Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 554/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-04-17 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 kwietnia 2024 r. sprawy ze skarg S. W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 maja 2023 r. nr [...]; z dnia 29 maja 2023 r. nr [...]; z dnia 29 maja 2023 r. nr [...]; z dnia 29 maja 2023 r. nr [...]; z dnia 29 maja 2023 r. nr [...]; z dnia 29 maja 2023 r. nr [...]; w przedmiocie odmowy stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa 1. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 maja 2023 r. nr [...]; 2. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 maja 2023 r. nr [...]; 3. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 maja 2023 r. nr [...]; 4. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 maja 2023 r. nr [...]; 5. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 maja 2023 r. nr [...]; 6. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 maja 2023 r. nr [...]; 7. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S. W. kwotę 1 697 zł (słownie: tysiąc sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

S. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 29 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy T. z 11 maja 2012 r. nr [...] z naruszeniem prawa, z 29 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy T. z 31 stycznia 2014 r. nr [...] z naruszeniem prawa, z 29 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy T. z 11 maja 2012 r. nr [...] z naruszeniem prawa, z 29 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy T. z 13 stycznia 2012 r. nr [...] z naruszeniem prawa, z 29 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy T. z 11 maja 2012 r. nr [...] z naruszeniem prawa oraz z 29 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy T. z 24 stycznia 2014 r. nr [...] z naruszeniem prawa.

Przedmiotowe skargi zarejestrowano odpowiednio pod sygn. akt IV SA/Po 554/23 na decyzję Kolegium nr [...], IV SA/Po 556/23 na decyzję Kolegium nr [...], IV SA/Po 563/23 na decyzję Kolegium nr [...], IV SA/Po 564/23 na decyzję Kolegium nr [...], IV SA/Po 566/23 na decyzję Kolegium nr [...] i IV SA/Po 568/23 na decyzję Kolegium nr [...]

Postanowieniem z dnia 19 września 2023 r. wydanym na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ww. sprawy i zarządził prowadzenie ich dalej pod wspólną sygnaturą akt IV SA/Po 554/23.

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 29 maja 2023 r. nr [...] zapadła w następującym stanie faktycznym.

Wójt Gminy T. wydał decyzję z 11 maja 2012 r. nr [...] którą odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie hali magazynowo-biurowej na terenie działki o nr ewid. [...] położonej w miejscowości S..

Rozpoznając odwołanie wniesione przez S. W. od powyższej decyzji Wójta, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 30 września 2014 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości.

Złożonym osobiście 5 kwietnia 2022 r. pismem S. W. zwrócił się do SKO o stwierdzenie wydania decyzji Wójta Gminy T. nr [...] z rażącym naruszeniem prawa. Tożsame żądanie strona zgłosiła pismem wniesionym 5 maja 2022 r., datowanym na 25 kwietnia 2022 r.

Decyzją z 29 maja 2023 r. nr [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy T. z 11 czerwca 2012 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. Organ wskazał, że uprzednio wydał już decyzję z 7 grudnia 2020 r. nr [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności rzeczonej decyzji Wójta. Podstawę odmowy stwierdzenia nieważności stanowiła wówczas okoliczność, iż skarżona decyzja została wyeliminowana z obrotu w postępowaniu odwoławczym, a postępowanie nią zakończone umorzono jako bezprzedmiotowe. Skoro zatem nie istnieje już przedmiot postępowania w sprawie objętej rozpoznawanym obecnie wnioskiem o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, postępowanie to stało się również bezprzedmiotowe.

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 29 maja 2023 r. nr [...] zapadła w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z 31 stycznia 2014 r. nr [...] Wójt Gminy T. umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla działki nr [...] w miejscowości S. w zakresie budowy budynku magazynowo-biurowo-usługowego z funkcją produkcji nie zaliczoną do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. W.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 22 maja 2014 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

S. W. zwrócił się do SKO pismem złożonym w siedzibie organu 5 kwietnia 2022 r. o stwierdzenie wydania decyzji Wójta Gminy T. nr [...] z rażącym naruszeniem prawa. Strona złożyła również pismo datowane na 25 kwietnia 2022 r., zawierające tożsame żądanie.

Kolegium decyzją z 29 maja 2023 r. nr [...] odmówiło stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy T. z 31 stycznia 2014 r. nr [...] wydana została z naruszeniem prawa. Uzasadniając przedmiotowe rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że wydał postanowienie z 29 stycznia 2021 r. nr [...], którym odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności rzeczonej decyzji Wójta. Przesłanką odmowy wszczęcia była wówczas okoliczność stanowiąca przeszkodę uniemożliwiającą wszczęcie postępowania nieważnościowego, ponieważ decyzja organu I instancji objęta żądaniem została uchylona, a postępowanie w sprawie umorzone na skutek wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego obszar ujęty we wniosku inwestora. Tym samym, skoro decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności nie istnieje w obrocie prawnym, zasadne było podjęcie rozstrzygnięcia w bieżącym postępowaniu z uwagi na brak przedmiotu postępowania.

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 29 maja 2023 r. nr [...] zapadła w następującym stanie faktycznym.

Wójt Gminy T. decyzją z 11 maja 2012 r. nr [...] odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie hali magazynowo-biurowej na terenie działki o nr ewid. [...] położonej w miejscowości S..

Rozpoznając odwołanie wniesione przez F. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 22 grudnia 2012 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

W dalszej kolejności, pismem złożonym 5 kwietnia 2022 r. S. W. zwrócił się do SKO w P. o stwierdzenie wydania decyzji Wójta Gminy T. nr [...] z rażącym naruszeniem prawa.

Decyzją z 29 maja 2023 r. nr [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy T. z 11 maja 2012 r. nr [...] wydana została z naruszeniem prawa. Organ wskazał, iż postanowieniem z 24 listopada 2020 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Wójta. Podstawą wskazanego rozstrzygnięcia był fakt, iż decyzja objęta wnioskiem nie istnieje w obrocie prawnym, ponieważ Kolegium uchyliło ją decyzją z 22 grudnia 2012 r. [...] i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skoro zatem przedmiotowa decyzja nie istniej już w obrocie prawnym, nie jest możliwe orzekanie w przedmiocie objętym wnioskiem strony z 5 kwietnia 2022 r.

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 29 maja 2023 r. nr [...] zapadła w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z 13 stycznia 2012 r. nr [...] Wójt Gminy T. odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie hali magazynowo-biurowej na terenie działki o nr ewid. [...] położonej w miejscowości S..

Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji wniesione przez H. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 25 kwietnia 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając skargę H. W., wyrokiem z 21 listopada 2012 r. sygn. IV SA/Po 523/12 uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z 13 stycznia 2012 r. nr [...]

Ponownie procedując w sprawie, Wójt Gminy T. wydał decyzję z 24 maja 2013 r. nr [...], którą odmówił ustalenia warunków zabudowy. Odwołanie od przedmiotowej decyzji złożył S. W.. Kolegium decyzją z 10 grudnia 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W dalszej kolejności S. W. złożył w biurze podawczym Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 30 marca 2022 r. wniosek o stwierdzenie wydania decyzji Wójta Gminy T. nr [...] z rażącym naruszeniem prawa.

Rozpoznając przedmiotowy wniosek, Kolegium decyzją z 29 maja 2023 r. nr [...] odmówiło stwierdzenia, że decyzja Wójta Gminy T. z 13 stycznia 2012 r. nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadniając przedmiotowe rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że w dniu 24 listopada 2020 r. wydał postanowienie nr [...], którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności skarżonej decyzji wójta. Podstawę odmowy wszczęcia postępowania stanowiła wówczas okoliczność, że decyzja objęta wnioskiem została wyeliminowana z obrotu prawnego mocą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 21 listopada 2021 r. sygn. IV SA/Po 523/12. Wobec faktu, iż w obrocie prawnym nie istniej już decyzja organu I instancji, uzasadnionym było odmowne załatwienie wniosku strony rozpoznawanego w bieżącym postępowaniu.

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 29 maja 2023 r. nr [...] zapadła w następującym stanie faktycznym.

Wójt Gminy T. decyzją z 11 maja 2012 r. nr [...] odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie hali magazynowo-biurowej na terenie działki o nr ewid. [...] położonej w miejscowości S..

W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez F. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 22 grudnia 2012 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Pismem wniesionym 5 kwietnia 2022 r. S. W. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie wydania decyzji Wójta Gminy T. nr [...] z rażącym naruszeniem prawa. Strona złożyła również pismo datowane na 25 kwietnia 2022 r., zawierające tożsame żądanie.

Decyzją z 29 maja 2023 r. nr [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy T. z 11 maja 2012 r. nr [...] wydana została z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postanowieniem z 30 listopada 2020 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wójta. Podstawą przedmiotowego rozstrzygnięcia była okoliczność, iż decyzja organu I instancji objęta wnioskiem nie istnieje w obrocie prawnym z uwagi na jej uchylenie decyzją Kolegium z 22 grudnia 2012 r. nr [...] Z uwagi na brak przedmiotu postępowania zainicjowanego wnioskiem z 25 kwietnia 2022 r., nie jest możliwe orzekanie w tej materii.

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 29 maja 2023 r. nr [...] zapadła w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z 24 stycznia 2014 roku nr [...] Wójt Gminy T. odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków magazynowo-biurowo-usługowo-produkcyjnych z funkcją nie zaliczoną do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko na terenie działek o nr ewid. [...], [...] i [...] położonych w miejscowości S..

Rozpoznając odwołanie wniesione przez S. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 30 czerwca 2014 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości.

W dalszej kolejności S. W. złożył w biurze podawczym Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 5 kwietnia 2022 r. wniosek o stwierdzenie wydania decyzji Wójta Gminy T. nr [...] z rażącym naruszeniem prawa.

W wyniku rozpoznania złożonego wniosku, Kolegium wydało decyzję z 29 maja 2023 r. nr [...], którą odmówiło stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy T. z 24 stycznia2014 r. nr [...] wydana została z naruszeniem prawa. Uzasadniając przedmiotowe rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że wydał postanowienie z 30 listopada 2020 r. nr [...], którym odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności rzeczonej decyzji Wójta. Przesłanką odmowy wszczęcia była wówczas okoliczność, iż objęta wnioskiem decyzja nie istnieje w obrocie prawnym z uwagi na jej uchylenie na podstawie decyzji SKO z 30 czerwca 2014 r. nr [...] Wobec nieistnienia decyzji objętej wnioskiem rozpatrywanym w bieżącym postępowaniu, postępowanie stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć.

W uzasadnieniu skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wywiedzionych przez S. W. od opisanych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, skarżący wskazał iż wójt umarzał postępowanie w sprawie wydania warunków zabudowy przed uprawomocnieniem się planu miejscowego, co stanowi podstawę do unieważnienia wydanych decyzji, gdyż jest to rażące naruszenie prawa.

W odpowiedzi na złożone skargi Kolegium wniosło o ich oddalenie, podtrzymując przyjęte dotychczas stanowisko.

Pismem z 11 marca 2024 r. pełnomocnik strony skarżącej w osobie radcy prawnego uzupełnił stanowisko strony w sprawie, podnosząc w stosunku do zaskarżonych decyzji Kolegium zarzut naruszenia:

- art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak odpowiedniego ustalenia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy;

- art. 158 § 1 i 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, w sytuacji, gdy nie zaistniały przesłanki uprawniające do wydania takiej decyzji w konsekwencji błędów w ustaleniu stanu faktycznego, a zaistniały przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej nieważność wydanej decyzji z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa.

Pełnomocnik wskazał, że objęte skargami strony decyzje Kolegium oparte zostały o nieprawidłowo ustalony stan faktyczny. Decyzje Wójta wbrew twierdzeniom organu nie zostały poddane badaniu na tle przesłanek nieważnościowych sygnalizowanych przez stronę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; sąd administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych aktów wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Podkreślenia wymaga fakt, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.), nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV (k. 107 akt sąd.) na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 ze zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przeprowadzona przez tutejszy Sąd kontrola legalności zaskarżonych decyzji wykazała, że skargi okazały się zasadne, bowiem organ dopuścił się naruszenia przepisów proceduralnych.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie były decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którymi organ odmawiał stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy T. z naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Przepisów o milczącym załatwieniu sprawy nie stosuje się. Stosownie zaś do § 2 wymienionego artykułu, jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji.

Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, do której odsyła przepis art. 158 § 1 k.p.a. uregulowana została w art. 156 kodeksu. W art. 156 § 1 k.p.a. ustawodawca zawarł katalog przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Zgodnie z jego treścią, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości (pkt 1); wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2); dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco (pkt 3); została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie (pkt 4); była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (pkt 5); w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (pkt 6); zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa (pkt 7).

W myśl art. 157 § 1 k.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Mając na uwadze, iż w każdej z połączonych spraw przedmiot wniosku o stwierdzenie nieważności stanowiły decyzje w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, wydane przez Wójta Gminy T. , organem właściwym rzeczowo i miejscowo do rozstrzygnięcia w tym przedmiocie było Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie nieważności decyzji organ prowadzący postępowanie powinien poprzedzić merytorycznym zbadaniem przesłanek nieważnościowych. Stwierdzenie zaistnienia którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. obliguje organ do wydania decyzji, której skutkiem jest wyeliminowanie wadliwego aktu z mocną wsteczną. Stosownie jednak do art. 156 § 2 k.p.a., nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Stwierdzenie przez organ wystąpienia tych negatywnych przesłanek uniemożliwia wyeliminowanie decyzji z obrotu poprzez stwierdzenie jej nieważności, jednak w razie ich zaistnienia organ - zgodnie z art. 158 § 2 k.p.a. - obowiązany jest do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji.

Przechodząc do zasadniczych rozważań Sąd wskazuje, iż w każdej ze spraw objętych kontrolą Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję merytoryczną. Z materiałów zgromadzonych w aktach spraw oraz z uzasadnień przedmiotowych decyzji wynika, iż ich wydanie w każdym przypadku poprzedzone było wydaniem rozstrzygnięcia w formie postanowienia, którym SKO na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmawiało wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. . W ocenie organu, brak podstaw do wszczynania postępowań w tym przedmiocie wynikał z różnych przesłanek. Stwierdzono, iż decyzje Wójta objęte wnioskami strony stanowiły przedmiot orzekania organu odwoławczego, który uchylał je i umarzał postępowanie, uchylał decyzje i przekazywał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, względnie utrzymywał decyzje w mocy w sprawach nr [...] oraz [...], przy czym Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organu odwoławczego oraz organu I instancji w sprawie nr [...], natomiast w sprawie nr [...] decyzją Wójta umorzono postępowanie w sprawie. Zaistnienie przedmiotowych okoliczności w ocenie SKO stanowiły uzasadnione przyczyny, pozwalające na odmowę wszczęcia postępowania w trybie art. 61a k.p.a.

Skoro zatem Kolegium w każdej ze spraw inicjowanych przez uprzednie wnioski strony uznało za zasadne odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji stosownie do art. 61a k.p.a., należy przyjąć, że wobec wpływu kolejnego wniosku, którym strona domaga się stwierdzenia wydania przedmiotowej decyzji z naruszeniem prawa, organ konsekwentnie powinien był odmówić wszczęcia postępowania stosownie do art. 61a k.p.a. Tymczasem w każdej z kontrolowanych spraw Kolegium wydało rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej, odmawiając stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, na podstawie art. 158 § 2 k.p.a.

W treści uzasadnień zaskarżonych decyzji Kolegium stwierdza, że w postępowaniu zakończonym postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania nie dopatrzyło się zaistnienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Jednak już z samego faktu wydania w tym przedmiocie rozstrzygnięcia w formie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania wynika, że organ nie prowadził w istocie postępowania merytorycznego. Twierdzenie organu, jakoby w uprzednim postępowaniu nie stwierdzono przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. jest nieuzasadnione również z tego względu, że treść uzasadnień każdego z postanowień SKO wskazuje, iż organ w ogóle nie przystąpił do oceny tych przesłanek.

Decyzja odmowna zawiera bowiem stwierdzenie, że przesłanki opisane w jej hipotezie nie zostały spełnione i tym samym prawa i obowiązki przewidziane jej dyspozycją nie mogą zostać wykreowane. W konsekwencji należy uznać ją za decyzję "merytoryczną", tworzącą stan rei iudicatae. Natomiast postanowienie o odmowie wszczęcia i decyzja o umorzeniu postępowania zapobiegają lub kładą kres zbędnym czynnościom procesowym i właściwie do tego sprowadza się ich istota (zob. T. Kiełkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023, art. 156).

Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, iż w postępowaniach prowadzonych przez SKO pod numerami [...], [...] oraz [...] organ przedmiotem rozpoznania uczynił wnioski strony datowane na 25 kwietnia 2022 r., przy czym w aktach administracyjnych wymienionych spraw znajdują się również wnioski strony obejmujące w istocie tożsame żądania, lecz wniesione we wcześniejszej dacie, to jest 5 kwietnia 2022 r.

Powyższa rozbieżność ma istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem wpływ wniosku wyznacza moment rozpoczęcia postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.

W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżone decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., o czym orzeczono jak w punktach I-III, V i VI wyroku.

Natomiast w skarżonej decyzji Kolegium nr [...] organ powołał się na postanowienie z 24 listopada 2020 r. nr [...] którym odmówiono wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. z 13 stycznia 2012 r. nr [...] Decyzja organu I instancji, którą przywołało SKO, została utrzymana w mocy przez Kolegium w wyniku rozpoznania wywiedzionego od niej odwołania, natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 21 listopada 2012 r. sygn. IV SA/Po 523/12 uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z 13 stycznia 2012 r. nr [...] Tym samym sprawa skierowana została do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W materiałach zgromadzonych w aktach organu I instancji znajduje się decyzja Wójta Gminy T. z 24 maja 2013 r. nr [...], którą odmówiono ustalenia warunków zabudowy. Przedmiotowa decyzja została utrzymana w mocy przez SKO w P. decyzją z 10 grudnia 2013 r. nr [...]

Należy wskazać, że wniosek S. W. złożony 30 marca 2022 r., który podlegał załatwieniu w kontrolowanym postępowaniu, wskazywał na zaskarżoną decyzję poprzez podanie jej numeru, tj. [...] Kolegium, dysponując materiałami postępowania I instancji założyło, iż wniosek S. W. odnosi się do decyzji, która została uchylona, nie zaś do decyzji z 24 maja 2013 r.

W ocenie Sądu działanie Kolegium, polegające na odmowie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, w sytuacji gdy została ona uprzednio wyeliminowana z obrotu prawnego, zaś w sprawie zapadła prawomocna decyzja organu I instancji, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik kontrolowanej sprawy.

Opisane powyżej uchybienia natury procesowej prowadzą do wniosku, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Kolegium nie rozpatrzyło w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego zgromadzonego w aktach organu I instancji, do czego zobowiązuje go art. 77 § 1 k.p.a. Brak uwzględnienia w skarżonym rozstrzygnięciu okoliczności, iż w sprawie o nr [...] Wójt Gminy T. wydał dwie decyzje, z których pierwsza została uchylona mocą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu uzasadnia twierdzenie, iż organ nie poczynił wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Treść uzasadnienia skarżonej decyzji SKO nie rozstrzyga wskazanych wątpliwości. Nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy stanowi naruszenie, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., skutkujące uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Powszechnie przyjmuje się w doktrynie oraz orzecznictwie, że przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego materialnego lub procesowego (zob. T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 145). Nie przesądzając w tym miejscu o ewentualnej nieważności decyzji Wójta z 24 maja 2013 r. Sąd zauważa, że wnikliwa analiza materiałów postępowania mogłaby doprowadzić organ orzekający w sprawie wniosku S. W. do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy.

Z powyższych względów Sąd w punkcie IV wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Kolegium z 29 maja 2023 r. nr [...]

Ponownie procedując w sprawach objętych kontrolą Sądu, organ zgodnie z art. 153 P.p.s.a. uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną, a nadto w postępowaniu nr [...] ustali i uzasadni, która z decyzji podjętych w ramach kwestionowanego postępowania stanowiła przedmiot wniosku strony, który podlega załatwieniu. Organ określi również, który z wniosków złożonych przez S. W. stanowi przedmiot rozpoznania w postępowaniach o nr [...], [...] oraz [...]

O należnych skarżącemu kosztach postępowania orzeczono w punkcie VII wyroku zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. uwzględniając sumę opłat uiszczonych tytułem wpisów od skarg w wysokości łącznej 1 200 zł, opłatę skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 480 zł stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).