Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 386/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54a
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] października 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie przewlekłości postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 18 kwietnia 2024 r., nr 3201-IEE2.7192.41.2024.4, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (dalej: "DIAS") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. (Naczelnik US) z 1 marca 2024 r., nr [...], oddalające skargę A. S. (dalej: "strona", "skarżący") na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

Jak wynika z akt sprawy, podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 17 i art. 18 oraz art. 54a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505, ze zm. dalej: "u.p.e.a.").

Naczelnik US, prowadził wobec strony postępowanie egzekucyjne na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. oraz na podstawie dalszych tytułów wykonawczych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]

W ramach ww. postępowania, Naczelnik US prowadził egzekucję

z nieruchomości strony, położonej w miejscowości S. przy ul. [...] (gm. [...]) stanowiącej działkę ewidencyjną numer [...] o powierzchni [...] ha, zabudowaną budynkiem handlowo-usługowym o funkcji gastronomicznej, o powierzchni zabudowy [...] m˛ nr KW [...] - zawiadomienie o zajęciu nieruchomości wydano w dniu 25 czerwca 2018 r.

W toku prowadzonej egzekucji z nieruchomości strona była reprezentowana przez pełnomocnika, na poszczególnych etapach tej egzekucji strona składała liczne środki zaskarżenia, w tym skargi do sądu administracyjnego.

Naczelnik US przeprowadził w dniu 30 marca 2022 r. licytację tej nieruchomości.

Z protokołu pierwszej licytacji nieruchomości wynika, że:

1. licytacja rozpoczęła się o godzinie 10.00, a zakończyła o godzinie 12.00;

2. do licytacji przystąpiło 33 licytantów;

3. cena wywoławcza wynosiła [...] zł (wartość szacunkowa [...] zł). Postąpienie ustalono na kwotę [...]zł. Najniższa zaoferowana cena za tę nieruchomość wynosiła [...] zł. Po 75 postąpieniach, wobec ustania dalszych postąpień, poborca obwieścił trzykrotnie ostatnio zaoferowaną cenę, tj. [...] zł i zamknął licytację. Następnie poborca ogłosił, że najwyższą cenę zaoferował P. B.;

4. w toku licytacji strona zgłosiła ustnie skargę na czynności poborcy.

W ramach skargi podniosła, że:

• nie dokonano powiadomienia o terminie licytacji nieruchomości oraz, że brak było kontaktu dotyczącego okazania nieruchomości,

• nie dokonano publicznego obwieszczenia zgodnie z prawem o licytacji, poprzez publiczne obwieszczenie na tablicy ogłoszeń [...] Urzędu Skarbowego w K.,

• licytacja była prowadzona na podstawie nieistniejących tytułów wykonawczych, tzn. wymyślonych na użytek licytacji przez organ egzekucyjny w K.,

• licytacja była prowadzona na podstawie nieaktualnego operatu szacunkowego,

• strona nie jest czynnym podatnikiem VAT, nie nabyła nieruchomości z podatkiem VAT i nie można doliczać podatku VAT,

• nie jest rozpoznana skarga na obwieszczenie o licytacji, wobec czego całe postępowanie jest nieostateczne i nieprawomocne;

5. zgłoszona przez stronę skarga została rozstrzygnięta przez komornika skarbowego przed zamknięciem licytacji w ten sposób, że oddalił skargę.

Uznał, że skarga nie dotyczy czynności poborcy skarbowego w trakcie licytacji, ale kwestii proceduralnych odnoszących się do całego postępowania egzekucyjnego, które są już przedmiotem toczącego się postępowania zainicjowanego wnioskami zobowiązanego. Rozstrzygnięcie zostało odnotowane w protokole z licytacji; w protokole pouczono stronę o prawie do wniesienia zażalenia na postanowienie komornika,

6. prowadzący licytację poinformował, że z uwagi na prowadzone postępowania wpadkowe, które nie zostały ostatecznie rozstrzygnięte, postanowienie w przedmiocie przybicia będzie wydane w terminie późniejszym.

