Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 91/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłość postępowania
Powołane przepisy: article: art. 36 par. 1, art. 37 par. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 149 par. 1 pkt 3, par. 2, art. 154 par. 6
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 210
journal: Dz.U. 2020 poz 35
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2021 r. sprawy ze skargi F. H. na przewlekłość postępowania Wojewody w przedmiocie zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznaje od Wojewody na rzecz skarżącego F. H. sumę pieniężną w wysokości 5.000 (pięć tysięcy) złotych, 4. oddala skargę w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia 11 maja 2020 r. nr [...] odmówił F. H. - obywatelowi Syrii z przyznanym statusem uchodźcy, zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.

Powodem odmowy udzielenia zezwolenia był fakt, że we wniosku cudzoziemiec zataił informacje o skazaniu go kilkoma wyrokami Sądu Rejonowego w C. za wykroczenia drogowe.

Pismem z dnia 25 maja 2020 r. strona odwołała się od powyższej decyzji.

F. H. w dniu 2 lipca 2020 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na przewlekłość postępowania Wojewody w sprawie zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.

Skarżący wnosił o rekompensatę z tytułu przewlekłości i bezczynności organu, która spowodowała stratę finansową w wysokości 3.000 zł miesięcznie, łącznie w kwocie 40.000 zł. Wskazał on, że sposób postępowania organu pozbawił go przez długie miesiące środków do życia i ubezpieczenia zdrowotnego.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w dniu 2 września 2013 r. otrzymał status uchodźcy. W 2018 r. złożył wniosek o pobyt stały. Karta pobytu czasowego obwiązująca od 2013 r. została przedłużona na lata 2016-2019. Przy czym przedłużenie pobytu czasowego nastąpiło w 2016 r. mimo wykroczeń jakie popełnił w latach 2015-2016. Skarżący stworzył, że nie rozumie, dlaczego wykroczenia stanowią obecnie przeszkodę do wydania pozytywnej decyzji w sprawie pobytu stałego. Dodał, że w latach 2015-2017 stwierdzono dokonanie przez niego 8 wykroczeń, z czego 5 zakończyło się postępowaniami przed Sądem Rejonowym w C. Nie zdawał sobie sprawy, że opłacone mandaty, które otrzymywał w bardzo krótkim terminie są tak dużym wkroczeniem, tym bardziej, że posiadał prawo jazdy. Wyjaśnił, że nie wiedział o sprawach sądowych i nigdy w żadnej z nich osobiście nie uczestniczył. Co istotne, przez okres 3 lat - od 2017 r. do 2020 r. - nie popełnił wykroczenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że skarga nie była poprzedzona wniesieniem przez skarżącego ponaglenia. Przyznał, że czas oczekiwania na wydanie rozstrzygnięcia przekroczył usprawiedliwiony okolicznościami rozpoznawanej sprawy termin, jednak skarżący z tego powodu nie poniósł żadnej szkody w zakresie legalnego pobytu oraz zarobkowania. Skarżący od 2 września 2013 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada status uchodźcy, nadany na mocy decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Nabycie statusu uchodźcy zrównuje cudzoziemca pod względem praw z obywatelami polskimi. Między innymi cudzoziemiec uzyskuje prawo pobytu (na czas nieoznaczony) oraz nieograniczony dostęp do polskiego rynku pracy. Ponadto organ wskazał, że skarżący otrzymywał karty pobytu w związku z przyznaniem mu statusu uchodźcy, a nie udzielonym zezwoleniem na pobyt czasowy.

Organ wskazał, że ma świadomość, iż dla stwierdzenia przewlekłości (bezczynności) nie mają znaczenia przyczyny organizacyjne lub kadrowe, to jednak z uwagi ilość rozpatrywanych przez organ wniosków oraz czynione przez organ starania dla poprawy sprawności organu w tym zakresie, wnosi o odstąpienie od wymierzenia grzywny.

W dniu 4 lutego 2021 r. skarżący, reprezentowany przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika z urzędu, uzupełnił skargę.

