Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 147/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 125 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Gminy M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1108/14 zawieszające postępowanie w sprawie ze skargi Gminy M. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 4 grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia uchylić zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1108/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 13 marca 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej również jako "P.p.s.a."), zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że postanowieniem z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 311/12 Naczelny Sąd Administracyjny skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej również jako "TSUE") pytania prejudycjalne, czy w świetle art. 4 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana - Dz. Urz. UE z 2012 r., Nr C 326, s. 13 i nast.) jednostka organizacyjna gminy (lokalnego organu władzy w Polsce) może być uznana za podatnika VAT w sytuacji, gdy wykonuje czynności w charakterze innym niż organ władzy publicznej w rozumieniu art. 13 dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE z 2006 r., Nr L 347, s. 1 i nast. ze zm.), pomimo, że nie spełnia warunku samodzielności (niezależności) przewidzianego w art. 9 ust. 1 tej dyrektywy.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, ewentualny wyrok Trybunału Sprawiedliwości ma znaczenie dla niniejszej sprawy, gdyż w świetle powołanej w skardze oraz pytaniu prejudycjalnym, uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2013 r., sygn. akt I FPS 1/13 (wiążącej wszystkie składy sędziowskie na zasadzie art. 269 P.p.s.a.) jednostki budżetowe organów samorządu terytorialnego nie mogą być traktowane jako odrębni podatnicy podatku od towarów i usług. Na obecnym etapie postępowania, według WSA powoduje to, że zaskarżona interpretacja indywidualna powinna zostać uchylona wyłącznie ze względów formalnych. Całość argumentacji Ministra Finansów oparta została bowiem na założeniu, że miasto i jego jednostka budżetowa to odrębni podatnicy.

W zażaleniu powyższemu rozstrzygnięciu strona skarżąca, zarzuciła naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 146 § 1 P.p.s.a., a to poprzez zawieszenie przedmiotowego postępowania, pomimo że brak było podstaw do jego zawieszania, a WSA powinien był uchylić przedmiotową interpretację, gdyż:

- rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nie zależy od ewentualnego rozstrzygnięcia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w związku z pytaniem zadanym przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 311/12;

- a ponadto rozstrzygnięcie powinno zostać oparte o przepisy ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz orzecznictwo krajowych sądów administracyjnych, w tym uchwałę NSA z 24 czerwca 2013 r., sygn. akt I FPS 1/13.

Mając na uwadze powyższe zarzuty w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz o zasądzenie na rzecz gminy kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie okazało się zasadne.

Przed oceną zaskarżonego postanowienia, jak i argumentów podniesionych w rozpoznawanym środku zaskarżenia należy przypomnieć, że zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Nie budzi wątpliwości przy tym, że postępowanie prowadzone przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest postępowaniem sądowym, które mieści się w pojęciu "postępowania sądowego" użytym w art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt I FZ 278/11 ONSAiWSA 2012 r., z. 6, poz. 99).

Z orzecznictwa wynika ponadto, iż przesłanki do zawieszenia postępowania z uwagi na inne toczące się postępowanie powinny być interpretowane ściśle, a prawo strony do rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej bez nieuzasadnionej zwłoki należy uznać za priorytetowe (tak: postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OZ 635/12, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Celowość podjęcia na podstawie przepisu art. 125 § 1 P.p.s.a. decyzji o zawieszeniu postępowania pozostawiona została ocenie sądu. Uznanie to nie może być dowolne. Stąd też obowiązkiem sądu jest rozważenie, a w konsekwencji i wyjaśnienie przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania w sprawie (postanowienie NSA z dnia 2 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FZ 182/12, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Czy też jak stwierdzono w postanowieniu NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt I FZ 832/11 (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak i ekonomiki procesowej. Powyższe okoliczności, sąd podejmujący rozstrzygnięcie oparte o art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., powinien jednak oceniać w kontekście konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, co ma niebagatelne znaczenie w świetle konstytucyjnego nakazu rozpoznawania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz zasady szybkości postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 P.p.s.a.).

Związek pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego musi cechować się tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Innymi słowy rozstrzygnięcie w tej innej sprawie tylko wtedy upoważniać będzie do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia tej sprawy sądowoadministracyjnej, która ma być zawieszona. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2008 r., sygn. akt II FPS 4/08 (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) podkreślono, że przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego.

Z powyższych rozważań wypływa wniosek, że dla sądu administracyjnego kwestia wstępną jest wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne, do sformułowania wypowiedzi, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem.

Tymczasem jak słusznie zauważono w uzasadnieniu rozpoznawanego środka zaskarżenia złożona przez miasto skarga powinna zostać rozpatrzona w oparciu o przepisy prawa krajowego, w tym te, których wykładni dokonał NSA w uchwale z 24 czerwca 2013 r., sygn. akt I FPS 1/13. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w razie niezgodności przepisów prawa krajowego z przepisami unijnymi strona ma prawo wybrać, czy korzysta z przepisów krajowych, czy też unijnych. Nie może jedynie np. powoływać się na prawo do odliczenia i jednocześnie korzystać ze zwolnienia. Musi wybrać reżim prawny ze wszystkimi tego konsekwencjami.

Nawet, więc gdyby w wyniku odpowiedzi TSUE na pytanie prejudycjalne okazało się, odmiennie niż to uznano na gruncie wspomnianej uchwały, że w świetle przepisów unijnych jednostki budżetowe organów samorządu terytorialnego mogą być traktowane jako odrębni podatnicy podatku od towarów i usług, to skarżąca mogła by i co czyni (vide: stanowisko w sprawie zadanych pytań we wniosku o interpretację) powoływać się na interpretację krajowych przepisów. Od ewentualnej więc odpowiedzi TSUE nie zależy rozstrzygnięcie w tej sprawie.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Brak jest jednak w tej sytuacji podstaw prawnych do zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W art. 209 P.p.s.a. przyjęto unormowanie, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 P.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Zatem w innych przypadkach sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Nie istnieje bowiem podstawa prawna dla takiego rodzaju rozstrzygnięcia (vide postanowienie NSA z 15 lutego 2007 r., sygn. akt II FZ 12/07, LEX nr 299419).