Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2621/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne~Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 188 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia WSA (del.) Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1460/21 w sprawie ze skarg Gminy [...], Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo K., Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w Gliwicach z dnia 10 września 2021 r., GL.RUZ.4231.17.2021.BS w przedmiocie podziału kosztów utrzymania urządzenia wodnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 24 czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt II SA/Gl 1460/21 po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2022 r. sprawy ze skarg Gminy M., Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo K., Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w Gliwicach z 10 września 2021 r., nr GL.RUZ.4231.17.2021.BS w przedmiocie podziału kosztów utrzymania urządzenia wodnego, oddalił skargi.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że w piśmie z 19 stycznia 2018 r. Starosta B., wystąpił do Dyrektora Zarządu Zlewni PGW Wód Polskich w Katowicach z wnioskiem o dokonanie podziału kosztów utrzymywania urządzenia wodnego - pompowni PD-2, służącej odwodnieniu gruntów o powierzchni 47,4 ha położonych w I. oraz wprowadzania wód z odwodnienia gruntów do rzeki P. istniejącym wylotem 500 mm, na poszczególne podmioty odnoszące korzyści z funkcjonowania przedmiotowego urządzenia wodnego, zgodnie pozwoleniem wodnoprawnym z 10 sierpnia 2017 r., znak: RO-II.6341.96.2016. We wniosku wskazano, że korzyści z funkcjonowania urządzenia wodnego polegają na odwadnianiu działek zlokalizowanych w terenie depresyjnym Zbiornika I. i służą ochronie przed podtopieniem lub zalaniem poprzez wody pochodzące ze spływu powierzchniowego, jak również wody gruntowe infiltrujące ze Zbiornika I. oraz z rzeki P.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z 24 lutego 2021 r. nr GL.ZUZ.2.421.165.2018.TL/RKW-2021-3979 organ I instancji dokonał podziału kosztów utrzymania urządzenia wodnego - pompowni PD-2, służącej odwodnieniu gruntów o powierzchni 47,4 ha położonych w I. oraz wprowadzania wód z odwodnienia gruntów do rzeki P. istniejącym wylotem 500 mm na poszczególne podmioty odnoszące korzyści z funkcjonowania przedmiotowego urządzenia wodnego, zgodnie z wykazem podmiotów przedstawionym w tabeli stanowiącej część osnowy decyzji.

Odwołania od ww. decyzji wnieśli: - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zarzucając pominięcie jako strony w prowadzonym postępowaniu Spółki S. i nałożenie wspomnianych obowiązków na Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, - Prezydent M., wnosząc o nieuwzględnianie Gminy M. w wykazie podmiotów odnoszących korzyści z funkcjonowania pompowni PD-2, - Nadleśniczy Nadleśnictwa K. zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 w związku z art. 77 i 80 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego tj. art. 188 ustawy Prawo wodne.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w Gliwicach zaskarżoną obecnie decyzją utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy, w pełni podzielając jego ustalenia oraz wywiedzione z nich skutki prawne.

Skargi na tę decyzję złożyli Gmina M., Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad oraz Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo K.

Odpowiadając na skargi organ administracji wniósł o ich oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Sąd I instancji oddalając skargi w uzasadnieniu wyroku wskazał, że w rozpatrywanej sprawie właścicielem urządzenia wodnego jest Starosta B. W związku ze znacznymi kosztami utrzymania urządzenia wystąpił do Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Katowicach PGW z wnioskiem o dokonanie podziału kosztów jego utrzymania, przedkładając jednocześnie stosowną dokumentację. Sąd I instancji zwrócił szczególną uwagę na dokumentację z października 2016 r. sporządzoną przez zespół z Głównego Instytutu Górnictwa w celu uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód - odwadnianie gruntów i odprowadzanie wód pochodzących z odwodnienia terenów w zlewni Pompowni PD-2 w I. przy ul. M. Dokument ten nie został przez strony zakwestionowany. Skarżący nie zakwestionowali również "udziałów" w odnoszeniu korzyści z urządzenia wodnoprawnego. W ocenie Sądu I instancji również kwestie te nie budzą wątpliwości. Zatem rozstrzygnięcie organów administracji w sprawie uznał za prawidłowe. Według Sądu I instancji, wszyscy skarżący podnoszą, iż nie odnoszą żadnych korzyści z funkcjonowania urządzenia wodnego. W ocenie Sądu I instancji, doszło tu do pewnego nieporozumienia. Skarżący zdają się mylić "korzyści" z "zyskami". Nie chodzi tu o "korzyści" w znaczeniu ekonomicznym. Urządzeniem wodnym (art. 16 pkt 65 ustawy) jest urządzenie lub budowla służąca do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Zatem "korzyścią" jest tu efekt jaki przynosi funkcjonowanie danego urządzenia (ukształtowanie zasobów wodnych). W rozpatrywanej sprawie jest to odwodnienie gruntów o powierzchni 47,4 ha położonych w I. oraz wprowadzania wód z odwodnienia gruntów do rzeki P. istniejącym wylotem 500 mm, zgodnie z obowiązującym pozwoleniem wodnoprawnym. Pozytywny wpływ (tu rozumiany jako "korzyść") na nieruchomości skarżących został wykazany i nie został skutecznie zakwestionowany. Nie ma tu znaczenia okoliczność przeznaczenie danych działek w planie miejscowym, czy też faktyczne ich wykorzystanie.

W skardze kasacyjnej Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo K., reprezentowane przez r.pr., zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1, art. 173 § 1 i 2, art. 174 oraz art. 177 § 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji. Przedmiotowej decyzji zarzucono naruszenie:

a) prawa materialnego, przez jego błędną wykładnie lub niewłaściwe zastosowanie:

- art. 188 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 Prawo wodne (t.j. Dz.U. 2020 poz. 310 ze zm., dalej: prawo wodne) poprzez jego błędną wykładnie, tj. przez przyjęcie, że ma zastosowanie do każdego podmiotu, który znajduję się w sferze oddziaływania urządzenia, choć z treści przepisu wyraźne wynika, że odnosi się jedynie do podmiotów, które odnoszą korzyści z urządzenia wodnego, podczas gdy z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący nie czerpie żadnych korzyści z urządzenia wodnego;

- art. 188 ust. 3-4 prawa wodnego poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, tj. przez uznanie, że decyzja została wydana prawidłowo, choć jej podstawę stanowi nieprawidłowo przygotowany wniosek przez właściciela urządzenia wodnego, w którym został wskazany podmiot, który nie odnosi korzyści z urządzenia wodnego, a także nieprawidłowo został ustalony zakres odnoszenia korzyści przez podmioty;

- art. 188 ust. 2-4 w zw. z art. 16 pkt 43 i 48 prawa wodnego przez ich błędne zastosowanie, to jest przez nieprawidłowe przyjęcie, że tereny, którymi zarządza skarżący mogą być chronione przez urządzanie przed powodzią, choć w normalnych warunkach winny znajdować się pod wodą, a zatem nie wymagają np. ochrony powodziowej, ponieważ na terenach zarządzanych przez skarżącego nie mogą powstać negatywne skutki powodzi dla życia i zdrowia ludzi, środowiska, dziedzictwa kulturowego oraz działalności gospodarczej, w związku z powyższym skarżący nieprawidłowo został obciążony kosztami utrzymania urządzeń wodnych;

- art. 188 ust. 1 i 2 prawa wodnego przez jego błędną wykładnie, tj. przyjęcie, że właściciel urządzenia może w całości obciążyć kosztami podmioty, których nieruchomości znajdują się w strefie oddziaływania urządzenia, a w efekcie właściciel nie musi ponosić żadnych kosztów utrzymania urządzenia, choć z treści przepisów wynika, że w kosztach utrzymania jedynie uczestniczy ten kto odnosi z nich korzyści, a nie ponosi ich w całości;

b) przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przez całkowite pominięcie stanowiska skarżącego, że nie spełnia przesłanek określonych w art. 188 ust. 2-4 prawa wodnego tj., że skarżący ad. 1 nie czerpie korzyści z urządzenia wodnego, a zatem nie powinien ponosić kosztów jego utrzymania oraz zaniechania zbadania zakresu uzyskanych korzyści przez podmioty we wniosku oraz sposobu ustalenia uzyskiwanych korzyści, a jednocześnie nieprzeprowadzenie żadnych dowodów, które potwierdziłyby, że skarżący ponosi jakiekolwiek korzyści z działania przepompowni;

- art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 81a § 1 k.p.a., przez jego niezastosowanie, tj. nałożenie na stronę obowiązku, choć w sprawie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, a zatem organ winien rozstrzygnąć sprawę na korzyść skarżącego.

