Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1871/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: Art. 145 par. 1  pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Jakub Makuch Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant starszy referent Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 27 października 2023 r., nr SKO.ŚR/4111/1082/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta i Gminy M. decyzją z dnia 9 sierpnia 2023 r. Nr ŚR-I.5020.263.6346.2023 orzekł o odmowie przyznania skarżącemu K. D. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad

niepełnosprawną żoną S. K.

Zdaniem organu, nie można mówić o faktycznym sprawowaniu opieki nad niepełnosprawną żoną. Nadto nie została spełniona przesłanka wieku z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W odwołaniu skarżący nie zgodził się z wydanym rozstrzygnięciem i podkreślił, ze jego żona wymaga dwudziestoczterogodzinnej opieki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 27 października 2023 r. nr SKO.ŚR/4111/1082/2023 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu SKO wskazało mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., (sygn. akt K 38/13), że powołana w decyzji organu I instancji przeszkoda w przyznaniu prawa do ww. świadczenia związana z ustaleniem, że znaczny stopień niepełnosprawności chorej datuje się od 23 stycznia 2023 r., a niepełnosprawność powstała w 34-tym roku życia chorej, nie mogła skutkować odmową przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia.

Odnosząc się do pozostałych przesłanek warunkujących możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego organ podał, że małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, niepełnosprawna zamieszkała wspólnie ze skarżącym w kwietniu 2023 r. - najpierw jako z partnerem życiowym, obecnie już mężem, była leczona w I. z powodu zawału tętnicy środkowej mózgu na oddziale neurologii, ginekologii i endokrynologii, w 2022 r. wróciła do Polski i zamieszkała z rodzicami. Ustalono też, skarżący sprawuje stałą i osobistą opiekę nad żoną, która porusza się jedynie na wózku inwalidzkim i wymaga systematycznego cewnikowania, stosuje też pampersy dla dorosłych zapewniające jej ochronę przy nietrzymaniu moczu i kału. Skarżący wykonuje codziennie przy żonie czynności związane z toaletą, myciem twarzy i ciała, ubieraniem, zmianą pampersów. Prowadzi gospodarstwo domowe, zamawia wizyty lekarskie, znosi żonę na rękach w razie potrzeby opuszczenia mieszkania, załatwia sprawy urzędowe, opłaca rachunki, przygotowuje i podaje chorej posiłki i leki.