W uzupełnieniu skargi wniósł o:

stwierdzenie, że Wojewoda dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania oraz, że ta bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

przyznanie od organu na rzecz skarżącego kwoty pieniężnej w maksymalne dopuszczalnej przepisami prawa wysokości, tj. do połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powołanej dalej jako "p.p.s.a.",

przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że złożył wniosek do Wojewody w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w dniu 24 września 2018 r, a decyzja Wojewody w tej sprawie została wydana w dniu 11 maja 2020 r., a więc po przeszło roku i ośmiu miesiącach. Przy czym sprawa nie była skomplikowana faktycznie i prawnie, nie wymagała podejmowania obszernego postępowania dowodowego. Z treści decyzji wynika, że organ ograniczył się do wystosowania jedynie trzech standardowych, krótkich pism z zapytaniem: do Straży Granicznej, ABW i Policji oraz przyjęcia wyjaśnień skarżącego. Ustalenia faktyczne organu i rozważania prawne ograniczają się w przeważającej części do przepisania odpowiedzi pisma Komendanta Policji i zacytowana przepisów prawa. Sprawa, do której rozpoznania potrzeba było maksymalnie dwóch godzin pracy jednego urzędnika, nie podlegała załatwieniu przez prawie dwa lata. Co więcej, żadnemu z kierowanych przez skarżącego ponagleń w formie elektronicznej i pisemnej do dnia dzisiejszego nie nadano biegu.

W piśmie wskazano, że stosownie do treści art. 12 w związku z art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.),dalej powoływanej jako "k.p.a.", obowiązkiem organu administracji publicznej jest szybkie i bezzwłoczne załatwienie sprawy, maksymalny termin przewidziany na załatwienie sprawy to miesiąc czasu (art. 35 § 3 k.p.a.). Natomiast w myśl art. 37 k.p.a. organ prowadzący postępowanie jest obowiązany przekazać ponaglenie organowi wyższej instancji niezwłocznie, maksymalny termin na jego przekazanie to siedem dni. W sprawie doszło do bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania. Organ naruszył również art. 8 k.p.a. (zasada pogłębiania zaufania) poprzez bezzasadne kwestionowanie okoliczności składania przez skarżącego ponagleń i nie nadawanie im biegu.

Skarżący wskazał, że szybkie wydanie decyzji przez organ miało i ma dla niego bardzo istotne życiowo znaczenie, czemu dawał wielokrotnie wyraz. W trakcie poszukiwania pracy skarżący był pytany przez potencjalnych pracodawców o decyzję zezwalającą na pobyt stały cudzoziemca. Fakt nieposiadania takiej decyzji stanowił dla pracodawców podstawę do odmowy zatrudnienia. Skarżący podkreślił, że nieuwzględnienie przez Sąd skargi pozbawi go możliwości uzyskania prejudykatu, o którym mowa w art. 4711 § 3 k.c., niezbędnego do dochodzenia ewentualnego odszkodowania przed sądem powszechnym.

Nadto w piśmie wskazano, że wydanie przez organ decyzji nie może sanować nieterminowego działania organu, skoro niewątpliwie Wojewoda naruszył rażąco przepisy art. 12, art. 35 i art. 37 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

W niniejszej sprawie skarżący zarzuca Wojewodzie przewlekłość w rozpoznaniu jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały. Skarga została wniesiona po wydaniu w sprawie decyzji. Wniesienie skargi nastąpiło bowiem w dniu 2 lipca 2020 r., a decyzja oddalająca wniosek została wydana w dniu 11 maja 2020 r.

Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

Skarżący spełnił formalny wymóg wniesienia skargi, gdyż poprzedził ją wniesieniem ponaglenia. Do organu nadano droga pocztową w dniu 16 kwietnia 2020 r. pismo stanowiące ponaglenie. Przesyła została organowi doręczona w dniu 20 kwietnia 2020 r. (dowód: pismo k. 20, 21, dowód nadania, oświadczenie k. 52 – 53)

W związku ze spełnieniem wymogu formalnego wniesienia skargi rozważenia w sprawie wymagało, czy wniesienie skargi na przewlekłość postępowania jest możliwe po wydaniu decyzji administracyjnej kończącej postępowanie przed tym organem.

Zagadnienie to jest w orzecznictwie rozstrzygane niejednolicie. Zarówno w odniesieniu do bezczynności organu jak i przewlekłości postępowania w orzecznictwie wyrażano rozbieżne stanowiska w tej kwestii.

Jak zauważono w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19, z jednej strony sądy administracyjne przyjmują, że zakończenie postępowania przed wniesieniem skargi wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość (zob. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2015 r. sygn. akt I OSK 238/15; wyrok NSA z dnia 15 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 1329/14; wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 września 2016 r. sygn. akt II SAB/Kr 134/16). Z drugiej zaś strony sądy administracyjne przyjmują stanowisko odmienne, akcentując konieczność ochrony podmiotów skarżących przez przyznanie im prawa do uzyskania deklaratoryjnego wyroku, który stwierdza dopuszczenie się przez organ w toku postępowania bezczynności (zob. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 576/15; wyrok NSA z dnia 4 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 591/15; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 marca 2016 r. sygn. akt IV SAB/Po 6/16).

Pojęcia bezczynności i przewlekłości zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 pkt 1) i pkt 2) k.p.a. po zmianach tej ustawy dokonanych ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017 r. poz. 935), uzyskując odmienny znaczeniowo sens. Bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy, zaś przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Z treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód. Przewlekłość postępowania wiąże się zasadniczo z prowadzeniem przez organ administracji postępowania w sposób nieefektywny, niesprawny, nieskuteczny.

W przypadku bezczynności akcent położny jest na brak wydania określonego aktu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga ta stanowi zatem środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu.

W przypadku bezczynności ustawodawca zdefiniował zatem to pojęcie jako brak załatwienia sprawy w terminie i konieczność wpłynięcia na organ, by zakończył postępowanie. Natomiast w przypadku przewlekłości, w przeciwieństwie do bezczynności, ustawodawca zaakcentował ocenę prowadzenia postępowania przez organ administracji, jako prowadzonego dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 przesądził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Uchwała ta dotyczy wyłącznie bezczynności postępowania. Nie ma ona zatem mocy wiążącej w odniesieniu do instytucji przewlekłości postępowania.

W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, do czasu przesądzenia uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego braku możliwości wniesienia skargi na przewlekłość postępowania po jego zakończeniu, możliwe są w kwestii dopuszczalności skargi na przewlekłość postępowania dwa stanowiska:

- że skarga taka jest dopuszczalna, pod warunkiem wystąpienia przez stronę z ponagleniem do organu w czasie trwania postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 20 września 2020 r. sygn. akt II OSK 3732/18),

- że skarga taka nie jest dopuszczalna, podobnie jak w przypadku bezczynności postępowania.

Za jednym jak i drugim stanowiskiem przemawia niewątpliwie szereg argumentów. Na poparcie drugiego stanowiska przytoczyć można znaczną część argumentacji zawartej w uzasadnieniu przytoczonej uchwały. Po wydaniu uchwały, w wielu wyrokach przyjęto, że wskazana w niej zasada odnosi się także do przewlekłości postępowania, z uwagi na podobieństwo obu tych instytucji.

Niemniej, w ocenie Sądu, do czasu jednoznacznego przesądzenia w orzecznictwie tej kwestii, przyjąć należy stanowisko, że skarga na przewlekłość postępowania jest po jego zakończeniu dopuszczalna. Taka wykładnia przepisów ustawy jest zgodna z konstytucyjnym prawem obywatela do sądu.

Zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Stosownie do treści art. 77 ust. 2 Konstytucji, ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Powołane przepisy stanowią samoistną podstawę prawa do sądu. Prawo to obejmuje: 1) prawo dostępu do sądu; 2) prawo do właściwej procedury przed sądem; 3) prawo do wiążącego rozstrzygnięcia sprawy oraz 4) prawo do odpowiednio ukształtowanego (pod względem podmiotowym) sądu (por. wyroki TK: z dnia 25 stycznia 2011 r. sygn. akt P 8/08, z dnia 26 lutego 2008 r. sygn. akt SK 89/06). Negatywny aspekt prawa do sądu definiuje się jako zakaz zamykania lub nadmiernego ograniczania dostępu do wymiaru sprawiedliwości (por. wyroki TK: z dnia 2 czerwca 2009 r. sygn. akt 31/08, z 2 czerwca 2009 r. sygn. akt SK 31/08). Z treści art. 45 ust. 1 Konstytucji wynika, że wolą ustrojodawcy jest objęcie prawem do sądu możliwie najszerszego zakresu spraw, a prawo do sądu nie może być ograniczane w drodze wykładni zawężającej.

