Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 152/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2017-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej~Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 162, art. 152a par. 3, art. 144, art. 152a, art. 150 par. 4,
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2017r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz M. D. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2017r. znak: [...] Dyrektor Izby Celnej w Kielcach odmówił M. D. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Kielcach z dnia [...] 2016r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 4800 zł za urządzanie gry poza kasynem gry.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ stwierdził, że wniosek M. D., reprezentowanego przez adwokata K. B.,

o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji wpłynął do Naczelnika Urzędu Celnego w Kielcach w dniu 29 listopada 2016r. Do wniosku dołączono odwołanie. Następnie w dniu 9 grudnia 2016r. wpłynął kolejny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej samej decyzji. Wniosek ten został przez organ podatkowy potraktowany jako uzupełnienie pierwszego wniosku. W uzasadnieniu wniosków strona wskazała, że zaskarżona decyzja nie została doręczona w taki sposób, aby mogła zapoznać się z jej treścią. Z uwagi na podany niepełny adres skrzynki elektronicznej pełnomocnika strony na formularzu PPS-1 w rubryce nr 44, tj. [...] strona nie mogła wiedzieć o wydaniu przedmiotowej decyzji. Doprowadziło to do sytuacji, w której decyzja została wysłana na nieistniejący w rzeczywistości adres skrzynki elektronicznej. Prawidłowym adresem do doręczeń dla pełnomocnika strony jest adres k.B..[...] @[...] .pl. Na ten adres pełnomocnik mógłby otrzymać informację, że na konto E-PUAP wpłynęła przesyłka. Jednocześnie podano prawidłowy adres na platformie E-PUAP, tj. /[...]. Powołując się na treść przepisów art. 162 i art. 163 Ordynacji podatkowej organ wskazał, że jedną z przesłanek przywrócenia terminu jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego określonej czynności. M. D. wiedział o toczącym się postępowaniu, o czym świadczy doręczanie mu kolejnych pism. W związku z tym mógł on spodziewać się zakończenia postępowania poprzez wydanie decyzji. Zdaniem organu okoliczności wskazane przez pełnomocnika strony, dotyczące błędnego, niepełnego wskazania adresu elektronicznego na druku PPS-1, nie świadczą o uprawdopodobnieniu braku winy, lecz wynikają z braku należytej staranności w dbaniu o interesy reprezentowanej strony. Jednocześnie, w sytuacji braku wskazania przez stronę jednego z ustanowionych pełnomocników jako pełnomocnika do doręczeń, organ miał swobodę w zakresie wyboru pełnomocnika, któremu doręczy decyzję. Organ podkreślił również, że ze swej strony nie ma obowiązku poszukiwać dowodów wskazujących na możliwość braku winy strony w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest zaś dopuszczalne gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Z kolei osoby, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności. Posiadają bowiem stosowne przygotowanie zawodowe i związaną z tym znajomość procedur, co powinno zapewniać im prawidłowe prowadzenie sprawy.

