Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1899/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1, par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1, art. 145 par. 1 ust. 1 li. a i c, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 37 ust. 5, ust. 6,
journal: Dz.U. 2007 nr 59 poz 404
law: Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - tekst jednolity.
article: art.7, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2008 nr 214 poz 3 art.1, art. 2 ust. 1 załącznika I, motyw 15 preambuły
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w  zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) - Tekst mający znaczenie dla EOG

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... lipca 2011 r. nr ... w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz J. Sp. z o.o. w W. kwotę ... zł (... złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J. Spółkę z o.o. w W. jest decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... lipca 2011 r. o numerze: ..., utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nr ... z dnia ... maja 2011 r. w przedmiocie wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiące ... 2010r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Wnioskami Wn-D, złożonymi w terminie przewidzianym w § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz.U. z 2009r., Nr 8, poz. 43 z późn. zm), J. Spółka z o.o. w W., dalej: skarżąca, zwróciła się do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiące ... 2010r. Wnioski te skarżąca częściowo uzupełniła w dniu ... listopada 2010r. poprzez złożenie dokumentów w postaci właściwego formularza informacji oraz sprawozdań finansowych za lata 2007r., 2008 i 2009, które nie zawierały informacji dodatkowej. Następnie – przy piśmie z ... grudnia 2010r., skarżąca uzupełniła przesłane sprawozdania finansowe o brakujące informacje dodatkowe za lata 2007, 2008 i 2009.

Decyzją z dnia ... maja 2011r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiące ...2010r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz.U. z 2010r. Nr 53, poz.312) wnioskodawca zobowiązany jest przedstawić podmiotowi udzielającemu pomocy informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy, w tym sprawozdania finansowe za okres 3 ostatnich lat obrotowych, sporządzone zgodnie z przepisami o rachunkowości. Ze złożonych przez stronę dokumentów finansowych oraz formularzy informacji wynika, iż wartość niepokrytych strat spółki przekracza 50% wysokości kapitału zarejestrowanego, w tym wysokość straty w ciągu ostatniego roku obrachunkowego (2009) przewyższa 25% wysokości tego kapitału. Wnioskodawca oświadczył również, że spełnia kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowymi i naprawczym.

W piśmie z ... marca 2011r. strona wyjaśniła, że obecnie sytuacja Spółki kształtuje się inaczej niż w dniu złożenia wniosków o wypłatę dofinansowania, gdyż został podwyższony kapitał zakładowy do kwoty ...zł, a nowe udziały objął wspólnik – M. S. Ponadto, na mocy porozumienia z dnia .... marca 2011r. Spółka i nowy wspólnik skompensowali wzajemne zobowiązania, a w związku z tym przysługująca M. S. wierzytelność z tytułu umowy pożyczki w kwocie ... zł. została potrącona z wierzytelnością spółki z tytułu należnej wpłaty gotówkowej na poczet udziałów objętych w podwyższonym kapitale zakładowym. Poza tym strona podniosła, że uzyskała nowe zlecenia, które pozwalają pozytywnie rokować co do jej wyników finansowych w przyszłości. Według strony jej obecny stan finansowy można określić jako dobry, a w kolejnych miesiącach może się jeszcze poprawić.

Zdaniem organu I instancji, analiza przesłanych przez stronę sprawozdań finansowych wykazała, że zgodnie z art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz.U. z 2010r., Nr 214, poz. 1407) dalej: ustawa o rehabilitacji oraz w zw. z treścią art. 1 ust. 7 lit. a rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych) - Dz. Urz. WE L 214 z 09.08.2008. str. 3., dalej: rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/2008, pomoc ze środków Funduszu (w formie dofinansowania do wynagrodzeń zatrudnionych pracowników niepełnosprawnych) nie może zostać stronie udzielona ze względu na jej trudną sytuację ekonomiczną. Fundusz podkreślił, że rzetelna i wiarygodna ocena sytuacji finansowej Spółki powinna być oparta na transparentnych i weryfikowalnych dokumentach, czyli na podstawie sprawozdań finansowych, sporządzonych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 września 1994r. o rachunkowości.

