Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 10/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 maja 2024 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 26 października 2023 r. nr SKO Gd/3510/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga W. S., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 26 października 2023 r. o nr SKO Gd/3510/23 utrzymującą w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Sierakowice z dnia 23 marca 2023 r. o nr DŚR.8252.24.2.2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, została wniesiona w następującym stanie sprawy:

Skarżący złożył 26 maja 2022 r. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem C. S. Z akt sprawy wynika, że niepełnosprawny legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Kartuzach z dnia 23 listopada 2021 r., w którym to C. S. został uznany za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W orzeczeniu wskazano, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 30 września 2021 r., a orzeczenie zostało wydane na stałe.

Decyzją nr DŚR.8252.24.2.2022 z dnia 29 czerwca 2022 Wójt Gminy Sierakowice odmówił skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym. Organ odmówił świadczenia z uwagi na niespełnienie przesłanek zawartych w art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1b w związku z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.), dalej u.ś.r.. Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie.

Z dniem 4 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że organ I oparł swoją decyzję na wywiadzie środowiskowym z dnia 21 kwietnia 2022 r., który został przeprowadzony w toku postepowania dotyczącego przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego i nie zawiera w sobie wszystkich istotnych dla sprawy ustaleń.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji pismem z dnia 13 stycznia 2023 r. wezwał skarżącego do udzielenia wyjaśnień oraz do dostarczenia niezbędnej dokumentacji. Pismem z dnia 24 styczna skarżący wskazał, że: posiada wykształcenie podstawowe i od 1 roku życia pracował na roli, byłby w stanie podjąć pracę jako traktorzysta, ale ze względu na sprawowanie długotrwałej i całodobowej opieki nad ojcem nie jest wstanie podjąć pracy. Zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego w dniu 21 marca 2022 r., a obecnie gospodarstwem zajmuje się żona skarżącego. Dzieci skarżącego chodzą do szkoły i nie mogą sprawować opieki nad jego ojcem.

Skarżący załączył również oświadczenie, w który podał, że: niepełnosprawny może pozostać sam w domu przez dwie godziny. W tym czasie skarżący robi zakupy i załatwia sprawy urzędowe. W tym czasie ojcem zajmuje się żona skarżącego. Niepełnosprawny sam spożywa posiłki, oddaje mocz. Nie jest w stanie samemu umyć całego ciała, smarować nóg maściami ani się golić. Nie jest wstanie samemu brać lekarstw. Niepełnosprawny jest po amputacji prawej stopy, dlatego porusza się za pomocą wózka inwalidzkiego lub balkonika. Cierpi na cukrzyce, miażdżycę, niewydolność serca i nerek, podejrzenie raka prostaty, zmaga się również z wysoką anemią. Musi przyjmować insulinę dwa razy dziennie, której sam nie może przyjmować. Poziom cukru kontrolowany jest raz dziennie. Jako czynności wykonywane w ciągu dnia na rzecz ojca skarżący podał: palenie w piecu, kupowanie pieczywa, pomoc w porannej toalecie i ubieraniu, podawanie posiłków, leków, asystowanie podczas spacerów, sprzątanie, pranie oraz smarowanie maściami.

Z załączonej dokumentacji wynika, że niepełnosprawny w momencie składania wniosku cierpiał na cukrzyce insulinoniezależną, niewydolność serca, niewydolność nerek i anemię. Przeszedł również amputację przedstopia stopy prawej.

