Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 138/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 1a pkt 12  lit.a, art. 7 par. 1, par. 2, art. 54 par. 1-7, art. 67 par. 2, par. 2a, art. 80 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 119 pkt 3, art. 120, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 23 maja 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 11 grudnia 2023 roku nr 1001-IEE.7192.116.2023.2.AG w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 11 grudnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z 3 października 2023 r. oddalające skargę W R na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A., dokonane zawiadomieniami z 28 sierpnia 2023 r. o numerach od ZAR210023017412 do ZAR210023017414.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

W związku z nieopłaconym przez W R zadłużeniem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi wystawił tytuły wykonawcze o nr: [...], [...], [...] zawierające należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a następnie skierował je do przymusowej realizacji w trybie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora I Oddziału ZUS w Łodzi. W ramach prowadzonego postępowania, zawiadomieniami z 4 stycznia 2019 r. o nr: ZAR21001900167, ZAR21001900168, ZAR210019000169 organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym w [...] S.A. Zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego wraz z tytułami wykonawczymi zostały wysłane 4 stycznia 2019 r. na adres Ł., ul. [...] i odebrane przez adresata 10 stycznia 2019 r. W odpowiedzi na zawiadomienia o zajęciu bank poinformował, że wierzytelność z rachunku bankowego w [...] S.A. została zajęta przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Widzew w kwocie 332 904,14 zł oraz Dyrektora I Oddziału ZUS w Łodzi w kwocie 25 840,10 zł. W związku z brakiem realizacji zawiadomień organ egzekucyjny wystąpił na podstawie art. 36 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.) - dalej: "u.p.e.a.", z zapytaniem do oddziałów banków, za pomocą aplikacji Ognivo, o ustalenie składników majątkowych należących do zobowiązanego. W odpowiedzi uzyskano informację, iż strona posiada rachunki bankowe w [...] S.A., Banku [...] oraz [...] S.A. Następnie, 28 sierpnia 2023 r. uchylono czynności w [...] S.A. i dokonano zajęcia rachunku w [...] S.A. Zawiadomienia o zajęciu o nr: ZAR210023017412, ZAR210023017414, ZAR210023017418. zostały wysłane na adres Ł., PI. [...] i odebrane przez stronę 13 września 2023 r.

20 września 2023 r. W. R. wniósł skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego polegające na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, na podstawie art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W uzasadnieniu skargi strona odniosła się do swojej trudnej sytuacji rodzinnej i finansowej. Wskazała, że nie jest w stanie uregulować egzekwowanych należności ze względu na zbyt niski dochód. Wyjaśniła również, że od dłuższego czasu ma problemy zdrowotne. Stwierdzono bowiem u strony przewlekłe choroby układu krążenia, tj. "kardiomiopatię" i chorobę niedokrwienną mięśnia sercowego. Strona wyjaśniła również, że nie może zaciągnąć kredytu bankowego na spłatę zadłużenia, z powodu braku zdolności kredytowej. A nadto wskazała, że jedynym źródłem jej utrzymania jest emerytura, która została zajęta przez komornika sądowego. Sytuacja strony - zarówno materialna jak i zdrowotna - jest na tyle trudna, że pozostaje ona na utrzymaniu żony oraz korzysta z pomocy córek. W konsekwencji zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego stanowi dla strony zbyt uciążliwy środek egzekucyjny. Strona zasugerowała, że istnieje duże prawdopodobieństwo, że w przyszłości będzie dysponować środkami pieniężnymi, które pozwolą na uregulowanie należności z tytułu składek - świadczyć ma o tym fakt, że Sąd Okręgowy w Ł. wyrokiem z [...] sygn. akt [...] zasądził na rzecz strony od "Powiatu [...]" kwotę 468 000 zł wraz z odsetkami. Wyrok ten nie jest jednak prawomocny, ponieważ została wniesiona od niego apelacja.

Postanowieniem z 3 października 2023 r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi oddalił skargę W. R. na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...].

Od powyższego postanowienia strona wniosła zażalenie zarzucając naruszenie:

- art. 54 § 4 pkt 1 w związku z art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a., poprzez oddalenie skargi na czynność egzekucyjną i uznanie, że w sprawie nie zastosowano zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

- art. 54 § 4 pkt 2 oraz art. 54 § 6 u.p.e.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na czynność egzekucyjną, w konsekwencji, nieuchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej.