Organ wskazał również, że zgodnie z art. 262 § 4 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych ( Dz.U. z 2000r., Nr 94, poz. 1037 z późn. zm. ) podwyższenie kapitału zakładowego następuje z chwilą wpisania do rejestru, a zatem samo podjęcie uchwały o podwyższeniu kapitału nie odnosi skutku. Fundusz stoi na stanowisku, iż w myśl 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji o zasadności wypłaty dofinansowania decyduje sytuacja ekonomiczna istniejąca w dniu udzielenia pomocy, jak i złożenia pierwotnego wniosku. Brak jest zatem podstaw, by twierdzić, że wnioskodawca, którego trudna sytuacja ekonomiczna w dniu wystąpienia z wnioskiem wykluczała z grona podmiotów uprawnionych do otrzymania pomocy publicznej, mógł nabyć prawo do otrzymania tej pomocy po terminie składania wniosku o udzielenie pomocy, gdy jego sytuacja ulegnie poprawie.

Ponadto ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że na dzień ... grudnia 2009r. sytuacja Spółki, zgodnie z art. 10 w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze ( Dz. U. z 2009r., Nr 175, poz. 1361 z późn. zm.), kwalifikowała podmiot do zgłoszenia upadłości.

W wyniku odwołania wniesionego od tej decyzji przez J. Sp. z o.o. w W., Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia ... lipca 2011r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Minister Pracy i Polityki Społecznej wyjaśnił, iż podstawą prawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie są przepisy art. 48a ust. 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, które stanowią, że środki Funduszu, przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a (dofinansowanie do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych), art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008. Pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą i znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, iż ze złożonych przez stronę dokumentów finansowych oraz formularza informacyjnego wynika, iż wartość niepokrytych strat Spółki przekracza 50% wysokości kapitału zarejestrowanego, w tym wysokość straty w ciągu ostatnich 12 miesięcy przewyższa 25% wysokości tego kapitału. Ponadto w części B każdego z formularzy dotyczącej sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy, Spółka na pytania, czy spełnia kryteria kwalifikujące do objęcia postępowaniem upadłościowym odpowiedziała twierdząco, co oznacza, że w dniu składania wniosku o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiące od ... 2010 r. była przedsiębiorstwem zagrożonym- zgodnie z definicją zawartą w art. 1 ust. 7 lit. a i c rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008. Wobec powyższego, zdaniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej, organ I instancji zasadnie odmówił stronie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, skoro dofinansowanie to zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji nie mogło być uznane za pomoc zgodną ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu.

Organ odwoławczy zauważył również, że w dniu ... stycznia 2011 r. tj. przed wydaniem zaskarżonej decyzji weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2010 r. zmieniające rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. z dnia 30 grudnia 2010 r.) mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Zgodnie z treścią § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie zakresu informacji (...) sprawozdań finansowych, o których mowa w ust. 1 pkt 2, nie przekazują mikro- i małe przedsiębiorstwa, o których mowa w art. 2 załącznika I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008, ubiegające się o pomoc publiczną udzielaną na warunkach określonych w tym rozporządzeniu. Ponadto, zgodnie z § 2 rozporządzenia zmieniającego, do informacji przedstawionych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy, złożonym i nierozpatrzonym przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia. W związku z powyższym Minister Pracy i Polityki Społecznej stwierdził, iż organ pierwszej instancji nie mógł odnosić się w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji m. in. do wartości zobowiązań i aktywów zawartych w załączonych sprawozdaniach finansowych, a mógł się oprzeć przede wszystkim na oświadczeniach strony zawartych w formularzach informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż przy rozpoznawaniu sprawy badana jest sytuacja ekonomiczna strony na dzień złożenia przez nią wniosku o udzielenie pomocy (art.37 ust.5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej), a ewentualna poprawa sytuacji ekonomicznej strony po dniu złożenia przez nią wniosku nie ma wpływu na dokonane rozstrzygnięcie.

Strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... lipca 2011 r., wnosząc o: uwzględnienie skargi poprzez stwierdzenie, że decyzja odmawiająca wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiące ... 2010 r. została wydana z naruszeniem przepisów prawa i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.

Zaskarżonej decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia ... maja 2011 r. strona zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa:

1) art. 48a ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zw. z art. 7 k.p.a. i z pkt 30, 61, 64 Preambuły rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 poprzez uznanie, iż ocena sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy o dofinansowanie dokonywana jest jedynie w oparciu o dane finansowe wnioskodawcy na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie, podczas, gdy wskazany przepis nie precyzuje, na jaką datę ma być dokonywana ta ocena zaś zgodnie z przywołaną zasadą ogólną postępowania administracyjnego organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany - zgodnie z zasadą z art. 7 kpa - załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków;

2) błędną interpretację przepisu § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie poprzez uznanie, iż "z uwagi na treść § 2 ust. 1 pkt 2 (...) Fundusz dysponuje jedynie danymi ze sprawozdań finansowych za pełne lata obrotowe, w związku z tym stanowią one podstawę do oceny sytuacji ekonomicznej spółki (...) rzetelna i wiarygodna ocena sytuacji ekonomicznej spółki powinna być oparta na transparentnych i weryfikowalnych dokumentach, a w związku z tym na podstawie sprawozdań finansowych", podczas gdy zgodnie z treścią § 2 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie sprawozdań finansowych, o których mowa w ust. 1 pkt 2 nie przekazują mikro- i małe przedsiębiorstwa, jak również bezpodstawne uznanie, że organ wydając decyzję powinien się kierować jedynie oświadczeniami zwartymi we wniosku;

3) naruszenie art. 7 lit. a rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 oraz pkt 9 Komunikatu Komisji - Wytyczne wspólnotowe dotyczące pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorców (2004/c 244/02) - poprzez uznanie, iż wnioskodawca spełnia kryteria uznania przedsiębiorcy za zagrożone, podczas, gdy:

kapitał zakładowy Spółki wynosi ... zł - zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla ..., XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia ... kwietnia 2011 r., a zatem nawet przy założeniu, że kapitał utracony to kwota: ... zł - nie stanowi to połowy zarejestrowanego kapitału zakładowego Spółki;

nie zachodzą przesłanki kwalifikujące J. Sp. z o. o. do ogłoszenia upadłości - zgodnie z ustawą z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze

nie ma żadnych podstaw do uznania, iż J. Sp. z o. o. nie jest w stanie powstrzymać strat, które bez zewnętrznej interwencji władz publicznych prawie na pewno doprowadzą to przedsiębiorstwo do zniknięcia z rynku w perspektywie krótko- lub średnioterminowej

4) naruszenie art. 7, 75 § 1, 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji (...) poprzez nieuwzględnienie w sprawie istotnych okoliczności faktycznych, które miałyby znaczący wpływ na ocenę sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy tj.: podwyższenia kapitału zakładowego odwołującego, spłaty zobowiązań, odzyskania płynności finansowej, pozyskania nowych zleceń zdobytych przez pracodawcę oraz przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w niniejszej sprawie poprzez bezpodstawne pominięcie istotnych w sprawie twierdzeń i dowodów przedstawionych przez stronę i uznanie ich za niewiarygodne i nierzetelne, nieweryfikowalne oraz nietransparentne.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, iż organy obu instancji dokonały błędnej wykładni powyższych przepisów utrzymując, że przy ocenie sytuacji ekonomicznej pracodawcy mogą być brane pod uwagę jedynie dane zawarte we wniosku. Tymczasem żadne przepisy nie określają, na jaki moment ma być oceniana sytuacja ekonomiczna przedsiębiorcy - skoro tak - należy stwierdzić, iż ta kwestia została pozostawiona do uznania organu. Celem bowiem przepisu art. 48a ust. 3 ustawy o rehabilitacji jest, aby przedsiębiorcy nie wykorzystywali dofinansowania jako środka na ratowanie swoich podupadających przedsiębiorstw, ale dofinansowanie to zachęcało do zatrudniania osób niepełnosprawnych i gwarantowało im znaczący poziom stabilizacji ich sytuacji zawodowej, a przez to finansowej. Skoro sytuacja finansowa pracodawcy ulega poprawie w trakcie postępowania, tak, że nie spełnia on już kryteriów pozwalających go uznać za przedsiębiorcę zagrożonego, wówczas to ten stan powinien być brany pod uwagę - jest bowiem zgodny z interesem obywatel (tutaj podmiotu gospodarczego), a nie koliduje z interesem społecznym.

Dane i dowody potwierdzające dobrą kondycję finansową skarżącej zostały przekazane przez J. sp. z o.o. wraz z pismem z dnia ... marca 2011 r., żaden z nich nie został wzięty pod uwagę przy ocenie sytuacji ekonomicznej Spółki. Z uzasadnienia skarżonej decyzji wynika, że podstawą tej oceny były jedyne, zdaniem organu I instancji, transparentne i wiarygodne, dokumenty w postaci sprawozdań finansowych. Znaczące polepszenie sytuacji ekonomicznej pracodawcy w pierwszych miesiącach tego roku w ogóle nie było przedmiotem rozważań, ani nie miało wpływu na rozstrzygnięcie organu I instancji i II instancji.

Podsumowując skarżąca podkreśliła, że dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych nie jest środkiem do ratowania sytuacji ekonomicznej spółki, gdyż obecnie jest ona dobra. Spółka nie spełnia żadnego z kryteriów pozwalającego zakwalifikować ją jako przedsiębiorstwo zagrożone.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu, Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona, choć nie wszystkie sformułowane w niej argumenty należało podzielić.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia dokonanego przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej orzekającego jako organ II instancji w sprawie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych J. Spółki z o.o. w Warszawie za miesiące ... 2010 r. stanowiły przepisy ww. ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie ( Dz.U. Nr 53, poz.312) zwanego dalej rozporządzeniem, wraz ze zmianami dokonanymi przez rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2010 r. zmieniające rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. z 2010 r. Nr 254, poz. 1704), przepis art.37ust.5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (t.j. Dz.U. z 2007r. nr 59, poz.404 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Komisji(WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych).

Stosownie do przepisu art.48a ust.3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą, znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej. Zgodnie z art. 26a ust. 9a, w takich przypadkach, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję o odmowie wypłaty miesięcznego dofinansowania.

Organy orzekające obu instancji ustaliły, a strona nie kwestionuje tych ustaleń, że wartość niepokrytych strat Spółki na dzień składania wniosków o wypłatę dofinansowania za miesiące od ... 2010r. przekraczała 50% zarejestrowanego kapitału zakładowego, w tym wysokość straty w ciągu ostatniego roku obrotowego przewyższała 25% wysokości tego kapitału ( wynosiła w 2009r. - 127,37 % wartości tego kapitału). Ponadto organy orzekające ustaliły, na podstawie oświadczenia Spółki zawartego w formularzach informacyjnych, iż spełnia ona kryteria kwalifikujące ją do objęcia postępowaniem upadłościowym.

Na podstawie tych ustaleń organy orzekające uznały, że wnioskodawca w dacie złożenia wniosku o przyznanie pomocy znajdował się w trudnej sytuacji ekonomicznej i dlatego wnioskowana pomoc nie może być udzielona.

Należy wyjaśnić, że wypłacanie podmiotom gospodarczym dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych stanowi niewątpliwie pomoc publiczną. Pomoc publiczna co do zasady jest niedozwolona. Niektóre rodzaje pomocy publicznej zostały uznane za zgodne ze wspólnym rynkiem i jako takie dozwolone. Są to rodzaje pomocy do których zastosowanie ma rozporządzenie Komisji (WE) 800/2008. Kategorie dozwolonej pomocy publicznej zostały określone w art.1 rozporządzenia 800/2008, gdzie w ust.1 lit.i) wskazano, że rozporządzenie ma zastosowanie do pomocy dla pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji lub niepełnosprawnych.

W rozporządzeniu Komisji (WE) 800/2008 określone zostały sytuacje, w których nie ma ono zastosowania, pomimo że dana kategoria pomocy została nim objęta. W przypadku zaistnienia takiej sytuacji pomoc jako pomoc publiczna niezgodna ze wspólnym rynkiem nie może być udzielona.

Pomoc ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych stanowiąca dofinansowanie dla pracodawców do wynagrodzeń zatrudnianych przez nich osób niepełnosprawnych stanowi pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) 800/2008 i dofinansowanie to powinno być zgodne z postanowieniami tego rozporządzenia. Do uznania, że przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej należy więc stosować kryteria określone w rozporządzeniu 800/2008.

Rozporządzenie 800/2008 nie zawiera definicji przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji ekonomicznej, określa natomiast kryteria uznania przedsiębiorstwa za przedsiębiorstwo zagrożone, stanowiąc w art.1 ust.6 lit c, że rozporządzenie nie ma zastosowania do pomocy dla zagrożonych przedsiębiorstw, co oznacza, że pomoc dla zagrożonych przedsiębiorstw jest pomocą publiczną niezgodną ze wspólnym rynkiem i nie może być udzielona.

Zgodnie z motywem 15 preambuły Rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 pomoc przyznawana przedsiębiorstwom zagrożonym w rozumieniu Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw powinna być oceniana na podstawie tych wytycznych, aby uniknąć ich obchodzenia. Pomoc na rzecz tych przedsiębiorstw należy zatem wyłączyć z zakresu obowiązywania rozporządzenia. Aby ograniczyć swoje obciążenie administracyjne, państwa członkowskie przyznając pomoc dla małych i średnich przedsiębiorstw, do której stosuje się rozporządzenie, powinny zastosować uproszczoną w porównaniu z wytycznymi, definicję zagrożonego przedsiębiorstwa. Na podstawie dołączonej do sprawy dokumentacji organy orzekające uznały, że strona jest małym przedsiębiorstwem, gdyż spełnia przesłanki z definicji zawartej w art. 2 ust. 1 załącznika I do w/w rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 ( kwestia ta była niesporna między stronami).

Definicja zagrożonego MŚP (Małego, Średniego Przedsiębiorstwa) została sformułowana w art. 1 ust.7 rozporządzenie Komisji (WE) 800/2008, który stanowi, że "Dla celów ust. 6 lit.c, MŚP uważa się za zagrożone przedsiębiorstwo, jeżeli spełnia następujące warunki:

a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - jeżeli ponad połowa jej zarejestrowanego kapitału została utracona, w tym ponad jedna czwarta w okresie poprzedzających 12 miesięcy; lub

b) w przypadku spółki, której przynajmniej niektórzy członkowie są w sposób nieograniczony odpowiedzialni za długi spółki - jeżeli ponad połowa jej kapitału według sprawozdania finansowego została utracona, w tym ponad jedna czwarta w okresie poprzedzających 12 miesięcy; lub

c) bez względu na rodzaj spółki, jeżeli zgodnie z prawodawstwem krajowym podlega zbiorowemu postępowaniu w sprawie niewypłacalności."

Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał przywołane wyżej przepisy art.1 ust.6 lit.c oraz art.1 ust.7 lit.a i lit. c rozporządzenia 800/2008, a także art. 26a ust. 9a w zw. z art. 48a ust. 3 pkt. 1 ustawy o rehabilitacji.

Wbrew twierdzeniom skargi te dwa ostatnie przepisy stanowią podstawę do wydania decyzji związanej, a nie uznaniowej – w przypadku stwierdzenia, iż pracodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej – Prezes Zarządu PFRON ma obowiązek wydania decyzji odmownej. Trudna sytuacja ekonomiczna podlega jednak ocenie (a nie uznaniu organu), i dlatego trafne są pozostałe zarzuty skargi, które wskazują na błędnie przyjęty przez organy moment, na który ma być dokonana ta ocena.

Zdaniem sądu, ograniczenie okresu w jakim zamyka się analiza sytuacji ekonomicznej pracodawcy – dniem złożenia wniosku, nie wynika ani z treści, powoływanych przez organ drugiej instancji art. 37ust. 5ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, ani art. 26a (który ogólnie stanowi w jakich wypadkach przysługuje miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego), ani art. 48 a ust. 3 ustawy o rehabilitacji.

Oceniając sytuację ekonomiczną wnioskodawcy Minister Pracy i Polityki Społecznej odwołał się do przepisów art.37 ust.5 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, który stanowi: " Podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o jej udzielenie, informacji dotyczących wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz informacji o otrzymanej pomocy publicznej, zawierających w szczególności wskazanie dnia i podstawy prawnej jej udzielenia, formy i przeznaczenia, albo oświadczenia o nieotrzymaniu pomocy." Z faktu, że informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy są składane w dniu złożenia wniosku o udzielenie pomocy organ orzekający wywiódł iż organ rozpoznający sprawę przyznania pomocy bada sytuację ekonomiczną strony na dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy oraz, że ewentualna poprawa sytuacji ekonomicznej strony po złożeniu wniosku nie ma wpływu na dokonane rozstrzygnięcie.

Stanowisko takie jest w ocenie Sądu niesłuszne i nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Z faktu dokonywania oceny sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy na podstawie dokumentów i informacji złożonych w dacie składania wniosku nie wynika obowiązek oceny tej sytuacji wyłącznie na datę złożenia wniosku, ale obowiązek dokonania oceny na podstawie złożonych dokumentów. Złożone dokumenty stanowią niewątpliwie podstawę do oceny sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstwa według stanu na datę złożenia wniosku oraz za okres dotyczący lat ubiegłych, nie wyłączając równocześnie możliwości i obowiązku dokonania oceny sytuacji ekonomicznej strony - na podstawie złożonych dokumentów - w przyszłości.

Sąd nie zgadza się również z poglądem Ministra, iż niedopuszczalność badania sytuacji ekonomicznej pracodawcy po dacie złożenia wniosku ma oparcie w treści art. 48a ust. 3 ustawy o rehabilitacji. Przeciwnie, niż twierdzi to organ drugiej instancji – z tego przepisu wynika, że pomoc dla pracodawcy będącego w trudnej sytuacji ekonomicznej nie może mu w takim przypadku " zostać udzielona lub wypłacona", a więc odwołuje się wprost do momentu orzekania i wypłacenia pomocy, a nie dnia złożenia wniosku.

Przeciwko stanowisku organu świadczy też treść rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, wydanego na podstawie art. 37 ust.6 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Został w nim wskazany zakres informacji, które musi przedstawić podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy. Należy wskazać, że w części C punkt 6 Formularza informacji wnioskodawca zobowiązany jest odpowiedzieć na pytania: " Czy pomimo wystąpienia okoliczności wymienionych w pkt 5 , wnioskodawca jest w stanie odzyskać płynność finansową? Jeśli tak, to w jaki sposób?". Umieszczenie tego punktu w formularzu stanowiącym załącznik do wniosku o przyznanie pomocy wskazuje na to, że organ dokonujący oceny sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy jest zobowiązany ocenić sytuację nie tylko według stanu na dzień złożenia wniosku, ale również ocenić, na podstawie dokumentów i informacji przedstawionych przez wnioskodawcę możliwość poprawy sytuacji finansowej i dopiero na tej podstawie ustalić czy przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej.

Konsekwencją dokonania błędnej wykładni prawa materialnego przez orzekające organy było uchybienie obowiązkowi należytego wyjaśnienia stanu faktycznego ( art. 7 k.p.a. w zw. z art. 48a ust.3a ustawy o rehabilitacji) oraz wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1k.p.a.). Organy rozpoznające sprawę nie zbadały bowiem sytuacji ekonomicznej skarżącego na dzień wydania decyzji. Nie zanalizowały dowodów złożonych przez Spółkę przy piśmie z ....03.2011r. na okoliczność poprawy jej sytuacji i niespełniania już przez nią kryteriów zawartych w przepisach prawa UE do uznania za przedsiębiorstwo zagrożone. Co więcej w ogóle nie oceniły innych dowodów, niż oświadczenia strony zawarte w formularzach stanowiących załączniki do wniosku. W tym zakresie powołały się na treść ww. rozporządzenia RM z 29.03.2010r. oraz jego zmianę wprowadzoną rozporządzeniem RM z 16.12.2010r., która weszła w życie 14.01.2011r., a więc przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji. Zmiana ta miała zastosowanie do spraw wszczętych, a nierozpatrzonych do dnia jej wejścia w życie. Zdaniem organu drugiej instancji rozporządzenie po zmianie, która ograniczyła obowiązek przekazywania sprawozdań finansowych przez przedsiębiorstwa takie jak skarżącego, ubiegające się o pomoc publiczną na warunkach określonych w rozporządzeniu 800/2008, powoduje, że organ pierwszej instancji nie mógł się powołać na dane zawarte w sprawozdaniach finansowych dołączonych przez skarżącego. Stanowisko to jest oczywiście błędne. Ww. rozporządzenie określa zakres informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, niezbędnych do udzielenia tej pomocy oraz wzór formularza informacji. Nie oznacza to jednak, iż strona nie może wykazywać faktów, które są istotne dla uzyskania przez nią pomocy, w innej formie niż przy pomocy formularzy, tzn. wszelkimi dopuszczalnymi prawem procesowym środkami dowodowymi. Cyt. rozporządzenie nie realizuje bowiem żadnej formalnej teorii dowodowej ograniczając możliwość udowadniania istotnych w sprawie okoliczności tylko do wymienionych w nim środków. Również wprowadzona rozporządzeniem RM z 16.12.2010r. zmiana, która weszła w życie 14.01.2011r., nie oznacza, że organ nie może powołać się na dane ze sprawozdań finansowych, które już wcześniej zostały przez stronę złożone w wykonaniu obowiązku zawartego w pierwotnej wersji rozporządzenia, lub nawet złożonych dobrowolnie, dla wykazania istotnych dla niej okoliczności. Zniesienie obowiązku składnia sprawozdań finansowych nie jest jednoznaczne z brakiem możliwości ich składania przez stronę (jak również innych dokumentów, dowodów), o ile uzna to za przydatne dla wykazania swojej sytuacji ekonomicznej. W konsekwencji nie oznacza to również zakazu odnoszenia się do tych dowodów przez organ. Należy zgodzić się ze skarżącym, że zmiana rozporządzenia miała ułatwić, a nie utrudnić, czy wręcz uniemożliwić małym przedsiębiorstwom aplikowanie o dofinansowanie.

Reasumując to co wyżej powiedziano odnośnie zakresu dopuszczalnego postępowania dowodowego przed organami decydującymi w sprawie przyznania pomocy publicznej dotyczącej dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, należy jednoznacznie stwierdzić, że postępowanie to odbywa się zgodnie z regułami określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji), a ww. rozporządzenia nie można uznać za ograniczającego te zasady oraz wprowadzającego katalog dopuszczalnych środków dowodowych.

Z tych wszystkich przyczyn i wobec tego, iż organ orzekający w sprawie w żadnej mierze w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie odniósł się do kwestii sytuacji ekonomicznej strony – poza tą sytuacją na dzień złożenia wniosków, winien tego dokonać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, z uwzględnieniem wyżej wyrażonych poglądów zarówno w zakresie wykładni prawa materialnego, jak i niezbędnego zakresu postępowania dowodowego dla ustalenia stanu faktycznego oraz obowiązku organu administracji wyczerpującego rozpatrzenia tegoż materiału dowodowego. W tej sytuacji przedwczesne byłoby ustosunkowywanie się przez sąd do tych zarzutów i twierdzeń skargi, które wskazują, iż strona nie spełnia już warunków, aby być uznaną za przedsiębiorstwo zagrożone.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i z mocy art. 145 § 1 ust.1 litera a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a.