13 czerwca 2023 r. Naczelnik US wydał postanowienie o udzieleniu przybicia tej nieruchomości na rzecz licytanta P. B., a DIAS, postanowieniem z 28 lipca 2023 r., nr [...] - w wyniku rozpoznania zażalenia strony na postanowienie o udzieleniu przybicia - uchylił w całości zaskarżone postanowienie z 13 czerwca 2023 r. i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w zakresie udzielenia przybicia nieruchomości. Organ ten stwierdził, że w przekazanych aktach brak niepodważalnego dowodu na potwierdzenie doręczenia protokołu licytacji.

Jak wynika z akt sprawy, odpis ww. protokołu doręczono pełnomocnikowi strony przez ePUAP w dniu 11 sierpnia 2023 r. wraz z ww. postanowieniem DIAS z dnia 28 lipca 2023 r.

Następnie, 9 lutego 2024 r. Naczelnik US wydał postanowienie nr [...] o udzieleniu przybicia nieruchomości na rzecz P. B., a DIAS utrzymał je w mocy postanowieniem z 18 marca 2024 r., nr [...]

Pismem z 20 lutego 2024 r. strona złożyła do Naczelnika US skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

Zarzuciła w niej, że organ naruszył interes prawny i faktyczny strony, gdyż pominął prawa strony w toku licytacji nieruchomości w dniu 30 marca 2022 r.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że uczestnicząc w licytacji wspólnie z córką, stwierdził wiele uchybień natury proceduralnej przez pracownika prowadzącego licytację - K. B.. To skłoniło go do zgłoszenia w toku licytacji skargi na przebieg licytacji. Podał, że przedstawił ustnie siedem zarzutów do protokołu z licytacji, jednak nie usłyszał rzeczowej odpowiedzi i żadnego postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów. Na koniec licytacji, po wyłonieniu nabywcy, wszyscy uczestnicy zostali poinformowani, że w dniu licytacji nie zostanie wydane postanowienie o udzieleniu przybicia ze względu na prowadzone postępowania wpadkowe, do czasu ich ostatecznego/prawomocnego zakończenia.

W dalszej części skargi skarżący opisał okoliczności związane z doręczeniem protokołu z licytacji. Podał, że U. Z. odmówiła stronie doręczenia protokołu z licytacji a także wyjaśnień w zakresie zgłoszonej skargi w toku licytacji. Wskazał dalej, że będąc w [...] Urzędzie Skarbowym w K. w sierpniu 2023 r. zapoznał się z aktami sprawy, w tym z treścią protokołu z licytacji. Podał, że protokół zawiera wiele nieprawdziwych stwierdzeń, że fakty zostały przekłamane a działanie organu było niezgodne z prawem; dysponuje on nagraniem z przebiegu licytacji, ma wiarygodnych świadków. Wskazał, że w związku z upływem czasu (2 lata od przebiegu licytacji) służy pomocą w odtworzeniu faktów z tego dnia. Wniósł o wydanie postanowienia w sprawie skarg na czynność licytacyjną oraz ukaranie winnych celowemu świadomemu działaniu pracowników Naczelnika US.

1 marca 2024 r. Naczelnik US wydał postanowienie nr 3211- [...], którym oddalił skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

W zażaleniu na to postanowienie, strona, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając, że nie rozstrzyga ono istoty sprawy.

Powołując się na przepis art. 111l oraz art. 53 u.p.e.a. wskazano w zażaleniu, że bezsporny jest fakt obecności zobowiązanego na licytacji. Zwrócono uwagę, że protokół powinien zostać przedstawiony do podpisu i doręczony również zobowiązanemu. Protokół z przebiegu licytacji, znajdujący się w aktach sprawy, doręczony pełnomocnikowi przez organ nadzoru, nie odpowiada wymogom ustawowym, w szczególności nie zawiera podpisu zobowiązanego ani innych osób uczestniczących w licytacji. Zwrócono uwagę, że protokół z przebiegu licytacji, którego treść winna odpowiadać wymogom z art. 53 § 1 u.p.e.a. staje się dokumentem urzędowym, o którym mowa w art. 76 k.p.a. i tylko taki dokument ma moc dowodową. Dopóki nie zostanie on sporządzony w ten sposób i nie zostanie doręczony zobowiązanemu, nie można mówić o istnieniu protokołu, o którym mowa w art. 111l w związku z art. 53 § 1 u.p.e.a. Wobec tego, dopóki protokół z przebiegu licytacji nie zostanie sporządzony w formie i treści dokładnie określonych powołaną ustawą i tak sporządzony, to w sprawie dochodzi do przewlekłości postępowania spowodowanej przez organ egzekucyjny.

