Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 768/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2023 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 19 stycznia 2023 r. nr SKO.4000-2786/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 19 stycznia 2023 r., nr SKO.4000-2786/2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej również jak: "Kolegium", organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania B. K. (dalej również jak: "wnioskodawczyni", "skarżąca" ), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej również jako: "organ I instancji") z 23 listopada 2022 r., GOPS.4441.DW.37.2022, w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego.

Decyzja Kolegium została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

W dniu 27 września 2022 r. B. K. zwróciła się do Wójta Gminy [...] o wypłatę dodatku węglowego. We wniosku wskazała, że mieszka pod adresem [...] [..], [...] [...], pod którym prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania, którym jest kuchnia węglowa. Do wniosku dołączona została deklaracja do CEEB z dnia 23 sierpnia 2022 r., złożona na Formularzu A – budynki i lokale mieszkalne, dla źródła ciepła i spalania paliw uruchomionego przed 1 lipca 2021r. pod adresem: [...][...][...][...]; zainstalowanym źródłem ciepła jest: trzon kuchenny/piecokuchnia/kuchnia węglowa, liczba zainstalowanych i eksploatowanych źródeł - 1; funkcja: c.o. i c.w.u.;

W ramach czynności wyjaśniających organ I instancji dokonał weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego poprzez:

- wygenerowanie danych z bazy PESEL dotyczących B. K. (wg stanu na 23 listopada 2022 r.), z których wynika, że jest osobą zamężną i posiada adres zameldowania na pobyt stały: [...], gm. [...];

- sporządzenie notatki służbowej z 24 października 2022 r. przez pracownika organu z czynności wyjaśniającym mających na celu weryfikację wniosku o wypłatę dodatku węglowego w rejestrach prowadzonych przez organ. Z treści notatki wynika, że B. K. figuruje w rejestrze osób pobierających świadczenia rodzinne oraz świadczenie wychowawcze w składzie rodziny z mężem K. K. i córkami pod adresem [...], gm. [...]. Ostatni zasiłek rodzinny pobrała w miesiącu październiku 2018 r. W dniu 21 stycznia 2022 r. mąż skarżącej złożył wniosek o wypłatę dodatku osłonowego, który został przyznany informacją z 9 marca 2022 r. W skład rodziny we wniosku o dodatek osłonowy wchodzili: K. K., żona B. K. oraz córki A. K. i M. K. Weryfikując wniosek o dodatek węglowy złożony przez B. K. ustalono, iż nadal jest mężatką. W tym samym dniu również mąż K.K. złożył drugi wniosek o dodatek węglowy na adres: [...];

- sporządzenie notatki służbowej z 24 października 2022 r. przez pracowników socjalnych Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z wyjazdu do nieruchomości pod adresem: [...][...][...][...], celem weryfikacji wniosku o dodatek węglowy. Pracownicy socjalni podali, że pod ww. adresem nie zastali B. K. Z oględzin budynku wynika, że dom jest drewniany o bardzo słabym stanie technicznym, nie ma żadnych oznak zamieszkania; podwórko jest zarośnięte trawą i innymi chwastami i nic nie wskazuje, że pod tym adresem prowadzone jest deklarowane gospodarstwo domowe;

- uzyskanie informacji, że B. K.: [...][...][...][...],- nie figuruje w ewidencji mieszkańców Gminy [...], którzy złożyli deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2022 r., poz. 1297 ze zm.).

Wójt Gminy [...] decyzją z 23 listopada 2022 r. odmówił B. K. przyznania dodatku węglowego.

B. K. złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji podnosząc, że spełnia warunki ustawowe do przyznania jej tego dodatku.

Decyzją z 19 stycznia 2023 r., Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy, po przytoczeniu przepisów ustawy mających zastosowanie w sprawie, wywodził, że dodatek węglowy przysługuje gospodarstwom domowym, które mają zainstalowane i eksploatują wskazane w przepisie źródła ogrzewania (tj. kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy) na paliwo stałe, którym jest jedynie: węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Natomiast z literalnej treści art. 2 ust. 1 ustawy (w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2022 r., nadanym ustawą z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw - Dz. U. poz. 1967, z późn. zm., i znajdującym zastosowanie do postępowań niezakończonych ostatecznie przed 20 września 2022 r.) wynika, że ustawodawca uzależnił przyznanie dodatku węglowego nie tylko od wykorzystywania wskazanego paliwa stałego, ale przede wszystkim od wpisana lub zgłoszenia tego źródła ogrzewania do centralnej ewidencji emisyjności budynków, w zakreślonym do tego terminie. Z przywołanych regulacji wynika również, iż dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym (jedno lub wieloosobowym) znajdującym się pod oznaczonym adresem miejsca zamieszkania, z którym to miejscem zamieszkania osoby składającej wniosek powiązana została właściwość organu przyznającego (wypłacającego) dodatek węglowy lub orzekającego w przedmiocie odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia. Podniosło także Kolegium, że ustawa nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", dlatego za celowe uznało odwołanie się do art. 25 Kodeksu cywilnego, wedle którego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Natomiast jak stanowi art. 28 Kodeksu cywilnego, można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Kolegium wskazało, że kwestię sporną pomiędzy organem I instancji a stroną odwołującą stanowi, to czy faktycznie ma miejsce zamieszkiwanie i prowadzenie przez odwołującą jednoosobowego gospodarstwa domowego pod adresem: [...][...][...][...],. Przepis art. 2 ust. 6 ustawy wyraźnie wskazuje, że na potrzeby składania wniosków o wypłatę dodatku węglowego przyjmuje się, że jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego. Zatem, niedopuszczalna jest sytuacja, że jedna osoba deklarująca we wniosku o wypłatę dodatku węglowego prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa, na potrzeby ubiegania się o inne świadczenia ze środków publicznych, tutaj np. dodatku osłonowego, czy też świadczeń rodzinnych i świadczenia wychowawczego, występuje również jako członek rodziny prowadzącej wieloosobowe gospodarstwo domowe. Powyższe stanowisko potwierdza przyznane organom uprawnienie do weryfikacji wniosku o dodatek węglowy w oparciu o dane i rejestry wymienione w art. 2 ust. 15a ustawy. Organ odwoławczy zauważył także, że skoro skarżąca nie figuruje w ewidencji mieszkańców Gminy [...], którzy złożyli deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości pod adresem; [...][...][...][...], o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, świadczyć to może, że nie dopełniła wobec Wójta Gminy [...] tego istotnego obowiązku.

Następnie, odwołując się do zebranego w sprawie materiału dowodowego, Kolegium podkreśliło, że B. K., będąc osobą zamężną, deklaruje prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego pod adresem: [...][...]gm.[...], natomiast jej mąż K. K. zwracając się odrębnym wnioskiem o dodatek węglowy podał adres zamieszkania i źródła ogrzewania: [...], gm. [...]. W przypadku małżonków, którzy deklarują prowadzenie oddzielnych gospodarstw domowych pod dwoma odrębnymi adresami (tak, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie), przy uwzględnieniu pozostałych okoliczności potwierdzających zamieszkiwanie pod danym adresem źródła ogrzewania,

małżonkowie powinni wykazać, że nie pozostają w faktycznym związku przedstawiając np. orzeczenie o separacji czy o rozwodzie. Dlatego też brak przedstawienia przez stronę odwołującą dowodu potwierdzającego, że nie pozostaje ze swoim małżonkiem w faktycznym związku sugeruje, że pozostaje nadal w wieloosobowym gospodarstwie domowym, które powinno wskazać jeden adres, pod którym zamieszkuje i gospodaruje. Brak takiego jednoznacznego wskazania może bowiem skutkować właśnie odmową przyznania dodatku węglowego. O prawie do dodatku węglowego nie może też decydować tylko i wyłącznie przesłanka posiadania tytułu prawnego do nieruchomości (budynku lub lokalu), dla którego dokonano zgłoszenia do CEEB źródła ciepła i spalania paliw.

Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że słusznie organ I instancji przyjął, iż skarżąca nie spełnia warunków do przyznania dodatku węglowego.

W skardze na decyzję Kolegium z 19 stycznia 2023 r. skarżąca podtrzymała stanowisko zaprezentowane w odwołaniu i wniosła o przyznanie jej dodatku węglowego. Wyjaśniła, że spełnia wszelkie ustawowe wymogi uprawniające ją do otrzymania dodatku węglowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącej dodatku węglowego.

Podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia stanowił art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 141), według którego, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków ( Dz.U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Z kolei przepis art. 2 ust. 6 ustawy stanowi, że na potrzeby składania wniosków o wypłatę dodatku węglowego przyjmuje się, że jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego. Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (art. 2 ust. 9 i ust. 12 ustawy).

W rozpoznawanej sprawie skarżąca złożyła wniosek o dodatek węglowy w dniu 22 sierpnia 2022 r., podając, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe znajdujące się w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania w postaci kuchni węglowej . Do wniosku dołączona została deklaracja do CEEB z 23 sierpnia 2022 r. dotycząca zgłoszonych źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, z której wynika, że została złożona na Formularzu A – budynki i lokale mieszkalne, dla źródła ciepła i spalania paliw uruchomionego przed 1 lipca 2021 r. pod adresem:[...][...][...],gm. [...]. W ramach czynności wyjaśniających organ I instancji dokonał weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w trakcie którego ustalił m.in., że w dniu 21 stycznia 2022 r. mąż B. K. złożył wniosek o wypłatę dodatku osłonowego, który został przyznany informacją z 9 marca 2022 r. W skład rodziny wymienionym przez wnioskodawcę we wniosku o dodatek osłonowy wchodzili: K. K., żona B. K. oraz córki A. K. i M. K. Weryfikując wniosek o dodatek węglowy złożony przez B. K. ustalono także, iż nadal jest mężatką.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że ratio legis wprowadzonych w ustawie rozwiązań to wsparcie gospodarstw domowych w związku z koniecznością zakupu węgla w sytuacji rosnących jego cen. W uzasadnieniu projektu ustawy wskazano również, że dodatek węglowy powiązany jest z gospodarstwem domowym prowadzonym w miejscu zamieszkania (por. uzasadnienie projektu ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, druk sejmowy nr 2471, dostępny na stronie internetowej Sejmu RP www.sejm.gov.pl). Proponowane wsparcie finansowe w postaci dodatku węglowego miało wspomóc budżety domowe oraz zwiększyć poczucie bezpieczeństwa energetycznego i socjalnego. Tym samym przyczyni się do ograniczenia negatywnych skutków sytuacji międzynarodowej na te z gospodarstw domowych, dla których główne źródło ciepła zasilane jest paliwami stałymi.

W przypadku skarżącej, zdaniem Sądu, nie ma żadnych wątpliwości, że miejscem zamieszkania jest [...], a nie [...]. Powyższe wynika z przeprowadzonego przez organ I instancji szerokiego postępowania wyjaśniającego, w szczególności z badania dostępnych wykazów i rejestrów. Stosownie do powyższego, w ocenie Sądu, Kolegium słusznie uznało, że w sytuacji skarżącej, która posiada miejsce zamieszkania w miejscowości [...] i tu w konsekwencji prowadzi gospodarstwo domowe, nie przysługuje jej dodatek węglowy na wnioskowany dom w [...], który ogrzewa piecem węglowym na paliwo stałe wymienione w ustawie. Te ustalenia wynikają przede wszystkim z danych uzyskanych w trakcie prowadzonych wcześniej postępowań przed tym organem, przede wszystkim postępowania o przyznanie dodatku osłonowego, postępowania o przyznanie dodatku węglowego na wniosek męża skarżącej oraz wykazu osób, które złożyły tzw. "deklarację śmieciową", jak również ustaleń poczynionych w trakcie przeprowadzonych oględzin nieruchomość położonej w [...].

Sąd zgodził się również z twierdzeniem organu, że nawet okresowe przebywanie przez skarżącą w domu w [...] nie oznacza, że tu prowadzi ona gospodarstwo. Przy czym - co wymaga podkreślenia - nie można mówić o prowadzeniu kilku gospodarstw domowych, jak chce tego skarżąca. W tym zakresie ustawodawca w przepis art. 2 ust. 6 ustawy jednoznacznie bowiem określił, że jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego. Oznacza to, że prowadzenie gospodarstwa możliwe jest wyłącznie w jednej lokalizacji. Powyższe wyklucza zatem możliwość występowania przez wnioskodawcę o przyznanie dodatku węglowego w więcej niż jednym miejscu, nawet w przypadku posiadania kliku nieruchomości.

Jeszcze raz należy podkreślić, że ustawodawca w ww. ustawie konsekwentnie posługuje się już pojęciem miejsca zamieszkania, w tym w ust. 7, stanowiącym, że dodatek węglowy przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że kryterium przesądzającym o możliwości przyznania wnioskowanego dodatku jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu. Dostrzec też trzeba, że zawarte w art. 2 ust. 2 ustawy sformułowanie "zamieszkiwanie" to element opisu pojęcia gospodarstwa domowego. Natomiast to w ust. 7 art. 2 ustawy jest mowa o uprawnieniu do dodatku węglowego i w tym przepisie ustawodawca używa pojęcia "miejsce zamieszkania". Słusznie odnotowało Kolegium, że ustawa nie definiuje tego pojęcia, dlatego celowe jest odwołanie się w tym zakresie do art. 28 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.

Z powyższych przyczyn Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, która uważa, że ma prawo w sposób wiążący dla organu określić swoje miejsce zamieszkania oraz skład gospodarstwa domowego.

Podsumowując, Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało poprawnie i doprowadziło do dokładnego ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia i jego oceny zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Organy dokonały prawidłowej subsumcji poczynionych ustaleń faktycznych sprawy pod zastosowany art. 2 ust. 7 ustawy, co uprawniało je do orzeczenia o odmowie przyznania skarżącej prawa do dodatku węglowego. Sąd miał również na uwadze to, że organy wskazały - stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. - podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, a wyjaśniając jego motywy, Kolegium prawidłowo też odniosło się do zarzutów stawianych w odwołaniu. Ponadto Sąd nie dopatrzył się z urzędu innych wadliwości, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z porządku prawnego.

Wobec tego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej p.p.s.a., skargę należało oddalić.