Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1836/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 ust. 1 lit. c), art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 113 § 1, art. 40 § 2, art. 6
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 18
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. [...] S.A. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 358/19 w sprawie ze skargi R. [...] S.A. z siedzibą w L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 21 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 9 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 358/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. S. A. z siedzibą w L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 21 listopada 2018 r., [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a".

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła R. S. A. z siedzibą w L. (Spółka) zaskarząjac ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) P.p.s.a, poprzez nieuchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, pomimo jego wydania z naruszeniem art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – dalej jako: "k.p.a." w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a." i w konsekwencji:

a) przyjęcie, że zmiana treści rozstrzygnięcia poprzez zmianę adresata wskazanego w osnowie postanowienia, dokonywana dwukrotnie przez organy obu instancji, stanowi sprostowanie oczywistej omyłki (w trybie art. 113 § 1 k.p.a.), podczas gdy zmiana adresata wskazanego w osnowie prowadzi zawsze do merytorycznej zmiany samej osnowy rozstrzygnięcia — nałożenia obowiązku na inny podmiot prawa, a zatem do niedopuszczalnej w trybie sprostowania modyfikacji rozstrzygnięcia postanowienia;

b) przyjęcie, że z kontekstu sprawy rzekomo wynika, że postanowienie było kierowane do Spółki, a nie do innego podmiotu, podczas gdy zmianie uległ podmiot, wobec którego dokonano określenia wysokości nieprzekazanej wierzytelności z jednego podmiotu istniejącego (P.) na inny podmiot istniejący (R.), przy czym analogiczne postępowanie jak w Spółce było prowadzone także u P., który to podmiot: (-) tak jak Spółka, jest dłużnikiem P. sp. z o.o., (-) tak jak Spółka, ma swoją siedzibę w L. i prowadzi działalność oraz odbiera korespondencję pod adresem ul. [...] L.;

- a zatem brak podstaw by uznać, że z kontekstu sprawy wynikało, że to Spółka, a nie P. miała by adresatem postanowienia, a zatem by błąd we wskazaniu adresata postanowienia był oczywisty i mógł zostać naprawiony w drodze sprostowania, bowiem tak samo by wyglądało prawidłowe postanowienie adresowane do P. (zresztą wydane przez NMUS);

c) akceptację dokonania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie merytorycznej zmiany postanowienia NMUS - zmiany adresata postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej wierzytelności na R. S.A., w trybie art. 113 § 1 k.p.a., podczas gdy w trybie art. 113 § 1 k.p.a. można prostować jedynie błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki, które nie prowadzą do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia, a nie błędy istotne, które: (-) prowadzą do zmiany adresata postanowienia, (-) nie są oczywiste bo wymagają, aż dwukrotnej zmiany treści postanowienia (tj. najpierw przez NMUS, a następnie przez DIAS) w celu dostosowania kluczowych elementów postanowienia do wzorca wskazanego w przepisach postępowania

- a tym samym, akceptację sprzecznego z prawem dokonania zmiany adresata postanowienia na R. S.A. w trybie sprostowania, który przewidziany został do prostowania oczywistych omyłek, a nie dokonywania merytorycznych zmian postanowienia, w tym nałożenia obowiązków na inny podmiot prawa;

2. art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) P.p.s.a, poprzez nieuchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, pomimo jego wydania z naruszeniem art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z 18 u.p.e.a., tj. wydania merytorycznego postanowienia w II instancji, pomimo nieprawidłowego doręczenia postanowienia NMUS (wydanego w I instancji), poprzez jego doręczenie bezpośrednio Spółce, a nie jej prawidłowo umocowanemu pełnomocnikowi, co doprowadziło do niewejścia postanowienia do obrotu prawnego, a zatem powinno było skutkować odrzuceniem, a nie merytorycznym rozpoznaniem zażalenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, jako iż ze względu na nieprawidłowe doręczenie brak było przedmiotu orzekania w toku kontroli instancyjnej, zaś rozstrzygnięcie merytoryczne DIAS winno zostać uchylone przez WSA;

3. art. 145 § 1 ust. 1 lit, c) P.p.s.a, poprzez nieuchylenie postanowienia, pomimo naruszenia przez DIAS art. 6 k.p.a., co polegało na stworzeniu przez DIAS nowych norm prawnych, niewynikających z ustawy, poprzez przyjęcie, że doręczenie postanowienia stronie, a nie jej prawidłowo ustanowionemu pełnomocnikowi stanowi naruszenie prawa jedynie w sytuacji, gdy doręczenie wywołuje dla strony negatywne skutki prawne, podczas gdy przepisy prawa nie wprowadzają takiej przesłanki oceny prawidłowości i skuteczności doręczenia, a zatem każde nieprawidłowe doręczenie powinno skutkować uznaniem, że nie doszło do doręczenia, a w konsekwencji odrzucenia zażalenia i nieprowadzenia postępowania zażaleniowego, zaś rozstrzygnięcie merytoryczne DIAS winno zostać uchylone przez WSA;

