Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 174/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art.205
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 8, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: § 20 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (RŚK) 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] na rzecz [...] kwotę 370 zł (słownie: trzysta siedemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 8 maja 2017 r. [...] (dalej: "Skarżąca", "Strona"), działając na podstawie § 19 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm., dalej: "rozporządzenie RŚK"), zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] (dalej: "Kierownik Biura") o przyznanie płatności na rok 2017. Zadeklarowała wariant 4.7. "Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO) – 5,37 ha.

Decyzją z [...] czerwca 2018 r. nr [...] Kierownik Biura przyznał płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2017 Wariant: 4.7 Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO) w wysokości 2 370,06 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 575,94 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia oraz ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym stanowiący powierzchnię 4,91 ha.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] (dalej: "Dyrektor Oddziału") wydał decyzję nr [...] z [...] września 2018 r., na mocy której uchylił skarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że prowadząc postępowanie ponownie organ I instancji w przypadku uznania, że część powierzchni deklarowanych do płatności należy z niej wykluczyć, powinien szczegółowo wyjaśnić Stronie konkretne przyczyny ustalenia w kontroli administracyjnej zakwalifikowania do płatności powierzchni mniejszej niż powierzchnia deklarowana w ramach poszczególnych działek rolnych. W takim przypadku organ winien wskazać konkretne przyczyny, dla których część obszarów deklarowanych do płatności została wykluczona, a część objęta systemem pomocy.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Kierownik Biura wydał w sprawie decyzję nr [...] z [...] października 2018 r. o przyznaniu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2017 w wariancie 4.7 Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO) w wysokości 2 370,06 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 575,94 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia oraz ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym stanowiący powierzchnię 4,91 ha. Jak wynika z uzasadnienia rozstrzygnięcia powierzchnia zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego została ustalona w oparciu o decyzję nr [...] z [...] kwietnia 2018 r. utrzymaną w mocy przez organ odwoławczy decyzją nr [...] z [...] czerwca 2018 r., wydaną w sprawie o przyznanie płatności za rok 2016. Uznano, że działka o nr [...] nie była w roku 2016 użytkowana przez [....], tym samym zobowiązanie w Wariant: 4.7 Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO) zostało zmniejszone do powierzchni 4,91 ha w roku 2016.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Skarżąca złożyła odwołanie. Zarzuciła naruszenie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RŚK oraz art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 627, dalej: "ustawa o wspieraniu"), a także art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez przyjęcie istotnych ustaleń w sprawie tylko na podstawie oderwanych faktów, zamiast wynikających z całokształtu materiału dowodowego. Skarżąca wskazała, że zaskarżona decyzja wyklucza [....] z ubiegania się o płatność RŚK na następne lata w zakresie działki nr [...] i wprowadza niejasność jak powinno przedstawiać się gospodarowanie na tej działce w latach poprzednich. Podkreślono, że prowadzenie postępowania dowodowego było też zbędne skoro procedowaniu podlegał tyko wniosek [....].

W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor Oddziału decyzją z [...] grudnia 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu powołano przepisy określające warunki przyznania płatności RŚK. Wskazano, że dla spraw, w których zobowiązanie zostało podjęte w roku 2015, w kolejnym roku realizacji programu, w sytuacji gdy nie zostały spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, rolnik kontynuuje zobowiązanie jedynie odnośnie powierzchni, która te warunki spełniała w roku 2016. W sprawie o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za rok 2016 dla [....], w taki sposób zostało ustalone zobowiązanie w ramach wariantu - 4.7, które wynosiło 4,91 ha.

Powierzchnia zobowiązania w roku 2016 została ustalona w decyzji nr [...] z [....] kwietnia 2018 r., która została następnie utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego nr [...] z [....] czerwca 2018 r. Sprawa toczy się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w związku z wniesioną przez Stronę skargą na decyzję nr [....]. Tym niemniej powierzchnia zobowiązania ustalona przez organy ARiMR w roku 2016, wynosi obecnie 4,91 ha i tylko taka powierzchnia może być deklarowana do przyznania płatności w kolejnych latach realizacji zobowiązania.

