Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 575/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 234 ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 6 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Protokolant : st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2023 roku sprawy ze skargi K. M., M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń wodnych zapobiegających szkodom 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących solidarnie 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 3 lipca 2023r., znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 1, 17 ust. 1, art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. 2018r., poz. 570), art. 17 pkt 1, 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. 2023, poz. 775) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 16 marca 2022r., znak: [...] odmawiającą wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń wodnych zapobiegających szkodom w postępowaniu wszczętym na wniosek K. M. (dalej: skarżący).

Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 20.05.2021r. K. M., reprezentowany przez fachowego pełnomocnika złożył wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zmian stanu wody na gruncie szkodliwie wpływającego na nieruchomość położoną przy ul. [...] poprzez nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego.

Organ przeprowadził oględziny na działce przy ul. [...] (dz. Nr [...], obręb ewidencyjny [...] C.), w wyniku których nie stwierdzono celowego wywyższenia terenu działki nr [...] w stosunku do sąsiednich działek. Uznając brak podstaw do zastosowania art. 234 ust. 1 pkt 1 – 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne Prezydent Miasta postanowieniem z dnia 23 czerwca 2021r. odmówił wnioskodawcy wszczęcia postępowania. Postanowienie to zostało uchylone postanowieniem SKO z dnia 18 sierpnia 2021r., w którym organ II instancji nakazał uzupełnić materiał dowodowy.

Organ I instancji 1.09.2021r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego. Ustalono, że właścicielem działki nr [...] jest W. R., natomiast właścicielem działki nr [...] jest K. M.. Nieruchomość K. M. położona jest poniżej nieruchomości sąsiedniej należącej do W. R.. Różnica poziomu gruntu pomiędzy posesjami wynosi ok. 0,5 m. Kierunek spływu wód nie odbiega od kierunku naturalnego w tym rejonie, a więc nie został on zmieniony w sposób celowy. Spływ wód opadowych lub roztopowych jest zgodny z istniejącym ukształtowaniem terenu, ponieważ na działkach sąsiednich można zaobserwować nachylenie terenu w kierunku ul. [...]. Nieruchomość należąca do W. R. nie jest utwardzona na całej swojej powierzchni. Powierzchnia zabudowy wynosi ok. 58%, a powierzchnia biologicznie czynna, pozwalająca wchłaniać wody opadowe lub roztopowe- ok. 42 %, co jest zgodne z § 39 i § 40 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 kwietnia 2002r. (Dz.U. 2019, poz. 1065).

Odnośnie kwestii rowu przebiegającego przez działkę nr [...] organ ustalił, że zarurowanie i przykrycie tego rowu nastąpiło w latach 70 – tych ub. wieku w trakcie projektowania osiedla C.. W latach późniejszych rów służył jako ogólnospławny, odprowadzając ścieki z osiedlowych posesji. Po wykonaniu kanalizacji kanał O 1000mm został kanałem deszczowym z wylotem nr [...] w W. B.. Ponadto na działce W. R. nabudowana jest komora rewizyjna na kanale deszczowym O 1000mm przy granicy nieruchomości K. M. .

Charakter ukształtowania powierzchni działki K. M. wskazuje na to, że skarpa na działce została podcięta w celu wyrównania terenu pod budynek mieszkalny co spowodowało jednocześnie obniżenie terenu tej działki. Dokumentacja fotograficzna z oględzin potwierdza podcięcie skarpy. Na działce sąsiadującej z działką K. M. wybudowano na skarpie schody, co jest widoczne i zdaniem organu potwierdza podcięcie skarpy i obniżenie terenu.

Podczas oględzin nie stwierdzono przemieszczania się wód opadowych lub roztopowych z działki sąsiedniej wprost na działkę K. M. .

Nie stwierdzono również, by właściciel gruntu sąsiadującego z nieruchomością K. M. wykonał jakiekolwiek czynności skutkujące skierowaniem wód opadowych lub roztopowych na tę nieruchomość.

PINB dla Miasta wydał decyzję nr [...] z dnia 6 listopada 2018r. nakazującą inwestorowi T. R. (ojciec W. R.) wykonanie rozbiórki samowoli budowlanej obiektu budowlanego, położonego na działce nr [...]. Organ podkreślił, że obiekt ten składa się z trzech kontenerów trwale ze sobą połączonych i nie związanych trwale z gruntem, bez podpiwniczenia a kierunek spływu tych wód nie odbiega od kierunku naturalnego w tym rejonie, a więc nie został on zmieniony w sposób celowy.

Organ podał, że brak celowej zmiany kierunku wód potwierdza również archiwalna mapa sytuacyjno wysokościowa nieruchomości położonej przy ul. [...] (obecnie [...]).

Oględziny przeprowadzone w dniach: 23.06.2021r., 2.09.2021r., 26.10.2021r., 29.10.2021r., 4.11.2021r. nie wykazały występowania spływu wód opadowych lub roztopowych na teren nieruchomości K. M. . Teren jego nieruchomości jest zaniżony w stosunku do ul. [...] i ul. [...] poprzez podcięcie skarpy w celu wyrównania terenu pod budynek mieszkalny, co spowodowało obniżenie terenu działki nr [...].

Pełnomocnik skarżącego po zawiadomieniu w trybie art. 10 § 1 w zw. z art. 75 § 1 złożył wnioski dowodowe o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu urbanistyki, planowania przestrzennego i architektury, z zeznań świadków i zdjęć na płycie CD.

Organ uznał, że nadesłana dokumentacja zdjęciowa dotycząca posadowienia obiektu budowlanego na bloczkach betonowych z orynnowaniem a także nawiezienie przez T. R. czarnej ziemi (humusu), nie wniosły nowych okoliczności mających wpływ na wynik sprawy. Zdaniem organu zakres działań biegłego z zakresu urbanistyki i zagospodarowania przestrzennego nie jest adekwatny do poruszanych w niniejszej sprawie zagadnień, tj. zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych. Organ podał, że właściwym jest biegły z zakresu hydrologii, którego skarżący może powołać na swój koszt.

Organ przesłuchał wnioskowanych przez K. M. świadków, którzy nie zamieszkują w bezpośrednim sąsiedztwie skarżącego i z zeznań których wynikało, że nie mają wiedzy w spornych kwestiach. Potwierdzili nawiezienie ziemi koloru ciemnego przed posesją przy ul. [...] a dwóch świadków potwierdziło, że ich budynek zlokalizowany jest wyżej niż posesja przy ul. [...] i wody opadowe lub roztopowe spływają zgodnie z ukształtowaniem terenu, tj. w kierunku posesji przy ul. [...]

W ocenie organów z zeznań świadków wynikało, że wody opadowe i roztopowe spływają zgodnie z ukształtowaniem terenu, tj. w kierunku posesji na ul. [...].

Organ uznał, że na gruncie W. R. nie stwierdzono zmian w zagospodarowaniu terenu powodujących szkody na nieruchomości położonej niżej. Wprowadzone zmiany w zagospodarowaniu przestrzeni w postaci budowy obiektu budowlanego pełniącego funkcję budynku mieszkalnego, infrastruktury naziemnej związanej z jego funkcjonowaniem nie zaburzyły naturalnego kierunku spływu wód opadowych lub roztopowych, który funkcjonował w tym miejscu zawsze. Utrudnienie warunków odpływu wody powstało w wyniku działań pośrednich lub bezpośrednich człowieka, mających wpływ na środowisko, skutkujących podcięciem skarpy na działce w celu wyrównania terenu pod budynek mieszkalny, co spowodowało jednocześnie obniżenie terenu działki nr [...] K. M. poniżej działki gruntu należącego do W. R. . Obszar ten jako teren budowlany i zamieszkały powinien być wyposażony, m.in. w urządzenia zabezpieczające wzniesione tam obiekty przez skutkami działania wód opadowych i roztopowych i zawilgoceniem. Przeprowadzona wizja terenowa wskazuje, że na działce należącej do K. M. jest postawiony 3 m płot z prefabrykowanych elementów betonowych. Sumując organ uznał, że zmiany stanu wody na gruncie nie zaszły w związku z czym nie ma podstaw do zastosowania ust. 3 art. 234 ustawy Prawo wodne.

Uwzględniając powyższe organ I instancji odmówił wydania decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń wodnych zapobiegających szkodom na wniosek K. M. .

Organ podał, że nie stwierdzono aby właściciel działki nr [...] wykonał jakiekolwiek czynności skutkujące skierowaniem wód opadowych lub roztopowych na działkę K. M. . Ze względu na niekorzystne ukształtowanie terenu (różnica poziomów terenu ok. 0,5 m) oraz podcięcie skarpy na terenie nieruchomości K. M. w celu wyrównania terenu pod budynek mieszkalny, co spowodowało jednocześnie obniżenie terenu działki nr [...], spływ wód opadowych lub roztopowych następuje w kierunku działki nr [...].

W terminowo wniesionym odwołaniu K. M. i M. M., reprezentowani przez fachowego pełnomocnika wnieśli o zmianę decyzji poprzez nakazanie przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń wodnych zapobiegających szkodom ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10, art. 75, art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 79 § 1 i 3, art. 84, art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 , art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 , art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 84 § 1 oraz art. 80, art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3, art. 10 § 1 w zw. z art. 79 § 1 i art. 81, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia strony o miejscu i terminie przesłuchania świadków i brak przeprowadzenia opinii biegłego, co doprowadziło do nieprawidłowych ustaleń w zakresie różnicy poziomów działek i zmian dokonanych przez właścicieli działki sąsiadującej ze skarżącymi. Decyzji zarzucili również naruszenie prawa materialnego, tj. art. 234 § 3 p.w. poprzez jego niezastosowanie oraz odmowę wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń wodnych zapobiegających szkodom. Skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodów: z dokumentu w postaci fotografii w celu wykazania równości terenu przed wybudowaniem budynku na gruncie sąsiadującym z nieruchomością skarżącego, z opinii biegłego z zakresu hydrologii w celu wykazania prac poczynionych na gruncie skarżących, spowodowania skierowania wód opadowych i roztopowych na grunt skarżących.

