Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 441/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 26 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 340/23 w sprawie ze skargi B.B. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 14 grudnia 2022 r. nr KR III R 73/22 w przedmiocie ustanowienia prawa do użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości warszawskiej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie decyzji Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 14 grudnia 2022 r. nr KR III R 73/22 w części stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 1 grudnia 2015 r. nr 664/GK/DW/2015 w części dotyczącej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz B.B. w udziale wynoszącym 15600/24000 części gruntu zabudowanego, położonego w Warszawie przy ul. [...], o pow. 1004 m2, oznaczonego jako działka ew. nr [...] z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz ustalenia czynszu symbolicznego z tytułu ustanowienia użytkowania wieczystego


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 340/23 (dalej postanowienie z 20 kwietnia 2023 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił B.B. (dalej wnioskodawczyni lub skarżąca) wstrzymania wykonania decyzji Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z 14 grudnia 2022 r. nr KR III R 73/22 w przedmiocie ustanowienia prawa do użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości warszawskiej.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wobec braku wskazania okoliczności, z uwagi na które skarżąca wniosła o wstrzymanie zaskarżonej decyzji i braku jakiegokolwiek uzasadnienia tego wniosku, uznać należało, że nie wykazała ona, że spełniona została którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej ppsa). Wniosek nie mógł zatem zostać uwzględniony (k. 2v, 48-50 akt sądowych).

Zażalenie złożyła B.B., zaskarżając postanowienie z 20 kwietnia 2023 r. w całości, zarzucając postanowieniu naruszenie art. 61 § 3 ppsa przez brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy spełnione były ku temu przesłanki, przede wszystkim w zakresie grożącej skarżącym trudnej do odwrócenia szkody, a także art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 i art. 166 ppsa przez sporządzenie uzasadnienia w sposób nieprzedstawiający wyczerpująco wszystkich argumentów sprawy.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania decyzji (k. 68-72 akt sądowych).

W odpowiedzi na zażalenie Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich wniosła o jego oddalenie jako bezzasadnego (k. 108-110 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków [...] (art. 61 § 3 zd. 1 ppsa).

Ze wskazanego przepisu wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (T. Woś w: T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 560, uw. 6). Wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w art. 61 § 3 ppsa przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. Pojęcie wyrządzenia znacznej szkody należy przy tym rozumieć w taki sposób, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to z kolei takie prawne lub faktyczne skutki, które - raz zaistniałe - powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Zasadnicze znaczenie dla wstrzymania wykonania aktu lub czynności, o których mowa w art. 61 § 1 ppsa, ma ich charakter prawny. Przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Art. 61 § 3 ppsa znajduje zatem - co do zasady - zastosowanie tylko w odniesieniu do tych decyzji, które nakładają określony obowiązek na oznaczony podmiot. Wykonanie aktu administracyjnego należy z kolei rozumieć jako doprowadzenie w sposób dobrowolny lub w trybie egzekucji do pewnego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (postanowienie NSA z 18.8.2022 r. I OZ 330/22, cbosa). Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a w konsekwencji, nie każdy wymaga wykonania. Wykonaniu podlegać mogą jedynie akty administracyjne, z którymi wiąże się dla strony obowiązek określonego działania, zaniechania lub nakaz znoszenia zachowania innych podmiotów (Z. Kmieciak, Glosa do postanowienia NSA z 23.1.1997 r. SA/Rz 1382/96, OSP 1998/3/54). Wstrzymanie wykonania dotyczy więc sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne.

Decyzja o stwierdzeniu nieważności innej decyzji jako taka nie ma właściwego przedmiotu wykonania, ponieważ orzeka się w niej o utracie bytu prawnego innej decyzji. Jeżeli jednak decyzja, której stwierdzono nieważność wymagała wykonania lub z decyzji tej wynikały określone prawa dla strony, to decyzja wydana w przedmiocie stwierdzenia nieważności takich decyzji może pośrednio podlegać wykonaniu. Stwierdzenie nieważności tego typu decyzji powoduje bowiem, że nie można wykonywać praw lub obowiązków z nich wypływających. Stąd też zasadne może być wnoszenie o wstrzymanie wykonania decyzji stwierdzających nieważność innych decyzji w sytuacjach, kiedy mimo deklaratoryjnego charakteru takich aktów administracyjnych, wykazać można zaistnienie konkretnych następstw (w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków) wykonywania takich decyzji. Wykonywanie decyzji winno być związane z nakładanym na adresata takiego aktu obowiązkiem polegającym na działaniu, zaniechaniu określonego działania, znoszeniu zachowań innych podmiotów. W postępowaniu w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji należy zatem wywieść, że następstwem działań, zaniechania działań, znoszenia zachowań innych podmiotów, będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sferze uprawnień lub obowiązków wnioskującego o udzielenie ochrony tymczasowej (postanowienie NSA z 17.9.2014 r. II OSK 2412/14, cbosa).

