Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 326/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 119, art. 121, art. 122
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 października 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. P. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 24 kwietnia 2024 r., nr WOP.7722.26.2024.MM w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oraz opłaty egzekucyjnej z powodu uchylania się od wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na zamurowaniu otworów okiennych oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

1. Decyzją z dnia 15 marca 2018 r. nr NB.5040.2.2.2017.18, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta Suwałk nakazał D. i S. P. zamurowanie, w terminie do 30 lipca 2018 r., dwóch otworów okiennych w ścianie budynku obory ozn. nr 6, pokazanym na dołączonym do decyzji załączniku graficznym nr 1, zlokalizowanej na działce o nr geod. [...] przy ul. [...] w S., w odległości mniejszej niż 4m od granicy z działką nr geod. [...], materiałem ściennym nierozprzestrzeniającym ognia np. cegłą, pustakami gazobetonowymi lub luksferami. Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku, decyzją ostateczną z dnia 30 kwietnia 2018 r.nr WOP.7721.51.2018.TN, utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.

2. D. P. i S. P. wywiedli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który wyrokiem z dnia8 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 369/18 oddalił skargę. Wyrokiem z dnia8 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 651/19 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zaś skargę kasacyjną Prokuratora Regionalnego w Białymstoku wywiedzioną od ww. wyroku.

3. W dniu 13 marca 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta Suwałk (dalej powoływany jako organ I instancji, PINB) wystosował do zobowiązanej D. P. i zobowiązanego S. P. upomnienie nr [...], wzywające do wykonania przywołanego powyżej obowiązku o charakterze niepieniężnym. Następnie organ I instancji wystawił tytuł wykonawczy z dnia [...] marca 2023 r. nr [...], opatrzył go klauzulą o skierowaniu tego tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej oraz w dniu 30 marca 2023 r. i skutecznie doręczył zobowiązanym, wszczynając tym samym wobec zobowiązanej D. P. zobowiązanego S. P. egzekucję administracyjną.

4. W dniu 5 kwietnia 2023 r. do PINB wpłynęło wystąpienie z dnia 31 marca 2023 r. D. P. i S. P., zawierające zarzuty w sprawie prowadzenia niniejszej egzekucji administracyjnej. Zobowiązani podnosili m.in. że otrzymali po dwa takie same tytuły wykonawcze, że zostały one wydane niezgodnie z prawem, "ponieważ w tej samej sprawie zapadły orzeczenia sądowe", których nie respektuje organ I instancji. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2023 r.nr [...] PINB nie uwzględnił zarzutów zgłoszonych przez D. P. i S. P. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej powoływany jako organ odwoławczy, PWINB)z dnia 6 czerwca 2023 r. nr WOP.7722.36.2023.TN. Skarga wywiedziona przez zobowiązanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku została oddalona wyrokiem z dnia 9 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 575/23. Wyrok ten jest prawomocny.

5. W dniu 8 marca 2024 r. PINB dokonał kontroli na działce o nr geod. [...] przy ul. [...] w S. i stwierdził, że nie został wykonany egzekwowany obowiązek zamurowania dwóch otworów okiennych w ścianie budynku obory ozn. nr 6, istniejącej na ww. nieruchomości.

6. W związku z powyższym organ I instancji wydał postanowienie

z dnia [...] marca 2024 r. nr [...], nakładające na S. P., na podstawie art. 121 § 2 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505, dalej jako: u.p.e.a.), grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5.000,00 zł oraz opłatę egzekucyjną w wysokości 68 zł, z powodu uchylania się od wykonania obowiązkuo charakterze niepieniężnym, określonego w tytule wykonawczym z dnia [...] marca 2023 r. nr [...]., wystawionym przez PINB.

7. Na przywołane postanowienie zażalenie z dnia 15 marca 2024 r. wniósł S. P., wskazując m. in. że do strony skierowano dwa egzemplarze takiego samego postanowienia, w których "nie ma zapisu solidarnie",a ponadto postanowienia zostały wydane niezgodnie z prawem, "ponieważ w tej samej sprawie zapadły orzeczenia sądowe gdzie jednoznacznie nie można stwierdzić że egzekucję można wykonać na podstawie jednego wybranego przez siebie Wyroku jak to właśnie robi PINB w Suwałkach mając za nic i nie respektując innych wyroków administracyjnych oraz przede wszystkim Wyroku Cywilnegoo przywrócenie posiadania." Dodatkowo zobowiązany wskazał na znaczną wysokość nałożonej grzywny w celu przymuszenia, określając ją jako karę pieniężną.

7. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2024 r. nr WOP.7722.26.2024.MM PWINB utrzymał powyższe postanowienie PINB w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podstawą do zastosowania wobec zobowiązanego środka egzekucyjnego, zgodnie z art. 6 § 1 u.pe.a., jest uchylanie się od wykonania obowiązku. PWINB podzielił stanowisko organu

I instancji, że zobowiązany S. P. uchyla się od wykonania obowiązku zamurowania dwóch otworów okiennych w ścianie budynku obory ozn. nr 6, zlokalizowanej na działce o nr geod. [...] przy ul. [...] w S. Stwierdził, że przywołany obowiązek został nałożony ostateczną i prawomocną decyzją z dnia 30 kwietnia 2018 r. nr WOP.7721.51.2018.TN tutejszego organu, utrzymującą w mocy decyzję PINB z dnia [...] marca 2018 r. nr [...]. PWINB podkreślił, że termin na wykonanie w/w obowiązku o charakterze niepieniężnym upłynął w dniu 30 lipca 2018 r., zatem zobowiązany miał go wykonać niemal 6 lat temu. Upłynęło też ponad 2 lata od wydania wyroku NSA, potwierdzającego zgodność z prawem wydanej decyzji nakazowej. Organ odwoławczy stwierdził, że nakazany obowiązek o charakterze niepieniężnym pozostaje niewykonany, co potwierdziła kontrola z dnia 8 marca 2024 r., dokonana przez organ I instancji.

PWINB uznał, że właściwe i zasadne jest zastosowanie wobec S. P. środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Zauważył, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania spoczywającego na zobowiązanym obowiązku. Natomiast zastosowany środek egzekucyjny, zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., ma prowadzić bezpośrednio do wykonania obowiązku. Ponadto środek ten ma być najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. Organ odwoławczy stwierdził, że zastosowanie wobec zobowiązanego innego środka egzekucyjnego nie jest celowe. Drugi z możliwych do zastosowania środków egzekucyjnych w postaci wykonania zastępczego rodzi bowiem wyższe koszty, którymi zostaje obciążony zobowiązany. Zatem jest to środek bardziej uciążliwy niż nakładana grzywna w celu przymuszenia.

Zdaniem organu odwoławczego wysokość nałożonej grzywny w celu przymuszenia odpowiada, zastosowanemu w niniejszej sprawie przez PINB, przepisowi art. 121 § 2 u.p.e.a., który stanowi, że grzywna nakładana w stosunku do osób fizycznych nie może przekraczać kwoty 10.000 zł. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że wysokość nakładanej na zobowiązaną grzywny w celu przymuszenia, tj. połowa wartości maksymalnej określonej w ustawie, uzasadnia wymóg skuteczności egzekucji administracyjnej oraz możliwość jednokrotnego stosowania środka egzekucyjnego w sprawach dotyczących obowiązków wynikających z przepisów prawa budowlanego, co wynika z przepisu art. 121 § 4 u.p.e.a.

PWINB podkreślił, że grzywna jest jedynie środkiem przymusu i nie może być nakładana czy egzekwowana, jeżeli zobowiązany obowiązek wykona. Nie jest to kara pieniężna, co zdaniem organu odwoławczego bezpodstawnie wskazuje S. P. w zażaleniu. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że nałożona grzywna może, w przypadku wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, zostać umorzona lub w uzasadnionym wypadku zwrócona zobowiązanemu. Z kolei wysokość nakładanej opłaty za wydanie zaskarżonego postanowienia zdaniem PWINB odpowiada przepisowi art. 64a § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że podważanie okoliczności ustalonych w toku zakończonego postępowania administracyjnego jest bezpodstawne na obecnym etapie niniejszej sprawy, tj. na etapie egzekucji administracyjnej. Stwierdził ponadto, że kwestie podnoszone w zażaleniu były wcześniej podnoszone w niniejszej sprawie na etapie zarzutów egzekucyjnych. Odniósł się do nich Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w prawomocnym wyroku z dnia 9 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 575/23, na str. 8, wskazując m. in., że egzekucja administracyjna została rozpoczęta po prawomocnym zakończeniu sprawy administracyjnej.

