Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 667/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 143 ust. 2 i ust. 3 p.g.g.
journal: Dz.U. 2023 poz 1752
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2024 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 23 czerwca 2023 r. nr PR.5432.26.2023 w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 23 czerwca 2023 r. znak: PR.5432.26.2023, ldz. 17540/06/2023/GB, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (dalej: Prezes WUG, organ drugiej instancji), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. (dalej: OUG; organ pierwszej instancji) z 9 maja 2023 r., znak: [...], ldz. [...] w sprawie ustalenia D.G. (dalej: strona, skarżący) prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą FHU W opłaty podwyższonej za wydobycie bez wymaganej koncesji 548 ton kopaliny - piasku w kwietniu 2019 r. na działkach o numerach ewidencyjnych: [...] i [...] obręb [...], w mieście K. przy ul. [...], powiat [...], województwo [...], w wysokości 13 590,00 zł.

W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.), w związku z art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (aktualny tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1752 ze zm.; dalej: p.g.g.).

W oparciu o akta administracyjne ustalono następujący stan faktyczny sprawy.

W dniu 4 kwietnia 2019 r., do OUG w K. wpłynęło pismo Urzędu Miasta K. o podjęcie interwencji w związku ze stwierdzoną nielegalną eksploatacją kopaliny bez wymaganej koncesji na działce o nr ewidencyjnym [...] obręb [...] (i jej przyległych) zlokalizowanych w K. przy ul. [...]. Natomiast 8 kwietnia 2019 r. organ pierwszej instancji przeprowadził wizję terenową wskazanych działek celem potwierdzenia okoliczności prowadzenia na nich wykonywania działalności bez wymaganej koncesji, a mianowicie wydobywania kopaliny. W jej wyniku stwierdzono wyrobisko stokowo-wgłębne o głębokości do ok. 4 m, długości ok. 24 m na kierunku północ-południe, szerokości ok. 13 m w części północnej, ok 7 m w części środkowej i ok. 10 m w części południowej. Ustalono, że prace ziemne wykonywał L.R., który oświadczył że jest pracownikiem D.G. i na polecenie ww. osoby wykonuje prace ziemne polegające na zasypywaniu wyrobiska i wyrównywaniu terenu.

W trakcie wizji, przyjechali J. T. i M. T., którzy poinformowali, że są współwłaścicielami przedmiotowych działek i na nich wykonywane są, zgodnie z nakazem, prace związane z usunięciem odpadów - mas ziemnych. Twierdził również, że roboty te wykonuje Firma W z W., której właścicielem jest D.G. i z którym zawarli umowę na wykonanie tych prac. Fakt zawarcia umowy i prowadzenia robót przez ww. firmę potwierdził przybyły na wizję skarżący. Natomiast 8 kwietnia 2019 r. J. T. złożył wyjaśnienia na okoliczność wydobywania kopaliny na nieruchomościach położonych w m. K. przy ul. [...] na działkach o nr ewid.; [...], [...] i [...] obręb [...]., oraz wyjaśnił, że jest współwłaścicielem działek przy ul. [...], na których prowadzone były roboty ziemne. Wskazał, że jest odpowiedzialny za prowadzenie tych prac, ponieważ Urząd Miasta K. nakazał wywóz nadmiaru ziemi z tych działek. W związku z tym zlecił skarżącemu, na podstawie umowy pisemnej, wyrównanie całego terenu jego działek od strony ulicy K.. Wyjaśnił dalej, że D.G. telefonicznie poinformował go 5 kwietnia 2019 r., że z terenu wywieziono około dziesięciu wywrotek 15-20 tonowych mas ziemnych. Przemieszane masy ziemne z gruntem rodzimym miał zabrać skarżący w związku z tym jego koszty związane ze zleceniem prac niwelacyjnych miały być niższe. Natomiast 8 kwietnia 2019 r. złożył wyjaśnienia L.R., który wskazał, że jest operatorem koparki Liebherr 934, należącej do skarżącego. Prace ziemne, jak oświadczył, wykonywał na polecenie D.G..

Pismem z 15 maja 2019 r. Marszałek Województwa [...] poinformował, że współwłaściciele działek o nr ewid.: [...], [...], [...], [...] obręb [...] miasta K., przy ul. [...], powiat miasto K., województwo [...] nie zwracali się z wnioskiem o udzielenie koncesji na wydobywanie kopalin lub wydanie innej decyzji administracyjnej w oparciu o p.g.g.

Organ pierwszej instancji pismem z 27 czerwca 2019 r. zawiadomił J. T. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g., w związku z prowadzeniem wydobycia kopaliny na nieruchomościach położonych na działkach o nr ewid.: [...], [...], [...], [...] obręb [...] miasta K., przy ul. [...], powiat miasto K., województwo [...].

W dniu 30 października 2019 r. został przesłuchany w charakterze świadka D. G., który zeznał, że: (1) J. T., zlecił mu wykonanie usługi polegającej na obniżeniu terenu działek w K. przy ul. [...]; (2) jest właścicielem firmy FHU W. G. D. z siedzibą w W. przy ul. [...]zajmującej się robotami budowlanymi i ziemnymi; (3) zawarł umowę ze spółką M. T.a działającą pod nazwą E. Sp. zo.o. sp. k., przy czym zakres robót w umowie obejmował obniżenie terenu działek przy ul. [...] w K., wyrównanie działek i oczyszczenie wąwozu z gliny znajdującego się przy granicy działki z sąsiadem, jego odtworzenie; (4) J. T. nie wydawał mu polecenia wykonania wykopu w którym znajdował się piasek i załadunku piasku na samochody ciężarowe.

W dniu 29 lipca 2020 r. został przesłuchany w charakterze świadka L. R., który zeznał, że wykop przedstawiony na fotografiach akt sprawy wykonał osobiście na polecenie J. T.. Urobek z wykopu został odłożony na działce koło wykopu. Wywiezione zostało około kilkanaście samochodów 15 - tonowych.

Organ pierwszej instancji pismem z 11 maja 2022 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej, o której mowa wart. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g., w związku z prowadzeniem wydobycia kopaliny na nieruchomościach położonych na działkach o nr ewidencyjnych [...], [...], [...], [...] obręb [...] miasta K., przy ul. [...], powiat miasto K., województwo [...].

W konsekwencji organ pierwszej instancji uznał, za bezsporną w sprawie okoliczność, że skarżący nie posiada koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego - piasku z działek o nr ew. [...], [...], [...], [...] obręb [...] miasta K., przy ul. [...], powiat miasto K., województwo [...]. W związku z czym, w ocenie organu pierwszej instancji, zasadne jest ustalenie wobec niego opłaty podwyższonej.

Powyższe ustalenia OUG w K. dokonał w oparciu o informacje pozyskane w toku kontroli ze strony pracowników Urzędu Miasta K. (dowód: pismo Urzędu Miasta K. z 4 kwietnia 2019 r.), jak również w trakcie wizji wyrobiska przeprowadzonej przez pracowników OUG w K. (dowód: protokół z wizji z 8 kwietnia 2019 r.). Ponadto z pisma Marszałka Województwa [...]go z 15 maja 2019 r. oraz pisma Zastępcy Prezydenta Miasta K. z czerwca 2019 r. wynika, że skarżący nie posiadał koncesji na wydobywanie kopaliny. Ustalenia faktyczne organ pierwszej instancji poczynił również o zeznania świadka J. T. z których wynikało, że zlecił on skarżącemu, na podstawie pisemnej umowy, wywóz z działek o nr ewid. [...], [...] i [...] obręb [...] położonych w m. K. przy ul. [...] nadmiaru ziemi oraz wyrównanie całego terenu w/w działek, przy czym jak wskazał, wykop z piaskiem powstał już po zleceniu wykonania robót ziemnych stronie. Zdaniem J. T. wyrobisko z piaskiem wykonała firma skarżącego, jego maszynami i jego pracownikami. Natomiast J. T. nie zlecał wykonywania wykopów i wydobycia piasku (dowód: wyjaśnienia J. T. z 8 kwietnia 2019 r.).

Za wiarygodne i pomocne w ustaleniu stanu faktycznego organ pierwszej instancji uznał również zeznania świadka L. R., potwierdzające, że był operatorem koparki Liebherr 934, należącej do D. G. oraz że prace wykonywał na jego polecenie, który również wskazał mu w rozmowie telefonicznej miejsce prac (dowód: wyjaśnienia L. R.az 8 kwietnia 2019 r.). Natomiast organ nie dał wiary zeznaniom świadka L. R. z 29 lipca 2020 r. w części dotyczącej wydania mu polecenia wykonania wykopu przez J. T. (stronę postępowania). W ocenie OUG w K. zeznania te są sprzeczne z wcześniejszymi wyjaśnieniami z 8 kwietnia 2019 r. w których wyraźnie stwierdził, że prace niwelacyjne wykonywał na polecenie D. G. i który wskazał mu miejsce wykonywania tych prac. Co istotne, znajduje ona również potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym, w postaci zeznań świadków M. T., E. J. i A. K. (pracowników Urzędu Miasta K.), jak również co do zasady są spójne z wyjaśnieniami D.a G..

Ustalenie opłaty podwyższonej dokonane zostało w oparciu o "Dokumentację ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji" wykonaną 7 grudnia 2022 r. przez pracowników OUG w K.. Natomiast w celu określenia rodzaju wydobytej kopaliny posłużono się analizą makroskopową dokonaną w trakcie przeprowadzonej wizji działek.

Dalej organ pierwszej instancji stwierdził, że początkowo postępowanie prowadzone było wobec J. T. jako "osoby dokonującej ustaleń odnośnie wykonywanych robót na przedmiotowych działkach". Jednakże wraz z pozyskiwaniem kolejnych dowodów w sprawie organ pierwszej instancji ustalił, że to skarżący jest odpowiedzialny za prowadzenie wydobycia kopaliny bez wymaganej prawem koncesji, jako podmiot faktycznie wykonujący prace wydobywcze. W związku z tym prowadzenie postępowania wobec J. T. (jako współwłaściciela nieruchomości) stało się bezprzedmiotowe i w tym też zakresie organ pierwszej instancji umorzył postępowanie.

OUG w K. wskazało dalej, że w myśl art. 140 ust. 1 p.g.g. działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej, przy czym stosownie do art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g., za wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji ustala się opłatę podwyższoną w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny.

Od decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z 9 maja 2023 r., znak: [...], ldz. [...] pismem z 24 maja 2023 r. odwołanie wniósł skarżący, który zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80, 81a § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, przez co w konsekwencji wydano niezgodną z prawem decyzję, która naruszała – jak wskazano - słuszny interes skarżącego. Powyższe, jak dalej argumentował skarżący, doprowadziło organ pierwszej instancji do poczynienia błędnych ustaleń, że bez wymaganej koncesji wydobył na działkach nr ewidencyjny [...] i [...], położonych w K. przy ul. [...], 548 ton kopaliny - piasku w kwietniu 2019 r. Natomiast błędne ustalenia faktyczne – zdaniem strony- powodują, że organ pierwszej instancji nieprawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, tj. art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 p.g.g.

Zaskarżoną decyzją z 23 czerwca 2023 r. znak: PR.5432.26.2023, ldz. 17540/06/2023/GB, Prezes WUG, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie dokonano prawidłowych ustaleń faktycznych na podstawie wszechstronnie zgromadzonego i należycie ocenionego materiału dowodowego, w postaci dowodu z zeznań świadków, wyjaśnień stron, dokumentacji geologicznej, oraz pism urzędowych, które oceniane łącznie pozwalały uznać, że prowadzone było wydobycie kopaliny na nieruchomościach położonych na działkach o nr ewidencyjnych [...], [...], [...], [...] obręb [...] miasta K., przy ul. [...], powiat miasto K., województwo [...]. Dalej Prezes WUG wskazał, że skarżący nie kwestionuje faktu wydobycia piasku z przedmiotowych działek stwierdzając, że piasek z nieruchomości został częściowo wykorzystany na tej nieruchomości "po przemieszaniu z zalegająca tam ziemią odpadową w celu jej zagęszczenia". Zatem strona nie przecząc faktowi wydobycia piasku, zarówno w toku prowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania, jak i w samym odwołaniu, powołuje się na zawartą z drugą stroną postępowania (współwłaścicielem przedmiotowych działek) J. T. umowę zlecenie z 26 marca 2019 r. Dokonując oceny tego dowodu organ drugiej instancji zauważył dalej, że treść tej umowy nie określa miejsca, gdzie będące przedmiotem umowy prace polegające na niwelacji terenu miały być wykonywane. Ponadto umowa ta stanowi, jak wskazano w uzasadnieniu decyzji, o kosztach pracy koparki, które mają być płatne po otrzymaniu faktury. Prezes WUG wskazał dalej, że załączona do akt sprawy "Dokumentacja ustalająca ilość wydobytej kopaliny bez koncesji" z 7 grudnia 2022 r., znak: [...], opracowana przez geologa górniczego i mierniczego górniczego, zawiera wszelkie niezbędne informacje na temat: przeprowadzonych pomiarów, wykorzystanych instrumentów pomiarowych i obliczeniowych oraz przyjętej metodologii obliczeń ubytku kopaliny. Natomiast dokonujący tych pomiarów i obliczeń pracownicy organu pierwszej instancji, spełniają kryteria przewidziane w art. 116 ust. 3 p.g.g.

Z materiału, jak wskazywał dalej Prezes WUG, wynika bezsprzecznie, że prace prowadzone na działkach objętych zaskarżoną decyzją wykonywał skarżący, co w szczególności potwierdza pracownik tej firmy w osobie operatora koparki. W tym stanie sprawy słusznym było – jak wskazał organ drugiej instancji - umorzenie postępowania wobec J. T.. Zaznaczono, że ewentualne kwestie sporne wynikłe pomiędzy stronami w związku z zawartą pomiędzy nimi umową zlecenia winny być rozstrzygane na drodze postępowania sądowego.

Zaistniały w sprawie stan faktyczny znajduje oparcie, w ocenie Prezesa WUG, w art. 143 ust. 2 i ust. 3 p.g.g,, który wskazuje, kto może być stroną postępowania w sprawach dotyczących ustalenia opłaty podwyższonej, tj. w szczególności może nią być w pierwszej kolejności podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji, co ma miejsce w niniejsze sprawie, a dopiero w przypadku jego braku właściciel nieruchomości.

Na decyzję Prezesa WUG skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożył skarżący, w której zarzucił naruszenie:

a) prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 143 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 p.g.g. przez błędną wykładnię, wyrażającą się w przyjęciu, że stroną postępowania w sprawach dotyczących ustalenia opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji jest każdorazowo podmiot fizycznie wydobywający kopalinę, bez względu na to, czy działa na zlecenie i koszt właściciela nieruchomości, podczas gdy w takim przypadku właściciel nieruchomości winien być stroną postępowania;

- art. 140 ust. 1 w zw. z ust. 2 i ust. 3 pkt 3 p.g.g. przez błędne zastosowanie i ustalenie stronie podwyższonej opłaty za wydobycie kopaliny w postaci piasku bez wymaganej koncesji;

b) przepisów postępowania administracyjnego poprzez naruszenie:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80, 81a § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, niewyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego sprawy, przez co w konsekwencji wydano decyzję, która narusza słuszny interes strony;

- art. 136 § 3 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez stronę w odwołaniu dowodów z przesłuchania oraz z przesłuchania operatora koparki L R. oraz J. T. i M. T. na wskazane istotne dla sprawy okoliczności jak wyjaśnienie: (A) kto zapłacił za pracę koparki użytej do wykopu piasku; (B) kto i komu sprzedał oraz uzyskał pieniądze ze sprzedaży piasku; (C) kto zorganizował samochody ciężarowe wywożące piasek;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z 09.05.2023 r. znak: [...]. w przedmiocie ustalenia stronie podwyższonej opłaty za wydobycie bez wymaganej koncesji 548 ton piasku w kwietniu 2019 r. na działkach nr ewidencyjny [...] i [...] w K. przy ul. [...];

Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył stanowisko prezentowane w odwołaniu. Argumentowano, że organ wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów k.p.a. nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Skarżący podtrzymał również swoje stanowisko o tym, że nie powinien ponosić odpowiedzialności, gdyż nie jest właścicielem nieruchomości, a prace wydobywcze wykonywał jedynie jako strona umowy zlecenia.

Prezes WUG w odpowiedzi na skargę podtrzymując dotychczasowe stanowisko wniósł o jej oddalenie przedstawiając szczegółowo swoją argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Istotą sporu w kontrolowanej sprawie, w świetle stanowiska prezentowanego przez skarżącego w skardze i wcześniej w toku postępowania administracyjnego jest odpowiedź na pytanie, czy organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, a także czy dokonały należytej oceny materiału dowodowego i wywiodły prawidłowe wnioski co do podmiotu, który prowadził nielegalną eksploatację.

Analizując przepisy prawne regulujące kwestię wydobycia kopalin oraz sankcji za ich nieprzestrzeganie, zauważyć przyjdzie, że stosownie do treści art. 140 ust. 1 p.g.g., działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust. 2 pkt 1 p.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 p.g.g.). Zgodnie z art. 143 ust. 2 pkt 2 p.g.g., w sprawach określonych Działem VII. Opłaty stroną postępowania jest podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 p.g.g. ustawa ta określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie:

1) prac geologicznych;

2) wydobywania kopalin ze złóż;

3) podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji;

4) podziemnego składowania odpadów;

5) podziemnego składowania dwutlenku węgla w celu przeprowadzenia projektu demonstracyjnego wychwytu i składowania dwutlenku węgla.

W rozumieniu p.g.g. (art. 6 ust. 1 pkt 3) kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 p.g.g.). Z kolei działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji.

Natomiast zgodnie z art. 143 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 p.g.i.g. w sprawach określonych działem "Opłaty" stroną postępowania jest odpowiednio podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji, a dopiero w przypadku jego braku – właściciel nieruchomości albo inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której prowadzona jest ta działalność lub roboty geologiczne. Wynika z tego, że w przypadku prowadzenia robót górniczych bez koncesji stroną postępowania jest podmiot, który taką działalność faktycznie prowadzi, a w przypadku nieustalenia tego podmiotu – właściciel nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2023 r., II GSK 302/20, Legalis nr 2951328). Jak trafnie wskazuje się w nauce prawa art. 143 ust. 3 p.g.i.g. "zmierza w kierunku zapewnienia efektywniejszego sankcjonowania naruszeń w przypadkach objętych opłatą podwyższoną z art. 140, poprzez ustanowienie domniemania mającego pomóc właściwemu organowi w ustaleniu podmiotu odpowiedzialnego z tytułu nielegalnego działania (bez wymaganej koncesji, decyzji o zatwierdzeniu czy zgłoszenia projektu), prowadzonego na danej nieruchomości" (K. Karpus [w:] Prawo geologiczne i górnicze. Komentarz, red. B. Rakoczy, W. 2015, komentarz do art. 143).

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że J. T. i M. T. są właścicielami nieruchomości składającej się z działek o numerach ewidencyjnych: [...] i [...] obręb [...], w mieście K. przy ul. [...], powiat [...], województwo [...]. Poza sporem pozostaje okoliczność, że na powyższej nieruchomości nielegalnie wydobywano piasek. Okolicznością bezsporną jest również i to, że D. G. nie posiadał wymaganej prawem koncesji na wydobywanie na w/w działkach kopaliny w postaci piasku. Z akt sprawy wynika również, że skarżący faktycznie wykonywał czynność wydobywcze, a to w związku z zawartą z J. T. umową zlecenia z 26 marca 2019 r. Na powyższe wskazał w toku postępowania administracyjnego sam skarżący stwierdzając, że działał na zlecenie J. T., a czynności dotyczyły niwelacji działek sprzętem, tj. wynajętą przez niego do tych prac koparką, której operatorem był pracownik firmy skarżącego. W trakcie przeprowadzonej 8 kwietnia 2019 r. wizji zastany w trakcie pracy koparki jej operator L. R. potwierdził, że "jest pracownikiem Pana D. G. właściciela firmy "W." z W. i na polecenie ww. osoby wykonuje prace ziemne polegając na zasypywaniu wyrobiska i wyrównywaniu terenu". W świetle zebranych dowodów nie budziło zatem wątpliwości, że kopalina w postaci piasku została wydobyta i to w ilości ustalonej przez uprawnioną osobę – specjalistę z dziedziny miernictwa górniczego i geologii – w oparciu o sporządzoną dokumentację przy wykorzystaniu urządzeń zawierającą szczegóły dotyczące obmiaru wyrobiska i rodzaju kruszywa.

W ocenie Sąd organy obu instancji dokonały rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgromadzony materiał dowodowy był kompletny i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Sąd nie dostrzegł, aby organy naruszyły reguły zawarte w przepisach art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., i art 81a § 1 k.p.a. Stwierdzić należy, że kontrolowane przez Sąd decyzje zostały wydane w postępowaniu, które zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej. Stan faktyczny zaakceptowany przez Sąd nie został przez skarżącego skutecznie podważony. Podnoszone w tym zakresie zarzuty sprowadzały się w istocie rzeczy do prezentowania własnych ocen stanu faktycznego i nie mają merytorycznego uzasadnienia (np. strona nie przedstawiła do odwołania lub skargi żadnych dodatkowych dowodów świadczących o nieprawidłowym działaniu organu). Zasadne jest stanowisko organu, że biorąc pod uwagę treść zeznań dwukrotnie przesłuchanego w toku postępowania administracyjnego operatora koparki (L. R.), a nadto znaczny upływ czasu organ drugiej instancji prawidłowo przyjął, że kolejne przesłuchanie tego świadka, czego domagała się strona odwołujący w odwołaniu (i co obecnie strona zarzuca w skardze), nie wniesie do sprawy żadnych nowych okoliczności mających jakikolwiek istotny wpływ na wynik sprawy. Nie zachodzi również potrzeba dalszego przesłuchiwania stron w postępowaniu. Mianowicie wyjaśnienia stron znajdują się w aktach sprawy administracyjnych, co więcej przesłuchanie skarżącego z 30 października 2019 r. odbyło się w obecności współwłaściciela nieruchomości J. T. (zob. protokół z przesłuchania świadka z 30 października 2019 r.). Mając na uwadze treść dotychczasowych wyjaśnień złożonych przez strony postępowania, również w ocenie Sądu, kolejne składanie wyjaśnień przez strony lub świadka M. T. służyłoby jedynie przedłużaniu postępowania i nie wniosłoby nic nowego do sprawy. Tym samym Sąd uznał, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przez organy administracji art. 136 § 3 k.p.a.

Kontrolowana decyzja, w ocenie Sądu, spełnia również wymogi objęte art. 107 § 3 w zw. § z 1 k.p.a., gdyż odnosi się do wszystkich spornych okoliczności sprawy (prezentowanych w odwołaniu), jak również zawiera prawidłowe, obszerne uzasadnienie faktyczne i prawne. W tych okolicznościach, organ drugiej instancji uznając, że odwołanie nie zasługuje na odwołanie a zaskarżona decyzja odpowiada prawu – prawidłowo utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Dlatego też Prezes WUG nie naruszył zarzucanego również w skardze art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Odnosząc się do formułowanych w skardze zarzutów prawa materialnego zważyć trzeba, że z art. 140 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 p.g.g. wynika jednoznacznie, że działalność wykonywana bez koncesji podlega opłacie podwyższonej, a wysokość tej opłaty podwyższonej za wydobywanie kopalin ustala się w sposób opisany w art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. Przy czym zgodnie z definicją sformułowaną w art. 6 ust. 1 pkt 3 p.g.g. kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża. Natomiast do wydobycia kopaliny dochodzi z momentem jej odłączenia od złoża (por. wyroki NSA z: 2 czerwca 2022 r., II GSK 312/19, Legalis nr 2772550; 7 kwietnia 2022 r., II GSK 1826/18, Legalis nr 2691422; z 12 lutego 2020 r., II GSK 2855/17, CBOSA). Z cytowanych wyżej przepisów p.g.g. nie wynika wcale, że organ nie ma obowiązku nałożenia podwyższonej opłaty na osobę faktycznie wykonującą prace oraz gdy wydobycie kopaliny odbywa się w związku z wcześniej zawartą umową zlecenia (w kontrolowanej sprawie pomiędzy skarżącym jako faktycznie wydobywającemu kopalinę a współwłaścicielem nieruchomości jako strony umowy). Po raz kolejny podkreślić należy, że zgodnie z ustalonym w sprawie stanem faktycznym, który nie został skutecznie podważony, skarżący nie posiadając koncesji, dokonał wydobycia kopaliny. Tym samym organy nadzoru górniczego zasadnie orzekły więc o ustaleniu skarżącemu opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji. Dyspozycja wynikająca z art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g. jest jasna – nie ulega wątpliwości, że na wydobywanie kopaliny ze złóż (a nie na jej sprzedaż czy zagospodarowywanie w ramach działalności gospodarczej) wymagana jest koncesja. Jej brak pociąga zaś za sobą sankcję (opłatę podwyższoną), ustalaną w konstytutywnej decyzji administracyjnej. Stosownie bowiem do art. 140 ust. 1 p.g.g. działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego bądź podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych, podlega opłacie podwyższonej (por. wyrok NSA z 13 czerwca 2023 r., II GSK 302/20, Legalis nr 2951328).

Ponadto art. 143 ust. 2 i ust. 3 p.g.g. wyraźnie wskazuje, kto może być stroną postępowania w sprawach dotyczących ustalenia opłaty podwyższonej, tj. w szczególności może nią być podmiot, który faktycznie prowadzi działalność bez wymaganej koncesji, a dopiero w przypadku jego braku właściciel nieruchomości. Relacje łączące skarżącego z współwłaścicielem nieruchomości (umowa zlecenia), nie ma zatem wpływu na ustalenie odpowiedzialności skarżącego na podstawia art. 140 p.g.g. w zw. z art. 143 ust. 2 i 3 p.g.g., gdyż okoliczność ta ma charakter cywilnoprawny i w takim postępowaniu winny być rozstrzygane (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2021 r., II GSK 2315/21, LEX nr 3349888).

Wobec powyższego Sąd uznał za niezasadne zarzuty skargi. Dlatego skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił.