Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 2639/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Małgorzata Gorzeń ( spr. ), Sędziowie: WSA: Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędzia SO: Jolanta Górska, Protokolant: Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. i T. S. - Firma Handlowa "A" na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 28 października 2002 r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru 1. uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Dyrektora Izby Celnej [...] na rzecz skarżących kwotę 66 zł ( sześćdziesiąt sześć złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania 2. zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 05.08.2002r. w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego D. i T. S. za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej wskazał, że w dniu 24.07.2002r. zgłoszono do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód ciężarowy marki [...] wyprodukowany w roku 1998r., importowany z Niemiec. Do zgłoszenia celnego strona załączyła m.in. rachunek nr [...] wystawiony na zakup pojazdu używanego, w którym cena sprzedaży towaru została określona na kwotę 8 000,00 EUR, Deklarację Wartości Celnej oraz Zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu nr [...] z dnia 23.07.2002r. wraz z dokumentem identyfikacyjnym pojazdu zarejestrowanego po raz pierwszy za granicą. Naczelnik Urzędu Celnego uznał decyzją z dnia 05.08.2002r. ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość celną przedmiotowego towaru na podstawie art. 29 w związku z art. 23 § 7 Kodeksu celnego na kwotę 36 200,00 PLN tj. 8 912,96 EUR.

Pismem z dnia 19.08.2002r. strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji i wniosła o jej uchylenie w całości i przyjęcie deklarowanej w dokumencie SAD wartości celnej samochodu. Po zapoznaniu się z materiałami zgromadzonymi w aktach sprawy Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygniecie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 85 § 1 Kodeksu celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Artykuł 23 § 1 Kodeksu celnego stanowi, że wartością celną towarów jest v/artość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 ww. ustawy, przy czym wartość ta powinna odzwierciedlać rzeczywistą wartość w dniu zgłoszenia do odprawy celnej.

Przepisy Kodeksu celnego przewidują możliwość ochrony interesów państwa przed posługiwaniem się przez podmioty dokonujące obrotu towarowego z zagranicą niewiarygodnymi dokumentami, upoważniając organy celne do odmowy przyjęcia w takim przypadku wartości transakcyjnej jako wartości celnej towaru (art. 23 §7 Kodeksu celnego). Art. 23 § 7 Kodeksu celnego stanowi, iż wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji łub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo, gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.

VI świetle tego przepisu wiarygodność faktury obejmuje nie tylko jej autentyczność, ale także wiarygodność podanej na tym dokumencie ceny transakcyjnej. Dokument taki nie będzie wiarygodny w sytuacji, gdy podana na nim cena transakcyjna budzi oczywiste wątpliwości tj., gdy w oczywisty sposób nie odzwierciedla ona rzeczywistej wartości towaru lub też jej wysokość budzi poważne wątpliwości, co do tego, czy nie została zawyżona względnie zaniżona. Powszechnie, bowiem przyjmuje się, że wartość transakcyjna towaru powinna odzwierciedlać rzeczywistą jego cenę. Tylko taka wartość jest wartością celną towaru w rozumieniu art. 23 § 1 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego. Wartość ta jest niezależna od tego czy importer otrzyma! "za darmo" towar wprowadzony na polski obszar celny, czy też kupił go po wyjątkowo "okazyjnej" z różnych względów cenie.

Po przeanalizowaniu całości zgromadzonego materiału oraz porównaniu notowań cen tego typu samochodów na rynku niemieckim, publikowanych w katalogu "Schwacke Listę" (nr [...] str. [...]) Naczelnik Urzędu Celnego zakwestionował wartość celną, zadeklarowaną przez stronę, a wynikającą z rachunku załączonego do zgłoszenia celnego. O zakwestionowaniu wartości transakcyjnej wskazanej w rachunku załączonym do zgłoszenia celnego zadecydowała niska cena sprowadzonego samochodu - 8 000,00 EUR w stosunku do jego wartości rzeczywistej.

Organy celne nie mogą bowiem bezkrytycznie opierać się na cenie wskazanej w dokumentach załączonych przez podmioty dokonujące obrotu towarowego z zagranicą. Nie poddanie dokumentów ocenie pod względem ich wiarygodności materialnej stanowiłoby naruszenie zasad postępowania nakazującego organom celnym należyte wyjaśnienie stanu faktycznego. Konsekwencją zakwestionowania wartości transakcyjnej wynikającej z w/w rachunku była konieczność ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu z wykorzystaniem jednej z metod wskazanych kolejno w art. 25-29 Kodeksu celnego.

Postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane w formie studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO). Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999r. w sprawie wyjaśnień dotyczących wartości celnej (Dz. U. z 1999 r., nr 80, póz. 908, Dz.U z 2000r. Nr 27 póz. 345).

W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art. 25-29 Kodeksu celnego (art. 24 §1 Kodeksu celnego). Przepisy obowiązujące w Polsce w przypadku zakwestionowania wiarygodności umowy kupna-sprzedaży (faktury) dają organom celnym możliwość ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna (art. 25 i 26 Kodeksu celnego). Zastosowanie tych metod w przypadku importu używanych pojazdów należy uznać za problematyczne. Niemożliwym jest bowiem znalezienie pojazdów o identycznym bądź podobnym stopniu zużycia, nawet pojazdy podobnie użytkowane, z podobnym przebiegiem mają różny stopień zużycia, co dodatkowo przemawia za odrzuceniem tych metod jako właściwych do ustalenia wartości pojazdów używanych. Kolejna metoda ustalania wartości celnej towaru - metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art.27 Kodeksu celnego) może znaleźć w zasadzie, zgodnie z opinią Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, zastosowanie wyłącznie w przypadku importu dla celów handlowych. Dotyczy bowiem sprzedaży towarów masowych, sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach i stanie, w jakim są towary dla których ustalana jest wartość celna.

Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej wypowiedział się również przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów w oparciu o metodę wartości kalkulowanej (art.28 Kodeksu celnego). Używane pojazdy nie są bowiem produkowane jako takie, dlatego też metoda ta oparta na koszcie produkcji importowanych towarów nie może być brana pod uwagę.

W niniejszej sprawie z powodów opisanych wyżej nie było możliwe ustalenie wartości celnej na podstawie przepisów art. 23, 25 do 28 Kodeksu celnego, zatem Naczelnik Urzędu Celnego prawidłowo zastosował art. 29 Kodeksu celnego. Przepis ten przewiduje, iż jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie przepisów art. 23, 25 do 28 ustawy jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami:

1) artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r.,

2) Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r.,

przepisów tytułu II, działu III Kodeksu celnego - "Wartość celna towarów".

Zgodnie z postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VH Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., w przypadku ustalania wartości celnej przywożonych używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę ostatniej szansy, istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. Biorąc za punkt wyjścia podaną w katalogu cenę pojazdu tej samej marki, posiadającego te same parametry techniczne oraz wyprodukowanego w tym samym roku co pojazd będący przedmiotem importu, dokonuje się szczegółowej kalkulacji polegającej na odliczeniu procentowego udziału od wartości bazowej (ustalonej w oparciu o ww. źródła) podatku VAT, podatku akcyzowego i da.

