Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 573/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 12, 4-8, ust. 10, art. 21 ust. 3, art. 26 ust. 3art. 30 ust. 1, 4
journal: Dz.U. 2021 poz 1857
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
article: art. 3 pkt 10h. art. 21 ust. 2d,
journal: Dz.U. 2021 poz 716
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2024 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach Magdaleny Łukawskiej sprawy ze skargi E. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 16 października 2023 r. nr 2601-IOA.4823.15.2023 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Kielcach decyzją z 16 października 2023 r. nr 2601-IOA.4823.15.2023 utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Świętokrzyskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Kielcach z 27 kwietnia 2023 r.

nr 348000-341000-COC.48.117.2022 w przedmiocie nałożenia na E. M. kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł za niewykonanie obowiązku uzupełnienia dodatkowych danych na zgłoszeniu nr [...]

W uzasadnieniu wskazano, że Śląski Urząd Celno-Skarbowy w Katowicach (Dział Centrum SENT) przekazał do Świętokrzyskiego Urzędu Celno-Skarbowego

w Kielcach informację, że zgłoszenie do rejestru monitorowania drogowego

i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi numer [...], na którym Firma Handlowa "P. " E. M. figuruje jako podmiot odbierający gaz Ipg o kodzie CN 2711, nie zostało uzupełnione o dane wynikające z § 3b rozporządzenia Ministra Finansów z 14 sierpnia 2018 r. w sprawie dodatkowych danych podlegających wskazaniu w zgłoszeniu przewozu towarów.

W trakcie kontroli E. M. wskazała, że zaistniała sytuacja dotycząca niepodania stanu licznika była zgłoszona telefonicznie na system PUESC

(Portal Help Desk), gdzie uzyskała informację, że nie ma możliwości poprawy zgłoszenia i należy wpisać stan licznika dystrybutora ręcznie na jego wydruku. Po przeprowadzonym postępowaniu naczelnik decyzją z 27 kwietnia 2023 r., nałożył na Firmę Handlową "P. " E. M. karę pieniężną w wysokości [...] zł. Od tej decyzji strona wniosła odwołanie.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję dyrektor wskazał na podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. przepisy ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (j.t. Dz.U. z 2021, poz. 1857 ze zm.) dalej "ustawa sent", rozporządzenia Ministra Finansów z 20 sierpnia 2020 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi i rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 24 czerwca 2021 r. w sprawie dodatkowych danych podlegających wskazaniu w zgłoszeniu przewozu towarów (Dz.U. z 2021 r. poz. 1259). Z § 5 pkt 1 tego rozporządzenia wynika, że w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, w przypadku przewozu towarów objętych pozycją CN ex 2711 - propan, butan albo mieszaniny propanu - butanu, będących przedmiotem dostawy towarów, importu towarów albo wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostarczonych do stacji paliw ciekłych, o której mowa w art. 3 pkt l0h ustawy z 10 kwietnia 1997 r. — Prawo energetyczne (Dz.U z 2021 r., poz. 716, 868 i 1093), podmiot odbierający uzupełnia zgłoszenie o: a) stany liczników ze wszystkich dystrybutorów, z których są wydawane te towary, odczytane bezpośrednio przed załadunkiem towarów do zbiornika,

b) numery fabryczne dystrybutorów, o których mowa w lit. a, c) objętość towaru, który został dostarczony do miejsca dostarczenia, wyrażoną w litrach. W przypadku, gdy podmiot odbierający nie wykona tego obowiązku podlega karze pieniężnej

w wysokości 10.000 zł (art. 21 ust. 2d ustawy sent).

Organ stwierdził, że strona bezspornie nie wykonała obowiązku uzupełnienia dodatkowych danych, tj. nie podała informacji dotyczących stanu licznika