W skardze na powyższe postanowienie, złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, skarżący M. D. zarzucił naruszenie przepisów art. 162 § 1, art. 152a § 3 i § 5 w zw. z art. 138c § 1, art. 144 § 5 Ordynacji podatkowej poprzez nieuprawnione przyjęcie, że pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił braku winy strony w związku z wniesieniem odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Kielcach z dnia 11 października 2016r., podczas gdy decyzja ta nie została stronie doręczona w taki sposób, aby mogła zapoznać się z jej treścią, niezgodnie z przewidzianymi przez prawo wymogami doręczeń elektronicznych, a to z uwagi na przesłanie w/w decyzji przez organ I instancji na adres skrzynki elektronicznej znajdujący się na prywatnym serwerze, faktycznie nie istniejący do dnia 24 listopada 2016r., nie zaś "adres w systemie elektronicznym wykorzystywanym przez organ podatkowy", bez spełnienia wymogu przewidzianego w art. 152a § 5 Ordynacji podatkowej i bez zastosowania alternatywy w postaci możliwości doręczania pełnomocnikowi pism w siedzibie organu, co łącznie uzasadnia wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. Uzasadniając swe stanowisko podniósł, że jakikolwiek adres skrzynki elektronicznej nie stanowi "adresu w systemie elektronicznym wykorzystywanym przez organ podatkowy", którego wymaga formularz pełnomocnictwa. Tym samym pełnomocnictwo szczególne złożone do niniejszej sprawy nie spełnia wymogu, o którym mowa w art. 139c § 1 Ordynacji podatkowej, tj. nie zawiera "adresu elektronicznego" w powyższym rozumieniu. Stanowi to brak formalny, który powinien być przedmiotem wezwania skierowanego przez organ do pełnomocnika będącego adwokatem o uzupełnienie braku formalnego pełnomocnictwa poprzez wskazanie wymaganego przez przepisy prawa adresu elektronicznego, tj. adresu konta na platformie E-PUAP. Konsekwencją braku zastosowania tego trybu i wykorzystania przez organ adresu skrzynki elektronicznej, był brak możliwości dostępu do wydanej w sprawie decyzji, ponieważ skrzynka o adresie [...] nie istniała. Tym samym nie został także spełniony wymóg przewidziany w art. 152a § 5 Ordynacji podatkowej. Skarżący wskazał również, że Dyrektor Izby Celnej w Gdyni pismem z dnia 25 listopada 2016r. wyraźnie zaznaczył, że adres skrzynki pocztowej nie może być traktowany jako adres konta na platformie E-PUAP, lecz wyłącznie jako adres, na który otrzyma się powiadomienie o korespondencji przychodzącej na skrytkę E-PUAP (tj. [...]).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Kielcach wniósł o jej odrzucenie – jeśli nie zostaną uzupełnione braki formalne w postaci podpisu pod skargą, bądź o jej oddalenie – w sytuacji uzupełnienia braków formalnych. Organ podtrzymał przy tym swoje dotychczasowe stanowisko.

Należy zaznaczyć, że co prawda wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci podpisu adwokat K. B. nie uzupełnił tego braku w terminie, jednak, jak wynika z akt sprawy, skarżący udzielił pełnomocnictwa do reprezentowania go w sprawie wyłącznie radcy prawnemu K. M.. Zanim ten pełnomocnik został wezwany do uzupełnienia braku formalnego, M. D. złożył skargę osobiście przez siebie podpisaną, która tym samym podlegała rozpoznaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie

w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Jak wskazano już w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, przesłanki przywrócenia terminu w postępowaniu podatkowym przewiduje art. 162 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. wg. brzmienia na datę wydania postanowienia opublikowany w Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.), zwanej dalej o.p., przy czym podstawą do zastosowania tego przepisu musi być niewątpliwe ustalenie, że termin do dokonania czynności procesowej, w tym przypadku do wniesienia odwołania, został uchybiony. Dla dokonania tego ustalenia koniecznym jest natomiast uprzednie przyjęcie, że doręczenie decyzji I instancji nastąpiło prawidłowo i w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Przywrócić można bowiem tylko termin, któremu strona uchybiła, czyli taki, który rozpoczął i zakończył swój bieg licząc jego upływ od daty skutecznego doręczenia pisma, z którym ustawa wiąże prawo do dokonania określonej czynności procesowej (w tym przypadku do wniesienia odwołania).

Podnoszona przez obie strony argumentacja oraz stan faktyczny sprawy wskazują na to, że istota sporu, aczkolwiek nie artykułowana wprost ani przez organ ani przez skarżącego, sprowadza się nie tyle do oceny zaistnienia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, co do prawidłowości poczynionego przez organ ustalenia, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego

w Kielcach z 11 października 2016 r. doręczona została pełnomocnikowi strony

w dniu 25 października 2016 r. w trybie art. 152a § 3 o.p. za pomocą środków komunikacji elektronicznej na adres wskazany w pełnomocnictwie, tj. [...]. Odpowiedź na pytanie, czy sposób doręczenia tej decyzji odpowiadał przepisom o.p. i czy doszło do skutecznego jej doręczenia

w trybie powołanego wyżej artykułu, jest kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy.

Bezsporną jest okoliczność, że skarżący – co wynika z pełnych akt administracyjnych dołączonych do sprawy o sygn. II SA/Ke 153/17 – w toku postępowania przed organami celnymi reprezentowany był przez dwóch profesjonalnych pełnomocników: radcę prawnego D.a S.ego na podstawie pełnomocnictwa zawartego na druku PPS-1, uwierzytelnionego 4.08.2016 r. oraz adwokata K. B.a na podstawie pełnomocnictwa, zawartego na druku PPS – 1 z 18.08.2016 r.

