Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 187/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 306 ust. 2, art. 309 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4, ust. 5, ust. 6
journal: Dz.U. 2022 poz 2305
law: Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
article: par. 14-19
journal: Dz.U. 1997 nr 2 poz 14
law: Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.a
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 6 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Asesor WSA Anna Dębowska, Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2023 roku sprawy ze skargi Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi na decyzję Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji - Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 8 lutego 2023 r. nr 2/2023/64 w przedmiocie ustalenia kwoty świadczenia pieniężnego przysługującego pracodawcy uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 187/23

Uzasadnienie

Decyzją z 8 lutego 2023 r. Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji – Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi, na podstawie art. 34 ust. 2, art. 306 ust. 2, art. 309 ust. 1, ust. 3, ust. 6 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2022 r. poz. 2305), po rozpatrzeniu odwołania Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi od decyzji Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji z w Łodzi z 30 listopada 2022 r. w przedmiocie wypłaty świadczenia pieniężnego w związku z poniesieniem kosztów z tytułu odprawy wypłaconej na rzecz pracownika K.K., odbywającej szkolenie podstawowe w ramach terytorialnej służby wojskowej w okresie od 02.09.2022 r. do 17.09.2022 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

W dniu 27 września 2022 r. Łódzki Urząd Wojewódzki w Łodzi wystąpił do Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w Łodzi z wnioskiem o wypłatę świadczenia pieniężnego w związku z poniesieniem kosztów z tytułu odprawy wypłaconej na rzecz pracownika K.K., odbywającej szkolenie podstawowe w okresie od 02.09.2022 r. do 17.09.2022 r. Przedmiotowy wniosek został złożony z zachowaniem terminu określonego w art. 309 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny, tj. przed upływem 90 dni od dnia zwolnienia żołnierza z terytorialnej służby wojskowej.

Do wniosku załączono dokumenty określające m.in. składniki wynagrodzenia uwzględnione w obliczeniach wysokości wnioskowanej rekompensaty (listy płac wraz z dodatkowymi wyjaśnieniami pracodawcy) oraz bankowe potwierdzenie wykonanej operacji. Łącznie z tytułu odprawy wypłacono pracownikowi kwotę 2444,22 zł.

Decyzją z 30 listopada 2022 r. Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w Łodzi ustalił kwotę świadczenia pieniężnego w wysokości 2336,80 zł, w związku z poniesieniem kosztów z tytułu odprawy wypłaconej na rzecz pracownika K.K., odbywającej szkolenie podstawowe w ramach terytorialnej służby wojskowej w okresie od 02.09.2022 r. do 17.09.2022 r.

W dniu 9 stycznia 2023 roku do Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji - Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi wpłynęło odwołanie Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi, wniesione od decyzji Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w Łodzi z 30 listopada 2022 r.

Odwołujący się zarzucił organowi I instancji przyjęcie nieprawidłowego sposobu obliczenia wartości odprawy, opartego na przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. z 1997 r. Nr 2, poz. 14 ze zm.), w następstwie czego organ I instancji przyznał wnioskodawcy świadczenie w wysokości niższej od wnioskowanej. W opinii strony odwołującej się, wartość odprawy należało obliczyć stosując zasady usankcjonowane na gruncie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz.U. z 2017 r. poz. 927). Zdaniem Urzędu Wojewódzkiego, wobec braku definicji dwutygodniowego wynagrodzenia w ustawie o obronie Ojczyzny, w związku z art. 5 Kodeksu pracy, dającego każdorazowe pierwszeństwo przepisom szczególnym, zastosowanie powinny znaleźć unormowania ww. aktu wykonawczego z 1996 r., zakładającego obliczenie wartości dwutygodniowej odprawy poprzez podzielenie na pół podstawy z pominięciem współczynnika ekwiwalentu urlopowego.

Powołaną na wstępie decyzją z 8 lutego 2023 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że z informacji Oddziału Kadr ŁUW w Łodzi w sprawie usprawiedliwionej nieobecności K.K., wydanej 14 września 2022 r., wynika, że pozostaje ona w stosunku pracy z wnioskodawcą od 1 maja 2013 r., a zatem w dacie powołania na szkolenie podstawowe, tj. 2 września 2022 r., była zatrudniona w ŁUW.

