Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 131/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

[...] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 sierpnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Wojewody z dnia 19 stycznia 2024 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga D. B. (zwanego dalej "skarżącym") na decyzję Wojewody (zwanego dalej "Wojewodą" lub "organem II instancji") z dnia 19 stycznia 2024 r., nr [...]. W decyzji tej utrzymano w mocy decyzję Burmistrza G. (zwanego dalej "Burmistrzem" lub "organem I instancji") z dnia 4 grudnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego pod adresem: ul. [...], G. . Zaskarżona decyzja zapadła w oparciu o poniżej przedstawiony stan faktyczny i prawny. Wszystkie poniżej przedstawione orzeczenia sądowe są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl chyba, że wyraźnie zostanie wskazane inne źródło publikacji orzeczenia.

M. B. – matka skarżącego – wniosła o wymeldowanie swojego syna z ww. adresu w związku z tym, że jest on osadzony w zakładzie karnym, a także z uwagi na orzeczony zakaz zbliżania się do niej oraz do S. B. na odległość mniejszą niż 200 m. To wszystko orzekł Sąd Okręgowy w P. w wyroku z dnia 1 grudnia 2022 r. o sygn. akt III K [...]. Na skutek rozpoznania apelacji, wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2023 r. o sygn. akt II AKa [...], Sąd Apelacyjny w P. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w P. w ten sposób, że zmienił karę łączną pozbawienia wolności z 15 lat na 4 lata. Podtrzymał jednocześnie 10-letni zakaz zbliżania się do M. i S. B. (matki i siostry).

Decyzją z dnia 8 sierpnia 2023 r., nr [...], Burmistrz orzekł o wymeldowaniu skarżącego. Na skutek rozpoznania odwołania skarżącego, decyzją z dnia 27 września 2023 r., nr [...], Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Powodem uchylenia decyzji Burmistrza było to, że skarżący nigdy nie został zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego. Rolą organu I instancji było powiadomienie skarżącego o tym, że sprawa się toczy. Nie może być tak, że strona dowiaduje się o sprawie dopiero z decyzji organu. Ponadto Burmistrz nienależycie ustalił krąg stron postępowania – do nieruchomości przy ul. [...] tytuł prawnym mają matka skarżącego oraz B. P. (służebność mieszkania). Po zmarłym ojcu skarżącego – M. B. – należy ustalić, kto obejmie po nim udziały we własności ww. nieruchomości.

W toku postępowania administracyjnego ustalono, że spadek po zmarłym M. B. objęła jego żona – M. B. – co wynika z testamentu notarialnego. Właścicielką nieruchomości przy ul. [...] w G. jest M. B., natomiast z treści księgi wieczystej ustalono, że niejaka B. P. posiada służebność mieszkania ustanowioną na podstawie umowy darowizny (akt notarialny) sporządzonej w dniu 24 czerwca 1999 r.

Pismem z dnia 6 października 2023 r. Burmistrz zawiadomił B. P. o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania skarżącego. Odtąd w postępowaniu biorą udział: skarżący, jego matka – M. B. (wnioskodawczyni) – oraz B. P..

M. B. złożyła wniosek dowodowy. Powtórzyła swoje żądanie wymeldowania syna z adresu zamieszkania na pobyt stały. Skarżący ma 10-letni zakaz zbliżania się do matki oraz S. B.. Obecnie skarżący przebywa w Zakładzie Karnym [...]. Od dawna nie przebywa pod wskazanym adresem, ani nie ma już tam jego rzeczy. Wcześniej zamieszkiwał w P., ale też w wielu innych mieszkaniach. W chwili zatrzymania zamieszkiwał w G. przy ul. [...]. Do wniosku dołączono kserokopię umowy najmu lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w P. z dnia [...] grudnia 2019 r. Komendant Komendy Powiatowej Policji w G. zawiadomił Burmistrza, że skarżący został zatrzymany w dniu [...] stycznia 2021 r. pod adresem: ul. [...] w G. .

B. P. oświadczyła, że ma obawy o to, co stanie się ze skarżącym po opuszczeniu przez niego Zakładu Karnego [...]. Jego rzeczy osobiste znajdują się na strychu domu przy ul. [...]. B. P. uznała, że skarżący to dobry i pomocny człowiek.

W dniu 14 listopada 2023 r. obyło się przesłuchanie świadka – K. P. – właścicielki mieszkania przy ul. [...] w G. , gdzie w dniu zatrzymania skarżącego, skarżący zamieszkiwał. Burmistrz zawiadomił strony o przesłuchaniu świadka. Skarżący chciał być doprowadzony na przesłuchanie, ale Burmistrz stwierdził, że nie ma kompetencji, aby o tym decydować.

K. P. zeznała, że lokal będący jej własnością wynajmowała formalnie A. G. – partnerce skarżącego – na jego prośbę. Umowa najmu była podpisana na okres roku począwszy od dnia 5 grudnia 2020 r. Załącznikiem do umowy było oświadczenie, że opłatę za śmieci ponosi się za dwie osoby. Skarżący przebywał w mieszkaniu K. P.. Właścicielka zeznała, że skarżący prowadził tam gospodarstwo domowe.

Skarżący opuścił wynajmowane mieszkanie na skutek zatrzymania przez policję. K. P. otrzymała w tej sprawie telefon dnia 20 stycznia 2021 r., ponieważ mieszkanie miało zostać przeszukane. K. P. zeznała, że za każdym razem, kiedy odwiedzała swoje mieszkanie, skarżący był obecny na miejscu. K. P. zeznała, że pobrała kaucję, którą rozliczyła z matką skarżącego. M. B. zabrała rzeczy syna po jego zatrzymaniu. Do akt sprawy dołączono oświadczenie o ponoszeniu opłaty za śmieci w związku z wynajmowanym mieszkaniem, a także list skarżącego w sprawie rozliczenia kaucji.

Pismem z dnia 15 listopada 2023 r. Burmistrz zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji w związku z zakończeniem postępowania wyjaśniającego.

Decyzją z dnia 4 grudnia 2023 r., nr [...], Burmistrz orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego pod adresem: G. , ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji Burmistrz zrelacjonował stan sprawy. Organ stwierdził, że w myśl art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 z późn. zm., zwanej dalej "u.e.l.") miejscem na pobyt stały to miejsce, w którym osoba zamieszkująca wykonuje wszystkie czynności związane z pobytem – mieszka, spożywa posiłki, przyjmuje gości, korespondencję etc. Zdaniem Burmistrza, dla skarżącego tym miejscem nie jest nieruchomość przy ul. [...] w G. .

Burmistrz podniósł, że to, iż w domu M. B. mogą znajdować się rzeczy skarżącego, nie świadczy o zamieszkiwaniu w tym domu. Skarżący stwierdził, że w latach 2020-2021 pomieszkiwał u matki pomimo wcześniejszego orzeczonego zakazu zbliżania się do niej (wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 20 maja 2016 r. o sygn. akt II K [...]). Zdaniem Burmistrza, skarżący nie zamieszkuje u matki od 2019 r. Świadczy o tym fakt zawarcia umowy najmu oraz fakt przebywania pod adresem: ul. [...] w G. . Skarżący nie może w najbliższych latach wrócić do domu matki. Przebywa obecnie w zakładzie karnym, a także ma orzeczony 10-letni zakaz jakiegokolwiek kontaktowania się z M. B. oraz jego siostrą – S. B.. Takie uwarunkowania prawnokarne muszą być traktowane na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. Zmiana w obowiązku ewidencyjnym jest tylko potwierdzeniem stanu faktycznego. Takie zmiany nie rodzą żadnego tytułu prawnego do nieruchomości, ani nie wywołują żadnych konsekwencji cywilnoprawnych. W związku z przebywaniem przez skarżącego w zakładzie karnym, a także orzeczonym zakazem zbliżania się do matki i siostry, skarżący nawet po wyjściu na wolność nie będzie mógł zamieszkać w domu swojej matki.

Skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji. Skarżący zakwestionował decyzję Burmistrza w całości. Zarzutem dla zaskarżonej decyzji było zaniechanie Burmistrza w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wśród sąsiadów na okoliczność jego przebywania pod spornym adresem. Skarżący uważa, że do momentu zatrzymania stale zamieszkiwał u matki. Tam znajdują się jego rzeczy, a także na tamten adres jest do niego kierowana korespondencja.

Decyzją z dnia 19 stycznia 2024 r., nr [...], Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podniósł, że przesłankami wymeldowania z miejsca stałego pobytu są faktyczne nieprzebywanie w spornym miejscu oraz zamiar opuszczenia tegoż miejsca. Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie przebywa w domu matki, ponieważ do dnia 23 kwietnia 2025 r. ma przebywać w zakładzie karnym. Ponadto orzeczona kara pozbawienia wolności oraz zakaz zbliżania się do matki i siostry skarżącego jest traktowana na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. Skarżący, zanim zamieszkał ze swoją partnerką w mieszkaniu należącym do K. P., przez rok (na podstawie umowy najmu) mieszkał w mieszkaniu przy ul. [...] w P.. Zatem, jeszcze przed dniem aresztowania nie zamieszkiwał w domu swojej matki.

Orzeczone środki karne nie pozwalają i nie pozwolą skarżącemu jeszcze przez lata powrócić do domu matki, gdzie był zameldowany. Zarzuty odwołania okazały się niezasadne. Organ I instancji zebrał cały materiał dowodowy i prawidłowo go ocenił, zdaniem Wojewody.

Skarżący, działając samodzielnie, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując decyzję organu II instancji. Treść skargi jest zbieżna z treścią odwołania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał stanowisko, jakie zajął w zaskarżonej decyzji.

Udział w postępowaniu zgłosił pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu – r. pr. K. C.. W piśmie z dnia 27 maja 2024 r. skarga została uzupełniona o zarzut naruszenia:

1) art. 35 w związku z art. 25 ust. 1 u.e.l. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżący wypełnił przesłanki przewidziane do wymeldowania go z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego matki, podczas gdy skarżący nie opuścił tego lokalu w sposób dobrowolny i trwały;

2) art. 35 u.e.l. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż fakt przebywania przez skarżącego w zakładzie karnym przemawia za uznaniem, iż doszło do opuszczenia przez skarżącego domu matki w sposób dobrowolny i trwały;

3) art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., zwanej dalej "k.p.a.") poprzez zaniechanie zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niezbadanie przesłanki możliwości powrotu skarżącego do lokalu mieszkalnego matki, niewzięcie przez organ pod uwagę faktu, iż rzeczy osobiste skarżącego znajdują się w przedmiotowym lokalu (nawet te zabrane z wynajmowanego lokalu), oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów skutkujące błędnym przyjęciem iż skarżący opuścił lokal mieszkalny dobrowolnie i trwale, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż skarżący wypełnił przesłanki przewidziane w art. 35 u.e.l. i uznanie, iż decyzja organu I instancji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego była prawidłowa;

4) art. 136 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na niepełnym przeprowadzeniu przez Wojewodę dodatkowego, uzupełniającego postepowania dowodowego w sprawie, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w toku postepowania przez organem I instancji był niewystarczający do ustalenia całokształtu okoliczności sprawy u wydania rozstrzygnięcia, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż skarżący wypełnił przesłanki przewidziane w art. 35 u.e.l. i uznanie, iż decyzja organu I instancji była prawidłowa;

5) art. 75 § 1 w związku z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżącego z dnia 11 lipca 2023 r. wniesionego w postepowaniu przed organem I instancji o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego wśród sąsiadów zamieszkujących przy ul. [...], gdzie przebywał skarżący, tj. przesłuchanie A. S., R. K., B. C., podczas gdy dowód z przesłuchania wymienionych świadków miał istotne znaczenie dla ustalenia, czy skarżący dobrowolnie i trwale opuścił lokal mieszkalny przy ul. [...], a tym samym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a przede wszystkim czy istnieje bądź nie, przesłanka możliwości powrotu skarżącego do przedmiotowego lokalu, a w konsekwencji błędne uznanie, iż skarżący wypełnił przesłanki przewidzianej w art. 35 u.e.l. i orzeczenie organu I instancji o wymeldowaniu go z pobytu stałego było prawidłowe;

6) art. 75 § 1 w związku z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżącego z dnia 27 lipca 2023 r. o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy przed Sądem Okręgowym w P., w tym protokołu przesłuchania M. B., podczas gdy przedmiotowy dowód miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji błędne uznanie, iż skarżący wypełnił przesłanki przewidziane w art. 35 u.e.l. i orzeczenie przez organ I instancji o wymeldowaniu go z pobytu stałego było prawidłowe;

7) art. 78 § 1 oraz art. 77 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy z pominięciem przeprowadzenia z urzędu dowodów mających istotne znaczenie dla jej rozpoznania, a to nie przeprowadzenie przez organ dowodu przesłuchania w charakterze świadka B. P., podczas gdy dowód z jej przesłuchania miał istotne znaczenie dla ustalenia czy skarżący dobrowolnie i trwale opuścił lokal mieszkalny przy ul. [...] w G. , a tym samym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a także tego czy jego powrót do przedmiotowego lokalu jest możliwy, a w konsekwencji błędne uznanie, iż skarżący wypełnił przesłanki przewidziane w art. 35 u.e.l. i orzeczenie przez organ I instancji o wymeldowaniu go z pobytu stałego było prawidłowe;

8) art. 78 § 1 oraz art. 77 oraz art. 85 § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy z pominięciem przeprowadzenia z urzędu dowodów mających istotne znaczenie dla jej rozpoznania, a to nieprzeprowadzenie przez organ dowodu z oględzin lokalu mieszkalnego przy ul. [...] celem ustalenia czy w przedmiotowym lokalu znajdują się rzeczy należącego do skarżącego, czy skarżący posiada w tym lokalu swój pokój, a w konsekwencji błędne uznanie, iż skarżący wypełnił przesłanki przewidziane w art. 35 u.e.l. i orzeczenie przez organ I instancji o wymeldowaniu go z pobytu stałego było prawidłowe;

9) art. 78 § 1 oraz art. 77 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy z pominięciem przeprowadzenia z urzędu odwód mających istotne znaczenie dla jej rozpoznania, a to niedokonanie przez organ ustaleń, czy na adres: ul. [...] w G. kierowana jest korespondencja adresowana do skarżącego oraz czy skarżący w okresie poprzedzającym umieszczenie go w zakładzie karnym odbierał przedmiotową korespondencję, a w konsekwencji błędne uznanie, iż skarżący wypełnił przesłanki przewidziane w art. 35 u.e.l. i orzeczenie przez organ I instancji o wymeldowaniu go z pobytu stałego było prawidłowe;

10) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający dla ustalenia, iż skarżący wypełnił przesłanki do wymeldowania go z lokalu;

11) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji Burmistrza, podczas gdy jego decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Mając na uwadze ww. zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Na rozprawę w dniu 28 sierpnia 2024 r. stawiła się aplikantka radcowska w imieniu pełnomocnika skarżącego – A. G.. Pełnomocnik substytucyjna skarżącego podtrzymała skargę i wniosła o uwzględnienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy. Pełnomocnik wniosła o przyznanie kosztów udzielonej pomocy prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli, zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje m.in. sądową kontrolę decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."]). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd z urzędu powinien wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności, które mają wpływ na ocenę trafności kontrolowanego rozstrzygnięcia, nawet jeśli nie zostały one podniesione przez stronę skarżącą.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena zgodności z prawem decyzji Wojewody utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego z adresu: ul. [...] w G. . Analiza całokształtu sprawy doprowadziła Sąd w składzie orzekającym do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są przepisy u.e.l. Skarżący jednak kwestionuje przede wszystkim ustalenia faktyczne, które miały jego zdaniem doprowadzić do wydania błędnej decyzji administracyjnej. Wobec skarżącego orzeczono wymeldowanie z pobytu stałego. Aby zaktualizowała się podstawa prawna do wymeldowania muszą kumulatywnie ziścić się dwie przesłanki: 1) dobrowolne oraz 2) trwałe opuszczenie miejsca pobytu (tu: ul. [...] w G. ). W ocenie Sądu w składzie orzekającym nie ma najmniejszych wątpliwości, że skarżący trwale opuścił miejsce pobytu, a kwestia dobrowolności posiada substytut, który zastępuje tę okoliczność z uwagi na pobyt w zakładzie karnym. Wbrew większości zarzutów stawianych w skardze jak i w pismach uzupełniających skargę, zbędne jest prowadzenie dalszego postępowania wyjaśniającego na okoliczność tego, czy skarżący dobrowolnie i trwale opuścił lokal swojej matki. Sąd przeanalizuje teraz obydwie przesłanki dla wykazania trafności decyzji Wojewody.

Ustawowa przesłanka wymeldowania polegająca na opuszczeniu miejsca pobytu stałego to po prostu nieprzebywanie pod deklarowanym adresem w znaczeniu faktycznym. Nie ma bowiem wątpliwości, że od kilku lat skarżący nie przebywa w miejscu zamieszkania przy ul. [...] w G. , ponieważ odbywa karę pozbawienia wolności. Przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego jest spełniona także w przypadku, gdy opuszczenie lokalu wynika z faktu odbywania kary pozbawienia wolności, gdyż w takich warunkach należy przyjąć, że stały pobyt w lokalu ustał na skutek okoliczności, za które winę ponosi osoba wymeldowana (wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 334/19). W takiej sytuacji dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu musi być zastąpiona substytutem w postaci pobytu w zakładzie karnym, w tym także orzeczeniem o zakazie zbliżania się. "W przypadku zmiany miejsca pobytu spowodowanej pobytem w zakładzie karnym nie wymaga się dobrowolności opuszczenia miejsca zamieszkania, co jest zrozumiałe, gdyż zmianie tej nie towarzyszy dobrowolność. W tej sytuacji brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie oznacza przeszkody do wymeldowania, gdyż opuszczenie lokalu jest zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności." (wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 651/21). Popełnienie czynu przestępczego jest zachowaniem, którego spodziewaną konsekwencją jest odizolowanie sprawcy w zakładzie karnym. Zatem osoba, która kierując się wolną wolą dopuszcza się czynu zagrożonego sankcją karną, musi liczyć się ze stosowną reakcją ze strony państwa. W tym też przejawia się element dobrowolności i trwałości opuszczenia przez sprawcę miejsca dotychczasowego pobytu. W trakcie zaś przebywania osoby w zakładzie karnym mogą zmienić się okoliczności prawne i faktyczne dotyczące lokalu mieszkalnego, wskazujące na zasadność zastosowania wobec takiej osoby art. 35 u.e.l. (wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 305/17).

W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że zawiniony pobyt w zakładzie karnym, a także zakaz zbliżania się stanowią prawną i co więcej, trwałą (czasowo) przeszkodę w zamieszkiwaniu pod deklarowanym adresem. "Na równi z dobrowolnością i trwałością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana, np. w związku z nakazem eksmisji, odbywaniem kary pozbawienia wolności, nakazem opuszczenia lokalu z uwagi na znęcanie się nad członkiem rodziny lub zakazem zbliżania się do członków rodziny." (wyrok NSA z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 387/22). Pobyt w zakładzie karnym i zakaz zbliżania wywołują przeszkodę, która sprawia, że nie można zamieszkiwać w miejscu, w którym miało to miejsce. To właśnie aktualizuje podstawę do zastosowania przez organ administracji publicznej przepisu art. 35 u.e.l. Nadmienić należy, że decyzja ta wywołuje wyłącznie ewidencyjny skutek i w żaden sposób nie pociąga za sobą skutków o charakterze prawnorzeczowym (zob. szerzej wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1739/19).

Skarżący dobrowolnie opuścił mieszkanie swojej matki, ponieważ poprzez własne wybory życiowe doprowadził do sytuacji, w której przebywa w zakładzie karnym, co już zastępuje wymóg dobrowolności aktualizującej podstawę prawną z art. 35 u.e.l. (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 1196/21). Brak spełnienia przesłanki dobrowolności nie stanowi jednoznacznie negatywnej przesłanki do wymeldowania. Co prawda regułą jest, że opuszczenie lokalu powinno być konsekwencją zachowania samego wymeldowanego i nosić cechy dobrowolności, jednak w sytuacjach nietypowych, gdy osoba podlegająca wymeldowaniu na skutek stosowania odpowiednich norm prawa rodzinnego bądź karnego nie może przebywać w lokalu, okoliczność tę należy także uwzględnić na gruncie prawa administracyjnego. Na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny). Zatem w sytuacji, gdy opuszczenie lokalu było następstwem zawinionych działań osoby, której dotyczy postępowanie, bez znaczenia jest, czy było ono dobrowolne. W rezultacie opuszczenie miejsca stałego pobytu obejmuje także przypadek opuszczenia tego miejsca pod przymusem realizowanym przez upoważnione do tego organy państwa (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 29 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 244/23, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1712/22).

Przechodząc do trwałości opuszczenia lokalu, Sąd wskazuje, że okoliczności faktyczne nie pozostawiają wątpliwości, które podnosi skarżący. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że do dnia zatrzymania przez Policję, skarżący zamieszkiwał w dwóch kolejnych mieszkaniach – jedno w P. przy ul. [...], a drugie w G. przy ul. [...]. W aktach sprawy znajdują się dowody na to w postaci umów najmu. Zastanawiające powinno być, gdy ktoś wynajmuje mieszkanie, a mieszka dalej pod dotychczasowym adresem. Sąd nie daje temu wiary i stwierdza, w oparciu o zeznania świadka – K. P. – że skarżący od lat nie mieszka w lokalu swojej matki. Nie zmienia tego faktu również to, że w lokalu M. B. znajdują się rzeczy osobiste skarżącego. Jak zasadnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny: "Trwałości opuszczenia przez skarżącego lokalu nie podważa fakt, że w lokalu nadal znajdują się jego rzeczy ruchome czy okoliczność, że ponosi on część opłat za utrzymanie lokalu." (wyrok NSA z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 1570/22). To, że rzeczy z opuszczonego mieszkania przy ul. [...] znalazły się w domu matki skarżącego, co wynikało z jej życzliwości po aresztowaniu syna, nie zmienia tego, że skarżący nie przebywa od 2019 r. pod adresem matki. Tych okoliczności nie podważyłby wywiad środowiskowy z sąsiadami, czy też z babcią skarżącego – B. P..

Odnosząc się do zarzutów skargi i pisma uzupełniającego skargę, należy stwierdzić ich niezasadność. Skarżący wypełnił przesłanki do zastosowania przez Burmistrza przepisu art. 35 w związku z art. 25 ust. 1 u.e.l., bowiem skarżący opuścił w sposób trwały i dobrowolny mieszkanie swojej matki. Trwałość oznacza to, że fizycznie skarżącego nie ma pod deklarowanym adresem i w żaden sposób nie koncentruje się tam jego centrum życiowe, gdyż obecnie jest ono w zakładzie karnym. Zakład karny był centrum życiowym skarżącego zarówno w dniu wszczęcia postępowania administracyjnego jak i w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Dobrowolne opuszczenie nie jest wymagane, kiedy na skutek podjęcia decyzji życiowych, skarżący przebywa w zakładzie karnym i ma orzeczony zakaz zbliżania się do bliskich.

Nie sposób stwierdzić, jakoby doszło do naruszenia art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skarżącego, zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia stosownego rozstrzygnięcia. Organy dysponowały protokołem z przesłuchania K. P. na okoliczność zamieszkiwania poza spornym adresem na długo przed aresztowaniem skarżącego. Świadczą o tym chociażby kopie umów najmu przy ul. [...] w P. oraz przy ul. [...] w G. . Niezasadne byłoby przesłuchiwanie sąsiadów z ul. [...] w G. , ponieważ zeznania K. P. są wiarygodne, co potwierdza zawarta umowa najmu.

Fakt, iż rzeczy osobiste skarżącego znajdują się w mieszkaniu jego matki nie świadczy o tym, że skarżący nadal przebywa pod tym adresem. Za Naczelnym Sądem Administracyjnym, co powołano powyżej, należy stwierdzić, że położenie rzeczy osobistych w żaden sposób nie wpływa na kwestię wymeldowania, ponieważ ta instytucja dotyczy osoby, a nie rzeczy. W konsekwencji niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 75 § 1 oraz art. 77 oraz art. 85 § 1 k.p.a.

Ponadto należy podnieść, co miało już miejsce powyżej, że fakt przebywania w zakładzie karnym oraz orzeczony prawomocnie zakaz zbliżania się do matki i siostry stanowi trwałą przeszkodę w zamieszkiwaniu pod wspólnym dachem. Nie zmienia tego twierdzenie skarżącego, iż w protokole z rozprawy karnej zapisano, iż M. B. dopuściła do kontaktów z synem, pomimo orzeczonego zakazu zbliżania się. Orzeczony zakaz istnieje pomimo zgody skarżącej na kontakt z synem. Wola osoby fizycznej nie zmienia tego, że zakaz obowiązuje. Konsekwencją niezasadności tego zarzutu jest też niezasadność zarzutu naruszenia art. 75 § 1 w związku z art. 78 § 1 k.p.a., w którym zarzuca się Wojewodzie nieuwzględnienia wniosku dowodowego o włączenie do akt sprawy protokołu z rozprawy karnej przed Sądem Okręgowym w P..

Niezasadny był zarzut naruszenia art. 136 § 1 k.p.a. Wojewoda dysponował wystarczającym materiałem dowodowym, aby skonstatować o zasadności podjętej decyzji przez Burmistrza. Wojewoda w oparciu o materiał dowodowy, prawidłowo dokonał subsumpcji oraz wykładni art. 35 u.e.l. Nie było potrzeby przeprowadzania uzupełniającego postępowania wyjaśniającego.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 75 § 1 w związku z art. 78 § 1 k.p.a., co stanowi konsekwencję niezasadności powyższych zarzutów. K. P. jako osoba postronna zeznała, że skarżący zamieszkiwał w jej mieszkaniu przy ul. [...] razem ze swoją partnerką. Ilekroć K. P. była pod wskazanym adresem, skarżący tam przebywał. Co więcej partnerka skarżącego wypełniła oświadczenie o odbiorze odpadów wskazując, że w tym gospodarstwie domowym znajdują się dwie osoby. Nieistotne jest to, że umowa najmu została zawarta pomiędzy K. P. a A. G.. Wcześniejsze zamieszkiwanie w P. również dowodzi temu, że skarżący od lat nie mieszka u matki. Przesłuchanie A. S., R. K., B. C. nie doprowadziłoby do odmiennych ustaleń. Niezasadny jest zatem także zarzut naruszenia art. 78 § 1 oraz art. 77 k.p.a. polegający na pominięciu dowodu z przesłuchania B. P. – babci skarżącego.

Za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 78 § 1 oraz art. 77 k.p.a. Przysyłanie korespondencji na nazwisko skarżącego i na adres: ul. [...] nie świadczy o tym, że skarżący zamieszkuje u matki. Kierowanie korespondencji na dany adres nie jest żadną przesłanką warunkującą uznanie, iż doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu. Ustawodawca nie wiąże z tą okolicznością żadnych skutków prawnych.

Konsekwencją niezasadności ww. zarzutów jest niezasadność zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 i art. 138 § 2 k.p.a. Wojewoda prawidłowo utrzymał w mocy decyzję Burmistrza, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy był w pełni wystarczający do podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Wojewoda prawidłowo też dokonał wykładni przepisów prawa materialnego, dlatego nie sposób uznać, że uzasadnionym było wydanie decyzji kasatoryjnej. Nie ma bowiem żadnego zakresu sprawy, jaki wymagałby dodatkowego wyjaśnienia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów skargi i jej samej. Kierując się wspomnianym już art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie znalazł żadnych przesłanek, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.