Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 41/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 83 e
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
article: art 128  ust 1 , 2 i 4  , art 130 ,art 135 ust 5
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Jacek Bursa (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Biegalska – Ciepacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2023 r. sprawy ze skargi T. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 17 października 2022 r. nr SKO.OŚ/4170/41/2022 w przedmiocie odszkodowania za usunięcie drzewa I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz strony skarżącej T. S.A. z siedzibą w K. kwotę 4267 zł (słownie: cztery tysiące dwieście sześćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 28 czerwca 2022 r., znak: IR.6131.311.2018 Wójt Gminy Tarnów: (pkt 1) ustalił odszkodowanie za drzewa i ich usunięcie z terenu nieruchomości położonej w miejscowości K. W., gmina T., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 1,0139 ha, stanowiącej własność E. K.-G. w wysokości [...] zł, oraz (pkt 2) zobowiązał Spółkę T. D. S. A. do wypłaty odszkodowania w terminie 14 od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Od decyzji odwołanie złożyła zobowiązana spółka zarzucając, iż jak wynika z treści opinii określającej wysokość odszkodowania sporządzonej przez biegłego z zakresu wyceny nieruchomości a w ślad za nią uzasadnienia zaskarżonej decyzji, na ustaloną kwotę odszkodowania składa się suma kwot za usunięcie drzew, szkody wynikłe z ograniczenia użytkowania i obniżenia walorów estetycznych w tym kosztów zalesienia i pielęgnacji usuniętego drzewostanu oraz wartości poniesionych nakładów niezbędnych do przywrócenia walorów tak użytkowych jak estetycznych. Organ błędnie ocenił opinię rzeczoznawcy jako sporządzoną zgodnie z przepisami m. in. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Art 135 ust. 5 ugn określa dwie składowe odszkodowania tj. koszty zalesienia i pielęgnacji drzewostanu do dnia wywłaszczenia (odpowiednio wydania decyzji o zgodzie na usunięcie drzew). Skoro przywołany przepis określa ramy czasowe oceny kosztów do dnia wydania decyzji zezwalającej na usuniecie drzew, to koniecznym było ustalenie jakie koszty poniósł właściciel do tego czasu. Zdaniem odwołującej konieczne było poczynienie w toku postępowania m. in. ustaleń, czy właściciel nieruchomości zalesił i czy pielęgnował drzewostan. Organ l instancji pomijając bezzasadnie wniosek o przesłuchanie świadka pozbawił odwołującą możliwości wykazania tej istotnej okoliczności. Gdyby bowiem okazało się, że drzewostan był samosiewny i niepielęgnowany, to nie można byłoby ustalić, że właściciel poniósł koszty zadrzewienia i pielęgnacji, lub były one niższe w przypadku pielęgnacji drzew samosiewnych, co z kolei mogłoby mieć ten skutek, że jako miarodajną do ustalenia odszkodowania byłaby wartość pozyskanego z wycinki drewna. Organ l instancji pomijając wniosek dowodowy w oparciu o oświadczenia drugiej strony która zaprzeczyła temu, że świadek był na miejscu wycinki naruszyła podstawową zasadę równego traktowania stron wyrażoną w art 8 kpa. Ustalenia czy świadek dysponuje wiedzą oraz czy był na miejscu może bowiem nastąpić dopiero po jego przesłuchaniu. Biegły w opinii a w ślad za nim organ w uzasadnieniu decyzji wyszli poza ramy określone przywołanym przepisem dokonując ustalenia odszkodowania w oparciu o dodatkowe pozaustawowe kryteria takie jak ograniczenie korzystania z nieruchomości, przy czym organ nie jest uprawniony w tym postępowaniu i w tym zakresie do ustalania odszkodowania, nie jest to bowiem sprawa o odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie decyzji właściwego starosty powiatowego (art. 124 i nast. ugn). Podobnie rzecz ma się z kryterium obniżenia walorów estetycznych, co wymyka się zakresowi pojęciowemu odszkodowania, gdyż jest ewentualnie elementem pozwalającym na ustalenie wysokości zadośćuczynienia, czego jednakowoż nie obejmuje kognicja Wójta, który orzeka o odszkodowaniu.