Organ podał, że zasadniczym argumentem odwołania jest przyjęcie przez Szefa WCR w Łodzi niewłaściwego sposobu obliczania wysokości odprawy, przez co uległa ona obniżeniu względem wnioskowanej wartości. Strona w odwołaniu podniosła, że zamiast rozporządzenia z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop zastosowanie powinny znaleźć przepisy rozporządzenia z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy. Jednakże w ocenie organu odwoławczego, Szef WCR w Łodzi słusznie przyjął za podstawę obliczenia kwoty odprawy przepisy rozporządzenia z 1997 r. Za bezpodstawny organ uznał wywód oparty o art. 5 Kodeksu pracy. W opinii organu odwoławczego ww. przepis Kodeksu pracy nie przesądza o słuszności zastosowania któregoś ze spornych aktów wykonawczych. Sankcjonuje on bowiem ogólne pierwszeństwo aktów szczególnych wobec postanowień Kodeksu, nie rozstrzyga natomiast, który z nich będzie właściwym w danej sprawie. Oba wskazane powyżej rozporządzenia obowiązywały w dacie wydania decyzji I instancji, również oba posiadają status przepisów szczególnych wobec rozwiązań kodeksowych. Stosując zasady prawodawstwa, w celu ustalenia zakresu przedmiotowego aktu wykonawczego, należy odnieść się do treści jego podstawy ustawowej (delegacji ustawowej).

Zgodnie z art. 306 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny "pracownik powołany do terytorialnej służby wojskowej otrzymuje od pracodawcy odprawę w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia obliczonego według zasad określonych dla ustalania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. (...)." Rozporządzenie z 29 maja1996 r., stanowiące zdaniem ŁUW w Łodzi podstawę obliczenia kwoty świadczenia, wydane zostało na podstawie art. 297 Kodeksu pracy, będącego delegacją ustawową w sprawach sposobów ustalania wynagrodzenia przysługującego w okresie niewykonywania pracy, stanowiącego podstawę ustalania wysokości kar pieniężnych, potrąceń, odszkodowań, odpraw pośmiertnych lub innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy, wysokości dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia. Zakres przedmiotowy art. 297 Kodeksu pracy nie stanowi zatem wprost o sposobie obliczenia ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Taki zakres regulacji wynika natomiast z art. 173 Kodeksu pracy, będącego delegacją ustawową do wydania rozporządzenia z 8 stycznia 1997 r., który stanowi, że "Minister Pracy i Polityki Socjalnej określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop". Wobec powyższego zarzut pracodawcy żołnierza o błędnie przyjętym przez organ I instancji sposobie obliczenia kwoty odprawy, poprzez zastosowanie niewłaściwego aktu wykonawczego organ uznał za chybiony.

Następnie organ wskazał, że zgodnie z § 18 rozporządzenia z 8 stycznia 1997 r. ekwiwalent za niewykorzystany przez pracownika urlop wypoczynkowy oblicza się dzieląc sumę miesięcznych wynagrodzeń ustalonych na podstawie § 15-17 przez współczynnik, o którym mowa w § 19, a następnie, dzieląc tak otrzymany ekwiwalent za jeden dzień urlopu przez liczbę odpowiadającą dobowej normie czasu pracy obowiązującej pracownika, a następnie, mnożąc tak otrzymany ekwiwalent za jedną godzinę urlopu przez liczbę godzin niewykorzystanego przez pracownika urlopu wypoczynkowego.

Zgodnie natomiast z § 14 ww. rozporządzenia ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy ustala się stosując zasady obowiązujące przy obliczaniu wynagrodzenia urlopowego, ze zmianami określonymi w § 15-19. Wynagrodzenie za czas urlopu wypoczynkowego ustala się z uwzględnieniem wynagrodzenia i innych świadczeń ze stosunku pracy, z wyłączeniem m. in. jednorazowych lub nieperiodycznych wypłat za spełnienie określonego zadania bądź za określone osiągnięcie (§ 6 pkt 1 ww. rozporządzenia).

Zgodnie z § 19 ww. rozporządzenia współczynnik służący do ustalenia ekwiwalentu za 1 dzień urlopu ustala się odrębnie w każdym roku kalendarzowym i stosuje przy obliczaniu ekwiwalentu, do którego pracownik nabył prawo w ciągu tego roku kalendarzowego. Współczynnik ustala się odejmując od liczby dni w danym roku kalendarzowym łączną liczbę przypadających w tym roku niedziel, świąt oraz dni wolnych od pracy wynikających z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, a otrzymany wynik dzieli się przez 12.

