Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 590/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 61 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 4 ust. 1,  art. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 782
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Olga Żurawska – Matusiak, Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi K. G. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącego K. G. z dnia [...] czerwca 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w [...] na rzecz skarżącego K.G. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] czerwca 2014 r. K. G. (dalej jako skarżący) zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] o podanie informacji publicznej w zakresie dat urodzenia i miejscowości zamieszkania wszystkich sędziów sądu – z rozbiciem na poszczególne wydziały, zaznaczając, iż odpowiedź winna być udzielona w formie elektronicznej na podany adres e-mail.

W odpowiedzi na powyższy wniosek organ za pośrednictwem poczty elektronicznej pismem z [...] lipca 2014 r. przekazał za pośrednictwem poczty elektronicznej informacje w zakresie dat urodzenia sędziów z rozbiciem na poszczególne wydziały i poinformował skarżącego, iż miejscowości zamieszkania sędziów nie pozostają w związku z pełnioną funkcją i nie stanowią informacji publicznej.

W skardze na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] , skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, K. G. zarzucił organowi naruszenie: 1) art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 214, dalej jako u.d.i.p.), przez ich błędną wykładnię i niezastosowanie wskutek przyjęcia, że miejscowość zamieszkania sędziego nie stanowi informacji publicznej, 2) art. 13 ust. 1 i art. 16 ust. 1 u.d.i.p., przez ich niezastosowanie – mimo, że objęte żądaniem wniosku dane stanowią informację publiczną, 3) art. 14 ust. 1 u.d.i.p., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskutek przyjęcia, iż udzielenie informacji publicznej przez organ może nastąpić w sposób sprzeczny z wnioskiem.

Wskazując na powyższe uchybienia, skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpatrzenia jego wniosku z [...] czerwca 2014 r. o udzielenie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Uzasadniając postawione zarzuty, skarżący odwołał się do przepisu art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. i wyraził przekonanie, że informacja o miejscu zamieszkania sędziego sądu powszechnego stanowi informację publiczną, albowiem informacja ta – na co wskazuje art. 95 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych – ma ścisły związek z pełnieniem przez sędziów funkcji publicznej i nie pozostaje bez wpływu na warunki jej wykonywania. Dojazdy z miejsca zamieszkania do siedziby sądu i z powrotem są uciążliwe i czasochłonne, co może rzutować na jakość wykonywanej pracy. Ponadto dojazdy generują należności zwiększające wydatki budżetowe sądu.

Skarżący wskazał także, iż zestawienia dat urodzenia, przy zanonimizowaniu imion i nazwisk sędziów poszczególnych wydziałów w Sądzie Rejonowym w [...], nie czyni w pełni zadość żądaniu wniosku. Bez znajomości dokładnej daty urodzenia konkretnego sędziego nie jest zaś możliwe precyzyjne określenie daty osiągnięcia przez tę osobę wieku 29 lat uprawniającego do powołania na urząd sędziego, wieku 67 lat uprawniającego do przejścia w stan spoczynku, 55 lat lub 60 lat do wcześniejszego przejścia w stan spoczynku.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w [...] wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu pisma procesowego organ wskazał, iż realizując wniosek skarżącego z [...] czerwca 2014 r., pismem z [...] lipca 2014 r. udzielił stronie skarżącej informacji publicznych zgodnie ze złożonym wnioskiem, tj. wskazując daty urodzenia sędziów Sądu z rozbiciem na poszczególne wydziały. W pozostałym zakresie, tj. w odniesieniu do żądania wskazania miejscowości zamieszkania sędziów organ uznał, że nie jest to informacja pozostająca w związku z pełnioną funkcją, zatem nie stanowi informacji publicznej. Uznać zatem należy, że Prezes Sądu Rejonowego w [...] udzielił odpowiedzi zgodnie z żądaniem wniosku, w zakresie w jakim odnosił się on do informacji publicznej i wobec tego organ nie pozostaje w bezczynności.

Organ zwrócił także uwagę, iż w treści przedmiotowego wniosku zawarto żądanie podania dat urodzenia w odniesieniu do wszystkich sędziów z rozbiciem na poszczególne wydziały sądu, i taka forma została przyjęta w odpowiedzi na wniosek. Dokonywanie przez skarżącego sprecyzowania wniosku już w treści skargi, poprzez wyjaśnienie w niej, że domagał się on podania dat urodzin każdego z sędziów ze wskazaniem, którego sędziego ona dotyczy, gdyż zamierzał w ten sposób ustalić daty nabycia przez poszczególne osoby uprawnień do wcześniejszego przejścia w stan spoczynku, nie może świadczyć o powstaniu po stronie organu jakichkolwiek nieprawidłowości. Organ nie mógł bowiem wiedzieć jaka jest wola czy zamierzenia wnioskodawcy, jeżeli nie zostały one wyraźnie wyartykułowane we wniosku. Co zaś się tyczy wniosku o wydanie informacji co do miejscowości zamieszkania sędziów, organ – Prezes Sądu Rejonowego w [...] podtrzymał swoje stanowisko, że dane te nie stanowią informacji publicznej z uwagi na brak związku z pełnioną funkcją publiczną. Zgodnie bowiem z art. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, zatem w przypadku żądania danych dotyczących osoby wykonującej funkcje publiczne koniecznym jest związek konkretnej informacji z wykonywaniem tej funkcji. W ocenie organu miejsce zamieszkania sędziego jest jego sprawą prywatną, niezwiązaną z wykonywaniem przez niego funkcji. Zadaniem organu administracyjnego nie jest weryfikacja jaki był zamysł wnioskodawcy składającego żądanie udzielenia informacji publicznej oraz w jakim celu zamierza uzyskane dane wykorzystać. W tym kontekście obecne wyjaśnienia skarżącego, jakoby nieudzielenie informacji o miejscowościach zamieszkania sędziów uniemożliwiało mu ustalenia w zakresie wpływu dojazdów na sposób wykonywania funkcji oraz koszty z tym związane są zdaniem organu spóźnione i nie powinny wpływać na ocenę prawidłowości udzielonej odpowiedzi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę prawnych form działania organów administracji publicznej, podlegających jego kontroli, a także orzeka w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.). Natomiast zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Skarga na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania przez organ administracji oczekiwanego przez stronę aktu lub podjęcia określonej czynności. Skarga taka wnoszona jest wówczas, gdy organ wprawdzie prowadzi postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem stosownego aktu ani nie podejmuje właściwej czynności, której domaga się strona (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, publ. LEX nr 148427 i nr 148280). Dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie niewydania stosownego aktu lub niepodjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z realizacją wniosku, a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Istotne bowiem jest, że organ dopuszcza się zwłoki w rozpatrzeniu wniosku, a jego procedowanie wydłuża czas oczekiwania przez stronę na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast okoliczności, które powodują zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów, wpływają na ocenę zasadności skargi na bezczynność w tym sensie, że sąd zobowiązany jest je ocenić przy jednoczesnym stwierdzeniu, czy istniejąca bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa czy też nie.

Wniosek o udostępnienie informacji publicznej podlega rozpatrzeniu w drodze czynności materialno – technicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. lub decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Oczywistym zatem jest, że w przypadku niepodjęcia przez adresata wniosku takich prawnych form działania, strona może zwalczać stan jego opieszałości w drodze skargi na bezczynność w trybie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Strona ma prawo kwestionowania bezczynności organu zawsze, gdy uznaje, że żądane przez nią informacje są informacjami publicznymi i powinny być jej udzielone w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 782 ze zm., dalej jako u.d.i.p.). W przypadku takiej skargi, sąd dokonuje kwalifikacji żądanych informacji i w zależności od ich charakteru, podejmuje stosowne rozstrzygnięcie. Stwierdzając lub nie stwierdzając bezczynności organu w przedmiocie informacji publicznej, ocenia wówczas prawidłowość dokonania przez organ kwalifikacji wniosku, zapewniając stronie niezbędną ochronę sądową w zakresie dostępu do informacji publicznej.

Umieszczenie w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawa obywateli do uzyskiwania informacji publicznej wskazuje na ustrojową doniosłość dostępu do takiej informacji i świadczy zarazem o ochronie tego prawa, jako że ma ono konstrukcję publicznego prawa podmiotowego. Konstytucja RP w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego Państwa (ust. 3). W ustępie 1 powołanego przepisu zostało określone powszechne obywatelskie prawo dostępu do informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Obejmuje ono także uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Korelatem tego prawa podmiotowego jest spoczywający przede wszystkim na organach władzy publicznej obowiązek udzielania obywatelom określonych informacji o działalności instytucji. Obowiązek ten polega zatem nie tyle na dostępności określonych informacji dla odbiorcy, ile przynajmniej – co do zasady – oznacza konieczność aktywnego działania ze strony organu udzielającego informacji, które polega na dostarczeniu osobie zainteresowanej, na jej żądanie, pewnego zakresu informacji. Formy realizacji obywatelskiego prawa do informacji publicznej Konstytucja RP określa w ust. 2 tegoż przepisu, wskazując na możliwość dostępu do dokumentów urzędowych oraz wstępu na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów (z możliwością rejestracji obrazu i dźwięku). Artykuł 61 ust. 3 Konstytucji RP wyznacza granice dopuszczalnego ograniczenia tego prawa: ograniczenie może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego Państwa. Z kolei art. 61 ust. 4 stanowi, że tryb udzielania informacji publicznej określają ustawy, a w odniesieniu do Sejmu i Senatu, ich regulaminy.

Ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Oczywiście ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Zakres podmiotowy wyznacza wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres przedmiotowy obejmuje pojęcie "informacji publicznej" (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p.).

W sprawach ze skarg na bezczynność sąd administracyjny obowiązany jest zbadać, czy organ wykonał ciążący na nim obowiązek załatwienia sprawy indywidualnej, określony przepisami prawa administracyjnego, a co za tym idzie – winien ustalić, czy wystąpiły przesłanki (podmiotowe i przedmiotowe) zaistnienia takiego prawnego obowiązku. W rozpoznawanej sprawie przesłanki takie wystąpiły.

Podkreślenia przy tym wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż wniesienie do sądu administracyjnego skargi w przedmiocie bezczynności organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest uzależnione od wcześniejszego wezwania właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa.

Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:

1) organy władzy publicznej,

2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych,

3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa,

4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego,

5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

W świetle powyższego, nie ulega zatem wątpliwości, że Prezes Sądu Rejonowego w [...] jest podmiotem zobowiązanym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej do udzielenia informacji, mającej walor informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu (art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.d.i.p.). W myśl art. 10 ust. 2 Konstytucji RP sądy i trybunały sprawują władzę sądowniczą, natomiast zgodnie z art. 175 ust. 1 Konstytucji wymiar sprawiedliwości sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Sądy jako organy władzy sądowniczej, wydające wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, wykonują zadania w imieniu państwa, którego funkcje realizują. Są to więc organy państwowe powołane do rozpatrywania i rozstrzygania sporów prawnych w imieniu państwa. Prezes Sądu Rejonowego w [...] jako podmiot reprezentujący Sąd na zewnątrz jest zatem organem władzy publicznej zobowiązanym do udzielania informacji publicznej. Jest to okoliczność niekwestionowana w rozpoznawanej sprawie.

Pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Uwzględniając wszystkie aspekty wynikające z treści tych przepisów, można więc przyjąć, że informacją publiczną będzie każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.

Informacja publiczna, która nie funkcjonuje w obiegu publicznym, udostępniana jest na wniosek, o czym stanowi art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Wniosek podlega bowiem realizacji, jeżeli informacja publiczna nie została udostępniona i zainteresowany nie ma innej możliwości zapoznania się z jej treścią, np. poprzez bezpośredni do niej wgląd, bądź sięgając do publikatora.

W rozpoznawanej sprawie spór pomiędzy stronami sprowadza się do oceny charakteru żądanych informacji. Organ zaprezentował stanowisko, że informacja o miejscu zamieszkania sędziego nie jest informacją publiczną, jak też udostępnienie bezimiennego zestawienie dat urodzenia sędziów realizuje wniosek skarżącego, z czym jednak – w ocenie Sądu – nie można się zgodzić. Pismo organu z [...] lipca 2014 r. nie czyni zadość żądaniu wniosku.

Skarżący wnioskował o podanie dat urodzenia sędziów Sądu Rejonowego w [...]. Dane dotyczące roku urodzenia zostały podane w sposób sprzeczny z treścią wniosku, tj. bez wskazania sędziów, których dotyczą. Żądanie ujęte we wniosku zawiera w sobie bowiem żądanie podania określonych w nim danych w przypisaniu do sędziów, do których dane te się odnoszą.

W ślad za poglądem wyrażonym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 marca 2006 r., K 17/05 (publ. Dz. U. Nr 49, poz. 358) wskazać należy, że sprawowanie funkcji publicznej wiąże się z realizacją określonych zadań w urzędzie w ramach struktur władzy publicznej lub na innym stanowisku decyzyjnym w strukturze administracji publicznej, a także w innych instytucjach publicznych. Istotne jest zatem, czy określona osoba w ramach instytucji publicznej realizuje w pewnym zakresie nałożone na tę instytucję zadania publiczne.

W nawiązaniu do przywołanych powyżej przepisów art. 10 ust. 2 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP, nie ulega żadnej wątpliwości i nie jest to okoliczność kwestionowana w przedmiotowej sprawie, że sędziwie orzekając w sprawach należących do właściwości danego sądu na zasadach niezawisłości i bezstronności, realizują zadania znajdujące się w kognicji tych sądów jako organów władzy publicznej, sprawując w nich tym samym funkcję publiczną.