W dniu 24 stycznia 2023 został przeprowadzony wywiad środowiskowy. Z jego treści wynika, że niepełnosprawny choruje na cukrzycę, miażdżycę, niewydolność serca i nerek oraz raka prostaty. Jest po amputacji prawej stopy oraz ma wysoką anemię. Porusza się przy pomocy balkonika lub wózka inwalidzkiego. Jako czynności wykonywane przez skarżącego wskazano: o 8.00 palenie w piecu, o 9.30 pomoc w porannej toalecie oraz ubraniu się, o 10.00 przygotowanie śniadania i podanie leków. Skarżący pomaga w rehabilitacji: ćwiczy i masuje nogi oraz plecy i pomaga w podnoszeniu i zmianie pozycji ciała. Jeśli jest ładna pogoda to skarżący wraz z niepełnosprawnym udaje się na spacer, w którym asystuje ojca pchając wózek, albo gdy niepełnosprawny chodzi przy balkoniku, a ma to zapobiec upadkowi, ponieważ ojciec traci czasami równowagę. Pomaga również schodzić ze schodów. Od 12.00 do 13.00 przygotowywany jest obiad. Niepełnosprawny spożywa samodzielnie posiłki, ale jest na diecie cukrzycowej i nie może jeść tego samego co pozostali domownicy. Po obiedzie następuje rehabilitacja i dwugodzinna drzemka niepełnosprawnego, w trakcie której skarżący sprząta i pierze. Następnie podwieczorek i kolacja. O 20.00 skarżący naciera ojca maściami, pomaga w wieczornej toalecie, a o 21.00 kładzie ojca do snu. W razie potrzeby skarżący wykupuje lekarstwa, umawia wizyty lekarskie oraz wozi ojca na badania. Pracownik socjalny ustalił, iż wizyty lekarskie odbywają się średnio raz w tygodniu. Niepełnosprawny sam bierze leki, które wcześniej przygotuje skarżący.

Pracownik socjalny przeprowadzając wywiad środowiskowy ustalił również, że skarżący zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego od 21 marca 2022 r. Tego dnia zaprzestał prowadzenia gospodarstwa ze względu na pogarszający się stan zdrowia ojca. Zanim zrezygnował on z prowadzenia gospodarstwa rolnego to niepełnosprawnym zajmowała się żona skarżącego. Dodatkowo pracownik socjalny ustalił, iż gospodarstwo rolne ma ok. 12 ha. Żona wnioskodawcy uprawia zboże i ziemniaki oraz hoduje bydło, posiada maszyny rolnicze takie jak: dwurzędówka do ziemniaków, kosiarkę rotacyjną, siewnik. brony, kultywator. opryskiwacz oraz dwa ciągniki. Skarżący ma trójkę dzieci: najstarszy syn pracuje zawodowo, a pozostała dwójka się uczy, podczas wywiadu ustalono, że dzieci nie pomagają w opiece nad Panem C., jedynie żona wnioskodawcy pomaga w sprawowaniu opieki nad teściem, gdy wnioskodawca załatwia m.in sprawy urzędowe, robi zakupy. Pracownik socjalny ustalił, iż osoba wymagająca opieki może pozostać sama na dwie godziny, jednak zdarza się to sporadycznie.

Dnia 1 lutego 2023 r. zostało wystosowane wezwanie do złożenia wyjaśnień w sprawie wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. We wniosku z dnia 26 maja 2022 r. skarżący wskazał, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego w dniu 11 marca 2022 r.. Z treści oświadczenia z 1 stycznia 2022 r. oraz wywiadu środowiskowego wynika, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego 21 marca 2022 r.. Skarżący został zobowiązany do złożenia wyjaśnień w tym zakresie. Pismem z dnia 22 lutego 2023 r. profesjonalny pełnomocnik skarżącego wskazał, że data zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego określona jako 21 marca 2022 r. została podana omyłkowo.

Decyzją z dnia 23 marca 2023 r. wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Sierakowice odmówiono skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organ w uzasadnieniu wskazał, że czynności wykonywane przez skarżącego nie absorbują go w taki sposób, aby uniemożliwić mu wykonywanie aktywności zawodowej, w tym w szczególności aktywności na gospodarstwie rolnym. Organ zwrócił uwagę na fakt, iż praca wykonywana na gospodarstwie rolnym ma charakter sezonowy, w okresie od jesieni do wiosny (około 6 miesięcy) wykonywanie prac polowych ze względu na warunki atmosferyczne jest znacząco ograniczone. Mając to na uwadze organ postanowił odmówić skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na sprawowanie opieki nad ojcem wobec braku wypełnienia przesłanek zawartych w art. 17 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie.

W dniu 26 października 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wydało decyzję, w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że podstawą odmowy przyznania tego świadczenia może być brak związku przyczynowo skutkowego pomiędzy zaprzestaniem wykonywania pracy lub niepodejmowaniem jej czy też innej formy zatrudnienia przez odwołującego się z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad ojcem. Zdaniem Kolegium materiał dowodowy nie dowodzi tego, że odwołujący opiekuje się niepełnosprawnym ojcem i czyni to od dnia przepisania na żonę gospodarstwa rolnego, a to nadal żona odwołującego się, formalnie właścicielka gospodarstwa rolnego, prowadzi gospodarstwo domowe i opiekuje się niepełnosprawnym, a nie skarżący. Organ wskazał, że gdyby skarżący faktycznie opiekę sprawował, to nie zapomniał by podać w wywiadzie środowiskowym informacji o tym, że niepełnosprawny dwa razy dziennie przyjmować musi insulinę. W tym samym wywiadzie nie poinformował także o kolacji i wieczornym podaniu leków. Dalej Kolegium podało, że odwołujący się nie prowadzi gospodarstwa domowego tylko i wyłącznie dla ojca czy dla siebie. Pozostali domownicy również z tego korzystają, tj. z zrobionych zakupów, prania, sprzątania, przygotowywanych posiłków. Kolegium uznało, że gdyby faktycznie odwołujący się sprawował opiekę nad ojcem, to mimo to miałby możliwości podjęcia zatrudnienia. Opieka ta, zdaniem organu, nie jest intensywna i nie zabiera, jak wynika z wywiadu środowiskowego, dużo czasu. Samą rehabilitację odwołujący się mógłby wykonać rano i wieczorem przy pozostałych czynnościach opiekuńczych. Istotnym w sprawie jest, że praca na gospodarstwie rolnym z uwagi ja jej sezonowość i możliwość zaplanowania prac polowych daje więcej możliwości sprawowania opieki niż zatrudnienia na tzw. "etacie".

Kolegium uznało, że brak jest podstaw faktycznych i prawnych do przyznania odwołującemu się wnioskowanego świadczenia. Podobnie, jak organ I instancji nie dostrzegło związku przyczynowo skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy czy też innej formy zatrudnienia przez odwołującego się a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Jednocześnie zdaniem organu materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy wykazuje bezsprzecznie, że rezygnacja z prowadzenia gospodarstwa rolnego i niepodejmowanie zatrudnienia było powodowane innymi przyczynami niż opieka nad ojcem. Kolegium wskazuje, że czynności, które odwołujący się deklaruje, jako wykonywane z racji opieki nad ojcem, winien on wykonywać niezależnie od niepełnosprawności ojca. Wynikają one bowiem z moralnego obowiązku wspierania rodziców i osób starszych. Oprócz tego opiekę nad rodzicami przewidują przepisy kodeksu rodzinnego o opiekuńczego i może być ona prawnie egzekwowana. W związku z tym taka opieka nie jest opieką, która uzasadnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ jak twierdzi organ II instancji, ma ona stanowić dla odwołującego się potencjalne źródło nieopodatkowanego dochodu, przy założeniu, że to faktycznie odwołujący jej się podejmuje.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Dodatkowo wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przypisanych.

Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wskazało, że skarżący nie podejmuje zatrudnienia nie tyle z uwagi na opiekę nad żoną, ale z uwagi na brak możliwości zatrudnienia, Jeżeli mowa o opiece, to dotyczyła ona bezpośrednio około tygodnia po podaniu jego żonie chemii (wlewy i tabletki). Później żona pomagała mu w prowadzeniu gospodarstwa domowego. Organ II instancji wniósł także o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu z normami prawnymi - proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu i na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a Sąd - jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną, z wyjątkiem skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej.

Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z uwagi na zawarcie odpowiedniego wniosku w skardze sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności art. 17 u.ś.r., w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z powyższych unormowań wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest to, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18).

Niewątpliwie ojciec skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ze wskazaniem stałej lub długotrwałej pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie o niepełnosprawności w sposób wiążący określa zakres niezbędnej pomocy osobie niepełnosprawnej, którego nie mogą kwestionować organy orzekające o świadczeniach pielęgnacyjnych.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. rezygnacja z zatrudnienia musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Nie każda rezygnacja z zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ jest jedynie obowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej - powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W każdym razie związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły (wyrok NSA z 28.8.2019 r. I OSK 940/19, Lex 2778880; wyrok WSA w Białymstoku z 30.04.2020 r. II SA/Bk 133/20, LEX nr 3018171; wyroki WSA w: Krakowie z 26.5.2020 r. III SA/Kr 346/20, Lex 3021647; Olsztynie z 30.6.2020 r. II SA/Ol 211/20, Lex 3033857; Poznaniu z 1.7. 2020 r. IV SA/Po 451/20, Lex 3055973)

Jak wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego jako czynności wykonywane przez skarżącego wskazano palenie w piecu, pomoc w porannej i wieczornej toalecie oraz ubraniu się, pomoc w schodzeniu ze schodów, nacieranie maściami, sprzątanie, pranie, przygotowanie posiłków i podawanie leków, wychodzenie razem na spacer, pomoc w rehabilitacji, czyli ćwiczenie i masowanie nogi oraz pleców oraz pomaganie w podnoszeniu i zmianie pozycji ciała. Opierając się na ustalonym zakresie wykonywanych czynności Samorządowe Kolegium w Gdańsku uznało, że brak jest związku przyczynowo skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, czemu Sąd przyznaje rację.

Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego można wnioskować, że niepełnosprawny jest wstanie pozostać sam wystarczająco długo, by możliwe było podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego. Trudno dać wiarę twierdzeniom skarżącego zawartym w wywiadzie środowiskowym, że niepełnosprawny może pozostać sam jedynie na około dwie godziny. Czynności takie jak pomoc w toalecie, ubieranie czy czynności rehabilitacyjne można wykonać rano i wieczorem tak, by nie kolidowały z zatrudnieniem bądź inną pracą zarobkową. Takie czynności jak umawianie wizyt lekarskich i uczestniczenie w nich nie są dokonywane codziennie i przy odpowiednim zaaranżowaniu nie muszą mieć wpływu na aktywność zawodową. Natomiast czynności takie jak sprzątanie, pranie lub gotowanie, są czynnościami z zakresu prowadzenia gospodarstwa domowego. W zależności od stanu zdrowia i kondycji podopiecznego mogą stanowić również czynności z zakresu niezbędnej opieki, gdy podopieczny nie jest im w stanie sprostać samodzielnie a wespół z pozostałymi czynnościami opiekuna zajmują one większość czasu kosztem wygospodarowania choćby jego części na pracę zawodową (zob. wyrok NSA z 16 grudnia 2021 r., I OSK 858/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zauważyć, że wiele czynności niepełnosprawny jest wstanie wykonać sam lub z niewielką tylko pomocą skarżącego. Jak wskazuje skarżący w oświadczeniu niepełnosprawny sam spożywa posiłki oraz oddaje mocz. Ma on trudności w poruszaniu się, korzysta z balkonika lub wózka inwalidzkiego, jednak z materiału dowodowego nie wynika, żeby wymagał asysty przy przemieszczaniu się w miejscu zamieszkania. Skarżący jedynie wskazuje, że pomaga ojcu przy schodzeniu po schodach i spacerowaniu. Brak jest też czynności, które warunkowały konieczność stałej gotowości do świadczenia pomocy.

Można również przychylić się do wniosków organu w zakresie podawania insuliny ojcu przez skarżącego. Słusznie przyjął on, opierając się w głównej mierze na załączonej dokumentacji medycznej, że czynność ta może faktycznie nie być wykonywana przez skarżącego. Ani wywiad środowiskowy z dnia 24 stycznia 2023 r., ani wywiad przeprowadzony w sprawie przyznania skarżącemu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, znajdujący się w aktach organu I instancji, nie wspominają o podawaniu insuliny przez skarżącego. Jedynie oświadczenie skarżącego z dnia 24 stycznia 2023 r. wskazuje, że wykonywana jest przez niego ta czynność. Dodatkowo analizując zebraną dokumentacje medyczną można zauważyć, że niektóre leki muszą być podawane trzy razy dziennie. Można więc zakwestionować wykonywanie czynności podawania leków przez skarżącego, gdyż ani razu nie wspominał, że czynność ta musi być wykonywana trzy razy dziennie. Jak wskazało Kolegium informacje zawarte w wywiadzie środowiskowym konfliktują z oświadczeniem skarżącego. Może to świadczyć o tym, że niepełnosprawny przyjmuje leki sam. Na tej podstawie należy uznać, że nie została wypełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r. występowania związku przyczynowo skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

Należy także mieć na uwadze, iż wykonywany przez skarżącego zawód (rolnik prowadzący własne gospodarstwo) pozwala tak zorganizować czas pracy, aby w ciągu dnia doglądać chorego członka rodziny, bez konieczności rezygnacji z zatrudnienia.

Należy jednak wskazać, że niektóre wnioski organu II instancji są zbyt daleko idące, sformułowane bez z żadnego poparcia w dowodach, a czasami mogą uchodzić za krzywdzące. Organ nie może bagatelizować osobistych starań skarżącego w sprawowaniu opieki nad niepełnosprawnym ojcem. W aktach sprawy nie znajduje się żaden dowód, który wskazywał by na to, że to żona skarżącego faktycznie wykonuje czynności związane z gospodarstwem domowym, jak i czynności opiekuńcze związane z niepełnosprawnym. W żadnym razie nie jest to też fakt powszechnie znany lub znany organowi z urzędu. Jedyną informacją, którą w tym zakresie mógł kierować się organ, jest zajmowanie się niepełnosprawnym przez żonę skarżącego przed datą 21 marca 2022 r. (faktycznie 11 marca 2022 r. jak sprostowano pismem pełnomocnika), jak zostało wskazane w wywiadzie środowiskowym. Jest to jednak data sprzed złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Oznacza to, że wnioskowania Kolegium, że to żona skarżącego faktycznie sprawuję opiekę i prowadzi gospodarstwo domowe, są tylko i wyłącznie opinią niepodyktowaną żadnymi konkretnymi dowodami.

Niezrozumiałym jest też kwestionowanie wykonywania przez skarżącego podstawowych czynności w gospodarstwie domowym tylko na podstawie tego, że od piętnastego roku życia pracował on w gospodarstwie rolnym. W żadnym razie fakt ten nie świadczy o braku możliwości wykonywania tych czynności. Także przyrządzanie posiłków, z uwzględnieniem potrzeb dietetycznych cukrzyków, nie wymaga specjalistycznych umiejętności. Nie wychodzi to poza możliwości przeciętnego dorosłego człowieka. Jest to szczególnie zastanawiające, gdyż w dalszej części organ w nawiązaniu do tych czynności podnosi, że są to czynności dnia codziennego normalnie wykonywane w gospodarstwie domowym przez osoby pracujące. Zestawiając razem te twierdzenia można wnioskować, że Kolegium insynuuje brak kompetencji skarżącego przy wykonywaniu czynności dnia codziennego, tylko dlatego, że od piętnastego roku życia pracuje w gospodarstwie rolnym. Sąd podaje również, że skarżący nie zapomniał w trakcie wywiadu środowiskowego wskazać, że przygotowuje ojcu kolację, jak wskazało w uzasadnieniu SKO. Brak jest też dowodów na to, że skarżący nie sprawuje opieki nad ojcem, w szczególności, że sam niepełnosprawny jasno stwierdza, że jest zadowolony ze sprawowanej opieki przez syna i nie ma żadnych do niej zastrzeżeń. Kolegium w żaden sposób nie skonfrontowało swoich opinii ze wskazanymi twierdzeniami. Dodatkowo bez żadnego poparcia w dowodach organ II instancji stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne ma stanowić dla odwołującego się potencjalne źródło nieopodatkowanego dochodu. Mając to na uwadze należy uznać, że Kolegium prowadząc postepowanie nie kierowało się zasadą bezstronności. Wydając zaskarżoną decyzję organ naruszył więc zasadę zaufania do władzy publicznej zawartą w art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.). Jednakże naruszenia te nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

Na marginesie należy wskazać, że w treści odpowiedzi na skargę organ II instancji błędnie wskazał organ, od którego decyzji odwołał się skarżący. Ponadto organ II instancji wadliwie wskazał, że skarżący nie podejmuje zatrudnienia nie tyle z uwagi na opiekę nad żoną, ale z uwagi na brak możliwości zatrudnienia. Stwierdzenie to nie ma jednak odzwierciedlenia w stanie faktycznym. Opieka sprawowana jest nad niepełnosprawnym ojcem, nie żoną, a możliwości zatrudnienia skarżącego nigdy nie były kwestionowane. Nasuwa się wniosek, że organ skopiował treść pisma z innej sprawy, bez jej skontrolowania.

Ostatecznie Sąd uznał, że organy administracyjne orzekające w sprawie nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, a naruszenia przepisów postepowanie nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga była bezzasadna i zgodnie z art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.