W myśl § 16 ww. rozporządzenia składniki wynagrodzenia przysługujące pracownikowi za okresy nie dłuższe niż miesiąc (z wyjątkiem określonych w § 7), wypłacone w okresie 3 miesięcy bezpośrednio poprzedzających miesiąc nabycia prawa do ekwiwalentu, uwzględnia się przy ustalaniu ekwiwalentu w średniej wysokości z tego okresu. Jeśli natomiast pracownik nie przepracował pełnego okresu, o którym mowa w ust. 1, wynagrodzenie faktycznie wypłacone mu w tym okresie dzieli się przez liczbę dni pracy, za które przysługiwało to wynagrodzenie, a otrzymany wynik mnoży się przez liczbę dni, jakie pracownik przepracowałby w ramach normalnego czasu pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy.

Szef CWCR OZ w Łodzi przeprowadził analizę poprawności obliczenia wysokości świadczenia naliczonego przez organ I instancji, która nie wykazała nieprawidłowości. Szef WCR w Łodzi prawidłowo przyjął wartości wynagrodzenia zasadniczego w kwocie 3 962,32 zł oraz dodatku stażowego w wysokości 792,46 zł, stanowiącej 20% wynagrodzenia zasadniczego. W zaskarżonej decyzji słusznie uwzględniono wynagrodzenie zasadnicze ustanowione w porozumieniu zmieniającym zawartym pomiędzy ŁUW, a K.K. w dniu 29 września 2022 r. obowiązującym z mocą wsteczną, tj. począwszy od 1 lipca 2022 r.

Organ obliczył kwotę odprawy należnej pracownikowi według poniższych wyliczeń.

W sprawie należało uwzględnić współczynnik służący do ustalenia ekwiwalentu w 2022 r., który wynosił 20,92.

Organ I instancji przyjął również prawidłowo okres, z jakiego należy obliczyć średnią wartość składników zmiennych: czerwiec - sierpień 2022 roku w kwocie 133,65 zł (wynagrodzenie za pracę w godzinach nocnych).

Ekwiwalent za jeden dzień urlopu stanowiący sumę miesięcznych wynagrodzeń podzielonych przez wyżej opisany współczynnik wynosi 290,40 zł, obliczony: 4 888,43 zł (wynagrodzenie zasadnicze wraz z dodatkiem za długoletnią pracę) : 20,92 (współczynnik) = 233,67 zł.

Tak otrzymany ekwiwalent za jeden dzień urlopu należało podzielić przez liczbę odpowiadającą dobowej normie czasu pracy obowiązującej pracownika: 233,67 zł: 8 (dobowa norma czasu pracy) = 29,21 zł.

Otrzymany ekwiwalent za jedną godzinę urlopu należy pomnożyć przez liczbę godzin niewykorzystanego przez pracownika urlopu wypoczynkowego (żołnierz otrzymał odprawę za okres dwóch tygodni, tj. 10 dni roboczych, dobowa norma czasu pracy wynosi 8 godzin, więc liczba godzin niewykorzystanego przez pracownika urlopu wypoczynkowego wynosi 80 godzin (10 dni x 8 godzin = 80)): 80 godzin x 29,21 zł = 2 336,80 zł.

W ocenie organu odwoławczego Szef WCR w Łodzi prawidłowo przeprowadził całość postępowania administracyjnego. Organ I instancji właściwie ustalił stan faktyczny, dostosowując następnie odpowiednie podstawy prawne do ostatecznego załatwienia sprawy. Przeprowadzone postępowanie odwoławcze nie wykazało w zaskarżonym rozstrzygnięciu nieprawidłowości formalnych lub merytorycznych dających podstawę do jego uchylenia.

Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył Łódzki Urząd Wojewódzki w Łodzi, zarzucając jej naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych, związanych ze sposobem ustalenia wysokości odprawy dla pracownika, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie.

Wskazując na ww. naruszenie strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zgodnie z art. 306 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny pracownik powołany m.in. do terytorialnej służby wojskowej, otrzymuje od pracodawcy odprawę w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia, obliczonego według zasad określonych dla ustalania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Odprawa nie przysługuje w razie ponownego powołania do tej samej służby.

Natomiast § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 27 maja 2022 r. w sprawie świadczenia pieniężnego przysługującego pracodawcom zatrudniającym pracowników będących żołnierzami rezerwy albo będących żołnierzami obrony terytorialnej pełniącymi terytorialną służbę wojskową rotacyjnie (Dz.U. z 2022 r poz. 1193), określa, że "wysokość wypłaconej żołnierzowi OT odprawy, o której mowa w art. 306 ust. 2 ustawy, uwzględnia się w kosztach liczonych za okres miesiąca, w którym żołnierz OT stawił się po raz pierwszy do pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie".

Mając na uwadze przytoczony przepis, Łódzki Urząd Wojewódzki w Łodzi w dniu 9 września 2022 r. wypłacił K.K. odprawę w kwocie brutto 2.173,57 zł oraz w dniu 12 października 2022 r. wyrównanie odprawy w kwocie brutto 270,65 zł. Całkowita wysokość wypłaconej odprawy wyniosła brutto 2.444,22 zł.

W wyniku postępowania wyjaśniającego Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w Łodzi zawnioskował do Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi o dołączenie informacji, zgodnie z którą została wyliczona podstawa odprawy. Na podstawie przesłanych list płac, Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w Łodzi potwierdził zgodność ustalonej podstawy wyliczonej z miesięcy: czerwiec, lipiec i sierpień 2022 r., stanowiącej płacę zasadniczą w kwocie 3.962,32 zł i dodatek stażowy w kwocie 792,46 zł (kwoty w stałej wysokości w każdym miesiącu) oraz średnią wartość składników zmiennych, tj. wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych w kwocie 133,65 zł, co łącznie wyniosło 4.888,43 zł brutto, lecz wykazał od niej odprawę liczoną współczynnikiem służącym do ustalenia ekwiwalentu za 1 dzień urlopu, który w 2022 r. wynosi 20,92. Stanowisko to zostało przedstawione w decyzji z 30 listopada 2022 r., ustalającej kwotę świadczenia przysługującego pracodawcy w wysokości 2.336,80 zł, od której Łódzki Urząd Wojewódzki w Łodzi w dniu 19 grudnia 2022 r. złożył odwołanie do Szefa Wojskowego Centralnego Centrum Rekrutacji Ośrodek Zamiejscowym w Łodzi za pośrednictwem Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w Łodzi.

Skarżący podkreślił, że organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, opierając uzasadnienie na mylnym założeniu, że pracodawca nieprawidłowo ustalił wysokość odprawy dla pracownika pomijając ustalenia wynikające z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop. Tymczasem wskazane powyżej rozporządzenie stanowiło dla Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi podstawę wyliczenia wartości odprawy. Podstawa ta została zastosowana z uwzględnieniem rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy, w części dotyczącej definicji pojęcia "dwutygodniowego wynagrodzenia".

Strona skarżąca podkreśliła, że z uwagi na fakt, że ww. ustawa o obronie Ojczyzny nie wyjaśnia, jak interpretuje się sformułowanie "2-tygodniowe wynagrodzenie", należy przywołać art. 5 Kodeksu Pracy. Przepis ten przewiduje, że jeśli stosunek pracy określonej kategorii pracowników regulują przepisy szczególne, przepisy kodeksu pracy stosuje się w zakresie nieuregulowanym tymi przepisami. Tym samym właściwym jest odwołanie się do § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29 maja 1996 r., który definiuje pojęcie wynagrodzenia za okres dwóch tygodni jako połowę miesięcznej kwoty ustalonej według zasad obowiązujących dla ekwiwalentu urlopowego.

Łódzki Urząd Wojewódzki w Łodzi podkreślił, że bezsporne dla obu stron pozostaje ustalenie podstawy wyliczenia zobowiązania, która wynosi 4.888,43 zł brutto, natomiast istotą rozbieżności jest kwestionowana przez Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w Łodzi kwota odprawy, która została wyliczona przez Łódzki Urząd Wojewódzki w Łodzi jako połowa podstawy, tj. 2.444,22 zł brutto.