Z załączonego do wniosku wykazu czynności związanych z opieką nad niepełnosprawną wynika, że skarżący pomaga żonie w: obcinaniu paznokci, strzyżeniu włosów, myciu protezy, myciu zębów, moczeniu nóg, podmywaniu, wymianie pieluchomajtek, smarowaniu kremami przeciwodleżynowymi, przygotowywaniu ubrań i ubieraniu, przewracaniu na inny bok, ćwiczeniach fizycznych, przygotowywaniu i podawaniu posiłków oraz leków, sprzątaniu, prasowaniu, praniu, wykonywaniu masażu i oklepywania chorej, czytaniu książek i pism urzędowych, ćwiczeniach rozwijających mowę, wieczornej toalecie i kąpieli, wizytach lekarskich, opłacaniu rachunków, robieniu zakupów i realizacji recept, załatwieniu spraw urzędowych, wyjściu do kościoła i zaspokajaniu potrzeb religijnych, wyjściu na spacer, układaniu do snu. W oświadczeniu z dnia 20 czerwca 2023 r. skarżący podał, że wstaje z żoną o godzinie 4, piją kawę, żona załatwia potrzeby fizjologiczne, skarżący przygotowuje picie i posiłek dla żony. Chora wymaga pomocy medycznej i całodobowej opieki. Skarżący załatwia leki i lekarza, sprawuje nad żoną opiekę. Z kolei w oświadczeniach z dnia 12 czerwca 2023 r. skarżący podał, że z dniem 12 czerwca 2023 r. zrezygnował z zatrudnienia w związku z opieką nad żoną. Po przebudzeniu pije z żoną kawę, przygotowuje jej śniadanie, ubiera ją i myje, później załatwia bieżące sprawy, gotuje obiad, wieczorem robi toaletę i kąpiel, pielęgnację. W aktach sprawy zalega świadectwo pracy skarżącego, z którego wynika, że pracował na pełnym etacie od 1 marca 2023 r. do 3 czerwca 2023 r. jako murarz/tynkarz, a stosunek pracy ustał na skutek wypowiedzenia pracownika. W zgromadzonym materiale dowodowym znajduje się również notatka służbowa pracownika socjalnego z dnia 22 czerwca 2023 r., z której wynika, że pracownik spotkał skarżącego w drodze od pracy o godz. 7:20 w G., mężczyzna zatrzymywał przejeżdżające samochody prosząc o podwiezienie do chorej żony. Z kolei z adnotacji urzędowej pracowników socjalnych z dnia 22 czerwca 2023 r. wynika, że Policja przekazała, iż w dniu 22 czerwca 2023 r. skarżący był widziany nago na drodze i wstrzymywał ruch, po czym został przewieziony przez Straż Miejską do miejsca zamieszkania. Pracownicy socjalni wspólnie z asystą Straży miejskiej udali do miejsca zamieszkania skarżącego, gdzie zastali go podczas wykonywania pielęgnacji żony. Na pytania o poranną sytuację na drodze skarżący podał, że porzucił ubrania "bo były zanieczyszczone złymi duchami". Wyjaśnił, że pracuje dorywczo w dwóch pracach i wracał z pracy spiesząc się do chorej żony, by podać jej śniadanie i wodę święconą, aby uzdrowić ją z inwalidztwa. Pracownikowi socjalnemu odpowiedział, że przed chwilą rozmawiał z Janem Pawłem II, widzi diabła i musi chronić przed nim żonę. Z uwagi na powyższe pracownicy socjalni i strażnik miejski uznali, że skarżący wymaga natychmiastowej hospitalizacji psychiatrycznej i wezwali karetkę. Po przybyciu lekarza skarżący poinformował, że był hospitalizowany w szpitalu psychiatrycznym w K. i bierze zastrzyki, ponieważ choruje na schizofrenię. Ww. został zabrany karetką do szpitala, a chora została przetransportowana przez Straż Miejską do miejsca zamieszkania swojej matki w gminie S. Z adnotacji urzędowej pracownika socjalnego z dnia 11 lipca 2023 r. wynika, że matka chorej poinformowała podczas rozmowy telefonicznej, że niepełnosprawna nadal mieszka w S., a skarżący przebywa w Szpitalu Klinicznym [...], którą to informację pracownik potwierdził w rozmowie telefonicznej z pracownikiem tego szpitala. Pismem z 25 lipca 2023 r. skarżący poinformował, że dnia 27 lipca 2023 r. opuszcza Szpital Kliniczny i zgłosi się do organu celem przedłożenia odpowiednich dokumentów.

Mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy Kolegium uznało, że nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącego lub niepodejmowaniem pracy a sprawowaniem opieki nad żoną. Z dokumentów złożonych do akt sprawy wynika bowiem, że skarżący pracował na całym etacie w okresie, w którym jego żona była zaliczona do osób ze znacznym stopień niepełnosprawności. Godził on więc pracę z opieką nad chorą żoną i z akt sprawy nie wynika, by w tym okresie doszło do pogorszenia stanu zdrowia chorej. Ponadto ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że nie podejmuje pracy z powodu pogorszenia własnego stanu zdrowia, a nie sprawowania opieki nad żoną. W dniu bowiem 22 czerwca 2023 r. został hospitalizowany w Szpitalu Klinicznym [...], gdzie przebywał do 27 lipca 2023 r. W tym okresie nie mieszkał z żoną i się nią nie zajmował. Skarżący choruje na schizofrenię, poza ostatnią hospitalizacją przebywał wcześniej na hospitalizacji w Szpitalu Klinicznym [...] w K., więc ze względu na własny stan zdrowia psychicznego nie może on sprawować ciągłej, stałej i długoterminowej opieki nad żoną. Wprawdzie podczas wywiadu środowiskowego w dniu 21 czerwca 2023 r. pracownik socjalny ustalił, że skarżący sprawuje opiekę nad żoną, jednak ustalenia te poczyniła w oparciu o oświadczenia opiekuna, który nie wspomniał o własnej chorobie psychicznej i leczeniu, zaś dzień później został on poddany hospitalizacji psychiatrycznej. Tym samym, choć niewątpliwie skarżący w okresach własnego dobrego samopoczucia pomaga chorej żonie w codziennym funkcjonowaniu i wykonywaniu czynności higieniczno - gospodarczych, to jednak nie jest to opieka stała i wielogodzinna uniemożliwiająca mu wykonywanie pracy.

Wobec zatem faktu, że skarżący był aktywny zawodowo w czasie, gdy jego żona była już osobą ze znaczną niepełnosprawnością Kolegium uznało, że nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia bądź jego podejmowaniem przez skarżącego a koniecznością sprawowania opieki nad chorą żoną. Powyższe przesądza o niespełnieniu przesłanki do przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący podniósł, że decyzje organów obu instancji są dla niego jak i jego żony krzywdzące. Skarżący podał, że jego żona jest po obustronnym udarze mózgu, ma sparaliżowaną lewą stronę i częściowo prawą rękę, jedyne co ma sprawne to prawą nogę, którą się odpycha kiedy jeździ na wózku inwalidzkim. Skarżący podał, że nie ukrywał, że od czasu do czasu pracuje dorywczo, lecz kiedy kosi trawniki lub grabi liście stara się zabierać żonę ze sobą. Skarżący podkreślił, że jego żona ma niskie dochody z renty i zasiłku pielęgnacyjnego, opieka społeczna im nie pomaga, a koszty utrzymania są wysokie. Fakt, że był w szpitalu o niczym nie świadczy, a gdyby zachorował w przyszłości, to w opiece pomoże im przyjaciółka K. P., o której przesłuchanie zawnioskował.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2024 r. skarżący wyjaśnił, że już zaprzestał dorabiania, które było konieczne do tego, aby mogli z żoną z czegoś żyć, a w zeszłym tygodniu żona otrzymała rentę. Zaraz po wyjściu ze szpitala zaopiekował się i nadal opiekuje się żoną. Skarżący podniósł, iż nie ma żadnych przeszkód, aby przedstawił organom zaświadczenie lekarskie, że ze względu na stan swojego zdrowia jest w stanie opiekować się żoną. Bierze bowiem leki najnowszej generacji zgodnie z zaleceniami lekarzy i dzięki temu jest wszystko w porządku. Podkreślił, że jest świadomy swojej choroby i wie, że musi zażywać leki. Skarżący wskazał, że cały czas razem z żoną dbają również o systematyczną rehabilitację żony. Skarżący wyjaśnił na prośbę obecnej żony, że nawet uczy się chodzić o kuli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 zm.) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja SKO w Krakowie utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy M. odmawiającą przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad

niepełnosprawną żoną.

Materialnoprawną podstawą wydania ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390) – dalej u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny uznał ww. art. 17 ust. 1b ustawy za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Skutki tego wyroku mają znaczenie w okolicznościach niniejszej sprawy. Wyrok Trybunału wiąże wszystkich – w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP i stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę̨ interpretacyjną. Co więcej, przepis uznany przez sąd konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją nie może nadal stanowić podstawy rozstrzygnięć́. Skoro zatem Trybunał Konstytucyjny kategorycznie przyjął, że art. 17 ust. 1b ustawy narusza prawa opiekunów osób, których niepełnosprawność́ powstała odpowiednio po ukończeniu 18 oraz 25 roku życia, to nie sposób uznać, iż orzeczenie to nie ma żadnego wpływu na sytuację prawną skarżącego. Wręcz przeciwnie - data ustalenia niepełnosprawności jego żony nie mogła być negatywną przesłanką do przyznania wnioskowanego świadczenia. Organy administracji publicznej rozstrzygając w zakresie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować́ w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem niekonstytucyjnej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy. Na powyższą kwestię prawidłowo zwróciło uwagę SKO w zaskarżonej decyzji.

Pomimo powyższego, w ocenie Sądu, Kolegium przedwcześnie, bez ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych uznało, że nie zostały spełnione pozostałe przesłanki do przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. W rezultacie, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym miejscu Sąd zauważa, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Powyższa zasada ogólna odnosi się nie tylko do sposobu prowadzenia postępowania administracyjnego, lecz jest także wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, gdyż organy administracji publicznej mają obowiązek uwzględniania jej przy "załatwieniu sprawy" (por. np. wyroki NSA z 4 czerwca 1982 r., I SA 258/82, oraz z 28 listopada 2012 r., I OSK 641/12).

Organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Biorąc pod uwagę treść przytoczonych wyżej przepisów, należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany z urzędu: 1. ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, 2. ustalić, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności, przy czym "aktywna rola organu administracji publicznej w procesie poszukiwania i gromadzenia materiału dowodowego może przejawiać się zarówno podejmowaniem czynności dowodowych z urzędu, a także gromadzeniem w aktach sprawy dowodów wskazanych lub dostarczonych przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy", 3. przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy oraz 4. dokonać oceny przeprowadzonych dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów.

Jednocześnie Sąd podkreśla, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że pojęcie opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej. Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a związek między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem, a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. np. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19).

Postępowanie dotyczące przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wymaga uwzględniania szeregu okoliczności dotyczących sytuacji osobistej i rodzinnej osoby ubiegającej się o to świadczenie oraz osoby potrzebującej opieki. Stąd, dla wyprowadzenia prawidłowych wniosków, będących podstawą decyzji w tym przedmiocie, zwłaszcza, gdy jest ona negatywna dla wnioskodawcy, konieczne jest zachowanie odpowiedniej staranności w zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie jest sporne, że niepełnosprawna żona skarżącego wymaga stałej opieki, podobnie jak okoliczność, że skarżący jest osobą chorą, wymagającą pozostawania w stałym leczeniu, że podczas swojej hospitalizacji w szpitalu nie sprawował opieki nad żoną oraz, że w okresie poddania się leczeniu przez skarżącego niepełnosprawna zamieszkała u swojej matki.

Wątpliwości Sądu dotyczące braku wystąpienia w sprawie przesłanek z art. 17 ustawy, sprowadzają się natomiast do niewyjaśnienia przez organy obu instancji, jak wyglądała opieka nad niepełnosprawną po powrocie skarżącego ze szpitala, kto tę opiekę faktycznie sprawował, czy mając na uwadze stan zdrowia skarżącego mógł i może to być skarżący, oraz czy zaprzestał on podejmowanych prac dorywczych. Aktualne ustalenia w powyższym zakresie powinny stanowić dla organów punkt wyjścia dla rozważań w zakresie spełnienia czy też braku spełniania przez skarżącego przesłanek do przyznania przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wynika bowiem z oświadczenia skarżącego złożonego do protokołu rozprawy w dniu 9 kwietnia 2024 r. zaraz po wyjściu ze szpitala zaopiekował się i nadal opiekuje się żoną. Podniósł, iż nie ma żadnych przeszkód, aby przedstawił organom zaświadczenie lekarskie, że pomimo stanu swojego zdrowia jest w stanie opiekować się żoną, bierze bowiem leki zgodnie z zaleceniami lekarzy i dzięki temu jest wszystko w porządku. Podkreślił, że cały czas razem z żoną dbają również o systematyczną jej rehabilitację. Skarżący wyjaśnił, że żona uczy się chodzić o kuli. Podał nadto, że zaprzestał "dorabiania", które było konieczne do tego, aby mogli z żoną z czegoś żyć, bowiem żona otrzymała rentę.

W konsekwencji powyższych rozważań, wskazane jest przeprowadzenie w sprawie ponownego wywiadu środowiskowego zgodnie z § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 r., poz. 893), tj. ze skarżącym, w miejscu sprawowania opieki, w obecności jego żony, nad którą jest sprawowana opieka.

Brak dokonania przez organy obu instancji ustaleń w powyższym zakresie powoduje, że naruszone zostały art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Nie ustalono bowiem kluczowych dla jej rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych, a w konsekwencji nie przeprowadzono ocen we wskazanym powyżej zakresie. Należy przy tym podkreślić, że stwierdzone naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie można wykluczyć, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy (obejmujące zbadanie aspektów powyżej przedstawionych) mogło wpłynąć na odmienny kierunek rozstrzygnięcia tej sprawy.

W ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organów będzie uwzględnienie powyższego stanowiska Sądu wobec postanowień art. 153 p.p.s.a. Obowiązkiem organów będzie zatem ustalenie, czy skarżący ze względu na swoją chorobę może sprawować opiekę nad swoją niepełnosprawną żoną - poprzez przedłożenie stosownego zaświadczenia w tym względzie od lekarza specjalisty, a jeżeli tak, to ustalenie, czy skarżący tę opiekę sprawował po powrocie ze szpitala w lipcu 2023 r., czy nadal ją sprawuje oraz jaki jest aktualny zakres tej opiekę, mając na uwadze stan zdrowia niepełnosprawnej. Organy wyjaśnią również kwestię podejmowanych przez skarżącego prac dorywczych, w tym czy i kiedy zaprzestał ich podejmowania, jakiego one były rodzaju, ile czasu zajmowały oraz ustalą, kto w tym czasie opiekował się jego żoną. Dopiero poczynienie ustaleń zgodnie ze ww. wskazaniami pozwoli na dokonanie oceny, czy skarżący spełnia przesłanki do przyznanie mu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd zwraca też uwagę, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

W ocenie Sądu oznacza to, że sprawa skarżącego powinna być rozpoznana przez organ na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Z uwagi na użyte w przepisie sformułowanie "powstania prawa", a nie "ustalenia prawa" konieczne jest zastosowanie przepisów dotychczasowych, mimo braku wydania decyzji przed dniem 31 grudnia 2023 r. Dotychczasowe przepisy należy zatem stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 31 grudnia 2023 r. oraz spełniają określone w ustawie przesłanki jego przyznania. Wskazać należy, że to czy skarżący je spełnia należy już do istoty sprawy, która, jak wyżej wskazano, nie została rozstrzygnięta.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.