Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 73/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 72 ust. 1 pkt 1, art. 50 ust. 2 pkt 5, art. 27 ust. 4, art. 23 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1268
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - t.j.
article: art. 270 par. 1, art. 271 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1600
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny - t.j.
article: art. 217 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Artur Żurawik, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 maja 2023 r. sprawy ze skargi D. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 listopada 2022 r. nr SKO.K/41.3/1683/2022/16281/MB w przedmiocie unieważnienia egzaminu na prawo jazdy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 września 2022 r. nr [...] Marszałek Województwa [...] (dalej: "organ", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 67 ust. 1 pkt 4, art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1268 z późn. zm.), unieważnił egzaminy państwowe na prawo jazdy kategorii "B" przeprowadzone wobec D.F. (dalej: "Strona", "Skarżący") w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. tj.: egzamin teoretyczny przeprowadzony w dniu [...] r. przez egzaminatora K.W. oraz egzamin praktyczny przeprowadzony w dniu [...]r. przez egzaminatora G.K.

Postępowanie administracyjne w sprawie unieważnienia ww. egzaminów zostało wszczęte w dniu 18 lipca 2022 r. na skutek wpływu do Kancelarii Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] pisma z Urzędu Miasta w M. znak: [...], którym poinformowano o wznowieniu postępowania w sprawie uprawnień do kierowania pojazdami w związku z prawomocnym dnia [...] r. wyrokiem Sądu Rejonowego w M. Wydział [...] Karny z dnia [...] r. sygn. akt [...], dotyczącym K.P. i P.J. Z wyroku wynika m.in., iż w zaświadczeniu o ukończeniu szkolenia podstawowego została poświadczona nieprawda co do ukończenia przez Stronę wszystkich wymaganych zajęć szkoleniowych.

W dalszej kolejności organ wskazał, iż Skarżący przystąpił do egzaminu teoretycznego i praktycznego w okresie obowiązywania ustawy o kierujących pojazdami. Organ przywołał art. 27 ust. 4, art. 23 ust. 2 pkt 1 i 3, ust. 4, art. 72 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, a następnie podał, że ww. wyrokiem Sądu Rejonowego w M. uznano K.P. "za winnego popełnienia zarzucanych mu i opisanych w punktach 1-177 czynów, czyny stanowią występki z art. 271 § 1 i 3 k. k i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i przy zast. art. 12 k.k.", a także - ww. wyrokiem uznano P.J. za winnego popełnienia zarzucanych mu i opisanych w punktach 1-176 czynów stanowiących występki z art. 271 § 1 i 3 k.k. Organ stwierdził, że wyrok sądowy stanowi dowód zaistnienia okoliczności wymagających unieważnienia przedmiotowego egzaminu. Skarżący w procesie ubiegania się o prawo jazdy kategorii "B" posługiwał się dokumentem, w którym poświadczono nieprawdę, gdyż otrzymał zaświadczenie potwierdzające, iż odbył wszystkie wymagane przez ustawę zajęcia szkoleniowe, co w rzeczywistości było nieprawdą. Wobec stwierdzenia przez Sąd Rejonowy w M. faktu, poświadczenia w przedmiotowym zaświadczeniu nieprawdy, w ocenie organu, Skarżący przystąpił do egzaminu jako osoba niespełniająca wymogów określonych w art. 27 ust. 4 pkt 1 lit. a i lit. b ustawy o kierujących pojazdami. W tej sytuacji, uzasadnione było stwierdzenie, że egzaminowi została poddana osoba nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia (art. 50 ust. 2 pkt 5), więc zaistniały podstawy do zastosowania art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami.

Decyzja została doręczona w dniu 27 września 2022 r.

Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w dniu 11 października 2022 r. wniósł odwołanie od opisanej wyżej decyzji, podnosząc naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w stanie faktycznym sprawy nie zachodzą okoliczności mające na względzie interes społecznych i słuszny interes obywateli, podczas gdy odwołujący się, decydując się na podjęcie szkolenia we wpisanym do odpowiedniego rejestru ośrodku, pozostawał w zaufaniu, iż jest to podmiot, który działa zgodnie z prawem i podlega odpowiedniemu nadzorowi państwowemu.

