierwszej instancji. Wskazał też i zacytował w całości przepisy art. 87 ust. 1 pkt 4, art. 89 ust. 1 pkt 3 u.t.d., art. 32a u.t.d. a także art. 3, art. 5 ust. 1, 2 i 6 rozporządzenia nr 1072/2009 oraz art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d., na których to podstawie wywiódł, że Spółka jako przewoźnik w przedmiotowej sprawie, wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, posiadający siedzibę w RP i licencję wspólnotową oraz korzystający z usług kierowcy niebędącego obywatelem Unii Europejskiej - powinna legitymować się świadectwem kierowcy wydanym dla tego kierowcy przez organ właściwy dla swojej siedziby, tj. przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Spółka jako przewoźnik powinna przekazać ww. świadectwo do dyspozycji kierowcy wskazanemu w nim, który prowadząc pojazd korzysta z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Zdaniem organu odwoławczego, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że 14 czerwca 2022 r. międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy wykonywała Spółka na podstawie licencji nr [...] oraz iż w dniu kontroli kierowca będący obywatelem państwa trzeciego nie posiadał ważnego świadectwa kierowcy wydanego Spółce. Okazane w trakcie kontroli świadectwo kierowcy nr [...] wydane zostało innemu przewoźnikowi, niewykonującemu przewozu drogowego w sprawie.

DIAS wskazał także, że umowa cywilnoprawna "Porozumienie pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy" nie może zmienić zasad odpowiedzialności administracyjnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy przez każdego przewoźnika, który wykonuje międzynarodowy transport drogowy i zatrudnia lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego, wynika z przepisów bezwzględnie obowiązujących, których strony nie mogą zmieniać postanowieniami umownymi. Zdaniem organu, twierdzenie Spółki, że nie wydaje poleceń pracownikowi nie jest wystarczające dla uznania, iż zgodną z prawem była sytuacja, gdy kierowca posiadał wyłącznie świadectwo kierowcy wystawione na rzecz spółki litewskiej. Skoro w sprawie przewóz wykonywała Spółka, a co do tego DIAS stwierdził że nie ma wątpliwości, nadto kierowca pozostawał do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz i świadczył na jego rzecz swoją pracę, a poza tym przewoźnika z kierowcą łączyła umowa wynikająca z "Porozumienia" – to Spółka jako przewoźnik powinna była wyposażyć kierowcę w świadectwo kierowcy na nią wystawione. Zdaniem organu odwoławczego, przypisanie Spółce przewozu w kontrolowanej sprawie (na podstawie licencji nr [...], okazanej w trakcie kontroli) czyniło zbędnym weryfikowanie w jakim charakterze w wykonywaniu przewozu brał udział podmiot litewski. Nadto, w trakcie przesłuchania kierowca zeznał, że włada językiem polskim i nie potrzebuje tłumacza, a protokół kontroli podpisał bez zastrzeżeń.

Skargę na decyzję DIAS do sądu administracyjnego wniosła Spółka zarzucając jej naruszenie:

1) art. 74 u.t.d. w związku z art. 76 § 1 oraz art. 8 K.p.a. przez ich niezastosowanie i oparcie się na protokole kontroli, który nie zawiera danych faktycznych opisanych w

sposób umożliwiający ustalenie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych dotyczących ewentualnego naruszenia przepisów u.t.d.,

2) art. 87 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 92a ust. 1, 2, 3 i 7 (Ip. 3.3, załącznika nr 3) u.t.d. przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż kierowca wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy bez ważnego świadectwa kierowcy,

3) art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009 przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że kierowca, będący obywatelem państwa trzeciego, nie posiadał świadectwa kierowcy,

4) art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 K.p.a. przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego skutkujące wyciągnięciem błędnych wniosków, w szczególności przez pominięcie w zebranym materiale dowodowym dokumentów o istotnej doniosłości prawnej,

5) art. 8 § 1 K.p.a. przez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów Państwa.