Na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., wniesiono o: uwzględnienie skargi w całości i uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania odwoławczego według norm prawem przepisanych. Ewentualnie na podstawie art. 188 p.p.s.a. wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz rozpoznanie skargi co do istoty sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że zdaniem skarżącego kasacyjnie, należy uznać, że organ I Instancji zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy w sposób nieprawidłowy, a w efekcie Sąd orzekł na podstawie nieprawidłowego materiału dowodowego. Sąd przy wydaniu wyroku oraz organ I i II Instancji przy wydaniu decyzji, w sposób nieuzasadniony pominęli częściowo zebrany materiał dowodowy, a swoje rozstrzygnięcie oparli jedynie wniosku oraz opinii przedstawionej przez wnioskodawcę. Organy nie przeprowadziły własnej opinii biegłego, a rozstrzygnięcie oparły jedynie na dokumencie prywatnym, zasłaniając się argumentacją, że mógł jedynie orzec zgodnie z wnioskiem. Organ w żaden sposób nie zweryfikował zakresu odnoszonych korzyści przez podmioty. Sąd bezrefleksyjnie oparł się na decyzjach, których podstawą był jedynie wniosek, gdzie jedynym kryterium określenia uzyskiwania korzyści jest powierzchnia nieruchomości, na które oddziałuje pompownia. Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, że takie same korzyści z działania pompowni uzyskuje podmiot, który na tym terenie prowadzi działalność gospodarczą oraz podmiot, który nie korzysta z gruntów, które znajdują się w strefie wpływów urządzenia lub jedynie prowadzi gospodarkę leśną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Wszystkie zarzuty przedstawione w petitum skargi kasacyjnej oraz w jej uzasadnieniu nie zasługiwały na uwzględnienie.

W świetle art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się w istocie do polemiki z decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w Gliwicach z 10 września 2021 r., nr GL.RUZ.4231.17.2021.BS w przedmiocie podziału kosztów utrzymania urządzenia wodnego, a marginalnie odnoszą się do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sądu I instancji.

Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno natomiast szczegółowo wskazywać do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, iż to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno wskazywać na trafność sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów, a zatem nawiązywać do przepisów prawa, których naruszenie strona skarżąca zarzuca Sądowi I instancji. Powinno także zawierać argumentację na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub uzasadnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania przepisu.

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania.

Do kontroli subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Stąd, wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwszy należało poddać ocenie zarzut naruszenia przepisów postępowania, przy czym w pierwszej kolejności należy to czynić pod kątem prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych, które wyznaczają przepisy prawa materialnego mające w sprawie zastosowanie.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a., przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przez całkowite pominięcie stanowiska skarżącego kasacyjnie, że nie spełnia przesłanej określonych w art. 188 ust. 2-4 prawa wodnego tj., że skarżący kasacyjnie nie czerpie korzyści z urządzenia wodnego, a zatem nie powinien ponosić kosztów jego utrzymania oraz zaniechania zbadania zakresu uzyskanych korzyści przez podmioty we wniosku oraz sposobu ustalenia uzyskiwanych korzyści, a jednocześnie nieprzeprowadzenie żadnych dowodów, które potwierdziłyby, że skarżący ponosi jakiekolwiek korzyści z działania przepompowni.

Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. może mieć miejsce tylko wówczas, gdy sąd wyjdzie poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego, tzn. poza kontrolę działalności administracji publicznej, rozpoznając skargę na akt lub czynność nieobjęte jego kognicją, bądź w sprawach należących do jego właściwości uchyli się od badania legalności działalności administracji, ewentualnie zastosuje środki ustawie nieznane - a taki stan rzeczy w sprawie miejsca nie miał. Nie może on zatem stanowić podstawy dla czynienia zaskarżonemu orzeczeniu zarzutu naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a., gdyż celowi temu służą inne przepisy. Wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego, nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanej normy.

Za nietrafny uznać należy zarzut naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu wyjaśnić należy, że art. 77 k.p.a. składa się z czterech jednostek redakcyjnych w postaci paragrafów o zróżnicowanej treści normatywnej. Niezbędne jest wskazanie w skardze kasacyjnej konkretnych przepisów, które zdaniem skarżącego zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji. Powyższe wskazanie powinno obejmować numer artykułu, paragrafu, ustępu, punktu i innych jednostek redakcyjnych ustawy. Powołanie się na całość przepisu, który został podzielony na mniejsze jednostki redakcyjne, nie pozwala bowiem na prawidłowe ustalenie granic zaskarżenia, gdyż nie wyznacza kierunku, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny powinien dokonać kontroli zaskarżonego orzeczenia. Ponadto zarzuty kasacyjne powinny zawierać uzasadnienie, a w przypadku zarzutów naruszenia przepisów procesowych - także wskazanie, jaki wpływ na wynik sprawy miało zarzucane uchybienie procesowe. Sąd nie może bowiem zastępować strony i precyzować, czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych. Powyższe uwagi natury ogólnej mają doniosłe znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż o braku zasadności skargi kasacyjnej strony w znacznej mierze przesądzają właśnie wady konstrukcyjne tego środka odwoławczego, pomimo że zgodnie z wymogami art. 175 p.p.s.a. został on sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika.

Wynikający z art. 7 k.p.a. obowiązek uwzględniania słusznego interesu strony nie może stanowić podstawy do wyłączenia obowiązywania bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa materialnego warunkujących dopuszczalność wydania decyzji dotyczącej podziału kosztów utrzymywania urządzeń wodnych, o których mowa w art. 188 ust. 2 p.w. Ponadto wyjaśnienia organu w zakresie korzyści po stronie skarżącego kasacyjnej są kompletne, a okoliczność stanowiąca podstawę występowania korzyści po stronie skarżącego jest bezsporna.

Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 80 k.p.a. Skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być bowiem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie. Ponadto akta sprawy nie potwierdzają zasadności zarzutu naruszenia tego przepisu.

Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 81a § 1 k.p.a., przez jego niezastosowanie, tj. nałożenie na stronę obowiązku, choć w sprawie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, a zatem organ winien rozstrzygnąć sprawę na korzyść skarżącego kasacyjnie. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu wyjaśnić należy, że celem art. 81a § 1 k.p.a. jest przeciwdziałanie przyjmowaniu przez organ wersji niekorzystnej dla strony w sytuacji, w której w sprawie są co najmniej dwie zasadniczo sprzeczne, ale równie prawdopodobne w realiach danej sprawy, możliwe wersje stanu faktycznego. Celem tego przepisu nie jest natomiast uchylanie się strony od odpowiedzialności administracyjnej poprzez wykazanie zaistnienia w sprawie jakichkolwiek wątpliwości, pomimo tego, że zebrany materiał dowodowy, oceniony zgodnie z art. 80 k.p.a., pozwala na przyjęcie w sposób stanowczy, że zaszły okoliczności opisane w hipotezie relewantnej normy prawa materialnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym składzie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wykazał w sposób jednoznaczny, że skarżący odnosi korzyści z urządzenia wodnoprawnego. Sąd I instancji prawidłowo zwrócił uwagę na dokumentację z października 2016 r. sporządzoną przez zespół z Głównego Instytutu Górnictwa w celu uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód - odwadnianie gruntów i odprowadzanie wód pochodzących z odwodnienia terenów w zlewni Pompowni PD-2 w I. przy ul. M. Dokument ten nie został przez stronę zakwestionowany. Skarżący nie zakwestionował również "udziałów" w odnoszeniu korzyści z urządzenia wodnoprawnego.