W uzasadnieniu zażalenia strona wskazała, że wymóg zastosowania przez organ egzekucyjny najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego wynika z treści art. 7 § 2 u.p.e.a. Zdaniem strony, organ egzekucyjny w przedmiotowej sprawie nie uwzględnił jej trudnej sytuacji finansowej i osobistej. Strona wniosła o uchylenie postanowienia organu I instancji w całości i wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia.

Przywołanym na wstępie postanowieniem z 11 grudnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z 3 października 2023 r. oddalające skargę na czynności egzekucyjne. Organ odwoławczy, przytaczając treść art. 54, art. 80, art. 67 § 1a, art. 86b, art. 26e § 3 i 4 u.p.e.a. podniósł, że zakwestionowane czynności egzekucyjne, które polegały na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A., zostały dokonane prawidłowo, tj. zgodnie z obowiązującymi przepisami. Odnosząc się do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne jest wszczynane w przypadkach uchylania się przez zobowiązanego od wykonania ciążących na nim obowiązków i ma charakter przymusowy. Egzekucja nie może być środkiem represji, niemniej zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jest już dolegliwością, z którą musi się liczyć dłużnik niewypełniający obowiązku. Celem każdego postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do zaspokojenia należności wierzyciela. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Przepisy statuują dwie zasady: zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Zatem organ egzekucyjny stosuje takie środki egzekucyjne, które umożliwią pokrycie powstałych zaległości. Natomiast zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia możliwości wyboru. W sytuacji zaś, gdy cel egzekucji tego wymaga, np. z uwagi na wysokość dochodzonych należności, organ egzekucyjny może stosować jednocześnie wszystkie dostępne środki egzekucyjne. Wyboru środka egzekucyjnego dokonuje organ, natomiast zobowiązany może wskazać inny środek, który jest tak samo skuteczny, a mniej uciążliwy dla zobowiązanego. Organ egzekucyjny stosuje taki środek, który jawi się jako najbardziej adekwatny i skuteczny w danych okolicznościach. Reasumując, organ egzekucyjny wybierając środek egzekucyjny, kieruje się nie tylko jak najmniejszą dolegliwością zastosowanego środka, ale przede wszystkim jego efektywnością. Zasada stosowania najmniej uciążliwego dla zobowiązanego środka egzekucyjnego jest bezpośrednio związana z zasadą celowości, a celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do przymusowej realizacji zobowiązań przez zobowiązanego. W rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A., jest zbyt uciążliwy. W świetle przepisów u.p.e.a. oraz orzecznictwa sądowego, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. Jest to również jeden z najczęściej stosowanych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń, rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności podlegających egzekucji. Rachunek pozostaje otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę. Nie pozostaje więc bez środków na utrzymanie. Z kolei odnosząc się do argumentacji dotyczącej sytuacji materialnej i zdrowotnej strony organ odwoławczy zauważył, że w u.p.e.a. przewidziane są instrumenty prawne chroniące zobowiązanego przed pozbawieniem go środków do życia, czego wyrazem jest zasada poszanowania minimum egzystencji (art. 8 u.p.e.a.). Natomiast w realiach analizowanej sprawy sytuacja materialna i zdrowotna strony sama w sobie nie powoduje zbytniej i nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego. Organ II instancji wyjaśnił nadto, że w sytuacji pozyskania przez stronę odpowiednich środków finansowych, w każdej chwili może uregulować ciążące na stronie zadłużenie wobec Skarbu Państwa. W odniesieniu do zawartego w zażaleniu wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego organ odwoławczy wyjaśnił, że w myśl art. 17 § 2 u.p.e.a., organ odwoławczy może w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia. W przypadku strony, organ nie stwierdził jednak zaistnienia okoliczności, które uzasadniałyby wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w ww. trybie.