W uzasadnieniu skargi Spółka powtórzyła argumentację sformułowaną w odwołaniu podkreślając, że organy przypisując Spółce obowiązek wyposażenia kierowcy w świadectwo kierowcy na nią wystawione przypisały relację Spółka-kierowca w formule modelowej. Pominęły natomiast możliwość legalnego świadczenia Spółce przez tego kierowcę usług pracowniczych na innej zasadzie, tj. wynikającej z "Porozumienia" z 23 maja 2022 r. i legitymizującego wykonywany przejazd przy wyposażeniu kierowcy w świadectwo kierowcy wystawione na podmiot litewski wskazany w "Porozumieniu". Wykładnia zastosowana przez organy jest za bardzo restrykcyjna i nieuzasadniona. Kierowca wykonujący przewóz 14 czerwca 2022 r. nie jest tymczasem zatrudniony przez Spółkę i nie jest jej pracownikiem, ale legalnie świadczy usługi na jej rzecz. Przepisy prawa nie zabraniają takiego świadczenia usług pracowniczych jak przewidziane w "Porozumieniu" w sprawie niniejszej. W ocenie skarżącej Spółki nie ulega też wątpliwości, ze kontrolowany kierowca nie posługiwał się językiem polskim w stopniu komunikatywnym. Wobec tego kierowca nie miał możliwości podjęcia rozmów z funkcjonariuszami UCS, nie miał też możliwości wniesienia zastrzeżeń do protokołu kontroli. Z powodu zatem bariery językowej kierowca nie miał możliwości przedstawienia swojego stanowiska podczas kontroli.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że próby zakwestionowania treści protokołu kontroli, oparte na twierdzeniach pełnomocnika Skarżącej o braku odpowiedniej znajomości języka polskiego, a także przedstawienia innego przebiegu czynności kontrolnych niż utrwalony w protokole, nie mogą doprowadzić do podważenia wiarygodności samego protokołu. Organ zasygnalizował też, że świadectwo kierowcy wydawane jest na wniosek przewoźnika legalnie zatrudniającego kierowcę, będącego obywatelem państwa trzeciego lub legalnie korzystającego z usług kierowcy, będącego obywatelem państwa trzeciego. Świadectwo służy wykazaniu, że przewoźnik wykonujący przewóz zatrudnia kierowcę lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego legalnie. Dlatego też wykonując przewóz na rzecz określonego przewoźnika kierowca nie może więc posługiwać się świadectwem wystawionym dla innego przewoźnika.

Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 24 maja 2023r. sąd, na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dopuścił dowód z dokumentów dołączonych do skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, albowiem zaskarżone decyzje nie naruszają przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja DIAS w Białymstoku, utrzymująca w mocy decyzję NPUCS nakładająca na skarżącą Spółkę karę pieniężną w kwocie 5 000 zł, na podstawie art. 92 a ust. 1, 3 i 7 ustawy o transporcie drogowym oraz załącznika nr 3 Ip. 3.3. do ustawy tj. za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy.

W myśl art. 4 pkt 2 u.t.d., międzynarodowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, przy czym jazda pojazdu pomiędzy miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że przejazd kontrolowanego pojazdu odbywał się z przekroczeniem granic Polski, kierowca przewoził towar z Białorusi do Włoch, co wypełnia definicję międzynarodowego transportu drogowego w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu. Ustalenia te dały podstawę do przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie wykonywany był przewóz międzynarodowy.

Dalej stwierdzić należy, że skoro podczas kontroli 14 czerwca 2022 r. kierowca okazał wypis z licencji nr [...] udzielonej skarżącej Spółce na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, nie było podstaw aby organy przyjęły inaczej niż w ten sposób, że przewóz był wykonywany przez Spółkę. Okoliczność ta nie została skutecznie podważona przez Spółkę, a jest kluczowa dla przypisania tejże Spółce spornego przewozu i występowania w nim w charakterze przewoźnika.

Stosownie do treści art. 4 pkt 15 u.t.d., przewoźnikiem drogowym jest przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Zgodnie zaś z art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto - w międzynarodowym transporcie drogowym - świadectwo kierowcy, jeżeli jest wymagane.

Jak stanowi natomiast art. 32a u.t.d. do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy Unii Europejskiej dotyczące świadectwa kierowcy, tj. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz.U.UE.L.2009.300.72 ze zm., dalej rozporządzenie nr 1072/2009).

