Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 362/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i odrzucono  skargę
Powołane przepisy: article: art. 20-23
journal: Dz.U. 2005 nr 31 poz 266
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - tekst jedn.
article: art 3 § 2 pkt 8, art. 58 § 1 pkt 1, art. 189
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Skreslenie przez organ gminy osoby z listy osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego, w tym socjalnego, wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy (art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmiianie Kodeksu Cywilnego- Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 266 ze zm.) jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administarcyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

TEZY

Skreslenie przez organ gminy osoby z listy osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego, w tym socjalnego, wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy (art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmiianie Kodeksu Cywilnego- Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 266 ze zm.) jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administarcyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Kacprzak (spr.), Sędzia NSA Jolanta Rajewska, Sędzia NSA Monika Nowicka, Protokolant Ewelina Ryszka, po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 grudnia 2009r. sygn. akt IV SAB/Po 24/09 w sprawie ze skargi P. T. na bezczynność Prezydenta Miasta Poznania w przedmiocie przyznania lokalu postanawia uchylić zaskarżony wyrok w punkcie 1 i odrzucić skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt IV SAB/Po 24/09 oddalający skargę P. T. na bezczynność Prezydenta Miasta Poznania w przedmiocie przyznania lokalu.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie sprawy:

P. T. złożył w dniu [...] lutego 2005 r. wniosek o przyznanie lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu Miasta Poznania w związku z pkt 2 wyroku Sądu Rejonowego w P. Wydział II Cywilny z dnia [...] stycznia 2005 r. sygn. akt [...]. W tym też dniu wniosek został zarejestrowany jako podlegający realizacji. Prezydent Miasta Poznania w licznej korespondencji informował skarżącego o trybie realizacji wniosków o dostarczenie lokali socjalnych. W dniu [...] września 2008 r. P. T. zawarł porozumienie z wierzycielem wyroku, w którym to zobowiązał się do dobrowolnego opuszczenia, opróżnienia i wydania zajmowanego przez siebie lokalu nr [...] przy ulicy [...] w P., w zamian za co strona otrzymała [...] zł tytułem rekompensaty. Z ustaleń organu wynikało, że P. T. wyprowadził się do W. i tam wynajął pokój w lokalu mieszkalnym. Organ uznał więc, że własne potrzeby mieszkaniowe strona zaspokoiła we własnym zakresie. W powyższych okolicznościach P. T. został wykreślony z rejestru Zarządu Komunalnych Zasobów Lokalowych, o czym został powiadomiony w piśmie z dnia [...] sierpnia 2008 r. Ponadto poinformowano skarżącego, że istnieje możliwość ubiegania się o pomoc mieszkaniową poprzez złożenie wniosku w Wydziale Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Miasta Poznania.

Wobec niewywiązania się przez Prezydenta Miasta Poznania z obowiązku dostarczenia lokalu socjalnego przyznanego wyrokiem sądu powszechnego, P. T. złożył w dniu [...] kwietnia 2009 r. skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Poznania w tym przedmiocie.

Pełnomocnik z urzędu przyznany skarżącemu w toku postępowania sądowego podniósł na rozprawie, że obowiązujący porządek prawny nie przewiduje instytucji wygaśnięcia prawa do lokalu zamiennego, tymczasem organy administracji publicznej do tej pory nie wykonują bezpodstawnie obowiązku nałożonego wyrokiem sądu. Pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę na bezczynność organów, także po okazaniu mu pisma Dyrektora Zarządu Komunalnych Zasobów Lokalowych Miasta Poznania, o wykreśleniu skarżącego z rejestru tych zasobów w dniu [...] sierpnia 2008 r.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 grudnia 2009 r. sygn. akt IV SAB/Po 24/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę P. T. na bezczynność Prezydenta Miasta Poznania w przedmiocie przyznania lokalu.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym w procedurze administracyjnej lub akcie szczególnym terminie, organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, bądź wprawdzie prowadził postępowanie, lecz mimo istnienia obowiązku ustawowego, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. W tej sprawie w ocenie Sądu organ administracyjny podjął działanie wydając akt, mieszczący się w kategorii określonej w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Z akt administracyjnych i wyjaśnień organu wynika, że podjął on [...] sierpnia 2008 r., czynność polegającą na skreśleniu strony z rejestru Zarządu Komunalnych Zasobów Lokalowych oczekujących na dostarczenie lokalu zamiennego, a swoje stanowisko organ przedstawił skarżącemu na piśmie. W ocenie składu orzekającego wykreślenie z przedmiotowej listy stanowi czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień strony w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Taka czynność podlega kontroli sądowoadministracyjnej i przysługuje od niej możność wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Jakkolwiek organ administracyjny w tej sprawie, zawiadamiając strony o pojętej czynności, nie poinformował o możliwości wniesienia środka odwoławczego, to jednak brak takiej informacji nie zmienia charakteru tej czynności i możliwości wniesienia skargi. Generalnie przyjmuje się, iż w takich okolicznościach strona ma uzasadnione podstawy do domagania się przywrócenia ewentualnie uchybionego terminu.

Skoro w przedmiotowej sprawie organ podjął czynność, która podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, to nie można zasadnie wywodzić, że pozostaje on w bezczynności, a Sąd I instancji stosownie do art. 149 p.p.s.a. nie ma podstawy do zobowiązywania organu do podjęcia działań do wydania aktu lub dokonania innej czynności albo uznania uprawnienia lub obowiązku. Sąd zaakcentował również, że rozstrzygając skargę na bezczynność organu nie jest uprawniony do wypowiadania się co do meritum sprawy, co oznacza, iż nie może on nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 grudnia 2009 r. wniósł pełnomocnik z urzędu P. T., domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w instancji odwoławczej według norm przepisanych z uwagi na to, iż koszty te w żadnej części nie zostały dotychczas uiszczone.

Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano naruszenie przepisów postępowania mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez naruszenie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyrażającą się:

- w jego niezastosowaniu i uznaniu, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi bezczynność Prezydenta Miasta Poznania w przedmiocie przyznania lokalu skarżącemu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.,

- w nieuwzględnieniu przez Sąd I instancji naruszenia przez Prezydenta Miasta Poznania przy wykreśleniu skarżącego z rejestru Zarządu Komunalnych Zasobów Lokalowych w dniu [...] sierpnia 2008 r. art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że bezsprzecznie Prezydent Miasta Poznania nie wykonał nałożonego na niego wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] stycznia 2005 r. obowiązku dostarczenia skarżącemu lokalu socjalnego. Niepodjęcie w powyższym zakresie czynności, mimo istnienia ustawowego obowiązku, stanowi o bezczynności organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i winno stanowić podstawę uwzględnienia skargi skarżącego z dnia 15 kwietnia 2009 r. Deficyt lokali socjalnych i w związku z tym wydłużenie okresu oczekiwania na ich przydział, na który to powołuje się Prezydent Miasta Poznania w tej sprawie, nie usprawiedliwia pozostawania przez niego przez 5 lat w bezczynności. Uprawnieni do lokali socjalnych nie mogą ponosić ujemnych konsekwencji zaniedbań, braku środków, czy też wadliwej organizacji obowiązków organów w procesie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, tym bardziej, iż ustawodawca wyposażył gminy w instrumenty prawne umożliwiające wypełnienie ciążących na nich w tym zakresie obowiązków.

Pełnomocnik skarżącego wskazał również, że wykreślenie skarżącego z rejestru Zarządu Komunalnych Zasobów Lokalowych dokonane w dniu [...] sierpnia 2008 r., z powodu dobrowolnego opuszczenia przez niego lokalu, nie znajduje uzasadnienia w przepisach obowiązującego prawa. Aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego nie reguluje kwestii utraty uprawnienia do lokalu socjalnego przyznanego w wyroku eksmisyjnym. Brak regulacji w tym zakresie, jak również zaniechanie przez ustawodawcę wskazania przesłanek warunkujących utratę prawa do lokalu socjalnego przyznanego w wyroku eksmisyjnym, nie upoważnia organu administracji publicznej do samodzielnego określania, w jakich okolicznościach wykreślać uprawnionych oczekujących na przydział lokalu socjalnego z właściwego rejestru. Organ obowiązany do dostarczenia lokalu socjalnego nie ma bowiem kompetencji do modyfikowania wyroku sądu przyznającego to prawo, a jedynie jest organem wykonawczym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej dalej p.p.s.a.) zasadą jest, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania - z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a.

Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09 (ONSAiWSA 2010 r., nr 3, poz. 40), odstępstwo od zasady związania granicami skargi kasacyjnej przewiduje też art. 189 p.p.s.a. Przepis ten stanowi m.in., że jeżeli skarga ulegała odrzuceniu Naczelny Sąd Administracyjny uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę. Jak wskazano w powołanej uchwale "z jednoznacznej treści art. 189 p.p.s.a. wynika nakaz badania z urzędu przez Naczelny Sąd Administracyjny, czy przed wojewódzkim sądem administracyjnym prawidłowo nadano sprawie bieg, tzn. czy w sprawie nie zachodzą przesłanki odrzucenia skargi (...). Badanie dopuszczalności skargi pod kątem wskazanym w art. 189 p.p.s.a. nie jest związane zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej". Takie też stanowisko przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 września 2009 r. sygn. akt II OSK 445/09 (Lex nr 528872), wskazując, że "hipoteza przepisu art. 189 p.p.s.a. pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na własną ocenę, czy w dacie orzekania przed wojewódzkim sądem administracyjnym istniały przesłanki do odrzucenia skargi lub podstawy do umorzenia postępowania przed tym sądem niezależnie od tego, jak w tym zakresie orzekł sąd I instancji".

Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznając przedmiotową skargę kasacyjną, nie będąc związany jej granicami, uznał że najważniejszą kwestią jest zbadanie dopuszczalności skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przez P. T.

Na wstępnie wskazać należy, że zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Formy działań administracji publicznej określa art. 3 § 2 p.p.s.a. Powołane przepisy wyznaczają granice właściwości sądów administracyjnych i zakres ich kompetencji judykacyjnej. Zakres kompetencji judykacyjnej, a zatem zakres stosowania środków określonych w ustawie p.p.s.a., jest dopuszczalny tylko w sprawach skarg objętych właściwością sądów administracyjnych. Sądy administracyjne mogą rozważać zastosowanie lub odmowę zastosowania wobec działalności administracji publicznej określonych ustawą środków tylko w zakresie objętym właściwością sądów. Zastosowanie bowiem danego rodzaju środka następuje po rozpoznaniu sprawy zgodności z prawem zaskarżonego działania wykonującego administrację publiczną. Brak właściwości sądu administracyjnego wyłącza zastosowanie lub odmowę zastosowania środków przewidzianych omawianą ustawą. Wynika to expressis verbis z art. 58 § 1 p.p.s.a, który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W sprawach nieobjętych właściwością sądów administracyjnych wyłącznie dopuszczalnym sposobem rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej jest postanowienie o odrzuceniu skargi (por. glosa B. Adamiak do wyroku NSA z dnia 6 lipca 2004 r. sygn. OSK 547/04, publ. OSP 2006, nr 5, poz. 62).

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1- 4a, czyli w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.

Skarga na bezczynność organu jest zatem dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W przypadku skargi na bezczynność przedmiotem sądowej kontroli nie jest jednak określony akt lub czynność, lecz niepodejmowanie przez organ administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. Takie założenie koresponduje z treścią art. 149 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd może więc uwzględnić skargę na bezczynność organu wyłącznie wówczas, gdy organ ten pozostaje w zwłoce mimo, iż miał obowiązek podjąć działanie we wskazanej formie i w określonym przez prawo terminie.