Nadto podkreślono, że niezależnie od kwestionowania co do zasady wyceny odszkodowania za ograniczenie korzystania z nieruchomości i obniżenie walorów estetycznych, wycena ta zawiera błędy merytoryczne, bowiem w punkcie 8.8.3 pkt a (str. 18 opinii) oraz 9.3 (str. 22 opinii) liczba pni do karczowania została oceniona przez biegłego na 27, podczas gdy zgodnie z decyzją zostało wycięte 19 drzew. Biegły nie podał przy tym żadnego racjonalnego argumentu przemawiającego za przyjętym przez niego ustaleniem. Organ przyjął szacunek ilości karp powołując się na "wartości które biegły uznał za stosowne" i "wiedzę oraz wieloletnie doświadczenie rzeczoznawcy". Trudno też uznać za przekonujące uzasadnienie, że karczowanie pozostałości krzewu jest karczowaniem drzewa i wymaga takich samych nakładów pracy i kosztów. Jak wynika z oznaczeń sposobu użytkowania określonego w wypisie z rejestru gruntów, nieruchomość w miejscach wykonania wycinki jest określona jako użytek rolny, co w konsekwencji eliminuje czynnik walorów estetycznych w wycenie (niezależnie od argumentacji podniesionej powyżej). W żadnym wypadku nie można przy tym podzielić argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu decyzji, że oznaczenie nieruchomości jako rolnej jest bez znaczenia dla ustalenia odszkodowania, bowiem zgodnie z § 43 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania sposób zagospodarowania nieruchomości uwzględnia się w wycenie odszkodowania. Organ dowolnie stosuje argumentację w tym zakresie bowiem z jednej strony w sytuacji gdy odwołująca podnosi konieczność uwzględnienia oznaczenia sposobu korzystania z gruntu uznaje, że ustawa o gospodarce nieruchomościami nie uwzględnia klas gruntu myląc zresztą pojęcie klasy gruntu ze sposobem użytkowania, z drugiej strony bez zastrzeżeń przyjmując, że składnikiem odszkodowania jest utrata estetyki i ograniczenie z korzystania z nieruchomości nie ujęte w art. 135 ust. 5 ugn. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód przy czym art. 135 ust. 5 ugn precyzuje sposób wyliczenia wartości. Ustawodawca używając sformułowania "poniesione szkody" w przepisie określającym zasady ustalania odszkodowań wyraźnie wskazał, że granicami limitującymi jego wysokość jest rzeczywiście poniesiony uszczerbek, który wylicza się w oparciu o wartość pozyskanego drewna lub kosztów nasadzeń i pielęgnacji drzew do czasu wydania decyzji. Takie ustalenie zasad determinuje konieczność ustalenia m.in. tego jakie nakłady majątkowe rzeczywiście poniósł poszkodowany do czasu powstania uszczerbku i nie pozwala na szacowanie szkody ponad jej rzeczywistą wysokość jak stało się w niniejszej sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 17 października 2022r. nr SKO.OŚ/4170/41/2022, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 83e ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2022 r. poz. 916), art. 128 ust. 1, 2 i 4, art. 130, art. 135 ust. 5, art. 156 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu wskazano na decyzję z dnia 25 kwietnia 2018 r. znak IR. 6131.140.2018r. wydaną przez Wójta Gminy Tarnów zezwalającą na usunięcie 19 drzew i 30 m2 krzewów. Rzeczoznawca dokonał oszacowania i ustalił:

1. Oszacowanie odszkodowania na podstawie art. 83e ustawy o ochronie przyrody w związku z art. 135 ust. 5 "in fine" ustawy o gospodarce nieruchomościami - oszacowanie kosztów zalesienia i pielęgnacji usuniętego drzewostanu -10553,31 zł,

2. Oszacowanie odszkodowania na podstawie art. 83e ustawy o ochronie przyrody – szkoda wynikła z ograniczenia użytkowania i obniżenia walorów estetycznych - szkoda odpowiada wartości nakładów niezbędnych do przywrócenia walorów tak użytkowych (poprzez usunięcie karp) jak i estetycznych (poprzez wykonanie trawnika) - odszkodowanie za usunięcie drzew - [...] zł.

W opisie nieruchomości przyjęto: Nieruchomość położona w miejscowości K. W., przy ulicy [...]. W skład wycenianej nieruchomości wchodzi działka ewidencyjna o numerze [...] o powierzchni 1,0139 ha objęta księgą wieczystą [...] Brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego gminy T. teren działki położony jest w konturze "A" - obszar ekstensywnej urbanizacji typu podmiejskiego i wiejskiego - tereny wyznaczone dla zabudowy mieszkaniowej, usługowo - mieszkaniowej, usługowej i zagrodowej. Strefa ograniczonego użytkowania od gazociągów wysokoprężnych oraz linii energetycznych. Kształt - wielokąt, kształt nieregularny. Przebieg granic - regularny. Dojazd poprzez służebność gruntową - droga asfaltowa. Uzbrojenie: gaz, wodociąg, kanalizacja, energia, teletechnika. Sieci: gazociągi, sieć elektroenergetyczna - napowietrzna linia elektroenergetyczna 110kV wysokiego napięcia relacji T. - Ś. 2. Działka zabudowana domem mieszkalnym jednorodzinnym. Na działce drzewostan, głównie liściasty - klon, dąb, brzoza, czeremcha, topola - wiek ok. 20-60 lat.

W założeniach ogólnych rzeczoznawca przyjął:

Zgodnie z art. 83e. ust. 2 ustawy o ochronie przyrody ustalenie wysokości odszkodowania za drzewa lub krzewy oraz za ich usunięcie następuje w drodze umowy stron. W przypadku gdy Strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Umowa taka nie została zawarta, organ który wydał zezwolenie na wycinkę, ustala odszkodowanie odpowiednie stosując przepisy o odszkodowaniu za wywłaszczenie nieruchomości zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomości. Biorąc pod uwagę fakt, że przedmiotem wyceny jest usunięty drzewostan, odpowiednie zastosowanie będzie miał art. 135 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W pierwszej kolejności zgodnie z art. 135 ust. 5 zdanie pierwsze oszacowano wartość drewna w usuniętym drzewostanie (pkt. 9.1). Biorąc pod uwagę, że mamy do czynienia ze stosunkowo młodym drzewostanem zostaną również oszacowane, zgodnie z art. 135.ust. 5 in fine, koszty zalesienia i koszty pielęgnacji drzewostanu (pkt 9.2). Do ustalenia odszkodowania zostanie przyjęta wartość większa. Biorąc pod uwagę, że odpowiednie zastosowanie mają przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami m.in. art. 128 ust. 4 stanowiący, że odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Na podstawie powyższego, można wywieść, że w związku z zaprzestaniem/porzuceniem prac polegających na usunięciu drzew, wystąpiła na działce szkoda w postaci pozostawienia nie usuniętych karczów drzew, pozostałości po wycince, zniszczeniu powierzchni działki, utraty wartości poprzez uniemożliwienie użytkowania działki a także w postaci walorów estetycznych działki. Na podstawie powyższego, można przyjąć, że szkoda odpowiada wartości nakładów niezbędnych do przywrócenia walorów tak użytkowych (poprzez usunięcie karp) jak i estetycznych (poprzez wykonanie trawnika) - pkt 9.3. Wg organu odwoławczego biegły w sposób uprawniony odwołał się do treści art. 128 ust. 4 ugn dokonując oszacowania na potrzeby odszkodowania określonego w art. 83e ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Przepis ten w ust. 3 stanowi, że w przypadku, gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ugn dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Przepis ten nie zawiera zatem ograniczenia do konkretnych przepisów dotyczących odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Uprawnionym jest zatem założenie, że art. 83e ust. 3 odsyła również do art. 128 ust. 4 ugn. Jak stanowi z kolei ten przepis, odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.

Słusznie zatem rzeczoznawca założył, że w związku z zaprzestaniem/porzuceniem prac polegających na usunięciu drzew, wystąpiła na działce szkoda w postaci pozostawienia nie usuniętych karczów drzew, pozostałości po wycince, zniszczeniu powierzchni działki, utraty wartości poprzez uniemożliwienie użytkowania działki, a także w postaci walorów estetycznych działki. Na podstawie powyższego, można przyjąć, że szkoda odpowiada wartości nakładów niezbędnych do przywrócenia walorów tak użytkowych (poprzez usunięcie karp) jak i estetycznych (poprzez wykonanie trawnika). O tym, że Spółka T. D. S.A. pozostawiła teren usunięcia drzew i krzewów dalece nieuporządkowany przekonuje chociażby dokumentacja zdjęciowa stanowiąca część operatu. Trudno przyjąć, że koszty działalności Spółki (a właściwie koszty zaniechań uporządkowania terenu) ma ponosić właściciel nieruchomości, w którego interesie nie było przecież usuwanie drzew i krzewów. Art. 135 ust. 5 ugn mówi o oszacowaniu wartości drzewostanu leśnego albo zadrzewień, jeżeli w drzewostanie znajdują się materiały użytkowe, szacuje się wartość drewna znajdującego się w tym drzewostanie. Jeżeli zaś w drzewostanie nie występuje materiał użytkowy lub wartość drewna, które może być pozyskane, jest niższa od kosztów zalesienia i pielęgnacji drzewostanu, szacuje się koszty zalesienia oraz koszty pielęgnacji drzewostanu do dnia wywłaszczenia. Wartość drewna rzeczoznawca ustalił na [...] zł. Koszty zalesienia i pielęgnacji drzewostanu ustalone zaś zostały na [...] zł.

