Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 599/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 2, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 6, art. 7, art. 8 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 2 ust. 1, ust. 2, pkt 2, ust. 3, ust. 15, ust. 15a, ust. 15b, ust. 15c, ust. 15d, ust. 15f, ust. 15g, art. 3 ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 września 2023 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 27 marca 2023 r. znak: SKO.4119.292.2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Zgierza z 10 lutego 2023 r. znak: MOPS.5181.52.2023. a.bł.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 27 marca 2023 r. znak: SKO.4119.292.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania E. J., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Zgierza z 10 lutego 2023 r. znak: MOPS.5181.52.2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego.

Jak wynika z akt sprawy decyzją z 10 lutego 2023 r. Prezydent Miasta Zgierza, na podstawie art. 2 ust. 1, ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 141 – przywoływanej dalej w skrócie jako "u.d.w."), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 z późn.zm. - dalej w skrócie "k.p.a."), odmówił E. J. przyznania dodatku węglowego. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 9 stycznia 2023 r. wnioskodawca oświadczył, że głównym źródłem ogrzewania domu jest piec węglowy, którego paliwem stałym jest węgiel. Piec znajduje się w piwnicy i ogrzewa cały dom. Ponadto w domu jest bojler i piec gazowy. Oba wspomniane źródła ogrzewania służą do ogrzania domu, lecz są sporadycznie używane w tym celu. Natomiast z deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z 29 kwietnia 2022 r. wynika, że kocioł na paliwo stałe jest zainstalowany, ale nie jest eksploatowany, eksploatowany jest natomiast kocioł gazowy służący do ogrzewania domu i wody, a bojler elektryczny tylko do ogrzewania wody. Wobec poczynionych ustaleń organ pierwszej instancji przyjął, że podstawowym źródłem ogrzewania jest kocioł gazowy, a nie piec węglowy i z tego względu dodatek węglowy nie przysługuje.

W odwołaniu od powyższej decyzji E. J. wniósł o zmianę decyzji i przyznanie dodatku węglowego, skoro spełnia on warunki do przyznania dodatku węglowego. Podniósł, że posiada piec zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków. Informacje podane we wniosku potwierdził wywiad środowiskowy, a dodatkowo została przedstawiona opinia nr 29/2023 potwierdzająca sprawność instalacji pieca węglowego. Zdaniem odwołującego decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem terminu ustawowego, co skutkuje zastosowaniem art. 122a § 2 k.p.a.

Powołaną na wstępie decyzją z 27 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 u.d.w., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w całości.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że dodatek węglowy to jednorazowe świadczenie pieniężne w wysokości 3 000 zł (art. 8 u.d.w.). Przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w którym główne źródło ogrzewania zasilane jest paliwem stałym (na potrzeby ustawy o dodatku węglowym przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego - art. 2 ust. 3 u.d.w.). Dodatek węglowy przysługuje zatem, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego wnioskodawcy jest urządzenie, w którym czynnikiem jest węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Zgodnie z art. 2 ust. 15 u.d.w. organ gminy dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Przyznanie dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji, natomiast odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji (art. 2 ust. 16 u.d.w.).

Jak stwierdziło Kolegium, E. J. 7 listopada 2022 r. złożył wniosek o wypłatę dodatku węglowego. W części wniosku dotyczącej informacji o źródłach ogrzewania na paliwo stałe zaznaczył, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest urządzenie na paliwo stałe. Po rozpatrzeniu wniosku i przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, organ gminy odmówił prawa do dodatku węglowego wskazując, że informacje podane we wniosku i w czasie wywiadu środowiskowego są niezgodne z wcześniej złożoną deklaracją CEEB.

