Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 241/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 47 ust. 2, 2a, 2g
journal: Dz.U. 2022 poz 1009
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
article: art. 31 zo ust. 2, art. 31 zq ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 79a § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi J.D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz,U. z 2022 r. poz. 2000) (dalej k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. szczególnych rozwiązaniach .związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 poz. 2095 z późn. zm., dalej jako Covid-19) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2020 r. znak: [...] odmawiającą J.D. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od 1 marca 2.020 r. do 31 marca 2020 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ w pierwszej kolejności przedstawił przebieg postępowania w sprawie i wskazał, że dnia 25 czerwca 2020 r. za pośrednictwem platformy PUE ZUS J.D. złożył wniosek o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za miesiąc marzec 2020 r. Dnia [...] lipca 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję znak [...], którą odmówił J.D. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za wskazany okres. Uzasadniając decyzję Zakład wskazał, że powodem odmowy było niezłożenie do dnia 30 czerwca 2020 r, deklaracji rozliczeniowej za marzec 2020 r., co zgodnie z art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy Covid-19, było warunkiem niezbędnym do pozytywnego rozpatrzenia sprawy. Wnioskodawca nie zgodził się z ww. decyzją i dnia [...] stycznia 2021 r. złożył pismo, w którym wniósł o anulowanie decyzji oraz przywrócenie terminu na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu skarżący wskazywał, że nie miał świadomości i wiedzy na temat wydanej przez Zakład decyzji, wskazał że jedyną osobą która była zorientowana w jego sprawach był właściciel biura rachunkowego – K.Ż., który zmarł w marcu 2020 r., a obecne biuro rachunkowe l I.S., także nie miało wiedzy ha ten temat. Skarżący podniósł, że pod koniec sierpnia 2020 r. pracownik ZUS skontaktował się z nim telefonicznie i poinformował obecną księgową, że deklaracja DRA II za luty 2020 r. nie przeszła z powodu błędów i należy złożyć korektę oraz cały zestaw DRA za okres od lutego do sierpnia 2020 r. W związku z tym w miesiącu wrześniu 2020 r. zostały przesłane korekty. Skarżący wskazał także, że w miesiącu październiku założył platformę ZUS i przy pomocy pracowników ZUS odczytał pisma, jednak termin odwołania minął. Skarżący poinformował także, że z powodu COViD-19 jego obroty bardzo spadły i w związku z tym prosi o ponowne rozpatrzenie sprawy i możliwość skorzystania z prawa do zwolnienia z opłacania składek.

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek za miesiąc marzec 2020 r. Na powyższą decyzją J.D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 2409/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp.

Wyrokiem z dnia 2 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Go 1068/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił decyzję ZUS z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu i odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika, iż w dniu 7 stycznia 2018 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło pełnomocnictwo na podstawie którego skarżący upoważnił A.Ż. do wszelkich czynności przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, w tym do profilu w Nowym Portalu Informacyjnym PUE ZUS. Sąd uwzględnił w sprawie dołączony do akt materiał dowodowy, w tym trzy elektroniczne wydruki mające potwierdzać wysłanie przez PUE w dniu 30 lipca 2020 r. trzech pism, które zostały uznane za doręczone dnia 17 sierpnia 2020 r. Sąd wskazał, iż są wątpliwości, czy wskazane wydruki dotyczą trzech decyzji wydanych przez ZUS, z uwagi na fakt, iż opatrzone są innymi numerami niż numery wskazane na decyzjach. Dodatkowo Sąd wskazał, że ciężar wykazania skuteczności doręczenia pisma ciąży na nadawcy korespondencji.

