Wyrok NSA, sygn. akt V SA 215/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Paszporty
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 2, art. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 2 poz. 5
law: Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach.
article: art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Teza: Unieważnienie paszportu z przyczyn określonych w art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach /Dz.U. 1991 nr 2 poz. 5 ze zm./ nie narusza konstytucyjnej zasady równości wobec prawa /art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej/.

TEZY

Unieważnienie paszportu z przyczyn określonych w art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach /Dz.U. 1991 nr 2 poz. 5 ze zm./ nie narusza konstytucyjnej zasady równości wobec prawa /art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Marka R. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 grudnia 1997 r. (...) w przedmiocie unieważnienia paszportu - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 25 sierpnia 1997 r. (...), wydaną na podstawie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach /Dz.U. 1991 nr 2 poz. 5 ze zm./ Wojewoda Ł. uwzględnił wniosek Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. i unieważnił paszport Marka R. w związku z niewykonaniem przez niego zobowiązania podatkowego, potwierdzonego decyzjami organu podatkowego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że okoliczności sprawy uzasadniają obawę, że ewentualny wyjazd Marka R. za granicę uniemożliwi mu wykonanie obowiązku podatkowego i stwierdzono, że zaległości podatkowe są znaczne a zobowiązany nie podjął jakichkolwiek działań mających na celu dobrowolną spłatę istniejącego zadłużenia. Wojewoda Ł. uznał, że pobyt zobowiązanego w kraju umożliwi podjęcie w stosunku do niego przez organ egzekucyjny bardziej skutecznych działań.

Po rozpatrzeniu odwołania Marka R. od tej decyzji, Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia 18 grudnia 1997 r. (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości stanowisko organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie uwzględnił zawartego w odwołaniu argumentu, że praca za granicą umożliwi Markowi R. spłatę zobowiązań, uznając, że argument ten opiera się na zdarzeniu przyszłym i niepewnym.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Marek R. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zarzucając, że została ona wydana z naruszeniem:

- art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o paszportach przez całkowitą dowolność w interpretowaniu warunków unieważnienia paszportu,

- art. 7, art. 8 i art. 77 Kpa przez nierozważenie wszystkich okoliczności sprawy oraz niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, przez co została naruszona zasada słusznego interesu obywatela, a także zaufania obywateli do organów państwa.

Skarżący podniósł, że za zaległości podatkowe wynoszące kwotę 4.042 zł organ podatkowy zawnioskował zastosowanie bardzo represyjnego środka jakim jest unieważnienie paszportu, w sytuacji gdy ustawodawca przewidział dla zdyscyplinowania dłużnika odsetki karne. Podkreślił, że nie uchyla się od spłacenia zaległości podatkowych, wskazując, że w tym celu zwrócił się do organu podatkowego o umożliwienie mu spłaty zadłużenia w ratach.

Zakwestionował stanowisko organów, że suma jego zadłużenia jest "znaczna" i podkreślił, że otrzymał zezwolenie na stałą pracę zarobkową w Niemczech stwarzającą mu możliwość wywiązania się z obowiązków alimentacyjnych względem córki oraz spłatę zaległości na rzecz Skarbu Państwa.

Zarzucił, że unieważnienie paszportu stanowi nieuzasadnioną represję, która narusza zasadę równości obywateli wobec prawa, podważa zasadę państwa prawnego oraz państwa życzliwego dla swoich obywateli. Podniósł, że decyzja wydana na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o paszportach nie może opierać się na zupełnej dowolności ocen bądź subiektywnym doborze kryteriów.

Zarzucił, że materiał dowodowy, na podstawie którego wydano zaskarżoną decyzję jest niekompletny i nie daje podstawy do przyjęcia, że zainteresowany uchyla się od obowiązku podatkowego i ma zamiar ukrywania się poza granicami kraju.

Zaskarżona decyzja nie pogłębia - zdaniem skarżącego - zaufania do organów państwa, skoro jako cudzoziemiec jest życzliwiej traktowany w Niemczech niż w kraju, gdzie w konsekwencji unieważnienia paszportu odmówiono mu prawa wyboru możliwości i miejsca zarobkowania, naruszając w ten sposób jego słuszny interes. Skarżący podniósł, że w interesie społecznym leży spłacenie zaległości podatkowych a nie sprawianie podatnikowi dodatkowych dolegliwości przez "więzienie" go w kraju na podstawie wniosku organu skarbowego. Zarzucił, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie została uwzględniona jego sytuacja życiowa, a w szczególności nie wzięto pod uwagę przyczyn, które spowodowały załamanie się prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, a także faktu włamania do jego mieszkania i kradzieży przedmiotów o zdecydowanie większej wartości niż zaległy podatek.

Nienależycie oceniony materiał dowodowy wyłączał - zdaniem skarżącego - możliwość unieważnienia paszportu na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o paszportach.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawę materialnoprawną unieważnienia paszportu skarżącego stanowiły przepisy art. 10 ust. 1 zd. 2 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o paszportach. Zgodnie z tymi przepisami organ paszportowy może unieważnić paszport jeżeli:

- osoba nie wykonała obowiązku ustawowego,

- zachodzi uzasadniona obawa, że wyjazd za granicę osoby zobowiązanej uniemożliwi wykonanie tego obowiązku

- niewykonanie obowiązku znajduje potwierdzenie w orzeczeniu sądu lub decyzji uprawnionego organu.

Użyte w tych przepisach określenie "może" oznacza, że decyzja o unieważnieniu paszportu została pozostawiona uznaniu organu paszportowego. kontrola przez sąd administracyjny decyzji o unieważnieniu paszportu, na podstawie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o paszportach dokonywana jest z punktu widzenia zgodności decyzji z prawem oraz dotyczy również tego, czy organ paszportowy nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Wykonując kontrolę zaskarżonej decyzji w takim zakresie, Sąd nie stwierdził by została ona wydana z naruszeniem powołanych przepisów ustawy o paszportach.

Skarżący nie wykonał obowiązku ustawowego wynikającego z ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ nie płacąc podatku od towarów i usług za marzec i kwiecień 1997 r. Fakt niewykonania tego obowiązku został potwierdzony decyzjami Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. z dnia 21 maja 1997 r. (...) i z dnia 17 czerwca 1997 r. (...) oraz wydanymi na podstawie tych decyzji tytułami wykonawczymi. W okresie od daty powstania obowiązku ustawowego do daty wydania decyzji o unieważnieniu paszportu skarżący nie zapłacił należności podatkowych. Niewykonanie przez skarżącego obowiązku ustawowego potwierdzonego w decyzji uprawnionego organu uprawniało organ paszportowy do przyjęcia, że zachodzi uzasadniona obawa, że wyjazd /pobyt/ skarżącego za granicą uniemożliwi mu wykonanie obowiązku podatkowego. Ocena ta mieści się w granicach przysługującej organowi paszportowemu swobodnej oceny dowodów /art. 80 Kpa/ i jest niezasadnie kwestionowana w skardze.

Skarżący mimo rozłożenia mu na raty spłaty zaległości podatkowych spłacił je w niewielkim zakresie, co nie potwierdza prezentowanej w skardze tezy, że posiadanie paszportu i praca za granicą ma ułatwić mu spłatę zadłużenia.

Wzruszenia zaskarżonej decyzji nie uzasadniają argumenty skargi dotyczące wielkości zadłużenia oraz sytuacji majątkowej skarżącego, gdyż nie są to kryteria, które organ paszportowy obowiązany był wziąć pod uwagę, albowiem hipoteza art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o paszportach nie nakazuje uwzględnienia takich przesłanek przy wydawaniu decyzji o unieważnieniu paszportu.

Zawarte w skardze zarzuty dotyczące represyjnego charakteru decyzji o unieważnieniu paszportu i naruszenie przez nią zasady równości obywateli wobec prawa nie mogą być uznane na uzasadnione.

Unieważnienie paszportu z przyczyn określonych w art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o paszportach nie narusza konstytucyjnej zasady równości wobec prawa /art. 32 ust. 1/, gdyż art. 31 ust. 3 Konstytucji RP dopuszcza ograniczenia w korzystaniu z konstytucyjnie zagwarantowanych wolności i praw, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku prawnego.

Unieważnienie paszportu ma na celu zabezpieczenie wykonania obowiązku ustawowego. Ograniczenie to wprowadzone zostało w akcie rangi ustawowej i spełnia przesłanki formalne określone w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Stanowi ono wprawdzie dla skarżącego istotną dolegliwość, jednakże wobec zaistnienia ustawowych okoliczności stanowiących podstawę do zastosowania tego środka nie może być traktowane jako ingerencja przekraczająca konstytucyjnie dopuszczalny zakres władztwa państwowego. W konsekwencji nie można również przyjąć by decyzja o unieważnieniu paszportu naruszała słuszny interes strony /art. 7 Kpa/ oraz zasadę zaufania obywateli do organów państwa /art. 9 Kpa/.

Z powyższych względów Sąd oddalił skargę, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1997 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.