Przechodząc w drugiej kolejności do oceny zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego sprowadzających się do treści art. 188 ustawy z 20 lipca 2017 Prawo wodne (t.j. Dz.U. 2021 r poz. 624 ze zm., dalej: p.w.), wyjaśnić należy, że biorąc pod uwagę sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego oraz ich uzasadnienia podkreślić należy, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Z utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że na drodze podnoszenia zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego nie można podważać wadliwości w zakresie ustalania stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 601/09, LEX nr 586418, wyrok NSA z dnia 31 marca 2004 r., OSK 59/04, ONSAiWSA 2004, Nr 1, poz. 10.; wyrok NSA z dnia 13 października 2004 r., FSK 548/04, LEX 147685.; wyrok NSA z dnia 14 października 2004 r., FSK 568/04, ONSAiWSA 2005, Nr 4, poz. 67; wyrok WNSA z dnia 21 lutego 2005 r., GSK 1045/04, LEX nr 187142; wyrok NSA z dnia 3 marca 2005 r., GSK 974/04, LEX nr 186875; wyrok NSA z dnia 3 września 2008 r., II GSK 293/08, LEX nr 470457). Niedopuszczalne jest postawienie zarzutu naruszenia prawa materialnego zamiast zarzutu naruszenia przepisów postępowania i podważanie za jego pomocą ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może bowiem nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Ewentualnie może być ona skuteczna tylko w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 654/12, LEX nr 1487732).

Nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut wadliwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Jest to konsekwencją faktu, że błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości.

Nie są zasadne zarzuty dotyczący naruszenie prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 188 ust. 1 i 2 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. 2021 r., poz. 624 ze zm., dalej: p.w.). Autor skargi kasacyjnej nie wskazał na czym owa błędna wykładnia tych przepisów polegała i jaka powinna być prawidłowa ich wykładnia. Tym samym należy uznać zarzuty w powyższym zakresie za nieuzasadnione. Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 188 ust. 1 i 2 p.w.

Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że skarżący zdają się mylić "korzyści" z "zyskami". Ma rację Sąd I instancji, że nie chodzi tu o "korzyści" w znaczeniu ekonomicznym. Urządzeniem wodnym (art. 16 pkt 65 p.w.) jest to urządzenie lub budowla służąca do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Zatem "korzyścią" jest tu efekt jaki przynosi funkcjonowanie danego urządzenia (ukształtowanie zasobów wodnych). W rozpatrywanej sprawie jest to odwodnienie gruntów o powierzchni 47,4 ha położonych w I. oraz wprowadzania wód z odwodnienia gruntów do rzeki P. istniejącym wylotem 500 mm, zgodnie z obowiązującym pozwoleniem wodnoprawnym. Pozytywny wpływ (tu rozumiany jako "korzyść") na nieruchomości skarżących został wykazany i nie został skutecznie zakwestionowany. Nie ma tu znaczenia okoliczność przeznaczenie danych działek w planie miejscowym, czy też faktyczne ich wykorzystanie.

Wykładnia art. 188 p.w. dokonana przez Sąd I instancji jest zgodna z celami gospodarczymi dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. U. UE. L. z 2000 r. Nr 327, str. 1 ze zm., dalej: RDW). Cele gospodarcze RDW wynikają z treści art. 9 tego aktu prawnego.

Przepisy ustawy p.w. oparte są na wspólnych zasadach gospodarowania wodami uregulowanymi w art. 9 p.w. Zasady te stanowią uszczegółowienie zasad ogólnych ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1219 ze zm., dalej: p.o.ś.). W słowniczku Prawa wodnego wprawdzie brak jest definicji ustawowej pojęcia "gospodarowanie wodami", ale w przepisach tej ustawy ustawodawca wielokrotnie odwołuje się do pojęcia "gospodarowanie wodami". Z treści art. 1 p.w. regulującego zakres przedmiotowy ustawy wyraźnie wynika, że akt ten reguluje gospodarowanie wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Oznacza to, że gospodarowanie wodami powinno być podporządkowane zasadzie zrównoważonego rozwoju. Podstawowym elementem zasady zrównoważonego rozwoju jest pojęcie "zrównoważony rozwój", którego definicja ustawowa znajduje się w art. 3 pkt 50 p.o.ś. Jest to taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń. Pojęcie to pojawiło się w wyniku rozpoznania środowiskowych kosztów rozwoju zagrażających warunkom życia. Koncepcja zrównoważonego rozwoju opiera się na założeniu polegającym na zapewnieniu właściwych form gospodarowania, pozwalających na zahamowanie procesów narastania zagrożeń podważających perspektywy rozwoju.

