Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 377/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2013-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 190 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1a), art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 10
journal: Dz.U. 2011 nr 244 poz 1454
law: Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 66 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 185 poz 1243
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach - tekst jednolity.
article: art. 2 ust. 1 pkt 9
journal: Dz.U. 2007 nr 44 poz 287
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 124 poz 859
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
article: § 2
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1206
law: Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Protokolant sekr. sąd. Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2013 r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Komendanta Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wwóz odpadów na terytorium RP bez wymaganego zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej z dnia [...] r., nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Komendanta Oddziału Straży Granicznej na rzecz skarżącego M.G. kwotę 400 (czterysta) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Dnia [...] października 2010 r. na autostradzie [...], patrol Straży Granicznej zatrzymał do kontroli drogowej zespół pojazdów składający się z samochodu ciężarowego marki [...] o nr. rej. [...] oraz przyczepy ciężarowej marki [...] o nr. rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował M.G.. Na podstawie oświadczenia kierowcy oraz okazanych dokumentów funkcjonariusze stwierdzili, że w chwili kontroli wykonywany był międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy z Niemiec do Polski z ładunkiem uszkodzonych, bez tablic rejestracyjnych, samochodów marki [...] oraz uszkodzonej przedniej części (połowy) samochodu marki [...].

Wobec uprawdopodobnionego faktu, że doszło do międzynarodowego przemieszczania odpadu, funkcjonariusze wezwali kierowcę do okazania stosownego dokumentu w myśl art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f) ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Na żądanie organu kontrolnego, kierowca nie okazał dokumentu zgłoszenia transgranicznego przesyłania bądź przemieszczania odpadów określonego w załączniku IA oraz dokumentu przesyłania dotyczącego transgranicznego przesyłania bądź przemieszania odpadów określonego w załączniku IB Rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE. L 2006 Nr 190, str. 1).

W trakcie kontroli przesłuchano w charakterze strony M.G., który zeznał, że uszkodzone samochody zostały załadowane sztaplarką z placu, na którym znajdowały się pojazdy powypadkowe. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] października 2010 r., który kierowca podpisał bez zastrzeżeń. Komendant Placówki Straży Granicznej zakwalifikował powyższe zdarzenie jako przywóz drogowy (wwóz) odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia, wyszczególniony w Lp. 7.5. załącznika do ustawy o transporcie drogowym.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska zakwalifikował przemieszczanie odpadów w postaci uszkodzonych pojazdów jako nielegalne. Następnie postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska zobowiązał M.G. do oddania odpadów w postaci uszkodzonego pojazdu [...] oraz zgniecionego samochodu [...] przedsiębiorcy prowadzącemu stację demontażu lub punktu zbierania pojazdów. W związku z powyższym, postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. Komendant Placówki Straży Granicznej podjął, uprzednio zawieszone, postępowanie administracyjne w sprawie.

2. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, decyzją z dnia [...] stycznia 2013r. nr [...] Komendant Placówki Straży Granicznej nałożył na M.G. karę pieniężną w wysokości 10.000 złotych za wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia.

Od powyższej decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej M.G., wniósł odwołanie, w którym zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 92a ust. 1 i 6 oraz Lp. 4.5. załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji poprzez uznanie, że doszło do przywozu drogowego (wwozu) odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia oraz, że przepisy te w zakresie wysokości nałożonej kary pieniężnej mają zastosowanie w niniejszej sprawie;

2) art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 244, poz. 1454) poprzez uznanie, że ustawa o transporcie drogowym w brzmieniu ustalonym ww. ustawą w zakresie wysokości kar pieniężnych ma zastosowanie w niniejszej sprawie;

3) art. 2 oraz art. 42 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego i wynikającej z niej zasady zaufania i tworzonego przez nie prawa oraz zasady ochrony interesów i spraw w toku;

4) art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach przez uznanie, iż przywiezione pojazdy marki [...] stanowią odpady;

5) art. 7 i 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz wydanie decyzji z naruszeniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

6) art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego, podczas gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne.

Ponadto, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. strona wniosła o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny zgodności z Konstytucją przepisu art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw, oraz postępowania prowadzonego przez Głównego Inspektora Ochrony.

3. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Komendant Oddziału Straży Granicznej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. przepisy rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 2006 Nr 190, str. 1), ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2007 r. Nr 124, poz. 859 ze zm.), ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach, (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243 ze zm.), omówił wynikającą z tych przepisów definicję odpadów, ich podział na grupy, podgrupy i rodzaje, uwzględniający źródła powstawania odpadów, wraz z listą odpadów niebezpiecznych oraz ze sposobem klasyfikowania odpadów według przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2001 r. Nr 112, poz. 1206).

