Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1451/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 2,3,5
journal: Dz.U. 2023 poz 682
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2024 r. sprawy ze skargi Firmy A na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia 23 października 2023 r. nr WINB-WOP.7722.54.2023.AN w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej rozbudowy stacji bazowej telefonii komórkowej nr [...], usytuowanej na terenie działki nr [...] w miejscowości [...], gmina O., a następnie w dniu [...] maja 2023 r. wydał na podstawie art. 48 ust. 2, 3 i 5 Prawa budowlanego postanowienie nr [...].ZJ, którym orzekł o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych oraz poinformował spółkę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. o możliwości złożenia, w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia, wniosku o legalizację rozbudowy stacji bazowej telefonii komórkowej.

Według ustaleń organu, decyzją S. B. nr [...] z dnia [...].08.2018 r., znak: [...] udzielono P. W. pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej [...] nr [...] C - wieża typu [...], o wysokości całkowitej 49,3 m n.p.t. wraz z wewnętrzną linią zasilającą na terenie działki nr [...] w m. [...], gm. O..

Decyzją z dnia [...].05.2019 r., znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego udzielił inwestorowi [...] Sp. z o.o. pozwolenia na użytkowanie ww. stacji bazowej. Kontrolę obowiązkową zakończenia budowy wieży typu "[...] ze stacją bazową przeprowadzono dnia [...].05.2019 r.

W dniu [...].07.2020 r. oraz w dniu [...].07.2020 r. PINB przeprowadził okresową kontrolę użytkowanej stacji bazowej. Z protokołu kontroli wynika, że w stosunku do kontroli obowiązkowej - rozbudowano anteny sektorowe na stacji bazowej (powieszono anteny na sektorze 2). Po dacie zatem wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, inwestor [...] Sp. z o.o. samowolnie rozbudował stację bazową telefonii komórkowej o anteny sektorowe na kierunku południowo wschodnim sektor 2.

Organ I instancji uznał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy, roboty budowlane należało zakwalifikować jako rozbudowę wymagającą uzyskania uprzedniej decyzji o pozwoleniu na budowę z uwagi na fakt, iż montaż anten sektorowych skutkował zmianą parametrów użytkowych i technicznych istniejącego obiektu budowlanego. Organ I instancji powołał się również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.05.2021 r., sygn. akt II OSK 859/21, w którym wskazano, iż "pojęcie instalowania najbardziej zbliżone jest do montażu, ponieważ jedna i druga czynność polega na zamontowaniu, przytwierdzeniu czegoś do innego obiektu np. budowlanego. Są to zatem roboty budowlane, ale odrębne od przebudowy, remontu, rozbiórki. Jeśli montaż (instalowanie) prowadzi do zmian parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji, to nie jest to montaż, lecz przebudowa. Montaż (instalowanie) w swej istocie powoduje wyłącznie połączenie dwóch obiektów. W zależności czy towarzyszy temu zmiana parametrów użytkowych lub technicznych powstałego obiektu czy zmianie ulegają inne charakterystyczne parametry tego obiektu, to należy kwalifikować montaż jako przebudowę lub rozbudowę.

Zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych złożyła spółka P. W..

Postanowieniem Kujawsko-Pomorskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] października 2023 r., nr [...] uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Organ wskazał, że pismem z dnia [...].08.2023 r. zwrócił się do [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. o przekazanie dokumentu potwierdzającego posiadanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, gdyż właścicielem działki nr [...] obręb 0008 w m. [...] jest Gmina O., a z dokumentu potwierdzającego zawarte w zażaleniu spółki stwierdzenia wynika, że konstrukcja wsporcza, na której zostały zainstalowane urządzenia spółki [...], została sprzedana do spółki O. P. sp. z. o.o. w W.. Organ zwrócił się również do właściciela działki nr [...] w m. [...], tj. do Gminy O. o udzielenie informacji, kto obecnie posiada prawo do dysponowania ww. nieruchomością na cele budowlane, wraz z dokumentami to potwierdzającymi.