W druku PPS-1 złożonym przez radcę prawnego D.a S.ego jako adres elektroniczny w rubryce nr 44 w części D.1.-Dane Identyfikacyjne wskazano: [...], zaś w części D.3.- Kontakt jako adres e-mail podano: [...] (rubryka 58). W druku PPS-1 złożonym przez adwokata K.a B.a w rubryce 44 wskazano adres elektroniczny[...], zaś rubryka nr 58 pozostała niewypełniona, jako nieobowiązkowa. Z pouczenia na druku wynika, że przez adres elektroniczny należy rozumieć adres w systemie teleinformatycznym wykorzystywanym przez organ podatkowy.

Dokumentacja zgromadzona w aktach wskazuje także na to, że do dnia 6 października 2016 r. doręczenia pełnomocnikom dokonywane były za pośrednictwem operatora pocztowego w trybie art. 144 § 1 o.p.

Do adwokata K. B. na adres siedziby kancelarii skierowane zostały dwa wezwania z 26 sierpnia 2016 r. i z 14 września 2016 r. dotyczące odpowiednio złożenia pełnomocnictwa do działania w imieniu strony i do uzupełnienia braków formalnych tego pełnomocnictwa poprzez wypełnienie rubryki 35 formularza PPS-1 dotyczącej daty udzielenia pełnomocnictwa. Z kolei radcy prawnemu D.owi S.emu organ doręczył (także na adres siedziby kancelarii) postanowienia z 30 sierpnia 2016 r. i 30 września 2016 r. o wyznaczeniu nowych terminów załatwienia sprawy.

Pierwsze w sprawie doręczenie za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej (art. 144 § 2 o.p.) dokonane zostało na adres [...], wskazany pod poz. 44 druku PPS-1 złożonego przez adwokata K. B. Doręczono w ten sposób: dwa postanowienia z 11 października 2016 r. o odmowie zawieszenia postępowania i o odmowie przeprowadzenia dowodu z badania jednostki badającej oraz decyzję z tej samej daty o wymierzeniu kary pieniężnej. Ze znajdującego się w aktach urzędowego poświadczenia doręczenia (UPD) wynika, że decyzję doręczono za pomocą platformy ePUAP, data utworzenia pierwszego UPD to 11 października 2016 r., drugiego - 19 października 2016 r., a jako termin doręczenia wskazano 25 października 2016 r. W UPD znajduje się także informacja o braku daty odbioru

(w części – dane poświadczenia) oraz adnotacja że "Dokument nie został odebrany przez Adresata w okresie 14 dni od wysłania pierwszego UPD. Zgodnie z art. 46 par. 6 k.p.a. uznaje się za doręczony."

Doręczanie pism w formie dokumentu elektronicznego w postępowaniu prowadzonym w niniejszej sprawie przewiduje art. 152a ordynacji podatkowej. Zgodnie z jego brzmieniem:

§ 1. W celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego organ podatkowy przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające:

1) informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego;

2) wskazanie adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać pismo

i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma;

3) pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu podatkowego, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w określony sposób (przepis zawarty w tym punkcie obowiązuje od 7 października 2016 r.).

§ 2. W przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego

w sposób określony w § 1 pkt 3, organ podatkowy po upływie 7 dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma.

§ 3. W przypadku nieodebrania pisma doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia.

§ 4. Zawiadomienia, o których mowa w § 1 i 2, mogą być automatycznie tworzone i przesyłane przez system teleinformatyczny organu podatkowego,

a odbioru tych zawiadomień nie potwierdza się.

§ 5. W przypadku doręczenia, o którym mowa w § 3, organ podatkowy umożliwia adresatowi pisma dostęp do treści pisma w formie dokumentu elektronicznego przez okres co najmniej 3 miesięcy od dnia uznania pisma w formie dokumentu elektronicznego za doręczone oraz informacji o dacie uznania pisma za doręczone i o datach wysłania zawiadomień, o których mowa w § 1 i 2, w systemie teleinformatycznym.

§ 6. Warunki techniczne i organizacyjne doręczania pism w formie dokumentu elektronicznego określają przepisy ustawy, o której mowa w § 1 pkt 3 (chodzi

o ustawę z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne - według brzmienia obowiązującego w dacie orzekania przez organy – t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1114 z późn. zm.).

Ustawa o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, definiuje elektroniczną platformę usług administracji publicznej (ePUAP) – jako system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet (art. 3 pkt 13).

Jak wynika z treści zacytowanych przepisów, organy podatkowe nie przesyłają dokumentów elektronicznych bezpośrednio na adresy elektroniczne wskazane przez strony postępowania. Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, podmiot publiczny, organizując przetwarzanie danych w systemie teleinformatycznym, jest obowiązany zapewnić możliwość przekazywania danych również w postaci elektronicznej przez wymianę dokumentów elektronicznych związanych z załatwianiem spraw należących do jego zakresu działania, wykorzystując informatyczne nośniki danych lub środki komunikacji elektronicznej. Podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę (art. 16 ust. 1a ww. ustawy). Strona postępowania jest powiadamiana e-mailem, przesłanym na adres poczty elektronicznej (np. podany w trybie art. 144a § 1 pkt 2 o.p.), że adresowana do niej korespondencja czeka na odebranie i w mailu tym organ podatkowy musi przekazać pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma ze wskazaniem adresu elektronicznego (link), pod którym przesyłkę można pobrać. Odbiór korespondencji elektronicznej powinien wygenerować automatycznie urzędowe poświadczenie doręczenia pisma (§ 16 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych - Dz. U. z 2015 r. poz. 971).

Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 872/15, wedle którego tryb doręczania przewidziany w art. 152a § 1 o.p. koreluje z pisemnym zawiadomieniem o odbiorze przesyłki pocztowej (awizo) przewidzianym w art. 150 § 1a ordynacji podatkowej, a konieczność spełnienia warunków określonych w obu przepisach obejmuje obowiązek wykazania przez organ podatkowy, iż zostały spełnione wymogi odnoszące się do dwukrotnego wskazania właściwej placówki pocztowej, w której pozostawiono przesyłkę oraz miejsca, w którym umieszczono zawiadomienie o nadejściu przesyłki (w przypadku doręczenia za pośrednictwem poczty) oraz dwukrotnego zawiadomienia o możliwości odbioru dokumentu elektronicznego z odpowiednimi informacjami i pouczeniami

(w przypadku doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej).

Podkreślenia jednak wymaga, że warunkiem uznania za skuteczne doręczenia w trybie art. 152a § 3 o.p. (podobnie jak w przypadku art. 150 § 4 o.p., gdy doręczenia dokonuje się za pośrednictwem operatora pocztowego), jest przyjęcie, że obu zawiadomień dokonano na prawidłowy i faktycznie istniejący adres poczty elektronicznej. Bez względu na to, czy adresat odbierze skierowane do niego zawiadomienia o pozostawaniu przesyłki pod adresem, o którym mowa w art. 152a § 1 pkt 2, czy nie, u podstaw uznania za prawidłowe doręczenia dokonywanego

w trybie omawianego przepisu, musi bowiem leżeć przeświadczenie, że możliwość taka potencjalnie istniała.

W sprawie nie był kwestionowany fakt, że wypełniając rubrykę nr 44 w druku pełnomocnictwa na formularzu PPS-1, pełnomocnik skarżącego adwokat K. B. nie wskazał adresu elektronicznego w rozumieniu art. 152a § 1 pkt 3 o.p., czyli adresu w systemie teleinformatycznym wykorzystywanym przez organ podatkowy, w tym przypadku adresu (konta) przypisanego pełnomocnikowi do korespondencji za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej na platformie ePUAP. Nie jest to jednak okoliczność, która uniemożliwiałaby mu zapoznanie się

z treścią decyzji, gdyż zawiadomienie o miejscu jej pozostawania dotarłoby na jakikolwiek adres mailowy, wskazany przez pełnomocnika, pod warunkiem jednakże, że byłby to adres poczty elektronicznej faktycznie istniejący. Tymczasem skarżący, zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w skardze wskazuje, że podany przez niego adres mailowy nie istniał do dnia 24 listopada 2016 r., czego organy celne w ogóle nie wzięły pod uwagę przy ustaleniu, że doręczenie nastąpiło w trybie art. 152a § 3 o.p. w dniu 25 października 2016 r. Nie bez znaczenia dla oceny tej okoliczności jest też fakt, że doręczenie decyzji organu I instancji było pierwszym

w tej sprawie doręczeniem za pomocą środków komunikacji elektronicznej, a więc wskazany przez pełnomocnika adres elektroniczny [...] nie był wcześniej zweryfikowany przez organ jako ten, na który wcześniej skutecznie doręczano korespondencję. Nie można też nie dostrzec, że konfiguracja znaków użytych w tym adresie może sugerować, że nie jest to adres elektroniczny

w systemie teleinformatycznym wykorzystywanym przez organ podatkowy, a więc umiejscowiony na platformie ePUAP. Różnice są widoczne przy porównaniu obrazu graficznego adresu wskazanego w pełnomocnictwie, który organ wykorzystał do doręczenia decyzji, z adresem elektronicznym wskazanym przez drugiego pełnomocnika (/[...]), czy też podanym w skardze [...]). Okoliczność ta winna wzbudzić wątpliwości organu co do prawidłowości adresu na druku pełnomocnictwa, które mogły być wyjaśnione

w trybie art. 155 § 1 o.p. bądź poprzez skierowanie korespondencji do drugiego pełnomocnika. Ponadto, jak wynika z UPD decyzji z 11 października 2016 r. oraz

z wyjaśnień złożonych przez pełnomocnika organu na rozprawie przed Sądem

w dniu 18 maja 2017 r., system ePUAP nie podaje informacji o nieprawidłowości w doręczeniu, w tym odnośnie tego, że podany przez stronę adres elektroniczny jest nieprawidłowy i co za tym idzie jakiekolwiek doręczenie korespondencji nie jest możliwe. Tymczasem powszechnie wiadomym jest fakt, że inne systemy komunikacji elektronicznej wyposażone są w narzędzia informujące nadawcę o tym, że adres poczty, na którą skierowano korespondencję nie istnieje i w związku z tym nie ma możliwości jej przesłania. Informację zwrotną generuje także inny system teleinformatyczny, używany przez organy administracji skarbowej, tj. System Zarządzania Dokumentami. Okoliczność ta jest o tyle istotna w stanie sprawy, że w razie uzyskania przez organ - przy próbie doręczenia decyzji, jako pierwszego w sprawie doręczenia elektronicznego - wiedzy o tym, że podany przez pełnomocnika skarżącego adwokata K. B. adres jest błędny (faktycznie nieistniejący), nie do zaakceptowania byłoby uznanie doręczenia za dokonane w trybie art. 152a § 3 o.p. w sytuacji, gdy strona ma drugiego profesjonalnego pełnomocnika i można skutecznie doręczyć mu korespondencję za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Nie można także tracić z pola widzenia treści art. 144 § 3 o.p., wedle którego w przypadku wystąpienia problemów technicznych uniemożliwiających organowi podatkowemu doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej (a za takie uznać należy wskazanie nieistniejącego adresu elektronicznego, pod który nie można dokonać doręczenia) pisma doręcza się w sposób określony w § 1 pkt 1 czyli za pokwitowaniem, za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego, lub przez organy lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. Takich doręczeń organ dokonywał zresztą w niniejszej sprawie kierując pisma do obu pełnomocników za pośrednictwem operatora pocztowego, na adres ich kancelarii.

Rozważania przedstawione wyżej prowadzić muszą do wniosku, że Dyrektor Izby Celnej w Kielcach rozpoznając wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania co najmniej przedwcześnie uznał, że doręczenie decyzji z 11 października 2016 r. na wskazany przez adwokata K. B. w druku PPS-1 adres elektroniczny, nastąpiło prawidłowo w trybie art. 152a § 3 o.p. Podkreślenia wymaga, że ze względu na doniosłe skutki prawne, jakie ustawa wiąże z faktem doręczenia decyzji, jak również z uwagi na okoliczność, że ustanowiony

w powyższym przepisie zastępczy tryb doręczenia jest wyjątkiem od zasady odebrania pisma przez adresata w formie dokumentu elektronicznego pod adresem, o jakim mowa w art. 152a § 1 pkt 2, przepis art. 152a § 3 o.p. ustanawiający fikcję doręczenia powinien być interpretowany ściśle, co oznacza, iż nie mogą istnieć jakiekolwiek wątpliwości co do spełnienia określonych w nim wymogów warunkujących możliwość uznania, że przesyłka została w sposób prawidłowy, a co za tym idzie skutecznie doręczona. W stanie sprawy wątpliwości tych – omówionych szczegółowo wyżej - organ jednak nie dostrzegł, co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. Jak powiedziano na wstępie, ustalenie czy doręczenie decyzji organu I instancji nastąpiło w zgodzie z obowiązującym prawem stanowi przesłankę o charakterze podstawowym dla merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu.

Orzeczenie o kosztach zawarte w pkt II wyroku oparto o treść art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika obliczonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.).

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela w całości pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2017 r., sygn. akt I GSK 166/17, zgodnie z którym brak adresu elektronicznego w pełnomocnictwie udzielonym pełnomocnikowi profesjonalnemu nie stanowi przeszkody w prowadzeniu postępowania, w szczególności w żadnej mierze nie niweczy skuteczności udzielonego pełnomocnictwa. Zaznaczyć należy, że wymóg wskazania

w pełnomocnictwie adresu elektronicznego nie dotyczy istoty stosunku prawnego pełnomocnictwa. Wiąże się natomiast z przewidzianą w art. 144 § 5 o.p. zasadą doręczania pism pełnomocnikom profesjonalnym za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W istocie stanowi ułatwienie organom podatkowym, które w jednym dokumencie otrzymują pełnomocnictwo oraz dane niezbędne do komunikowania się z pełnomocnikiem. W takim przypadku zastosowanie może znaleźć art. 155 § 1 o.p., przy czym niewskazanie adresu elektronicznego przez pełnomocnika profesjonalnego w żadnej mierze nie stanowi przeszkody w doręczaniu takiej osobie pism przez organ podatkowy. W takiej sytuacji należy bowiem zastosować art. 144 § 3 o.p. Przepis ten posługuje się dosyć szerokim znaczeniowo pojęciem problemów technicznych, które to problemy, co należy podkreślić, uniemożliwiają organowi podatkowemu doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Problemy techniczne uniemożliwiające organowi podatkowemu doręczenie pisma mogą dotyczyć zarówno organu podatkowego, jak i adresata. Wydaje się również, że w zakresie pojęcia problemów technicznych mieści się także nieprzystosowanie techniczne organu podatkowego lub adresata do doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w tym także nieposiadanie adresu elektronicznego. W konsekwencji mając na uwadze postanowienia art. 138c § 1 o.p. oraz art. 144 § 3 i 5 o.p. brak wskazania w pełnomocnictwie szczególnym adresu elektronicznego przez pełnomocnika profesjonalnego nie sposób zaliczyć do braków, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu, a jedynie powodują konieczność zastosowania przez organ innego sposobu doręczenia przewidzianego w ordynacji.

Nie jest zasadny zarzut dotyczący obowiązku organu wezwania strony do wskazania pełnomocnika do doręczeń w przypadku ustanowienia więcej niż jednego pełnomocnika, gdyż nie można go w żaden sposób wywieźć z treści art. 138g o.p.

W razie niewskazania przez stronę pełnomocnika do doręczeń, zastosowanie znajduje natomiast art. 145 § 3 o.p., zgodnie z którym w takim przypadku organ podatkowy doręcza pisma jednemu z ustanowionych pełnomocników.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ustali – mając na uwadze przedstawione wyżej wywody – czy doręczenie skarżącemu decyzji z 11 października 2016 r. było skuteczne i zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami ordynacji podatkowej. W szczególności wyjaśni, czy wskazany

w pełnomocnictwie adres elektroniczny, na który dokonano doręczenia, był adresem istniejącym i czy technicznie możliwym było odebranie z niego przez adresata zawiadomienia dokonanego w trybie art. 152a § 1 o.p. Dopiero po dokonaniu tego ustalenia organ oceni, czy strona uchybiła terminowi (a jeśli tak aktualną będzie analiza przyczyn tego uchybienia z punktu widzenia art. 162 § 1 o.p.) czy też nie, gdyż w ogóle nie rozpoczął on biegu z uwagi na brak skutecznego doręczenia decyzji I instancji.