Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 547/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. NSA Anna Apollo (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Ke 442/21 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 czerwca 2021 r. nr 1366/21 w przedmiocie umorzenia należności składkowych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 30 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Ke 442/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę M. P. (dalej określanego jako Skarżący) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 8 czerwca 2021 r. 1366/2021 w przedmiocie umorzenia należności składkowych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący. Zaskarżając go w całości zarzucił:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej zwaną P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj;

1) art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ube2pieczeń społecznych, zwanej dalej "u.s.u.s, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji, gdy w stanie faktycznym sprawy było oczywiste, że zaległości składkowe Skarżącego wobec ZUS były całkowicie nieściągalne, na skutek czego odmówiono Skarżącemu umorzenia kwoty zaległych składek na ubezpieczenia społeczne;

2) naruszenie art. 28 ust. 3a "u.s.u.s, w zw. z § 3 ust. ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( dalej określanego skrótem rozporządzenie MGPiPS), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy spłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby Skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, na skutek czego odmówiono Skarżącemu umorzenia kwoty zaległych składek na ubezpieczenia społeczne.

II. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a.; naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

i) naruszenie art. 153 P.p.s.a., poprzez pominięcie wskazań sądu co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku WSA w Kielcach z 17 grudnia 2020 r., sygn. akt Sa/Ke 376/20 a dotyczących wymaganego zakresu analizy spełnienia przesłanek żart. art. 38 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., poprzez nie uwzględnienie podczas orzekania, że organ wydający zaskarżoną decyzję zaniechał dokonania wskazań co do dalszego postępowania w postaci wykonania szacunku spodziewanych kosztów egzekucji, szacunku kwoty możliwej do uzyskania z prowadzonej egzekucji, a następnie zaniechał dokonania zestawienia takich kwot, przez co nie dokonał ustalenia, jaka będzie prawdopodobna kwota możliwa do egzekucji, po potrąceniu kosztów jej przeprowadzenia, i błędne uznał, że zalecenia co do dalszego postępowania w sprawie zostały wykonane, co zostało szczegółowo omówione w uzasadnieniu skargi. Zarzucane naruszenie przepisu miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwia dokonanie oceny spełnienia przesłanki umożliwiającej wydanie decyzji zgodnej z wnioskiem strony w postaci umorzenia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne.

2) naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie sprzecznego w swej treści uzasadnienia wyroku, co szczegółowo opisano w treści uzasadnienia niniejszego pisma, co ma istotny wpływ na wynik sprawy, nie pozwalając na dokonanie właściwej kontroli instancyjnej, a polegające na przyjęciu założenia, że:

a) pomimo iż Skarżący przebywa w zakładzie karnym, (nie posiadając jakiegokolwiek majątku nadającego się do egzekucji), to jego zaległości składkowe nie są całkowicie nieściągalne (mimo iż egzekucja jest obecnie bezskuteczna),

b) prowadzenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi zagrożenia ze względu na stan majątkowy i nie spowoduje ona zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny, gdyż obecnie Skarżący przebywa w zakładzie karnym i na koszt państwa ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe, równocześnie zakładając że dalsze prowadzenie egzekucji będzie skuteczne po zakończeniu przez Skarżącego kary pozbawienia wolności, podczas gdy w innym miejscu uzasadnienia Sąd założył iż także nie spowoduje ona zagrożenia dla Jego sytuacji bytowej, zapominając jednocześnie, że nie będzie miał on już zapewnionego utrzymania, a będzie on musiał przeznaczać zarobione środki finansowe, które przy prowadzeniu egzekucji będą w znacznej części podlegały zajęciu.

3) naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c P.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i oddalenie zasadnej skargi, zamiast jej uwzględnienie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

4) naruszenie art. 151 P.p.s.a., poprzez zastosowanie tego przepisu, na skutek czego oddalono skargę w całości, co mimo istotny wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach. Jednocześnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

Argumenty na poparcie zarzutów przytoczono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Organ nie udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 P.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 P.p.s.a. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

Jak wynika z art. 193 P.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 P.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) P.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że to na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). Podobnie zresztą przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy tj. treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków jak i zakresu zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 1047/12, LEX nr 1487688 oraz wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1560/11, LEX nr 1218337).

Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione, a niektóre z nich za nieskuteczne. Pierwszeństwo w rozpoznaniu mają, co do zasady, zarzuty naruszenia przepisów o postępowaniu.

W orzecznictwie NSA zarysowała się linia orzekania, z której wynika, że w sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. np. wyrok z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, LEX nr 1217424 oraz wyrok z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08, LEX nr 596025).

W pkt II.2 petitum skargi kasacyjnej Skarżący zarzucił naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. Powołany artykuł stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Powołane unormowanie reguluje jedynie obligatoryjne elementy uzasadnienia i do ich zbadania sprowadza się kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia. Uzasadnienie wyroku albo jest sporządzone według wzorca określonego w 141 § 4 P.p.s.a., albo nie jest. Zarzut naruszenia powyższego przepisu może stanowić podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się sąd pierwszej instancji podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Jeśli uzasadnienie nie spełnia przesłanek określonych w tym przepisie na tyle, że nie jest możliwa kontrola instancyjna, wówczas zaskarżony wyrok podlega uchyleniu.

Zupełnie inną kwestią jest siła przekonywania zawartych w nim argumentów, co prowadzi do wniosku, że brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, czy też odnośnie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez Skarżącego nie oznacza, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, nie poddaje się kontroli kasacyjnej, czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Dlatego polemika ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można bowiem skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyroki NSA: z 26 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1131/13; z 20 stycznia 2015 r. sygn. akt I FSK 2081/13; z 12 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 2338/13; z 18 marca 2015 r. sygn. akt I GSK 1779/13; publ. w CBOSA).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku, gdy chodzi o analizę przedstawionych w nim argumentów, nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia, co prowadzi do wniosku, że Sąd pierwszej instancji uczynił zadość obowiązkowi sporządzenia uzasadnienia w sposób uwzględniający konsekwencje wynikające z towarzyszącej uzasadnieniu każdego orzeczenia sądowego funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 153 P.p.s.a. (pkt II lit.a. petitum skargi kasacyjnej) należy uznać do za niezasadny.

Przywołany przepis prawa - który ma charakter bezwzględnie obowiązujący - stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Z powyższego wynika, że ocena prawna wyrażona w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji, uchylającym zaskarżony akt (decyzję), wiąże nie tylko ten sąd oraz organ, lecz także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od kolejnego wyroku wydanego w tej sprawie. Ustanowiona w art. 153 P.p.s.a. zasada związania tą oceną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (por. wyroki NSA z dnia: 16 maja 2007 r., sygn. akt I FSK 857/06; 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12).

Sąd pierwszej instancji przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 17 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 376/20, który uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń 16 września 2020 r. nr UP-603/2020 oraz poprzedzającą ją decyzje ZUS z 29 maja 2020 r. odmawiającą Skarżącemu umorzenia zaległych składek. Sąd dokonał wyczerpującej oceny kwestionowanej decyzji i uchylając ją stwierdził, że ZUS arbitralnie stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka całkowitej niewypłacalności Skarżącego. Z tego względu, Sąd nakazał organowi odwoławczemu przeprowadzenie ponownej analizy wypłacalności Skarżącego przez pryzmat skuteczności prowadzonej wobec niego egzekucji i kosztów jej prowadzenia.

Prawidłowo Sąd pierwszej instancji przytoczył w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyżej opisane orzeczenie, wynikające z niego związanie dla organu i tego sądu. Zbadał również, prawidłowo, zaskarżoną decyzję w zakresie jego wypełnienia, podkreślając, w jaki sposób zastosował się do nich organ. Uznał, że w stanie faktycznym sprawy, sytuacji prowadzenia, choć nieskutecznej, egzekucji z rachunków bankowych, nie można w sposób oczywisty stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym oczywiście nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W świetle powyższego, zarzut naruszenia art. 153 P.p.s.a. należało uznać za niezasadny.

Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w pkt I. petitum skargi kasacyjnej na wstępie należy zauważyć, biorąc pod uwagę ich konstrukcję, że istotą problemu prawnego sprawy jest zastosowanie art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia MGPiPS w kontekście przeprowadzonej procedury administracyjnej. Z przepisów u.s.u.s. wynika, że umorzenie należności z tytułu składek możliwe jest w przypadku całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., w tym gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.), bądź też istnienia uzasadnionego przypadku, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Przy czym, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w 28 ust. 3a u.s.u.s., określone zostały w rozporządzeniu MGPiPS.

Należy przypomnieć, że swoboda wyboru rozstrzygnięcia przez organ zawarta jest w granicach ściśle określonych przepisami prawa, które precyzują przesłanki umorzenia. W wyroku z dnia 20 marca 2007 r. (sygn. akt II GSK 345/06) NSA wyjaśnił, że ograniczeniami swobody uznania administracyjnego są przesłanki sformułowane w art. 28 u.s.u.s. i w § 3 rozporządzenia MGPiPS. W sytuacji, gdy strona wykaże, że istnieją ustawowe przesłanki umorzenia, aby uniknąć dowolności decyzji, organ musi wykazać przyczyny, dla których, mimo istnienia tych przesłanek, odmówił umorzenia, a w wywodach tych musi rozważyć zarówno ważny interes osoby zobowiązanej, jak i stan finansów ubezpieczeń społecznych. Prawidłowość tego działania podlega kontroli sądowej, w ramach której sąd ocenia, czy zgromadzony został wystarczający materiał dowodowy dla ustalenia istnienia (lub nieistnienia) przesłanek umorzenia oraz czy zgromadzony materiał został prawidłowo oceniony, a następnie, czy z oceny tej zostały wyciągnięte wnioski właściwe pod względem logicznym i pod względem prawnym. Pamiętać także należy, iż w przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Należy wskazać, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji.

Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności. Nie zwalnia to jednak sądu z obowiązku oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak swobody decyzji dla organu administracji i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2003 r. sygn. akt III SA 3118/01 (POP 2004/4/77) - ograniczone jest dyrektywami wyboru sformułowanymi, tak w ustawie, jak i rozporządzeniu. Zaznaczyć również należy, iż uznaniowość decyzji musi każdorazowo zachowywać proporcje pomiędzy interesem społecznym, a słusznym interesem strony.

W art. 28 ust. 1 u.s.u.s. określone są granice przedmiotowe możliwego umorzenia, zaś w ust. 2 i ust. 3 sprecyzowana jest zasadnicza przesłanka umożliwiająca umorzenie. Jest nią nieściągalność należności, która występuje w okolicznościach wymienionych w ustawie. Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziana jest dodatkowa możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia. Dotyczy ona tylko ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, czyli tych ubezpieczonych, którzy byli zobowiązani płacić sami za siebie składki, ale tego nie czynili, doprowadzając do zaległości.

Przechodząc do oceny zarzutu nie uwzględnienia możliwości umorzenia należności składkowych na ubezpieczenia społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenie MGPiPS zaznaczyć należy, że można umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1); poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2); przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3).

Opierając się o treść przywołanego przepisu to zobowiązany ma wykazać przesłanki uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wykazanie tych okoliczności, a nie tylko wskazanie, oznacza, że to zobowiązany ma udowodnić te okoliczności. W postępowaniu toczącym się wskutek złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, to przede wszystkim na stronie zgłaszającej powyższy wniosek spoczywa ciężar wykazania, że zachodzą przesłanki uzasadniające zgłoszone żądanie na podstawie art. 28 ust. 3a(patrz wyroki NSA: z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2132/11, z 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 157/13; z 13 marca 2014 r., sygn. II GSK 31/13; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże), gdyż to stronie znane są okoliczności, które uniemożliwiają jej uregulowanie zaległości (patrz: wyrok NSA z dnia 14 marca 2012 r. sygn. II GSK 149/11). Wynika to przede wszystkim z faktu, że umarzanie należności z tytułu składek jest wyjątkiem od zasady obowiązku ich opłacania.

Nadto, nawet przypadku wystąpienia okoliczności unormowanych w ww. przepisach ZUS nie jest bezwzględnie zobowiązany do umorzenia należności składkowych. Świadczy o tym użycie w art. 28 ust. 1, 2 i 3a u.s.u.s. wyrażenia "mogą być umarzane" oraz zastosowanie w konstrukcji § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS terminu "może". Nie oznacza to jednak, że decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może być dowolna. Uznanie administracyjne odnosi się do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w razie prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe.

Przedstawiona wyżej konstrukcja przepisu prawa materialnego, który miał zastosowanie w tej sprawie nie wyklucza ciążącej na organie administracyjnym zasady prawdy materialnej, niemniej jednak w sposób istotny modyfikuje pozycję procesową strony postępowania administracyjnego zdecydowanie aktywizując ją do czynnego udziału w postępowaniu dowodowym celem wykazania przesłanek umorzenia. Sąd pierwszej instancji zaakceptował ocenę organu, że w świetle sytuacji materialnej i osobistej możliwa jest, po opuszczeniu przez Skarżącego zakładu karnego, skuteczna egzekucja komornicza. Z kolei analizując przesłanki umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, wzięto pod uwagę, czy spłata zadłużenia w dłuższym okresie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubranie itp.), czy trudności płatnicze mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. Zgodzić się należy z oceną Sądu pierwszej instancji, że organ dokonał oceny sytuacji życiowej i majątkowej Skarżącego, w dacie wydania decyzji odbywającego karę pozbawienia wolności, wyważył interes społeczny i interes strony na podstawie wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

W wyniku tej oceny Sąd pierwszej instancji trafnie stwierdził, że podjęta została decyzja mieszcząca się w granicach uznania administracyjnego, a Sąd nie znalazł podstaw do uznania jej niezgodności z prawem. Należy podkreślić, że umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter wyjątkowy i zarezerwowane jest dla sytuacji nadzwyczajnych.

W rozpoznawanej sprawie - jak wynika z akt administracyjnych - ZUS dopuścił dowody na okoliczność sytuacji Skarżącego. Dowody te stanowiły podstawę poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Poczynione przez ZUS ustalenia oraz ich ocena znajdują zaś swoje szczegółowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzji. Treść skargi kasacyjnej wskazuje zaś, że jej autor wyłącznie polemizuje z oceną stanu faktycznego, dokonaną przez organ administracji, a prawidłowo zaakceptowaną przez Sąd pierwszej instancji. Okoliczność, że Skarżący nie godzi się z wnioskami wyciągniętymi z oceny dowodów zgromadzonych w sprawie nie oznacza, iż dowody te nie zostały wyczerpująco przez organ rozpatrzone, czy też dowolnie ocenione. Innymi słowy, to że wynik postępowania nie dał stronie skarżącej oczekiwanego rezultatu - nie świadczy o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa. Skarżący zresztą obok zarzutu naruszenia art. 153 P.ps.a. nie sformułował w skardze kasacyjnej innych zarzutów podważających poczynione w sprawie ustalenia faktyczne.

Zamierzonego skutku nie mógł więc odnieść również zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) P.p.s.a. Stwierdzić w tym miejscu należy, że są to przepisy o charakterze wynikowym i ich naruszenie wiąże się z naruszeniem innych przepisów procesowych lub przepisów prawa materialnego. Wskazując zatem na ich naruszenie należy powołać je łącznie z innymi przepisami, które zostały przez organy lub sąd pierwszej instancji naruszone, a w wyniku uchybienia tym przepisom doszło do naruszenia omawianych przepisów wynikowych (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 145 § 3 P.p.s.a.). Przepisy te nie mogą zatem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.

W orzecznictwie NSA prezentowany jest jednolity pogląd, że przepisy art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 P.p.s.a. są tzw. przepisami wynikowymi, regulują sposób rozstrzygnięcia i bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania, zarzuty nie są trafne (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2383/14, LEX nr 1666121, wyrok NSA z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 78/14, LEX nr 1677528, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1442/13, LEX nr 1783566, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1443/13, LEX nr 1774171).

Wobec powyższego skargę kasacyjną, jako niezasadną, na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalono