Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 65/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 16; art. 42-44; art. 145 § 1 pkt 4; art. 148; art. 151 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 30 października 2023 r. nr SKO/PS-411/145/2023 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z 27 sierpnia 2021 r. (PS.4110.321.2011.AMch) działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Głogowa, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogowie (dalej: organ I instancji) ustalił M. S. (dalej: skarżący) odpłatność za pobyt członka rodziny, tj. matki (D. S.) w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w Głogowie. Niniejsza decyzja została doręczona skarżącemu na adres [...], [...]-[...] S.

Pismem z 27 września 2021 r. skarżący wniósł od ww. decyzji odwołanie, do którego załączył oświadczenie o zmianie miejsca zamieszkania od 27 września 2021 r. Jako nowy adres zamieszkania skarżący podał "ul. [...]", [...]-[...] S. Po rozpatrzeniu ww. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: SKO w Legnicy) decyzją z 12 listopada 2021 r. (SKO/PS-411/157/2021) uchyliło decyzję organu I instancji z 27 sierpnia 2021 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W związku z ponownie prowadzonym postępowaniem Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Głogowie pismem z 21 stycznia 2022 r. poinformował skarżącego o wydłużeniu terminu postępowania do 28 lutego 2022 r. Pismo to zostało doręczone skarżącemu 12 lutego 2022 r. na adres wskazany w odwołaniu ("ul. [...]", [...]-[...] S.).

Decyzją z 28 kwietnia 2022 r. (PS.4110.18.2022/AMch) organ I instancji ustalił skarżącemu odpłatność za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej "[....]" w Głogowie w ten sposób, że opłata wynosi w okresach: od 27 września 2019 r. do 30 września 2019 r. w kwocie 211,34 zł, od 1 października 2019 r. do 31 października 2019 r. w kwocie 1.220,74 zł, od 1 listopada 2019 r. do 30 listopada 2019 r. w kwocie 1.407,25 zł, od 1 grudnia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. w kwocie 1.329,41 zł, od 1 stycznia 2020 r. do 31 stycznia 2020 r. w kwocie 1.407,25 zł, od 1 lutego 2020 r. do 29 lutego 2020 r. w kwocie 1.229,12 zł, od 1 marca 2020 r. do 31 marca 2020 r. w kwocie 1.183 zł,41 zł, od 1 kwietnia 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r. w kwocie 1.226,90 zł, od 1 maja 2020 r. do 31 maja 2020 r. w kwocie 1.258,32 zł, od 1 czerwca 2020 r. do 30 czerwca 2020 r. w kwocie 1.447,88 zł, od 1 lipca 2020 r. do 31 lipca 2020 r. w kwocie 1.128,30 zł, od 1 sierpnia 2020 r. do 12 kwietnia 2021 r., nie ustalono opłaty. Decyzja ta została doręczona skarżącemu - w trybie art. 44 k.p.a. - na adres "ul. [...]", [...]-[...] S.

Pismem z 12 lipca 2022 r. skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogowie skarżący wniósł o zmianę adresu do korespondencji na "ul. [...]", [...]-[...] W.

Decyzją z 27 stycznia 2023 r. (PS.4110.65.2022/KCz) organ I instancji odmówił skarżącemu zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w Głogowie. Decyzja ta została doręczona skarżącemu na nowy adres do korespondencji tj. "ul. [...]", [...]-[...] W.

Pismem 27 lutego 2023 r. skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogowie skarżący wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z 28 kwietnia 2022 r. podnosząc, że bez własnej winy nie mógł złożyć od niej odwołania, gdyż nie posiadał wiedzy o tym, iż decyzja ta została do niego wysłana, a następnie uznana za doręczoną. Wskazał, że decyzją z 27 stycznia 2023 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Głogowie poinformował go o nieodebranej decyzji z 27 sierpnia 2021 r. Decyzję tę odebrał i złożył od niej odwołanie do SKO w Legnicy. W decyzji z 27 stycznia 2023 r. nie było jednak wzmianki o decyzji, której faktycznie nie odebrał (decyzji z 28 kwietnia 2022 r.). Dopiero po osobistej wizycie w ww. Ośrodku w Głogowie 21 lutego 2023 r., po zapoznaniu się z zebraną dokumentacją, dowiedział się, że nie odebrał oraz nie odwołał się od decyzji z 28 kwietnia 2022 r. Wskazał, że nie miał wiedzy o wysłaniu do niego ww. decyzji z Ośrodka w Głogowie oraz o awizo w skrzynce pocztowej.

Po rozpoznaniu wniosku o wznowienie postępowania, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Głogowa, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogowie postanowieniem z 20 marca 2023 r. (MOPS.ZDPS.5033.26.2023.KCz) odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z 28 kwietnia 2022 r. w sprawie ustalenia miesięcznej opłaty dla skarżącego za pobyt członka rodziny w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w Głogowie. Na skutek złożonego zażalenia od ww. postanowienia, SKO w Legnicy postanowieniem z 24 maja 2023 r. (SKO/PS-411/53/2023) uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Postanowieniem z 21 czerwca 2023 r. (MOPS.ZDPS.5033.26.2023.KCz) działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Głogowa, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4, art. 147 oraz art. 149 § 1 k.p.a, wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zmiany decyzji ustalającej odpłatność za pobyt członka rodziny w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w Głogowie, ustalonej decyzją z 28 kwietnia 2022 r. Jako przyczynę wznowienia postępowania organ wskazał wniosek skarżącego z 27 lutego 2023 r., w którym skarżący przywołując art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. podniósł, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu z uwagi na brak wiedzy o wysłaniu do niego decyzji z 28 kwietnia 2022 r. oraz że nie było awiza w skrzynce pocztowej.

Decyzją z 31 lipca 2023 r. (MOPS.ZDPS.5033.26.2023.KCz) działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Głogowa, Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodku Pomocy Społecznej w Głogowie, odmówił skarżącemu uchylenia decyzji z 28 kwietnia 2022 r. w sprawie ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt członka rodziny w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w Głogowie. Organ podniósł, że decyzja z 28 kwietnia 2022 r. została wysłana na podany przez skarżącego w oświadczeniu z 27 września 2021 r. adres do korespondencji. Korespondencja ta 1 czerwca 2022 r. powróciła do Ośrodka jako niepodjęta w terminie. Powołując się na art. 44 k.p.a. organ podkreślił, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje adnotacja listonosza o niepodjęciu awizowanej przesyłki przez adresata. Ponadto stwierdził, iż decyzją z 27 sierpnia 2021 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Głogowie ustalił dla skarżącego odpłatność za pobyt członka rodziny w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w Głogowie. W wyniku złożenia odwołania SKO w Legnicy uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy, organ wysłał do skarżącego pismo z 21 stycznia 2022 r. informujące o wydłużeniu terminu postępowania w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt matki. Powyższa korespondencja została odebrana przez skarżącego osobiście 11 lutego 2022 r. Pismo to zostało wysłane na adres wskazany przez skarżącego w oświadczeniu z 27 września 2021 r. Zdaniem organu, skarżący odbierając to pismo miał zatem świadomość, iż w stosunku do niego prowadzone jest postępowanie dotyczące ustalenia odpłatności za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w Głogowie. W trakcie postępowania skarżący nie dokonał zmiany adresu do korespondencji. Nastąpiło to dopiero na podstawie jego pisemnej prośby z 12 lipca 2022 r., czyli już po wydaniu decyzji z 28 kwietnia 2022 r. W związku z tym, organ po zakończeniu postępowania w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS, decyzję w tej sprawie (decyzja z 28 kwietnia 2022 r.) przesłał na adres skarżącego, pod którym odbierał on wcześniejszą korespondencję, czyli 3 miesiące po wydaniu przedmiotowej decyzji.

Z niniejszą decyzją nie zgodził się skarżący wnosząc od niej odwołanie, po rozpoznaniu którego SKO w Legnicy zaskarżaną decyzją z 30 października 2023 r. (SKO/Ps-411/145/2023) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu – po przywołaniu przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie – SKO w Legnicy podzieliło pogląd organu I instancji, że w sprawie nie zachodzą podniesione przez skarżącego okoliczności wskazujące na wystąpienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

SKO w Legnicy zauważyło, że postępowanie w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt członka rodziny w Domu Pomocy Społecznej w Głogowie toczyło się od 2019 r. kiedy to zawiadomieniem z 18 lutego 2019 r. organ I instancji poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania. W toku tego postępowania organ I instancji wydał 27 sierpnia 2021 r. decyzję w przedmiocie ustalenia odpłatności skarżącego za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w Głogowie, która w wyniku złożonego odwołania została na mocy decyzji SKO w Legnicy z 12 listopada 2021 r. uchylona w całości, zaś sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolejną decyzją z 28 kwietnia 2022 r. (PS.4110.18.2022/AMch) organ I instancji ponownie ustalił skarżącemu odpłatność za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w Głogowie. Decyzja ta zawierała pouczenie o prawie wniesienia odwołania w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Doręczenie przesyłki zawierającej ww. decyzję nastąpiło na podstawie art. 44 k.p.a. Z zapisów na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji wynika, że jej doręczenie nastąpiło z zachowaniem określonych w art. 44 k.p.a. wymogów dotyczących dwukrotnego awizowania przesyłki, tj. pierwszy raz przesyłka była awizowana 9 maja 2022 r., a drugi raz 17 maja 2022 r. Na potwierdzeniu odbioru doręczający zakreślił, że z powodu niemożliwości doręczenia, przesyłkę pozostawiono 9 maja 2022 r. na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym, zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Przesyłka zawierająca decyzję nie została podjęta, wobec tego jej doręczenie zostało dokonane 23 maja 2022 r. tj. z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (ww. art. 44 § 4 k.p.a.).

SKO w Legnicy podkreśliło nadto, że twierdzenia skarżącego, nie obalają domniemania prawdziwości danych ujętych w zwrotnym potwierdzeniu odbioru i skutecznego doręczenia zastępczego. Zarzutom dotyczącym nieotrzymania zawiadomień o awizowaniu przesyłki przeczą adnotacje zawarte na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Prawidłowo odnotowano na nich dwukrotną awizację oraz zaznaczono informacje o miejscu i terminie przechowywania przesyłki w urzędzie pocztowym w celu jej odbioru przez adresata oraz o pozostawieniu informacji w tym zakresie w skrzynce oddawczej strony. Zapisy na kopercie oraz zwrotnym potwierdzeniu odbioru są precyzyjne, czytelne i spójne, stąd w ocenie SKO w Legnicy oświadczenia skarżącego, jakoby zawiadomień nie otrzymał, pozostają gołosłowne i nie obalają adnotacji na przesyłce. Jakkolwiek skarżący złożył reklamację 11 kwietnia 2023 r., i w tym samym dniu P. S.A. potwierdziła fakt zgłoszenia reklamacji, to nie mniej jednak zarówno w złożonym odwołaniu od decyzji z dnia 31 lipca 2023 r. jak i w trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego przed tut. Kolegium (a więc po ponad pół roku od złożenia reklamacji) skarżący nie przedłożył jakiegokolwiek dokumentu.

Od niniejszej decyzji skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu podnosząc (w szczególności), że jego matka trafiła do Domu Pomocy Społecznej we wrześniu 2019 r., w którym przebywała przez okres dwóch lat. Skarżący podniósł, że przez długi okres nikt się z nim nie kontaktował, aż do momentu zaprzestania dokonywania opłat przez matkę. Zdaniem skarżącego, umieszczenie w domu pomocy społecznej winno wiązać się z wcześniejszym badaniem stanu zdrowia oraz sytuacji matarialno-bytowej osoby kierowanej. Ponadto umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej wiąże się z podpisaniem umowy pomiędzy osobami zaintersowanymi sprawą. Skarżący podkreślił, że nie wyrzucił matki z domu, dbał o nią i niczego jej nie brakowało. Spory pomiędzy nim, a matką dotyczyły (jedynie) wiary. Praca w systemie zmianowym powodowała, że nie mógł jej zaprowadzić do kościoła. W kwietniu 2021 r. matka zdecydowała się na powrót do domu z powodu złych warunków panujących w Domu Pomocy Społecznej. Końcowo skarżący zauważył, że nie ma jego winy w tym, że matka przebywała w Domu Pomocy Społecznej. Skarżący dodał również, że postępowanie zostało wznowione z uwagi na okoliczność, że decyzja z 28 kwietnia 2024 r. w sprawie opłaty matki za pobyt w Domu Pomocy Społecznej nie została mu doręczona, a w skrzynce nie było awiza. Na potwierdzenie tych okoliczności skarżący załączył do skargi skargę na usługi P.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Mając powyższe na uwadze Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że została ona wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z 30 października 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z 31 lipca 2023 r. w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji z 28 kwietnia 2002 r. w sprawie ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt matki skarżącego w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w Głogowie. Dlatego też, wszelkie argumenty skargi wykraczające poza ww. decyzję, a odnoszące się min. do okoliczności umieszczenia matki w Domu Pomocy Społecznej (braku kontaktu ze skarżącym, braku zbadania sytuacji życiowej i zdrowotnej matki przed umieszczeniem jej w Domu Pomocy Społecznej, czy też przyczyn związanych z umieszczeniem matki skarżącego w Domu Pomocy Społecznej) nie mogły stanowić przedmiotu kontroli Sądu w tej sprawie.

Dalej podkreślenia wymaga, że podlegająca kontroli sądowej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z 30 października 2023 r. została wydana w ramach uregulowanej w przepisach art. 145-152 k.p.a. instytucji procesowej wznowienia postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jest jednym z trybów nadzwyczajnych weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych, stanowiących wyjątek od uregulowanej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Z treści wstępnej art. 145 § 1 k.p.a. stanowiącej, że "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie administracyjne", wprost wynika, że wznowienie postępowania jest dopuszczalne wyłącznie w takiej sprawie, w której została wydana ostateczna decyzja kończąca postępowanie w sprawie. Wśród przesłanek uprawniających do wznowienia postępowania określonych w kodeksie postępowania administracyjnego ustawodawca wymienił m.in. okoliczność niebrania przez stronę bez własnej winy udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Na niniejszą przesłankę powołał się właśnie skarżący podnosząc, że nie posiadał wiedzy o fakcie wydania przez organ I instancji decyzji z 28 kwietnia 2022 r. ustalającej mu odpłatność za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w Głogowie, co z kolei pozbawiło go możliwości złożenia środka zaskarżenia do organu odwoławczego.

Przepisy regulujące procedurę wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145-152 k.p.a.) wyodrębniają kilka etapów tego postępowania. Na każdym z nich organ ustala i rozważa właściwe dla tego etapu okoliczności sprawy oraz (wydając rozstrzygnięcia) stosuje odpowiednie na tym etapie podstawy prawne. Przed zamknięciem danego etapu postępowania lub dokonaniem związanych z nim ocen i powstaniem jego skutków procesowych, organ nie rozważa okoliczności istotnych w kolejnej fazie postępowania. Etap wstępny omawianego postępowania obejmuje jedynie badanie formalnoprawnej dopuszczalności wznowienia (powołanie przesłanki wznowieniowej, zachowanie terminu z art. 148 k.p.a., oczywisty brak przymiotu strony), kolejny zaś - mający miejsce po wydaniu postanowienia o wznowieniu - dotyczy badania istnienia przyczyny wznowienia, a następnie rozstrzygania o istocie sprawy w sytuacji wystąpienia podstaw wznowieniowych.

Innymi słowy postanowienie o wszczęciu postępowania jest aktem procesowym, nie rozstrzyga ono sprawy wznowienia, lecz ją otwiera. Postanowienie o wznowieniu postępowania nie może zatem zawierać innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. Stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia (wyrok NSA w Warszawie z 8 czerwca 2001 r., SA 420/01, LEX nr 77650). Dlatego też, sam fakt wznowienia postępowania, które to wznowienie jest tylko rozstrzygnięciem formalnym, nie prowadzi jeszcze do unicestwienia skutków ostatecznej decyzji administracyjnej i do przełamania zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16). Taki efekt wywoła dopiero wydanie rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.

W art. 151 § 1 i 2 k.p.a. ustawodawca wskazał z kolei na możliwe rodzaje rozstrzygnięć podjętych we wznowionym już postępowaniu - tj. odmowę uchylenia decyzji (§ 1 pkt 1), uchylenie decyzji dotychczasowej i wydanie nowej decyzji, rozstrzygającej o istocie sprawy (§ 1 pkt 2) oraz stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa (§ 2). W przypadku niestwierdzenia przesłanek wznowienia, wydaje się decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Jeżeli zatem prowadząc wznowione postępowanie, organ administracyjny dojdzie do wniosku, iż nie zachodzi przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4, to powinien wydać decyzję, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.

Przechodząc do rozpoznawanej sprawy, Sąd podziela argumentację organu, że – wbrew twierdzeniom skargi – podniesione przez skarżącego okoliczności wskazujące na wystąpienie przesłanki warunkującej wznowienie postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie zachodzą. Z akt sprawy wynika bowiem, że wskazana przez skarżącego decyzja z 28 kwietnia 2022 r. została skutecznie doręczona skarżącemu - w trybie domniemania doręczenia, o którym mowa w art. 44 k.p.a.- na adres "ul. [...]", [...]-[...] S. A wobec niewniesienia przez skarżącego odwołania od tej decyzji, uzyskała ona walor ostateczności (art. 16 k.p.a). W konsekwencji powyższego, nie sposób przyjąć, aby skarżący "nie brał udziału bez własnej winy w toczącym się postępowaniu", do czego zmierzają zarzuty skargi.

Domniemanie doręczenia przewidzianego w art. 44 § 1-4 k.p.a. pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia jeśli wszystkie przesłanki przewidziane w tym artykule zostały spełnione, w tym dokonano adnotacji przez doręczyciela, czy i gdzie pozostawił zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru. W myśl art. 44 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 - operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego, bądź pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1 pkt 1 i 2). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty zawiadomienia (§ 3). Zgodnie zaś z § 4 art. 44 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Przepis art. 44 k.p.a. ustanawiając zastępczy tryb doręczenia korespondencji umożliwia zatem przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej lub z urzędu gminy (miasta) w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia terminu. Innymi słowy, zastępcza forma doręczenia pism przewidziana w art. 44 k.p.a. rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. W świetle brzmienia art. 44 § 4 i § 1 k.p.a. nie budzi wątpliwości, że skutek w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania należy wiązać z upływem 14 dni od dnia pozostawienia w skrzynce odbiorczej strony pierwszego awizo.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że jak zasadnie przyjęło SKO w Legnicy, przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji z 28 kwietnia 2022 r. ustalająca odpłatność za pobyt matki skarżącego w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w Głogowie - wbrew twierdzeniom skarżącego - została mu skutecznie doręczona w trybie art. 44 k.p.a. Zachowane zostały bowiem wymogi dotyczące dwukrotnego awizowania przesyłki zawierającej ww. decyzję. Z zapisów na kopercie i na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji z 28 kwietnia 2022 r. wynika, że przesyłka pierwszy raz awizowana była 9 maja 2022 r., a drugi raz (powtórnie) 17 maja 2022 r. Doręczający przesyłkę zakreślił (na potwierdzeniu odbioru), iż z powodu niemożności doręczenia przesyłki 9 maja 2022 r. pozostawiono ją na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym. Zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Przeszyła została zwrócona nadawcy "gdyż adresat nie podjąć awizowanej przesyłki". Skoro zatem przesyłka zawierająca decyzję z 28 kwietnia nie została jednak podjęta przez skarżącego, SKO zasadnie przyjęło, że jej doręczenie nastąpiło 23 maja 2022 r. tj. z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 pkt 4 art. 44 k.p.a. Doręczenie zastępcze przewidziane w przytoczonym powyżej przepisie stwarza zatem domniemanie doręczenia poprzez tzw. fikcję doręczenia. W § 4 przewidziano klasyczne domniemanie prawne polegające na tym, że przepis ten w razie gdy zajdą przewidziane w nim tzw. przesłanki domniemania, nakazuje uznać fakty oznaczone we wniosku domniemania, i to bez przeprowadzania jakiegokolwiek postępowania dowodowego, które byłoby konieczne, gdyby dane domniemanie nie zostało ustanowione (por. J. Nowacki, O pojmowaniu domniemań prawnych (w:) J. Nowacki, Studia z teorii prawa, Kraków 2003, s. 494). Tym samym, skoro w sprawie zaistniały przesłanki doręczenia skarżącemu decyzji - w trybie art. 44 k.p.a - to nie można mówić o braku udziału skarżącego (jako strony) w postępowaniu bez własnej winy.

Powyższych ustaleń nie podważają twierdzenia skarżącego (o niedoręczeniu mu decyzji, a tym samym braku możliwości złożenia od niej odwołania, czy też o braku awiza w skrzynce).

Po pierwsze, skarżący miał bowiem świadomość, że toczy się postępowanie w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt jego matki w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w Głogowie. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ I instancji pismem z 21 stycznia 2022 r. (a zatem jeszcze przed wydaniem decyzji z 28 kwietnia 2022 r, którą skarżący uważa za niedoręczoną) poinformował skarżącego o wydłużeniu terminu postępowania do 28 lutego 2022 r. Pismo to zostało doręczone skarżącemu 12 lutego 2022 r. na adres podany przez skarżącego w jego oświadczeniu o zmianie miejsca zamieszkania z 27 września 2021 r. czyli na adres: "ul. [...]", [...]-[...] S. A następnie - i co istotne - na ten sam adres została doręczona skarżącemu decyzja z 28 lutego 2022 r., w trybie art. 44 k.p.a. Bezspornie zatem skarżący mając świadomość toczącego się postępowania winien monitorować przychodzącą do niego korespondencję. Zaniedbania w tym zakresie nie mogą natomiast w żaden sposób podważać (i nie podważają) skutku doręczenia skarżącemu decyzji z 28 lutego 2022 r. prawidłowo zaadresowanej na wskazany przez niego adres w oświadczeniu z 27 września 2021 r.

Zauważenia również wymaga, że dopiero po wydaniu tej decyzji skarżący pismem z 12 lipca 2022 r. poinformował adres o zmianie adresu do korespondencji na "ul. [...]", [...]-[...] W. A zatem (prawidłowo) dopiero dalsza korespondencja w sprawie była kierowana na ten adres. Sam skarżący posiadał również świadomość konsekwencji wynikających z art. 41 k.p.a. (oświadczenie z 17 grudnia 2019 r., w którym skarżący potwierdził, że zapoznał się z treścią ww. przepisu).

Po wtóre, zarzutom skarżącego o nieotrzymaniu zawiadomień o awizowaniu przesyłki zawierającej decyzję z 28 lutego 2022 r. przeczą adnotacje zawarte na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Prawidłowo bowiem odnotowano na nich dwukrotną awizację przesyłki oraz zaznaczono informację o miejscu i terminie jej przechowywania w Urzędzie Pocztowym oraz o pozostawieniu informacji w tym zakresie w skrzynce oddawczej skarżącego. Zapisy na kopercie są czytelne i spójne. Tym samym twierdzenia skarżącego "o braku awizo w skrzynce" należy uznać za co najmniej gołosłowne. Wprawdzie skarżący (jak wynika z dokumentacji przedłożonej przez niego nie tylko przy skardze, ale również przy odwołaniu) złożył 11 kwietnia 2023 r. reklamację, która została potwierdzona tegoż samego dnia przez P. S.A., aczkolwiek nie przedłożył jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego zasadność podniesionych w niej zarzutów sprowadzających się w istocie do zakwestionowania prawidłowości doręczenia mu decyzji z 28 kwietnia 2022 r. Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił zatem okoliczności, że przy doręczeniu przesyłki zawierającej ww. decyzję doszło do nieprawidłowości leżących po stronie P. Skarżący nie wskazał przy tym również innych okoliczności, które skutkowałyby uznaniem, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu zakończonym ww. decyzją.

Tymczasem z brzmienia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jednoznacznie wynika, że okolicznościami podlegającymi badaniu we wznowionym postępowaniu są "niebranie udziału" oraz "brak winy" strony. Nawet gdyby przyjąć, że skarżący nie brał udziału w postępowaniu ze względów wskazanych w jego piśmie, to zaznaczyć należy, że o braku winy strony można mówić w przypadku gdy strona nie mogła wziąć udziału w postępowaniu z powodu przeszkód nie do przezwyciężenia, jak również gdy strona nie mogła brać udziału w istotnych czynnościach procesowych z powodów od niej niezawinionych. Sformułowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. "bez winy strony" oznacza brak jakiejkolwiek, nawet najmniejszej winy w doprowadzeniu do stanu pominięcia jej w postępowaniu. Co więcej stwierdzić należy, że brak winy strony podlega udowodnieniu i nie wystarczy jedynie jego uprawdopodobnienie.

W niniejszej sprawie brak jest zatem także podstaw do przyjęcia, że skarżący nie brał udziału w postępowaniu bez własnej winy ze wskazanych przez niego przyczyn. Taką przyczyną nie jest z pewnością nieodbieranie przez skarżącego kierowanej do niego korespondencji (decyzji z 28 kwietnia 2022 r.) na adres wskazany przez niego w oświadczeniu o zmianie miejsca zamieszkania z 27 września 2021 r. Tym bardziej, że jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący kierowaną do niego wcześniej korespondencję w sprawie odpłatności za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w Głogowie na ww. adres podejmował, a tym samym miał świadomość toczącego się postępowania w tej sprawie.

Wobec powyższego Sąd podzielił stanowisko organów administracji publicznej, zgodnie z którym wobec niestwierdzenia zaistnienia podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., na zasadzie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. należało wydać decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej.

Z tych też wszystkich przyczyn, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.