Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2364/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędzia del. WSA Anna Szymańska Protokolant: starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 10 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Op 456/19 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję O. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia 21 października 2019 r. nr ... w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Op 456/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę J. S. na decyzję O. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia 21 października 2019 r. w przedmiocie choroby zawodowej.

W skardze kasacyjnej J. S. zaskarżył powyższy wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, a to:

a. art. 2351 Kodeksu pracy w zw. z art. 2352 Kodeksu pracy, przez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, iż jednostka orzecznicza prawidłowo stwierdziła brak podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej,

b. § 6 ust. 5 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych przez jego niezastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, iż orzeczenie jednostki orzeczniczej nie zostało wydane w oparciu o niekompletny materiał dowodowy,

2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a to:

a. art. 134 § 1 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie, a w konsekwencji rozstrzygnięcie sprawy tylko w oparciu o powołany przez skarżącego zarzut naruszenia art. 7a k.p.a., podczas gdy w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 8la k.p.a. i to naruszenie tego przepisu postępowania powinien ewentualnie rozpatrzyć Sąd, pomimo niepowołania tego zarzutu przez skarżącego,

b. art. 151 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji oddalenie skargi na decyzję O. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia 21 października 2019 r. w sytuacji, gdy brak było podstaw do takiego rozstrzygnięcia.

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, jak i zasądzenie od organu na rzecz pełnomocnika względnie przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej skarżącemu z urzędu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.

Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem Sąd Wojewódzki prawidłowo orzekł o oddaleniu skargi złożonej na decyzję O. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia 21 października 2019 r. w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Wbrew zarzutom kasacyjnym Sąd Wojewódzki kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, kierował się właściwą wykładnią przepisów art. 2351 w zw. z art. 2352 Kodeksu pracy, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Podkreślić należy na wstępie, że Sąd Wojewódzki w sposób wszechstronny przedstawił wszystkie istotne okoliczności faktyczne i prawne, które determinowały podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.

Przedstawiając interpretację przepisów art. 2351 w zw. z art. 2352 Kodeksu pracy, Sąd wyjaśnił prawidłowo, że tylko rozpoznanie u badanego jednej z chorób wskazanych w wykazie chorób zawodowych pozwala organowi inspekcji sanitarnej na wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Ponadto, niezbędne jest również ustalenie, że wystąpienie zdiagnozowanej jednostki chorobowej, zamieszczonej w wymienionym wykazie, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w miejscu pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy, a także ustalenie, że udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w okresie ustalonym w rozporządzeniu. Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek w stanie faktycznym sprawy wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej. Nie można jej zatem stwierdzić zarówno wtedy, gdy choroba wskazana w wykazie nie została spowodowana działaniem narażenia zawodowego jak i wówczas, gdy udokumentowane objawy tej choroby wystąpiły po upływie okresu ustalonego w rozporządzeniu, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Uwzględniając regulację rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (dalej: Rozporządzenie), Sąd Wojewódzki zaznaczył, że w myśl § 6 ust. 1 orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne z § 5 ust. 1, zatrudniony w jednostce orzeczniczej, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Sąd Wojewódzki wyjaśnił również, że odpowiednie badania, stanowiące podstawę do wydania orzeczenia, przeprowadza jednostka orzecznicza I stopnia, do której pracownik lub były pracownik jest kierowany przez właściwy organ inspekcji sanitarnej (§ 4 ust. 1 Rozporządzenia). Jeśli pracownik nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego wydanego po przeprowadzeniu badań, stosownie do § 7 ust. 1 Rozporządzenia może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia.

W niniejszej sprawie Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy – Odział w L. (jednostka orzecznicza I stopnia) 31 sierpnia 2018 r. wydał orzeczenie lekarskie stwierdzające brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych.

Chociaż skarżący zakwestionował treść wydanego orzeczenia lekarskiego i wystąpił z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, to jednak pomimo wyznaczenia trzech terminów nie stawił się na badania do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.

W takim stanie faktycznym nie mogły odnieść skutku zawarte w skardze kasacyjnej twierdzenia, że stawiennictwo na dodatkowe badania w Instytucie Medycyny Pracy było bezcelowe wobec nieuzupełnienia przez organ powiatowy materiału dowodowego w zakresie narażenia zawodowego.

Tymczasem w ten sposób skarżący uniemożliwił weryfikację przez uprawnionych lekarzy ustaleń zawartych w orzeczeniu jednostki orzeczniczej I stopnia.

Ponadto należy zwrócić uwagę, że stosownie do przepisu § 6 ust. 5 Rozporządzenia, w razie gdy zakres informacji zawartych w dokumentacji medycznej oraz formularzu oceny narażenia zawodowego jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego to lekarz jednostki orzeczniczej występuje do: (pkt 1) pracodawcy, (pkt 2, 3) właściwych lekarzy, (pkt 4) właściwego państwowego inspektora sanitarnego lub (pkt 5) pracownika – o uzupełninie dokumentacji m.in. w zakresie danych dotyczących oceny narażenia zawodowego.

Jeżeli jednak skarżący nie stawił się do Instytutu Medycyny Pracy, to nie było możliwości przeprowadzenia dodatkowych badań lekarskich, jak też ewentualnego uzupełnienia dokumentacji służącej do wydania orzeczenia w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej przez jednostkę II stopnia.

W rezultacie organ powiatowy uprawniony był do rozstrzygnięcia sprawy po uzyskaniu uzupełnionego orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, przy czym nie miał kompetencji do jego zakwestionowania w zakresie stwierdzonego braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Jak słusznie wskazał Sąd Wojewódzki inspektor sanitarny związany jest wydanym w sprawie orzeczeniem lekarskim w tym znaczeniu, że nie ma uprawnień do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia.

Analiza dokumentacji medycznej pracownika pod kątem ewentualnej zawodowej etiologii schorzenia należy do kompetencji lekarzy orzeczników, a nie organów inspekcji sanitarnej, gdyż to lekarzom orzecznikom, jako specjalistom medycyny pracy, znana jest specyfika czynności zawodowych mogących mieć wpływ na rozwój schorzeń ujętych w wykazie chorób zawodowych.

Jak wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniach swych wyroków (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok z dnia 12 lipca 2016 r. sygn. akt II OSK 2688/14, wyrok z dnia 27 lutego 2019r. II OSK 925/17, wyrok z dnia 9 maja 2019 r. II OSK 1232/18) orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Bez tej opinii lub sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to oczywiście zwolnienia organów orzekających od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organy sanitarne orzekające w sprawie chorób zawodowych związane są orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez wyspecjalizowane placówki medycyny pracy, gdyż orzeczenia te stanowią wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej lub jej braku jeżeli oczywiście nie budzą wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.

W rozpoznawanej sprawie Sąd Wojewódzki wywiódł w sposób rzetelny i przekonujący, że w świetle całokształtu zebranego w aktach materiału dowodowego brak było powodów do zakwestionowania orzeczenia lekarskiego, a w konsekwencji decyzji wydanych przez organy Inspekcji Sanitarnej obu instancji.

W szczególności Sąd Wojewódzki prawidłowo zwrócił uwagę, że w orzeczeniu lekarskim uwzględniono dokumentację medyczną z leczenia podjętego przez skarżącego w 2012 oraz w latach późniejszych, przy czym wykazano, iż zmiany odpowiadające chorobie – zespołu cieśni nadgarstków rozpoznano dopiero w grudniu 2016 r., tj. po czterech latach od zakończenie pracy zawodowej.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd zaznaczył trafnie, że stwierdzenie choroby zawodowej u skarżącego nie było możliwe, skoro objawy odpowiadające schorzeniu w postaci zespołu cieśni nadgarstka wystąpiły w okresie późniejszym niż ustalony w wykazie chorób zawodowych, mianowicie po upływie roku od zakończenie pracy w narażeniu zawodowym.

Ponadto ocena warunków pracy skarżącego, od początku zatrudnienie w 1978 r. do zakończenie pracy w 2012 r. nie wykazała według jednostki orzeczniczej, aby skarżący wykonywał pracę w warunkach, które bezpośrednio przyczyniły się do powstania choroby.

W rezultacie Sąd Wojewódzki zasadnie przyjął, że niespełnienie przesłanek z przepisów art. 2351 w zw. z art. 2352 Kodeksu pracy warunkowało wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Z tych wszystkich względów zarzuty z punktów 1a,b oraz 2b skargi kasacyjnej okazały się chybione.

Nietrafnie też podniesiono zarzut naruszenie art. 81a k.p.a., bowiem nie mógł mieć on zastosowania z uwagi na przedmiot niniejszej sprawy oraz uregulowany Rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych tryb postępowania dopuszczający stwierdzenie choroby zawodowej wyłącznie na podstawie orzeczenia lekarskiego.

W konsekwencji skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, zgodnie z art. 184 p.p.s.a.

-----------------------

4