Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 130/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 134  par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art.. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d, ust. 4
journal: Dz.U. 2008 nr 14 poz 92
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity
article: Par. 1 ust. 1, par. 5, par. 6, par. 9, par. 11
journal: Dz.U. 2002 nr 96 poz 861
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu,  które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Elżbieta Kremer WSA Bożenna Blitek (spr.) Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2009 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania do zakupu komputera uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

I.

W dniu 8 lutego 2005r. wpłynął do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wniosek J. S. o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych likwidacji barier w komunikowaniu się i technicznych – o dofinansowanie zakupu sprzętu komputerowego.

Pismem z dnia 13 marca 2006r., nr [...] działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej poinformował J. S., iż jego wniosek o dofinansowanie zakupu komputera został rozpatrzony negatywnie, albowiem nie występują u niego schorzenia wynikające z niepełnosprawności, które utrudniałyby komunikowanie się. Podniesiono, że w poprzednim roku matka J. S. – E. B., z uwagi na posiadane schorzenia i rodzaj niepełnosprawności wpływającej na jej trudności w komunikowaniu się, otrzymała dofinansowanie do zakupu komputera, a to oznacza, że w gospodarstwie domowym wnioskodawcy znajduje się już komputer dofinansowany ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Zawodowej i Społecznej Osób Niepełnosprawnych, który może być użytkowany również przez niego. W piśmie podano, że wprawdzie J. S. jak i jego matka oświadczyli, że prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, to jednak fakt ten, z uwagi na składanie przez E. B. w imieniu syna w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej licznych wniosków o dofinansowanie ze środków PFRON, budzi uzasadnione wątpliwości.

II.

Pismem z dnia 22 marca 2006r. J. S. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o ponowne rozpatrzenie wniosku. W piśmie tym podniósł, że choruje od wielu lat i ma orzeczony stopień niepełnosprawności. Ostatnio stan jego zdrowia uległ pogorszeniu. W październiku 2005r. przebywał w szpitalu na oddziale elektrokardiologii, a następnie kontynuował leczenie w szpitalu uzdrowiskowym. Ze względu na stan zdrowia nie mógł załatwiać swoich spraw w urzędach i musiał prosić o pomoc matkę. J. S. wyjaśnił, że prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, a jedynie mieszka z matką z tego względu, iż nie stać go na wynajęcie mieszkania.

Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w piśmie z dnia 10 kwietnia 2006r. poinformował J. S., że z przedłożonego przez niego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] 2005r. wydanego przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wynika, iż zaliczono go do lekkiego stopnia niepełnosprawności na okres do 31 sierpnia 2007r. i stan jego zdrowia nie powoduje ograniczeń w poszukiwaniu i podjęciu zatrudnienia na otwartym rynku pracy. Równocześnie we wszystkich pozostałych punktach dotyczących wskazań do: szkolenia specjalistycznego, zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej, uczestnictwa w warsztatach terapii zajęciowej, konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia, oraz konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością w samodzielnej egzystencji, nie określono żadnych wskazań. Oznacza to, zdaniem organu, że z treści orzeczenia o niepełnosprawności nie wynika, aby J. S. miał trudności w komunikowaniu się. W piśmie tym stwierdzono również, iż rozstrzygając sprawę analizowano zaświadczenia lekarskie załączone do wniosku, jednakże przy rozpatrywaniu wniosków o dofinansowanie ze środków PFRON bierze się pod uwagę w szczególności orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez właściwy organ jako dokument wskazany przepisami prawa (rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Dz. U. z 2003r., Nr 100, poz. 930). Wyjaśniono także, że nie kwestionuje się faktu, iż J. S. jest osobą niepełnosprawną, jednakże specyfika posiadanych przez niego schorzeń potwierdzona załączonym do wniosku orzeczeniem nie wskazuje, aby posiadał on trudności w komunikowaniu się, których usunięcie wymaga zakupu zestawu komputerowego. Zatem dofinansowanie do zakupu takiego sprzętu w przypadku J. S. nie stanowi likwidacji barier w komunikowaniu się. Podkreślono, że podtrzymuje się stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 13 marca 2006r.