W niniejszej sprawie zaskarżono decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z 14 grudnia 2022 r. nr KR III R 73/22 (dalej decyzja z 14 grudnia 2022 r.) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 1 grudnia 2015 r. nr 664/GK/DW/2015 w całości (art. 29 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa - Dz.U. z 2021 r. poz. 795 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, dalej kpa w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy - Dz.U. nr 50 poz. 276). Decyzją z 1 grudnia 2015 r. Prezydent ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do będącego własnością Skarbu Państwa gruntu zabudowanego, położonego w Warszawie przy ul. [...] o pow. 1004 m2, ozn. jako działka ew. nr [...] z obr. [...], dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie prowadzi księgę wieczystą nr [...], na rzecz: B.B. w udziale wynoszącym 15600/24000 części, D.I.S.-W. w udziale wynoszącym 4200/24000 części, E.W.-B. w udziale wynoszącym 840/24000 części, C.F. w udziale wynoszącym 840/24000 części, E.T.B. w udziale wynoszącym 1050/24000 części, M.M. w udziale wynoszącym 378/24000 części, R.S.N. w udziale wynoszącym 42/24000 części i ustalił czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia użytkowania wieczystego na 1004 zł netto.

Sąd I instancji zaskarżonym postanowieniem odmówił wstrzymania wykonania decyzji Komisji z 14 grudnia 2022 r. wobec braku wskazania okoliczności, z uwagi na które skarżąca wniosła o jej wstrzymanie i braku jakiegokolwiek uzasadnienia tego wniosku. Sąd uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała, że spełniona została którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 zdanie pierwsze ppsa. O ile w skardze, zawierającej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, brak jest uzasadnienia tego wniosku, o tyle Sąd powinien był szerzej spojrzeć na sprawę, nie ograniczając się jedynie do tego formalnego aspektu. Skarżąca występuje bowiem w niniejszej sprawie samodzielnie, nie będąc reprezentowaną przez zawodowego pełnomocnika. W takim przypadku nie można od niej oczekiwać uzasadnienia jej stanowiska w części argumentacji prawnej w takiej jakości, w jakiej byłoby to zasadne wobec profesjonalisty.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Okoliczności przemawiające za wstrzymaniem aktu winna przedstawić w pierwszej kolejności wnioskująca strona, jednak sąd administracyjny zasadność jej wniosku bada z uwzględnieniem argumentów nie tylko w nim podniesionych, ale także w aspekcie całokształtu okoliczności sprawy. Rozpoznając wniosek, o którym mowa w art. 61 § 3 ppsa, sąd administracyjny nie może pomijać w swym rozumowaniu informacji zawartych w aktach sprawy. Ich pełna analiza jest warunkiem prawidłowej oceny stanu faktycznego, która znajduje swe odzwierciedlenie w postanowieniu sądu. Dlatego poprzestawanie tylko na treści wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest niedopuszczalnym naruszeniem obowiązku wojewódzkiego sądu administracyjnego do rzetelnego rozpoznania danej sprawy zgodnie z wymogami prawa (postanowienie NSA z: 30.11. 2010 r. II FZ 558/10, Lex 742616; 30.11.2010 r. II FZ 557/10, Lex 742615; 13.10. 2010 r. I FZ 401/10, Lex 740846; pkt 2 rekomendacji Rady Europy nr R (89)8 w sprawie tymczasowej ochrony prawnej; P. Daniel: Wniosek o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności przez sąd administracyjny, Przegląd Prawa Publicznego 2011/2/ 46-47; Postępowanie w sprawie ochrony tymczasowej przed polskim sądem administracyjnym w świetle standardów Rady Europy, ZNSA 2010/4/36-48; Ochrona tymczasowa w przepisach ppsa w świetle prawa unijnego, ZNSA 2011/5/26-30, 38-42; T. Woś, w: red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2016 r., s. 569-572, uw. 26-28, cytowane przez Komentatora orzecznictwo i literatura). Sąd ma obowiązek uwzględniać z urzędu fakty przemawiające za uwzględnieniem lub odmową wstrzymania wykonania aktu lub czynności (postanowienie NSA z 6.12.2006 r. II OZ 1352/06, cbosa; M. Bogusz, Glosa do postanowienia NSA z 31.3.2005 r. II OZ 155/05, Gdańskie Studia Prawnicze - Przegląd Orzecznictwa z 2006/1/s. 12-15).

