Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 985/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant starszy referent Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2023 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 17 marca 2023 r. nr SKO.ŚR/4111/70/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania, rezygnacji z zatrudnienia skargę oddala


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 17 marca 2023 r. nr SKO.ŚR/4111/70/2023 działając na podstawie art. 17, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej jako: "u.ś.r."), po rozpatrzeniu odwołania B. T. (dalej: "skarżąca") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy C. z dnia 28 grudnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką H. B.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 4 listopada 2022 r. skarżąca wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, która legitymuje się orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z 30 listopada 2005 r., z którego treści wynika, że jest niezdolna do samodzielnej egzystencji od "nadal" do "trwale".

Po rozpoznaniu ww. wniosku Wójta Gminy C. decyzją z dnia 28 grudnia 2022 r. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia.

Organ I instancji odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia stwierdził, że nie została spełniona przesłanka przyznania prawa do świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż nie jest możliwe ustalenie od kiedy istnieje niepełnosprawność matki skarżącej, zaś niezdolność do samodzielnej egzystencji została ustalona od 30 listopada 2005 r., czyli od 67 roku życia.

Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie wniosła skarżąca, wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego przez nieuwzględnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, który uznał niekonstytucyjność przepisu art. 17 ust. 1 b u.ś.r. oraz na fakt sprawowania stałej opieki nad matką.

Opisaną we wstępie decyzją SKO w Krakowie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

W swoich rozważaniach Kolegium, zwróciło uwagę na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn.. akt K 38/13 który stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy. Jednocześnie Kolegium w zaskarżonej decyzji wyjaśniło, że istotnie na podstawie jednolitego w tym względzie orzecznictwa sądowo-administracyjnego jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego również osobom które podejmują opiekę nad osobami, niepełnosprawnymi w stopniu znacznym również sytuacji gdy niepełnosprawność powstała po 18 roku życia.

Niezależnie od powyższego, SKO w Krakowie stwierdziło, że nie zostały spełnione pozostałe przesłanki pozwalające na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, zatem rozstrzygniecie zawarte w zaskarżonej decyzji organu I instancji jest prawidłowe.

Jak wynika z akt sprawy, w ramach opieki skarżąca podaje leki sprząta, robi zakupy, przygotowuje posiłki, robi pranie, pomaga w higienie osobistej, zapewnia opiekę medyczną, pomaga w załatwianiu spraw urzędowych. W zakresie zaś przesłanki rezygnacji z pracy i niepodejmowania zatrudnienia z materiału dowodowego nie wynika czy i w jakim okresie była zatrudniona przed podjęciem opieki and obojgiem rodziców, wyjaśnień takich nie zawarła skarżąca także w odwołaniu.

Zdaniem tut. Kolegium w realiach przedmiotowej sprawy brak jest związku przyczynowego pomiędzy brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością opieki nad osobą wymagającą opieki, albowiem brak jest związku przyczynowo- skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką sprawowaną nad matką. Skarżąca nie podała bowiem, żadnych przekonywujących argumentów wskazujących na dotychczasową ścieżkę zawodową czy możliwość podjęcia innej pracy, która jedna nie może być wykonywana ze względu na opiekę nad rodzicami.

Co jednak najistotniejsze w przedmiotowej sprawie, małżonek osoby niepełnosprawnej jest osobą w pierwszej kolejności zobowiązany do alimentacji. Mimo podeszłego wieku i licznych schorzeń nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nadto skarżąca posiada jeszcze troje rodzeństwa na których również ciąży obowiązek alimentacyjny a podejmowanie przez nich zatrudnienia nie zwalnia ich z obowiązków alimentacyjnych względem matki i ojca, które mogą być świadczone nie tylko przez sprawowanie osobistej opieki ale finasowanie tej opieki, wspólnie ze skarżącą. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w dniu 14 listopada 2022 r. została podjęta przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwała nr I OPS 2/22 dotycząca warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z którą m.in. warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 1 7 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit, a u.ś.r.). Z akt sprawy nie wynika by mąż niepełnosprawnej matki skarżącej, legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności. W związku z powyższym wyklucza to z kręgu uprawnionych skarżącą. Uchwała ta co prawda wiąże wprost sądy administracyjne, które sprawują kontrolę prawną nad orzeczeniami administracyjnymi, pośrednio zatem uchwała ta wiąże również organy administracji.

Na powyższą decyzję skarżąca, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 w związku z art. 77 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 80 w związku w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a to brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dla skarżącej w związku z opieką nad chora matką, w sytuacji gdy niepełnosprawna wymaga stałej, ciągłej opieki, co w ostateczności spowodowało wydanie wadliwej decyzji o odmowie przyznania świadczenia;

2) naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji,

3) naruszenie przepisu prawa materialnego, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.s.r. poprzez uznanie, że małżonek H. B. – S. B. jest w stanie wypełniać obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnej żony, w tym wskazywanie, że skarżąca posiada jeszcze troje rodzeństwa, które mogą zająć się matką, podczas gdy sam S. B. jest osobą niepełnosprawną i jest w trakcie uzyskiwania orzeczenia niepełnosprawności w stopniu znacznym (wniosek o wydanie orzeczenia złożony w dniu 19.04.2023 r.), który obecnie ma prawie 90 lat, ma wiele schorzeń, co uniemożliwia mu sprawowanie opieki nad żoną, której nie byłby w stanie nawet podnieść czy umyć; ponadto fakt posiadania rodzeństwa pozostaje bez wpływu na okoliczność, że skarżąca sprawuje faktyczną opiekę nad niepełnosprawną matką, brak jest podstaw do odmowy przyznania świadczenia z uwagi na istnienie innych osób, które mogłyby świadczyć pomoc osobie niepełnosprawnej, brak jest negatywnej przesłanki przyznania świadczenia.

Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji i przyznanie wnioskowanego świadczenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Dodatkowo skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów:

- świadectwa pracy skarżącej z dnia 07.01.2020 r., zaświadczenia lekarskiego brata skarżącej – A. B., zaświadczenia o zatrudnienia brata skarżącej – S. B.,

- dokumentacji medycznej niepełnosprawnej matki skarżącej, w tym; karta medycznych czynności ratunkowych z dnia 09.07.2022 r., 03.12.2022 r.,

- dokumentacji medycznej niepełnoprawnego ojca skarżącej, w tym; zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia ojca skarżącej oraz zaświadczenie o złożonym wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na fakt: wykazania związku przyczynowego pomiędzy zrezygnowaniem z pracy przez skarżącą na rzecz sprawowania opieki nad matką /rodzicami/, wykorzystania przez skarżącą urlopu wypoczynkowego celem zajęcia się matką w ostatnich tygodniach pracy, częstych przyjazdów karetki pogotowia do matki skarżącej, niepełnosprawności ojca skarżącej, braku możliwości sprawowania opieki przez ojca nad matką skarżącej, złożenia wniosku o ustalenie ojcu orzeczenia w stopniu znacznym, albowiem jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.)

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 17 marca 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy C. z dnia 28 grudnia 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką H. B., pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.), zwanej dalej u.ś.r.

Świadczenie pielęgnacyjne zostało zaliczone do świadczeń rodzinnych. Jego celem jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie osób niepełnosprawnych, gdyż służy pokryciu kosztów opieki zorganizowanej "we własnym zakresie", w tym opieki osób bliskich. Świadczenie to zapewnia środki sprawowanie nad nimi opieki (zob. R. Babińska-Górecka, K. Stopka, Polskie świadczenia rodzinne z punktu widzenia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, PiZS 2012, nr 4, s. 28-34.). Jego celem jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych Zgodnie z powołanym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje między innymi osobie, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje ona z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Należy zatem podkreślić, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2020 r., I OSK 1148/20). Trafnie również wskazuje się, że zakres faktycznie sprawowanej opieki, wynikający z innych przyczyn niż potrzeby osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w zakresie opieki, może wskazywać na to, czy rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodjęcie pozostają z sobą w związku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2020 r., I OSK 691/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1544/19).

Na podstawie art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Na podstawie ust. 1b art. 17 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Przepis ten został jednak wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U.2014.1443) uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Okoliczność ta trafnie została podkreślona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, który stwierdził, że w tym zakresie organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na niekonstytucyjnej normie prawnej.

Podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może stanowić więc art. 17 ust. 1b ustawy. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy rozpatrywać bez tej przesłanki negatywnej. Takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wskazać należy, że pogląd ten jest prawidłowy. Trybunał Konstytucyjny w punkcie 2 sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W kwestii skutków cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego istnieje ugruntowana linia orzecznicza sądów administracyjnych, które w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych wnoszących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po wyroku Trybunału, dostrzega jego wpływ na obecną sytuację tych podmiotów i wyraża stanowisko o konieczności uchylania decyzji bazujących na tej przesłance (por.m.in. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2019 r. sygn. I OSK 8/19, wyrok NSA z 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 923/16 oraz wyrok z 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1578/16).

Sąd rozpoznający sprawę podziela stanowisko dotyczące możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez względu na czas powstania niepełnosprawności u osoby niepełnosprawnej, i uznaje tym samym za błędny pogląd organu pierwszej instancji w tym zakresie w niniejszej sprawie.

W niniejszej sprawie skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, która została uznana za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji na podstawie orzeczenia lekarza rzeczoznawcy KRUS z dnia 30 listopada 2005r. W aktach brak jest zaświadczeń lekarskich, czy kart informacyjnych ze szpitali.

Matka skarżącej jest mężatką oraz posiada jeszcze trzech synów: A. B., S. B. i J. B. Wszyscy synowie H. B. pracują i mieszkają w pobliżu swojej matki. Mąż H. B. – S. B. w trakcie trwania postępowania sądowoadministracyjnego uzyskał umiarkowany stopień niepełnosprawności. Z wywiadu środowiskowego wynika, że jest po zabiegu ablacji serca, nie może dźwigać i ciągle się męczy.

W wywiadzie środowiskowym ustalono, że matka skarżącej jest leżąca od 3 lat, zdiagnozowano u niej korowy zanik mózgu. Jest całkowicie zależna od innych. Zdarzają jej się zasłabnięcia Skarżąca opiekuje się nią codziennie, a opieka polega na wykonywaniu wszystkich czynności wokół swojej matki, począwszy do kąpieli, podmywania, zmiany pampersów, zapobieganiu odleżynom, wykonywanie ćwiczeń fizycznych, podawanie leków, przygotowywanie posiłków, karmienie, kontrakt z lekarzami, aż po ciągłą dyspozycyjność wobec swojej podopiecznej.

Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez organ I instancji nastąpiła z powołaniem się na art. 17 ust. 1b u.ś.r. Natomiast organ II instancji wskazał na występowanie w niniejszej sprawie osoby, której obowiązek alimentacyjny wobec H. B. wyprzedza obowiązek alimentacyjny skarżącej, to jest małżonka matki skarżącej.

Jednym z warunków, od których zależy powstanie prawa do tego świadczenia jest, że opiekę wykonuje osoba obciążona wobec podopiecznego obowiązkiem alimentacyjnym.

Należy także wskazać, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Należy w tym miejscu przypomnieć, że stosowanie tegoż przepisu wywołało rozbieżności w orzecznictwie. Jedno stanowisko wyrażało pogląd, że warunkiem koniecznym jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu lub małżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1a i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Drugie stanowisko uznawało natomiast, że legitymowanie się takim orzeczeniem przez wymienione osoby nie jest konieczne, jeżeli te osoby z przyczyn obiektywnych nie mogą realnie podjąć się opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W takiej sytuacji uznawano, że świadczenie może być przyznane osobie sprawującej faktycznie opiekę, zobowiązanej w dalszej kolejności do alimentacji na rzecz osoby takiej opieki wymagającej.

Powyższe rozbieżności zostały rozstrzygnięte w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjny z 14 listopada 2022 r. sygn. akt I OPS 2/22, w której zajęto stanowisko, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.).

Sąd w niniejszej sprawie jest więc związany zapadłą uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Należy podkreślić, że we wskazanej uchwale przyjęto, że jedynie legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, realizuje to obiektywne kryterium. Wykładania ta ma związek ze zmianą brzmienia art. 17 ust. 1a u.ś.r. Ustawodawca zastąpił bowiem 01 stycznia 2013r. (ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 z późn. zm.) przesłankę braku możliwości sprawowania opieki przez osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przesłanką legitymowania się przez tę osobę orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Naczelny Sąd Administracyjny uznał dalej, że limitowanie dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium zobiektywizowane nie może zostać uznane za rażące naruszenie zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Kryterium to zapewnia dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, nie ma ono także charakteru dyskryminującego i nie jest niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte w konsekwencji o uznanie organu. Regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca był przy tym uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby uprawnionej do świadczenia w pierwszej kolejności, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby uprawnione w kolejności dalszej, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą.

W niniejszej sprawie zobligowanym do opieki, ale również uprawnionym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest w pierwszym rzędzie małżonek H. B., który legitymuje się jedynie orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, co więcej które uzyskał dopiero w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.