Z przywołanego art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynika, że niedopuszczalna jest skarga na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 5-7 p.p.s.a, tj. w sprawach dotyczących:

5) aktów prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) aktów organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, innych niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

W tych zatem sprawach skargi służą na wydane akty, nie zaś na bezczynność w ich wydaniu.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny potraktował żądanie skarżącego jako skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Poznania w kwestii pozostawienia skarżącego nadal w gronie osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego z zasobów Miasta Poznania (w kwestii dotyczącej pozostawienia go nadal na "liście socjalnej" w tym przedmiocie). Takie potraktowanie przedmiotowej skargi było dopuszczalne, mimo że skarżący zarzucał wymienionemu organowi bezczynność w realizacji prawomocnego wyroku sądowego przyznającego mu uprawnienie do otrzymania od tego organu lokalu socjalnego, tj. bezczynność w przedmiocie przyznania lokalu (w istocie w przedmiocie zawarcia umowy najmu takiego lokalu). Wynika to z następujących okoliczności:

Po pierwsze, w treści skargi na tak określoną bezczynność skarżący powołał istotną z tego punktu widzenia okoliczność, że w miesiącu sierpniu 2008 r. został skreślony z listy osób oczekujących w kolejności na przyznanie lokalu socjalnego (zawarcie umowy najmu) prowadzonej przez Zarząd Komunalnych Zasobów Lokalowych w Poznaniu – na którą został wpisany w 2005 r., na podstawie sądowego wyroku eksmisyjnego przyznającego mu takie uprawnienie – z informacją, że może złożyć odrębny wniosek o udzielenie pomocy mieszkaniowej na zasadach ogólnych, tj. już bez uwzględnienia pierwotnego uprawnienia, które wynikało z wyroku sądowego. Po drugie, dochodzenie żądania przyznania lokalu socjalnego (zawarcia umowy najmu) na drodze sądowoadministracyjnej jest oczywiście bezzasadne, jako niedopuszczalne ze względu na cywilnoprawny charakter takiego żądania, a z akt sprawy wynika, że takie skargi P. T. kierowane do sądu administracyjnego były już odrzucane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w postanowieniach z dnia: 11 marca 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 66/08 i 3 czerwca 2008 r. sygn. akt IV SAB/Po 11/08. Gdyby zatem w obecnie rozpatrywanej sprawie przyjąć dosłowne żądanie skarżącego, jako żądanie stwierdzenia bezczynności organu w przedmiocie przydziału lokalu socjalnego (zawarcia umowy najmu) w związku z uprawnieniem przyznanym w sądowym wyroku eksmisyjnym, ta także ta kolejna skarga podlegałaby odrzuceniu, albowiem skargę na bezczynność organu gminy w zakresie przyznania lokalu mieszkalnego uznać należy, w świetle przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) za niedopuszczalną. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy rada gminy uchwala: 1) wieloletnie programy gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy oraz 2) zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Przepis ten w ust. 3 wylicza w sposób wyczerpujący kwestie, które winna regulować uchwała dotycząca zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, w tym lokali socjalnych. Przepis art. 22 tej ustawy stanowi, że z zasobu mieszkaniowego gminy wydziela się część lokali, które przeznacza się na wynajem jako lokale socjalne. Zaś z art. 23 wynika, że uzyskanie prawa do lokalu socjalnego następuje na podstawie umowy najmu, a zatem w oparciu o czynność cywilnoprawną, a nie na podstawie aktu administracyjnego wydanego w trybie postępowania administracyjnego. Sprawa dostarczenia lokalu socjalnego nie jest więc sprawą sądowoadministracyjną.

Skoro więc przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego wykluczają przyznanie lokalu socjalnego w formie decyzji, to niedopuszczalnym jest tryb administracyjny w sprawie, a tym samym niedopuszczalna jest skarga na bezczynność organów administracji publicznej wniesiona do sądu administracyjnego.

Jednocześnie nadmienić należy, że jeżeli gmina nie wywiązuje się z obowiązku zapewnienia lokalu socjalnego, mimo orzeczenia sądu, lokator może wystąpić z roszczeniem o zobowiązanie gminy do zawarcia umowy najmu wskazanego lokalu socjalnego, jeżeli pozostaje on w jej zasobach (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 1996 r. sygn. akt III CZP 18/96, OSNC 1996, nr 5, poz. 74).

Z powyższych względów takie żądanie skarżącego nie należało do właściwości sądu administracyjnego, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu musiałby taką skargę ponownie odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Po trzecie, pełnomocnik skarżącego w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie wniósł o potraktowanie skargi jako skargi na akt skreślenia skarżącego z "listy socjalnej" lecz podtrzymał ją jako skargę na niewykonanie obowiązku nałożonego wyrokiem sądu (protokoły rozpraw przed WSA z dnia: 14 października 2009 r. – k.55 i 10 grudnia 2009 r. – k.66).

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku orzekł co do bezczynności Prezydenta Miasta Poznania w kwestii dotyczącej umieszczenia skarżącego na mieszkaniowej "liście socjalnej". Powyższe trzy okoliczności uniemożliwiły Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu uwzględnienie na etapie w postępowania kasacyjnego w tej sprawie rzeczywistej istoty żądania skarżącego zawartego w skardze tj. jako skargi na akt skreślenia go z mieszkaniowej "listy socjalnej".

Przechodząc do, podniesionego na wstępie niniejszych rozważań, zagadnienia niezwiązania granicami skargi kasacyjnej w sytuacji, o której mowa w art. 189 p.p.s.a. (powołana uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09), należy podnieść, że w zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny nieprawidłowo zakwalifikował sprawę, jako dotyczącą bezczynności w podjęciu aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. tj. dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Z przepisów powołanej wyżej ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, a także z przepisów Uchwały Nr XXXVII/384/V/2008 Rady Miasta Poznania z dnia 13 maja 2008 r. nie wynika, aby uprawnienie do umieszczenia na liście osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu (mieszkalnego i socjalnego) z zasobów mieszkaniowych gminy było uprawnieniem wynikającym z przepisów prawa. Przeciwnie, regulacje te dotyczące: zasad wynajmowania takich lokali, pierwszeństwa w zawarciu umowy najmu lokalu, w tym lokalu socjalnego, zawierania takich umów w miarę posiadania wolnych lokali, kryteriów wyboru osób do zawarcia takich umów, trybu rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali, w tym sporządzanie list osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu, sposobu prowadzenia takich list, umieszczania określonych osób na takiej liście oraz skreślania ich z listy, wskazują, że uprawnienia te, w tym uprawienie do umieszczenia na liście oczekujących w określonej kolejności na zawarcie umowy najmu, nie są uprawnieniami wynikającymi wprost z przepisów prawa lecz ich realizacja przez właściwe organy w stosunku do określonych osób wymaga podjęcia i wykonania szeregu czynności wyjaśniających, sprawdzających i wreszcie ustalających, szeregujących i kwalifikujących każdą określoną osobę zarówno co do istnienia samego uprawnienia jak i kolejności jego realizacji z uwzględnieniem rozmiaru dysponowanego przez gminę zasobu mieszkaniowego.

Zagadnienie to, dotyczące istoty i charakteru tego rodzaju uprawnień, było przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08 (ONSAiWSA 2008 r., nr 6, poz. 90), w której przyjęto, że akt organu gminy dotyczący zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. To stanowisko podziela w pełni skład orzekający w niniejszej sprawie. Tak więc, akt skreślenia osoby z listy oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy (art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego) jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.

Jak to wskazano wyżej, skarga na bezczynność według art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. nie obejmuje aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, których dotyczy art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Taka skarga podlega zatem odrzuceniu jako niedopuszczalna.

W związku z tym, że Sąd I instancji, błędnie kwalifikując sprawę jako objętą art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., nie dostrzegł istnienia przesłanki odrzucenia skargi i rozpoznał sprawę merytorycznie, Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 189 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Odrzucenie skargi w niniejszej sprawie nie zamyka skarżącemu możliwości wniesienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi na akt skreślenia go z listy osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, z uwzględnieniem art. 52 § 4 i art. 54 § 1 p.p.s.a.