Decyzją z dnia 19 maja 2022r., nr [...] SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Zdaniem Kolegium przeprowadzone przez organ I instancji dowody pozwoliły zasadnie przyjąć, iż W. R. jako właściciel działki nr [...] nie zmieniła kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jej gruncie wód opadowych, ze szkodą dla tego gruntu będącego własnością K. M.

Na działce nr [...] został wykonany samowolnie obiekt budowlany. Obiekt ten jest złożony z trzech kontenerów trwale ze sobą połączonych i nie związanych trwale z gruntem, bez podpiwniczenia. To z budową tego obiektu skarżący wiąże fakt zalewania jego nieruchomości.

SKO wskazało, iż z mapy sytuacyjno - wysokościowej z 1990 r. dla ulicy [...] wynika, iż działka nr [...] miała wyższe rzędne terenu, aniżeli działka nr [...] o koło 0,6 m. Ponadto działka nr [...] w tamtym okresie od strony północnej, wschodniej, i zachodniej (m.in. działka [...]) otoczona była terenami o wyższych rzędnych terenu nawet o 1-3 m, działka ta była zatem zaniżona w stosunku do gruntów ją otaczających z w/w kierunków. Zatem w ocenie Kolegium naturalne ukształtowanie terenu w roku 1990 r. tj. przed zabudowaniem zarówno działki nr [...] jak i [...] powodowało, iż wody roztopowe i opadowe mogły w sposób naturalny spływać po terenie nieruchomości nr [...]. Przesłuchani w sprawie świadkowie wskazali, iż ich nieruchomość zlokalizowana jest wyżej niż [...] i wody opadowe spływają zgodnie z ukształtowaniem terenu w kierunku [...]. Obecny na oględzinach ojciec W. R. wskazywał, iż spadek terenu jest widoczny w kierunku ulicy [...] i [...].

Także w opinii technicznej wskazano, że działka nr [...] i [...] posiada nachylenie w stosunku do działki nr [...]. W ocenie Kolegium powyższe przesądza o tym, iż naturalny kierunek spływu wód opadowych i roztopowych powoduje, iż wody z działki nr [...] mogą spływać przez działkę nr [...]. Taki kierunek spływu wód miał miejsce zarówno przed wybudowaniem obiektu na działce nr [...] jak i po jego wybudowaniu. Nie doszło zatem do zmiany kierunku odpływu wód. Kolegium podało, że żaden ze świadków nie potwierdził wywyższenia terenu przez uczestniczkę.

Nadto podczas oględzin pracownicy organu nie stwierdzili aby doszło do wywyższenia działki. Stwierdzono także, iż teren działki jest w ok. 80 % biologicznie czynny, działka nie jest zabetonowana.

Kolegium uznało, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie można uznać, że na działce nr [...] doszło do zmiany kierunku lub natężenia wód opadowych i roztopowych ze szkodą na grunt nr [...]. Akta sprawy wykazały, że naturalny spadek wód jest taki sam jak przed wybudowaniem obiektu. Nadto akta sprawy nie potwierdzają zalewania nieruchomości nr [...]. K. M. nie udokumentował rzekomego zalewania a nadto nie wykazał w jakikolwiek sposób aby poniósł szkodę z tego tytułu. Jak wskazano między tymi elementami musi istnieć związek przyczynowo – skutkowy. Potencjalne istnienie szkody nie może być powodem do nałożenia obowiązku zapobiegania szkodom. W tym postępowaniu, zdaniem kolegium nie wykazano żadnej szkody.

Wyrokiem z dnia 29 listopada 2022r. sygn. III SA/Po 507/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję SKO .

W uzasadnieniu podał, że zastosowanie art. 234 ust. 3 P.w. możliwe jest dopiero po bezspornym ustaleniu, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie oraz czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zastosowanie powołanego przepisu uzależnione jest od wystąpienia skutku w postaci szkody, zatem pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2022 r., sygn. III OSK 390/22).

W ocenie Sądu przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego hydrologa na tym etapie postępowania jest bezzasadny gdyż nie ustalono zaistnienia szkody. Wnioski dowodowe dotyczące szkody zostały złożone dopiero w skardze a ze złożonej opinii P. K. wynika, że z wysokim prawdopodobieństwem przypuszczać można, że teren skarżących może być okresowo zalewany a betonowe ogrodzenie podmywane. Oznacza to jedynie potencjalną szkodę a do zastosowania art. 234 p.w. konieczne jest zaistnienie realnej a nie potencjalnej szkody i to w sytuacji gdy właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt przed upływem 5 lat od wszczęcia postępowania (art. 234 ust. 5 p.w.) Ciężar wykazania zaistnienia szkody ciąży na wnioskodawcy. Zarzut nieuwzględnienia opinii technicznej P. K. był więc nieuzasadniony. W ocenie Sądu nieuzasadnione było również wskazywanie przez skarżących, że organ oparł swoje ustalenia dotyczące spadku terenu na zeznaniach ojca uczestniczki. Jak wynikało z uzasadnień decyzji obu organów ustalenia dotyczące różnicy poziomów działek były dokonywane w oparciu o oględziny przeprowadzane przez tego samego pracownika organu. Organy wyjaśniły, co wynikało z oględzin, że pracownik nie miała dostępu do całego terenu działek podczas oględzin, notowała informacje udzielane jej przez ojca uczestniczki i skarżącego a także, że dokonano pomiaru i uwzględniono informacje z oględzin podczas których możliwe było wejście na teren obu działek i obecni byli zainteresowani. Zwrócono uwagę, że działka uczestniczki nie jest zabetonowana, nie wykonano prac, które zmieniły dotychczasowy odpływ wód. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalał na uznanie, że doszło do zmiany kierunku odpływu wód na skutek działań uczestniczki związanych z zagospodarowaniem działki nr [...]. Ustalono, że naturalny spadek wód jest taki sam jak przed wybudowaniem obiektu na działce nr [...]. Wskazano, że działka skarżących na skutek podcięcia skarpy już wcześniej była położona niżej niż nieruchomości sąsiednie.

Sąd zwrócił uwagę, iż organy obu instancji w zakończonym postępowaniu związane były nie tylko materialnoprawnymi regulacjami Prawa wodnego, ale i przepisami postępowania zawartymi w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: k.p.a.

Uchylając decyzję Sąd uznał za uzasadniony zarzut braku zawiadomienia strony skarżącej a tym samym składającej wniosek o terminie przesłuchania świadków, co uniemożliwiło jej zadawanie pytań a to na niej ciążył ciężar wykazania prawdziwości swoich twierdzeń. W aktach administracyjnych nie było dokumentu potwierdzającego zawiadomienie strony skarżącej o terminie przesłuchania świadków. Sąd wskazał również, że organ winien również uwzględnić nową okoliczność dotyczącą zalewania posesji skarżących i konieczności osuszania i odwadniania budynku i zgłoszonego w tym zakresie wniosku dowodowego oraz zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania.

SKO ponownie rozpoznając sprawę po ustaleniu, że strona skarżąca o terminie przesłuchania świadków 8.02.2022r. zawiadomienie otrzymała 11.02.2022r. zlecił organowi I instancji ponowne przesłuchanie świadków: I. W., K. W. i A. C..

Do akt sprawy skarżący dołączyli fakturę z 21.06.2023r. na wykonanie ogrodzenia betonowego oraz dwie faktury z 2017r. na zakupy materiałów do wykonania siatki i rury drenażowej, zdjęcie muru z odkopanymi fundamentami i pisemne zeznania świadka W. A. z 14.06.2023r. wnieśli również o przesłuchanie świadka M. K. w celu wykazania szkody poniesionej przez skarżących, konieczności wykonania prac związanych z odwodnieniem terenu, poniesienia kosztów związanych z pracami melioracyjnymi zapobiegającymi kolejnym zalewaniom nieruchomości skarżących.

Ponownie przesłuchano świadków I. W. i A. C.. Świadek W. podał, że nie może stawić się na wezwanie z uwagi na charakter pracy, podtrzymał swoje zeznania z 8.02.2022r. i podał, że nie ma nic więcej do dodania.

SKO [...] zaskarżoną decyzją z dnia 3 lipca 2023r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 16 marca 2022r.

W uzasadnieniu organ podał, że W. R. jako właściciel działki nr [...] nie zmieniła kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jej gruncie wód opadowych, ze szkodą dla tego gruntu będącego własnością K. M.. W ocenie Kolegium naturalne ukształtowanie terenu w roku 1990, tj. przed zabudowaniem zarówno działki nr [...] jak i [...] powodowały, że wody roztopowe i opadowe mogły w sposób naturalny spływać po terenie nieruchomości nr [...]. Zdaniem Kolegium oględziny, opinia techniczna wykazały, że nie doszło do zmiany kierunku odpływu wód. Hałdy nawiezionej ziemi służyły do użyźnienia terenu a nie jego wywyższenia.

Organ podał, że ponownie przeprowadzone dowody z zeznań świadków I. W. i A. C. a także potwierdzone zeznania K. W. nie potwierdziły aby doszło do naruszenia zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze szkodą dla K. M. . Nie wykazano aby działka nr [...] została podwyższona. Zdaniem Kolegium w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie można uznać aby na działce nr [...] doszło do zmiany kierunku lub natężenia wód opadowych i roztopowych ze szkodą na grunt nr [...]. Akta sprawy wykazały, że naturalny spadek kierunku spływu wód jest taki sam jak przed wybudowaniem obiektu. Nadto akta sprawy nie potwierdzają zalewania nieruchomości nr [...].