W dniu 6 czerwca 2006r. wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie J. S. od pisma Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 13 marca 2006r. Postanowieniem z dnia [...] 2006r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż odwołanie to zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2007r., sygn. akt II SA/Kr 952/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił powyższe postanowienie SKO z dnia [...] 2006r.

III.

Po ponownym rozpatrzeniu odwołania J. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2008r. nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję z dnia [...] 2006r., znak [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż pismo podpisane z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 13 marca 2006r. zawiera cztery elementy przesądzające o jego kwalifikacji jako decyzji. Są to: wskazanie adresata, wskazanie organu, rozstrzygnięcie oraz fakt, iż zostało ono podpisane przez osobę upoważnioną do wydania aktu, jednakże forma pisma narusza treść art. 107 § 1 i § 3 Kpa, który to przepis wskazuje jakie elementy winna zawierać decyzja administracyjna. Przedmiotowe pismo znajdujące się w aktach sprawy takich elementów nie zawiera. Już samo to, zdaniem organu II instancji, wystarczy do uchylenia decyzji jako wadliwej. Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż w niniejszej sprawie naruszono przepisy procedury prowadzące do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. W szczególności art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 10 Kpa, stanowiące zasady ogólne tego postępowania. Naruszenia te miały wpływ na wynik postępowania i wydanie zaskarżonej decyzji. Tym samym, zdaniem organu, nie jest możliwe pozostawienie w obrocie prawnym wadliwej decyzji, a zatem konieczne stało się jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu wskazało, że prowadząc ponownie postępowanie organ I instancji winien rozpatrzyć wniosek strony w sposób zgodny z przepisami prawa i podjąć rozstrzygnięcie odpowiadające wymogom art. 107 Kpa.

Pismem z dnia [...] 2008r. znak [...] Zastępca Dyrektora ds. Pomocy Specjalistycznej poinformował J. S., że po powtórnej analizie zgromadzonej dokumentacji nie znaleziono dodatkowych okoliczności uzasadniających pozytywne rozpatrzenie jego wniosku o przyznanie dofinansowania we wnioskowanym zakresie.

Pismem z dnia 25 czerwca 2008r. J. S. wniósł odwołanie od powyższego pisma z dnia [...] 2008r. znak [...] jako decyzji domagając się jej uchylenia. Organowi I instancji zarzucił, iż nie rozstrzygnął sprawy w formie decyzji administracyjnej, mimo że na taką konieczność wskazywał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 21 grudnia 2007r., sygn. akt II SA/Kr 952/06 oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia [...] 2008r. Odwołujący się stwierdził, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej nie ocenił prawidłowo jego wniosku od strony merytorycznej, albowiem nadal jest on osobą mającą potrzeby w zakresie dofinansowania ze środków PFRON oraz posiada uprawnienia wynikające ze stwierdzonego stosownym orzeczeniem umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i spowodowaną tą niepełnosprawnością izolacją przed otoczeniem. Przepis obejmujący ten stan faktyczny – w postaci § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 25 czerwca 2006r. - zakłada bowiem sytuację, gdy zakup komputera umożliwi lub ułatwi w znacznym stopniu utrzymanie kontaktów z otoczeniem i jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności.

Decyzją z dnia [...] 2008r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję z dnia [...] 2008r. i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolegium podniosło, iż zgodnie z art. 104 Kpa organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, która rozstrzyga sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończy sprawę w danej instancji. W związku z tym organ odwoławczy uznał, że pismo Zastępcy Dyrektora MOPS z dnia [...] 2008r. jest decyzją administracyjną o odmowie przyznania J. S. dofinansowania do zakupu komputera w ramach likwidacji barier. Decyzja ta jest jednak - zdaniem Kolegium - wadliwa, gdyż nie spełnia warunków formalnych określonych w kodeksie postępowania administracyjnego, a w szczególności w art. 107 Kpa. Podkreślono, że na tego typu nieprawidłowości formalne dotyczące rozstrzygnięć wydawanych przez MOPS w związku z wnioskiem J. S. wskazał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 grudnia 2007r. (sygn. akt II SA/Kr 952/06) jak również SKO w decyzji z dnia [...] 2008r., nr [...]. Pomimo jednoznacznych wyjaśnień w tej kwestii, organ I instancji całkowicie je zignorował. Organ II instancji zaznaczył, iż w przypadku dalszego uporczywego naruszania przez organ I instancji procedury administracyjnej, Prezes SKO, działając na podstawie art. 20 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych, wyda postanowienie sygnalizacyjne i ponownie przypomniał, że art. 107 Kpa wylicza elementy, które powinna zawierać decyzja administracyjna. Każdy z wymienionych tam elementów ma znaczenie w ocenie prawidłowości aktu administracyjnego zarówno pod względem materialnym, jak również formalnymi. W świetle powyższych norm prawnych Kolegium stwierdziło, iż decyzja organu I instancji z dnia [...] 2008r. zawiera liczne uchybienia formalne, które nie pozwalają uznać wydanej decyzji za akt prawidłowy i tym samym uniemożliwiają Kolegium merytoryczne ustosunkowanie się do sprawy. Organ odwoławczy podniósł, że - ze względu na obowiązującą zasadę dwuinstancyjności (art. 15 Kpa) - na obecnym etapie postępowania nie może w przedmiotowej sprawie wydać merytorycznego rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, iż akt administracyjny jest prawidłowy, jeżeli łącznie spełnia dwie przesłanki – jest zgodny z normami materialnego prawa administracyjnego oraz został wydany zgodnie z normami procesowego prawa administracyjnego i wskazało, że organ I instancji podczas ponownego rozpatrywania sprawy winien szczegółowo rozważyć kwestię zasadności przyznania lub odmowy przyznania J. S. dofinansowania do zakupu komputera w ramach likwidacji barier i wydać merytoryczne rozstrzygnięcie z zachowaniem wszystkich formalnych wymogów określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ I instancji winien również uwzględnić zasady ogólne postępowania administracyjnego, gdyż ich naruszenie zawsze ma wpływ na wynik postępowania i kończące go rozstrzygnięcie.

IV.

Decyzją z dnia [...] 2008r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił J. S. przyznania dofinansowania do zakupu komputera w ramach likwidacji barier w komunikowaniu się. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji stwierdził, iż zarówno w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności wydanym przez Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, które obowiązywało na dzień rozpatrywania wniosku, tj. [...] 2006r., jak i w aktualnie wydanym przez Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (nr sprawy [...]) J. S. posiada lekki stopień niepełnosprawności. We wskazaniach dotyczących zatrudnienia wskazano: "wymaga w warunkach otwartego rynku pracy", a to - zdaniem organu – sugeruje, że stan zdrowia J. S. nie powoduje ograniczeń w poszukiwaniu podjęcia zatrudnienia na otwartym rynku pracy, a tym samym nie powoduje ograniczeń w komunikowaniu się. Ponadto, rodzaj posiadanych przez J. S. schorzeń nie wskazuje na to aby miał on trudności w komunikowaniu się, których usunięcie wymaga zakupu komputera. Równocześnie stwierdzono, iż na dzień złożenia wniosku J. S. był studentem studiów dziennych, co również – zdaniem tego organu - wskazuje, że nie miał on żadnych trudności w komunikowaniu się. Organ I instancji wyjaśnił, iż Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej realizując zadania z zakresu rehabilitacji społecznej osób niepełnosprawnych winien mieć na uwadze zapisy zawarte w ustawie z dnia 26 listopada 1998r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003r. Nr 15, poz. 148), a w szczególności art. 28 ust. 1 stanowiący, że wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady najlepszych efektów z danych nakładów.