W rozumieniu art. 61 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 427 ze zm. – przywoływanej dalej w tekście jako "ustawa"), na stanowisko sędziego sądu rejonowego może być powołany ten, kto ukończył 29 lat. Jednakże w myśl art. 69 ww. ustawy, sędzia przechodzi w stan spoczynku z dniem ukończenia 67 roku życia albo z dniem osiągnięcia wieku określonego w § 1a, chyba że nie później niż na sześć miesięcy przed ukończeniem tego wieku oświadczy Ministrowi Sprawiedliwości wolę dalszego zajmowania stanowiska i przedstawi zaświadczenie stwierdzające, że jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków sędziego, wydane na zasadach określonych dla kandydata na stanowisko sędziowskie (§ 1). Wiek, którego osiągnięcie powoduje przejście sędziego w stan spoczynku, dla kobiet urodzonych do 30 września 1973 r. i mężczyzn urodzonych do 30 września 1953 r. jest równy najniższemu wiekowi emerytalnemu określonemu odpowiednio w art. 24 ust. 1a pkt 61- 84, art. 24 ust. 1b i art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.) – (§ 1a). Sędzia przechodzi na swój wniosek w stan spoczynku, z zachowaniem prawa do uposażenia określonego w art. 100 § 2, po ukończeniu 55 lat przez kobietę, jeżeli przepracowała na stanowisku sędziego lub prokuratora nie mniej niż 25 lat, a 60 lat przez mężczyznę, jeżeli przepracował na stanowisku sędziego lub prokuratora nie mniej niż 30 lat (§ 2). Przepis § 2 stosuje się do sędziego, który wymagane warunki spełnił do 31 grudnia 2017 r. (§ 2a). W razie złożenia przez sędziego oświadczenia i przedstawienia zaświadczenia, o których mowa w § 1, sędzia może zajmować stanowisko nie dłużej niż do ukończenia 70 roku życia. Sędzia ten może w każdym czasie przejść w stan spoczynku, składając odpowiednie oświadczenie Ministrowi Sprawiedliwości (§ 3).

Z przywołanych wyżej przepisów, co słusznie podnosił skarżący, wynika, że dane odnoszące się do wieku sędziego, a konkretnie daty jego urodzenia, zakreślają cezurę czasową pełnienia przez niego funkcji sędziego i niewątpliwie mają znaczenie prawne. Decydują zatem o możliwości kandydowania sędziego na stanowisko, jak i ogólnie rzecz biorąc na możliwość bycia sędzią. Bez znaczenia jest w tym wypadku fakt, że podmioty upoważnione do uczestniczenia w procesie obsadzania stanowisk sędziowskich zobowiązane są sprawdzać wiek kandydata na sędziego, czy też, że wiek sędziego związany ze stanem spoczynku pozostawiony jest trosce podmiotów odpowiedzialnych za to, by czynny sędzia po osiągnięciu określonego wieku nie wykonywał swojej funkcji. Wiek sędziego (data jego urodzenia) jest nierozerwalnie związane z tą funkcją i stanowi informację publiczną. Pogląd ten podzielany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gdańsku z 8 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 164/13, w Warszawie z 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 51/12, z 13 września 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1002/12, z 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1716/12, w Gorzowie Wielkopolskim z 17 września 2014 r., sygn. akt II SAB/Go 72/14, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 2872/12 – dostępne na stronie internetowej https://cbois.nsa.gov.pl).

Podobnie rzecz się przedstawia jeśli chodzi o informację dotyczącą miejscowości, w której zamieszkują sędziowie.

W myśl art. 95 ustawy, sędzia powinien mieszkać w miejscowości będącej siedzibą sądu, w którym pełni służbę (§ 1). Prezes sądu okręgowego w stosunku do sędziego sądu rejonowego oraz sędziego sądu okręgowego, prezes sądu apelacyjnego w stosunku do sędziego tego sądu, a Minister Sprawiedliwości w stosunku do prezesa sądu okręgowego i prezesa sądu apelacyjnego, w uzasadnionych przypadkach, może wyrazić zgodę na zamieszkanie sędziego w innej miejscowości (§ 2). W razie uzyskania zgody, o której mowa w § 2, sędziemu przysługuje zwrot kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania do siedziby sądu, ustalonych na zasadach obowiązujących przy ustalaniu wysokości należności przysługujących pracownikom z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju. Zwrot kosztów jednak nie przysługuje, jeżeli zmiana miejsca służbowego nastąpiła w wyniku orzeczenia kary dyscyplinarnej wymienionej w art. 109 § 1 pkt 4 oraz orzeczenia sądu dyscyplinarnego o przeniesieniu sędziego na inne miejsce służbowe ze względu na powagę stanowiska (§ 3).

