Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 140/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Mienie zabużańskie
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1090
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk, Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.), Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska, Protokolant asystent sędziego Joanna Drapczyńska, po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Skarbu Państwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 890/16 w sprawie ze skargi G. G. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 890/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego na rzecz G. G..

Wyrok został wydany w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. B. N. wystąpił do Wojewody Warmińsko - Mazurskiego o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez L. N. w miejscowości S., pow. [...], woj. [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. B. N. wystąpił z wnioskiem o zawieszenie postępowania w związku z kwerendą dokumentów w archiwach polskich i ukraińskich.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. Wojewoda Warmińsko - Mazurski zawiesił na wniosek B. N. postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez L. N. w miejscowości S., pow. [...], woj. [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Wojewoda Warmińsko - Mazurski, w związku z niezłożeniem przez B. N. wniosku o podjęcie postępowania w sprawie o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez L. N. w miejscowości S., pow. [...], woj. s[...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.

G. G. pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. złożyła wniosek "o ponowne wszczęcie postępowania w mojej sprawie", ze względu na nowe okoliczności i dowody.

Pismem z dnia [...] maja 2015 r. organ wskazał, że wniosek G. G. z dnia [...] kwietnia 2015 r. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty wpłynął po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. Ponadto wezwał G. G. do wypowiedzenia się, czy podtrzymuje wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty.

Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. G. G. wskazała, że "podtrzymuje wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty".

Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Wojewoda Warmińsko - Mazurski odmówił potwierdzenia G. G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez L. N. w miejscowości S., pow. [...], woj. [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wskazał, iż wnioskodawczyni nie złożyła wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty w terminie, o którym mowa w art. 5 ust. 1. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

G. G. złożyła odwołanie od przedmiotowej decyzji i podniosła, że w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r. nie składała wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, lecz o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody Warmińsko - Mazurskiego z dnia [...] lutego 2015 r., ze względu na nowe dowody w sprawie pozyskane z archiwów polskich i ukraińskich.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Minister Skarbu Państwa uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...] lipca 2015 r. w całości i umorzył postępowanie w sprawie wniosku G. G. z dnia [...] kwietnia 2015 r. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez L. N. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w miejscowości S., powiat [...], województwo [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji powinien rozpatrzyć wniosek strony z dnia [...] kwietnia 2015 r. uzupełniony pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody Warmińsko - Mazurskiego z dnia [...] lutego 2015r., ze względu na pominięcie jej jako strony w tym postępowaniu oraz ze względu na nowe dowody i okoliczności.

Uwzględniając stanowisko zawarte w decyzji organu odwoławczego Wojewoda Warmińsko - Mazurski rozpatrzył wniosek G. G. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody Warmińsko - Mazurskiego nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. i postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r., odmówił wznowienia postępowania na żądanie G. G. w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez L. N..

Pismem z dnia [...] marca 2016 r. G. G. wniosła zażalenie na postanowienie Wojewody Warmińsko - Mazurskiego, nie zgadzając się z treścią wydanego rozstrzygnięcia.

Po przeprowadzeniu postępowania zażaleniowego i analizie akt sprawy, Minister Skarbu Państwa wskazał, że wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. B. N. wystąpił do Wojewody Warmińsko - Mazurskiego o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez L. N. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości S., powiat [...], dawne województwo [...], obecnie Ukraina. Niniejsze podanie nie budziło wątpliwości w zakresie identyfikacji strony postępowania, ponieważ brak jest w nim jakiejkolwiek wzmianki o tym, że B. N. działa, także w imieniu innych osób.

Zdaniem organu odwoławczego złożenie wniosku przez jednego ze spadkobierców właścicieli nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie powoduje automatycznie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania na rzecz pozostałych spadkobierców. Bezwzględnym bowiem warunkiem wszczęcia postępowania w sprawie jest złożenie przez osobę uprawnioną do uzyskania prawa do rekompensaty wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

W ustawie z dnia 8 lipca 2005 r., w przeciwieństwie do uprzednio obowiązujących przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22 poz. 99 ze zm.) brak jest wymogu, że stronami postępowania w sprawach "mienia zabużańskiego" są wszyscy spadkobiercy właściciela mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o rekompensacie w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców. Natomiast stosownie do art. 5 ust. 2 tej ustawy wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3, składa spadkobierca lub osoba wskazana przez pozostałych spadkobierców. Oznacza to, że każdy spadkobierca powinien złożyć samodzielnie wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, a w imieniu innych może to uczynić jedynie na podstawie pełnomocnictwa. Czym innym jest bowiem pojęcie osoby uprawnionej do rekompensaty, a czym innym osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa. Prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub niektórym z nich wskazanym przez pozostałych spadkobierców, natomiast prawo to może zostać potwierdzone przez właściwego wojewodę jedynie w stosunku do tych spadkobierców, którzy złożyli wnioski o potwierdzenie tego prawa w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r.