Na poparcie dokonanej wykładni przywołać należy argumentację zawartą w zdaniu odrębnym do uchwały z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 oraz w uzasadnieniach wyroków tej linii orzeczniczej, która opowiada się za dopuszczalnością wniesienia skargi na przewlekłość postępowania po jego zakończeniu (por. wyroki NSA z dnia 7 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 3420/18; z dnia 5 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 2276/17; z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 591/15; z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 349/18; z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 609/14; z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 3287/15; z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1214/15, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia z dnia 14 maja 2020 r. sygn. akt III SAB/Wr 1224/19).

Opowiadając się za taką wykładnią, Sąd kierował się, wskazaną wyżej, zasadniczą różnicą w ustawowej definicji obu pojęć – bezczynności i przewlekłości postępowania. Nadto Sąd miał na względzie, że zasada przewidziana w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r. poz. 75 ze zm.), zgodnie z którą skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie, nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym. O ile istnieją przekonywujące argumenty do przyjęcia takiej zasady w przypadku bezczynności, wątpliwości budzi odniesienie jej do przewlekłości postępowania. Podkreślić należy, że ustawodawca wyróżnił dwa rodzaje nieprawidłowości w działaniu organu administracji – zarówno przewlekłość jaki i bezczynność. Instytucja przewlekłości przewidziana w cytowanej ustawie nie ma charakteru tożsamego z instytucją przewlekłości przewidzianą w k.p.a.

Jak wskazano w zdaniu odrębnym do cytowanej uchwały, środki stosowane na podstawie art. 149 p.p.s.a., nie mają na celu wyłącznie dyscyplinowania organów administracji. Celem uprawnień sądów administracyjnych rozpoznających skargi, po nowelizacji dokonanej ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest stanowcze stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłości i że przewlekłość ta miała miejsce (lub nie) z rażącym naruszeniem prawa. Orzeczenie w tym zakresie staje się niezbędnym prejudykatem, do którego odwołują się przepisy regulujące obowiązek naprawienia szkody w związku z takim działaniem organu administracji publicznej, które pozostaje w niezgodzie z prawem (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2018 r., I OSK 3420/18; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 marca 2018 r., II SAB/Po 207/17, wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 3 kwietnia 2013 r., I ACa 206/13, Z. Radwański, Zmiany w k.c. dotyczące odpowiedzialności organów wykonujących władze publiczną, Monitor Prawniczy 2004, Nr 21; Kodeks cywilny. Komentarz 2013, Kodeks cywilny. Komentarz, tom I, pod red. prof. dr hab. Krzysztofa Pietrzykowskiego, wyd. 6, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 1614-1615). Norma art. 4171 § 3 k.c. stanowi bowiem, że jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie orzeczenia lub decyzji, gdy obowiązek ich wydania przewiduje przepis prawa, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem niewydania orzeczenia lub decyzji, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 210 ustawy o cudzoziemcach, postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt stały powinno zakończyć się nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia jego wszczęcia.

Termin ten został przez organ wielokrotnie i bezzasadnie przekroczony. Organ prowadził w sprawie postępowanie w sposób przewlekły przez okres 18 miesięcy, przy czym w czasie między grudniem 2018 r. a listopadem 2019 r. nie podejmował w sprawie żadnych czynności. Wniosek złożono w dniu 24 września 2018 r. Po przesłaniu w dniu 17 października 2018 r. pism do organów, o których jest mowa w art. 109 § 1 ustawy o cudzoziemcach, w całym późniejszym okresie organ działał opieszale, w sposób nieefektywny i niesprawny, a decyzję w sprawie wydano dopiero w dniu 11 maja 2020 r. Takie postępowanie organu niewątpliwie należało ocenić jako przewlekłe.

Orzekając w zakresie uregulowanym w art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uwzględnił, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy, gdyż wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne (por. m.in. wyroki: WSA w Białymstoku z 11 maja 2017 r., sygn. akt II SAB/Bk 38/17; WSA w Łodzi z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Łd 13/17; WSA w Krakowie z 22 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 35/17). W orzecznictwie sądowym zwraca się także uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania prze organ jakichkolwiek czynności. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14). Oceny sposobu prowadzenia postępowania pod kątem przewlekłości należy dokonywać mając na uwadze zindywidualizowane okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15), co każe uwzględniać m.in. stopień zaniedbań ze strony organu i naruszenia terminów załatwienia sprawy, obiektywną sytuację w jakiej działa oraz sposób zachowania strony.

Kierując się przedstawionymi wyżej kryteriami Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Niewątpliwe w sprawie nastąpiło wielokrotne przekroczenie terminu określonego w art. 210 ustawy o cudzoziemcach. Postępowania zamiast 3 trwało bowiem 18 miesięcy. W okolicznościach sprawy brak było jakiegokolwiek uzasadnienia dla takiego przedłużenia postępowania.

Dokonując oceny w tym zakresie, Sąd miał na uwadze, że wniosek złożono na podstawie ustawy o cudzoziemcach, a jego rozpoznanie w rozsądnym terminie miało dla skarżącego, jako obcokrajowca ubiegającego się o pozwolenie na pobyt stały, istotne znaczenie. F. H. posiada status uchodźcy, przyjechał on do Polski z Syrii w okresie wojny domowej. Organy władzy państwowej Polski, która udzieliła obcokrajowcowi schronienia winny traktować go z poszanowaniem gwarantowanych przez przepisy uprawnień. Działanie organu w sposób oczywisty sprzeczne było z zamieszczoną na stronie internetowej Urzędu do spraw Cudzoziemców wizją tego organu, który z założenia dąży do zagwarantowania cudzoziemcom chcącym przebywać w Polsce wysokiej jakości procedur związanych z ich pobytem.

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym. Suma pieniężna stanowi formę rekompensaty dla skarżącego za zwłokę w załatwieniu sprawy. Suma pieniężna, chociaż ma charakter kompensacyjny, nie ma na celu naprawienia szkody. Odpowiedzialność za szkodę przewidziana w art. 4171 § 3 kodeksu cywilnego wyklucza traktowanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jako odszkodowania. Przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje przy tym zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych. Otrzymana kwota ma zrekompensować negatywne przeżycia związane z niezałatwieniem sprawy w terminie, z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu administracji (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 maja 2020 r. sygn. akt III SAB/Wr 1224/19). Jest to także swoista sankcja dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania.

Orzekając o wysokości zasądzonej sumy pieniężnej Sąd wziął pod uwagę, że w niniejszej sprawie skarżący oczekiwał na rozpoznanie wniosku 15 miesięcy dłużej niż przewiduje to norma art. 210 ustawy o cudzoziemcach, a taki okres oczekiwania nie znajduje żadnego wytłumaczenia w podejmowanych przez organ czynnościach, stopniu skomplikowania sprawy czy postępowaniu wnioskodawcy i jest w całości zawiniony przez organ, który przez okres od grudnia 2018 r. do listopada 2019 r. nie dokonywał w sprawie żadnych czynności. Zasadne jest zatem zrekompensowanie skarżącemu negatywnych przeżyć psychicznych związanych z tą sytuacją oraz z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Nałożenie na organ sankcji w postaci przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej było zatem uzasadnione. Sąd przyznał sumę pieniężną w wysokości 5000 zł. Jest to kwota adekwatna do okoliczności sprawy, zaniedbania organu, rekompensująca negatywne przeżycia związane z naruszeniem prawa skarżącego do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Jej wysokość spełnia kryterium przewidziane w art. 154 § 6 p.p.s.a., zgodnie bowiem z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 lutego 2021 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2020 r. i w drugim półroczu 2020 r. (M.P. z 2021 r. poz. 199), wysokość tego wynagrodzenia wynosiła 4512,41 zł.

Dalej idące zgłoszone żądanie - w wysokości 40 000 zł a następnie w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., uzasadniane było poniesieniem przez skarżącego strat materialnych. Podstawę dochodzenia ewentualnego odszkodowania w tym zakresie stanowi art. 4171 § 3 k.c., w tym też zakresie wniesiona skarga została oddalona, jako niezasadna.

Sąd uznał, że przyznana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna w wystarczający sposób spełni swą funkcję dyscyplinująco-represyjną. W związku z tym Sąd nie skorzystał z możliwości nałożenia na organ grzywny przewidzianej w art. 149 § 2 p.p.s.a.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).