Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 508/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 11, art. 77  par. 1, art. 80, art. 81a  par. 1 i  par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1 pkt 9, art. 51 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 153, art. 188, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Robert Sawuła, Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.), Sędzia WSA (del.) Mirosław Gdesz, Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Jankowski, po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 413/20 w sprawie ze skargi Z. Ł. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 23 grudnia 2019 r. nr 790/2019 znak: WOB.7721.364.2017.MO.431 w przedmiocie nakazania wykonania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od Z. Ł. na rzecz J. P. kwotę 627 (sześćset dwadzieścia siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 413/20, po rozpoznaniu skargi Z. Ł. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 23 grudnia 2019 r., nr 790/2019, w przedmiocie nakazania wykonania robót budowlanych: 1) uchylił zaskarżoną decyzję; 2) zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 997 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] (PINB) decyzją z dnia 4 lipca 2016 r., nr 161/2016, na podstawie art. 51 ust.1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290, zwana dalej: "Pr.bud."), nakazał M. Ł. i Z. Ł. zamurować cegłą pełną ceramiczną otwór okienny w poziomie parteru o wym. 109 x 160 cm oraz otwór okienny w poziomie I piętra budynku mieszkalno-usługowego położonego na działce nr [...] w obr. [...] przy ul. [...] [...] w [...], które to otwory znajdują się w ścianie budynku zlokalizowanej w granicy z sąsiednią działką nr [...].

Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie (WINB) decyzją z dnia 12 września 2016 r., nr 761/2016, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), uchylił ww. decyzję w całości i orzekł o braku podstaw do wydania nakazu zamurowania cegłą pełną ceramiczną otworów okiennych na poziomie parteru i w poziomie I piętra budynku mieszkalno-usługowego położonego na działce nr [...] w obr. [...] przy ul. [...] w [...], w ścianie granicznej z działką nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 24 lutego 2017 r., sygn. II SA/Kr 1404/16, uchylił decyzję WINB z dnia 12 września 2016 r.

WINB, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, powołaną na wstępie decyzją z dnia 23 grudnia 2019 r., utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia 4 lipca 2016 r., uznając, że wydane rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Wykonane roboty budowlane stanowią przebudowę budynku mieszkalno-usługowego na działce nr [...] w obr. [...] w [...] - w rozumieniu art. 3 pkt 7a Pr.bud. W wyniku wybicia dwóch otworów okiennych w ścianie granicznej budynku nastąpiła zmiana parametrów użytkowych i technicznych budynku, ponieważ nastąpiła zmiana parametrów ściany oddzielenia przeciwpożarowego, jak również nastąpiła zmiana parametrów użytkowych istniejących lokali w budynku, w których pomieszczenia uzyskały bezpośredni dostęp do światła słonecznego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy Prawo budowlane, na zasadach ogólnych, wykonanie robót budowlanych, polegających na wybiciu otworów okiennych w ścianie oddzielenia pożarowego, wymagało uzyskania przez inwestora decyzji pozwolenia na budowę. Skutkiem braku takiej decyzji jest konieczność przeprowadzenia przez organy nadzoru budowlanego postępowania w oparciu o przepisy art. 50-51 Pr.bud., tzw. postępowania naprawczego. W ocenie WINB organ I instancji prawidłowo zastosował te przepisy do ustalonego stanu faktycznego w sprawie. PINB ustalił, że przedmiotowe otwory okienne wykonano w latach 1945-47 (przed 1945 r. do budynku przy ul. [...] przylegał budynek przy ul. [...], z kolei zgodnie z oświadczeniem S. C. oraz zgodnie z zeznaniem J. J. i I. P. okna w 1948 r. już istniały). W ocenie organu odwoławczego, powyższe ustalenie jest prawidłowe i wynika zarówno z zeznań świadków, którzy wskazują, że w 1948 r. otwory okienne w ścianie granicznej budynku na działce nr [...] w obr. [...] w [...] istniały, jak i z faktu, że do 1945 r. do ww. ściany granicznej przylegał bezpośrednio budynek posadowiony na działce sąsiedniej - aktualnie dz. nr [...] w obr. [...] w [...]. Ponadto ze zgromadzonych akt sprawy wynika, że właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wydawał pozwolenia na wykonanie dwóch otworów okiennych. WINB podniósł, że prawidłowo PINB ustalił, że w dacie wykonania robót budowlanych, polegających na wybiciu dwóch otworów okiennych, obowiązywały przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. z 1939 r. nr 34, poz. 216), zgodnie z którymi dla uzyskania pozwolenia na wykonanie wymienionych robót konieczne jest "przedstawienie przez budującego właściwej władzy projektu (planu) do zatwierdzenia: (...) na przebudowę (...) istniejących budynków, przy których zostają zmieniane, dodawane lub usuwane części nośne lub konstrukcyjne tych budynków bądź części wpływające na bezpieczeństwo budynków od ognia (...) (por. art. 333 pkt b rozporządzenia z 16 lutego 1928 r.)". A inwestor dla wykonanych w latach 1945-1947 robót budowlanych, takiego pozwolenia nie uzyskał. Ponadto, organ I instancji prawidłowo ustalił, że sąsiednia działka (tj. działka nr [...] w obr. [...] w [...]), stanowi działkę budowlaną, ponieważ zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "[...]" znajduje się częściowo w terenie przeznaczonym pod zabudowę usługową i mieszkaniową (B 17 U/M), a częściowo w terenie usług publicznych - kultura (B 16 UPk). W takim przypadku, zgodnie z obowiązującymi przepisami § 232 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r. poz. 1422), "w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego dopuszcza się wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany" w związku z § 12 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r., zgodnie z którym, "jeżeli z przepisów par.13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż 1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy 2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy - ściana budynku posadowiona w granicy działki nie może posiadać otworów okiennych". W związku z powyższym, z uwagi na okoliczność, iż samowolnie wykonane roboty budowlane w postaci wybicia dwóch otworów okiennych, nie spełniają wymogów wynikających z przepisów techniczno-budowlanych, w szczególności w zakresie bezpieczeństwa pożarowego budynku, prawidłowo PINB skarżoną decyzją z dnia 4 lipca 2016 r. nakazał ich zamurowanie, celem doprowadzenia samowolnie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

W ocenie organu odwoławczego nie doszło też do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. PINB precyzyjnie także wskazał, dlaczego odmówił przeprowadzenia niektórych środków dowodowych wskazanych przez stronę postępowania i dlaczego innym dowodom odmówił waloru dowodowego. WINB, dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego przy uwzględnieniu specyficznych okoliczności niniejszej sprawy, w tym rzutów parteru i piętra przedmiotowego budynku pochodzących najprawdopodobniej z okresu okupacji lub wcześniejszych (z uwagi na niemieckojęzyczne opisy), dokumentów z lat 1945-59, map i operatów geodezyjnych oraz filmu przekazanego na nośniku CD, stwierdził, że przedmiotowe okna musiały zostać wykonane po II wojnie światowej, przed 1948 r. Potwierdza ten fakt również pismo organu ochrony zabytków z dnia 7 czerwca 2016 r. Ponadto, organ II instancji wskazał, że analiza zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów prowadzi do wniosku, że właściciel nieruchomości był zobligowany do przeprowadzenia naprawy gruntownej budynku, na podstawie ustaleń komisyjnych rzeczoznawcy budowlanego i przedstawiciela Urzędu Kwaterunkowego, bez odrębnego projektu budowlanego. W tym czasie zatem mogła nastąpić korekta rozkładu lokali mieszkalnych przewidzianych m.in. pod kwaterunek, z wybiciem spornych okien. Pomieszczenia pośrednie na parterze i piętrze, w trakcie zewnętrznym przylegającym do klatki schodowej, posiadały bowiem wcześniej jedynie okno pośrednie na klatkę schodową, doświetloną oknem z podwórza, a zatem były praktycznie bez światła dziennego. Niemniej brak jest bezpośrednich dowodów (decyzji) potwierdzających legalność wykonanych okien.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Z. Ł., zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 153 p.p.s.a., polegające na całkowitym zignorowaniu oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1404/16 i na uchyleniu się od obowiązku ponownego rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego oraz dokonania jego całościowej oceny celem ustalenia, czy otwory okienne powstały nielegalnie;

2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 15 k.p.a. w zw. art. 140 k.p.a., polegające na uchybieniu zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, przejawiającym się w całkowitym uchyleniu się przez organ odwoławczy od rozważenia wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu;

3) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 32 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 79 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. i art. 136 § 1 k.p.a., polegające na całkowicie bezkrytycznym zaaprobowaniu oraz na bezrefleksyjnym powieleniu przez organ odwoławczy uchybień popełnionych uprzednio przez organ pierwszej instancji, a to:

- zaaprobowaniu pominięcia przez organ pierwszej instancji przy ustalaniu stanu faktycznego następujących dokumentów: a) pisma A. S. z dnia 8 lipca 1947 r., b) pisma Prezydenta Miasta [...] "w dniu 8 lipca 1947" r., c) protokołu z dnia 12 lipca 1947 r., d) decyzji (nakazu) Zarządu Miejskiego w [...] z dnia 17 sierpnia 1947 r., znak: nr IV.4d - 123/47, e) pisma Zarządu Miejskiego w [...] z dnia 13 kwietnia 1948 r., nr IV.4d-127/47, f) decyzji (nakazu) Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] Miejskiego Zarządu Architektoniczno-Budowlanego w [...] numer A.B.III-4/120/57 z dnia 25 listopada 1957 r., g) decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] Wydziału Architektury i Budownictwa numer A.B.IV - 2/8/59 z dnia 30 października 1959 r., h) pisma Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia 21 listopada 1959 r., znak: GK/GM.IV-5081/59, jak również na nieprzeprowadzeniu tego dowodu w postępowaniu odwoławczym,

- zaaprobowaniu przesłuchania przez organ pierwszej instancji w dniu 21 kwietnia 2016 r. świadka J. J. pod nieobecność pełnomocnika skarżącej, pomimo braku jego należytego zawiadomienia o terminie tej czynności oraz odmowy żądaniu skarżącej ponownego przesłuchania tego świadka z udziałem pełnomocnika, jak również na nieprzeprowadzeniu tego dowodu w postępowaniu odwoławczym,

- zaaprobowaniu odmowy żądaniu skarżącej wystąpienia do J. G. oraz do Zrzeszenia Właścicieli Nieruchomości w [...] w celu pozyskania dokumentów na okoliczność realizacji robót budowlanych polegających na wybiciu otworów okiennych w ścianie budynku usługowo-mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...], przy ulicy [...] - [...] w [...], jak również na nieprzeprowadzeniu tego dowodu w postępowaniu odwoławczym,

- zaaprobowaniu odmowy żądaniu skarżącej przetłumaczenia na język polski wszystkich znajdujących się w aktach sprawy dokumentów sporządzonych w języki niemieckim, jak również na nieprzeprowadzeniu tego dowodu w postępowaniu odwoławczym,

- zaaprobowaniu odmowy żądaniu skarżącej przeprowadzenia dowodu z nagrania budynku usługowo-mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...], przy ulicy [...] w [...], na okoliczność istnienia okien w dacie wykonania nagrania oraz dowodu z opinii biegłego historyka na okoliczność daty nagrania filmu, a wszystko na okoliczność wybicia okien jeszcze przed nabyciem nieruchomości przez poprzednika prawnego skarżącej,

- zaaprobowaniu zaniechania wystąpienia do Archiwum Narodowego w Krakowie Oddziału w [...] o nadesłanie dokumentacji dotyczącej przymusowego kwaterowania lokatorów w budynku usługowo-mieszkalnym zlokalizowanym na działce nr [...], obręb [...], przy ulicy [...] w [...] oraz wybicia otworów okiennych w ścianie tego budynku, jak również na nieprzeprowadzeniu tego dowodu w postępowaniu odwoławczym,

- zaaprobowaniu zaniechania przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego do spraw budownictwa, na okoliczność daty wybicia otworów okiennych w ścianie budynku usługowo-mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...], przy ulicy [...] w [...], jak również na nieprzeprowadzeniu tego dowodu w postępowaniu odwoławczym,

- zaaprobowaniu zaniechania wystąpienia do Starostwa Powiatowego w [...] Wydziału Geodezji i Budownictwa o udzielenie informacji, czy granica pomiędzy działką nr [...], a działką nr [...] uległa zmianom bądź powstała w wyniku podziału, jak również na nieprzeprowadzeniu tego dowodu w postępowaniu odwoławczym,

4) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 15 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., polegające na całkowicie bezkrytycznym zaaprobowaniu oraz na bezrefleksyjnym powieleniu przez organ odwoławczy uchybień popełnionych uprzednio przez organ pierwszej instancji, a to niewyjaśnieniu stanu faktycznego oraz braku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz ustaleniu na podstawie takiego niepełnego materiału dowodowego, że istotne w sprawie okoliczności zostały udowodnione, a w konsekwencji błędnym przyjęciu, że:

- wykonanie otworów okiennych w ścianie budynku usługowo-mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...], przy ulicy [...] w [...] nastąpiło bez uzyskania stosownego pozwolenia, a w każdym razie nielegalnie,

- przedmiotowe otwory okienne zostały wybite w latach 1945 - 1947,

- przedmiotowe otwory okienne znajdują się w granicy działek nr [...] i nr [...], a ściślej, znajdowały się w granicach istniejących w dacie ich powstania parcel gruntowych,

5) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 11 k.p.a., art. 15 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., polegające na zaaprobowaniu oraz na bezrefleksyjnym powieleniu przez organ odwoławczy uchybień popełnionych uprzednio przez organ pierwszej instancji, a to niewyjaśnieniu skarżącej przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy;

6) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., polegające na wadliwym sporządzeniu uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, poprzez niewskazanie dowodów, na których oparł się organ odwoławczy oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

7) naruszenie prawa materialnego, a to art. 196, art. 332, art. 333 i art. 334 rozporządzenia z 1928 r., poprzez ich zastosowanie w sytuacji, gdy nie zostało jednoznacznie ustalone, czy wybicie otworów okiennych w ścianie budynku usługowo-mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...], przy ulicy [...] w [...] nastąpiło w czasie obowiązywania tego aktu prawnego, jak również, czy wybicie tych otworów stanowiło naruszenie powyższych przepisów;

8) naruszenie prawa materialnego, a to art. 196 rozporządzenia z 1928 r., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten znajduje zastosowanie także w odniesieniu do działek należących do tego samego właściciela;

9) naruszenie prawa materialnego, a to art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Pr.bud., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, w której nie zostało wykazane, że sporne otwory zostały wykonane nielegalnie;

10) naruszenie prawa materialnego, a to § 232 ust. 6 i § 12 ust. 1 rozporządzenia z 2022 r., poprzez:

- ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że ten akt prawny znajduje zastosowanie do robót budowlanych wykonanych przed jego wejściem w życie,

- niewłaściwe zastosowanie § 57 ust. 1 i 2, polegające na zaniechaniu rozważenia, czy po zamurowaniu spornych otworów okiennych pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi będą miały zapewnione oświetlenie dzienne, dostosowane do ich przeznaczenia, kształtu i wielkości, z uwzględnieniem warunków określonych w § 13 oraz w ogólnych przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy, jak również, czy stosunek powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi będzie wynosić co najmniej 1:8,

- niewłaściwe zastosowanie § 232 ust. 1, polegające na zaniechaniu rozważenia możliwości wypełnienia spornych otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie.

Skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentów: postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt I Ns [...] oraz postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt [...], na okoliczność prawomocnego stwierdzenia przez Sąd Rejonowy w [...] nabycia przez Z. Ł. i M. Ł. przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 2009 r. służebności gruntowej polegającej na prawie przechodu i przejazdu po działce ewidencyjnej numer [...] oraz z pisma J. J. z dnia 20 lutego 2020 r., na okoliczność sprzeczności nakazu zamurowania okien z zasadami humanitaryzmu.

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uwzględniając skargę, wskazał, że zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu z uwagi na naruszenie przepisów postępowania. W szczególności nie wykonano wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA z dnia 24 lutego 2017 r., sygn. II SA/Kr 1404/16. Sąd nakazał "Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy okoliczność, którą organ odwoławczy dokona również prawidłowej oceny dowodów z dokumentów z okresu 1947-1959 związanych z obowiązkiem odbudowy przedmiotowego budynku oraz zeznań świadków". Tymczasem w zaskarżonej decyzji WINB wskazania tego nie wykonał, stwierdzając jedynie "(...) analiza zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów prowadzi do wniosku, że właściciel nieruchomości był zobligowany do przeprowadzenia naprawy gruntownej budynku, na podstawie ustaleń komisyjnych rzeczoznawcy budowlanego i przedstawiciela Urzędu Kwaterunkowego, bez odrębnego projektu budowlanego. W tym czasie zatem mogła nastąpić korekta rozkładu lokali mieszkalnych przewidzianych m.in. pod kwaterunek, z wybiciem spornych okien. Pomieszczenia pośrednie na parterze i piętrze, w trakcie zewnętrznym przylegającym do klatki schodowej, posiadały bowiem wcześniej jedynie okno pośrednie na klatkę schodową, doświetloną oknem z podwórza, a zatem były praktycznie bez światła dziennego. Niemniej brak bezpośrednich dowodów (decyzji), potwierdzających legalność wykonanych okien". W ocenie Sądu I instancji, o ile ostatniego zdania nie sposób zakwestionować, o tyle samo w sobie stwierdzenie to nie daje podstaw do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji o nakazaniu zamurowania okien. Niezależnie od szczegółowych ustaleń faktycznych trzeba mieć na względzie cały kontekst niniejszej sprawy, a w szczególności fakt, że od wykonania przedmiotowych robót budowlanych minęło ok. 70 lat - zatem nie może budzić wątpliwości, że nie zagrażają bezpieczeństwu budynku i przebywających w nim ludzi. Dodatkowo, jak wskazuje J. J. okna te stanowią jedyne źródło światła dziennego w kuchni. Trzeba też pamiętać, że roboty budowlane były wykonywane zaraz po wojnie i ramach odbudowy ze zniszczeń wojennych, kiedy to nie przywiązywano szczególnej wagi do poprzedzenia robót budowlanych uzyskaniem stosownych dokumentów. Mimo to w aktach sprawy znajduje się szereg dokumentów (o których zresztą wspomina WINB), z których wynika, że generalny remont budynku połączony ze zmianą konfiguracji mieszkań mógł również obejmować wybicie przedmiotowych okien. W szczególności chodzi o następujące, znajdujące się w aktach dokumenty: a) oszacowanie posiadłości Lwh.319 i Lwh.320 przy ul. [...] z 11 marca 1947 r., b) akt notarialny nr Rep 707/47 sprzedaży parceli budowlanej nr [...] (obecnie nr [...]), c) wniosek A. S. z 8 lipca 1947 r. dotyczącego zezwolenia na przeprowadzenie całkowitego remontu kamienicy, d) komisyjne oględziny budynku nr [...] z udziałem rzeczoznawcy budowlanego i przedstawiciela Urzędu Kwaterunkowego (protokół z 12 lipca 1947 r.), e) decyzja z 17 sierpnia 1947 r. Zarządu Miejskiego w [...], f) kosztorys wstępnego na roboty remontowe przy ul. [...], sporządzony w dniu 5 sierpnia 1947 r., uwzględniający szeroki zakres robót budowlanych murarskich i instalacyjnych, w tym przemurowanie ściany pozostałej po zburzeniu budynku sąsiedniego, g) decyzja Zarządu Miejskiego z 13 kwietnia 1948 r., skierowanej do właściciela M. P., wzywającej do wykonania gruntownego remontu, h) decyzja nakazowa Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z 25 listopada 1957 r., nr A.B.I 4/120/57, dotycząca zakotwienia do konstrukcji budynku ściany ogniowej, należącej do wyburzonego w czasie działań wojennych budynku nr [...], i) decyzja z 30 października 1959 r., nakazującej Miejskiemu Przedsiębiorstwu Remontowo-Budowlanemu zatrzymanie robót prowadzonych przy remoncie ściany ul. [...], j) pismo Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z 21 listopada 1959 r. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, prawidłowe są wnioski, iż z dokumentów tych wynika, iż bardzo zły stan techniczny budynku, a zwłaszcza jego ściany północno-zachodniej i nieekonomiczny rozkład pomieszczeń, spowodował konieczność gruntownego remontu po roku 1947. Istotne są tutaj zwłaszcza zapisy protokołu z 12 lipca 1947 r. i dołączonego do niego kosztorysu, gdzie wskazano na konieczność "rozebrania murów ściany sąsiedniej". Również w piśmie z 13 kwietnia 1948 r. adresowanym do M. P. mowa jest o konieczności przystąpienia do remontu ściany szczytowej. Remont ten wykonywany był na podstawie wskazanych dokumentów i nie sposób uznać, że stanowił samowolę budowlaną. Istnieją przy tym wątpliwości, czy wybicie okien nastąpiło w ramach tego legalnego remontu, czy też wcześniej, co oznaczałoby, że roboty te zostały wykonanie samowolnie. Za tą drugą wersją wydarzeń przemawiają zeznania świadka I. P. i J. J., natomiast pierwsza wersja wydaje się być odzwierciedleniem racjonalnego gospodarowania nieruchomością. Nie ulega wątpliwości, że w ramach remontu nastąpiła zmiana konfiguracji poszczególnych pomieszczeń na parterze budynku. W ramach tej zmiany rozmieszczenia mogła zaistnieć konieczność doświetlenia kuchni, co spowodowało wybicie przedmiotowego okna. Wprawdzie w żadnym z wymienionych dokumentów nie ma bezpośredniej