Zgodnie z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia, odpady klasyfikuje się według źródła powstawania w grupach 01 do 12 lub 17 do 20, przypisując im odpowiedni kod sześciocyfrowy określający rodzaj odpadu. W stanowiącym załącznik do rozporządzenia katalogu odpadów wraz z listą odpadów niebezpiecznych, zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy oznaczone zostały kodem 16 01 04 (tak zaklasyfikowano pojazd [...]) natomiast zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy niezawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów oznaczono kodem 16 01 06 (tak zaklasyfikowano pojazd [...]).

Komendant OSG nie znalazł podstaw do uwzględnienia twierdzeń skarżącego o naruszeniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach, bowiem na każdym etapie postępowania organ I instancji korespondował z Głównym Inspektoratem Ochrony Środowiska, który ostatecznie potwierdził zasadność ustaleń dotyczących charakteru odpadu.

Organ odwoławczy nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutu dotyczącego naruszenia art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego, bowiem przeprowadzenie takiego dowodu było bezzasadne. Organem powołanym do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania oceny środowiska jest Główny Inspektor Ochrony Środowiska. Jego ustawową kompetencją jest m.in. realizacja zadań określonych w przepisach o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. W związku z tym pracownicy Inspekcji Ochrony Środowiska posiadają niezbędny zakres wiedzy specjalistycznej, aby uznać uszkodzone pojazdy za odpady.

Za niezasadny uznano również zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 244, poz. 1454). W myśl art. 10 tego aktu prawnego, przepisy ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu nadanym nową ustawą, stosuje się w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie. Biorąc pod uwagę, iż postępowanie dotyczące nałożenia kary pieniężnej za przywóz drogowy (wwóz) odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia zostało wszczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r., zastosowanie w sprawie, zdaniem Komendanta OSG, mają nowe przepisy wprowadzone ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw.

W jego ocenie organ I instancji prawidłowo dokonał zmiany kwalifikacji stwierdzonego w dniu kontroli naruszenia, zgodnie obowiązującym obecnie stanem prawnym, W myśl art. 92a ust. 6 ustawy o transporcie drogowym obowiązującej od dnia 1 stycznia 2012 r. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. W Lp. 4.5. załącznika określone zostało naruszenie polegające na "wwozie odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia", sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 10.000 złotych.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się również naruszenia przepisów Konstytucji RP ani podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego z uwagi na zawisłość podobnej sprawy przed Trybunałem Konstytucyjnym.

4. Na powyższą decyzję Komendanta OSG M.G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, kwestionując jej zasadność i zgodność z prawem i wnosząc o jej uchylenie w całości. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:

1) art. 92a ust. 1 oraz ust. 6 oraz l.p. 4.5. załącznika nr 3 do ustawy załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji poprzez uznanie, że:

- doszło do przywozu drogowego (wwozu) odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia;

- przepisy te w zakresie wysokości nałożonej kary pieniężnej mają zastosowanie w niniejszej sprawie;

2) art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 244, poz. 1454) poprzez uznanie, że ustawa o transporcie drogowym w brzmieniu ustalonym w/w ustawą w zakresie wysokości kar pieniężnych ma zastosowanie w niniejszej sprawie;

3) art. 2 oraz art. 42 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego i wynikającej z niej zasady zaufania do państwa i tworzonego przez nie prawa oraz zasady ochrony interesów i spraw w toku;

4) art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach przez uznanie, iż przywiezione pojazdy marki [...] stanowią odpady;

5) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, oraz wydanie jej z naruszeniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

6) art. 84 § 1 poprzez nie dopuszczenie dowodu z opinii biegłego podczas gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne;

7) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania pomimo tego, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd (Trybunał Konstytucyjny),

8) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części.

W odpowiedzi na skargę Komendant OSG wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

5. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy, przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

6. Pierwszą kwestią, determinującą wynik rozstrzygnięcia jest niekonstytucyjność zastosowanej przez organy podstawy prawnej sankcji. Mianowicie ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym została zmieniona ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r., Nr 244, poz. 1454), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r. Zgodnie z art. 10 ustawy nowelizującej przepisy ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie.

Według przepisów znowelizowanych, obowiązujących po 1 stycznia 2012 r., naruszenie, którego dopuścił się M.G., tj. wwóz odpadów na terytorium RP bez wymaganego zezwolenia, obwarowane jest karą pieniężną w wysokości 10.000 zł (Lp. 4.5. załącznika do ustawy), a więc karą surowszą niż ta, którą przewidywały przepisy ustawy o transporcie drogowym przed nowelizacją (6 000 zł), obowiązujące w dacie wystąpienia zdarzenia powodującego odpowiedzialność administracyjną.

Przepis art. 10 w znowelizowanym brzmieniu został uznany, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lipca 2013 r., sygn. akt P 36/12, za niezgodny z art. 2 Konstytucji w zakresie, w jakim – w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego wszczętych a niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia tej ustawy w życie – nakazuje stosowanie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) w brzmieniu nadanym wyżej powołaną ustawą z 16 września 2011 r., przewidujących wyższe kary pieniężne niż kary przewidziane w przepisach obowiązujących w chwili wystąpienia zdarzenia powodującego odpowiedzialność administracyjną.

Trybunał wskazał, że zakwestionowany przepis, jako przepis intertemporalny, wyznacza czasowy zakres zastosowania przepisów prawa administracyjnego, związany z wymierzeniem kar finansowych, a zatem powinien być odczytywany ściśle. Powołał się na ugruntowane w swoim orzecznictwie stanowisko, że przepisy działające wstecz można wyjątkowo uznać za zgodne z zasadą demokratycznego państwa prawnego i je zastosować, jeżeli:

– nie są to przepisy prawa karnego ani regulacje zakładające podporządkowanie jednostki państwu (np. prawo daninowe);

– mają one rangę ustawową;

– ich wprowadzenie jest konieczne (niezbędne) do realizacji lub ochrony innych, ważniejszych i konkretnie wskazanych wartości konstytucyjnych;

– spełniona jest zasada proporcjonalności, czyli wyraźne są argumenty konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością, równoważące negatywne skutki;

– nie powodują one ograniczenia praw lub zwiększenia zobowiązań adresatów norm prawnych, a przeciwnie – poprawiają sytuację prawną niektórych adresatów danej normy prawnej (ale nie kosztem pozostałych adresatów tej normy);

– problem rozwiązywany przez te regulacje nie był znany ustawodawcy wcześniej i nie mógł być rozwiązany z wyprzedzeniem bez użycia przepisów działających wstecz.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że zasada niedziałania prawa wstecz jest dyrektywą legislacyjną skierowaną do organów stanowiących prawo, jak również dyrektywą interpretacyjną dla organów stosujących prawo, dokonujących wykładni przepisów prawnych. Zasada ta, chociaż nie została wprost wyrażona w Konstytucji, stanowi podstawową zasadę porządku prawnego w państwie, opartego na założeniu, że "każdy przepis normuje przyszłość, nie zaś przeszłość". W wyjątkowych okolicznościach dopuszcza się pewne odstępstwa od zasady lex retro non agit, jeżeli przemawia za tym konieczność realizacji innej zasady konstytucyjnej, a jednocześnie realizacja jej nie jest możliwa bez dopuszczenia wstecznego działania prawa.

Zdaniem Trybunału kwestionowany przepis art. 10 ustawy nowelizującej, poza spełnieniem warunku formy ustawowej, nie odpowiada żadnemu ze wskazanych wymagań. Nie miał też wątpliwości co do tego, że problem, który ustawodawca zamierzał rozwiązać wprowadzając omawianą regulację był mu znany od dłuższego czasu. Trybunał nie znalazł więc szczególnych powodów uzasadniających odstępstwo od zasady niedziałania prawa wstecz.

7. W przedmiotowej sprawie, zdarzenie, polegające na wwozie odpadu na terytorium RP, które nastąpiło w dniu [...] września 2010 r., bez wątpienia miało charakter jednorazowy, ograniczony miejscowo oraz ramami czasowymi, w których zostało ujawnione i odzwierciedlone w treści protokołu kontroli. Nie zachodziła więc sytuacja, w której naruszenie nastąpiło pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów i trwało jeszcze po 1 stycznia 2012 r., czyli po dacie wejścia w życie nowych przepisów. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Co do zasady orzeczenia Trybunału mają moc wsteczną (są skuteczne ex tunc), co oznacza, że usuwają zakwestionowaną normę prawną w zasadzie od chwili jej wejścia do systemu prawnego.

Skutkiem utraty domniemania konstytucyjności ustawy w konsekwencji wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku stwierdzającego niezgodność jej przepisu z Konstytucją, jest obowiązek zapewnienia przez sądy orzekające w sprawach, w których przepis ten ma zastosowanie, stanu zgodnego z Konstytucją wynikającego z wyroku Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok SN z 18 maja 2010 r., sygn. akt III UK 2/10, Lex nr 1037192). Stąd też Sąd – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 p.p.s.a. – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

8. Jeśli zaś chodzi o pozostałe sporne między stronami okoliczności, należy podkreślić, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 237 ze zm.), dalej w skrócie p.r.d., pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego m.in. nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę. Zabrania się stosowania w pojeździe przedmiotów wyposażenia i części wymontowanych z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko (art. 66 ust. 1 pkt 4a p.r.d.).

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 września 2005 r. w sprawie wykazu przedmiotów wyposażenia i części wymontowanych z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko (Dz. U. Nr 201, poz. 1666), wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 9 p.r.d., określa wykaz przedmiotów wyposażenia i części wymontowanych z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko, stanowiący załącznik do rozporządzenia. W załączniku do tego rozporządzenia pod l.p. 5 wymieniono m.in. przeguby układu kierowniczego i zawieszenia.

Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243 ze zm.) odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Dotychczasowi właściciele pojazdów wiedząc, że ww. pojazdy nie będą mogły być użytkowane w sposób zgodny z ich dotychczasowym przeznaczeniem, wyzbyli się ich, przez co została spełniona jedna z materialnoprawnych przesłanek uznania danego przedmiotu za odpad. Załącznik Nr 1 do ustawy pod symbolem Q2 wymienia produkty nieodpowiadające wymaganiom jakościowym, natomiast pod symbolem Q6 przedmioty lub ich części nienadające się do użytku. GIOŚ zakwalifikował przedmiotowe pojazdy do powyższych dwóch kategorii, jak również do kategorii Q4, tj. jako substancje lub przedmioty, które zostały rozlane, rozsypane, zgubione lub takie, które uległy innemu zdarzeniu losowemu, w tym zanieczyszczone wskutek wypadku lub powstałe wskutek prowadzenia akcji ratowniczej. Tym samym została spełniona druga z materialnoprawnych przesłanek uznania przedmiotu za odpad w rozumieniu wskazanej wyżej ustawy.

Interpretacja taka znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie sądowym. W wyroku z dnia 15 października 2009 r., IV SA/Wa 982/09 (LEX nr 549615) WSA w Warszawie sformułował pogląd, iż decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za odpad ma jego stan w chwili sprowadzania na terytorium Polski oraz wola jego poprzedniego posiadacza.

Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206) odpady dzielą się, w zależności od źródła ich powstawania na 20 grup. W załączniku do rozporządzenia, zawierającym opis poszczególnych grup odpadów, pod kodem 16 01 znalazły się zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy (włączając maszyny pozadrogowe), odpady z demontażu, przeglądu i konserwacji pojazdów (z wyłączeniem grup 13 i 14 oraz podgrup 16 06 i 16 08) – w tym również zużyte lub nienadające się do użytkowania.

9. Pojazd [...] został przez GIOŚ zakwalifikowany jako odpad o kodzie 16 01 04 (zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy), natomiast przednia część pojazdu [...] jako odpad o kodzie 16 01 06 (zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy niezawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów).

Stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz. U. z 2007 r. nr 44, poz. 287 ze zm.) do zadań Inspekcji Ochrony Środowiska należy m.in. wykonywanie zadań określonych w przepisach o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Z kolei w myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. Nr 124, poz. 859 ze zm.) organem odpowiedzialnym za wykonanie rozporządzenia nr 1013/2006, w rozumieniu art. 53 tego rozporządzenia, jest Główny Inspektor Ochrony Środowiska, który jest w szczególności organem właściwym w sprawach m.in. przywozu odpadów na teren kraju.

Zgodnie z art. 3 ust. 3. zadania oraz właściwość Służby Celnej, organów Straży Granicznej i Inspekcji Transportu Drogowego oraz wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska w zakresie nadzoru nad międzynarodowym obrotem odpadami, w szczególności dotyczące egzekwowania przepisów, o których mowa w art. 50 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1013/2006, określają przepisy odrębne. Organy wymienione w ust. 1 i 3 współdziałają w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów oraz zapobiegają nielegalnemu międzynarodowemu przemieszczaniu odpadów, w szczególności przez wymianę informacji i doświadczeń, w tym w zakresie klasyfikacji towarów jako spełniających przesłanki do uznania ich za odpady (art. 3 ust. 4).

Skarżący zarzucając orzekającemu w sprawie Komendantowi OSG naruszenie art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nie dopuszczenie dowodu z opinii biegłego w zakresie uznania wwiezionych na terytorium Polski [...] oraz fragmentu pojazdu [...] za odpady w rozumieniu przytoczonych wyżej przepisów podniósł, że organ ten pomimo ciążącego na nim obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w oparciu o treść art. 7 i 77 § 1 k.p.a, zupełnie pominął istotny dla rozstrzygnięcia sprawy środek dowodowy, jakim zdaniem strony skarżącej była opinia biegłego we wskazanym wyżej zakresie. Na poparcie swych twierdzeń skarżący przytoczył m.in. fragment tezy wyroku NSA z dnia10 maja 2011 r., II OSK 1220/10 (LEX nr 1081744), w myśl której "żądaniem przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego organ jest związany, jeżeli ustalenie stanu faktycznego wymaga wiadomości specjalnych". Znamienny jest jednak fakt, że skarżący pominął przy tym w swych wywodach drugie zdanie tej tezy, gdzie NSA stwierdził, iż "w sprawie stwierdzenia spełnienia wymagań weterynaryjnych powołane są organy, które w pełni spełniają wymogi posiadania wiedzy specjalnej".

Tymczasem w niniejszej sprawie taką samą ocenę można sformułować w odniesieniu do Generalnego Inspektora Ochrony Środowiska, jeśli chodzi o kompetencje i wiedzę specjalistyczną tego organu w zakresie kwalifikowania określonych przedmiotów jako odpady. Wynika to wprost z treści przytoczonych wyżej przepisów ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji ochrony Środowiska oraz ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, a w szczególności art. 3 ust. 4 tego ostatniego aktu. Przepisy te pozwalają na uznanie GIOŚ za organ posiadający niezbędną specjalistyczną wiedzę do uznania określonego przedmiotu za odpad i odpowiedniego jego zaklasyfikowania w myśl przytoczonych wyżej przepisów.

Należy przy tym zwrócić uwagę, że postanowienie GIOŚ z dnia [...] października 2010 r. nr [...] jest ostateczne, wobec czego z uwagi na treść art. 16 § 1 k.p.a. Komendant OSG nie miał ani kompetencji, ani jakiejkolwiek podstawy wynikającej z okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy do kwestionowania zarówno samego rozstrzygnięcia jak i ustaleń zawartych w treści uzasadnienia tego postanowienia. Wręcz przeciwnie, przytoczony wyżej art. 3 ust. 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów nakłada na Komendanta OSG obowiązek współdziałania z GIOŚ w zakresie zapobiegania nielegalnemu międzynarodowemu przemieszczaniu odpadów.

Ponadto postanowienie GIOŚ z dnia [...] października 2010 r. nr [...] zostało przez D.G. zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 17 maja 2013 r., IV SA/Wa 63/13 oddalił skargę na ten akt uznając za udowodnione, że sporne pojazdy stanowiły odpady w rozumieniu ustawy o odpadach, będące jednocześnie przedmiotami nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów.

Z uwagi na to, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie budził wątpliwości organu, Komendant OSG nie miał obowiązku zlecenia przeprowadzenia spornej opinii, zwłaszcza że jak wynika z analizy akt sprawy, brak jest przesłanek do uznania, aby ustalenie stanu faktycznego sprawy nastąpiło z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów.

10. Przedstawione racje wskazują, że Komendant OSG nie naruszył przepisu art. 84 § 1 k.p.a. odmawiając uwzględnienia wniosku strony o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego w zakresie uznania wwiezionych na terytorium Polski pojazdów za odpady. oraz innych przepisów postępowania wymienionych w skardze. Z tych względów zarzuty procesowe należy uznać za bezzasadne.

Rozpoznając ponownie sprawę organy orzekające będą zobowiązane uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym wyroku, a w szczególności okoliczność, iż art. 10 ustawy z dnia z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw, który to przepis stanowił podstawę zastosowania przepisów znowelizowanej ustawy o transporcie drogowym i wymierzenia kary administracyjnej wyższej niż kara przewidziana przez ustawę o transporcie drogowym przed nowelizacją, utracił moc we wskazanym w wyroku Trybunału zakresie.