Organ wskazał, że z akt niniejszej sprawy nie wynika by G. G. złożyła wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, jak również by B. N. działał w jej imieniu i na jej rzecz. Nie można zatem uznać, że G. G. była stroną postępowania zakończonego decyzją Wojewody Warmińsko - Mazurskiego nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe, w związku z niepodjęciem przez B. N. postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ze względu na niezłożenie przez G. G. wniosku do dnia 31 grudnia 2008 r., jej uprawnienie do żądania otrzymania prawa do rekompensaty wygasło. Utraciła ona zatem również legitymację do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

G. G. złożyła skargę na postanowienie Ministra Skarbu Państwa w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody Warmińsko - Mazurskiego z dnia [...] lutego 2016 r. [...] o odmowie wznowienie postępowania zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.

Organ wniósł o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 października 2016 r. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody Warmińsko – Mazurskiego z dnia [...] lutego 2016 r.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji uznał, że naruszało ono przepisy prawa materialnego, to jest art. 5 ust. 1 i 2 w związku z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą zabużańską", a także przepisów postępowania, tj. art. 10 k.p.a.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego naruszenie to polegało na uznaniu przez organy, iż każdy ze spadkobierców powinien złożyć w terminie określonym w art. 5 ust. 1 tej ustawy oddzielny wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP.

Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy zabużańskiej, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 tej ustawy. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 ustawy, potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Do wniosku należy dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku, stosownie do art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy. Stosownie zaś do art. 5 ust. 2 ustawy zabużańskiej, wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3 tej ustawy, składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty.

Sąd I instancji wywodził, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zdecydowanie przeważa pogląd wskazujący na aspekt jedności materialnej złożonego wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Według tego poglądu, złożenie w terminie wniosku przez jednego z uprawnionych powoduje, iż - przechodząc z wykładni językowej na wykładnię funkcjonalną - wniosek tego uprawnionego jest traktowany jak wniosek pozostałych współuprawnionych. Okoliczność zaś jedności stosunku materialnoprawnego przesądza o tym, że toczy się jedno postępowanie administracyjne o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia określonego mienia nieruchomego poza obecnymi granicami państwa polskiego i przez określonego jego właściciela. Przyjmuje się, iż w postępowaniu tym konieczne jest dokonanie szeregu ustaleń faktycznych, takich jak np. skład majątku pozostawionego, jego wartość, okoliczności w jakich doszło do pozostawienia mienia, miejsce zamieszkania (i to w określonym czasie) byłego właściciela majątku, ewentualna data jego zgonu i ustalenie spadkobierców. Nie sposób zaś twierdzić, że czynienie tego rodzaju ustaleń nie dotyczy tej samej sprawy pod względem materialnoprawnym, chociaż wnioskodawcami są różne osoby. Ponadto, jak przyjmuje się w powołanym orzecznictwie sądów administracyjnych, z konstrukcji art. 3 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 i 2 wynika, że złożenie w terminie wniosku przez jednego z legitymowanych podmiotów wszczyna postępowanie administracyjne co do wszystkich uprawnionych. Wystarczy zatem, że jeden ze spadkobierców złożył wniosek przed 31 grudnia 2008 r. aby pozostali uprawnieni, którzy takich wniosków nie złożyli zachowali swoje roszczenia, stosownie do posiadanych udziałów w spadku.