Z cytowanego wyżej przepisu, którego wykładnia nie budzi wątpliwości, wynika, że informacja o miejscu zamieszkania sędziego (miejscowości) ma związek z pełnieniem funkcji publicznej i nie pozostaje bez wpływu na warunki jej wykonywania (dojazdy z miejsca zamieszkania do siedziby sądu i z powrotem są uciążliwe i czasochłonne, co może rzutować na jakość wykonywanej pracy, dojazdy generują także należności zwiększające wydatki budżetowe sądu). Zauważył to również ustawodawca, ustalając regułę zamieszkania sędziego w miejscu pełnienia służby i dopuszczając od niej jedynie uzasadnione odstępstwa. Niewątpliwie dane o miejscowości zamieszkania sędziów mają znaczenie dla kształtowania wiedzy i poglądu o funkcjonowaniu sądu, którego dotyczy żądana informacja, co pozostaje w związku z wartością, jaką jest jawność i przejrzystość funkcjonowania osób sprawujących funkcje publiczne, a także instytucji jaką jest sąd. Powyższy pogląd ma swoje oparcie także w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym w przywołanych wyżej orzeczeniach WSA w Szczecinie z 6 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 935/13, czy WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 17 września 2014 r., sygn. akt II SAB/Go 72/14.

Reasumując, w ocenie Sądu w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę, informacja o datach urodzenia sędziów i miejscowościach, w których sędziowie zamieszkują jest niewątpliwie informacją publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p., gdyż mieści się w pojęciu informacji o organach i osobach sprawujących w nich funkcje.

Konstytucyjne prawo do informacji publicznej winno służyć jak najszerszemu obywatelskiemu dostępowi do danych publicznych. Zatem normy regulujące zarówno tryb, jak i zasady dostępu do informacji publicznej winny być wykładane z poszanowaniem podstawowej reguły in dubio pro libertate. Zasada jawności życia publicznego i transparentności działań władzy publicznej, które to zasady legły u podstaw obywatelskiego prawa do informacji publicznej, realizowanego w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, mają bowiem sprzyjać sprawowaniu społecznej kontroli przez wszystkich obywateli. Ustawodawca celowo w art. 2 ust. 2 u.d.i.p. wprowadził zapis, zgodnie z którym od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Toteż zainteresowany obywatel, kierując swój wniosek do podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, nie musi wykazywać interesu faktycznego czy prawnego w żądaniu uzyskania informacji publicznej, nie musi więc podawać, w jakim celu żądana informacja publiczna jest mu potrzebna.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno - techniczną. Żaden przepis prawa nie nakłada na dysponenta takiej informacji obowiązku nadawania tejże czynności szczególnej formy. W myśl art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, czyli niezwłocznie, jednak nie później, niż w terminie 14 dni, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

Z bezczynnością podmiotu zobowiązanego w zakresie dostępu do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy podmiot ten nie podejmuje czynności materialno - technicznej wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji. Z kolei stanowisko podmiotu, które w istocie sprowadza się do odmowy udzielenia informacji, przybiera procesową formę decyzji administracyjnej (art. 16 u.d.i.p.), co uzasadnia stosowanie w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

W tego typu sprawach wnioskodawca domaga się udzielenia informacji, czyli działania zgodnego z wnioskiem. Prezes Sądu Rejonowego w [...] w istocie nie zrealizował wniosku skarżącego. Zainteresowany nie uzyskał bowiem żądanej informacji publicznej, jak również w sprawie nie doszło do wydania decyzji o odmowie udzielenia takiej informacji. W świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej, organ pozostawał więc w zwłoce, toteż Sąd zobowiązał Prezesa Sądu Rejonowego w [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącego z [...] czerwca 2014 r., co winno nastąpić bądź poprzez udzielenie informacji publicznej, bądź poprzez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia z uwagi na jedną z tajemnic ustawowo chronionych bądź też z uwagi na prywatność osoby fizycznej, zgodnie z art. 16 u.d.i.p., co umożliwi stronie wykorzystanie środków prawnych, łącznie z prawem wniesienia skargi do sądu na decyzję ostateczną.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 149 § 1 P.p.s.a., orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że stwierdzona bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Prezentowane przez organ stanowisko wskazuje na wadliwą interpretację przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, a nie na lekceważenie strony.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i 2 oraz art. 209 P.p.s.a. Sąd zasądził od Prezesa Sądu Rejonowego w [...] na rzecz skarżącego K. G. kwotę 357 zł, w tym kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego, kwotę 240 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) oraz kwotę 17 zł poniesioną tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.