Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 347/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69  art. 4
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Nikiforów Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska – Wojnar (spr.) Asesor WSA Dominik Dymitruk Protokolant specjalista Paulina Białkowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi W.O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 31 lipca 2023 r., nr 9001-2023-000821 w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2022 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Bolesławcu z dnia 18 kwietnia 2023 r., nr 0001-2023-001581; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 31 lipca 2023 r. nr 9001-2023-000821 Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej: organ odwoławczy, Dyrektor OR ARiMR), po rozpatrzeniu odwołania W. O. (dalej: skarżący, strona skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Bolesławcu (dalej: organ I instancji, Kierownik BP) z dnia 18 kwietnia 2023 r. (nr 0001-2023-001581) w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2022. Jako podstawę prawną decyzji Dyrektor OR ARiMR wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 r., poz. 775 ze zm.) — dalej k.p.a., art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2023 r. poz. 1199) oraz art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2022 r., poz. 2422 ze zm., dalej: ustawa o wpieraniu rozwoju obszarów wiejskich).

Z akt sprawy wynika, że w dniu 8 maja 2022 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2019 na rok 2022. Następnie w dniach 8 i 11 maja 2022 r. wpłynęły korekty do wniosku. Z treści wniosku i złożonych do niego korekt wynikało, że skarżący zadeklarował realizację wariantu 2.1 Międzyplony. Powierzchnia deklarowana do płatności w ramach tego wariantu wynosiła [...] ha.

Po rozpatrzeniu wniosku Kierownik BP decyzją z dnia 18 kwietnia 2023 r. nr 0001-2023-001581 przyznał stronie skarżącej płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2022 w wysokości 19 487,82 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 22 066,16 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w ramach prowadzonego postępowania powierzchnia stwierdzona gruntów położonych na obszarach zagrożonych erozją wodną, na których rolnik realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne wynosi [...] ha, a powierzchnia pozostałych gruntów na terenach erozyjnych wynosi [...] ha. Dalej organ I instancji podniósł, że zgodnie z § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2015 r., poz. 415 ze zm., dalej: rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne), w przypadku realizacji wariantu 2.1. Międzyplony na gruntach ornych położonych na obszarach zagrożonych erozją wodną - których wykaz jest unormowany w przepisach o dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (na podstawie PROW 2014-2020) - płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do powierzchni nie większej niż 70% powierzchni tych gruntów ornych.

Jak dalej wskazał organ I instancji, powierzchnia realizacji wariantu 2.1 Międzyplony na obszarach zagrożonych erozją wodną nie może przekroczyć 70% powierzchni gruntów położonych na obszarach zagrożonych erozją wodną w gospodarstwie. Kierownik BP podniósł następnie, że w toku postępowania ustalił, iż w gospodarstwie skarżącego powierzchnia ta wynosi [...] ha, co stanowi 77%, a zatem zdaniem organu nie został spełniony wyżej opisany wymóg i należało odmówić przyznania płatności do gruntów położonych na obszarach zagrożonych erozją wodną. Organ I instancji przedstawił również matematyczne wyliczenie różnicy powierzchniowej i procentowej, którego wyniki zadecydowały o nieprzyznaniu płatności.

W odwołaniu od decyzji Kierownika BP skarżący poinformował, że omyłkowo zadeklarował dodatkowo powierzchnię działki nr [...], przez co doszło do przekroczenia 70% powierzchni gruntów położonych na obszarach zagrożonych erozją wodną w jego gospodarstwie. Jak dalej podniósł, zgodnie z planem rolnośrodowiskowym dla jego gospodarstwa, nie powinien ujmować we wniosku działki nr [...]. W związku z tym poprosił w odwołaniu od decyzji o pomniejszenie zadeklarowanej powierzchni o obszar omyłkowo ujętej działki nr [...] i w rezultacie przyznanie płatności w ramach wariantu 2.1 Międzyplony do zgodnej z planem środowiskowym powierzchni.

Po rozpatrzeniu odwołania strony od wyżej opisanego rozstrzygnięcia, Dyrektor OR ARiMR decyzją z dnia 31 lipca 2023 r. nr 9001-2023-000821 utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP. Przywołując ramy prawne sprawy, organ odwoławczy wskazał, że podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2022 jest rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne oraz ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli m.in. realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym", przez 5 lat - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1-7 lub przez rok - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 lub 9.

Dalej organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, rolnik realizujący zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne przestrzega wymogów określonych dla poszczególnych wariantów w załączniku 2 do powyższego rozporządzenia. Jak dalej zauważył Dyrektor OR ARiMR, dla wariantu 2.1 Międzyplony dodatkowym wymogiem wynikającym z załącznika nr 2 jest utrzymywanie okrywy ochronnej gleby, wymaganej przepisami w sprawie norm w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na posiadanych przez rolnika gruntach ornych, na których nie jest realizowany ten wariant, w przypadku gdy te grunty oraz grunty, na których jest realizowany ten wariant, znajdują się na obszarach zagrożonych erozją wodną, których wykaz jest określony w przepisach w sprawie norm w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Przepisy te stanowią, że na powierzchni minimum 30% gruntów ornych położonych na obszarach zagrożonych erozją wodną pozostawia się okrywę ochronną gleby co najmniej od 1 listopada do 15 lutego.

Następnie organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z § 17 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, w przypadku wariantu 2.1 realizowanego na gruntach ornych położonych na obszarach zagrożonych erozją wodną, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna przysługująca za realizację tego wariantu jest przyznawana do powierzchni nie większej niż 70% całej powierzchni tych gruntów.

Po analizie złożonych przez skarżącego wniosków organ odwoławczy uznał, że ustalenia Kierownika BP były prawidłowe. Podano, że skarżący zadeklarował działki rolne o powierzchni [...] ha, z których powierzchnia [...] ha położona jest na obszarach erozyjnych. W ocenie organu odwoławczego słusznie stwierdził Kierownik BP po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej, że powierzchnia działek rolnych w wariancie 2.1 spełniająca kryterium maksymalnego kwalifikowanego obszaru wynosi [...] ha, a grunty nie będące obszarami erozyjnymi stanowią [...] ha, natomiast powierzchnia z wariantem 2.1 na obszarach erozyjnych wynosi [...] ha. Słusznie zatem, według Dyrektora OR ARiMR, organ I instancji przyznał płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną do powierzchni [...] ha w wysokości 19 487,82 zł, zaś powierzchni [...] ha nie uwzględnił przy naliczaniu należnej płatności.

Odnosząc się do wniosku strony skarżącej zamieszczonego w treści odwołania o wykluczenie działki nr [...] z powierzchni zgłoszonej do płatności, Dyrektor OR ARiMR uznał, że wpisanie do wniosku o płatność z tytułu stosowania wariantu 2.1 powierzchni działki nr [...] nie można uznać za błąd oczywisty, o którym mowa w art. 4 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. L 227 z 31.7.2014, ze zm., dalej jako: rozporządzenie wykonawcze nr 809/2014). W szczególności organ stwierdził, że jeżeli rolnik popełni wielokrotnie ten sam lub podobny błąd, to prawdopodobieństwo wystąpienia oczywistego błędu jest znacznie ograniczone. W ocenie organu fakt, iż skarżący powielił swój błąd aż czterokrotnie, wyklucza możliwość uznania go za "zwykłą ludzką pomyłkę" jak nazywa to skarżący, ponieważ gdyby zaistniała sytuacja była omyłką, wystąpiłaby tylko raz.

W skardze do Sądu skarżący podniósł, że nie zgadza się z decyzją Dyrektora OR ARiMR z 31 lipca 2023 r., co roku bowiem spełnia wszystkie warunki i wymogi wynikające z programu rolno-środowiskowego. Wskazał również na trudną sytuację gospodarczą na rynku rolnym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021.137 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022.329 z późn. zm.) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika BP ARiMR wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co skutkowało koniecznością ich uchylenia.

W niniejszej sprawie przedmiot skargi stanowi decyzja Dyrektora OR ARiMR, utrzymująca w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2022.

W pierwszej kolejności wskazać należy na przepisy prawa stanowiące materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 przywołanego już wcześniej rozporządzenia nr 1305/2013, jeżeli m.in. realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym", przez 5 lat - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1-7 lub przez rok - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 lub 9.

Stosownie do treści § 4 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, rolnik realizujący zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne przestrzega wymogów określonych dla poszczególnych wariantów w załączniku 2 do powyższego rozporządzenia. Dla wariantu 2.1 Międzyplony dodatkowym wymogiem wynikającym z załącznika nr 2 jest utrzymywanie okrywy ochronnej gleby, wymaganej przepisami w sprawie norm w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na posiadanych przez rolnika gruntach ornych, na których nie jest realizowany ten wariant, w przypadku gdy te grunty oraz grunty, na których jest realizowany ten wariant, znajdują się na obszarach zagrożonych erozją wodną, których wykaz jest określony w przepisach w sprawie norm w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Przepisy te stanowią, że na powierzchni minimum 30% gruntów ornych położonych na obszarach zagrożonych erozją wodną pozostawia się okrywę ochronną gleby co najmniej od 1 listopada do 15 lutego.

Zgodnie z brzmieniem § 17 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, w przypadku wariantu 2.1 realizowanego na gruntach ornych położonych na obszarach zagrożonych erozją wodną, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna przysługująca za realizację tego wariantu jest przyznawana do powierzchni nie większej niż 70% całej powierzchni tych gruntów.

W niniejszej sprawie nie jest sporne, że skarżący we wniosku zadeklarował do płatności działkę nr [...], która nie była objęta zobowiązaniem rolnośrodowiskowym i nie powinna co do niej przysługiwać płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna przysługująca za realizację omawianego wariantu 2.1 realizowanego na gruntach ornych położonych na obszarach zagrożonych erozją wodną . Ujęcie tej działki we wniosku skarżący określał jako "zwykłą ludzką pomyłkę" i w postępowaniu administracyjnym wnosił o jej wykluczenie z płatności, a w rezultacie o przyznanie płatności w ramach wariantu 2.1 do zgodnej z planem środowiskowym powierzchni. Organ stwierdził natomiast, że skoro w gospodarstwie skarżącego powierzchnia realizacji wariantu 2.1 Międzyplony na obszarach zagrożonych erozją wodną wynosi 77%, a więc przekracza 70% powierzchni gruntów położonych na obszarach zagrożonych erozją wodną (77%), to należało odmówić przyznania płatności do gruntów położonych na obszarach zagrożonych erozją wodną.

W ocenie Sądu organ w niniejszej sprawie nie wyjaśnił, z jakich przyczyn, w sytuacji przekroczenia przez skarżącego progu 70% powierzchni realizacji wariantu 2.1 na obszarach zagrożonych erozją wodną, zasadna miałaby być odmowa przyznania całej płatności do gruntów położonych na obszarach zagrożonych erozją wodną. Jak już wcześniej wskazano, przepis § 17 rozporządzenia rolno-środowiskowego przewiduje, że płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna przysługująca za realizację tego wariantu jest przyznawana do powierzchni nie większej niż 70% całej powierzchni tych gruntów. Zdaniem Sądu, przy takim brzmieniu tego przepisu, w sprawie wymagało wyjaśnienia, czy ewentualnie wykładnia tego przepisu umożliwia przyznanie płatności za realizację omawianego wariantu do powierzchni odpowiednio zmniejszonej (po wykluczeniu działki błędnie zadeklarowanej przez skarżącego, tak, aby odpowiadała ona wymogom ustawowym w zakresie progu 70%), czy też nie. Organ nie przeprowadził jednak w ogóle wykładni omawianego przepisu pod tym kątem, ograniczając się w zasadzie do przytoczenia jego treści i dokonania odmowy całej płatności w zakresie tego wariantu.

Ponadto trzeba dostrzec, że organy, wyłącznie na podstawie zadeklarowania przez stronę działki nr [...], nie objętej zobowiązaniem rolno-środowiskowym (co doprowadziło do formalnego przekroczenia progu 70% powierzchni gruntów położonych na obszarach zagrożonych erozją wodną), stwierdziły, że w konsekwencji nie został również w sprawie spełniony - wynikający ze powołanych już wcześniej przepisów - wymóg pozostawienia okrywy ochronnej gleby na powierzchni minimum 30% gruntów ornych położonych na obszarach zagrożonych erozją wodną co najmniej od 1 listopada do 15 lutego. W sytuacji powoływania się przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym na popełnienie omyłki w zakresie zadeklarowania tej działki do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, co wpłynęło na formalne przekroczenie progu 70% powierzchni, w ocenie Sądu nie można przyjąć bez zastrzeżeń kategorycznego stwierdzenia organu, że z pewnością nie został także spełniony wymóg pozostawienia przez niego okrywy ochronnej gleby na powierzchni minimum 30% gruntów ornych. Zdaniem Sądu, bez przeprowadzenia w tej mierze odpowiedniego postępowania zmierzającego do zweryfikowania kwestii spełnienia omawianego wymogu i przeprowadzenia szerszej argumentacji opartej na jego wynikach, samo powyższe stwierdzenie jest niewystarczające i nie przekonuje o słuszności stanowiska organu.

Trzeba w tym miejscu wskazać, że zgodnie z treścią przepisu art. 107 § 3 k.p.a., decyzja powinna być należycie uzasadniona. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, ponieważ przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. W szczególności decyzje odmowne (negatywne) lub częściowo odmowne powinny być w szczególności przekonująco, wyczerpująco i zrozumiale dla strony uzasadnione. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, a jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2021 r., I GSK 209/21, CBOSA). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy uchybiły wyżej opisanym standardom postępowania. Uzasadnienie decyzji zawiera braki uniemożliwiające jej pełną kontrolę, w szczególności poznanie w sposób wyczerpujący przyczyn, dla których organ odmówił skarżącemu przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w zakresie omawianego wariantu. Powyższe zdaniem Sądu przesądza o naruszeniu przez organy przepisu art. 107 § 3 k.p.a.

Ponadto, zdaniem Sądu organ nie przeprowadził również wystarczającego wywodu w kwestii możliwości uznania popełnionego przez skarżącego błędu za błąd oczywisty w rozumieniu art. 4 przywołanego wcześniej Rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014. Jak stanowi ów przepis, wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym.

Sąd zwraca uwagę, że wywód argumentacyjny organu w omawianym zakresie zawiera przytoczenie treści art. 4 Rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014 oraz stwierdzenie, że skoro skarżący popełnił wskazywaną przez siebie pomyłkę kilkakrotnie, to wyklucza to możliwość uznania jej za oczywisty błąd w rozumieniu tego przepisu. Organ rozważania w tym zakresie skończył na stwierdzeniu, że w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności wskazane w przepisie art. 4 Rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014. W ocenie Sądu nie są to wszystkie okoliczności, których wzięcie pod uwagę pozwoliłoby na kompleksową ocenę charakteru błędu popełnionego przez skarżącego w aspekcie kryterium jego oczywistości. Stosowne organy – jednostki organizacyjne Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – są organami wyspecjalizowanymi, profesjonalnymi i niewątpliwie oceną obejmują złożone wnioski kompleksowo, a dysponując adekwatną znajomością przepisów – obiektywnie – mają obowiązek dostrzec oczywiste sprzeczności, w tym również w zakresie powierzchni uprawniającej do przyznania płatności. Inaczej ujmując, jeżeli zawnioskowana, zadeklarowana powierzchnia przekracza w sposób oczywisty powierzchnię uprawniającą do przyznania płatności, to zasady w zakresie postępowań prowadzonych przez Agencję nakazują przyjąć, że takie oczywiste sprzeczności mogą być co do zasady oczywistymi błędami w rozumieniu art. 4 Rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014. Wymaga podkreślenia, że w przywołanym przepisie użyto ogólnego sformułowania – oczywiste błędy, nie wskazując, że muszą to być błędy natury formalnej czy językowej. Odwołano się do ogólnej oceny danego przypadku i dodano warunek działania beneficjenta w dobrej wierze. Ostatnio wymieniony warunek przekonuje, że te oczywiste błędy mogą dotyczyć również kwestii merytorycznych, a więc dotyczących również rodzaju zobowiązania, powierzchni uprawniającej do płatności, czy oczekiwanego typu płatności. Chodzi o to, że organ wskutek porównania poszczególnych elementów i pozycji we wniosku – obiektywnie mógł dostrzec oczywiste błędy. Organowi znana jest treść i zakres zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez skarżącego. Rzecz jasna, powinna ona być również znana skarżącemu, jednakże nie sposób wykluczyć popełnienia przez niego ewentualnych błędów w tym zakresie. To, że organ w przedmiotowej sprawie nie dostrzegł tego błędu nie przesądza, że nie wystąpiły podstawy do zastosowania art. 4 Rozporządzenia, skoro chodzi tu o obiektywną możliwość dostrzeżenia takich błędów przez organ ("mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane", a nie : "zostały bezpośrednio zidentyfikowane"). Organ wskazuje wprawdzie, że nie mógł stwierdzić, że deklaracja działki nr [...] przez skarżącego jest błędem, jednakże stwierdzenie to jest zbyt lakoniczne, aby można je było bez zastrzeżeń podzielić. Kwestia ta powinna być zatem wyjaśniona i organ winien wskazać, z jakich przyczyn ewentualnie dostrzeżenie błędu skarżącego polegającego na mylnym wpisaniu przez niego działki numer [...] nie było obiektywnie możliwe. Organ nie kwestionuje bowiem, że skarżący nie realizuje zobowiązania rolnośrodowiskowego na tej działce, jak również nie neguje tego, że działka ta mogła zostać omyłkowo wpisana we wniosku.

Organ nie przeprowadził również właściwej oceny działania skarżącego pod kątem pozostawania w dobrej wierze. Nie sposób zgodzić się ze stwierdzeniem organu, że fakt, iż skarżący powielił swój błąd czterokrotnie, wyklucza możliwość uznania go za "zwykłą ludzką pomyłkę" (jak nazywa to skarżący) z tego względu, że gdyby zaistniała sytuacja była omyłką, wystąpiłaby rzekomo tylko raz. Nie wiadomo na czym organ opiera tak wyrażoną ocenę. W szczególności należy wskazać, że pozostawanie w błędzie może skutkować jego kilkukrotnym powieleniem, ponieważ stan taki może utrzymywać się dłużej niż to wystarcza do jednokrotnego "uzewnętrznienia" błędu poprzez jego popełnienie w określonych dokumentach.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że organ dopuścił się naruszenia wskazanych wyżej przepisów prawa procesowego, a we wskazanym powyżej zakresie - również naruszenia prawa materialnego i to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Naruszenie prawa materialnego polegało na błędnej wykładni art. 4 Rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014 poprzez pominięcie niektórych z okoliczności, które należy wziąć pod uwagę dokonując oceny, czy błąd popełniony przez beneficjenta jest oczywisty w rozumieniu tego artykułu. To naruszenie prawa materialnego spowodowało również nierozważenie wszystkich relewantnych kwestii dla oceny czy art. 4 omawianego Rozporządzenia ma w sprawie zastosowanie.

W tej sytuacji Sąd był zobowiązany do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.).

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zastosuje się do wykładni prawa przedstawionej przez Sąd.