Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 31/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 106 par. 3, art. 133, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 97 par. 1 pkt 1, art. 105 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 4, art. 147
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: Art. 93 ust. 3, art. 97 ust. 1, art. 99
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: Art. 140, art. 144
journal: Dz.U. 2022 poz 1360
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.

SENTENCJA

Dnia 4 października 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.), Asesor WSA Marcin Olejniczak, , Protokolant Sekretarz sądowy Marta Duda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2023 roku sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 9 listopada 2022 r. znak: SKO.4160.244.2022 w przedmiocie uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji oddala skargę. ał ,


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzją z dnia 9 listopada 2022 r., znak: SKO.4160.244.2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi (dalej także: Kolegium, organ II instancji), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) (dalej: k.p.a.) uchyliło decyzję Wójta Gminy Pabianice (dalej także: organ I instancji) z dnia 14 września 2022 r., znak: OŚN.6835.4.2022, o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z dnia 12 kwietnia 2021 r., znak: OŚN.6831.25.2021, zatwierdzającej podział nieruchomości oznaczonej w rejestrze gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...], objętej księgą wieczystą nr [...] oraz umorzyło postępowanie pierwszej instancji.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy decyzją z dnia 12 kwietnia 2021 r. Wójt Gminy Pabianice na podstawie art. 95 pkt 7, art. 96 ust. 1 oraz art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 65 ze zm.) (dalej: u.g.n.) zatwierdził podział nieruchomości położonej w obrębie: [...], gmina [...], tj. działki nr [...] o pow. 0,3778 ha, objętej KW: [...], na działki nr: [...] o pow. 0,3266 ha oraz [...] o pow. 0,0512 ha. Odpis powyższej decyzji otrzymali wnioskodawcy (właściciele działki o nr [...]), tj. B. Ś. i P. Ś. oraz Wydział Geodezji i Kartografii Starostwa Powiatowego w Pabianicach.

Wnioskiem z dnia 8 października 2021 r. J. M. wystąpił do Wójta Gminy Pabianice o wznowienie postępowania, zakończonego opisaną powyżej decyzją. W uzasadnieniu swojego wniosku wskazał, iż jest właścicielem nieruchomości o nr [...], która graniczy z działką, stanowiącą przedmiot podziału. O wydaniu decyzji zatwierdzającej podział J. M. dowiedział się w dniu 4 października 2021 r. Jej wydanie skutkuje tym, że zgodnie z zaświadczeniem Wójta Gminy Pabianice zabudowa znajdująca się na nowoutworzonej działce jest zgodna z planem miejscowym. Natomiast z uwagi na fakt, że budynki znajdujące się na działce [...] przy jej wschodniej granicy zostały wzniesione bez pozwolenia na budowę, a od 2015 roku toczy się postępowanie legalizacyjne w tej sprawie, którego wnioskodawca jest uczestnikiem, wydanie decyzji w przedmiocie podziału działki o nr [...] dotyczy jego interesu prawnego.

Wnioskodawca podkreślił, że do momentu wydania przedmiotowej decyzji zabudowa znajdująca się na wschodniej granicy działki była posadowiona niezgodnie z planem miejscowym, o czym organ miał wiedzę. Po wydaniu tej decyzji zmieniła się sytuacja prawna, na skutek czego w granicy z nieruchomością wnioskodawcy może zostać zalegalizowany budynek, którego kubatura i wygląd oddziałują w znaczny sposób na działkę J. M. Budynek ma bowiem ścianę o wysokości ok. 8 m i szerokości 30 m, co wpływa na zacienienie działki wnioskodawcy i ogranicza możliwość jej zabudowy.

W ocenie wnioskodawcy decyzja została również wydana bez podstawy prawnej, co skutkuje jej nieważnością, gdyż w okolicznościach sprawy nie było podstaw do zastosowania art. 95 pkt 7 u.g.n. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 12 lipca 2015 roku wstrzymał bowiem prowadzenie robót przy tym budynku, więc nie można uznać go za budynek mieszkalny, w sytuacji gdy został wybudowany bez pozwolenia na budowę i oddany do użytkowania, a ponadto toczy się w stosunku do niego postępowanie legalizacyjne. Nie można uznać, że budynek w budowie wzniesiony niezgodnie z postanowieniami planu miejscowego, jest budynkiem mieszkalnym.

Niezależnie od powyższego, zdaniem wnioskodawcy, nie można uznać, że spełniona została przesłanka określona w art. 95 pkt 7 u.g.n. polegająca na tym, że wydzielenie działki budowlanej jest niezbędne do korzystania z budynku mieszkalnego. J. M. stwierdził bowiem, iż przepis ten odnosi się do faktycznego, a nie prawnego, korzystania z budynku mieszkalnego.

Postanowieniem z dnia 5 listopada 2021 r., znak: OŚN.6835.4.2021, Wójt Gminy Pabianice odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 12 kwietnia 2021 r., uznając, iż wnioskodawca nie miał statusu strony postępowania dotyczącego podziału nieruchomości, wobec czego nie jest uprawniony do żądania wznowienia postępowania w tej sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi postanowieniem z dnia 16 lutego 2022 r. znak: SKO.4160.49.2022, uchyliło powyższe postanowienie w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.

Postanowieniem z dnia 21 marca 2022 r., znak: OŚN.6835.1.2022, Wójt Gminy Pabianice odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 12 kwietnia 2021 r., wskazując w uzasadnieniu, że wnioskodawca jako właściciel nieruchomości sąsiedniej, nie miał statusu strony w postępowaniu, które dotyczyło podziału nieruchomości. Statusu tego, zdaniem organu, nie nadają faktyczne okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku, a dotyczące odrębnego postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie prawa budowlanego.

Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2022 r., znak: SKO.4160.141.2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Wójt Gminy Pabianice postanowieniem z dnia 15 lipca 2022 r., znak OŚN.6835.2.2022, wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia 12 kwietnia 2021 r., zaś decyzją z dnia 14 września 2022 r., znak OŚN.6835.4.2022, odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 12 kwietnia 2021 r., znak: OŚN.6831.25.2021, zatwierdzającej podział nieruchomości obejmującej działkę

nr [...] w obrębie [...].

W uzasadnieniu swojej decyzji Wójt Gminy Pabianice podkreślił, iż w postępowaniu dotyczącym podziału nieruchomości organ opierał się na danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, z której jasno wynika iż budynek znajdujący się na wydzielanej działce określany jest jako mieszkalny. W wyniku zaś dokonanego podziału działki [...] w obr. [...] przebieg granicy od strony nieruchomości, której właścicielem jest J. M., nie uległ żadnej zmianie dlatego zdaniem organu J. M. nie miał w tym postępowaniu statusu strony. Podstawy uznania za stronę nie dawał art. 28 k.p.a. ani art. 97 ust 1. u.g.n.

Wnioskodawca, jako właściciel sąsiedniej nieruchomości, nie miał więc statusu strony w postępowaniu, które dotyczyło podziału nieruchomości. W ocenie organu okoliczności podnoszone przez wnioskodawcę nie mogły stanowić podstawy do zmiany ostatecznej decyzji w sprawie podziału nieruchomości, bowiem dotyczyły odrębnego postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego na podstawie ustawy prawo budowlane. Zatwierdzony podział nieruchomości nie ingeruje zaś w prawo własności wnioskodawcy.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. M. Wpłynęło ono do organu I instancji w dniu 30 września 2022 r. Z danych znajdujących się w aktach administracyjnych wynika, że J. M. zmarł w dniu 5 października 2022 roku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi zaskarżonym rozstrzygnięciem uchyliło w całości decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. Na wstępie swoich rozważań organ II instancji wskazał, iż wnioskodawca oparł swoje żądanie wznowienia postępowania w sprawie podziału nieruchomości oznaczonej w rejestrze gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...] na przesłance określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wyznaczając w ten sposób granice przedmiotowe rozpatrzenia sprawy w trybie wznowienia postępowania. W świetle art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje zaś tylko na żądanie strony. Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury z takim żądaniem może wystąpić jedynie ta strona, która została bez własnej winy pozbawiona udziału w postępowaniu głównym, a ściślej podmiot, który subiektywnie uważa, że przysługiwał mu przymiot strony w tym postępowaniu, gdyż dokonanie oceny, czy obiektywnie był on stroną w postępowaniu głównym wiąże się co do zasady z koniecznością wznowienia postępowania i ma miejsce w toku wznowionego postępowania, w ramach badania przyczyn wznowienia.