Powyższe rozporządzenie dotyczy przewoźników zarobkowo trudniących się międzynarodowym przewozem rzeczy i ma na celu, jak wynika z pkt 2 i 3 preambuły, ustanowienie wspólnej polityki transportowej poprzez określenie wspólnych reguł mających zastosowanie do rynku międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy i zapewnienie spójnych ram prawnych dla międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy we Wspólnocie (Unii Europejskiej). Dla osiągnięcia tego celu rozporządzenie nr 1072/2009 uzależniło wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy od posiadania licencji wspólnotowej i wprowadziło obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy w celu umożliwienia państwom członkowskim skutecznego sprawdzenia, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz (pkt 12 preambuły). Jest to również zasada ogólna wyrażona w art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009, zgodnie z którym wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz - jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego - świadectwa kierowcy. Kontrola ta ma zapobiegać naruszaniu reguł konkurencji przez przewoźników wykonujących zarobkowo międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 powyższego rozporządzenia nr 1072/2009, świadectwo kierowcy jest wydawane przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi, który:

a) jest posiadaczem licencji wspólnotowej; oraz

b) albo legalnie zatrudnia w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzysta z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE, pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim: (i) na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych; oraz, w odpowiednich przypadkach, (ii) na mocy układów zbiorowych, zgodnie z regułami stosowanymi w tym państwie członkowskim.

Stosownie do art. 5 ust. 2 rozporządzenia nr 1072/2009, świadectwo kierowcy jest wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony, lub każdemu kierowcy pozostającemu w jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu powołanej wyżej dyrektywy. Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1.

Świadectwo kierowcy należy, zgodnie z art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009, do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika, natomiast świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.

Z przytoczonych przepisów wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że świadectwo kierowcy wydawane jest na wniosek przewoźnika legalnie zatrudniającego kierowcę, będącego obywatelem państwa trzeciego lub legalnie korzystającego z usług kierowcy, będącego obywatelem państwa trzeciego. Świadectwem tym kierowca musi się legitymować, gdy prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Jeżeli zatem przewoźnik, posiadający licencję wspólnotową wykonuje na jej podstawie międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, obowiązany jest wyposażyć kierowcę w świadectwo kierowcy. Kierowca obowiązany jest posiadać i okazywać do kontroli świadectwo wydane na wniosek tego przewoźnika, który wykonuje przewóz. Świadectwo służy bowiem wykazaniu, że przewoźnik wykonujący przewóz zatrudnia kierowcę lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego legalnie, dlatego też wykonując przewóz na rzecz określonego przewoźnika kierowca nie może posługiwać się świadectwem wystawionym dla innego przewoźnika.

Organem wydającym świadectwa kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej w Polsce jest Główny Inspektor Transportu Drogowego. Świadectwo kierowcy wydaje się na wniosek przedsiębiorcy, posiadającego licencję wspólnotową, złożony w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej (art. 32b u.t.d.).

Ze zgromadzonego w sprawie niniejszej materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że 14 czerwca 2022 r. międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy wykonywała skarżąca Spółka na podstawie licencji nr [...], zaś kierowcą był obywatel państwa trzeciego – Białorusi, który działał na rzecz Spółki i przy użyciu środka transportowego należącego do Spółki. Powyższe wynikało nie tylko z przedmiotowej licencji wspólnotowej udzielonej skarżącej Spółce, która została okazana w czasie kontroli, ale również międzynarodowego listu przewozowego CMR nr [...], dotyczącego przewożonego towaru, gdzie pojazd spółki został wskazany jako kolejny pojazd przewoźnika (poz. 17 CMR). Świadczą o tym również okoliczności kontroli i przedłożone w wtoku postępowania administracyjnego "Porozumienie" z 23 maja 2022r.. W szczególności "Porozumienie" potwierdza, że między kierowcą, a skarżącą Spółką istniał stosunek prawny mający swe źródło właśnie w "Porozumieniu" prawnie regulującym korzystanie przez Spółkę z usług tego konkretnego kierowcy (legalne posługiwanie się nim). A jeśli tak, to warunki tego korzystania jako respektujące w pełni polski porządek prawny (art. 32a oraz pozostałe przepisy u.t.d.) mogło potwierdzić wyłącznie świadectwo kierowcy wystawione przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego na skarżącą Spółkę. Tego dokumentu jednak nie przedstawiono. Okazane w trakcie kontroli przez kierowcę świadectwo kierowcy nr [...] wydane zostało dla innego przewoźnika (podmiotu litewskiego), który nie wykonywał przewozu drogowego w niniejszej sprawie na terytorium RP.

Powyższych ustaleń i twierdzeń nie podważają zarzuty skargi, w której na status podmiotu litewskiego wskazanego w "Porozumieniu" jako przewoźnika w sprawie niniejszej powołuje się skarżąca używając jednocześnie takich stwierdzeń opisujących zaistniały stan faktyczny jak: "bezpośredni stosunek zatrudnienia", "podwykonawstwo spółki litewskiej", "współrealizowanie przewozu", "przewoźnik sukcesywny" czy też wskazując na zaistniałą "zmianę przewoźnika ze skarżącej Spółki na UAB G.". Materiał dowodowy nie wskazuje jednak, aby uzasadnione było przypisanie statusu przewoźnika podmiotowi litewskiemu. Istotnie, treść "Porozumienia", a także przedłożone na etapie sądowym (i dopuszczone przez sąd) umowy oraz oświadczenie (k.23-28 akt sądowych) świadczą o istnieniu bardzo ścisłej współpracy między skarżącą Spółką, a podmiotem litewskim, jednak ani organy, ani sąd w tej konkretnej sprawie tej współpracy ani jej ścisłego charakteru nie negują. W sprawie bowiem kluczowe jest jednak, kto w dniu 14 czerwca 2022 r. wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy, a więc ten konkretny przewóz. Przesądza o tym, zdaniem organów obydwu instancji i sądu, fakt przedstawienia do kontroli licencji na wykonywanie takiego przewozu wystawionej na skarżącą Spółkę.

Nie zasługują więc na uwzględnienie zarzuty skargi odnośnie naruszenia art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d. oparte na treści "Porozumienia" z 23 maja 2022 r. Zdaniem skarżącej, "Porozumienie" obejmowało kierowcę samochodu ciężarowego obywatela Białorusi – V. Z., istniała więc relacja pomiędzy przewoźnikiem dokonującym przewozu, a tym kierowcą sprawiająca, że kierowca legalnie świadczył usługi na rzecz skarżącej na zasadzie outsourcingu pracowniczego, co uprawniałoby kierowcę do posługiwania się świadectwem kierowcy wystawionym na UAB "G." oraz zwalniało Spółkę z odpowiedzialności za brak świadectwa kierowcy wystawionego dla niej na tego konkretnego kierowcę. Sąd podkreśla, że z przedstawionego przez kierowcę wypisu z licencji udzielonej Spółce, wynika że to Spółka w kontrolowanym przewozie była na terytorium RP przewoźnikiem posługującym się tym konkretnym kierowcą. Z tego powodu miały do niej zastosowanie regulacje art. 32a, art. 32b u.t.d. i obowiązek posiadania świadectwa kierowcy. Okazanie zatem przez kierowcę świadectwa kierowcy wydanego na wniosek podmiotu innego niż wykonujący przewóz, posługującego się tym kierowcą w sposób legalny, stanowi niezaprzeczalne naruszenie obowiązków przewozu drogowego określonych w art. 5 ust. 2 i 6 rozporządzenia nr 1072/2009 oraz art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d.

Bez wpływu na odpowiedzialność skarżącej pozostaje, że kierowca zatrudniony jest przez przedsiębiorcę UAB "G." (spółkę litewską), a skarżąca "wypożyczyła" tego pracownika – obywatela Białorusi – w celu wykonania przez niego usługi kierowania pojazdem, w ramach legalnej współpracy, realizowanej na podstawie odrębnej umowy tj. "Porozumienia pracodawców" z 23 maja 2022 r. Sąd nie przesądza jaki faktycznie rodzaj stosunku prawnego łączył skarżącą Spółkę, spółkę litewską i kierowcę obywatela Białorusi, tzn. czy zawarte porozumienie ma charakter stricte cywilnoprawny, czy też ma cechy leasingu pracowniczego uregulowanego w art. 1741 Kodeksu pracy, a także nie przesądza znaczenia poszczególnych zapisów zawartego porozumienia pracodawców i sposobu kształtowania tej umowy. Ocena charakteru stosunku prawnego łączącego strony, która musi być poprzedzona ustaleniem zarówno treści oświadczeń woli złożonych przez strony przy zawieraniu umowy, jak i celu oraz zamiaru, a także treści ukształtowanego w ten sposób stosunku prawnego, nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Nie ulega jednak wątpliwości, że to właśnie kierowca wskazany w tej umowie dokonywał międzynarodowego przewozu drogowego na rzecz skarżącej Spółki. Jak podkreśla się w orzecznictwie, "zasada swobody umów, obowiązująca także w prawie pracy zgodnie z art. 3531 k.c. w związku z art. 300 K.p., pozwala stronom swobodnie ukształtować stosunek prawny, w ramach którego ma być wykonana praca. O rodzaju zawartej umowy rozstrzyga więc przede wszystkim zgodna wola stron" (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2004 r., II PK 29/04, OSNP 2005/7/97; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2000, I PKN 594/99, OSNP 2001/21/637). Niewątpliwie więc korzystanie z usług pracownika innego przewoźnika jest dopuszczalne, ale przy spełnieniu wszystkich wymogów prawa. W innym wypadku może bowiem stanowić próbę obejścia pewnych regulacji. Zatem zawarta pomiędzy stronami umowa nie może zmienić zasad odpowiedzialności administracyjnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Z powyższych względów nie ma znaczenia podniesiony przez Spółkę zarzut braku ustalenia przez organy relacji pomiędzy Spółką, kierowcą, a UAB "G." – skoro ustalono, że międzynarodowy przewóz drogowy, wykonywany na terenie Polski, wykonywany był przez Spółkę przy legalnym posługiwaniu się kierowcą nieposiadającym obywatelstwa UE (a wiec przy legalnym skorzystaniu z usług takiego kierowcy, w rozumieniu art. 5 ust. 1 lit. "b" rozporządzenia nr 1072/2009).

Obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy przez każdego przewoźnika, który wykonuje międzynarodowy transport drogowy i zatrudnia lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego, wynika z przepisów bezwzględnie obowiązujących, których strony nie mogą dowolnie interpretować. Świadectwo kierowcy służy wykazaniu, że przewoźnik legalnie zatrudnia lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego. Każdy przewoźnik obowiązany jest do wystąpienia o świadectwo dla kierowcy, którego zatrudnia na podstawie umowy o pracę lub korzysta z jego usług na podstawie innej umowy, co wprost wynika z treści art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1072/2009, gdzie pojawia się pojęcie nie tylko "kierowcy legalnie zatrudnionego", ale także "kierowcy pozostającego w dyspozycji przewoźnika". To oznacza, że zawarte porozumienie pracodawców w sposób jednoznaczny potwierdza legalność pozostawania w dyspozycji przewoźnika, a zatem i konieczność posiadania świadectwa kierowcy wydanego temu konkretnemu przewoźnikowi, który wykonuje transport międzynarodowy. Legitymowanie się przez kierowcę pisemnym porozumieniem pracodawców, upoważniającym do legalnego korzystania z pojazdu skarżącej i wykonywania przedmiotowego przewozu, nie wyłącza obowiązku posiadania przez Spółkę świadectwa kierowcy i nie konwaliduje niespełnienia tego obowiązku.

W ocenie sądu, przepis art. 5 rozporządzenia nr 1072/2009 nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Jasno określa wymogi, jakie należy spełnić, aby otrzymać świadectwo kierowcy. Świadectwo może otrzymać tylko przedsiębiorca posiadający licencję wspólnotową oraz legalnie zatrudniający kierowcę lub legalnie korzystający z usług kierowcy spoza Unii Europejskiej (art. 5 ust. 1 lit. "a" i "b"). Niespełnienie jednego z tych warunków stanowi podstawę do odmówienia wydania przedsiębiorcy świadectwa kierowcy. W sytuacji gdy skarżąca Spółka, jak utrzymuje, legalnie korzystała z usług kierowcy – obywatela Białorusi - i na tę okoliczność powołuje się na wiążącą ją odrębną umowę (porozumienie pracodawców) – dla potwierdzenia wykonywania przewozu zgodnie z obowiązującymi przepisami obowiązana była wystąpić z wnioskiem o wydanie dla tego kierowcy świadectwa kierowcy. Realizowanie przewozu bez dopełnienia powyższego obowiązku wiązało się z ryzykiem nałożenia na przewoźnika sankcji administracyjnej. Tym samym sąd nie podziela zarzutów skargi w zakresie naruszenia art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d., czy też art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009. Świadectwo kierowcy należy bowiem do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi.

Niniejszym wyrokiem skład orzekający podtrzymuje stanowisko prezentowane w wielu wcześniejszych wyrokach WSA w Białymstoku ze skarg Spółki na decyzje wymierzające Spółce karę pieniężną za wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy ( II SA/Bk 777/22, II SA/Bk 803/22, II SA/Bk 776/22, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych). Takie stanowisko znajduje też potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który orzekał w podobnych stanach faktycznych (wyroki NSA z 26 listopada 2019 r. sygn. akt II GSK 3221/17 oraz sygn. akt II GSK 3087/17, CBOSA).