PWINB stwierdził ponadto, że grzywna w celu przymuszenia nie jest środkiem egzekucyjnym nakładanym na kilku zobowiązanych solidarnie. Zatem na zobowiązaną D. P. i zobowiązanego S. P. są nakładane grzywny w celu przymuszenia odrębnymi postanowieniami administracyjnymi.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem S. P.i D. P. wnieśli skargę do WSA w Białymstoku.

W uzasadnieniu wskazali oni, że grzywny nałożono bezprawnie. Zamurowanie 9 otworów okiennych spowoduje ich zdaniem poniesienie ogromnych kosztów i strat oraz skutków jak też szkód nieodwracalnych, które nie będzie możliwe przywrócić do stanu pierwotnego. Podniesiono, że otwory okienne zostały legalnie wybudowane, co potwierdzają wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia

2 czerwca 2015 r. sygn. akt. II SA/Bk 70/15 oraz z dnia 16 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 99/16, a organy nadzoru budowlanego działają bezprawnie. Wskazano, że istnieją stare dokumenty potwierdzające legalność otworów okiennych oraz odległości wybudowanych budynków przez ich poprzedników prawnych, co potwierdził np. Sąd Cywilny oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Białymstoku. Zdaniem wnoszących skargę nałożone kary są niesłuszne i wysokie, nie zawierają też zapisu "solidarnie".

W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego jego wydanie postanowienia PINB.

8. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

9. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2024 r. sąd odrzucił skargę D. P., z uwagi na brak legitymacji do złożenia skargi w niniejszej sprawie. Postanowienie to jest prawomocne.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.

2. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

4. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie PWINB z 24 kwietnia 2024 r. nr WOP.7722.26.2024.MM, utrzymujące w mocy postanowienie PINB z dnia [...] marca 2024 r. nr [...], którym nałożono na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5.000,00 zł oraz opłatę egzekucyjną

w wysokości 68 zł – z powodu uchylania się od wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, polegającego na zamurowaniu dwóch otworów okiennych w ścianie budynku obory ozn. nr 6, w pokazanym na dołączonym do decyzji załączniku graficznym, zlokalizowanej na działce o nr geod. [...] przy ul. [...]

w S., w odległości mniejszej niż 4m od granicy z działką nr geod. [...], materiałem ściennym nierozprzestrzeniającym ognia np. cegłą, pustakami gazobetonowymi lub luksferami.

5. Po analizie sprawy sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie było prawidłowe, gdyż nałożenie na skarżącego grzywny w celu przymuszenia było dopuszczalne i odbyło się w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.

6. Należy wyjaśnić, że zastosowanie środka egzekucyjnego

w postaci grzywny w celu przymuszenia (wymienionego w art. 1a pkt 12 lit. b) tiret pierwszy u.p.e.a.) wymaga stwierdzenia, że istnieje obowiązek określonego działania przez zobowiązanego, który to obowiązek nie został wykonany. Warunek ten został spełniony w sprawie – skarżący nie wykonał bowiem obowiązku wynikającego

z ostatecznej i prawomocnej decyzji – w ramach postępowania egzekucyjnego organ zasadnie zatem wszczął procedurę przymuszającą zwieńczoną nałożeniem grzywny w celu przymuszenia.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że egzekwowana decyzja PWINB

z 30 kwietnia 2018 r. nr WOP.7721.51.2018.TN, utrzymująca w mocy decyzję PINB

z dnia [...] marca 2018 r. nr [...], jest ostateczna i prawomocna oraz podlega wykonaniu. Finalnie w 2022 r. – w następstwie rozpoznania przez WSA

w Białymstoku sprawy o sygn. akt II SA/Bk 369/18 i przez NSA sprawy o sygn. akt

II OSK 651/19 – powyższe rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego pozostały w mocy i obiegu prawnym w kształcie pierwotnym, stąd organ miał obowiązek przedsięwziąć prawne kroki zmierzające do wyegzekwowania wynikającego z nich obowiązku.

7. Pomimo powyższego skarżący ponownie kwestionuje legalność ostatecznej i prawomocnej decyzji nakładającej egzekwowany obowiązek, podobnie jak

w sprawie II SA/Bk 575/23 dotyczącej zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W kończącym tę sprawę wyroku z dnia 9 listopada 2023 r. WSA

w Białymstoku wyjaśniał już, że "ocena zatem prawidłowości decyzji naprawczej nakazującej zamurowanie otworów okiennych jest niedopuszczalna w ramach postepowania w niniejszej sprawie. Decyzja ta jest decyzją ostateczną i jej prawidłowość może być kwestionowana tylko w przypadkach przewidzianych

w kodeksie postępowania administracyjnego lub ustawach szczególnych. Wynika to z art. 16 § 1 k.p.a., który ustanawia zasadę ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Wniesienie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie stanowi ani trzeciej instancji ani trybu szczególnego. Art. 29 § 1 zd. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyraźnie stanowi, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym."

Kontroli sądowej w niniejszej sprawie podlega postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, w ramach którego również niedopuszczalne jest kwestionowanie ww. decyzji nakładającej egzekwowany obowiązek. W niniejszej sprawie badaniu podlega jedynie legalność wydania postanowienia o nałożenia grzywny, w tym wystąpienie przesłanek do jej nałożenia (wynikających m.in. z art. 119 ustawy, w którym wymieniono przypadki, w których nakłada się grzywnę) oraz sposobu ustalenia jej wysokości (art. 121).

8. Abstrahując więc od oceny merytorycznej egzekwowanego obowiązku, która nie jest dopuszczalna w niniejszej sprawie, wymaga jedynie wyjaśnienia, że powołane przez stronę wyroki WSA w Białymstoku z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 70/15 oraz z dnia 16 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 99/16 błędnie strona traktuje jako konkurencyjne względem ww. orzeczeń o sygn. akt II SA/Bk 369/18, II OSK 651/19 i II SA/Bk 575/23. Na mocy wskazanych przez stronę wyroków wcześniejsze decyzje organów nadzoru budowlanego zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, jednak nie kończyły one sprawy administracyjnej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organy sądy administracyjne obydwu instancji ponownie oceniły działania organów w sprawie administracyjnej,

w szczególności w wyroku z dnia 8 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 369/18 WSA w Białymstoku stwierdził jednoznacznie: "dokonując kontroli zapadłych w sprawie decyzji, Sąd doszedł do wniosku o ich zgodności zarówno z prawem, jak i ze wskazaniami oraz oceną prawną, wyrażonymi w uprzednio zapadłych w niniejszej sprawie wyrokach tut. Sądu. Dostrzeżone wówczas nieścisłości dowodowe oraz braki w ustaleniach stanu faktycznego, stanowiące oczywiste uchybienia procesowe, zostały obecnie wyeliminowane. Podkreślić przy tym należy obszerność zgromadzonego materiału dowodowego, którego źródła wykraczały poza te, literalnie wskazane w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 sierpnia 2016 r. (II SA/Bk 99/16)."

Z treści powołanego fragmentu uzasadnienia wyroku w sprawie II SA/Bk 369/18 wynika wyraźnie, że wskazane w powołanych przez stronę wyrokach uchybienia zostały później wyeliminowane przez organy, tym samym wypełniła się rola sądów administracyjnych polegająca na doprowadzeniu działań organów administracji publicznej do zgodności z prawem. Wobec tego podnoszenie aktualnie w ramach postępowania egzekucyjnego zarzutów, że nakaz zamurowania otworów okiennych nałożono nielegalnie jest nie tylko niedopuszczalne, ale stanowi również ignorowanie treści prawomocnych orzeczeń sądowych. Nie budzi przecież wątpliwości, że organy nadzoru budowlanego nie wywodzą egzekwowanego obowiązku z decyzji wyeliminowanych z obrotu zgodnie z powołanymi przez stronę orzeczeniami, lecz z późniejszej ostatecznej i prawomocnej decyzji, którą sądy administracyjne oceniły jako prawidłową i zgodną z prawem.

9. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Stosownie do art. 7 § 3 u.p.e.a, stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy.

10. Wśród tych środków ustawa przewiduje nałożenie grzywny w celu przymuszenia (art. 119 § 1 u.p.e.a.) oraz wykonanie zastępcze (art. 127 u.p.e.a.).

W myśl art. 119 § 1 i 2 u.p.e.a., grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1). Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2).

Reguły wyliczania wysokości grzywny ustawodawca zawarł w art. 121 § 1-5 u.p.e.a. Spośród tych zasad istotne znaczenie w sprawie niniejszej ma regulacja zawarta w § 4, zgodnie z którym, jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia.

11. Tryb nałożenia grzywny uregulowany został w art. 122 u.p.e.a. Zgodnie

z art. 122 § 1 u.p.e.a., grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu:

1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32;

2) postanowienie o nałożeniu grzywny.