W uzasadnieniu podał, iż do wniosku o wydanie uprawnień do kierowania pojazdami przedłożył wymagane dokumenty, które nie budziły wątpliwości organu administracji publicznej. Jednocześnie w okresie od dnia wydania decyzji w przedmiocie prawa jazdy do dnia skierowania odwołania w stosunku do Skarżącego z jego winy nie zaistniały okoliczności, które spowodowałoby konieczność wszczęcia przez organ postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Wskazał, iż w momencie zapisywania się na kurs w 2014 r., jak i do czasu powzięcia informacji o wznowieniu postępowania, nie miał świadomości, że przedstawione przez niego dokumenty oraz fakt zdania egzaminu państwowego nie są wystarczające do otrzymania stosownych uprawnień. W powołaniu na orzecznictwo sądowe zwrócił uwagę, że działalność w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców, jako działalność regulowana, podlega nadzorowi państwowemu. Osoba podejmująca szkolenie pozostaje zatem w uprawnionym zaufaniu, że jest to podmiot działający legalnie. Zaufanie to podlega ochronie z punktu widzenia zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wywodzonej z klauzuli demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji). W ocenie Skarżącego brak było zatem podstaw do wydania decyzji unieważniającej egzaminy państwowe.

Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570), decyzją z dnia 8 listopada 2022 r. nr SKO.K/41.3/1683/2022/16281/MB, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu, po zrelacjonowaniu wynikającego z akt sprawy przebiegu postępowania, organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w dniu wydania weryfikowanej decyzji - art. 50 ust. 2 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami nie może być egzaminowana osoba, która nie posiada zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia, następnie przytoczył treść przepisów art. 72 ust. 1 pkt 1, art. 50 ust. 2 pkt 5 oraz art. 23 ust. 2 tej ustawy, a także pkt 4 wyroku Sądu Rejonowego w M.

Zdaniem Kolegium, z materiału dowodowego sprawy wynika zatem w sposób bezsporny, że dowód potwierdzający odbycie przez stronę szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii "B" (zaświadczenie nr [...] z dnia 10 czerwca 2014 r. o ukończeniu szkolenia podstawowego) okazał się fałszywy. Prawomocnym wyrokiem sądu przesądzono, że w zaświadczeniu potwierdzono nieprawdę co do odbytych przez kursanta zajęć teoretycznych, nauki udzielania pierwszej pomocy oraz ukończenia teoretycznego egzaminu wewnętrznego oraz praktycznego egzaminu wewnętrznego.

W ocenie Kolegium, wystąpiła zatem przesłanka unieważnienia egzaminów państwowych. W dniu przystąpienia do egzaminów Skarżący nie posiadał bowiem zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia, o którym wspomina art. 50 ust. 2 pkt 5 ustawy kierujących pojazdami, co oznacza, że był osobą nieuprawnioną do egzaminowania. Kolegium nie mogło więc uwzględnić odwołania strony i podnoszonych w nim okoliczności. Kolegium wskazało, że judykatura jednoznacznie przyjmuje, że "z przepisu art. 11 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami wynika, że odbycie szkolenia jest odrębnym od zdania egzaminu warunkiem wydania prawa jazdy. Brak zaświadczenia o ukończeniu szkolenia wyklucza możliwość dopuszczenia danej osoby do egzaminu państwowego" (wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. I OSK 2445/14, z dnia 17 maja 2017 r. sygn. I OSK 2213/16).

Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów Kolegium podało, iż bez znaczenia dla sprawy pozostaje powoływanie się na brak wiedzy i winy kursanta. Sąd karny w prawomocnym wyroku uznał, że Strona nie odbyła wymaganej części teoretycznej szkolenia, nauki pierwszej pomocy oraz kontrolnego sprawdzenia poziomu wiedzy i umiejętności w formie egzaminu wewnętrznego, a stwierdzenie tej okoliczności przez sąd w prawomocnym wyroku wyłącza jakąkolwiek potrzebę badania świadomości strony co do okoliczności odbywanego szkolenia. Kolegium uznało, że w sprawie nie dopuszczono się naruszeń prawa wskazanych w odwołaniu. Decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego i procesowego. Decyzja została doręczona w dniu 14 listopada 2022 r.

Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2023 r. nr SKO.K/41.3/78/2023/0/MM Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wstrzymało z urzędu wykonanie ww. decyzji z dnia 8 listopada 2022 r. nr SKO.K/41.3/1683/2022/16281/MB.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję Kolegium wywiódł Skarżący (data nadania: 9 grudnia 2022 r.), podnosząc zarzuty naruszenia:

1. art. 7, art. 77 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, podczas gdy Skarżący wykazał, że jego działania nie miały na celu obejścia prawa, zarówno w czasie zdawania egzaminu państwowego jak i po uzyskaniu uprawnień pozostawał w dobrej wierze co do przysługujących mu uprawnień, a nadto że działał w uzasadnionym zaufaniu do ośrodka wpisanego do stosownego rejestru, który to działać powinien zgodnie z prawem, rzetelnie dopełniać wszystkich formalności i podlegać odpowiedniemu nadzorowi oraz pozytywnie zdał egzamin państwowy zarówno z części praktycznej jak i teoretycznej;

2. art. 8 k.p.a. poprzez brak należytego uwzględnienia zasady proporcjonalności, błędnego wyważenia wartości, podczas gdy słuszny interes obywatela - skarżącego jawi się jako wartość nadrzędna wobec obowiązującej zasady legalizmu.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu podtrzymał argumentację przedstawioną w treści odwołania. Wskazał również, iż kwestie legalizmu w ocenie Skarżącego nie zawsze mają pierwszeństwo w kolizji z dobrem obywatela, w szczególności mając na względzie datę i upływ czasu, w której Skarżący ze skutkiem pozytywnym zdał egzaminy państwowe.

Skarżący zwrócił uwagę, że decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania, który stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej wymagającej stosowania wykładni ścieśniającej. W ocenie Skarżącego w przedmiotowym stanie faktycznym występuje konflikt między zasadą legalizmu, a zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego prawa. Organy stosujące prawo obowiązane są do odpowiedniego wyważenia chronionych konstytucyjnie wartości, kierując się zasadą proporcjonalności. Interes powinien być w odpowiedni sposób wyważony ze słusznym interesem obywatela wskazanym w art. 7 k.p.a. Zauważył, że zdał egzaminy końcem 2014 roku, a zatem 8 lat temu. Nigdy samodzielnie nie dał podstaw do odebrania mu uprawnień, a nadto jego umiejętności zostały potwierdzone zdanym egzaminem państwowym. Na poparcie swojego stanowiska powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. I OSK 2445/14 zauważając, że wyrok ten dotyczył kwestii odebrania uprawnień na skutek przeprowadzenia kursu przez instruktora nieposiadającego niezbędnych kwalifikacji, a także wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 lipca 2022 r. sygn. II SA/Gl 688/22 oraz z dnia 21 kwietnia 2021 r. sygn. II SA/Gl 89/21. Przywołując natomiast wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 czerwca 2021 r. sygn. II SA/Rz 552/21 podał, iż brak jest podstaw do wskazania, że prawomocny wyrok karny, na który powołano się w decyzji, przekłada się na zasadność wyniku egzaminu państwowego. Zaakcentował, że działał w zaufaniu do ośrodka szkolenia kierowców jako do podmiotu, który winien działać w pełni legalnie. Nie miał podstaw do tego, aby przypuszczać, że działania przez niego podejmowane są w jakikolwiek sposób wadliwe i nie stanowią podstawy do przyznania mu uprawnień i unieważnienia w przyszłości zdanego egzaminu państwowego.

Zdaniem Skarżącego w sprawie nie zastosowano należycie art. 7 k.p.a. i nie uwzględniono w wystarczającym zakresie społecznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto organ nie zastosował w sposób odpowiedni wynikającej z art. 8 k.p.a. zasady proporcjonalności, uznając, że zasada legalizmu jest zasadą nadrzędną w stosunku do zasady zaufania wynikającej z art. 2 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi. Kolegium potrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że w dniu przystąpienia do egzaminów Skarżący nie posiadał zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia, o którym mowa w art. 50 ust. 2 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, co oznacza, że był osobą nieuprawnioną do egzaminowania. Podnoszone przez Skarżącego okoliczności pozostają w ocenie Kolegium bez znaczenia dla rozpatrzenia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.

Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd nie stwierdził uchybień uzasadniających zastosowania kompetencji kasatoryjnych. Zarzuty skargi okazały się niezasadne.

Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 listopada 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji - Marszałka Województwa [...] z dnia 15 września 2022 r. w przedmiocie unieważnienia egzaminów państwowych na prawo jazdy kategorii "B" przeprowadzonych wobec Skarżącego w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. tj.: egzaminu teoretycznego przeprowadzonego w dniu [...] r. oraz egzaminu praktycznego przeprowadzonego w dniu [...] r.

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Stosownie do treści art. 67 ust. 1 pkt 4 tej ustawy marszałek województwa sprawuje nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych, o których mowa w art. 51, w ramach którego to nadzoru m.in. unieważnia egzamin. Jak wynika natomiast z przepisu art. art. 51 ust. 2 egzamin państwowy składa się z części teoretycznej oraz z części praktycznej. Z kolei zgodnie z brzmieniem art. 72 ust. 1 omawianej ustawy marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli:

1) egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2;

2) był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik.

Marszałek województwa unieważnia egzamin państwowy: 1) z urzędu, 2) na wniosek dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego (ust. 2). Unieważniony egzamin przeprowadza się ponownie na koszt wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego (ust. 3).

Przywołany przepis art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami stał się podstawą, w niniejszej sprawie, unieważnienia egzaminów państwowych - zarówno egzaminu teoretycznego jak i praktycznego. Stosowanie do tej regulacji unieważnienie egzaminu państwowego może nastąpić w sytuacji, gdy egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Jak stanowił pkt 5 przywołanego ust. 2 artykułu 50 nie może być egzaminowana osoba: nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia.

W rozpatrywanej sprawie organy administracji publicznej orzekające w sprawie uznały, że w dniu przystąpienia do egzaminów Skarżący nie posiadał zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia, o którym mowa w art. 50 ust. 2 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, zatem był osobą nieuprawnioną do egzaminowania.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, stanowisko to należało podzielić.

Stanowisko organów zostało oparte o prawomocne orzeczenie Sądu Rejonowego w M. Wydział [...] Karny z dnia [...] r. sygn. akt [...].

Wskazanym wyrokiem uznano K.P. "za winnego popełnienia zarzucanych mu i opisanych w punktach 1-177 czynów". Dla niniejszej sprawy istotny pozostaje pkt 4 (czyny zakwalifikowane jako występki z art. 271 § 1 i 3 k. k i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i przy zast. art. 12 k.k.), z którego wynika, iż K.P. "w bliżej nieustalonych dniach w okresie od dnia 28 kwietnia 2014 r. do dnia 10 czerwca 2014 r. w M., w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, będąc właścicielem Ośrodka Szkolenia Kierowców K.P. z/s w M., będąc osobą uprawnioną na podstawie przepisu art. 26 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami do wystawienia dokumentów,

- w dokumencie w postaci karty przeprowadzonych zajęć szkolenia kursanta D.F. poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to faktu odbycia przez w/wym kursanta wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami zajęć części teoretycznej przeprowadzonych w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym, w zakresie obowiązków i praw kierującego pojazdem oraz

- działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą poświadczył nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to faktu odbycia przez w/wym kursanta wymaganej przez art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami nauki udzielania pierwszej pomocy przeprowadzanej w formie wykładów i zajęć praktycznych,

- w dokumencie w postaci zaświadczenia nr [...] datowanego na dzień 10 czerwca 2014 r. o ukończeniu szkolenia podstawowego poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to faktu ukończenia przez kursanta wszystkich wymaganych przez ustawę o kierujących pojazdami zajęć szkoleniowych, przy czym dopuścił się tego czynu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w nieustalonej kwocie,