W tej sprawie skarżąca zaskarżyła decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji ustanawiającej, m.in., na jej rzecz prawo użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego, położonego w Warszawie przy ul. [...], o pow. 1004 m2, oznaczonego jako działka ew. nr [...] z obrębu [...]. Nawet jeżeli uzasadnienie skargi i zawartego w niej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dalekie jest od uchwycenia istoty problemu, domniemywać należy, że skarżąca nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji co najmniej w części odnoszącej się do jej osoby - jej praw i obowiązków. Zauważyć należy, że w przypadku stwierdzenia, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji reprywatyzacyjnej Komisja, orzekając, eliminuje taką decyzję z obrotu prawnego od momentu wydania decyzji dotkniętej wadliwością (skutek ex tunc). Stwierdzenie nieważności jest aktem deklaratoryjnym, który działa z mocą wsteczną (ex tunc) od daty wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji administracyjnej dotkniętej wadą. Uchyla wszelkie skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji nieważnej, obala domniemanie legalności i prawidłowości decyzji, której nieważność została stwierdzona, skutkuje możliwością dochodzenia roszczeń odszkodowawczych, które przysługują od dnia, w którym stanie się ostateczna decyzja o stwierdzeniu nieważności. W doktrynie trafnie wskazuje się, że podstawą wpisu w księdze wieczystej są w szczególności decyzje administracyjne, z których wynikają bezpośrednio zmiany w stanie prawnym nieruchomości i ograniczonych praw rzeczowych, dla których prowadzi się księgi wieczyste (S. Rudnicki, Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Przepisy o postępowaniu w sprawach wieczystoksięgowych. Komentarz. LexisNexis 2010, s. 181 uw. 4 p. II; s. 191-194, uw. 10). W niniejszej sprawie stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta z 1 grudnia 2015 r. oznacza zaistnienie podstawy do dokonania wpisu w księdze wieczystej w postaci wykreślenia dotychczasowych użytkowników wieczystych, a w konsekwencji do rzeczywistej utraty przez nich ich uprawnień wynikających z prawa rzeczowego.

W zakresie normatywnym istotnym dla rozstrzygnięcia zażalenia, Ustawodawca wskazał: "Decyzja, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt [...] 3a oraz ust. 3, stanowi podstawę wykreślenia w księdze wieczystej wpisu dokonanego na podstawie uchylonej decyzji reprywatyzacyjnej, decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, o której mowa w art. 29 ust. 3, lub zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, lub na podstawie aktu notarialnego sporządzonego z uwzględnieniem uchylonej decyzji reprywatyzacyjnej albo dokonanych po tym wpisie wpisów użytkowania wieczystego lub własności nieruchomości, oraz stanowi podstawę wpisania jako właściciela odpowiednio m.st. Warszawy albo Skarbu Państwa. Przepisu art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece nie stosuje się.". W doktrynie jednoznacznie wskazuje się, że art. 40 ust. 1 usznw pozwoli na wydawanie przez komisję decyzji i dokonywania na ich podstawie przez sąd wieczystoksięgowy zmian w dziale II w każdym przypadku. Dla obrotu nieruchomościami jest to niekorzystne rozwiązanie, gdyż pozbawia księgi wieczyste ich pewności. Tym samym w każdym wypadku, gdy komisja wyda decyzję, będzie ona mogła stanowić podstawę wpisu jako właściciela odpowiednio m.st. Warszawy lub Skarbu Państwa, także wtedy, gdy nabywcy działają w dobrej wierze i gdy będą chronieni rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (M. Pytlewska-Smółka, Decyzje i postanowienia Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich jako podstawy wpisów w księgach wieczystych, Nowy Przegląd Notarialny 2018/3/s. 26-32).

Wykreślenie skarżącej z księgi wieczystej jako użytkownika wieczystego (w określonym udziale przypadającym skarżącej) na podstawie zaskarżonej decyzji z samej swej istoty wiąże się z niebezpieczeństwem trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 ppsa.

Art. 61 § 3 ppsa jasno wskazuje, że jedynymi przesłankami warunkującymi możliwość wstrzymania wykonania decyzji są: niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty (postanowienie NSA z 13.8.2009 r. I OZ 779/09, Lex 552417). Przesłanki te odnoszą się do zdarzeń przyszłych, które mogą stanowić efekt wykonania zaskarżonego aktu. Jedną z wymienionych przez ustawodawcę przesłanek jest spowodowanie wykonaniem zaskarżonego aktu trudnych do odwrócenia skutków. Mogą one mieć zarówno charakter prawny, jak i faktyczny. Skutki te, raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA 17.4.2009 r. I GSK 220/09, aprobowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 451, nb 6). Pojęcie skutków aktu lub czynności, tym się wyróżniających, że trudno je odwrócić, będzie związane z prawnymi i faktycznymi następstwami rozstrzygnięcia o istocie sprawy, o prawach lub obowiązkach stron. Rodzaj i zakres ich wystąpienia musi być oceniony na podstawie prawa obowiązującego oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znajdują się podmioty uprawnione lub obciążone obowiązkami, a także kompetencji organu do ich egzekwowania w danym czasie (postanowienie NSA z: 14.12.2010 r. II OZ 1309/10, Lex 743786; 4.1. 2011 r. II OZ 1306/10, Lex 743783; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 r., s. 228-229, uw. 12). W doktrynie podkreśla się przy tym potencjalność wystąpienia tych skutków. Nie jest wymagane, by w jakimkolwiek zakresie skutki te rzeczywiście wystąpiły lub przynajmniej się ujawniły (T. Woś - op. cit., s. 569-572, uw. 26-28).

Potencjalność zmiany stosunków własnościowych nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją lub możliwość dokonania zmian w dotyczącej jej księdze wieczystej - stwarzają niebezpieczeństwo spowodowania przez tę decyzję skutków trudnych do odwrócenia (w kontekście wstrzymania wykonania decyzji). Są to skutki, których w przypadku uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, organ nie będzie mógł - przy użyciu dostępnych mu środków prawnych - cofnąć jednostronną czynnością (postanowienie z 17.6.2014 r. I OZ 455/14, Lex 1480935). Jak zauważył Sąd Najwyższy w uchwale 7 Sędziów z 15.2.2011 r. III CZP 90/10, OSNC 2011/7-8/ 76, rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni nabywcę użytkowania wieczystego także w razie wadliwego wpisu w księdze wieczystej Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego jako właściciela nieruchomości. W wyroku z 23.1.2014 r. I OSK 1585/12 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że u podstaw stwierdzenia nieodwracalności skutku prawnego w odniesieniu do aktu wywołującego skutki w sferze prawa cywilnego tkwi to, że administracja nie dysponuje instrumentami do tego, by tego rodzaju skutek odwrócić. Szczególnie ma to miejsce w sytuacji, gdy decyzja administracyjna wywarła pośredni skutek w sferze prawa cywilnego, tj. gdy stała się ona podstawą do dokonania (nieodwracalnych dla organu) czynności prawa cywilnego.

Wykonanie decyzji skutkującej wykreśleniem prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że w międzyczasie nastąpiła zmiana stanu prawnego nieruchomości (np. nieruchomość została sprzedana innej osobie).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że orzekając o wstrzymaniu zaskarżonej decyzji należy mieć na względzie także przedmiot sprawy. Przesłanką wstrzymania danego aktu lub czynności jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, przy czym ustalenie, czy grożąca szkoda jest szkodą znaczną jest możliwe tylko w oparciu o okoliczności konkretnej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że o znacznej szkodzie można mówić, jeżeli rozmiary szkody wywołane wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju (postanowienie NSA z 12.1.2012 r. I OZ 1097/11, Lex 1113306). Taka sytuacja zachodzi w kontrolowanej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 61 § 3 i art. 197 § 1 i 2 ppsa, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji.