Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 116/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2011-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3,
journal: Dz.U. 2002 nr 9 poz 84
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 21,
journal: Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art. 194, art. 92 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 339, art. 343(1), art. 366,
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia SO (del.) Janusz Bociąga (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2011r. sprawy ze skargi M.O.-R. i E.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] znak: [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...]nr [...]w przedmiocie wymiaru współwłaścicielom nieruchomości 0537-044-Rejon 12 ul. Ż. 8 podatku od nieruchomości za rok 2005r. w kwocie 3.047,00 zł. Organy podatkowe ustaliły następujący stan faktyczny. Współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości w 2005 roku byli A. K., K. K., M. O.-R. i E. R.. Zgodnie z zapisami zawartymi w ewidencji gruntów dokonanymi na podstawie aktu notarialnego z dnia 28.03.2002r w/w stali się podatnikami podatku od nieruchomości położonej w K. przy ul. Ż. 8, co znajduje oparcie w art. 21 ustawy z dnia 17.05.1989r prawo geodezyjne i kartograficzne, gdyż zgodnie z przepisem powołanej Ustawy podstawą wymiaru podatku są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej przez starostwa powiatowe.

Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia 2 listopada 2007r wszczął postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości w stosunku do wskazanych wyżej osób. W dniu 17.06.2008r do organu podatkowego złożona została informacja podatkowa sporządzona przez współwłaścicielkę nieruchomości - K. K., w której wykazane zostały wskazane w decyzji podatkowej przedmioty. W oparciu o wyżej wskazaną informacje Prezydent Miasta K. w dniu [...] roku wydał decyzje wymiarową podatku od nieruchomości za 2005r w wysokości 3 047 zł. Podstawę opodatkowania na rok 2005 stanowiła powierzchnia budynku mieszkalnego lub jego części do 2,2 m o pow. 375,60 m2, budynki mieszkalne związane z prowadzoną działalnością gospodarczą do 2,2 m o pow. 40,00 m 2, oraz od 2,2 m o pow. 120 m2 oraz grunty pozostałe o pow. 509,00 m2.

Powyższą decyzję zaskarżyli odwołaniem M. O. - R. i E. R.. Decyzji zarzucili:

- naruszenie art. 121 i 124 w zw. z art. Ordynacji podatkowej przez brak ustosunkowania się do twierdzeń co do samoistnego posiadania przez pozostałych współwłaścicieli lokalu gastronomicznego;

- naruszenie art. 3, art. 3 ust 1 pkt 1 ust 3 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych w zw. z art. 339 i 3411 k.c. przez przyjęcie solidarnej odpowiedzialności właścicieli podczas gdy lokal gastronomiczny pozostawał w samoistnym posiadaniu jedynie A. K.;

- naruszenie art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej przez nie wyjaśnienie kwestii samoistnego posiadania części użytkowej budynku.

Wskazując na powyższe zarzuty, wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części przez odstąpienie od nakładania podatku od nieruchomości na M. O.- R. i E. R. ewentualnie o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, w zakresie ustalonego sposobu korzystania z nieruchomości w umowie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż powyższe okoliczności mogą ewentualnie stanowić podstawę do sądowego ustalenia sposobu użytkowania nieruchomości, tzw. podział do korzystania (quo ad usum) w trybie art. 206 k.c, zaś prawomocne postanowienie sądu o podziale do korzystania nie znosi współwłasności.

Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z prezentowanymi poglądami doktryny prawa jak i orzecznictwem samo prawo własności nieruchomości lub jej posiadanie skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego. Organ opodatkowując współwłaścicieli wydaje jedną decyzję dotyczącą całej nieruchomości bez wyszczególniania udziałów współwłaścicieli

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż podatek od nieruchomości jest podatkiem majątkowym i cechą charakterystyczną tego podatku majątkowego jest to, że opodatkowanie majątku jest niezależne od tego, czy majątek przynosi dochody czy ich nie przynosi.

Organ tym samym nie podzielił zarzutu odwołujących, że obowiązek podatkowy ciąży na nich w takim zakresie, w jakim faktycznie posiadają przedmiotową nieruchomość, zaś w pozostałym zakresie obowiązek winien obciążać pozostałą współwłaścicielkę prowadzącą działalność gospodarczą w lokalu gastronomicznym.

Według organu o takim podziale obowiązku podatkowego nie przesądza także załączone do akt sprawy porozumienie zawarte z między współwłaścicielami nieruchomości co do zasad korzystania z nieruchomości, czy tez fakt, że A. K. władała lokalem gastronomicznym jak samoistny posiadacz i czerpała z tego korzyści w sytuacji gdy nieruchomość stanowiła współwłasność.

Z akt sprawy nie wynika aby została wyodrębniona własność lokalu gastronomicznego na rzecz jednego ze współwłaścicieli.

Organ podniósł, że opodatkowując współwłaścicieli wydaje się jedną decyzję dotyczącą całej nieruchomości, bez wyszczególnienia udziałów poszczególnych współwłaścicieli. Warunkiem powstania solidarnej odpowiedzialności jest doręczenie decyzji wymiarowej (art. 92 § 1 Ordynacji podatkowej).

Jednoznaczne brzmienie przepisu nie pozwala ustalić obowiązku podatkowego odrębnie w stosunku do każdego ze współwłaścicieli, nawet jeżeli sposób korzystania z niej dla każdego z nich jest inny.

Na przedmiotową decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. O.-R. i E. R. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w K.. W skardze, przedmiotowej decyzji zarzucili naruszenie art. 3 ust. 1pkt 1 oraz ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w związku z art. 339 i 3431 k.c. przez przyjęcie solidarnej odpowiedzialności współwłaścicieli podczas gdy lokal gastronomiczny pozostawał w samoistnym posiadaniu jedynie A. K.. W konkluzji skargi wnieśli alternatywnie o zmianę decyzji w zaskarżonej części przez odstąpienie od nakładania podatku od nieruchomości na skarżących albo o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skargi poniesiono wcześniej wskazywane okoliczności w zakresie samoistnego posiadania lokalu użytkowego przez współwłaścicielkę nieruchomości A. K., która w części budynku prowadziła działalność gospodarczą na podstawie umowy zawartej ze skarżącymi. W dalszej części skargi wskazano, iż współwłaścicielka władała lokalem użytkowym jako samoistny posiadacz zgodnie z art. 339 i 3431 k.c. Zatem to ona powinna być obciążona podatkiem od nieruchomości w tej części.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje wcześniejsze stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 i art. 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż tylko ustalenie że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wyniki sprawy może skutkować uchyleniem przez sąd zaskarżonej decyzji.

Oznacza to także, iż sąd administracyjny nie kieruje się względami zasad słuszności, czy sprawiedliwości społecznej, a jedynie kieruje się kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych decyzji.

Przystępując do oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd skupił się na ocenie zgodności z prawem decyzji organów podatkowych wydanych w toku zwyczajnego postępowania i nie doszukał się takiego naruszenia prawa, przy niespornym i prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji. Powyższe wskazuje więc, że wniosek skarżących zmierzający do reformatoryjnego orzeczenia w tym postępowaniu w żadnym przypadku nie mógł zostać uwzględniony, natomiast możliwe było orzeczenie uchylające decyzje bądź oddalające skargę.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych kryteriów, należy stwierdzić, że nie narusza ona prawa.

Regulacja art. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9 poz. 84 z 2002r. ze zm.) określa kategorie podmiotów na których ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Stosownie do wskazanego przepisu podatnikami są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej będące 1/ właścicielami gruntów z zastrzeżeniem ust. 3, 2/ posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych, 3/ użytkownikami wieczystymi gruntów, 4/ posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, o ile posiadanie spełnia warunki wymienione w pkt.4 lit a i lit b.

W przypadku gdy przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym (ust 3 art. 3 ustawy o.p.o.l).

Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie, z zastrzeżeniem ust. 5, na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach (art. 3 ust 4 ustawy). Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 240, poz. 2027 z późn. zm.) podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja gruntów jest dla organu podatkowego urzędowym źródłem informacji o osobie właściciela i posiadacza samoistnego oraz o samej nieruchomości. Ewidencja gruntów ma walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005r Nr 8 poz. 60 ze zm.). Posiadając walor dokumentu urzędowego, wiąże organy podatkowe, które nie są uprawnione do dokonywania własnych ustaleń w przedmiocie zarówno zmian w ewidencji, jak i przyjmowania dla wymiaru podatku innych danych niż te, które wynikały z ewidencji gruntów i budynków.

Ustaleń, co do osób będących współwłaścicielami nieruchomości położonej w K. przy ulicy Ż. 8 w 2005r. organy dokonały na podstawie danych wynikających z wypisu z ewidencji gruntów. Okoliczność powyższa nie jest przez skarżących kwestionowana jak i nie kwestionowana wysokość zastosowanych stawek podatkowych do poszczególnych obiektów. Przedmiotem zarzutu jest ustalenie obowiązku podatkowego w stosunku do skarżących, w związku z wykorzystywaniem przez współwłaścicielkę A. K. części nieruchomości na działalność gospodarczą.

Należy zauważyć że podatek od nieruchomości jest podatkiem majątkowym. Cechą charakterystyczną podatku majątkowego jest to, że opodatkowanie majątku jest niezależne od tego, czy majątek przynosi dochody. Samo prawo własności nieruchomości lub jej posiadanie skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego. Nie można zatem podzielić zarzutu skarżących, że obowiązek podatkowy ciąży na nich tylko w takim zakresie, w jakim faktycznie posiadali przedmiotową nieruchomość, zaś w pozostałym zakresie winien obciążać współwłaściciela prowadzącego działalność gospodarczą. Prawidłowe i zgodne z przepisem art. 3 ust 4 ustawy o.p.o.l. jest stanowisko organu, że obowiązek podatkowy od całej nieruchomości ciąży na nich solidarnie. Takie stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. w wyroku z dnia 12 lutego 2009r. sygn. akt I SA/Ke 467/08. Stanowisko to podziela Sąd w niniejszej sprawie.

Organ opodatkowując współwłaścicieli wydaje jedną decyzję dotyczącą całej nieruchomości, bez wyszczególnienia udziałów poszczególnych współwłaścicieli. Warunkiem powstania solidarnej odpowiedzialności jest doręczenie decyzji wymiarowej (art. 92 § 1 Ordynacji podatkowej). Jednoznaczne brzmienie przepisu nie pozwala, jak chcą skarżący, ustalić obowiązku podatkowego odrębnie w stosunku do każdego ze współwłaścicieli, uwzględniając sposób korzystania z niej przez każdego z nich. Należy przy tym wskazać, że A. K. jest współwłaścicielką zatem nie może się do niej odnosić przepis art. 3 ust. 3 o.p.o.l. mówiący o posiadaczu samoistnym skoro ust. 4 tego przepisu odnosi się do współwłaścicieli. Przepis art. 3 ust 3 o.p.o.l. znajdzie zastosowanie w przypadku kiedy nie można ustalić właściciela nieruchomości. Nieporozumieniem jest twierdzenie że A. K. jest posiadaczem samoistnym, przede wszystkim jest współwłaścicielką, a to prawo jest prawem najsilniejszym w sensie zasad prawa. Z tych samych względów nie można podzielić zarzutu naruszenia rozważania jej działalności w kontekście art. 339 i 3431 kc. Dla przedmiotowej sprawy nie miały znaczenia umowy między współwłaścicielami skoro nie doszło do wyodrębnienia lokali bowiem dopiero wtedy miałby zastosowanie art. 3 ust. 5 o.p.o.l.

Zgodnie z art. 91 ustawy Ordynacja podatkowa do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego ( art. 366 k.c.). Odpowiedzialność solidarna oznacza, że organ podatkowy (wierzyciel) może żądać całości lub części świadczenia (uiszczenia należnego podatku) od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych, przy czym aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani (art.366 k.c.).Natomiast rozliczenia między współwłaścicielami należą do kompetencji sądów powszechnych, nie mają wpływu na obowiązek podatkowy i nie mogą być przedmiotem oceny w postępowaniu podatkowym.

Reasumując przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność w związku z czym jest odrębnym przedmiotem opodatkowania, a obowiązek podatkowy obciąża solidarnie wszystkich współwłaścicieli. Istota zaś solidarnego obowiązku podatkowego sprowadza się do tego, że wszyscy współwłaściciele są zobowiązani do płacenia podatku od nieruchomości wspólnej, ale zapłacenie całego podatku przez jednego lub kilku z nich powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w stosunku do wszystkich. Organ podatkowy wymierza zatem podatek osobom fizycznym w kwocie ogólnej w jednym nakazie płatniczym, gdyż nie jest upoważniony do dzielenia zobowiązania między współwłaścicieli. Stanowisko skarżących jest błędne.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.