Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 917/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1, art. 145 par. 1, art. 151, art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 189f par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 40 ust. 1, ust. 12 pkt 1 ii 2, art. 22 ust. 2,2a
journal: Dz.U. 2021 poz 1376
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 marca 2023 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] Prezydent Miasta S. działając na podstawie art. 19 ust. 5, art. 21 ust. 1 i 1a oraz art. 40, ust. 12 pkt. 1, ust. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1375 ze zm.) oraz § 3 ust. 1 pkt. 2 uchwały Nr XL/743/05 Rady Miasta Szczecina z dnia 6 czerwca 2005 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego Nr 60 poz. 1342) zmieniającej uchwałę Nr XXVIII/567/04 Rady Miasta Szczecina z dnia 8 listopada 2004 r. w sprawie ustalenia stawek opłat za zajęcie pasa drogowego (Dz. Urz. Woj. Zach. Nr 85 poz. 1592 ze zm.), uchwały Nr XXX/741/2000 Rady Miasta Szczecin z dnia 30.10.2000 r. w sprawie ustalenia przebiegu dróg powiatowych w mieście Szczecinie (zgodnie z załącznikiem do uchwały lp. 15), w związku z art. 104,189a, art. 189d, art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 poz. 735 ze zm.) wymierzył J. B. karę pieniężną w wysokości 214,80 zł za zajęcia pasa drogowego drogi powiatowej ul. [...] (dz. dr nr [...] obręb [...]), bez zezwolenia zarządcy drogi, za okres od dnia 21 września 2020 r. do dnia 24 stycznia 2022 r., w celu umieszczenia:

- przyłącza wodociągowego o łącznej powierzchni rzutu poziomego 0,86 m2 - przyjęto jako 1 m 2 (zgodnie z art. 40 ust. 10 zajęcie pasa drogowego o powierzchni mniejszej niż 1 m2 jest traktowane jak zajęcie 1 m2)

- przyłącza energetycznego o łącznej powierzchni rzutu poziomego 0,34 m2 - przyjęto jako 1 m 2 (zgodnie z art. 40 ust. 10 ww. ustawy).

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. organ wymierzył J. B., karę pieniężną w kwocie 48 zł za zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej ul. [...] (działka dr nr [...] obręb [...]) z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu nr [...] z dnia [...] stycznia 2020r. oraz w zezwoleniu nr [...] za okres od dnia 16 kwietnia 2020 r. do dnia 3 sierpnia 2020 r. Strona odwołała się od wydanej decyzji. Decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy ww. decyzji Prezydenta Miasta S..

Jak wynika z akt sprawy strona do dnia 24 stycznia 2022 r. nie usunęła przyłączy z pasa drogowego, ani też nie przekazała dotychczas skutecznie prawa własności spornego przyłącza wodociągowego oraz przyłącza elektrycznego na inny podmiot. Zdaniem organu I instancji, przyjąć należy, że J. B. jest nadal właścicielem przedmiotowych przyłączy w pasie drogowym. Brak wystąpienia przez stronę z wnioskiem o wydanie zezwolenia na kolejny okres po wydaniu decyzji wymierzającej opłatę karną do dnia 21 września 2020 r. i jednocześnie stwierdzenie w pasie drogowym pozostawionych urządzeń, skutkuje obowiązkiem wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi od dnia 22 września 2020 r. do dnia 24 stycznia 2022 r.

Organ I instancji wyjaśnił, że wobec wskazań SKO w S. w decyzji z dnia [...] grudnia 2020 r. uchylającej wcześniejszą decyzję organu I instancji o wymierzeniu przedmiotowej kary za okres od dnia 4 sierpnia 2020 r. do dnia 21 września 2020 r. należało rozważyć, czy nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 189f k.p.a. do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

W myśl art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Stosownie z kolei do art. 189f § 2 k.p.a., w przypadkach innych niż wymienione w art. 189f § 1 k.p.a., jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. Zgodnie z art. 189f § 3 k.p.a., w przypadkach o których mowa w art. 189f § 2 k.p.a., administracji publicznej, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia.

W zakresie przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa w przypadku zajęcia pasa drogowego bez wymaganego prawem zezwolenia uzasadnione jest odwołanie do przepisów określających uwarunkowania nakładania kar za dokonanie tego rodzaju zajęcia i ich wysokości, w aspekcie także regulacji stanowiących podstawy dopuszczalności wydawania zezwoleń oraz ustalania opłat za zajęcie pasa drogowego (art. 39 ust. 1 art. 40 ust. 1, 2 oraz 12 u.d.p.). Stosownie do treści art. 39 ust. 1 i art. 40 ust. 1 i 2 u.d.p., wydawanie zezwoleń na zajęcie pasa drogowego następować może w ściśle określonych ustawą przypadkach i stanowi wyjątek od generalnego zakazu. W przypadku zaś dokonania zajęcia w sposób nieuprawniony, o którym mowa w art. 40 ust. 12 u.d.p., zarządca drogi ma obowiązek wymierzyć w drodze decyzji karę administracyjną za każdy dzień nielegalnego zajmowania pasa drogowego w wysokości stanowiącej dziesięciokrotność wysokości opłaty, jaka ustalana jest w związku w wydaniem pozytywnej decyzji o zajęciu pasa drogowego.

W ocenie organu I instancji, w kontekście przywołanych wyżej przepisów, nie sposób uznać, że w rozpoznawanej sprawie ziściła się przesłanka znikomego naruszenia prawa warunkująca możliwość odstąpienia od wymierzenia kary. Z tych samych zresztą przyczyn brak jest podstaw do uznania, by w sprawie zachodzić mogły także przesłanki wydania postanowienia celem wyznaczenia stronie terminu do przedstawienia dowodów potwierdzających okoliczność usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 189f § 2 pkt 1 k.p.a.

Organ I Instancji wskazał, że wysokość opłaty karnej ustalono zgodnie z art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy o drogach publicznych oraz przywołanymi w sentencji uchwałami Rady Miasta Szczecina, i w tabeli przedstawił sposób jej wyliczenia z podaniem ilości dni zajęcia pasa drogowego przez poszczególne urządzenia, stawki i powierzchni zajęcia.

J. B. odwołała się od powyższej decyzji, podnosząc zarzut nieprzeprowadzenia dowodu z wyjaśnień zarządcy drogi, który mógł potwierdzić dokonane między stronami ustalenia z których miałby wynikać przejście obowiązku usunięcia po zakończeniu w tym obszarze działalności gospodarczej. Zdaniem strony, zgodnie z ustawą o drogach publicznych, w myśl art. 16 pkt 2, szczegółowe warunki budowy/przebudowy o których mowa w pkt 1, określa umowa między zarządcą drogi a inwestorem inwestycji drogowej. Dlatego domaga się, aby zarządca drogi przedstawił taką umowę jaka została zawarta, a której nie posiada. Jedynie na takiej umowie można wystąpić do drugiej strony o wypełnienie swojego umownego zobowiązania. Ponadto odwołująca się wskazała, że decyzja wydana przez Prezydenta Miasta S. dotyczy sprawy poprzednio rozstrzyganej przez SKO S., w której złożyła odwołanie wskazując wyraźnie że gmina S. milczy, co do zawarcia porozumienia w mojej sprawie o nieodpłatne przejście/przekazanie urządzeń, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą i jej zakończeniem. Strona zarzuciła także organowi naruszenie zasad postępowania z art. art. 7, 8, 9, 12, 75, 77 § 1, 78, 80 i 107 § 3 k.p.a. uważając, że organ powinien od razu rozstrzygnąć o całości sprawy biorąc pod uwagę jej żądanie zmierzające do prawnego uregulowania urządzeń infrastruktury – wpiętych do sieci wodociągowej na terenie gminy S.. Strona zaznaczyła, że nie jest zadowolona z rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ rozwiązanie polegające na obowiązku niewynikającego z przepisów prawa usunięcia urządzeń infrastruktury technicznej określa jako "nie do przyjęcia" i jako "wyzysk", gdyż wprowadzanie dodatkowych warunków nie mających oparcia w przepisach prawa jest nieuzasadnione. W obszernej argumentacji odwołania strona w większym zakresie odniosła się do problemu odmowy przejęcia przez zakład wodociągowy wykonanych urządzeń infrastruktury.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) oraz na podstawie art. 40 ust. 12 pkt 1 i 2 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1376), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że stosownie do treści art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych (dalej u.d.p.), zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. W szczególności zabrania się: lokalizacji obiektów budowlanych, umieszczania urządzeń, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Zajęcie pasa drogowego bez wymaganego zezwolenia stanowi delikt administracyjny, zagrożony karą pieniężną, której wysokość wynosi 10 krotność opłaty za zajęcia pasa drogowego (art. 40 ust. 12 u.p.d.). Karę tę wymierza zarządca drogi w drodze decyzji administracyjnej, która jest płatna w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ją wymierzająca stała się ostateczna (art. 40 ust. 13 u.p.d.). Treść art. 40 ust. 12 u.p.d. nie pozostawia wątpliwości, że decyzja wymierzająca administracyjną karę pieniężną ma charakter związany, tzn. jest niezależna od woli organu. Spełnienie przesłanek w postaci zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia aktualizuje kompetencję i obowiązek organu administracji publicznej do jej wymierzenia.

Kolegium wyjaśniło następnie, że strona prowadziła działalność gospodarczą (gastronomiczną), w obiekcie zlokalizowanym na rogu ulic [...] w S.. Strona w roku 2009 wykonała przyłącza wodociągowe i elektryczne do ww. obiektu, które zlokalizowane zostały w pasie drogi publicznej (drogi powiatowej) ul. [...] w S. (k. 3-16). Pierwsze zezwolenie na zajęcie pasa drogowego w powyższym zakresie zostało udzielone na okres od 30 lipca 2009 r. do 31 grudnia 2019 r. (k. 35). Kolejne zezwolenie na zajęcie pasa drogowego obejmowało z kolei okres od 13 stycznia 2020 r. do 29 lutego 2020 r. (k. 63 i 65). Jak wynika z pisma z 29 stycznia 2020 r. (k. 71) oraz twierdzeń samej strony, zaprzestała ona prowadzenia działalności gospodarczej i wystąpiła do właściwej spółki wodociągowej o przejęcie przyłącza wodociągowego na jej własność. Spółka odmówiła nabycia przyłącza uznając, że nie stanowi ono sieci wodociągowej i w świetle obowiązujących przepisów nie może zostać przekazane przedsiębiorstwu przesyłowemu.

Organ II instancji podkreślił, że stronie kilkakrotnie wymierzono już administracyjne kary pieniężne za zajęcie pasa drogowego w analogicznym zakresie, w różnych okresach, przy czym łącznie okres ten zawiera się od 13 stycznia 2020 r. do 21 września 2021 r. (k. 86., 94, decyzja z [...] kwietnia 2021 r.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] września 2021 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z [...] kwietnia 2021 r., uznając za bezzasadne twierdzenia strony o bierności przedsiębiorstwa wodociągowego w przejęciu przyłączy wodociągowych, potwierdzając zarazem fakt zajęcia pasa drogowego przez stronę. Niniejsza sprawa dotyczy tych samych urządzeń infrastruktury technicznej, posadowionych w tym samym miejscu (wzmianki na temat ich usunięcia brak), lecz zajmujących pas drogi publicznej (ul. [...]j) w innym - dalszym okresie. Ponad wszelką wątpliwość w pasie drogi publicznej, o której mowa powyżej w dalszym ciągu zalegają należące do strony przyłącza wodociągowe i elektryczne, o łącznej powierzchni 2 m2. Dla oceny faktu zajmowania pasa drogowego bez znaczenia pozostaje, czy przedsiębiorstwo wodociągowe odmówiło nabycia tych urządzeń, albowiem sprawa ta rozpatrywana może być wyłącznie na gruncie przepisów prawa cywilnego, przed sądem powszechnym. Ani organ I instancji, ani II instancji nie są władne do badania roszczeń cywilnoprawnych strony, kierowanych, bądź to do przedsiębiorstwa przesyłowego, bądź do Gminy Miasta S..

W ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo przyjął, że strona w dalszym ciągu zajmuje pas drogowy ul. [...] poprzez posadowienie w nim przyłączy wodociągowych i elektrycznych, o łącznej powierzchni 2 m2. W toku postępowania strona nie przedstawiła żadnych dowodów mogących potwierdzić przejście prawa własności do przedmiotowych urządzeń na inny podmiot. Twierdzenia strony w dalszym ciągu świadczą o tym, że prawo własności do tych urządzeń przysługuje wyłącznie jej - skoro jak sama żąda w treści odwołania - domaga się zobowiązania gminy do złożenia oświadczenia o nabyciu lub bezpłatnym przejęciu na własność urządzeń wodociągowych. Abstrahując w tym miejscu od samego urządzenia wodociągowego, nawet gdyby doszło do jego przekazania innemu podmiotowi (co oczywiście nie miało na ten moment miejsca), to w dalszym ciągu pas drogi publicznej byłby zajęty przez przyłącze elektryczne, czego strona zdaje się nie zauważać.

Organ odwoławczy zaznaczył, że dla oceny zasadności wydanej przez organ I instancji decyzji obojętne jest zaprzestanie przez stronę prowadzenia działalności gospodarczej, albowiem urządzenia w pasie drogi publicznej, które związane były z prowadzeniem tej działalności, w dalszym ciągu w nim pozostały.

Kolegium zwróciło uwagę na błąd w sentencji decyzji, że okres ten rozpoczyna się już od 21 września 2020 r., co jest oczywiście błędne, gdyż za ten okres stronie została już wymierzona administracyjna kara pieniężna. Niemniej jednak błąd ten należy rozpatrywać w kategorii oczywistej omyłki, ponieważ z treści uzasadnienia, jak również dokonanych wyliczeń jednoznacznie wynika, że organ I instancji wymierzył karę za okres od 22 września 2020 r.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów strony Kolegium przytoczyło art. 49 § 2 Kodeksu cywilnego i wyjaśniło, że w ramach niniejszego postępowania wykluczonym było badanie zarzutów i roszczeń o charakterze cywilnoprawnym, w tym odszkodowawczym. Strona może dochodzić swoich praw w postępowaniu przed sądem powszechnym. W tym aspekcie Kolegium nie ocenia także prawidłowości postępowania przedsiębiorstwa wodociągowego, czy Gminy Miasta S..

Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ocenił również możliwość odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189f k.p.a., nie znajdując ku temu podstaw. Przede wszystkim waga naruszenia prawa nie jest znikoma, co jest m.in. konsekwencją wymierzenia stronie kolejnej już administracyjnej kary pieniężnej za podobne naruszenie prawa.

Na powyższą decyzję J. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której podniosła, że sprawa została rozpoznana bez rozstrzygnięcia istoty rzeczy, czyli braku zawarcia pisemnej umowy pomiędzy wydzierżawiającym a dzierżawcą gruntu oraz pomiędzy zarządca drogi o inwestorem. Zdaniem skarżącej, biorąc ustawę o drogach, zarządca drogi nie dopełnił obowiązku wynikającego z art.16 pkt 2, gdyż takiej umowy nie posiada. Zatem żądanie w obecnej sytuacji przez zarządcę drogi usunięcia rozbudowanego odcinka przez inwestora jest bezpodstawne. Zgodnie z ugruntowanym już orzecznictwem odmowa realizacji żądania może być jedynie uzasadniona, gdy urządzenia nie odpowiadają warunkom technicznym. W jej przypadku chodziło o nieodpłatne przekazanie w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, co wynika z jej wniosków o zawarcie umowy celem przeniesienia.

Skarżąca zarzuciła organowi II instancji naruszenie obowiązku ponownego rozpoznania istoty sprawy w zakresie kto ma być uznany za właściciela wykonanej infrastruktury, wadliwie nałożonego na nią obowiązku usunięcia przyłączonych urządzeń po zakończeniu w tym obszarze działalności oraz nieprzejęcia przez gminę urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

W piśmie do Sądu z dnia 5 lutego 2023 r. skarżąca oświadczyła, że nie wnosi o przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym i podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Skarżąca podkreśliła, że materiał dowodowy wyraźnie wskazuje, że zgodnie z prawem, wykonała na własny koszt w obrębie pasa drogowego przyłącze mediów związane z prowadzoną działalnością i po zakończeniu korzystania z pasa drogowego jest obciążana kosztami za jego zajęcie, podczas gdy nie jest właścicielem wykonanego przyłącza i nie powinna płacić kar. Skarżąca wniosła o ustalenie przez Sąd kto winien zostać uznany za właściciela wykonanej infrastruktury.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) , wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.)

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] stycznia 2022 r. o wymierzeniu J. B. kary pieniężnej w wysokości 214, 80 zł za zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej ul. [...] (dz. dr nr [...] obręb [...]) w okresie od dnia 21 września 2020 r. do dnia 24 stycznia 2022 r., bez zezwolenia zarządcy drogi, poprzez umieszczenie przyłącza wodociągowego o łącznej powierzchni rzutu poziomego 0,86 m2 oraz przyłącza energetycznego o łącznej powierzchni rzutu poziomego 0,34 m2, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną wyżej wymienionych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1376), zwana dalej "u.d.p.".

Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.d.p., zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej - zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c.

Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy:

1) prowadzenia robót w pasie drogowym;

2) umieszczania w pasie drogowym liniowych urządzeń obcych;

3) umieszczania w pasie drogowym urządzeń obcych innych niż wymienione w pkt 2 oraz reklam;

4) zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3 (ar. 40 ust. 2).

Zgodnie z art. 40 ust. 12 pkt 1 i 2 u.d.p., za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c lub z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c - zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6.

Opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 4, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego, stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego i liczby dni zajmowania pasa drogowego, przy czym zajęcie pasa drogowego przez okres krótszy niż 24 godziny jest traktowane jak zajęcie pasa drogowego przez 1 dzień (vide: art. 40 ust. 4)

Należy podkreślić, że w świetle powyższych przepisów, okolicznościami istotnymi w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za umieszczenie urządzeń infrastruktury technicznej w pasie drogowym bez zezwolenia lub z przekroczeniem terminu określonego w zezwoleniu są: ustalenie faktu zajęcia pasa drogowego przez dany obiekt, podmiotu który dokonał zajęcia, braku stosownego, dalszego zezwolenia lub umowy o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c oraz powierzchni zajętego pasa i liczby dni zajmowania pasa bez zezwolenia.

Z przywołanego przepisu nie wynikają jakiekolwiek dodatkowe warunki nałożenia kary, oprócz stwierdzenia, że pas drogowy był zajmowany bez właściwego zezwolenia lub też po upływie okresu czasu na jaki zostało wydane zezwolenie na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia danych obiektów.

Z przepisu tego wynika też, że nałożenie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia lub z przekroczeniem terminu zezwolenia jest obligatoryjne.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, organy obu instancji dokonały prawidłowego ustalenia i oceny wszystkich okoliczności istotnych dla uznania, że doszło przez skarżącą do zajęcia pasa drogowego bez wymaganego zezwolenia (po upływie ważności dotychczasowych zezwoleń) i skarżąca ponosi odpowiedzialność za ustalony stan rzeczy, co oznacza, że podlega karze finansowej, o której mowa w przepisach u.d.p.

Poza sporem w sprawie pozostaje, że skarżąca dysponowała zezwoleniami Prezydenta Miasta S. na zajęcie pasa drogowego ul. [...] (dz. nr [...] dr - obręb [...]) w S. w celu umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, ostanie zostały wydane w dniu [...] stycznia 2020 r. na okres od 16 kwietnia 2020 r. do 3 sierpnia 2020 r. Bezsporna jest także w sprawie powierzchnia zajęcia pasa drogowego, przyjęta do obliczeń kary (2 m2 ) oraz nie jest kwestionowany fakt pozostawiania nadal w pasie drogowym ul. [...] przedmiotowych urządzeń infrastruktury mediów.

Skarżąca kwestionuje natomiast ustalenia organów w zakresie jej odpowiedzialności uważając, że wraz z zakończeniem działalności gospodarczej w związku z którą wykonała na własny koszt sporne przyłącza, właścicielem przedmiotowych urządzeń infrastruktury i podmiotem odpowiedzialnym za nie winien stać się zarządca drogi ZDTiM, Zakład Wodociągów i Kanalizacji Spółka z o.o. w S., co do przyłącza wodociągowego, czy też Gmina S.. Zarzuty odwołania i następnie skargi są tożsame i sprowadzają się w istocie do kwestii nieprzeniesienia własności opisanych mediów, z mocy prawa lub w drodze umowy, na rzecz powyższych jednostek.

Zdaniem Sądu, nie sposób zgodzić się ze skarżącą, że powyższe kwestie własności przyłączy nadal wymagają ustalenia w tym postępowaniu, czy też, co więcej uregulowania tej kwestii przez organ w ramach tego postępowania, które jest kolejnym w przedmiocie wymierzenia skarżącej kary za zajęcie pasa drogowego, po utracie ważności dotychczasowych zezwoleń Prezydenta Miasta S..

Jak słusznie zaznaczył organ II instancji okoliczność, że skarżąca wykonała przedmiotowe przyłącza na potrzeby działalności gospodarczej i działalność tą zakończyła pozostaje bez wpływu na prawo własności tych przyłączy, które pozostają w dalszym ciągu w gestii skarżącej. Trafnie też wskazało Kolegium, że dopóki skarżąca nie usunie przedmiotowych przyłączy lub prawnie nie przeniesie ich własności na rzecz przedsiębiorców, którzy przyłączyli jej urządzenia do swojej sieci to pozostaje podmiotem odpowiedzialnym za ich umieszczenie w pasie drogowym.