w zgłoszeniu [...] Odnosząc się do twierdzeń strony sugerujących nieprawidłowe funkcjonowanie aplikacji przeznaczonej do obsługi zgłoszeń organ wskazał, że z załączonego do akt sprawy podglądu "rejestru niedostępności" nie wynika, aby 19 grudnia 2021 r. występowały utrudnienia w jego funkcjonowaniu. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że do zaistnienia uchybień przyczynił się nieprawidłowo działający program przeznaczony do obsługi zgłoszeń. Niedostępność rejestru SENT to awaria lub przerwa techniczna tego rejestru, która uniemożliwia przesyłanie, uzupełnianie i aktualizowanie zgłoszeń oraz wysyłanie komunikatów zwrotnych dla podmiotów wysyłających, podmiotów odbierających i przewoźników. Problemy wynikające np. ze słabego zasięgu internetu, korzystania z wadliwego oprogramowania lub urządzenia albo braku umiejętności korzystania z niego nie oznaczają niedostępności rejestru zgłoszeń. Organ ponadto wyjaśnił sposób funkcjonowania formularza do zamykania zgłoszeń dotyczących CN2711 (LPG). Od 24 kwietnia 2020 r. formularz ten wyświetla tabelkę z numerem dystrybutorów, oraz stanem liczników, którą trzeba wypełnić, ponieważ formularz nie pozwala zamknąć zgłoszenia bez podania dystrybutorów oraz stanów liczników informując o konieczności wypełnienia wymaganych pól, chyba że świadomie naciśnie się checkbox: "Zaznacz, jeśli dostawa nie jest realizowano do stacji paliw ciekłych, o której mowa w art. 3 pkt 10h Ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2019 r. poz. 755, z późn. zm.). Po zaznaczeniu checkboxa tabelka jest ukrywana i nie trzeba wypełniać danych dotyczących dystrybutorów oraz liczników. Opisany sposób funkcjonowania programu dowodzi, że w przypadku zgłoszenia nr [...] skoro system pozwolił je zamknąć (bez podania wszystkich wymaganych danych) checkbox musiał zostać zaznaczony w sposób nieprawidłowy. Zamknięcie zgłoszenia (wpisanie objętości dostarczonego towaru, daty jego odbioru, a nawet dodatkowych informacji w polu uwagi) nie świadczy o jego prawidłowości.

Organ wskazał na możliwość odstąpienia od wymierzenia kary przewidzianą

w art. 21 ust. 3 ustawy sent, uzależnioną od wystąpienia ważnego interesu m.in. podmiotu odbierającego lub interesu publicznego. Organ wskazał na interpretację tych zwrotów w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym interpretację interesu publicznego przy uwzględnieniu konstytucyjnej zasady proporcjonalności.

W ocenie organu profesjonalny przedsiębiorca, od którego wymagać należy wysokiej staranności w przedmiocie wykonywania obowiązków nałożonych ustawą SENT, nie może usprawiedliwiać niewłaściwego wykonania tych obowiązków prozaicznym stwierdzeniem o braku możliwości korekty zgłoszenia po jego zamknięciu. Aby system mógł spełniać założenia ustawy musiał zostać skonstruowany w ten sposób, że zamknięcie zgłoszenia stanowi proces nieodwracalny (nie ma możliwości edycji zamkniętego zgłoszenia). Przepisy ustawy sent nie uprawniają organów do uzupełniania danych w systemie lub ich korygowania. Weryfikacja prawidłowości danych wprowadzonych do rejestru SENT może nastąpić wyłącznie w trakcie czynności kontrolnych lub postępowania, prowadzonych przez właściwego naczelnika urzędu skarbowego bądź urzędu celno - skarbowego. Organ wskazał, że strona nie przedstawiła żadnych dodatkowych dowodów czy wyjaśnień, które świadczyłyby na jej korzyść i wskazywałyby na okoliczności umożliwiające odstąpienie od nałożenia kary za zaistniałe naruszenie. Nie może spowodować uwolnienia się od odpowiedzialności za stwierdzone uchybienie powołanie się na funkcjonalność systemu, która nie uwzględnia sporządzenia korekty. Niewypełnienie wszystkich danych w zgłoszeniu SENT20211216013391, ujawnione podczas kontroli stanowiło zatem konsekwencję wyłącznie błędu przedsiębiorcy. Zaniechania podmiotu zakłócają natomiast działanie systemu monitorowania. Organ wskazał tu na cele ustawy sent. Podniósł, że

w interesie publicznym jest wychwycenie i wyeliminowanie wszelkich tego typu nieprawidłowości. Z treści przepisu ustawy sent nie wynika, aby nakładanie kar pieniężnych w przypadkach wymienionych w ustawie uzależnione było od powstania uszczupleń podatkowych wskutek naruszenia przepisów tej ustawy. Obowiązki podmiotu odbierającego wynikające z art. 7c ustawy sent mają charakter formalny,

a jednak ustawodawca uznał w art. 21 ust. 2d tej ustawy, że ich niewykonanie skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. W ocenie organu ustawa wprowadza rygoryzm obowiązków proporcjonalny do wagi obszarów podlegających ochronie (obrót towarami wrażliwymi, należącymi do grupy najwyższego ryzyka ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję). Organ odwoławczy nie widzi podstaw do uznania, że wystąpiły okoliczności zewnętrzne, które utrudniły bądź uniemożliwiły uzupełnienie zgłoszenia o dodatkowe dane wymagane prawem. Brak uzupełnienia zgłoszenia o wymagane dane powstał wskutek przyczyn, za które odpowiedzialność ponosi strona.

Organ wezwał stronę do przedłożenia dokumentów i informacji świadczących o istnieniu ważnego interesu podmiotu odbierającego związanego z niedopełnieniem obowiązków wynikających z ustawy sent, umożliwiającego odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej oraz do złożenia oświadczenia o sytuacji majątkowej strony. Strona

w żaden sposób nie ustosunkowała się do doręczonych jej wezwań z 12.10.2022 r.

i 25.11.2022 r. Podmiot odbierający nie zareagował też na wezwanie z 10.02.2023 r. dotyczące pozyskania dodatkowych informacji na temat prezentowanej wersji zdarzeń w kwestii telefonicznego kontaktu z Portalem Help Desk. Strona nie przedstawiła żadnych dokumentów, z których wynikałaby niemożność zapłaty kary, ani dowodu mogącego uprawdopodobnić podnoszony kontakt z Portalem Help Desk. Z uzyskanej odpowiedzi z urzędu skarbowego wynika, że podmiot nie posiada zaległości podatkowych oraz nie jest wobec niego prowadzone postępowanie egzekucyjne. Podatnik zadeklarował dochód za 2020 r. w kwocie 604.951,55 zł, a za 2021 r. w kwocie 440.222,63 zł. Na podstawie informacji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalono, że podmiot nie posiada zaległości, nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, opłaca składki za zatrudnionych pracowników.

Na podstawie informacji pozyskanych z systemu SENT stwierdzono, że

w okresie od 1.01.2021 r. do 31.12.2021 r. Firma Handlowa "P. " figurowała na 129 zgłoszeniach w charakterze podmiotu odbierającego towary o kodzie CN 2710

i 2711 (benzyna bezołowiowa, olej napędowy i opałowy, gaz płynny). Natomiast

w okresie od 1.01.2022 r. do 31.12.2022 r. opisanych wyżej zgłoszeń było 148, co oznacza, że jej działalność przebiega na podobnym poziomie. W ocenie organu kara, o której mowa w niniejszej sprawie stanowiąca 2,3% dochodu nie doprowadzi do zagrożenia egzystencji firmy. Nie spowoduje zachwiania jej płynności finansowej, nadmiernego utrudnienia w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa (w tym konieczności ograniczania działalności czy zwalniania pracowników). Zdaniem organu to na stronę w znacznym stopniu przekłada się udowodnienie okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanki jej ważnego interesu lub interesu publicznego.

W ocenie organu nie uzasadniają anulowania kary takie argumenty jak: zdalne monitorowanie przez podmiot wysyłający poziomu gazu znajdującego się

w zbiornikach czy współpraca w zakresie dostaw gazu z jedną firmą. Są to okoliczności niewystarczające, aby uznać, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki wymienione w art. 21 ust. 3 ustawy. Organ nie dostrzega żadnych powodów, aby w sposób uprzywilejowany traktować stronę tylko z tego powodu, że nie jest ona informowana wcześniej o zorganizowaniu dostawy albo, że od dłuższego czasu nabywa towar od jednego podmiotu. Tym bardziej, że uzupełnienie zgłoszenia nie musi nastąpić jednocześnie wraz z odebraniem towaru, tylko nie później niż

w dniu roboczym następującym po dniu jego dostarczenia, co wynika z art. 5 ust. 5 ustawy. Argument, że dostawcą gazu LPG jest jedna firma, posiadająca system GPS do monitorowania stanu napełnienia nie stanowi żadnego wytłumaczenia dla niewykonania obowiązków wynikających z ustawy SENT przez podmiot odbierający. Organ ustalił ponadto, że strona w marcu i lipcu 2020 r. również nie wypełniła obowiązków nałożonych ustawą. Powyższe dowodzi, że sam protokół wytworzony w trakcie kontroli jako forma pouczenia o stwierdzonym naruszeniu prawa nie spowodował realizacji celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Powyższe pozwala przyjąć, że przypadku braku uzupełnienia dodatkowych danych przez stronę w zgłoszeniu SENT nie można uznać za przypadek incydentalny.

Na powyższą decyzję E. M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji

i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzuciła naruszenie:

1. art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej w zw.

z art. 26 ust. 5 ustawy sent poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów oraz zasadę prawdy obiektywnej, poprzez niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, niewystarczające ustalenie stanu faktycznego, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego poprzez brak wyczerpującej, rzetelnej i wszechstronnej oceny materiału dowodowego sprawy.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a. art. 30 ust. 4 ustawy sent poprzez jego niezastosowanie i zaaprobowanie nałożenia na skarżącego kary w wysokości 10 000 zł, mimo że w niniejszej sprawie nie doszło do uszczuplenia podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego oraz zachodziły podstawy do odstąpienia od nałożenia kary, z uwagi na fakt, że działanie skarżącego nie doprowadziło do żadnych negatywnych skutków w zakresie ochrony legalnego obrotu towarów;

b. art. 21 ust. 3 ustawy sent poprzez jego niezastosowanie i odmowę dostąpienia od nałożenia kary pieniężnej, chociaż - w rozumieniu intencji ustawodawcy - nie jest zgodnym z interesem publicznym nakładanie kary pieniężnej za oczywistą pomyłkę, która nie doprowadziła do żadnych negatywnych skutków w zakresie ochrony legalnego obrotu towarów, walki z "szarą strefą" czy uszczuplenia jakiejkolwiek należności publicznoprawnej;

c. art. 21 ust. 3 ustawy sent poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje, aby istniały okoliczności uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary z uwagi na fakt, że skarżący nie posiada zaległości wobec innych instytucji np. ZUS-u, podczas gdy takie ustalenia organu powinny prowadzić do wniosku odwrotnego, tj. skoro skarżący nie ma żadnych zaległości podatkowych, a nałożona kara ma charakter jednostkowy, to tym bardziej organ powinien w całości odstąpić od nałożenia kary ze względu na wzorową do tej pory postawę skarżącego.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że przepisy ustawy wyraźnie penalizują zachowania wyłącznie w postaci zawinionego, umyślnego nie uzupełnienia dodatkowych danych a nie sytuacji w których danych tych nie dało się w systemie umieścić wskutek jego wadliwego, ułomnego działania oraz braku możliwości korekty (powrotu) do bieżąco obsługiwanego zgłoszenia. W przypadku niniejszym danych tych nie dało się zamieścić gdyż program SENT uniemożliwił obsługującej ich umieszczenie a cała sytuacja nie sprowadziła jakiegokolwiek zagrożenia w zapłacie należności podatkowych przez podmiot (stan licznika został ręcznie dopisany na wydruku co zostało potwierdzone przez funkcjonariuszy przeprowadzających kontrolę).

W ocenie skarżącej, mając na uwadze ratio legis ustawy sent uznać należy, że nakładanie kar pieniężnych na podmioty wymienione w tej ustawie powinno zostać każdorazowo powiązane z koniecznością uprawdopodobnienia przez organ podatkowy, że wykazane uchybienie podmiotu wysyłającego lub odbierającego bądź przewoźnika może skutkować uszczupleniem dochodów podatkowych budżetu państw. Organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Na potwierdzenie swojego stanowiska organ wskazał na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak

i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy sent, system monitorowania drogowego

i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy.

W art. 3 ust. 2 ustawy przewidziano katalog towarów objętych systemem,

z zastrzeżeniem ust. 4-8 oraz ust. 10 tego przepisu. Ponadto na podstawie

art. 3 ust. 11 ustawy sent minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, towary inne niż wymienione w ust. 2 pkt 1-3a, których przewóz jest objęty systemem monitorowania przewozu i obrotu, wraz ze wskazaniem masy, ilości, objętości lub wartości tych towarów, oraz przypadki, w których ich przewóz nie podlega temu systemowi, uwzględniając konieczność przeciwdziałania uszczupleniom w zakresie podatku od towarów i usług lub podatku akcyzowego. W wydanym na podstawie wskazanego przepisu rozporządzeniu Ministra Finansów z 20 sierpnia 2020 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U.2020.1477 ze zm.) w § 1 pkt 4 wymienione zostały również towary objęte pozycją CN ex 2711 - propan, butan albo mieszaniny propanu-butanu, bez względu na ich ilość w przesyłce.

Podstawowe okoliczności sprawy nie są sporne. Skarżąca w przewozie

nr [...] figuruje jako podmiot odbierający towar w postaci gazu LPG sklasyfikowanego pod pozycją CN 2711. Towar będący przedmiotem dostawy był więc objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, co wiązało się z określonymi obowiązkami, również po stronie skarżącej. Zgodnie z art. 7c ust. 1 ustawy sent, w przypadku niektórych towarów odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający i przewoźnik są obowiązani do wskazania lub uzupełnienia w zgłoszeniu dodatkowych danych, jeżeli dane te ze względu na specyfikę towaru lub przewozu towaru, lub obrotu tym towarem są przekazywane do innych organów na podstawie przepisów odrębnych oraz jest to konieczne do zapewnienia skuteczności monitorowania przewozu towarów – w przypadkach określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 2. Natomiast w myśl ust. 2 tego przepisu minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, dodatkowe dane, o których mowa w ust. 1, uwzględniając potrzebę zapewnienia skuteczności monitorowania przewozu towarów, specyfikę towaru, przewozu towarów lub obrotu tymi towarami.

W niniejszej sprawie zastosowanie znajduje wydane na podstawie ww. upoważnienia ustawowego - i obowiązujące w dacie dokonania zgłoszenia, realizowania przewozu, zamknięcia zgłoszenia, a także w dacie kontroli - rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 24 czerwca 2021 r. w sprawie dodatkowych danych podlegających wskazaniu w zgłoszeniu przewozu towarów (Dz. U. z 2021 r. poz. 1259 ze zm.) dalej "rozporządzenie z 2021 r." Zgodnie z jego § 5 pkt 1 w przypadku przewozu towarów objętych pozycją CN ex 2711 - propan, butan albo mieszaniny propanu-butanu, będących przedmiotem dostawy towarów, importu towarów albo wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostarczonych do stacji paliw ciekłych, o której mowa w art. 3 pkt 10h ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2021 r. poz. 716 ze zm.), podmiot odbierający uzupełnia zgłoszenie o stany liczników ze wszystkich dystrybutorów, z których są wydawane te towary, odczytane bezpośrednio przed załadunkiem towarów do zbiornika, numery fabryczne dystrybutorów, o których mowa w lit. a oraz objętość towaru, który został dostarczony do miejsca dostarczenia, wyrażoną w litrach. W przypadku, gdy podmiot odbierający nie wykona powyższego obowiązku podlega karze pieniężnej w wysokości 10.000 zł (art. 21 ust. 2 d ustawy).

W sprawie poza sporem jest, że skarżąca jako podmiot odbierający miała obowiązek uzupełnienia zgłoszenia SENT o dane wskazane w § 5 pkt 1 rozporządzenia z 2021 r., tj. dane dotyczące stanu licznika oraz numeru dystrybutora, czego nie uczyniła. Jako przyczyny zaistniałego naruszenia wskazała na nieprawidłowe funkcjonowanie aplikacji do obsługi zgłoszeń. Skarżąca podała ponadto, że sytuacja dotycząca stanu licznika była zgłaszana telefonicznie na system. Polecono jej wpisanie stanu licznika dystrybutora ręcznie na jego wydruku. Wskazywała także, że jedynym dostawcą paliw LPG na stację jest firma Orlen, która posiada zamontowany system GPS do monitorowania stanu napełniania zbiorników

i na tej podstawie ustala ona terminy dostaw jak i ilość dostarczanego towaru.

Zdaniem sądu argumentacja prezentowana przez skarżącą nie usprawiedliwia stwierdzonego przez organ naruszenia. Wbrew twierdzeniom skarżącej nie było ono wynikiem awarii systemu czy nieprawidłowym działaniem aplikacji, co wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego. Sposób działania aplikacji, przedstawiony przez organ szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazuje, że brak uzupełnienia zgłoszenia o wymagane dane powstał wskutek przyczyn, za które odpowiedzialność ponosi skarżącą. Opisany sposób funkcjonowania aplikacji dowodzi bowiem, że w przypadku spornego zgłoszenia checkbox "zaznacz, jeśli dostawa nie jest realizowana do stacji paliw ciekłych", został zamknięty manualnie, przed uzupełnieniem wszystkich danych w tabeli. Co istotne skarżąca nie zareagowała na wezwanie organu dotyczące pozyskania dodatkowych informacji na temat prezentowanej wersji zdarzeń w kwestii telefonicznego kontaktu z Portalem Help Desk. Strona nie przedstawiła żadnych dokumentów, ani dowodu mogącego uprawdopodobnić podnoszony kontakt z Portalem Help Desk.

Zaistniałego uchybienia nie uzdrawia ręczne wpisanie stanu licznika dystrybutora na jego wydruku. Celem ustawy SENT było bowiem zapewnienie skutecznego systemu śledzenia określonych w niej towarów na każdym etapie ich dystrybucji. Tym samym ręczne wpisywanie danych na dokumentach w sposób oczywisty celów tych nie spełnia. O nieprawidłowym działaniu aplikacji nie świadczy ponadto brak możliwości edycji zamkniętego zgłoszenia, w celu poprawy zadeklarowanych w nim danych. Aby system mógł spełniać założenia ustawy musiał bowiem zostać skonstruowany w ten sposób, że zamknięcie zgłoszenia stanowi proces nieodwracalny.

Zdaniem sądu prawidłowe są również rozważania i wnioski organów co do braku możliwości odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej.

Stosownie do treści art. 21 ust. 3 ustawy sent, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub

z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2d, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Ważny interes strony zaistnieje wówczas, gdy wystąpią nadzwyczajne okoliczności losowe powodujące przykładowo znaczne obniżenie zdolności płatniczych, w szczególności zagrażające funkcjonowaniu podmiotu albo grożące niewywiązywaniem się z nałożonych obowiązków. Użycie słowa "ważny" wskazuje, że nie każdy interes uzasadnia odstąpienie od wymierzenia kary, bo taki interes posiada każdy podmiot dążący do ograniczenia obciążeń finansowych. Chodzi

o interes szczególnie istotny, wyjątkowy, ważniejszy niż właściwy wszystkim pozostałym przedsiębiorcom spełniającym przesłanki do wymierzenia kary. Brak dodatkowego obciążenia finansowego leży w interesie każdego z przedsiębiorców. Chodzi tu jednak o interes na tyle wyjątkowy i istotny by jego pominięcie przyniosło dla danej osoby wyraźnie dostrzegalne negatywne skutki.

Zdaniem sądu, organ odwoławczy właściwie zinterpretował przesłankę ważnego interesu strony, co po dokonanej analizie materiału dowodowego doprowadziło do prawidłowej konkluzji o odmowie jej zastosowania. W tym zakresie organ przeanalizował sytuację finansową, przychody przedsiębiorcy. Zdaniem sądu nie jest dowolną ocena organu zgodnie, z którą kara, stanowiąca 2,3% dochodu nie doprowadzi do zagrożenia egzystencji firmy i nie spowoduje jej płynności finansowej.

Oceny tej nie kwestionuje również sama skarżąca. Wymaga podkreślenia, że podjęcie się prowadzenia działalności w branży paliwowej, obrót towarami wrażliwymi wiąże się z większą odpowiedzialnością za prawidłowość ewidencjonowania transakcji, których przedmiotem są te towary.

Obiektywnie rzecz biorąc nie wystąpiły zatem okoliczności uzasadniające ustalenie, że po stronie skarżącej występuje ważny interes, z powodu którego uiszczenie kary jest dla niej ponadnormatywnie niekorzystne, zakłócające jej funkcjonowanie, płynność finansową, ingerujące w jej byt pod względem ekonomicznym. Organy nie miały podstaw, by uznać, że zagrożona jest płynność finansowa skarżącej. Skarżąca nie przedstawiła takich okoliczności. Co istotne, to strona powinna wykazać się aktywnością w tym zakresie i wskazać okoliczności uzasadniające zastosowanie powołanego wyżej przepisu. Pozostała jednak w tym zakresie bierna. Nie przedłożyła żadnych dokumentów i nie odpowiedziała na wezwania organu z 12 października 2022 r. i z 25 listopada 2022 r. Organ dokonał więc samodzielnych ustaleń w tym zwracając się do urzędu skarbowego oraz ZUS. Ustalenie, że skarżący nie posiada zaległości w ZUS czy w podatkach nie miało na celu ustalenie czy postawa skarżącej jest "wzorowa", jak chce tego skarżący, lecz dotyczyła ustaleń sytuacji finansowej skarżącej, która w kontekście oceny przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary ważnego interesu ma istotne znacznie.

Podsumowując, istnienie przesłanki ważnego interesu nie zostało wykazane przez skarżącą oraz trafnie organ nie stwierdził jej wystąpienia z urzędu.

Z kolei przesłanka interesu publicznego to rodzaj klauzuli generalnej o dużym stopniu niedookreśloności, której treść nie może być wypełniana w sposób dowolny, lecz organ administracji czy sąd stosujący prawo mają obowiązek odszukania optymalnych treści wyrażających istotę tej klauzuli (vide np. wyrok z 14 października 2021 r., II GSK 885/21; CBOSA). Ustalenie czy przesłanka ta zachodzi powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności rozumianej w ten sposób, że nie leży w interesie publicznym nakładanie dolegliwych kar na podmiot odbierający działający legalnie, który dopuścił się pewnych uchybień formalnych o nieistotnym znaczeniu, jeśli nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa

w postaci uszczuplenia dochodów, a nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (vide np. wyrok NSA z 12 grudnia 2022 r., II GSK 899/22, czy

z 7 czerwca 2022 r. II GSK 182/19 i powołane tam orzecznictwo). W wyroku

z 13 stycznia 2023 r. II GSK 801/22 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że istota problemu przy ocenie, czy w konkretnej sprawie zachodzi uzasadniona interesem publicznym możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej sprowadza się do oceny wagi stwierdzonych naruszeń z punktu widzenia celów ustawy SENT,

w kontekście wartości takich jak m.in. sprawiedliwość i równość. Ocena spełnienia przesłanki "interesu publicznego" - przewidzianej art. 21 ust. 3 ww. aktu

i uzasadniającej odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej – powinna uwzględniać również szczególne znaczenie zasady proporcjonalności. W orzecznictwie zasadnie podnosi się bowiem, że zastosowanie zasady proporcjonalności w odniesieniu do sankcji bezwzględnie oznaczonej (administracyjnej kary pieniężnej w określonej wysokości) wymaga rozważenia, czy wymierzenie kary pieniężnej w określonej wysokości będzie przydatne do osiągnięcia zamierzonych skutków (celów) danej regulacji oraz czy zachowana została właściwa dla demokratycznego państwa prawnego proporcja między efektem wymierzonej sankcji pieniężnej a jej dolegliwością. Należy przy tym mieć na uwadze, że ustawodawca nakładając obowiązki co do wypełniania w odpowiednim czasie przewidzianych ustawą zgłoszeń czyni to dla zabezpieczenia interesów fiskalnych i może nakładać także na podmioty odbierające jako profesjonalistów szczególne wymogi, służące realizacji celów ustawowych. Stosowanie odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy SENT powinno więc mieć charakter wyjątkowy w rozumieniu ustawy – "uzasadniony". Rozważenia wymagają takie okoliczności, jak te, czy z uwagi na zakres działalności odbiorcy, jego wywiązywanie się z obowiązków przestrzegania prawa w prowadzonej działalności, stwierdzone uchybienie ma charakter incydentalny, nie nosi znamion działania celowego, czy nie jest przejawem lekceważącego stosunku tego podmiotu do wypełniania nałożonych ustawą obowiązków (por. wyroki NSA z 18 listopada 2021 r., II GSK 1203/21, z 1 kwietnia 2022 r., II GSK 192/22).

W tym kontekście wskazać trzeba, że stwierdzone w niniejszej sprawie braki nie były jedynymi, ani pierwszymi uchybieniami, których dopuściła się skarżąca. Jak wynika z ustaleń organów, w zaistniałych uprzednio sytuacjach odstąpiono od wymierzenia kary jednakże - co wynika z realiów sprawy kontrolowanej – skarżący nadal dopuszcza się nieprawidłowości. Tym samym uprawniony jest wniosek, że sama kontrola, ani okoliczność odstąpienia od wymierzenia kary nie podziałały na skarżącą dyscyplinująco i nadal nie wywiązuje się ona z obowiązku uzupełnienia dodatkowych danych na zgłoszeniach. Nadto zauważenia wymaga, że stwierdzone naruszenia nie sposób określać mianem "drobnych", o nieistotnym znaczeniu. Brak danych, które podlegały uzupełnieniu należy uznać za istotne zakłócenie działania systemu monitorowania. Należy powtórzyć, że nie było ono spowodowane awarią systemu, co potwierdza zebrany materiał dowodowy. O nieistotnym naruszeniu można byłoby ewentualnie mówić w sytuacji, w której zaistniały pewne błędy

i nieścisłości we wskazanych w zgłoszeniu SENT danych, co jednak stanowiłoby sytuację wyraźnie odmienną od takiej, w której nie podano jakichkolwiek danych

w przewidzianym ku temu czasie.

W kontekście celów ustawy naruszenia nie usprawiedliwia "przeoczenie" czy "błąd" skarżącej, które są niezawinione. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze przepisy ustawy sent w zakresie karania nie dotyczą zachowań zawinionych, umyślnego działania. Elementem opisywanej odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy sent jest obligatoryjne nakładanie kary za naruszenia

o charakterze formalnym (por. wyrok NSA z 12 marca sygn. akt II GSK 1464/19; CBOSA). Kara ta nie jest represją lecz przede wszystkim pełni funkcję prewencyjną

i motywacyjną. W niniejszej sprawie naruszenie obowiązków przez skarżącą świadczy o niedbałości i braku staranności w wykonywaniu obowiązków przez profesjonalny podmiot obrotu gospodarczego. Prewencyjny charakter kary może wpłynąć na zwiększenie uwagi strony, samokontroli i dołożenie szczególnej staranności podczas dokonywania kolejnych zgłoszeń.

Stąd zasadny jest według sądu wniosek, że wymierzenie skarżącej kary

w kontrolowanej sprawie nastąpiło w zgodzie z zasadą proporcjonalności. Wskazać trzeba nadto, że nawet niezamierzone uchybienia, jednak występujące wielokrotnie, należy postrzegać w kategoriach nienależytej staranności w prowadzeniu swoich interesów (por. wyrok NSA z 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20). Przemawia to więc za stwierdzeniem, że nałożenie kary pieniężnej stanowi adekwatną reakcję

w niniejszej sprawie, bowiem zaniechania (działania) skarżącej spółki przyczyniały się do zakłócania działania systemu monitorowania utrudniając w związku z tym realizację celów istnienia tego systemu.

Nieuzasadnione są eksponowane w skardze twierdzenia wskazujące na brak uszczuplenia zaległości podatkowych. Wystarczające jest stwierdzenie, że zakres uchybień stanowi istotne utrudnienie w zapobieganiu uszczupleniom zaległości podatkowych, nawet jeśli w danym przypadku nie doszło do takiego uszczuplenia. Jak już zauważono, takim utrudnieniem jest już brak posiadania danych w systemie przez określony czas. Organy nie mają natomiast obowiązku dowodzenia, że

w wyniku działań danego podmiotu doszło do uszczuplenia należności podatkowych. Tego rodzaju obowiązek może wynikać z art. 30 ust. 4 ustawy SENT, nie dotyczy on jednak niniejszej sprawy, gdyż naruszenie skarżącego nie zostało stwierdzone

w przypadkach wskazanych w art. 30 ust. 1 ustawy SENT, lecz w kontroli ukierunkowanej na sprawdzenie wykonania obowiązku z art. 7c ustawy SENT

w konkretnych zgłoszeniach SENT. W związku z powyższym, ustalony w sposób prawidłowy stan faktyczny sprawy przemawia za stwierdzeniem, że przesłanka interesu publicznego i interesu strony nie zaistniały. Sąd podziela przywołane

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z 7 czerwca 2022 r. sygn. akt II GSK 328/19: "Skoro więc sankcja administracyjna ma działać na rzecz przestrzegania prawa, to zawsze ma pośrednio charakter fiskalny, gdy odnosi się do przepisów, które gwarantować mają ten rodzaj wpływów do budżetu. Jednak nie oznacza to, że każdorazowe nałożenie kary przez organy ma być związane z uszczupleniem budżetowym i uzasadniać karę tylko

o tyle, o ile uszczuplenie mogło nastąpić. Kara związana z wadliwym wypełnieniem danych na gruncie ustawy SENT ma charakter formalny, ale przecież porządek prawny zna formalne naruszenia prawa, które podlegają odpowiedzialności. W takich przypadkach odpowiedzialność administracyjna pojawia się z chwilą wadliwego wypełnienia prawem przewidzianych dokumentów, zwłaszcza gdy wadliwe wypełnienie dokumentów - jak w tym przypadku - może co najmniej utrudniać, jeśli nie uniemożliwiać realizacji celu ustawowego, jakim jest możliwość monitorowania przewozu towarów wrażliwych. Ten fakt przesądza o odpowiedzialności, bo jest to odpowiedzialność obiektywna niezależna od winy."

W świetle powyżej zaprezentowanego stanowiska będącego wynikiem dokonanej kontroli zaskarżonej decyzji, jako niezasadne należy ocenić podniesione w uzasadnieniu skargi zarzuty. Postępowanie zostało przy tym przeprowadzone

z poszanowaniem zasad ogólnych, zgromadzono w sprawie kompletny materiał dowodowy oraz ustalono okoliczności niezbędne do orzekania w sprawie kary pieniężnej.

Podsumowując stwierdzić trzeba, że organy obydwu instancji w sposób prawidłowy przeprowadziły proces wydania decyzji, w tym także w jej części uznaniowej obejmującej ocenę wystąpienia przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. Uwzględniły wszystkie przepisy mające w sprawie zastosowanie, zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, pojęcia nieostre zostały zinterpretowane prawidłowo, nie pominięto istotnych elementów stanu faktycznego oraz wybrano rozwiązanie przewidziane przepisem prawa materialnego, a jednocześnie należycie je uzasadniono.

Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.