Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 301/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji
Powołane przepisy: article: art. 64cd par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: ary. 119 pkt 3, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Michał Niedźwiedź Sędziowie WSA Inga Gołowska WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 maja 2024 r. sprawy ze skarg F. sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 6 lutego 2024 r. nr 1201-IEE.7113.1.186. 2023.4.KN w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie na rzecz Skarżącej kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 lutego 2024 r. nr 1201-IEE.7113.1.186. 2023.4.KN Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej również jako: Organ, Dyrektor, DIAS) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wadowicach z dnia 30 listopada 2023 r. nr 1225-SEE.711.3.149.2021.27 wydane wobec F. Sp. z o.o. w W. (dalej również jako: Spółka, Strona, Skarżąca) w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

1.1. Naczelnik Małopolskiego Urzędu Skarbowego w Krakowie, jako organ egzekucyjny prowadził do majątku zobowiązanej Spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 16 stycznia 2019r. nr [...], obejmującego zaległość z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie należności głównej 648.408 zł. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem z dnia 16 stycznia 2019r o zajęciu rachunku bankowego w [...] S.A. został doręczony Spółce w dniu 25 stycznia 2019r. W wyniku realizacji zajęcia rachunku bankowego w dniu 24 stycznia 2019 r. bank przekazał na rachunek organu egzekucyjnego kwotę 691.473,87 zł, a w dniu 5 lutego 2019 r. przelane zostały środki w wysokości 42,76 zł. Dokonanie powyższego zajęcia spowodowało naliczenie kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 39.117,70 zł.

1.2. Pismem z dnia 6 marca 2019 r. Spółka złożyła wniosek o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

1.3. Naczelnik Małopolskiego Urzędu Skarbowego w Krakowie postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2019 r. określił wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązaną na kwotę 39.117,70 zł.

W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał nazwę czynności egzekucyjnej powodującej naliczenie kosztów egzekucyjnych oraz kwotę kosztów egzekucyjnych za wykonane czynności.

1.4. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 10 czerwca 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

1.5. W wyniku złożonej przez spółkę skargi WSA w Krakowie – wyrokiem z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 958/19 – uchylił ww. postanowienia. W uzasadnieniu wyroku Sąd zwrócił uwagę, że "do momentu gdy ustawodawca nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14".

2.1. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 12 marca 2020 r. określił wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązaną Spółkę w kwocie 25.656,80 zł, gdyż mieściły się one w ustalonym górnym limicie.

2.2. Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 18 maja 2020r. nr 1201-IEE.711.1.79.2020.2.ET utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

2.3. W wyniku skargi WSA w Krakowie – wyrokiem z dnia 14 października 2020r., sygn. akt I SA/Kr 657/20 – uchylił postanowienie organu I i II instancji. Swoje rozstrzygnięcie uzasadnił tym, że do poprawnego wypełnienia zaleceń ww. wyroku WSA z dnia 16 października 2019 r. konieczne było nie tylko ustalenie górnej granicy kosztów egzekucyjnych – co organ egzekucyjny uczynił – ale także przede wszystkim rzeczywiste miarkowanie tych kosztów.

3.1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wadowicach, który od 1 stycznia 2021 r. stał się właściwym w sprawie organem egzekucyjnym, po przeprowadzeniu postępowania postanowieniem z dnia 7 czerwca 2021 r. określił wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązaną Spółkę w kwocie 21.475 zł. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wykazał dokonane czynności mające na celu wyegzekwowanie zaległości i wyliczył związane z nimi koszty egzekucyjne. Ponadto organ dokonał symulacji kosztów egzekucyjnych według wyliczenia ich zgodnie z przepisami u.p.e.a. obowiązującymi od 20.02.2021 r.

3.2. Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 30 lipca 2021 r. nr 1201-IEE.711.1.107.2021.2.JM utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

3.3. W wyniku wniesionej skargi WSA w Krakowie – wyrokiem z dnia 25 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 1259/21 – uchylił postanowienie organu II instancji. Swoje rozstrzygnięcie uzasadnił tym, że organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu uchylił się od samodzielnego ustalenia stanu faktycznego i jego oceny prawnej.

4.1. Dyrektor rozpatrując sprawę ponownie i uwzględniając zawarte w ww. wyroku zalecenia Sądu, postanowieniem z dnia 19 września 2022r. nr 1201-IEE.711.1.62.2022.2.JM, uchylił zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

4.2. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 14 lutego 2023 r. określił wysokość kosztów egzekucyjnych na łączną kwotę 523,00 zł. W uzasadnieniu podkreślił, że łączna kwota zwrotu zobowiązanej kosztów egzekucyjnych wynosi 38.594,70 zł. Postanowienie to stało się ostateczne.

5.1. Spółka pismem z dnia 16 marca 2023 r. zwróciła się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o wypłatę odsetek od wyegzekwowanych, a potem zwróconych kosztów egzekucyjnych, ewentualnie o wydanie zawiadomienia w tej sprawie.

5.2. W odpowiedzi na wezwanie organ egzekucyjny pismem z dnia 19 kwietnia 2023 r. wyjaśnił, że zwrócił jej już wyegzekwowaną w wysokości 38.594,70 zł kwotę kosztów egzekucyjnych, jak również nie stwierdził, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem.

5.3. W związku z powyższym Spółka – pismem z dnia 27 kwietnia 2023r. – zwróciła się o wydanie postanowienia w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami. W istocie był to wniosek o naliczenie i wypłatę odsetek od wyegzekwowanych, a potem zwróconych kosztów egzekucyjnych.

5.4. Po rozpoznaniu wniosku Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wadowicach postanowieniem z dnia 5 czerwca 2023 r. nr 1225-SEE.711.3.149.2021.22 odmówił wszczęcia postępowania o wydanie postanowienia w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami.

5.5. W wyniku wniesionego zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2023r. nr 1201-IEE.7113.1.111.2023.4.KN uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Powodem uchylenia była sprzeczność sentencji i uzasadnienia.

5.6. Ponownie rozpoznając sprawę Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wadowicach postanowieniem z dnia 30 listopada 2023 r. nr 1225-SEE.711.3.149.2021.27 odmówił zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami.

W motywach rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 16 stycznia 2019r. nr [...], obejmującego zaległość podatkową z tytułu podatku od towarów i usług za okres 01.11.2019-30.11.2019 w kwocie należności głównej 648 408zł plus odsetki i koszty upomnienia i koszty egzekucyjne, było zgodne z prawem i nie podlegało umorzeniu w chwili wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych. Należność objęta ww. tytułem wykonawczym na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego była wymagalna, jej zapłata nastąpiła dopiero w toku postępowania egzekucyjnego, w wyniku zastosowanego środka egzekucyjnego – zajęcia rachunku bankowego. W chwili wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych tj. 24 stycznia 209 r. nie istniały żadne przesłanki wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Wysokość kosztów egzekucyjnych w postanowieniu z dnia 14 lutego 2023r. nr 1225-SEE.711.3.149.2021.15 została określona w kwocie niższej niż w pierwotnie naliczonej w toku postępowania egzekucyjnego na podstawie obowiązujących przepisów u.p.e.a., z uwagi na konieczność uwzględnienia zasad miarkowania kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić naruszenia standardów określonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 oraz przy uwzględnieniu wytycznych zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2019r., sygn. akt l SA/Kr 958/19 i z dnia 14 października 2020r., sygn. akt l SA/Kr 657/20.

5.7. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka pismem z dnia 12 grudnia 2023r. złożyła zażalenie, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 64 cd § 1 u.p.e.a., na skutek przyjęcia przez Organ egzekucyjny, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki jego zastosowania, a w konsekwencji podstawy do zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami, bowiem wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec Spółki nie było niezgodne z prawem, mimo iż należne koszty egzekucji, zgodnie z treścią postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wadowicach z dnia 14 lutego 2023r., wyniosły 523,00 zł, a w toku egzekucji organ ustalił bezzasadnie, iż koszty te wynoszą 39.117,70 zł. i taka kwota została wyegzekwowania od Spółki. Zdaniem Skarżącej winno to skutkować uznaniem, iż egzekucja co do kwoty 38.594,70 zł. była prowadzona niezgodnie z prawem, a w konsekwencji zwrot tej kwoty winien nastąpić wraz z odsetkami.

W związku z powyższym Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy zgonie z wnioskiem, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

5.8. W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wydał opisane na wstępie postanowienie z dnia 6 lutego 2024 r.

W uzasadnieniu DIAS streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

Następnie Dyrektor wyjaśnił, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 14 lutego 2023 r. orzekł o wysokości kosztów egzekucyjnych na łączną kwotę 523,00 zł. W związku z tym, że kwota kosztów egzekucyjnych naliczona w pierwotnej wysokości wynoszącej 39.117,70 zł. została w całości wyegzekwowana przez ówczesny organ egzekucyjny (Naczelnika Małopolskiego Urzędu Skarbowego w Krakowie), obecny organ egzekucyjny w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, po dokonanym miarkowaniu kosztów egzekucyjnych, określił wysokość kosztów egzekucyjnych na 523,00 zł., zaś kwotę do zwrotu wskazał na 38.594,70 zł.(różnica pomiędzy kosztami wyegzekwowanymi, a należnymi). Organ egzekucyjny zwrócił tę kwotę na rachunek bankowy zobowiązanej 8 marca 2023r.

W odpowiedzi na wniosek Skarżącej z dnia 27 kwietnia 2023r. organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu nie znalazł podstaw do zwrotu ustawowych odsetek (od wcześniej pobranych i zwróconych kosztów egzekucyjnych). W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułu wykonawczego było zgodne z prawem i nie podlegało umorzeniu w chwili wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych. Dochodzona należność wynikająca z tego tytułu wykonawczego na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego była wymagalna, a jej ściągnięcie nastąpiło dopiero w toku egzekucji w wyniku zajęcia rachunku bankowego. W chwili wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych, tj. 24 stycznia 2019r. nie istniały żadne przesłanki wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. prowadzące do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor zwrócił uwagę, że w postanowieniu organu egzekucyjnego z dnia 14 lutego 2023r. wysokość kosztów egzekucyjnych została określona w kwocie niższej niż w pierwotnie naliczonej w toku postępowania egzekucyjnego, na podstawie obowiązujących wówczas przepisów u.p.e.a. Powodem tego była konieczność uwzględnienia zasad miarkowania kosztów egzekucyjnych, zgodnie z zasadami określonymi w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28.06.2016r. sygn. akt SK 31/14, oraz wytycznymi zawartymi w ww. wyroku.

W ocenie Organu dokonane miarkowanie kosztów egzekucyjnych, będące konsekwencją ww. wyroku, w żaden sposób nie przesądziło o tym (wbrew temu co twierdzi Skarżąca), że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z tego powodu z prawem. Ww. wyroki odnosiły się bowiem do prawidłowości samego naliczania kosztów egzekucyjnych na podstawie przepisów które zostały uznane za niekonstytucyjne. Przy czym, należy mieć na uwadze, że ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie spowodował utraty mocy obowiązujących wówczas przepisów dot. naliczania kosztów egzekucyjnych. Należy również zauważyć, że zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Wówczas przepisy dot. naliczenia kosztów egzekucyjnych nie były uchylone. Zdaniem Dyrektora ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje również w obecnym brzmieniu przepisów umożliwiających wypłatę odsetek od kosztów egzekucyjnych pobranych od zobowiązanego, gdy sama wysokość ustalonych i pobranych kosztów została zakwestionowana przez sąd administracyjny, jako niezgodna z prawem. Skoro zatem nie wystąpiły przesłanki zawarte w art. 64cd u.p.e.a. (dot. wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego jako niezgodnego z prawem) uzasadniające zwrot kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami, a pomniejszenie wysokości kosztów egzekucyjnych było wynikiem ich miarkowania słusznie uznano, że nie ma podstaw do naliczenia i wypłaty odsetek od zwróconych wcześniej kosztów egzekucyjnych.

6.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Spółka – reprezentowana przez pełnomocnika – zarzuciła ww. rozstrzygnięciu naruszenie: art. 64 cd § 1 u.p.e.a. na skutek przyjęcia przez Dyrektora, iż w sprawie nie zaktualizowały się przesłanki jego zastosowania, a w konsekwencji podstawy do zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami, bowiem wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec Skarżącej nie było niezgodne z prawem, mimo iż należne koszty egzekucji, zgodnie z treścią postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wadowicach z dnia 14 lutego 2023r. wynosiły 523,00 zł, a w toku egzekucji, Organ ustalił bezzasadnie, iż koszty te wynoszą 39.117,70 zł i taka kwota została wyegzekwowana od Strony skarżącej, co winno skutkować uznaniem, iż egzekucja co do kwoty 38.594,70 zł była prowadzona niezgodnie z prawem, a w konsekwencji zwrot tejże kwoty winien nastąpić wraz z odsetkami ustawowymi.

Mając powyższe zarzuty na uwadze Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

6.2. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje

7.1. W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.; dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z brzmieniem art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Jak zaś zgodnie podnosi się w orzecznictwie (wyroki NSA: z dnia 16 lutego 2021r., III FSK 2430/21; z dnia 8 grudnia 2020r., I FSK 1110/20, I FSK 1121/20, I FSK 1122/20, z dnia 11 czerwca 2019r., II OSK 1867/17; wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (w przeciwieństwie do przypadków określonych wart. 119 pkt 2 p.p.s.a.) jest niezależne od woli stron.

W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji Skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak i argumenty Organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią Organu na skargę.

7.2. Odnosząc się zaś do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.

Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.).

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

7.3. Dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

7.4. Na wstępie zaznaczyć należy, że istotne znaczenie dla niniejszej sprawy ma znacząca nowelizacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wprowadzona ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1553 z późn. zm.). Weszła ona w życie częściowo w dniu 3 września 2019 r., a zasadniczo – w zakresie mającym istotne znaczenie dla niniejszej sprawy – z dniem 20 lutego 2021 r.

W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma przepis przejściowy ww. nowelizacji, tj. art. 11 ustawy nowelizującej, zgodnie z którym

1. Do postępowania w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych, wszczętego i niezakończonego przed dniem wejścia w życia niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

2. W przypadku, o którym mowa w art. 64cd § 1 ustawy zmienianej w art. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nie wszczęto postępowania w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych naliczonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, a przed tym dniem:

1) postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne,

2) wyegzekwowano lub wykonano obowiązek, w tym dokonano zapłaty należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych albo postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne,

3) organ egzekucyjny uzyskał informację o uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności orzeczenia stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego lub postanowienia o nadaniu temu orzeczeniu rygom natychmiastowej wykonalności

- zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami dokonuje się niezwłocznie na wniosek lub z urzędu po wejściu w życie niniejszej ustawy.

3. Do obowiązku zwrotu zobowiązanemu lub wierzycielowi kosztów egzekucyjnych, o których mowa w ust. 1 i 2, stosuje się odpowiednio przepis art. 65a § 3 ustawy zmienianej w art. 1, z tym że bieg terminu przedawnienia tego obowiązku rozpoczyna się z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

4. Do obowiązku zwrotu zobowiązanemu lub wierzycielowi kosztów egzekucyjnych, o których mowa w ust. 2, stosuje się odpowiednio przepis art. 64cd ustawy zmienianej w art. 1.

W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne było prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 16 stycznia 2019r. nr [...], obejmującego zaległość z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie należności głównej 648.408 zł. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem z dnia 16 stycznia 2019r o zajęciu rachunku bankowego w [...] S.A. został doręczony Spółce w dniu 25 stycznia 2019r. Natomiast – w wyniku realizacji zajęcia rachunku bankowego –w dniu 24 stycznia 2019 r. bank przekazał na rachunek organu egzekucyjnego kwotę 691.473,87 zł, a w dniu 5 lutego 2019 r. przelane zostały środki w wysokości 42,76 zł. Dokonanie powyższego zajęcia spowodowało naliczenie i pobranie przez organ kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 39.117,70 zł.

Pismem z dnia 6 marca 2019 r. Spółka złożyła wniosek o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Postępowanie to zostało ostatecznie zakończone postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia 14 lutego 2023 r., który określił wysokość kosztów egzekucyjnych na łączną kwotę 523,00 zł. (przebieg tego postępowania, w tym trzykrotne uchylanie , przez WSA w Krakowie poprzednio wydanych postanowień, został opisany w części historycznej niniejszego uzasadnienia).

W dniu 8 marca 2023 r. przekazano na rachunek bankowy Spółki kwotę 38.594,70 zł, stanowiącą różnicę pomiędzy wyegzekwowanymi, a faktycznie należnymi kosztami egzekucyjnymi.

Następnie – pismem z dnia 16 marca 2023 r. – Spółka zwróciła się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o wypłatę odsetek od wyegzekwowanych, a potem zwróconych kosztów egzekucyjnych.

Wniosek ten został ostatecznie rozpatrzony odmownie postanowieniem z dnia 6 lutego 2024 r. nr 1201-IEE.7113.1.186. 2023.4.KN Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, które jest przedmiotem skargi.

Mając na uwadze powyższe regulacje prawne, w szczególności przepis art. 11 ust. 2 pkt 2 i ust. 4 ustawy nowelizującej z dnia 4 lipca 2019 r., stwierdzić należy, że zastosowanie w niniejszej sprawie znajdzie norma prawna wynikająca z przepisu art. 64cd § 1 u.p.e.a. (wprowadzona na mocy ww. nowelizacji).

Zgodnie z jego treścią, jeżeli po wyegzekwowaniu lub uzyskaniu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, w szczególności jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu, organ egzekucyjny, który zakończył postępowanie egzekucyjne, zwraca zobowiązanemu lub wierzycielowi wyegzekwowane lub uzyskane koszty egzekucyjne wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od dnia ich wyegzekwowania lub uzyskania do dnia obciążenia rachunku bankowego organu egzekucyjnego przekazywanymi środkami pieniężnymi.

Tenże przepis art. 64cd u.p.e.a. stanowił formalnoprawną podstawę orzekania przez organy obydwu instancji.

Prawidłowe zastosowanie tego przepisu wymaga zatem ustalenia w pierwszej kolejności czy wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było zgodne, bądź niezgodne z prawem.

Jakkolwiek kwestia zwrotu kosztów egzekucyjnych, jak wyżej wskazano, musi być rozpatrywana w oparciu o regulacje ustanowione nowelizacją z dnia 4 lipca 2019 r., to ocenę prawidłowości wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej należy odnieść do przepisów w brzmieniu sprzed jej wejścia w życie w dniu 20 lutego 2021 r., albowiem egzekucja w niniejszej sprawie zakończyła się już w 2019 r. poprzez wyegzekwowanie należnej kwoty wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 23 listopada 2021 r., I SA/Bd 696/21; wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

7.5. Dokonując analizy brzmienia ww. art. 64cd § 1 u.p.e.a. należy podkreślić, że podstawą (a zarazem obowiązkiem dla organu) zwrotu zobowiązanemu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami jest okoliczność, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem.

Chodzi tutaj o wszelakie niezgodności z prawem (podkreślenie Sądu). Natomiast ustawodawca jedynie po przecinku wskazuje na przykład takiej niezgodności, tzn. "jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu".

O tym, że jest to tylko jedna z możliwych niezgodności z prawem świadczy – umieszczony po przecinku – zwrot "w szczególności", który poprzedza fragment zacytowany w poprzednim akapicie.

W konsekwencji raz jeszcze podkreślić należy, że podstawą zwrotu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami jest (i musi być) każda (jakakolwiek) niezgodność z prawem dotycząca wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego, która zostanie ujawniona ("okaże się") po wyegzekwowaniu lub uzyskaniu kosztów egzekucyjnych.

Powyższy wywód był konieczny, ponieważ organy obydwu instancji (zarówno w zaskarżonym postanowieniu, jak i w poprzedzającym go postanowieniu I instancji, a także w odpowiedzi na skargę) bardzo mocno akcentują fakt, że postępowanie egzekucyjne "nie podlegało umorzeniu w chwili wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych", że w chwili wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych "nie istniały żadne przesłanki wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. prowadzące do umorzenia postępowania egzekucyjnego".

Jak wykazano wyżej z brzmienia art. 64cd § 1 u.p.e.a. jasno wynika, że do zwrotu zobowiązanemu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami umorzenie postępowania egzekucyjnego nie jest konieczne. Jest to tylko jedna z możliwości (jeden z przypadków), będąca skutkiem faktu, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem. Jeśli jednak zostanie stwierdzona okoliczność wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego niezgodnie z prawem, która to wadliwość nie powoduje jednak jednocześnie konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego, to nie wyklucza to obowiązku zastosowania art. 64cd § 1 u.p.e.a. Albowiem sam fakt, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, jest wystarczający – a zarazem zobowiązujący organ – do zwrotu zobowiązanemu lub wierzycielowi wyegzekwowanych lub uzyskanych koszty egzekucyjne wraz z ustawowymi odsetkami. Natomiast umorzenie postępowania egzekucyjnego jest tylko jedną z możliwych (acz niekoniecznych) konsekwencji tego wadliwego (niezgodnego z prawem) wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

7.6. Jako podstawę niezgodnego z prawem prowadzenia postępowania egzekucyjnego Skarżąca wskazuje na fakt, że należne koszty egzekucji, zgodnie z treścią postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wadowicach z dnia 14 lutego 2023r. wynosiły 523,00 zł, a w toku egzekucji organ ustalił bezzasadnie, iż koszty te wynoszą 39.117,70 zł i taka kwota została wyegzekwowana od Strony skarżącej, co winno skutkować uznaniem, iż egzekucja co do kwoty 38.594,70 zł była prowadzona niezgodnie z prawem.

W tym zakresie Spółka powołała się m.in na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r., sygn. akt SK 3/14 oraz wytyczne zawarte w wyrokach wydanych przez WSA w Krakowie w ww. wyrokach I SA/Kr 958/19, I SA/Kr 657/20 oraz I SA/Kr 1259/21.

Natomiast Dyrektor wskazuje, dokonane miarkowanie kosztów egzekucyjnych, będące konsekwencją ww. wyroku TK, w żaden sposób nie przesądziło o tym (wbrew temu co twierdzi Skarżąca), że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z tego powodu z prawem. Ww. wyroki WSA w Krakowie odnosiły się bowiem do prawidłowości samego naliczania kosztów egzekucyjnych na podstawie przepisów które zostały uznane za niekonstytucyjne. Przy czym należy mieć na uwadze, że ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie spowodował utraty mocy obowiązujących wówczas przepisów dot. naliczania kosztów egzekucyjnych. Należy również zauważyć, że zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Wówczas przepisy dot. naliczenia kosztów egzekucyjnych nie były uchylone. U.p.e.a nie przewiduje również w obecnym brzmieniu przepisów umożliwiających wypłatę odsetek od kosztów egzekucyjnych pobranych od zobowiązanego, gdy sama wysokość ustalonych i pobranych kosztów została zakwestionowana przez sąd administracyjny, jako niezgodna z prawem.

W sporze tym należy przyznać rację Skarżącej.

7.7. Jeszcze na tle poprzednio obowiązującego (przed 20 lutego 2021 r.) przepisu art. 64c u.p.e.a., będącego odpowiednikiem (choć nie dosłownym) aktualnie obowiązującego art. 64cd § 1 u.p.e.a., w orzecznictwie początkowo przyjmowano dość wąskie rozumienie terminu "wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem". W szczególności przyjmowano, że ww. termin obejmuje jedynie wadliwe działanie organu egzekucyjnego, ale już nie obejmuje wadliwości postępowania (w tym decyzji) będącego podstawą wszczętego później, na tej podstawie, postępowania egzekucyjnego.

Z czasem jednak to stanowisko ewoluowało i w orzecznictwie (np. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2021 r., III FSK 2957/21) powszechnie przyjęto, że brak jest przy tym podstaw, by "niezgodność z prawem" o której mowa w art. 64c § 3 u.p.e.a. rozumieć zawężająco. Przepis ten przyznaje dłużnikowi prawo do wyrównania uszczuplenia jego majątku spowodowanego działaniami egzekucyjnymi państwa wobec tegoż dłużnika zmierzającymi do wypełnienia przez niego obowiązku, który nie znajdował oparcia w przepisach prawnych. Zawężająca interpretacja tego przepisu byłaby niezgodna z konstytucyjnie chronionym prawem własności (art. 64 Konstytucji RP), które to prawo państwo jest zobowiązane szczególnie chronić (art. 21 ust. 1 Konstytucji RP).

Powyższe rozważania można przełożyć na aktualnie obowiązujący art. 64cd § 1 u.p.e.a., w szczególności w zakresie konstytucyjnie chronionego prawa własności.

Jak już wspomniano, obecnie obowiązujący art. 64cd § 1 u.p.e.a. nie jest wierną kopią poprzednio obowiązującego przepisu art. 64c u.p.e.a., ale pewne założenia są zbliżone. Zatem można odpowiednio posłużyć się argumentacją zawartą w ww. wyroku NSA i stwierdzić, że przez określenie "okaże się", zawarte w art. 64cd § 1 u.p.e.a., należy rozumieć takie przypadki, w których niezgodność z prawem możliwa będzie do zweryfikowania. Nie można ich przy tym ograniczać jedynie do sytuacji, w których "niezgodność z prawem" stwierdzona zostanie na podstawie zapadłego w późniejszym czasie orzeczenia (decyzji, postanowienia, wyroku). Jedynym warunkiem statuującym konieczność zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami, jest stwierdzenie obiektywnej okoliczności, jaką jest stwierdzenie, że "wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodnie z prawem".

W realiach rozpatrywanej sprawy, stwierdzenie tej okoliczności jest łatwo weryfikowalne, ponieważ zostało ono – pośrednio – stwierdzone prawomocnymi wyrokami WSA w Krakowie.

Jak już wspomniano wraz z dokonanym zajęciem egzekucyjnym, naliczono i pobrano (wyegzekwowano od Spółki) koszty egzekucyjne w kwocie 39.117,70 zł.

Na wniosek Strony o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, Naczelnik Małopolskiego Urzędu Skarbowego w Krakowie postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2019 r. określił wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązaną na ww. kwotę 39.117,70 zł., tj. kwotę identyczną z kwotą wyegzekwowaną (podkreślenie Sądu). Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 10 czerwca 2019 r.

W wyniku wniesionej skargi WSA w Krakowie – wyrokiem z dnia 16 października 2019 r., I SA/Kr 958/19 – uchylił ww. postanowienia. W uzasadnieniu wyroku Sąd zwrócił uwagę, że określenie wysokości kosztów egzekucyjnych nastąpiło z naruszeniem standardów określonych w wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14.

Następnie jeszcze dwukrotnie WSA w Krakowie uchylał postanowienia organów określające (za każdym razem w mniejszej wysokości) kwotę kosztów egzekucyjnych. Ostatecznie wysokość tychże kosztów ustalono postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia 14 lutego 2023 r. na łączną kwotę 523,00 zł.

7.8. Podkreślić w tym miejscu należy, że wszystkie wydane postanowienia określające wysokość kosztów egzekucyjnych oraz samo pobranie (wyegzekwowanie) kosztów egzekucyjnych nastąpiło już po wydaniu ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14.

Ponadto – co również należy podkreślić – samo określenie wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64c § 1 i § 7 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 20 lutego 2021 r.) było czynnością wtórną wobec ich wcześniejszego pobrania (wyegzekwowania).