W tym miejscu Dyrektor Izby Celnej odniósł się do podniesionego przez stronę zarzutu, iż przyjęta przez Urząd Celny wartość bazowa wysokości 36 200,00 PLN na podstawie wydawnictwa "EUROTAX" jest znacznie zawyżona, gdyż według innego źródła tj. katalogu "INFO EXPERT", cena podobnego pojazdu wynosi 29 631,15 PLN. Jak zauważono wyżej przy ustalaniu ceny wyjściowej należy oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. Organ celny I instancji do obliczeń przyjął informację; wynikająca ze specjalistycznego wydawnictwa podającego ceny używanych pojazdów samochodowych na rynku polskim tj. katalogu wydawnictwa "EUROTAX" - samochody ciężarowe, kwartalnik. Powyższa pozycja zawiera notowania netto sprzedaży samochodów dostawczych oraz ciężarowych i podaje informacje dotyczące średnich cen pojazdów, ustalone na podstawie analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie pojazdów używanych z całego kraju. Informacje dotyczące danego samochodu uwzględniają spadek cen w funkcji wieku, przebiegu i stanu technicznego pojazdu. Reasumując, z uwagi na fakt, iż powyższa informacja sianowi wypadkową z porównania wielu notowań danego typu pojazdu należy stwierdzić, iż organ celny I instancji do obliczeń przyjął wartość jako w pełni odpowiadającą wymogom art. 29 Kodeksu celnego. Ponadto należy podkreślić, iż zasada równego traktowania podmiotów dokonujących importu tego typu towarów obliguje organy celne do korzystania z jednego specjalistycznego źródła. Należy także nadmienić, iż ujednolicenie zasad ustalania wartości celnej pojazdów w przypadku zastosowania metody ostatniej szansy (art. 29 Kodeksu celnego) spowodowane jest polityką państwa zmierzającą do ochrony polskiego rynku motoryzacyjnego, polskiego rynku pracy, a także brakiem akceptacji dla sprowadzania pojazdów nadmiernie wyeksploatowanych ( ze względu na bezpieczeństwo obywateli i środowiska naturalnego). Jednocześnie należy jeszcze raz podkreślić, ze ceny katalogowe są cenami średnimi, a więc do ich określenia posłużyły nie tylko ceny aut w dobrym stanie, ale także zużytych ponadprzeciętnie, skorodowanych czy uszkodzonych.

W sprawie będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji Naczelnik Urzędu Celnego

kwestionując na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego wartość transakcyjną zgłaszanego pojazdu oraz wiarygodność danych zawartych w załączonym do zgłoszenia wniosku określającym wartość towaru winien dysponować odpowiednim materiałem dowodowym określonym przepisami Kodeksu celnego.

Podkreślenia wymaga fakt, iż organ I instancji w ramach stosowania metody "ostatniej szansy" dokonał kalkulacji w oparciu o nieprawidłowe dane, albowiem jako wielkość wyjściową przyjęto kwotę 36 200,00 PLN, przy jednoczesnym wskazaniu katalogu wydawnictwa "EUROTAX" nr [...] (str. [...]). Biorąc pod uwagę markę sprowadzonego samochodu, dane techniczne wskazane w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego określające wielkości specyficzne dla przedmiotowego pojazdu należy zauważyć, iż wartość takiego modelu została określona w przytoczonym powyżej katalogu na kwotę 37 000,00 PLN. Ustalona w ten sposób wartość celna jest niższa i korzystniejsza dla strony. Zgodnie z art. 234 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej przesłanki te nie zachodzą i dlatego też należy utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję, mimo iż nie była prawidłowa w określonym uprzednio zakresie.

Konkludując Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż organ celny pierwszej instancji miał prawo do odmówienia wiarygodności wartości transakcyjnej wskazanej w Rachunku zakupu pojazdu używanego załączonego do zgłoszenia celnego. Ustalona w postępowaniu celnym wartość pojazdu odbiegała od zadeklarowanej w dniu odprawy celnej, która po uwzględnieniu kosztów transportu towaru wynosiła 34 551,00 PLN. Tak więc zakwestionowanie wartości sprowadzonego pojazdu należy uznać za uzasadnione. Przyjęta na podstawie art. 29 Kodeksu celnego wartość celna sprowadzonego towaru nie może być kwestionowana, gdyż jako wartość wyjściową przyjęto cenę sprzedaży używanego pojazdu tego samego typu oraz rocznika. Tym samym zakwestionowanie wartości transakcyjnej zawartej w fakturze przedłożonej w dniu odprawy celnej nie naruszyło art. 23 § 7 Kodeksu celnego.

