Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 21/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 53a
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 35, art. 61
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Beata Czyżewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi R. A. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Łódzkiego Wschodniego w Łodzi w przedmiocie prowadzonych robót budowlanych oddala skargę. AŁ


UZASADNIENIE

II SAB/Łd 21/23

Uzasadnienie

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga R.A. (dalej także: skarżący) na bezczynność Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Łódzkiego Wschodniego w sprawie prowadzonych robót budowlanych (dalej także: organ, PINB).

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że dnia 2 marca 2022 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Łódzkiego Wschodniego wpłynęło pismo R.A. przekazane przez Starostwo Powiatowe w Łodzi zgodnie z właściwością stanowiące wniosek o przeprowadzenie czynności kontrolnych w związku z prowadzeniem robót budowlanych na działce o nr ewid. [...] przy ul. [...] w W., w szczególności czy roboty budowlane prowadzone są zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę.

Pismem z dnia 21 marca 2022 r. PINB poinformował R.A., że ujął obiekt budowlany realizowany na działce o nr ewid. [...] w planie kontroli, zaś o wynikach kontroli poinformuje go niezwłocznie po jej przeprowadzeniu. Dopiero w oparciu o wyniki kontroli organ oceni czy zachodzą przesłanki do prowadzenia postępowania w ww. sprawie. Następnie dnia 18 maja 2022 r. PINB przeprowadził czynności kontrolne na działce o nr ewid. [...] w m. W.

Pismem z dnia 20 maja 2022 r. PINB udzielił informacji skarżącemu

o rezultacie przeprowadzonej kontroli. W ocenie PINB nie zachodziły przesłanki do wszczęcia postępowania administracyjnego w zakresie naruszenia przepisów Prawa budowlanego. Pismem z dnia 7 czerwca 2022 r. organ udzielił dalszych wyjaśnień R.A. podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko i informując w nim, że "postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie zostało zakończone". Jak stwierdził PINB, skoro w pismach z dnia 30 i 31 maja 2022 r. R.A.

nie powołał się na żadne nowe okoliczności, jego wniosek o ponową kontrolę organ uznał za niezasadny.

Następnie pismem z dnia 14 lipca 2022 r. PINB poinformował skarżącego o podtrzymaniu swojego stanowiska w sprawie, a także o konieczności wystąpienia do organu administracji architektoniczno-budowlanej, jeżeli chce zapoznać się z aktami dotyczącymi udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego realizowanego na działce nr ewid. [...], obr. [...], gm. [...].

Pismem z dnia 24 sierpnia 2022 r. organ poinformował R.A., że zweryfikował zasadność twierdzeń zawartych w jego pismach. W sferze prawa administracyjnego i budowlanego oraz posiadanych przez organ kompetencji,

nie znaleziono podstaw do ingerencji. Organ wyjaśnił, że podjął wszelkie czynności mające na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy, w tym również przeanalizował przekazany przez stronę materiał fotograficzny i video, co pozwoliło na dokonanie przez organ rzeczowej oceny czy wystąpiło naruszenie przepisów Prawa budowlanego. Mając na względzie dokonane w sprawie ustalenia, PINB nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, o czym zgodnie

z obowiązującymi przepisami tj. art. 53a Prawa budowlanego i stosownie do stanowiska prezentowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, skarżący został poinformowany.

Pismem z dnia 21 września 2022 r. PINB poinformował skarżącego, że podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi (dalej także: organ II instancji) po rozpatrzeniu ponaglenia R.A. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Łódzkiego Wschodniego w postępowaniu w sprawie podniesienia gruntu na nieruchomości przy ul. [...] w W. na działce o nr ewid. [...], obr. [...], gm. [...], postanowieniem nr 329/I/2022 z dnia 23 grudnia 2022 r. stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Łódzkiego Wschodniego dopuścił się bezczynności w przedmiotowej sprawie; wyznaczył Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Łódzkiego Wschodniego termin załatwienia sprawy do dnia 31 stycznia 2023 r. Ponadto organ II instancji stwierdził, że bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa oraz zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie oraz podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwienia sprawy administracyjnej w przyszłości.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji uznał, że PINB dopuścił się bezczynności w prowadzeniu przedmiotowego postępowania. Zdaniem organu II instancji PINB nie załatwił sprawy w formie przewidzianej przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego tj. wydając stosowne rozstrzygnięcie zgodnie

z art. 104 bądź 105 Kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Dlatego też wyznaczono PINB dodatkowy terminu załatwienia ww. sprawy do dnia 31 stycznia 2023 r.

W skardze z dnia 1 lutego 2023 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R.A. zarzucił Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Łódzkiego Wschodniego rażącą bezczynność w prowadzonym z jego inicjatywy postępowaniu, brak wyciągnięcia jakichkolwiek konsekwencji w stosunku do powodujących bezczynność urzędników, brak kompletnych odpowiedzi na kierowane do organu pisma, udzielanie wybiórczych odpowiedzi przez organ na wybrane przez siebie pytania w wygodny dla siebie sposób, pomimo wskazania błędów w odpowiedziach, brak podejmowania jakichkolwiek czynności w związku z podejrzeniem zaistnienia przestępstwa urzędniczego niedopełnienia obowiązków oraz poświadczania nieprawdy w dokumentach co stanowi kuriozum tej sprawy oraz lekceważące podejście do skarżącego jak i organu nadrzędnego jakim jest Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o podjęcie stosownych prawnoadministracyjnych działań mających na celu spowodowanie wykonania poleceń zawartych w przytaczanym piśmie i przytaczanym Postanowieniu oraz zwrócił się z wnioskiem o zastosowanie przepisów Ustawy z dnia 16 września 1982 roku o pracownikach urzędów państwowych wszczęcia postępowań dyscyplinarnych winnych niedopełnień obowiązków, kierując się zaistniałą sytuacją, która wskazuje na tak istotne niedopełnienia obowiązków na szczeblu powiatowym, administracji państwowej i według ocen skarżącego lekceważące podejście do obywatela, organu nadrzędnego/nadzorującego jakim jest Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego oraz obowiązujących norm prawnych.

Skarżący podkreślił, że do chwili złożenia skargi nadal nie otrzymał odpowiedzi na zadane pytania, a zdawkowa i co najważniejsze niekompletna lub umyślnie niekompletna odpowiedź w jego ocenie jest niewystarczająca w sprawie, która w znaczny sposób narusza jego dobra osobiste.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. PINB stwierdził ponadto, że w dniu 7 lutego 2023 r. inwestor złożył w PINB zawiadomienie o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce o nr ewid. gruntu [...], obręb [...], gmina [...]. Po dokonaniu weryfikacji załączonych do zawiadomienia dokumentów, nie stwierdzono istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego. Z przedłożonej przez inwestora dokumentacji geodezyjnej oraz oświadczenia kierownika budowy wynika, co prawda, że zmieniono wysokość zera budynku, jednakże jest to zmiana na poziomie 10 cm, która nie powoduje w żaden sposób zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości i nie stanowi istotnego odstępstwa od projektu budowlanego. PINB stwierdził, że przedmiotowy budynek został wybudowany legalnie, zawiadomienie o zakończeniu budowy przedmiotowego budynku jest skuteczne i obiekt może być użytkowany zgodnie z prawem. Mając na względzie dokonane w sprawie ustalenia, PINB nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, o czym zgodnie z obowiązującymi przepisami tj. art. 53a Prawa budowlanego i stosownie do stanowiska prezentowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, skarżący został przez PINB poinformowany. Jednocześnie PINB wskazał, że zgodnie z wytycznymi Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w przypadku, gdy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ nie znajduje podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu w sprawie opisanej w skardze, organ informuje o tym fakcie skarżącego zwykłym pismem. Argumentując swoje stanowisko organ podniósł, że ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471) został wprowadzony do ustawy Prawo budowlane art. 53a, który jednoznacznie wyłączył dopuszczalność wszczęcia postępowania na wniosek oraz wprowadził wyraźne ograniczenie w stosunku do art. 61 § 1 k.p.a. Wprowadzenie do ustawy Prawo budowlane art. 53a ust. 1 i art. 72a miało na celu wyeliminowanie wątpliwości oraz rozbieżności w orzecznictwie związanych z trybem wszczynania postępowań administracyjnych w sprawie naruszeń Prawa budowlanego. Z chwilą wejścia w życie przepisów ww. ustawy zmieniającej tj. 19 września 2020 r. na mocy art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), postępowania dotyczące rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy (w tym samowola budowlana) oraz niewłaściwego stanu technicznego wszczynane są przez organ nadzoru budowlanego wyłącznie z urzędu. W związku z powyższym pismo skarżącego, w ocenie organu, nie stanowi żądania, o którym mowa w art. 61 § 1 k.p.a. a jest informacją o zaistniałych nieprawidłowościach dotyczących naruszenia przepisów prawa budowlanego. Mając na względzie treść zarzutów wymienionych w skardze, PINB podtrzymał dotychczasowe stanowisko w przedmiotowej sprawie. Zdaniem organu udzielenie skarżącemu odpowiedzi zwykłym pismem w sytuacji gdy, postępowanie administracyjne na podstawie art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, może być wszczęte przez organ wyłącznie z urzędu, nie może być traktowane jako bezczynność organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Jak stanowi art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) (dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.

Skarga na bezczynność, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma na celu ochronę prawa strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia

w sprawie lub podjęcia czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest zatem brak aktu lub czynności organu, w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonym terminie.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie

art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a. Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Sytuacja, o której stanowi powołany art. 119 pkt 4 p.p.s.a. zaistniała

w rozpoznawanej sprawie, bowiem przedmiotem wniesionej skargi jest bezczynność podmiotu zobowiązanego polegająca na niezałatwieniu sprawy w terminie.

Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych

w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa

w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony

o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

W razie natomiast nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę - zgodnie

z art. 151 p.p.s.a.

Warunkiem formalnym skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest wcześniejsze wyczerpanie środków zaskarżenia. Jak stanowi art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Skarżący przed wniesieniem skargi wniósł ponaglenie, które w dniu 30 listopada 2022 r. wpłynęło do organu II instancji. Tym samym należy przyjąć, że spełniony został warunek wynikający z art. 53 § 2b p.p.s.a.

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia, w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie, sprawy co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym i kompetentnym. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lipca 2022 r. "bezczynność zachodzi wtedy, gdy sprawy nie rozpatrzono w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a." (wyrok NSA z dnia 16 lipca 2020 r., I GSK 631/20, LEX nr 3062229, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednakże bez przesądzenia o treści, czy skutkach tych działań. Sąd nie wnika w merytoryczną i procesową poprawność czynności, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. I OSK 2114/13, LEX nr 1421789, CBOSA). Jak słusznie zauważają przedstawiciele doktryny "Przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu. Nie ma zatem znaczenia, czy organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie załatwił sprawy w terminie." (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 37).

Sąd stwierdził, że w kontrolowanej sprawie w dniu 2 marca 2022 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Łódzkiego Wschodniego wpłynęło pismo R.A. przekazane przez Starostwo Powiatowe w Łodzi zgodnie z właściwością stanowiące wniosek o przeprowadzenie czynności kontrolnych w związku z prowadzeniem robót budowlanych na działce o nr ewid. [...] przy ul. [...] w W., w szczególności czy roboty budowlane prowadzone są zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę. Postępowanie, o którego przeprowadzenie wniósł skarżący, zdaniem Sądu, zawiera się w zakresie Postępowań w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy uregulowanych w rozdziale 5b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2021 poz. 2351 ze zm.) (dalej: Prawo budowlane). Sąd stwierdził, że pismem z dnia 21 marca 2022 r. organ poinformował R.A., że ujął obiekt budowlany realizowany na działce o nr ewid. [...] w planie kontroli, zaś o wynikach kontroli poinformuje go niezwłocznie po jej przeprowadzeniu. Dopiero w oparciu o wyniki kontroli organ oceni czy zachodzą przesłanki do prowadzenia postępowania w ww. sprawie. Następnie dnia 18 maja 2022 r. organ przeprowadził czynności kontrolne na działce o nr ewid. [...] w m. W., a następnie pismem z dnia 20 maja 2022 r. udzielił informacji skarżącemu o rezultacie przeprowadzonej kontroli. W ocenie PINB nie zachodziły przesłanki do wszczęcia postępowania administracyjnego w zakresie naruszenia przepisów Prawa budowlanego. W toku dalszej korespondencji prowadzonej pomiędzy skarżącym a PINB strony podtrzymywały swoje stanowiska. Następnie po rozpatrzeniu ponaglenia R.A. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Łódzkiego Wschodniego w postępowaniu w sprawie podniesienia gruntu na nieruchomości przy ul. [...] w W. na działce o nr ewid. [...], obr. [...], gm. [...], Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi postanowieniem nr 329/I/2022 z dnia 23 grudnia 2022 r. stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Łódzkiego Wschodniego dopuścił się bezczynności w przedmiotowej sprawie; wyznaczył Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Łódzkiego Wschodniego termin załatwienia sprawy do dnia 31 stycznia 2023 r. Ponadto organ II instancji stwierdził, że bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa oraz zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie oraz podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwienia sprawy administracyjnej w przyszłości.

W niniejszej sprawie spór prawny sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Łódzkiego Wschodniego pozostawał w bezczynności, czy też nie można mu takiego stanu przypisać.

Jak stanowi art. 61 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) (dalej także: k.p.a.) postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jednak inicjatora postępowania w danej sprawie wskazują najczęściej przepisy prawa administracyjnego materialnego. Tak więc to przepisy prawa materialnego rozstrzygają o tym czy w danej sprawie postępowanie administracyjne może być wszczęte na żądanie (na wniosek) czy też z urzędu. Tak jest w przypadku postępowań uregulowanych w rozdziale 5a Prawa budowlanego, które wszczyna się z urzędu, o czym rozstrzyga jednoznacznie przepis art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2023 r., II OSK 2827/21, LEX nr 3518701, CBOSA). Ustawodawca wyłączył zatem w tych postępowaniach zasadę skargowości. Jak słusznie zauważył R. G. analizując przepis art. 53a Prawa budowlanego "przepis dodany nowelą z 13.02.2020 r. wprowadza zasadę, że wszystkie postępowania prowadzone na podstawie art. 48–51 wszczyna się wyłącznie z urzędu. Kwestia ta była do tej pory sporna zarówno w doktrynie, jak i judykaturze, a precyzyjne jej rozstrzygnięcie przez ustawodawcę ma istotne znaczenie. Odmienna jest bowiem sytuacja prawna strony w postępowaniu administracyjnym podejmowanym z urzędu niż w tymże postępowaniu wszczynanym na wniosek, w którym strona jest uprawniona np. do cofnięcia wniosku, co nie jest dopuszczalne w przypadku wszczęcia postępowania z urzędu, którego jedynym gospodarzem jest organ administracji publicznej." (R. Godlewski [w:] Prawo budowlane. Komentarz, red. D. Sypniewski, Warszawa 2022, art. 53(a), LEX).

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdza, że postępowanie, którego wszczęcia domagał się skarżący, może być wszczęte jedynie z urzędu. Należy zauważyć, że wszczęcie postępowania z urzędu jest prawem organu i żaden z przepisów prawa nie daje możliwości wyegzekwowania od organu podjęcia czynności w tym zakresie (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 lipca 2022 r., II SAB/Bk 51/22, LEX nr 3372155, CBOSA). Jeśli więc organ uznając, że nie istnieją podstawy do wszczęcia postępowania, nie podejmie go mimo żądania strony, nie można zarzucić mu pozostawania w bezczynności.

Przepis art. 53a ustawy prawo budowlane stanowi lex specialis wobec przepisu art. 61 k.p.a. i kiedy organ nadzoru budowlanego po przeprowadzeniu kontroli obiektu budowlanego dochodzi do wniosku, że jest on zgodny z obowiązującymi przepisami prawa słuszne jest stwierdzenie braku podstaw do wszczęcia postępowania, o jakim mowa w Rozdziale 5a ustawy prawo budowlane (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2023 r., II OSK 2286/22, LEX nr 3515242, CBOSA). Stąd w kontrolowanej sprawie ma rację organ, że po przeprowadzonej kontroli i stwierdzeniu braku przesłanki do wszczęcia postępowania administracyjnego w zakresie naruszenia przepisów Prawa budowlanego, wystarczającym działaniem było poinformowanie pismem skarżącego o stwierdzonym braku podstaw do wszczęcia postępowania. Stąd zarzut bezczynności organu należy uznać za bezzasadny.

Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił wniesioną skargę.

is