Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 236/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 110u par 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 61a par 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del) Mirella Łent (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. W. i R. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 października 2022 r. sygn. akt I SA/Go 286/22 w sprawie ze skargi M. W. i R. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 25 maja 2022 r. nr 0801-IEE-1.711.43.2022.2 UNP: 0801-22-021474 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. W. i R. W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 października 2022 r. sygn. I SA/Go 286/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę M. W. i R. W. (dalej jako: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 25 maja 2022 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.

W uzasadnieniu wyroku, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie odmowa wszczęcia postępowania nastąpiła z uwagi na fakt, że skarżący, pismem z dnia 25 października 2021 r., wnieśli już zarzuty na opis i oszacowanie. WSA w Gorzowie Wielkopolskim podkreślił, że pierwsze z wniesionych zarzutów wszczęły skutecznie postępowanie, w związku z czym uznał, że organy prawidłowo oceniły, że skoro pismami z 27 grudnia 2021 r. skarżący ponowili zarzuty na opis i oszacowanie wartości nieruchomości, to w sytuacji, gdy tożsame przedmiotowo środki prawne zostały przez nich skutecznie złożone 25 października 2021 r., organy trafnie przyjęły, że nie było podstaw prawnych, by rozpoznać zarzuty wniesione po raz kolejny. Wyrok ten w całości dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie CBOSA).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej jako "p.p.s.a.", art. 15 § 1 pkt 1 p.p.s.a w zw. z art. 13 § 1 p.p.s.a, art. 173 § 1 i § 2 p.p.s.a, art. 175 § 1 p.p.s.a oraz art. 176 § 1 pkt 1 p.p.s.a wniósł pełnomocnik skarżących, który zaskarżył go w całości. Na podstawie przepisu art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a, jako podstawy kasacyjne wobec zaskarżonego orzeczenia wskazał:

1. na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a, naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a oraz art. 151 p.p.s.a w zw. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 144 k.p.a. w związku z art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 110u § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 t.j. ze zm.) dalej: "u.p.e.a" oraz art. 134 § 1 p.p.s.a i art. 135 p.p.s.a przez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 25 maja 2022 r., w sprawie 0801-lEE.1.711.43.2022.2, UNP: 0801-22-021474 utrzymującą w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Zielonej Górze z dnia 17 lutego 2022 r. w sprawie 0808-SEE.711.657.2021.15, UNP: 0808-22-007673 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, podczas gdy zaskarżone przez skarżących decyzje organów I i II instancji winny zostać uchylone w całości z uwagi na okoliczność, że nie ziściły się przesłanki do zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wobec skarżących przepisu art. 61a § 1 k.p.a., na podstawie którego Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Zielonej Górze z dnia 17 lutego 2022 r., albowiem stronom postępowania nie doręczono skutecznie postanowienia z dnia 23 listopada 2021 r. w przedmiocie rozpoznania zarzutów co do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, co oznacza, że strony nie zostały prawidłowo powiadomione o sposobie rozpoznania złożonych zarzutów do opisu i oszacowania, zaś organ I instancji nie miał podstaw do odmowy wszczęcia postępowania w zakresie rozpatrzenia ponownie wniesionych w dniu 27 grudnia 2021 r. zarzutów do opisu i oszacowania lecz organ winien prawidłowo doręczyć stronom postanowienie w przedmiocie rozpatrzenia wniesionych zarzutów, które to postanowienie mogłoby następnie zostać zaskarżone przez skarżących,

2. na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a, naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a oraz art. 151 p.p.s.a oraz art. 134 § 1 p.p.s.a i art. 135 p.p.s.a, przez ich niewłaściwe zastosowanie i nierozpoznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim istoty skargi w zakresie powołania się przez skarżących na fakt nieskutecznego doręczenia skarżącym postanowień z dnia 23 listopada 2021 r. w przedmiocie rozpoznania zarzutów skarżących na opis i oszacowania, co skutkowało niezasadnym oddaleniem skargi.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, na podstawie przepisów art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a oraz art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim, a gdyby ten sąd nie mógł rozpoznać jej w innym składzie, innemu sądowi. Względnie na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a oraz art. 188 p.p.s.a w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a w zw. z art. 193 p.p.s.a, na wypadek uwzględnienia niniejszej skargi kasacyjnej i uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, wnoszę o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi skarżącej od zaskarżonego wyroku zgodnie żądaniami skarżących. A także na podstawie przepisów art. 203 pkt 1 p.p.s.a oraz art. 205 § 2 p.p.s.a w zw. z art. 209 p.p.s.a i art. 210 § 1 p.p.s.a. wniósł o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów ustanowienia w sprawie pełnomocnika, według norm przepisanych. W piśmie procesowym z dnia 24 maja 2023 r. pełnomocnik skarżących wskazał, że skarżący zrzekają się przeprowadzenia rozprawy w ramach rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi ma skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, t.j. ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego została oddalona.

Niezasadne są zarzuty sformułowane na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a, ponieważ rację ma Sąd pierwszej instancji oddalając skargę (art. 151 p.p.s.a.) na postanowienie utrzymujące w mocy (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 144 k.p.a.) postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.) w sprawie z wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości (art. 110u § 1 u.p.e.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zastosował art. 134 § 1 p.p.s.a i art. 135 p.p.s.a

Rozstrzygając przedmiotową sprawę, należy dokonać analizy przesłanki zawartej w art. 61a § 1 k.p.a., to jest "innych uzasadnionych przyczyn" oraz odpowiedzieć na pytanie, czy wszczęcie postępowania w sprawie z wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości niweczy możliwość kolejnego wniesienia wniosku w trybie art. art. 110u § 1 u.p.e.a. Okoliczność wcześniejszego wniesienia wniosku oraz wydania postanowienia kończącego postępowanie z tego wniosku, jest bezsporna, przy czym wyjaśnić należy, że wydanie postanowienia oraz jego doręczenie są dwiema różnymi okolicznościami faktycznymi, w sposób różny istotnymi w postępowaniu administracyjnym.

Podstawę prawną wydanych w sprawie postanowień stanowił przepis art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania na wniosek strony zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten przewiduje zatem dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania: pierwsza występuje, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania; druga zaś, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło rozstrzygnięcie, bądź doszło do upływu terminu, po którym jednostka nie może domagać się uprawnienia (por. B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2017, s. 385).

Zatem wbrew temu, co twierdzi autor skargi kasacyjnej, w sprawie ziściły się przesłanki do zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wobec skarżących przepisu art. 61a § 1 k.p.a. Brak doręczenia postanowienia z dnia 23 listopada 2021 r. w przedmiocie rozpoznania zarzutów co do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, nie oznaczał, że postępowanie nie toczyło się. Na to trafnie wskazano w zaskarżonym wyroku, gdzie ostatecznie Sąd jasno wyraził swoje stanowisko co do tego, że samo doręczenie postanowienia nie miało istotnego znaczenia dla zastosowania art. 61a § 1 k.p.a.

Nie ma zatem również racji autor skargi kasacyjnej powołując się na art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a oraz art. 151 p.p.s.a oraz art. 134 § 1 p.p.s.a i art. 135 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolski rozpoznał ten zarzut, a to czy w sposób prawidłowy, NSA ocenił przy okazji analizy pierwszego z postawionych zarzutów w skardze kasacyjnej.

Mając na względzie powyższe oraz art. 182 § 2 i art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a., art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).

SWSA(del.) Mirella Łent SNSA Wojciech Stachurski SNSA Sławomir Presnarowicz