Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 549/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: par. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 46 poz 306
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 72
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2010 r. sprawy ze skargi M.H. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania i określenie zmniejszenia tej płatności oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA / Go 549 / 10

U Z A S A D N I E N I E

Skarżący, M.H.wniósł skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2010 roku nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2010 roku w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Z akt sprawy wynika że :

W dniu [...] maja 2009 roku do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek M.H. o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009. W złożonym wniosku wnioskodawca zadeklarował do płatności następujące 4 działki rolne oznaczone identyfikatorami:

- "A" o powierzchni 1,64 ha, numer ewidencyjny działki [...]

- "B" o powierzchni 3,67 ha, numer ewidencyjny działki [...]

- "C" o powierzchni 4,72 ha, numer ewidencyjny działki [...]

- "D" o powierzchni 3,20 ha, numer ewidencyjny działki [...]

Łączna powierzchnia działek zgłoszona przez M.H. do uzyskania w / w płatności / ONW / wyniosła 13,23 ha.

W dniu [...] sierpnia 2009 roku w gospodarstwie rolnym M.H. przeprowadzona została kontrola na miejscu przez inspektorów terenowych Okręgowego Przedsiębiorstwa Geodezyjno - Kartograficznego Sp. z o. o.. Wnioskodawca nie został powiadomiony o kontroli. W trakcie w/w kontroli inspektorzy terenowi stwierdzili nieścisłości, dotyczące działek rolnych zadeklarowanych we wniosku, polegające na tym, iż na działkach rolnych B, C stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej /kod błędu DR18/, natomiast dla działki rolnej A stwierdzona powierzchnia na której tą działalność prowadzi wyniosła 0,37 ha /kod błędu DR13+/.

Mając powyższe na uwadze w dniu [...] stycznia 2010 roku, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] odmawiającą wnioskodawcy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania / ONW /,oraz nałożył na stronę potrącenie płatności w wysokości 1.729,14 złotych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym w którym dokonano ustalenia, ustalając jednocześnie że działka ewidencyjna nr [...] nie podlega w / w płatnościom.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, iż podstawą odmowy przyznania w / w płatności i nałożenia na wnioskodawcę potrąceń płatności były stwierdzone różnice pomiędzy obszarem zadeklarowanym, a ustalonym / tj. kwalifikującym się do przyznania dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych na podstawie obowiązującego prawa/.

Zgodnie z art. 16 ust. 3 tiret drugi oraz ust. 6 Rozporządzenia Komisji / WE / nr 1975 / 2006 z dnia 7.12.2006 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady / WE / nr 1698 / 2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z dnia 30.04.2004 roku str. 18 z zm. Jeżeli zadeklarowany obszar przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z z art. 50 ust. 3 rozporządzenia / WE / nr 796 / 2004 o więcej niż 50% beneficjenta wyklucza się z otrzymania pomocy do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między zadeklarowanym obszarem i obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 w / w rozporządzenia WE. Kwota ta podlega odliczeniu od płatności pomocowych w ramach wszystkich środków wsparcia ustanowionych na mocy rozporządzenia WE nr 1698 / 2005 i nr 1728 / 200, do których beneficjent jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym w którym stwierdzono rozbieżność.

Nadto organ uznał iż działka rolna oznaczona jako "D" / nr [...] / położona jest na obszarze dla którego płatność ONW nie jest przyznawana.

Od powyższej decyzji M.H. złożył odwołanie. W uzasadnieniu podał, iż od dnia [...] czerwca 2009 roku do dnia [...] września 2009 roku przebywał na zwolnieniu lekarskim, a choroba, którą przebył uniemożliwiła mu pracę w gospodarstwie. Wskazał ponadto, iż prosił o pomoc innych producentów rolnych, jednakże ze względu na prace w swoich gospodarstwach nie mogli wykosić jego łąk.

W uzasadnieniu podał również, iż posiadane przez niego działki nie były meliorowane od 30 lat, co spowodowało utrzymanie wysokiego stanu wód gruntowych. Ponadto w miesiącu maju oczyścił rów melioracyjny na działce [...], a na działce [...] usunął wszystkie drzewa z rowów i przygotował do wyczyszczenia, lecz choroba uniemożliwiła mi dalszą pracę. Do odwołania dołączył: zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy od dnia [...].06.2009 roku do dnia [...].08.2009 roku, oświadczenia A.O. oraz R.R. poświadczające, iż nie mogli wykosić łąk strony, załączniki z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej wskazujące na różnicę w stanie opadów między czerwcem i lipcem 2008 roku, a czerwcem i lipcem 2009 roku oraz kopię aktu notarialnego rep. A numer: [...]. Jednocześnie M.H. wniósł o wyjaśnienie z jakich powodów zostały pomniejszone grunty na działkach nr [...].

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 roku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podtrzymał w pełni argumentację wyrażoną przez organ I instancji. Ponadto wskazał, iż kontrola u M.H. na miejscu przeprowadzona w dniu [...].08.2009 roku wykazała, iż na deklarowanych przez niego we wniosku z dnia [...] maja 2009 roku działkach nr [...] (województwo [...]) zaniechano prowadzenia działalności rolniczej. Natomiast na działce ewidencyjnej nr [...] (województwo [...]) stwierdzono, iż działalność rolnicza jest prowadzona na powierzchni 0,37 ha przy deklaracji strony we wniosku wynoszącej 1,64 ha. Przeprowadzona kontrola wykazała także, iż na działkach znajdują się m.in. olsza /rodzaj drzew z rodziny brzozowatych/, czeremcha pospolita /gatunek drzewa lub dużego krzewu z rodziny różowatych/, trzcina, nawłoć pospolita /gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny astrowatych/, pokrzywa oraz oset, a więc rośliny, których występowanie świadczy o długookresowym braku prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych zgłoszonych do płatności przez M.H..

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podał również, iż jak wynika z dokumentacji fotograficznej dołączonej do akt niniejszej sprawy, wnioskodawca w roku 2009 do dnia kontroli w gospodarstwie nie dokonywał zabiegów, które pozwoliłyby uznać, iż działki zgłoszone przez niego we wniosku z dnia [...] maja 2009 roku utrzymywane są zgodnie z normami. Co więcej, dokumentacja fotograficzna wskazuje na występowanie roślinności świadczącej o długotrwałym braku zabiegów uprawowych, a inspektorzy przeprowadzający kontrolę na działkach wnioskodawcy wskazali m. in., iż działka ewidencyjna nr [...] jest porośnięta drzewami i krzewami w takim stopniu, który uniemożliwia jej kontrolę i dokonanie pomiarów. Natomiast dla działki ewidencyjnej nr [...] wskazano, iż zaniechano prowadzenia działalności rolniczej na całym obszarze działki, a powierzchnia upraw na działce nr [...] wynosi 0,37 ha i jest mniejsza w stosunku do deklaracji strony /1,64 ha/ z wniosku z dnia [...] maja 2009 roku.

W ocenie organu II instancji, skoro strona zaniechała prowadzenia działalności rolniczej na działkach ewidencyjnych nr [...] powierzchnie tych działek deklarowane przez nią we wniosku z dnia [...] maja 2009 roku nie mogą być uwzględnione przy naliczaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Ponadto Dyrektor Oddziału Regionalnego ARMiR wskazał, iż M.H. nie złożył zastrzeżeń co do kontroli przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2009 roku. W aktach sprawy znajduje się jedynie pismo strony z dnia [...] grudnia 2009 roku, w którym oświadczył, iż zapoznał się z wynikami kontroli na miejscu, z którymi się nie zgadza. Dyrektor podał, iż M.H. nie złożył jednak wniosku o ponowną kontrolę w swoim gospodarstwie, a w związku z brakiem takiego wniosku nie zostały wyczerpane przesłanki określone w art. 78 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Ustosunkowując się natomiast do przebytej przez M.H. choroby, która uniemożliwiła mu pracę w jego gospodarstwie oraz wysokiego stanu wód gruntowych na swoich łąkach, organ II instancji podkreślił, iż o powyższym fakcie wnioskodawca nie poinformował Kierownika Biura Powiatowego Agencji. Wobec powyższego, w ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARMiR argumenty podnoszone przez stronę w odwołaniu nie mogły być uwzględnione. Ponadto odmowa sąsiedzkiej pomocy przy koszeniu łąk, wysoki stan wód gruntowych, jak również opady deszczu o dużym natężeniu nie stanowią dowodów - w myśl przywołanych w decyzji II instancji przepisów Rozporządzenia - które mogłyby świadczyć o tym, iż wnioskodawca nie ponosi winy za stan faktyczny działek nr [...] w dniu przeprowadzania kontroli na miejscu w dniu [...] sierpnia 2009 roku.

