Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 3/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2024 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 października 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wygaśnięcia decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 24 października 2023 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 6 czerwca 2023 r., nr [...], którą odmówiono wygaszenia ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 04 października 2005 r., nr [...] dotyczącą wydania nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego – rozbudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę części obiektu - zakładu przetwórstwa [...] (wymiary rozbudowanej części 42,85 m x 26,80 m) położonego na działce nr ewidencyjny gruntu [...] (obecnie działka nr ewid. gruntu [...]) w S. nr [...].

Uzasadniając powyższe stanowisko wyjaśniono, że decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej również jako: "PINB" albo "organ I instancji") z dnia 04 października 2005 r., nr [...], nakazano rozbiórkę części obiektu budowlanego - rozbudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę części obiektu - zakładu przetwórstwa [...] (wymiary rozbudowanej części 42,85 m x 26,80 m) położonego na działce nr ewidencyjny gruntu [...] (obecnie działka nr ewid. gruntu [...]) w S. nr [...]. Decyzja powyższa została utrzymana w mocy ostateczną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej również jako: "WINB" albo "organ odwoławczy") z dnia 24 października 2005 r., nr [...]

Skarga na ostateczną decyzję WINB z dnia 24 października 2005 r. została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 03 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Po [...] (skarga kasacyjna od tego orzeczenia została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK [...]).

Mimo nadzwyczajnych postępowań administracyjnych ostateczna decyzja administracyjna nakazująca rozbiórkę nadal pozostaje w obrocie prawnym i - mimo prowadzonego postępowania egzekucyjnego - nadal pozostaje niewykonana.

W dniu 02 czerwca 2015 r. zobowiązana J. G. sprzedała D. G. działkę nr [...] (wydzieloną z działki nr [...], na której to działce znajduje się część obiektu budowlanego objęta nakazem rozbiórki).

Pismem z dnia 11 kwietnia 2023 r. D. G. zwróciła się o wygaszenie ostatecznej decyzji z dnia 04 października 2005 r. na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej jako; "K.p.a."). Do wniosku załączono opinię techniczną z dnia 23 marca 2023 r. dotycząca obiektu budowlanego objętego nakazem rozbiórki, w której zalecono odstąpienie od rozbiórki części obiektu z uwagi na niebezpieczeństwo uszkodzenia konstrukcji i instalacji legalnej istniejącej części budynku. W kolejnym podaniu z dnia 20 kwietnia 2023 r. D. G., reprezentowana przez radcę prawnego F. W., przedłożyła kopie dokumentów wskazujących na fakt: 1) dokonania przebudowy i modernizacji zakładu przetwórstwa [...] po roku 2005 (...) poprzez m.in. modernizację komór wędzarniczych, turbin i dymogeneratorów, modernizacje oraz montaż urządzeń chłodniczych, montaż komór dojrzewalniczo-klimatyzacyjnych, montaż komór szybkiego schładzania KSS, wykonanie wentylacji i innych instalacji z przebudową konstrukcji obiektu oraz 2) powiązania faktycznego i użytkowego między legalną częścią budynku a jego nielegalną częścią, której rozbiórka doprowadzi do uszkodzenia konstrukcji i instalacji legalnie powstałej zabudowy.

Decyzją z dnia 06 czerwca 2023 r. PINB odmówił wygaszenia ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 04 października 2005 r.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła D. G., podnosząc zarzuty naruszenia 1) art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu gdyż analizowana przez organ decyzja stała się niewykonalna po dniu jej wydania, zaś za zastosowaniem tej podstawy prawnej przemawia nie tylko interes wnioskodawcy, ale także interes społeczny oraz 2) art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 i 107 § 3 K.p.a. polegającego na wydaniu skarżonej decyzji przez organ pierwszej instancji, w sytuacji gdy w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, a to zaniechał oceny okoliczności faktycznych wynikających z przedłożonej do akt sprawy oceny technicznej, z której jednoznacznie wynika, iż przy przymusowym wykonywaniu rozbiórki części obiektu dojdzie również do rozbiórki substancji budowalnej, instalacji oraz urządzeń technicznych, wobec których organ pierwszej instancji nie orzekł nakazu rozbiórki, a tym samym dojdzie do zniszczenia mienia wnioskodawcy oraz naruszenia przez organ władzy państwowej własności prywatnej bez jakiegokolwiek tytułu prawnego i bez podstawy prawnej.

Rozpoznając wniesione odwołanie WINB przytoczył treść art. 162 K.p.a., wskazując, że w przedmiotowej sprawie wyjaśnienia wymagało, czy decyzja z dnia 04 października 2005 r. stała się bezprzedmiotowa. Odwołująca bezprzedmiotowości tej decyzji upatruje w zagrożeniu, jakie może stworzyć rozbiórka rozbudowanej części budynku dla pozostałej istniejącej legalnie jego części, gdyż w jej ocenie części te w wyniku "modernizacji i przebudowy", jaka nastąpiła po 2005 r. są konstrukcyjnie ze sobą trwale powiązane (podanie z dnia 20 kwietnia 2023 r.).

Dokonując oceny przedłożonej analizy organ odwoławczy wskazał, że w jej treści wyjaśniono, że w trakcie wykonywania rozbiórki budynku może dojść do naruszenia konstrukcji budynków istniejących ponieważ, jak wynika z opisu wykonawcy części budynku samowoli budowlanej, fundamenty oraz wieńce budynku samowoli budowlanej zostały połączone z elementami konstrukcyjnymi fundamentami i wieńcami [budynku] legalnie wybudowanego. Ściślej rzecz ujmując: 1) "Ławy fundamentowe żelbetowe zostały (...) połączone, z fundamentami części budynku wykonanego zgodnie z pozwoleniem na budowę. Połączenie wykonano za pomocą prętów wklejanych. Przedłużono zbrojenie ław do zbrojenia części samowoli budowlanej. Wykonano połączenie na fundamentach zewnętrznych jak i fundamencie na granicy między częściami legalnie i nielegalnie istniejącej zabudowy"; 2) "(...) połączenie konstrukcji budynku wykonano jeszcze w elemencie wieńca żelbetowego na poziomie stropu, wklejono dodatkowe pręty konstrukcyjne w wieńce legalnie istniejącej części budynku" 3) "Wykonano także podwyższenie ściany szczytowej, murując ją na istniejącej ścianie szczytowej budynku oraz wykonując wieniec obwodowy". Opis ten jednoznacznie świadczy, iż konstrukcyjne powiązanie budynku istniejącego dotychczas z częścią rozbudowaną (tj. częścią objętą nakazem rozbiórki) nastąpiło na etapie rozbudowy budynku a nie po 2005 r., czyli nie miało ono miejsca po wydaniu decyzji przez organy nadzoru budowlanego. Także opisana w podaniu z dnia 20 kwietnia 2023 r. "przebudowa i modernizacja zakładu przetwórstwa [...]" nie świadczy, że po 2005 r. wykonano roboty budowlane zmieniające stan faktyczny sprawy (tj. zmieniono konstrukcją budynku). Późniejsza w stosunku do wydanego nakazu "przebudowa i modernizacja" przedmiotowej rozbudowy poprzez m.in. modernizację komór wędzarniczych, turbin i dymogeneratorów, modernizacje oraz montaż urządzeń chłodniczych, montaż komór dojrzewalniczo-klimatyzacyjnych, montaż komór szybkiego schładzania KSS, wykonanie wentylacji i innych instalacji z przebudową konstrukcji obiektu, pozostaje bez znaczenia prawnego. Wynika to stąd, że zainstalowanie przez właściciela budynku - mimo wydanego nakazu - urządzeń służących do realizowania procesów technologicznych zatwierdzonych przez inspekcję weterynaryjną oraz dostosowanie instalacji wewnętrznych w tej części budynku do tychże urządzeń zostało wykonane wyłącznie na jego świadome ryzyko. Właściciel budynku miał świadomość, iż jego część objęta jest nakazem rozbiórki wynikającym z ostatecznej i prawomocnej decyzji i z własnej woli podjął ryzyko inwestycyjne. Zajęcie innego stanowiska w tej kwestii stanowiłoby po prostu sanowanie obejścia prawa.

