Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 2470/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.  116 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 1869/19 w sprawie ze skargi T. H. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2019 r., nr BON.III.5220.277.7.2018.ML w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 1869/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi T. H. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca

2019 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności prezesa zarządu za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części orzekającej o odpowiedzialności skarżącego za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za marzec 2014 r.,

a w pozostałym zakresie oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że Minister prawidłowo ocenił spełnienie przesłanek warunkujących orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON za okres od stycznia do lutego 2014 r., i w tym zakresie nie doszło do naruszenia art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia

1997 r. Ordynacja podatkowa, dalej jako: "O.p." Sąd ten stanął natomiast na stanowisku, że organ nieprawidłowo orzekł o odpowiedzialności skarżącego za marzec 2014 r. Wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie CBOSA).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnik skarżącego, który zaskarżył go w części (punkt 2 wyroku). Na postawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej jako: "p.p.s.a." zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2014 r.,

w zakresie w jakim Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku wadliwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oddalił w części skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2019 r., znak pisma: BON.III.5220.277.7.2018.ML i utrzymał w mocy decyzję w części orzekającej o odpowiedzialności skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres styczeń 2014 r. - luty

2014 r. (pkt 2. sentencji wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 1869/19), pomimo że została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. Sąd nie dostrzegł istotnego dla wyniku sprawy naruszenia przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2014 r., co doprowadziło Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do bezpodstawnego oddalenia skargi, w zakresie w jakim Sąd utrzymał w mocy decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z BON.III.5220.277.7.2018.ML w części orzekającej o odpowiedzialności skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres styczeń 2014 r. - luty 2014 r. (pkt 2. sentencji wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 lutego 2020r., sygn. akt III SA/Wa 1869/19), podczas gdy dwutygodniowy termin do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości należało liczyć od dnia 29 lutego 2014 r., tj. od dnia następnego po dniu, w którym zarząd zapoznał się z bilansem spółki za rok 2013, co pozwoliło na kompleksową i pełną ocenę stanu finansowego Spółki,

2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit a O.p., w zakresie w jakim Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku wadliwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oddalił w części skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2019 r., znak pisma: BON.III.5220.277.7.2018.ML i utrzymał w mocy decyzję w części orzekającej

o odpowiedzialności skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres styczeń 2014 r. — luty 2014 r. (pkt 2. sentencji wyroku w Warszawie dnia 20 lutego 2020r., sygn. akt III SA/Wa 1869/19), pomimo że została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. Sąd nie dostrzegł istotnego dla wyniku sprawy naruszenia przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 116 § 1 pkt 1 lit a O.p., co doprowadziło Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do bezpodstawnego oddalenia skargi, w zakresie w jakim Sąd utrzymał w mocy decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2019 r., znak pisma: BON.III.5220.277.7.2018.ML w części orzekającej o odpowiedzialności skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres styczeń 2014 r. - luty 2014 r. (pkt 2. sentencji wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 1869/19), podczas gdy wystąpiła przesłanka wyłączająca odpowiedzialność skarżącego - a mianowicie: skarżący we właściwym czasie zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości,

3. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 122 w zw. z art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 188 O.p., w zakresie w jakim Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

w wyniku wadliwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oddalił

w części skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia

25 czerwca 2019 r., znak pisma: BON.III.5220.277.7.2018.ML - i utrzymał w mocy decyzję w części orzekającej o odpowiedzialności skarżącego za zaległości Spółki

z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres styczeń 2014 r. - luty 2014 r. (pkt 2. sentencji wyroku WSA w Warszawie dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 1869/19), pomimo że została ona wydana

z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. Sąd nie dostrzegł istotnego dla wyniku sprawy naruszenia przez Ministra Rodziny, Pracy

i Polityki Społecznej przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 122 w zw. z art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 188 O.p., co doprowadziło Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do bezpodstawnego oddalenia skargi, w zakresie w jakim Sąd utrzymał w mocy decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2019 r., znak pisma: BON.III.5220.277.7.2018.ML w części orzekającej o odpowiedzialności skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres styczeń 2014 r. - luty 2014 r. (pkt 2. sentencji wyroku WSA w Warszawie dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 1869/19), podczas gdy doszło do rażącego naruszenia zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu podatkowym, wskutek braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie oraz nieuwzględnienia żądań strony dotyczących przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów (przedmiotem dowodów zawnioskowanych przez stronę są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, niestwierdzone wystarczająco innym dowodem),

4. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 191 O.p. w zakresie w jakim Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku wadliwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oddalił w części skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy

i Polityki Społecznej z dnia 25 2019 r., znak pisma: BON.III.5220.277.7.2018.ML utrzymał w mocy decyzję w części orzekającej o odpowiedzialności skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres styczeń 2014 r. - luty 2014 r. (pkt 2. sentencji wyroku WSA w Warszawie dnia 20 lutego 2020k, sygn. akt III SA/Wa 1869/19), pomimo że została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. Sąd nie dostrzegł istotnego dla wyniku sprawy naruszenia przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 191 O.p., co doprowadziło Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do bezpodstawnego oddalenia skargi, w zakresie w jakim Sąd utrzymał w mocy decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2019 r., znak pisma: BON.III.5220.277.7.2018.ML w części orzekającej o odpowiedzialności skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres styczeń 2014 r. - luty 2014 r. (pkt 2. sentencji wyroku WSA w Warszawie dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 1869/19), podczas gdy doszło do rażącego naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, manifestującego się w szczególności dowolną, bezzasadną i wadliwą oceną zawnioskowanych przez Stronę dowodów, jako bezcelowych i niemających wpływu na prowadzone postępowanie (przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, niestwierdzone wystarczająco innym dowodem);

5. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 188 w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p., w zakresie w jakim Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku wadliwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oddalił w części skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2019 r., znak pisma: BON.III.5220.277.7.2018.ML i utrzymał w mocy decyzję w części orzekającej o odpowiedzialności skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres styczeń 2014 r. - luty

2014 r. (pkt 2. sentencji wyroku WSA. w Warszawie z dnia 20 lutego 2020r, sygn. akt III SA/Wa 1869/19) pomimo, że została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. Sąd nie dostrzegł istotnego dla wyniku sprawy naruszenia przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 188 w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p., co doprowadziło Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do bezpodstawnego oddalenia skargi, w zakresie w jakim Sąd utrzymał w mocy decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2019 r., znak pisma: BON.III.5220.277.7.2018.ML w części orzekającej o odpowiedzialności skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres styczeń2014 r. - luty 2014 r. (pkt 2.sentenji wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 lutego 2020r., sygn. akt III SA/Wa 1869/19), podczas gdy doszło do pozbawienia skarżącego możliwości wykazania negatywnych przesłanek odpowiedzialności za zaległości spółki (wydanie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej wymaga wykazania zarówno przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, jak również wykazania, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność);

6. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2014 r., przez jego niezastosowanie, co doprowadziło Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do bezpodstawnego oddalenia skargi, w zakresie w jakim Sąd utrzymał w mocy decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2019r., znak pisma: BON.III.5220.277.7.2018.ML w części orzekającej o odpowiedzialności skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres styczeń 2014 r. - luty 2014 r. (pkt 2. sentencji wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 lutego 2020r., sygn. akt III SA/Wa 18691/19). WSA