Stosownie do art. 122 § 2 u.p.e.a., postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać:

1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie

z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych;

2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym

w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze.

Z art. 122 § 2 pkt 2 in fine u.p.e.a. wynika, że w przypadku egzekucji obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy najpierw powinna zostać nałożona grzywna w celu przymuszenia, a następnie powinno być zastosowane wykonanie zastępcze.

W sprawach tego rodzaju nie można zatem kwestionować zastosowania grzywny w celu przymuszenia, twierdząc, że jest ona zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym oraz że w pierwszej kolejności powinno być zastosowane wykonanie zastępcze. Grzywna w celu przymuszenia jako środek egzekucyjny o charakterze przymuszającym jest bez wątpienia środkiem mniej uciążliwym niż pozostałe środki egzekucyjne stosowane w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, które są środkami zaspokajającymi (por.: P. M. Przybysz, art. 119 [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023).

12. Zdaniem sądu, na skarżącego mogła być nałożona grzywna zgodnie

z przepisem art. 119 u.p.e.a. W sprawie nie wystąpiła też sytuacja określona w art. 7 § 3 u.p.e.a., zgodnie z którym stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. W marcu 2024 r. dokonano kontroli na działce o nr geod. [...] przy ul. [...] w S.

i stwierdzono, że nie został wykonany egzekwowany obowiązek zamurowania dwóch otworów okiennych w ścianie budynku obory ozn. nr 6, istniejącej na tej nieruchomości.

Niewątpliwie uzasadnia to zastosowanie wobec skarżącego środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Nakaz zamurowania dwóch otworów okiennych nie został bowiem wykonany mimo czasu jakim skarżący faktycznie dysponował na realizację tego obowiązku (kontrola wykonania obowiązku miała miejsce 2 lata po wydaniu prawomocnego wyroku NSA). Organ nie może odstąpić od egzekwowania tego obowiązku z tego powodu, że w ocenie skarżącego będzie się to wiązało z "ogromnymi kosztami".

13. Ponadto należy podkreślić, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku, która ma na celu skłonienie zobowiązanego, przez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Pamiętać trzeba, że organ egzekucyjny winien kierować się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie słusznym interesem strony (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2320/15, powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem sądu grzywna w zastosowanej wysokości wynoszącej połowę maksymalnego wymiaru grzywny (10.000 zł) nie jest nadmiernie dolegliwa, mając również na uwadze, że w okolicznościach niniejszej sprawy mogła być zastosowana wyłącznie jednorazowo. Przy tym wyłącznie od zobowiązanego zależy czy wykona nałożony obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w budynku (zamurowania otworów okiennych) czy też poniesie koszty wymierzonej grzywny. Zaznaczyć przy tym należy, że grzywna ma charakter zwrotny, gdyż zgodnie z art. 125 § 1 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Ponadto na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości (art. 126 u.p.e.a.).

14. W przedmiocie braku nałożenia grzywny solidarnie na skarżącego i D. P. należy zaś podzielić stanowisko PWINB, że nie ma ku temu podstaw. Aktualny pozostaje pogląd orzeczniczy, że bez względu na to, czy został wystawiony jeden tytuł wykonawczy, w którym wskazano dwa podmioty zobowiązane

(w tym przypadku małżonków), czy też zostały wystawione dwa tytuły wykonawcze, odrębnie na każdego zobowiązanego, każdy z adresatów decyzji zawierającej nakaz wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym jest w pełnym zakresie odpowiedzialny za wykonanie nakazu (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1655/11). Wobec tego prawidłowe jest nakładanie grzywien odrębnie na wszystkich zobowiązanych, nie zaś jednej grzywny solidarnie.

15. Podsumowując powyższe rozważania, sąd wskazuje, że zasadne było wymierzenie skarżącemu grzywny w celu przymuszenia, ze względu na to, że nie wykonał nałożonego na niego obowiązku zamurowania otworów okiennych. Bezsporne było przy tym nałożenie na stronę opłaty w wysokości 68,00 zł z art. 64a § 1 pkt 1 u.p.e.a. za czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, tj. wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.

16. W opinii składu orzekającego organ zebrał materiał dowodowy wystarczający do ustalenia niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego,

a zgromadzone dowody ocenił wnikliwie, czemu dał wyraz w uzasadnieniu postanowienia.

17. Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 p.p.s.a.