Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 430/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.24, art.25, art.142
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Protokolant Sekr. sądowy Katarzyna Zarychta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2024 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Burmistrz działając na podstawie art. 3 ust 4, art. 7 pkt 4,12, art. 8, art. 9, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 i 4, art. 107 ust. 5, ust. 5b, ust. 5d, art. 109, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm. dalej u.p.s.), § 1 ust. 1 b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1296), art. 104 Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. 2023 r., poz. 775), odmówił J.G. przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego - na bieżące życie, opłaty, leczenie, zakup żywności, odzieży, bielizny, obuwia, środków czystości i higieny osobistej.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wnioskiem z dnia [...] stycznia 2024 r. skarżący zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej o udzielenie pomocy finansowej w postaci zasiłku okresowego na dwa miesiące i celowego na miesiąc styczeń 2024 r. Na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] lutego 2024 r. organ ustalił, że wnioskodawca w dniu [...] stycznia 2024 r. opuścił Zakład Karny, z którego otrzymał pomoc rzeczową w postaci kurtki, zwrócone środki finansowe stanowiły pożyczkę, od chwili zwolnienia z Zakładu Karnego nie posiada żadnych własnych środków finansowych. Z żoną funkcjonuje w niesformalizowanej rozdzielności majątkowej i prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Nie pracuje zarobkowo i jest zarejestrowany w PUP od dnia 15 stycznia 2024 r. bez prawa do zasiłku. W trakcie rozmowy z pracownikiem socjalnym w dniu [...] lutego 2024 r. w sprawie uzupełnienia wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r. stwierdził, że prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe i chce się ubiegać o pomoc dla siebie. Na zapytanie pracownika socjalnego, czy żyje w separacji z żoną i płaci alimenty, stwierdził, że nie. Zostały mu przedstawione zasady korzystania z pomocy społecznej i zobowiązał się do dostarczenia decyzji rentowej żony oraz zgłoszenia się w OPS w celu wypełnienia dodatkowego oświadczenia o dochodach. W wywiadzie środowiskowym oświadczył, że relacje z żoną układają się bardzo dobrze i wspólnie wychowują córkę. Żona nie wystąpiła o alimenty i nikt inny z rodziny mu nie pomaga. W lutym 2024 r. otrzymał z sądu pomoc postpenitencjarną w kwocie 700 zł (oświadczenie z dnia [...] lutego 2024 r.). W dniu [...] lutego 2024 r. po umówionym spotkaniu strona nie stawiła się do OPS w sprawie złożenia dodatkowego oświadczenia o sytuacji materialnej niezbędnej do rozpatrzenia wniosku o pomoc finansową. Dnia 14 lutego 2024 r. zostało przesłane wezwanie do usunięcia braków formalnych, odebrane w dniu 28 lutego 2024 r. Dnia [...] lutego 2024 r., w trakcie wizyty w OPS, wnioskodawca otrzymał kopię wezwania i druk oświadczenia. Pomimo kilkukrotnych prób kontaktu (kontakt telefoniczny dnia 22 lutego 2024 r., dnia 23 lutego 2024 r., dnia 26 lutego 2024 r., dnia 27 lutego 2024 r., 5 marca 2024 r.) oraz prawidłowo odebranego wezwania wnioskodawca nie przedstawił dodatkowego oświadczenia. Dnia 5 marca 2024 r. odebrał zawiadomienie o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy z powodu braku odpowiedzi w sprawie uzupełnienia brakujących dokumentów.

W dalszej części uzasadnienia organ przywołał przepisy i orzecznictwo, z których wynikać ma, iż współpraca z pracownikiem socjalnym stanowi obowiązek osoby ubiegającej się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, a jej brak może skutkować odmową przyznania pomocy (art. 11 ust. 2 u.p.s.).

Od powyższej decyzji odwołanie złożył J.G., który wniósł o:

1. zmianę zaskarżonej decyzji i nakazanie Burmistrzowi wypłatę stosownych środków finansowych w formie zasiłku celowego za miesiąc luty 2024 r. jako pilnej pomocy postpenitencjarnej,

2. przeprowadzenie dowodu z akt sprawy OPS o nr [...] na okoliczność istnienia nieprawidłowego i złośliwego działania M.J. (prawidłowo – J.), jak i jej przełożonej A.S., na szkodę jego samego oraz jego rodziny przez bezzasadne i złośliwe spowodowanie wstrzymania zasiłku rodzinnego na dziecko w sprawie jego żony, ewentualnie o:

3. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem wyłączenia od rozpoznania sprawy M.J. (prawidłowo – J.) i A.S.

