Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 881/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia ... grudnia 2012 r. nr ... w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy de minimis w zakresie umorzenia opłaty dodatkowej manipulacyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu skargi J. S. prowadzącego działalność pn. "..." od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Pruszkowie z dnia ... stycznia 2012 r. odmawiającej udzielenia pomocy de minimis w zakresie umorzenia w całości zaległości w postaci opłaty manipulacyjnej dodatkowej w kwocie ... zł. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie decyzją z dnia ... grudnia 2012 r. nr ... utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygniecie.

W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Pismem z dnia ... stycznia 2011 r. J. S. złożył do Naczelnika Urzędu Celnego w Pruszkowie wniosek o udzielenie pomocy de minimis poprzez umorzenie na podstawie art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej należności w kwocie ... zł. z tytułu opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Należności te zostały określone, na podstawie art. 276 § 2 w związku z ar. 277 ustawy Kodeks cywilny, decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Cieszynie nr ... z dnia ... kwietnia 2002 r. w wysokości równej wartości celnej towaru ujawnionego w wyniku rewizji celnej, stanowiącego nadwyżkę w stosunku do towaru przedstawionego.

Organ celny I instancji ww. decyzją nałożył na J. S. "..." opłatę manipulacyjną dodatkową z tytułu nielegalnego wprowadzenia towaru w postaci ... sztuk parasoli na polski obszar celny.

Należność określona powyższą decyzją powstała na skutek nieprawidłowości wynikających ze zgłoszenia w dniu ... lipca 2001 r. towaru do procedury realizowanego przez kierowcę – pracownika firmy J. S. "...".

Od w/w rozstrzygnięcia strona wniosła odwołanie. Dyrektor Izby Celnej w Cieszynie decyzją nr ... z dnia ... czerwca 2002 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Ww. decyzja została poddana kontroli sądowo administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 7 czerwca 2004 r. sygn. akt I SA/Ka 9/03 oddalił skargę J. S., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 listopada 2004 r. sygn. akt GK 1079/04 oddalił skargę kasacyjną strony wniesioną od ww. wyroku

.

Rozpatrując wniosek z dnia ... stycznia 2011 r. organ celny I instancji, poinformował J. S. o przysługującym prawie zapoznania się z aktami sprawy i możliwości wypowiedzenia się, co do twierdzeń organów celnych.

W odpowiedzi na ww. pismo pełnomocnik strony określił swoje stanowisko w sprawie udzielenia pomocy de minimis i ponownie zwrócił się o umorzenie zaległości określonych we wniosku.

Naczelnik Urzędu Celnego w Pruszkowie pismem z dnia .. czerwca 2011 r. zwrócił się do strony o uzupełnienie formularza informacji przedstawionych przy ubieganiu się o pomoc de minimis.

Następnie organ celny I instancji (pismem z dnia ... sierpnia 2011 r.) zwrócił się do strony o wyjaśnienie:

– na jaki cel zostanie przeznaczona pomoc de minimis,

– czy zapewniona jest rozdzielność rachunkowa działalności prowadzonej w sektorze transportu drogowego i pozostałej działalności gospodarczej prowadzonej przez Wnioskodawcę,

– jaki jest ważny interes, podatnika, który stanowi podstawę do uzyskania przedmiotowej pomocy,

– jaka jest sytuacja ekonomiczna podatnika i czy przedsiębiorstwo jest zagrożone w myśl wytycznych Wspólnotowych.

W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik strony (w piśmie z dnia 5 września 2011 r.) poinformował, iż Dyrektor Izby Celnej w Cieszynie zastosował wobec importera środek egzekucyjny w postaci zabezpieczenia środków transportu na pokrycie należności wynikających z decyzji nr ... z dnia ... kwietnia 2002 r. Następnie organ I instancji na podstawie uzyskanych informacji ustalił, że J. S. nie posiada zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne i nie korzystał z ulg w spłacie należności na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne a składki na ww. ubezpieczenie reguluje terminowo, nie posiada zaległości w urzędzie skarbowym, jest właścicielem na zasadach wspólności ustawowej dwóch działek o łącznej powierzchni ... ha położonych w obrębie ... miasta ..., sklasyfikowanych jako użytek gruntowy, tereny mieszkaniowe. Ponadto posiada cztery działki ewidencyjne położone w obrębie ..., gmina ..., sklasyfikowane jako grunty orne o łącznej powierzchni ok. ... ha.