Od powyższej decyzji J. S. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Prezentując swoje stanowisko odwołujący się wskazał na § 6 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, a zgodnie z którym o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań (jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem) mogą ubiegać się (na likwidację barier w komunikowaniu się) osoby niepełnosprawne, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności. Nadto podniósł, że wbrew ustaleniom Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej stan jego zdrowia daje podstawy do spełnienia przesłanek powołanego przepisu, albowiem w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie stwierdzające problemy zdrowotne o charakterze kardiologicznym, dotyczące narządów ruchu oraz kręgosłupa (bóle i zawroty głowy, utraty przytomności) oraz ich wpływ na problemy w komunikowaniu się. Odwołujący się wyjaśnił, iż w momencie składania wniosku w roku 2005 legitymował się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, obecnie jest to orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności wydane na stałe. Nie zmienia to jednak faktu, że dla niego, jako osoby niepełnosprawnej, w dalszym ciągu komunikowanie się jest w znaczącym stopniu utrudnione, a jak podkreślił - duży wpływ ma pewna niestabilność wynikła z częstej utraty przytomności uniemożliwiająca wręcz pojawianie się na wybrane posiedzenia komisji lekarskiej czy przed organem administracyjnym. Zdaniem J. S., możliwości uzyskania dofinansowania nie wyłącza taka okoliczność jak podjęcie studiów w systemie dziennym na Uniwersytecie, gdyż podjęcie tych studiów wiąże się z wieloma problemami natury praktycznej, czego dowodem jest konieczność udzielenia mu przez uczelnię urlopu chorobowego. Ponadto – zdaniem odwołującego się - nie jest wystarczającym argumentem udzielenie analogicznego dofinansowania matce odwołującego się – E. B., gdyż mimo zamieszkiwania w jednym mieszkaniu prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. J. S. podniósł także, że zakres schorzeń, na które cierpi przekłada się na istnienie trudności w kontakcie ze środowiskiem, co z kolei uzasadnia pomoc w postaci dofinansowania do zakupu sprzętu komputerowego mogącego ten kontakt poprawić.