Zobowiązanie to zostało ustalone w myśl przepisu § 5 ust. 5 rozporządzenia RŚK, tj. według powierzchni, która spełniała warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w tym roku. Organ podniósł, że przepis § 5 ust. 5 rozporządzenia RŚK w brzmieniu nadanym rozporządzeniem MRiRW z 12 kwietnia 2017 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r., poz. 807) stanowi, że pomimo że w drugim lub kolejnym roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego:

nie są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej lub

rolnik lub zarządca nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu, lub

rolnik lub zarządca nie złożył, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informacji o gruntach lub zwierzętach oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym na tych gruntach lub w odniesieniu do tych zwierząt, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię

- uznaje się, że rolnik lub zarządca kontynuuje realizację podjętego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, jeżeli grunty lub zwierzęta objęte tym zobowiązaniem znajdują się w jego posiadaniu.

Dyrektor Oddziału wyjaśnił, że podjęte przez rolnika zobowiązanie zostało natomiast ustalone w rozpatrywanym przypadku na podstawie obowiązującego wówczas (dla sprawy z roku 2016) przepisu § 5 ust. 5 rozporządzenia RŚK z dnia 18 marca 2015 r., tj. do powierzchni spełniającej warunki przyznania płatności i taka powierzchnia zobowiązania stanowi podstawę do weryfikacji wniosków składanych przez rolnika w kolejnych latach realizacji programu.

Przepis § 5 ust. 5 rozporządzenia RŚK dla wniosków składanych w kolejnych latach oznacza, że nawet w przypadku niespełnienia warunków przyznania płatności w roku 2017 i następnych latach realizacji programu, powierzchnia zobowiązania nie będzie zmieniona i pozostaje nadal taka jak ustalona wcześniej dla tego rolnika. W rozpatrywanym przypadku powierzchnia zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego to obszar spełniający warunki przyznania płatności w roku 2016.

Przepisów obowiązujących od 2017 roku nie można natomiast zastosować do spraw z roku 2016. W sprawie za rok 2016 w prawomocnej decyzji wydanej na podstawie obowiązujących na dzień wydania tej decyzji przepisów prawa, ustalono poziom zobowiązania ekologicznego, który jest w takim przypadku wiążący.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W motywach skargi wskazała, że dla rozpoznawanej sprawy najistotniejsze znaczenie ma zmiana rozporządzenia RŚK wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 kwietnia 2017 r. Według przepisu § 3 zmiany wprowadzone tym rozporządzeniem stosuje się do spraw wszczętych po dniu 14 marca 2017 r. Przepis ten bezpośrednio odnosi się zatem do przedstawianej sprawy, gdyż wniosek [....] złożony został 8 maja 2017 r.

Rozporządzenie zmieniające z dnia 12 kwietnia 2017 r. m. in. nadaje nową treść przepisom § 6 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 tego paragrafu rozporządzenia z dnia 18 marca 2015 r. Według tej zmiany zobowiązanie ekologiczne obejmuje użytki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności ekologicznej w ramach danego pakietu (§ 6 ust. 1 pkt 1), a według ust. 3 tego paragrafu, jeżeli m. in., pomimo że w drugim lub w kolejnym roku realizacji zobowiązania ekologicznego nie są spełnione warunki przyznania płatności ekologicznej, uznaje się, że rolnik kontynuuje realizację podjętego zobowiązania ekologicznego, jeżeli grunty objęte tym zobowiązaniem znajdują się w jego posiadaniu.

Zdaniem Skarżącej, zmiana ta w każdym szczególe odnosi się do przedstawianej sprawy, gdyż [....] pierwsze zobowiązanie ekologiczne (w nowej edycji) podjęła w roku 2015 r., a rok 2017 był trzecim rokiem realizacji tego zobowiązania. Pierwsze zobowiązanie ekologiczne [...] dotyczyło użytków rolnych o areale 5,37 ha i obejmowało działkę rolną nr [....] o powierzchni 0,45 ha we wsi [....]. Posiadanie tej działki przez [...] w roku 2017 nie podlegało żadnemu zakwestionowaniu.

Błąd Agencji w tej sprawie polega na zastosowaniu do roku 2017 decyzji Agencji, dotyczącej roku 2016, a polegającej na jednostronnym wyłączeniu z zobowiązania [...] wymienionej działki nr [...] o areale 0,45 ha. Skarżąca program rolno-środowiskowy na działce nr [...] prowadzi od 2010 roku. Rok 2016 był siódmym rokiem prowadzenia tego programu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację w sprawie zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy wyjaśnić, że w świetle art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Zatem, aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych mających zastosowanie w sprawie i wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego. Oznacza to, że niewłaściwe zastosowanie przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy opartymi o właściwie ustaloną hipotezę badanej normy prawnej.

Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji należy podnieść, że jej materialnoprawną podstawę stanowiły przepisy ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Wskazać należy, że zgodnie z art. 4 ustawy o wspieraniu, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 27 ust. 1 tej ustawy, w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udzielić stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnić stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu).

W świetle przytoczonych przepisów stwierdzić należy, że ustawa o płatnościach zawiera szczególną, w stosunku do przepisów k.p.a., regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie. Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. - nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązek organów - na tle tej ustawy - został ograniczony do rozpatrzenia materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i uczestników postępowania. Oznacza to w konsekwencji, że prowadzący postępowanie organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa jednak na stronie. Niemniej jednak organ administracji publicznej nie jest zwolniony z obowiązku dokonywania ustaleń zgodnych z prawdą.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w tym szczególnym trybie organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Rozpatrzenie materiału dowodowego następuje w ramach zasady swobodnej oceny dowodów. Według z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego rozumieć należy uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności.

W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym";

3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, w przypadku pakietu 4 i 5, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się, jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez:

a) rolnika użytków rolnych lub obszarów przyrodniczych wynosi co najmniej 1 ha,

b) zarządcę obszarów przyrodniczych wynosi co najmniej 1 ha.

Zatem warunkiem ubiegania się o płatność jest posiadanie przez rolnika użytków rolnych lub obszarów przyrodniczych o powierzchni co najmniej 1 ha.

W rozpoznawanej sprawie organ przyznał Stronie płatności wg powierzchni gruntów ustalonej w decyzji z Dyrektora Oddziału z [...] czerwca 2018 r. nr [...] w sprawie płatności za rok 2016.

Wyrokiem z 6 sierpnia 2019 r. sygn.akt V SA/WA 1400/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił ww. decyzję organu z [...] czerwca 2018 r. nr [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał m.in., że ustawodawca w przepisach regulujących warunki i tryb przyznawania pomocy posługuje się pojęciem posiadania w cywilnoprawnym znaczeniu, rozróżniając posiadanie samoistne i zależne w rozumieniu przepisów art. 336-352 k.c. W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowany został pogląd, że ustawodawca, wskazując na posiadanie jako ustawową przesłankę warunkującą rozpoznanie wniosku, odnosi to pojęcie do posiadania w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Jednak poza posiadaniem ustawodawca wymaga utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami, co wyraźnie wskazuje na faktyczne, rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest składany wniosek. Wymóg posiadania przez wnioskodawcę tytułu prawnego do gruntów nie został sformułowany w żadnym przepisie tej ustawy. Dla przyznania płatności istotne jest, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych z ustawy. Wnioskodawca nie musi zatem wykazać, że przysługuje mu prawo do gruntu, a jedynie, że faktycznie posiada wnioskowane grunty i utrzymuje je zgodnie z normami. Uprawnionym do płatności jest zatem:

- właściciel gruntu, gdy grunt nie jest oddany w posiadanie zależne i jest we władaniu właściciela,

- dzierżawca gruntu rolnego,

- posiadacz samoistny i zależny bez tytułu prawnego (bez względu na jego dobrą czy złą wiarę).

Celem uniknięcia wątpliwości odnośnie podmiotu uprawnionego do płatności ustawodawca w cyt. ustawie uregulował problem zbiegu tytułów do wystąpienia o płatność w art. 20 ust. 1-4 ustawy. Z regulacji zawartych w tym przepisie wynika prymat posiadania zależnego nad posiadaniem samoistnym w sytuacji, gdy działki rolne przewidziane do płatności stanowią jednocześnie przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego.

I tak, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu (art. 20 ust. 1), a zatem rolnikowi, który faktycznie uprawia zgłoszone i kwalifikujące się do płatności grunty rolne i który odpowiada za ich utrzymanie zgodnie z normami.

Zgodnie zaś z regulacją zawartą w art. 20 ust. 2, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania rozumianego jako faktyczne wspólne prowadzenie działalności rolniczej, wnioskodawca powinien do wniosku o przyznanie pomocy dołączyć pisemną zgodę współposiadaczy, co do osoby, której przysługuje pomoc. Zatem tylko jeden ze współposiadaczy składa wniosek i oświadcza o spełnianiu warunków, w tym w szczególności, że posiada grunty rolne. Zgoda ta nie jest wymagana, jeżeli miałaby pochodzić od współposiadacza będącego małżonkiem wnioskodawcy.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Skarżąca w toku postępowania wyjaśniającego w sprawie płatności przedstawiła ugodę zawartą przed Sądem Rejonowym w [....] (sygn. akt 1 NS [...]), na mocy której [....] wyraził zgodę na złożenie przez Skarżącą wniosku o przyznanie płatności za rok 2016 i jednocześnie cofnął swój wniosek o przyznanie mu tych płatności. O cofnięciu swojego wniosku poinformował organ. Skarżąca konsekwentnie podnosiła, że jest jedynym wnioskodawcą w sprawie dopłat. Wskazywała, że grunty rolne zgłoszone we wniosku o dopłaty na rok 2016 znajdują się wyłącznie we współposiadaniu samoistnym (współwłasności) jej i jej byłego męża [....]. Wniosek dotyczył dokładnie tych samych działek rolnych, co do których Skarżąca składała wnioski o dopłaty nieprzerwanie od 2010 r. Skarżąca podkreślała, że razem z [....] są współposiadaczami samoistnymi. Oboje są osobami uprawnionymi do otrzymania dopłat. Oboje są rolnikami spełniającymi warunki z art. 14 ustawy o wspieraniu (posiadają numer ewidencyjny i powierzchnię nie mniejszą niż 1 ha). Oboje też byli uprawnieni do złożenia wniosków o dopłaty na rok 2016. Cofnięcie wniosku przez [....] oznaczało, że spór pomiędzy współwłaścicielami przestał istnieć.

Powyższych okoliczności organy w ogóle nie wzięły pod uwagę. Przeprowadzono natomiast obszerne postępowanie wyjaśniające i dowodowe w celu ustalenia, kto faktycznie użytkował zadeklarowane grunty w roku 2016. Było to działanie nieprawidłowe i bezpodstawne.

Podsumowując, w ocenie sądu, organy w niedostateczny sposób wyjaśniły stan faktyczny sprawy i w konsekwencji w sposób niedostatecznie wyczerpujący rozpatrzyły zgromadzony materiał dowodowy. W konsekwencji uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., bowiem powinno ono zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę.

W tych okolicznościach można uznać, że organ prowadził postępowanie w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).

Wskazania do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań sądu. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien odnieść się do wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c p.p.s.a uchylono zaskarżoną decyzję.

O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę składają się: wpis stosunkowy od skargi w wysokości 100 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 270 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 litera a w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).