Organ zaznaczył, że w aktach sprawy znajduje się dokumentacja techniczno – formalna, projekt wykonawczy BYD 0103C Modernizacja Instalacji Radiokomunikacyjnej Rozszerzenie o sektor 2, wykonana w lutym 2020 r., w której na rysunku pt. konfiguracja anten o urządzeń/wspornik W1 pokazano planowane i istniejące anteny. I tak, anteny sektorowe oznaczone, jako BI, B2, B3, a także anteny radioliniowe, oznaczone, jako RL3, RL4, RL6, RL7 wskazano jako planowane.

W niniejszej sprawie zastosowanie mają aktualne przepisy ustawy z dnia 7.07.1994 r. - Prawo budowlane (w brzmieniu obowiązującym od dnia 19.09.2020 r.), bowiem wszczęcie postępowania nastąpiło w dniu 20.03.2023 r., tj. po wejściu w życie ustawy z dnia 13.02.2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7.07.1994 r. - Prawo budowlane, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.

PINB w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, badając przepisy w dacie realizacji rzeczonych robót, tj. ustawy - Prawo budowlane w brzmieniu do dnia tj. 18.09.2020 r. (przed nowelizacją) wskazał, iż nie zachodzi sytuacja określona w art. 29 ust. 2 pkt 15 Prawa budowlanego. Przepis ten stanowił, że pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu stanowiących albo niestanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, na obiektach budowlanych.

Organ I instancji uznał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy wykonane roboty budowlane należało zakwalifikować jako rozbudowę wymagającą uzyskania uprzedniej decyzji o pozwoleniu na budowę z uwagi na fakt, iż montaż anten sektorowych skutkował zmianą parametrów użytkowych i technicznych istniejącego obiektu budowlanego.

W ocenie organu, zamontowanie dodatkowych anten bez zdemontowania jakichkolwiek anten wcześniej legalnie zainstalowanych, skutkuje zmianą sumaryczną mocy zamontowanych na obiekcie anten, co wpływa na zmianę emitowanego przez stację bazową pola elektromagnetycznego, tym samym PINB zasadnie uznał, iż w niniejszym przypadku mamy do czynienia z rozbudową.

Poza tym, w ocenie organu odwoławczego efektem działań inwestycyjnych domontowania anten stało się także trwałe zwiększenie gabarytów górnej części obiektu budowlanego - wieży antenowej - w miejscach zamontowanych urządzeń, tj. anten oraz modułów radiowych, co wypełnia dyspozycję art. 3 pkt. 6 Prawa budowlanego, w myśl którego przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego.

Posadowienie dodatkowych elementów na istniejącym obiekcie budowlanym spowodowało także zwiększenie ciężaru rozbudowanego masztu, który ma swoją określoną nośność, co z kolei wpływa na wytrzymałość konstrukcji oraz jej bezpieczne użytkowanie. Stąd zasadnym jest traktowanie tego rodzaju inwestycji jako rozbudowy obiektu budowlanego i spojrzenie na nią jak na konstrukcyjną całość.

W ocenie organu odwoławczego stanowisko organu I instancji jest prawidłowe. Zgodnie bowiem z ugruntowaną linią orzeczniczą sądowo-administracyjną przepis art. 29 ust. 2 pkt 15 ustawy Prawo budowlane, obowiązujący na czas realizacji przedmiotowych robót może mieć wyłącznie zastosowanie w przypadku instalowania na obiekcie budowlanym urządzeń i instalacji, które nie emitują do środowiska fal elektromagnetycznych, mają wyłącznie charakter urządzeń odbiorczych, jak np. anteny do odbioru programów telewizyjnych czy radiowych. Czym innym jest bowiem montaż pojedynczego urządzenia, w tym urządzenia komunikacyjnego, na istniejącym obiekcie budowlanym, którego podstawową funkcją nie jest zapewnienie funkcjonowania anten oraz systemu nadawczo-odbiorczego telefonii komórkowej zgodnie z przeznaczeniem, a czym innym montaż takich urządzeń na obiekcie budowlanym, który jako całość funkcjonalno-użytkowa stanowi stację bazową telefonii komórkowej. Takie stanowisko przedstawił m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20.03.2019 r., sygn. akt II OSK 1161/17.

Również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.11.2019 r., sygn. akt II OSK 105/18 wyrażono pogląd, iż przepis art. 29 ust. 2 pkt 15 Prawa budowlanego, może wyłącznie dotyczyć poszczególnych elementów stacji bazowej telefonii komórkowej, ale nie budowy (przebudowy, rozbudowy) stacji bazowej telefonii komórkowej jako całego zamierzenia budowlanego.

Aktualne przepisy ustawy - Prawo budowlane, tj. art. 29 ust. 1 określa, jakie obiekty budowlane wymagają zgłoszenia, natomiast art. 29 ust. 2 określa jakie obiekty zostały zwolnione z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, z kolei art. 29 ust. 3 i 4 odnosi się do wykonywania robót budowlanych. Przy czym, są to wyliczenia enumeratywne, czyli stanowią katalog zamknięty.

I tak, zgodnie z art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu na obiektach budowlanych stanowiących albo niestanowiących całości (techniczno-użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, o wysokości powyżej 3 m.

Natomiast, jeżeli wysokość nie przekracza 3 m wykonywanie ww. robót budowlanych jest zwolnione z obowiązku uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę oraz dokonania zgłoszenia, o czym stanowi art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego.

Ponieważ w niniejszej sprawie stwierdzono powiększenie istniejącego obiektu budowlanego oraz związanego z tym oddziaływania wieży z zamontowanymi antenami sektorowymi, to nie można mówić o zwolnieniu z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę zarówno mocą art. 29 ust. 2 pkt 15 Prawa budowlanego, obowiązującego w dacie realizacji rzeczonych robót, a także mocą art. 29 ust. 3 pkt 3 lit a bądź art. 29 ust. 4 pkt 3 lit a Prawa budowlanego w brzmieniu od dnia 19.09.2020 r., na który to z kolei przepis powołuje się skarżący w zażaleniu.

Zwolnienie, o jakim mowa ww. przepisach, może mieć miejsce tylko wówczas, gdy umiejscowienie na obiektach budowlanych antenowych konstrukcji wsporczych oraz instalacji radiokomunikacyjnych na obiektach budowlanych nie stanowi rozbudowy, nadbudowy lub przebudowy tych obiektów.

Organ podziela stanowisko organu I instancji, iż przedmiotowe roboty budowane wymagały przed ich realizacją uzyskania pozwolenia na budowę. Tym samym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. prawidłowo zastosował procedurę wynikającą z art. 48 Prawa budowlanego.

Wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 48 ust. 1, 2, 3 ustawy - Prawo budowlane w aktualnym brzmieniu, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego:

. bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo

. bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.

Jeżeli w wyniku budowy występuje stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, w postanowieniu o wstrzymaniu budowy organ nadzoru budowlanego nakazuje bezzwłoczne:

. zabezpieczenie obiektu budowlanego lub terenu, na którym prowadzona jest budowa, oraz

. usunięcie stanu zagrożenia.

W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację" oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.

Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy, o czym stanowi art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego, a na postanowienie przysługuje zażalenie.

Wskazać jednak należy, iż podstawę prawną zaskarżonego postanowienia PINB z dnia [...].05.2023 r., znak: [...], wstrzymującego prowadzenie przedmiotowych robót budowlanych stanowi art. 48 ust. 2, ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 7.07.1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.). Natomiast w podstawie prawnej winien być zawarty również art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, który z kolei pominął organ I instancji.

W ocenie organu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. prawidłowo przyjął tryb postępowania administracyjnego, w celu doprowadzenia stwierdzonej samowoli budowlanej do stanu zgodnego z prawem, tj. procedury określonej w art. 48 Prawa budowlanego.

Zebrana przez organ I instancji dokumentacja wskazuje bez wątpliwości, iż doszło do samowolnej realizacji przedmiotowych robót budowlanych - rozbudowy stacji bazowej telefonii komórkowej nr [...] usytuowanej na terenie działki nr [...] w miejscowości [...], gmina O..

Wyjaśnić należy, iż z ustaleń poczynionych przez organ wynika, że stroną przedmiotowego postępowania winna być również spółka [...] P. S.. z o.o. z siedzibą w W., co wynika m.in. z treści zażalenia skarżącej spółki [...] z dnia [...].05.2023 r., jej oświadczenia z dnia [...].08.2023 r., w brzmieniu Oświadczenie potwierdzające zmianę własności infrastruktury pasywnej [...] [...] P. S.. z o.o. z siedzibą w W. (...) oraz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. (...) [...] i [...] niniejszym potwierdzają, że na mocy zawartej pomiędzy nimi odrębnej umowy, z dniem [...] marca 2021 roku doszło do sprzedaży pomiędzy nimi ([...] jako kupujący i [...] jako sprzedający) infrastruktury pasywnej (BYD0103) i począwszy od dnia [...] marca 2021 roku, właścicielem infrastruktury pasywnej (BYD0103) jest [...]. Właścicielem infrastruktury aktywnej (anten i urządzeń sterujących), która nie była przedmiotem sprzedaży, pozostaje [...].

Przeniesienie części majątku spółki z P. W. na spółkę [...] P. S.. z o.o. w W., potwierdza również właściciel nieruchomości oznaczonej nr ewid.[...] w m. [...], na której znajduje się przedmiotowy obiekt budowlany, tj. Gmina O., pismem z dnia [...].09.2023 r.

Zatem przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji winien prawidłowo ustalić krąg stron niniejszego postępowania.

Brak udziału strony w postępowaniu prowadzi do jego wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wobec powyższego, organ II instancji zastosował art. 138 § 2 Kpa i postanowił, że przedmiotowe postanowienie z dnia [...].05.2023r., znak: [...], nie może pozostać w obowiązującym porządku prawnym, a sprawę należy przekazać do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy nie może we własnym zakresie zmienić kręgu stron postępowania, ponieważ w tej istotnej części postępowanie byłoby tylko jednoinstancyjne, co sprzeczne jest z art. 15 Kpa.

W skardze P. W., zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię:

1. art. 29 ust. 2 pkt. 15 ustawy z dnia 07.07.1994 r. prawo budowlane (zwanym w treści skargi również Prawem Budowlanym lub PrBud) - poprzez bezpodstawne uznanie, że instalowanie infrastruktury telekomunikacyjnej (stanowiącej całość użytkową lub niestanowiącej całości użytkowej) do 3 metrów, musi zostać zrealizowane w trybie pozwolenia na budowę;

2. art. 6 ustawy z dnia 14.06.1960 r. kodeks postępowania administracyjnego - poprzez naruszenie wyrażonej w tym przepisie zasady legalności, polegające na wydaniu postanowienia nie znajdującego oparcia w obowiązujących przepisach prawnych;

3. art. 8 §1 KPA - poprzez wydanie postanowienia rażąco naruszającego prawo, co stoi w jawnej sprzeczności z nałożonym na Organ administracji obowiązkiem prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Zaskarżone postanowienie dotyczy instalacji przez Skarżącą urządzeń radiokomunikacyjnych na istniejącym obiekcie budowlanym, tj. wieży telekomunikacyjnej, na działce nr [...] w m. [...], gm. O.. Instalacji dokonano w lutym 2020 r.

Zgodnie z brzmieniem art. 29 ust. 2 pkt. 15 PrBud (w wersji obowiązującej w momencie dokonania instalacji), pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu stanowiących albo niestanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, na obiektach budowlanych. W związku z powyższym, przepisy Prawa budowlanego przewidują możliwość instalacji całej stacji bazowej, lub poszczególnych jej elementów, tj. tylko anten, lub tylko urządzeń sterujących, bez uzyskiwania pozwolenia na budowę. Wynika to wprost z przepisów Prawa budowlanego, co potwierdza stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 14.05.2014 r., w sprawie o sygn. akt: II OSK 2956/12, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał: "[...] W stosunku do takiego urządzenia ma zastosowanie art. 30 ust. 7 pkt 3 lit. b ustawy - Prawo budowlane. Powyższa interpretacja przepisów jest zgodna z celami jakie zamierzał osiągnąć ustawodawca dokonując zmian w ustawie - Prawo budowlane na podstawie art. 65 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. Nr 106, poz. 675), którą znowelizowano przepis art. 29 ust. 2 pkt 15. Z uzasadnienia tego aktu: "W pkt 3 zmiana ma na celu doprecyzowanie obecnego brzmienia przepisu, które w praktyce budziło wątpliwości interpretacyjne. W związku z tym, jednoznacznie przesądzono, że antenowa konstrukcja wsporcza oraz instalacja radiokomunikacyjna, instalowane na istniejącym obiekcie budowlanym, są rodzajem urządzenia, o którym mowa w art. 29 ust. 2 pkt 15 ustawy Prawo budowlane". W obecnym zatem brzmieniu pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, na obiektach budowlanych. Jednocześnie, stosownie do treści art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy Prawo budowlane, zgłoszenia właściwemu organowi wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń o wysokości powyżej 3 m na obiektach budowlanych. Należy także zauważyć, że jak wynika z materiału dowodowego, wysokość samych masztów bez anten wynosi 2,95 m, jeżeli więc cała inwestycja przekracza wysokość 3m to mając na uwadze przepis art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b) to wymagała dokonania zgłoszenia. [...)

Celem zmian wprowadzonych przez ustawę z 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych, która między innymi doprecyzowała treść art. 29 ust. 2 pkt. 15 PrBud, było uproszczenie inwestycji telekomunikacyjnych, co jednoznacznie wskazano w uzasadnieniu tego aktu prawnego: [...] Podstawowym celem ustawy jest zapewnienie rozwoju dostępu do telekomunikacji, przy czym szczególne działania nakierowane są na dostęp szerokopasmowy oraz likwidację wykluczenia cyfrowego geograficznego i socjalnego.

[...] Koncepcja ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych przewiduje realizację następujących 5 grup priorytetów, gdzie pkt. 2 dotyczył: Sprawny proces inwestycyjny:

[...] usunięcie barier prawnych;

[...] skrócenie i uspójnienie procedur administracyjnych;

[...] dostosowanie procedur do potrzeb rozwoju telekomunikacji [...]

Wskazany powyżej fragment uzasadnienia wyroku NSA z 14.05.2014 r. całkowicie oddaje cel zmian wprowadzonych przez ustawę z 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych.

Konsekwencją oceny możliwości rozwoju sieci telekomunikacyjnych była kolejna nowelizacja Prawa budowlanego, która wprowadziła nowe brzmienie dotyczące instalacji urządzeń telekomunikacyjnych. Obecne brzmienie art. 29 ust. 4 pkt. 3 lit. a) PrBud stanowi, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu na obiektach budowlanych stanowiących albo niestanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, o wysokości nieprzekraczającej 3 m.

Przywołany powyżej zakres zmian Prawa budowlanego jednoznacznie realizuje oczekiwania ustawodawcy w zakresie zniesienia nieuzasadnionych barier administracyjnych w zakresie instalacji infrastruktury telekomunikacyjnej.

W świetle powyższego, zdaniem Skarżącej instalacja urządzeń została dokonana prawidłowo, bez konieczności uzyskania pozwolenia na budowę, w związku z czym brak jest podstaw do nałożenia na Skarżącą obowiązków określonych w postanowieniu organów nadzoru.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli, decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023 r., poz. 1634 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a).

Organ odwoławczy powziął informację, że [...] P. S.. z o.o. w W. oraz P. W. zawarły w dniu [...] marca 2021 r. umowę (OTP jako kupujący i [...] jako sprzedający) sprzedaży infrastruktury pasywnej ([...]) i począwszy od dnia [...] marca 2021 roku właścicielem infrastruktury pasywnej ([...]) tj. masztu antenowego stała się [...] Sp. z o.o. Właścicielem infrastruktury aktywnej (anten i urządzeń sterujących), która nie była przedmiotem sprzedaży, pozostała własnością [...].

W konsekwencji, przed organem I instancji nie uczestniczyła w postępowaniu w przedmiocie legalizacji samowoli budowlanej [...] sp. z o.o. Słusznie zatem organ uznał, że brak udziału strony w postępowaniu prowadzi do naruszenia jej praw i gwarancji procesowych, których organ odwoławczy nie jest w stanie zapewnić.

Skarżąca zasadniczo jednak uznała, że prowadzenie postępowania w sprawie legalizacji nie ma oparcia w obowiązujących przepisach, gdyż wykonane przez skarżącą roboty nie wymagały uzyskania pozwolenia na budowę, zatem przystąpienie do legalizacji robót polegających na zainstalowaniu konstrukcji wsporczych anten na maszcie antenowym nie znajduje uzasadnienia. Skarżąca wskazała na liberalizację przepisów w odniesieniu do instalowania urządzeń telekomunikacyjnych na obiektach budowlanych.

Od dnia [...] września 2020 r. wszedł w życie przepis art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego, wprowadzony przez art. 1 ustawy z dnia [...] lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471) stanowiący, że : "nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu na obiektach budowlanych stanowiących albo niestanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, o wysokości powyżej 3 m". Nowelizacja ta ostatecznie przesądziła, że roboty budowlane polegające na wymianie lub umieszczaniu na istniejących masztach nowych anten niewątpliwie kwalifikowane być powinny, w myśl art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego, jako wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu, nie zaś jako dokonanie przebudowy, czy też rozbudowy.

Stosownie do art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a Prawa budowlanego nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na (...) instalowaniu (...) na obiektach budowlanych stanowiących albo niestanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających, o wysokości nieprzekraczającej 3 m .

Z brzmienia tych przepisów wynika zatem, że począwszy od dnia [...] września 2020 r., instalowanie na obiektach budowlanych antenowych konstrukcji wsporczych", wymaga najwyżej jedynie zgłoszenia, gdyż ustawodawca zrezygnował z wyodrębniania wolno stojących antenowych konstrukcji wsporczych (ich wykonywanie stanowiło budowę).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy skarżąca podkreśliła, że antenowa konstrukcja wsporcza nie przekracza 3 m, zatem wykonana instalacja nie wymaga pozwolenia na budowę, ani nawet zgłoszenia.

Cytowane przepisy dotyczą wykonywania robót budowlanych polegających na (...) instalowaniu (...) na obiektach budowlanych stanowiących albo niestanowiących całości techniczno-użytkowej urządzeń antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych. Wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, a także związanego z tymi urządzeniami osprzętu i urządzeń zasilających w zależności od ich długości wymaga bądź nie wymaga zgłoszenia. Nie ma zatem podstaw do uzyskania pozwolenia na budowę.

Organ uznał, że zgłoszone zamierzenie budowlane nie zostało zwolnione z konieczności uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę i brak tego pozwolenia uzasadnia podjęcie procedury legalizacyjnej. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ stwierdził, że zakres robót polegających na instalowaniu antenowych konstrukcji wsporczych wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż mamy do czynienia ze zmianą parametrów użytkowych obiektu, a zwiększenie mocy stacji bazowej i zmiany parametrów budowlanych traktowane jest jako rozbudowa.

W myśl art. 3 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane, obiektem budowlanym jest budynek, budowla bądź obiekt małej architektury wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych.

W art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, jako budowlę wymieniono jedynie wolno stojące maszty antenowe, czy urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. W przypadku stacji bazowej budowlą jest więc wolno stojący maszt antenowy, który wyposażony w instalacje, a więc konstrukcje wsporcze wraz z antenami i innymi urządzeniami stanowi całość użytkową, gdyż dopiero wówczas zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Jest to inny obiekt niż wymieniony w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a, b, d oraz art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a, b, d Prawa budowlanego, na którym montuje się wymienione urządzenia. W przepisach tych opisuje się jako obiekty budowlane te, które nie tworzą wraz z instalacjami obiektu budowlanego o określonym szczególnym charakterze radiolokacyjnym lecz mowa w nich o zainstalowaniu urządzeń na innych obiektach stanowiących obiekty budowlane stanowiące albo niestanowiące całości techniczno-użytkowej czyli mogą to być obiekty mieszkalne, użytkowe lub inne i ich powiązanie z instalacjami a więc konstrukcjami wsporczymi i antenami nie ma wpływu na ocenę czy łącznie spełniają funkcję zgodnie z ich przeznaczeniem, gdyż odnoszą się tylko do obiektu na którym posadowione są te urządzenia.

W rozpoznawanej sprawie wybudowano wolnostojący maszt antenowy. Jeśli celem jest budowa stacji bazowej, to sama konstrukcja wsporcza anten ani sam maszt antenowy nie realizuje zamierzonej funkcji, zatem całość użytkową stanowi wolno stojący maszt antenowy z instalacjami. Skoro tak, to posiada on określone parametry, które należy liczyć łącznie, gdyż nie stanowią one samodzielnie funkcji użytkowej. W tych warunkach zmiana parametrów takich jak liczba anten, ich wysokość wraz z masztem antenowym obiektu i szerokość stanowi rozbudowę.

W tych warunkach wszelkie zmiany parametrów technicznych występujące po zainstalowaniu urządzeń uzasadniają podstawę do uznania, że prowadzą do rozbudowy. W konsekwencji wymagają uzyskania pozwolenia na budowę.

Przyjmując nawet interpretację organu wywodzącą się z regulacji art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a, oraz art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a, sama stacja bazowa telefonii komórkowej w świetle przepisów Prawa ochrony środowiska jest ujmowana jako instalacja stanowiąca zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, emitujących pole elektromagnetyczne. Dlatego też nawet zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę nie oznacza, że pracujące w ramach stacji bazowej urządzenia emitujące pole elektromagnetyczne są zwolnione z jakichkolwiek wymogów ochrony środowiska a także budowlanych w określonych przypadkach. Jak wynika z art. 122a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2556), prowadzący instalację oraz użytkownik urządzenia emitującego pola elektromagnetyczne, które są stacjami elektroenergetycznymi lub napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi o napięciu znamionowym nie niższym niż 110 kV, lub instalacjami radiokomunikacyjnymi, radionawigacyjnymi lub radiolokacyjnymi, emitującymi pola elektromagnetyczne, których równoważna moc promieniowana izotropowo wynosi nie mniej niż 15 W, emitującymi pola elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30 kHz do 300 GHz, są obowiązani do wykonania pomiarów poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku bezpośrednio przed rozpoczęciem użytkowania instalacji lub urządzenia oraz każdorazowo w przypadku zmiany warunków pracy instalacji lub urządzenia, w tym zmiany spowodowanej zmianami w wyposażeniu instalacji lub urządzenia, o ile zmiany te mogą mieć wpływ na zmianę poziomów pól elektromagnetycznych, których źródłem jest instalacja lub urządzenie.

Nadto, stosownie do art. 152 ustawy instalacja, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogąca negatywnie oddziaływać na środowisko, podlega zgłoszeniu organowi ochrony środowiska (zgłoszenie środowiskowe), a zgłoszenie powinno zawierać sprawozdanie z wykonanych pomiarów poziomów pól elektromagnetycznych, o których mowa w art. 122a ust. 1 pkt 1. W myśl § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia - zgłoszenia z uwagi na wytwarzanie pól elektromagnetycznych wymagają instalacje radiokomunikacyjne, radionawigacyjne i radiolokacyjne, których równoważna moc promieniowana izotropowo wynosi nie mniej niż 15 W, emitujące pola elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30 kHz do 300 GHz.

Jeśli zatem nawet z punktu widzenia charakteru samych robót budowlanych, nie byłoby wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę, to mogą wystąpić okoliczności wymagające uzyskania pozwolenia na budowę w związku ze szkodliwym oddziaływaniem instalacji na życie i zdrowie ludzi. W sytuacji pogorszenia stanu środowiska czy zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, istnieją podstawy do żądania uzyskania pozwolenia na budowę.

Stosownie do art. 30 ust. 7 Prawa budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej może nałożyć, w drodze decyzji, o której mowa w ust. 5, obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia (budowlanego), o którym mowa w ust. 1, jeżeli ich realizacja może naruszać ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy lub spowodować:

1) zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia;

2) pogorszenie stanu środowiska lub stanu zachowania zabytków;

3) pogorszenie warunków zdrowotno-sanitarnych;

4) wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich.

W tych okolicznościach nie można a priori wykluczyć konieczności uzyskania pozwolenia na budowę nawet przy niezmienionych parametrach budowlanych obiektu. Zatem jego brak może uzasadniać podjęcie czynności legalizacyjnych.

Jak wskazano również na wstępie, w postępowaniu nie brała udziału [...] P. S.. z o.o. w W.. Brak udziału strony w postępowaniu stanowi przesłankę wznowieniową na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, co uzasadniało uchylenie przez organ odwoławczy orzeczenia organu I instancji.

W tych okolicznościach Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.