Kolegium zauważyło że dopiero w 2023r. po wydaniu decyzji przez SKO strona złożyła dowody potwierdzające powstanie szkody, które zaczęła poszukiwać. Paragon nr [...] został wystawiony dopiero 21.06.2023r., data sprzedaży 10.04.2019r., data płatności 21.06.2023r., paragon niepodpisany. W postępowaniu przed skargą do WSA skarżący nie wskazywał, że poniósł jakąkolwiek szkodę.

W ocenie Kolegium nie można uznać aby na działce nr [...] doszło do zmiany kierunku lub natężenia wód opadowych i roztopowych ze szkodą na grunt [...]. Akta sprawy wykazały, że naturalny kierunek spływu wód jest taki sam jak przed wybudowaniem obiektu. Skoro zatem nie doszło do zmiany kierunku lub natężenia wód to tym bardziej nie można mówić o zaistnieniu szkody po stronie odwołujących. Zatem załączone dokumenty w postaci faktur i paragonów pozostają bez wpływu na wynik sprawy.

Organ odnosząc się do pisma W. A. uznał, że jest ono stronnicze. Osoba ta nie była wcześniej wskazywana na świadka a jej wyjaśnienia wskazują, że została ona pouczona przez stronę postępowania jak ma składać w sprawie wyjaśnienia.

Zdaniem organu nie zachodziła potrzeba powoływania biegłego hydrologa albowiem nie wykazano elementu szkody po stronie skarżącego. Strona mogła w sprawie złożyć dokument w postaci opinii biegłego hydrologa jednakże tego nie uczyniła.

W terminowo wniesionej skardze skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Wnieśli o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków K. W., W. A. i M. K., z opinii biegłego hydrologa w celu wykazania dokonania wywyższenia terenu sąsiadującego z gruntem skarżących powodującego skierowanie wód opadowych i roztopowych na grunt skarżących, co w konsekwencji wyrządziło skarżącym szkodę i z opinii biegłego z zakresu geodezji w celu wykazania dokonania wywyższenia terenu działki nr [...], składu ziemi stanowiącej wywyższenie terenu działki [...], odpadów budowlanych znajdujących się w ziemi na działce nr [...], żyzności ziemi działki nr [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucili:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 234 § 3 P.w. przez jego niezastosowanie oraz odmowę wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń wodnych zapobiegających szkodom, poprzez uznanie, że skarżącym nie została wyrządzona szkoda,

II. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj.

a/ art. 7 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 79 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny dowodów, a mianowicie uznanie, że pismo świadka K. W., w którym stwierdził, iż podtrzymuje swoje stanowisko i nie ma nic innego do dodania jest wystarczające, by uznać, że jego ponowne przesłuchanie nie jest konieczne,

b/ art. 79 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu w szczególności polegające na pozbawieniu możliwości zadawania pytań świadkom z uwagi na zaniechanie przesłuchania świadka K. W. chociażby w formie pisemnej, w sytuacji gdy pełnomocnik strony przekazał organowi prowadzącemu postępowanie listę pytań do świadka oraz kserokopię fotografii do okazania świadkowi,

c/ art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79 § 1 k.p.a. i art. 81 k.p.a. poprzez zaniechanie ponownego przesłuchania świadka K. W. w sytuacji, gdy zostało to zalecone przez WSA,

d/ art. 77 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na opinii ojca W. R. dot. Spadku terenu nieruchomości w kierunku ul. [...] i [...] (str. 5 uzasadnienia), która jest osobą nieposiadającą wiedzy specjalistycznej w tym zakresie,

e/ art. 78 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego hydrologa w sytuacji wywyższenia terenu sąsiadującego i wykazania szkody poniesionej przez skarżących,

f/ art. 75 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego hydrologa w sytuacji, gdy było to konieczne,

g/ art. 75 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geodety w sytuacji, gdy istniały istotne rozbieżności co do wywyższenia terenu działki nr [...],

h/ art. 84 k.p.a. poprzez przekroczenie uprawnień pracowników organu prowadzącego postępowanie i dokonanie dowolnych ustaleń w zakresie wywyższenia działki, bez dokonania specjalistycznych pomiarów, które to ustalenia pozostają w sprzeczności z zeznaniami świadków, w tym w szczególności A. C.,

i/ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. oraz art. 84 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego, w tym m.in. nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu hydrologii, w sytuacji gdy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, a w sprawie wymagane są wiadomości specjalne,

j/ art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na błędnych ustaleniach faktycznych, których dokonał organ, które to nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu faktycznego, w szczególności w zakresie różnicy poziomów na jakich znajdują się sąsiednie nieruchomości, potwierdzonych przez załączoną do akt dokumentację fotograficzną oraz zeznania świadka A. C.,

