Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2064/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 138  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.) Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk Iwona Dąbrowska Protokolant referent stażysta Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2012 r. sprawy ze W.S. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Skargą z dnia 10 sierpnia 2011 r. W. S., działając przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika, zaskarżyła decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Warszawie (zwanego dalej "Prezesem WAM") z dnia [...] lipca 2011 r. uchylającą decyzję dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. (zwanego dalej "dyrektorem OR WAM") z dnia [...] maja 2011 r. w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz należnych opłat i odszkodowania - w części uzasadnienia prawnego odnoszącego się do wskazania i omówienia prawnego obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w P. przez W. S., M. L. i P. L. oraz uzasadnienia stwierdzenia bezzasadności pozostałych zarzutów skarżącej.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Na podstawie decyzji dyrektora OR WAM z dnia [...] lutego 2006 r. K. L. - żołnierzowi służby stałej został przydzielony na czas trwania kontraktu, tj. do dnia 30 czerwca 2007 r., lokal mieszkalny położony przy ul. [...] w m. P. Przy ustalaniu powierzchni użytkowej lokalu uwzględniono żonę: W. L. oraz dwoje dzieci – M. i P. L.

Małżeństwo W. i K. L. zostało rozwiązane poprzez rozwód w 2008 r. (W. L. powróciła do swojego panieńskiego nazwiska – S.).

W dniu [...] stycznia 2010 r. K. L. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy, nabywając uprawnienia do emerytury wojskowej od dnia 1 lutego 2010 r. Z uwagi na zwolnienie z zawodowej służby wojskowej decyzja z dnia [...] lutego 2006 r. dyrektora OR WAM z mocy prawa wygasła.

W dniu [...] kwietnia 2010 r. K. L. zawarł z dyrektorem OR WAM umowę o wypłatę odprawy mieszkaniowej w zamian za rezygnację z kwatery stałej. Wypłata odprawy mieszkaniowej nastąpiła na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2010 r. Zgodnie z § 3 tej umowy, K. L. zobowiązał się do zwolnienia zajmowanego lokalu nr [...] przy ul. [...] w m. P. w terminie do dnia 27 maja 2010 r. Jednocześnie w § 6 umowy ustalono, że w przypadku nie opuszczenie przedmiotowego lokalu w wyżej wskazanym terminie, do uiszczania, oprócz opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich, będzie naliczane odszkodowanie w wysokości 200 % należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania.

Pismami z dnia 30 czerwca 2010 r. dyrektor OR WAM, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2010 r.), zawiadomił K. L. o wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia lokalu mieszkalnego nr [...] mieszczącego się przy ul. [...] w m. P. oraz wezwał ww. do opuszczenia przedmiotowego lokalu mieszkalnego wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkałymi osobami w terminie 30 dni od daty otrzymania pisma. Organ wskazał, że niezastosowanie się do wezwania spowoduje podjęcie czynności przewidzianych w art. 41 ust. 6 ww. ustawy. Pismo to zostało doręczone zainteresowanemu w dniu 5 lipca 2010 r.

Natomiast W. S., M. L. i P. L. zostali zawiadomieni pismami z dnia 30 czerwca 2010 r. o wszczęciu postępowania sprawie opuszczenia przedmiotowego lokalu mieszkalnego na podstawie art. 37 a ww. ustawy oraz zostali wezwani na podstawie tego przepisu do opuszczenia przedmiotowego lokalu wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkałymi osobami w terminie 30 dni od daty otrzymania pisma. Osoby te pouczono, że niezastosowanie się do wezwania spowoduje podjęcie czynności przewidzianych w art. 41 ust. 6 ww. ustawy. Pismo to zostało doręczone stronom w dniu 5 lipca 2010 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. dyrektor OR WAM zobowiązał K. L. oraz W. S., M. L. i P. L. na podstawie art. 37 a ww. ustawy, do opróżnienia i przekazania w stanie wolnym do dyspozycji Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. zajmowanego bez tytułu prawnego lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w m. P., do uiszczenia należnych opłat, tj. opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich w wysokości - wg. wymiaru opłat oraz do zapłaty odszkodowania w wysokości 200 % wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania bez tytułu prawnego.