w Warszawie, ustalając czas właściwy na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jako listopad 2013 r., pominął kluczowy dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2014 r., tj. nie ustalił jakie (i w jakiej wysokości) zaległości w tym czasie (październik 2013 r. - listopad 2014 r.) posiadała Spółka w stosunku do wierzycieli (w tym zakresie WSA w Warszawie oparł się jedynie na danych pochodzących z wniosku o ogłoszenie upadłości, tj. z marca 2014 r.) - złożenie wniosku o upadłość już w listopadzie 2013 r. skutkowałoby oddaleniem wniosku.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części, tj. co do pkt 2, w zakresie w jakim Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części orzekającej o odpowiedzialności skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres styczeń 2014 r. - luty 2014 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, jak i również o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Włączono do akt wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Jak wskazał skarżący celem wykazania zgłoszenia wniosku o upadłość w terminie ustawowym, wadliwości oceny przesłanek upadłości przez organ, konieczności posiadania wiadomości specjalnych dla oceny przesłanek upadłości przedsiębiorstwa, którym zarządzał, braku możliwości podjęcia przez zarząd decyzji o upadłości przed zapoznaniem się z sytuacją finansowa i majątkową spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, t.j. ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego została oddalona.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429), w brzmieniu obowiązującym od 15 kwietnia 2023 r., z uwagi na brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy stacjonarnej, a także na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Obszerne sformułowanie podstaw kasacyjnych wymaga uporządkowania i dostrzeżenia, że skarżący nie kwestionuje wykładni wymienionych przez siebie jako naruszone przepisów prawa materialnego, zatem ocenę ich przekroczenia przez błędne zastosowanie art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p. oraz art. 21 Prawa upadłościowego NSA rozpoczął od kontroli zasadności zarzutów odwołujących się do naruszenia przepisów postępowania dowodowego, gdyż dopiero skuteczne zakwestionowanie przyjętych w sprawie okoliczności faktycznych może doprowadzić do uznania, że stanowisko Sądu jest błędne co do ich konsekwencji. W tym miejscu należy wyjaśnić, że zarzut naruszenia art. 12 ust. 1 ust. 1 Prawa upadłościowego nie został uzasadniony tak, by obecnie Sąd mógł się do niego odnieść. Przypomnieć trzeba, że zarówno z art. 183 § 1, jak i z art. 174 oraz art. 176 p.p.s.a. wynika, że do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten Sąd rozważone czy ocenione. Nie jest zrozumiałym na czym miałoby polegać naruszenie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 11112, t.j. ze zm.) - dalej: "pr. up.", zgodnie z którym Sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań nie przekracza trzech miesięcy, a suma niewykonanych zobowiązań nie przekracza 10% wartości bilansowej przedsiębiorstwa dłużnika. Przepis ten został skierowany do Sądu rozpoznającego wniosek o upadłość, a skarżący nie rozwija tej kwestii w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Natomiast stosownie do art. 116 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia

1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, t.j. ze zm.) - dalej jako: "O.p." za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe). Zgodnie z art. 21 ust. 1 pr. up. dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Mając na względzie tę treść przepisu prawa przede wszystkim należy zauważyć, że skarżący nie zakwestionował prawidłowości odwołania się WSA do pojęcia niewypłacalności spółki na podstawie art. 11 pr. up. i uznania, że chodzi również o stan, gdy nie wykonuje ona wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1 pr. up.).

Przyjmując więc, że jest to miarodajne już na początek należy uznać, że oczekiwania związane z badaniem stanu majątkowego podatnika są bezpodstawne, gdyż w przypadku niewykonywania zobowiązań, zbędnym staje się badanie majątku, co słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji opierając się na niezakwestionowanej interpretacji art. 11 ust. 1 pr. up. To prowadzi do uznania za niezasadny wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Przede wszystkim odnosząc się do wniosku skarżącego kasacyjnie o dopuszczenie dowodu w postaci opinii biegłego co do zgłoszenia wniosku o upadłość w terminie ustawowym Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że po pierwsze dokument ten został sporządzony już po wydaniu wyroku przez Sąd I instancji. Co więcej dla określenia, czy istnieją podstawy ogłoszenia upadłości istotne znaczenie miało wyłącznie to, czy dłużnik nie wykonywał wymagalnych zobowiązań. Ustawodawca nie powiązał tu stanu niewypłacalności ze stanem majątku dłużnika, lecz z konkretnym zaniechaniem, zaprzestaniem płacenia długów. Po drugie postępowanie dowodowe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, dokonującym kontroli orzeczeń sądów wojewódzkich, w zasadzie nie jest dopuszczalne, gdyż orzeczenia sądów administracyjnych zapadają na podstawie akt sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy administracyjnej. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzają bowiem organy administracji. Wskazany w art. 106 § 3 p.p.s.a. wyjątek dotyczy jedynie możliwości uzupełniającego dowodu z dokumentu niezbędnego dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i to pod warunkiem, że nie przedłuży nadmiernie postępowania w sprawie. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku zawartego w piśmie dołączonym w postępowaniu uznając, że dowód z opinii, o którego przeprowadzenie wnosił skarżący kasacyjnie, nie był niezbędny do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Istotnym zatem staje się to, czy prawidłowo WSA przyjął, że stan ten istniał w listopadzie 2013 r. Pojęcie czasu właściwego na złożenie wniosku o upadłość, o którym mowa w przywołanym przez autora skargi kasacyjnej art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p. uzależniono od czasu złożenia wniosku, a nie daty powzięcia wiadomości o zadłużeniu podatnika (np. zapoznaniu się z bilansem spółki), za zaległości którego orzeczono o odpowiedzialności. Zatem według tego należy przeanalizować zarzuty co do prawa procesowego w zakresie zebrania i oceny materiału dowodowego. NSA stwierdził, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej kontroli zastosowania przez organy podatkowe art. 191 O.p. Organy podatkowe zobowiązane są do ustalenia wszystkich faktów i okoliczności, które są niezbędne dla załatwienia sprawy (art. 122 O.p.). Powinny zebrać wszystkie dostępne dowody i rozpatrzeć je w sposób wyczerpujący, niezależnie od tego, czy potwierdzają one tezy organu czy twierdzenia podatnika (art. 187 § 1 w zw. z art.121 § 1 O.p.). Skarżący kwestionując prawidłowość przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji istnienia niewykonanych zobowiązań w październiku 2013 r. nie wskazuje na żadne dokumenty (np. księgowe), które świadczyłyby o słuszności stanowiska przeciwnego. Pomija, że ten przyjęty fakt popiera oświadczenie, jakie zostało złożone we wniosku o upadłość spółki, na który to wniosek sam powołuje się w sprawie. Co więcej fakt ten uznaje Sąd rozpoznający wniosek o upadłość. Zatem na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego trudno dopatrzeć się dokonania oceny wbrew zasadzie swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.).

Za niezasadny należało uznać zarzuty naruszenia art. 187 § 1 O.p. Zasada zupełności materiału dowodowego zawarta w tym przepisie nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia, czy wówczas, gdy ocena zebranego materiału dowodowego prowadziłaby do nieodmiennej konstatacji, iż nie należy oczekiwać zmiany ustalonego stanu faktycznego z innych dowodów poza ujawnionymi. Samo zgłoszenie wniosków dowodowych nie powoduje automatycznie konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia. Nakaz taki nie wynika z brzmienia art. 188 O.p. Organy podatkowe nie mają obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody (por. wyrok NSA z 14 stycznia 2016 r., II FSK 3063/13).

Nie można zapominać, że w niniejszej sprawie, konstrukcja mającej zastosowanie normy materialnoprawnej, część obowiązków dowodowych przeniosła na stronę postępowania, która powinna wykazać zaistnienie przesłanek egzoneracyjnych uwalniających ją od odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Uwolnienie to może nastąpić w przypadku wystąpienia okoliczności istotnych. Ostatecznie nie podważono, że z wniosku spółki o jej upadłość wynika, że posiadała ona znaczące zaległości wobec ZUS i innych wierzycieli, wobec których przestała regulowania wymagalnych zobowiązań. Oznacza to niezasadność zarzutów skargi kasacyjnej, łącznie z zarzutem naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., który jest przepisem tzw. wynikowym, a oddalenie skargi Sąd pierwszej instancji oparł o prawidłowo dokonaną kontrolę sądowadministracyjną.

Mając na względzie powyższe oraz art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

Mirella Łent Bogusław Dauter Sławomir Presnarowicz