Według organu odwoławczego, ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, weszła w życie z dniem 12 sierpnia 2022 r. W jej pierwotnym brzmieniu, nie było wskazanego żadnego terminu do wpisania/zgłoszenia głównego źródła ogrzewania na paliwo stałe gospodarstwa domowego do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576). Istotnym był sam fakt złożenia takowej deklaracji. Dopiero ustawodawca przepisem art. 50 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967), dokonał nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, która weszła w życie z dniem 20 września 2022 r. W art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, określono termin do którego główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego wnioskodawcy o dodatek węglowy musi być wpisane/zgłoszone do CEEB, tj. dzień 11 sierpnia 2022 r. Odstępstwem od tej daty są jedynie główne źródła ogrzewania wpisane/zgłoszone po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy (art. 50 pkt 1 lit. a). Zgodnie art. 2 ust. 15g u.d.w. dodanym przepisem art. 26 ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2236) - dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania gospodarstwa jest źródło wskazane w art. 2 ust. 1 u.d.w. Organ odwoławczy nadmienił, że zasady przyznawania dodatków węglowych określił ustawodawca, zaś organ jest tylko wykonawcą tych przepisów. Co istotne, za złą jakość stanowienia przepisów, pułapki ustawodawcze nie powinien odpowiedzialności ponosić obywatel. Skoro ustawodawca przesądził, że w przypadku źródeł wpisanych do CEEB przesądza informacja podana przez właściciela budynku, a nie wywiad środowiskowy, to należy uznać, że późniejsze zmiany stany faktycznego (zmiana źródeł) nie mają znaczenia. Tym bardziej nie może mieć znaczenia - jak zdaje się sugerować odwołujący - błędne wpisanie źródła w CEEB. Za tego rodzaju uchybienia nie mogą ponosić odpowiedzialności organy państwa. Inne rozumienie przepisów ustawy o dodatku węglowym prowadziłoby do istotnej dysproporcji uprawnień, rażącego naruszenia interesów osób, dla których dodatek jest niezbędny i nadużycia prawa. Wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał, że kwalifikuje się do grona osób wymagających szczególnej pomocy Państwa lub gminy, skoro dysponuje gazowym źródłem ciepła, nie wskazał pierwotnie źródła węglowego jako podstawowego. Przedłożona opinia kominiarska stanowi wypełnienie obowiązków wynikających z prawa budowlanego i w żaden sposób nie potwierdza, co jest głównym źródłem ciepła, lecz potwierdza jedynie sprawność przewodów kominowych.

Kolegium stwierdziło nadto, że ustawodawca przewidział cały szereg środków dowodowych, które mogą być zastosowane celem ustalenia stanu faktycznego sprawy, zaś oświadczenia, o jakich mowa w ustawie o dodatku węglowym składane są pod rygorem odpowiedzialności karnej (za złożenie fałszywego oświadczenia, odbieranego pod rygorem odpowiedzialności karnej, grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8) i w przypadku uzasadnionych wątpliwości konieczne jest zawiadomienie o tym organów ścigania. Biorąc pod uwagę właściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego i brak podstaw do uznania odwołania za zasadne, Kolegium utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi E. J. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi i wypłatę dodatku węglowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił brak wskazania, jakich to ustawowych warunków nie spełnił do przyznania dodatku węglowego. Podniósł także zarzut wydania decyzji z przekroczeniem ustawowego terminu. W przekonaniu skarżącego spełnia on wszystkie warunki do przyznania dodatku, posiada bowiem piec węglowy zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków i złożył w ustawowym terminie wniosek o wypłatę dodatku. Informacje podane we wniosku potwierdził wywiad środowiskowy, a dodatkowo została przedłożona opinia nr 29/2023 potwierdzająca sprawność instalacji pieca węglowego.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Zdaniem organu decydujące znaczenie dla przyznania dodatku węglowego powinien mieć wpis do ewidencji CEEB.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd rozpoznał sprawę niniejszą w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 - dalej w skrócie "p.p.s.a."), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W rozpatrywanej sprawie z wnioskiem o rozpoznanie sprawy w omawianym wyżej trybie wystąpił organ, natomiast skarżący w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

W rozumieniu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie), jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W rozpatrywanej sprawie zasadniczą osią sporu pomiędzy stronami postępowania jest ustalenie, czy organy obu instancji prawidłowo odmówiły skarżącemu przyznania dodatku węglowego uznając, że zasadniczym źródłem ogrzewania jego gospodarstwa domowego jest piec gazowy, a nie kocioł na paliwo stałe. Zdaniem organów obu instancji pierwszeństwo w tym wypadku należy dać wpisowi do centralnej ewidencji emisyjności budynków (określanej dalej w skrócie jako "CEEB"), z którego wynika, że skarżący posiada piec na paliwo stałe, którego nie eksploatuje, natomiast eksploatuje piec gazowy, wykorzystywany do ogrzewania domu oraz wody i bojler elektryczny służący do ogrzewania wody. Po rozpatrzeniu wniosku i przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego organ odmówił przyznania prawa do dodatku węglowego argumentując, że informacje podane we wniosku o przyznanie dodatku węglowego i w czasie wywiadu środowiskowego są niezgodne ze złożoną wcześniej deklaracją dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r., poz. 141) w brzmieniu obowiązującym w dacie jego podjęcia. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe) (art. 2 ust. 2 pkt 2). Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3).

Dodatek węglowy nie przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, na potrzeby którego zostało zakupione paliwo stałe, po cenie i od przedsiębiorcy, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców niektórych paliw stałych w związku z sytuacją na rynku tych paliw (Dz. U. poz. 1477 i 1692) (art. 2 pkt 5 u.d.w.). Dodatek węglowy nie przysługuje gospodarstwom domowym objętym pozytywnie rozpatrzonym wnioskiem o wypłatę dodatku, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. poz. 1967, 2127, 2185, 2236, 2243 i 2687) (art. 2 ust. 6 u.d.w.).