W ocenie Sądu I instancji z powyższego wynika, iż wszyscy współuprawnieni spadkobiercy powinni brać udział w postępowaniu w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty. W takiej sytuacji obowiązkiem organu administracji jest w pierwszej kolejności prawidłowe ustalenie wszystkich stron postępowania. Następnie - zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 k.p.a. - zapewnienie stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wskazać w tym miejscu trzeba ponadto na treść art. 6 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy, który przewiduje, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP do wniosku należy dołączyć: postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku oraz oświadczenie o wskazaniu osoby uprawnionej w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 2 ustawy. Niedołączenie wskazanego oświadczenia stanowi natomiast brak formalny wniosku, który podlega usunięciu na stosowane wezwanie organu w trybie art. 6 ust. 6 ustawy. Z powołanego przepisu wynika, że co do zasady już od momentu złożenia wniosku przez jedną z uprawnionych osób, znani są organowi pozostali spadkobiercy, którzy również posiadają uprawnienie do żądania potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że jak wynika z akt administracyjnych - wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. B. N. wystąpił do Wojewody Warmińsko - Mazurskiego o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez L. N. w miejscowości S., pow. [...], woj. [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Z art. 5 ust. 2 ustawy zabużańskiej nie wynika aby stosowne wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty musiały zostać złożone od razu w terminie ustawowym przez wszystkich współuprawnionych. Stosowny wniosek może być złożony przez jeden podmiot. Obowiązkiem zaś organu jest ustalenie wszystkich stron postępowania, zapewnienie stronom czynnego udziału w każdym jego stadium, a przed wydaniem decyzji - umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Początkowo organ w ten właśnie sposób traktował G. G., doręczając jej m.in. pouczenie oraz odpis postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania. Organ zmienił następnie swoje stanowisko przyjmując błędnie, że osoba ta nie była stroną niniejszego postępowania, naruszając tym przepisy ustawy zabużańskiej, to jest art. 3 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 oraz przepisy postępowania, to jest art. 10 k.p.a.

Organ błędnie zatem przyjął, że skarżąca nie ma interesu prawnego (art. 28 k.p.a.) w sprawie wznowienia postępowania w przedmiocie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez L. N. w miejscowości S., pow. [...], woj. [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Minister Skarbu Państwa zarzucając naruszenie:

1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uchyleniu decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2016 r. w sytuacji, gdy została ona wydana prawidłowo zgodnie z ustalonym stanem faktycznym i prawnym;

2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 i 2 w związku z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2014 r., poz. 1090 ze zm.) przez błędną wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu, że złożenie po wejściu w życie ustawy zabużańskiej wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez jednego ze spadkobierców właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej odnosi, analogicznie do przepisów poprzednio obowiązujących, "automatyczny"' skutek wobec pozostałych spadkobierców.

Wskazując na powyższe autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroki i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od G. G. na rzecz Ministra Skarbu Państwa.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że każdy ze spadkobierców aby uzyskać potwierdzenie prawa do rekompensaty powinien wystąpić ze stosowanym wnioskiem w ustawowym terminie do dnia 31 grudnia 2008 r. przy czym każdy spadkobierca powinien złożyć samodzielnie wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Wskazywano, że w ustawie zabużańskiej nie ma przepisu, z którego wynikałoby, że złożenie w ustawowym terminie wniosku przez jednego ze spadkobierców automatycznie skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego względem pozostałych. Skarżący kasacyjnie zwrócił uwagę także na skutki finansowe takiej rozszerzającej wykładni.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła G. G.. Wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podzieliła argumentację zawartą w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji. Ponadto podniosła, że za stronę postępowania została "uznana przez organ administracyjny w roku 2008 i 2009 bezsprzecznie za stronę postępowania w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez L. N. w miejscowości S., pow. [...] woj. [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, zostaje w roku 2015 przez ten sam organ administracyjny i w tej samej sprawie pozbawiona tego prawa tylko dlatego, że skutki finansowe przewidziane na zaspokojenie roszczeń zabużańskich opiewały na sumę 1.736.905.193 zł, a na dzień dzisiejszy wypłacono już ponad 3.878.554.002,72 zł.".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 9 października 2009 r., sygn. akt I OPS 3/17 podjął uchwałę następującej treści: "Złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm. - obecnie: Dz.U. z 2016 r. poz. 2042 ze zm.) skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy".

