Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 202/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 12 ust 4f, art 188 ust 1e
journal: Dz.U. 2013 poz 687
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity
article: art 134
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2015 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości i odmowy powiększenia ustalonej kwoty odszkodowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania [...] Spółdzielni [...] w W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. orzekającą o ustaleniu wysokości i wypłacie odszkodowania za prawo użytkowania wieczystego nieruchomości nabytego na rzecz Miasta W. w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. 2013 r. poz. 687 z późn. zm.), położoną w W. na terenie [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 uregulowaną w księdze wieczystej KW Nr [...], objętą decyzją Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...].09.2013 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na "budowle [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda [...] przedstawił następujący stan sprawy.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2013 r. Prezydent W. udzielił zezwolenia na realizację inwestycji drogowej polegającej na "budowie [...] na terenie [...] W. Powyższej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

[...] Spółdzielnia [...] w W. odebrała zawiadomienie o wydaniu powyżej opisanej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września 2013 r. w dniu [...] września 2013 r. (zgodnie z kserokopią zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiadomienia o wydaniu decyzji znajdującego się w aktach sprawy.)

Zgodnie z protokołem zdawczo-odbiorczym nieruchomości położonej w W., na terenie [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m² w dniu [...] października 2013 r. [...] Spółdzielnia [...] w W. wydała przedmiotową nieruchomość Zarządowi [...] działającemu w imieniu Miasta W.

Decyzja nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] września 2013 r. Decyzja ta jest ostateczna w administracyjnym toku instancji.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności odpisu księgi wieczystej KW Nr [...] z dnia [...] października 2013 r. wynika, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości było Miasto W., zaś jako użytkownik wieczysty wpisana była [...] Spółdzielnia [...] w W.

Zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych nieruchomości wydzielone liniami rozgraniczającymi teren, stanowiącymi linie podziału na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycję drogowej, stają się z mocy prawa własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych - z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.

Art. 12 ust. 4 powyższej ustawy stanowi także, iż decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za te nieruchomości wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.

W oparciu o art. 12 ust. 4f ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych odszkodowanie za przejęte nieruchomości przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe.

Zawiadomieniem z dnia [...] października 2013 r. Prezydent W. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania za prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. na terenie [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 uregulowaną w księdze wieczystej KW Nr W [...], nabytego na rzecz Miasta W.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 powyższej ustawy, o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych wysokość odszkodowanie ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ pierwszej instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania.

W świetle art. 12 ust. 5 powyższej ustawy do ustalenia wysokości odszkodowania i wypłacenia odszkodowania za przejętą nieruchomość stosuje się odpowiednie przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18.

Na podstawie art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 1997, Nr 115, poz. 741, z późn. zm.) ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomość.

W celu ustalenia wysokości odszkodowania w dniu [...] listopada 2013 r. został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego R. T. (uprawnienia Nr [...]), operat szacunkowy, w którym określono wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości na kwotę [...] zł.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Prezydent W. ustalił odszkodowanie za prawo użytkowania wieczystego nieruchomości nabytego na rzecz Miasta W. w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. 2013 r. poz. 687 z późn. zm.) w kwocie [...] zł.

Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji złożone przez [...] Spółdzielnię [...] w W., Wojewoda [...] wskazał zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowanie za przejęte nieruchomości ustala starosta (prezydent miasta na prawach powiatu), wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 12 ust. 5 ustawy z dnia o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych).

Wojewoda [...] wskazał, że do określenia wartości rynkowej części nieruchomości przeznaczonej pod inwestycję polegającej na budowie infrastruktury drogowej, rzeczoznawca majątkowy zastosował podejście porównawcze. Do badania rynku rzeczoznawca majątkowy przyjął lokalne transakcje nieruchomościami położonymi w W. [...].

Na podstawie powyższych rozważań, organ odwoławczy stwierdził, iż operat szacunkowy, sporządzony przez R. T. na potrzeby niniejszego postępowania jest zgodny z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego i może stanowić dowód w zakresie określenia wysokości odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w myśl art. 80 kpa.

Odnosząc się do zarzutu strony, dotyczącego braku powiększenia odszkodowania o kwotę równą 5 % wartości nieruchomości, zgodnie z art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, Wojewoda [...] uznał go za bezzasadny. Art. 18 ust. 1e powyższej ustawy stanowi, że w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia: doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17 lub doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna - wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5 % wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego.

Wojewoda [...] wskazał, że jak wynika z treści decyzji Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] września 2013 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na "budowle [...] znajduje się klauzula nadania rygoru natychmiastowej wykonalności ("nadaję decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na uzasadniony interes społeczny i gospodarczy"). Oznacza to, że decyzja ta posiadała rygor natychmiastowej wykonalności i zarzut braku powiększenia odszkodowania o kwotę równą 5% wartości nieruchomości bezzasadny.

Strony otrzymały, zgodnie z art. 11 ust. 4 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, zawiadomienie o wydaniu decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września 2013 r. i zgodnie z treścią, oraz dyspozycją zawartą w powyższym przepisie, zostały poinformowane o możliwości zapoznania się z treścią decyzji w siedzibie Urzędu [...].

W przedmiotowej sprawie zawiadomienie o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zostało doręczone stronie w dniu [...] września 2013 r. i od tej daty należy obliczać termin określony w art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Zaś wydanie przedmiotowej nieruchomości, zgodnie z protokołem zdawczo-odbiorczym nastąpiło w dniu [...] października 2013 r., a więc bezsprzecznie po upływie trzydziestodniowego terminu na wydanie nieruchomości. W związku z powyższym podniesiony zarzut odmowy powiększenia odszkodowania o kwotę 5% wartości nieruchomości jest - zdaniem organu odwoławczego - niezasadny.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] Spółdzielnia [...] w W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego tj.:

1) art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych;

2) art. 7 i 77 kpa poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla sprawy.

Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej spółdzielni wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że Wojewoda [...] utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznał, że [...] Spółdzielnia [...] w W. nie dochowała 30 dniowego terminu wynikającego z art. 18 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Tymczasem organy nie badały czy spółdzielnia sprawowała władztwo nad terenem objętym decyzją w okresie od [...] września 2013 r. do [...] października 2013 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 687 ze zm.), ustawy 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.), oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), dotyczące przysługiwania, a także zasad ustalania i wysokości odszkodowania za nieruchomość, która stała się z mocy prawa, na podstawie art. 12 ust. 1, 2 i 4 specustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. własnością miasta.

Zgodnie z art. 12 ust. 4f ustawy odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w art. 12 ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, a wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ pierwszej instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania (art. 12 ust. 5 w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy). Wartość rynkowa nieruchomości dla potrzeb ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa na podstawie przepisów specustawy drogowej z dnia 10 kwietnia 2003 r. określa się przyjmując stan nieruchomości z dnia wydania decyzji, ceny nieruchomości z dnia ustalania odszkodowania, a przeznaczenie nieruchomości, zgodnie z art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami bez uwzględnienia ustaleń decyzji, o czym stanowi § 36 ust. 1 rozporządzenia.

W ocenie Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo przyjęły, że operat szacunkowy zawiera wszystkie niezbędne elementy, w szczególności określa przedmiot i cel wyceny, powołuje podstawę prawną wyceny nieruchomości, źródła danych, wskazuje daty istotne dla określenia wartości nieruchomości, zawiera analizę i charakterystykę rynku nieruchomości, wskazuje podejście, metodę i technikę szacowania, przedstawia obliczenia oraz wynik wyceny wraz z uzasadnieniem. Operat szacunkowy nie zawiera też żadnych błędów logicznych czy niejasności, które uprawniałyby organy do zakwestionowania go jako dowodu w sprawie. Treść operatu nie jest kwestionowana przez stronę skarżącą.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny czy [...] Spółdzielnia [...] w W. wydała nieruchomość w terminie ustawowym, a zatem czy prawidłowo przy ustalaniu odszkodowania nie powiększono go o kwotę równą 5% wartości nieruchomości (art. 18 ust. 1e pkt 1 ustawy).

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 18 ust. 1e specustawy drogowej wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia: 1) doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17 ustawy z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności; 2) doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności; albo 3) w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.

Powyższy art. 18 ust. 1e został dodany do specustawy drogowej przez art. 1 pkt 7 lit. b ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. (Dz. U. Nr 154, poz. 958) zmieniającej specustawę drogową z dniem 10 września 2008 r.

Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 18 ust. 1e specustawy drogowej. Rację należy przyznać organowi, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające podwyższenie odszkodowania o 5% z tytułu wydania nieruchomości. Z uwagi na fakt, że skarżąca spółdzielnia nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających okoliczność wydania nieruchomości, twierdząc jedynie w skardze, że faktycznie to nastąpiło, wyjaśnić należy, że za wydanie nieruchomości nie można uznać pasywnej postawy właściciela, który oczekiwałby, że inwestor będzie w każdej chwili zainteresowany zajęciem nieruchomości.

Wskazać należy, że skoro specustawa drogowa posługuje się pojęciem wydania rzeczy, ale nie definiuje go na użytek tej ustawy, to zasadne jest posłużenie się przepisami kodeksu cywilnego (art. 348 – 351). Zgodnie z art. 348 kc przeniesienie posiadania następuje przez wydanie rzeczy. Wydanie dokumentów, które umożliwiają rozporządzanie rzeczą, jak również wydanie środków, które dają faktyczną władzę nad rzeczą, jest jednoznaczne z wydaniem samej rzeczy. Oznacza to, że wola wydania powinna być uzewnętrzniona na tyle, aby była ona oczywista dla nabywcy (przejmującego), że dotychczasowy posiadacz zrezygnował z władania rzeczą zarówno w aspekcie corpus, jak i animus.

W przypadku posiadania przez spółdzielnię jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałoby, że dobrowolnie wydała nieruchomość, bądź zgodziła się na jej wydanie, powinna przedłożyć taki dowód do akt sprawy, czego nie uczyniła. Takim dokumentem potwierdzającym wydanie nieruchomości jest protokół zdawczo -odbiorczy (w niniejszej sprawie podpisany po upływie 30 dniowego ustawowego terminu) lub jednostronne oświadczenie właściciela o wydaniu nieruchomości.

Tym samym brak jest podstaw do twierdzenia, że nastąpiło dobrowolne wydanie nieruchomości, skutkujące podwyższeniem odszkodowania na podstawie art. 18 ust. 1e specustawy drogowej.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.