W skardze D. i T. S. Firma Handlowa "A“ wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o uznanie zgłoszenia celnego za prawidłowe. Skarżący wskazali, że wydana decyzja tak I jak i II instancji wymagają uchylenia z przyczyn formalno-prawnych. Rozstrzygnięcie sprawy wymaga bowiem przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie faktycznej wartości celnej sprowadzonego spornego samochodu. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania organ celny decyzją z dnia 05.08.2002 uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość celną przedmiotowego towaru (samochodu ciężarowego [...] ) na podstawie art.29 w związku z art. 23 § 7 Kodeksu Celnego na kwotę 36 200,00 PLN tj. 8 912,96 EURO (w zgłoszeniu celnym podano faktyczną wartość celną opartą o materiały dowodowe na kwotę 8 507,00 EURO ) Dokonując ustalenia wartości celnej towaru na podstawie art. 29 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks Celny (Dz. U. Nr 23 póz. 117 ze zm.) organ celny obowiązany jest wykazać, że ustalenie tej wartości nie jest możliwe na podstawie art. 23 oraz art. 25-28 Kodeksu celnego. Zgodnie z art. 23 § 1 Kodeksu celnego wartością celną towarów jest wartość transakcyjna; to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne z uwzględnieniem art. 30 i art. 31. W tym przypadku Urzędowi Celnemu przedłożono właściwe dowody zakupu ( rachunki, przelew bankowy). Zgodnie więc z art. 23 § 1 Kodeksu Celnego są one wystarczające do ustalenia należności celno-podatkowych.

Urząd Celny nie miał prawa stosować w tym przypadku art. 23 § 7 Kodeksu Celnego, bowiem zgodnie z tym artykułem wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną o której mowa w § 1, w wypadku, gdy organ celny zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo, gdy nie zostaną przedstawione przez zgłaszającego Dokumentom, jak wskazali skarżący, które przedłożyli w celu ustalenia należności celnych i podatkowych nie przedstawiono żadnych zarzutów formalno-prawnych. Zakwestionowano natomiast materialną wiarygodność faktury w zakresie uwidocznionej ceny transakcyjnej, dlatego odmówiono przyjęcia tej ceny za podstawę wymierzonych należności celnych. Postępowanie celne oparte jest na wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej zasadzie prawdy materialnej (obiektywnej). Oznacza to, że celem tego postępowania jest ustalenie tej prawdy oraz oparcie rozstrzygnięcia na faktach i okolicznościach udowodnionych. Dotarcie do prawdy materialnej następuje dzięki zgromadzeniu odpowiedniego materiału dowodowego i jego ocenie. Organ celny powinien, zatem podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego jest niezbędnym warunkiem załatwienia sprawy. Wyjaśnienie ma na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego, a podejmowane w związku z tym czynności powinny być przeprowadzone z zachowaniem niezbędnych reguł postępowania. Mając jakiekolwiek zastrzeżenia, co do wartości spornego samochodu, Urząd Celny winien dokonać wyjaśnień i ustaleń, co do wiarygodności ceny samochodu podanej w zgłoszeniu celnym i w rachunku zakupu samochodu we właściwych instytucjach niemieckich, a przede wszystkim powołać z urzędu właściwą osobę uprawnioną do wydania opinii na temat wartości spornego samochodu. Taką osobą może być tylko rzeczoznawca, a nie funkcjonariusz Urzędu Celnego. Podnieśli skarżący, że w aktach sprawy brak jest dowodu w postaci opinii technicznej sporządzonej przez biegłego rzeczoznawcę do spraw techniki samochodowej, w której określono by stopień zużycia pojazdu w dacie dokonania zgłoszenia celnego. A więc nie wiadomo, w jaki sposób organ celny dokonał oceny stanu technicznego pojazdu będącego przedmiotem importu w odniesieniu do dokumentów określających jego wartość.

