Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 726/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Dopuszczenie do udziału w postępowaniu
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 32, art. 33, art. 184, art. 197 § 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. C. i W. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2024 r. sygn. VII SA/Wa 985/24 odmawiające dopuszczenia K. C. i W. B. do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestników postępowania w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej O. ... i ... z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 lutego 2024 r. znak: ... w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2024 r. sygn. VII SA/Wa 985/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a."), odmówił dopuszczenia K. C. i W. B. do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestników postępowania w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej O. z siedzibą w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 lutego 2024 r. w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że pismem z 5 sierpnia 2024 r. K. C. i W. B., jako właściciele lokali mieszkalnych w budynku przy ul. O. ... w Warszawie, wystąpili z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej O. w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 28 lutego 2024 r. Zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu wznowionym na wniosek skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej i utrzymywała w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 19 stycznia 2024 r. o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji własnej z 16 grudnia 2021 r. w sprawie nakazu usunięcia przez skarżącą stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego dachu budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego przy ul. O. ... w Warszawie.

W uzasadnieniu wniosku K. C. i W. B. wskazali na szereg nieprawidłowości, które należałoby wiązać z rażącym niedbalstwem Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej O. Wykazując zaś własny interes prawny w tym postępowaniu wywodzili, że są członkami Wspólnoty Mieszkaniowej O. w Warszawie. Kwestie objęte prowadzonym w tej sprawie postępowaniem będą ich dotyczyły bezpośrednio w aspekcie prawnym i finansowym. Bezpośrednie zagrożenie ich interesu wywodzili wobec szkodliwego działania osób z Zarządu Wspólnoty i innych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na regulację art. 33 § 2 p.p.s.a. i zaznaczył, że w rozpoznawanej sprawie stroną skarżącą jest Wspólnota Mieszkaniowa O. w Warszawie. Organem wspólnoty mieszkaniowej jest zarząd. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048) zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali.

Sąd zaznaczył, że w piśmiennictwie (por. I. Szymczak, Własność lokali. Komentarz, LEX/el. 2023) podkreśla się, iż wspólnota mieszkaniowa, działając przez swój organ wykonawczy, dokonuje czynności prawnej ze skutkami prawnymi dla innych podmiotów, którymi są właściciele lokali. (...) Reprezentacja ze skutkiem w stosunku do właścicieli wszystkich lokali (art. 21 ust. 3 ww. ustawy) umożliwia wspólnocie mieszkaniowej dokonywanie czynności prawnych o skutku rzeczowym, ingerujących w strukturę nieruchomości wspólnej, której właścicielką nie jest wspólnota mieszkaniowa, lecz właściciele lokali. Oznacza to, że w ramach kompetencji zarządu wspólnoty mieszkaniowej znajduje się składanie oświadczeń woli, zaciąganie zobowiązań, występowanie z roszczeniami tak przeciwko osobom trzecim, jak i właścicielom lokali. Powyższe uprawnienia muszą być związane z funkcjonowaniem nieruchomości wspólnej. (H. Izdebski (red.), Własność lokali. Komentarz. WKP 2023)

Reprezentowanie wspólnoty przez zarząd w toczącym się postępowaniu nie może jednak z góry przesądzać o przymiocie strony danego członka wspólnoty mieszkaniowej. Nie ma tu miejsca na żaden automatyzm, a kwestia ta powinna być każdorazowo przedmiotem badania organu prowadzącego postępowanie lub sądu. Nie jest bowiem wykluczone wykazanie przez właściciela wyodrębnionego lokalu, że legitymuje się on interesem prawnym do bycia stroną postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że właściciel lokalu może legitymować się przymiotem strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, jeżeli wykaże, że jego lokal znajduje się w zindywidualizowanym obszarze oddziaływania inwestycji, co wiąże się z ustaleniem konkretnego przepisu, który ma wpływ na korzystanie z jego lokalu (wyrok NSA z 18 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 609/13, LEX nr 1582127). Sąd zaznaczył, że zasadą jest, iż stroną w postępowaniu jest wspólnota mieszkaniowa reprezentowana przez zarząd lub zarządcę, dopiero wyjątkowo – tj. jedynie w razie wykazania przez członka wspólnoty, że posiada on w konkretnej sprawie odrębny, a zwłaszcza rozbieżny ze wspólnotą interes prawny - może być on uznany za stronę.

W przedmiotowej sprawie zaskarżoną decyzją organ – po wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną, z uwagi na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – odmówił uchylenia ostatecznej decyzji, która zapadła po przeprowadzonym z urzędu postępowania w sprawie stanu technicznego dachu budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego przy ul. O. ... w Warszawie. Z uwagi na nieprawidłowości stanu technicznego części wspólnej budynku, do usunięcia powstałych nieprawidłowości zobowiązana została Wspólnota Mieszkaniowa O. Decyzję tę wydano na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, ze zm.).

W ocenie Sądu, w tak zakreślonych ramach postępowania administracyjnego, które zostało zakończone zaskarżoną decyzją, K. C. i W. B., jako właściciele lokali mieszkalnych, członkowie skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej, nie wykazali swojego własnego, indywidualnego interesu prawnego, który dawałby podstawy do wstąpienia jako strona zainteresowana w postępowaniu ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej O.. Po pierwsze, postępowanie administracyjne toczyło się w nadzwyczajnym trybie postępowania dotyczącym uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania - podstawą prawną wydania decyzji I instancji był art. 151 § 1 k.p.a. Po drugie zaś, obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości dotyczył części nieruchomości wspólnej, nie dotyczył bezpośrednio lokali wnioskodawców. Prawo własności ich lokali nie zostało ograniczone w związku ze sprawą ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej. W sprawie nie można było stwierdzić, by zostały naruszone chronione przepisami prawa materialnego warunki korzystania z lokali wnioskodawców, czy też, że doszło do naruszenia substancji ich lokali. W sytuacji wątpliwości co do prawidłowości działań zarządu wspólnoty właściciel lokalu powinien swoich praw dochodzić przez realizowanie uprawnień kontrolnych względem zarządu, przeciwdziałając niewłaściwym w jego ocenie decyzjom samego zarządu lub całej wspólnoty.

Biorąc pod uwagę wskazane powyżej okoliczności Sąd uznał, że K. C. i W. B. nie posiadają interesu prawnego w niniejszej sprawie. Norma prawna będąca podstawą wydanej w niniejszej sprawie decyzji nie nakłada na nich, gdyż nie może tego uczynić, żadnych obowiązków, ani nie wskazuje na jakiekolwiek uprawnienia, które wpływałyby na treść przysługującego im prawa własności.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., odmówił dopuszczenia K. C. i W. B. do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestników postępowania.

Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli K. C. i W. B., zarzucając naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego (art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, Dz.U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm.) przez błędną interpretację przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie regulacji prawnych dotyczących interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym i sądowo administracyjnym, uznając, że skarżący nie wykazali istnienia interesu prawnego w sprawie podczas gdy zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, stroną postępowania administracyjnego jest m.in. właściciel nieruchomości, którego prawa i obowiązki mogą być bezpośrednio dotknięte decyzją administracyjną. Skarżący jako współwłaściciele nieruchomości wspólnej, na którą składa się m.in. dach budynków wspólnoty przy ulicy O. ... i ... , a której to części nieruchomości wspólnej dotyczy decyzja administracyjna z 28 lutego 2024 roku wydana przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej, mają bezpośredni interes prawny w ochronie swoich praw majątkowych wynikających. z przepisów prawa;

5. przepisów postępowania (art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2022 r. poz. 936 z późn. zm.) przez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że skarżący jako współwłaściciele nieruchomości wspólnej, na którą zaskarżona decyzja administracyjna z 28 lutego 2024 roku wydana przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej, wywiera bezpośredni wpływ, mają prawo do ochrony swoich praw majątkowych, co powinno skutkować dopuszczeniem ich do postępowania na prawach strony.

Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i dopuszczenie skarżących do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestników postępowania.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że sąd nie dostrzegł, iż obaj skarżący są w odpowiednich i indywidualnie oznaczonych udziałach rn.in. w księgach wieczystych nieruchomości, są współwłaścicielami nieruchomości wspólnej, której dotyczy zaskarżona decyzja. Decyzja dotyczy naprawy dachu, co bezpośrednio wpływa na stan techniczny budynków wspólnoty oraz finansowanie naprawy.

Nadto doszło do rezygnacji z funkcji wszystkich członków Zarządu Wspólnoty i dotychczas nie powołano nowych Członków Zarządu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zaznaczyć należy, że podstawę prawną do orzekania w przedmiocie dopuszczenia podmiotów do toczącego się postępowania sądowego stanowi art. 33 p.p.s.a. Generalną zasadą wyrażoną w art. 32 p.p.s.a. jest, że w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Jednak rozszerzeniem tej zasady jest art. 33 p.p.s.a., który w § 1 stanowi, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Warunkiem takiego uczestnictwa jest zatem uprzedni udział w postępowaniu administracyjnym. Z kolei § 2 tego przepisu stanowi, że udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego.

Sąd Wojewódzki orzekając o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie K. C. i W. B. trafnie przyjął, że nie wykazali oni, aby wynik przedmiotowego postępowania sądowego dotyczył ich własnego interesu prawnego w sytuacji gdy zaskarżona przez Wspólnotę Mieszkaniową O. decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odnosi się do decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu usunięcia przez ww. Wspólnotę Mieszkaniową stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego dachu budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. O. ....

Słusznie Sąd Wojewódzki zaznaczył w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że stroną skarżącą jest Wspólnota Mieszkaniowa O. w Warszawie a organem wspólnoty mieszkaniowej jest zarząd. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048) zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Trafnie również Sąd wskazał, że tylko w wyjątkowych sytuacjach członek wspólnoty może samodzielnie, niezależnie od wspólnoty, wystąpić jako strona postępowania. Może to mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy wykaże on swój indywidualny, własny interes w danej sprawie (wyrok NSA z 1.12.2022 r., II OSK 3653/19).

W rezultacie Sąd I instancji słusznie przyjął, że wnioskodawcy nie wykazali swojego odrębnego od Wspólnoty Mieszkaniowej interesu prawnego. W niniejszej sprawie wszystkie przedstawiane przez wnioskodawców okoliczności są tożsame z interesem Wspólnoty, dotyczą bowiem części wspólnych budynku, co wnioskodawcy przyznają w zażaleniu. Uznać zatem należało, że podane we wniosku okoliczności dotyczą interesu prawnego ogółu mieszkańców Wspólnoty. Dla oceny czy wnioskodawcy posiadają interes prawny w przedmiotowym postępowaniu nie miało więc znaczenia, że są współwłaścicielami części wspólnych, bowiem ogólne powoływanie się na prawo własności lokali to za mało dla uznania, że wnioskodawcom przysługuje indywidualny interes prawny w sprawie dotyczącej nakazu skierowanego do Wspólnoty Mieszkaniowej.

Istotne znaczenie miało to, że zaskarżona decyzja dotyczy postępowania, w którym z uwagi na nieprawidłowości stanu technicznego części wspólnej budynku (dachu) nałożono na Wspólnotę Mieszkaniową określony obowiązek w trybie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Zasadnie zatem wskazał Sąd Wojewódzki, że niniejsza sprawa nie dotyczy bezpośrednio lokali wnioskodawców, gdyż wydane decyzje nie nakładają na nich żadnych obowiązków, ani nie kształtują praw, które wpływałyby na przysługujące im prawo własności poszczególnych lokali. Natomiast wiążące się z potrzebą naprawy dachu obciążenia finansowe dotyczą wszystkich członków Wspólnoty Mieszkaniowej, a nie tylko wnioskodawców.

Sami wnioskodawcy stwierdzili w uzasadnieniu zażalenia, że dach jest częścią nieruchomości wspólnej, a jego stan techniczny wpływa bezpośrednio na komfort i bezpieczeństwo korzystania z nieruchomości przez wszystkich członków wspólnoty.

Podobnie finansowanie wydatków związanych z utrzymaniem i naprawą dachu spoczywa na całej Wspólnocie.

Dla porządku należy zauważyć, że nietrafnie powołano w zażaleniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, jako podstawę interesu prawnego wnioskodawców, gdyż przepis ten odnosi się wyłącznie do spraw w przedmiocie pozwolenia na budowę. Natomiast w niniejszym postępowaniu ocena w zakresie przymiotu strony wiązała się z przepisem art. 28 k.p.a.

Podkreślić trzeba, że w przedmiotowej sprawie interes prawny wnioskodawców, jako właścicieli lokali stanowiących odrębną własność w budynku objętym wspólnotą musiał być oceniany przy uwzględnieniu przepisów art. 6, art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, z których wynika, że czynności prawne, czynności faktyczne oraz załatwianie spraw przed urzędami i sądami, odnoszące się do nieruchomości wspólnej, należą do kompetencji wspólnoty mieszkaniowej, która reprezentuje interes właścicieli lokali.

Zarówno we wniosku, jak też w zażaleniu nie zostały wykazane okoliczności, które pozwalałyby przyznać wnioskodawcom status uczestników w niniejszym postępowaniu, niezależnie od występującej Wspólnoty Mieszkaniowej, jako strony skarżącej. W szczególności o indywidualnym interesie prawnym wnioskodawców nie mógł świadczyć fakt ustąpienia członków zarządu Wspólnoty i trudności związane z wyborem kolejnych członków zarządu, gdyż kwestia właściwej reprezentacji Wspólnoty Mieszkaniowej jest regulowana przepisami procesowymi stosowanymi przez Sąd w danym postępowaniu sądowym (art. 25, art. 28 § 1, art. 31, art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto kwestię wyłonienia zarządu wspólnoty reguluje art. 26 ustawy o własności lokali.

W konsekwencji, nie można było uznać, że wnioskodawcy dysponują własnym, indywidualnym interesem prawnym, który uzasadniałby dopuszczenie ich do udziału w charakterze uczestników niniejszego postępowania, słusznie zatem Sąd Wojewódzki odmówił dopuszczenia do udziału K. C. i W. B. w przedmiotowej sprawie.

Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.

-----------------------

7