k/art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na błędnych ustaleniach faktycznych, których dokonał organ opierając się wyłącznie na mapkach sytuacyjno – wysokościowych z lat 90- tych, podczas gdy konieczne było przeprowadzenie profesjonalnych oględzin terenu oraz wykonanie specjalistycznych pomiarów przez biegłych,

l/ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 i 2 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego oraz brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy prowadzących do sprzecznych ustaleń co do wywyższenia terenu ziemią znajdującą się przy posesji, podczas gdy T. R. sam przyznał, iż wykorzystał znajdującą się tam ziemię do użyźnienia terenu, co bezsprzecznie wskazuje, iż teren jego działki został wywyższony,

m/ art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnych ustaleń w zakresie różnicy poziomów działek bez dokonania specjalistycznych pomiarów,

n/ art. 80 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału i przyjęcie przez organ prowadzący postępowanie, iż teren nieruchomości przy ul. [...] w K. nie został wywyższony, co jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym,

o/ art. 80 k.p.a poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, powodującej przyjęcie przez organ, że wywyższenie terenu i wykonanie samowolnego obiektu budowlanego nie spowodowało zmiany kierunku spływu wód i wyrządzania szkody skarżącym, podczas gdy wykonany obiekt budowlany nie posiada żadnego orynnowania ani podpiwniczenia (atr 4 decyzji SKO),

p/ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 i 2 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału, w szczególności w zakresie zmian dokonanych przez właściciela gruntu sąsiadującego z nieruchomością skarżących powodujących skierowanie wód opadowych i roztopowych na nieruchomość skarżących,

q/ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 i 2 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż z zeznań I. W. i K. W. wynika, że " wody opadowe spływają zgodnie z ukształtowaniem terenu w kierunku [...]" )str. 5 decyzji) podczas gdy wcześniej organ powołuje się na mapy sytuacyjno – wysokościowe, z których wynika, iż nieruchomość [...] położona była wyżej aniżeli nieruchomości sąsiednie, co prowadzi do wniosku, iż biorąc pod uwagę rzeczywisty stan faktyczny woda spływała w kierunku [...], natomiast na skutek wywyższenia terenu [...] jej spływ został skierowany w kierunku [...], powyższe prowadzi do sprzecznych wniosków, które winny być rozstrzygnięte przez powołanie opinii z biegłego geologa bądź hydrologa,

r/ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż skarżący nie wykazali poniesionej szkody i zalewania należącej do nich nieruchomości, podczas gdy do sprawy zostały przedłożone zeznania świadka W. A. oraz faktury z prac związanych z odwodnieniem terenu działki należącej do skarżących,

s/ art. 80 k.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie, iż zeznania świadka W. A. są stronnicze wyłącznie na podstawie dwóch sformułowań, które stanowiły wątki poboczne aniżeli całokształt złożonych wyjaśnień, których treść nie odpowiadała organowi wydającemu decyzję,

t/ art. 77 k.p.a. poprzez oparcie decyzji i ustaleń faktycznych wyłącznie na jednym paragonie [...], podczas gdy do sprawy złożone zostały jeszcze dwie inne faktury potwierdzające poniesienie przez skarżących szkód materialnych,

u/ art. 7 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 77 § 1 i 2 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:

- pominięcie jako dowodu w sprawie przedłożonej przez skarżących opinii technicznej sporządzonej przez geodetę P. K.,

- nierozpoznanie wniosku o przesłuchanie świadka M. K.,

- nierozpoznanie wniosku złożonego przez pełnomocnika skarżących o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu hydrologii,

v/ art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że skarżący nie zbierali materiału w sprawie, podczas gdy skarżący zlecili wykonanie opinii technicznej specjaliście mgr inż. P. K., która ma istotne znaczenie w sprawie i która została załączona do akt sprawy, a następnie została zupełnie pominięta przez organ wydający decyzję, która wskazywała na konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii bezstronnego biegłego z zakresu hydrologii,

w/ art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez błędne uznanie przedłożonej przez uprzedniego pełnomocnika skarżących do akt sprawy dokumentacji fotograficznej jako przedstawiającej orynnowanie w posesji przy ulicy [...] w K., podczas gdy zdjęcie to przedstawia orynnowanie posesji skarżących przy ul. [...], gdyż obiekt budowlany znajdujący się na posesji [...] nie posiada w ogóle orynnowania,

x/ art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niezbadanie poziomu gruntów skarżących oraz sąsiedniego należącego do p. R. oraz nieustaleni zmian dokonanych przez właściciela gruntu sąsiedniego z nieruchomością skarżących powodujących skierowanie wód opadowych i roztopowych na nieruchomość skarżących.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i uznając zarzuty skargi za bezzasadne.

Na rozprawie dnia 6 grudnia 2023r. pełnomocnik skarżących wnosił jak w skardze i o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący wskazał na konflikt z sąsiadami będący następstwem działań inwestora działki sąsiedniej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna jednak nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się uzasadnione.

W pierwszej kolejności wskazać należy na zasadnicze znaczenie jakie dla niniejszej sprawy posiada okoliczność, iż sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie o sygn. akt III SA/Po 507/22 w wyroku z dnia 29 listopada 2022 r.

Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując stwierdzić należy, zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 marca 2014 r., I GSK 534/12), że: "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania."

Rolą obecnie kontrolującego zaskarżone postanowienie Sądu jest weryfikacja, czy organ w pełni zastosował się do zaleceń i wskazań wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o sygn. akt III SA/Po 507/22 z dnia 29 listopada 2022 r. poprzednio wydanego w tej sprawie.

W wyroku tym Sąd wskazał, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne ( obecnie t.j. Dz.U. 2023.1478), zgodnie z którym:

1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.

2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.

4. Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane.

5. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.

Przepis ten nadal obowiązuje w tym samym brzmieniu. Sąd podzielił pogląd, zgodnie z którym zastosowanie art. 234 ust. 3 P.w. możliwe jest dopiero po bezspornym ustaleniu, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie oraz czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zastosowanie powołanego przepisu uzależnione jest od wystąpienia skutku w postaci szkody, zatem pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2022 r., sygn. III OSK 390/22).

W sprawie III SA/Po 507/22 Sąd uznał za bezzasadny wniosek o powołanie biegłego z dziedziny urbanistyki, planowania przestrzennego. Wniosek o powołanie przez organ biegłego z dziedziny hydrologii Sąd również uznał na tym etapie postępowania za bezzasadny. Konieczne było bowiem ustalenie czy doszło do zmiany stosunków wodnych i czy w związku z tym powstała szkoda. Dalej Sąd uznał, że zarzut nieuwzględnienia opinii P. K. był niezasadny, w opinii tej wskazano bowiem na potencjalną a nie realną szkodę. Sąd ocenił, że organ wbrew twierdzeniom skarżących nie opierał swoich ustaleń na zeznaniach ojca uczestniczki. Formułowanie obecnie przez skarżących zarzutów w tych kwestiach było nieuzasadnione. Nadal bowiem, zdaniem Sądu wnioski o powołanie biegłych nie znajdują uzasadnienia w ustaleniach faktycznych i z tych względów jako przedwczesne są nieuzasadnione. Dotyczy to również zgłoszonego w skardze wniosku o powołanie biegłego geodety. W jego kompetencjach nie leży wskazywane w skardze badanie żyzności ziemi, jej składów czy odpadów budowlanych.

W uzasadnieniu wyroku w sprawie III SA/Po 507/22 Sąd zarzucił organom naruszenie przepisów postępowania związane z wskazanym w skardze brakiem umożliwienia brania udziału w czynnościach dowodowych, tj przesłuchania świadków I. W., K. W. i A. C. i zalecił umożliwienie stronie czynnego udziału w tych czynnościach przez rozważenie ich powtórzenia.

Organ ponownie w obecności pełnomocnika strony skarżącej przesłuchał świadka I. W. i A. C.. I. W. nie wniosła żadnych nowych okoliczności do prawy a A. C. podał, że nie doszło do wycięcia skarpy na nieruchomości skarżących a z tego, co pamięta mieszkając przy ul. [...] od 1999r. teren był z delikatnym spadkiem w kierunku istniejącego wówczas otwartego rowu melioracyjnego, obecnie działka państwa R.. Do ponownego przesłuchania świadka K. W. nie doszło, świadek nie mógł się stawić na ponowne przesłuchanie podając, że podtrzymuje swoje poprzednie zeznania i nie ma nic więcej do dodania.

W tym zakresie Sąd uznał, że organ wykonał wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku z 29 listopada 2022r. Organ zapewnił stronie branie czynnego udziału w sprawie (art. 10 § 1 k.p.a.), to, że świadek pisemnie oświadczył, że podtrzymuje swoje dotychczasowe wyjaśnienia, nie ma nic więcej do dodania i nie może się stawić na ponowne przesłuchanie z uwagi na charakter pracy nie oznacza, że organ mimo wszystko powinien go wzywać czy wysyłać kolejne zapytania. W postępowaniu administracyjnym zasada pisemności (art. 14 ust. 1 k.p.a.) umożliwia przyjęcie takiego oświadczenia o tym, że świadek nie ma nic więcej do dodania w tej sprawie. Świadek W. 8.02. 2022r. podał, że jest zameldowany na ul. [...] prawdopodobnie od 2018r. i nie ma żadnej wiedzy na temat zalewania posesji pp M. , wywyższenia terenu przez p. R.. Okazywanie mu zdjęć z 2017r., kiedy tam nie mieszkał było zbędne a skarżący nie wyjaśnili po przesłuchaniu świadków I W. i A. C. jaki wpływ na treść rozstrzygnięcia miałoby przesłuchanie świadka K. M. w obecności pełnomocnika strony, skoro jego obecność przy przesłuchania wcześniej wnioskowanych świadków niczego do sprawy nie wniosła. Zauważyć należy, że twierdzenia świadka C. o tym, że teren był z delikatnym spadkiem w kierunku istniejącego rowu, którego przebiegu nie pamięta nie są wystarczające do uznania, że doszło do zmiany kierunku spływu wód przez pp. R..