Rzeczoznawca opisał szczegółowo poszczególne koszty: wykaszanie chwastów i samosiewów na terenie niezadrzewionym, wykaszanie chwastów i samosiewów, wygrabianie i zebranie w stosy, wywiezienie samochodami na odległość 1,0 km, sadzenie drzew i krzewów liściastych form naturalnych na terenie płaskim w gruncie kategorii III, z zaprawą dołów do połowy głębokości, średnica i głębokość dołów 0,5 m, pielęgnowanie drzew liściastych form piennych - 5 lat, pielęgnowanie krzewów liściastych - 5 lat.

Taka kwalifikacja kosztów jest prawidłowa w świetle wyroku WSA w Krakowie, z dnia 21 kwietnia 2022 r. II SA/Kr 233/22. W metodzie, określonej w art. 135 ust. 5 ugn chodzi o metodę odtworzeniową. Biegły prawidłowo zatem wyliczył, jakie koszty należałoby ponieść, chcąc odtworzyć drzewostan oraz stan przyrody, w tym krzewy, w takiej postaci, jaki miał miejsce przed usunięciem. Z tego też powodu zasadnie do kosztów doliczono sadzenie drzew i krzewów, zabiegi pielęgnacyjne (wykaszanie chwastów, trawy, wywożenie, pielęgnowanie drzew liściastych). Jeżeli chodzi o ilość drzew i krzewów, to co do ilości drzew - ilość ta wynika z decyzji Wójta Gminy Tarnów, na podstawie której dokonano ich usunięcia, a wyliczenie ilości krzewów zostało przestawione w operacie: przeszacowano powierzchnię zajmowaną przez krzewy przez liczbę sztuk krzewów (str. 16 operatu).

Powyższą decyzję zaskarżyła zobowiązana spółka, zarzucając w skardze do WSA w Krakowie, że elementami składającymi się na wycenę odszkodowania są:

• wartość drewna znajdującego się w drzewostanie;

• koszty zalesienia i pielęgnacji do dnia wywłaszczenia.

Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 128 ust. 4 ugn odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód przy czym art 135 ust 5 ugn precyzuje sposób wyliczenia wartości. Ustawodawca używając sformułowania "poniesione szkody" w przepisie określającym zasady ustalania odszkodowań wyraźnie wskazał że granicami limitującymi jego wysokość jest rzeczywiście poniesiony uszczerbek który wylicza się w oparciu o wartość pozyskanego drewna lub kosztów nasadzeń i pielęgnacji drzew do czasu wydania decyzji. Zwrócić przy tym należy uwagę na to, że ustawodawca nie przyjął innych elementów składających się na wysokość odszkodowania takich jak ograniczenie z możliwości korzystania z nieruchomości czy ocena walorów estetycznych. Tymczasem biegły, a w ślad za nim organy obu instancji przyjęły, wbrew przepisowi art. 135 ust. 5 ugn, jako podstawę określenia wysokości odszkodowania elementy pozaustawowe, co w konsekwencji spowodowało niezasadne zawyżenie odszkodowania. Nadto należy zwrócić uwagę na to, że ustawodawca używając w treści art 135 ust. 5 ugn sformułowania "do dnia wywłaszczenia" narzucił ramy czasowe dotyczące wyceny kosztów zadrzewienia i pielęgnacji. W tym świetle opinia biegłego jest sporządzona z naruszeniem przywołanego przepisu, albowiem biegły dokonał wyceny prac które hipotetycznie mogłyby być wykonane w przyszłości. Ten błąd nie został dostrzeżony pomimo tego, że był podnoszony w zarzutach odwoławczych. Nie jest zatem kwestią sporną jakie metody ma biegły dobierać do wyceny, pod warunkiem jednak, że nie stoją one w sprzeczności z wyraźnie określoną w art. 135 ust. 5 ugn normą. Należałoby ustalić w toku postępowania, czy do czasu wydania decyzji właściciel nieruchomości poniósł koszty zalesienia i pielęgnacji drzewostanu. Jeśli bowiem okazałoby się, że takich kosztów nie poniósł lub były one niższe niż wartość drewna, to wycena a w konsekwencji treść decyzji byłaby inna. W toku postępowania administracyjnego skarżąca podnosiła, że drzewa rosnące na działce [...] były samosiewne, co w świetle przepisu art 135 ust. 5 ugn implikowało konieczność poczynienie ustaleń w tym zakresie. Skarżąca złożyła na tę okoliczność wnioski dowodowe w tym wniosek o przesłuchania świadka, który był na miejscu i miał wiedzę na temat tego czy drzewa były samosiewne, czy były sadzone i czy były pielęgnowane. Tymczasem sprzecznie z przepisem art 78 kpa w zw. z art 75 kpa Wójt Gminy Tarnów pominął dowód, pozbawiając odwołującą możliwości wykazania tej istotnej okoliczności, a w konsekwencji naruszył podstawową zasadę postępowania administracyjnego wynikającą z art. 7 i 8 kpa. W związku z tym skarżąca podniosła w odwołaniu zarzuty naruszenia art. 78 kpa i 75 kpa przez organ I Instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się jednak do tych zarzutów rażąco naruszając przepisy art. 107 § 3 w zw. z art. 140 kpa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.

