Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 343/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 146 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 13 ust. 1, art. 18 i art. 75 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Dnia 13 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 września 2023 roku sprawy ze skargi S. J. na czynność Starosty z dnia 19 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności polegającej na wpisaniu terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B; II. zasądza od Starosty na rzecz skarżącego kwotę 617,00,-(sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Skarżący uzyskał bezterminowo 21 grudnia 1990 r. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B.

17 stycznia 2023 r. złożył wniosek do Starosty o wydanie dokumentu prawa jazdy w związku z uzyskaniem przez niego dodatkowego uprawnienia do kierowania motocyklem ( kat. A prawa jazdy ). Do wniosku załączył on orzeczenie lekarskie z 12 stycznia 2023 r. o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kat. AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T – jako termin następnego badania lekarskiego wskazano 12 stycznia 2038 r.

W dniu 19 kwietnia 2023 r. Starosta dokonał czynności wpisania daty ważności uprawnień kategorii AM, B 1 i B do kierowania pojazdami w kolumnie 11 dokumentu prawa jazdy – dzień 12 stycznia 2038 r. ( dla wszystkich kategorii uprawnień do kierowania pojazdami ).

Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą czynność Starosty z dnia 19 kwietnia 2023 r. zarzucając naruszenie:

1. art. 16 § 1 zd. 2 K.p.a. przez ograniczenie bezterminowego uprawnienia do kierowania pojazdami kat. AM, B 1 i B

2. § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 ze zm.), dalej: "rozporządzenie w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami" w zw. z art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami

Strona wniosła o stwierdzenie bezskuteczności czynności w przedmiocie wpisania daty ważności uprawnień w poz. 11 dla kategorii AM, B 1 i B przedmiotowego prawa jazdy.

W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Z kolei z mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (z określonymi wyłączeniami). Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na mocy zaś art. 146 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest czynność wpisania przez organ daty ważności uprawnień kategorii AM, B 1 i B do kierowania pojazdami w kolumnie 11 dokumentu prawa jazdy – dzień 12 stycznia 2038 r. ( dla wszystkich kategorii uprawnień do kierowania pojazdami ).

Materialnoprawną podstawę dla przedmiotowej czynności stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm.; dalej: u.k.p.) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231; dalej rozporządzenie).

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy, osoba posiadająca prawo jazdy jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu (...), a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu, na wniosek osoby uprawnionej, w przypadkach o których mowa w ust. 1, starosta wydaje:

1) wtórnik dokumentu pod warunkiem:

a) złożenia oświadczenia o utracie dokumentu,

b) zwrotu zniszczonego dokumentu;

2) nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych.

W przypadku zatem zmiany danych zawartych w dokumencie prawa jazdy organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument prawa jazdy z uaktualnionymi danymi. Regulacja ta ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy m.in. w zakresie posiadanych przez daną osobę kategorii uprawnień do kierowania pojazdami. Co do zasady, nowy dokument prawa jazdy wydawany w trybie art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy w odniesieniu do danych, które nie uległy zmianie powinien więc powtarzać zapisy zawarte w wymienianym dokumencie, co dotyczy zwłaszcza już posiadanych przez daną osobę uprawnień do kierowania pojazdami.

W niniejszej sprawie organ stwierdził, że z orzeczenia lekarskiego z dnia 12 stycznia 2023 r. wynika ograniczenie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami m. in. w zakresie kategorii AM, B 1 i B do 12 stycznia 2038 r.

Tymczasem, jak wynika z akt administracyjnych i co podnosił skarżący, złożył on do Starosty wniosek o wydanie prawa jazdy, w związku z uzyskaniem dodatkowych uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A. Do wniosku dołączył wymagane przez art. 13 ustawy orzeczenie lekarskie.

Zdaniem Sądu stanowisko zaprezentowane przez organ pozostaje w sprzeczności z § 29 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami rozróżniającym pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia".

Zgodnie z § 29 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie u.k.p. uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo.

Natomiast o ważności prawa jazdy stanowi § 29 ust. 2 tego rozporządzenia stanowiący, że w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, nie może być dłuższa niż 15 lat.

