Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 961/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 pkt 7
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 264 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1520
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2024 r. sprawy ze skargi J. N. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 sierpnia 2023 r., nr 100000/71/3098/2023-RED w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2023 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku (dalej: Dyrektor) z dnia 27 lipca 2023r. w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez J.N. (dalej: Skarżący) w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu Prezes podał, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wszczął wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] (tytuł wykonawczy doręczono 31 stycznia 2019 roku), [...] (tytuł wykonawczy doręczono 31 stycznia 2019 roku), [...] (tytuł wykonawczy doręczono 31 stycznia 2019 roku), [...] (tytuł wykonawczy doręczono 10 lipca 2019 roku). Postanowieniem z dnia 24 lipca 2019 roku Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku ogłosił upadłość J.N. (sygn. akt VI GU 406/19). Zakład Ubezpieczeń Społecznych zgłosił pełną listę swoich wierzytelności w dniu 3 września 2019 roku. W dniu 7 lipca 2021 r. została sporządzona przez Syndyka lista wierzytelności, przekazana następnie w dniu 20 lipca 2021 r. Sędziemu komisarzowi oraz poprawiona w dniu 27 sierpnia 2021 r. (Nr monitora: [...], Data publikacji: 2021-09-09, Poz. [...]). Wskazane należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zostały uznane na liście wierzytelności. Następnie postanowieniem z dnia 28 grudnia 2022 roku Sąd stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego (Nr monitora: [...], Data publikacji: 2023¬01-13, Poz. [...].). Postanowienie uprawomocniło się 21 stycznia 2023 roku. W toku prowadzonego postępowania upadłościowego Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie odzyskał wszystkich ujętych na liście wierzytelności zobowiązań.

Po umorzonym postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny ujawnił majątek/źródło dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne w związku z czym pismem z dnia 30 maja 2023 roku zawiadomił Skarżącego o ponownie wszczętej egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...].

Dalej dnia 1 czerwca 2023 roku skierowano do Skarżącego tytuły wykonawcze o numerach [...]. Należności objęte nowo wystawionymi tytułami wykonawczymi ( [...] składki na ubezpieczenie zdrowotne) również ujęte były na liście wierzytelności i pozostają wymagalne.

Pismem z dnia 27 czerwca 2023 r. Skarżący złożył zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Dyrektor postanowieniem z dnia 27 lipca 2023 r.:

- oddalił w całości zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych nr od [...]do [...],

- uznał w części dotyczącej przedwczesnego wszczęcia egzekucji zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...];

- oddalił w części dotyczącej wygaśnięcia zobowiązań zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...].

Nie zgadzając się z powyższym Skarżący, wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Przechodząc do oceny zgłoszonych przez Skarżącego zarzutów braku wymagalności, Prezes wskazał, że zgodnie z art. 264 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2022 r., poz. 1520 ze zm., dalej: u.p.u.n.) po zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego wyciąg z zatwierdzonej przez sędziego-komisarza listy wierzytelności, zawierający oznaczenie wierzytelności oraz sumy otrzymanej na jej poczet przez wierzyciela, jest tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu. Prawomocne ukończenie postępowania upadłościowego nie stoi na przeszkodzie prowadzeniu postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania wierzytelności, które nie zostały zaspokojone w postępowaniu upadłościowym. Zajęcie całego majątku upadłego i podział uzyskanych funduszów pomiędzy wierzycieli nie zwalnia upadłego od obowiązku całkowitej zapłaty wierzytelności upadłościowych, jeżeli w postępowaniu upadłościowym nie zostały one całkowicie zaspokojone. Jednocześnie Prezes wyjaśnił, że zgodnie z art. 61 § 1. Ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.) w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 postępowanie egzekucyjne wszczyna się ponownie:

1) na wniosek wierzyciela o ponowne wszczęcie egzekucji administracyjnej - jeżeli organ egzekucyjny nie jest jednocześnie wierzycielem,

2) z urzędu, poprzez wydanie zawiadomienia o ponownym wszczęciu egzekucji administracyjnej, o którym mowa w § 4 - jeżeli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem - po ujawnieniu przez wierzyciela majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.

Artykuł 59 § 2. u.p.e.a wskazuje, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.

Natomiast w przypadku Skarżącego postępowanie egzekucyjne umorzone zostało na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w związku z art. 146 § 1 ustawy - Prawo upadłościowe z powodu uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości.

Powyższe jest powodem uznania zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: nr [...], gdyż jego podstawą nie są tytuły wykonawcze wystawione po zakończeniu postępowania upadłościowego.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Prezesa, J.N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając naruszenie:

1. art 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 33 § 1 i § 2 pkt 5 i pkt 6 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, podczas gdy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z uwagi na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, powinien umorzyć postępowanie egzekucyjne w całości,

2. art. 146 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe, poprzez jego niezastosowanie i tym samym nieumorzenie z mocy prawa postępowania egzekucyjnego, pomimo uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości J.N. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J.N. E.,

3. art. 7 i art. 77 oraz art. 80 k.p.a. wskutek błędnego przyjęcia, iż brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa. Także z uwagi na brak podjęcia z urzędu badania prawomocności postanowienia o ogłoszeniu upadłości, pomimo okoliczności, iż z dyspozycji art. 146 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe wynika przesłanka wskazująca, zgodnie z którą wraz z uprawomocnieniem się postanowienia o ogłoszeniu upadłości skarżącego powinno nastąpić umorzenie postępowania egzekucyjnego z mocy prawa, co w konsekwencji jest sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania i z obowiązującym stanem prawnym, co miało istotny wpływ na zapadłe rozstrzygnięcie.

