Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 362/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, 2, 3 pkt 1-6, 3a,
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach, Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2023 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach W. K. sprawy ze skargi S.W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 lipca 2023 r. nr 150000/71/245288/2023 UP-502/2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Ke [...]

Uzasadnienie

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 13 lipca 2023 r. nr 502/2023 utrzymał w mocy decyzją z 28 kwietnia 2023 r. nr 868/2023 o odmowie S. W. umorzenia należności z tytułu składek.

Organ ustalił, że S. W. w piśmie do ZUS, powołując się na zdarzenie losowe w postaci nieszczęśliwego wypadku córki oznajmił, że nie będzie

w stanie spłacić kwoty 22.227,92 zł w systemie ratalnym, wnosząc tym samym o jej umorzenie. Poinformował, że we wrześniu 2022 r. córka była ofiarą wypadku,

w wyniku którego doznała urazu zmiażdżenia mięśnia trójgłowego przedramienia prawej ręki. Operacja w szpitalu pod koniec stycznia 2023 r. wraz z kosztami badań

i innymi wyniosła przeszło 20.000 zł. Poprzednie leczenie kosztowało niecałe

10.000 zł, ale do tego doszły jeszcze koszty dojazdów i poświęcenie dużej ilości czasu. Sytuacja ta spowodowała załamanie psychiczne dziecka i wnioskodawcy, gdyż samodzielnie wychowywał i opiekował się córką. Od września 2022 r. wnioskodawca nie był w stanie nie tylko ciężko pracować, ale również funkcjonować.

W odpowiedzi na zawiadomienie organu o zakończeniu postępowania

i możliwości wypowiedzenia się co do całości zebranych dowodów, wnioskodawca po raz kolejny podkreślił, że "był wyniszczany przez system naszego państwa" i stał się ofiarą przestępstw ze strony żony i rodziny. Poinformował o okolicznościach powstania zadłużenia wspominając, że urzędnicy nie udzielili należnej pomocy.

Zakład wskazał, że należności z tytułu składek mogą być umarzane przez zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Nieściągalność należności została zdefiniowana w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy z 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2019.300), zwanej dalej "u.s.u.s.".

W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s., ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, ogłoszono upadłość; nie zachodzi przesłanka wymieniona

w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. - działalność gospodarcza jest przez wnioskodawcę prowadzona, więc może stanowić źródło pozyskania środków finansowych niezbędnych do spłaty zadłużenia wobec zakładu. Organ stwierdził ponadto, że nie zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniesiono, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - 16 zł; nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego, bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. - wobec zaległości widniejących na koncie wnioskodawcy jako płatnika składek Dyrektor ZUS wszczął przymusowe dochodzenie należności stosując środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia rentowego, do którego nastąpił zbieg egzekucji z Komornikiem Sądowym. Postępowanie egzekucyjne pozostaje zawieszone z uwagi na zawartą przez wnioskodawcę 19 kwietnia 2022 r. z ZUS umowę o rozłożenie na raty należności

, którą (nieterminowo) dłużnik realizował do stycznia 2023 r. Ostateczna spłata zaległości wyznaczona była w jej harmonogramie na 11 kwietnia 2023 r. Ostatnia rata stanowiła kwotę pozostałego do spłaty zadłużenia, tj. 22.227,92 zł.

Organ ustalił, że 4 maja 2023 r. wnioskodawca wystąpił z nowym wnioskiem

o raty, który został rozpatrzony pozytywnie. Organ wyraził zgodę na spłatę zadłużenia z tytułu składek w 11 ratach w wysokości 200 zł i ostatniej stanowiącej kwotę pozostałego do spłaty zadłużenia, tj. 23.417,75 zł. W ocenie organu nie jest oczywiste, że w przypadku wznowienia postępowania egzekucyjnego, gdy nie podpisze strona przygotowanej umowy lub nie będzie wywiązywał się z warunków udzielonej ulgi, nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, skoro powyżej opisane podjęte czynności pozwalały na skuteczną windykację należności

z tytułu składek do 14 marca 2022 r., kiedy wyegzekwowano ostatnią wpłatę

w wysokości 277,18 zł. Prowadzone postępowanie egzekucyjne z wypłacanego świadczenia rentowego przez cały czas pozostaje przecież skuteczne - obecnie miesięcznie na rzecz innych zadłużeń niż składki ZUS egzekwowana jest kwota 367,42 zł. Ponadto posiadany przez dłużnika majątek nieruchomy może stanowić przedmiot obrotu cywilnoprawnego, co skutkuje możliwością uznania go za źródło przychodu w celu spłaty zadłużenia. Organ ustalił, że wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości: gruntowej (teren budowlany) o powierzchni 0,0750 ha

w S. przy ul. [...]. Na przedmiotowej nieruchomości celem zabezpieczenia należności z tytułu składek za okres 6/2020-7/2020 ZUS dokonał wpisu do hipoteki na kwotę 4134,42 zł; nieruchomości gruntowej (plac zabudowany budynkiem mieszkalnym drewnianym o powierzchni 150 m2 i budynkiem gospodarczo - garażowym murowanym o powierzchni 61,80 m2) o powierzchni 0,1384 ha w S.; gruntowej (działka gruntu zabudowana) o powierzchni 0,0729 ha w S.; gruntowej (nieruchomość rolna) o powierzchni 7,6318 ha położonej w miejscowości G. (gmina B. ); użytkownikiem wieczystym nieruchomości gruntowej (teren mieszkaniowy) o powierzchni 0,0064 ha położonej

w S.; właścicielem nieruchomości gruntowej (lasy) o powierzchni 7400 m2 w O. (gmina S. ); właścicielem lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość o powierzchni 37,29 m2 (wraz z piwnicą o powierzchni

1,23 m2) położonego w W. (P.-P.).

W konsekwencji organ stwierdził, że nie zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Możliwość umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności wynika z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanym na tej podstawie rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz.U.2003.141.1365), dalej "Rozporządzenie".

Organ stwierdził, że powstanie zadłużenia wnioskodawcy nie było wynikiem klęski żywiołowej lub jakiegoś nadzwyczajnego zdarzenia, tylko jest skutkiem nieopłacenia przez stronę w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Według organu zdarzenia te to m.in. katastrofy naturalne, które spowodowały, że osoba zobowiązana znalazła się

w trudnej sytuacji finansowej, że konieczność ciążących na niej zobowiązań doprowadziłaby do likwidacji przedsiębiorstwa, a co za tym idzie do utraty jedynego źródła zarobkowania. W ocenie organu taka sytuacja w sprawie nie miała miejsca. Pomimo powoływanych problemów zdrowotnych i wyrządzonych krzywd, wnioskodawca czynnie prowadzi działalność gospodarczą. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek.

Wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie zaległości. W ocenie organu wskazane przez dłużnika problemy z całą pewnością są utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności, gdyż nie pozbawiają strony możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego ich opłacenie. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby,

a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Przy czym zaznaczyć trzeba, że jako trudny stan majątkowy rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb, czego po ponownej analizie sprawy nie można z całą pewnością stwierdzić.

Zdaniem zakładu wnioskodawca nie udowodnił też, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, gdyż skutkowałoby to brakiem możliwości zapewnienia podstawowych potrzeb bytowych. Do zakładu wpłynęło oświadczenie "o stanie rodzinnym i majątkowym" wypełnione przez stronę 22 marca 2023 r. Informacje tam zawarte nie zostały

w żaden sposób zaktualizowane, zatem organ przyjął, że obrazują najbardziej aktualną sytuację finansową wnioskodawcy, więc posłużył się nimi przy analizie

w obecnie rozpatrywanej sprawie. Wynika z niego, że dłużnik jest z żoną w separacji i gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Na podstawie danych widniejących w dostępnych rejestrach urzędowych organ ustalił, że od 28 kwietnia 1990 r. pozostaje w związku małżeńskim z M. W., która aktualnie zamieszkuje pod innym adresem, niż adres zamieszkania. Wnioskodawca oświadczył, że sam pobiera rentę i jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą, z której osiągnął:

w 2020 r. - dochód w wysokości 18.849,72 zł (przychód 245.768,65 zł), w 2021 r. - stratę w wysokości 16.407,94 zł (przychód 205.129,19 zł), w 2022 r. - dochód

w wysokości 1.920,49 zł (przychód 240.218,16 zł). Powyższe informacje zostały udokumentowane wydrukiem z Księgi Przychodów i Rozchodów za grudzień 2022 r. Dodatkowo z wydruku Podatkowej Księgi Przychodów i Rozchodów za maj 2023 r. wynika, że w pierwszych pięciu miesiącach br. prowadzona przez stronę działalność gospodarcza przyniosła przychód w kwocie 72.429,30 zł / dochód w kwocie 14.453,13 zł, co daje średnio miesięcznie 2890,63 zł. ZUS we własnym zakresie ustalił, że poza tym, że wnioskodawca podlega do ubezpieczeń społecznych jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, podlega do ubezpieczenia zdrowotnego również jako rencista, a kwota przyznanego świadczenia wynosi obecnie 1640,31 zł brutto. Jest ono pomniejszane m.in. o kwotę 367,42 zł tytułem miesięcznych potrąceń windykacyjnych na rzecz komornika sądowego, więc wypłacane świadczenie wynosi 1125,26 zł netto. Nawet jeżeli w ocenie strony otrzymywany w ten sposób dochód nie jest wysoki, to fakt ten nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Uciążliwość wynikająca z postępowania egzekucyjnego nie zmienia bowiem faktu, że jest ono prowadzone zgodnie z zasadą poszanowania minimum egzystencji, która stanowi wyraz ochrony dłużnika w procesie dochodzenia zaległości. Wymienione dochody są regularne i zasadniczo nie różnią się od dochodów innych osób pobierających świadczenia.

W ocenie organu wszystkie powyższe fakty utwierdzają w przekonaniu, że sytuacji finansowej wnioskodawcy nie można uznać za zagrażającej zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych, a przystąpienie do spłaty zadłużenia w formie układu ratalnego również nie powinno wpłynąć na znaczne jej pogorszenie.

W sprawie nie udowodniono bowiem, aby spłata w układzie ratalnym należności

z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę, pozbawiła stronę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych zwłaszcza, że kwota raty w przesłanej do podpisu umowie nr 150000/00836/23R wyznaczona została zgodnie z wnioskiem strony na 200 zł miesięcznie. Zdaniem organu skorzystanie z prawa do umorzenia zobowiązań wobec ZUS uzasadnione jest wówczas, gdy faktycznie nie ma szansy na odzyskanie tych należności.

Na powyższą decyzję S. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W ocenie skarżącego treść decyzji krzywdzi jego i jego dzieci. Wyraża brak jakiegokolwiek współczucia. Zniechęca skarżącego do kraju, w którym się urodził, wychował, któremu służył, który go uciemięża.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.)

i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2023, poz. 1634), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady- związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja zakładu odmawiająca skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, za ubezpieczonego będącego jednocześnie płatnikiem tych składek.

Podstawą prawną dla podjęcia kontrolowanego rozstrzygnięcia w zakresie ww. składek jest art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. Z treści tej regulacji wynika, że należności

z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei całkowita nieściągalność, o której mowa wyżej, zachodzi

w sytuacjach wskazanych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s, a zatem gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Ordynacji podatkowej;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W zakresie należności z tytułu składek ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem tych składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności, organ ma możliwość umorzenia tych należności także w innych uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Na te uzasadnione przypadki wskazuje § 3 Rozporządzenia. Są nimi w szczególności sytuacje, gdy:

1. opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W pierwszym etapie postępowania z wniosku o umorzenie należności składkowych organ bada, czy w ogóle występują przesłanki do umorzenia należności. Jeśli żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona organ bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania ulgi. Rozstrzygnięcie nie może zatem opierać się na współczuciu jak sugeruje skarżący, lecz jest uzależnione on ustaleń dokonanych przez organ w zakresie ściśle określonych przez ustawę okoliczności składających się na przesłanki umorzenia.

Konsekwencją takiego modelu postępowania organu jest kontrola sądu sprawowana zasadniczo na trzech poziomach: 1. kontrola prawidłowości przeprowadzonego postępowania, w tym postępowania dowodowego (zwłaszcza kompletności materiału dowodowego); 2. kontrola prawidłowości oceny przesłanek umorzenia oraz w przypadku ich zaistnienia: 3. kontrola granic przyznanego organowi uznania administracyjnego.

W niniejszej sprawie, w związku ze stwierdzeniem przez organ braku przesłanek umorzenia zaległości kontrola sądu sprowadza się do oceny prawidłowości takiego wnioskowania, bowiem organ nie orzekał w warunkach uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie organu musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Dokonując tych czynności organy podatkowe muszą kierować się regułami zapisanymi

w art. 80 k.p.a., tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W celu ustalenia istnienia przesłanek umorzenia należności składkowych niezbędne jest zbadanie sytuacji finansowej, określenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami oraz sytuacji rodzinnej i zdrowotnej osoby zobowiązanej. Ustalając istnienie przesłanek organ bierze przy tym pod uwagę aktualną sytuację życiową i majątkową osoby wnoszącej o umorzenie zaległości.

Sąd stwierdził, że ZUS prawidłowo w pierwszej kolejności dokonał ustalenia czy w sprawie zachodzi całkowita nieściągalność należności, a zatem przesłanka wyrażona w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s W wyniku tych zabiegów zasadnie stwierdził, że

w odniesieniu do zobowiązanego warunek ten nie zachodzi. W tym zakresie istotne jest ustalenie, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która może stanowić źródło pozyskania środków finansowych niezbędnych do spłaty zaległości z tytułu składek. Źródłem przychodu w celu spłaty zadłużenia może być ponadto majątek skarżącego na który składają się liczne nieruchomości gruntowe, w tym nieruchomość rolna, teren mieszkaniowy, dwie zabudowane działki, szczegółowe wymienione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz mieszkanie w W.. Co więcej wobec skarżącego prowadzone było skutecznie postępowanie egzekucyjne

w postaci zajęcia świadczenia rentowego. Obecnie postępowanie to zostało zawieszone z uwagi na zawarcie układu ratalnego, który był realizowany przez zobowiązanego do stycznia 2023 r. Istotne też jest, że na wniosek podatnika organ wyraził zgodę na podpisanie kolejnego układu ratalnego. Dopóki zaś istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych nie można stwierdzić, że została spełniona przesłanka nieściągalności.

Prawidłowe są również ustalenia ZUS w zakresie braku przesłanek wymienionych w rozporządzeniu, tj. takiego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej zobowiązanego, które powodują, że nie jest on w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Organ przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające w wyniku którego ustalił sytuację finansową i rodzinną skarżącego przedstawiając ją

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającej wymogi określone w art. 107 § 1

i § 3 k.p.a. Oparł się w tym zakresie między innymi na oświadczeniu skarżącego

o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej z 22 marca 2023 r., informacji z Centralnej Ewidencji i Informacji o działalności gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, wydruku

z Podatkowej Księgi Przychodów i Rozchodów za okres styczeń – maj 2023 r.

Zdaniem sądu w rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo przeanalizował zgromadzone dowody pod kątem wystąpienia przesłanki związanej z możliwością pozbawienia skarżącego - w wyniku opłacenia należności z tytułu składek - zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia). Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń poczynionych

w zaskarżonej decyzji w tym zakresie.

Organ prawidłowo ustalił przychody i wydatki skarżącego pozostającego

w jednoosobowym gospodarstwie domowym. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten czas minimum socjalnego. Organ takiego odniesienia dokonał

i prawidłowo stwierdził, że środki finansowe będące w dyspozycji skarżącego przekraczają minimum socjalne. Średnie dochody z prowadzonej przez skarżącego działalności uzyskiwane w 2023 r. (2890,63 zł) oraz z tytułu renty z uwzględnieniem potrąceń komorniczych (1125,26 zł) kształtują się bowiem na poziomie dużo wyższym od minimum socjalnego ustalonego 31 marca 2023 r. na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w IV kwartale 2022 r. dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego (1581,08 zł) i wystarczają na zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych oszacowanych na łączną kwotę 2857,89 zł miesięcznie, w tym: czynsz - 657,89 zł, opłaty eksploatacyjne - 1500 zł, koszty związane z leczeniem - 100 zł i inne - 600 zł.

Umorzenie należności powinno być zarezerwowane m.in. dla sytuacji gdy status materialny zobowiązanego, uniemożliwiający spłatę długów, ma charakter trwały lub pogłębiający się oraz występuje w dłuższym okresie. W stanie faktycznym sprawy natomiast uprawniony jest wniosek, że istnieje szansa na poprawę sytuacji finansowej wnioskodawcy z uwagi na aktywnie prowadzoną działalność gospodarczą. Z wydruku Podatkowej Księgi Przychodów i Rozchodów za maj 2023 r. wynika, że w pierwszych pięciu miesiącach br. prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza przyniosła przychód w kwocie 72.429,30 zł, dochód - 14.453,13 zł. W kontekście omawianej przesłanki ponadto istotne jest ustalenie, że poza zadłużeniem z tytułu składek skarżący posiada zobowiązania pieniężne u osób fizycznych (100.000 zł), które spłaca dobrowolnie po 2000 zł - 3000 zł miesięcznie. Oznacza to, że zobowiązany posiada środki na regulowanie tych zobowiązań.

Zdaniem sądu organ prawidłowo również ustalił, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia, ponieważ skarżący nie poniósł strat materialnych w wyniku nadzwyczajnego, niezależnego zdarzenia, które mogłyby spowodować, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. W ocenie sądu za takie zdarzenie można uznać nieszczęśliwy wypadek córki skarżącego, którego konsekwencją był także zły stan psychiczny skarżącego, uniemożliwiający mu pracę od września 2022 r. oraz konieczność poniesienia znacznych nakładów finansowych na leczenie córki – ok. 30 tys. zł. Poniesionych kosztów, w ustalonym stanie faktycznym sprawy, nie można jednak uznać za straty materialne, o których mowa

w omawianej przesłance. Istotne jest, że skarżący pomimo tego nieszczęśliwego zdarzenia losowego podjął pracę, prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje z niej przychody oraz jest w stanie spłacać zaciągnięte na leczenie córki zobowiązania.

Możliwości płatnicze skarżącego, ale jednocześnie opisywane trudności

w prowadzeniu działalności, problemy związane wypadkiem córki oraz stanem zdrowia skarżącego stanowiły natomiast podstawę do udzielenia skarżącemu ulgi

w postaci rozłożenia zaległości z tytułu składek na raty, z której skarżący sumiennie wywiązywał się. Pomimo braku spłaty ostatniej, najwyższej raty, organ wyraził zgodę na zawarcie kolejnego układu ratalnego. Spłata zadłużenia w układzie ratalnym jest dogodną formą ulgi w realizacji zaległości, bowiem od należności z tytułu, z których spłatę rozłożono na raty, nie nalicza się odsetek za zwłokę, począwszy od następnego dnia po wpływie wniosku, ponadto prowadzone postępowanie egzekucyjne zostaje zawieszone.

Organ prawidłowo również wskazał, że dla wystąpienia przesłanki umorzenia

z § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia nie są wystarczające same problemy zdrowotne wnioskodawcy, lecz również skutek choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności. W niniejszej sprawie problemy zdrowotne skarżącego oraz jego córki nie są kwestionowane. Skarżący dysponuje jednak stałym źródłem dochodu w postaci emerytury, która wypłacany jest niezależnie od stanu zdrowia zobowiązanego. Oznacza to, że problemy zdrowotne nie pozbawiają skarżącego możliwości uzyskiwania dochodu (emerytura), z którego regulowane są zaległości względem zakładu. Dodatkowo skarżący uzyskuje przychód z tytułu działalności gospodarczej.

Powyższe ustalenia prawidłowo doprowadziły ZUS do wniosku, że brak jest podstawy do umorzenia zobowiązań skarżącej zarówno na podstawie art. 28 ust. 2,3 u.s.u.s., jak i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia. Sąd stwierdził, że dokonana przez organ ocena zebranego materiału dowodowego nie jest dowolna

i nie wychodzi poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a.

Podsumowując należy podkreślić, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zatem w sytuacji, gdy organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. Korzystanie z systemu ubezpieczeń społecznych (pobieranie świadczenia emerytalnego) i jednoczesne nieregulowanie zaległości w odprowadzaniu składek, narusza interes społeczny

i uderza w solidarność ubezpieczonych, albowiem osoba z jednej strony korzysta ze świadczeń a poprzez zaległości składkowe nie dokłada się w pełni do systemu,

z którego mają korzystać pozostali.

Z powyższych względów sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.