Art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że jeżeli w sprawie wymagane są wiadomości specjalne organ podatkowy (celny) może powołać biegłych w celu wydania opinii. W związku z tym, że, określenie prawidłowej wartości pojazdu w stanie zużytym wymaga wiadomości specjalistycznych, powinna być w takim przypadku sporządzona opinia techniczna określająca całkowity stopień zużycia pjazdu. Zastosowane przez organ celny ustalenia wartości celnej metodą zastępczą przy zastosowaniu art. 29 Kodeksu Celnego obligowało organ celny do powołania biegłego w celu wydania opinii. Art. 210 Ordynacji podatkowej określa szczegółowo niezbędne składniki każdej decyzji administracyjnej. Są to m.in. powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Zgodnie z art. 210 § 4 powołanej ustawy uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz wyjaśnienie przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. W uzasadnieniu decyzji pełne odzwierciedlenie powinna znaleźć ocena zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia, uzasadnienie winno przekonywać zarówno, co do oceny prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego jak i co do zasadności treści rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja nie spełnia tych wymagań w związku z tym nie może pozostać w obrocie prawnym. Wskazali też skarżący, że organ celny w niniejszej sprawie nie zastosował metod ustalenia wartości celnej w odpowiedniej kolejności jak nakazuje ustawodawca ( od art. 23-29 K.C ). Do kolejnej metody można odwołać się dopiero wtedy, gdy poprzednia okazała się bezskuteczna. Metody te muszą być stosowane w kolejności ustalonej w przepisach. A zatem skoro zdaniem Urzędu Celnego metoda wartości transakcyjnej, czyli ceny faktycznie zapłaconej ( art.23 § 1 KC ) okazała się bezskuteczna organ celny winien zastosować kolejne przy dokładnym ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego.

Tymczasem organ celny do kolejnych metod ustosunkował się w sposób powierzchowny podając, że ustalenie wartości celnej na podstawie przepisów art. 23,25-28 KC nie było możliwe i zastosował zdaniem Izby Celnej prawidłowo art. 29 KC - tzw. metodę ostatniej szansy.

Dyrektor Izby Celnej uznał, że przyjęta na podstawie art. 29 KC wartość celna nie może być kwestionowana, gdyż jako wartość wyjściową przyjęto cenę sprzedaży używanego pojazdu tego typu i tego samego rocznika.

Na tej podstawie Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy pomimo, że jak stwierdził w uzasadnieniu wydanej decyzji, iż organ I instancji w ramach stosowanej metody "ostatniej szansy" dokonał kalkulacji o nieprawidłowe dane albowiem jako wielkość wyjściową przyjął kwotę 36 200 PLN przy jednoczesnym wskazaniu katalogu wydawnictwa "Eurotax" nr [...] ( strona [...]) gdzie w przytoczonym powyżej katalogu została określona wartość na kwotę 37 000 PLN. Na jakiej podstawie więc Urząd Celny zaniżył samowolnie wartości rynkowe o dane zawarte w katalogu o cenę 800,00 PLN. Dlatego całkowicie nie do przyjęcia jest stanowisko Izby Celnej powoływania się przy tak ustalonej wartości celnej na art. 234 Ordynacji podatkowej, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony chyba, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny. Jedynym argumentem na odrzucenie zgłoszonej przez skarżących wartości celnej stało się przypuszczenie organu celnego, iż uwidoczniona na rachunku cena jest niższą od wyliczonej przez Urząd Celny. Tymczasem jak podaje Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej w opinii 2. 1 ( M.P 97.67.657) " sam fakt, iż jakaś cena jest niższą od aktualnych cen rynkowych na identyczne towary nie stanowi wystarczającego powodu by ją odrzucać z punktu widzenia Art. 1 z zastrzeżeniem jednak postanowienia Art. 17 Porozumienia".

W tym konkretnym przypadku, zdaniem skarżących, jeżeli Urząd Celny uznał, że cena transakcyjna zawarta w rachunku budzi wątpliwości, tj. w sposób oczywisty nie odzwierciedla rzeczywistej wartości spornego samochodu - zgodnie z art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej z urzędu powinien powołać biegłego rzeczoznawcę do spraw techniki samochodowej. Jest to najprostszy i najbardziej wiarygodny sposób ustalenia faktycznej wartości celnej i w metodzie opartej na art. 23 § I i w innych pozostałych metodach jakie ustawodawca zawarł w Kodeksie Celnym. W przypadku skarżących, którzy są importerami samochodów używanych i równocześnie prowadzą sprzedaż tych samochodów Urząd Celny winien unikać ustalania wartości celnej metodą zastępczą zgodnie z art. 25-29 Kodeksu celnego ze szczególnym zastosowaniem art. 29 Kodeksu Celnego, gdzie ustala się wartość samochodu w oparciu o katalogi średnich cen giełdowych; metody te mają zastosowanie przede wszystkim do osób prywatnych. Podkreślenia wymaga fakt, iż katalog "Info Ekspert" dzieli się na katalog skupu i sprzedaży wg cen giełdowych. Z uwagi na skup przez firmę skarżących samochodów używanych do dalszej odsprzedaży w przypadku wyceny wartości celnej metodą "ostatniej szansy", tj. zgodnie z art. 29 § 1 Kodeksu celnego Urząd Celny winny jest zastosować katalog skupu. Tą metodą posługują się już wszyscy dealerzy w Polsce w obrocie krajowym samochodami używanymi. Katalog "Info Ekspert" z uwzględnieniem katalogów skupu i sprzedaży jest bardziej wiarygodnym do ustalenia wartości celnej niż katalog "Eurotax" na którym bazuje Urząd, ponieważ katalog "Info Ekspert" jest katalogiem w wydaniu miesięcznym ( miesięcznik ) a więc zawiera aktualniejsze dane cenowe niż "Eurotax", który jest kwartalnikiem. Katalog "Info Ekspert" posiada katalogi skupu i sprzedaży co urzędowi celnemu umożliwiłoby ustalanie oddzielnie wartości celnej dla importerów prowadzących profesjonalnie sprzedaż pojazdów użytkowych wg katalogu skupu a oddzielnie dla osób prywatnych przy imporcie na własne potrzeby wg katalogu sprzedaży. "Eurotax" posiada tylko jeden katalog wartości sprzedaży, poza tym jest kwartalnikiem a zawarte w nim wartości często nie odpowiadają aktualnym cenom giełdowym. Stąd też posługiwanie się przez Urząd Celny tym katalogiem jest niekorzystne dla importerów prowadzących działalność gospodarczą związaną ze sprzedażą samochodów używanych. Skarżący zarzucili, że Urząd Celny przyjął wartość bazową w wysokości 36.200,- PLN na podstawie wydawnictwa "Eurotax", która jest znacznie zawyżona, gdyż wg bardziej aktualnego źródła, tj. katalogu "Info Ekspert", cena podobnego pojazdu wynosi 29.631,15 PLN. Zgodnie z katalogiem "Info Ekspert", (na którym opierają się instytucje ubezpieczeniowe, skarbowe, itd. ) cena giełdowa spornego samochodu była niższa (29.631,15 PLN) od ceny rachunku wraz z kosztami (34.551,- PLN) podanej w zgłoszeniu celnym. Stwierdzenie Dyrektora Izby Celnej, iż organ celny I instancji miał prawo do odmówienia wiarygodności wartości transakcyjnej jest całkowicie chybione i sprzeczne z prawem. Ustalenie, więc wartości celnej w oparciu o art. 29 Kodeksu celnego w rażący sposób narusza prawo. Pod rozwagę Sądu skarżący poddali stanowisko Dyrektora Izby Celnej stwierdzające, że ustalona przez Urząd Celny wartość celna w oparciu o katalog wydawnictwa "Eurotax" jest niższa i korzystniejsza dla strony ( wartość celna 36.200,- PLN ). Powoływanie się w tym przypadku na art.234 Ordynacji podatkowej przy równoczesnym stwierdzeniu, iż organ I instancji dokonał kalkulacji w oparciu o nieprawidłowe dane przyjęte w ramach stosowania metody "ostatniej szansy" było całkowicie chybione i pozostaje w całkowitej sprzeczności z tym artykułem. Także porównywanie cen tego typu samochodów na rynku niemieckim, publikowanych w katalogu "Szwacke Listę" (nr [...] str.[...] ) z wartością wynikającą z rachunku do zgłoszenia celnego i w oparciu o te porównania zakwestionowanie wartości celnej zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym jest chybione.

W katalogu tym podawane są ceny na rynku wewnętrznym Unii Europejskiej, nie są to ceny eksportowe. Zgodnie z art. 29 § 2 pkt. 3 Kodeksu celnego wartość celna ustalona z zastosowaniem § 1 nie może być określona na podstawie ceny towarów na rynku wewnętrznym kraju wywozu, ponadto złamano zasadę art. 29 § 2 pkt.2 wybierając "wyższą z dwóch alternatywnych wartości". Przyjęto więc cenę z rubryki "sprzedaż" a nie "kupno". Pomimo, że nie było dowodów pozwalających uznać rachunek za niewiarygodny Urząd Celny w oparciu o katalog "Eurotax" dokonał błędnego ustalenia nowej wartości celnej zgłoszonego towaru w oparciu o katalog "Eurotax" - samochody ciężarowe kwartalnik. Ponadto suma kalkulacji wartości celnej została przeprowadzona w sposób nieprawidłowy z pominięciem postanowień Układu Ogólnego w sprawie taryf i handlu z 1994 roku oraz wytycznych rozdziału "Wartość wycenianego pojazdu" przytoczonej publikacji "Eurotax". Rozdział ten stwierdza, iż "dla ustalenia wartości fizycznie istniejącego pojazdu należy notowanie skorygować między innymi również o ponadnormatywny przebieg, dokonywane naprawy powypadkowe, ilość poprzednich właścicieli i sposobu użytkowania, lokalną specyfikację rynku samochodowego, akcji promocyjnych na rynku samochodów nowych", wartość bazowego pojazdu nie pomniejszono też o zwyczajową prowizję. Takich ustaleń nie mógł dokonać żaden funkcjonariusz Urzędu Celnego. Ustalenia takie leżą wyłącznie w kompetencji biegłego rzeczoznawcy, którego nie powołał Urząd Celny. W zaskarżonej decyzji Izba Celna nie udowodniła swej tezy o nieautentyczności ceny transakcyjnej. Należności Skarbu Państwa winny być więc pobrane zgodnie z art. 85 § 1 kodeksu celnego, który stanowi, iż są one "wymagane według stanu w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i wg stawek w tym dniu obowiązujących" a nie od uśrednionej wartości rynkowej jaką Urzędy Celne przyjmują w ustalaniu wartości celnej.

Przy ustalaniu wartości celnej organy celne traktują skarżących na równi z importerami prywatnymi. Takie porównanie nie może mieć miejsca. Nie prowadząc działalności gospodarczej związanej z importem i sprzedażą samochodów, nie ponoszą żadnych kosztów z tą działalnością związanych jak choćby obciążenia fiskalne czy ubezpieczenia. Takich dyskryminujących metod nie stosuje się w stosunku do podmiotów importujących nowe pojazdy, co stanowi naruszenie art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Podważenie wiarygodności dokumentu musi być oparte na dowodzie, a takich w decyzji nie przedłożono.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie problemem spornym jest zakwestionowanie przez organy celne zadeklarowanej ceny importowanego przez skarżących samochodu oraz metoda ustalania wartości celnej po zakwestionowaniu wartości transakcyjnej.

W Kodeksie celnym przyjęto zasadę, według której wartością celną towarów jest wartość transakcyjna rozumiana jako cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny skorygowana według zasad określonych w art.30 i art.31 Kodeksu celnego. Zasada ta odnosi się też do używanych pojazdów samochodowych, zwłaszcza do tych, których import następuje bezpośrednio po sprzedaży. W punkcie 6 Studium 1.1, dotyczącym postępowania wobec używanych pojazdów samochodowych, stanowiącego część Wyjaśnień dotyczących wartości celnej (Dz.U. z 1999 r. nr 80, poz. 908), czytamy bowiem "Jako że import następuje bezpośrednio po sprzedaży cena faktycznie zapłacona lub należna zgodnie z transakcją powinna stanowić podstawę ustalenia wartości transakcyjnej za każdym razem, kiedy spełnione są zalecenia i warunki Artykułu 1 Porozumienia". Będzie zatem ona mieć zastosowanie także w niniejszej sprawie, bowiem po pierwsze import nastąpił bezpośrednio po sprzedaży, po drugie spełnione są zalecenia i warunki Artykułu I Porozumienia (kupujący nie jest ograniczony w dysponowaniu lub użytkowaniu towaru, sprzedaż lub cena nie są uzależnione od warunków lub świadczeń, których wartość nie może być ustalona w odniesieniu do towarów, dla których ustalona jest wartość celną jakakolwiek część przychodów z jakiejkolwiek dalszej sprzedaży, dyspozycji lub użytkowania towarów przez kupującego nie przypada bezpośrednio czy też pośrednio sprzedającemu, kupujący i sprzedający nie są powiązani).

Odstępstwo od zasady, że wartością celną towarów jest wartość transakcyjna rozumiana jako cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny skorygowana według zasad określonych w art.30 i art.31 Kodeksu celnego przewiduje art.23 § 7 Kodeksu celnego. Według tego przepisu wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego

niniejszej sprawie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że wartość transakcyjną zakwestionowano w wyniku analizy dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego oraz notowań cen tego typu samochodów na rynku niemieckim, publikowanym w katalogu "Schwacke Liste" nr [...] (str. [...]). A zatem podstawą zakwestionowania wartości transakcyjnej były ceny publikowane w w/w katalogu, który to katalog i zawarte w nim dane został przyjęty jako dowód uzasadniający zakwestionowanie ceny transakcyjnej. Wobec powyższego dowód ten winien być dołączony do akt w postaci umożliwiającej zapoznanie się z nim stronie i Sądowi. Ponadto w treści uzasadnienia winna się znajdować ocena tego dowodu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia - dokonana przez organ ( art. 210 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego).

W aktach sprawy brak tego dowodu w postaci umożliwiającej zapoznanie się z nim, również uzasadnienie decyzji nie zawiera oceny tego dowodu. Nie można bowiem przyjąć, iż kserokopia jednej strony w języku niemieckim jest przedstawieniem dowodu spełniającym wymogi przepisów prawa.

Wskazać także należy, iż Dyrektor Izby Celnej nie ustosunkował się do zarzutów zastosowania kwartalnika "Eurotax" w sytuacji, gdy skarżący prezentują stanowisko, iż miesięcznik Info-Expert zawiera ceny aktualniejsze i podzielone na katalog skupu i katalog sprzedaży. Organ celny nie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z jakich powodów odmówił mocy dowodowej środkowi wskazywanemu przez stronę jako istotny dla ustalenia wartości transakcyjnej samochodu metodą "ostatniej szansy". W tej sytuacji nie można mówić o wykonaniu obowiązków wynikających z art. 121 i 124 Ordynacji podatkowej, gdy organ w ogóle nie ustosunkowuje się do twierdzeń, które strona uważa za istotne dla sposobu załatwienia sprawy.

Powyższe uchybienia powodują, że ocena legalności zaskarżonej decyzji już na etapie kwestionowania wartości transakcyjnej jest niemożliwa dla Sądu jak i dla strony. Uniemożliwiają stronie właściwą obronę jej praw a Sądowi kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającego jej wydanie postępowania, ponieważ "Schwacke Liste" nie jest powszechnie znanym aktem prawnym i wymaga tłumaczenia na język polski, który jest językiem urzędowym w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.

Nadto, wobec uwzględnienia skargi, na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) zasądził od organu (którym stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz.U. nr 41, poz. 365 - jest właściwy dyrektor izby celnej) na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, przyjmując, stosownie do art. 205 § 2 tej ustawy, że na koszty te w niniejszej sprawie składa się wpis sądowy. Wobec uwzględnienia skargi Sąd stwierdził też, na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.

Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji celnej uwzględni powyższe wskazaniach, co do interpretacji art. 23 § 7 Kodeksu celnego i zakresu postępowania dowodowego oraz treści uzasadnienia decyzji.

Z tych wszystkich względów na mocy powołanych przepisów orzeczono jak w sentencji.