Decyzją z dnia [...] lipca 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję ż dnia [...] lutego 2021 r. odmawiającą przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i stwierdzającą uchybienie terminu do złożenia przez wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z - tytułu składek należnych za marzec 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji Zakład wskazał, że wniosek RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. został złożony drogą elektroniczną za pośrednictwem platformy PUE ZUS w dniu 25 czerwca 2020 r. We wskazanym wniosku skarżący zaznaczył elektroniczny sposób odbioru odpowiedzi, tj. także za pośrednictwem platformy PUE ZUS. W związku z powyższym decyzja została podpisana przez upoważnioną osobę i wysłana do skarżącego drogą elektroniczną za pomocą platformy PUE ZUS dnia 30 lipca 2020 r. Platforma Usług Elektronicznych wygenerowała Urzędowe Potwierdzenie odbioru wspomnianej decyzji dnia [...] sierpnia 2020 r. i w związku z tym decyzja nr [...] ze znakiem pisma [...] (na co wskazuje dołączony do akt sprawy wydruk elektroniczny) została, uznana za doręczoną z uwagi na brak podjęcia przez skarżącego pisma w terminie.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Wyrokiem z dnia 17 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Go 570/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił decyzję ZUS z dnia [...] lipca 2022. r. utrzymującą w mocy decyzję ż dnia [...] lutego 2021 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i stwierdzającą uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych dopuścił się uchybień w prawidłowym doręczeniem decyzji, w związku z czym ponownie rozpatrując sprawę należy rozpatrzeć ją merytorycznie, uznając że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony przed upływem terminu do jego wniesienia.

Następnie ZUS wskazał, że na mocy z art 31zq ust. 8 ustawy Covid-19 od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 31zo ust. 2 i ust. 4 tej ustawy osobie prowadzącej pozarolniczą działalność, o której owa wart. 8 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy/należnych za okres marzec 2020 r., jeżeli prowadziła działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu za który jest składany wniosek o zwolnienie, nie był wyższy, niż 300 % prognozowanego przeciętnego, miesięcznego wynagrodzenia brutto - w gospodarce narodowej w 2020 r. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru składek dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność.

Zgodnie z art. 31 zq ust. 3 ustawy Covid-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r., nie później niż do 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek jest zwolniony z obowiązku ich składania.

W myśl art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. la, 2a, 2b, nie później niż:

1) do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie;

2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych;

3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.

Z powyższego wynika, że płatnicy opłacający składkę wyłącznie za siebie deklarację rozliczeniową ZUS DRA za dany miesiąc powinni złożyć w terminie do 10 dnia następnego miesiąca. Zgodnie z art. 47 ust 2a ustawy systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek opłacający składki wyłącznie za siebie lub osoby z nim współpracujące - zwolniony jest z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej lub imiennym raporcie miesięcznym zadeklarował do podstawy wymiaru składek:

1) na ubezpieczenia społeczne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność, obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, ...

2) na ubezpieczenie zdrowotne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru określonej w art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, i nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego.

W przypadku płatników, którzy wznawiają działalność gospodarczą od 1 dnia miesiąca - muszą za ten miesiąc złożyć deklarację rozliczeniową ZUS DRA. Dopiero na podstawie tak złożonych dokumentów. Zakład sporządza za płatnika dokumenty. rozliczeniowe za następne miesiące.

Organ wskazał, że analiza dokumentów zgłoszeniowych oraz rozliczeniowych wykazała, iż skarżący zgłosił się do ubezpieczeń z kodem 0590, czyli jako osoba prowadząca działalność korzystająca z ulgi "Mały ZUS plus". Ulga ta polega na obniżeniu podstawy wymiaru składek w zależności od uzyskanego dochodu w roku poprzednim (ustawa o tzw. małej działalności gospodarczej weszła w życie 1 stycznia 2019 r.). Dlatego w terminie składania dokumentów za styczeń (u płatnika do 10 lutego 2020 r.) płatnik powinien złożyć deklarację o uzyskanym przychodzie za poprzedni rok oraz w terminie składania dokumentów za luty (u płatnika do 10 marca 2020 r.) płatnik powinien ponownie złożyć deklaracje wskazując zarówno przychód jak i dochód za poprzedni rok, na podstawie której wyliczona zostanie podstawa wymiaru składek obowiązująca od lutego do grudnia 2020 r. Dokumenty każdorazowo powinny zostać złożone wraz z deklaracją rozliczeniową DRA ponieważ zmienia się podstawa wymiaru składek.

Tymczasem od 1 lutego 2020 r. skarżący nie złożył w terminie deklaracji pierwszorazowej za miesiąc luty i z tego powodu na jego koncie generował się przypis z urzędu (PS) składek z podstawowym kodem 0510. Zgodnie z art. 31 zq ust. 3 ustawy COVId-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31 zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r., nie później niż do 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek jest zwolniony z obowiązku ich składania.

Wskazane dokumenty zostały przez skarżącego złożone dopiero 28 września 2020 r. wykazując w nich obowiązującą skarżącego podstawę składki w wysokości 60% minimalnego wynagrodzenia,. Jeżeli w deklaracji przypisały się składki z urzędu ze wskazaną podstawą i wysokością niezgodną z obowiązującą płatnika (co potwierdza prawidłowe złożona przez skarżącego DRA - deklaracja rozliczeniowa) - nie można było uznać, że skarżący jest zwolniony, z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych i zwolnienie z opłacania składek za miesiąc marzec 2020 r. nie przysługuje.

Zgodnie z art. 47 ust. 2g ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych osoba ustalająca najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i opłacająca składki wyłącznie za siebie lub osoby z nią współpracujące jest zwolniona z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc, do końca roku kalendarzowego,, na który - ustaliła tę podstawę. Jest natomiast zobowiązana do złożenia deklaracji rozliczeniowej za pierwszy miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej każdego kolejnego roku, na który ustaliła najniższą podstawę wymiaru składek.

Informacje o rocznym przychodzie z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskanym w poprzednim roku kalendarzowym oraz o najniższej podstawie wymiaru składek ustalonej na dany rok kalendarzowy osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą zobowiązana jest przekazać raz w roku (chyba że będą niezbędne korekty) w: - imiennym raporcie miesięcznym, - w deklaracji rozliczeniowej - składanych za styczeń danego roku kalendarzowego lub za pierwszy miesiąc rozpoczęcia lub wznowienia prowadzenia działalności w danym roku kalendarzowym -zgodnie z art. 18c ust. 9 ustawy o sus.

Za styczeń 2020 r. przedsiębiorca, który korzystał z małego ZUS, musiał przekazać do Zakładu informację (w deklaracji ZUS DRA cz. II albo w raporcie ZUS RCA cz. II złożonym wraz z deklaracją ZUS DRA) o:

• rocznym przychodzie z pozarolniczej działalności w poprzednim roku

kalendarzowym,

• ustalonej od przychodu podstawie wymiaru składek.

Przedsiębiorca, który korzysta z małego ZUS plus miał obowiązek przekazać do Zakładu informację za luty 2020 r. (w deklaracji ZUS DRĄ cz. II albo w raporcie ZUS RCA cz. II złożonym wraz z deklaracją ZUS DRA) o:

• formach opodatkowania,

• rocznym przychodzie z pozarolniczej działalności w poprzednim roku kalendarzowym,

• rocznym dochodzie z tej działalności w poprzednim roku kalendarzowym, /

• ustalonej od dochodu podstawie wymiaru składek.

Zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawy Covid - 19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r., nie później niż do 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek jest zwolniony z obowiązku ich składania.

Ustalono, że skarżący nie jest zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych za okres - marzec 2020. r. Deklarację o uzyskanym dochodzie na podstawie którego można wyliczyć właściwą podstawę wymiaru składek skarżący złożył dopiero 28 września 2020 r.

Na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2023 r. znak: [...] J.D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 9 i art. 79a § 1 kpa poprzez ich niezastosowanie i nieudzielenie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek z urzędu i niepoinformowanie o brakujących elementach wniosku o zwolnienie z obowiązku zapłaty składek za marzec 2020 r., co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji niezgodnej z żądaniem skarżącego,

b) art. 10 § 1 kpa i art. 8 § 1 kpa poprzez ich niezastosowanie i niepoinformowanie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału, co skutkowało uniemożliwieniem stronie czynnego udziału w sprawie a w konsekwencji wydaniem negatywnej decyzji w sprawie,

c) art. 107 § 1 pkt 6 kpa w zw. z art. 8 kpa poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych związanych ze spełnieniem przez skarżącego warunków do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres marzec 2020 r., co skutkowało prowadzeniem postępowania administracyjnego w sposób, który nie budzi zaufania do Organu oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami kpa,

d) art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji interesu społecznego i słusznego interesu obywateli poprzez nieustosunkowanie się do okoliczności wskazanych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w tym niewyjaśnienie w pełni kwestii związanej ze złożeniem przez skarżącego stosownej deklaracji w lutym 2020 r., co doprowadziło do wydania decyzji sprzecznej tak z interesem społecznym, jak i słusznym interesem obywateli;

e) art. 138 § 1 pkt 1 kpa polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie o przyznaniu skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres marzec 2020 r.

2) naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 31zo w zw. z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID -19 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odmówienie skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres marzec 2020 r., podczas gdy skarżący spełniał kryteria konieczne do przyznania prawa do zwolnienia z opłacania składek za marzec 2020 r.;

b) art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID w zw. z art. 47 ust. 2a i 2g ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący nie był zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych za marzec 2020 r., podczas gdy zdaniem skarżącego był on zwolniony z obowiązku składania deklaracji,

c) art. 15zzzzzn2 ust 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID w zw. z art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID poprzez jego niezastosowanie i niezawiadomienie skarżącego o uchybieniu terminu do złożenia koniecznych dokumentów rozliczeniowych, a także poprzez niewyznaczenie Skarżącemu terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tych czynności, co w konsekwencji oznaczało działanie na szkodę skarżącego skutkujące poniesieniem negatywnych skutków wadliwego działania organu powodujących odmowę przyznania prawa do zwolnienia z opłacania składek za marzec 2020 r.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie.

Sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2019 r. poz. 2325 zwana dalej p.p.s.a.). Zgodnie z treścią wskazanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W sprawie organ złożył wniosek o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a skarżąca nie żądała przeprowadzenia rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art.134 § 2 p.p.s.a.).

Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy COVID - 19.

W myśl art. 31zo ust. 2 tej ustawy na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

Stosownie do treści art. 31zq ust. 3 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 8, należnych za lipiec, sierpień, wrzesień 2020 r. - do dnia 31 października 2020 r., w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 10, należnych za listopad 2020 r. - do dnia 31 grudnia 2020 r., a w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 12, należnych za listopad 2020 r., grudzień 2020 r., styczeń 2021 r., luty 2021 r. lub marzec 2021 r. - do dnia 30 kwietnia 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Wyjaśnienia wymaga, iż przepis art. 47 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej – u.s.u.s). uregulował kwestię terminów i sposobu realizacji obowiązków przez płatnika składek. Stosownie do treści art. 47 ust. 1 u.s.u.s. płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż:

1) do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie;

2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych;

3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.

W myśl art. 47 ust. 2 płatnik składek, który opłaca składki wyłącznie za siebie, przysyła jedynie deklarację rozliczeniową. Zgodnie z art. 47 ust. 2a osoby prowadzące pozarolniczą działalność, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące, są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej lub imiennym raporcie miesięcznym zadeklarowały do podstawy wymiaru składek:

1) na ubezpieczenia społeczne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność, obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, zaś w przypadku osób, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców - obowiązującej osoby z nimi współpracujące, z zastrzeżeniem ust. 2g;

2) na ubezpieczenie zdrowotne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru określonej w art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1373, z późn. zm.), obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, i nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego, z zastrzeżeniem ust. 2c.

Zgodnie z treścią art. 47 ust. 2g usus osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące i ustalające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustaliły tę podstawę. Osoby te obowiązane są do złożenia deklaracji rozliczeniowej za pierwszy miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej każdego kolejnego roku, na który ustaliły podstawę wymiaru składek na podstawie art. 18c.

Z akt sprawy wynika, że skarżący zgłosił się do ubezpieczenia w ramach ulgi tzw. "Mały ZUS plus", która polega na obniżeniu podstawy wymiaru składek w zależności od dochodu uzyskanego w roku poprzednim. Dlatego skarżący jako płatnik składek nie miał obowiązku comiesięcznego składania deklaracji rozliczeniowej, lecz powinien złożyć deklarację o uzyskanym dochodzie za poprzedni rok (do 10 lutego 2020 r.) oraz w terminie składania dokumentów za luty (do 10 marca 2020 r.) powinien złożyć ponownie deklarację wskazując przychód i dochód za poprzedni rok, w celu wyliczenia podstawy wymiaru składek obowiązującej od lutego do grudnia 2020 r.

Z powyższego wynika, że zgodnie z art. 47 ust. 2, 2a i 2g u.s.u.s. skarżący nie jest zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych lub innych raportów miesięcznych (art. 37zq ust. 3 ustawy Covid -19). Bezspornie brakujące deklaracje rozliczeniowe zostały złożone w dniu 28 września 2020 r., a zatem po terminie o którym mowa w art. 31zq ust. 3 ustawy Covid -19.