W ocenie organu II instancji trzymiesięczny okres niezdolności do pracy nie zwalnia rolnika od utrzymywania łąk w zgodzie z minimalnymi normami przez cały rok kalendarzowy. Ponadto kontrola jednoznacznie wykazała, iż działki zgłoszone przez wnioskodawcę do płatności na rok 2009, nie były poddawane żadnym zabiegom agrotechnicznym, w celu stworzenia optymalnych warunków wzrostu i plonowania roślin, nie tylko w dniu składania wniosku, ale także i przed tym terminem. Dokumentacja fotograficzna wskazuje na całkowity brak prowadzenia działalności rolniczej na spornych działkach rolnych. Uwidocznione na fotografiach nie wykoszone, zeschnięte trawy, wielomiesięczne chwasty, samosiewy drzew liściastych, a nawet stosy zeschniętych gałęzi, potwierdzają, iż na spornych działkach działalność rolnicza nie była prowadzona w roku gospodarczym 2009, a więc w okresie przed dniem złożenia wniosku, jak również od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez M.H., aż do dnia wykonania inspekcji terenowej, tj. [...] sierpnia 2009 roku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów sądowych i odsetek za niewypłacenie skarżącemu dopłat w terminie.

W uzasadnieniu skargi podniósł, iż w okresie od [...] czerwca do [...] grudnia 2009 roku przebywał na zwolnieniu lekarskim. Ponadto wskazał, iż w miesiącu maju oczyścił rowy melioracyjne z drzew, które nie były meliorowane od lat osiemdziesiątych na działce [...]. Natomiast na działce [...] wykopał rów melioracyjny o długości około 500 metrów /jego przedłużenie dochodzi do samej rzeki Ilanki/, co spowodowało, iż poziom wody, na działkach [...] bardzo znacznie by się obniżył, co pozwoliłoby użyć sprzętu mechanicznego do uprawy łąk.

Skarżący podał również, iż w zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że tylko działka nr [...] była w dobrej kondycji rolnej, co dla skarżącego "było dużym zaskoczeniem, ponieważ żadna z działek zgłoszona do dopłat nie była uprawiana w roku 2009 roku." Skarżący wskazał nadto, że nie ustosunkował się do protokołu kontroli, "gdyż odwiedzał w tym czasie różne gabinety lekarskie, celem podratowania zdrowia". Na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2010 roku skarżący wskazał, że na wiosnę 2009 roku usuwał olchy i krzewy z posiadanych łąk.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w pełni argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl § 2 wyżej wymienionego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a"./, uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto w każdej sytuacji, jeżeli zachodzą ustawowe przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części /art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a./.

Dodać też należy, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej.

Mając na względzie powyższy wzorzec kontroli sądowoadministracyjnej Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy obu instancji dokonały jednoznacznych i prawidłowych ustaleń faktycznych, wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów oraz w sposób obiektywny i logiczny umotywowały swoje rozstrzygnięcie w uzasadnieniach decyzji.

Przedmiot sporu w niniejszej sprawie sprowadzał się do oceny, czy zaistniała uzasadniona podstawa faktyczna i prawna do wykluczenia z płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 2009 roku działek nr [...] (B), nr [...] (C), i zmniejszenia powierzchni działki nr [...] (A), zgłoszonych przez skarżącego M.H. we wniosku z dnia [...] maja 2009 roku do płatności / ONW /. W konsekwencji stwierdzonych nieprawidłowości odmówiono przyznania płatności ONW i nałożono zmniejszenia w wysokości 1.729,14 złotych . Kwota ta miała być potrącana z płatności w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych.

W niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11.03.2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania "ONW" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 / Dz.U. z 20009 r nr 40 poz. 329 z zm. /

Nadto wskazać należy, iż w związku z członkostwem Polski w Unii Europejskiej bezpośrednie zastosowanie w niniejszej sprawie mają także akty normatywne wydane przez organy Unii Europejskiej tj. przepisy Rozporządzenia Rady (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady /WE/ nr 1782 / 2003 i /WE/ 73 / 2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE nr L 141 z 30.04.2004r. str.18 ze zm.).

Ponadto zastosowanie mają przepisy prawa krajowego tj. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007r. w sprawie minimalnych norm ( Dz. U. z 2007r. nr 46, poz. 306) oraz w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności ( Dz. U. nr 46, poz. 308 ze zm.) oraz ustawa z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz. U. z 2008r. Nr 98, poz.634 ze zm.) i przepisy Kodeksu administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960r. (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz.1071 ze zm.).

Podkreślić należy, że płatności o które ubiega się skarżący są formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów Unii Europejskiej określonych w art. 33 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). System dopłat bezpośrednich został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolniczych , poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie.

W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo stwierdziły, że brak było podstaw do przyznania skarżącemu płatności ONW do gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku z [...] maja 2009 roku na rok 2009. Organy obu instancji wydały w przedmiotowej sprawie decyzje zgodne z prawem zarówno materialnym jak i procesowym.

Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11.03.2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania "ONW" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 / Dz.U. z 20009 r nr 40 poz. 329 z zm. / płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem":

1. który podjął zobowiązanie, o którym mowa w :

a/ art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.),albo

b/ art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005";

2. jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65)4), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3. do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4. jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

5. jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.).

Natomiast w myśl art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego / Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm./ rolnikowi przysługuje jednolita płatność na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust.5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej (...) jeżeli między innymi wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności i jeżeli przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy , w którym został złożony tenże wniosek.

Określenie minimalnych norm w jakich powinny być utrzymywane grunty rolne określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007r w sprawie minimalnych norm . W myśl § 1 cyt. rozporządzenia grunty rolne będące łąką i pastwiskiem są utrzymane zgodnie z normami, jeżeli okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku lub w terminie do 31 lipca lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw. Zgodnie z § 4 tego rozporządzenia grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli nie są - co do zasady- porośnięte drzewami i krzewami.

Na gruncie wyżej przytoczonych przepisów należy przyjąć, że posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu ściśle wiąże się z produkcją rolną, zatem konieczne jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Takie rozumienie posiadania połączonego z faktycznym użytkowaniem gruntów rolnych wiąże się z celem tych dopłat, czyli dofinansowaniem do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Zatem aby zostać beneficjentem pomocy nie wystarczy być posiadaczem gruntów rolnych, ale należy je przede wszystkim rolniczo użytkować.

Na podstawie czynności kontrolnych przeprowadzonych na miejscu organy administracji prawidłowo ustaliły, iż na działkach rolnych nr [...] zaniechano powadzenia działalności rolniczej, a na działce nr [...] działalność rolnicza jest prowadzona na powierzchni 0,37 ha przy deklaracji skarżącego w deklaracji 1,64 ha.

Na działkach, co organ jednoznacznie wykazał, w ocenie Sądu, znajdują się m.in. olsza, czeremcha pospolita, trzcina, nawłoć pospolita / gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny astrowatych /, pokrzywa oraz oset, a więc rośliny, których występowanie świadczy o długookresowym braku prowadzenia działalności rolniczej. Potwierdził to protokół kontrolny i załączona dokumentacja fotograficzna. Powyższych ustaleń nie kwestionował również skarżący. Jednocześnie zasadnie uznano, iż jedynie co do działki [...], co do powierzchni 0,37 ha, można było przyjąć, że spełniała wymogi do przyznania płatności. Nie oznacza to jednak, że organ zmniejszył powierzchnię przedmiotowej działki.

W ocenie Sądu, organy administracji publicznej zasadnie uznały, że analiza dokumentacji fotograficznej jednoznacznie potwierdziła, iż działki nie były poddawane żadnym zabiegom agrotechnicznym, w celu stworzenia optymalnych warunków wzrostu i plonowania roślin, nie tylko w dniu składania wniosku, ale i przed tym terminem. Uwidocznione na fotografiach niewykoszone, zeschnięte trawy, wielomiesięczne chwasty, samosiewy drzew liściastych, a nawet stosy zeschniętych gałęzi potwierdziły, iż na przedmiotowych działkach nie była prowadzona działalność rolnicza w roku 2009 roku.

Potwierdził to skarżący w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, wskazując iż "żadna z działek zgłoszona do dopłat nie była uprawiana w roku 2009". Na fakt braku uprawy wskazał również na rozprawie w dniu 30.09.2010 roku.

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, iż świadczy to o faktycznym braku prowadzenia działalności rolnej na gruntach zadeklarowanych do dopłat.

