Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 517/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 listopada 2019 r. sygn. akt III SA/Wr 279/19 w sprawie ze skargi F. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 25 kwietnia 2019 r. nr 0201-IEE1.711.50.2019.AB w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od F. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Wr 279/19 oddalił skargę F. S. (dalej "skarżący", "zobowiązany") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

W toku postępowania egzekucyjnego, zawiadomieniami z 5 listopada 2018 r. (data doręczenia zobowiązanemu: 21 listopada 2018 r.) organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego (dłużnik zajętej wierzytelności odebrał zawiadomienia 9 listopada 2018 r.). Następnie pismem z 29 listopada 2018 r. działając na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 z późn. zm.), dalej "u.p.e.a." zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Wskazał, że egzekwowane należności składkowe uległy przedawnieniu, określonemu w art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 z późn zm.) dalej "u.s.u.s.".

Postanowieniem z 3 stycznia 2019 r., Dyrektor ZUS odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Uznał, że bieg terminu przedawnienia egzekwowanych należności składkowych został zawieszony zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Po rozpoznaniu sprawy w trybie instancyjnym, Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Stwierdził, że podana w zażaleniu argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. Uznał, że organ egzekucyjny trafnie zakwalifikował wniosek strony jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie zaś jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Ocenił, że nie jest zgodne z prawdą twierdzenie strony, że odpisy tytułów wykonawczych doręczono 22 listopada 2018 r. gdyż na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wskazano datę 21 listopada 2018 r. Zdaniem Dyrektora IAS, wymienione w tytułach wykonawczych i objęte postępowaniem egzekucyjnym należności nie uległy przedawnieniu, z uwagi na upływ pięcioletniego terminu przedawnienia, określonego w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Dowodził, że należności z tytułu składek za okres od 02/2012 do 10/2013 nie były przedawnione na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego gdyż Dyrektor ZUS wszczął pierwotnie - zawieszające bieg terminu przedawnienia (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.) - postępowanie egzekucyjne za ten okres w latach 2012-2014, na podstawie tytułów wykonawczych, które - w wyniku bezskuteczności egzekucji - przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Z. celem dalszego prowadzenia egzekucji. Zaznaczył, że w/w organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tych tytułów wykonawczych, postanowieniem z 15 grudnia 2016 r. Dostrzegł, że w sprawie ma także zastosowanie przepis art. 24 ust. 5f u.s.u.s., który przewiduje, że w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Uzasadnił brak przedawnienia każdej z egzekwowanych składek (podał okresy ich przedawnienia, okresy i przyczyny zawieszenia terminu przedawnienia).

Dyrektor IAS wyjaśnił, że w związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika US, Dyrektor ZUS ponownie wszczął postępowanie egzekucyjne za okres od 02/2012 do 10/2013 w dniu 9 listopada 2018 r. Wskazał, że wszczęcie tego postępowania nastąpiło w myśl art. 26 § 5 u.p.e.a., tj. z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomień o zajęciu wynagrodzenia, które miało miejsce przed doręczeniem zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych. Ocenił, że na dzień 9 listopada 2018 r., tzn. na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego, należności z tytułu składek, objęte tytułami wykonawczymi za okres od 02/2012 do 10/2013, z uwzględnieniem w/w okoliczności, które miały wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia, nie były przedawnione, biorąc pod uwagę pięcioletni okres przedawnienia. Uznał, że okres zawieszenia od 9 listopada 2018 r. spowodował, że składki nadal nie są przedawnione. Dyrektor IAS stwierdził, że prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne jest zasadne i znajduje uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa.

Następnie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Wr 279/19 ją oddalił. Sąd I instancji stwierdził, że po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tym postanowieniu. Postanowienie to znajduje bowiem podstawy w prawie materialnym, jego wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym. W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy - skarżącemu prawidłowo odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Sąd I instancji stwierdził, że organ egzekucyjny zasadnie zakwalifikował wniosek skarżącego jako wniosek o umorzenie postępowania a nie jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Prawo zgłoszenia zarzutów przysługuje zobowiązanemu w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] i od [...] do [...] z 2 listopada 2018 r. zobowiązany odebrał 21 listopada 2018 r. zaś wniosek zatytułowany jako "zarzuty" nadał na poczcie 29 listopada 2018 r. Zatem naruszył siedmiodniowy termin do zgłoszenia zarzutów. Ponieważ we wniosku podnoszone były okoliczności stanowiące podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 u.p.e.a., sprawę zasadnie rozpoznano jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o w/w przepis. Słusznie wywiódł Dyrektor IAS, że działanie organu egzekucyjnego było prawidłowe i zapewniało merytoryczne rozpatrzenie sprawy, co było korzystne dla zobowiązanego. Sąd I instancji podzielił przy tym stanowisko organu, że odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone 21 nie zaś 22 listopada 2018 r., co podnosił skarżący.