Treść powołanych przepisów ustawy COVID - 19 wskazuje, że ustawa ta wprowadziła nowy termin złożenia dokumentów, o których mowa w przytoczonych przepisach u.s.u.s. Zgodnie z ustawą COVID - 19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacenia składki za miesiące marzec - maj 2020 r. było złożenie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych do 30 czerwca 2020 r. Badając prawidłowość zaskarżonej decyzji należy mieć na uwadze, że do kontrolowanego postępowania, z mocy art. 180 k.p.a oraz art. 123 u.s.u.s., mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). W myśl zasady informowania wyrażonej w art. 9 k.p.a. organy obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Powinny czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Jednocześnie zobowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.).

W realiach rozpoznawanej sprawy wynikający z przepisów k.p.a. obowiązek informacyjny oznacza, że w wypadku ustalenia, że skarżący nie jest zwolniony z obowiązku składania powyższych dokumentów, organ powinien był niezwłocznie po wpłynięciu wniosku poinformować skarżącego w trybie art. 9 k.p.a., że ma on obowiązek ich złożenia do 30 czerwca 2020 r. W następstwie złożenia przez skarżącego wniosku doszło bowiem do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym - kierując się wyrażoną w art. 9 k.p.a. - organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. Wskazać przyjdzie, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy, w ocenie Sądu, nie można skutecznie postawić organowi zarzutu naruszenia art. 9 kpa. Z akt sprawy wynika bowiem bezspornie, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek wpłynął do organu w dniu 25 czerwca 2020 r., a zatem kilka dni przed upływem terminu, o którym mowa w art. 31zq ust. 3 ustawy Covid -19. W tej sytuacji ze względu na ustawowo wyznaczony termin dokonania przez stronę określonej czynności prawnej, którym jak wyżej wskazano - był dzień 30 czerwca 2020 r., obowiązek informacyjny organu polegający na udzieleniu w tym terminie informacji o konieczności złożenia przez skarżącego deklaracji rozliczeniowych mógł być trudny do zrealizowania. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że powyższy brak w dokumentacji mógł być stwierdzony dopiero w wyniku analizy wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. W ocenie Sądu, ze względu na datę wpływu powyższego wniosku wszczynającego postępowanie nie można organowi postawić zarzutu braku udzielenia skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, a konkretnie wskazanie dokumentów – jakich zdaniem organu - brakuje, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony.

Z tych samych względów, w ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 79a § 1 i § 2 kpa. Po myśli art. 79a 1 i 2 k.p.a. organ jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony, zaś strona może w odpowiednim terminie przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia powyższych przesłanek. Jak już wyżej wspomniano z akt administracyjnych wynika, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek został złożony w dniu 25 czerwca 2020 r., przy czym termin przesłania deklaracji rozliczeniowych upływał w dniu 30 czerwca 2020 r.,

Wskazać trzeba, że art. 79a § 1 k.p.a stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego. W wyniku spełnienia przez organ obowiązku określonego w art. 79a § 1 k.p.a. strona uzyskuje wiedzę co do tego, w jaki sposób organ ocenia całość zebranego materiału dowodowego i dlaczego w ocenie organu nie jest możliwe uzyskanie przez stronę decyzji o żądanej treści. Strona może wówczas albo przedłożyć dodatkowe dowody (§ 2) albo kwestionować w odwołaniu stanowisko organu co do niespełnienia przesłanek wydania decyzji o żądanej treści. W badanej sprawie ze względu na upływ ustawowo określonego terminu obowiązek wynikający z przywołanych przepisów prawa procesowego nie mógł być skutecznie zrealizowany.

W ocenie Sądu w toku postępowania wszczętego wnioskiem skarżącego, organ przed upływem terminu określonego w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 powinien mieć wiedzę, że strona postępowania nie złożyła deklaracji za marzec w terminie określonym w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ta okoliczność powinna, z kolei skłonić organ do wykonania obowiązku określonego w art. 79a 1 k.p.a.(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2023 r. sygn. akt I GSK 1345/22).

Nie były zasadne pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego tj.: art. 7, art. 8, art. 10 § 1 art. 77 §, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy Covid-19 należy wskazać, że przepis ten wszedł w życie w dniu 16 grudnia 2020 r. i nie ma mocy wstecznej, a więc ma zastosowanie do terminów które upłynęły od dnia 16 grudnia 2020 r. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2023 . sygn. akt I GSK 313/22). W analizowanej sprawie wskazany przepis nie znajduje zatem zastosowania.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona.