Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 733/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2025-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Dnia 30 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor WSA Paweł Daniel Protokolant: st. sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2025 roku sprawy z połączonych skarg V. K. na decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 września 2024 r., nr [...] postępowanie [...] oraz [...] postępowanie [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżone decyzje.


UZASADNIENIE

Przedmiotem niniejszej sprawy są skargi V. K. (ob. [...], zwanej dalej "skarżącą") na decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej "Prezesem ZUS" lub "organem II instancji") z dnia 2 września 2024 r. nr:

1) [...] (postępowanie [...]) utrzymującą w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej "ZUS" lub "organem I instancji") z dnia 5 lutego 2024 r. pod tożsamym numerem sprawy w przedmiocie zmiany okresu świadczenia wychowawczego w związku z pobieranym świadczeniem na syna – Y. K. – oraz;

2) [...] (postępowanie [...]) utrzymującą w mocy decyzję ZUS z dnia 5 lutego 2024 r. pod tożsamym numerem sprawy w przedmiocie zmiany okresu świadczenia wychowawczego w związku z pobieranym świadczeniem na córkę – P. K..

Zaskarżone decyzje zostały podjęte w oparciu o poniżej przedstawione okoliczności faktyczne i prawne. Wszystkie orzeczenia sądowe powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl chyba, że wyraźnie zostanie wskazane inne źródło publikacji orzeczenia.

W związku ze złożeniem przez skarżącą wniosków o przyznanie jej świadczeń wychowawczych na dwójkę jej dzieci, tj. Y. K. i P. K. , informacjami z dnia 11 kwietnia 2022 r., nr [...], ZUS przyznał skarżącej świadczenia wychowawcze na oboje jej dzieci na okres świadczeniowy 01.06.2022-31.05.2023 w wysokości po 500 zł miesięcznie. W obydwóch informacjach ZUS pouczył skarżącą, że jeżeli wyjeżdża ona z Polski na okres powyżej miesiąca, to należy zawiadomić ZUS o tym fakcie w terminie siedmiu dni od dnia wyjazdu.

W związku z nowym wnioskiem o przyznanie skarżącej świadczenia wychowawczego na ww. dzieci, ZUS wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień w sprawie. Jak wskazał organ I instancji, z informacji Komendanta Głównego Straży Granicznej wynika, że z dniem 11 lipca 2022 r. skarżąca utraciła legalny pobyt w Polsce. Ponowny przyjazd do Polski w dniu 15 lipca 2022 r. nie został odnotowany jako przyjazd obywatela Ukrainy w związku z działaniami wojennymi na terenie Ukrainy. Skarżąca przedłożyła zaświadczenie z rejestru PESEL, że od dnia 15 lipca 2022 r. posiada ponownie "status UKR".

W piśmie z dnia 17 sierpnia 2023 r. ZUS wezwał skarżącą do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, ponieważ z danych pochodzących ze Straży Granicznej wynika, że skarżąca była uprawniona do świadczeń wychowawczych na dwójkę swoich dzieci w okresach 26.02.2022-11.07.2022 oraz 30.03.2023-04.03.2024.

Skarżąca przedłożyła pismo Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] z dnia 24 listopada 2023 r., z którego wynika, że Straż Graniczna posiada dane świadczące o tym iż skarżąca jest osobą ewakuowaną/uchodźcą wojennym. Na podstawie przepisów ustrojowych, regulujących działalność Straży Granicznej, Straż ta udostępnia innym organom państwa niezbędne dane do realizacji ich zadań ustawowych. Jeżeli ZUS ma jakieś wątpliwości, powinien zwrócić się do Straży Granicznej po wyjaśnienia.

Decyzją z dnia 5 lutego 2024 r., nr [...] (postępowanie [...]), ZUS zmienił okres świadczeniowy w stosunku do dziecka – Y. K. – w ten sposób, że świadczenie wychowawcze przysługiwało skarżącej w okresach 01.06.2022-31.07.2022 oraz 01.03.2023-31.05.2023. Za okres 01.08.2022-28.02.2023 świadczenie nie przysługiwało, ponieważ skarżąca nie uzupełniła braków wniosku. Kwota świadczenia wychowawczego za okres 01.08.2022-28.02.2023 jest kwotą nienależnie pobraną i podlega ona zwrotowi. Z kolei decyzją z dnia 5 lutego 2024 r., nr [...]/[...] (postępowanie [...], ZUS podjął analogiczne rozstrzygnięcie w odniesieniu do córki skarżącej – P. K..