Na ostateczne postanowienie skargę do sądu administracyjnego złożył W. R. zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i niewzięcie pod uwagę przez organ, że zastosowany wobec skarżącego środek egzekucyjny polegający na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A., zgodnie z zawiadomieniem Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z 28 sierpnia 2023 r., jest środkiem zbyt uciążliwym, podczas gdy zgodnie z treścią art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, przy czym środki te powinny być najmniej uciążliwe dla zobowiązanego;

- art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i załatwienie sprawy przez organ bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, tj. niewzięcie pod uwagę przez organ przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia okoliczności odnoszących się do trudnej sytuacji finansowej oraz osobistej skarżącego (problemów ze zdrowiem oraz sytuacji rodzinnej), podczas gdy w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej powinny kierować się zasadą uwzględniania słusznego interesu obywateli w swoich działaniach dokonywać oceny tego interesu, czego w niniejszej sprawie organ zaniechał, bowiem pominął w sposób nieuprawniony ww. okoliczności dotyczące sytuacji skarżącego;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji, podczas gdy w niniejszej sprawie istniały uzasadnione podstawy do uchylenia ww. postanowienia w całości i uznania zastosowanego środka egzekucyjnego za zbyt uciążliwy wobec skarżącego;

- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji, podczas gdy w przedmiotowej sprawie zasadne było wydanie rozstrzygnięcia uchylającego ww. postanowienie i orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie z żądaniem skarżącego.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm prawem przepisanych.

Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie należy zauważyć, że rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: "p.p.s.a.". Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17, LEX nr 2740010). Natomiast zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym przypadku sąd skargę oddala zgodnie z art. 151 p.p.s.a. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Przedmiotem zaskarżonego postanowienia jest rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymujące w mocy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którym oddalono skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącego w [...] S.A.

Zgodnie z treścią art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.). Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala skargę na czynność egzekucyjną; 2) uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną: a) w całości, lub b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę (art. 54 § 4 u.p.e.a.). Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (art. 54 § 5 u.p.e.a.). Wniesienie skargi na czynność egzekucyjną nie wstrzymuje dalszej realizacji środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W uzasadnionych przypadkach organ egzekucyjny może wstrzymać dalszą realizację tego środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne (art. 54 § 7 u.p.e.a.).

W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi - zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 ustawy egzekucyjnej - są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (por. np. wyroki NSA: z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; LEX nr 1783606; z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13, LEX nr 1774564; z 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13, LEX nr 1592003; czy wyrok WSA w Warszawie z 23 października 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3396/14, LEX nr 1941089).

Jak to wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 13 lipca 2021 roku (sygn. akt I SA/Gd 386/21, LEX nr 3232397), w postępowaniu skargowym prowadzonym w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy również podkreślić, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.

Również w piśmiennictwie akcentuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 ustawy egzekucyjnej (por. P. Przybysz, Komentarz do art. 54 u.p.e.a. [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015 r.).

Jak wynika z art. 7 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (art. 7 § 2 u.p.e.a.).

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret czwarte u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego. Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie: 1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego; 3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji. Z kolei na podstawie § 2 omawianego przepisu zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również środki pieniężne: 1) których nie było na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia; 2) które zostały wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia. Nadto, zgodnie z § 3 jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

W przedmiotowej sprawie Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi, w celu wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi, dokonał - zgodnie z wymogiem określonym w art. 80 § 1 u.p.e.a. - zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zawiadomieniami z 28 sierpnia 2023 r. o numerach ZAR210023017412, ZAR210023017414, ZAR210023017418 w [...] S.A. Powyższe zawiadomienia o zajęciu doręczono skarżącemu 13 września 2023 r. Do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wykorzystano formularz - zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, który zawiera elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., z uwzględnieniem art. 67 § 2a u.p.e.a. W związku z powyższym należało stwierdzić, że ww. czynność egzekucyjna została przeprowadzona stosownie do obowiązującej procedury. Ponadto organ egzekucyjny zastosował przewidziany prawem środek egzekucyjny, spełniając przy tym wymogi formalnoprawne. W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że kwestionowana czynność egzekucyjna nie zawiera wad formalnych uprawniających do uwzględnienia przedmiotowej skargi. Przedstawione okoliczności faktyczne uzasadniają ocenę co do słuszności oddalenia przez organ egzekucyjny skargi na czynność egzekucyjną.

Sąd podziela także stanowisko organów w kwestii uciążliwości środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Należy podkreślić, że przepisy ustawy nie wskazują, który z dopuszczonych w postępowaniu egzekucyjnym środków egzekucyjnych jest najmniej uciążliwym. Wybór ustawodawca pozostawił organom egzekucyjnym, czyniąc jedynie zastrzeżenie, by stosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku. Organy egzekucyjne powinny zatem przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego kierować się z jednej strony jego jak najmniejszą dolegliwością, a z drugiej – efektywnością. W istocie więc wybór będzie zależał od okoliczności konkretnej sprawy, w tym również od istnienia w tym względzie możliwości wyboru środka. Podkreślić przy m należy, że z istoty rzeczy przymusowe dochodzenie wykonania obowiązków przez zobowiązanego wiązać się będzie z koniecznością znoszenia dokuczliwych skutków toczącego się postępowania egzekucyjnego. Odnośnie oceny stopnia uciążliwości zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego NSA w wyroku z 9 lutego 2023 r., (sygn. akt III FSK 1635/21, LEX nr 3558118) stwierdził, że egzekucja z rachunku bankowego jest jednym z łagodniejszych i najczęściej stosowanych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji strona zostaje ograniczona w prawie udzielania zleceń i rozliczeń pieniężnych, i to jedynie do wysokości należności podlegających egzekucji, natomiast rachunek pozostaje otwarty, a strona może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę.

W skardze strona skarżąca podnosi, że zastosowany środek egzekucyjny jest zbyt uciążliwy, a organ nie wziął pod uwagę ciężkiej sytuacji osobistej i finansowej, w jakiej się ona znajduje. Skarżący wskazał, iż od długiego czasu zmaga się z przewlekłymi chorobami układu krążenia (kardiomiopatią, chorobą niedokrwienną mięśnia sercowego). Ponadto, w związku w dalszym ciągu odczuwa skutki przebytego zarażenia wirusem SARS-CoV-2, doświadczając wielu powikłań, w tym przyspieszonego bicia serca, przewlekłego zmęczenia oraz osłabienia. Opisane dolegliwości utrudniają mu normalne funkcjonowanie. Z uwagi na wskazane powyżej problemy zdrowotne, nie jest w stanie dalej prowadzić działalności gospodarczej, zaś podjęcie innej aktywności zarobkowej z uwagi na jego sytuację zdrowotną, również jest niemożliwe. To z kolei rzutuje na niemożność uzyskania przez skarżącego jakichkolwiek dochodów. Jedynym źródłem jego dochodu jest emerytura, która została jednakże zajęta przez komornika. Co więcej, sytuację strony skarżącej utrudniają liczne postępowania sądowe, egzekucyjne oraz skarbowe, wpływające niekorzystnie na jej płynność finansową oraz kredytową. Wszystkie powyższe okoliczności sprawiają, iż skarżący pozostaje na utrzymaniu żony, a także jest zmuszony korzystać z pomocy córek.

Odnosząc się do tych twierdzeń skonstatować trzeba, że względem skarżącego, wbrew jego stanowisku, zastosowano w istocie najmniej uciążliwy środek egzekucyjny. Co istotne sednem zarzutu opartego na przesłance zastosowania zbyt uciążliwego środka jest stwierdzenie, że organ egzekucyjny spośród kilku możliwych środków, z których każdy prowadziłby do osiągnięcia tożsamego rezultatu, wybrał środek powodujący największą dolegliwość dla zobowiązanego. Dla skuteczności takiego zarzutu, zobowiązany musiałby wykazać w pierwszej kolejności, że organ egzekucyjny miał w ogóle wybór jednego z kilku środków zmierzających bezpośrednio do realizacji zabezpieczenia. Ponadto powinien był wykazać, że organ egzekucyjny wybrał środek, który w konkretnych okolicznościach okazał się dla zobowiązanego najbardziej dolegliwy (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1238/23, LEX nr 3645398). Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała jednak miejsca, ponieważ skarżący nie wskazał konkurencyjnego środka w postępowaniu egzekucyjnym, który byłby mniej dla niego uciążliwy, a który jednocześnie prowadziłby bezpośrednio do wykonania dochodzonego obowiązku. W tej sytuacji zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego jest bezzasadny.

Mając na uwadze powyższe, sąd uznał, że zaskarżone postanowienie w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne jest zgodne z prawem, a podniesione w skardze zarzuty – niezasadne. W tym stanie sprawy orzeczono jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

a.kr