4. art. 141 § 4 zd. pierwsze P.p.s.a., poprzez uzasadnienie wyroku w sposób nieodpowiadający ustawowemu wzorcowi, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, obejmujące w szczególności

a) brak odniesienia się przez WSA do okoliczności, iż wadliwość postanowienia nie polegała jedynie na wskazaniu "częściowo błędnej nazwy podmiotu", poprzez wskazanie wadliwego oznaczenia (sp. z o.o. lub S. A.), a na wskazaniu całkowicie innej firmy istniejącego podmiotu (zarówno firmy jak i oznaczenia), ergo zaadresowaniu postanowienia do innego — istniejącego podmiotu prawa, tj. P. sp. z o. o. i to nie w uzasadnieniu, ale w osnowie postanowienia,

b) brak wskazania na podstawie jakich przesłanek WSA ocenił, iż zmiana firmy podmiotu wskazanego w osnowie postanowienia, ergo zmiana adresata postanowienia może zostać dokonana w trybie sprostowania, który to tryb przewidziany jest do dokonywania zmian "oczywistych", które nie pociągają za sobą merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia, a nie do zmian, które skutkują zmianą podmiotu zobowiązanego do spełnienia świadczenia,

c) brak wskazania na podstawie jakich okoliczności WSA przyjął, że z kontekstu sprawy wynika, iż charakter błędu był oczywisty, a zatem iż rzekomo nie ulegało wątpliwości, że postanowienie miało być skierowane do Spółki, podczas gdy: (-)·postanowienie musiało być prostowane dwukrotnie (najpierw przez NMUS, a następnie przez DIAS) by dostosować je do wzorca wskazanego w przepisach postępowania, (-) z osnowy postanowienia wynikało, że było ono skierowane do zupełnie innego, istniejącego adresata, (-) analogiczne postępowanie było prowadzone także u innej spółki z grupy, tj. P., który to podmiot: tak jak Spółka, jest dłużnikiem P. sp. z o.o., tak jak Spółka, ma swoją siedzibę w L. i prowadzi działalność oraz odbiera korespondencję pod adresem ul. [...] L.;

- co prowadzi co wniosku, że z kontekstu sprawy nie wynika, by błąd był oczywisty oraz by postanowienie było skierowane do Spółki, a zatem by mógł podlegać sprostowaniu w trybie art. 113 k.p.a.

d) brak wskazania na podstawie jakich konkretnie przesłanek WSA uznał, że postanowienie z dnia 22 maja 2018 r. weszło do obrotu prawnego, a brak jego doręczenia pełnomocnikowi nie miał wpływu na wynik sprawy, podczas gdy postanowienie NMUS zostało doręczone nieskutecznie i nie weszło do obrotu prawnego — ergo okoliczność ta powinna być decydująca dla wyniku sprawy, bowiem wobec niewejścia postanowienia do obrotu rozstrzygnięcie DIAS powinno obejmować odrzucenie zażalenia jako przedwczesne a nie jego merytoryczne rozpoznanie jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, a zatem rozstrzygnięcie WSA również powinno być diametralnie inne

d) brak wyczerpującego ustosunkowania się do zarzutu, że każde doręczenie postanowienia stronie, a nie jej prawidłowo ustanowionemu pełnomocnikowi stanowi naruszenie prawa, a nie jedynie w sytuacji gdy doręczenie wywołuje dla strony negatywne skutki prawne,

- wobec powyższych okoliczności, wadliwe uzasadnienie sporządzone niezgodnie z ustawowym wzorem utrudnia, a wręcz uniemożliwia Spółce dokonanie prawidłowej kontroli instancyjnej orzeczenia, skoro WSA w Warszawie, odnosząc się do zarzutów Spółki w zasadzie powtórzył argumentację DIAS i nie przedstawił żadnych własnych twierdzeń.

W związku z powyższym, Spółka wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie,

2. zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddalaniu.

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczą zasadniczo trzech kwestii. Po pierwsze, czy w trybie określonym w art. 113 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. możliwe było sprostowanie omyłki polegającej na nieprawidłowym podaniu nazwy dłużnika zajętej wierzytelności w osnowie postanowienia, którego przedmiotem było określenie wysokości nieprzekazanej wierzytelności zgodnie z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności. Nie jest sporne, że w postanowieniu Naczelnik [...] Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w W. z 19 kwietnia 2018 r., [...] jako adresat została wskazana R. S. A., ul [...] L. W osnowie postanowienia jako dłużnika zajętej wierzytelności oznaczono "R. Spółka z o. o." oraz P. Spółka z o. o. W uzasadnieniu postanowienia kilkukrotnie jako dłużnika zajętej wierzytelności wskazano R. Sp. z o. o. Dla porządku należy przedstawić, że organ odwoławczy rozpatrując zażalenie od postanowienia w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w postanowieniu z 19 kwietnia 2019 r. uchylił zaskarżone postanowienie i orzekając co do istoty dokonał sprostowania omyłek pisarskich niedostrzeżonych przez organ I instancji. W tym aspekcie rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że postanowienie z 19 kwietnia 2019 r. zostało sporządzone w sposób wysoce niestaranny. Ustalenie powyższe samo w sobie nie eliminuje jednak możliwości sprostowania popełnionych omyłek w trybie art. 113 § 1 K.p.a.

Druga kwestia, co do oceny której strona skarżąca nie zgadza się z Sądem I instancji wynika z uchybienia organu w zakresie doręczenia postanowienia. W świetle akt sprawy nie budzi wątpliwości, że postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z 22 maja 2018 r. o sprostowaniu oczywistej omyłki, które powinno zostać doręczone pełnomocnikowi Spółki zostało doręczone bezpośrednio Spółce.

Ostatni zarzut dotyczy naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku.

Zgodnie z art. 113 § 1 K.p.a., stosowanym w niniejszej sprawie w zw. z art. 18 u.p.e.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach (postanowieniach – art. 126 K.p.a.).

Przytoczony wyżej art. 113 § 1 K.p.a. reguluje tryb usuwania nieistotnych wad decyzji administracyjnej, przybierających m.in. postać oczywistych omyłek, polegających na widocznym, niebudzącym wątpliwości niewłaściwym użyciu, czy też opuszczeniu wyrazu, mylnej pisowni, bądź też wystąpieniu błędu rachunkowego, to jest nietrafnego doboru cyfr lub wyniku obliczeń, mimo wskazania, co do zasady prawidłowego sposobu przeprowadzenia operacji matematycznych. Przy czym, wobec braku definicji ustawowej pojęcia "oczywistej omyłki", w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że dotyczy ono błędów pisarskich lub rachunkowych łatwo zauważalnych, widocznych na "pierwszy rzut oka", niewymagających dodatkowych zabiegów myślowych, ustaleń lub obliczeń. Wady te winny mieć charakter techniczny, pozostający bez wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia, gdyż sprostowanie w trybie określonym w art. 113 § 1 K.p.a. nie może prowadzić do zmiany merytorycznej treści rozstrzygnięcia, czy też ponownego merytorycznego, odmiennego rozpoznania sprawy. Inaczej mówiąc sprostowaniu nie mogą podlegać błędy i omyłki istotne, odnoszące się do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego sprawy, jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (por. wyrok NSA z 2 lutego 2022 r., II OSK 1657/20; wyrok WSA w Gdańsku z 1 kwietnia 2022 r., III SA/Gd 783/21; wyrok WSA w Rzeszowie z 27 stycznia 2022 r., I SA/Rz 867/21 (wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślenia wymaga, że istotną cechą błędu stanowiącą normę dopuszczalności sprostowania jest jego oczywistość. Może ona wynikać bądź z natury samego błędu, bądź też z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami. Oczywistość tego rodzaju błędu można stwierdzić, porównując treść decyzji z zawartymi w aktach sprawy dokumentami" (por. wyrok NSA z 20 lipca 2010 r., I OSK 323/10).

Strona skarżąca poważa zasadność oceny Sądu I instancji w obszarze naruszenia art. 113 § 1 K.p.a. wskazując na brak wykazania przez Sąd I instancji, że stwierdzona omyłka miała charakter oczywisty oraz że Sąd I instancji nie dostrzegł, że na skutek sprostowania doszło do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że wszystkie omyłki zawarte w treści postanowienia z 29 kwietnia 2018 r. dotyczyły nazwy podmiotu, w jednym przypadku, w osnowie postanowienia wskazano "P. sp. z o.o." w pozostałych przypadkach stwierdzonych zarówno w osnowie postanowienia oraz w jego uzasadnieniu podano niewłaściwą formę prawną zamiast "S.A." wpisano "Sp. z o. o." Przy czym jak wyżej wskazano nie budzi wątpliwości, że jako adresat postanowienia została wskazana R. S. A., wobec której prowadzone było postępowanie w zakresie określenia kwoty nieprzekazanej wierzytelności pieniężnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że jako kryteria uzasadniające uznanie omyłki jako oczywistej podaje się m. in. porównanie wadliwej treści z zawartymi w aktach sprawy dokumentami. Istotne jest jednak, aby było to proste zestawienie danych, a nie ich analiza. Przy czym należy zauważyć, że w treści postanowienia zidentyfikowane zostały dwa rodzaje omyłek.

W świetle akt administracyjnych sprawy, w tym, w szczególności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej, które wyznacza granice podmiotowe i przedmiotowe sprawy, i które zostało przytoczone z podaniem jego oznaczenia oraz daty w osnowie postanowienia nie może budzić wątpliwości, że to R. S. A. jest adresatem postanowienia, i że to R. S. A. jest dłużnikiem zajętej wierzytelności. Dodać należy, że w treści zawiadomienia o zajęciu wierzytelności jednoznacznie zidentyfikowano zajęte wierzytelności, podając ich wysokość oraz termin płatności oraz strony stosunku zobowiązaniowego. W sposób tożsamy dane te zostały przedstawione w sentencji postanowienia z 19 kwietnia 2018 r. z tym jednak zastrzeżeniem, że organ nieprawidłowo oznaczył nazwy podmiotów. ten sam sposób dane te zostały przedstawione w rozstrzygnięciu należy przyjąć, że stwierdzona omyłka miała charakter oczywisty. Nie może bowiem budzić wątpliwości, że adresatem tego rozstrzygnięcia jest R. S. A. i że R. S. A. jest dłużnikiem zidentyfikowanych w sentencji postanowienia wierzytelności.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sprostowanie oczywistych omyłek nie doprowadziło do zmiany rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu z 18 kwietnia 2018 r.

Rozstrzygnięcie postanowienia stanowi wiążące załatwienie poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania. Rozstrzygnięcie skierowane jest do określonej osoby biorącej udział w postępowaniu. Jak wyżej zauważono granice podmiotowe i przedmiotowe sprawy wyznaczone zostały zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności pieniężnej, w którym określono strony zobowiązania, z którego wynika zajęta wierzytelność oraz wskazano dane pozwalające jednoznacznie zidentyfikować zobowiązanie, poprzez kwotę i termin płatności. Skoro więc w treści rozstrzygnięcia podano nazwę podmiotu w sposób oczywisty i jednoznaczny niezgodną z podmiotem względem którego prowadzone było postępowanie w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej wierzytelności zgodnie z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego to doprowadzenie, poprzez sprostowanie oczywistej omyłki, do stanu zgodnego ze stanem wynikającym z akt administracyjnych sprawy nie można zasadnie twierdzić, że doszło do zmiany treści rozstrzygnięcia. Podkreślić przy tym należy, że zakres przedmiotowy rozstrzygnięcia w postanowieniu z 12 kwietnia 2018 r. został podany prawidłowo, zgodnie z treścią zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego.

Skarżąca podnosi, że postanowienie w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki doręczono bezpośrednio zobowiązanemu, tj. Spółce, z pominięciem ustanowionego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że doszło w tym zakresie do naruszenia wskazanych przepisów tj. art. 32 i art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz zasady określonej w art. 6 K.p.a.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie, iż decyzja czy też postanowienie doręczone wadliwie, tj. m. in. z naruszeniem art. 40 § 2 K.p.a., wchodzi do obrotu prawnego. Wejście postanowienia do obrotu prawnego, podobnie jak w przypadku decyzji, nie jest uzależnione od prawidłowego - zgodnego z prawem - doręczenia, lecz od samego dokonania czynności doręczenia, która polega na uzewnętrznieniu woli organu wobec podmiotu usytuowanego poza organem administracji i to niekoniecznie nawet wobec jej adresata (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. II OSK 2259/12). Stosownie do treści art. 110 K.p.a., który mocą art. 126 K.p.a. znajduje odpowiednie zastosowanie do postanowień, wydana i doręczona decyzja wiąże organ administracji od chwili jej doręczenia. Decyzja (postanowienie) wiąże więc organ administracji niezależnie od tego, czy doręczając, organ ten naruszył przepisy postępowania regulujące tryb doręczeń. Dlatego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że wchodzi do obrotu prawnego i wywołuje skutki prawne również decyzja (postanowienie) doręczona wadliwie, np. z naruszeniem przepisów o doręczeniach, z pominięciem niektórych stron, bądź ich pełnomocników, jak również decyzja (postanowienie) doręczona jedynie "do wiadomości" (np. wyroki NSA: z dnia 5 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 453/08 i z dnia 26 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 718/12).

Natomiast kwestia czy naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. miało wpływ na wynik sprawy zależy od okoliczności konkretnej sprawy (por. wyroki NSA z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II GSK 4055/16; z dnia 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1645/19; z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 1015/15; z dnia 12 maja 2016 r., sygn. akt II FSK 933/14). Doręczenie decyzji stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika w sytuacji, gdy nie pociągnęło za sobą negatywnych dla niej skutków, umożliwiając - mimo to - wniesienie odwołania przez pełnomocnika, aczkolwiek jest naruszeniem procedury, to jednak nie stanowi wady kwalifikowanej, jak również nie można go uznać za uchybienie mające istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 600/08, podobne stanowisko wyrażone zostało także w wyrokach NSA: z dnia 19 lutego 2008 r., sygn. akt I FSK 282/07; z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt I GSK 826/09; z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 825/12; z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3597/13). W takim przypadku zbędnym i niecelowym byłoby uchylanie decyzji (postanowienia) tylko po to, aby ponownie dokonać doręczenia, często wbrew stronie, która dąży do merytorycznego załatwienia jej środka zaskarżenia. Jeżeli zatem na tle okoliczności faktycznych danej sprawy nie ma wątpliwości, że wynik postępowania nie został wypaczony wskutek pominięcia pełnomocnika przy określonej czynności procesowej, a strona miała zagwarantowaną możliwość skorzystania z przysługujących jej praw, to tego rodzaju uchybienia nie można uznać za tzw. błąd kwalifikowany.

Ta argumentacja wymaga dopełnienia poprzez wskazanie, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zatem Sąd I instancji w przypadku uznania, że zaskarżona decyzja lub postanowienie narusza inne przepisy postępowania może je uchylić, ale tylko wtedy, gdy wykaże, że ujawnione naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji zasadnie wyjaśnił, że stwierdzone uchybienie nie miało wpływu na wynik spawy. W skardze kasacyjnej tej oceny nie zakwestionowano.

Dodać należy, że skarżąca (jej pełnomocnik) w reakcji na doręczone 7 czerwca 2018 r. postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki wniósł o doręczenie postanowienia pełnomocnikowi. Zaznaczył jednak, że w przypadku gdyby organ egzekucyjny lub organ II instancji postanowienie za doręczone wnosi o uznanie pisma za zażalenie w rozumieniu art. 141 § 1 K.p.a. Stosownie do tego wniosku organ II instancji rozpatrzył pismo jako zażalenie.

Taka sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu zasługuje na aprobatę stanowisko WSA, że wadliwość doręczenia nie miała wpływu na wynik sprawy, gdyż pełnomocnik Skarżącej wniósł w terminie skargę na czynności egzekucyjne, która została poddana ocenie organu egzekucyjnego. Zaistniałe po stronie organu naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. nie wpłynęło zatem na sytuację strony. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 września 2021 r., sygn. akt III FSK 2416/21).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., jako samodzielna podstawa kasacyjna, może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. W ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma możliwości merytorycznego odniesienia się do ustaleń i ocen prawnych prezentowanych przez Sąd pierwszej instancji. Za jego pomocą nie można więc skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji do zarzucania błędnego rozstrzygnięcia sprawy.

Analiza zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. sformułowanego w rozpoznawanej skardze kasacyjnej oraz uzasadnienia zarzut ten wspierającego prowadzi do wniosku, że skarżąca w istocie podważa ustalenia merytoryczne Sądu I instancji w kwestiach omówionych powyżej. Kwestionuje bowiem zasadność ocen Sądu I instancji w zakresie sprostowania oczywistej omyłki jak i doręczenia postanowienia Spółce zamiast ustanowionemu pełnomocnikowi.

Istotnie, uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest powściągliwe. Niemniej jednak stanowisko (ocena prawna) Sądu I instancji zostało wyrażone w odniesieniu do przyjętych przez ten Sąd za podstawę orzekania okoliczności faktycznych w sposób na tyle wystarczający, że Spółka sformułowała skargę kasacyjną, zaś Naczelny Sąd Administracyjny w ramach kontroli instancyjnej mógł zweryfikować zasadność i poprawność rozstrzygnięcia Sądu I instancji.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) – oddalił skargę kasacyjną.

Bogusław Woźniak Anna Dalkowska Paweł Borszowski