- a nadto w celu użycia za autentyczny podrobił w/wym dokument w postaci karty przeprowadzonych zajęć kursanta D.F. poprzez nakreślenie w nim podpisów instruktora prowadzącego – S.R., jak również, w celu użycia za autentyczny podrobił w/wym dokument w postaci datowanego na dzień 4 czerwca 2014 r. arkusza przebiegu egzaminu praktycznego wewnętrznego kursanta D.F. poprzez użycie pieczątki instruktora S.R. i własnoręczne wypełnienie całości treści arkusza oraz w calu użycia za autentyczny, podrobił dokument, w postaci zaświadczenia nr [...] datowanego na dzień 10 czerwca 2014 r. poprzez nakreślenie na nim podpisów S.R." (str. 4-5 wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...]r. sygn. akt [...]).

Wskazanym wyrokiem uznano również P.J. za winnego popełnienia zarzucanych mu i opisanych w punktach 1-176 czynów stanowiących występki z art. 271 § 1 i 3 k.k., w tym czynu opisanego w pkt 4, z którego wynika, iż P.J. "w bliżej nieustalonym dniu w okresie od 1 kwietnia 2014 r. do dnia 10 czerwca 2014 r. w M., działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą, będąc osobą uprawnioną na podstawie przepisu z art. 26 ust. 5 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami do wystawienia dokumentu w postaci karty przeprowadzonych zajęć szkolenia na prawo jazdy w dokumencie w postaci karty przeprowadzonych zajęć dotyczącej kursanta D.F. w Ośrodku Szkoleniowym Kierowców K.P., poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to co do faktu odbycia przez w/wym wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami zajęć – nauki udzielania pierwszej pomocy przeprowadzonych w formie wykładów i zajęć praktycznych, przy czym dopuścił się tego czynu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej" (str. 203-204 wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...]r. sygn. akt [...]).

Przechodząc na grunt przepisów ustawy o kierujących pojazdami (w brzmieniu na dzień przystąpienia przez Skarżącego do egzaminów), zwrócić należy uwagę na treść art. 27 ust. 4, zgodnie z brzmieniem którego, ośrodek szkolenia kierowców lub inny podmiot prowadzący szkolenie wydaje osobie ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub uprawnienia do kierowania tramwajem zaświadczenie o ukończeniu szkolenia, jeżeli osoba ta:

1) uczestniczyła:

a) w minimum 80% przewidzianych w programie zajęć, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 1 oraz w art. 23 ust. 5 pkt 1,

b) we wszystkich przewidzianych w programie zajęciach, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz w art. 23 ust. 5 pkt 2-4;

2) uzyskała pozytywny wynik egzaminu wewnętrznego lub ćwiczeń sprawdzających, o których mowa w art. 23 ust. 5 pkt 3.

W myśl regulacji art. 23 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami szkolenie osoby ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem lub pojazdem silnikowym jest prowadzone zgodnie z programem szkolenia i obejmuje:

1) część teoretyczną przeprowadzaną w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie: a) podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym, b) obowiązków i praw kierującego pojazdem;

2) część praktyczną w zakresie kierowania pojazdem przeprowadzaną: a) na placu manewrowym, b) w ruchu miejskim oraz c) w ruchu poza obszarem zabudowanym;

3) naukę udzielania pierwszej pomocy przeprowadzaną w formie wykładów i zajęć praktycznych;

4) kontrolne sprawdzenie poziomu osiągniętej wiedzy i umiejętności.

Przywołane przepisy precyzyjnie wskazują warunki konieczne do wydania zaświadczenia o ukończeniu szkolenia, o którym mowa w art. 50 ust. 2 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami. W tym kontekście podkreślenia wymaga, iż jak wynika z sentencji wyroku o sygn. [...] (dot. K.P.) poświadczenie nieprawdy dotyczyło kilku niezależnych okoliczności mających znaczenie prawne tj.

- faktu odbycia przez Skarżącego wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami zajęć części teoretycznej,

- faktu odbycia przez Skarżącego wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami nauki udzielania pierwszej pomocy przeprowadzanej w formie wykładów i zajęć praktycznych,

- faktu ukończenia przez Skarżącego wszystkich wymaganych przez ustawę o kierujących pojazdami zajęć szkoleniowych.

Ponadto Sąd karny stwierdził, podrobienie, w celu użycia za autentyczny, dokumentu w postaci karty przeprowadzonych zajęć Skarżącego, podrobienie, w celu użycia za autentyczny dokumentu z 4 czerwca 2014 r. arkusza przebiegu egzaminu praktycznego wewnętrznego Skarżącego, a także podrobienie, w celu użycia za autentyczny, dokumentu w postaci datowanego na 10 czerwca 2014 r. zaświadczenia nr [...].

Poświadczenie nieprawdy w dokumencie w postaci karty przeprowadzonych zajęć szkolenia, co do okoliczności mającej znaczenie prawne – co do faktu odbycia przez Skarżącego wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami nauki udzielania pierwszej pomocy, zostało także stwierdzone w odniesieniu do P.J.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy, poddając pod rozwagę, już tylko samo, poświadczenie nieprawdy co do jednej z ww. okoliczności mających znaczenie prawne - nauki udzielania pierwszej pomocy, jako zasadne należało uznać wnioski organów orzekających w sprawie.

Stosownie do art. 27 ust. 4 pkt 1 lit. b w zw. z art. 23 ust. 2 pkt 3 omawianej ustawy, szkolenie osoby ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym obejmuje m.in. naukę udzielania pierwszej pomocy przeprowadzaną w formie wykładów i zajęć praktycznych (art. 23 ust. 2 pkt 3), natomiast wydanie zaświadczenia o ukończeniu szkolenia wymaga uprzedniego udziału we wszystkich przewidzianych w programie zajęciach pierwszej pomocy (art. 27 ust. 4 pkt 1 lit. b).

Uwzględniając, iż nie może być egzaminowana osoba nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia (art. 50 ust. 2 pkt 5), a "wymagane" szkolenie jak wynika z ww. przepisów obejmuje naukę udzielania pierwszej pomocy w pełnym wymiarze (udziału przez kursanta we wszystkich zajęciach), zatem stwierdzenie prawomocnym wyrokiem "poświadczenia nieprawdy (m.in.) co do faktu odbycia przez Skarżącego wymaganej przez art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami nauki udzielania pierwszej pomocy", uzasadniało stwierdzenie, że egzaminowi została poddana osoba nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia (art. 50 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1), co obligowało Marszałka do unieważnienia egzaminu państwowego.

Do podobnych wniosków musi doprowadzić stwierdzenie poświadczenie nieprawdy co do faktu ukończenia przez Skarżącego wszystkich wymaganych przez ustawę o kierujących pojazdami zajęć szkoleniowych (art. 27 ust. 4 ustawy).

Wymogiem dla wydania zaświadczenia o ukończeniu szkolenia jest także (m.in.) udział w minimum 80% przewidzianych w programie zajęć "części teoretycznej przeprowadzanej w formie wykładów i ćwiczeń" (art. 23 ust. 2 pkt 1), w tym przypadku, sentencja wyroku karnego o sygn. [...] nie precyzuje jednak w jakim zakresie poświadczenie nieprawdy co do okoliczności mającej znaczenie prawne - faktu odbycia przez Skarżącego wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 1 zajęć części teoretycznej, dotyczy konkretnej części wpisów, co ewentualnie mogłoby rodzić wątpliwości czy "wymagane" szkolenie, obejmujące (m.in.) udział w w/w minimum 80% przewidzianych w programie zajęć części teoretycznej, zostało przez Skarżącego faktycznie zrealizowane.

Jednocześnie ani w treści odwołania ani skargi, Skarżący nie odnosi się do okoliczności zrealizowania wymaganych zajęć, w tym zajęć z zakresu pierwszej pomocy.

Odnotowania wymaga jeszcze jednak kwestia. Jak sygnalizowano powyżej, w odniesieniu do czynów wskazanych w pkt 4 K.P. i pkt 4 P.J., Sąd karny uznał oskarżonego K.P. za winnego m.in. popełnienia zarzucanych mu i opisanych w pkt 4 czynów stanowiących występki z art. 271 § 1 i 3 k.k. i art. 270 § 1 k.k., oraz uznał oskarżonego P.J. za winnego popełnienia zarzucanych mu i opisanych w pkt 4 czynów stanowiących występki z art. 271 § 1 i 3 k.k. Są to odrębne czyny zabronione.

Stosownie do treści art. 270 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny - kto, w celu użycia za autentyczny, podrabia lub przerabia dokument lub takiego dokumentu jako autentycznego używa, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Dobrem chronionym w przypadku przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów jest pewność obrotu prawnego, opierająca się na zaufaniu do dokumentu (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1996 r. sygn. II KKN 24/96, Prok. i Pr. 1997, nr 2, poz. 5), czy też dobro prawne ogólnej natury, jakim jest wiarygodność dokumentu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2011 r. sygn. II KK 13/11). Przedmiotem ochrony są również te prawa i stosunki prawne, których istnienie lub nieistnienie dany dokument stwierdza (zob. A. Marek (red.), Kodeks karny. Komentarz, s. 577 w: M. Mozgawa(red.), Kodeks karny. Komentarz, wyd. VII, WK 2015). Znamiona czasownikowe przestępstwa określonego w § 1 (zwanego fałszem materialnym dokumentu) wyrażono m.in. określeniem "podrabia". Podrabianiem jest nadanie jakiemuś przedmiotowi (np. pismu) pozorów dokumentu w celu wywołania wrażenia, że zawarta w nim treść pochodzi od wymienionego w nim wystawcy, podczas gdy w rzeczywistości tak nie jest (zob. M. Mozgawa Marek (red.), Kodeks karny. Komentarz, wyd. VII, WK 2015).

Natomiast zgodnie z art. 271 k.k. funkcjonariusz publiczny lub inna osoba uprawniona do wystawienia dokumentu, która poświadcza w nim nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 (§ 1). Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8 (§ 3). Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu, w przestępstwie z art. 271 k.k. (zwanym fałszem intelektualnym) czynność sprawcza polega na poświadczeniu nieprawdy co do okoliczności mającej znaczenie prawne. Poświadczenie nieprawdy może polegać na potwierdzeniu okoliczności, które nie miały miejsca, lub też na ich przeinaczeniu lub zatajeniu; potwierdzenie to może mieć charakter odrębnego dokumentu, może być też częścią innego dokumentu (zob. Wróbel w: Zoll II, s. 1343). Poprzez poświadczenie nieprawdy sprawca uprawniony do wystawienia dokumentu tworzy dokument autentyczny, jednakże o nieprawdziwej treści w zakresie okoliczności mającej znaczenie prawne (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2002 r. sygn. II KKN 139/01). Przestępstwo fałszu intelektualnego ma charakter umyślny. Sprawca musi obejmować swoją świadomością, że poświadcza nieprawdę (zob. A. Marek (red.), Kodeks karny. Komentarz, s. 583 w: M. Mozgawa (red.), Kodeks karny. Komentarz, wyd. VII, WK 2015).

W tym kontekście, o ile w odniesieniu do stwierdzonego wyrokiem karnym podrobienia dokumentów w postaci: karty przeprowadzonych zajęć Skarżącego, datowanego na 4 czerwca 2014 r. arkusza przebiegu egzaminu praktycznego wewnętrznego Skarżącego oraz datowanego na 10 czerwca 2014 r. zaświadczenia nr [...] (pkt 4 dotyczący K.P.), powyższe nie jest tożsame z nieodbyciem wskazanych w karcie zajęć, czy też nieprzeprowadzeniem egzaminu praktycznego wewnętrznego. Jest to czyn stypizowany w art. 270 § 1 k.k.

Jednakże stwierdzenie wyrokiem karnym czynu stypizowanego w art. 271 § 1 i 3 k.k., opisanego w pkt 4 (str. 4-5) w odniesieniu do K.P. oraz w pkt 4 (str. 203-204) w odniesieniu do P.J., tj. poświadczenie nieprawdy co do okoliczności mających znaczenie prawne co do faktu ukończenia przez Skarżącego wszystkich wymaganych przez ustawę o kierujących pojazdami zajęć szkoleniowych, w tym co do faktu odbycia przez Skarżącego nauki udzielania pierwszej pomocy oraz odbycia zajęć części teoretycznej, zatem przestępstwa o charakterze umyślnym, gdy sprawca obejmuje swoją świadomością, że poświadcza nieprawdę, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości co do nieodbycia przez kursanta tych zajęć, zatem (w zakresie w jakim stwierdził sąd karny – art. 23 ust. 2 pkt 1 i 3), zajęć wymaganych dla wydania zaświadczenia o ukończeniu szkolenia.

Mając powyższe na uwadze, a także treść art. 11 p.p.s.a., w myśl którego ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny, uznać w rezultacie należało, iż Skarżący nie posiadał "zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia", o którym mowa w art. 50 ust. 2 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami.

Ponadto wydawane na podstawie art. 27 ust. 4 ustawy zaświadczenie o ukończeniu szkolenia, podpisywane zgodnie z ust. 5 tego przepisu przez odpowiednio kierownika ośrodka szkolenia kierowców albo kierownika innego podmiotu prowadzącego szkolenie, wydawane jest osobie, która spełniła warunki określone tej regulacji. Zaświadczenie to stanowi urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 k.p.a), zatem stwierdzenie przez sąd karny, iż zaświadczenie to nie odzwierciedla faktów lub stanu prawnego, co nastąpiło wyrokiem Sądu karnego w sprawie o sygn. [...], oznacza pozbawienie zaświadczenia waloru dowodowego, a w realiach rozpoznawanej sprawy nie mogło potwierdzać odbycia przez Skarżącego "wymaganego" szkolenia. Nadto, przedstawione zaświadczenie nr [...] z dnia 10 czerwca 2014 r., jak stwierdził sąd karny, zawierało wpisy dokonane "w celu osiągnięcia korzyści majątkowej".

W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, egzaminowi państwowemu została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2, tj. nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia, co uzasadniało zastosowanie art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami

Analiza dokonana przez Sąd prowadzi do wniosku, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania. Brak było zatem podstaw do podzielenia zarzutu skargi naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a.

Powołane przez Skarżącego stanowisko wyrażane w orzeczeniach sądów administracyjnych, nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie, zapadły bowiem w odmiennych stanach faktycznych. Mianowicie, przywołany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. I OSK 2445/14, jak nawet zauważono w skardze, dotyczył kwestii przeprowadzenia kursu przez instruktora nieposiadającego niezbędnych kwalifikacji, zatem zajęć które faktycznie zostały przeprowadzone. Nie jest to sytuacja tożsama z poświadczeniem nieprawdy co do faktu ukończenia wszystkich wymaganych przez ustawę o kierujących pojazdami zajęć szkoleniowych. Przywołując natomiast wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 czerwca 2021 r. sygn. II SA/Rz 552/21 strona skarżąca pominęła, że unieważnienie egzaminu zostało oparte o art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami (dwukrotnego nieprawidłowego wykonania zadania egzaminacyjnego), podczas gdy w rozpoznawanej sprawie podstawa prawna unieważnienia wynika z pkt 1 tej regulacji. Podobnie do podstawy prawnej z art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy odnosi się przywołany w skardze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 kwietnia 2021 r. sygn. II SA/Gl 89/21, i w tej części (wskazującej na podstawę prawną z art. 72 ust. 1 pkt 2) został nawet przywołany przez stronę skarżącą.

Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez Skarżącego oraz Uczestników postępowania w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie, z tym że Uczestników postępowania, niereprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników, zawiadomiono o złożonym wniosku wraz z pouczeniem (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.).

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.