Skarżąca wniosła dwa jednobrzmiące odwołania od ww. decyzji organu I instancji. W odwołaniu podniesiono, że skarżąca nie opuściła Polski powyżej 30 dni w żadnym z okresów. W spornym okresie potwierdza to pieczątka w jej paszporcie, iż przybyła do Polski po lipcowym wyjeździe w dniu 15 lipca 2022 r.

W toku postępowania odwoławczego Prezes ZUS ponownie wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień w sprawie. W odpowiedzi na to wezwanie, skarżąca nadesłała kopię pisma Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] z dnia 18 lipca 2024 r. Z pisma tego wynika, że dane skarżącej co do przekraczania przez nią granicy polsko-ukraińskiej są prawidłowo zewidencjonowane.

W związku z przeprowadzką skarżącej z G. do S., Burmistrz Miasta i Gminy S. wystawił zaświadczenie, że skarżąca posiada "status UKR". Zmiana w tym zakresie nastąpiła w dniu 11 lipca 2022 r.

Decyzją z dnia 2 września 2024 r., nr [...] postępowanie [...], Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w odniesieniu do córki skarżącej – P. K.. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że na skutek rozpoznania odwołania, ponownie dokonał odczytu danych pochodzących ze Straży Granicznej. Wynika z nich jednoznacznie, że nie zostały właściwie zmodyfikowane dane, aby bez wątpliwości stwierdzić, iż skarżąca przebywa w Polsce nieprzerwanie, a żaden z jej wyjazdów nie trwał dłużej niż 30 dni. Zdaniem Prezesa ZUS, skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego w okresie wskazanym w poprzedniej decyzji.

Decyzją z dnia 2 września z dnia 2024 r., nr [...] postępowanie [...], Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w odniesieniu do syna skarżącej – Y. K.. Uzasadnienie decyzji jest tożsame z uzasadnieniem decyzji wydanej w tej samej instancji w odniesieniu do P. K..

Skarżąca, działając samodzielnie, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu dwie skargi, w których kwestionuje obydwie decyzje Prezesa ZUS z dnia 2 września 2024 r. Skargi te zarejestrowano pod sygn. akt II SA/Po [...] oraz II SA/Po [...]. Podniesiono zarzut naruszenia:

1) art. 26 ust. 3a w związku z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 167 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżąca opuściła Polskę na okres powyżej 30 dni i utraciła legalny pobyt w wyniku czego odmówiono jej prawa do świadczenia wychowawczego na jej dzieci w okresie 01.08.2022-28.02.2023;

2) art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z art. 25 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 421 z późn. zm., zwanej dalej "u.p.p.w.d.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż wypłacone świadczenia wychowawcze w spornym okresie stanowi nienależnie pobrane świadczenie i podlega one zwrotowi;

3) art. 1 ust. 2 w związku z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż odnotowanie danych o przekroczeniu granicy przez obywatela Ukrainy, korzystającego z ochrony czasowej w Polsce, w rejestrze Straży Granicznej stanowi bezwzględną podstawę do odmowy przyznania prawa do świadczeń wychowawczych w spornym okresie i stwierdzenia, że są one nienależnie pobrane;

4) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwanej dalej "k.p.a.") w związku z art. 26 ust. 3i ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na braku zbadania całokształtu sytuacji faktycznej skarżącej, nieprzyjęciu jej wyjaśnień oraz przełożeniu na niej całego ciężaru dowodu istotnych okoliczności w sprawie.

W oparciu o ww. zarzuty, skarżąca wniosła o zmianę zapadłych rozstrzygnięć. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżąca od wybuchu pełnoskalowej wojny na Ukrainie przybyła do Polski z dwójką jej dzieci. Od dnia 24 lutego 2022 r., skarżąca dwukrotnie opuściła Polskę – między 11 a 15 lipca 2022 r. oraz 26 a 30 marca 2023 r. Nie ma i nie było podstaw do pozbawienia jej "statusu UKR" i świadczeń wychowawczych na dwójkę jej dzieci. Odkąd nieporozumienie o jej pobycie w Polsce zaistniało, skarżąca dwa razy pisała do placówek Straży Granicznej, aby wyjaśnić kwestię modyfikacji danych dotyczących skarżącej. Za każdym razem skarżąca otrzymywała satysfakcjonujące odpowiedzi.

Skarżąca zwróciła uwagę, że Prezes ZUS nie jest kompetentny do stwierdzania, czy ktoś przebywa w Polsce legalnie czy nielegalnie. Tego nie robi także Straż Graniczna. Straż odnotowuje tylko wjazd i wyjazd z Polski, a Prezes ZUS, na podstawie danych przekazywanych ze Straży Granicznej, wydaje decyzje w sprawie świadczeń wychowawczych.

Skarżąca dołączyła do akt i do skargi pisma placówek Straży Granicznej [...] i H. , gdzie potwierdzono, iż dane dotyczące skarżącej są poprawnie zaewidencjonowane i posiada ona status uchodźcy wojennego. Tego jednak Prezes ZUS nie uznał na wystarczające.

Chociaż z art. 26 ust. 3i ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wynika, że Prezes ZUS wydaje decyzje w oparciu o rejestry publiczne, np. pochodzące ze Straży Granicznej i rejestru PESEL, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby wykroczyć poza ten katalog. Prezes ZUS, jak każdy organ administracji publicznej, ma obowiązek działać zgodnie z art. 7 k.p.a. i prowadzić wyczerpujące postępowanie dowodowe. Tym obowiązkiem w niniejszej sprawie obciążył wyłącznie skarżącą.

Skarżąca nieprzerwanie posiada "status UKR", co ostatnio potwierdził Burmistrz Miasta i Gminy S..

W odpowiedziach na obydwie skargi Prezes ZUS, reprezentowany przez pełnomocnika – r. pr. B. K. – wniósł o ich oddalenie. Organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko, jakie zajął w obydwóch decyzjach. Dodatkowo, organ wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Skarżąca zażądała jednak przeprowadzenia rozprawy.

Postanowieniem z dnia 25 listopada 2024 r. o sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył obydwie sprawy wywołane skargami skarżącej w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i tak połączone sprawy prowadzi odtąd pod wspólną sygn. akt II SA/Po [...].

Postanowieniem z dnia 26 listopada 2024 r. o sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu ustanowił dla skarżącej, na jej wniosek, tłumacza przysięgłego języka ukraińskiego w celu skutecznego udziału w rozprawie sądowej.

W toku postępowania sądowoadminisracyjnego skarżąca wniosła kolejne wnioski dowodowe z pism placówek Straży Granicznej. Ze wszystkich pism wynika, że dane dotyczące jej osoby zostały prawidłowo uzupełnione.

Pismem z dnia 15 stycznia 2025 r. Prezes ZUS wskazał, że przyjazd skarżącej do Polski w dniu 15 lipca 2022 r. został odnotowany przez Komendanta Placówki Straży Granicznej [...], ale Komendant ten dokonał ostatniej modyfikacji tych danych w dniu 31 marca 2023 r.

Na rozprawę w dniu 30 stycznia 2025 r. stawiły się: skarżąca oraz tłumacz przysięgły języka ukraińskiego – T. S.. Za organ II instancji nie stawił się nikt, pomimo prawidłowego zawiadomienia o rozprawie. Skarżąca podtrzymała swoją skargę i podniesione w skardze zarzuty. Skarżąca podniosła, że w jej paszporcie jest odnotowany przyjazd do Polski po jej opuszczeniu. Z tych danych wynika, że nie opuściła ona Polski na czas dłuższy niż 30 dni. Ponadto każda z placówek Straży Granicznej potwierdziła, że dane o jej wyjazdach i przyjazdach oraz o motywach przyjazdu (uchodźca wojenny), zostały prawidłowo odnotowane. Wyrok w sprawie został ogłoszony po zamknięciu rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Obydwie skargi zasługiwały na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli, zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje m.in. sądową kontrolę decyzji administracyjnych, o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 1 ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej "p.p.s.a."). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd z urzędu powinien wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności, które mają wpływ na ocenę trafności kontrolowanego rozstrzygnięcia, nawet jeśli nie zostały one podniesione przez stronę skarżącą.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena zgodności z prawem decyzji Prezesa ZUS, utrzymujące w mocy decyzje ZUS o zmianie okresów przysługiwania skarżącej świadczeń wychowawczych na dwójkę jej dzieci – Y. i P. K.. Analiza całokształtu sprawy doprowadziła Sąd w składzie orzekającym do przekonania, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.

Zasady i tryb przyznawania świadczenia wychowawczego regulują przepisy u.p.p.w.d., jednakże w odniesieniu do obywateli Ukrainy, zastosowanie znajdują dodatkowo przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, które dotyczą ciągłości pobierania tego świadczenia. Zarzewiem sporu, jaki rozgorzał pomiędzy skarżącą a Prezesem ZUS, co stało się kanwą dla niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej, był, zdaniem Prezesa ZUS, wyjazd skarżącej z Polski na okres powyżej 30 dni, co w myśl art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, pozbawia ją "statusu UKR", a w związku z tym, świadczenia wychowawczego na każde z jej dzieci. Skarżąca odrzuca tę argumentację, podnosząc, że łącznie nie wyjechała z Polski na dłużej niż 30 dni. Na tę okoliczność przedstawiła szereg dowodów – kopię jej paszportu, gdzie wyraźnie odnotowano jej powrót do Polski w dniu 15 lipca 2022 r., a także pisma z placówek Straży Granicznej [...] i H., w których potwierdza się prawidłowe odnotowanie jej wyjazdów i powrotów, a także powodów jej przyjazdów – ewakuacja w związku z wojną na Ukrainie. Sąd w składzie orzekającym podziela argumentację skarżącej i stwierdza, że decyzje Prezesa ZUS są wręcz oczywiście niezgodne z prawem.

Skarżąca, jako obywatelka Ukrainy, pobiera świadczenia wychowawcze na dwójkę jej dzieci. Jako obywatelce Ukrainy, świadczenia te przysługują, jeżeli jej pobyt w Polsce jest uznawany za legalny, w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Jeżeli wyjechałaby z terytorium Polski na czas dłuższy niż 30 dni, jej pobyt w Polsce przestaje być legalny i traci w związku z tym prawo do wszelkich świadczeń (art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy). W celu sprawnego koordynowania spraw z zakresu przyznawania świadczeń wychowawczych, ZUS korzysta z danych pochodzących z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej (art. 26 ust. 3a ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy). ZUS korzysta także z innych możliwości dowodowych, jak chociażby wezwanie do siedziby w celu złożenia wyjaśnień w sprawie.

Godzi się nadmienić, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy jest regulacją, która w sposób szczególny normuje wiele zagadnień materialnoprawnych w odniesieniu do obywateli Ukrainy, którzy przebywają w Polsce w związku z wojną, jaka wybuchła na terenie Ukrainy, jednakże na gruncie postępowania administracyjnego, prowadzonego w sprawie o świadczenia wychowawcze, nie dochodzi do żadnego zawężenia katalogu dowodów, jakie można w tych sprawach powoływać. Przepis art. 26 ust. 3i ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy stanowi: "Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz organ właściwy w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych są obowiązani do weryfikacji dalszego prawa do świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz dofinansowania, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, w szczególności na podstawie danych dostępnych z rejestrów publicznych, w tym z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, i z rejestru PESEL". Zacytowany przepis przyznaje niejako pierwszeństwo wskazanym w jego treści rejestrom publicznym, ale nie czyni ich uprzywilejowanymi w zakresie wagi danych w nich zawartych. Weryfikując zasadność wniosku o przyznanie świadczenia przez obywatela Ukrainy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy oraz kontrolując dalsze pobieranie świadczenia, ZUS jest uprawniony do korzystania z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej (zawierającego m.in. informacje o dacie wjazdu i wyjazdów z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej) oraz rejestru PESEL (w zawierającego informację o statusie cudzoziemca – "statusie UKR"). Nie oznacza to jednak ograniczenia postępowania dowodowego wyłącznie do sprawdzenia danych w ww. rejestrach. W systemie teleinformatycznym mogą bowiem wystąpić błędy szczególnie, gdy liczebność Ukraińców w Polsce nadal liczona jest w setkach tysięcy osób. Obowiązujące przepisy uzależniają przyznanie świadczenia od legalności pobytu, a nie od dokonania odpowiedniej adnotacji w rejestrze. Niewątpliwie rejestr prowadzony przez Komendanta Głównego Straży Granicznej stanowi dowód legalnego pobytu w Polsce, jednakże nie może prowadzić do uznania, że jest to wyłączny dopuszczalny dowód w tym zakresie. Z art. 26 ust. 3i ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wynika, że ZUS jest obowiązany do weryfikacji dalszego prawa do świadczenia wychowawczego "w szczególności" na podstawie danych dostępnych z rejestrów publicznych, w tym z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, i z rejestru PESEL. Oznacza to, że dane z rejestrów publicznych stanowią tylko jeden z możliwych środków dowodowych.

Prezes ZUS, a wcześniej ZUS, oczekiwali, że skarżąca rozwiąże wątpliwości, które w ocenie tych organów zaistniały. Wobec jasnych sygnałów, że dane pochodzące z rejestru Straży Granicznej są prawidłowo zewidencjonowane, co wynika z pism placówek Straży Granicznej [...] i H., a także wobec przedłożenia najistotniejszego dowodu – kopii paszportu, w którym ujawniono dane o wyjazdach skarżącej na okres krótszy niż 30 dni – Prezes ZUS powinien odstąpić od opierania swoich rozstrzygnięć na danych pochodzących z rejestrów publicznych. W sprawie przedstawiono dowody, które przeczą danym zawartym w rejestrach publicznych. Co więcej, w toku postępowania sądowoadministracyjnego Prezes ZUS sam podkreślił, że Straż Graniczna za późno zmodyfikowała po raz ostatni swoje dane. To doprowadziło do wydania zaskarżonych decyzji, pomimo błędnej synchronizacji danych. Prezes ZUS w sposób nieuprawniony polegał na tych danych, a nadto zignorował całkowicie dowody przedstawione przez skarżącą. Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela wezwanie Straży Granicznej skierowane do ZUS/Prezesa ZUS za pośrednictwem skarżącej, że jeśli pozostają jakieś wątpliwości w materii przyjazdu skarżącej przed upływem 30. dnia od moment wyjazdu, to należało zgłosić się do Straży Granicznej w celu wyjaśnienia tych wątpliwości.

Ponadto zaskarżone decyzje są całkowicie sprzeczne z treścią art. 77 § 1 w związku z art. 7 k.p.a. W związku z tym, że we wszystkich stosunkach administracyjnoprawnych istnieje relacja nadrzędności podmiotu administracji publicznej nad podmiotem spoza tej struktury, co jest przecież domeną prawa administracyjnego, na gruncie postępowania administracyjnego obowiązuje zasada prawdy obiektywnej, aby "zrekompensować" podmiotowi administrowanemu wyższość podmiotu administrującego nad nim. Z tego też względu: "To na organie administracji publicznej prowadzącym postępowanie w danej sprawie spoczywa główny ciężar wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, zebrania i ocenienia dowodów oraz należytego wyjaśnienia powodów ich określonej oceny." (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 114/21). Oczywiście to nie jest tak, że skarżąca nie może wspierać organu w wyjaśnianiu istotnych dla rozstrzygnięcia jej sprawy, przyczyniać się do odnajdywania istotnych dowodów w sprawie, ale nie może mieć miejsca taka sytuacja jak w niniejszej sprawie, że wszystkiego ma dowodzić skarżąca, a organ II instancji oczekuje tylko na wyniki działań po jej stronie. Jest to wręcz oczywista sprzeczność z fundamentalną zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Sąd nie ma wątpliwości co do oczywistej niezgodności zapadłych rozstrzygnięć względem skarżącej. Waga dowodów, jakie skarżąca przedstawiła, zaniechanie Prezesa ZUS co do oceny tych dowodów (naruszenie art. 11 k.p.a.), a przede wszystkim, co wręcz powinno być podniesione w pierwszej kolejności, przeniesienie całkowitego ciężaru dowodowego na skarżącą, świadczy o oczywistym naruszeniu przez Prezesa ZUS przepisów postępowania w sposób, w jaki miało to istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o zasadności wniesionych skarg. Prezes ZUS naruszył przepisy procesowe (art. 77 § 1 w związku z art. 7 oraz art. 11 k.p.a.) w sposób, w jaki uzasadniona jest konstatacja o niemożności pozostawienia zaskarżonych decyzji w obrocie prawnym. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone decyzje Prezesa ZUS, o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ II instancji będzie się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim Prezes ZUS rozpatrzy odwołania skarżącej z uwzględnieniem dowodów przedstawionych przez skarżącą, wyczerpująco odniesie się do nich, a wobec ewentualnej niemożności skonfrontowania tych dowodów z danymi zawartymi w rejestrze Straży Granicznej, na podstawie art. 81a § 1 k.p.a., rozstrzygnie wątpliwości co do okoliczności faktycznych na korzyść skarżącej.