Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1958/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 581
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
article: art. 8 ust. 6 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: art. 138 par. 1 pkt 2, art. 7,  art. 8,  art. 11, art. 77, art. 107 par. 3,
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2017 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (zwany dalej organem/Prezesem NFZ) decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] po rozpoznaniu odwołania, wniesionego przez J. S. (zwanego dalej skarżącym/płatnikiem składek) o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (zwanego dalej organem I instancji/dyrektorem OW NFZ) z dnia [...] października 2014 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że skarżący podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność jako twórca w opisanych niżej okresach.

Organy wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. (zwany dalej ZUS) wystąpił do OW NFZ z wnioskiem o ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez skarżącego jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą. ZUS poinformował, że skarżący rozpoczął działalność artystyczną jako muzyk od dnia 28 czerwca 1977 r.

Dyrektor OW NFZ decyzją z dnia [...] października 2014 r. stwierdził, że skarżący podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą w okresach:

- od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 27 lutego 2005 r.,

- od dnia 27 października 2005 r. do dnia 11 czerwca 2006 r.,

- od dnia 10 września 2007 r. do dnia 4 listopada 2007 r.,

- od dnia 12 października 2010 r, do nadal.

Z tym stanowiskiem nie zgodził się skarżący wskazując w odwołaniu, że poinformował organ I instancji, iż "nie pracuje już jako artysta od 2000 roku. Wskazał, że od tamtego czasu wszystkie podejmowane zajęcia nie miały związku z działalnością artystyczną. Ponadto wskazał, że w 2005 roku i od 2010 roku do teraz jest osobą bezrobotną i składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacał Urząd Pracy a w latach 2007-2010 pracował w [...].

Organ po przeanalizowaniu obowiązujących przepisów ustaw: ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581 ze zm., dalej ustawa o świadczeniach), ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U z 2015 r., poz. 121; dalej ustawa o systemie), rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 9 marca 1999 r. w sprawie powołania Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, jak również szczegółowego określenia jej zadań, składu i trybu działania (Dz. U. Nr 27, poz. 250; dalej rozporządzenie do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców) wskazał, że uznanie działalności za twórczą lub artystyczną i ustalenie daty jej rozpoczęcia następuje w formie decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego twórców działającej przy ministrze właściwym do spraw kultury.

W ocenie organu osoby spełniające warunki określone w definicji twórcy lub artysty, które nie posiadają decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, uznającej ich działalność za twórczą lub artystyczną, nie podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Nie są artystami lub twórcami objętymi obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym (emerytalnym i rentowym), a tylko takie osoby podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Podniósł, że skarżący posiada decyzję Komisji do Spraw Zaopatrzenia Twórców przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., stwierdzającą, iż od dnia 28 czerwca 1977 r. rozpoczął działalność artystyczną jako muzyk. W ocenie organu do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wystarczające jest, że osoba wykonuje działalność twórczą lub artystyczną posiada decyzję Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, działającej przy ministrze właściwym do spraw kultury. Powołując się na orzecznictwo sądów wskazał, że "Obowiązek opłacania składek powstawał z chwilą rozpoczęcia działalności artystycznej przez osobę uznaną za prowadzącą taką działalność". Jednocześnie organ wskazał, że składki pobierane i odprowadzane są na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i tylko ten organ może orzekać o obowiązku ich odprowadzania i ten organ może je pobierać.

W związku z tym organ uznał, że należy uchylić decyzję organu I instancji i orzec, że skarżący podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność jako twórca we wskazanych w decyzji okresach.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając naruszenie art. 77 w zw. 80 k.p.a. oraz art. 15 w zw. art. 11 k.p.a.

Wskazał, że decyzję zaskarża w zakresie, w jakim stwierdza ona, iż skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą jako twórca w okresie po 1 stycznia 2000 r., kiedy to zaprzestał działalności twórczej. Podkreślił, że zaprzestanie prowadzenia działalności twórczej wynikało ze względów zdrowotnych, a od 23 listopada 2011 r. jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Jego zdaniem organ nie przeprowadził postępowania dowodowego, opierając się w całości na podstępowaniu organu I instancji czyli decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Twórców z dnia [...] kwietnia 2013 r. i nie dokonując żadnych własnych ustaleń co do zakończenia przez niego działalności twórczej, co miało znaczenie dla rozstrzygnięcia, bowiem doprowadziło do błędnego określenia okresu obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto stwierdził, że nie przeprowadzenie przez organ odwoławczy własnego postępowania i oparcie się w całości na ustaleniach organu pierwszej instancji narusza prawo do dwuinstancyjnego postępowania a wydana decyzja uchybia zasadzie przekonywania.

Wniósł o uchylenie decyzji obu instancji w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wnosił o wezwanie ZUS do przedłożenia akt ubezpieczeniowych i przeprowadzenie dowodu z tych akt.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] lipca 2016 r., który stwierdził, że skarżący jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność jako twórca podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w opisanych w niej okresach.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Sąd generalnie podziela argumentację prawną przedstawioną przez organy niemniej jednak wobec wątpliwości co do stanu faktycznego nie można uznać, iż ta argumentacja jest zasadna w tym konkretnym przypadku.

Sąd administracyjny nie czyni w sprawie własnych ustaleń faktycznoprawnych, a jedynie, kontroluje zaskarżony akt pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Jednak taka merytoryczna kontrola może dojść do skutku w warunkach wyczerpujących istotę zagadnienia ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozpatrujący sprawę oraz odpowiedniego (tj. zgodnego z art. 107 § 3 k.p.a.) uzasadnienia decyzji. Inaczej Sąd uchyla decyzję z powodu naruszenia formalnoprawnych zasad prowadzenia postępowania, gdy mogło to rzutować na wynik sprawy, a Sądowi uniemożliwia prześledzenie przesłanek, którymi kierował się organ wydając decyzję.

Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organ jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasad pogłębiania zaufania obywateli do Państwa (art. 8 k.p.a.). Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań.

Nadto należy zauważyć, że organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a. Z przyczyn podanych wyżej nie można oczekiwać, że zrobi to za niego Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję, sprawuje w myśl powołanych wyżej przepisów, kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych decyzji i nie może zastępować organu w działaniach do których ten jest ustawowo zobowiązany i uzasadniać zań podjętych rozstrzygnięć.

Odnosząc się do tej konkretnej sprawy należy zauważyć, że organ nie przeprowadził postępowania dowodowego samodzielnie a jedynie oparł się w całości na podstępowaniu organu I instancji. Organ wziął pod uwagę decyzję Komisji do Spraw Zaopatrzenia Twórców z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] i nie dokonał ustaleń co do ewentualnego zakończenia działalności twórczej. Skarżący twierdzi, że zakończył działalność twórczą w 2011 roku i od tego roku choruje na raka a od 23 listopada 2011 roku jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. W tym stanie rzeczy decyzja Komisja Do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2013 r. wskazująca, że skarżący od dnia 28 czerwca 1977 r. rozpoczął działalność artystyczną jako muzyk /perkusja, w tej sprawie wskazuje jedynie na fakt rozpoczęcia działalności a nie może być podstawą uznania, że pomimo istnienia decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców osoba ta może być objęta ubezpieczeniem zdrowotnym w opisanych w decyzji organu terminach.

W tym stanie rzeczy organ weźmie pod uwagę i przeanalizuje:

1. akta ZUS dotyczące decyzji z dnia [...] marca 2015 r. i dnia [...] kwietnia 2015 r.

2. wskaże na jakiej podstawie uznaje, że pomimo, iż skarżący od dnia 23 listopada 2011 r. jest (jak twierdzi) osobą całkowicie niezdolną do pracy, jest mimo tego objęty ubezpieczeniem zdrowotnym w terminie "do nadal".

Wszystkie przytoczone okoliczności świadczą o tym, że organ nie wyjaśnił sprawy w sposób wymagany przez art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a. p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.