Jak zaś podnosiło się w literaturze na tle ówczesnego stanu prawnego (D.R. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz. LEX 2015) postępowanie egzekucyjne kończy się w przypadku wyegzekwowania dochodzonej należności pieniężnej lub w sytuacjach określonych w art. 33 w zw. z art. 34 § 4 i art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. - wskutek jego umorzenia. W związku z zakończeniem postępowania egzekucyjnego ustaje również pobór kosztów egzekucyjnych. Zobowiązany ma wobec tego prawo uzyskać informację, jaką ostatecznie kwotę kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny od niego ściągnął, i ocenić, czy kwota ta jest prawidłowa (podkreślenie Sądu). Informację tę może uzyskać w drodze powiadomienia go przez organ egzekucyjny o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych lub postanowienia wydanego przez organ egzekucyjny w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Ponadto zauważyć należy, że podstawą prawną zarówno pobrania (wyegzekwowania) kosztów egzekucyjnych jak i późniejszego określenia wysokości kosztów egzekucyjnych był ten sam przepis art. 64 u.p.e.a. (poszczególne jednostki redakcyjne tego przepisu) w brzmieniu obowiązującym przed 20 lutego 2021 r., które to przepisy zostały uznane za niekonstytucyjne w ww. wyroku TK.

Natomiast – jak już wspomniano – zarówno pobranie (wyegzekwowanie) kosztów egzekucyjnych jak i późniejsze postanowienia określające wysokość kosztów egzekucyjnych zostały dokonane i wydane w czasie, gdy przepisy te nie korzystały już z domniemania konstytucyjności (podkreślenie Sądu), co zostało stwierdzone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14.

Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego sentencji, gdzie użyto sformułowania, że badany przepis jest niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty. Zgodzić się należy z organem co do tego, że wyrok ten nie skutkuje uchyleniem zaskarżonego przepisu, albowiem przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy. Jednakże przepis taki od chwili ogłoszenia orzeczenia musi być traktowany, jako niezgodny z Konstytucją w granicach takich, jakie zostały określone w wyroku Trybunału (podkreślenie Sądu) Istotny w niniejszej sprawie jest zakres stwierdzonej niekonstytucyjności przepisu; w pozostałym zakresie - niezakwestionowanym przez Trybunał należy go nadal stosować. Jednocześnie w celu uniknięcia naruszenia zasad konstytucyjnych, przepis ten musi być stosowany i interpretowany zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału.

Nadto – zdaniem Sądu – organy powinny uwzględniać skutki tego orzeczenia z uwagi na treść art. 190 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którym orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, chyba że Trybunał określi inaczej (art. 190 ust.3).

7.9. Jak podniesiono w uzasadnieniu ww. wyroku WSA w Krakowie z dnia 16 października 2019 r., I SA/Kr 958/19, stwierdzenie niekonstytucyjności zastosowanego przez organy przepisu skutkuje niemożliwością zastosowania takiego przepisu zarówno przez sąd jak i przez organ w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej opłaty za dokonane czynności egzekucyjne. Zatem bierna postawa ustawodawcy nie może usprawiedliwiać stosowania prawa z naruszeniem Konstytucji. Z uwagi na powyższe, do momentu gdy ustawodawca nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14. Zatem organ ustalając wysokość opłaty egzekucyjnej oraz manipulacyjnej ma obowiązek rozważenia kwestii, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, a jeśli nie, to w jakim zakresie należy dokonać ich miarkowania z uwzględnieniem zasady bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji.

Zdaniem Sadu orzekającego w tamtej sprawie, organy pominęły kwestę niekonstytucyjności wskazanego przepisu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie przyjętej wysokości kosztów egzekucyjnych. Organy zastosowały art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. i wskazaną tam wysokość kosztów, nie odnosząc się do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych w toku postępowania, jak również nie odniosły się do zagadnienia, że wysokość i zasady pobierania przedmiotowych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego, przy czym istotne jest zachowanie racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a faktycznymi czynnościami organów egzekucyjnych, uwzględniającymi m. in. nakład pracy, stopień ich skomplikowania, czasochłonność, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty te nie stanowiły sankcji finansowej.

Zatem okoliczności tej sprawy powinny skłonić organy do poddania kosztów ocenie przez pryzmat standardów wynikających z orzeczenia TK z dnia 28 czerwca 2016 r. Brak rozważań w tej materii powoduje, że organy nie oceniły w sposób kompleksowy adekwatności kosztów egzekucyjnych, którymi została obciążona strona skarżąca. Nie dostrzegły, że mechaniczne odnoszenie ustalonych limitów opłat, może prowadzić do praktycznego braku stosowania standardów wynikających z wyroku Trybunału.

Jak również wynika z ww. wyroku WSA w Krakowie, w postępowaniu ponownym organ powinien ocenić, czy w realiach tej konkretnej sprawy, koszty egzekucyjne w ustalonej kwocie, realizują nie tylko cel fiskalny (finansują aparat egzekucyjny), ale czy również zachodzi racjonalna zależność pomiędzy wysokością kosztów, a podjętymi czynnościami organów. W związku z powyższym, w postępowaniu ponownym, w razie braku stosownej interwencji ustawodawcy, spełniającej standardy wynikające z wyroku Trybunału w sprawie SK 31/14, organ podda art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 zdanie drugie ustawy egzekucyjnej w/w wykładni prokonstytucyjnej.

Jak już wspomniano organy jeszcze dwukrotnie określały wysokość kosztów egzekucyjnych (za każdym razem w coraz mniejszej kwocie), ale za każdym razem postanowienia te były uchylane ze względu na niewypełnienie wskazówek zawartych w ww. wyroku WSA w Krakowie, a w konsekwencji również naruszenie ww. zakresowego wyroku Trybunału. Ostatecznie wysokość tychże kosztów ustalono postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia 14 lutego 2023 r. na łączną kwotę 523,00 zł.

7.10. Strona postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym (skarżący lub organ administracji) niezadowolona z wyroku ma prawo wnieść skargę kasacyjną. Jeśli jednak tego nie uczyni musi liczyć się z konsekwencjami prawnymi wynikającymi z brzmienia zarówno art. 153 p.p.s.a. jak i art. 170 p.p.s.a.

Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Natomiast art. 170 p.p.s.a. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W niniejszej sprawie sąd trzykrotnie orzekł w prawomocnych wyrokach, że organy określając wysokość kosztów egzekucyjnych naruszyły przepisy ustawy egzekucyjnej w zakresie w jakim przepisy te, będące podstawą określenia wysokości kosztów egzekucyjnych, zostały zakwestionowane przez ww. zakresowy wyrok Trybunału.

Organy zgodziły się z ww. wyrokami, gdyż ich nie zaskarżyły. Jednocześnie za każdym razem zmniejszały kwotę wysokości kosztów egzekucyjnych, aby finalnie określić ją w wysokości 523 zł, wobec pobranych i wyegzekwowanych koszów w kwocie 39.117,70 zł.

Jak już wspomniano samo kreślenie wysokości kosztów egzekucyjnych było czynnością wtórną wobec ich wcześniejszego pobrania (wyegzekwowania). Podstawą prawną zarówno pobrania (wyegzekwowania) kosztów egzekucyjnych jak i późniejszego określenia wysokości kosztów egzekucyjnych był ten sam przepis art. 64 u.p.e.a. (poszczególne jednostki redakcyjne tego przepisu) w brzmieniu obowiązującym przed 20 lutego 2021 r., które to przepisy zostały uznane za niekonstytucyjne przez ww. wyrok TK.

Skoro – zgodnie z prawomocnymi wyrokami WSA w Krakowie – organy określając wysokość kosztów egzekucyjnych (w tym określając ją pierwotnie w tej samej wysokości i na podstawie tych samych podstaw prawnych co kwota kosztów pobranych, wyegzekwowanych) naruszyły prawo w zakresie w jakim ww. przepisy, będące podstawą określenia wysokości kosztów egzekucyjnych zostały uznane przez ww. zakresowy wyrok Trybunału za niekonstytucyjne, to w konsekwencji organy w ten sam sposób naruszyły prawo dokonując (na podstawie tych samych podstaw prawnych i w tej samej wysokości co pierwsze postanowienie określające wysokość kosztów egzekucyjnych) pobrania i wyegzekwowania kosztów w kwocie 39.117,70 zł.

Pobranie (wyegzekwowanie) kosztów egzekucyjnych mieści się zaś w pojęciu "prowadzenie postępowania egzekucyjnego", o którym mowa w art. 64cd § 1 u.p.e.a. Miało bowiem miejsce w czasie prowadzenia przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego (egzekucji), nastąpiło jednocześnie z pobraniem należności głównej oraz odsetek. Skoro zatem pobranie (wyegzekwowanie) kosztów egzekucyjnych było niezgodne z prawem, to w konsekwencji również prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem. Zostały zatem spełnione – wbrew stanowisku Organu – przesłanki do zastosowania w niniejszej sprawie art. 64cd § 1 u.p.e.a., tj. do dokonania zobowiązanemu zwrotu nienależnie wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami.

7.11. W toku ponownego postępowania organy uwzględnią powyższą argumentację w zakresie wykładni i zastosowania art. 64cd § 1 u.p.e.a.

7.12. Wyjaśniając zakres dokonanego uchylenia (zarówno zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego go postanowienia I instancji), stwierdzić należy, że w orzecznictwie (wyrok WSA w Białymstoku z 23 listopada 2021r., sygn. akt II SA/Bk 646/21) podnosi się, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a, sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny legalności sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest bowiem stworzenie takiego stanu, aby w obrocie prawnym nie istniał i funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 629).

Ponieważ uchybienia wyżej wskazane dotyczą zarówno zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego go postanowienia z dnia 30 listopada 2023 r., zasadne stało się uchylenie obydwu postanowień.

7.13. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącej kwotę 580 zł.