Odnosząc się zaś do zarzutu z pkt 1 skargi należy podkreślić, że stan faktyczny sprawy został ustalony przede wszystkim w oparciu o sporządzony w sprawie protokół kontroli z 14 czerwca 2022 r., podpisany przez kierowcę kontrolowanego pojazdu "bez zastrzeżeń", a także pozostałe dokumenty, w tym licencję i CMR. Protokół kontroli, będący podstawowym dowodem w sprawie, został sporządzony przez organ kontrolny przy współudziale kontrolowanego, z zapewnieniem możliwości przedstawienia przez kontrolowanego własnej wersji zdarzeń. Protokół kontroli - w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. – jest dokumentem urzędowym. Dokument ten, sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W trakcie kontroli kierowca nie zgłosił żadnych zastrzeżeń wskazując, że nie wiedział, iż musi mieć polskie świadectwo kierowcy. Ze zgromadzonych dokumentów nie wynika też, aby istniały problemy komunikacyjne między kontrolującymi, a kontrolowanym kierowcą, w tym by nie był on w stanie posługiwać się językiem polskim w stopniu umożliwiającym swobodne porozumiewanie się z osobą kontrolującą oraz by potrzebował tłumacza. Analiza treści protokołu kontroli nie wzbudza wątpliwości odnośnie stopnia znajomości języka polskiego przez kierowcę.

Sąd nie podziela tym samym zarzutu nieskuteczności oświadczeń kierowcy w trakcie kontroli i sporządzania protokołu. Należy wskazać na art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. 2021 poz. 672 ze zm.), zgodnie z którym język polski jest językiem urzędowym. W świetle treści art. 5 ust. 1 i 2 ww. ustawy, podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych organom, o których mowa w art. 4. Oznacza to, że wszystkie oświadczenia składane przed organami władzy publicznej muszą być składane w języku polskim. Organ pierwszej instancji nie był więc zobowiązany do powoływania tłumacza podczas kontroli drogowej, natomiast przedsiębiorca, zatrudniając kierowcę (czy też legalnie korzystając z jego usług), który nie zna języka kraju, przez którego terytorium osoba ta ma realizować przewóz rzeczy, przyjmuje na siebie ryzyko wynikające z tej nieznajomości. Nieznajomość języka polskiego nie może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą naruszenie prawa, tym bardziej, że kierowca w toku kontroli nie zgłaszał problemów ze zrozumieniem języka polskiego, a następnie podpisał protokół bez uwag.

Zauważyć też trzeba, że zgodnie z art. 74 ust. 1 u.t.d. w przypadku stwierdzenia naruszeń uzasadniających nałożenie kary pieniężnej, podczas przeprowadzanej kontroli drogowej, sporządza się protokół kontroli. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się uwagę na szczególne dowodowe znaczenie takiego protokołu, który jest często podstawowym dokumentem stanowiącym materiał dowodowy w sprawach o nałożenie kary pieniężnej. Istotne jest również, że podawane przez uczestniczących w kontroli informacje są z reguły wypowiadane "na gorąco", spontanicznie, bez kalkulowania ich znaczenia i ewentualnego wpływu na wynik sprawy, tak uzyskany dowód ma zatem walor szczególny (vide wyrok NSA z 17 czerwca 2021 r. sygn. akt II GSK 1157/18, CBOSA). Nie doszło w tym zakresie do naruszenia art. 74 u.t.d. w zw. z art. 76 § 1 oraz art. 8 K.p.a., zaś organ wyczerpująco rozpatrzył zgromadzony materiał dowody i prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego.

Stosownie do treści art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.). Zgodnie z treścią lp.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d., wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy, przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy, jest sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 5 000 złotych. Zatem kara pieniężna za stwierdzone w toku kontroli naruszenie została nałożona w prawidłowej wysokości.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania. Stan faktyczny sprawy został wnikliwie wyjaśniony na podstawie kompletnego materiału dowodowego, a organy wyprowadziły na jego podstawie prawidłowe wnioski.

Skarżąca Spółka, mimo wezwania, nie przedstawiła też okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92c u.t.d. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy miał tę kwestię w polu widzenia i się do niej odniósł w stopniu dostatecznym do okoliczności sprawy.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.