Kontroli sądu w niniejszej sprawie poddana jest ocena legalności decyzji o ustaleniu odszkodowania za usunięcie drzew przez stronę skarżącą, w oparciu o decyzję o wyrażeniu zgody na to usunięcie, z działki należącej do uczestniczki E. K.-G.. Strona skarżąca zarzuca, że operat szacunkowy, w oparciu o który ustalono wysokość odszkodowania jest wadliwy. Biegły bowiem przy ustalaniu wartości odszkodowania posłużył się elementami pozaustawowymi, a nadto uwzględnił prace, które mogą być wykonane dopiero w przyszłości a więc nie na dzień wywłaszczenia. W ocenie sadu skarga jest częściowo zasadna, aczkolwiek nie wszystkie argumenty zawarte w skardze zasługują na aprobatę.

Zgodnie z dyspozycją art. 83e ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 916 z późn. zm.) usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, następuje za odszkodowaniem na rzecz właściciela nieruchomości, a w przypadku gdy na nieruchomości jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego - na rzecz użytkownika wieczystego nieruchomości. Odszkodowanie przysługuje od właściciela urządzeń (ust 1). Ustalenie wysokości odszkodowania za drzewo lub krzew oraz za ich usunięcie następuje w drodze umowy stron (ust 2). W przypadku gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości (ust 3).

Co do zasady sąd podziela pogląd wyrażony w powołanym przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 kwietnia 2022 r. II SA/Kr 233/22, iż "Odpowiednie zastosowanie przepisów przywołanych w art. 83e ust. 3 u.o.p. polega m.in. na przyjęciu regulacji wynikających z art. 128 u.g.n. w zakresie, w jakim przepis ten nakazuje ustalić odszkodowanie odpowiadające wartości pozbawionych praw - w tym przypadku wartości usuniętych drzew i wartości ich usunięcia, regulacji z art. 130 ust. 1 u.g.n., który w przypadku wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu nakazuje wartość odszkodowania określać według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawiania lub ograniczenia prawa oraz regulacji z art. 130 ust. 2 u.g.n. w związku z art. 156 tej ustawy, który nakazuje ustalać wysokość odszkodowania po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego sporządzonej w formie operatu szacunkowego, a także art. 134 i art. 135 u.g.n. wskazujących jaka wartość (rynkowa, odtworzeniowa) powinna stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania oraz ustalających zasady określenia wartości drzewostanu, a także art. 154 u.g.n., według którego podjęcie decyzji dotyczącej wyboru podejścia, metody i techniki szacowania nieruchomości (drzewa i jego usunięcia) należy do rzeczoznawcy (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2021 r. VIII SA/Wa 105/21).

Art. 128 ust. 1-4 u.g.n. stanowi, że wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Jeżeli na wywłaszczanej nieruchomości lub prawie użytkowania wieczystego tej nieruchomości są ustanowione inne prawa rzeczowe, odszkodowanie zmniejsza się o kwotę równą wartości tych praw. Jeżeli na wywłaszczanej nieruchomości, stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego, jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego, odszkodowanie zmniejsza się o kwotę równą wartości tego prawa. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Stosownie do art. 135 ust. 5 u.g.n., mającego odpowiednie zastosowanie w przedmiotowej sprawie, przy określaniu wartości drzewostanu leśnego albo zadrzewień, jeżeli w drzewostanie znajdują się materiały użytkowe, szacuje się wartość drewna znajdującego się w tym drzewostanie. Jeżeli w drzewostanie nie występuje materiał użytkowy lub wartość drewna, które może być pozyskane, jest niższa od kosztów zalesienia i pielęgnacji drzewostanu, szacuje się koszty zalesienia oraz koszty pielęgnacji drzewostanu do dnia wywłaszczenia. Ustalone na podstawie powyższych przepisów odszkodowanie ma obejmować nie tylko wartość usuniętego drzewa lub krzewu, ale także koszty ich usunięcia z terenu nieruchomości, na której rosły, czy koszty zalesienia i pielęgnacji drzewostanu (por. wyrok WSA w Gliwicach z 8 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 197/18, wyrok WSA w Poznaniu z 7 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Po 205/20). Podkreślić należy, że wyżej wymieniony przepis został wprowadzony z dniem 1 stycznia 1998 r. i jako alternatywna do metody opisanej w pierwszej części tego przepisu była wyrazem starań ustawodawcy, by jak najlepiej oddać wartość utraconego drzewa. Wycena według pierwszej metody określonej w art. 135 ust. 5 u.g.n. jest uzależniona od liczby metrów sześciennych drewna konkretnego sortymentu możliwych do pozyskania po wycince oraz cen drewna występujących na lokalnym rynku. W literaturze fachowej wskazuje się, że metoda ta nie oddaje wartości wszystkich korzyści usuniętych drzew dla ekosystemu (tak zwanych usług ekosystemowych, zob. A. D., Ile warte są drzewa - przed i po wycince?, Przegląd Przyrodniczy, XXVIII, nr 2, z 2017 r., s. 15). Dlatego dążąc do ustalenia rzeczywistej wartości drzewa bierze się pod uwagę realne ekonomiczne koszty wyprodukowania drzewa, jego wartość dendrologiczną (biologiczną), warunki wzrostu (uwarunkowania lokalizacyjne), funkcję w przestrzeni oraz stan zdrowotny. Taka metoda zwana jest metodą odtworzeniową (A. D., Ile warte są drzewa, op.cit., s. 15). Taki charakter ma druga z metod wskazanych w art. 135 ust. 5 u.g.n. Metody te mają charakter alternatywny, a wybór metody należy do biegłego, który kierując się ustaleniami faktycznymi w sprawie wybiera metodę, która pozwoli według jego wiedzy i doświadczenia, w najlepszy sposób oddać szkodę, powstałą w wyniku wycinki drzew, a tym samym wysokość odszkodowania, jaka powinna przypaść właścicielowi nieruchomości, na której rosły drzewa".

Tym niemniej podkreślić należy, iż odszkodowanie ustalane w drodze decyzji administracyjnej ma ściśle reglamentowany charakter. Nie można go utożsamiać z odszkodowaniem w rozumieniu cywilistycznym (przepis art. 361 § 2 K.c. odszkodowaniem obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono). Odszkodowanie ustalane decyzją administracyjną opiera się o wskazane w ustawie zasady dotyczące sposobu i metody ustalenia jego wysokości, a także wskazane w ustawie elementy, jakie należy uwzględnić przy ustalaniu jego wysokości. Jeżeli chodzi o odszkodowanie za usunięcie drzew, elementy te zostały w ustawie wyraźnie wskazane w art. 128 ust. 4 i art. 135 ust. 5 u.g.n. Jest to przede wszystkim wartość drewna jakie pozyskano w drodze wycinki, a jeżeli wartość drewna jest niższa od kosztów zalesienia i pielęgnacji drzewostanu, szacuje się koszty zalesienia oraz koszty pielęgnacji drzewostanu. Ustawodawca wyraźnie przy tym wskazuje czas, do którego należy nawiązać przy ustalaniu odszkodowania. Jest to czas, w którym usunięto drzewa. Wywłaszczenie bowiem, o którym mowa w tym przepisie to właśnie ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości w postaci wycinki drzew. Wartość odszkodowania ustala się zatem szacując, jakie były (mogły być) koszty zalesienia drzewami, które usunięto oraz jakie były (mogły być) koszty pielęgnacji tych drzew.

Zaznaczyć przy tym należy, iż w ocenie sądu zarzuty skargi dotyczące tego, że usunięte drzewa były samosiejkami, a zatem uczestniczka nie poniosła kosztów ich nasadzenia są bezpodstawne. Ustawa nie uzależnia wyliczenia odszkodowania od tego, czy usunięte drzewa były zasadzone przez właściciela działki, czy zasiały się samoistnie oraz czy były przez niego pielęgnowane. Odszkodowanie o którym mowa w art. 135 ust 5 u.g.n. ustala się szacunkowo, przy hipotetycznym założeniu kosztów zalesienia i pielęgnacji drzew, gdyż jak mowa wyżej nie jest to odszkodowanie w rozumieniu cywilistycznym. Z tych przyczyn, tę część odszkodowania, która ustalona została na podstawie art. 135 ust 5 u.g.n., ocenić należy za ustaloną prawidłowo.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w niemal identycznej sprawie, dotyczącej sąsiedniej działki, która toczyła się przed WSA w Krakowie do sygnatury II SA/Kr 40/23, wyrażony został taki sam pogląd, co do prawidłowości ustalonego na podstawie w/w przepisu odszkodowania.

Przechodząc do dalszych rozważań należy natomiast wskazać, że brak jest podstaw by odszkodowanie za usunięcie drzew, w zakresie w jakim dotyczy usunięcia karczów drzew pozostałych po wycince i uporządkowania zniszczonej po wycince powierzchni działki - czego nie dokonała strona skarżąca, pozostawiając działkę dalece nieuporządkowaną - ustalone na podstawie art. 128 ust. 4 u.g.n., mogło jak przyjął biegły, obejmować utratę jej wartości w postaci walorów estetycznych działki, czy wykonanie trawnika. Operat szacunkowy, w oparciu o który organ ustalił wysokość odszkodowania uwzględnia w tym zakresie natomiast takie elementy jak szkodę wynikłą z ograniczenia użytkowania w postaci obniżenia walorów estetycznych oraz wartość nakładów poniesionych na przywrócenie walorów użytkowych przez usunięcie karp i estetycznych przez wykonanie trawnika.

O ile usunięcie karp należy zakwalifikować do kosztów usunięcia z terenu pozostałości po wyciętych drzewach, to z całą pewnością walory estetyczne jak zasadzenie trawnika, nie mogą być w żądnym razie objęte normą prawną jaka wynika z art. 128 ust. 4 u.g.n., czy art. 135 ust 5 u.g.n. W tej części, szeroko rozumiane odszkodowanie za usunięcie drzew zostało ustalone o wadliwie sporządzony operat szacunkowy. Dlatego w ponownym postępowaniu organ zleci biegłemu aby zweryfikował dokonane wyliczenia co do odszkodowania, przy uwzględnieniu powyższych wytycznych. Kończąc rozważania należy w tej części natomiast wskazać, że wbrew zarzutom podnoszonym w odwołaniu, prawidłowym są ustalenia biegłego co do ilości pozostałych karp. O ile biegły tego nie wyakcentował wystarczająco wyraźnie, to jednak z operatu wynika (w szczególności str. 16), że liczba 27 karp, obejmuje łącznie karpy i po drzewach, i po krzewach. Nie jest zatem tak jak uważała skarżąca, że biegły przyjął do obliczeń inną liczbę karp po drzewach, niż obejmowało pozwolenie na usunięcie drzew. Liczba ta jest sumą karp po drzewach i po krzewach, gdzie karpy po drzewach ustalono w ilości wskazanej w decyzji zezwalającej na usunięcie drzew, a liczba karp po krzewach została ustalona przez biegłego na podstawie powierzchni poszczególnych krzewów. Powyższe ustalenia biegłego należy ocenić za prawidłowe i wystarczająco uzasadnione.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" i "c" p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w/w ustawy oraz § 2 pkt. 5 w zw. z § 14 ust. 1 pkt. 1a Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Na zasądzoną kwotę składa się zwrot wpisu od skargi w wysokości 650 zł, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w wysokości 3600 zł. i opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.