Od powyższej decyzji W. S., reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła odwołanie do Prezesa WAM, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jako skierowanej do osoby nie będącej stroną w sprawie oraz wydanej z rażącym naruszeniem prawa, uchylenie w całości skarżonej decyzji i umorzenie postępowania w spawie, a także zmianę decyzji w trybie art. 154 k.p.a. poprzez przyznanie lokalu odwołującej na podstawie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych oraz stwierdzenia braku podstaw do nakazania opróżnienia lokalu mieszkalnego i ustalenia wysokości należnych opłat i odszkodowań w trybie art. 37 a ustawy. W uzasadnieniu odwołania podkreślono, że że zaskarżona decyzja skierowana jest do osoby, która nie ma przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu tj. do K. L., z uwagi iż opuścił (opróżnił i zdał) przedmiotowy lokal mieszkalny.

Rozpoznając odwołanie Prezes WAM, działając w trybie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. – zwanej dalej "k.p.a.") oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity - Dz. U. z 2010 r., Nr 206, poz. 1367 z późn. zm.) uchylił w całości decyzję dyrektora OR WAM z dnia [...] maja 2011 r., zobowiązującą K. L. oraz W. S., M. L. i P. L. do opróżnienia i przekazania w stanie wolnym do dyspozycji Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. zajmowanego bez tytułu prawnego lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w m. P., do uiszczenia należnych opłat oraz do zapłaty odszkodowania w wysokości 200 % wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania bez tytułu prawnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu swego stanowiska organ stwierdził, iż zaskarżona decyzja dyrektora OR WAM pozostaje w oczywistej sprzeczności z obowiązującym prawem. Mianowicie dyrektor OR WAM orzekając w sprawie nie wziął pod uwagę tego, że w dniu 1 lipca 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 Nr 28, poz. 143 – zwaną także "nowelą"), która przepisem art. 1 pkt 38 zmieniła dotychczasowe brzmienie przepisu art. 41, a w pkt 39 uchyliła przepis art. 42 ustawy o zakwaterowaniu (...).

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 18 ust. 1 tej noweli do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu dotychczasowym.

Ponieważ przepis art. 61 § 3 k.p.a. stanowi, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (przepis ten nie reguluje daty wszczęcia postępowania z urzędu), za datę tę należy przyjąć pierwszą czynność wobec strony, którą jest 5 lipca 2010 r., tj. dzień skutecznego doręczenia stronom pisma organu z dnia 30 czerwca 2010 r. o wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. [...] w m. P. i wezwania do opuszczenia tego lokalu.

Ponieważ niniejsza sprawa została wszczęta po 1 lipca 2010 r., podlega rozpatrzeniu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (tekst jednolity - Dz. U. z 2010 r., Nr 206, poz. 1367z późn. zm.), która weszła w życie z dniem 1 lipca 2010 r.

Zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt. 1 ww. ustawy żołnierz zawodowy wraz z osobami wspólnie z nim zamieszkującymi jest obowiązany opróżnić lokal mieszkalny, miejsce w internacie albo kwaterze internatowej, jeżeli nie przysługuje mu prawo do zakwaterowania w związku ze skorzystaniem z uprawnień, o których mowa w art. 21 ust. 6. Natomiast art. 21 ust. 6 pkt. 2 stanowi, iż żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek otrzymał odprawę mieszkaniową wypłaconą albo zrealizowaną w formie rzeczowej na podstawie przepisów ustawy obowiązujących od dnia 1 lipca 2004 r.

Żołnierz zawodowy, który utracił prawo do zakwaterowania, jest obowiązany opróżnić lokal mieszkalny, miejsce w internacie albo kwaterze internatowej wraz z osobami wspólnie z nim zamieszkującymi, w terminie trzydziestu dni od dnia utraty prawa do zakwaterowania, a w przypadku żołnierza zwalnianego z zawodowej służby wojskowej, któremu przysługuje odprawa mieszkaniowa – w terminie trzydziestu dni od dnia jej wypłaty (art. 41 ust. 2).

W przypadku nieopróżnienia lokalu mieszkalnego, miejsca w internacie lub kwatery internatowej w ustalonym terminie, o którym mowa w ust. 4, dyrektor Oddziału Regionalnego wydaje decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, miejsca w internacie albo w kwaterze internatowej wraz z osobami wspólnie zamieszkującymi, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 45 ust. 3 ustawy.

Zdaniem organu, przepisy art. 41 ust. 1 pkt. i 6 ww. ustawy w sposób nie budzący wątpliwości określają obowiązki osób, które otrzymały odprawę mieszkaniową w zamian za rezygnacje z kwatery, w tym także termin od kiedy należne jest odszkodowanie. Przepisy te zobowiązują żołnierza do przekazania lokalu bez stawiania żadnych warunków i przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że organ Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, gdy stwierdzi, że zaszły okoliczności określone w hipotezie art. 41 ust. 1 pkt. 1 ww. ustawy ma obowiązek orzec zgodnie z art. 41 ust. 6 tej ustawy.

Ponieważ to K. L. na podstawie umowy z dnia [...] kwietnia 2010 r. otrzymał odprawę mieszkaniową to po jego stronie i osób wspólnie z nim zamieszkujących leży obowiązek przekazania kwatery stałej położonej w m. P. przy ul. [...], a także uiszczenia opłat za używanie lokalu, opłat pośrednich i odszkodowania w wysokości 150 % należnych opłat.

Organ zwrócił uwagę, że K. L. już w chwili podpisywania w dniu [...] kwietnia 2010 r. umowy o wypłatę odprawy mieszkaniowej był w pełni świadomy nie tylko obowiązku zwolnienia zajmowanego lokalu w określonym terminie (tj. 27 maja 2010 r.), ale również konieczności uiszczania odszkodowania w razie niedotrzymania tego terminu.

Fakt, iż w rzeczywistości w przedmiotowym lokalu mieszkalnym pozostała jedynie była żona żołnierza z dwójką dzieci, nie stanowi podstawy do pominięcia w zobowiązaniu do zwolnienia tego lokalu K. L., bowiem dopóki lokal zamieszkiwany jest przez W. S., M. L. i P. L., Wojskowa Agencja Mieszkaniowa nie może nim swobodnie dysponować. Zwrot "przekazać do dyspozycji" Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, użyty w art. 41 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, oznacza przekazanie lokalu do dyspozycji właściciela, co umożliwia mu rozporządzenie tym lokalem w sposób, jaki uzna za właściwy.

W konkluzji swoich wywodów organ podkreślił, że prawo W. S. do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu wynikało z pozostawania w związku małżeńskim z K. L., który dysponował tytułem prawnym do lokalu, z racji pełnienia zawodowej służby wojskowej. Prawo żołnierza do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym jest więc nierozerwalnie związane z faktem pełnienia służby wojskowej i stanowi realizację przysługującego żołnierzowi, a nie członkom jego rodziny, prawa do zakwaterowania.

Wymienione wyżej okoliczności, a zwłaszcza fakt, że niniejsza sprawa winna być przez organ rozstrzygnięta na gruncie przepisów ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu ustawy, która weszła w życie z dniem 1 lipca 2010 r. spowodowały, że organ odwoławczy postanowił uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła W. S. (zwana dalej także "Skarżącą"), domagając się, w szczególności, uchylenia uzasadnienia decyzji w części dotyczącego uzasadnienia prawnego, odnoszącego się do wskazania i omówienia prawnego obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego przez W. S., M. L. i P. L. Zaskarżonemu uzasadnieniu zarzuciła, że narusza ono prawo materialne poprzez błędne rozumienie i zastosowanie, w szczególności, art. 37 a ustawy z dnia 33 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz przyjęcie, iż przepis ten mógł stanowić podstawę wydania skarżonej decyzji oraz błędne rozumienie i zastosowanie art. 41 ust. 1 pkt 1 oraz 21 ust. 6 przywołanej ustawy. Jednocześnie zarzuciła rażące naruszenie norm proceduralnych, które miało wpływ na treść uzasadnienia, tj. art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak właściwego uzasadnienia prawnego i faktycznego rozstrzygnięcia, tj. w szczególności poprzez stwierdzenie, iż "pozostałe zarzuty pełnomocnika strony są bezzasadne i nie były badane przez organ odwoławczy".

W uzasadnieniu swojego stanowiska Skarżąca podniosła, że wywody prawne i wskazana przez Prezesa WAM dopuszczalność skierowania do W. S. decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, w oparciu o wskazane przez organ przepisy są błędne i naruszają uzasadniony interes strony, gdyż ich zastosowanie może wywołać dla Skarżącej niekorzystne skutki prawne.

W ocenie Skarżącej przepis art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP po jego nowelizacji jednoznacznie wskazuje, że adresatem tego przepisu jest wyłącznie żołnierz, a nie jego rodzina. To żołnierz ma doprowadzić do opróżnienia lokalu i to on ponosi skutki niewywiązania się z tego obowiązku, np. w zakresie zapłaty odszkodowania.

Ponadto Skarżąca wskazała, że "niewyjaśnienie podstawy prawnej, do której odwołał się organ w uzasadnieniu decyzji budzi wątpliwości po stronie Skarżącej, gdyż nie posiada ona jednoznacznej informacji ze strony organu odnośnie przysługujących jej praw i ciążących obowiązków, a rozważania organu na ten temat są niejasne i niespójne". Dokonując analizy przepisów omawianej ustawy wyraziła pogląd, że w jej sytuacji organ powinien zastosować art. 41 a ustawy, który daje możliwość zawarcia z byłym małżonkiem umowy najmu lokalu mieszkalnego położonego w tej samej miejscowości albo miejscowości pobliskiej na czas oznaczony z zasobów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Tymczasem organ takiej możliwości nie uwzględnił i jednoznacznie wskazał, że Skarżąca może być adresatem decyzji o opróżnieniu wydanej na podstawie art. 41 ustawy.

Niezależnie od sformułowanych wyżej zarzutów Skarżąca podniosła, że skoro w trakcie przedmiotowego postępowania wnioskowała także o przydzielenie jej lokalu, to "organ był zobligowany do ustosunkowania do takiego wniosku" i tym samym skutkować "ewentualną możliwością zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych jej i jej dzieci".

Organ w odpowiedzi na skargę stwierdził, że "skarga nie do końca zasługuje na uwzględnienie" oraz w szczególności wskazał, iż "skarżąca dowolnie interpretuje zapis art. 41a w nowym brzmieniu, który do stanu faktycznego sprawy zupełnie nie przystaje", gdyż "uprawniony żołnierz już nie zajmuje i nie zamieszkuje lokalu (...)", a ponadto "od 1 lutego 2010 r. nie jest już żołnierzem".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia uczyniono wyłącznie uzasadnienie decyzji Prezesa WAM z dnia [...] lipca 2011 r., w szczególności, w części dotyczącej uzasadnienia prawnego odnoszącego się do wskazanych przez organ przepisów regulujących obowiązek opróżnienia lokalu mieszkalnego przez W. S., M. L. i P. L..

W ocenie Skarżącej, mimo iż zaskarżona decyzja dyrektora Oddziału Regionalnego WAM z dnia [...] maja 2011 r., na mocy której zobowiązano K. L., W. S. (Skarżącą) oraz M. L. i P. L. do opróżnienia i przekazania w stanie wolnym do dyspozycji Oddziału Regionalnego WAM w G. zajmowanego bez tytułu prawnego lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w m. P. została uchylona przez organ odwoławczy w całości i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, to uzasadnienie jej jest wadliwe, gdyż w jej sytuacji faktycznej, winny mieć zastosowanie przepisy art. 41 a ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143), a nie przepisy art. 41 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy – co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

W związku z tak sformułowanymi zarzutami i zakresem skargi, w pierwszej kolejności należy rozważyć czy na gruncie obowiązujących przepisów w ogóle istnieje możliwość zaskarżenie decyzji w części dotyczącej jej uzasadnienia.

Powyższa wątpliwość wynika z faktu, że kwestia ta wprost nie została uregulowana ani w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, ani w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 151, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a.").

Rozstrzygając tę kwestię zauważyć trzeba, że decyzja administracyjna jako przejaw woli organu administracji stanowi całość, w której poszczególne jej części, a w szczególności podstawa prawna, przesłanki faktyczne, samo rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie rozstrzygnięcia są nierozerwalnie związane, wzajemnie się uzupełniają, warunkują i powinny być oceniane łącznie. Wszelkie nieprawidłowości w sferze określonego elementu mogą rzutować tylko na ten element – część decyzji, mogą także oznaczać wadliwość całej decyzji, w zależności od okoliczności danej sprawy.

W związku z powyższym, jak podnosi się w doktrynie, niejako "naturalną" implikacją cech decyzji administracyjnej jest możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji w zakresie wszystkich jej elementów, w tym również uzasadnienia, jako jej integralnej części (por. poglądy wyrażone w: T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s.53; B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2009, s. 24; J.P.Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2010, s.24).

Również w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd ten zyskał aprobatę i znalazł odzwierciedlenie w licznych wyrokach (dla przykładu por.: wyrok NSA z dnia 28 czerwca 1982 r. sygn. akt I SA 47/82 – LexPolonica nr 297477; wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1983 r. sygn. akt I SA 178/83 – ONSA 1983, nr 1 poz. 51 z glosą J. Zimmermanna – NP 1985, nr 5 s. 15; wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r. sygn. akt I SA 1896/97 – Lex nr 44519; wyrok WSA w Lublinie z 19.10.2004 r. II SA/Lu 161/04 wraz z glosą do tego wyroku J. Borkowskiego - OSP z 2006 r. Nr 2 poz. 15; wyrok WSA w Bydgoszczy z 8.03.2011 r. II SA/Bd 1531/10 http://cbois.nsa.gov.pl; NSA z 22.07.2010 r. I OSK 223/10 Lex nr 694348).

Nie wdając się w dalsze szczegółowe rozważania na ten temat uznać należy, i takie jest stanowisko Sądu orzekającego w sprawie, że skoro w świetle art. 107 § 1 k.p.a., uzasadnienie decyzji administracyjnej stanowi konieczny i istotny jej element, będący "zwykłą" i "niezbędną" jej częścią w sensie składnika decyzji (i w tym kontekście część równoważną z punktu widzenia znaczenia z samą osnową decyzji), to tym samym skarga na uzasadnienie decyzji, jak też sądowa kontrola tego uzasadnienia, mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych jako orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.

Dalej, stwierdzić należy, że uwzględniając skargę sąd może, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uchylić decyzję w całości albo w części, a więc także w części dotyczącej uzasadnienia, przy czym warunkiem uwzględnienia takiej skargi i uchylenia decyzji w części dotyczącej jej uzasadnienia jest sytuacja, gdy samo rozstrzygnięcie (a więc sentencja decyzji) odpowiada prawu.

Podkreślić przy tym trzeba, że z uwagi na fakt, że uzasadnienie jest integralną częścią decyzji, to zaskarżenie samego uzasadnienia do sądu administracyjnego może skutkować tym, że decyzja będzie musiała być uchylona przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w takim zakresie, w jakim decyzja dotknięta jest niezgodnością z prawem (por. glosa J. Borkowskiego do wyroku WSA w Lublinie z dnia 19 października 2004 r. sygn. akt II SA/Lu 161/04 – OSP 2006, z. 2, poz. 15).

Opisane wyżej zasady mają oczywiście zastosowanie także do uzasadnień organu II instancji. Inaczej mówiąc, dopuszczalne jest również zaskarżenie do sądu administracyjnego uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., jako jej części, oraz uchylenie decyzji w części dotyczącej jej uzasadnienia wówczas, gdy przesądza ono o treści przyszłej decyzji organu pierwszej instancji (por. wyroki NSA z dnia 12 maja 1988 r. sygn. akt IV SA 258/88 – OSP 1990 nr 9, poz. 322 z glosą B. Adamiak i J. Borkowskiego oraz z dnia 13 lutego 1984 r. sygn. akt II SA 1790/83 - OSP 1985 r. nr 4 poz. 72).

Stwierdzenie natomiast w toku kontroli sądowej, że wadliwe prawnie jest także rozstrzygnięcie organu, obliguje sąd do uchylenia w całości zakwestionowanej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., chyba że wydanie tego rodzaju wyroku oznaczałoby pogorszenie sytuacji prawnej strony skarżącej, a stwierdzone naruszenia prawa nie daje podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. Wówczas, ze względu na uregulowany w art. 134 § 2 p.p.s.a. tzw. zakaz reformationis in peius (zakaz orzekania na niekorzyść strony skarżącej) sąd musi oddalić skargę.

Taka sytuacja, w ocenie Sądu, ma miejsce w rozstrzyganej sprawie.

Uchylenie zaskarżonej decyzji wyłącznie w części dotyczącej jej uzasadnienia prawnego (tj. zgodnie z treścią żądania skargi) oznaczałoby pozostawienie w obrocie wadliwej prawnie decyzji, która na dodatek pozbawiona byłaby jakiegokolwiek uzasadnienia, a więc jednego z jej niezbędnych elementów.

W sprawie bezspornym jest bowiem, iż decyzja dyrektora OR WAM pozostaje w oczywistej sprzeczności z obowiązującym prawem, gdyż dyrektor OR WAM jako organ I instancji wydając decyzję z dnia [...] maja 2011 r. zobowiązującą K. L. oraz W. S., M. L. i P. L. do opróżnienia i przekazania w stanie wolnym do dyspozycji Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. zajmowanego bez tytułu prawnego lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w m. P., do uiszczenia należnych opłat oraz do zapłaty odszkodowania w wysokości 200 % wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania bez tytułu prawnego nie uwzględnił zmiany obowiązujących przepisów, tj. faktu, że w dniu 1 lipca 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw, która zmieniła dotychczasowe brzmienie przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną wydanej decyzji (uchyliła w pkt. 35 dotychczasowy przepis art. 37 a ustawy o zakwaterowaniu (...)".

Ponieważ przedmiotowa sprawa została wszczęta po 1 lipca 2010 r., co również jest w sprawie bezsporne, zgodnie z art. 18 noweli, winna podlegać rozpatrzeniu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (która weszła w życie z dniem 1 lipca 2010 r). I właśnie na gruncie tej ustawy organ odwoławczy, po przeprowadzeniu analizy prawnej przepisów przejściowych, uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał ją do ponownego rozpatrzenia.

W tym stanie rzeczy, uchylenie zaskarżonej decyzji wyłącznie w części dotyczącej jej uzasadnienia prawnego (tj. zgodnie z treścią żądania skargi) oznaczałoby pozostawienie w obrocie wadliwej prawnie decyzji.

Z kolei uchylenie "całości" decyzji, byłoby działaniem na szkodę Skarżącej ze względu przywołany wcześniej zakaz orzekania na niekorzyść strony skarżącej (art. 134 § 2 p.p.s.a.) , co obliguje Sąd do oddalenia skargi.

Jednocześnie Sąd stwierdza, że - wbrew twierdzeniom Skarżącej - organ odwoławczy nie przesądził merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji, w tym w szczególności w kwestii zobowiązania Skarżącej do opróżnienia i przekazania w stanie wolnym do dyspozycji Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. zajmowanego bez tytułu prawnego lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w m. P. oraz uiszczenia należnych opłat i zapłaty odszkodowania za używanie lokalu bez tytułu prawnego. Gdyby w istocie tak było, to organ odwoławczy, zgodnie z art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. oraz w ramach merytorycznego, dwukrotnego rozpoznania sprawy, mógłby i powinien samodzielnie uchylić decyzję w całości albo w części orzec i co do istoty. Tymczasem organ odwoławczy uchylił decyzję na podstawie art. 138 §2 k.p.a. i przekazał sprawę do ponownego rozstrzygnięcia. W tym miejscu przypomnieć należy, że organ odwoławczy w tym trybie może postąpić jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia wyjaśniającego w całości lub w części. Powyższe prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy nie przesądził o wyniku sprawy, skoro doszedł do przekonania o konieczności dalszego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego – jak należy założyć - sam nie był w stanie samodzielnie przeprowadzić, gdyż w przeciwnym wypadku, jak już stwierdzono wyżej, winien orzec co do istoty sprawy.

Reasumując, biorąc pod uwagę powyższe ustalenia oraz okoliczności sprawy, a w szczególności kierując się dyrektywą wyrażoną w art. 134 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.