Skarżący wskazał, iż długotrwała choroba trwająca od [...] czerwca 2009 roku do [...] grudnia 2009 roku uniemożliwiła jemu podjęcie jakichkolwiek w roku 2009 roku prac na przedmiotowych działkach rolnych.

Podkreślić należy więc że system prawa wspólnotowego i krajowego w zakresie płatności bezpośrednich określa nie tylko uprawnienia rolników do uzyskania określonych dopłat, ale też ustanawia odpowiadające im obowiązki producentów rolnych. Zasadniczym obowiązkiem podmiotu ubiegającego się o dopłaty jest takie gospodarowanie, aby zadeklarowane do dopłat grunty rolne były utrzymywane - co wymaga podkreślenia - przez cały rok kalendarzowy, w stanie gwarantującym prawidłową gospodarkę.

W ocenie Sądu poczynione przez organy ustalenia w zakresie utrzymywania przez skarżącego gruntów w złej kulturze rolnej znalazły potwierdzenie w protokole kontroli jak i dołączonej doń dokumentacji oraz zdjęciach. Z powyższego wynikało, co zresztą podkreślił skarżący, iż przez cały rok 2009 roku nie były na przedmiotowych gruntach podejmowane prace agrotechniczne, a więc także i w okresie od stycznia do [...] maja 2009 roku, kiedy skarżący nie przebywał jeszcze na zwolnieniu lekarskim. Również przed złożeniem wniosku grunty nie były utrzymane zgodnie z normami.

Sąd podkreśla, iż samo posiadanie gruntów nie jest przesłanką uzyskania dopłat bezpośrednich, konieczne jest jeszcze faktyczne użytkowanie tych gruntów. Użytkowane grunty muszą ponadto być utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy, a więc na gruntach tych prowadzone winny być działania co najmniej w zakresie wynikającym z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2007 roku w sprawie minimalnych norm . .

Skarżący przed dniem 1 czerwca 2009 roku, a więc przed dniem, kiedy stan zdrowia uniemożliwił mu podjęcie prac agrotechnicznych nie podjął działań mających na celu doprowadzenie gruntów rolnych do takiego stanu aby spełniały wymogi utrzymania zgodnie z normami. Oświadczenia skarżącego o niemożności skorzystania w tym okresie z pomocy sąsiedzkiej z uwagi na spiętrzenie prac rolnych we własnych gospodarstwach nie stanowi okoliczności zwalniającej skarżącego od negatywnych konsekwencji wynikających z braku utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Podkreślić należy, iż z powołanych przepisów wynika konieczność podejmowania działań od początku roku kalendarzowego, w taki sposób by przygotować grunty w sposób nadający się do prowadzenia działalności rolniczej. Złożenie wniosku o jednolitą płatność obszarową dotyczyć winno gruntu który spełnia określone wymogi.

Podkreślić należy, iż skarżący nabył zadeklarowane we wniosku działki w dniu [...] grudnia 2007 roku. Zatem miał czas na to, by w sposób odpowiedni przygotować grunty do tego, by nadawały się do prowadzenia działalności rolniczej. Samo oczyszczenie rowów melioracyjnych z drzew na jednej z działek, czy wykonanie rowu melioracyjnego na drugiej działce, nie jest wystarczającą przesłanką do ubiegania się o otrzymanie dopłat bezpośrednich do wszystkich posiadanych gruntów. Niewątpliwie czynności te miały na celu doprowadzenie gruntu do stanu umożliwiającego prowadzenie na tych działkach działalności rolniczej. Jednakże nie stanowi też o tym, że grunty te były utrzymane zgodnie z minimalnymi normami .

Skarżący podniósł, iż długotrwała choroba stanowiła przesłankę do przyznania płatności i wyłączała możliwość zastosowania przez organ potrąceń z wypłat udzielanej pomocy. Zgodnie z pkt 71 wstępu do rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady(WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 – jeśli w wyniku działania siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności rolnik nie jest w stanie spełnić wymagań przewidzianych w zasadach sektorowych nie powinien on tracić prawa do dopłat. Należy określić, które okoliczności mogą być uznawane przez właściwe władze za okoliczności wyjątkowe.

Jak słusznie wskazały organy administracji, stosownie do art. 72 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 przypadki siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu art. 40 ust.4 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 (rozporządzenie zostało uchylone i zastąpione rozporządzeniem 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników (...) wraz ze stosownymi dowodami zgodnymi z wymogami właściwego organu podlegają zgłoszeniu temu organowi na piśmie w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności.

Przypadki działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, określone zostały w art. 31 rozporządzenia Rady WE nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników (...) uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 Dz.UE.L 2009.30.16 i obejmują:

a) śmierć rolnika

b) długookresową niezdolność rolnika do pracy

c) poważną klęskę żywiołową w znacznym stopniu dotykającą grunty rolne gospodarstwa

d) zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku;

e) epidemia dotykająca część lub cały inwentarz rolnika.

Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2007 roku w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności określono, że dowodem potwierdzającym działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności o których mowa w art. 40 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003 (...) są:

1) odpis skrócony aktu zgonu rolnika;

2) zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, wydane na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników;

3) protokół oszacowania szkód w uprawach rolnych spowodowanych przez suszę, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawinę w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, sporządzony przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód, o której mowa w przepisach w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;

3a)dokument potwierdzający wystąpienie szkody w uprawach rolnych, z którego wynika powierzchnia upraw, na których wystąpiła szkoda spowodowana przez ryzyka, o których mowa w pkt 3, sporządzony przez zakład ubezpieczeń, z którym rolnik zawarł umowę ubezpieczenia upraw co najmniej od jednego z tych ryzyk;

3b) pisemne oświadczenia potwierdzające wystąpienie szkody w uprawach rolnych, spowodowanej przez ryzyka, o których mowa w pkt 3, sporządzone zgodnie ze wzorem udostępnionym przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Biuletynie Informacji Publicznej tej Agencji przez dwóch świadków, którzy nie są domownikami rolnika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników - w przypadku gdy komisja, o której mowa w pkt 3, nie została powołana oraz uprawy nie zostały objęte umową ubezpieczenia, o której mowa w pkt 3a;

3c) zaświadczenie o wystąpieniu pożaru - w przypadku szkód w uprawach lub płodach rolnych spowodowanych pożarem - wydane przez właściwego ze względu na miejsce wystąpienia zdarzenia komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej, w przypadku gdy w zdarzeniu tym uczestniczyły jednostki ochrony przeciwpożarowej;

3d) protokół oględzin lub ostatecznego szacowania szkody w uprawach i płodach rolnych wyrządzonych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny, sporządzony przez upoważnionego przedstawiciela dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego lub inne podmioty uprawnione do szacowania szkód łowieckich na podstawie przepisów prawa łowieckiego;

4) pisemne oświadczenie rolnika o położeniu gospodarstwa rolnego na obszarze, na którym został wprowadzony stan klęski żywiołowej na podstawie przepisów o stanie klęski żywiołowej;

5) decyzja właściwego wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa, wydana na podstawie przepisów o ochronie roślin, nakazująca zniszczenie roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów w przypadku wystąpienia lub podejrzenia wystąpienia organizmów kwarantannowych;

6) decyzja właściwego organu nadzoru budowlanego, wydana na podstawie przepisów prawa budowlanego, określająca zakres i termin wykonania niezbędnych robót w celu uporządkowania terenu katastrofy budowlanej i zabezpieczenia budynku służącego gospodarce rolnej do czasu wykonania robót doprowadzających budynek do stanu właściwego;

7) decyzja właściwego powiatowego lekarza weterynarii, wydana na podstawie przepisów o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, nakazująca zabicie lub ubój zwierząt chorych lub zakażonych, podejrzanych o zakażenie lub o chorobę albo zwierząt z gatunków wrażliwych na daną chorobę zakaźną zwierząt;

8) odpis postanowienia sądu o zastosowaniu albo przedłużeniu tymczasowego aresztowania;

9) wezwanie sądu do odbycia kary pozbawienia wolności albo aresztu;

10) pisemne oświadczenie rolnika o padnięciu zwierzęcia oraz o zgłoszeniu tego faktu zgodnie z przepisami o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.

Zgodnie z treścią art. 20 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – kierownik biura powiatowego Agencji jest właściwy w sprawach uznania przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności o których mowa w art. 40 ust. 4 rozporządzenia nr 1782/2003. Uznanie danego przypadku za działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 40 ust. 4 rozporządzenia nr 1782/2003, albo odmowa takiego uznania następuje w decyzji w sprawie przyznania płatności obszarowych. Ponadto jak już wcześniej powołano, na mocy art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 40 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 wraz ze stosownymi dowodami zgodnymi z wymogami właściwego organu podlegają zgłoszeniu temu organowi na piśmie w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności.

Natomiast fakt czasowej niezdolności do pracy skarżący zgłosił dopiero w odwołaniu od decyzji z dnia [...] lutego 2010r.. W odwołaniu wskazał, iż przebywał na zwolnieniu lekarskim od [...] czerwca do [...] września 2009 r. Do odwołania załączył kserokopie zaświadczeń lekarskich o niezdolności do pracy za okres od [...] czerwca do [...] sierpnia 2009 r. Ponadto z zaświadczenia tego wynika niezdolność do pracy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, a nie o czasowej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym.

Również wskazać należy, że skarżącemu przesłano kopię raportu z czynności kontrolnych. Skarżący natomiast zapoznał się z dokumentami kontroli i mimo, że oświadczył iż nie zgadza się z jej wynikami, nie wskazał na fakt swojej niezdolności do pracy.

Dopiero do skargi złożonej do Sądu skarżący załączył zaświadczenia lekarskie o niezdolności do pracy w okresie od [...] czerwca do [...] grudnia 2009 roku /również nie odnosiły się one do niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym/. W tych okolicznościach uznać należy, że powołanie się skarżącego na wystąpienie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności nastąpiło z przekroczeniem ustawowego wymogu poinformowania o tym Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w terminie 10 dni od daty ustania choroby wynikającego z art.72 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003.

Również zarzut skarżącego zaistnienia siły wyższej poprzez wystąpienie na przedmiotowych gruntach w miesiącach czerwcu i lipcu 2009 wysokich opadów, nie stanowi jak słusznie przyjęły organy administracji publicznej dowodów wypełniających przesłanki do uznania powyższej okoliczności za stan działania siły wyższej. Ponadto podkreślić należy, że ani w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności tj.w dniu [...] maja 2009 roku, ani w terminie 10 dni od daty ustania w/w okoliczności skarżący nie złożył Agencji oświadczenia o zaistniałych okolicznościach, konsekwencją czego było właściwe przyjęcie przez organ administracji mniejszych powierzchni do płatności niż deklarowane.

Zgodnie z art. 51 ust.1 tiret 3 Rozporządzenia Rady (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i WE 73/2009 oraz wdrazania zasady współzależności przewidzianej w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008, jeżeli różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli przekracza 50%, rolnik jest wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy miedzy obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym zgodnie z art. 50 ust.3 i 5 niniejszego rozporządzenia. Kwota ta jest potrącana o płatności pomocowe, do których rolnik jest uprawniony w ramach wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono tę różnicę, czyli dokonano ustalenia.

Wobec tego, iż skarżący zadeklarował we wniosku działki o łącznej powierzchni 13,23 ha, a powierzchnia stwierdzona po kontroli wynosiła 0,37 ha, czyli 3.475,68 procentowej różnicy pomiędzy obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym w trakcie kontroli / czyli powyżej 50% /, organy administracji prawidłowo ustaliły i nałożyły trzyletnią sankcję w postaci potrąceń płatności w kwocie 1.729,14 złotych.

W ocenie Sądu organy administracji zasadnie odmówiły skarżącemu przyznania płatności ONW oraz nałożyły na stronę potrącenie płatności.

Zdaniem Sądu organy obu instancji wydały w tej sprawie decyzje zgodne z prawem zarówno materialnym jak i procesowym. W toku postępowania organy podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zgonie z zasadą zaufania oraz informowania stron / art. 6,7 kpa/. W ocenie Sądu organy zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, oraz dokonały jego oceny w sposób nie naruszający zasady swobodnej oceny dowodów / art.77 kpa/. Organy zapewniły również stronie skarżącej czynny udział w każdym stadium postępowania, umożliwiając wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów a przede wszystkim do ustaleń dokonanych w toku kontroli na miejscu /art. 10 kpa/. W wydanych decyzjach wyjaśniły stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy , a także wskazały na przepisy prawa, które miały zastosowanie i które były podstawą wydania rozstrzygnięcia /art.11 kpa/.

Wobec powyższego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153 poz.1270 ze zm./ skargę należało oddalić.

Sędzia WSA D. Skupień Sędzia WSA B. Rennert Sędzia WSA S. Kowalczyk

| | | |