Strona nie korzystała z ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, nie posiadała również zaległości celno-podatkowych w Izbie Celnej w Warszawie.

Następnie pismem z dnia ... listopada 2011 r. organ celny I instancji wystąpił do wszystkich izb celnych na terenie Polski z zapytaniem, czy strona nie zalega z płatnościami na ich rzecz z tytułu należności celnych i podatkowych, czy wobec niej jest prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz, czy jest prowadzone postępowanie mające na celu ustalenie lub określenie wysokości należności celnych i zobowiązań podatkowych.

Na powyższe pismo odpowiedzi udzieliły Izba Celna w Olsztynie, Izba Celna w Poznaniu i Izba Celna we Wrocławiu, informując, iż ww. podmiot nie figuruje w wyszczególnionych ewidencjach. Natomiast Izba Celna w Katowicach poinformowała, iż J. S. na dzień ... listopada 2011 r. występuje jako dłużnik w kwocie ... zł.

Po zakończeniu postępowania wyjaśniającego Naczelnik Urzędu Celnego w Pruszkowie w dniu ... stycznia 2012 r. wydał decyzje nr ..., którą odmówił udzielenia pomocy de minimis w zakresie umorzenia w całości zaległości w postaci opłaty manipulacyjnej dodatkowej w kwocie .... zł wymierzonej decyzją Dyrektora Izby Celnej w Cieszynie nr ... z dnia ... kwietnia 2002 r.

Uznając trafność rozstrzygnięcia podjętego w I instancji organ odwoławczy podniósł, że przepisy dotyczące pomocy publicznej, określone w prawie wspólnotowym, zostały uregulowane m.in. w Traktacie o Wspólnocie Europejskiej. Podstawową regulacją w tym zakresie są postanowienia art. 87-89 TWE, a w szczególności art. 87, który stanowi, że "wszelka pomoc przyznawana przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna ze wspólnym rynkiem w zakresie w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi".

Z traktatu ustanawiającego TWE wynika generalnie zakaz udzielania pomocy publicznej. Dopuszczalna jest jednak pomoc publiczna na cele wymienione w TWE na warunkach i zasadach określonych w przepisach wspólnotowych. Organ II instancji przypomniał, że zakres i zasady dotyczące udzielania pomocy de minimis zostały określone w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego, w tym m.in. w Rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis.

Rozporządzenie to określa kryteria uznania pomocy za pomoc de minimis, tj. pomocy, co do której nie jest wymagana procedura zgłoszenia przewidzianego w art. 88 ust. 1 Traktatu, zakres pomocy de minimis (sektory gospodarki, których dotyczy), ogólny pułap takiej pomocy i jej monitorowanie. Ogólna kwota pomocy de minimis przyznana dowolnemu podmiotowi gospodarczemu nie przekracza 200.000 Euro w dowolnie ustalonym okresie 3 lat (art. 2 ust. 2). Rozporządzenie to uniemożliwia przy tym przyznanie pomocy de minimis podmiotom gospodarczym znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji (pkt 7 preambuły rozporządzenia).

Wskazano równie, że od dnia 1 stycznia 2007 r. można udzielać pomocy de minimis także przedsiębiorcom prowadzącym działalność w sektorze transportu. Podmiot działający w tym sektorze może uzyskać taką pomoc, jeżeli wartość łącznie z wartością innej pomocy de minimis otrzymanej w okresie bieżącego roku budżetowego i dwóch poprzednich lat budżetowych nie przekracza kwoty stanowiącej równowartość 100.000 Euro brutto (pkt 8 preambuły).

Zdaniem organu II instancji charakter wymogów określonych w tym rozporządzeniu wskazuje, że są to wymogi, których spełnienie pozwala uznać te pomoc za pomoc de minimis, a więc pomoc nie spełniającą warunków określonych w art. 87 ust. 1 Traktatu i nie podlegającą w związku z tym procedurze określonej w art. 88 ust. 3 Traktatu.

Spełnienie tych wymogów skutkuje uznaniem, że pomoc taka jest dopuszczalna według prawa wspólnotowego, jednakże państwa członkowskie mając możliwość, a nie obowiązek, przyznania takiej pomocy, może w przepisach krajowych uzależnić jej przyznanie od spełnienia dodatkowo pewnych warunków materialno-prawnych. Warunki te nie mogą być jedynie sprzeczne z przepisami wspólnotowymi odnoszącymi się do danej pomocy. W przypadku pomocy de minimis nie powinna więc być brana pod uwagę trudna sytuacja podmiotu gospodarczego.

W dalszej kolejności organ podniósł, że obowiązującymi aktami prawnymi, regulującymi w Rzeczypospolitej Polskiej kwestie pomocy de minimis, a więc pomocy organów podatkowych w zakresie udzielania podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą (przedsiębiorcom) m.in. ulg w spłacie należności budżetowych, w tym podatków bądź zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę – oprócz przepisów unijnych są: ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404).

Nadepnie zacytowano treść art. 67 a, 67 b Ordynacji podatkowej oraz art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy publicznej.

Zdaniem organu odwoławczego zasadnie organ I instancji przystąpił do analizy, czy za przyznaniem pomocy przemawia "interes publiczny" lub "ważny interes strony", o których mowa w art. 67 a §1 O.p.

Kryterium "ważnego interesu podatnika" wymaga jednak wykazania konkretnych okoliczności, które są wyjątkowe, niezależne od woli i sposobu postępowania podatnika (np. klęski żywiołowe, zdarzenia losowe), uniemożliwiające mu wywiązanie się z ciążących na nim względem Skarbu Państwa obowiązków, które w żaden sposób nie mogą zostać zaspokojone bez doraźnej pomocy ze strony organów skarbowych (celnych).

Poza tym ważnego interesu podatnika nie można uzasadniać subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie uzyskania pomocy de minimis. Przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika i udzielenie ulgi uzasadnione będzie jedynie w takich przypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania.

Organ przypomniał, że Pełnomocnik Wnioskodawcy, uzasadniając ważny interes podatnika w uzyskaniu pomocy de minimis podniósł, iż prowadzona przez jego mocodawcę działalność gospodarcza w zakresie transportu obarczona jest ryzykiem z uwagi na wahającą się od dłuższego czasu cenę oleju opałowego, który jest znacznym kosztem obciążającym wyniki finansowe przedsiębiorstwa oraz rosnące koszty eksploatacji posiadanego taboru transportowego i dużą konkurencyjność. Kalkulacja rachunku zysków i strat przedsiębiorstwa oraz charakter prowadzonej działalności gospodarczej dowodzi, iż w przypadku negatywnego rozpatrzenia wniosku sytuacja finansowa firmy pogorszy się w stopniu znacznym skutkując koniecznością zwolnienia około 20 pracowników i w dalszej kolejności może spowodować całkowitą likwidację działalności gospodarczej.

Wyjaśnił ponadto, iż otrzymaną pomoc de minimis należy postrzegać jako korzyść przedsiębiorcy która stworzy w rzeczywistości możliwość wykorzystania zabezpieczonych w wyniku postępowania egzekucyjnego środków transportu i zarobkowania nimi.

Pełnomocnik wskazał także, iż przesłana uwierzytelniona kopia jednostronnego rachunku zysków i strat sporządzona przez przedsiębiorcę na koniec lipca 2011 r. wykazuje, iż zysk przedsiębiorcy wynosi około ... zł, kiedy realne zagrożenie egzekucji środków finansowych wynosi ... zł. Utrata tak wielkiej kwoty, w ocenie przedsiębiorcy stanowi o tym, iż pojęcie Komisji Europejskiej sformułowane na potrzeby wytycznych w zakresie uznania przedsiębiorstwa za zagrożone w pełni odpowiada jego stanowi i uzasadnia złożony wniosek o udzielenie pomocy de minimis.

Organ odwoławczy przypomniał, że strona w trakcie prowadzonego postępowania w przedmiotowej sprawie, zarówno przez organ I instancji jak i organ odwoławczy, przedłożyła dokumenty dotyczące sytuacji finansowej firmy, a mianowicie:

1. bilans na dzień 31 grudnia 2008 r. zawierający dane liczbowe porównawcze z dnia 31.12.2007 r. i 31.12.2008 r.;

2. bilans na dzień 31.12.2009 r. zawierający dane liczbowe porównawcze z dnia 31.12.2008 r. i 31.12.2009 r.;

3. bilans na dzień 31.12.2010 r. zawierający dane liczbowe porównawcze z dnia 31.12.2009 r. i 31.12.2010 r.;

4. jednostronny dokument zysków i strat z uwzględnieniem bufora (wariant porównawczy) sporządzony na dzień 28.02.2011 r., wskazujący zysk netto w wysokości ... zł oraz;

5. sporządzony na dzień 31.07.2011 r., wykazujący zysk netto w wysokości ... zł.;

6. rachunek zysków i strat (wariant porównawczy) sporządzony na dzień 30.06.2012 r., wykazujący zysk netto w wysokości ... zł. bez zarachowania opłaty manipulacyjnej w kwocie ... zł. i odsetek od 01.01.2002 r. do 30.06.2012 r.

Z bilansów wynika, że firma osiągała w latach 2007, 2009, 2010 zysk netto w wysokości odpowiednio ... natomiast w 2008 roku wygenerowała stratę w wysokości .. zł., która została w całości rozliczona w 2009 r. i 2010 r. Jak wynika z nadesłanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Bielany wydruków czynności majątkowych podatnika w 2008 r. strona nabyła m.in. ..., o wartości ... zł. Na koniec 2010 roku dochód firmy wyniósł ... zł. W bilansie sporządzonym na dzień 31 grudnia 2008 r. po stronie pasywów w kolumnie 31.12.2007 w części A poz. VII – Zysk z lat ubiegłych widniej kwota ... zł.

Zdaniem organu w oparciu o dostarczone dokumenty finansowe nie można jednoznacznie określić sytuacji finansowej firmy tym bardziej, że nie dostarczono rachunku zysku i strat za lata 2008-2010.

W ocenie organu z przedłożonych bilansów można wnioskować, iż firma posiadała w przeszłości środki na uregulowanie należności z tytułu opłaty manipulacyjnej w wysokości ... PLN wraz z odsetkami.

Zdaniem organu strona wybiórczo przedstawiała dowody finansowe a z tych przedłożonych jednoznacznie wynika, że firma posiadała środki pieniężne na uregulowanie zaległości z tytułu opłaty manipulacyjnej dodatkowej w wysokości ... zł.

Poza tym opisywane przez stronę trudności finansowe mają charakter przejściowy, zatem strona jest w stanie samodzielnie uregulować zaległości w najbliższej przyszłości.

Ponadto analiza materiału dowodowego w sprawie dowiodła, iż ciążąca na firmie zaległość w wysokości ... zł plus odsetki, nie była skutkiem zdarzeń losowych czy klęsk żywiołowych niezależnych od niej, lecz konsekwencją świadomego zaniechania dopełnienia obowiązku zapłaty.

Podkreślono, że organ II instancji dokonał oceny płatności finansowej firmy i uznał, że w rozpatrywanej sprawie występuje przesłanka ważnego interesu podatnika i przesłanka interesu publicznego wyrażająca się w ochronie miejsc pracy. Jednakże jakkolwiek aktualna sytuacja finansowa firmy nie jest najlepsza, to jednak nie można jednoznacznie mówić o niemożności uregulowania przez nią w latach ubiegłych jak i obecnych zaległości w postaci opłaty manipulacyjnej dodatkowej wraz z przypadającymi od niej odsetkami.

Prowadzenie działalności gospodarczej na własny rachunek wiąże się z podejmowaniem ryzyka. Budżet państwa nie może zatem ponosić konsekwencji nierozważnych działań przedsiębiorców, którzy nie dopełnili obowiązków w zakresie prowadzenia swojego przedsiębiorstwa. Ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej ponosi podatnik.

Za przesłankę uzasadniającą umorzenie zaległości w postaci opłaty manipulacyjnej dodatkowej nie można także traktować okoliczności związanych z czynnościami egzekucyjnymi podejmowanymi przez Dyrektora Izby Celnej w Katowicach w celu wyegzekwowania ww. należności. Fakt, iż określone środki trwałe zostały zajęte, nie oznacza istnienia po stronie organu celnego obowiązku udzielenia pomocy de minimis. Poza tym z przedstawionych przez stronę dokumentów wynika, że jest to jej jedyne zobowiązanie finansowe, bowiem inne jednostki publicznoprawne (ZUS, US) nie wykazały w swoich oświadczeniach zaległości w płatnościach zobowiązanego.

Wskazano również, że przyznanie wnioskowanej pomocy w istniejącym stanie faktycznym stanowiłoby przeniesienie ciężaru prowadzenia działalności gospodarczej na budżet państwa, jak i to, że decyzje podejmowane przez organ podatkowy na podstawie art. 67 a § 1 w związku z art. 67 § 1 pkt 2 O.p. mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego. Zatem ważny interes podatnika lub interes publiczny uzasadniający zastosowanie ulgi, stanowi jedynie konieczną przesłankę do rozważenia takiej możliwości, ale nie zobowiązuje organu do wydania decyzji pozytywnej dla podatnika.

Zdaniem organu również rachunki zysków i strat przedstawione przez Wnioskodawcę dowodzą osiągania wysokich zysków netto z prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto w sprawach z zakresu przyznawania ulg w spłacie na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej istotne znaczenie ma źródło powstania zaległości podatkowej. Podatnik nie wywiązał się z nałożonych obowiązków wynikających z ustawy Kodeks celny w zakresie uregulowania opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Natomiast sugestie, odnośnie konieczności zwolnienia pracowników i likwidacji działalności gospodarczej mają jedynie charakter przypuszczeń i nie zostały poparte stosownymi dowodami.

Decyzję organu odwoławczego zaskarżył J. S.. Wniósł o jej uchylenie, jak również o uchylenie poprzedzającej ja decyzji organu I instancji, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że skarżona decyzja jest wadliwa, bowiem w rzeczywistości organ celny swoje uznanie skarżącego za przedsiębiorcę zagrożonego w myśl Wytycznych Wspólnotowych, dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw określonych w Komunikacie Komisji, postrzega w kontekście niedopełnienia obowiązków powodujących powstanie zaległości zgłoszonych do umorzenia w ramach pomocy de minimis, i tylko z tego powodu odmawia wydania pozytywnej decyzji dla skarżącego. Taka ocena jest niedopuszczalna i w rzeczywistości prowadzi do nieuprawnionego pozbawienia strony prawa pomocy de minimis.

Zdaniem skarżącego jego wniosek oparty został na istnieniu realnego zagrożenia dalszego prowadzenia działalności gospodarczej oraz zagrożenia postrzeganego w szerokim znaczeniu społecznym, które to zagrożenie współistnieje nierozłącznie ze słusznym interesem skarżącego w uzyskaniu pomocy Państwa, wyrażanej umorzeniem istniejącego zobowiązania.

Skarżący podkreślił, że udzielenie pomocy w ramach pomocy de minimis jest obwarowane najmniejszą ilością warunków do spełnienia. Oprócz bowiem zaistnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego dla przyznania ulgi (co zostało przez skarżącego udowodnione i czego nie neguje organ celny), wymagane jest jedynie aby podatnik nie był podmiotem wyłączonym z zakresu tej pomocy i aby nie wykorzystał już dopuszczalnego limitu pomocy de minimis.

Poza tym Prawo wspólnotowe uznaje za dopuszczalną i zwolnioną, w związku z tym z obowiązku akceptacji, pomoc, która ze względu na swoją znikomość nie spowoduje zakłócenia konkurencji na rynku krajowym i wspólnotowym.

W ocenie autora skargi skarżący spełnił wszelkie żądania organu celnego pozwalające temu organowi na dokonanie czynności ocennych w przedmiocie wniosku o udzielenie pomocy de minimis.

Skarżący jest ponadto zdania, że mając na uwadze normę art. 26 Prawa celnego nie sposób zgodzić się z wydanym rozstrzygnięciem, bowiem w istocie sprawa winna być rozstrzygana w oparciu o przepisy dotychczasowe i obowiązujące w dniu przed akcesją Polski do struktur Unii Europejskiej.

Jak wynika z literalnego brzemienia art. 26 przepisów wprowadzających ustawę Prawo celne "przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. "

Zgłoszony przez stronę do postępowania restrukturyzacyjnego rodzaj należności, mieści się w pojęciu długu celnego, a zatem sprawa restrukturyzacji winna być prowadzona i rozstrzygana na podstawie norm prawnych obowiązujących dotychczas, bowiem sformułowanie "przepisy dotychczasowe stosuje się do postępowań dotyczących długu celnego powstałego przed dniem 1 maja 2004 r." potwierdza konieczność stosowania obowiązujących przed tą datą, zarówno przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Zasada ta dotyczy zarówno spraw, które przed dniem 1 maja 2004 r. były w toku, jak i spraw, które zostały wszczęte po tej dacie, ale dotyczą długu celnego, który powstał przed datą akcesji.

W ocenie skarżącego z wyłącznej winy organów celnych różnego szczebla, strona została pozbawiona należnego jej prawa oddłużenia przedsiębiorstwa poprzez proces restrukturyzacji na mocy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców.

Niedozwolona prawem interpretacja przepisów art. 6 ust. 4 w/w Ustawy, w rzeczywistości spowodowała, iż zgłoszone do procesu restrukturyzacji przez stronę, blisko 12 lat temu, należności celne - opłata manipulacyjna dodatkowa, w dalszym ciągu pozostają sporne, pomimo spełnienia przez stronę wymogów obowiązujących na dzień złożenia wniosku o restrukturyzację.

Zdaniem autora skargi w przedmiotowym sporze, na żadnym etapie postępowania nie przypisano stronie jakiejkolwiek odpowiedzialności z tytułu powstania należności zgłoszonych do restrukturyzacji, a skoro tak, już w dniu złożenia wniosku przez stronę zgłoszona należność podlegała restrukturyzacji.

W kontekście przeprowadzonego postępowania skarżący stwierdził, iż organ celny podejmuje wszelkie działania aby nie dopuścić do umorzenia zaległości, które podlegały restrukturyzacji, a do których w obowiązującym wówczas stanie prawnym, organ celny nie dopuścił, działając niezgodnie z prawem. Stan taki powoduje także powstanie odpowiedzialności organu za przewlekłość postępowania, o której mowa w art. 125 § 1 O.p.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna albowiem kwestionowana nią decyzja nie narusza prawa.

Podkreślenia na wstępie wymaga, że decyzje dotyczące ulg podatkowych podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, a obowiązującą w polskim prawie jest zasada obowiązkowego i terminowego płacenia podatków. Wyjątek od tej zasady ustawodawca przewidział w przepisie art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez dopuszczenie możliwości udzielania indywidualnej ulgi podatkowej (w formach określonych w pkt 1 - 3), w wypadku zaistnienia ściśle określonych przesłanek, tj.: ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Każdy z tych warunków samodzielnie, albo też oba łącznie mogą stanowić podstawę umorzenia zaległości podatkowej.

Zakres uznania administracyjnego nie jest jednak uprawnieniem nieograniczonym. W przeciwnym bowiem wypadku mogłoby to oznaczać dowolność, a nawet samowolność organu przy rozstrzyganiu określonych spraw. Przede wszystkim nie jest oparte o kryterium uznania ustalenie istnienia przesłanek z art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Użycie przez ustawodawcę ogólnych zwrotów: "ważny interes podatnika", "interes publiczny" stwarza konieczność dokonania przez organ stosownej oceny.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że kontroli nie podlega uznanie samo w sobie, ale kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2002 w sprawie III SA 830/00). Również w piśmiennictwie wskazuje się, że ocenie może podlegać legalność działania organu podatkowego, a nie zasadność i celowość odmowy (por. J. Kotecki - Odmowa umorzenia zaległości podatkowej - uznaniowość decyzji organów podatkowych, Doradca podatkowy, t. 2, 2000/3/58). Kontrolą sądu objęta zatem będzie ta część postępowania administracyjnego, która odnosi się do ustalenia przez organy podatkowe faktu istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie ulgi przewidzianej w art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.

Podkreślenia wymaga, że organ obowiązany jest nie tylko do ustalania, czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, lecz także obowiązany jest – w przypadku uznania, że spełniona jest przesłanka "ważnego interesu podatnika" - do wyważenia interesu społecznego z indywidualnym interesem strony.

Zdaniem Sądu organy w sprawie niniejszej sprostały tym wymaganiom. Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 marca 2010r., sygn. akt I FSK 31/08 wskazał, iż pojęcia ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków. W związku z tym w postępowaniu wszczętym wnioskiem o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań szczególny nacisk winien być położony na analizę sytuacji ekonomicznej podatnika.

W ocenie sadu w przedmiotowej sprawie sytuacja ta została poddana należytej analizie i ocenie. Wskazać również należy, że ulgi wymienione w art. 67a § 1 1 ustawy Ordynacja podatkowa nie stanowią przywileju samego w sobie. Jest to forma pomocy udzielonej przez Państwo podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady egzekwowania podatku nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika oraz jego najbliższych, a także osób zależnych od niego. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości, Państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. Zwrócił na to uwagę m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lipca 2007r., sygn. akt I FSK 1026/06. Wprowadzenie do art. 67a § 1 1 ustawy Ordynacja podatkowa przesłanki interesu publicznego oznacza zatem, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od dochodzenia należności, czy też rozkładanie ich na raty, odraczanie terminów płatności będzie zbieżne z tymże interesem. W konsekwencji ustalenie przez organ kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia relacji w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku winien więc ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi).

Podkreślenia wymaga, że materiały zgromadzone w aktach sprawy oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji wykazują, iż organ ważąc interes podatnika miał na uwadze również interes budżetu państwa, przy czym ważnego interesu podatnika nie utożsamiano z uwolnieniem się od obowiązków ponoszenia ciężarów publicznoprawnych. Pod pojęciem interesu publicznego rozumiano bowiem takie działania organów, które umożliwiają realizowanie należnych budżetowi państwa dochodów, z których są finansowane potrzeby społeczeństwa. Rozstrzygając w sprawie niniejszej organ miał na uwadze także jedną z podstawowych zasad podatkowych, tj. powszechności opodatkowania i równości wobec prawa, wymagającą równomiernego obciążenia wszystkich podatników.

W tym miejscu nie od rzeczy będzie przypomnienie, iż sprawa niniejsza jest konsekwencją niekorzystnej dla skarżącego decyzji nakładającej opłatę manipulacyjną dodatkową z tytułu nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny. Decyzja ta była kontrolowana nie tylko przez organ odwoławczy ale i przez sądy obu instancji. Stwierdziły one jej prawidłowość (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 czerwca 2004 r. sygn. akt I SA/Ka 9/03 oraz wyrok NSA z dnia 9 listopada 2004 r. sygn. akt GSK 1079/04, a także ich uzasadnienia).

Zarzut skarżącego, iż postępowanie w jego sprawie toczy się długotrwale jest więc bezzasadny nie tylko dlatego, że wykorzystał on wszystkie możliwości prawne pozwalające na kontrolę ww. decyzji, ale i dlatego, że skarżący błędnie uznaje iż postępowanie w sprawie niniejszej jest tożsame z postępowaniem zakończonym wydaniem decyzji nakładającej opłatę manipulacyjną dodatkową.

Zdaniem sądu w realiach przedmiotowej sprawy wniosek o udzielenie pomocy de minimis przez umorzenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej na podstawie art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej był bezzasadny. Jego bezzasadność organ odwoławczy wykazał omawiając kondycje finansową firmy skarżącego w tym i jej inwestycje (w postaci np. zakupienia ... w 2008 r. za kwotę ... zł.) oraz posiadany majątek.

W ocenie sądu bezpodstawne jest twierdzenie skargi jakoby organ dopuścił się naruszenia art. 26 ustawy Prawo celne albowiem pomoc de minimis o którą skarżący się ubiegał (przez domaganie się umorzenia w całości opłaty manipulacyjnej dodatkowej) nie jest regulowane przepisami prawa celnego.

Z powyższych względów sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.