Sąd I instancji uznał za słuszny pogląd orzekających w sprawie organów obu instancji, że należności składkowe objęte ocenianym postępowaniem egzekucyjnym, prowadzonym na podstawie w/w tytułów wykonawczych, nie uległy przedawnieniu, z uwagi na zastosowanie pięcioletniego okresu przedawnienia. Egzekwowane w sprawie należności z tytułu składek za okres od 02/2012 do 10/2013, objęte tytułami wykonawczymi, nie były przedawnione na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne za w/w okresy wszczął w latach 2012-2014 Dyrektor ZUS na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych, które w wyniku bezskuteczności egzekucji zostały przekazane Naczelnikowi US celem dalszego prowadzenia egzekucji. Naczelnik US umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie w/w tytułów wykonawczych postanowieniem z 15 grudnia 2016 r. Postępowanie to zawiesiło bieg terminu przedawnienia egzekwowanych należności składkowych zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Sąd I instancji uznał za prawidłowe - przedstawione w treści postanowień - stanowisko organów obu instancji co do braku przedawnienia egzekwowanych należności składkowych. Szczegółowo wskazał na poszczególne okresy zawieszenia biegu terminów i podkreślił, że składki nadal nie są przedawnione a podanie daty przedawnienia tych należności nie jest możliwe, z uwagi na trwające okoliczności zawieszające bieg terminu przedawnienia. W konsekwencji powyższego, tj. braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 u.p.e.a., a tym samym niezasadny okazał się wniosek skarżącego o uchylenie czynności egzekucyjnych zgodnie z art. 60 § 1 u.p.e.a.

Ponadto Sąd I instancji wskazał, że decyzje określające wysokość zadłużenia, jak i tytuły wykonawcze, na podstawie których prowadzone było postępowanie egzekucyjne, zostały prawidłowo wysłane na adres wskazany jako właściwy do doręczeń, zgodnie z dokumentem zgłoszeniowym ZUS ZFA z 13 października 2010 r., a następnie doręczone zobowiązanemu osobiście albo doręczone pełnoletniemu domownikowi - matce (T. S. ) lub ojcu (W. S.), którzy podjęli się oddania przesyłki adresatowi (art. 43 K.p.a.). Wskazano, że Sąd odnosił się do powyższej kwestii w - wydanym 21 sierpnia 2019 r. - prawomocnym wyroku (III SA/Wr 162/19), w sprawie ze skargi skarżącego dotyczącej czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę, dokonanego w toku ocenianego w tej sprawie postępowania egzekucyjnego. W wyroku tym Sąd stwierdził, że 15 października 2010 r. do ZUS wpłynął dokument ZUS ZFA, będący zgłoszeniem płatnika składek. Ten sam adres - ponownie - został podany również w dokumencie ZUS ZFA 12 lutego 2016 r. Adres ten skarżący wskazał w tytułach wykonawczych i na ten adres zostały wysłane przesyłki z tytułami wykonawczymi i zawiadomieniami o zajęciu. Tym samym Sąd I instancji nie zgodził się z twierdzeniem zobowiązanego, że tytuły wykonawcze nie zostały prawidłowo doręczone i przesądził, że z akt sprawy wynika niewątpliwie, że tytuły te zostały doręczone zobowiązanemu na podany adres zamieszkania, wynikający ze zgłoszenia płatnika składek ZUS ZFA.

Sąd I instancji podkreślił, że zgłoszenie nowego adresu zobowiązanego dokonane zostało dopiero przez pracodawcę skarżącego w dokumencie zgłoszeniowym ZUS ZUA z dnia 15 października 2018 r. Na nowy adres wysłano przesyłkę z tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...] i od [...] do [...] z 2 listopada 2018 r., którą zobowiązany odebrał osobiście. Co się zaś tyczy kwestii braku doręczenia upomnień i - co za tym idzie - zarzutu bezpodstawnie wszczętej egzekucji, Sąd I instancji zauważył, że z uwagi na brzmienie § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. Nr 137, poz. 1541) egzekwowane w sprawie należności składkowe skarżący winien był uiszczać na zasadzie samoobliczania. Zatem, w jego przypadku nie istniał wymóg uprzedniego doręczenia upomnienia.

Następnie skarżący na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) , dalej "p.p.s.a.", zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 listopada 2019 roku wydany w sprawie o sygnaturze akt III SA/Wr 279/19.

Niniejszą skargę kasacyjną oparł na następujących podstawach (podstawy kasacyjne):

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na nieprawidłowym zastosowaniu przepisu art. 59 § 1 pkt 2) u.p.e.a., które skutkowało prowadzeniem postępowania egzekucyjnego obejmującego należności przedawnione, podczas gdy przywołany przepis na to nie zezwala.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na nieprawidłowym zastosowaniu przepisu art. 24 ust. 5b u.s.u.s. to jest ustaleniu, iż bieg terminu przedawnienia został zawieszony w niniejszej sprawie w dniu podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego pomimo niewystąpienia wymaganej przywołaną regulacją przesłanki zawiadomienia dłużnika o podjęciu czynności zmierzających do wyegzekwowania należności z tytułu składek.

3. Naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na nieprawidłowym zastosowaniu przepisu art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), dalej "k.p.a." poprzez nieuprawnione przyjęcie wystąpienia skutku doręczenia pomimo niespełniania kumulatywnie przesłanek doręczenia zastępczego określonych przywołaną regulacją.

4. Naruszenie przepisów prawa materialnego, polegające na nieprawidłowym wystawieniu tytułów wykonawczych, na podstawie których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, tj. na nieprawidłowym zastosowaniu przepisów art. 26c, 26d i 28b u.p.e.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację wniesionych zarzutów i wskazując na powyższe wniósł o:

1. Zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie w całości skargi skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2019 roku nr [...] oraz rozpoznanie skargi przez tut. Sąd, na podstawie art. 188 p.p.s.a., tj, z uwagi na dostateczne wyjaśnienie istoty niniejszej sprawy;

Alternatywnie, w przypadku nieuwzględnienia wniosku skarżącego sformułowanego w punkcie 1, wniósł o:

2. Uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w innym składzie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, a w przypadku gdyby Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie mógł rozpoznać sprawy w innym składzie - innemu sądowi, zgodnie z art. 185 § 1 p.p.s.a..

A nadto wniósł o:

3. Umorzenie postępowania egzekucyjnego będącego przedmiotem postępowania skargowego w niniejszej sprawie z uwagi na to, że w sprawie zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a.;

Alternatywnie, w przypadku nieuwzględnienia wniosku skarżącego sformułowanego w punkcie 3, wniósł o:

4. Zobowiązanie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy we Wrocławiu do wydania stosownie do przepisu art. 145a § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a. postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego;

Alternatywnie, w przypadku nieuwzględnienia wniosku skarżącego sformułowanego w punkcie 3 i 4, wniósł o:

5. Wydanie na podstawie przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko skarżącemu z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody majątkowej i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków;

A nadto wniósł o:

6. Rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie;

7. Zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej, obejmujących koszty zastępstwa procesowego, według norm przepisanych;

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach.

Ze względu na zakres i konstrukcję zarzutów oraz sposób w jaki je uzasadniono, wstępnie przypomnieć należy, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną.

Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zaś zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaznaczenia wymaga, że nie każde naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed Sądem I instancji. Oznacza to, że obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny. Innymi słowy, w skardze kasacyjnej należy wskazać przepisy, które zdaniem jej autora zostały naruszone oraz uzasadnić na czym konkretnie to naruszenie polegało, a także – co istotne – wykazać, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia w takim stopniu, że gdyby do nich nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny. Z kolei zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie zmierzać powinien do wykazania, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 717/12, wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt I GSK 934/12, te orzeczenia oraz powoływane dalej dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże).

Stosownie do treści art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Podkreślić należy, że są to niezależne od siebie elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej wnoszonej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, każda zatem tego typu skarga powinna zawierać stosowne uzasadnienie postawionych w niej zarzutów względem zaskarżonego wyroku Sądu I instancji. Uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych (por. wyroki NSA: z 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; z 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04; z 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04; z 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05; z 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06; z 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 459/06, tamże). Brak zaś takiego uzasadnienia oznacza, że podstawa kasacyjna nie odpowiada wymaganiom przewidzianym na gruncie art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (zob. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz do art. 176 p.p.s.a. [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2019 r., s. 802 oraz wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2005 r., sygn. akt GSK 1335/04, Legalis).

Z punktu widzenia skuteczności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów podkreślenia wymaga, że przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne. Jeżeli przepis prawa składa się z kilku jednostek redakcyjnych wówczas zarzucane naruszenie należy powiązać z jego konkretną jednostką redakcyjną. Warunek przytoczenia podstawy kasacyjnej i jej uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające sąd drugiej instancji do domyślania się, który przepis prawa autor kasacji miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa. Ze względu na ograniczenia wynikające z regulacji prawnych, NSA nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować (zob. wyrok NSA z 8 grudnia 2015 r., II OSK 909/14, tamże). NSA nie jest władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek oparto (zob. wyrok NSA z 25 listopada 2014 r., II GSK 1253/13, tamże). Nie ma on kompetencji do konkretyzowania czy uzupełniania zarzutów kasacyjnych, bądź ich uzasadnienia, a brak konkretnego i popartego stosowną argumentacją zakwestionowania stanowiska wyrażonego w danej kwestii przez wojewódzki sąd administracyjny powoduje związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem sądu pierwszej instancji w danym zakresie i niemożność zbadania jego zasadności (zob. wyrok NSA z 21 stycznia 2015 r., II FSK 3171/12; por. też wyrok NSA z 6 grudnia 2012 r., II OSK 1426/11, tamże). Co wymaga podkreślenia, jeżeli przepis prawa składa się z kilku jednostek redakcyjnych wówczas zarzucane naruszenie należy powiązać z jego konkretną jednostką redakcyjną. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Warunek przytoczenia podstawy kasacyjnej i jej uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające sąd drugiej instancji do domyślania się, który przepis prawa autor kasacji miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi, które zostały skonstruowane wadliwie (zob. wyrok NSA z 5 sierpnia 2014 r., II FSK 2021/12, tamże). Autor skargi kasacyjnej formułując zarzut 4 petitum skargi kasacyjnej w znacznej części powyższych wymogów nie spełnił. Nie wskazał, bowiem którą z jednostek redakcyjnych art. 26c, 26d i 28b u.p.e.a. naruszył Sąd I instancji i nie wynika to także z uzasadnienia skargi kasacyjnej. Każdy z tych przepisów dzieli się na kilka paragrafów. W związku z powyższym nieskuteczne są zarzuty naruszenia prawa materialnego wskazane w pkt. 4 petitum skargi kasacyjnej polegające na nieprawidłowym wystawieniu tytułów wykonawczych, na podstawie których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, tj. na nieprawidłowym zastosowaniu przepisów art. 26c, 26d i 28b u.p.e.a.

Za nieprawidłowe skład orzekający uznał również sposób sformułowania zarzutu 3 petitum skargi kasacyjnej. Zarzut ten nie wskazuje żadnych przepisów p.p.s.a., których naruszenia dopuścił się Sąd I instancji. Formując zarzut naruszenia przepisów postępowania niezbędne jest wskazanie przepisów proceduralnych, którym sąd uchybił. Jednak mimo dostrzeżonych błędów, mając na względzie treść uchwały Pełnego Składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, (treść dostępna na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl) skład orzekający dokonał oceny pozostałych zarzutów skargi w zakresie naruszenia prawa materialnego (pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej) i naruszenia prawa procesowego (pkt 3 petitum skargi kasacyjnej), bowiem te poddają się rozpoznaniu, w takim zakresie, jaki wynika z uzasadnienia.