DIAS zaskarżonym do Sądu postanowieniem z 18 kwietnia 2024 r. utrzymał w mocy opisane wyżej postanowienie organu egzekucyjnego.

Organ ten przywołał w uzasadnieniu postanowienia treść art. 54a u.p.e.a.

i wyjaśnił, że przewlekłości postępowania egzekucyjnego nie można wprost utożsamiać z łącznym czasem trwania postępowania egzekucyjnego. Można o niej mówić tylko wówczas, gdy organ egzekucyjny nie podejmuje czynności zmierzających do wyegzekwowania obowiązku, uwzględniając czas niezbędny do podjęcia tych czynności, a więc, gdy postępowanie trwa dłużej, niż to konieczne, z przyczyn leżących po stronie organu. Przedmiotem skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego jest sposób prowadzenia postępowania przez organ egzekucyjny, wskutek którego nie doszło do wyegzekwowania obowiązku lub obowiązek został wyegzekwowany później, niż mógłby być wyegzekwowany. W orzecznictwie wskazuje się na zasadność nawiązania do definicji przewlekłości zawartej w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, przewlekłość zachodzi wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

DIAS podkreślił, że przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości jest procesem, na który składa się kilka etapów: zajęcie połączone z wezwaniem do zapłaty, czynności związane z opisem i oszacowaniem, czynności związane ze sprzedażą licytacyjną, udzielenie przybicia, przyznanie własności. Jest to postępowanie etapowe i ochrona praw strony jest w nim zabezpieczona przez możliwość zaskarżania poszczególnych etapów tego postępowania określonymi środkami prawnymi. Wskazał, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że postępowania wpadkowe, których inicjatorem jest najczęściej zobowiązany nie mogą odnosić się do całości tego postępowania egzekucyjnego, lecz powinny dotyczyć konkretnej czynności (aktu) w ramach tego postępowania.

Odnosząc się do treści skargi i przywołanej podstawy prawnej, stwierdził, że z analizy treści pisma nie daje się wyłonić, w czym skarżący upatruje przewlekłość postępowania. DIAS wskazał, że cała argumentacja sprowadza się do zakwestionowania licytacji, która miała miejsce 30 marca 2022 r., a jej przebieg został odnotowany w protokole pierwszej licytacji nieruchomości. Stwierdził, że skarżący zarówno w piśmie z 20 lutego 2024 r., jak i zażaleniu z 22 marca 2024 r., podjął próbę podważenia okoliczności odnotowanych w tym protokole, a także faktu doręczenia tego protokołu.

Organ wyjaśnił, że od dnia przeprowadzenia licytacji upłynęły 2 lata, a postępowanie weszło w etap przyznania własności, gdyż 18 marca 2024 r. wydał ostateczne postanowienie w przedmiocie udzielenia przybicia (doręczone pełnomocnikowi 21 marca 2024 r.)

DIAS zwrócił uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że w toku prowadzonego postępowania w zakresie egzekucji z nieruchomości, skarżący był aktywnym uczestnikiem, co wiązało się z zaistniałym w sprawie postępem tej egzekucji. Aktywne uczestnictwo zapewniało kontrolę przebiegu tego postępowania i służyło temu, aby zapobiec naruszeniu norm postępowania na poszczególnych jej etapach. Wskazał, że skarżący składał w toku postępowania:

- skargę na zajęcie nieruchomości z 25 lipca 2018 r.;

- wniosek z 10 września 2018 r. dotyczący wydania postanowienia uchylającego zajęcie nieruchomości;

- wniosek z 9 lutego 2021 r. o zniesienie terminu opisu i oszacowania;

- zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości z 29 marca 2021 r.;

- wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z 22 marca 2022 r.;

- skargi na obwieszczenie licytacji nieruchomości z 7 marca 2022 r.;

- zażalenia na postanowienia o udzieleniu przybicia nieruchomości, pierwsze złożone pismem z 3 lipca 2023 r. i drugie z 23 lutego 2024 r.

Organ wyjaśnił dalej, że licytację nieruchomości, do której odwołuje się w skardze, regulują przepisy od art. 111c do 111l u.p.e.a. W art. 111l u.p.e.a. ustawodawca przewidział środek ochrony prawnej w toku licytacji publicznej - skargę na czynności poborcy skarbowego i wprost wskazał, że skargę zgłasza się w formie ustnej aż do zamknięcia licytacji. Skarga przyjmowana jest do protokołu przez komornika skarbowego, który zobowiązany jest - o ile jest to możliwe - do jej natychmiastowego rozstrzygnięcia. Komornik zobowiązany jest do oceny, czy zarzuty podniesione w skardze stanowią naruszenie przepisów postępowania w toku licytacji w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Rozstrzygnięcie skargi ma moc postanowienia. W przypadku uwzględnienia skargi, w zależności od sytuacji, konieczne może być podjęcie, powtórzenie czynności w toku licytacji albo uznanie czynności za niebyłą.

Dalej organ wyjaśnił, że fakt zgłoszenia skargi na licytacji, która miała miejsce 30 marca 2022 r. nie budzi wątpliwości. W celu zapewnienia skarżącemu pełnej ochrony, jeszcze na etapie przybicia, wraz z postanowieniem z 28 lipca 2023 r. doręczono skarżącemu protokół licytacji nieruchomości. Organ stwierdził też, że skarżący terminie 7 dni liczonymi od dnia doręczenia protokołu, tj. od 11 sierpnia 2023 r., nie wniósł zażalenia.

DIAS wyjaśnił, że z uwagi na powyższe, w ostatecznym postanowieniu

z 18 marca 2024 r. stwierdził, że nie ma przeszkód do udzielenia przybicia na rzecz licytanta, który zaoferował najwyższą cenę nabycia.

DIAS stwierdził też, że nie ma podstaw prawnych, aby spełnić oczekiwanie strony, by po upływie okresu 2 lat odtwarzać przebieg okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu w dniu 30 marca 2022 r. licytacji nieruchomości strony. Spostrzeżenia i zastrzeżenia jakie pojawiły się u skarżącego na obecnym etapie sprawy odnośnie do protokołu, pozostają bez wpływu na dalszy bieg tej egzekucji. Egzekucja z nieruchomości skarżącego prowadzona jest już przez okres prawie 6 lat i dotychczas nie została jeszcze zakończona przyznaniem własności. W świetle podanych wyżej okoliczności sprawy, DIAS nie znalazł podstaw by uznać działania organu za przewlekłe z winy organu. Sposób prowadzenia postępowania przez organ egzekucyjny zmierzał do doprowadzenia do jak najszybszego wyegzekwowania obowiązku, jednak na poszczególnych etapach występowały okoliczności, które hamowały jego bieg. Również ocena podniesionych przez skarżącego okoliczności w sprawie nie daje podstaw do przesądzenia o tym, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest w sposób przewlekły z winy organu.

W skierowanej do Sądu skardze na opisane wyżej postanowienie DIAS, skarżący, reprezentowany przez doradcę podatkowego, zarzucił naruszenie:

1) art. 111l w zw. z art. 53 § 1 i § 2 u.p.e.a. poprzez to, że "organ podatkowy" nie przyjął zgłoszonych skarg do protokołu w trakcie licytacji, a co za tym idzie, w pierwszej licytacji nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym [...] w miejscowości S., przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], organ naruszył ww. przepisy w ten sposób, że skarżący nie otrzymał protokołu z przebiegu licytacji zawierającego treść zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów i zastrzeżeń oraz treść sposobu ich rozstrzygnięcia przez komornika skarbowego;

2) art. 107 § 1 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie przepisu, w ten sposób, że organ nie zawarł obligatoryjnych elementów, które powinien zawierać protokół z przebiegu licytacji tj. pouczenia, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania (to samo tyczy się w tym przypadku zażalenia na postanowienie oraz wszelkich innych elementów takich jak treść zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów i zastrzeżeń oraz treści i sposób rozstrzygnięcia ich przez komornika skarbowego);

3) art. 54 u.p.e.a. w zw. z art. 76 k.p.a., poprzez nieprawidłowe zastosowanie przepisu przez organ, poprzez to, że w okolicznościach niniejszej sprawy wydał dokument urzędowy, który nie spełnia przesłanek określonych w art. 76 k.p.a.

Organ podatkowy uchybił ww. przepisom w ten sposób, że protokół z przebiegu licytacji nie został sporządzony w formie i treści dokładnie określonych powołanymi ustawami i tak sporządzony, że następnie winien być doręczony zobowiązanemu.

Mając na względzie powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie przedmiotowego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia "organowi podatkowemu" względnie o umorzenie postępowania w sprawie oraz stwierdzenie przewlekłości postępowania.

W uzasadnieniu przedstawił argumenty mające popierać przedstawione wyżej zarzuty, ponawiając podnoszone już w postępowaniu administracyjnym kwestie związane z prowadzoną licytacją przedmiotowej nieruchomości z 30 marca 2022 r., treścią sporządzonego protokołu z tych czynności i jego niedoręczenia skarżącemu.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Należy w tym miejscu zauważyć, że sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonych granicach, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika US

Podstawą wydanych w sprawie rozstrzygnięć były przepisy u.p.e.a.

Zgodnie z art. 54a § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu, wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku, oraz organowi zainteresowanemu w wykonaniu obowiązku przysługuje skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

Przedmiotem skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego jest więc sposób prowadzenia postępowania przez organ egzekucyjny, wskutek którego nie doszło do wyegzekwowania obowiązku lub obowiązek został wyegzekwowany później, niż mógłby być wyegzekwowany. Organ egzekucyjny, rozpatrując skargę na przewlekłość, powinien zatem ustalić przede wszystkim, czy czynności były podejmowane w terminie, bez zbędnej zwłoki, czy wystąpiły okresy, w którym nie podejmowano żadnych działań.

Należy zauważyć, że ustawodawca nie wprowadził w przepisach u.p.e.a. legalnej definicji przewlekłości postępowania egzekucyjnego uzasadnionym jest posłużenie się definicją "przewlekłości postępowania" zawartą w k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 2) i odnoszącym się do tej definicji orzecznictwem sądów administracyjnych.

Zasadniczo przyjąć należy, że przewlekłość zachodzi wówczas, gdy organ egzekucyjny nie podejmuje czynności zmierzających do wyegzekwowania obowiązku, uwzględniając czas niezbędny do podjęcia tych czynności, a więc, gdy postępowanie trwa dłużej, niż to konieczne, z przyczyn leżących po stronie organu. Przyjmuje się również, że przedmiotem skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego jest sposób prowadzenia postępowania przez organ egzekucyjny, wskutek którego nie doszło do wyegzekwowania obowiązku lub obowiązek został wyegzekwowany później, nie mógł być wyegzekwowany.

W piśmiennictwie wskazuje się, że stan przewlekłości postępowania może wystąpić w przypadku niepodejmowania przez organ egzekucyjny czynności zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (tak M. Miłosz, Konstrukcja i rozpoznawanie środków zaskarżenia bezczynności w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, opubl. w Samorząd Terytorialny z 2007 r., nr 7-8, s. 134-135) albo w przypadku podejmowania tych czynności przez organ z nieuzasadnionym opóźnieniem lub niecelowo (tak P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2003, s. 164). Przewlekłości postępowania egzekucyjnego nie można zatem wprost utożsamiać z łącznym czasem trwania postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego można o niej mówić tylko wówczas, gdy organ egzekucyjny nie podejmuje czynności zmierzających do wyegzekwowania obowiązku, uwzględniając czas niezbędny do podjęcia tych czynności, a więc, gdy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne z przyczyn leżących po stronie organu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2005 r., OPP 52/04, opubl. w Wokanda, z 2005 r., nr 7-8, poz. 72, dotyczące przewlekłości postępowania sądowego). O przewlekłości postępowania można mówić w sytuacji, gdy postępowanie jest prowadzone opieszale, niesprawnie i nieskutecznie lub też podejmowane przez organ czynności mają cechy czynności zbędnych, pozbawionych dla sprawy znaczenia albo nieistotnych dla jej załatwienia (np. wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych: w Warszawie z 16 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Wa 303/17, w Rzeszowie z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Rz 1/18). Za przewlekłe należy uznać postępowanie, w którym choć podejmowane były czynności, to jednak zostały rozciągnięte w czasie przez organ egzekucyjny ponad miarę i w efekcie nie zmierzały do wyegzekwowania należności wierzyciela zainteresowanego jak najszybszym zakończeniem egzekucji w sposób skuteczny (wyrok NSA z 8 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 2872/16; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są również w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodzić należy się z prezentowanym w orzecznictwie poglądem, że stan przewlekłości postępowania może wystąpić w przypadku niepodejmowania przez organ egzekucyjny czynności zmierzających do zastosowania środka egzekucyjnego albo w przypadku podejmowania tych czynności przez organ z nieuzasadnionym opóźnieniem lub niecelowo (wyrok WSA w Warszawie z 16 marca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 2076/20).

Przy tak rozumianym przedmiocie postępowania, organ, rozpoznający skargę na przewlekłość postępowania ograniczyć się musi do zbadania terminowości podejmowania przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych i innych czynności postępowania i przyczyn bezczynności lub opóźnienia w podejmowaniu tych czynności. Organ egzekucyjny, co należy podkreślić, odpowiadać może przy tym tylko za własne zaniechania i opóźnienia. Korzystanie przez stronę ze środków odwoławczych i zaskarżenia, jej choroba czy też brak majątku przedłużają postępowanie, jednak nie powodują jego przewlekłości, którą utożsamiać należy wyłącznie z wadliwym działaniem organu egzekucyjnego.

Z akt sprawy wynika, że skarżący, inicjując sprawę ze skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, domagał się w istocie zbadania przez organ i Sąd prawidłowości i zgodności z prawem podjętych w stosunku do jego majątku czynności egzekucyjnych, w tym przede wszystkim zgodności z prawem przeprowadzonej licytacji nieruchomości. Wskazać w tym, miejscu należy, że badanie legalności czynności egzekucyjnych podjętych w sprawie wykraczałoby jednak poza granice sprawy poddanej kontroli sądowej. Odnosząc się do kwestii wykraczających poza przedmiot zaskarżenia Sąd dopuściłby się obrazy art. 134 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2009 r., sygn. akt II FSK 629/08, opubl. w Lex pod nr 577312, wyrok NSA z 10 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1803/09).

Zwrócenia uwagi wymaga, że DIAS wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż skarżący w toku postępowania egzekucyjnego składał liczne skargi, wnioski i zażalenia. Skarżący złożył: skargę na zajęcie nieruchomości z 25 lipca 2018 r.; wniosek z 10 września 2018 r. dotyczący wydania postanowienia uchylającego zajęcie nieruchomości; wniosek z 9 lutego 2021 r. o zniesienie terminu opisu i oszacowania; zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości z 29 marca 2021 r.; wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z 22 marca 2022 r.; skargi na obwieszczenie licytacji nieruchomości z 7 marca 2022 r.; zażalenia na postanowienia o udzieleniu przybicia nieruchomości, pierwsze złożone pismem z 3 lipca 2023 r., drugie z 23 lutego 2024 r.

Jak wynika z akt sprawy, organ szczegółowo wyjaśnił skarżącemu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że w toku przedmiotowego postepowania egzekucyjnego, podczas przeprowadzonej w dniu 30 marca 2022 r. licytacji nieruchomości prowadzący licytację oznajmił, że w związku z wnioskami złożonymi do prowadzonego postępowania, które nie zostały ostatecznie rozstrzygnięte, postanowienie w przedmiocie przybicia będzie wydane w terminie późniejszym. Następnie, w dniu 13 czerwca 2023 r. Naczelnik US wydał postanowienie o udzieleniu przybicia tej nieruchomości na rzecz licytanta P. B.. Dalej, postanowieniem z 28 lipca 2023 r., w wyniku rozpoznania zażalenia skarżącego z 3 lipca 2023 r. na postanowienie o udzieleniu przybicia, DIAS, po stwierdzeniu w aktach sprawy braku niepodważalnego dowodu na potwierdzenie doręczenia protokołu licytacji, uchylił w całości zaskarżone postanowienie z 13 czerwca 2023 r. i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w zakresie udzielenia przybicia nieruchomości. Po doręczeniu skarżącemu, w dniu 11 sierpnia 2023 r., odpisu protokołu zawierającego rozstrzygnięcie w zakresie wniesionej przez skarżącego skargi na czynności poborcy, Naczelnik US, w dniu 9 lutego 2024 r., wydał postanowienie nr [...] o udzieleniu przybicia nieruchomości na rzecz P. B.. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na to postanowienie, DIAS ostatecznym postanowieniem z 18 marca 2024 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o udzieleniu przybicia nieruchomości na rzecz licytanta P. B..

Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należało, że zasadnie DIAS oddalił skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

W świetle przedstawionej powyżej chronologii zdarzeń przyjąć bowiem należało, że Naczelnik US bez zbędnej zwłoki podejmował wszelkie czynności zmierzające do skutecznego przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego z nieruchomości skarżącego. Okoliczność podejmowania przez organ stosownych działań, w związku z realizowaniem przez skarżącego, jako stronę postępowania egzekucyjnego, przysługujących mu uprawnień, nie może w realiach niniejszej sprawy świadczyć o przewlekłości postępowania. O przewlekłości postępowania egzekucyjnego można mówić tylko, gdy postępowanie to trwa dłużej niż to konieczne z przyczyn leżących po stronie organu. Sytuacja tego rodzaju w ocenie Sądu nie miała miejsca w sprawie.

W kontekście argumentacji oraz wniosków skargi wyjaśnić należy, że rozpoznając skargę na zaskarżone postanowienie, Sąd uprawniony jest jedynie do kontroli postępowania egzekucyjnego pod kątem jego przewlekłości.

Skarżący, wnosząc skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego próbuje doprowadzić do uchylenia dokonanych uprzednio czynności egzekucyjnych, wskazując na uchybienia organów, głównie w zakresie prowadzonej licytacji nieruchomości, w tym treści protokołu z licytacji nieruchomości skarżącego. Skarżący kilkukrotnie powoływał się w toku postępowania ze skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego na brak doręczenia protokołu, a następnie, również w skardze skierowanej do Sądu, na uchybienia w treści protokołu.

Sąd analizując akta sprawy stwierdził, że z akt sprawy wynika bezspornie, że czynności tej dokonano w dniu 11 sierpnia 2023 r. na adres ePUAP pełnomocnika skarżącego - T. B..

Sąd wyjaśnia nadto, na co zwracał już uwagę także DIAS w treści zaskarżonego postanowienia, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym ze skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego sąd administracyjny nie bada poprawności dokonanych wcześniej czynności egzekucyjnych. Kwestionowanie prawidłowości konkretnej czynności egzekucyjnej może następować jedynie na skutek wniesienia skargi na tego rodzaju konkretnie oznaczoną czynność.

Dlatego zarzuty naruszenia przywołanych w skardze przepisów u.p.e.a. i k.p.a. należało uznać za nieuzasadnione.

Wobec przedstawionych powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny – uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa – stosownie do art. 151 powołanej we wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę