Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 526/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2025-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 20 ust. 1 - 4, art. 62
journal: Dz.U. 2023 poz 412
law: Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
article: art. 25 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2422
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j.)

SENTENCJA

Dnia 28 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (sprawozdawca) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 stycznia 2025 roku sprawy ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 5 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2023 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 14 maja 2024 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 5 sierpnia 2024 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania R. W. (skarżącego) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2023 (PROW 2014-2020).

Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynikało, że dnia 27 czerwca 2023 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na 2023 rok. Zgodnie z § 19 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z dnia 24 marca 2015 r., poz. 415 ze zm.; dalej: rozporządzenie PRSK) wystąpił również o przyznanie kontynuacyjnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2023. Ubiegał się o przyznanie płatności na rok 2023 za realizację Pakietu 4 - Cenne siedliska na obszarach Natura 2000 w wariancie 4.3 - Murawy na powierzchni 10,74 ha, w ramach wariantu 4.5 do powierzchni 10,74 ha, zaś do wariantu 4.5 - Półnaturalne łąki świeże obszar wynoszący 14,03 ha.

Skarżący zadeklarował również realizację pakietu 7 - zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie w wariancie 7.3.1 - zachowanie lokalnych ras owiec - deklarowana we wniosku liczba matek rasy Owca wrzosówka wyniosła 82 sztuki.

Do wniosku załączono oświadczenie o lokalnych rasach zwierząt gospodarskich, w którym skarżący oświadczył, iż ubiega się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020), w zakresie Pakietu 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, w którym wskazano 82 sztuki matek owczych rasy wrzosówka.

W dniu 30 czerwca 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...], działając na podstawie art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. 2023 r. poz. 412; dalej ustawa PSWPR), art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422, z późn. zm.; dalej: ustawa PROW) wezwał skarżącego do usunięcia braków we wniosku o przyznanie płatności. W przedmiotowym wezwaniu wskazano, że Rolnik zadeklarował realizację pakietów zwierzęcych, a nie dołączył oświadczenia zawierającego wskazanie zwierząt jakie zostały zakwalifikowane do programu ochrony zasobów genetycznych ras lokalnych potwierdzone przez Instytut Zootechniki. Termin na usunięcie braków stwierdzonych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023, złożonym do Biura Powiatowego ARiMR w dniu 27 czerwca 2023 r. określono zgodnie z terminem wskazanym w treści art. 60 ust. 1 ustawy PSWPR tj. nie później niż do dnia 25 lipca 2023 r.

W odpowiedzi na wezwanie skarżący w dniu 15 lipca 2023 r. za pomocą aplikacji e-Wniosek Plus złożył zmianę do wniosku o przyznanie płatności na 2023 rok, do której załączył wykaz owiec matek zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych - rasa wrzosówka podpisany przez siebie oraz dyrektora Oddziału Związku Hodowców Kóz i Owiec.

W dniu 14 maja 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję nr w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020). Płatność za realizację wariantu 4.3 - Murawy przyznano do powierzchni deklarowanej wynoszącej 10,74 ha. Płatność za realizację wariantu 4.5 - Półnaturalne łąki świeże przyznano do 14,03 ha czyli powierzchni stwierdzonej w kontroli administracyjnej wynoszącej. W trakcie kontroli administracyjnej dla działki rolnej A o powierzchni deklarowanej do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej wynoszącej 4,63 ha stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności wynosi w 2023 r. 4,51 ha. Zatem dla działki ewidencyjnej o nr [...] wykluczono na podstawie aktualnej powierzchni MKO_TUZ - 0,12 ha. Zgodnie z art. 18 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia (UE) nr 640/2014 w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną oraz gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi nie więcej niż 3% lub 2 ha, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej.

Płatność w ramach wariantów 4.3 oraz 4.5 zgodnie z § 33 ust. 6 rozporządzenia PRSK została pomniejszona o 20% przysługującej płatności, gdyż jak wskazano w uzasadnieniu w czasie przeprowadzonej kontroli administracyjnej stwierdzono brak przestrzegania wymogu określonego w § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. W uzasadnieniu wskazano, iż rolnik przekształcił występujący w gospodarstwie trwały użytek zielony na działce ewidencyjnej nr [...], jak bowiem ustalono na podstawie aktualnego obrazu ortofotomapy z 2023 r. na rzeczonej działce, gdzie wcześniej występował trwały użytek zielony stwierdzono obszar nieużytkowany rolniczo.

Płatność za realizację deklarowanego wariantu 7.3.1 - Owce rasy wrzosówka nie została przyznana w związku z przedeklarowaniem zwierząt uprawnionych do płatności, co uzasadniono niepodpisaniem wykazu przez przedstawiciela Instytutu Zootechniki. Wyliczona procentowa różnica między liczbą zadeklarowanych sztuk zwierząt w ramach wariantu 7.3.1 Owce rasy wrzosówka, a liczbą zwierząt stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wyniosła 100,00%. Zgodnie z art. 31 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia Nr 640/2014, jeżeli odsetek ustalony zgodnie z ust. 3 przekracza 50%, za dany rok składania wniosków nie przyznaje się pomocy lub wsparcia, do których beneficjent byłby uprawniony zgodnie z art. 30 ust. 3, w ramach systemu pomocy lub środka wsparcia lub rodzaju operacji w ramach danego środka wsparcia w danym roku składania wniosków. Ponadto, beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie odpowiadającej różnicy między liczbą zwierząt zgłoszonych a liczbą zwierząt zatwierdzonych zgodnie z art. 30 ust. 3. Jeśli kwota nie może być w całości odliczona w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, zgodnie z art. 28 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 908/2014 anuluje się saldo pozostałe do spłaty. W związku z powyższym w roku bieżącym płatność w ramach Wariant: 7.3.1 Owce rasy wrzosówka została odmówiona, a ustalona kwota sankcji wieloletniej z tego tytułu wyniosła 41.000,00 zł.

Kierownik Biura Powiatowego w [...] nałożył na skarżącego również sankcję w wysokości 12.170,36 zł, która będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych. Wymierzona sankcja wynika z faktu niespełnienia zobowiązań ustanowionych w programie rozwoju obszarów wiejskich lub innych obowiązków dotyczących operacji. Zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, znajdującym się w aktach sprawy, przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona w dniu 20 maja 2024 r.

W odwołaniu od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] skarżący podniósł, że spełnił wszystkie wymagane warunki, aby otrzymać należne płatności, gdyż posiadał wszelkie wymagane plany, ekspertyzy przyrodnicze, rejestry działań agrotechnicznych, a przede wszystkim oświadczenie zawierające wskazanie zwierząt jakie zostały zakwalifikowane do programu ochrony zasobów genetycznych ras lokalnych potwierdzone przez Instytut Zootechniki ze wszystkimi wymaganymi podpisami i pieczątkami, które załączył do odwołania. Zakwestionował również ustalenie o przekształceniu trwałego użytku zielonego. Do pisma odwoławczego załączył wykaz owiec matek zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych - rasa wrzosówka, opatrzony również podpisem dyrektora Instytutu Zootechniki, gdzie wskazano, że zakwalifikowano do programu 62 sztuki owiec matek.

W opisanej na wstępie decyzji utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji skarżący, organ odwoławczy w pełni podzielił ustalenia i ocenę prawną wyrażoną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...]. Nie dopatrzył się w postępowaniu organu I instancji błędów lub naruszeń prawa, które skutkować powinny rewizją wydanej w sprawie decyzji, która w ocenie organu odwoławczego wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Odnosząc się do argumentacji odwołania organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z § 33 ust. 6 rozporządzenia PRSK, jeżeli rolnik lub zarządca przekształcił którykolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych lub nie zachował któregokolwiek z określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 3, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna przysługuje temu rolnikowi lub zarządcy w wysokości zmniejszonej o 20%. Sytuacja objęta dyspozycją powołanego przepisu wystąpiła w przedmiotowej sprawie, ponieważ jak ujawniono w trakcie kontroli administracyjnej powierzchnia deklarowanego w roku 2022 trwałego użytku zielonego o powierzchni 4,64 ha leżącego na działce ewidencyjnej nr [...] została w części przekształcona w drogę, w związku z czym pomniejszenie płatności organ odwoławczy uznał za zasadne.

W zakresie odmowy przyznania płatności w pakiecie 7 (zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie - wariant 7.3.1 - zachowanie lokalnych ras owiec - rasa wrzosówka) organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z § 20 ust. 3 i 4 rozporządzenia PRSK:

3. Do wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej w ramach pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 7, dołączyć kopię dokumentu, sporządzonego na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmującego oświadczenia:

1) rolnika,

2) podmiotu prowadzącego księgi hodowlane - w przypadku klaczy, loch, owiec matek i kóz matek,

3) podmiotu upoważnionego do realizacji lub koordynacji działań w zakresie ochrony zasobów genetycznych - w przypadku krów, klaczy, loch, owiec matek i kóz matek - zawierające wskazanie zwierząt ras lokalnych, jakie zostały zakwalifikowane do programu ochrony zasobów genetycznych ras lokalnych - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7.

4. Do wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej w ramach pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 7, dołączyć oświadczenie o zwierzętach, do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, w ramach tego pakietu, z podaniem numerów identyfikacyjnych tych zwierząt, sporządzone na formularzu udostępnionym przez Agencję.

Organ stwierdził, że do wniosku załączono oświadczenie o lokalnych rasach zwierząt gospodarskich (§ 20 ust. 4 Rozpodządzenia PRSK), w którym skarżący oświadczył, iż ubiega się o przyznanie płatności, w zakresie Pakietu 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, w którym wskazano 82 sztuki matek owczych rasy wrzosówka. Nie zostało złożone jednak oświadczenie zawierające wskazanie zwierząt jakie zostały zakwalifikowane do programu ochrony zasobów genetycznych ras lokalnych potwierdzone przez Instytut Zootechniki. W związku z powyższym do skarżącego wystosowano wezwanie do uzupełnienia braków we wniosku. Termin na usunięcie braków stwierdzonych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023, złożonym do Biura Powiatowego ARiMR w dniu 27 czerwca 2023 r. określono zgodnie z terminem wskazanym w treści art. 60 ust. 1 ustawy Plan Strategiczny tj. nie później niż do dnia 25 lipca 2023 r. W odpowiedzi na wezwanie Pan R. W. w dniu 15 lipca 2023 r. za pomocą aplikacji e-Wniosek Plus złożył Wykaz owiec matek zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych - rasa wrzosówka. Jak wynika z przedstawionego dokumentu liczba owiec matek zakwalifikowanych przez Instytut Zootechniki z 62 sztuk zgłoszonych do programu wyniosła 0, co stwierdzono na podstawie braku pieczęci i podpisu przedstawiciela upoważnionego podmiotu (Instytut Zootechniki) oraz brak kwalifikacji wszystkich sztuk wymienionych w wykazie.

Dlatego organ odwoławczy uznał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] prawidłowo ustalił, iż liczba matek owiec, dla których zostały spełnione wszystkie warunki do przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w pakiecie zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie na rok 2023 wynosi w wariancie 7.3.1 - Owce rasy wrzosówka 0 sztuk. Płatność za realizację deklarowanego wariantu 7.3.1 - Owce rasy wrzosówka została odmówiona w związku z przedeklarowaniem zwierząt uprawnionych do płatności. Liczba deklarowanych sztuk wynosiła 82, liczba zwierząt zatwierdzonych wyniosła 0. Wyliczona procentowa różnica między liczbą zadeklarowanych sztuk zwierząt w ramach wariantu 7.3.1 Owce rasy wrzosówka, a liczbą zwierząt stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wyniosła zatem 100,00%. Zgodnie z art. 31 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia Nr 640/2014, jeżeli odsetek ustalony zgodnie z ust. 3 przekracza 50%, za dany rok składania wniosków nie przyznaje się pomocy lub wsparcia, do których beneficjent byłby uprawniony zgodnie z art. 30 ust. 3, w ramach systemu pomocy lub środka wsparcia lub rodzaju operacji w ramach danego środka wsparcia w danym roku składania wniosków. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie odpowiadającej różnicy między liczbą zwierząt zgłoszonych a liczbą zwierząt zatwierdzonych zgodnie z art. 30 ust. 3. Jeśli kwota nie może być w całości odliczona w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, zgodnie z art. 28 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 908/2014 anuluje się saldo pozostałe do spłaty. W związku z powyższym w odmówiono przyznania płatności w ramach Wariantu: 7.3.1 Owce rasy wrzosówka, a ustalona kwota sankcji wieloletniej z tego tytułu wyniosła 41.000,00 zł (82 x 500 zł - stawka płatności za sztukę).

Organ odwoławczy dostrzegł wprawdzie, iż prawidłowy załącznik o którym mowa w § 20 ust. 3 do wniosku w zakresie 62 sztuk owiec (do płatności zadeklarowano 82 sztuki matek owczych - vide załącznik o którym mowa w § 20 ust. 4 ) został złożony wraz z odwołaniem, lecz uczyniono to w dniu 27 maja 2024r., a więc po upływie terminu na składanie wniosków na rok 2023. Zgodnie z obowiązującymi przepisami w 2023 roku termin składania wniosków, upłynął bowiem w dniu 30 czerwca 2023 r., a z zastosowanym kary administracyjnej w dniu 25 lipca 2023 r.

Skarżący nie zgodził się z decyzją organu odwoławczego i pismem z dnia 13 września 2024 r. wniósł od niej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której, wnosząc o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji zarzucił:

a) naruszenie art. 26 ust. 1 i art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy PROW w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia PRSK - poprzez nieuzasadnioną odmowę przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, o którą ubiegano się we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023 w ramach: Wariant: 7.3.1 Owce rasy wrzosówka i nałożenie sankcji (...) pomimo spełnienia wymaganych prawem warunków do otrzymania płatności;

b) naruszenie art. 62 ustawy PSWPR w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy PROW oraz art. 50 § 1 k.p.a. - poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że w toku postępowania przed organem pierwszej instancji nie doszło do uzupełnienia kluczowego dla niniejszego postępowania braku lub niejasność w tym zakresie nie mogła zostać usunięta przy podstawowej aktywności organu pierwszej instancji dokonanej, w ramach przysługujących organowi temu kompetencji;

c) naruszenie art. 31 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności - dalej jako rozporządzenie 640/2014 - poprzez jego zastosowanie pomimo braku ku temu podstaw faktycznych i prawnych, w szczególności wobec nieuzasadnionej odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej;

d) naruszenie art. 27 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy PROW polegające na naruszeniu zasady praworządności oraz niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;

e) naruszenie art. 8 k.p.a. przez uniemożliwienie realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz równego traktowania;

f) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezpodstawnym utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji, mimo że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania; jak również przepisów prawa materialnego.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, odwołując się do stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

W rozpoznawanej sprawie nie budziło wątpliwości, że do pierwotnego wniosku dnia 27 czerwca 2023 r. skarżący nie dołączył oświadczenia o lokalnych rasach zwierząt podchodzącego - jak tego wymaga § 20 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia PRSK - od podmiotu uprawnionego do realizacji lub koordynacji działań w zakresie ochrony zasobów genetycznych. Nie budziło również wątpliwości, że organ - stosując się do obowiązku wynikającego z art. 62 ustawy PSWPR oraz art. 25 ustawy PROW - poinformował skarżącego o tym braku. Nie budzi też wątpliwości, że skarżący odpowiadając na wezwanie ponownie złożył niekompletny formalnie dokument, ponieważ brak w nim było oświadczenia podmiotu uprawnionego do realizacji lub koordynacji działań w zakresie ochrony zasobów genetycznych. Kompletny dokument złożył natomiast dopiero wraz z odwołaniem od decyzji organu I instancji, co miało miejsce już po upływie ostatecznego terminu składania wniosków wynikającego z art. 20 ust. 1 - 4 ustawy PSWPR w zw. z § 19 ust. 2 rozporządzenia PRSK, bo dopiero dnia 27 maja 2024 r.

Tym niemniej należy zwrócić uwagę, że złożenie kompletu oświadczeń ma na celu potwierdzenie liczby oraz ras zwierząt kwalifikujących się do wsparcia w ramach pakietu o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia PRSK. Służy więc uzyskaniu potwierdzenia spełnienia materialnego warunku wsparcia czyli prowadzenia hodowli służącej zachowaniu lokalnej rasy owiec. Złożenie kompletu oświadczeń nie służy niczemu innemu. Oceniając prawidłowość działania organów Agencji z tego punktu widzenia, należy dostrzec, że organ odwoławczy nie kwestionował spełnienia tego warunku dla przyznania płatności, ponieważ skarżący do odwołania dołączył komplet oświadczeń, które - co tu szczególnie istotne - zostały sporządzone przed złożeniem pierwotnego wniosku, gdyż oświadczenia skarżącego oraz dyrektora Regionalnego Związku Hodowców Owiec i Kóz zostały sporządzone 13 marca 2023 r. zaś, Dyrektora Instytutu Zootechniki Państwowego Instytutu Badawczego, czyli podmiotu, o którym mowa w § 20 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia PRSK, dnia 5 kwietnia 2023 r.

Oznacza to, że w przypadku skarżącego spełnione były materialne warunki do uzyskania płatności, niezależnie od tego, że komplet prawnie wymaganych oświadczeń potwierdzających ich spełnienie, skarżący złożył już po terminie określonym przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 11 maja 2023 r. w sprawie określenia dłuższego terminu składania wniosków o przyznanie pomocy finansowej w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 oraz zgłaszania zmian do tych wniosków w 2023 roku (Dz. U. z 2023 r. poz. 907). Organom okoliczność ta była znana jeszcze przed wydaniem ostatecznej decyzji rozstrzygającej w przedmiocie wniosku skarżącego o płatności na 2023 rok.

W dacie końcowej na zmianę wniosku Kierownik Biura Powiatowego Agencji dysponował natomiast dwoma z trzech oświadczeń, które dokumentowały zarówno liczbę jak i rasę owiec zgłoszonych do płatności. Taką sytuację należy więc odróżnić od sytuacji, w której w ogóle brak byłoby dowodu potwierdzającego spełnienie materialnych przesłanek do przyznania pomocy. Przedstawione terminowo oświadczenia przez skarżącego oraz dyrektora Regionalnego Związku Hodowców Owiec i Kóz wskazywały liczbę zwierząt zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych, a oświadczenie dyrektora Instytutu Zootechniki Państwowego Instytutu Badawczego tylko stan ten dodatkowo potwierdzało. Stąd organy, a szczególnie organ odwoławczy, winien uwzględnić tę wiedzę przy dokonywaniu ustaleń faktycznych.

Nadto, sprzeciw Sądu wzbudził brak niewątpliwego umotywowania przyczyn wyłączenia części gruntów z płatności. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji, przedstawiając przyczyny negatywnego (w części) rozstrzygnięcia, stwierdził mianowicie, że skarżący "dokonał przekształcenia części trwałego użytku zielonego położonego na działce ewidencyjnej nr [...] (...)". Dalej argumentował, że w postępowaniu odwoławczym potwierdził na podstawie zdjęcia ortofotomapy wykonanego w dniu 07 maja 2023 r., iż na części działki wcześniej użytkowanej jako trwały użytek zielony deklarowanej do płatności w 2022 roku i objętej zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym została utworzona droga o szerokości przekraczającej 4 metry (str. 9-10 decyzji). Organ I instancji natomiast wyjaśnił tylko, że stwierdzono przekształcenie trwałego użytku zielonego na działce rolnej A, oraz że "na zdjęciu satelitarnym widnieje jako obszar nieużytkowany rolniczo" (str. 3 decyzji) oraz, że powierzchnia wyłączona z płatności wyniosła 0,12 ha.

W ocenie Sądu takie - w istocie hasłowe - stwierdzenia nie potwierdzają, by dokonano wyczerpującej analizy treści ortofotomapy. W swych decyzjach organy nie wskazują ani lokalizacji obszaru niekwalifikującego się do płatności na obszarze działki, a nadto, poza stwierdzeniem, że nie prowadzono na nim działalności rolniczej i że został przekształcony w drogę na szerokości ponad 4 m, nie formułują żadnego bliższego opisu stwierdzonych uchybień.

Sąd nie kwestionuje uprawnień organu do korzystania z instrumentów, które posiada i które umożliwiają weryfikację wniosków, zwłaszcza wykorzystywania w postępowaniu ortofotomap cyfrowych uzyskanych ze zdjęć lotniczych. Ortofotomapy cyfrowe stanowią najlepsze ogólnie dostępne źródło dokonywania pomiarów powierzchni oraz interpretacji w zakresie zagospodarowania gruntami i ich użytkowania. Stanowią podstawowy dokument do wykonywania pomiarów i kompleksowej oceny powierzchni kwalifikowanej w ramach działki (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r., II GSK 1229/15).

Trzeba również wskazać na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 10 kwietnia 2014 r., C-485/12 w sprawie Maatschap T. van Oosterom en A. van Oosterom-Boelhouwer przeciwko Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, w którym tenże Trybunał nie zakwestionował możliwości weryfikacji danych zawartych we wniosku wyłącznie w oparciu o dane informatyczne oparte na zdjęciach lotniczych. W uzasadnieniu Trybunał stwierdził, że fotointerpretacja obrazów satelitarnych lub zdjęć lotniczych również może służyć do ustalenia powierzchni kwalifikującej się do pomocy w ramach kontroli administracyjnych. Ze względu na złożoność zintegrowanego systemu i na fakt, że kontrole administracyjne w odróżnieniu od kontroli na miejscu, które mogą być przeprowadzone za pomocą prób kontrolnych, muszą dotyczyć wszystkich wniosków o pomoc, korzystanie ze środków technicznych i odpowiednich metod kontrolnych jest bowiem niezbędne, aby móc skutecznie rozpatrywać dużą liczbę wniosków. Stąd trafnie w orzecznictwie przyjmuje się, że zazwyczaj ustalenia powierzchni działki użytkowanej rolniczo na podstawie ortofotomap jest wystarczające i nie ma potrzeby weryfikowania otrzymanego wyniku poprzez kontrolę na miejscu. Pomiar na podstawie ortofotomap jest aktualny i precyzyjny. Tym niemniej stwierdzenie nieprawidłowości przez organ nie może ograniczyć się do podania pewnych ustaleń, których w żaden sposób Sąd nie może obiektywnie zweryfikować. Organy Agencji muszą stosować się do wynikającej z 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji nakazuje szczególnie starannie uzasadniać te decyzje, w których obywatelowi odmawia się zadośćuczynienia jego żądaniom (por. wyrok NSA z 6 maja 2015 r., II GSK 824/14).

Pomijając nawet fakt, że w swych decyzjach organy nie umieściły fotografii oraz że brak ich również w przedstawionych sądowi aktach, należy uznać, że opisane tu lakoniczne uzasadnienie ustalenia o niezachowaniu trwałego użytku zielonego na całym obszarze działki oznaczonej we wniosku jako działka "A" uniemożliwia Sądowi stwierdzenie, czy ocena dowodów z fotografii umieszczonej w systemie informatycznym Agencji była rzetelna oraz wnikliwa, a więc, czy ustalenie nie zostało sformułowane z poszanowaniem zasad oceny dowodów wynikającej z art. 80 k.p.a.

Uwzględniając powyższe, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 135 p.p.s.a. również decyzję organu I instancji (pkt 1 wyroku). Orzeczenie o kosztach postępowania (pkt 2 wyroku) znajduje podstawę prawną w art. 200 p.p.s.a.

W ponownym postępowaniu Kierownik Biura Powiatowego Agencji uwzględni fakt wykazania przez skarżącego liczby oraz rasy zwierząt kwalifikujących się do płatności oraz ponownie przeanalizuje treść ortofotomapy znajdującej się w systemie informatycznym Agencji, a swym ustaleniom da przekonujący wyraz w decyzji w sprawie płatności.