Przyjęta metodologia jest zgodna nie tylko ze stosowaną praktyką i interpretacjami pojawiającymi się w prasie branżowej, lecz przede wszystkim z sądową linią orzeczniczą, z której wynika, że przy wyznaczaniu wysokości świadczeń: dwutygodniowego, miesięcznego, dwumiesięcznego czy trzymiesięcznego wynagrodzenia, nie ma potrzeby dzielenia sumy miesięcznych pensji przez współczynnik ekwiwalentowy (uchwała Sądu Najwyższego z 9 maja 2000 r. sygn. akt III ZP 12/00). Podjęta uchwała rozstrzyga, że: "Przy ustalaniu wysokości odprawy pieniężnej (...) podstawę jej wyliczenia stanowi miesięczne średnie wynagrodzenie z okresu poprzedzającego nabycie prawa do tej odprawy ustalone zgodnie z regułami określonymi w § 14 - 17 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczególnych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz. U. Nr 2, poz. 14)". Natomiast jak wskazano w odwołaniu od decyzji Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w Łodzi współczynnik do ustalenia ekwiwalentu, o którym mowa w § 19 ww. rozporządzenia, służy jedynie do ustalenia ekwiwalentu za jeden dzień urlopu wypoczynkowego. W uzasadnieniu przywołanej powyżej uchwały SN wskazano, że "§ 18 i 19 rozporządzenia z 8 stycznia 1997 r. ze względów logiczno-językowych i funkcjonalnych nie nadają się do zastosowania przy ustalaniu odprawy pieniężnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W myśl art. 306 ust. 2 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2022 r. poz. 2305) pracownik powołany do terytorialnej służby wojskowej otrzymuje od pracodawcy odprawę w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia obliczonego według zasad określonych dla ustalania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Odprawa nie przysługuje w razie ponownego powołania do tej samej służby.

Stosownie zaś do art. 309 ust. 1 ww. ustawy pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego żołnierzem rezerwy albo będącego żołnierzem OT pełniącym służbę wojskową rotacyjnie przysługuje świadczenie pieniężne za dni, w których pełnili oni służbę wojskową.

Pracodawca przesyła wniosek w sprawie wypłaty świadczenia wraz z dokumentami potwierdzającymi poniesione koszty, o których mowa w ust. 2, szefowi wojskowego centrum rekrutacji właściwemu ze względu na siedzibę pracodawcy nie później niż przed upływem 90 dni od dnia zwolnienia żołnierza rezerwy albo żołnierza OT z pełnienia tej służby (ust. 3). Z kolei w ust. 4 art. 309 wymienione zostały elementy, które musi zawierać wniosek pracodawcy. Kwotę świadczenia ustala właściwy szef wojskowego centrum rekrutacji (ust. 5).

Odmowa wypłaty świadczenia lub ustalenie kwoty niższej niż wskazana we wniosku pracodawcy następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 6).

Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie nie jest sporny i nie budzi wątpliwości. Pracownica Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego K.K. odbyła szkolenie podstawowe w ramach terytorialnej służby wojskowej w okresie od 02.09.2022 r. do 17.09.2022 r. Pracodawca wypłacił pracownikowi odprawę, o której mowa w art. 306 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny, a następnie w terminie określonym w art. 309 ust. 3, wystąpił do właściwego szefa wojskowego centrum rekrutacji o wypłatę świadczenia, o którym mowa w art. 309 ust. 1 ustawy. Wniosek zawierał wszystkie elementy wymienione w art. 309 ust. 4.

Sporu nie ma również co do wysokości podstawy wyliczenia odprawy, która wynosi 4.888,43 zł brutto i stanowi miesięczne średnie wynagrodzenie z okresu poprzedzającego nabycie prawa do tej odprawy ustalone zgodnie z regułami określonymi w § 14 - 17 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczególnych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. Nr 2, poz. 14). Takie wyliczenie podstawy do ustalenia wysokości odprawy należy uznać za prawidłowe. W niniejszej sprawie obie strony sporu uczyniły to właściwie.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest jedynie sam sposób obliczenia odprawy należnej pracownikowi i tym samym świadczenia należnego pracodawcy, który wypłacił odprawę, od właściwego szefa wojskowego centrum rekrutacji.

