Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 358/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 81c ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi B. P., M. P. i J. P. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 24 lutego 2023 r., nr WOP.7722.145.2022.CM w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia ekspertyzy wyjaśniającej przyczyny zalewania wodami opadowymi sąsiedniej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga B. P., M. P. i J. P. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 24 lutego 2023 r., nr WOP.7722.145.2022.CM, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 19 lipca 2022 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Nowodworskim wpłynęła skarga współwłaściciela działki nr [...], położonej w Nowym Dworze Gdańskim, w której wskazano, że podczas budowy budynków mieszkalnych na działkach sąsiednich nr [...] i [...], położonych przy ul. D. [...] i [...] w Nowym Dworze Gdańskim, teren tych działek został podniesiony o około 1,0 m w stosunku do działki nr [...], co w przypadku wystąpienia obfitych opadów deszczu powoduje, że działka nr [...], jak i mieszkanie w budynku mieszkalnym znajdującym się na tej działce, zalewane są wodami opadowymi spływającymi z tej nieruchomości. Taka sytuacja miała miejsce w dniach 30 czerwca 2022 r. i 1 lipca 2022 r., kiedy to spływające wody opadowe zalały mieszkanie na parterze budynku położonego przy ul. D. [..] w Nowym Dworze Gdańskim.

W dniu 29 lipca 2022 r. organ przeprowadził na terenie działek nr [..]-[..] czynności kontrolne, podczas których ustalił, że na terenie osiedla znajdują się cztery budynki mieszkalne wielorodzinne, budynki garażowe oraz zagospodarowany teren, a na nim: wyznaczone utwardzone miejsca parkingowe, dojścia do budynków (chodniki), tereny zielone i wiaty śmietnikowe. Oba budynki mieszkalne wielorodzinne oznaczone nr [...] i [...] w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę Nowodworskiego, usytuowane przy ul. D. [...] i [...] (wschodnia część osiedla), usytuowane zostały na terpach, które aktualnie porośnięte są trawą. Widoczne jest, że teren pomiędzy budynkami, który stanowi wewnętrzną drogę dojazdową (działka nr [...]) został ukształtowany ze spadkiem w kierunku zalewanej nieruchomości - działki nr [...], co może stanowić problem z możliwością odbioru wód opadowych w sytuacji obfitych opadów atmosferycznych. Stwierdzono ponadto, że wody opadowe z dachów obu budynków wielorodzinnych usytuowanych przy ul. D. [..] i [..], są odprowadzane na tereny zielone przylegające do budynku - trawniki (a nie bezpośrednio do systemu kanalizacji deszczowej), ukształtowane ze spadkiem w kierunku zalewanej nieruchomości, co w sytuacji obfitych opadów może dodatkowo nasilać problem.

Pismem z dnia 29 lipca 2022 r. organ poinformował strony o wszczęciu postępowania w sprawie sposobu odprowadzania i zagospodarowania wód opadowych z budynków mieszkalnych wielorodzinnych, usytuowanych na terenie działek ewidencyjnych nr [...] i [...], położonych przy ul. D. [...] i [..] w Nowym Dworze Gdańskim oraz drogi wewnętrznej, oznaczonej działką ewidencyjną nr [...] w Nowym Dworze Gdańskim, a także o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, składania wniosków i zastrzeżeń.

Następnie, postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2022 r., nr PNB.7143.9.3.2022, wydanym na podstawie art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r, poz. 2351 ze zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Nowodworskim nałożył na Spółdzielnię Mieszkaniową [...]- zarządcę nieruchomości: budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego na terenie działki nr [...] przy ulicy D. [..] w Nowym Dworze Gdańskim, budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego na terenie działki nr [...] przy ulicy D. [...] w Nowym Dworze Gdańskim oraz przyległego do nich terenu działki nr [...], która stanowi drogi dojazdowe i place postojowe dla potrzeb mieszkańców tych budynków - obowiązek dostarczenia ekspertyzy wyjaśniającej przyczynę zalewania wodami opadowymi terenu sąsiedniej działki nr [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym, a także wskazanie sposobu zagospodarowania wód opadowych poprzez odprowadzenie ich do kanalizacji umożliwiającej odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, bądź w przypadku braku takiej możliwości sposobu odprowadzenia wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych, w celu zagospodarowania wód opadowych na terenie własnej nieruchomości, poprzez wskazanie niezbędnych robót budowlanych do wykonania w tym celu, w terminie do dnie 31 października 2022 r.