W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, że składając wniosek o pomoc postpenitencjarną z OPS-u w formie zasiłku celowego za miesiąc styczeń 2024 r. spełnił wszystkie wymogi. Oświadczył, że w pełni współpracował z pracownikiem

OPS-u, skutkiem czego było przeprowadzenie wywiadu w jego miejscu zamieszkania i ustalenie najważniejszych przyczyn do udzielenia pomocy takich jak: ubóstwo, bezrobocie po opuszczeniu ZK. Skarżący podał też, że na żądanie organu dostarczył stosowne oświadczenia o stanie majątkowym i zawarł w nich wszystkie niezbędne informacje, na podstawie których można było i należało niezwłocznie wydać decyzję. Celowe i złośliwe przeciąganie poprzez wezwanie go po raz kolejny do sporządzenia kolejnego oświadczenia było, zdaniem skarżącego, całkowicie zbędne i w sposób ewidentny zmierzało do przeciągania sprawy z zamiarem jej niezałatwienia. Dlatego też skarżący uznał za zasadne złożenie wniosku o wyłączenie pracownika socjalnego M.J. (prawidłowo – J.) od zajmowania się jego sprawą. Zdaniem skarżącego wniosek ten rozpoznawała A.S. – inspiratorka bezprawnego zachowania się M.J. (prawidłowo – J.).

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium na wstępie przytoczyło treść art. 39 ust. 1 i 2, u.p.s., podkreślając, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu, lecz organ I instancji może przyznać pomoc, ale pomocy takiej przyznać nie musi. Następnie przywołując art. 2 ust. 1 i 3 u.p.s. zaznaczyło, że celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Użycie określenia "umożliwienie przezwyciężenia" wskazuje na doraźny charakter pomocy. Nie powinno się więc uznawać instytucji pomocy społecznej jako instytucji, której celem działania jest zapewnienie stałego utrzymania i obsługi osób mogących samodzielnie na poprawę swej sytuacji wpłynąć, czego strona nie czyni, nie podejmując starań, by znaleźć zatrudnienie.

Dalej SKO podkreśliło, iż zgodnie z art. 3 ust. 3 u.p.s. ustawodawca wymaga, by rodzaj, forma i rozmiar świadczenia były dostosowane do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, natomiast ust. 4 tego artykułu stanowi, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Kolegium wskazało również, że decyzje w przedmiocie zasiłku celowego są wydawane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Zdaniem Kolegium, organ I instancji poddał ocenie wszystkie okoliczności, od jakich w świetle ustawy uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego i oceny tej dokonał prawidłowo, nie przyznając skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego. Dalej SKO wyjaśniło, iż załatwiając sprawę przyznania zasiłku celowego, organ I instancji powinien się kierować interesem obywatela, ale także interesem społecznym oraz własnymi możliwościami finansowymi. Uznanie administracyjne nie pozwala co prawda organowi na dowolność w rozstrzyganiu sprawy, ale również nie nakazuje mu spełnianie każdego żądania obywatela. Organ wskazał na zaistnienie okoliczności stanowiącej podstawę do odmowy przyznania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, jak jest zgodnie z art. 11 ust. 2 u.p.s. brak współdziałania strony, to decyzji tej nie można zarzucić naruszenia prawa.

Następnie Kolegium podkreśliło, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący nie współdziałał z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, w szczególności poprzez odmowę podjęcia, nieprzedkładanie dokumentów na potwierdzenie swojej sytuacji materialnej, osobistej, ponoszonych kosztach. Ustalenie przez organ, czy wnioskodawca kwalifikuje się do otrzymania objętej wnioskiem pomocy wymaga odpowiedniego zaangażowania z jego strony przy wyjaśnieniu stanu faktycznego. Zaangażowanie to polegać miało na podjęciu przez niego współpracy z pracownikiem socjalnym celem ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej. Uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu, czy odmowa odpowiedzi na poszczególne pytania pracownika socjalnego, niewywiązywania się z uzasadnionych żądań złożenia stosownych dokumentów może zostać uznane za brak współdziałania z pracownikiem socjalnym, co z kolei stanowi wyrażoną w art. 11 ust. 2 u.p.s. postawę do wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia z pomocy społecznej.

Zdaniem Kolegium odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem skarżący nie uzupełnił brakujących dokumentów umożliwiających prawidłowe ustalenie jego sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej mimo podejmowania wielokrotnych prób i czynności podejmowanych przez organ I instancji poprzez kontakty telefoniczne, wezwania, które pozostały bez odpowiedzi, czy reakcji strony. Z tych względów Kolegium uznało, iż organ I instancji prawidłowo odmówił stronie przyznania świadczeń z pomocy społecznej na podstawie art. 11 ust. 2 u.p.s.

Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego J.G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., w której zarzucił:

- ustalenie nieprawdziwego stanu faktycznego w decyzjach obu instancji i w oparciu o niego wydanie niezgodnej z prawem i stanem faktycznym skarżonej decyzji;

- celowe i świadome usunięcie z akt sprawy wniosku o wyłączenie pracownika OPS zawartego w pisemnej odpowiedzi na wezwanie o usunięcie braków formalnych.

Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji OPS-u i SKO, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem wniosku o wyłączenie pracownika OPS od jego ponownego rozpoznania, a także o zakreślenie OPS-owi terminu do załatwienia sprawy.

Ponadto z ostrożności procesowej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zmianę decyzji organu I instancji, poprzez przyznanie pomocy postpenitencjarnej zgodnie z wnioskiem o zasiłek celowy 1000 zł za styczeń i 1000 zł oraz nakazanie Burmistrzowi reprezentowanego przez Dyrektora OPS wypłatę tych środków na jego rzecz bezzwłocznie. Nadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów odwołania w kwocie 350 zł.

W uzasadnieniu skargi strona stwierdziła, że organ I instancji celowo zataił (fałszując materiał dowodowy w aktach sprawy) usuwając odpowiedź strony złożoną w OPS za potwierdzeniem wpływu w dniu 5 marca 2024 r., na wezwanie pisemne wraz z wnioskiem o wyłączenie M.J. (prawidłowo – J.) od rozpoznania jego sprawy, a organ II instancji udał, że tego nie zauważył. Strona podała, że w tym piśmie przedstawiła i wyjaśniła swoje stanowisko w pełni uzasadniające wyłączenie wyżej wymienionego pracownika, jak i ustosunkowała się do treści wezwania. Skarżący zarzucił organowi manipulowanie treścią akt, jak i uzasadnieniem decyzji przez Dyrektor OPS-u, co w jego ocenie jest rażącym złamaniem prawa. Organ II instancji nie zauważył, że w aktach sprawy znajduje się postanowienie [...] o niewyłączeniu M.J. (prawidłowo – J.), a nigdzie nie ma takiego wniosku na piśmie. Zdaniem skarżącego organ II instancji bezwzględnie powinien zażądać od OPS-u uzupełnienia akt o ten wniosek na piśmie, tym bardziej że odwołanie dotyczyło także jego podstaw. W ocenie skarżącego prawidłowa analiza materiału dowodowego zgromadzonego w aktach z uwzględnieniem zatajonego pisma z wnioskiem o wyłączenie, winna prowadzić do odmiennych wniosków, niż ustalone. A mianowicie, wnioskodawca był osobą zwolnioną z zakładu karnego i o pomoc postpenitencjarną zwrócił się do OPS-u. Aktywnie poszukiwał pracy i miał status osoby bezrobotnej. W opinii skarżącego nieprawdą jest, że urzędnik OPS-u może w sposób dowolny mnożyć przeszkody w uzyskaniu pomocy postpenitencjarnej przez żądanie kolejnego oświadczenia na okoliczność nieistotną dla rozpoznania sprawy, celowo wydłużając czas jej załatwienia.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Organ II instancji podał, że strona zarzucając pracownikowi organu I instancji dowolne żądanie kolejnych dokumentów, tworzenie przeszkód tym samym w uzyskaniu pomocy i celowym jej działaniem w celu udaremnienia uzyskania wnioskowanej pomocy, nie wskazała żadnej przyczyny mogącej stanowić przesłankę wyłączenia pracownika organu w świetle przywołanego wyżej przepisu, podnosząc jedynie subiektywnie przekonanie strony o stronniczości pracownika, który ma obowiązek w sposób wyczerpujący wyjaśnić stan faktyczny sprawy. Stąd w ocenie Kolegium wniosek o wyłączenie pracownika jest bezpodstawny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej pod względem legalności była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego z przeznaczeniem na bieżące życie, opłaty, leczenie, zakup żywności, odzieży, bielizny, obuwia, środków czystości i higieny osobistej w styczniu 2024 r.

Podstawą materialną powyższych zaskarżonej decyzji stanowił art. 39 ust. 1 i 2 i art. 11 ust. 2 u.p.s. Zgodnie z tym pierwszym przepisem w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy; zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Natomiast w myśl tego drugiego przepisu brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Organy obu instancji uznały, iż brak było współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym, co stanowiło podstawę odmowy przyznania świadczenia z opieki społecznej.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji należy wskazać, iż w aktach sprawy znajduje się postanowienie Kierownika OPS z dnia [...] o odmowie wyłączenia pracownika socjalnego M.J. od udziału w postępowaniu. Stosownie do art. 24 § 3 k.p.a. bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1 (tj. stanowiące podstawę wyłączenia z mocy prawa), które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. M.J. wprawdzie nie wydała w kontrolowanej sprawie decyzji, jednakże wykonywała czynności procesowe poprzedzające jej wydanie (m.in. sporządziła wywiad środowiskowy, będący podstawowym dowodem w sprawie w przedmiocie świadczenia socjalnego). Przez udział pracownika w postępowaniu

(w wydaniu zaskarżonej decyzji) należy rozumieć zarówno sytuację, w której pracownik ten podpisał zaskarżoną decyzję, jak i sytuację, gdy pracownik ten dokonywał czynności procesowych, przewidzianych w przepisach prawa, niezbędnych do załatwienia sprawy w formie decyzji (por. wyrok WSA w Olsztynie z 1 czerwca 2011 r., I SA/Ol 242/11, P.M. Przybysz, K.p.a.. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, t. 8 do art. 24).

Od postanowień wydanych na podstawie art. 24 i 25 k.p.a., a zatem dotyczących wyłączenia pracownika oraz organu administracyjnego, k.p.a. nie przewiduje prawa wniesienia zażalenia, a w konsekwencji niedopuszczalne jest także wniesienie na nie skargi do sądu. Postanowienie o odmowie wyłączenia organu bądź pracownika od rozstrzygania czy też podejmowania czynności w sprawie z chwilą jego wydania jest w związku z tym ostateczne. Strona może je kwestionować wyłącznie w trybie odwoławczym, dotyczącym orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie (art. 142 k.p.a.), a następnie ewentualnie w trybie skargowym, przed sądem administracyjnym (por. M. Jaśkowska, M. WilbrandtGotowicz, A. Wróbel., K.p.a. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, V. 4, postanowienie NSA z 4 października 2012 r., II OSK 1911/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Skarżący w trybie art. 142 k.p.a. zaskarżył powyższe postanowienie odmowie wyłączenia pracownika w złożonym odwołaniu od decyzji organu I instancji, co w sposób wyraźny i jednoznaczny zaznaczył. Organ odwoławczy uchylił się całkowicie od oceny prawidłowości tego postanowienia, zbywając całkowitym milczeniem zarzuty i argumentację skarżącego odnoszące się do tej kwestii. Co więcej Kolegium nie zauważyło, że w aktach administracyjnych brak jest wniosku strony z [...] marca 2024 r. inicjującego wspomniane postępowanie wpadkowe,

a który niewątpliwie został złożony, skoro został powołany w uzasadnieniu powyższego postanowienia. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy ocenił to orzeczenie. Przy czym podkreślić należy, że argumentacja zaprezentowana w odpowiedzi na skargę nie może zastępować, czy uzupełniać zaskarżonej decyzji. Odpowiedź na skargę jest wyłącznie pismem procesowym składanym w toku postępowania sądowoadministracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ orzekający powinien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub ocen prawnych (por. wyrok NSA z dnia 9 września 2021 r., II OSK 117/21; wyroki WSA: w Olsztynie z 28 czerwca 2023 r., I SA/Ol 183/23; w Łodzi z 29 marca 2023 r., III SA/Łd 28/23; w Gdańsku z 19 października 2021 r., I SA/Gd 836/21). Odpowiedź na skargę nie może zatem, jako pismo procesowe, być traktowana jako uzupełnienie istotnych braków rozstrzygnięcia organu. Przedmiotem kontroli sądowej nie są bowiem wywody zawarte w odpowiedzi na skargę, lecz prawidłowość wydanej przez organ decyzji (por. wyrok WSA : w Lublinie z 6 lutego 2020 r., III SA/Lu 366/19; w Gliwicach z 24 lipca 2018 r., I SA/Gl 452/18, we Wrocławiu z 20 czerwca 2024 r., III SA/Wr 15/24, CBOSA). Należy również podkreślić, że w ramach sądowej kontroli postanowienia objętego skargą nie jest rolą sądu zastępowanie organu odwoławczego i merytoryczna ocena postanowienia o odmowie wyłączenia pracownika, od której tenże organ się uchylił. Nie pozwalają na to kontrolne uprawnienia sądu administracyjnego, który nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz bada czy przy wydawaniu aktu poddanego sądowi pod osąd organ prawidłowo zastosował prawo materialne i przepisy postępowania (por. wyrok NSA z 13 czerwca 2019 r., I OSK 2001/17, wyrok WSA w Kielcach z 27 marca 2024 r., II SA/Ke 31/24, CBOSA). Zaznaczyć również należy, że instytucja wyłączenia, obowiązująca zarówno w procedurze administracyjnej jak i sądowej, ma zagwarantować pełne bezstronne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2007 r., I OSK 281/07). Obowiązek wyłączenia pracownika, członka organu kolegialnego bądź całego organu wynika z potrzeby zabezpieczenia w jak największym zakresie neutralności organu, czyli zapewnienia bezstronności i obiektywizmu organu przy rozpoznawaniu sprawy. Zasada wyłączenia pracownika i organu od załatwienia sprawy koresponduje ze standardami procedury mieszczącymi się w pojęciu "prawa do dobrej administracji". Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.Urz.UE.C.2007.303.1) zalicza prawo do dobrej administracji do praw podstawowych (art. 41). Zgodnie z tym przepisem każdy obywatel UE ma prawo do bezstronnego i sprawiedliwego rozpatrzenia swojej sprawy w rozsądnym terminie. Rozwinięciem prawa do dobrej administracji jest Kodeks Dobrej Praktyki Administracyjnej (Dz.Urz.UE.C.2011.285.3), który w art. 8 nakazuje urzędnikowi działać bezstronnie i niezależnie. Zasada wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu w pełni koresponduje z zasadą ogólną postępowania administracyjnego – pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, w świetle której organy administracji prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a) oraz zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. (por. E. Żelasko-Makowska /w/ M.Karpiuk (red.), P. Krzykowski (red.), A. Skóra (red.), K.p.a.. Komentarz do art. 1-60. Tom I, Wyd. UW-M 2020, t. I.1 i II. 2).

W kontekście powyższych uwag niedokonanie przez organ odwoławczy oceny postanowienia o odmowie wyłączenia pracownika, który przeprowadził zasadnicze czynności dowodowe poprzedzające wydanie decyzji przez organ I instancji, a zaskarżonego w trybie art. 142 k.p.a., należy uznać, za istotnie naruszenie tego przepisu oraz art. 7, art. 8 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. i art. 24 § 3 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik postępowania, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935).

Z uwagi na procesowy charakter stwierdzonego uchybienia, jako przedwczesne należy uznać merytoryczne odniesienie się przez Sąd co do istoty zaskarżonej decyzji i zarzutów podniesionych wobec niej w skardze. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy w pierwszej kolejności dokona oceny prawidłowości postanowienia

z [...] marca 2024 r. o odmowie wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu, po uprzednim uzupełnieniu akt administracyjnych o wniosek strony z [...] marca 2024 r.,

a następnie dokona merytorycznej oceny decyzji, o ile uzna, że zasadnie odmówiono wyłączenia wspomnianego pracownika.

-----------------------

\

\