Pracodawca żołnierza – a więc Łódzki Urząd Wojewódzki w Łodzi – ustalił odprawę należną pracownikowi na podstawie art. 306 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny, w wysokości połowy ustalonej podstawy i wypłacił swojej pracownicy kwotę 2.444,22 zł brutto, a następnie o wypłatę takiej kwoty zwrócił się do właściwego szefa wojskowego centrum rekrutacji. Z kolei Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w Łodzi uznał takie wyliczenie za błędne i stosując przepisy § 18-19 rozporządzenia z 1997 r. wyliczył wysokość odprawy ustalając wysokość ekwiwalentu za 1 dzień urlopu, a następnie wysokość ekwiwalentu za 1 godzinę urlopu i przemnożył przez liczbę godzin roboczych zawartych w 10 dniach roboczych, co dało wynik 2336,80 zł. Szczegółowe wyliczenia zawarte zostały w zaskarżonej decyzji.

Rację w tym sporze, w ocenie Sądu, należy przyznać Łódzkiemu Urzędowi Wojewódzkiemu w Łodzi. Stanowisko strony skarżącej znajduje uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa. Art. 306 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny stanowi, że pracownik /../ otrzymuje od pracodawcy odprawę w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia obliczonego według zasad określonych dla ustalania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Z treści przepisu wynika, że wynagrodzenie stanowiące podstawę do określenia odprawy ma być ustalone według zasad określonych dla ustalania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, a pracownik otrzymuje odprawę w wysokości dwutygodniowego tak obliczonego wynagrodzenia. Ustawa posługuje się pojęciem "odprawy w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia" i jednocześnie wskazuje sposób obliczania wynagrodzenia, które ma stanowić podstawę do obliczenia wysokości odprawy. W świetle tak brzmiącej regulacji nie znajduje uzasadnienia obliczenie odprawy "w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia" przez ustalenie wynagrodzenia za urlop za 10 dni roboczych, tak jak to zrobił organ.

Ustawa o obronie Ojczyzny, ani wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 maja 2022 r w sprawie świadczenia pieniężnego przysługującego pracodawcom zatrudniającym pracowników będących żołnierzami rezerwy albo będących żołnierzami obrony terytorialnej pełniącymi terytorialną służbę wojskową rotacyjnie ( Dz. U. z 2022 r., poz. 1193) nie zawierają definicji pojęcia "dwutygodniowe wynagrodzenie" i nie wyjaśniają, w jaki sposób je obliczać. Dlatego w pełni usprawiedliwione jest odwołanie się do regulacji zawartych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy ( tekst jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 927 ), które w § 2 ust. 2 stanowi, że odszkodowania, o których mowa w ust. 1 pkt 3,4,5 ( odszkodowania przysługujące pracownikowi, który rozwiązał umowę o pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia przez pracodawcę podstawowych obowiązków wobec pracownika, lub którego umowa wygasła z powodu śmierci pracodawcy i odszkodowania przysługujące pracodawcy w razie nieuzasadnionego rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia ), przysługujące w wysokości wynagrodzenia za okres dwóch tygodni, stanowią połowę miesięcznej kwoty ustalonej według zasad przewidzianych w ust. 1.

Zauważyć należy, że przyjęta przez Łódzki Urząd Wojewódzki metodologia ustalania wysokości odprawy jest zgodna z dotychczas stosowaną praktyką, na gruncie nieobowiązującej już ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, której art. 125 zawierał identyczne w swojej treści unormowanie: "Pracownik powołany do zasadniczej służby wojskowej, okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej otrzymuje od pracodawcy odprawę w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia obliczonego według zasad określonych dla ustalania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Odprawa nie przysługuje w razie ponownego powołania do tej samej służby."

Na gruncie tej ustawy sposób obliczania wysokości odprawy nie budził wątpliwości. Wykształciła się sądowa linia orzecznicza oparta o uchwałę Sądu Najwyższego z 9 maja 2000 r., III ZP 12/00( OSNP 2000/22/806, LEX nr 40094). Ww. uchwała rozstrzyga, że: "Przy ustalaniu wysokości odprawy pieniężnej przewidzianej w art. 8 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz.U. z 1990 r Nr 4, poz. 19 ze zm.) podstawę jej wyliczenia stanowi miesięczne średnie wynagrodzenie z okresu poprzedzającego nabycie prawa do tej odprawy ustalone zgodnie z regułami określonymi w § 14 - 17 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczególnych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz. U. Nr 2, poz. 14)". W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy stwierdził, że: Zasadniczy problem sprowadza się do pytania, czy jest sens wykonywania wszystkich operacji wskazanych w § 18 i § 19 rozporządzenia z 8 stycznia 1997 r. przy obliczaniu wysokości odprawy pieniężnej? Wyjaśnił, że odprawa pieniężna jest świadczeniem, które – w przeciwieństwie do urlopu wypoczynkowego ujętego w wymiarze dni roboczych – ustala się, przyjmując za podstawę miesięczne wynagrodzenie pracownika. Jest to argument przemawiający za zbędnością wykonywania w odniesieniu do odprawy operacji zmierzających do obliczenia ekwiwalentu z 1 dzień urlopu. Ostatecznie w konkluzji uzasadnienia przywołanej powyżej uchwały SN wskazano, że "§ 18 i 19 rozporządzenia z 8 stycznia 1997 r. ze względów logiczno-językowych i funkcjonalnych nie nadają się do zastosowania przy ustalaniu odprawy pieniężnej".

Sąd Najwyższy, dokonując szczegółowej analizy przepisów rozporządzenia z 1997 r, w sposób szczegółowy wyjaśnił, że stosowanie reguł, a więc i współczynnika, ujętych w § 18-19 rozporządzenia z 1997 r., prowadzi do sytuacji, w których wysokość odpraw byłaby w każdym przypadku trudna od ustalenia w sposób jednolity dla każdego ubiegającego się o taką odprawę. "Przyjęcie, że idzie o liczbę dni roboczych przypadających w okresach miesięcznych poprzedzających dzień ustania stosunku pracy ma tę wadę, że jest rozwiązaniem dowolnym, w tym sensie, że nie wiadomo z jakich miałoby ono wynikać przepisów, podobnie jak dowolne jest rozwiązanie, że idzie o liczbę dni kalendarzowych przypadających w okresach miesięcznych poprzedzających dzień ustania stosunku pracy" Nie wdając się w cytowanie dalszych obszernych fragmentów ww. uchwały, w ocenie Sądu w niniejszym składzie intencją prawodawcy, który w art. 306 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny wysokość odprawy ujął jako "dwutygodniowe wynagrodzenie", nie było wypłacenie pracownikowi świadczenia za jedynie 10 dni roboczych, a do tego przecież sprowadza się interpretacja Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji.

Oczywiście Sąd zdaje sobie sprawę, że powoływany przez Łódzki Urząd Wojewódzki § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz.U. z 2017 r. poz. 927), stanowiący, że odszkodowania, o których mowa w ust. 1 pkt 3, 4 i 5, przysługujące w wysokości wynagrodzenia za okres dwóch tygodni, stanowią połowę miesięcznej kwoty ustalonej według zasad przewidzianych w ust. 1,zawiera regulacje nieodnoszące się wprost do odprawy, o której mowa w art. 306 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny. Tym niemniej zauważyć należy, że system prawa tworzy zamkniętą całość, mogą zatem wystąpić sytuacje, w których należy sięgnąć do przepisów regulujących zbliżone stany faktyczne, by wydane rozstrzygnięcie – jak w niniejszej sprawie – zgodne było z zasadami logicznego myślenia oraz z celem ustawodawcy. Dlatego też Sąd uznał, stosując zaprezentowaną w niniejszych rozważaniach wykładnię, biorąc pod uwagę cytowaną uchwałę SN z 9 maja 2000 r., że wysokość dwutygodniowej odprawy, o której mowa w art. 306 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny, stanowi połowę miesięcznej kwoty wynagrodzenia ustalonej zgodnie z regułami określonymi w § 14 - 17 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczególnych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop ( Dz. U. Nr 2 , poz. 14) , z pominięciem współczynnika ekwiwalentu urlopowego.

Rozpoznając ponownie sprawę Szef Centralnego Wojskiego Centrum Rekrutacji – Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi wyda decyzję zgodnie z wykładnią zaprezentowaną w niniejszym wyroku. Sąd uznał przy tym, że w ramach dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego organ odwoławczy ma uprawnienia do ustalenia odprawy w prawidłowej wysokości w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Dlatego też Sąd uchylił jedynie decyzję organu II instancji.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

A.M.