Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 13/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2006-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Rak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2006 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], nr [...], 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej J. N. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

W dniu 15 lipca 2005 r. J. N. wystąpiła do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem o wymeldowanie z pobytu stałego w K. przy ulicy [...] córki K. B. oraz jej syna G. B.

Decyzją z dnia [...], Nr [...], Prezydent [...] działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.) i art. 104 Kpa odmówił wymeldowania K. B. i G. B. z pobytu stałego w K. przy ulicy [...]. W uzasadnieniu decyzji podał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż przeprowadzone postępowanie dowodowe nie pozwala na przyjęcie, że nastąpiło trwałe opuszczenie lokalu mieszkalnego przez K. B. oraz jej syna G. B. Argumentował organ, iż zameldowanie się w dniu 8 listopada 2004 r. przez w/w w wynajętym mieszkaniu na pobyt czasowy spowodowane zostało względami obiektywnymi to jest rodzinnymi, co zgodnie z wykładnią Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może być uznane za opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Odwołanie od tej decyzji złożyła J. N., zarzucając jej błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji, co miało wpływ na jej treść poprzez przyjęcie, iż strony zawarły umowę użyczenia, zaś K. i G. B. mają zamiar stałego pobytu w lokalu mieszkalnym przy ulicy [...] w K. oraz, iż wymienieni opuścili ten lokal mieszkalny czasowo zmuszeni sytuacją rodzinną podczas, gdy strony wiązała umowa najmu z której uczestnicy postępowania nie wywiązali się, na skutek czego opuścili lokal mieszkalny z zamiarem stałego pobytu poza nim. Wskazując na powyższe odwołująca wnosiła o zamianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty przez wymeldowanie uczestników postępowania ze stałego pobytu w lokalu przy ulicy [...] nr [...] w K. W uzasadnieniu odwołania dowodziła, że to nie sytuacja rodzinna zmusiła uczestników postępowania do opuszczenia lokalu mieszkalnego przy ulicy [...], lecz brak po ich stronie woli w wykonaniu zobowiązań wynikających z umowy najmu lokalu mieszkalnego położonego przy ulicy [...] i nie partycypowanie w kosztach utrzymania tegoż lokalu.

Decyzją z dnia [...], Nr [...], Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2000 r. – Dz. U. Nr 98, poz. 1071) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 87, poz. 960, z póżn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż słusznie uznał Prezydent [...], iż nie zachodzą materialno - prawne przesłanki zawarte w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pozwalające na wymeldowanie K. i G. B. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym przy ulicy [...] w K., gdyż osoby te w swych wyjaśnieniach złożonych do protokołu w dniu 28 lipca 2005 r. oświadczyli, że nie mają zamiaru zmiany pobytu stałego w lokalu przy ulicy [...] nr [...] w K., a lokal ten opuścili nie z własnej woli, lecz ze względów rodzinnych. Powyższe zatem ustalenia nie pozwalały na uznanie, że K. i G. B. opuścili miejsce stałego zamieszkania dobrowolnie i z zamiarem trwałego, faktycznego jego opuszczenia i stąd też decyzja organu pierwszej instancji była zasadna.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniosła J. N. W złożonej skardze żądała wymeldowania córki K. i G. B., wskazując, iż twierdzenia zawarte w uzasadnieniu decyzji są nieprawdziwe i obelżywe w stosunku do jej osoby.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 15 lutego 2005 r. skarżąca podtrzymywała swoje żądanie podkreślając, że to K. i G. B. utrudniali jej życie, nie partycypując w kosztach utrzymania lokalu mieszkalnego oraz pozostawiając go zdewastowanym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270).

Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180).

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialno - prawnym. Oznacza to, że sąd kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może decyzję taką uchylić lub stwierdzić jej nieważność, tylko wówczas, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Dodać przy tym należy, iż sąd nie jest władny do zastępowania organów administracji państwowej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych.

Przedmiotem oceny jest decyzją Wojewody [...] z dnia [...], Nr [...], który działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2000 r. – Dz. U. Nr 98, poz. 1071) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 87, poz. 960, z póżn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta [...] z dnia [...], Nr [...], którą odmówiono wymeldowania K. B. i G. B. z pobytu stałego w K. przy ulicy [...].

Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, iż nie odpowiada ona prawu. Organy dopuściły się naruszenia przepisu przepisów postępowania.

Art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. u. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.) stanowi, że osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Stosownie zaś do ust. 2. tegoż artykułu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Opuszczenie zatem miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar, który da się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. (por. wyrok NSA z 16.09.1986 r., III SA 437/86; wyrok NSA z 3.07.1985 r., SA/Gd 573/85; wyrok NSA z dnia 18.03.1987 r., SA/Gd 1073/86; wyrok NSA z 16.04.1987 r., SA/Wr 110/87).

Organ administracji publicznej stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 KPA, w toku postępowania administracyjnego, zobowiązany był więc pojąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Oznacza to zatem, iż to organ administracji publicznej, a nie strona postępowania ma obowiązek podjąć kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nadto to właśnie organ administracji publicznej jako podmiot kierujący postępowaniem, a nie strona postępowania, obowiązany jest, zgodnie z art. 77 KPA, w sposób wyczerpujący zebrać, a następnie rozpatrzyć cały materiał dowodowy. (por wyrok WSA w Warszawie z 09.04.2004 r., II SA 1631/03; podobnie wyrok NSA z 23.04.2002 r. syg. I SA 274/02; wyrok NSA z 01.04.2002 r., syg. V SA 115/01). Pod pojęciem materiał dowodowy rozumieć należy ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Postępowanie dowodowe nie może zostać zakończone dopóki organ nie ustali czy stan faktyczny przewidziany w normie prawnej wystąpił czy też nie w rozpoznawanej sprawie, a zatem w przedmiotowej sprawie nie tylko czy doszło do faktycznego opuszczenia lokalu przy ulicy [...] nr [...] w K. przez K. B. i G. B., ale przede wszystkim ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia tego lokalu oraz czy do opuszczenia przedmiotowego lokalu doszło dobrowolnie czy też nie. Nie jest bowiem dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie do którego strona została zmuszona i jeśli podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu. Organy administracji nie poczyniły żadnych ustaleń czy strony podejmowały kroki prawne zmierzające do powrotu do lokalu oraz czy w istocie ich twierdzenia, że to sytuacja rodzinna zmusiła ich do jego opuszczenia polegają na prawdzie. Organy natomiast dążąc do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy zobligowane były ustalić te okoliczności oraz sprawdzić czy takie fakty na które powołuje się strona miały miejsce i były odnotowywane przez odpowiednie organy (np. interwencje policji). Organy poprzestały w tym zakresie li tylko na rozbieżnych zeznaniach stron, nie wyjaśniając przy czym w uzasadnieniu decyzji z jakich przyczyn oraz jakie fakty i okoliczności legły u podstaw tego, że dano wiarę zeznaniom jednej ze stron i dlaczego odmówiono wiarygodności drugiej stronie (skarżącej). W zakresie zaś ustalenia braku zamiaru opuszczenia spornego lokalu, organy oparły się tylko na lakonicznym oświadczeniu strony, nie dążąc do ustalenia czy K. i G. B. zerwali czy też nie wszelkie związki z lokalem dotychczasowym i czy założyli w nowym miejscu ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar taki winien być określany na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. W/w okoliczności powinny podlegać wyjaśnieniu i ustaleniu. Organ winien zatem zażądać od stron postępowania wskazania wszystkich dowodów na poparcie swoich twierdzeń w zakresie dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu, bądź nie, a w razie braku takich dowodów, jako dowód w sprawie należało dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 Kpa). Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy; organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę (art. 86 zd. pierwsze Kpa). Ograniczenie zatem postępowania dowodowego tylko do przyjęcia oświadczenia jednej ze stron postępowania za wiarygodne nie wyczerpuje wymogu wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia sprawy, zwłaszcza jeśli się zważy, iż skarżąca stanowczo twierdzi, iż córka oraz wnuk opuścili dobrowolnie lokal mieszkalny, zrywając wszelkie związki z tym lokalem, co uzasadnia jej zdaniem żądanie ich wymeldowania.

W niniejszej sprawie postępowanie w tym zakresie nie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący.

Zasada dwuinstancyjności postępowania, zawarta w art. 15 Kpa, wymaga, aby w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest jednak, by rozstrzygnięcia te poprzedzone zostały przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których jest prowadzone. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, ale jest zobowiązany ponownie merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, a więc rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Organ II instancji nie dostrzegł braków w postępowaniu dowodowym przed organem I instancji, czym sam naruszył przepisy prawa.

Stwierdzone uchybienia, które mogą mieć istotny wpływ na wynik postępowania, uniemożliwiają Sądowi dokonanie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z dnia [...].

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych wyżej rozważań

W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu...(Dz. U Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w pkt 2 oparto na dyspozycji art. 152, zaś co do punktu 3 na przepisie zawartym w art. 200 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.