Decyzją z dnia 15 grudnia 2008r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008r. Nr 14, poz. 92 z późn. zm.), § 2 ust. 4, § 6 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 96, poz. 861 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję zaskarżoną Prezydenta Miasta z dnia [...] 2008r. Kolegium zaznaczyło, że toczące się postępowanie administracyjne z wniosku J. S. z dnia 8 lutego 2005r. jest przedmiotem kolejnego rozpatrywania przez Kolegium. Oznacza to m.in., że organy administracyjne muszą brać pod uwagę stan faktyczny w sprawie i stan prawny na dzień wydawania decyzji, z uwzględnieniem wszelkiej dynamiki zmian w tym zakresie. Kolegium podniosło, że po wniesieniu odwołania przez stronę od zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyznaczył rozprawę administracyjną, która odbyła się w dniu [...] 2008r. Na przedmiotową rozprawę stawiła się tylko przedstawicielka Prezydenta Miasta. J. S., mimo prawidłowego zawiadomienia nie stawił się i nie uzupełnił również zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności nie przedstawił aktualnej dokumentacji co do swojego stanu zdrowia, co do wysokości dochodów, czy kontynuowania studiów, ewentualnie innych dokumentów świadczących o jego trudnej sytuacji bytowej i życiowej, o które był wzywany pismem z dnia 29 października 2008r., a jedynie przedłożył pismo z dnia 27 listopada 2008r., w którym stwierdził, że – jego zdaniem - do rozpatrzenia jego wniosku z dnia 8 lutego 2005r. nie jest konieczne ani jego osobiste stawiennictwo, ani też dodatkowe dokumenty, o których mowa w skierowanym do niego piśmie z dnia 29 października 2008r., albowiem wymagane dokumenty zostały załączone już 8 lutego 2005r. do wniosku i znajdują się w aktach. Odwołujący się podniósł, iż jego aktualna sytuacja, w kontekście wniosku złożonego prawie cztery lata temu, nie ma żadnego znaczenia. Zwracając uwagę na taką postawę odwołującego się Kolegium uznało, że odwołujący się wykazuje brak współpracy z organami przyznającymi pomoc ze środków publicznych, a nadto podejmując się próby oceny stanu faktycznego i prawnego w sprawie wskazuje kierunek postępowania w zastępstwie organu administracyjnego, na co przepisy prawa nie pozwalają. Zdaniem tego organu, podstawą przyznania świadczeń pieniężnych i rzeczowych dla osób niepełnosprawnych w celu likwidacji barier w komunikowaniu się jest ustawa z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008r., Nr 14, poz. 92 z późn. zm.) oraz wydane na jej podstawie Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 96, poz. 861). W szczególności § 2 ust. 4 cyt. Rozporządzenia przewiduje, że "Ze środków Funduszu mogą być finansowane w części lub całości następujące rodzaje zadań: likwidacja barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych", zaś § 6 ust. 2 "O dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się na likwidację barier w komunikowaniu się i technicznych - osoby niepełnosprawne, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności". Organ odwoławczy podzielił ustalenia dokonane przez organ I instancji w oparciu o oświadczenia zainteresowanego, z których wynika, że J. S. ma 31 lat, jest kawalerem prowadzącym jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma stałego źródła utrzymania, w roku akademickim 2004/2005 był studentem I roku w Instytucje Informatyki i nadal studentem pierwszego roku pozostaje przebywając na urlopie zdrowotnym. J. S. cierpi na schorzenia kardiologiczne i w związku z tym ma na stałe orzeczony lekki stopień niepełnosprawności. Zamieszkuje w garsonierze o pow. 20,45 m2 składającej się z jednego pokoju, łazienki i kuchni, a przedmiotowy lokal zajmuje wraz ze swoją matką – E. B., która także prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i pokrywa w całości koszty związane z utrzymaniem mieszkania. Matka strony nie ma stałego źródła utrzymania, utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej i dofinansowania do czynszu, a ponadto otrzymała już dofinansowanie z PFRON na pokonywanie barier w komunikowaniu się w 2005r. w wysokości 2.800zł. Ustalono, że odwołujący się korzystał już w przeszłości z pomocy z PFRON m.in. na zakup podręczników akademickich w 2002r., miał dopłaty do czesnego w latach 2002 i 2003, miał opłacony turnus rehabilitacyjny w 2004 roku. Zdaniem Kolegium, w myśl przepisów art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 728 z późn. zm.), J. S. zamieszkuje i gospodaruje wspólnie ze swoją matką, gdyż spełnia najważniejsze i typowe elementy tej instytucji, tzn. wspólne zamieszkanie (charakter lokalu mieszkalnego pod tym samym adresem, mieszkanie jednopokojowe, ze wspólnym korzystaniem z łazienki i kuchni i innych urządzeń) i wspólne gospodarowanie (matka strony jako podmiot ponoszący główne koszty utrzymania strony przy jednoczesnym braku środków utrzymania wnioskodawcy oraz stopień pokrewieństwa osób przebywających we wspólnym lokalu mieszkalnym - pierwszy stopień pokrewieństwa w linii prostej matka - syn). Organ zaznaczył, że matka wnioskodawcy była ustanawiana w toczącej się sprawie pełnomocnikiem strony o ograniczonym zakresie uprawnień wynikających z treści pełnomocnictwa (art. 33 § 1 i § 4 Kpa), i dotychczas jej rola nie została ograniczona w prawach domownika strony w zakresie odbierania adresowanych do strony pism (art. 43 Kpa). Okoliczności powyższe, zdaniem tego organu, interpretowane łącznie wskazują na prowadzenie przez J. S. i jego matkę – E. B. wspólnego gospodarstwa domowego, o którym mowa w ustawie, w którym to gospodarstwie domowym powinien być dostępny od 2005r. sprzęt komputerowy z przeznaczeniem na pokonywanie barier w komunikowaniu się.

Z powyższą decyzją nie zgodził się J. S., który w skardze domagał się jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że z uwagi na czas trwania tego postępowania, wyrażony w zaskarżonej decyzji organu II instancji pogląd, jakoby przedmiotem rozpoznania miała być sytuacja wnioskodawcy na dzień wydania decyzji wydaje się być absurdalny, albowiem to organy l i II instancji swoimi działaniami wydłużyły postępowanie do niemal czterech lat. Gdyby nawet przyjąć tę interpretację, to wówczas - zdaniem skarżącego - postępowanie administracyjne nie powinno zakończyć się decyzją o odmowie, ale postanowieniem o umorzeniu postępowania administracyjnego, gdyż w jego trakcie zmianie uległ stopień niepełnosprawności wnioskodawcy z umiarkowanego na lekki, co według organów l i II instancji czyni jego wniosek bezprzedmiotowym. Skarżący podniósł również, iż ze sposobu prowadzenia postępowania i treści postanowień organów administracyjnych w żaden sposób nie wynika, aby organy były zainteresowane ustaleniem stanu faktycznego i prawnego w przedmiotowej sprawie. Wskazuje na to fakt, że żaden z organów nie jest w stanie podać daty przyznania matce skarżącego E. B. dofinansowania do zakupu komputera przenośnego sugerując, że miało to miejsce przed złożeniem wniosku przez skarżącego w dniu 8 lutego 2005r., jak również organy dokonały wyboru takich aktów prawnych, które mają przemawiać za odmową. W szczególności, według skarżącego, przywołany art. 35 ust. 3. pkt 1 ustawy z dn. 30 czerwca 2005r. o finansach publicznych nie dotyczy środków PFRON przeznaczonych na realizację programów. Skarżący podniósł, że nigdy nie ustanowił matki swoim pełnomocnikiem, a jedyne do czego ją upoważnił to wgląd do akt. Nie uprawniało to organu do kierowania do matki korespondencji, a tym bardziej przypisywania pełnomocnictwa i wzywania do osobistego stawiennictwa na rozprawę w SKO celem wykonywania czynności w imieniu wnioskodawcy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi Kolegium wyjaśniło, że próbowało zweryfikować ustalenia dokonane przez organ I instancji i wyznaczyło w tym celu rozprawę administracyjną, na którą skarżący i jego matka nie stawili się, a aktywność skarżącego w postępowaniu zawęziła się jedynie do przedstawienia pisma nie wnoszącego nic nowego do sprawy. W związku z powyższym Kolegium nie zgodziło się z twierdzeniem skarżącego, że organy administracyjne nie dążyły do ustalenia i nie ustaliły całego istotnego stanu faktycznego w sprawie. W ocenie Kolegium nie doszło do naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego.

Pismem z dnia 4 maja 2009r. J. S. w uzupełnieniu skargi dotyczącej decyzji organu I instancji – Prezydenta Miasta z dnia [...] 2008r. nr [...] podniósł, iż decyzja ta jest sygnowana m.in. podpisem S. K. i J. S., a z widniejących pieczątek w żaden sposób nie wynika, aby były one upoważnione do działania w imieniu Prezydenta Miasta, co może budzić wątpliwości czy decyzja ta jest zgodna z prawem. Skarżący zwrócił się z zapytaniem w tej kwestii do zastępcy Prezydenta Miasta, ale nie otrzymał żadnej odpowiedzi. W związku z tym w dniu 21 kwietnia 2009r. złożył skargę do Biura Kontroli Wewnętrznej, która do tej pory pozostała bez odpowiedzi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) Kodeks postępowania administracyjnego (Kpa) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

W ustawie z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008r. Nr 14, poz. 92 z późn. zm.) ustawodawca stwierdził, iż dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych należy do zadań powiatu (art. 35a ust. 1 pkt lit. d). Natomiast szczegółowy tryb postępowania i zasady dofinansowania zostały określone w wydanym na podstawie tej ustawy Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 96, poz. 861 z późn.zm.).