Zaakceptowanie takiego działania godziłoby również wprost w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa. Stanowiłoby to przyzwolenie w wybranych przypadkach na nierespektowanie wydanych nakazów i zgodę organów administracji publicznej na podejmowanie przez inwestorów działań inwestycyjnych na własne ryzyko w celu późniejszego wymuszenia na tychże organach zaprzestania egzekucji nałożonego nakazu.

W ocenie WINB powiązanie samowolnie rozbudowanej części budynku z pierwotnym, legalnie istniejącym budynkiem nie może też stanowić podstawy zastosowania art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. Zarzut ten świadczyć może nie tyle o bezprzedmiotowości decyzji, lecz o wadliwości nakazu zawartego w niej nakazu. Jeśli bowiem owo powiązanie miałoby istotnie świadczyć o bezprzedmiotowości wydanego nakazu, a - jak wykazano w opinii - nastąpiło ono w momencie wykonywania rozbudowy, a nie po wydaniu decyzji administracyjnej załatwiającej tę sprawę, to winno być ono zbadane albo w toku postępowania w sprawie nieważności decyzji, albo w toku wznowionego postępowania administracyjnego. Niedopuszczalne jest bowiem dowolne stosowanie przesłanek zastosowania różnych trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. W tym przypadku mamy do czynienia właśnie z próbą zasugerowania badania ewentualnych ciężkich wad tkwiących w decyzji (art. 156 § 1 K.p.a.) albo ewentualnych wad poprzedzającego ją postępowania (art. 145 § 1 K.p.a.) z pominięciem właściwych do tego trybów nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Działanie takie, choć na pierwszy rzut oka mogłoby wydawać się celowe, to jednak jest nie do pogodzenia z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 i 7 ab inito K.p.a.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D. G. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika podnosząc zarzuty:

1. naruszenia art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu, gdy analizowana przez organ decyzja stała się niewykonalna po dniu jej wydania, zaś za zastosowaniem tej podstawy prawnej przemawia nie tylko interes wnioskodawcy, ale także interes społeczny;

2. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez wydanie przez organ odwoławczy decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy zachodziły przesłanki do wydania decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i orzekającej o istocie sprawy - ewentualnie przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji z tego względu, iż decyzja organu niższej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a więc w tym wypadku naruszenie art. 138 § 2 K.p.a.;

3. art. 6, 7, 77 § 1, 80 K.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (co ma istotny wpływ na wynik sprawy) i w wyniku tego uznanie że nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia, że nie zachodzą przesłanki do wygasania ostatecznej decyzji.

Wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej i o zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę przytoczono stan faktyczny sprawy, podnosząc, że w okresie od 2006 r. do 2019 r., zmienił się stan faktyczny i prawny. W szczególności dokonano szeregu czynności inwestycyjnych, modernizując i przebudowując zakład przetwórstwa [...], co powoduje, że część obiektu będącego przedmiotem wydanego nakazu rozbiórki różni się od części, która istniała w dniu wydania nakazu rozbiórki. Nie są to te same obiekty.

Budowa i modernizacja zakładu przetwórstwa [...] polegała m.in. na tym, że ławy fundamentowe żelbetowe zostały połączone z fundamentami części budynku wykonanego zgodnie z pozwoleniem na budowę. Połączenie wykonano za pomocą prętów wklejanych. Przedłużono zbrojenie ław do zbrojenia części samowoli budowlanej. Wykonano połączenie na fundamentach zewnętrznych jak i fundamencie na granicy między częściami leganie i nielegalnie istniejącej zabudowy. Równocześnie połączenie konstrukcji budynku wykonano w elemencie wieńca żelbetowego na poziomie stropu, wklejono dodatkowe pręty konstrukcyjne w wieńce legalnie istniejącej części budynku. Strop wykonano jako płyty prefabrykowane sprężone kanałowe; wykonano podwyższenie ściany szczytowej, murując ją na istniejącej ścianie szczytowej budynku oraz wykonując wieniec obwodowy. Na ścianie szczytowej oparto płatwie, na których oparto polać dachowa wykonaną z płyt warstwowych. Dodatkowo elementy linii technologicznej trwale związanej z procesem technologicznym zostały umieszczone przede wszystkim w części przeznaczonej do rozbiórki

Konsekwentnie wykonanie rozbiórki orzeczonej decyzją organu nadzoru budowlanego będzie prowadziło albo do uszkodzenia, albo do zawalenia się części legalnej budynku. Co ważne, linia technologiczna została tak rozbudowana m.in. w samowolnie rozbudowanej części, że po likwidacji tej części park maszynowy stanowiący elementy instalacji i urządzeń wewnętrznych budynku zostanie nieodwracalnie zniszczony. Niemożliwe jest bowiem w tej chwili przeniesienie lub ograniczenie elementów wskazanego parku maszynowego do legalnie istniejącej części bez uszkodzenia całej linii.

Następnie skarżąca odnosząc się do treści art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. wyjaśniła, że niewykonalność decyzji administracyjnej po jej wydaniu, czyni ją bezprzedmiotową w ujęciu art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. Opisana zmiana stanu faktycznego, która doprowadziła do sytuacji uniemożliwiającej w sposób zgodny z prawem wykonanie decyzji PINB o nakazie rozbiórki ukonstytuowała się w fakcie przebudowy i modernizacji zakładu przetwórstwa [...] w latach 2006-2019 r., co doprowadziło do powiązania faktycznego i użytkowego między legalną częścią budynku a jego nielegalną częścią. W konsekwencji, orzeczona rozbiórka doprowadzi do uszkodzenia konstrukcji i instalacji legalnie powstałej zabudowy.

Niewykonalność wykonania rozbiórki ma naturę więc prawną, gdyż decyzja zobowiązuje do zachowań sprzecznych z prawem, które nie przewidują możliwości wykonania nakazu rozbiórki "kosztem" legalnej zabudowy. Inaczej mówiąc nie można wykonać rozbiórki w zakresie szerszym niż to przewiduje decyzja orzekająca nakaz rozbiórki (np. wykonanie nakazu rozbiórki doprowadziłoby siłą rzeczy do rozebrania również części obiektu powstałego po wydaniu decyzji o nakazie rozbiórki, wobec którego tytuł wykonawczy nie przesądził, iż podlega obowiązkowi rozbiórki). W takim wypadku z uwagi na istotną zmianę stanu faktycznego po wydaniu decyzji o nakazie rozbiórki należy wygasić i przeprowadzić postępowanie wyjaśniające na nowo celem uniknięcia sytuacji, w której wykonanie nakazu rozbiórki doprowadziłoby do bezpodstawnego wyburzenia lub zniszczenia leganie istniejącej zabudowy (np. nakaz rozbiórki odnosi się do obiektu jednokondygnacyjnego, który po wydaniu wskazanego nakazu został nadbudowany na podstawie ostatecznego pozwolenia na budowę o kolejne kondygnacje).

Odnosząc się do twierdzeń organu odwoławczego skarżąca wyjaśniła, że do wygaśnięcia decyzji organ jest zobligowany, aby móc ponownie rozpoznać sprawę i wydać, co do analizowanej rozbudowy jak i robót budowlanych wykonanych po wydaniu decyzji z 2005 r., stosowne orzeczenie (tj. co do całości zrealizowanej inwestycji). Skarżąca nie obchodzi więc żadnego prawa, ale domaga się przestrzegania prawa przez organ, tak jak od niej organy wymagają dostosowania się do porządku prawnego.

Skarżąca powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wydane w oparciu o treść art. 155 K.p.a. wskazała, że wynikają z nich argumenty o charakterze słusznościowym/funkcjonalnym, które powinny skutkować uchylenia ostatecznej decyzji nakładającej nakaz rozbiórki. Do argumentów powyższych zaliczyć należy fakt, że: obecny właściciel budynku (Skarżąca) nie jest sprawcą samowoli budowlanej: nakaz rozbiórki został wydany wyłącznie z uwagi na formalną konieczność wydania tego nakazu (tj. z uwagi na brak uiszczenia opłaty legalizacyjnej, której inwestor nie mógł opłacić w owym czasie); nie stwierdzono niezgodności z planem miejscowym i przepisami techniczno-budowlanymi; budynek jest użytkowany od około 20 lat; nie istnieją żadne osoby trzecie, które życzyłyby sobie wykonania nakazu rozbiórki; obowiązuje zasada prymatu legalizacji samowoli budowlanej, nie zaś stosowania nakazu rozbiórki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1624 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Okoliczności przedmiotowej sprawy nie są sporne i zostały opisane w części historycznej uzasadnienia. Dla porządku Sąd wskazuje jedynie, że ostateczną (oraz prawomocną) decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 04 października 2005 r., nr [...] nakazano rozbiórkę części obiektu budowlanego - rozbudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę części obiektu - zakładu przetwórstwa [...] (wymiary rozbudowanej części 42,85 m x 26,80 m) położonego na działce nr ewidencyjny gruntu [...] (obecnie działka nr ewid. gruntu [...]) w S. nr [...].

Skarżąca, która nabyła nieruchomość objętą nakazem rozbiórki, wykonała roboty budowlane polegające na modernizacji komór wędzarniczych, turbin i dymogeneratorów, modernizacje oraz montaż urządzeń chłodniczych, montaż komór dojrzewalniczo-klimatyzacyjnych, montaż komór szybkiego schładzania KSS, wykonanie wentylacji i innych instalacji z przebudową konstrukcji obiektu oraz powiązania faktycznego i użytkowego między legalną częścią budynku a jego nielegalną częścią, której rozbiórka doprowadzi do uszkodzenia konstrukcji i instalacji legalnie powstałej zabudowy. Powołując się na ekspertyzę techniczną skarżąca wywodzi, że niezbędne jest odstąpienie od rozbiórki części obiektu z uwagi na niebezpieczeństwo uszkodzenia konstrukcji i instalacji legalnej istniejącej części budynku. W tym też skarżąca widzi element bezprzedmiotowości postępowania, umożliwiający wygaśnięcie decyzji o nakazie rozbiórki.

Zgodnie z treścią art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Z powołanego przepisu można wprowadzić dwie normy prawne. Pierwsza z nich wskazuje, że organ stwierdza wygaśnięcie mocy prawnej decyzji, która stała się bezprzedmiotowa, i czyni to z wyraźnego nakazu przepisu prawa, zaś druga, że organ stwierdza wygaśnięcie mocy prawnej decyzji, która stała się bezprzedmiotowa, a czyni to z uwagi na wymaganie interesu społecznego lub interesu strony. Wskazane w tych normach przesłanki muszą być spełnione łącznie tj. bezprzedmiotowości i istnienie przepisu nakazującego wygaszenie decyzji lub bezprzedmiotowości i istnienie interesu społecznego lub interesu strony.

Zasadniczą przesłanką stwierdzenia wygaśnięcia decyzji na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. pozostaje zatem bezprzedmiotowość decyzji. Pojęcie bezprzedmiotowości decyzji należy wiązać z brakiem podmiotu lub przedmiotu stosunku prawnego. Brak przedmiotu stosunku administracyjnoprawnego oznacza sytuację, gdy w decyzji rozstrzygnięto odnośnie do praw lub obowiązków dotyczących rzeczy, co do których – w wyniku ich zniszczenia lub istotnego przekształcenia – prawa lub obowiązki nie mogą być dalej realizowane, albo wtedy gdy strona zrezygnowała z uprawnień (por. np. Komentarz do art. 162 K.p.a. (w:) Prawo procesowe administracyjne pod red. R. Hausera, A. Wróbla, Z. Niewiadomskiego, Warszawa 2017). Bezprzedmiotowość decyzji wynika więc z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego, nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, a to z powodu ustania bytu podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę lub też na skutek zmiany stanu faktycznego, uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo z powodu zmiany w stanie prawnym, ale tylko w wypadku, gdy powoduje ona taki skutek (por. B. Adamiak, Postępowanie administracyjne, s. 339; T. Woś, Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, s. 51-54).

W przedmiotowej sprawie, skoro w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna i prawomocna decyzja o nakazie rozbiórki, to podlega ona wykonaniu. Mówiąc inaczej, na skarżącej spoczywa obowiązek rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu, który w sytuacji, gdy inwestor nie wykona go dobrowolnie, podlega egzekucji. Skarżącej nie przysługuje uprawnienie do rezygnacji z orzeczonego nakazu rozbiórki. Trzeba mieć bowiem na względzie, że o ile strona może zrezygnować z przyznanych decyzją uprawnień, to w żadnym razie nie może zrezygnować z realizacji orzeczonego decyzją obowiązku, ten bowiem jest objęty przymusem państwowym. Dopiero rozbiórka całego obiektu objętego decyzją spowoduje, że przedmiot decyzji przestanie istnieć i stanie się ona bezprzedmiotowa. W kontrolowanej sprawie zmiana stanu faktycznego, mająca miejsce po wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę (ostatecznej i prawomocnej), wbrew błędnemu przekonaniu skarżącej, nie skutkuje nieistnieniem obowiązku rozbiórki spornego budynku, a tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nakazującej jego rozbiórkę. Zaaprobowanie poglądu skarżącej, bez wątpienia korzystnego z punktu widzenia jej interesów, jakoby wykonanie robót budowlanych w obiekcie objętym nakazem rozbiórki niweczyło ów nakaz, jest niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa, właśnie z uwagi na regulacje art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Tego typu działanie nie może korzystać z ochrony prawnej, gdyż w jawny sposób przyczyniłoby się do możliwości uchylenia się stron od obowiązku wykonania ostatecznego nakazu rozbiórki. Stwierdzenie bezprzedmiotowości decyzji o nakazie rozbiórki w związku z działaniami podjętymi po jej wydaniu, stanowiłoby przełamanie podstawowej zasady, jaką jest zasada praworządności oraz stanowiącej jej refleks, zasady trwałości decyzji administracyjnych.

Dla porządku dodać należy, że poza zakresem postępowania pozostawało w niniejszej sprawie ustalenie podstaw wydania decyzji o nakazie rozbiórki, w tym w szczególności okoliczności, jakie doprowadziły do wydania decyzji, której stwierdzenia bezprzedmiotowości domaga się obecnie skarżącą, jak również przyczyny dla których nakaz powyższy nie został dotychczas zrealizowany, w tym w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji.

Skarżąca wywodzi, że w świetle art. 155 K.p.a. ewentualne uchylenie decyzji byłoby możliwe, za czym przemawiają w szczególności argumenty słusznościowe. Zauważyć jednak należy, że organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a uchylenie nakazu rozbiórki jako sankcji z tytułu samowolnie wykonanych robót budowlanych, nie może być podyktowane przesłankami nie przewidzianymi w K.p.a. I tak, bez znaczenia pozostaje fakt, że skarżąca nie była sprawcą samowoli budowlanej, gdyż dobrowolnie nabyła nieruchomość objętą powyższym nakazem. Nie mają również znaczenia powody wydania nakazu rozbiórki oaz fakt dalszego użytkowania (samowolnie zrealizowanego) obiektu budowlanego, gdyż nie sanuje to stanu niezgodnego z prawem, jakim jest samowolne wykonania robót budowlanych. Nabywając nieruchomość objętą nakazem rozbiórki, a następnie wykonując w nim roboty budowlane, w tym roboty łączące część nieruchomości objętą nakazem rozbiórki z częścią legalną, skarżąca działała na własne ryzyko. Dlatego nie może ona obecnie oczekiwać, że działanie powyższe spotka się z akceptacją ze strony administracji publicznej, gdyż niwelowałoby to w całości wcześniej podejmowane w postępowaniu legalizacyjnym czynności, które, w świetle wyroków sądów administracyjnych, były działaniami prawidłowymi i legalnymi.

Sąd podziela opinię, że ustawodawca przyznaje prym zasadzie legalizacji samowoli budowlanej, jednak zasada powyższa znajduje zastosowanie na etapie postępowania legalizacyjnego – poprzedzającego wydanie decyzji o nakazie rozbiórki, nie zaś na obecnym etapie postępowania, w którym decyzja rozbiórkowa pozostaje już w obrocie prawnym. Wydanie ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki zamyka drogę do zalegalizowania samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego, nawet w sytuacji późniejszego wykonania w tym obiekcie robót budowlanych.

Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a wniesiona skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.