Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 119/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 29 ust. 2 pkt 1, art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2422
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j.)
article: par. 2,  par. 18
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi D. D. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia 8 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2022 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 8 listopada 2023 r. nr [...] Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej jako "Dyrektor ARiMR" lub "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej jako "Kpa"), po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez D. D. (dalej też jako "wnioskodawca", "strona", "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej jako "Kierownik ARiMR" lub "organ I instancji") nr [...]z 19 czerwca 2023 r., w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2022.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym sprawy:

D. D. złożył w dniu 5 maja 2022 r. wniosek o przyznanie przedmiotowej płatności na 2022 r. za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus. We wniosku strona wystąpiła o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2022 wariant: 2.1 [...] (do powierzchni 6,06 ha), wariant 4.1.2 (do powierzchni 17,97 ha), wariant 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki (do powierzchni 53,41 ha).

W dniu 19 czerwca 2023 r. Kierownik ARiMR działając na podstawie art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 29 ust. 2 pkt 1 oraz art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą PROW 2014-2020"), § 2, § 18 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415, z późn. zm., zwanego dalej "rozporządzeniem RŚK") oraz art. 104 Kpa odmówił wnioskodawcy:

- przyznania płatności w ramach wariantu: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki i nałożył sankcję w wysokości 21 619,91 zł - kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych

z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej

oraz ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno - środowiskowo-klimatycznym stanowiący powierzchnię 53,23 ha dla zobowiązania wariantu 4.8.

W dniu 20 lipca 2023 r. do organu I instancji wpłynęła kopia zastrzeżeń wnioskodawcy do protokołu z oględzin działek referencyjnych wraz z odpowiedzią Biura Kontroli na Miejscu (BKM), w której podtrzymano wyniki oględzin.

W dniu 21 lipca 2023 r. wnioskodawca złożył odwołanie od decyzji organu I instancji w zakresie odmówienia i pomniejszenia płatności z powodu nie uznania deklarowanych powierzchni do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020). Zakwestionował zakres stwierdzonych powierzchni użytkowanych działek na podstawie kontroli w dniach 21 i 28 lutego 2023 r., 16 marca 2023 r., 3 i 6 kwietnia 2023 r. Wskazał, że kontrolowane działki są trwałymi użytkami zielonymi, na których realizuje program rolno-środowiskowy PROW 2014-2020 pakiet 4.8. Działki zdaniem strony były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, koszenie i zebranie odbyło się zgodnie z wymogami, pozostawione części nie wykoszone mieszczą się w przedziale między 15-20%. Kontrolowane działki znajdują się nad rzeką [...]i starorzecza [...]. Za nieuprawnione i krzywdzące strona uznała pomniejszenie powierzchni użytkowanej rolniczo przez rozlewiska wody.

Organ odwoławczy rozpoznając sprawę, w uzasadnieniu wskazanego na wstępie rozstrzygnięcia wskazał, że w ww. dniach w gospodarstwie wnioskodawcy została przeprowadzona wizytacja terenowa czego potwierdzeniem jest protokół z oględzin działek referencyjnych w zakresie weryfikacji powierzchni MKO. W protokole

z czynności kontrolnych MKO stwierdzono rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi

w złożonym wniosku o przyznanie płatności, a stanem faktycznym. W protokole oględzin inspektorzy terenowi w wyniku kontroli stwierdzili zaniedbanie dla działki nr [...] oraz dla działki nr [...]. Stwierdzono zachwaszczenie wieloletnie, zakrzaczenia, samosiewy kruszyny i wierzby, nagromadzenie suchej biomasy świadczące o braku zabiegów na przestrzeni 2 lat. Przerwy w oględzinach wystąpiły z powodu wylewu rzeki [...]i starorzecza [...].

Dyrektor ARiMR zauważył, że co istotne, w wyniku złożonych przez stronę zastrzeżeń do protokołu, wyniki kontroli zostały podtrzymane (pismo [...]z 17 lipca 2023 r.) Jak wyjaśnili kontrolujący, z uwagi na wylew rzeki [...]i starorzecza [...]kontrola zajęła kilka dni i została dokończona, gdy rzeka wróciła do swojego koryta. Ponadto w piśmie BKM wskazano, że wykluczeniu podlegały obszary wieloletnich zadrzewień i zakrzaczeń obszarów nieużytkowanych niekoszonych od dwóch lat. Kontrola działek została wykonana z uwzględnieniem zaktualizowanych danych wektorowych z Wydziału ds. GIS, a całość dokumentacji, w tym fotografie oraz szkice wykonane na podkładach ortofotomapy. Wyjaśnił, że powierzchnię uprawnioną do dopłat organ I instancji ustalił na podstawie protokołu i zgromadzonych dowodów: zdjęć i szkiców z oględzin. Organ I instancji zgromadził materiał dowodowy, na podstawie którego w sposób rzetelny i szczegółowy ustalił powierzchnię kwalifikowaną do płatności.

Dokonując oceny prawidłowości ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego, organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wynika, iż na podstawie wyników przeprowadzonej kontroli która odbyła się w gospodarstwie wnioskodawcy dla działki ewidencyjnej nr [...]na powierzchni 3,04 ha stwierdzono, że maksymalny obszar kwalifikowany wynosi 0,00 ha. Dla działki stwierdzono zachwaszczenie wieloletnie, zakrzaczenia, samosiewy kruszyny i wierzby, nagromadzenie suchej biomasy świadczące o braku zabiegów na przestrzeni 2 lat. Powierzchnia niekwalifikowana to obszar nieużytkowany (wysokie suche trawy i zakrzaczenia) widoczne na zdjęciach nr 254, 257 wschodnia część działki oraz 258, 259, 261 wykonanych w środkowej części działki, zdjęcia nr 262 i nr 263 wykonane odpowiednio w kierunku zachodnim.

Dyrektor ARiMR wskazał, że w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] na powierzchni 3,41 ha stwierdzono, że maksymalny obszar kwalifikowany wynosi 0,00 ha. Dla działki stwierdzono zachwaszczenie wieloletnie, zakrzaczenia, samosiewy kruszyny i wierzby, nagromadzenie suchej biomasy świadczące o braku zabiegów na przestrzeni 2 lat. Potwierdzają to zdjęcia nr 213, 214 we wschodniej części działki w kierunku południowym; zdjęcia 228, 229 wykonane w środkowej części działki odpowiednio w kierunku południowo-wschodnim oraz na zachód). Analizując zdjęcia z raportu oraz wniosek o płatność złożony przez stronę dla działki M, w której wnioskodawca zaznaczył procentowy udział powierzchni niekoszonej 16,12%, organ I instancji słusznie wykluczył również ten obszar z płatności (fotografie 238, 239, 240, 241, 242, 243). Zdaniem inspektorów powinna być widoczna granica między częścią koszoną a niekoszoną, natomiast na wyznaczonych do oględzin działkach beneficjenta tej granicy nie widać, widoczne są nagromadzenia suchej biomasy świadczące o braku zabiegów agrotechnicznych na przestrzeni 2 lat.

Z kolei dla działki ewidencyjnej nr [...]na powierzchni 2,91 ha stwierdzono, że maksymalny obszar kwalifikowany wynosi 2,89 ha. Drobne wykluczenia tego obszaru to stwierdzony w części zachodniej niewielki nieużytek (zachwaszczenia

i zakrzaczenia widoczne na zdjęciach nr 26, 24, 25) oraz w części wschodniej - widoczny obszar rozjeżdżony i piach, brak uprawy roślin, fot. nr 18, 34, 35, 36.

W odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...]na powierzchni 0,12 ha stwierdzono, że maksymalny obszar kwalifikowany wynosi 0,01 ha. Teren działki częściowo został zakwalifikowany do płatności, a częściowo wykluczony ze względu na stwierdzone zakrzaczenia i zachwaszczenia wieloletnie (zdjęcie 132, 143 oraz 152). Powierzchnia nieużytkowana rolniczo w południowej części działki oraz obszary zachwaszczone i zakrzaczone. Zasadność wykluczenia potwierdzają zdjęcia nr 64 i 65.

Dla działki ewidencyjnej nr [...]na powierzchni 7,25 ha stwierdzono, że maksymalny obszar kwalifikowany wynosi 7,17 ha. Na zdjęciach nr 187, 188, 189, 201 widoczne są uschłe trawy.

Dla działki ewidencyjnej nr [...]na powierzchni 34,01 ha stwierdzono, że maksymalny obszar kwalifikowany wynosi 19,58 ha. Teren zakrzaczony i zachwaszczony wieloletnie (zdjęcia 92, 93), widoczny jest brak koszenia wzdłuż zastoiska wodnego w 2022 r. (zdjęcia 77, 78, 79).

Dla działki ewidencyjnej nr [...]na powierzchni 1,47 ha stwierdzono, że maksymalny obszar kwalifikowany wynosi 1,29 ha. Teren ten częściowo został zakwalifikowany do płatności, a częściowo wykluczony ze względu na stwierdzony plac techniczny widoczny na zdjęciach nr 6, 10, 11.

Dla działki ewidencyjnej nr [...]na powierzchni 0,12 ha stwierdzono, że maksymalny obszar kwalifikowany wynosi 0,09 ha. Powierzchnia wykluczona to teren przy drodze nieużytkowany rolniczo widoczny na zdjęciu nr 4.

Dokonano więc wykluczenia płatności o łącznej powierzchni 21,59 ha.

Odnosząc się do stwierdzeń strony dotyczących niezadowolenia z wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że powierzchnie wykluczone to powierzchnie zadrzewione i zakrzaczone, nieuprawiane w 2022 r. Wskazuje na to materiał fotograficzny sporządzony podczas czynności kontrolnych.

Powierzchnia zadeklarowana przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności na rok 2022 nie znalazła potwierdzenia w danych referencyjnych działek zgłoszonych do płatności, w związku z tym płatności zostały odmówione. W toku prowadzonego postępowania w sprawie przyznania płatności na rok 2022 przyjęto powierzchnię działek rolnych ustaloną w wyniku czynności kontrolnych.

Dyrektor ARiMR podkreślił, że rolnik składając wniosek podaje powierzchnię,

w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności.

Zdaniem organu odwoławczego powierzchnia kwalifikowana do płatności została ustalona prawidłowo. Organ I instancji zgromadził materiał dowodowy, na podstawie którego w sposób rzetelny i szczegółowy ustalił powierzchnię kwalifikowaną do płatności, a w swojej decyzji przeanalizował materiał dowodowy i wyjaśnił podstawy

i motywy podjętego rozstrzygnięcia.

Dyrektor ARiMR stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, aby wnioskodawca przedstawił w toku postępowania administracyjnego jakikolwiek dowód podważający ustalenia organu I instancji w zakresie użytkowania powierzchni spornych działek

w 2022 r. Rolnik składając wniosek powinien dokonać pomiaru swojej działki i wskazać obszar, który faktycznie w danym roku jest przez niego użytkowany rolniczo,

a w przypadku gdy nie zgadza się z ustaleniami organów ARiMR, przedstawić dowody przeciwne.

W ocenie organu odwoławczego raport z czynności kontrolnych został sporządzony prawidłowo, a stan działek w sprawie za 2022 r. ustalony zgodnie ze stanem faktycznym. Kontrola w gospodarstwie strony została przeprowadzona przez osoby do tego przeszkolone, posiadające uprawnienia zawodowe, dysponujące odpowiednim sprzętem pomiarowym. A zatem uznać należy, że pomiar i ustalenia

w ramach prowadzonych czynności kontrolnych zostały dokonane prawidłowo.

W sytuacji, gdy strona dąży do uzyskania określonego przywileju finansowego (w tym środków unijnych) winna dołożyć wszelkiej należytej staranności w celu jednoznacznego i pełnego wykazania, że spełnia ona wszelkie ustawowe przesłanki uzyskania danej płatności. Jakiekolwiek zaniechania w tym zakresie obciążają natomiast ujemnie danego wnioskodawcę. Zgromadzone w postępowaniu dowody

w postaci systemowych zdjęć z kontroli, szkiców terenowych potwierdzają nieprawidłową uprawę. Strona nie przedstawia zaś dowodów mogących zakwestionować materiał zgromadzony w postępowaniu i ustalenia organów ARiMR dokonane na jego podstawie. Pismem z 18 grudnia 2023 r. wnioskodawca wniósł do tutejszego Sądu skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, to jest:

- art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów

i przyjęcie, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalić można mniejszy niż zadeklarowany obszar działek zgłoszony przez wnioskodawcę, podczas gdy

w ocenie skarżącego wątpliwości zgłoszone przez organ odwoławczy do organu I instancji nie zostały wyjaśnione w sposób dokładny i wystarczający do uznania za prawidłowe ustaleń dotyczących obszaru stwierdzonego w decyzji organów obu instancji i istnienia podstawy do wykluczenia z płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej na rok 2022, odmowy przyznania refundacji kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej, a także nałożenia na wnioskodawcę sankcji, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez organ odwoławczy, że ustalenia poczynione przez organ I instancji w zakresie powierzchni działek stwierdzonych w toku prowadzonego postępowania są prawidłowe i że powierzchnia działek stwierdzona przez organ I instancji jest mniejsza od zadeklarowanej przez wnioskodawcę (organy obu instancji błędnie przyjęły, że łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wynosi 21,59 ha), co negatywnie wpłynęło na treść decyzji poprzez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej wnioskodawcy płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2022 rok,

w tym odmową przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej oraz nałożeniem na wnioskodawcę sankcji w wysokości 21.679,97 zł;

- art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów

i przyjęcie, że wyniki kontroli przeprowadzonej w 2023 r. mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia w zakresie użytkowania zadeklarowanych przez wnioskodawcę działek

i wypełniania przez niego zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych, podczas gdy pomiędzy momentem kontroli a okresem, którego dotyczy wniosek nie zachodzi adekwatna korelacja czasowa uzasadniająca przyjęcie, że wyniki kontroli mogą stanowić wiarygodne źródło na temat wykorzystania zadeklarowanych przez wnioskodawcę działek i wypełnienia zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych

w spornym zakresie w roku 2022, co w połączeniu z niewyjaśnionymi przez organ I instancji wątpliwościami organu odwoławczego stanowi naruszenie procedury, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez organ odwoławczy, że ustalenia poczynione przez organ I instancji w zakresie wypełniania przez wnioskodawcę zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych oraz ustalenia powierzchni działek stwierdzonych w toku prowadzonego postępowania są prawidłowe i że powierzchnia działek stwierdzona przez organ I instancji jest mniejsza od zadeklarowanej przez wnioskodawcę (organy obu instancji błędnie przyjęły, że łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wynosi 21,59 ha), co negatywnie wpłynęło na treść decyzji poprzez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej wnioskodawcy płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2022 rok, w tym odmową przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych

z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej oraz nałożeniem na wnioskodawcę sankcji w wysokości 21.679,97 zł;

- art. 136 § 1 Kpa poprzez pozostawienie swobody decyzyjnej w zakresie uzupełnienia dowodów organowi I instancji, a w efekcie przyjęcie, że wyjaśnienia złożone przez organ I instancji stanowią wystarczające uzupełnienie dowodów w sprawie i do wydania decyzji nie ma konieczności przeprowadzenia ponownych oględzin, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez organ odwoławczy, że ustalenia poczynione przez organ I instancji w zakresie wypełniania przez wnioskodawcę zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych oraz ustalenia powierzchni działek stwierdzonych w toku prowadzonego postępowania są prawidłowe

i że powierzchnia działek stwierdzona przez organ I instancji jest mniejsza od zadeklarowanej przez wnioskodawcę (organy obu instancji błędnie przyjęły, że łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności względem wynosi 21,59 ha), co negatywnie wpłynęło na treść decyzji poprzez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej wnioskodawcy płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej na 2022 rok, w tym odmową przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych

z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej oraz nałożeniem na wnioskodawcę sankcji w wysokości 21.679,97 zł;

- art. 7, art. 75 i art. 77, art. 80 Kpa w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw.

z art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy PROW 2014 -2020 poprzez niezebranie, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy z uwagi na uznanie przez organ odwoławczy, że wnioskodawca nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu podważającego ustalenia Kierownika ARiMR w zakresie użytkowania powierzchni spornych działek w roku 2022, podczas gdy z uwagi na szczególnie skomplikowany charakter sprawy, inicjatywa dowodowa wnioskodawcy na etapie postępowania przed organem odwoławczym obiektywnie mogła dotyczyć zwrócenia się z prośbą do tegoż organu o ponowną weryfikację powierzchni jego działek i ponowne rozpatrzenie sprawy, co też wnioskodawca uczynił (a co winno być wystarczającym impulsem dla organu odwoławczego do podjęcia aktywności w celu zebrania adekwatnego do wydania decyzji materiału dowodowego, a co zostało przez organ potraktowane wybiórczo), co stanowiło adekwatny przejaw inicjatywy dowodowej wnioskodawcy i właściwy sposób jego współdziałania z organem przy gromadzeniu materiału dowodowego, co nie zostało uwzględnione odpowiednio przez organ odwoławczy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez ten organ, że ustalenia poczynione przez organ I instancji w zakresie wypełniania przez wnioskodawcę zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych oraz ustalenia powierzchni działek stwierdzonych w toku prowadzonego postępowania są prawidłowe i że powierzchnia działek stwierdzona przez organ I instancji jest mniejsza od zadeklarowanej przez wnioskodawcę (organy obu instancji błędnie przyjęły, że łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wynosi 21,59 ha), co negatywnie wpłynęło na treść decyzji poprzez utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej wnioskodawcy płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2022 rok,

w tym odmową przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej oraz nałożeniem na wnioskodawcę sankcji w wysokości 21.679,97 zł;

- art. 138 § 1 pkt 1 Kpa - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się

w utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji pomimo, że w sprawie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy lub ewentualnie do przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

- art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2 oraz art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy PROW 2014-2018 w zw. z § 2 ust. 1, § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RŚK - poprzez niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, co wyraziło się w tym, że organ odwoławczy w ślad za organem I instancji niewłaściwie przyjął, że w przedmiotowej sprawie istnieją podstawy do odmowy przyznania wnioskodawcy płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2022 rok, w tym odmowy przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej oraz nałożenia na wnioskodawcę sankcji w wysokości 21.679,97 zł;

- art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2 oraz art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy PROW 2014-2020 w zw. z § 34 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i 2, ust. 3 i 4 rozporządzenia RŚK - poprzez niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, co wyraziło się w tym, że organ odwoławczy w ślad za organem I instancji niewłaściwie przyjął, że w przedmiotowej sprawie istnieją podstawy do odmowy przyznania wnioskodawcy płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2022 rok, w tym odmowy przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej oraz nałożenia na wnioskodawcę sankcji

w wysokości 21.679,97 zł.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora ARiMR z 8 listopada 2023 r. nr [...]oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2022 z 19 czerwca 2023 r., nr [...]; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi, jej autor w obszerny sposób rozwinął ww. zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie uznał zarzuty skargi za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. W ramach rozpoznawanej sprawy podkreślić należy, że sąd administracyjny bada jedynie legalność decyzji organu administracji publicznej, a zatem czy w przypadku poddanej jego kontroli decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Mając na uwadze powyższe kryteria kontroli sądowej, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora ARiMR z 8 listopada 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika ARiMR z 19 czerwca 2023 r. w sprawie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2022 r. (dalej też: "płatność rśk").

Przesłanki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2022 r. wynikają m.in. z powołanego wyżej rozporządzenia RŚK. Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, płatność rśk przyznaje się rolnikowi lub zarządcy(...), jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny (...);

2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne (...), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu,

3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia RŚK rolnik lub zarządca realizujący zobowiązanie rolno- środowiskowo-klimatyczne:

1) posiada plan działalności rolnośrodowiskowej, który sporządza się przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy udziale odpowiednio doradcy rolnośrodowiskowego lub eksperta przyrodniczego, na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa;

2) nie może przekształcać występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych i pastwisk trwałych w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r, ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 63 7/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347

z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.),

3) zachowuje elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje przyrody, określone w planie działalności rolnośrodowiskowej;

4) prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz:

a) działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin,

b) wypasów zwierząt - w przypadku prowadzenia wypasu,

5) przestrzega innych wymogów, które są określone dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia RŚK zobowiązanie rolno-środowiskowo- klimatyczne obejmuje:

1) użytki rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwane dalej "użytkami rolnymi", lub obszar gruntów niebędących użytkami rolnymi, na których występują typy siedlisk przyrodniczych lub siedliska lęgowe ptaków wymienione w ust. 3 pkt 1 lit. b, c lub f lub w pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia:

a) zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu,

b) spełniające warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej,

c) objęte obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013

w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 oraz Dz. Urz. UE L 225

z 19.08.2016, str. 41), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014", również

w przypadku, o którym mowa w art. 18 ust. 6 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014, lub

2) zwierzęta ras lokalnych zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej w ramach danej rasy lokalnej objętej wariantem pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7, dla których są spełnione warunki przyznania płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej, będące zwierzętami zatwierdzonymi

w rozumieniu art. 2 ust. .1 akapit drugi pkt 18 lit. b rozporządzenia nr 640/2014.

Zgodnie z § 5 ust. 4 rozporządzenia RŚK rolnik lub zarządca realizuje zobowiązanie rolno- środowiskowo-klimatyczne od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej.

Zgodnie z § 15 ust. 1 rozporządzenia RŚK wysokość płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności za:

1) hektar gruntu i powierzchni gruntów, do których przysługuje płatność rolno-środowiskowo- klimatyczna - w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1-6 lub

2) sztukę zwierzęcia i liczby zwierząt, do których przysługuje płatność rolno-środowiskowo- klimatyczna - w przypadku pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 7

- po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Wysokość stawek płatności, o których mowa w ust. 1, dla poszczególnych pakietów i ich wariantów jest określona w załączniku nr 6 do rozporządzenia. (§15 ust. 2 rozporządzenia RŚK).

Przy ustalaniu wysokości płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej przysługującej do gruntów uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa odpowiednio w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych,

o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (§ 15 ust. 3 rozporządzenia RŚK).

Zgodnie z § 34 ust. 1 rozporządzenia RŚK płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi, jeżeli rolnik lub zarządca nie realizuje całego zobowiązania rolno-środowiskowo- klimatycznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej określonych w rozporządzeniu.

Zgodnie zaś z § 34 ust. 2. rozporządzenia RŚK płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy:

1) rolnik zmniejszył wielkość obszaru gruntów ornych, do którego ubiegał się

o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach tego pakietu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru gruntów ornych objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru tych gruntów ornych, do którego ubiegał się o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach tego pakietu;

2) rolnik lub zarządca zmniejszył wielkość obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach danego pakietu lub jego wariantu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2-6, przy czym zwrotowi podlegała część płatności przyznanej w ramach danego pakietu lub jego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru, na którym rolnik lub zarządca nie realizuje tego zobowiązania, do powierzchni obszaru, na którym powinno być realizowane to zobowiązanie.

Zgodnie zaś z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz.U. Dz.U.2015.351 ze zm.), grunty uznaje się za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek a w przypadku gruntów na których znajdują się cenne siedliska przyrodnicze, siedliska lęgowe ptaków lub trwałe użytki zielone, zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach pakietów określonych w § 4 ust. 1 pkt 4, 5 lub 8 rozporządzenia RŚK - w terminie i zakresie określonych w tym rozporządzeniu.

Wymogi dla wariantu 4.8. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki (użytkowanie kośne, kośno-pastwiskowe, pastwiskowe albo naprzemienne):

1) wymogi obowiązkowe dla wszystkich typów użytkowania:

a) zakaz wapnowania,

b) zakaz mechanicznego niszczenia struktury gleby, w tym bronowania i przeorywania,

c) zakaz stosowania jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych i pielęgnacyjnych

w terminie od dnia 1 kwietnia do terminu pierwszego pokosu lub do dnia 15 czerwca

w przypadku użytkowania pastwiskowego,

d) zakaz nawożenia w przypadku użytkowania kośno-pastwiskowego i pastwiskowego;

2) wymogi obowiązkowe przy użytkowaniu kośnym i kośno-pastwiskowym:

a) częstotliwość koszenia przy użytkowaniu kośnym: dwa pokosy w roku, a w uzasadnionych przypadkach jeden pokos w odniesieniu do siedlisk o podłożu torfowym, jeżeli ekspert przyrodniczy określi taką konieczność,

b) termin koszenia: przy użytkowaniu kośnym - pierwszy pokos w terminie określonym przez eksperta przyrodniczego, przy czym termin ten rozpoczyna się nie wcześniej niż w dniu 15 czerwca i kończy się nie później niż w dniu 15 lipca, drugi pokos w terminie określonym przez eksperta przyrodniczego, przy czym termin ten rozpoczyna się nie wcześniej niż w dniu 15 sierpnia i kończy się nie później niż w dniu 31 października, a w odniesieniu do siedlisk o podłożu torfowym jeden pokos w terminie określonym przez eksperta przyrodniczego, przy czym termin ten rozpoczyna się nie wcześniej niż w dniu 15 czerwca i kończy się nie później niż w dniu 31 października, jeżeli ekspert przyrodniczy określi taką konieczność; przy użytkowaniu kośno-pastwiskowym - koszenie w terminie określonym przez eksperta przyrodniczego, przy czym termin ten rozpoczyna się nie wcześniej niż w dniu 15 czerwca i kończy się nie później niż w dniu 15 lipca,

c) zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (w tym zakaz pozostawiania rozdrobnionej biomasy); w terminie do 2 tygodni po pokosie siano powinno zostać usunięte z działki rolnej lub ułożone w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi; w przypadku ułożenia biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, powinna ona zostać usunięta z działki rolnej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku,

d) pozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej o powierzchni wynoszącej 15-20% powierzchni tej działki; w przypadku stosowania dwóch pokosów w ciągu roku należy pozostawić te same fragmenty działki rolnej nieskoszone, a w przypadku pokosów w dwóch kolejnych latach należy pozostawić inne fragmenty nieskoszone,

e) dla działek rolnych nieprzekraczających powierzchni 1 ha jest dopuszczalne zrezygnowanie z pozostawiania powierzchni nieskoszonych i koszenie co roku całej działki rolnej lub pozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej o powierzchni wynoszącej 15-20% powierzchni tej działki, jeżeli ekspert przyrodniczy dopuści taką możliwość,

f) przy użytkowaniu kośno-pastwiskowym - wypas po pokosie w terminie określonym przez eksperta przyrodniczego, przy czym termin ten kończy się nie później niż w dniu 31 października, przy obsadzie zwierząt od 0,5 do 1,5 DJP/ha gruntów objętych wsparciem w ramach wariantu,

g) dopuszczalne jest ograniczone nawożenie do 60 kg N/ha/rok, z wyłączeniem obszarów nawożonych przez namuły rzeczne - w przypadku użytkowania kośnego;

3) wymogi obowiązkowe przy użytkowaniu pastwiskowym:

a) wypas w terminie określonym przez eksperta przyrodniczego, przy czym termin ten rozpoczyna się nie wcześniej niż w dniu 15 maja i kończy się nie później niż w dniu 31 października, przy obsadzie zwierząt do 0,5 DJP/ha gruntów objętych wsparciem

w ramach wariantu, w terminie od dnia 15 maja do dnia 15 czerwca oraz przy obsadzie zwierząt od 0,5 do 1,5 DJP/ha gruntów objętych wsparciem w ramach wariantu po dniu 15 czerwca do dnia 31 października, b) dopuszczalne jest wypasanie przez cały rok koników polskich i koni huculskich, przy obsadzie zwierząt do 1,5 DJP/ha gruntów objętych wsparciem w ramach wariantu,

w terminie po dniu 15 czerwca do dnia 31 marca oraz przy obsadzie do 0,5 DJP/ha gruntów objętych wsparciem w ramach wariantu w terminie od dnia 1 kwietnia do dnia 15 czerwca, jeżeli ekspert przyrodniczy dopuści taką możliwość,

c) w przypadku niedojadów: coroczne wykoszenie niedojadów (raz w roku) w terminie określonym przez eksperta przyrodniczego, przy czym termin ten rozpoczyna się nie wcześniej niż w dniu 15 sierpnia i kończy się nie później niż w dniu 15 listopada, oraz zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (w tym zakaz pozostawiania rozdrobnionej biomasy); w terminie do 2 tygodni po pokosie siano powinno zostać usunięte z działki rolnej lub ułożone w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi; w przypadku ułożenia biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, powinna ona zostać usunięta z działki rolnej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku.

W ocenie Sądu decyzja Dyrektora ARiMR oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika ARiMR zostały prawidłowo wydane w oparciu o stwierdzony w sprawie stan faktyczny i na podstawie ww. obowiązujących przepisów prawa. Płatności, o które wnioskował skarżący zostały mu słusznie odmówione w konsekwencji stwierdzonych

w wyniku kontroli nieprawidłowości.

Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że w gospodarstwie skarżącego w dniach 21 i 28 lutego 2023 r., 16 marca 2023 r., 3 i 6 kwietnia 2023 r. odbyła się wizytacja terenowa w zakresie weryfikacji maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO),

z której został sporządzony protokół z 17 maja 2023 r. oraz dokumentacja fotograficzna.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego braku korelacji czasowej przeprowadzonej kontroli gruntów zgodzić się należy z organami obu instancji, że stwierdzone w 2023 r. nieprawidłowości mają charakter trwały i istniały już co najmniej 2022 r. Wykluczeniu podlegają bowiem zakrzaczenia, wysokie trawy, obszary na których nie było widoczne prowadzenie zabiegów agrotechnicznych w roku 2022. Podkreślić należy, że czynności kontrolne przeprowadzono wiosną 2023 r., tj. przed rozpoczęciem czynności agrotechnicznych w ww. roku. Mimo faktu, że kontrola nie była prowadzona w 2022 r., stan gruntów podczas okresu zimowego nie ulega zmianie (brak wzrostu roślinności w tym okresie). Natomiast powierzchnie, które stanowiły teren zalewowy, po obniżeniu poziomu wód w rzece [...], zostały skontrolowane (adnotacja w protokole z kontroli na stronie 2 oraz w odpowiedzi do rolnika na zastrzeżenia do protokołu). Na tych terenach widać takie obszary, które były przedmiotem użytkowania (np. fot. 59, 66, 69, 71, 75), jak i można zauważyć zakrzaczenia, które podlegały wykluczeniu (np. zdjęcia nr 24, 63, 64, 65, 77) Kontrola została przeprowadzona

w czasie kiedy zobowiązanie z wniosku o płatność 2022 r. powinno być już wykonane,

a zabiegi agrotechniczne w 2023 r. jeszcze nie zostały rozpoczęte i stan gruntu rolnego nie uległ w tym czasie zmianie.

Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego szczególnego charakteru sprawy

i inicjatywy dowodowej należy wskazać, że stosownie do art. 4 ustawy PROW 2014-2020, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa

w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust. 1).

Zgodnie z art. 27 ust. 1 ww. ustawy, w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania

i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 27 ust. 2 ww. ustawy).

Z przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniach w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej Kodeks postępowania administracyjnego jest stosowany w ograniczonym zakresie, a ciężar dowodu co do okoliczności mających znaczenie dla płatności ciąży na stronie składającej wniosek. Takie uregulowanie prawne nie zwalnia jednak organów od przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady praworządności i prawdy obiektywnej - art. 6 i art. 7 Kpa, zasady przekonywania - art. 11 Kpa oraz zasady pogłębiania zaufania - art. 8 Kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób, wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie (art. 77 § 1 i § 4). Ponadto w postępowaniu w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych organy administracyjne nie są zwolnione z obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego

i dokonania jego oceny zgodnie z art. 80 Kpa.

Niemniej jednak, z powyższych przepisów wynika, że obowiązek organów ARiMR wynikający z art. 7 i 77 Kpa został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę (wyrok NSA z 30 listopada 2016 r. sygn. akt II GSK 1007/15, lex 2199038).

Należy podkreślić, że kontrola została przeprowadzona wiosną, w momencie kiedy nie były rozpoczęte zabiegi agrotechniczne na 2023 r., natomiast zimą nie było uprawy na gruntach rolnych. Zgromadzony materiał dowodowy w formie zdjęć potwierdza ustalenia osób wykonujących kontrolę w zakresie tego czy grunty były użytkowane w 2022 r.

Skarżący zgłosił wprawdzie zastrzeżenia do protokołu, jednak nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających prowadzenie działalności rolniczej w 2022 r. na wykluczonych obszarach, zaś Biuro Kontroli na Miejscu podtrzymało swoje stanowisko, wskazując brak podstaw do zmiany wyników kontroli.

Zauważyć również należy, że Dyrektor ARiMR nie skierował pisma

o weryfikację protokołu z oględzin działek referencyjnych do organu I instancji, tak jak wskazuje wielokrotnie skarżący. Kontrolę w gospodarstwie skarżącego dokonało Biuro Kontroli na Miejscu funkcjonujące w ramach Oddziału Regionalnego ARiMR i pismo

o weryfikację oględzin zostało przesłane do jednostki BKM, która taką kontrolę przeprowadziła. Biuro Kontroli na Miejscu zajmuje się przeprowadzaniem kontroli

w ramach wszystkich programów wdrażanych przez ARiMR, w tym także weryfikacją maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO). BKM jest jednostką wyspecjalizowaną w prowadzeniu kontroli i dokonywaniu oceny gruntu pod kątem kwalifikowalności do płatności i to pracownicy BKM przeprowadzają kontrolę i dokonują jej oceny, posiadając przy tym niezbędne doświadczenie i kwalifikacje.

Jak wynika z akt sprawy, w odpowiedzi na pismo z 4 października 2023 r. wystosowane do BKM w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego, Biuro Kontroli na Miejscu ponownie przeanalizowało protokół z oględzin działki referencyjnej w zakresie weryfikacji powierzchni MKO. Pracownicy BKM w piśmie potwierdzili ustalenia z protokół z oględzin działki referencyjnej w zakresie weryfikacji powierzchni MKO. Stan faktyczny na działkach potwierdza też liczna dokumentacja fotograficzna wykonana podczas kontroli.

Odnosząc się do wskazanego przez skarżącego wyroku NSA z 30 listopada 2016 r. sygn. akt II GSK 1007/15, zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego w odpowiedzi na skargę, że w rozpatrywanym przypadku, mamy do czynienia z odmiennym stanem faktycznym. W sprawie będącej przedmiotem analizy NSA, strona przedstawiła wyniki pomiarów geodety (na przełomie marca - kwietnia), po 7 miesiącach od kontroli, a co najbardziej istotne - po wykonaniu przez rolnika nasadzeń jabłoni oraz przywróceniu do użytkowania terenów, które (jak stwierdzono

w kontroli) nie kwalifikowały się do płatności. W rozpatrywanym przypadku, po pierwsze skarżący, żadnych dowodów nie przedstawił, a co istotne czynności kontrolne przeprowadzono wprawdzie nie w roku 2022, a wiosną 2023 roku, jednak na gruntach nie stwierdzono aby rolnik przeprowadził do tego czasu wiosną 2023 roku zabiegi agrotechniczne na gruntach. Z tego powodu trafnie ustalił organ odwoławczy, że stan faktyczny (powierzchnie uprawiane rolniczo) widoczny na gruntach wiosną 2023 roku jest tożsamy ze stanem istniejącym w roku 2022.

Co do zasady, jak stwierdził NSA w ww. wyroku ustalenia faktyczne powinny dotyczyć roku, za który wnioskowano o płatności i w sprawie będącej przedmiotem sporu, w taki sposób stan faktyczny został właśnie ustalony. Organy obu instancji ustaliły stan faktyczny, na którym wnioskowano o płatność na 2022 rok, a wiosną kolejnego roku została przeprowadzona kontrola, w momencie kiedy nie były rozpoczęte zabiegi agrotechniczne na 2023 r., natomiast zimą nie było uprawy na gruntach rolnych. Zgromadzony materiał dowodowy w formie zdjęć pozwolił organom obu instancji stwierdzić czy grunty były użytkowane. Po uzyskaniu odpowiedzi z BKM specjalizującej się w kontrolach zasadność protokołu i jego wyniki zostały zaś potwierdzone.

Powierzchnia zadeklarowana przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności na rok 2022 nie znalazła potwierdzenia w danych referencyjnych działek zgłoszonych do płatności, w związku z tym płatności do wykluczonych obszarów zostały odmówione.

W toku prowadzonego postępowania w sprawie przyznania płatności na rok 2022 przyjęto powierzchnię działek rolnych ustaloną w wyniku weryfikacji maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO).

Uznając zatem, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem Sąd, orzekł jak

w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a., czyli skargę oddalił.