Wskazywane przez świadka K. W. przeszkody w ponownym stawieniu się osobistym w siedzibie organu w sytuacji gdy oświadcza, że nie ma nic więcej do dodania zostały prawidłowo ocenione przez organ i nie stanowiły naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Bezzasadny był sformułowany w skardze zarzut przekroczenie uprawnień pracowników organu i dokonanie dowolnych ustaleń w zakresie wywyższenia działki bez dokonania specjalistycznych pomiarów, które to ustalenia pozostają w sprzeczności z zeznaniami świadków A. C.. Świadek C. nie był bardziej uprawniony niż pracownicy organu do dokonywania tych ustaleń, poza tym nie widział robót wykonywanych przy ul. [...].

Bezzasadny był zarzut sprzecznych ustaleń organów dotyczących kierunku spływu wód. Na str. 5 decyzji zapisano, że świadkowie zeznali, że wody spływają w kierunku posesji na [...], co wynikać mogło z omyłkowego zapisu. Organ konsekwentnie bowiem podawał, że naturalny kierunek spływu wód powoduje, że wody z działki [...] (ul. [...]) mogą spływać przez działkę [...]. Z zebranego materiału nie wynika również, by różnica położenia obu tych działek wynosiła 2 m.

W wyroku z 29 listopada 2022r. Sąd zalecił, by organ uwzględnił nową okoliczność dotyczącą zalewania posesji skarżących, konieczności osuszania i odwadniania budynku i zgłoszonego w tym zakresie wniosku dowodowego. Sąd zauważył, że wnioski dowodowe w tym zakresie zostały przez skarżącego złożone w późniejszym etapie postępowania. Nie można jednak uznać, że tylko z tego powodu są niedopuszczalne. Strona ma obowiązek wykazywania zasadności swoich twierdzeń ale organy również zgodnie z art. 9 k.p.a. są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Skoro odmowa uwzględnienia wniosku skarżącego o wydanie decyzji wynikała m.in. z braku wykazania szkód, złożenie wniosków dowodów na te okoliczności po uzyskaniu wiedzy, że mają one znaczenie, było dopuszczalne również na dalszym etapie postępowania a organ miał obowiązek te dowody merytorycznie ocenić. Zgodzić się należy z organem, że nie ma obowiązku przeprowadzania wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę oraz że strona winna przedstawiać dowody na okoliczności przez siebie wskazywane już od początku postępowania. W niniejszej jednak sprawie skarżący, jak wynikało z pism o konieczności wykazania realnej szkody dowiedział się na późniejszym etapie, stąd stanowiska jego w tym zakresie nie można oceniać negatywnie. Zauważyć należy, że skarżący konsekwentnie wskazuje na dokonanie wywyższenia terenu przez sąsiadów na działce nr [...] w trakcie budowy obiektu, odnośnie którego od 2018r. wydany został nakaz rozbiórki. Konsekwentnie wskazuje na brak podcięcia skarpy i wyrównania terenu w trakcie budowy własnego domu. W takiej sytuacji rolą organu jest ustalenie tych okoliczności w sposób nie budzący wątpliwości, tak by zachowana została zasada zaufania do organów (art. 8 k.p.a.). Organ odmawiając oceny pisemnych zeznań świadka A. i złożonych przez skarżącego faktur a także nie ustosunkowując się ani nie przeprowadzając dowodu z zeznań świadka M. K., który jak wskazano w skardze brał czynny udział przy osuszaniu i odwodnieniu budynku skarżących spowodowanego podtapianiem z uwagi na skierowanie w ich kierunku przez p. R. wód opadowych i roztopowych naruszył art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a a także zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. i art. 106 § 3 k.p.a.

Zdaniem Sądu wskazane naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można bowiem wykluczyć, że ustalenie dotyczące daty powstania, rodzaju szkód na działce skarżących i podejmowanych działań umożliwiłoby skonfrontowanie zasadności twierdzeń skarżącego o ich związku z działaniem sąsiadów z ustaleniami organów, że wynika to z niezmiennego od lat ukształtowania terenu i działań samego skarżącego. W ocenie Sądu organ winien odnieść się merytorycznie do pisemnych zeznań świadka A., złożonych faktur, przesłuchać w miarę możliwości świadka Krawczyka i w zależności od ustaleń podjąć decyzję, co do dalszego toku postępowania.

W świetle stwierdzonych uchybień procesowych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I. sentencji wyroku. Kierując się przepisami art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie (Dz. U. 2015.1800) Sąd w pkt II. sentencji wyroku zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 797 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego jako sumy uiszczonego wpisu (300 zł), wynagrodzenia pełnomocnika (480 zł) i uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).

Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji w zgodzie z normą określoną w art. 153 p.p.s.a. uwzględni ocenę prawną Sądu i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w niniejszym uzasadnieniu wyroku.