Wykładnia art. 188 p.w. i zastosowanie tego przepisu przez orzekające organy jest zgodna z zasadą zrównoważonego rozwoju.

Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 188 ust. 3-4 p.w. przez jego nieprawidłowe zastosowanie, tj. przez uznanie, że decyzja została wydana prawidłowo, choć jej podstawę stanowi nieprawidłowo przygotowanego wniosku przez właściciela urządzenia wodnego, w którym został wskazany podmiot, który nie odnosi korzyści z urządzenia wodnego, a także nieprawidłowo został ustalony zakres odnoszenia korzyści przez podmioty. Odnosząc się do tego zarzutu wyjaśnić należy, że "Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego oznacza błąd w zakresie subsumcji stanu faktycznego wobec treści stosowanej normy prawnej. Może być zatem konsekwencją wcześniejszych błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, jak i błędnej wykładni prawa materialnego, ale może mieć miejsce również wtedy, gdy prawidłowe są ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego oraz wykładnia prawa materialnego, a wadliwość przejawia się wyłącznie w zestawieniu stanu faktycznego ze stanem prawnym sprawy" (zob. wyrok NSA z 31.03.2023 r., III OSK 7568/21, LEX nr 3592811).

W rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie zakwestionowano skutecznie ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego. Nie podważono również wykładni prawa materialnego stosowanego w realiach niniejszej sprawy. Skarga kasacyjna nie zawiera skutecznego zarzutu błędnej wykładni prawa materialnego, mimo że argumentacja skargi kasacyjnej koncentruje się na kwestiach wykładni art. 188 p.w., a jej istota wyraża się w stanowisku strony skarżącej o braku odnoszenia korzyści z urządzenia wodnego, podczas gdy z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący kasacyjnie nie czerpie żadnych korzyści z urządzenia wodnego. Omawiany zarzut dotyczy niewłaściwego zastosowania prawa materialnego i również w jego treści nie zakwestionowano prawidłowości wykładni art. 188 p.w. Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie zawiera żadnej argumentacji, którą można byłoby odnieść do postawionego zarzutu. Uzasadnienie zawiera zaś opis zdarzeń faktycznych, które jednak nie mogą stanowić właściwych motywów do usprawiedliwienia zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 188 ust. 2-4 w zw. z art. 16 pkt 43 i 48 p.w. przez ich błędne zastosowanie, to jest przez nieprawidłowe przyjęcie, że tereny, którymi zarządza skarżący kasacyjnie mogą być chronione przez urządzanie przed powodzią, choć w normalnych warunkach winny znajdować się pod wodą, a zatem nie wymagają np. ochrony powodziowej, ponieważ na terenach zarządzanych przez skarżącego nie mogą powstać negatywne skutki powodzi dla życia i zdrowia ludzi, środowiska, dziedzictwa kulturowego oraz działalności gospodarczej, w związku z powyższym skarżący kasacyjnie nieprawidłowo został obciążony kosztami utrzymania urządzeń wodnych. Zgodnie z art. 184 ust. 2 p.w., "W kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści. Przepis stosuje się także w przypadku ochrony przed powodzią lub suszą, żeglugi, poboru wód, energetycznego wykorzystania urządzeń wodnych, wprowadzania ścieków lub odprowadzania wody do urządzeń wodnych oraz innych usług wodnych, a także działalności gospodarczej związanej z wykorzystaniem urządzeń wodnych do celów rekreacyjnych, z wyłączeniem działalności wykonywanej przez uprawnionych do rybactwa". W myśl art. 188 ust. 4 p.w., "We wniosku, o którym mowa w ust. 3, właściciel urządzenia wodnego wskazuje podmioty odnoszące korzyści, określa zakres odnoszonych korzyści oraz proponowaną wielkość udziału w kosztach utrzymywania urządzenia wodnego". Wyjaśnić należy, że art. 188 ust. 2 p.w., stosuje się także w przypadku ochrony przed powodzią lub suszą, żeglugi, poboru wód, energetycznego wykorzystania urządzeń wodnych, wprowadzania ścieków lub odprowadzania wody do urządzeń wodnych oraz innych usług wodnych, a także działalności gospodarczej związanej z wykorzystaniem urządzeń wodnych do celów rekreacyjnych, z wyłączeniem działalności wykonywanej przez uprawnionych do rybactwa. Wielkość ponoszonych rzeczywistych kosztów utrzymania pompowni PD-2 ustalono na podstawie danych za rok 2018, która wynosi 135 501,35 zł. Na koszty utrzymania pompowni składają się koszty wynagrodzenia pracowników obsługi pompowni, koszty energii elektrycznej zużywanej w trakcie pompowania, jak również koszty modernizacji i opału do ogrzewania obiektu pompowni.

Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że w piśmie z 19 stycznia 2018 r. Starosta, wystąpił do Dyrektora Zarządu Zlewni w Katowicach z wnioskiem o dokonanie podziału kosztów utrzymywania urządzenia wodnego - pompowni PD-2, służącej odwodnieniu gruntów o powierzchni 47,4 ha położonych w I. oraz wprowadzania wód z odwodnienia gruntów do rzeki P. istniejącym wylotem 500 mm, na poszczególne podmioty odnoszące korzyści z funkcjonowania przedmiotowego urządzenia wodnego, zgodnie pozwoleniem wodnoprawnym z 10 sierpnia 2017 r., znak: RO-II.6341.96.2016. We wniosku wskazano, że korzyści z funkcjonowania urządzenia wodnego polegają na odwadnianiu działek zlokalizowanych w terenie depresyjnym Zbiornika I. i służą ochronie przed podtopieniem lub zalaniem poprzez wody pochodzące ze spływu powierzchniowego, jak również wody gruntowe infiltrujące ze Zbiornika I. oraz z rzeki P. Równocześnie we wniosku wymieniono podmioty odnoszące korzyści wraz z proponowaną wielkością udziału w kosztach utrzymania urządzenia wodnego.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z 24 lutego 2021 r. nr GL.ZUZ.2.421.165.2018.TL/RKW-2021-3979 organ I instancji dokonał podziału kosztów utrzymania urządzenia wodnego - pompowni PD-2, służącej odwodnieniu gruntów o powierzchni 47,4 ha położonych w I. oraz wprowadzania wód z odwodnienia gruntów do rzeki P. istniejącym wylotem 500 mm na poszczególne podmioty odnoszące korzyści z funkcjonowania przedmiotowego urządzenia wodnego, zgodnie z wykazem podmiotów przedstawionym w tabeli stanowiącej część decyzji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym składzie, prawidłowo zaakceptował Sąd I instancji stanowisko orzekających w sprawie organów, że korzyści odnoszone przez właścicieli nieruchomości działaniem pompowni PD-2 polegają na odwadnianiu obszaru położonego pomiędzy rzeką P. a Zbiornikiem I. Odwadnianie to zapobiega zalaniu terenów i umożliwia użytkowanie gruntów położonych w przedmiotowym obszarze. Według przedłożonych wyjaśnień, korzyścią odnoszoną przez poszczególne podmioty jest możliwość użytkowania gruntów, które dzięki działaniu pompowni PD-2 nie są zalewane. Podmiotami odnoszącymi korzyści będą więc wszyscy właściciele i użytkownicy terenów odwadnianych.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący niewłaściwego zastosowania art. 16 pkt 43 i 48 p.w. W art. 16 pkt 43 p.w. znajduje się ustawowa definicja pojęcia "powódź", która jest ściśle powiązana z definicją ustawową pojęcia "ryzyko powodziowe". Obie definicje ustawowe zostały właściwie zastosowane przez orzekające w sprawie organy.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.