informacji na temat istnienia bądź nieistnienia otworów okiennych w ścianie szczytowej i nie da się jednoznacznie ustalić tej daty, jednakże mało prawdopodobne jest by okna zostały wybite przed remontem generalnym, kiedy ściana była w bardzo złym stanie technicznym (tak bardzo, że na czas remontu należało wykwaterować lokatorów) i nadal nie były usunięte pozostałości po ścianie zawalonego budynku sąsiedniego. Odnosząc się do zeznań świadków, Sąd stwierdził, że I. P. zeznawał co do wydarzeń, które miały miejsce niemal 70 lat wcześniej i mimo stanowczego stwierdzenia, że w dacie zakupu nieruchomości (30 czerwca 1947 r.) przedmiotowe okna już istniały - może się mylić co do tej okoliczności. To samo można odnieść do zeznań świadka J. J., która oświadczyła, że mieszka w tej kamienicy od 1947 r., kiedy to miała 8 lat i pamięta, że jak się wprowadziła to okna już istniały. Z uwagi na znaczny upływ czasu do tych zeznań należy podchodzić z dużą ostrożnością. Z kolei świadek S. C. oświadczył, że okna istnieją od 1948 r., co wskazuje raczej na ich wybicie w ramach remontu generalnego prowadzonego na podstawie wymienionych wcześniej dokumentów. Dodatkowo S. C. oświadczył również, iż znał dobrze M. P., który w latach 1948-1954 osobiście odgruzowywał przyległą do jego posesji działkę od strony synagogi i ul. [...] (zniszczenia po działaniach wojennych w roku 1945). Taka kolejność zdarzeń wydaje się racjonalna, skoro nabycie nieruchomości przez M. P. nastąpiło w 1947 r., to w kolejnych latach nowy właściciel wykonywał czynności zmierzające do uporządkowania po zniszczeniach wojennych jego działki i odgruzowania działki sąsiedniej. Jak wynika z wymienionych wcześniej dokumentów, nowy właściciel zobowiązany był również do przeprowadzenia remontu budynku, który był w bardzo złym stanie technicznym. Przy uwzględnieniu tych okoliczności mało prawdopodobne wydaje się, by wybicie otworów okiennych nastąpiło przed uporządkowaniem tej sąsiedniej nieruchomości i by tego rodzaju roboty budowlane wykonywane były w ścianie grożącej zawaleniem. Bardziej racjonalna wydaje się taka wersja wydarzeń, że nastąpiło to dopiero w ramach omawianego wcześniej remontu generalnego, prowadzonego zgodnie z wymienionymi wcześniej dokumentami z roku 1947. Sąd Wojewódzki przypomniał, że zgodnie z art. 81a § 1 k.p.a. jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Przepis ten wszedł w życie po wydaniu wyroku w niniejszej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W wyroku tym zwrócono uwagę - na tle zastosowania art. 5 § 2 k.p.k. – "za niedopuszczalne należy uznać tłumaczenie niewyjaśnionych wątpliwości na rzecz tylko jednej ze stron postępowania tj. współwłaścicielek nieruchomości oznaczonej jako dz. nr [...], jak to uczynił organ odwoławczy, bez rozważenia interesu pozostałych stron postępowania tj. współwłaścicieli działki nr [...]". W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę obecnie, w świetle treści przepisu art. 81a § 1 k.p.a. i po rozważeniu interesów obu stron postępowania należy przyjąć, że istnieją podstawy, by niedające się rozstrzygnąć wątpliwości co do daty powstania przedmiotowych otworów okiennych i w konsekwencji ich legalności rozstrzygnąć ostatecznie na korzyść skarżącej. Jak już wskazano - roboty te wykonano około 70 lat temu i brak po takim okresie dokumentów wskazujących na legalność robót nie może być interpretowany na niekorzyść obecnego właściciela nieruchomości. To właśnie na skarżącą nałożono w decyzji I instancji obowiązek, a zatem to ona jest stroną, o której mowa w cytowanym wyżej art. 81a § 1 k.p.a. Z kolei właściciel działki sąsiedniej (nr [...]) w poprzednio składanej do WSA skardze zwracał uwagę, że ochronie powinien podlegać również jego interes, jako wyrażającego wolę zabudowy tej działki i przywrócenia tym samym centrum [...] jej historycznie i urbanistycznie pożądanej zabudowy. Zwracał uwagę na "uzasadnione dobro publiczne jakim jest ład przestrzenny, ale również pojmowane abstrakcyjnie dobro jakim jest sam budynek nr [...] (...) naturalnym i pożądanym w takiej sytuacji jest więc przywrócenie pierwotnego wyglądu otoczenia budynku nr [...], nie zaś trwałe konserwowanie patologicznej, spowodowanej działaniami wojennymi sytuacji tj. istnienia >dziur w zabudowie< (...) celowym z punktu widzenia zasad współżycia społecznego byłoby rozstrzygnięcie zaistniałego konfliktu interesów poprzez zamurowanie spornych okien". Sąd uznał, że z argumentacją taką nie można się zgodzić. Istniejąca obecnie sytuacja trwa od ok. 70 lat i trudno nazwać ją patologiczną. Przywołał pismo Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie z dnia 7 czerwca 2016 r., z którego wynika, że jego autor nie wnosi uwag konserwatorskich do prowadzonego postępowania, a w szczególności do zamurowania bądź pozostawienia przedmiotowych otworów okiennych. Wskazano przy tym, że pierwotnie do tej ściany dobudowany był budynek, będący elementem historycznej, pierzejowej zabudowy ul. [...]. Ze treści tego pisma nie wynika, że Konserwator widzi potrzebę powrotu do tej historycznej zabudowy, przeciwnie – brak jednoznacznego stanowiska co do zasadności przywrócenia stanu poprzedniego wskazuje, że istniejąca od siedmiu dekad sytuacja wrosła w lokalny krajobraz i stała się trwałą częścią istniejącego ładu przestrzennego.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, zwana dalej: "p.p.s.a."), orzekł jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył J. P., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący kasacyjnie zarzucił:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 81a § 1 i § 2 pkt 1 k.p.a., polegające na bezzasadnym uznaniu, że w niniejszej sprawie istnieją niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego oraz iż wątpliwości te mogą być rozstrzygnięte na korzyść jednej ze stron, podczas gdy stan faktyczny nie budzi wątpliwości, a nadto w niniejszej sprawie uczestniczą strony o spornych interesach;

2) art. 153 p.p.s.a., poprzez pominięcie oceny prawnej i wskazań zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 lutego 2017 r., sygn. akt: II SA/Kr 1404/16, szczególności zaś ustalonego w ww. wyroku:

a) obowiązku stosowania w dalszym postępowaniu przepisów rozporządzenia z 1928 r. do oceny legalności spornych okien,

b) obowiązku legitymowania się przez inwestora uprzednim pozwoleniem władzy, zgodnie z art. 332 i art. 333 w zw. z art. 196 oraz art. 278 rozporządzenia z 1928 r. jako warunku koniecznego dla stwierdzenia legalności spornych okien,

c) obowiązku dokonania odmiennej niż w decyzji WINB nr 761/2016, tym razem poprawnej logicznie, zgodnej z doświadczeniem życiowym uwzględniającej jednoznaczne związki przyczynowo-skutkowe oceny zgromadzonego prawidłowo materiału dowodowego,

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez:

a) pominięcie faktu, że "ściana budynku, w którym wykonano sporne okna znajdują się na działce nr [...], stanowiącej współwłasność A. S., J. P. oraz M. K., którzy nie wyrażają zgody na legalizację spornych okien",

b) przyjęcie wbrew zebranemu materiałowi dowodowemu, iż istnieją uzasadnione wątpliwości czy sporne okna wykonane zostały samowolnie,

II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 5 ust. 1 pkt 9 Pr.bud. w zw. z § 11 ust. 16 pkt 6, pkt 8 i 9 uchwały nr [...] wydanej przez Radę Miasta [...] w dniu 15 września 2015 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...], poprzez:

a) naruszenie uzasadnionych interesów właścicieli działki nr [...], polegające na uniemożliwieniu im zabudowy ww. działki zgodnie z postanowieniami przywołanego wyżej prawa lokalnego,

b) dopuszczeniu możliwości zalegalizowania spornych okien, pomimo braku zgody właścicieli działki nr [...], na której to działce przedmiotowe okna się znajdują,

2) "332 i art. 333 w zw. z art. 196 oraz art. 278 lit. b" rozporządzenia z 1928 r., poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, iż możliwym i dopuszczalnym było legalne wykonanie spornych okien;

3) art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Pr.bud., poprzez bezzasadną odmowę jego zastosowania, wbrew wszechstronnie i wyczerpująco zebranemu i rozpatrzonemu materiałowi dowodowemu

4) "na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa naruszenie prawa materialnego", tj. art. 81 a § 1 i § 2 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, iż przepis ten powinien mieć zastosowanie w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Z. Ł. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.

Skarga kasacyjna jest zasadna.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela zarzuty naruszenia przepisów postępowania z punktów I.1) i II.4) (upozorowany na zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego) środka zaskarżenia oparte na naruszeniu art. 81a § 1 i § 2 pkt 1 k.p.a. Jak słusznie wskazał autor skargi kasacyjnej, norma z art. 81a § 1 k.p.a., nakazująca rozstrzygnąć na korzyść strony niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, nie miała na gruncie rozpoznawanej sprawy zastosowania ze względu na przesłankę wyłączenia z art. 81a § 2 pkt 1 k.p.a. (wynik postępowania ma bezpośredni wpływ na interesy osób trzecich). Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie występują podmioty o sprzecznych interesach, tj. M. Ł. i Z. Ł. (współwłaścicielki nieruchomości nr [...], na które nałożono sporny obowiązek i które oczekują utrzymania status quo swojej nieruchomości) oraz J. P., M. K., A. S. (współwłaściciele działki sąsiedniej nr [...] - występujący z wnioskiem o wydanie "decyzji nakazującej usunięcie samowoli budowlanej" w związku z zamiarem zabudowy nieruchomości). Na marginesie, Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił należycie czy przepis art. 81a § 1 k.p.a. rzeczywiście mógł mieć zastosowanie w sprawie z uwagi na wejście w życie w dniu 1 czerwca 2017 r. i przepisy przejściowe zawarte w art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2017 r. poz. 935).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uprawnione są również zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w zakresie w jakim strona kwestionuje, iż "istnieją uzasadnione wątpliwości, czy sporne okna zostały wykonane samowolnie" oraz art. 153 p.p.s.a., poprzez "nieuzasadnione zarzucenie Małopolskiemu WINB, iż to on nie wykonał wskazań zawartych" w wyroku WSA w Krakowie z dnia 24 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1404/16. W tym miejscu należy zauważyć, że autor skargi kasacyjnej bezpodstawnie łączy naruszenie ww. przepisów postępowania administracyjnego z naruszeniem art. 11 k.p.a., zgodnie z dyspozycją którego, organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Sąd I instancji nie stwierdził jego naruszenia. Strona skarżąca kasacyjnie nie wyjaśniła w sposób należyty, co legło u podstaw jego wyartykułowania. W sprawie niesporne jest, że istniejący budynek na działce nr [...] w [...] w okresie przedwojennym oraz w czasie wojny sytuowany był w granicy z działką nr [...], na której również znajdował się budynek mieszkalny przylegający do budynku na działce nr [...] (zabudowa pierzejowa) oraz że budynek na działce nr [...] nie posiadał otworów okiennych od strony granicy z działką nr [...] i że zostały one wykonane po wyburzeniu budynku na działce nr [...]. Okna te są elementem wtórnym, wskazuje na to ich stylistyka nie komponująca się z wystrojem architektonicznym, nie mają też wartości zabytkowych. Działka nr [...] objęta jest ustaleniami uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 15 września 2015 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...] i przeznaczona w części pod zabudowę usługową i mieszkaniową (symbol B 17 U/M) i w części pod usługi publiczne (symbol B 16 UPk). Na powyższe okoliczności wskazał WSA w Krakowie w wyroku z dnia 24 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1404/16. Sąd ten podniósł także, że zgodnie z obowiązującym wówczas prawem tj. rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (znajdującym zastosowanie) wykonanie przedmiotowych otworów okiennych wymagało uprzedniego uzyskania pozwolenia właściwych organów (art. 332 i art. 333). Zgodnie z art. 332 na wykonanie robót wyszczególnionych w art. 333 i 334, o ile roboty te nie dotyczą budynków państwowych, wymagane jest uzyskanie pozwolenia władzy, przy czym z art. 333 jasno wynika, że wszelkie zmiany konstrukcji budynku z którymi wiąże się zmiana bezpieczeństwa p.poż wymagają pozwolenia na budowę. Taką zmianą wywołuje wybicie okien w ścianie szczytowej budynku. Zgodnie z treścią art. 196 ww. rozporządzenia budynki ogniotrwałe wnoszone bezpośrednio przy granicy sąsiadów, jako też budynki nieogniotrwałe, wznoszone w odległości mniejszej od 4 m od tej granicy, powinny być zaopatrzone od strony granicy w mur ognioochronny bez otworów i próżni, grubości równającej się co najmniej długości jednej cegły, wykonany z cegły palonej lub innego materiału ogniotrwałego (....) Zgodnie zaś z art. 278 w wypadkach gdy szczupłe rozmiary poszczególnych działek stoją na przeszkodzie zachowaniu odległości budynki mogą być wnoszone bezpośrednio przy granicy sąsiadów, pod warunkiem, że budynki nie są wznoszone jednocześnie przez właścicieli przyległych działek, budynek wnoszony przy granicy powinien posiadać pokrycie ogniotrwałe i powinien być zaopatrzony od strony granicy w mur ognioochronny bez otworów i próżni, o grubości równej co najmniej jednej cegły, wyprowadzony 30 cm ponad dach. Zaznaczył także, że przepisy obowiązującego prawa tj. § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1422) nie zezwalają na umieszczenie otworów okiennych lub drzwiowych w ścianie granicznej budynku, wymagają zachowania warunków z art. 226.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zapatrywania Sądu I instancji, że po pierwsze, WINB nie wykonał wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z dnia 24 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1404/16, "prawidłowej oceny dowodów z dokumentów z okresu 1947-1959 związanych z obowiązkiem odbudowy przedmiotowego budynku oraz zeznań świadków", po drugie, że za uchyleniem zaskarżonej decyzji przemawiają okoliczności, które należy rozstrzygnąć na korzyść podmiotu, na którego nałożono obowiązek zamurowania otworów okiennych. Sąd obecnie orzekający za niewadliwą uznaje dokonaną przez organ nadzoru budowlanego ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. A mianowicie, że przedmiotowe otwory okienne wykonano w latach 1945-1947, a więc nielegalnie. Za tą wersją przemawiają nie tylko zeznania I. P. i J. J., ale także analiza pozostałego materiału dowodowego, która nie potwierdza tezy o wykonaniu spornych otworów okiennych w terminie późniejszym. Jak podkreślił sam Sąd I instancji, w żadnym z wymienionych dokumentów (do których się odwołał na str. 13 i 14 uzasadnienia wyroku) "nie ma bezpośredniej informacji na temat istnienia bądź nieistnienia otworów okiennych w ścianie szczytowej i nie da się jednoznacznie ustalić tej daty". Słusznie zauważył WINB, że brak jest bezpośrednich dowodów (decyzji), potwierdzających legalność wykonanych okien. Rozważania Sądu Wojewódzkiego oparte są jedynie na przypuszczeniach, a także na nieuprawnionym stanowisku co do możliwości zastosowania dyspozycji art. 81a § 1 k.p.a. A skoro tak, to należy odwołać się do ww. przepisów prawa materialnego, które zakazywały lokalizacji otworów okiennych w ścianach szczytowych budynków. Naczelny Sąd Administracyjny za uprawnioną uznaje odmowę przez WINB przyznania waloru dowodowego dokumentom opisanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Składu orzekającego, zamurowanie otworów okiennych cegłą pełną ceramiczną przywróci także równość w wykonywaniu prawa własności nieruchomości oznaczonych nr [...] i [...], dla przypomnienia w okresie przedwojennym i w okresie wojny na ww. działkach znajdowały się budynki przylegające do siebie ścianami, oraz umożliwi właścicielom działki nr [...] realizację planów inwestycyjnych, o ile oczywiście spełnią przewidziane prawem warunki (zob. wyrok NSA z dnia 1 września 2015 r., sygn. akt II OSK 3103/13). Tym samym należy również podzielić zarzuty naruszenia prawa materialnego z punktów II.1) - 3) skargi kasacyjnej. Przy czym przepisów planistycznych jedynie w rozumieniu naruszenia interesów właścicieli działki nr [...] polegającego na uniemożliwieniu im zabudowy zgodnie z postanowieniami prawa lokalnego, z zastrzeżeniem powyższego. W sprawie nie powinno też pozostawać bez znaczenia, że jedno z przedmiotowych okien, jak wskazuje J. J. (k. 188 akt administracyjnych organu I inst.), stanowi źródło światła dziennego w kuchni, a więc w pomieszczeniu, w którym nie przebywa się przez większą część dnia. Wbrew zapatrywaniu Z. Ł. zakazu zabudowy działki sąsiedniej, tj. o nr [...], nie można wyprowadzać z istnienia służebności gruntowej polegającej na prawie przechodu i przejazdu po działce nr [...] dla każdoczesnego właściciela działki nr [...]. Niewątpliwie współwłaściciele działki sąsiedniej w wykonywaniu prawa własności związani są orzeczeniami sądu powszechnego w tej kwestii, jednakże nie oznacza to całkowitego zakazu zabudowy, lecz jedynie konieczność respektowania istnienia służebności gruntowej i uwzględnienia jej w planach realizacyjnych. Co zaś tyczy się stwierdzenia strony wnoszącej skargę kasacyjną, że ściana budynku, w którym znajdują się sporne okna znajduje się na działce nr [...], to okoliczność ta, o ile faktycznie odpowiada ona prawdzie, pozostaje bez istotnego wpływu na wynik sprawy albowiem jest to kwestia cywilistyczna (ew. przekroczenie granicy nieruchomości w czasie budowy). Ewentualny konflikt pomiędzy właścicielami może być rozstrzygnięty jedynie na drodze powództwa cywilnego, nie zaś przez organy nadzoru budowlanego (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 397/19).

Uwzględniając powyższe rozważania oraz uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 i art. 151 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i oddaleniu skargi Z. Ł. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.