W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.

W uzasadnieniu wniesionej skargi Skarżący podniósł, że ponowne wszczęcie egzekucji administracyjnej narusza art. 33 § 1 pkt 5 i 6 u.p.e.a., bowiem obowiązek wynikający z powyższych tytułów wykonawczych wygasł na skutek zakończenia prowadzonego postępowania upadłościowego, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z dnia 28 grudnia 2022 r., sygn. akt VI GUp 121/19, które uprawomocniło się z dniem 21 stycznia 2023 r. Postępowanie to zostało wszczęte postanowieniem z dnia 24 lipca 2019 r. w sprawie VI GU 406/19, na mocy którego Sąd ogłosił moją upadłość, tj. upadłość dłużnika J.N. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J.N. E..

W odpowiedzi na skargę Prezes wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Na wstępie należy zauważyć, że rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Natomiast zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z przepisów p.p.s.a. wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Istota zaistniałego między stronami sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia czy po prawomocnym zakończeniu postępowania upadłościowego możliwe jest prowadzenie egzekucji administracyjnej obejmującej wierzytelności, które były objęte postępowaniem upadłościowym tzn. były wciągnięte na listę wierzytelności zatwierdzoną przez sędziego komisarza, ale nie zostały w całości zapłacone.

W ocenie Sądu słusznie organ powołując się na art. 264 ust. 1 u.p.u.n. uznał, że w takim przypadku możliwe jest prowadzenie egzekucji administracyjnej.

Zgodnie z powołanym art. 264 ust. 1 u.p.u.n., po zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego wyciąg z zatwierdzonej przez sędziego-komisarza listy wierzytelności, zawierający oznaczenie wierzytelności oraz sumy otrzymanej na jej poczet przez wierzyciela, jest tytułem egzekucyjnym wobec upadłego.

Zatem prawomocne zakończenie postępowania upadłościowego nie stoi na przeszkodzie prowadzeniu postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania należności, które nie zostały zaspokojone w postępowaniu upadłościowym (zob. wyrok z dnia 15 listopada 2006 r., I SA /Bd 488/06, także wyrok z dnia 22 lutego 2013 r., III SA/Wa 2213/12 oraz wyrok z dnia 10 kwietnia 2013 r., I SA/Op 489/12).

Podkreślenia wymaga, że z dniem ukończenia postępowania upadłościowego upadły odzyskuje swobodę w rozporządzeniu swoim majątkiem. Powyższy wniosek wynika z wykładni art. 364 ust. 1 u.p.u.n., zgodnie z którym z dniem uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania upadłościowego upadły odzyskuje prawo zarządzania swoim majątkiem i rozporządzania jego składnikami. Oznacza to, iż niezaspokojone w tym postępowaniu wierzytelności mogą być dochodzone z całego majątku dłużnika.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2008 r., II FSK 556/07, że zakończenie postępowania upadłościowego nie powoduje wygaśnięcia obowiązku zapłaty. Przyjęcie odmiennego poglądu skutkowałoby tym, że od dłużnika, który po zakończeniu postępowania upadłościowego uzyskał lub uzyskuje środki na pokrycie zobowiązań, wierzyciel nie mógłby dochodzić wykonania zobowiązania, mimo iż jest ono nadal wymagalne i nieprzedawnione. W ocenie NSA możliwe jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych po zakończeniu procedury upadłościowej, co do należności nie objętych postępowaniem upadłościowym albo też objętych tym postępowaniem, ale niezaspokojonych, bądź zaspokojonych jedynie w części. Jak wskazano w powołanym wyroku "możliwość prowadzenia postępowania w takim stanie faktycznym potwierdza art.170 prawa upadłościowego stanowiący, że po ukończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego wyciąg z ustalonej listy wierzytelności, zawierający oznaczenie wierzytelności oraz sumy na jej poczet przez wierzyciela otrzymanej, jest tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu. Takie uregulowanie zawiera także art. 264 ust. 1 u.p.u.n.". NSA zaaprobował możliwość prowadzenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego po zakończeniu postępowania upadłościowego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych już po zakończeniu procedury upadłościowej co do należności niezaspokojonych w tym postępowaniu. Takie stanowisko również zajmuje Sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Zatem nie jest zasadny zarzut, iż w przedmiotowej sprawie nie jest dopuszczalna egzekucja administracyjna (zob. także wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2007 r. I ACa 1152/07, LEX 333667).

Na marginesie należy wyjaśnić, że wbrew zarzutowi podniesionemu w skardze postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: nr [...] zostało umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w związku z art. 146 § 1 u.p.u.n., stąd uwzględniony został zarzut w sprawie egzekucji prowadzonej na postawie tych tytułów, gdyż nie zostały one wystawione po zakończeniu postępowania upadłościowego.

Uznając, że zaskarżone postanowienie w przedstawionych warunkach faktycznych i prawnych nie naruszało prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wobec braku podstaw do usunięcia zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, na mocy art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.