Podkreślenia wymaga, że w postępowaniu w przedmiocie opłaty za zezwolenie na zajęcie pasa drogowego czy też opłaty za zajęcie tego pasa bez zezwolenia organy orzekające nie są właściwe do uregulowania za stronę kwestii cywilnych i roszczeń dotyczących praw właścicielskich przyłączy i odpowiedzialności za nie.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy oraz z twierdzeń skarżącej wynika, że podejmowała ona próby wykazania, że pozostawione w pasie drogowym przyłącza - wodociągowe i energetyczne nie stanowią jej własności. Według strony połączenie instalacji zewnętrznej i wewnętrznej nastąpiło poprzez przyłącze, które również jest urządzeniem w rozumieniu art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego (urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne me należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa). A zatem jako inwestorowi służy jej prawo, po wybudowaniu urządzenia, do przeniesienia jego własności w oparciu p art. 49 § 2 k.c. Zgodnie z tym przepisem osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń, o których mowa w § 1, i jest ich właścicielem, może żądać, aby przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do swojej sieci, nabył ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem, chyba że w umowie strony postanowiły inaczej. Tymczasem Zakład Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w S. odmówił przejęcia przyłącza wodociągowego wskazując, że przyłącze nie stanowi urządzenia wodociągowego i nie może być przedmiotem przekazania przedsiębiorstwu wodociągowemu na podstawie art. 31 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Strona zwróciła się także do zarządcy drogi o wyrażenie zgody na likwidację urządzeń bez ich fizycznego demontażu i pozostawienie w pasie drogowym, na co nie otrzymała zezwolenia. Jak wynika z akt, skarżąca pomimo powyższego, nie usunęła przedmiotowych urządzeń z działki drogowej i pozostają one nadal w pasie drogowym, bez odpowiedniego zezwolenia zarządcy drogi.

Zdaniem Sądu, skoro skarżąca nie sanowała opisanego stanu rzeczy w sposób przewidziany prawem to zasadnie organ nakładający karę przyjął, że jest właścicielem przedmiotowych przyłączy, a więc i podmiotem odpowiedzialnym za ich nielegalne pozostawanie w pasie drogowym.

Tak więc stwierdzenie przez organ upływu terminu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, brak wniosku o wydanie zezwolenia na kolejny okres i jednocześnie stwierdzenie w pasie drogowym pozostawionych urządzeń, skutkuje obowiązkiem dla organu wymierzenia kary pieniężnej za zajecie pasa drogowego z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że organ I instancji zasadnie przyjął odpowiedzialność skarżącej za zajęcie pasa drogowego bez ważnego zezwolenia i prawidłowo, zgodnie z art. 40 ust. 12 pkt 2 u.d.p., obciążył skarżącą karą pieniężną, w wysokości 214, 80 zł za zajęcie 2 m2 pasa drogowego poprzez umieszczenie w jego granicach spornych przyłączy.

Należy tu podkreślić, że decyzja wymierzająca karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia ma charakter związany. Stwierdzenie więc przez organ administracji stanu faktycznego polegającego na zajęciu pasa drogowego bez wymaganego prawem zezwolenia zarządcy drogi jest elementem koniecznym, a zarazem wystarczającym dla zastosowania dyspozycji art. 40 ust. 12 u.d.p. Wymierzenie kary jest obligatoryjne i niezależne od przyczyn niezłożenia wniosku o wydanie zezwolenia lub jego spóźnionego złożenia (por. wyrok NSA z 10 października 2017 r., II GSK 3647/15, LEX nr 2399169).

Sąd uznał także, że organy obu instancji prawidłowo, wystarczająco rozpatrzyły, czy w rozpoznawanej sprawie ziściły się przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, o których mowa w art. 189f k.p.a.

Powołany przepis określa przesłanki, tryb i formę odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej oraz przewiduje możliwość poprzestania na pouczeniu w określonych prawem sytuacjach. Zgodnie z § 1 art. 189f k.p.a., organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:

1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub

2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

Według § 2, w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. W myśl § 3, organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia.

Organ trafnie ocenił, że z uwagi na obligatoryjny charakter kary, konieczność jej naliczenia za każdy dzień naruszenia, wysokość stanowiącą 10 krotność (1000% wartości) opłaty w przypadku legalnego zajęcia pasa drogowego oraz powtarzalność ze strony skarżącej tego rodzaju naruszenia nie można uznać stwierdzonego naruszenia prawa za znikome i brak było podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary w tym konkretnym przypadku.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa w żadnym stopniu, co uzasadniało oddalenie skargi, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.