Analizując w tym kontekście kwestię, jaki wpływ na bieg wznowionego postępowania ma śmierć w jego toku strony, na której wniosek zostało ono wznowione, a która w swoim żądaniu twierdziła, że była stroną (w znaczeniu materialnym) w postępowaniu głównym, lecz została w nim bezpodstawnie pominięta, Kolegium uznało, iż okoliczność ta powoduje bezprzedmiotowość wznowionego postępowania, prowadzącą do jego obligatoryjnego umorzenia. Śmierć w trakcie wznowionego postępowania osoby, na której żądanie nastąpiło wznowienie postępowania, przy uwzględnieniu, że żądanie to było oparte na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jest bowiem równoznaczna, w świetle art. 147 zdanie drugie k.p.a., z odpadnięciem jednego z elementów materialnego stosunku prawnego kształtowanego treścią tych regulacji prawnych. Innymi słowy, okoliczność ta stanowi podmiotową przyczynę bezprzedmiotowości wznowionego postępowania, wyłączającą możliwość wydania w jego toku decyzji, co do istoty sprawy. Szczególny status J. M. jako wnioskodawcy wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie, tj. osoby żądającej wznowienia postępowania głównego z uwagi na to, że w swojej subiektywnej ocenie była stroną tego postępowania i z tego powodu powinna była w nim uczestniczyć, wyłącza obecnie, wobec jego śmierci, możliwość kontynuacji wznowionego postępowania. Wynika to z faktu, że skoro warunkiem koniecznym wszczęcia i dalszego prowadzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jest wniosek uprawnionego podmiotu, którego legitymacja prawna do złożenia wniosku wynika z samego twierdzenia, że był stroną postępowania, którego wznowienia się domaga, to jego wola wznowienia postępowania nie tylko musi być podtrzymywana przez cały okres trwania postępowania, ale ponadto w razie jego śmierci nie może być zastąpiona wolą innego podmiotu. Skutek procesowy śmierci strony występującej w postępowaniu wznowionym na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w charakterze wnioskodawcy jest tożsamy z tym, który wywołałoby hipotetyczne cofnięcie (za jej życia) wniosku o wznowienie postępowania, a jest nim umorzenie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość (art. 105 § 1 k.p.a.).

W ocenie Kolegium, konkluzja o konieczności umorzenia niniejszego postępowania prowadzonego w trybie wznowienia postępowania byłaby uzasadniona także w następstwie dokonania oceny interesu prawnego zmarłego wnioskodawcy (a w istocie każdoczesnego właściciela działki nr [...] w obrębie [...]) w sprawie administracyjnej dotyczącej podziału nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] w tym obrębie, załatwionej ostateczną decyzją Wójta Gminy Pabianice z dnia 12 kwietnia 2021 r., znak: OŚN.6831.25.2021. Zgodnie z poglądem wyrażanym w judykaturze, w sytuacji gdy w wyniku wznowienia postępowania zostanie ustalone, że wnioskodawca, który zainicjował wznowienie postępowania, w istocie nie jest ani nie mógł być stroną tegoż postępowania, organ administracji publicznej powinien, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzyć wznowione postępowanie jako bezprzedmiotowe, tak jak ma to miejsce w postępowaniu zwykłym, gdy w jego toku okaże się, że wnioskodawca nie posiada przymiotu strony.

Po przeanalizowaniu dokumentów załączonych do akt sprawy, Kolegium przychyliło się do stanowiska organu I instancji zajętego w zaskarżonej decyzji, że J. M. - jako właściciel nieruchomości sąsiadującej z działką nr [...] w obrębie [...], w stosunku do której nie przysługiwał mu żaden tytuł prawny - nie miał interesu prawnego, a tym samym statusu strony (art. 28 k.p.a.) w zakończonym postępowaniu w przedmiocie podziału tej nieruchomości, co z kolei prowadzi do wniosku, że obiektywnie nie był legitymowany - jako strona w znaczeniu materialnym - do żądania wznowienia tego postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W ocenie organu II instancji interes prawny wnioskodawcy w postępowaniu podziałowym nie mógł być w szczególności wywiedziony z faktu legitymowania się przymiotem strony w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego w sprawie nakazania rozbiórki budynku usytuowanego na działce nr [...]. Nieruchomość stanowiąca działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...] była w dacie wydania decyzji Wójta Gminy Pabianice z dnia 12 kwietnia 2021 r., znak: OŚN.6831.25.2021, i nadal pozostaje (jako grunt złożony z działek nr: [...] i [...]) przedmiotem współwłasności P. Ś. i B. Ś. Nie ulega zatem wątpliwości, że osoby te były stronami w postępowaniu podziałowym (przeprowadzonym zresztą na ich wniosek) oraz posiadają interes prawny w niniejszym postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest wznowienie tego postępowania.

W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, że właściciel nieruchomości przylegającej bezpośrednio do innej nieruchomości gruntowej, w odniesieniu do której na wniosek jej właściciela wszczęte zostało postępowanie o podział, nie jest co do zasady stroną tego postępowania w rozumieniu przepisów k.p.a. Tylko wyjątkowo podmiot taki może mieć interes prawny w postępowaniu o zatwierdzenie podziału sąsiedniej nieruchomości. Dotyczy to wyłącznie sytuacji, w której podział sąsiedniej nieruchomości wykraczałby poza granice dzielonej nieruchomości i prowadził do naruszenia jego praw właścicielskich, podlegających ochronie konstytucyjnej. Kolegium stanęło jednak na stanowisku, że w realiach przedmiotowej sprawy organ dokonujący podziału działki nr [...] nie ingerował bezpośrednio swoim działaniem w wykonywanie prawa własności przez właściciela działki nr [...], którym w tym czasie był J. M. W szczególności nie naruszył granicy pomiędzy obiema nieruchomościami, nie pozbawił działki nr [...] dostępu do drogi publicznej ani nie orzekł o konieczności obciążenia jej służebnością gruntową w celu zapewnienia dostępu do drogi publicznej działkom powstałym w wyniku podziału działki nr [...] (są to okoliczności wskazywane w judykaturze jako uzasadniające przyznanie statusu strony w postępowaniu podziałowym właścicielowi sąsiedniej nieruchomości).

Skargę na decyzję Kolegium wnieśli I. K., W. M., S. M. i A. N. – potencjalni spadkobiercy J. M., reprezentowani przez pełnomocnika – I. K. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 30 § 4 k.p.a., przez jego niezastosowanie i nie zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., jak również naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 28 k.p.a. przez uznanie, ze J. M. i jego następcy prawni nie mają interesu prawnego w sprawie. Ponadto zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżących zarzuciła nierozpoznanie istoty sprawy, a w konsekwencji naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 k.p.a., jak również zastosowanie w niniejszej sprawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. przez uznanie, że zachodzą przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji. Organ nie dokonał analizy złożonych w sprawie dokumentów, jak również nie rozważył w sposób wszechstronny sytuacji prawnej I. K. w kontekście prowadzonego od 2015 roku postępowania legalizacyjnego. Organ nie odniósł się w żaden sposób do zarzutu, że decyzja wydana została bez podstawy prawnej, co skutkuje jej nieważnością, nie zastosował art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i nie dokonał żadnej wykładni w tym zakresie art. 95 pkt 7 u.g.n.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżących wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto o przesłuchanie jej na okoliczność daty, w której uzyskała wiedzę o wydaniu zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi I. K. wskazała, iż jest córką J. M. i jako jego spadkobierca została pozbawiona możliwości obrony swoich praw, a Kolegium bezzasadnie nie zastosowało w niniejszej sprawie art. 97 § 1 pkt 1 w zw. z art. 30 § 4 k.p.a. i nie zawiesiło postępowania w niniejszej sprawie. Zaskarżona decyzja nie została doręczona żadnemu spadkobiercy J. M., a jedynie przez wizytę I. K. w urzędzie dnia 28 listopada 2022 r. mogła ona zapoznać się z treścią tej decyzji, z którą się nie zgadza. Kolegium uznało, że J. M. nie miał interesu prawnego we wzruszeniu ostatecznej decyzji Wójta Gminy Pabianice z dnia 12 kwietnia 2021 r., znak: OŚN.6831.25.2021 i w konsekwencji takiego interesu prawnego nie mają jego spadkobiercy. J. M. w sprawie o wznowienie postępowania występował jednak jako właściciel nieruchomości sąsiedniej i jego praw i obowiązków dotyczyła decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości oznaczonej jako działka [...] w obrębie [...] objętej KW nr [...], a zatem przedmiot postępowania nie dotyczył jego subiektywnego interesu, jak twierdzi Kolegium, a interesu każdego właściciela tej nieruchomości, który zmuszony będzie znosić zatwierdzenie posadowienia budynku w granicach nieruchomości. Co więcej postępowanie to jest nierozerwalnie związane z postępowaniem o legalizację samowoli budowlanej, co wynika chociażby z treści uzasadnienia wyroku znajdującego się w aktach niniejszej sprawy wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi dnia 16 lipca 2021 r. sygn. akt: II SA/Łd 667/20. Postępowanie to jest aktualnie na etapie skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Jako spadkobierca J. M. I. K. nadal jest zainteresowana uchyleniem decyzji z dnia 12 kwietnia 2021 r., znak: OŚN.6831.25.2021, zatwierdzającej podział nieruchomości obejmującej działkę nr [...] w obrębie [...]. I. K. podnosi, że miała wiedzę, iż J. M. prowadzi postępowanie w sprawie wznowienia postępowania i miała zamiar kontynuować tę sprawę, jednakże Kolegium uznało, że nie jest zasadnym informować spadkobierców o wydanej decyzji.

W dalszej części skargi I. K. wskazała, odnosząc się do kwestii interesu prawnego J. M. do występowania z wnioskiem o wznowienie postępowania, iż Kolegium w żaden sposób nie oceniło jaki wpływ na toczące się postępowanie w sprawie samowoli budowlanej ma wydanie decyzji z dnia 12 kwietnia 2021 r., znak: OSN.6831.25.2021, zatwierdzającej podział nieruchomości obejmującej działkę nr [...] w obrębie [...] i sytuację prawną właścicieli nieruchomości sąsiedniej w stosunku do nieruchomości, która podlega podziałowi. W zaskarżonej decyzji organ w żaden sposób nie odniósł się do okoliczności, że wydanie decyzji podziałowej skutkuje tym, że Wójt Gminy Pabianice mógł wydać zaświadczenie, że zabudowa znajdująca się na nowoutworzonej działce jest zgodna z planem miejscowym. W konsekwencji z uwagi na fakt, iż budynki znajdujące się na działce [...] przy jej wschodniej granicy wzniesione zostały bez pozwolenia na budowę, a od 2015 roku toczy się postępowanie legalizacyjne w tej sprawie, którego uczestnikiem był J. M., a w jego miejsce wchodzą jego spadkobiercy, wydanie decyzji w przedmiocie podziału tej nieruchomości dotyczy również interesu prawnego I. K. jako spadkobiercy. Do momentu wydania przedmiotowej decyzji zabudowa znajdująca się na wschodniej granicy działki była posadowiona niezgodnie z planem miejscowym, o czym organ wydający niniejszą decyzję miał wiedzę. Po wydaniu tej decyzji zmieniła się sytuacja prawna na skutek czego w granicy z nieruchomością skarżącej I. K. może zostać zalegalizowany budynek, którego kubatura i wygląd oddziałują w znaczny sposób na jej działkę, ograniczając jej zabudowę oraz naświetlenie.

W ocenie skarżącej wójt dysponując wiedzą, że budynek, pomimo wpisu w ewidencji gruntów i budynków, jest samowolą budowlaną, nie powinien opierać się na treści tej ewidencji. Ewidencja bowiem nie może stanowić podstawy do wywodzenia z niej skutków prawnych w sytuacji gdy przepis prawa wyraźnie tego nie wskazuje, a tym bardziej w sytuacji gdy wiadomym jest, że jej treść jest niezgodna z prawem. Biorąc pod uwagę fakt, że wydanie decyzji z dnia 12 kwietnia 2021 r. zmieniło sytuację prawną w postępowaniu prowadzonym przed organami nadzoru budowlanego, jak również sytuację prawną każdego właściciela nieruchomości sąsiedniej, wbrew twierdzeniem organu, okoliczności te uzasadniają istnienie interesu prawnego w uczestnictwie w postępowaniu podziałowym zarówno J. M. jak i jego spadkobierców.

Niezależnie od powyższego nie można uznać, że spełniona została przesłanka określona w powyższym przepisie polegająca na tym, że wydzielenie działki budowlanej jest niezbędne do korzystania z budynku mieszkalnego. Objęta wnioskiem o podział nieruchomość jest działką budowlaną o powierzchni, która zapewnia konieczną, niezbędną obsługę dla posadowionych na niej budynków. Wielkość, struktura i położenie nieruchomości, która została podzielona, umożliwiała przed podziałem korzystanie ze zrealizowanych na niej budynków.

Z uwagi na powyższe okoliczności, skarżący wnieśli jak na wstępie skargi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podtrzymało argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji i w konsekwencji wniosło o oddalenie skargi.

Postanowieniem z dnia 31 maja 2023 roku w sprawie o sygn. II SA/Łd 31/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargi W. M., S. M. i A. N.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 9 listopada 2022 r., znak: SKO.4160.244.2022, uchylającą decyzję Wójta Gminy Pabianice z dnia 14 września 2022 r., znak: OŚN.6835.4.2022, o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z dnia 12 kwietnia 2021 r., znak: OŚN.6831.25.2021, zatwierdzającej podział nieruchomości oznaczonej w rejestrze gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...], objętej księgą wieczystą nr [...] oraz umarzającą postępowanie pierwszej instancji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa.

Bezsporne w kontrolowanej sprawie jest, że postępowanie wznowieniowe, którego dotyczy zaskarżona decyzja prowadzone było na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Bezsporne jest także, że postępowanie to wszczęte zostało na wniosek J. M., który zmarł w trakcie prowadzenia postępowania przez organ II instancji.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000) (dalej: k.p.a.).

Jak stanowi art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., może zachodzić z powodów podmiotowych lub przedmiotowych. O bezprzedmiotowości postępowania można mówić, jeżeli w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego bezzasadne jest dalsze prowadzenie postępowania w związku z brakiem możliwości wydania decyzji pozytywnej lub negatywnej. Chodzi zatem o takie okoliczności, które czynią prawnie niemożliwym wydanie decyzji z uwagi na brak przedmiotu sprawy, w której organ jest władny i zobowiązany rozstrzygnąć na mocy przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie wtedy jest/staje się bezprzedmiotowe, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2022 r., II GSK 258/22, LEX nr 3346704, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Postępowanie jest bezprzedmiotowe, jeżeli nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego, tj. gdy sprawa indywidualna nie podlega i nie podlegała załatwieniu w formie decyzji administracyjnej lub też został cofnięty wniosek zawierający żądanie jej wydania (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2022 r., III OSK 4950/21, LEX nr 3401608, CBOSA).

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a więc w przypadku, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu następuje tylko na żądanie strony (art. 147 zd. drugie k.p.a.) (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2022 r., II OSK 3351/19, LEX nr 3416357, CBOSA). Powyższe oznacza, że tylko od woli strony, która została pominięta w postępowaniu zależy, czy skorzysta z prawa do żądania wznowienia. Inne podmioty nie mają prawa do zastępowania uprawnionej strony i korzystania z zarzutu wystąpienia podstaw do wznowienia, powołując się na to, że nie wszystkie podmioty, które powinny brać udział w postępowaniu, zostały do udziału w nim dopuszczone (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2019 r., II OSK 939/18, LEX nr 2636087, CBOSA). Skoro więc wszczęcie i prowadzenie postępowania wznowieniowego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. zależy od woli strony to ma rację Kolegium, twierdząc, że skutek procesowy śmierci strony występującej w postępowaniu wznowionym na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w charakterze wnioskodawcy jest tożsamy z tym, który wywołałoby hipotetyczne cofnięcie (za jej życia) wniosku o wznowienie postępowania, a jest nim umorzenie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość (art. 105 § 1 k.p.a.).

Zdaniem Sądu, konieczność umorzenia postępowania na podstawie art. 105

§ 1 k.p.a., jak słusznie wskazuje organ II instancji, byłaby także uzasadniona brakiem interesu prawnego J. M. w sprawie administracyjnej dotyczącej podziału nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], załatwionej ostateczną decyzją Wójta Gminy Pabianice z dnia 12 kwietnia 2021 r., znak: OŚN.6831.25.2021, której dotyczył wniosek wznowieniowy. Jak wskazano już wyżej, wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a więc w przypadku, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu następuje tylko na żądanie strony (art. 147 zd. drugie k.p.a.). Tak więc z wnioskiem o wznowienie postępowania może wystąpić jedynie podmiot posiadający przymiot strony w postępowaniu objętym wznowieniem, a organ nie jest uprawniony do ponownego rozpoznania sprawy w omawianym trybie w oparciu o wniosek, który nie pochodzi od strony (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2022 r., IV SA/Wa 1409/21, LEX nr 3572677, CBOSA). W ocenie Sądu, organy słusznie przyjęły, iż J. M., a w konsekwencji jego spadkobierczyni, nie mieli interesu prawnego w uczestniczeniu w charakterze strony w postępowaniu, dotyczącym podziału działki nr [...], obręb [...]. Wprawdzie w orzecznictwie podnosi się, na co słusznie zwróciły uwagę organy, iż kręgu podmiotów mogących być stronami postępowania podziałowego nie można utożsamiać wyłącznie z kręgiem podmiotów uprawnionych do wszczęcia takiego postępowania na podstawie art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.) (dalej: u.g.n.). Właściciele (współwłaściciele) nieruchomości sąsiednich nie mają wynikającej z przepisów prawa materialnego podstawy do żądania wszczęcia takiego postępowania, ale w przypadku, gdy w wyniku podziału nieruchomości sąsiedniej i utworzenia nowych działek może dojść do pozbawienia ich dostępu do drogi publicznej lub gdy podział ten w jakikolwiek sposób oddziałuje na ich prawo własności, odmówienie im statusu strony prowadzić może do pozbawienia możliwości ochrony praw właścicielskich podlegających ochronie konstytucyjnej. Należy bowiem zauważyć, że przepisy art. 93 ust. 3 i art. 99 u.g.n. wprowadzają ograniczenia co do możliwości podziału nieruchomości z uwagi na konieczność zapewnienia dostępu do drogi publicznej. Przepisów tych nie można przy tym odczytywać jako przepisów chroniących wyłącznie prawa właścicieli działek powstających w wyniku podziału nieruchomości pierwotnej. Wykładnia taka prowadziłaby bowiem do pominięcia interesów prawnych właścicieli (współwłaścicieli) nieruchomości sąsiadujących pozbawionych dostępu do drogi publicznej na skutek technicznej niedopuszczalności wykonania prawidłowych zjazdów na drogę publiczną i jako taka prowadziłaby do naruszenia zasady równości i ochrony własności wyrażonych odpowiednio w art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W postępowaniu podziałowym właścicielom działek sąsiadujących przysługują więc prawa strony w takim zakresie, w jakim organ dokonujący podziału ingeruje swoim działaniem w wykonywanie przez nich prawa własności. Właściciel nieruchomości sąsiedniej ma w takich warunkach interes prawny, wynikający z art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego, do uczestniczenia jako strona w postępowaniu dotyczącym podziału nieruchomości sąsiedniej, w wyniku którego mogą zostać wydane rozstrzygnięcia kształtujące stosunki na jego nieruchomości, tj. wpływające na sposób wykonywania prawa własności tej nieruchomości, w tym sposób korzystania z nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 2021 r., I OSK 2508/18, CBOSA; por. także: wyrok WSA w Opolu z dnia 28 września 2021 r., II SA/Op 52/21, CBOSA). Zdaniem Sądu mają rację organy, które uznały, iż wskutek postępowania podziałowego nie zostały naruszone uprawnienia właścicielskie właścicieli sąsiednich nieruchomości. Jak trafnie wskazały organy obu instancji, wskutek podziału działki nr [...] nie doszło do zmiany jej granic, pozbawienia nieruchomości należącej obecnie do skarżącej choćby dostępu do drogi publicznej, drogi wewnętrznej, konieczności obciążenia nieruchomości służebnością drogi koniecznej. Uciążliwości, na które zwraca uwagę skarżąca, wywodzą się nie z faktu dokonania podziału działki, lecz z uwagi na wybudowanie na terenie dawnej działki nr [...] budynku w granicy działki skarżącej bez pozwolenia na budowę. Lecz prawidłowe jest stanowisko organów, że nie można wywodzić interesu prawnego w postępowaniu podziałowym z faktu bycia stroną innego postępowania (dotyczącego legalizacji samowoli budowlanej).

Biorąc powyższe pod uwagę końcowo Sąd stwierdził, że zarzut skarżącej, że Kolegium bezzasadnie nie zastosowało w niniejszej sprawie art. 97 § 1 pkt 1 w zw. z art. 30 § 4 k.p.a. i nie zawiesiło postępowania w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak bowiem stanowi art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony albo zarządcy sukcesyjnego do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 k.p.a., a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Jak stwierdzono jednak wyżej postępowanie w kontrolowanej sprawie ze wskazanych względów okazało się bezprzedmiotowe.

Zdaniem Sądu organ II instancji prawidłowo także uchylił decyzję organu I instancji, bowiem gdy postępowanie administracyjne z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. Jeżeli natomiast okoliczność taka zostanie stwierdzona na etapie postępowania odwoławczego przez organ II instancji, organ ten uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie pierwszej instancji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. M. Romańska [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, art. 105, LEX).

Odnosząc się natomiast do wniosku dowodowego skarżącej – przesłuchania jej na okoliczność daty w której uzyskała wiedzę o wydaniu zaskarżonej decyzji, wskazać należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest orzekanie przez sąd na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.), przy czym p.p.s.a. dopuszcza możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, ograniczonego jedynie do dowodu z dokumentu, uzależniając jednak możliwość jego przeprowadzenia od łącznego spełnienia przesłanek, o których mowa w powołanym art. 106 § 3 p.p.s.a., tj.: 1) jeśli przeprowadzenie dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i 2) nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przy czym sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., może mieć miejsce wyjątkowo, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Przywołany przepis wyraźnie stanowi o przeprowadzeniu dowodu, a nie o prowadzeniu postępowania dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2023 r., II GSK 767/22, LEX nr 3512263, CBOSA). Sąd podkreśla, że z przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. nie wynika możliwość dopuszczenia dowodu z przesłuchania strony, stąd wniosek skarżącej nie może być uwzględniony.

Podsumowując stwierdzić należy, że w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa materialnego ani procesowego w takim zakresie, który skutkowałby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 i art. 80 k.p.a., a uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.

ał