Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1654/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 4 w zw. z art. 132 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Przybysz (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Ważny po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.B. i A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 853/20 w sprawie ze skargi H.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 29 września 2020 r. nr 400.101/C-17/25/20 w przedmiocie dokonania waloryzacji odszkodowania za nieruchomość oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu sprawy ze skargi H.B. (dalej skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 29 września 2020 r., nr 400.101/C-17/25/20, w przedmiocie dokonania waloryzacji odszkodowania za nieruchomość, wyrokiem z 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 853/20, oddalił skargę.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyli H.B. i A.B. (dalej: skarżący kasacyjnie) zastępowani przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości.

W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a. art. 28 kpa poprzez pominięcie A.B. jako strony postępowania w niniejszej sprawie fakt, że organ odwoławczy postanowieniem z 17 grudnia 2020 r., sprostował oczywistą omyłkę we własnej decyzji z 29 września 2020 r. w ten sposób, że umieścił w rozdzielniku osób, które otrzymują decyzję A.B., nie przesądza, że A.B. przysługiwały wszystkie uprawnienia strony, mianowicie po pierwsze A.B. uznana została za stronę postępowania już po złożeniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez H.B., po drugie nie otrzymała ona decyzji organu II instancji, od której miałaby prawo i możliwość złożenia we własnym imieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a więc strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw i bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu

b. art. 5 ust. 4 w zw. z art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2020, poz. 1190, dalej: u.g.n.) poprzez pominięcie danych dotyczących średniej ceny 1 m2 powierzchni ewidencyjnej nieruchomości gruntowych niezabudowanych, która w III kwartale 2015 r. wynosiła 119 zł/m2, zaś w I kwartale 2020 r. - 488,30 zł/m2 , w związku z czym wzrost ceny ww. okresie wynosi 4,1033361344, w konsekwencji wydanie wyroku z pokrzywdzeniem interesu strony i wbrew naczelnym zasadom postępowania administracyjnego w związku z brakiem danych spowodowanych opieszałością organów administracji Sąd winien uwzględnić dane przekazane przez stronę skarżącą a opracowane przez Urząd Statystyczny w Białymstoku uwzględniające średnie ceny 1 m2 powierzchni ewidencyjnej nieruchomości gruntowych niezabudowanych, tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny do powyższego w ogóle się nie odniósł, w żaden sposób nie uzasadnił, dlaczego dane te nie zostały wzięte pod uwagę przy waloryzacji odszkodowania za nieruchomość, zwłaszcza w sytuacji gdy wzrost wartości nieruchomości gruntowych niezabudowanych jest znaczny w odróżnieniu od wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych, przyjęcie tego wskaźnika jest dla strony skarżącej rażąco krzywdzące i godzi w jej uzasadnione interesy narażając na szkodę materialną, nie jest spowodowane żadnym działaniem strony, a brakiem działania organu, którego obowiązkiem powinno być opracowanie wskaźników cen dotyczących nieruchomości gruntowych niezabudowanych

II. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 141 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku nieodpowiadające wymogom tego przepisu, w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie prawidłowej analizy pominięcia A.B. jako strony w postępowaniu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym i braku niedoręczenia A.B. decyzji organu II instancji, a co za tym idzie wpływu powyższego na dalszy tok postępowania;

b. art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a. poprzez brak dostatecznej kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem organy dokonały bowiem naruszenia prawa, które skutkować powinno uchylenie zaskarżonej decyzji;

c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 8 kpa poprzez niezapewnienie wszystkim stronom udziału i uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym;

d. art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 6 i 8 kpa poprzez ustalenie adresata decyzji organu II instancji w drodze jej sprostowania, co wobec upływu terminu uniemożliwiło skarżącej wniesienia skargi do sądu administracyjnego - na skutek sprostowania nie było już możliwe wniesienie skargi przez podmiot, któremu ten środek powinien przysługiwać z uwagi na upływ terminu;

e. art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 40 § 3 kpa poprzez niedoręczenie decyzji organu II instancji A.B. - w postępowaniu administracyjnym stronami są poszczególni małżonkowie jako osoby fizyczne, a nie małżeństwo jako instytucja mająca swoje unormowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, oznacza to, że stroną niniejszego postępowania nie jest małżeństwo, a jedynie poszczególni współwłaściciele nieruchomości, której dotyczy waloryzacja;

f. art. 50 § p.p.s.a. w zw. z art. 53 p.p.s.a. poprzez uniemożliwienie stronie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, pomimo tego, iż takie uprawnienie przysługuje stronie z mocy prawa jako osobie uprawnionej.

Mając na uwadze powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie przedmiotowej skargi, w trybie art. 188 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwagi na fakt, iż wskazane w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów są innymi naruszeniami, o których mowa w powoływanym przepisie (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2012r., sygn. akt II OSK 2083/10 LEX nr 1109739), a w konsekwencji o uchylenie zaskarżonej decyzji, wraz z poprzedzającą jej wydanie decyzją organu I instancji. Ponadto wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów postępowania kasacyjnego, oraz kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje, według norm przepisanych oraz o przeprowadzenie rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie w obecności pełnomocnika skarżącej i skarżącego.

Strona przeciwna nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy też procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony skarżącej kasacyjnie do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pierwszą podstawę kasacyjną, której dotyczy art. 174 pkt 1 p.p.s.a., stanowi naruszenie prawa materialnego. Właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno się sprowadzać do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (ewentualnie w powiązaniu z art. 145a bądź art. 146) p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 30 września 2014 r., II GSK 1211/13), a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone.

W art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zawarta została druga podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta podstawa kasacyjna służy przede wszystkim zakwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie będącej przedmiotem sądowej kontroli.

Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd I instancji (por. postanowienia NSA z: 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; 1 września 200 4r., sygn. akt FSK 161/04; 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04).

Skarga kasacyjna powinna zawierać stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 i art. 174 p.p.s.a. nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale i ich uzasadnienie. Mimo że przepisy p.p.s.a. nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Naruszenie prawa może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa zawsze powinno łączyć się z wykazaniem, na czym polegało wadliwe odczytanie przez sąd I instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie, to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji).

Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia lub właściwe zastosowanie.

Ponadto dla spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną, określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny (zob. np. wyrok NSA z 5 listopada 2019 r., II FSK 3864/17).

Należy podkreślić, że trzeba wskazać indywidualne uzasadnienie dla każdego zarzutu formułowanego wobec każdego z tych przepisów, który w ocenie kasatora naruszył sąd pierwszej instancji (wyrok NSA z 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18).

Kwalifikowane wymogi formalne skargi kasacyjnej, unormowane w art. 174 - art. 176 p.p.s.a., wiążą się z tym, że ten środek zaskarżenia nie tylko inicjuje postępowanie przed sądem administracyjnym drugiej instancji, ale także wyznacza jego merytoryczny zakres. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 marca 2017 r., sygn. akt II FSK 3133/16, "w przypadku skargi kasacyjnej – będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia – czytelność sformułowanego w niej komunikatu jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym faktem wniesienia tego pisma (jak w przypadku skargi czy zażalenia), ale także z jego treścią. Określenie podstaw zaskarżenia, wymienionych w art. 174 p.p.s.a., sprecyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienie w drodze racjonalnej argumentacji prawniczej, determinuje bowiem zakres zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym, co w konsekwencji wpływa na zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego".

Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej lub odniesienie się do nich w sposób pobieżny skutkuje brakiem możliwości zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy administracji. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków, jak i zakresu zaskarżenia.

Wprawdzie wadliwość w sformułowaniu zarzutów nie musi jednocześnie uniemożliwiać rozpoznania skargi kasacyjnej i Naczelny Sąd Administracyjny może zbadać jej podstawy (zob. uchwała pełnego składu NSA z 26 października 2009 r. sygn. I OPS 10/09), jednakże może w znacznym stopniu ograniczyć kontrolę Sądu.

Poczynienie powyższych uwag na temat wymogów, jakie powinna spełniać skarga kasacyjna, było konieczne ze względu na to, że oceniana skarga kasacyjna w znacznej mierze ich nie spełnia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej ograniczono się do przedstawienia rozważań dotyczących dwóch kwestii: po pierwsze, niewzięcia pod uwagę przez organ dokonujący waloryzacji odszkodowania danych pozyskanych z Urzędu Statystycznego w B., dotyczących średniej ceny 1m2 nieruchomości gruntowych niezabudowanych; po drugie, pominięcia A.B. jako strony w postępowaniu przed organem II instancji.

Odnosząc się do powyższych kwestii należy wskazać, że zgodnie z art. 5 ust. 4 u.g.n. w przypadku gdy dla danego rodzaju nieruchomości nie ogłoszono nigdy wskaźnika zmian cen nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie w tym zakresie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Przy dokonywaniu waloryzacji odszkodowania ustalonego w decyzji, organ który ją wydał, jest zobowiązany do dokonania waloryzacji z uwzględnieniem ww. kryteriów określonych w art. 5 ust. 1 u.g.n., tj. przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości dla nieruchomości sklasyfikowanych w rejestrze cen i wartości nieruchomości, z uwzględnieniem danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. W przypadku, gdy - tak jak w niniejszej sprawie - dla danego rodzaju nieruchomości nie ogłoszono nigdy wskaźnika zmian cen nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie w tym zakresie należało dokonać przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Odnosząc się do oceny dopuszczalności stosowania w postępowaniu waloryzacyjnym wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych (tzw. wskaźnika inflacyjnego) podczas przeliczania kwoty odszkodowania na podstawie art. 132 ust. 3 u.g.n., ze względu na nieogłoszenie przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźnika zmian cen nieruchomości, o którym mowa w art. 5 u.g.n., wskazać należy, iż Trybunał Konstytucyjny zajmował się już tą kwestią, tj. problemem niewykonania przez Prezesa GUS obowiązku ogłoszenia wskaźnika zmian cen nieruchomości. W sprawie K 23/08, w której zarzuty naruszenia zasady określoności oraz zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, sformułowane przez wnioskodawcę (Rzecznika Praw Obywatelskich) w odniesieniu do art. 5 u.g.n., oparte zostały na twierdzeniu, że wskaźniki zmian cen nieruchomości nie są mierzalną kategorią statystyczną, wobec czego realizacja przez Prezesa GUS obowiązku wynikającego z art. 5 u.g.n. nie jest w ogóle możliwa (co miało pociągać za sobą niemożność urzeczywistnienia celów zakładanych przez ustawodawcę w wypadkach, w których ustawa o gospodarce nieruchomościami przewiduje zastosowanie wskaźnika do przerachowania określonych w niej kwot, w tym również w wypadku waloryzacji przyznanego, lecz niewypłaconego, odszkodowania z tytułu wywłaszczenia). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 lipca 2011 r., sygn. K 23/08 orzekł, że art. 5 u.g.n. (w ówczesnym brzmieniu) jest zgodny z art. 2 Konstytucji RP. W jego ocenie niewykonanie obowiązku ogłaszania wskaźników zmian cen nieruchomości przez Prezesa GUS nie jest wynikiem naruszenia zasad poprawnej legislacji, lecz zaniedbań tego organu.

Reasumując, organy prawidłowo przyjęły, że obowiązek waloryzacji prowadzić ma do "urealnienia" ustalonego, lecz jeszcze niewypłaconego odszkodowania z zastosowaniem wskaźników, których określenie - jako że stanowią podstawowy element mechanizmu waloryzacyjnego - jest rolą ustawodawcy (a nie organów administracji). Zatem wobec nieogłoszenia przez Prezesa GUS wskaźnika zmiany cen nieruchomości, kryterium przeliczenia stanowią zgodnie z art. 5 ust. 4 u.g.n. - wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych, które są ogłaszane przez Prezesa GUS na mocy odrębnych przepisów. Organy nie mogły w takim stanie prawnym przyjąć innych wskaźników waloryzacji odszkodowania. Organy natomiast naruszyłyby art. 5 ust. 4 u.g.n., gdyby wzięły pod uwagę dane przekazane przez stronę skarżącą, to jest opracowane przez Urząd Statystyczny w Białymstoku uwzględniające średnie ceny 1 m2 powierzchni ewidencyjnej nieruchomości gruntowych niezabudowanych.

W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 5 ust. 4 w zw. z art. 132 ust. 3 u.g.n. należy uznać za niezasadny.

Zarzut pominięcia A.B. jako strony postępowania został postawiony w kontekście naruszenia art. 28 k.p.a. oraz naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Należy zauważyć, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny ustalił lub przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA z 28 września 2010 r., I OSK 1605/09; z 13 października 2010 r., II FSK 1479/09). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.

Przechodząc do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że Sąd I instancji wypowiedział się w zakresie zarzutu dotyczącego pominięcia A.B. i wskazał okoliczności świadczące o bezzasadności tego zarzutu. Kasator wskazując na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. zarzuca natomiast Sądowi I instancji nieprzeprowadzenie prawidłowej analizy pominięcia A.B. jako strony postępowania. Kasator stawiając zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zmierza zatem do wykazania błędności stanowiska Sądu I instancji, a nie braku wszystkich elementów uzasadnienia wskazanych w art. 141 § 4 p.p.s.a. albo niewskazania stanu faktycznego sprawy przyjętego za podstawę orzekania.