Należy zwrócić uwagę na to, że zgodnie z delegacją ustawową art. 35a ust. 4 omawianej ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku – w § 1 ust. 1 powyższego Rozporządzenia stwierdzono:

"§ 1. 1. Rozporządzenie określa:

1) rodzaje zadań powiatu, o których mowa w art. 35a ust. 1 (...)

2) wymagania, jakie powinny spełniać podmioty ubiegające się o dofinansowanie tych zadań,

3) tryb postępowania i zasady dofinansowania zadań ze środków Funduszu."

O ile przy staraniach o dofinansowanie na inne rodzaje zadań, np. na zaopatrzenie w sprzęt rehabilitacyjny czy w przedmioty ortopedyczne osoba ubiegająca się zobowiązana jest przedstawić swoją sytuację dochodową, gdyż według § 5 tego Rozporządzenia przyznanie takiego dofinansowania jest uzależnione m.in. od wysokości dochodu osoby ubiegającej się, to § 6 Rozporządzenia określający wymagania, jakie powinny spełniać osoby ubiegające się o dofinansowanie zadań na likwidację barier w komunikowaniu się - takiego uzależnienia od dochodów nie przewiduje.

"§ 6. O dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się:

1) na likwidację barier architektonicznych – (...)

2) na likwidację barier w komunikowaniu się i technicznych - osoby niepełnosprawne, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności."

Z brzmienia tego przepisu wynika, że o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w celu likwidacji barier w komunikowaniu się może ubiegać się każda osoba niepełnosprawna i to niezależnie od stopnia niepełnosprawności. O taką pomoc mogą ubiegać się osoby niepełnosprawne, a więc osoby, u których stwierdzono jeden z trzech stopni niepełnosprawności: znaczny, umiarkowany i lekki. Wynika z tego, że posiadany przez skarżącego stopień niepełnosprawności nie ma znaczenia dla istnienia jego uprawnienia do przyznania mu pomocy finansowej na zakup komputera.

Tak więc, co Sąd podkreśla, sam fakt posiadania przez osobę ubiegającą się o takie dofinansowanie orzeczenia o niepełnosprawności stawia tę osobę w szerokim kręgu osób uprawnionych. Ten krąg uprawnionych jest zawężony tylko określeniem: "jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności". Skoro z samego orzeczenia o niepełnosprawności nie zawsze wynika wprost, że osoba napotyka na bariery w komunikowaniu się (związane z ułomnością fizyczną – ograniczeniami ruchowymi, mową lub słuchem) i w samym orzeczeniu o niepełnosprawności nie ma ustawowego wymogu w rodzaju: "stwierdza się/nie stwierdza się bariery w komunikowaniu się", to jedynym dowodem mogącym przesądzić o istnieniu takowych może być dokumentacja medyczna – zaświadczenia i opinie lekarskie, wypisy z leczenia szpitalnego itp. W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że skarżący przedstawił zarówno orzeczenie o niepełnosprawności, jak również zaświadczenia lekarskie, do treści których organy administracyjne nie ustosunkowały się, ignorując ich treść.

Jest niewątpliwym to, że organy administracyjne dysponują określonymi, przyznanymi w konkretnej wysokości funduszami na realizację zadań – w tym na zadania z § 6 Rozporządzenia i winny rozdzielić je jak największej liczbie uprawnionych. Jest także niewątpliwym, że z różnym stopniem niepełnosprawności mogą wiązać się większe czy mniejsze bariery w komunikowaniu się i rzeczą organów jest dostosowanie środków do faktycznych potrzeb uprawnionych. Tak więc rozmiar dofinansowania z uwagi na rodzaj potrzebnego danej osobie sprzętu będzie zawsze przedmiotem uznania organu (nie mającym nic wspólnego z dowolnością), jednakże prawo do takiego dofinansowania jest wyraźnie określone w przytoczonych przepisach i wiąże się z zaistnieniem przesłanek pozytywnych § 6 pkt 2 Rozporządzenia przy braku przesłanek negatywnych z § 9 tego Rozporządzenia. Mając na względzie § 11 tegoż aktu prawnego Sąd zwraca uwagę, że w przypadku ubiegania się o dofinansowanie ze środków Funduszu osoba niepełnosprawna składa m. in. oświadczenie o wysokości dochodów i liczbie osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, nie mniej oświadczenie to może wpłynąć jedynie na rozmiar pomocy a nie może wpływać na ustalenie lub brak samego uprawnienia do dofinansowania na likwidację barier w komunikowaniu się.

Sąd nie wyklucza możliwości przyznania dofinansowania na jeden komputer w rodzinie, czy jednej osobie z dwóch osób zajmujących jedno mieszkanie, ale w tym wypadku organy winny ustalić sytuację każdej z nich, a w szczególności ustalić potrzeby wynikające z niepełnosprawności każdej z tych osób w celu likwidowania barier w komunikowaniu się każdej z nich. Z powyższego wynika, że nie jest wykluczona możliwość przyznania dofinansowania na osobisty sprzęt komputerowy każdej z osób nawet pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, jeśli tylko rodzaj niepełnosprawności każdej z nich uzasadnia posiadanie takiego osobistego sprzętu. Wbrew stanowisku organu – podjęcie studiów przez skarżącego może uzasadniać potrzebę posiadania przez niego osobistego sprzętu komputerowego niewątpliwie ułatwiającego komunikowanie się z otoczeniem, jednakże dofinansowanie zakupu takiego sprzętu – zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami – musi być uzasadnione rodzajem niepełnosprawności skarżącego.

Ma rację skarżący podnosząc, że organy administracyjne odmawiając mu dofinansowania zakupu sprzętu komputerowego nie wyjaśniły stanu faktycznego. Zdaniem Sądu, organy administracyjne nie rozpoznały sytuacji matki skarżącego i jej potrzeb w zakresie pokonywania barier w komunikowaniu się związanych z rodzajem jej niepełnosprawności, a także nie rozpatrzyły materiału dowodowego zaoferowanego przez skarżącego w postaci zaświadczeń lekarskich wskazujących na trudności – bariery w komunikowaniu się. Tak więc błędne jest stanowisko organów administracyjnych obu instancji, które odmówiły skarżącemu dofinansowania zakupu komputera z uwagi na to, że jego matka otrzymała wcześniej takie dofinansowanie i wywiodły wniosek – bez dokonanych ustaleń w tym zakresie – że w związku z tym skarżący ma możliwość korzystania z komputera matki. Sąd ponownie podkreśla, że ustawodawca nie wprowadził ograniczenia, z którego wynikałoby, że o pomoc finansową na likwidację barier w komunikowaniu się ze środków Funduszu może się ubiegać tylko jedna osoba z danego gospodarstwa domowego, ale stwierdził, że o taką pomoc może się ubiegać każda osoba niepełnosprawna. Nie ma więc znaczenia fakt, że w danym gospodarstwie domowym jest kilka osób legitymujących się orzeczeniem o niepełnosprawności, bowiem każda z tych osób może się ubiegać o taką pomoc ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Oznacza to, że zarówno skarżący, jak i jego matka mogli się ubiegać o dofinansowanie zakupu komputera i każdemu z nich taka pomoc mogła być przyznana, jeżeli tylko spełniali pozostałe wymogi jej przyznania, a tego organy obu instancji nie ustaliły.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organy administracyjne naruszyły wskazane wyżej przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych jak również przepisy Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, a także dyspozycje art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego - nie podejmując wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie zebrały w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego.

W oparciu o treść podanych wyżej aktów prawnych, a także na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a Sąd uchylił decyzje organów obu instancji – jak w sentencji.