Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 82/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 13  ust. 5 i 6
journal: Dz.U. 2004 nr 187 poz 1929
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na  zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Małgorzata Herman, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi H. M. (M.) na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia 24 listopada 2023 r. nr OR12-2023-311 w przedmiocie wstrzymania płatności na zalesienie i odmowy uznania siły wyższej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 24.11.2023 r. nr OR12-2023-311 Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa W Częstochowie po rozpatrzeniu odwołania H. M. od decyzji Nr [...] Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. o wstrzymaniu płatności na zalesianie oraz odmowie uznania siły wyższej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W podstawie prawnej decyzji wskazał art. art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. 2023 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. art. 10 ust 1 i 2 Ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. 2023 r. poz. 1199 ze zm.), art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U z 2017 r., poz. 1867 z późn. zm.), zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), zgodnie z art. 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 w związku z art. 70 rozporządzenia (WE) 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30.4.2004, str. 30, z późn. zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (WE) nr 817/2004 oraz na podstawie § 13 ust. 5, ust. 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2019 r., poz. 655 z późn. zm.), zwanego dalej Rozporządzeniem.

Wnioskodawca w dniu 15-07-2006 r. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w B. wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych wraz z wymaganymi załącznikami, w którym wnioskodawca zadeklarował działki rolne przeznaczone do zalesienia co skutkowało wszczęciem postępowania administracyjnego w sprawie.

Zawnioskowane do płatności działki w dniu 04-09-2006 r. zostały przez stronę zmienione .

W dniu 12-09-2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych przez stronę.

Strona 27-11-2006 r. złożyła oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia wraz z potwierdzającym ten fakt zaświadczeniem wydanym przez Nadleśnictwo [...] na łączną powierzchnię zalesionych działek 47,87 ha.

W dniu 04-12-2006 r. strona złożyła korektę do wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych w którym poprawiła błędnie wpisaną wcześniej datę planu zalesienia oraz zadeklarowała działki rolne przeznaczone do zalesienia .

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. w dniu 08-12-2006 r. wydał decyzję w sprawie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych Panu H. M.

W dniu 21-01-2008 r. gospodarstwo strony zostało wytypowane metodą analizy ryzyka do przeprowadzenia kontroli na miejscu, która odbyła się w dniu 18-03-2008 r. Kontrola potwierdziła powierzchnię zalesienia, która była wnioskowana do przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych.

W latach 2007-2012 Pan H. M. składał wnioski o wypłatę pomocy na zalesianie w ustawowym terminie oświadczając, że kontynuuje program zalesiania gruntów rolnych na podstawie decyzji, znak [...] z dnia 08-12-2006 r., oraz zgodnie z wytycznymi zawartymi w planie zalesienia z dnia 19-06-2006 r.

W dniu 02-06-2011 r. strona złożyła decyzje o przekwalifikowaniu gruntu rolnego na grunt leśny. Klasyfikacja została dokonana dla gruntów, które były wnioskowane do przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych.

Strona składała wnioski o wypłatę płatności na zalesianie w latach 2013-2022, w których deklarował, że kontynuuje program zalesienia na podstawie decyzji nr [...] z dnia 08-12-2006 r. na powierzchni 47,70 ha. oraz, że zobowiązuje się m.in. do: 1) prowadzenia uprawy leśnej na gruntach objętych niniejszym wnioskiem przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie gruntów rolnych: 2) niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR a) o każdym fakcie który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacanie płatności na zalesianie, b) o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, objętych wnioskiem, powstałej w okresie trwania podjętych zobowiązań, a w szczególności jeśli zmiana dotyczy wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni.

W dniu 13-03-2023 r. gospodarstwo strony zostało wytypowane do przeprowadzenia kontroli na miejscu, która została przeprowadzona w dniach 11-18.04.2023 r.

W wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu inspektorzy terenowi stwierdzili zadeklarowaną powierzchnię całkowitą zalesienia większą niż powierzchnia całkowita stwierdzona dla kompleksu nr [...] dla działek zalesionych [...], [...], [...], położonych na działce ewidencyjnej nr [...] dla kompleksu nr [...] dla działek zalesionych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] oraz dla kompleksu nr [...] dla działek zalesionych [...], [...], [...], [...], [...], [...], położonych na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...] (kod pokontrolny [...], na obszarze wszystkich kompleksów stwierdzono podtopienia i zniszczenia drzewostanu -zgryzanie, uschnięcia/wywroty z powodu podtopień, beneficjent został powiadomiony o kontroli, ale nie był obecny przy pomiarach działek). Deklaracja we wniosku dla kompleksu [...] - 5,28 ha, powierzchnia stwierdzona - 5,28 ha. Deklaracja we wniosku dla kompleksu [...] - 17,27 ha, powierzchnia stwierdzona - 16,55 ha. Deklaracja we wniosku dla kompleksu [...] - 25,15 ha, powierzchnia stwierdzona - 23,20 ha. Całkowita powierzchnia zalesienia stwierdzona w kontroli na miejscu wyniosła 45,03 ha.

Protokół z czynności kontrolnych nr [...] został wysłany listem poleconym do wnioskodawcy w dniu 22-05-2023 r. a 14-06- 2023 r. strona zwróciła się o wgląd w dokumentację z kontroli na miejscu, co zostało pozytywnie rozpatrzone i w tym samym dniu beneficjent zapoznał się z dokumentacją fotograficzną załączoną do w/w raportu. Wnioskodawca do dnia wydania decyzji nie wniósł uwag do protokołu.

Organ I instancji po przywołaniu przepisów Rozporządzenia stwierdził iż wypłata ostatniej premii pielęgnacyjnej nastąpiła w dniu 30-08-2010 r. na podstawie wniosku o wypłatę płatności na zalesienie złożonego w roku 2010 w związku z powyższym od 2011 roku, na podstawie składanych corocznie wniosków o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych przez wnioskodawcę, realizowano płatność z tytułu premii zalesieniowej.

Organ zauważył, iż ustalenie obszaru upraw dla których przyznawana jest płatność na zalesianie gruntów rolnych nie następuje na podstawie danych zawartych w ewidencjach i rejestrach, lecz przede wszystkim na podstawie kontroli na miejscu. W sprawie, obszar zalesionych działek rolnych został stwierdzony i ustalony w oparciu o dane metodą RTK ( metoda fazowych pomiarów satelitarnych, w których pozycja wyznaczona przez odbiornik mobilny poprawiana jest w czasie rzeczywistym z wykorzystaniem danych obserwacyjnych wysyłanych ze stacji bazowej ). Pomiaru dokonano dla oznaczonych działek rolnych wchodzących w skład danego kompleksu leśnego uwzględniając wynikającą z obowiązujących przepisów tolerancję pomiaru.

W wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu organ I instancji wstrzymał płatności zalesieniowe z powodu częściowej likwidacji uprawy powołując się na § 13 ust. 5 Rozporządzenia w odniesieniu do gruntów, na których uprawa ta została zlikwidowana tj.; 2,67 ha.

Organ powołał się na art. 19 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 w związku z art. 70 rozporządzenia (WE) 817/2004 zgodnie z którym, jeśli obszar zadeklarowany przekracza obszar zatwierdzony, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru.

Wskazał przy tym, iż kwota sankcji premii zalesieniowej to: 5,34 ha x 1400 zł = 7476,00 zł a z uwagi na stwierdzoną podczas kontroli na miejscu powierzchnię zalesioną 45,03 ha, premia zalesieniowa za 2022 będzie wypłacona w kwocie 55 566,00 zł.

W dniu 20-04-2023 r. strona do Biura Powiatowego ARiMR w B. zgłoszenie siły wyższej z załącznikami co do zdjęć terenów zalanych, zdjęć siedlisk bobrów, oświadczenia, zdjęcia pisma leśniczego oraz wydruk zdjęcia oświadczenie T. C. z informacją, że oświadczenia świadków zostaną przesłane niezwłocznie.

Organ I instancji w dniu 23-06-2023 r. wydał decyzję nr [...] o wstrzymaniu płatności na zalesienie oraz odmowie uznania siły wyższej.

W odwołaniu od decyzji strona zarzuciła organowi naruszenie przepisów; 1 art. 61 § 1 i 4 k.p.a. w zw. z art. 104 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. polegające na wydaniu decyzji administracyjnej w sprawie wstrzymania w części płatności na zalesienie w zakresie premii zalesieniowej i odmowy uznania siły wyższej w sytuacji, w której nie doszło do uprzedniego wszczęcia z urzędu lub na wniosek strony odrębnego postępowania administracyjnego w sprawie wstrzymania w części płatności na zalesienie w zakresie premii zalesieniowej, jak również nie doszło do poinformowania Skarżącego, jako strony, o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie, co stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, 2 naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie wezwania strony do przedstawienia stanowiska na piśmie przed wydaniem decyzji, czym pozbawiono ją prawa do czynnego udziału w sprawie, w tym prawa wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, co stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. 3. naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. polegające na błędnej ocenie dowodu w postaci protokołu z czynności kontrolnych nr [...] poprzez uznanie, iż z tego dokumentu wynika częściowa likwidacja uprawy leśnej na obszarze 2,67 ha, co doprowadziło do błędnego ustalenia faktycznego polegające na przyjęciu, iż doszło do częściowej likwidacji uprawy leśnej na obszarze 2,67 ha, podczas gdy: a) w treści protokołu nie został wskazany kod pokontrolny ZGR18 oznaczający likwidację uprawy leśnej, lecz kod pokontrolny ZGR5 oznaczający "zadeklarowana powierzchnia całkowita zalesienia jest większa niż powierzchnia całkowita stwierdzona", b) z treści protokołu nie wynika z jakich przyczyn zastanych na miejscu nie zakwalifikowano części kontrolowanego terenu jako uprawa leśna (czy ze względu na całkowity brak drzew? czy ze względu na niewystarczające zagęszczenie drzew), c) w treści protokołu zawarto stwierdzenie, że część drzewostanu 2inajdującego się na badanym obszarze uległa podtopieniu i zniszczeniu (zgryzanie, usunięcia/wywroty z powodu podtopień), jednakże nie stwierdzono jednoznacznie, że na całym obszarze 2,67 ha nie ma w ogóle uprawy leśnej (żadnych drzew), - a zatem protokół z czynności kontrolnych nr [...] nie stanowi wiarygodnego dowodu na częściową likwidacji uprawy leśnej na obszarze 2,67 ha, 4 naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. polegające na zaniechaniu wszechstronnej oceny materiału dowodowego w sprawie i pominięciu złożonych przez stronę dowodów na fakt przyczyn uszkodzenia części drzewostanu co doprowadziło do błędnego ustalenia faktycznego polegające na przyjęciu, iż doszło do częściowej likwidacji uprawy leśnej na obszarze 2,67 ha, podczas gdy nie doszło do likwidacji przez stronę jakiejkolwiek części uprawy leśnej, lecz co najwyżej do uszkodzenia części drzewostanu przez bobry europejskie i na skutek innych czynników naturalnych, na które nie miał żadnego wpływu i nie mógł się im przeciwstawić, co nie wyczerpuje pojęcia likwidacji upraw leśnej z § 13 ust. 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesienie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

Postawił też zarzut naruszenia § 13 ust. 5 Rozporządzenia polegające na błędnej wykładni pojęcia "częściowa likwidacja uprawy' leśnej", przyjmującej, że każdy ubytek drzewostanu stanowi likwidację uprawy leśnej w rozumieniu tego przepisu, naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. polegające na błędnej ocenie dowodów' w postaci pisma strony z dnia 19.04.2023r., wydruku zdjęć potwierdzających występowanie szkód spowodowanych przez bobry, oświadczenia świadków i ekspertyzy podpisanej przez eksperta przyrodniczego poprzez uznanie, iż z tych dokumentów wynika, iż wiedział o uszkodzeniach drzewostanu na skutek działalności bobrów europejskich od co najmniej kilku lat, co doprowadziło do uznania, iż upłynął wymagany termin na zgłoszenie siły wyższej, podczas te dokumenty stanowią co najwyżej dowód na to, od kiedy o uszkodzeniach drzew wiedzieli świadkowie, a nie strona a zatem nie sposób przyjąć, iż wiedziała ona o tych uszkodzeniach od co najmniej kilku lat, co w konsekwencji doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na przyjęciu, iż strona nie dochowała 10-dniowego terminu podczas gdy nie ustalono kiedy Skarżący dowiedział się osobiście o uszkodzeniach drzewostanu na skutek działalności bobrów europejskiej, naruszenie artykułu 39 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) NR 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i odmowę uznania siły wyższej polegającej na uszkodzeniu drzewostanu na skutek działalności bobra europejskiego, podczas gdy spełniły się wszystkie podstawy zastosowania przepisu, tj. wystąpiły zdarzenia o charakterze siły wyższej oraz nie upłynął termin do zgłoszenia okoliczności siły wyższej.

Organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia 24 -11- 2023r. utrzymał w mocy sporną decyzję. Podzielił przy tym w całości ocenę prawną co do ustalonego w sprawie stanu faktycznego sprawy.

Dyrektor zaznaczył, iż producent składając wniosek o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych na rok 2006, oświadczył, że zna zasady przyznawania płatności, jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania. Zobowiązał się m. in. do prowadzenia uprawy leśnej na gruntach objętych wnioskiem przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie gruntów rolnych, niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacanie płatności na zalesianie gruntów rolnych, o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, objętych wnioskiem, powstałych w okresie trwania podjętych zobowiązań, a w szczególności jeśli zmiana dotyczy wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni. Oświadczenia i zobowiązania zostały zamieszczone na str. 5/5 wniosku.

Odnosząc się do zarzutu 2 i 3 zawartego w odwołaniu Dyrektor wyjaśnił, iż zgodnie z art. 10a. ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa gdy przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79aoraz art. 81.

W skardze do WSA w Gliwicach skarżący zarzucił organowi ;

1. Naruszenie art. 61 § 1 i 4 k.p.a. w zw. z art. 104 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Organu I instancji, podczas gdy zaskarżona decyzja Organu I instancji w sprawie wstrzymania w części płatności na zalesienie w zakresie premii zalesieniowej i odmowy uznania siły wyższej została wydana bez uprzedniego wszczęcia z urzędu lub na wniosek Skarżącego odrębnego postępowania administracyjnego w sprawie wstrzymania w części płatności na zalesienie w zakresie premii zalesieniowej, jak również nie doszło do poinformowania Skarżącego, jako strony, o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie, co stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego,

2. Naruszenie art. 10a ust. 1 w zw. z art. 10a ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji bezzasadnym uznaniu przez Organ II instancji, że w postępowaniu dotyczącym premii zalesieniowej związanej z zalesieniem gruntów rolnych nie stosuje się przepisów art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 79a oraz art. 81 k.p.a., podczas gdy zgodnie z art. 10a ust. 6 pkt 3 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wyłączenie stosowania wymienionych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie obowiązuje w postępowaniach rozstrzyganych w drodze decyzji wydawanych na podstawie przepisów dotyczących wpierania rozwoju obszarów wiejskich, czyli dotyczących m. in. zalesiania gruntów rolnych, a co za tym idzie Organ II instancji bezzasadnie zaniechał rozpatrzenia zarzutów nr 2, 3, 4 i 7 odwołania, które dotyczyły naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 7, 77 § li 80 k.p.a i powiązanych z tymi przepisami zarzutami błędu w ustaleniach faktycznych, co stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego,

3. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Organu I instancji, w sytuacji w której Organ I instancji nie zastosował przepisu art. 10 § 1 k.p.a. i zaniechał wezwania Skarżącego do przedstawienia stanowiska na piśmie przed wydaniem decyzji, czym pozbawiono skarżącego prawa do czynnego udziału w sprawie, w tym prawa wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, co stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.

4. naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. polegające na dokonaniu przez Organ II instancji błędnej oceny dowodu w postaci protokołu z czynności kontrolnych nr [...] poprzez uznanie, iż z tego dokumentu wynika częściowa likwidacja uprawy leśnej na obszarze 2,67 ha, co doprowadziło do błędnego ustalenia faktycznego polegające na przyjęciu, iż doszło do częściowej likwidacji uprawy leśnej na obszarze 2,67 ha, podczas gdy;

a) w treści protokołu nie został wskazany kod pokontrolny [...] oznaczający likwidację uprawy leśnej, lecz kod pokontrolny [...] oznaczający "zadeklarowana powierzchnia całkowita zalesienia jest większa niż powierzchnia całkowita stwierdzona",

b) z treści protokołu nie wynika z jakich przyczyn zastanych na miejscu nie zakwalifikowano części kontrolowanego terenu jako uprawa leśna (czy ze względu na całkowity brak drzew czy ze względu na niewystarczające zagęszczenie drzew),

c) w treści protokołu zawarto stwierdzenie, że część drzewostanu znajdującego się na badanym obszarze uległa podtopieniu i zniszczeniu (zgryzanie, usunięcia/wywroty z powodu podtopień), jednakże nie stwierdzono jednoznacznie, że na całym obszarze 2,67 ha nie ma w ogóle uprawy leśnej (żadnych drzew) - a zatem protokół z czynności kontrolnych nr [...] nie stanowi wiarygodnego dowodu na częściową likwidacji uprawy leśnej na obszarze 2,67 ha.

5. Naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. polegające na zaniechaniu przez Organ II instancji wszechstronnej oceny materiału dowodowego w sprawie i pominięciu złożonych przez Skarżącego dowodów na fakt przyczyn uszkodzenia części drzewostanu, co doprowadziło do błędnego ustalenia faktycznego polegającego na przyjęciu, iż doszło do częściowej likwidacji uprawy leśnej na obszarze 2,67 ha, podczas gdy nie doszło do likwidacji przez Skarżącego jakiejkolwiek części uprawy leśnej, lecz co najwyżej do uszkodzenia części drzewostanu przez bobry europejskie i na skutek innych czynników naturalnych, na które Skarżący nie miał żadnego wpływu i nie mógł się im przeciwstawić, co nie wyczerpuje pojęcia likwidacji uprawy leśnej z § 13 ust. 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesienie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

6. naruszenie § 13 ust. 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesienie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich polegające na błędnej wykładni pojęcia "częściowa likwidacja uprawy leśnej", tj. wykładni przyjmującej, że każdy ubytek drzewostanu stanowi likwidację uprawy leśnej w rozumieniu tego przepisu, podczas gdy z prawidłowej wykładni tego przepisu wynika, iż poprzez "częściową likwidację uprawy leśnej" rozumie się sytuację w której doszło do trwałej likwidacji uprawny leśnej związanej z zaprzestaniem dokonywania na danym obszarze uprawy leśnej lub zabiegów pielęgnacyjnych na skutek świadomego działania łub zaniechania.

7. naruszenie § 13 ust. 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesienie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich poprzez jego zastosowanie i częściowe wstrzymanie płatności pomimo, iż nie doszło do częściowej likwidacji uprawy leśnej.

8. naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. polegające na dokonaniu przez Organ II instancji błędnej oceny dowodów Skarżącego z dnia 19.04.2023r. wydruku zdjęć potwierdzających występowanie szkód spowodowanych przez bobry, oświadczenia świadków oraz ekspertyzy podpisanej przez eksperta przyrodniczego poprzez uznanie, iż z tych dokumentów wynika, iż Skarżący wiedział o uszkodzeniach drzewostanu na skutek działalności bobrów europejskich od co najmniej kilku lat, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, iż upłynął wymagany termin na zgłoszenie siły wyższej, podczas gdy te dokumenty stanowią co najwyżej dowód na to, od kiedy o uszkodzeniach drzew wiedzieli świadkowie, a nie Skarżący, a zatem nie sposób przyjąć, iż Skarżący wiedział o tych uszkodzeniach od co najmniej kilku lat co w konsekwencji doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na przyjęciu, iż Skarżący nie dochował 10-dniowego (liczonego w dniach roboczych) terminu na zgłoszenie okoliczności siły wyższej, podczas gdy nie ustalono kiedy Skarżący dowiedział się osobiście o uszkodzeniach drzewostanu na skutek działalności bobrów europejskiej i Organ II instancji nie wskazał, kiedy upłynął termin na zgłoszenie siły wyższej.

9. naruszenie artykułu 39 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WL) NR 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i odmowę uznania siły wyższej polegającej na uszkodzeniu drzewostanu na skutek działalności bobra europejskiego, podczas gdy spełniły się wszystkie podstawy zastosowania przepisu, tj. wystąpiły zdarzenia o charakterze siły wyższej oraz nie upłynął termin do zgłoszenia okoliczności siły wyższej.

10. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji zaniechanie przedstawienia przez Organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji jakiejkolwiek oceny prawnej zarzutów odwołania dotyczących naruszenia § 13 ust. 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesienie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, oraz zaniechanie sporządzenia uzasadnienia odnoszącego się do zarzutów nr 2, 3, 4 i 7 odwołania, które dotyczyły naruszenia przez Organ I instancji art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. i powiązanych z tymi przepisami zarzutami błędu w ustaleniach faktycznych, co uniemożliwia kontrolę zaskarżonej decyzji Organu II instancji i stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.

11. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Organu I instancji.

W konsekwencji powyższego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Organu II Instancji oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji, zasądzenie od na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje:.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie między stronami istnieje spór co do tego, czy doszło do częściowej likwidacji uprawy leśnej na obszarze 2,67 ha, a także czy organy administracji zasadnie odmówiły stronie uznania siły wyższej.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2019 r. Nr 187, poz. 655 ze zm.; dalej: rozporządzenie zalesieniowe).

Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego, płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną albo spółdzielnią produkcji rolnej, który zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, o której mowa w pkt 2 lit. b, przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie. W myśl zaś § 13 ust. 5 rozporządzenia zalesieniowego, w przypadku, gdy uprawa leśna została częściowo zlikwidowana przed upływem 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie, płatność na zalesianie wypłacona w odniesieniu do gruntów, na których uprawa ta została zlikwidowana, podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, chyba że na podstawie przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych właściwy organ, w formie decyzji, wyraził zgodę na przeznaczenie tych gruntów na cele nierolnicze albo nieleśne.

W orzecznictwie przyjmuje się, że wykładnia § 13 ust. 5 rozporządzenia zalesieniowego w sprawie zalesiania - stanowiąca podstawę wydania decyzji o wstrzymaniu płatności, to jest wykładnia pojęcia likwidacji (czy częściowej likwidacji) uprawy leśnej musi być dokonywana z uwzględnieniem celu wsparcia. Mianowicie musi być interpretowana jako trwała likwidacja uprawy leśnej, to jest faktyczne zaprzestanie dokonywania na określonym gruncie uprawy leśnej, zabiegów mających na celu utrzymywanie zalesienia (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2019 r., I GSK 3044/18, Legalis nr 1884865).

W ocenie Sądu dla prawidłowej wykładni tego pojęcia nie ma znaczenia przyczyna, która doprowadziła do zaprzestania zabiegów pielęgnacyjnych czy odtwarzania sadzonek uszkodzonych lub obumarłych bądź zniszczonych przez zwierzęta (np. bobry). Chodzi tu o stwierdzony stan faktyczny, który jednoznacznie wskazuje, że beneficjent pomocy zaniechał podejmowania działań mających na celu utrzymanie drzewostanu. Likwidacja uprawy leśnej może bowiem polegać zarówno na aktywnym usunięciu części drzew (działanie producenta rolnego), jak i na zaniechaniu polegającym na pozostawieniu części upraw bez odpowiedniej pielęgnacji skutkujące obumarciem drzewostanu, ich utratą lub zniszczeniem na skutek działań zwierząt (bobry).

Ponadto 29 kwietnia 2004 r. wydane zostało Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz.U.UE.L.2004.153.30). W akcie tym przewidziano, m.in. że wstępne wnioski o udział w systemie i kolejne wnioski o płatności są sprawdzane w sposób zapewniający rzeczywistą weryfikację i zgodność z warunkami przyznawania pomocy. Natomiast kontrole przeprowadzane są poprzez kontrole administracyjne i kontrole na miejscu (art. 67). Kontrole administracyjne są wyczerpujące i obejmują kontrole przekrojowe, tam gdzie stosowne, między innymi z danymi pochodzącymi ze zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli. Odnoszą się do powierzchni i zwierząt gospodarskich objętych danym środkiem wsparcia w celu uniknięcia wszelkich nieuzasadnionych płatności pomocy finansowej. Kontrolowana jest również zgodność ze zobowiązaniami długoterminowymi (art. 68). Natomiast kontrole na miejscu dokonywane są zgodnie z tytułem III rozporządzenia (WE) nr 2419/2001 (art. 69). Zgodnie natomiast z art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U.UE.L.2001.327.11 z dnia 2001.12.12) - kontrole administracyjne oraz kontrole na miejscu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację zgodności z warunkami, zgodnie z którymi przyznawana jest pomoc. Art. 17 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 przewiduje natomiast, że kontrola na miejscu jest niezapowiedziana. Jednakże pod warunkiem że cel kontroli nie jest zagrożony dopuszcza się wcześniejsze powiadomienie ograniczone do absolutnie niezbędnego minimum. Powiadomienie takie, poza odpowiednio uzasadnionymi przypadkami, nie przekracza 48 godzin. Tam gdzie jest to uzasadnione, kontrola na miejscu, przewidziana w niniejszym rozporządzeniu, jak również wszelkie inne kontrole przewidziane w regułach wspólnotowych, przeprowadzane są w tym samym czasie.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) w każdym przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, producent rolny powinien powiadomić Kierownika Biura Powiatowego o zaistniałych okolicznościach, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym producent rolny lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz z dowodami potwierdzającymi wystąpienie siły wyższej. W ocenie Sądu, który w tym zakresie podziela argumentację przedstawioną w odpowiedzi na skargę – jako logiczną – uznać należy, że o zalaniu części obszaru zalesienia i zniszczeniach spowodowanych przez działalność zwierząt (bobry) strona poinformowała organ 20 kwietnia 2023r. czyli dopiero po przeprowadzeniu kontroli co miało miejsce w dnich 11-18 kwietnia 2023r. Tymczasem okoliczność, że występowanie uprawy leśnej na mniejszym areale aniżeli deklarowana nie jest nową okolicznością, należy wiązać z faktem, że sporne grunty były dostępne przez cały okres ich użytkowania, jak również obowiązkiem strony było należyte dbania o ich stan. Powyższe okoliczność wynika z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy. W ocenie Sądu organ II instancji prawidłowo również uznał, że skarżący nie wykazał, by podtopienia zalesionego gruntu miały charakter klęski żywiołowej, a więc siły wyższej. Powołany art. 39 ust. 1 pkt d rozporządzenia Komisji nr 817/2004/WE kwalifikuje jako siłę wyższą klęskę żywiołową poważnie dotykającą grunty rolne gospodarstwa. Tymczasem podtopienia miały charakter ograniczony, dotyczyły jedynie obszaru około 2 ha, a zatem części zalesionego gruntu.

Gdyby nawet przyjąć hipotetycznie, że w niniejszej sprawie wystąpiła siła wyższa, to płatność także podlegałaby zwrotowi, gdyż strona nie powiadomiła na piśmie organu administracji o przypadku siły wyższej w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym była w stanie dokonać tej czynności. Powyższy obowiązek wynikał z art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 817/2004/WE. Już sam fakt braku zawiadomienia organu o wystąpieniu siły wyższej, skutkował decyzją zobowiązującą skarżąca do zwrotu płatności jako przyznanych nienależnie.

Skarżąca składając wniosek 15 lipca 2006 r. swoim podpisem potwierdziła, że dane podane we wniosku są prawdziwe oraz, że znane są i zasady przyznawania płatności na zalesianie gruntów ornych oraz, że jest świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działań "zalesienie gruntów rolnych“ oraz konsekwencji niedotrzymanie zobowiązań znajdujący się na formularzu wniosku w sekcji IX oświadczenia i zobowiązania w tym m.in. zobowiązanie się do prowadzenie uprawy leśnej na gruntach rolnych objętej wnioskiem przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej pomocy, niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARIMR) o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznawanie, pobieranie lub wypłacanie płatności na zalesienie gruntów rolnych oraz informowanie o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, objętych wnioskiem, powstałej w okresie trwania złożonych przez nią zobowiązań, a także zapewnienia osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych wstępu na teren gospodarstwa, a także do okazania wszelkich dokumentów koniecznych do przeprowadzenie kontroli. Powyższe oznacza, że to na osobie składającej podpisany wniosek spoczywa obowiązek zadeklarowania prawidłowej powierzchni użytkowej rolniczo (leśnie) i to osoba składająca wniosek ponosi ewentualne konsekwencje za nieprawidłowości w nim zawarte. Zgodnie z obowiązującymi przepisami rozporządzenia zalesieniowego (§ 3 ust. 1 pkt 1 - 3 ) beneficjent powinien przez lat 20 od dnia uzyskania pierwszej płatności zalesieniowej, prowadzić założoną uprawę leśną zgodnie z normami oraz przestrzeganie wymogów. W świetle powyższego w przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, w sytuacjach w którym strona dowiaduje się o zdarzeniu, które może być uznane za kategorię siły wyższej - zjawiskach atmosferycznych dotyczących jego gospodarstwa rolnego (leśnego) i działalności zwierząt (bóbr europejski), dopiero w wyniku przeprowadzonej kontroli, która miała miejsce nawet po kilku latach po rzekomym zdarzeniu, świadczy o braku zainteresowania prowadzeniem gospodarstwa i to niezależnie od przyczyn braku zainteresowania, przeczy podstawowym obowiązkom rolnika (beneficjenta).

Zgodnie z obowiązującymi przepisami rozporządzenia zalesieniowego w tym § 3 ust. 1 pkt 3 płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu, który m.in. zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, o których mowa w pkt 2 lit. b przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszych płatności na zalesienie. Podnoszone w skardze zarzuty odnośnie stanu i zakresu zalesienia działek, jak również argumentacja dotycząca sporadycznych wizyt na tym terenie ze względu na odległe miejsce zamieszkania są bezzasadne. Skarżąca wstępując do programu zalesienia zobowiązała się do prowadzenia upraw leśnych przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesienie. Przeprowadzona kontrola na miejscu od 11 do 18 kwietnia 2023 r. potwierdza likwidację uprawy leśnej o pow. 2,67 ha Natomiast całkowita powierzchnia zalesienia stwierdzona w kontroli na miejscu wyniosła 45,03 ha (całkowita deklarowana powierzchnia zalesienia oznaczona przez stronę to: 47,70 ha). Wobec powyższego organy administracji słusznie zastosowały przepisy rozporządzeń zalesieniowego, w tym § 13 ust. 5.

Jak wskazał NSA w wyroku z 5 listopada 2010 r., II GSK 1004/09, LEX nr 746020, bez względu na rodzaj gruntu (rolnego/leśnego) oraz zalecanych zabiegów agrotechnicznych grunty muszą być zadbane. NSA podkreślił przy tym, że stawiany przez prawodawcę wspólnotowego, a także krajowego wymóg utrzymania gruntów w dobrej (odpowiedniej) kulturze rolnej nie jest celem samym w sobie, ale ma zapewnić, aby grunty, co do których rolnik ubiega się o przyznanie określonych płatności były faktyczne w dobrym stanie agrotechnicznym (por. także: wyroki NSA z 3 marca 2015 r., II GSK 76/14, Legalis nr 1763441; z 29 kwietnia 2015 r., II GSK 551/14, Legalis nr 1249133; wyrok WSA w Poznaniu z 2 czerwca 2015 r., III SA/Po 1024/14, Legalis nr 1350741). Przy czym Sąd w niniejszym składzie w całości przychyla się do wyżej wskazanej argumentacji również w okolicznościach faktycznych ocenianej sprawy.

Po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie wydały decyzje zgodne z prawem. W szczególności, organy prawidłowo oparły swoje rozstrzygnięcia na ustaleniach dokonanych w czasie, niewadliwie podjętych i wykonanych czynności kontrolnych na miejscu w gospodarstwie skarżącego. W ocenie Sądu, wyników tej kontroli nie może skutecznie podważyć żaden z zarzutów sformułowanych w skardze.

Na okoliczność ustalenia, czy beneficjenci spełniają warunki do przyznania wnioskowanej płatności ustawodawca przewidział właśnie kontrole, stanowiąc jednocześnie, że z czynności kontrolnych osoba je przeprowadzająca sporządza protokół.

Podkreślenia wymaga, że raport z czynności kontrolnych stanowi istotny dowód w sprawie. Raport ten jest dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. O wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty. Kontrole na miejscu są to czynności kontrole, które mogą być bowiem wykonywane przez jednostki merytoryczne Agencji tzw. Biura Kontroli na Miejscu lub inne jednostki organizacyjne dysponujące odpowiednimi warunkami kadrowymi, organizacyjnymi i technicznymi, którym Prezes ARiMR udzieli stosownego upoważnienia. W świetle powyższego dowodom z protokołu kontroli - właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowanymi i technicznymi) i bezstronne - co do zasady, wbrew twierdzeniom skarżącego, należy przypisać przymiot wiarygodności (por. wyroki NSA: z 29 maja 2014 r., II GSK 458/13, Legalis nr 1161186; z 12 października 2011 r., II GSK 1019/10, Legalis nr 389367; oraz z 4 kwietnia 2008 r., II GSK 492/07, Legalis nr 117285).

Kontrola u skarżącego została przeprowadzona od 11 do 18 kwietnia 2023 r.. Z przedmiotowej kontroli został następnie sporządzony protokół z czynności kontrolnych nr [...], który potwierdza likwidację uprawy leśnej o pow. 2,67. Natomiast całkowita powierzchnia zalesienia stwierdzona w kontroli na miejscu wyniosła 45,03 ha (całkowita deklarowana powierzchnia zalesienia oznaczona przez stronę to: 47,70 ha). Wobec tego organ II instancji wziął jako podstawę obliczenia premii zalesieniowej obszar uprawy leśnej o powierzchni o 2,67 ha mniejszy niż we wniosku o wypłatę premii zalesieniowej. Organ II instancji stwierdził, że w tym stanie rzeczy zaistniała przesłanka wstrzymania płatności premii zalesieniowej z uwagi na częściową likwidację uprawy leśnej.

Ponadto z akt administracyjnych wynika, że protokół z czynności kontrolnych nr [...] został wysłany listem poleconym do strony 22 maja 2023 r. (doręczono: 7 czerwca 2023 r.). W dniu 14 czerwca 2023 r. skarżący zwrócił się z pismem o wgląd w dokumentację z kontroli na miejscu, co organ uwzględnił i w tym samym dniu strona zapoznała się z dokumentacją fotograficzną załączoną do w/w raportu. Skarżący do dnia wydania decyzji to jest 23 czerwca 2023 r. nie wniósł uwag do protokołu, oraz zapoznał się z dokumentacją fotograficzną do której również nie zgłaszał uwag. Z treści notatki służbowej z 14 czerwca 2023 r. wynika również, że skarżący oświadczył, że przed wydaniem decyzji (w I instancji) nie będzie wnosił uwag do protokołu kontroli na miejscu.

W dniu 20 kwietnia 2023 r. (data stempla pocztowego nadania pisma) skarżący złożył do Biura Powiatowego ARiMR w B. zgłoszenie siły wyższej z załącznikami wskazując, że o zaistniałych szkodach (podtopienia; działalność bobrów) dowiedział się dopiero od inspektorów ARIMR.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się przy tym, że beneficjent składając wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów i który wcześniej podpisał oświadczenie to domniemuję się, że zna zasady przyznawania płatności i tym samym zobowiązał się do prowadzenia uprawy leśnej na zgłoszonych gruntach rolnych przez 20 lat. Zobowiązał się też do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego (por. wyrok NSA z 4 marca 2015 r., II GSK 99/14, Legalis nr 1310774).

Znamienne jest, że skarżący nie kwestionował, że raport z czynności kontrolnych i fotografie obejmują działki, którymi włada i które deklarował we wniosku, a nie sąsiednie lub inne, i nie podważa także okresu, w którym zdjęcia bądź pomiary zostały wykonane. Argumentacja skargi zawiera – w tym zakresie – sformułowania ogólnikowe. Skarżący w uzasadnieniu skargi argumentuje, że z raportu "nie wynika w żaden sposób, iż doszło do faktycznej likwidacji części uprawy leśnej o łącznej powierzchni 2,67 ha. Na stronie 5, 6, 7 i 8 protokołu, w rubryce XII. Kody pokontrolne wpisano kod ZGR5. Ze strony 10 protokołu wynika natomiast, że rubryka ZGR5 oznacza zadeklarowana powierzchnia całkowita zalesienia jest większa niż powierzchnia całkowita stwierdzona". Dalej strona wskazywała, że ewentualny brak zastrzeżeń do protokołu kontrolnego "nie skutkuje automatycznie tym, że protokół kontrolny dowodzi częściowej likwidacji uprawy leśnej". Strona nie przedstawia jednak żadnych własnych dokumentów, fotografii, czy ekspertyz, które podważałyby dokonane w protokole z czynności kontrolnych ustalenia. Co więcej, z treści pisma strony zatytułowanego jako "zgłoszenie siły wyższej" wynika, że strona w ogóle nie miała świadomości co do stanu faktycznego działek zgłoszonych we wniosku. Należy również zauważyć, że protokół z czynności kontrolnych jest dokumentem urzędowym w znaczeniu wynikającym z art. 76 § 1 k.p.a. (dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone). Jednak szczególna moc dowodowa tego środka jest ograniczona, gdyż na podstawie art. 76 § 3 k.p.a. możliwe jest przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego. Taki dowód nie został jednak zgłoszony w odwołaniu bądź w jakimkolwiek innym piśmie w ramach postępowania administracyjnego.

Należy wskazać, że ustalenie obszaru upraw dla których przyznawana jest płatność na zalesianie gruntów rolnych nie następuje na podstawie danych zawartych w ewidencjach i rejestrach, lecz przede wszystkim na podstawie kontroli na miejscu. W niniejszej sprawie, obszar zalesionych działek rolnych został stwierdzony i ustalony w oparciu o dane metodą RTK (metoda polega na fazowych pomiarów satelitarnych, w których pozycja wyznaczona przez odbiornik mobilny poprawiana jest w czasie rzeczywistym z wykorzystaniem danych obserwacyjnych wysyłanych ze stacji bazowej), co zostało uwidocznione w treści protokołu z czynności kontrolnych. Pomiaru dokonano dla oznaczonych działek rolnych wchodzących w skład danego kompleksu leśnego uwzględniając wynikającą z obowiązujących przepisów tolerancję pomiaru. Zastosowana technologia pomiarów (GPS) RTK jest najnowocześniejszą na świecie technologią pomiarów dokładnych przy użyciu nawigacji satelitarnej, uzyskiwanych w czasie rzeczywistym, gwarantującą odzwierciedlenie stanu rzeczywistego w terenie. Jest to dowód bezpośredni, przeprowadzony w trakcie oględzin działek.

W ocenie Sądu w pełni dopuszczalne było oparcie się przez organ na danych z ww. systemu informacji geograficznej, tj. systemu informatycznego Agencji, zawierającego zdjęcia lotnicze i połączenie ich z innymi ustaleniami opisanymi w zaskarżonej decyzji. Pomiar gruntów zgłoszonych do płatności odbywa się na podstawie art. 70 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013, zgodnie z którym państwa członkowskie, za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. Te kontrole uzupełniane są przez kontrole na miejscu. Na podstawie art. 10 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE. L. z 2011 r. z późn. zm.) państwa członkowskie Unii Europejskiej tworzą zintegrowany system zarządzania i kontroli (ZSZiK), służący identyfikacji działek rolnych LPIS na podstawie map lub dokumentów, przy wykorzystaniu skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych (GIS), tj. obrazów lotniczych lub satelitarnych. Korzystając z systemu można ustalić, czy zadeklarowana do płatności działka ewidencyjna jest położona na terenach uprawnionych do dopłat i czy powierzchnia lub suma powierzchni działek rolnych położonych na danej działce ewidencyjnej (lub działkach ewidencyjnych) nie przekracza powierzchni uprawnionej do dopłat (PEG). Pomiary powierzchni wykonane są na ortofotomapie będącej przetworzonym zdjęciem lotniczym, poddanym korekcji geometrycznej. Ortofotomapa prezentuje w najbardziej rzeczywisty sposób stan pokrycia i zagospodarowania terenu, czego nie oddaje tradycyjna mapa (por. wyrok NSA z 20 lutego 2020 r., I GSK 1215/19, Legalis nr 2514515).

Zdaniem Sądu, analiza zgromadzonego materiału dowodowego zaprzecza też zarzutom skargi, że zaskarżoną decyzję wydano w warunkach naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nie naruszono art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej i zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), ani art. 8 k.p.a. (zasada pogłębiania zaufania obywateli). Organy administracji wyczerpująco zebrały materiał dowodowy w zakresie niezbędnym do wydania zaskarżonej decyzji oraz dokonały jego wszechstronnej i prawidłowej oceny, a przy tym właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami zawartymi w k.p.a., zaś dokonana przez organy ocena materiału dowodowego nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka, korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Powyższe ustalenia i dokonana ocena znalazły również odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a., przy realizacji zasady przekonywania zawartej w art. 11 k.p.a.

Sąd nie podzielił również zarzutów skargi o uchybieniu normy postępowania administracyjnego zawartej w art. 10 § 1 k.p.a. Zarzut naruszenia tego przepisu przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej wykonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2021 r., II GSK 2048/18, Legalis nr 2811795). W niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, strona aktywnie uczestniczyła w postępowaniu, w tym została poinformowana pisemnie i ustnie o możliwości wniesienia zastrzeżeń do protokołu kontroli lub innych zastrzeżeń wniosków dowodowych przed wydaniem decyzji. Dodać także należy, że skarżący zarzucając nieprawidłowości w sporządzeniu raportu z kontroli i braku jej zawiadomienia o wszczęciu postępowania nie wskazał w skardze konkretnych skutków zarzucanej wadliwości, poprzestając na twierdzeniach, że doszło do naruszenia zasad prowadzenia kontroli. Z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. wynika jednak, że podstawą uchylenia przez Sąd decyzji jest tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem, nawet gdyby (hipotetycznie) uznać, że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia przepisów proceduralnych, to skuteczność zarzutu w tym zakresie zależałaby od: 1) wykazania naruszenia przepisu postępowania, 2) istotnego wpływu tego naruszenia na treść decyzji organu, czego w sprawie nie dochowano. Z powyższych przyczyn, Sąd nie uwzględnił również zarzutu naruszenia art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. w zw. z art. 104 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Z akt administracyjnych wynika, że strona czynnie uczestniczyła w postępowaniu; brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że niezawiadomienie o jego wszczęciu mogło uniemożliwić jej podjęcie określonych czynności procesowych w sprawie.

Dodać należy, że formułując zarzuty o charakterze proceduralnym, skarżący podważał sposób wykonania wybranych czynności kontrolnych, lecz nie wskazał przełożenia zarzucanych naruszeń na efekty kontroli, a w dalszej kolejności na treść wydanych decyzji. Nie przedstawił więc skarżący wystarczających argumentów do uznania przez Sąd, że doszło do tak istotnego naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji.

Należy wyjaśnić skarżącemu, że obowiązkiem organu (także odwoławczego) wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. w odniesieniu do treści uzasadnienia decyzji - jest wskazanie w nim faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zatem organ ma obowiązek odnieść się do argumentów strony, ale tylko do tych, które są istotne dla sprawy. Obowiązek ten nie dotyczy twierdzeń i argumentów strony niemających znaczenia dla podejmowanego rozstrzygnięcia. Taki zaś charakter mają twierdzenia skarżącego oparte na podobnie sformułowanych zarzutach zawartych w pkt nr 2, 3, 4 i 7 odwołania, które dotyczyły naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i powiązanych z tymi przepisami zarzutami błędów w ustaleniach faktycznych. Przyznać jednak należy stronie, że w niniejszej sprawie organ błędnie powołał się na art. 10 a ust. 1 ustawy ARIMR, podczas gdy w sprawie miało zastosowanie wyłączenie o którym mowa w art. art. 10a ust. 6 pkt ustawy.

Argumenty przedstawione w skardze nie dały podstaw do podważenia oceny prawnej dokonanej w zaskarżonej decyzji.

W tej sytuacji skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.