Uzasadniając wydane postanowienie, organ wskazał, że konieczne jest sporządzenie ekspertyzy wyjaśniającej przyczyny zalewania sąsiedniej działki i jednocześnie wskazującej jakie roboty budowlane należy wykonać, aby w przyszłości zapobiec zalewaniu sąsiedniej nieruchomości albowiem z dokonanych ustaleń wynika, że naruszony został przepisy § 28 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r., poz. 1225), zgodnie z którym działka budowlana, na której sytuowane są budynki, powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, a w przypadku budynków niskich lub budynków, dla których nie ma możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych.

Na powyższe postanowienie Spółdzielnia Mieszkaniowa w Nowym Dworze Gdańskim wniosła zażalenie, zarzucając, że nie ona powinna być podmiotem zobowiązanym do wykonania tego postanowienia.

Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 24 lutego 2023 r., wydanym na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) - zwanej dalej k.p.a., Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku uchylił postanowienie organu I instancji w całości i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Uzasadniając wydane postanowienie, organ wskazał, że stwierdzony przez organ I instancji fakt zalewania budynku zlokalizowanego na terenie działki nr [...] z powodu położenia budynków na terpach i ukształtowania ze spadkiem terenu przy budynkach i drogi wewnętrznej w kierunku zalewanej nieruchomości, nie jest wystarczający do nałożenia obowiązku wynikającego z art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego. Przesłanką do zastosowania art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego jest bowiem powstanie po stronie organu nadzoru budowlanego uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Ustalenie istnienia tych uzasadnionych wątpliwości wymaga przeprowadzenia odpowiednego, wstępnego postępowania i poczynienia wstępnych ustaleń, które dopiero mogą stanowić podstawę nałożenia obowiązku, o którym mowa w art. 81 c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane i powstania po stronie adresata tego postanowienia obowiązku poniesienia odpowiednich kosztów.

Organ wskazał przy tym, że budynek na działce zalewanej nr [...] zlokalizowany jest w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działek sąsiednich, a teren osiedla posiada kanalizację deszczową. Dowodem na naruszenie przepisów uzasadniających nałożenie przez organ nadzoru budowlanego obowiązków w stosunku do wykonanych robót budowlanych mogłaby być ekspertyza wykonana przez właściciela działki zalewanej nr [...], która wskazywałaby jednoznacznie, że jedyną przyczyną zalewania są wody opadowe, które napływają z sąsiednich terenów osiedla. Dopiero w takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego mógłby nakazać obowiązek dostarczenia stosownych opinii czy ekspertyz mających na celu doprowadzenie do wykonania określonych robót budowlanych eliminujących powstałe nieprawidłowości. Ponadto, jak wynika ze skargi właściciela działki nr [...], podczas budowy budynków mieszkalnych teren sąsiednich działek o numerach [...] i [...] w Nowym Dworze Gdańskim został podniesiony o 1 m. Organ I instancji przyjął do użytkowania budynki mieszkalne wielorodzinne usytuowane na tych działkach bez sprzeciwu, dlatego należy domniemywać, że nie miał uwag do wykonanych robót budowlanych przy budowie budynków wielorodzinnych i zagospodarowania działki. Jak wskazał Zarządca "deweloper (wykonawca) był zobowiązany wykonać ukształtowanie terenu zgodnie z zatwierdzonym projektem, a jeżeli na tym etapie popełniono jakiś błąd to winien go poprawić." W związku z powyższym organ powiatowy powinien zweryfikować dokumenty złożone do zawiadomienia o zakończeniu budowy.

Jednocześnie, organ wskazał, że istotną kwestią w przedmiotowej sprawie jest ustalenie strony zobowiązanej do wykonania przedmiotowej ekspertyzy. Organ I instancji nałożył powyższy obowiązek na zarządcę. Z kolei, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz organ nadzoru budowlanego postanowieniem wydanym na podstawie art. 81 c ust. 2, może nałożyć na inwestora, właściciela lub zarządcę. Kolejność podmiotów wskazanych w powołanym powyżej przepisie nie jest przypadkowa. Utarty jest pogląd, że w pierwszej kolejności zobowiązany do dokonania czynności jest inwestor, chyba że w okolicznościach sprawy podmiot ten w dacie orzekania już nie istnieje bądź nie ma tytułu do nieruchomości lub obiektu, który upoważniałby do wykonania czynności nakazanych decyzją. Taka sytuacja może mieć miejsce, gdy obiekt jest budowany na terenie, do którego inwestor nie ma żadnego tytułu prawnego. Zatem nałożenie obowiązku na zarządcę może nastąpić, gdy nie ma możliwości nałożenia tego obowiązku (w zależności od procedury) na inwestora czy właściciela.

Zdaniem organu, powyższe wady powodują, że w postępowaniu zostały naruszone normy określone w art. 7 i art. 77 k.p.a., co uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W skardze na powyższe postanowienie, skarżące wniosły o jego uchylenie, zarzucając organowi II instancji brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności niezbadanie możliwości przeprowadzenia z urzędu dowodów istotnych dla meritum i przerzucenie na skarżące ciężaru udowodnienia naruszenia przepisów, uzasadniających nałożenie przez organ nadzoru budowlanego obowiązków w stosunku do wykonanych robót budowlanych (w zakresie odprowadzania wód opadowych) poprzez ewentualne wykonanie ekspertyzy, która wskazywałaby jednoznacznie, że jedyną przyczyną zalewania są wody opadowe, które napływają z sąsiednich terenów osiedla, chociaż, o ile w sprawie zaistniały wątpliwości, na organie administracji publicznej ciąży obowiązek prowadzenia dowodów również z urzędu - w tej sprawie w szczególności z oględzin zarówno zdjęć i filmów dostarczonych we wniosku o wszczęcie postępowania, jak i ewentualnych oględzin obu posesji, w celu ustalenia prawdy obiektywnej, a nałożenie obowiązku przewidzianego w art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego powinno mieć charakter wyjątkowy, specjalny w stosunku do art. 84 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Rozpoznając niniejszą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 24 lutego 2023 r. jest zgodne z prawem.

Mocą kontrolowanego postanowienia Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Nowodworskim z dnia 23 sierpnia 2022 r. i przekazał sprawę dotyczącą sposobu odprowadzania i zagospodarowania wód opadowych z budynków mieszkalnych wielorodzinnych, usytuowanych na terenie działek nr [...] i [...], położonych przy ul. D. [...] i [..] w Nowym Dworze Gdańskim oraz drogi wewnętrznej, oznaczonej jako działka nr [..] w Nowym Dworze Gdańskim, do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Kontrolowane postanowienie wydane zostało na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a.

Zgodnie z brzmieniem tych przepisów organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Wyraźnie zatem k.p.a. wyodrębnia dwie przesłanki wydania przez organ odwoławczy postanowienia, w którym uchyla zaskarżone postanowienie w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, a mianowicie: 1) stanowcze stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksu oraz/lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych i 2) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przy czym, przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku słusznie uznał, że postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Nowodworskim z dnia 23 sierpnia 2022 r. wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Nowodworskim nałożył na Spółdzielnię Mieszkaniową w Nowym Dworze Gdańskim obowiązek dostarczenia ekspertyzy wyjaśniającej przyczynę zalewania wodami opadowymi terenu sąsiedniej działki nr [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym, a także wskazanie sposobu zagospodarowania wód opadowych poprzez odprowadzenie ich do kanalizacji umożliwiającej odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, bądź w przypadku braku takiej możliwości sposobu odprowadzenia wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych, w celu zagospodarowania wód opadowych na terenie własnej nieruchomości, poprzez wskazanie niezbędnych robót budowlanych do wykonania w tym celu.

Materialnoprawną podstawę wydanego prze organ I instancji postanowienia stanowił art. 81 c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, zgodnie z którym organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.

Postanowienie wydawane w trybie powołanego art. 81 c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane ma charakter dowodowy, co oznacza, że postępowanie, w którym jest ono podejmowane, stanowi część innego postępowania bądź jest elementem wyjaśniania przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadniać wszczęcie takiego postępowania. Nałożenie wskazanego obowiązku, polegającego na dostarczeniu stosownej oceny technicznej czy ekspertyzy w formie postanowienia nie rozstrzyga sprawy co do istoty i nie kończy postępowania w sprawie, ale służy wyjaśnieniu kwestii technicznych i ustaleniu stanu faktycznego sprawy (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 374/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przy tym, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, zastosowanie art. 81 c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane uzależnione jest od istnienia przesłanki w postaci uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, bądź też co do stanu technicznego obiektu budowlanego. Z samej treści art. 81 c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane wynika jednoznacznie, iż nałożenie na inwestora procesu budowlanego, obowiązku przedstawienia ocen technicznych i ekspertyz zmierza tu do określonego celu, jakim jest usunięcie uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Zatem, za skorzystaniem z rozwiązania zawartego wart. 81c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane muszą przemawiać nie jakiekolwiek wątpliwości, ale wątpliwości uzasadnione, czyli o charakterze kwalifikowanym (zob. wyrok NSA z dnia 11 maja 2022 r., II OSK 1774/19, publ. LEX nr 3348758). Ponieważ przepis ten ma charakter szczególny, nie można dokonywać jego wykładni rozszerzającej.

Nadto, z uwagi na użycie w powołanym uregulowaniu nieostrych pojęć: "uzasadnione wątpliwości" oraz "odpowiednie ekspertyzy" zarówno określenie zakresu żądanej przez organ oceny technicznej lub ekspertyzy, jak i uzasadnienie podjętych działań w trybie powyższego przepisu musi oparte być na szczegółowej analizie stanu faktycznego konkretnej sprawy oraz wymaga wyczerpującego uzasadnienia. Organ powinien wykazać, czy istnieją uzasadnione wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych, robót budowlanych lub stanu technicznego obiektu budowlanego, a więc muszą one znajdować odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materialne dowodowym (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 524/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ, wydając postanowienie na podstawie art. 81 c ust. 2 obowiązany jest wykazać istnienie uzasadnionych wątpliwości, czyli spełnienie ustawowej przesłanki w danym konkretnym stanie faktycznym (zob. wyrok NSA z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 865/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przepis art. 81 c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, który faktycznie przerzuca na stronę koszty ustalenia stanu technicznego robót budowlanych, powinien być wykorzystywany tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy organy nadzoru budowlanego nie są w stanie - przy użyciu posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponują -rozstrzygnąć powstałych wątpliwości. Niniejsza instytucja nie może być nadużywana, a zatem nie może być tak, że arbitralnym rozstrzygnięciem nakłada się na strony obowiązek bez żadnego, czy dostatecznego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2068/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Nowodworskim w wydanym postanowieniu nałożył obowiązek sporządzenia ekspertyzy w celu wyjaśnienia przyczyn zalewania sąsiedniej działki i jednocześnie wskazującej jakie roboty budowlane należy wykonać, aby w przyszłości zapobiec zalewaniu sąsiedniej nieruchomości. Jednocześnie, w uzasadnieniu wydanego postanowienia, organ stwierdził, że w niniejszej sprawie naruszony został przepis § 28 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, powołując się przy tym na ustalenia dokonane podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 19 lipca 2022 r. Podczas kontroli tej ustalono zaś, że budynki mieszkalne wielorodzinne oznaczone nr [...] i [...] w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę Nowodworskiego, usytuowane przy ul. D. [..] i [..] (wschodnia część osiedla), usytuowane zostały na terpach, które aktualnie porośnięte są trawą. Widoczne jest, że teren pomiędzy budynkami, który stanowi wewnętrzną drogę dojazdową (działka nr [..]) został ukształtowany ze spadkiem w kierunku zalewanej nieruchomości -działki nr [..], co może stanowić problem z możliwością odbioru wód opadowych w sytuacji obfitych opadów atmosferycznych. Stwierdzono ponadto, że wody opadowe z dachów obu budynków wielorodzinnych usytuowanych przy ul. D. [..] i [..], są odprowadzane na tereny zielone przylegające do budynku - trawniki (a nie bezpośrednio do systemu kanalizacji deszczowej), ukształtowane ze spadkiem w kierunku zalewanej nieruchomości, co w sytuacji obfitych opadów może dodatkowo nasilać problem. Tym samym, przyczyn zalewania sąsiedniej działki wynikają z ustaleń dokonanych podczas powołanej kontroli. Z wydanego postanowienia, jak i dokumentacji zgromadzonej w sprawie, nie wynika zaś, jakie uzasadnione wątpliwości posiada organ co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, bądź też co do stanu technicznego obiektu budowlanego, które uzasadniałyby nałożenie obowiązku przedłożenia ekspertyzy.

Dodatkowo, obowiązek przedłożenia ekspertyzy określony w postanowieniu organu I instancji nałożony został na zarządcę obiektu - Spółdzielnię Mieszkaniową [...].

Zgodnie zaś z treścią art. 81 c ust. 1 ustawy - Prawo budowlane organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu zadań określonych przepisami prawa budowlanego mogą żądać od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, informacji lub udostępnienia dokumentów. Przy tym, uczestnikami procesu budowlanego, których wymienia art. 81 c ust. 1 są w myśl art. 17 tej ustawy inwestor, inspektor nadzoru inwestorskiego, projektant, kierownik budowy lub kierownik robót.

Art. 81 c ust. 1 prawa budowlanego określa krąg podmiotów od których można żądać przedstawienia ocen technicznych lub ekspertyzy. Są nimi: uczestnicy procesu budowlanego, właściciel lub zarządcy obiektu budowlanego.

Z przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca posłużył się alternatywą co do podmiotu mogącego być adresatem obowiązku, nie podając przy tym kryterium jakim należy się kierować przy jego wyborze. Z faktu, że podmioty te zostały wymienione w określonej kolejności nie można jednak wywodzić twierdzenia, iż organ nadzoru budowlanego ustalając, na który z tych podmiotów ma być nałożony obowiązek, musi brać pod uwagę tę kolejność. Użycie wart. 81 c ust. 1 sformułowania "lub" oznacza, że ustawodawca formułując treść przepisu posłużył się alternatywą nierozłączną, co oznacza, iż dopuszczalny jest wybór między wskazanymi w przepisie i rezygnacja z pozostałych możliwości (zob. wyrok NSA z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 279/12, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że to organ administracji dokonuje wyboru adresata kierując się konkretną sprawą, wykonalnością obowiązku i oczywiście zasadami wyrażonymi w kodeksie postępowania administracyjnego. Przyjąć zatem należy, że to nie ustawodawca, a organ prowadzący postępowanie administracyjne, znając jego szczegóły, dokonuje wyboru adresata wskazanego postanowienia w sposób najbardziej właściwy, kierując się przy tym zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego.

Z uzasadnienie postanowienia wydanego przez organ I instancji nie wynika zaś dlaczego obowiązek dostarczenia ekspertyzy nałożony został właśnie na zarządcę.

Z uwagi na powyższe, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że postanowienie organu I instancji wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy.

Wyjaśnić przy tym należy, że postępowanie dowodowe w tym zakresie nie mogło zostać przeprowadzone przez organ odwoławczy, jako że nie chodzi o jego uzupełnienie, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 136 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję (§ 1). Art. 136 § 2 k.p.a. stanowi, że jeżeli decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, na zgodny wniosek wszystkich stron zawarty w odwołaniu, organ odwoławczy przeprowadza postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli przyczyni się to do przyspieszenia postępowania, organ odwoławczy może zlecić przeprowadzenie określonych czynności postępowania wyjaśniającego organowi, który wydał decyzję. Powyższe jest możliwe także w przypadku, gdy jedna ze stron zawarła w odwołaniu wniosek o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, a pozostałe strony wyraziły na to zgodę w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im zawiadomienia o wniesieniu odwołania, zawierającego wniosek o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy (art. 136 § 3 k.p.a.). Taka sytuacja nie zachodzi jednak w niniejszej sprawie.

Z kolei, Sąd nie może w zastępstwie organu dokonać ustaleń niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, jako że sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie podjęcia kontrolowanego aktu.

Dlatego też, w ocenie Sądu, Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku kontrolowanym postanowieniem zasadnie uchylił postanowienie organu I instancji a sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, wskazując jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Z tych wszystkich względów, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił wniesioną na to postanowienie skargę.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie