Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1882/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 122, 194
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędziowie: Sędzia WSA Marek Olejnik,, Sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), , Protokolant Edyta Forysiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 października 2014 r. przy udziale sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że decyzja wymieniona w pkt I nie podlega wykonaniu; III. zasądza na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sadowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] r. nr [...] ustalającą P. K. łączne zobowiązanie pieniężne za 2014 r. w wysokości 506 zł

Prezydent Miasta W. wyżej wymienioną decyzją z dnia [...] r. ustalił podatnikowi wysokość łącznego zobowiązania za 2014 r. Za podstawę opodatkowania podatkiem rolnym przyjęto grunty o powierzchni 0,2159 ha , natomiast podatkiem od nieruchomości opodatkowano: pozostałe grunty o powierzchni 696 m2 oraz budynki mieszkalne o powierzchni użytkowej 162 m2.

W odwołaniu od tej decyzji, P. K. zakwestionował ustalenie zobowiązania podatkowego z tytułu podatku rolnego. Wskazał, że jest właścicielem działki nr [...], której powierzchnia gruntów rolnych wynosi 0,1563 ha. Tymczasem do podstawy opodatkowania organ błędnie przyjął powierzchnię 0,0596 ha, tj. powierzchnię działki nr [...], która od 2001 r. stanowi własność Gminy W. Wyjaśnił, że działka ta została wydzielona na wniosek właściciela, decyzją nr [...]/2001, z dnia [...] 2001 r. Zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami i miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Nr [...]/00 działka ta, z mocy prawa, przeszła na własność Gminy W. Prezydent W. nie ujawnił tego faktu w księdze wieczystej. Do odwołania załączył decyzję Kolegium z dnia [...] 2010 r. ([...]), z treści której wynika, że działka nr [...] była przeznaczona pod drogę publiczną.

W piśmie z dnia 26 marca 2014 r. wskazał, że działka nr [...] przeszła na własność Gminy W. na mocy art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w dniu [...] 2001 r., tj. w dniu, w którym decyzja Prezydenta W. z dnia [...] 2001 r. (Nr [...]), zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości położonej we W. przy ul. O[...] [...], oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], stała się ostateczna.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego organ podatkowy I instancji prawidłowo ustalił zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym od gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako grunty rolne, o łącznej powierzchni 0,2159 ha.

Zdaniem SKO skarżący nie przedstawił żadnego dowodu, który mógłby podważyć powyższe ustalenia. W szczególności nie przedłożył żadnego dowodu na to, że właścicielem działki nr [...] jest Gmina W. Dowodu takiego nie stanowi bowiem, ani decyzja Prezydenta W. z dnia [...] 2001 r. (Nr [...]), zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości położonej we W. przy ul. O...] [...], oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], AM - 3, obręb S., ani decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] 2010 r. ([...]) utrzymująca w mocy decyzję Kolegium z dnia [...] 2010 r. ([...]), odmawiającą stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydenta W. z dnia [...] 2001 r. (Nr [...]).

Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna.

Z akt sprawy nie wynika, aby działka nr [...] została wydzielona pod drogę publiczną. Zgodnie z decyzją Prezydenta W. z dnia [...] 2001 r. (Nr [...]) na wniosek właściciela dokonano podziału działki nr [...] na działki nr [...], nr [...] i nr [...], przy czym sporna działka została przeznaczona pod "komunikację". W decyzji tej nie wskazano zatem, że działka nr [...] została wydzielona pod drogę publiczną. Nawet jeśli przyjąć, że działka ta została wydzielona pod drogę publiczną to skutkiem decyzji zatwierdzającej, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, podział nieruchomości obejmujący wydzielenie działek pod drogę publiczną lub pod poszerzenie takiej drogi jest to, że przejście działek pod drogę publiczną z mocy prawa na podstawie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest rozstrzygane przez sąd powszechny w sprawie o wpis prawa własności w księdze wieczystej, względnie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Dopiero ujawnienie w księdze wieczystej własności podmiotu publicznoprawnego daje podstawy do powoływania się w obrocie prawnym na zdarzenie przejścia działek z mocy prawa na rzecz gminy. Stąd zarzuty strony co do przejścia z mocy prawa własności spornej działki na Gminę W. są bezzasadne.

Zdaniem SKO prawidłowo też ustalono zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości od gruntów o łącznej powierzchni 696 m2. Grunty te zostały sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytek B. Tak sklasyfikowane grunty oznaczają tereny mieszkaniowe, które zgodnie z § 68 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.), zaliczane są do gruntów zabudowanych i zurbanizowanych. Tak oznaczony grunt, jako niewymieniony w § 68 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, a więc niestanowiący użytków rolnych, podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

W odniesieniu do budynków, prawidłowo organ pierwszej instancji przyjął do podstawy opodatkowania powierzchnię użytkową budynków mieszkalnych, tj. 162 m2.

Ponadto przyjęte dane dotyczące powierzchni gruntów i budynków są zgodne z danymi wykazanymi przez podatnika w Informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych oraz informacji o gruntach z dnia 22 kwietnia 2010 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił naruszenia art. 7,art.8, art. 77 k.p.a.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zobowiązano go do zapłaty podatku za działki nr [...] i nr [...], podczas gdy jest on właścicielem wyłącznie działki nr [...]. Natomiast właścicielem działki nr [...] jest Gmina W. Działka nr [...] położona jest na terenie oznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego nr [...]/00 symbolem 5KD. Teren ten przeznaczony jest na ulicę klasy dojazdowej. Zgodnie natomiast z rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43, poz. 430 ze zm.), drogi dojazdowe (klasy D) należą do dróg gminnych. Skarżący wyjaśnił, że działka nr [...] została wydzielona, na wniosek A. K., decyzją Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] 2001 r., która stała się ostateczna w dniu [...] 2001 r. Powołał się na art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wskazał, że działka nr [...] przeszła na własność Gminy W. w dniu [...] 2001 r. Zdaniem Skarżącego Prezydent W. jest zobowiązany do dokonania odpowiednich zmian w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości oraz w ewidencji gruntów i budynków. Wywiódł, że w sytuacji gdy przejście prawa własności nieruchomości następuje z mocy ustawy, to umowy dokonywane przez byłego właściciela są nieważne. Zarzucił, że Kolegium ograniczyło się jedynie do zbadania wpisów w ewidencji gruntów i budynków. Zaznaczył, że umowa darowizny, w części dotyczącej przedmiotowej działki, jest nieważna z mocy prawa i podniósł, że w decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] 2001 r. wskazano, że podziału dokonano zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami oraz planem szczegółowym zagospodarowania przestrzennego osiedla O. we W. Plan ten został zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej W. nr [...]/00. Zauważył, że Kolegium w decyzji [...] stwierdzającej zgodność z prawem decyzji pierwszoinstancyjnej nr [...] z dnia [...]2001 r. podkreśliło, iż działka nr [...] zgodnie z planem miejscowym przeznaczona jest pod drogę publiczną. Jeśli zatem działka nr [...] została wydzielona pod komunikację a podziału dokonano zgodnie z przeznaczeniem określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, to działka ta przeznaczona jest pod drogę publiczną i należało zastosować przepisy art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270) – w skrócie upsa. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) upsa.

Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 upsa, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd ocenił, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o postępowaniu. W szczególności ustalony przez organ stan faktyczny nie wynika ze zgromadzonych w aktach dokumentów.

Decyzja organów obuj instancji w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2014 r. została wydana wyłącznie w oparciu o informacje z rejestru gruntów, które nie są dokumentem tożsamym z wypisem z ewidencji gruntów i budynków a więc nie spełniającym wymogów dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Co więcej informacje te nie dotyczą stanu na dzień rozstrzygania spawy. Pierwsza z nich bowiem dotyczy kwietnia 2010 r i zawiera dane inne niż powołane przez organy. Druga natomiast datowana jest na [...] 2014 czyli niemal dwa miesiące po wydaniu decyzji przez organ I instancji ( [...] r). Obie te informacje zawierają zastrzeżenie "tylko do użytku wewnętrznego"

Punktem wyjścia dla dalszych rozważań jest przypomnienie powoływanej zresztą przez same organy, a obowiązującej z mocy art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027) reguły, że podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

W orzecznictwie sądów administracyjnych i w doktrynie nie budzi wątpliwości, że wypis z ewidencji gruntów i budynków jest dokumentem urzędowym, o którym mowa w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Z mocy ostatnio powołanego przepisu dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dokumenty urzędowe korzystają z dwojakiego rodzaju domniemań: domniemania prawdziwości, to znaczy że dokument pochodzi od organu, który go wystawił i domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego dokument pochodzi. Ustawodawca, w przytoczonym powyżej przepisie przyjął w stosunku do dokumentu urzędowego domniemanie prawdziwości i domniemanie zgodności z prawdą. W niniejszej sprawie zasadniczą rolę odgrywa regulacja rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), które wydane zostało na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 26 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Wspomniane rozporządzenie określa szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków. Otóż, w myśl § 52 ust. 1 tego rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r., starosta uwierzytelnia komputerowe wydruki, wypisy i wyrysy, o których mowa w § 51 ust. 1, przez opatrzenie ich stosowną klauzulą, natomiast według § 52 ust. 2 rozporządzenia treść i formę wypisów oraz wyrysów, a także treść zamieszczanych na nich klauzul określa załącznik nr 5 do rozporządzenia określający treść i formę wypisu oraz wyrysu z operatu ewidencyjnego oraz klauzul związanych z ich uwierzytelnieniem. Stosownie zaś do ust. 1 pkt 18, 19 i 20 przedmiotowego załącznika nr 5, treść wypisu z rejestru gruntów stanowią w szczególności nazwisko i imię osoby, która wykonała dokument, oraz jej podpis, pieczęć urzędową organu, a także podpis osoby reprezentującej organ lub osoby upoważnionej przez ten organ oraz datę złożenia podpisu.

W warunkach sprawy domniemywać należy, że podstawę wydanego rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji stanowiła jedynie informacja z rejestru gruntów. Powyższego dokumentu nie można utożsamić z wypisem z ewidencji gruntów i budynków, który jako dokument urzędowy stanowić może podstawę wymiaru podatków (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1106/08, wyrok WSA z dnia 3 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1467/06 oraz z dnia 24 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Kr 308/11). Zatem decyzje organów obu instancji wydane zostały w oparciu o "dokument" nie mogący stanowić podstawy wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego dla skarżącego.

Stosownie do art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Z kolei zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W niniejszej sprawie zostały powyższe, fundamentalne zasady postępowania podatkowego naruszone. Organ podatkowy pierwszej instancji wydał rozstrzygniecie na podstawie materiału dowodowego "wątpliwej wartości", gdyż znajdujący się w aktach dowód nie spełniał wymogu dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowe, nie mógł stanowić zatem wystarczającego dowodu do ustalenia skarżącemu łącznego zobowiązania pieniężnego na 2014 r., zwłaszcza w świetle zarzutów skarżącego. Organ odwoławczy winie był więc taką decyzje uchlać, a co najmniej uzupełnić postepowanie dowodowe, tak aby poczynione ustalenia miały należyte potwierdzenie.

Ponadto – mimo powalania się przez organ odwoławczy na znaczenie ustaleń dokonanych w postepowaniu wieczystoksięgowym w sprawie w ogóle nie ustalono danych wynikających z księgi wieczystej – w aktach brak jest wypisu, brak też jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie. Ma to znaczenie w szczególności w kontekście podanej w skardze informacji o ujawnionym w księdze "ostrzeżeniu o niezgodności z rzeczywistym stanem prawnym".

Jednocześnie wskazać należy, że niewątpliwie dokumentami urzędowymi w rozumieniu wyżej powołanych przepisów są decyzje administracyjne, w tym decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] 2010 r która winna być zanan organom z urzędu. W aktach sprawy znajduje się jedynie kopia tej decyzji złożona przez podatnika, jednak organ nie wydaje się kwestionować jej zgodności z oryginałem, a jedynie pomija zawarte w niej ustalenia - nie wskazując przyczyn dla których to czyni.

Reasumując, w ocenie sądu organy dokonały ustaleń w oparciu o nieprawidłowo zgromadzony materiał Dodowy co na obecnym etapie nie pozwala na ocenę poprawności dokonanych ustaleń. W ponownym postepowaniu organy winny zgromadzić w pierwszej kolejności wszystkie powoływane przez siebie dokumenty urzędowe – to jest zarówno wypisy z ewidencji gruntów i ksiąg wieczystych, jak i odpisy powołanych decyzji administracyjnych. W wypadku stwierdzenia niedających się usunąć rozbieżności co do oceny charakteru spornej działki należy rozważyć skorzystanie z art. 199a Ordynacji podatkowej.

Mając powyższe na uwadze, wobec naruszenia przez organ podatkowy przepisów prawa procesowego Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzający je akt administracyjny. O kosztach orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy, zaś o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 152 p.p.s.a.