Sąd uznał, że jeżeli kilku osobom przysługuje uprawnienie wynikające z norm prawa materialnego, tj. z przepisów art. 3 ust. 1 albo art. 3 ust. 2 zdanie pierwsze w zw. z art. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, osoby te (współwłaściciele albo spadkobiercy właściciela pozostawionej poza obecnymi granicami RP nieruchomości) występują wobec siebie w relacji współuczestnictwa materialnego. Taki rodzaj współuczestnictwa charakteryzuje się przede wszystkim tym, że uprawnienia i obowiązki uczestników postępowania zależą wzajemnie od siebie. Taka zależność zachodzi m.in. w sytuacji, gdy uprawnienia lub obowiązki stron są wspólne. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim współwłaścicielom, spełniającym wymogi określone w art. 2, albo niektórym z nich wskazanym przez pozostałych współwłaścicieli. Tak samo według art. 3 ust. 2, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że wystarczającym jest by jeden ze spadkobierców lub współwłaścicieli złożył wniosek do dnia 31 grudnia 2008 r., a organ powinien z urzędu ustalić, którym osobom przysługuje przymiot strony w postępowaniu i umożliwić tym osobom aktywny udział w postępowaniu, bowiem posiadanie przez współwłaścicieli oraz spadkobierców interesu prawnego w postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty jest niewątpliwe. Jeśli zaś tak zawiadomiona osoba nie przyłączy się do postępowania w charakterze strony domagającej się potwierdzenia prawa do rekompensaty także na jej rzecz, brak będzie podstaw do przyznania jej uprawnienia. Wystarczy zatem, że jeden ze spadkobierców złożył wniosek przed 31 grudnia 2008 r., aby pozostali uprawnieni, którzy takich wniosków nie złożyli zachowali swoje roszczenia, stosownie do posiadanych udziałów w spadku.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił także, że odczytanie treści art. 5 ust. 1 i 2 ustawy w ten sposób, że ustanawia ona, dla zachowania terminu o którym mowa w art. 5 ust. 1, wymóg złożenia wniosku przez każdego ze współwłaścicieli lub spadkobierców, lub wskazaną osobę uprawnioną do rekompensaty, w przypadkach o których mowa w art. 3 ustawy, oznaczałoby akceptację również dla takiej sytuacji, w której zaniechanie organu władzy publicznej, w zakresie obowiązku określonego w art. 61 § 4 oraz art. 9 i 10 § 1 k.p.a., rodziłoby po stronie obywatela nieodwracalne skutki. Termin określony w art. 5 ust. 1 ustawy ma charakter terminu prawa materialnego. Z uwagi na charakter terminu, ewentualne późniejsze powoływanie się strony na brak zawiadomienia lub pouczenia, nie otwierałby stronie możliwości złożenia wniosku po terminie określonym w art. 5 ust. 1. Taka relacja organu władzy publicznej z obywatelem byłaby niedopuszczalna.

Ogólna moc wiążąca uchwał konkretnych i abstrakcyjnych nie pozwala na samodzielne rozstrzygnięcie przez jakikolwiek skład sądu administracyjnego sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjęcie wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. W myśl bowiem art. 269 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi.

Z powyższych względów zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 5 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie zasługiwał na uwzględnienie.

Odnosząc się do z zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. zauważyć należy, że zarzut ten jest oparty na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to jest na zarzucie naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej wskazał przy tym wyłącznie na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Wyjaśnić zatem w tym miejscu trzeba, że powyższy przepis, określający sytuacje, w których sąd administracyjny może uchylić zaskarżoną decyzję, mają charakter blankietowy (wynikowy). Oparcie wyroku na ich podstawie jest zaś uwarunkowane określonym stanowiskiem Sądu I instancji. Sąd, stosując wspomniane wyżej przepisy, stwierdza bowiem, że w toku postępowania administracyjnego doszło do uchybienia innym przepisom postępowania, a uchybienie to miało charakter istotny, czyli mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c).

Powyższe oznacza, że zaskarżając skargą kasacyjną wyrok, oparty na tym przepisie, należy zarzucić zaskarżonemu wyrokowi nie tylko naruszenie tego przepisu, ale przede wszystkim przepisów, których naruszenia w toku postępowania administracyjnego dopatrzył się Sąd I instancji, albo przepisów, które ten sąd sam naruszył, prowadząc postępowanie sądowe.

Tymczasem, jak wynika z treści tego zarzutu oraz z uzasadnienia skargi kasacyjnej, skarżący kasacyjnie stwierdza, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny niewłaściwie zastosował powyższy przepis albowiem uchylił decyzję, która została wydana prawidłowo zgodnie z ustalonym stanem faktycznym i prawnym. Autor skargi kasacyjnej nie przywołał jednak przepisów postępowania, które zostały naruszone przez Sąd I instancji. Z powyższych przyczyn zarzut ten nie mógł przynieść pożądanego przez stronę skarżącą kasacyjnie skutku.

Mając na względzie powyższe rozważania skarga kasacyjna została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.