Przepis ten wyraźnie odnosi się do uregulowań zawartych w u.k.p. rozróżniających przysługujące stronie prawo podmiotowe - uprawnienie do kierowania danego rodzajami pojazdem, od samego dokumentu prawa jazdy - blankietu, który jedynie potwierdza posiadanie przez daną osobę tego uprawnienia.

Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu winny podlegać odrębnie data ważności dokumentu prawa jazdy i data ważności uprawnienia do kierowania pojazdami.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy, dokument prawa jazdy ma ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że bezterminowe uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów tracą ważność.

Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy, z różnych przyczyn, osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r. sygn. K 5/13, OTK-A 2013/9/137). Z kolei ograniczenia wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. nr 2006/126/WE w sprawie praw jazdy (Dz.U.UE.L z 2006 r., Nr 403 poz. 18 ze zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy.

Załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 702) określa wzór prawa jazdy wydawanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z załącznika nr 1 wynika, że na pierwszej stronie dokumentu prawa jazdy umieszcza się cyfry i dane, które oznaczają m. in. w pozycji 4b "datę ważności prawa jazdy", a na drugiej stronie dokumentu, w pozycji pod cyfrą 11 umieszcza się "datę ważności uprawnienia".

Zgodnie z § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a i lit. e rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami wniosek oraz prawo jazdy lub pozwolenie wypełnia się w przypadku określonym w ust. 1 pkt 5, w następujący sposób:

- data ważności uprawnienia - najwcześniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, B+E i T, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności, z zastrzeżeniem ust. 4 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, przy czym:

a) w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, ?1, B, B+E i T - za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim; stosuje się również w zakresie prawa jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E, z zastrzeżeniem lit. b-f,

e) w przypadku gdy osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D lub D+E oraz AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T przedstawi kolejne orzeczenie lekarskie dla prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T, w którym data kolejnego badania jest krótsza od daty określonej w orzeczeniu lekarskim dla prawa jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D lub D+E - za datę stosowaną do określenia daty ważności wszystkich uprawnień przyjmuje się datę wcześniejszą.

Zgodnie z § 10 ust. 5 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami dokonując wpisu, o którym mowa w ust. 4, w pozycji "data ważności uprawnienia" wpisuje się datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy. Datą ważności uprawnienia jest przypadający najwcześniej termin upływu ważności odpowiednio badania lekarskiego, badania psychologicznego albo data ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego.

Podstawą wydania orzeczenia lekarskiego był art. 75 ust. 1 pkt 1 u.k.p., zgodnie z którym badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub uprawnienia do kierowania tramwajem. Organ uznał więc, że skoro z przedstawionego ww. orzeczenia lekarskiego wynika, że termin następnych badań określony został na 12 stycznia 2038 r., to jako datę ważności pozostałych uprawnień również należało wpisać tą datę (upływ 15 lat).

Zdaniem Sądu stanowisko to jest nieuprawnione. Organ nie miał podstaw do dokonywania w przypadku uprawnień kat. AM, B 1 i B weryfikacji już nadanych uprawnień ani w szczególności nie mógł z uwagi na zaświadczenie lekarskie, które dotyczyło badań lekarskich w zakresie nabycia nowych uprawnień do kierowania innym rodzajem pojazdu zmieniać wcześniejszych decyzji w tym zakresie.

Przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych, o którym mowa w art. 18 u.k.p. stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji posiadanych przez osobę uprawnień, w tym uprawnień nabytych bezterminowo, a ponadto podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy, co pozostaje w sprzeczności z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 § 1 zdanie drugie K.p.a. (por.: wyrok o sygn. akt I OSK 5/05).

Z wydanego blankietu prawa jazdy wynika, że organ ograniczył terminowo posiadane przez skarżącego bezterminowe uprawnienie do kierowania pojazdami kat. AM, B 1 i B, chociaż czynność taka nie miała żadnych podstaw faktycznych i prawnych. Doszło przez to do naruszenia art. 18 w zw. z art. 13 ust. 1 u.k.p. oraz § 29 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami.

Ponownie rozpatrując sprawę organ winien uwzględnić powyższe rozważania oraz przyjętą przez Sąd wykładnię przepisów, stosownie do art. 153 p.p.s.a.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności wpisania daty ważności uprawnień kategorii AM, B 1 i B w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy, orzekając, jak w pkt I. sentencji wyroku.

W pkt II. sentencji wyroku orzeczono o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.