Z przywołanego w podstawach kasacyjnych art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a. wynika, że postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku braku wymagalności, umorzenia lub wygaśnięcia z innego powodu albo nieistnienia obowiązku. Żadna z powyższych przesłanek nie zaistniała w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy. Nie można się zgodzić z autorem skargi kasacyjnej że brak było skutku doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, co jest przesłanką konieczną do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Kluczowa jest więc niezasadność zarzutu nieprawidłowego zastosowania art. 43 k.p.a. Przewidziany we wskazanym przepisie sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma stosowany jest na wypadek nieobecności adresata w domu uniemożliwiającej doręczenie bezpośrednie. Powołany przepis dla skuteczności doręczenia nakazuje zachować określone warunki: zasadniczy, że adresat nie może być obecny w lokalu mieszkalnym i dwa pozostałe tj. że pismo można doręczyć tylko dorosłemu domownikowi (sąsiadowi lub dozorcy domu), oraz że dokonuje się to za pokwitowaniem, jeżeli dana osoba podjęła się oddać pismo. Wykładnia gramatyczna i logiczna przepisu prowadzi do wniosku, że pokwitowanie złożone przez dorosłego domownika na dowodzie doręczenia jest następstwem aktu woli jakim jest podjęcie się przez tę osobę oddania adresatowi pisma. Innymi słowy, pokwitowanie na dowodzie doręczenia faktu odbioru przesyłki stanowi uzewnętrznienie podjętej wcześniej przez odbierającego pismo woli przekazania przesyłki adresatowi. Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 14 marca 2007 r. (sygn. akt II GSK 315/06, tamże), wskazał, że "określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała pismo, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone" ( zob. również wyrok NSA z 24 września 2021 r. sygn. akt I GSK 288/21, tamże). Nie ma również nie tylko wymogu ale również możliwości aby doręczyciel kategorycznie stwierdzał "trwałość" czy "chwilowość" nieobecności adresata. Opiera się on na zobowiązaniu dorosłego domownika, który podejmuje przesyłkę, do jej przekazania adresatowi, nie udzielając informacji o przyczynach i czasie trwania nieobecności adresata. Jak trafnie zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 czerwca 2007 r., sygn. akt. III KK 179/07, Lex 23667), domownik, który wie, że nieobecność adresata będzie się przedłużała, powinien odmówić przyjęcia przesyłki.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 marca 1966 r. (sygn. akt. I CR 493/65, Lex 5956) podkreślił również, że niepoinformowanie sądu o zmianie miejsca zamieszkania adresata może być działaniem celowym "bowiem adresat mógł sobie właśnie życzyć - pomimo zmiany adresu - doręczenia wezwania pod adresem dotychczasowym, bo tam mógł pozostawić osobę upoważnioną do odbioru zawiadomień".

Za trafne należy więc uznać stwierdzenie Sądu I instancji, że tytuły wykonawcze zostały doręczone zgodnie z trybem doręczenia zastępczego, wynikającym z art. 43 k.p.a. Odbiór korespondencji potwierdził ojciec zobowiązanego (W. S.) lub matka (T. S.). Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku jak również w wydanym 21 sierpnia 2019 r. prawomocnym wyroku (III SA/Wr 162/19), prawidłowo wskazał że decyzje określające wysokość zadłużenia, jak i tytuły wykonawcze, na podstawie których prowadzone było postępowanie egzekucyjne, zostały wysłane na adres wskazany przez skarżącego kasacyjnie jako właściwy do doręczeń, zgodnie z dokumentem zgłoszeniowym ZUS ZFA z 13 października 2010 r. Taki sam adres został ponownie podany w dokumencie ZUS ZFA z 12 lutego 2016 r. Nie było więc podstaw aby pisma kierować na inny adres.

Zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W orzecznictwie sądowo - administracyjnym reprezentowany jest pogląd, że "zdarzenie, które powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek musi mieć miejsce w toku postępowania egzekucyjnego (...). Nie ulega (...) wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego, czyli czynności sensu stricte egzekucyjnych, podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z uruchomieniem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy bezpośrednio wyegzekwowaniu należnych składek" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 18 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Lu 107/22 i podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2021 r. sygn. akt I GSK 288/21, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 31 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Go 798/20, tamże). W niniejszej sprawie biegu terminu przedawnienia nadal jest zawieszony, bowiem egzekucja do zobowiązanego nadal jest prowadzona. Sąd I instancji prawidłowo uznał za organem odwoławczym, że ponownie wszczęte w dniu 9 listopada 2018 roku, po raz drugi prowadzone postępowanie egzekucyjne dotyczące należności składkowych za okres od 02.2012 do 10.2013, zawiesiło bieg 5 letniego terminu przedawnienia. Zawieszenie trwa nadal dopóki prowadzone jest postepowanie egzekucyjne.

Biorąc powyższe pod uwagę za chybione należało uznać zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego tj. art. 43 k.p.a. a także materialnego tj. art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a. oraz art. 24 ust. 4 u.s.u.s. wskazane w pkt.1-3 petitum skargi kasacyjnej.

Reasumując, w świetle powołanych wyżej argumentów należy uznać, że Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok nie dopuścił się zarzucanych przez kasatora uchybień, co czyni skargę kasacyjną niezasadną.

Z tych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., w zw. z § 14 pkt 2 lit. c, w zw. z § 14 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).