Dodatek węglowy dla gospodarstwa domowego, o którym mowa w ust. 1, wynosi 3000 złotych (art. 2 ust. 8 u.d.w.). Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. (art. 2 ust. 9 u.d.w.). Wnioski o wypłatę dodatku węglowego złożone po dniu 30 listopada 2022 r. pozostawia się bez rozpoznania (art. 2 ust. 10 u.d.w.). Dodatek węglowy wypłaca się w terminie do dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku o jego wypłatę (art. 2 ust. 11 u.d.w.).

Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 2 ust. 15 u.d.w.).

Zgodnie z art. 2 ust. 15a u.d.w. dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności:

1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519);

2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie:

a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140),

b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140),

c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687),

d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456);

3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).

Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się (art. 2 ust. 15b u.d.w.).

Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c u.d.w.). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 pkt 15d u.d.w.). Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego (art. 2 pkt 15e u.d.w.).

Zgodnie zaś z treścią art. 2 ust. 15g u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.

Przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji (art. 2 ust. 16 u.d.w.).

Jak stanowi natomiast art. 3 ust. 3 u.d.w. w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185).

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z 29 kwietnia 2022 r. E. J. podał, że w budynku jednorodzinnym, znajdującym się w Z. przy ul. [...] zainstalowany jest kocioł na paliwo stałe, który nie jest eksploatowany. Nadto zainstalowane są: kocił gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy, kominek gazowy, ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny, kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/ kominek gazowy. Eksploatowany jest kocioł gazowy i jest on używany do ogrzewania domu oraz wody. Natomiast do ogrzewania wody używane są kocioł gazowy i ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny. W sprawie niespornym pozostaje również, że E. J. 7 listopada 2022 r. zwrócił się do organu pierwszej instancji z wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego, w którym wskazał, że głównym źródłem ogrzewania jego gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe. Wobec rozbieżności pomiędzy informacjami zawartymi w CEEB a wnioskiem o przyznanie dodatku, 9 stycznia 2023 r. pracownik organu przeprowadził wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalił, że piec na paliwo stałe znajduje się w piwnicy budynku i jest głównym źródłem ogrzewania domu skarżącego, natomiast pozostałe źródła ogrzewania używane są sporadycznie. Ustalenia poczynione w trakcie wywiadu środowiskowego opierają się na oświadczeniu E. J. Orzekając o odmowie przyznania dodatku węglowego organ pierwszej instancji, a w ślad za nim Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi uznały, że decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma wpis do CEEB.

Ze stanowiskiem organów obu instancji nie można się zgodzić. Z całą zaś pewnością uznać je należy za przedwczesne w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Otóż trzeba mieć na uwadze, że w toku postępowania administracyjnego organ administracji publicznej zobligowany jest działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.). Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a., w toku postępowania organ stoi na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Obowiązkiem organu administracji publicznej jest więc zebranie kompletnego materiału dowodowego, poddanie go następnie wszechstronnej i wnikliwej ocenie oraz ustalenie na jego postawie niewadliwego stanu faktycznego. Przy czym ocena, czy dana okoliczność została udowodniona jest możliwa wyłącznie na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.). Wyniki tych ustaleń organ powinien przedstawić w uzasadnieniu decyzji sporządzonym z poszanowaniem reguł zdefiniowanych w art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Lektura akt administracyjnych sprawy niniejszej świadczy o tym, że powyższym obowiązkom organy obu instancji ewidentnie nie sprostały, naruszając w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy przepisy art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Przede wszystkim w treści uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, a następnie organu odwoławczego próżno poszukiwać jednoznacznego i klarownego wyjaśnienia, z jakich powodów organ przy rozstrzygnięciu sprawy nie uwzględnił ustaleń poczynionych w trakcie wywiadu środowiskowego, potwierdzających w istocie stanowisko skarżącego, zawarte we wniosku inicjującym postępowanie o przyznanie dodatku węglowego, o zainstalowaniu i eksploatowaniu w jego domu kotła na paliwo stałe, opalanego węglem, odmawiając tym samym wiarygodności i mocy dowodowej przeprowadzonemu wywiadowi środowiskowemu.

Wskazać wobec tego trzeba, że w świetle brzmienia przywołanych na wstępie rozważań przepisów art. 2 ust. 15a i ust. 15b u.d.w. pozyskanie danych z CEEB jest zaledwie jednym ze sposobów weryfikacji, czy wniosek o wypłatę dodatku węglowego jest zasadny, o czym świadczy użyty w art. 2 ust. 15a u.d.w. zwrot "w szczególności". Katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ powinien dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma charakter otwarty. Ustawodawca obliguje więc organ orzekający do ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego w gospodarstwie domowym wnioskodawcy, które to ustalenia powinny zostać dokonane przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych, w sposób wnikliwy, dokładny, wyczerpujący, zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Błędne jest tym samym przekonanie organów obu instancji, że decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy o przyznanie dodatku węglowego ma wyłącznie wpis do CEEB. Takiemu rozumowaniu organów przeczy przede wszystkim dyspozycja art. 2 ust. 15g u.d.w., w świetle której dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 oraz dyspozycja art. 2 ust. 15f u.d.w., w świetle której dodatek węglowy może zostać przyznany także osobie, która nie złożyła wniosku o jego wypłatę, a spełnia warunki do jego przyznania wynikające z ustawy.

Jeśli - zdaniem organów orzekających - ustalenia poczynione w trakcie wywiadu środowiskowego są niewystarczające do rozstrzygnięcia sprawy, albowiem bazują wyłącznie na informacjach podanych przez samego skarżącego, co może uzasadniać domniemanie, że pracownik organu, nie miał w istocie możliwości samodzielnie zweryfikować, czy rzeczywiście w dacie przeprowadzania wywiadu środowiskowego kocioł na paliwo stałe był eksploatowany, a co za tym idzie, czy podstawowym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego E. J. jest tenże kocioł, a nie piec gazowy, choć taka konkluzja nie wynika wprost ani z treści protokołu, ani z uzasadnienia decyzji, to obowiązkiem organu było przeprowadzenie dodatkowych czynności wyjaśniających z uwzględnieniem dostępnych środków dowodowych wymienionych w art. 2 ust. 15a u.d.w. Ponadto biorąc pod uwagę art. 3 ust. 3 u.d.w. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie jest również wykluczone w toku postępowania wyjaśniającego wezwanie skarżącego do przedłożenia faktur za gaz czy też faktur za zakup węgla obejmujących okres grzewczy, które pozwolą jednoznacznie zweryfikować, które faktycznie źródło ciepła ma charakter podstawowy w gospodarstwie domowym skarżącego, czy zgłoszony do CEEB piec gazowy, czy kocioł na paliwo stałe, wskazany we wniosku o przyznanie dodatku węglowego.

W sytuacji, gdy organy obu instancji, tak jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie poczyniły jednoznacznych i wyczerpujących ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, stanowisko Kolegium zaprezentowane w motywach kontrolowanej decyzji, że skarżący nie wykazał, iż kwalifikuje się do grona osób wymagających szczególnej pomocy Państwa lub gminy, nie wytrzymuje krytyki. Uwadze organu drugiej instancji umknął przede wszystkim fakt, że ustawodawca nie wykluczył z kręgu osób kwalifikujących się do przyznania spornego dodatku posiadaczy pieców gazowych, z różnych względów ich nieeksploatujących do ogrzewania własnych gospodarstw domowych. Ponadto nie uzależnił przyznania dodatku węglowego od spełnienia kryterium dochodowego. Celem ustawodawcy, co wynika z projektu do powoływanej ustawy jest zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen energii, w tym kosztów opału. Dodatek przyznawany jest niezależnie od dochodu.

Mając na uwadze argumentację zawartą w treści skargi wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że warunkiem przyznania spornego świadczenia nie jest, jak błędnie wywodzi skarżący, posiadanie kotła na paliwo stałe, opalanego węglem, który został zgłoszony do CEEB. Samo posiadanie kotła na paliwo stałe nie warunkuje przyznania świadczenia. Można posiadać piec węglowy (kocioł na paliwo stałe), lecz go nie eksploatować, czy też mówiąc inaczej nie użytkować, jako podstawowego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego i w takiej sytuacji dodatek węglowy nie przysługuje. Rozważane świadczenie adresowane jest do tych podmiotów, dla których kocioł na paliwo stałe stanowi zasadnicze, główne źródło ogrzewania ich gospodarstw domowych.

Podsumowując, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Zgierza wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., art. 3 ust. 3 u.d.w., art. 2 ust. 1, ust. 15a, ust. 15b, ust. 15c i ust. 15d u.d.w. w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.

Kontynuując postępowanie organ zgromadzi kompletny materiał dowodowy, następnie ustali na jego podstawie niewadliwy stan faktyczny sprawy. Dopiero na tej podstawie organ oceni, wydając odpowiadającą prawu decyzję, czy skarżący spełnia przesłanki materialnoprawne do przyznania dodatku węglowego.

ds