W tym stanie rzeczy nie może okazać się skuteczny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Sąd I instancji wskazał, że zarówno akta sprawy, jak i treść decyzji organu I oraz II instancji wskazują, że strony postępowania w sprawie waloryzacji zostały prawidłowo ustalone i są nimi: A. I H. małżonkowie B.. A.B. nie została pominięta jako strona w postępowaniu odwoławczym, o czym świadczy dokumentacja akt sprawy wskazująca, że organy obu instancji traktowały wyżej wymienioną jako stronę postępowania. O powyższym świadczy również treść decyzji obu organów, z których jednoznacznie wynika, że sprawa będąca przedmiotem rozpoznania dotyczy obu małżonków A. i H. B..

Kasator nie odniósł się do powyższych stwierdzeń Sądu I instancji i nie wykazał, że są one błędne. W tej sytuacji nie można uznać za zasadny zarzutu naruszenia art. 28 k.p.a., jak również innych zarzutów opartych na tezie o naruszeniu przepisów postępowania poprzez pominięcie A.B. jako strony postępowania.

Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej nie zostały uzasadnione, co zwalnia Sąd Kasacyjny z obowiązku ich rozpatrzenia.

Pełnomocnik strony skarżącej w piśmie procesowym datowanym na 7 listopada 2024 r. wystąpił z wnioskiem o odroczenie rozprawy do czasu, aż stan zdrowia skarżącego pozwoli mu na wzięcie udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ww. wniosek. Zgodnie z art. 99 p.p.s.a., odroczenie rozprawy, nawet na zgodny wniosek stron, może nastąpić tylko z ważnej przyczyny. "Ważne przyczyny" odroczenia posiedzenia to sytuacje, których nieuwzględnienie prowadziłoby do naruszenia zasadniczych założeń postępowania (por. H. Knysiak-Sudyka [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, Warszawa 2016, art. 99).

Z kolei zgodnie z art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności.

Należy wziąć pod uwagę, że rozpatrywanie spraw bez nieuzasadnionej zwłoki stanowi konstytucyjny nakaz określony w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis art. 109 p.p.s.a. z uwagi na zasadę szybkości postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 p.p.s.a.) nie może podlegać wykładni rozszerzającej (por. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2301/17, tamże).

Odwołując się do stanowiska prezentowanego w doktrynie i orzecznictwie NSA, należy wskazać, że udział w rozprawie nie jest jedyną formą zapewnienia stronie możliwości obrony jej interesów, bowiem żaden przepis ustawy procesowej nie daje podstaw do postawienia znaku równości między nieuwzględnieniem wniosku strony o odroczenie rozprawy a pozbawieniem jej możności obrony przysługujących jej praw. Podkreślić także należy, że w orzecznictwie sądowym uznaje się, że wykazana zaświadczeniem lekarskim choroba strony lub pełnomocnika, uniemożliwiająca stawienie się w sądzie jest "znaną sądowi przeszkodą" i najczęściej pociąga za sobą konieczność odroczenia rozprawy. Jednak zgodnie z treścią przepisu ta "znana sądowi przeszkoda" musi być jednocześnie przeszkodą, "której nie można przezwyciężyć". W każdym przypadku istotne znaczenie ma to, czy korzystanie z tej przyczyny odroczenia następuje dla realizacji celu, jakiemu przepis ten służy oraz czy nieodroczenie rozprawy w takiej sytuacji procesowej spowoduje naruszenie tego prawa. Jeżeli choroba strony skarżącej kasacyjnie stanęła na przeszkodzie jedynie jej obecności na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, ale strona skarżąca kasacyjnie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, to można zasadnie twierdzić, że jej prawo do wysłuchania zostało zrealizowane.

Zauważyć również należy, że w zaświadczeniu lekarskim dołączonym do wniosku o odroczenie rozprawy wskazano, że stan zdrowia skarżącego stoi na przeszkodzie stawieniu się przez Sądem Rejonowym w Białymstoku w dniach 7.10.2024-13.11.2024, natomiast termin rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym został wyznaczony na 15 listopada 2024 r.

Konkludując, przesłanka odroczenia rozprawy nie zaistniała na gruncie niniejszej sprawy.

Z przedstawionych powyżej powodów, skoro zaskarżony wyrok odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.