Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 506/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi P. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 czerwca 2023 r. nr SKO.41/6347/P/2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, dalej: "Samorządowe Kolegium Odwoławcze", "organ odwoławczy", po zapoznaniu się z wnioskiem P. P., dalej: "podatnik "strona", "skarżący", z dnia 21 listopada 2022 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta Lublin, dalej: "Prezydent Miasta", "organ pierwszej instancji", z dnia 14 stycznia 2020 r. w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2020 r. w kwocie 22.633 zł, odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że wskazana decyzja organu pierwszej instancji doręczona została w dniu 27 stycznia 2020 r. Odwołanie od tej decyzji wpłynęło do Urzędu Miasta w dniu 23 listopada 2022 r. Z kolei pismem z dnia 29 listopada 2022 r. odwołujący się podatnik doprecyzował zarzuty przeciwko decyzji oraz wniósł o wstrzymanie w całości jej wykonania.

Wraz z odwołaniem podatnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podał w nim, że o wydaniu decyzji dowiedział się w dniu 14 listopada 2022 r. Wiązało się to z trwającym kilka lat przymusowym pobytem w C. ze względu na prowadzone przeciwko niemu postępowanie karne. Nie odbierał więc korespondencji z Polski, która wysyłana była na nieaktualny adres. Nie miał więc wiedzy o wydaniu decyzji i nie mógł wnieść od niej odwołania. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Wniesienie odwołania w terminie było niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, jaką był pobyt za granicą oraz brak wiadomości o doręczeniu decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 12 czerwca 2023 r. stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

Z kolei odmawiając zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 czerwca 2023 r. przywrócenia terminu, organ odwoławczy w pierwszej kolejności przytoczył treść art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie: Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.), dalej: "O.p." Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek strony z dnia 21 listopada 2022 r. nie spełnia warunku uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że organ pierwszej instancji decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego strony w podatku od nieruchomości za 2020 r. wysłał na adres w L., ul. [...]. Adres ten jako adres do korespondencji wskazał sam podatnik w piśmie z dnia 31 grudnia 2012 r., piśmie z dnia 29 stycznia 2013 r., a także złożonej w dniu 21 kwietnia 2015 r. do organu pierwszej instancji informacji w sprawie podatku od nieruchomości. Skoro zatem podatnik nie informował tego organu o zmianie adresu do korespondencji, organ wysłał do niego decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2020 r. na wskazany przez niego adres widniejący w aktach sprawy. Kolegium podało również, że decyzja ustalająca wysokość zobowiązana podatkowego za 2020 r. została odebrana w placówce pocztowej przez osobę upoważnioną do tego.

Odnosząc się z kolei do podnoszonych przez podatnika okoliczności związanych z jego kilkuletnim przymusowym pobytem w C. w związku z postępowaniem karnym, co miało podatnikowi uniemożliwić wniesienie odwołania bowiem nie wiedział o wydaniu i doręczeniu decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że z załączonych do wniosku dokumentów wynika, iż podatnik, jak wynika z jego pisma z dnia 3 stycznia 2023 r., od czerwca 2017 r. do grudnia 2021 r. przebywał, z uwagi na toczące się podstępowanie karne, na terenie C.. Z dołączonego przez podatnika postanowienia Sądu Okręgowego w Z. z dnia 8 czerwca 2017 r. wynika, że wobec niego został zastosowany areszt śledczy. Jednakże trwał on do 24 sierpnia 2017 r. Przez pozostały okres przymusowego przebywania na terytorium C. podatnik zamieszkiwał przy ul. [...]/C w Z., mając jedynie, na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 6 grudnia 2017 r., obowiązek regularnego zgłaszania się do Wojewódzkiej Komendy Policji w Z. raz w tygodniu, w poniedziałek o godzinie 10:00.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego powyższa okoliczność nie ma znaczenia z uwagi na fakt, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości za 2020 r. powstał kilka lat później, a mianowicie z dniem 1 stycznia 2020 r. Ponadto trzeba zauważyć, że podatnik miał możliwość udania się na najbliższą pocztę znajdującą się na ul. [...], która jak wynika z mapy google oddalona jest od miejsca zamieszkania podatnika (ul. [...]) zaledwie o 350 m. (a czas na przebycie tej odległości to 4 minuty) celem złożenia odwołania się od decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego na 2020 r., zwłaszcza, że decyzja taka została skutecznie doręczona osobie reprezentującej podatnika, czyli P. W.. Odwołanie mógł także wnieść podatnik przez swojego pełnomocnika.

W ocenie Kolegium uchybienie terminowi nastąpiło w wyniku niedbalstwa podatnika, cechującego się brakiem zachowania należytej staranności związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej. Samo bowiem przebywanie na terytorium obcego państwa, czy to dobrowolne, czy przymusowe, nie uniemożliwia podatnikowi złożenie odwołania w sytuacji, gdy decyzja ustalająca wysokość zobowiązana podatkowego za 2020 r. została odebrana w placówce pocztowej przez upoważnioną do tego osobę.

W skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego podatnik zarzucił naruszenie art. 162 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji odmówienie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji.

Formułując ten zarzut skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci wydruku z CEIDG, na okoliczność zmiany adresu do doręczeń i ujawnienie tego faktu w systemie informatycznym powszechnie dostępnym, a także o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz decyzji pierwszej instancji. Skarżący wniósł również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, skarga podlega zatem oddaleniu.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym ma uzasadnienie w treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Sąd nie jest również związany wnioskiem strony o przeprowadzenie rozprawy.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie z kolei do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji lub postanowienia w całości lub części następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jak natomiast stanowi art. 151 powołanej ustawy, w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a., które nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, także niepodniesione w skardze, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków skargi, jednak w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem niniejszego postępowania przed sądem administracyjnym jest ocena zgodności z prawem postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 14 stycznia 2020 r. ustalającej zobowiązanie skarżącego w podatku od nieruchomości za 2020 r. W tym postępowaniu Sąd nie kontroluje natomiast wskazanej decyzji podatkowej. Należy zatem stwierdzić, że zawarty w skardze wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji nie dotyczy tej sprawy.

Z kolei zagadnienia związane z prawidłowością doręczenia wskazanej decyzji organu pierwszej instancji, jak m.in. prawidłowość adresu oraz uprawnienie osoby, która podpisała zwrotne poświadczenie odbioru, do odebrania decyzji skierowanej do skarżącego, były przedmiotem analizy i rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 czerwca 2023 r. Organ odwoławczy postanowieniem tym stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Było ono przedmiotem kontroli przez sąd administracyjny, który wyrokiem w sprawie I SA/Lu 505/23 oddalił skargę. Z tego względu wniosek o przeprowadzenie dowodu na okoliczność zmiany adresu do doręczeń i ujawnienie tego faktu w systemie informatycznym powszechnie dostępnym w świetle art. 106 § 3 P.p.s.a., nie może zostać uwzględniony. Zgodnie z powołanym przepisem, Sąd może bowiem z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tymczasem wnioskowany dowód nie dotyczy okoliczności, która może być oceniana w tym postępowaniu.

Mając na względzie przedmiot postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego kontrolowanego w niniejszym postępowaniu zauważyć należy, że zgodnie z treścią art. 162 § 1 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. § 2. tego artykułu stanowi, że podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Zgodnie z § 3. przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2. jest niedopuszczalne. Zaś § 4. przewiduje, że przepisy § 1-3 stosuje się do terminów procesowych. Na podstawie art. 163 § 2, w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.

W cenie Sądu ma rację Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Jak wynika z treści powołanego wyżej art. 162 § 1 O.p., dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: uchybienie terminowi, złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany.

Spełnienie pierwszego ze wskazanych warunków stwierdzone zostało powołanym wyżej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 czerwca 2023 r. Skarżący wnosząc odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta ustalającej jego zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2020 r., złożył zaś jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

Sąd podziela natomiast stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Odnosząc się do tej kwestii zauważyć trzeba, że dla przywrócenia terminu wystarczające jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) wystąpienia określonej okoliczności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2023 r., sygn. akt III FSK 1430/22). Aby uprawdopodobnić brak winy, strona wnioskująca o przywrócenie terminu powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją należytą staranność, fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W przypadku przedsiębiorcy oceniając należytą staranność w prowadzeniu swoich spraw należy także brać pod uwagę jego profesjonalny charakter (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 2017/21).

O braku winy strony można mówić tylko wtedy, gdy zaistniała rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi i przyczyna ta była niezależna od strony, przy czym strona nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie była w stanie owej przeszkody przezwyciężyć. Przyjmuje się bowiem, że od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt I FSK 756/20). Przepis art. 162 § 1 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od ustalenia stopnia zawinienia. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminowi wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Bez znaczenia zatem pozostaje kwestia czy do uchybienia terminu doszło w wyniku lekkomyślności, czy niedbalstwa i jaki był ich stopień (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1855/21).

Mając powyższe na uwadze zauważyć trzeba, że skarżący przebywał w areszcie śledczym w C. do 24 sierpnia 2017 r. Tymczasem decyzja Prezydenta Miasta ustalająca zobowiązanie skarżącego w podatku od nieruchomości miała za przedmiot zobowiązanie w tym podatku za 2020 r., została wydana w dniu 14 stycznia 2020 r. i odebrana przez upoważnioną osobę w dniu 27 stycznia 2020 r. W okresie, w którym wskazana decyzja została wydana i doręczona skarżący nie przebywał już w areszcie śledczym. Jak ustaliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze skarżący był natomiast objęty zakazem opuszczania C. i miał obowiązek zgłaszania się raz w tygodniu w Wojewódzkiej Komendzie Policji w Z..

W tym okresie przymusowego przebywania na terytorium C. podatnik zamieszkiwał przy ul. [...]/C w Z., w odległości 350 m. od poczty mieszczącej się przy ul. ul. [...]. Dodać trzeba, że jak skarżący podał, przebywał przymusowo w C. do grudnia 2021 r. Skarżący, jak wynika z treści CEIDG nie zawiesił natomiast prowadzenia działalności gospodarczej. W tym okresie, bowiem jak twierdzi w dniu 5 listopada 2021 r., uzyskał natomiast zmianę treści wpisu danych adresowych w CEIDG. Nie był więc pozbawiony możliwości prowadzenia swoich spraw w Polsce. W takiej sytuacji nie można przyjąć, że skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminowi, tzn. że nie można mu przypisać nawet najlżejszego niedbalstwa w prowadzeniu swoich spraw.

Biorąc pod uwagę, że zarzut podniesiony w skardze okazał się niezasadny, a Sąd nie dopatrzył się innych naruszeń prawa dających podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.