Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 979/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 234 ust. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2625
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ AWSA Maria Mikolik Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 30 marca 2023 r.nr SKO.4171/110/2022 w przedmiocie zmiany stanu wody na działce I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 28 października 2022 r. nr WSOS.6331.11.2021/33; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego K. S. kwotę 797 zł /słownie: siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w Rzeszowie, decyzją z 30 marca 2023 r. nr SKO.4171/110/2022, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 28 października 2022 r. w przedmiocie zmiany stanu wody, w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022r. poz. 2000 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." w zw. z art. 234 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2233 z późn. zm.), określanej w dalszej części jako "P.w."

Działając na wniosek L. D. i K. D. (dalej również: "Wnioskodawcy") Wójt Gminy [...] zobowiązał K. S. (dalej także: "Skarżący") do wykonania na działce nr [...] w miejscowości K. gmina [...] następujących urządzeń:

1. Zbiornika/zbiorników naziemnych lub podziemnych o łącznej pojemności nie mniejszej niż 6,8 m3 do gromadzenia wody opadowej z dachu budynku nr 1 o pow. 340 m2;

2. Zbiornika/zbiorników naziemnych lub podziemnych o łącznej pojemności nie mniejszej niż 3,7m3 do gromadzenia wody opadowej z dachu budynku nr 2 o pow.190 m2;

3. Zbiornika podziemnego chłonnego o pojemności nie mniejszej niż 44,2 m3 do gromadzenia wód spływających powierzchni ciągów komunikacyjnych, placów oraz z budynku gospodarczego nr 3,

4. Zlikwidowanie rur kanalizacyjnych w dnie istniejącego rowu za budynkiem nr 1 wraz

z rozbiórką istniejącego nasypu nad rurą kanalizacyjną i pod cokołem ogrodzenia przy rowie przydrożnym drogi powiatowej.

Organ Wyznaczył termin wykonania tych urządzeń do 30 września 2023 r.

W toku postępowania w dniach 21 września 2021 r., 12 października 2021 r. oraz 15 grudnia 2021 r. przeprowadzono dowód z oględzin terenu w celu ustalenia stanu faktycznego na gruncie, przesłuchano strony, wykonano dokumentację fotograficzną przedstawiająca aktualny (faktyczny) stan na gruncie na dzień oględzin. Oględziny te przeprowadzono w odstępach czasowych w celu ustalenia czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie i czy ta zmiana wpływa szkodliwie na grunty sąsiednie. W oparciu na powyższe Organ ustalił, że działka Wnioskodawców nr [....] granicząca z działką Skarżącego nr [...] użytkowana jest jako przydomowy ogród warzywny. W granicy tych działek zlokalizowano ogrodzenie z siatki metalowej na podmurówce betonowej. Wzdłuż ogrodzenia na nieruchomości Wnioskodawców w rzędzie rosną tuje, drzewa owocowe i krzewy. Na działce o nr [...] za budynkiem garażowym nr 1 a ogrodzeniem nieruchomości graniczącym z działką [...] zlokalizowano rowek oraz zbiornik na wody opadowe. Podczas oględzin w dniu 21 września 2021r. na działce nr [...] stwierdzono ślady po stagnującej wodzie opadowej. Wody opadowe z nieruchomości Skarżącego spływają zgodnie z ukształtowanym spadkiem terenu na nieruchomości i kierują się w stronę rowu przy drodze powiatowej. Wójt dopuścił też dowód z opinii biegłego z zakresu gospodarki wodnej.

Po analizie zebranego materiału dowodowego, w tym opinii (ekspertyzy) biegłego, Organ I instancji stanął na stanowisku, że na działce nr [...] w K. doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów Wnioskodawców. Właściciel ww. nieruchomości poprzez budowę budynku gospodarczego nr 1 i utwardzenie części działki (placu i dróg wewnętrznych) kruszywem kamienno - żwirowym zmienił stan wód na swojej nieruchomości, a zmiana ta niekorzystnie wpłynęła na grunty sąsiednie, powodując szkody na działkach Wnioskodawców nr : [...] i [...]. Podczas opadów nawalnych i burzowych wody z terenu nieruchomości Skarżącego spływają zgodnie ze spadkiem terenu wynikającym z obecnego zagospodarowania nieruchomości. Spływ wód opadowych z działki nr [...] jest skierowany w stronę działki nr [...]. W końcowej części działki za budynkiem nr 1 znajduje się największe obniżenie terenowe na tej działce. Nadmiar wody przedostaje się na działkę sąsiada i zalewa ogród warzywny. Wody opadowe z powierzchni dachowych 3 budynków gospodarczych oraz placu i dróg wewnętrznych na działce Skarżącego nie są ujęte w sposób zorganizowany (skanalizowany), są skierowane na wolny wypływ po działce. Część wody opadowej z połaci budynku gospodarczego nr 1 jest gromadzona w zbiorniku o poj. 1,0m3 (od strony tarasu). Wykonany rowek i nasyp ziemny przy cokole ogrodzenia Skarżącego za budynkiem gospodarczym nr 1 nie zmniejszył napływu wód opadowych z Jego nieruchomości na grunty Wnioskodawców. Wykonany rowek posiada nieregularny spadek, a różnica pomiędzy początkiem rowka a jego końcem na wylocie do rowu przydrożnego wynosi 3 cm. Założenie rury kanalizacyjnej w dnie rowu i jej zasypanie do wysokości korony rowu według biegłego spowodowało przytamowanie i spowolnienie spływu wód opadowych i roztopowych w kierunku drogi powiatowej. Z badań gruntu i obliczeń bilansu wodnego dokonanego przez biegłego w ekspertyzie wynika że działka nr [...] posiada małą zdolność do retencjonowania wody opadowej. Powierzchnia biologicznie czynna działki stanowi ok.4% ogólnej powierzchni działki, która wynosi 7426 m2. Spływające wody opadowe z powierzchni gruntowych i utwardzonych oraz połaci dachowych są częściowo retencjonowane w istniejącym zbiorniku w narożniku budynku nr 1 (od strony tarasu), pozostała część wody spływa w kierunku rowu przydrożnego drogi powiatowej, a jej nadmiar rozlewa się na działkę nr [...]. Taki stan zagospodarowania nieruchomości przy bardzo niskim współczynniku powierzchni biologicznie czynnej jest jedną z przyczyn zalewania działek sąsiednich w tym działki Wnioskodawców.

Z pomiarów geodezyjnych wynika, że na działce nr [...] przy granicy z działką nr [...] znajduje się obniżenie terenowe, w którym przy opadach nawalnych i burzowych może tworzyć się zastoisko wodne (niecka bezodpływowa) mimo zablokowania napływu wód opadowych ze strony nieruchomości Skarżącego. Z obliczeń biegłego wynika, że wody opadowe w ilości 90,72 m3 spływają na działkę o nr [...], z tego 36 m3 wody zatrzymuje się w rowie i infiltruje w głąb gruntu, a pozostała część wód w ilości 54,72 m3 jest do zagospodarowania na nieruchomości Skarżącego. Zdaniem Organu, budowa zbiorników retencyjnych przy opadach wielkości 350 l/s.ha o prawdopodobieństwie p = 50% (deszcz przeciętnie 1 raz na 2 lata) pozwoli zabezpieczyć spływ wody opadowej z powierzchni budynków nr 1 i 2. Budowa zbiornika podziemnego chłonnego zatrzyma wody spływające z powierzchni około 0.59 ha ciągów komunikacyjnych i placów oraz z budynku gospodarczego nr 3 o powierzchni dachu 40 m2. Zlikwidowanie rur kanalizacyjnych w dnie istniejącego rowu za budynkiem nr 1 wraz z rozbiórką istniejącej grodzy i rury kanalizacyjnej w rowie i pod cokołem ogrodzenia poprawi odpływ wody rowem w kierunku drogi powiatowej.

Odrębne odwołania od tej decyzji złożyli L. D. i K. D. oraz Skarżący.

Wnioskodawcy podnieśli, że Organ prowadzący postępowanie wybrał wariant polegający na wykonaniu studni chłonnych zbierających wody opadowe z placów i powierzchni dachowych z budynków na dz. nr [...], jednak decyzja nie wskazuje lokalizacji zbiorników na gromadzenie wód opadowych i przede wszystkim sposobu zabezpieczenia spływania wód do tych studni, tak aby one w czasie ulewnych deszczów w dalszym ciągu nie spływały na należącą do Nich działkę z pominięciem zbiorników. Ponadto, pojemność studni wskazanych do wykonania jest prawie o połowę mniejsza niż wynika to z opinii biegłego. Wskazali, że wybudowanie 2 zbiorników o niewielkiej pojemności przy budynku gospodarczym nr 1 nie wystarczy aby przechwycić w wystarczającym stopniu wody opadowe.

Natomiast Skarżący zarzucił w odwołaniu naruszenie szeregu przepisów prawa procesowego oraz materialnego. Podniósł nieprawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i bezzasadne uznanie, że od momentu wybudowania budynku gospodarczo-garażowego i po utwardzeniu posesji nastąpiła zmiana stosunków wodnych, podczas gdy zmiana ta nie miała miejsca. Wskazał na brak uzasadnienia w zakresie przyjętego przez Organ rozwiązania, które jest rozwiązaniem najbardziej kosztownym i niewspółmiernym do rzekomej szkody.

SKO w Rzeszowie, decyzją z 30 marca 2023 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Wójta. Kolegium wskazało, że przepis art. 234 ust. 3 P.w. przewiduje możliwość wydania decyzji o nakazaniu właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom, tylko wtedy, jeżeli spełnione są łącznie dwie przesłanki, tj. zmiany stanu wody na gruncie spowodowane zostały przez właściciela gruntu i zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie.

Zdaniem Kolegium, w przedmiotowym postępowaniu Wójt Gminy [...] przeprowadził kompleksowe postępowanie dowodowe, w tym oględziny z udziałem stron i powołał biegłego. Opinia sporządzona przez biegłego jednoznacznie wskazuje na konieczność uregulowania stosunków wodnych na spornym terenie. Wynika z niej bowiem, że na działce nr [...] w K. będącej własnością Skarżącego doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą wpływającą na grunty L. D.

i K. D.

W ocenie SKO, zarzuty Odwołujących się stanowią rodzaj polemiki z ustaleniami dokonanymi w toku postępowania przez Organ I instancji i powołanym biegłym. Oceniając więc całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego uznać należało, że w sprawie nie doszło do naruszenia zasad określonych w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Stwierdzony fakt zmian wody na gruncie i szkód na działkach sąsiednich nie jest oparty jedynie na wzrokowych oględzinach terenu oraz sprzecznych zeznaniach stron postępowania, ale także na pełnych i wszechstronnych wyjaśnieniach opinii biegłego, 2co stanowi w ocenie Organu odwoławczego wystarczający materiał dowodowy

w sprawie dla wydania decyzji administracyjnej.

K. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję SKO w Rzeszowie, zarzucając naruszenie:

a) art. 234 ust. 1 pkt 1 P.w. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że dokonał zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na Jego gruncie wód opadowych, co skutkowało powstaniem szkody na gruncie sąsiednim w postaci zastoin wody;

b) art. 8 K.p.a. przez działanie Organów powodujące podważenie zaufania do organów administracji poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego i bezzasadne uznanie, że od momentu wybudowania budynku gospodarczego i po utwardzeniu posesji nastąpiła zmiana stosunków wodnych i na nieruchomości Wnioskodawców napływa woda opadowa w sytuacji, gdy nie nastąpiła żadna zmiana stosunków wodnych;

c) art. 7 oraz 77 § 1 K.p.a. polegające na nierozważeniu całokształtu zebranej dokumentacji i błędne przyjęcie, że ma wykonać i utrzymać urządzenie wodne zgodnie z parametrami wskazanymi w pkt, 3 decyzji, jak również nie wzięcie pod uwagi istotnych nieścisłości w przedmiotowej sprawie w szczególności faktu, że część działki stanowiąca własność Wnioskodawców, na której usytuowany jest tzw. warzywniak położona jest najniżej ze wszystkich działek znajdujących się w promieniu 0,5 km, przez co spływają na jej obszar wody opadowe z innych działek sąsiadujących, nie tylko tej stanowiącej Jego własność;

d) art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 K.p.a. polegające na braku wszechstronnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie podjęciu wszelkich koniecznych działań w przedmiotowej sprawie tj.:

- brak powołania biegłego z zakresu geologii, który to wyjaśniłby czy urządzenia, do których został zobowiązany do umieszczenia na swojej działce będą najbardziej właściwe biorąc pod uwagę zarówno Jego obciążenie, wpływ wybudowania zbiorników na stosunki geologiczne, co więcej w razie powołania ww. biegłego wskazałby on inne alternatywne możliwości rozstrzygnięcia niniejszego sporu;

- zalewanie działki Wnioskodawców występuje od momentu wybudowania budynku gospodarczo - garażowego i po utwardzeniu posesji podczas gdy, woda opadowa napływała do nich już wiele lat przez wzniesieniem ww. budynku;

- uznanie za wystarczające oględzin we wrześniu, październiku i grudniu 2021 r. do ustalenia najbardziej adekwatnego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie;

- zaniechanie przeprowadzenia opinii innego biegłego z zakresu budownictwa wodnego, melioracji, hydrologii i ochrony środowiska celem określenia stosunków wodnych na działce nr [...] celem ustalenia czy działania jej właściciela polegające na wykonaniu obiektów i utwardzeniu części działki doprowadziły do zmiany stanu wody na gruncie i wywołania szkody na gruncie działki nr ew. [...] i [...] w kontekście art. 234 ust. 1 i 3 P.w. i jeśli tak, to zaproponowanie sposobu przywrócenia prawidłowego stanu wody na gruncie wymienionych działek, gdyż w toku postępowania wykazał On, że opinia przedłożona przez biegłego jest niepełna, niejasna przez co nie można nadać jej waloru pełnego opracowania;

- uznanie, że fakt budowy budynku gospodarczo - garażowego doprowadził do zmiany stanu wód na swojej nieruchomości, a zmiana ta niekorzystnie wpłynęła na grunty sąsiadujące powodując szkody, podczas gdy ani z opinii wydanej na potrzeby niniejszego postępowania ani z całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika w jaki sposób wody opadowe spływały pierwotnie (czy w latach przed budową budynku gospodarczego nie dochodziło do zalewania działki Wnioskodawców) i w jaki sposób po budowie budynku gospodarczego nastąpiła zmiana wodnych stosunków na Jego działce,

- utwardzenie części posesji kruszywem kamienno - żwirowym zmienił stan wód na Jego posesji, w rezultacie czego miałoby dojść do zalewania części działki sąsiadującej, podczas gdy taki sposób utwardzenia pozwala na infiltrację wody opadowej;

- uznanie, że nastąpiła zmiana kierunku spływu wód opadowych, podczas gdy taka sytuacja nie miała miejsca, gdy również ani z opinii ani z dowodów zgromadzonych w sprawie nie wynika, w jaki sposób miała nastąpić zmiana kierunku wód opadowych;

- uznanie, że wody opadowe z powierzchni dachowych 3 budynków gospodarczych oraz placu i dróg wewnętrznych są skierowane na wypływ po działce, podczas gdy woda opadowa z powierzchni dachowych jest gromadzona w trzech beczkach o pojemności 1000 litrów i podpięte są do nich rynny spustowe, został założony zbiornik betonowy o pojemności 7000 litrów oraz zostały podłączone do niego rynny z garażu, wykopane zostały rury zwalniające przepływ wody w rowie i wody opadowej za garażem nr 1; został wykopany rów za garażem nr 1, jak również usypano groblę "wał" od granicy z sąsiadem o wysokości 40 cm;

- uznanie, że budowa zbiorników retencyjnych o pojemności 44,2 m2h zabezpieczy spływ wody opadowej podczas gdy koszt takich prac został wyceniony na kwotę przewyższającą 50 000 zł, co jest rażąco niewspółmierne dla rzekomej powstałej szkody;

- oparcie się przez organ wydający decyzję na opinii biegłego sądowego – R. K., podczas gdy biegły nie ustalił w opinii kluczowej kwestii tj. jak wyglądał teren przed wybudowaniem budynku gospodarczo - garażowego, czy doszło do zmiany kierunku odpływu wód opadowych czy doszło do zmiany natężenia odpływu wód opadowych i roztopowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich z uwzględnieniem okresu pierwotnego;

- uznanie, że zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy budową budynku gospodarczo - garażowego a zmianą stanu wody w oparciu o wydaną opinię, podczas gdy jest ona wadliwa i nie dowodzi, że zaszła zmiana stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, co więcej nie przeprowadzono analizy porównawczej "sytuacji przed i po";

- nastąpiła zmiana stanu wód na działce Wnioskodawców pomimo braku postępowania dowodowego w tym zakresie jak również na działkach sąsiednich w okresie poprzedzającym domniemanie naruszenia możliwości zastosowania art. 234 P.w.;

- brak przeprowadzenia rozprawy, w sytuacji kiedy istniało wiele wątpliwości, których wyjaśnienie byłoby możliwe po przeprowadzeniu rozprawy, co więcej jej przeprowadzenie mogłoby przyczynić się do polubownego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy;

- uznanie, że Wnioskodawcy ponieśli szkody pomimo braku przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie szkody występującej na gruncie sąsiadującym poprzez domniemane dokonanie zmiany stosunków wodnych, a w konsekwencji nieustalenie możliwości zastosowania art. 234 P.w.;

e) 77 § 1 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie poprzez oparcie faktu braku zmian wody na gruncie i szkód na działkach sąsiednich jedynie na wzrokowych oględzinach terenu oraz sprzecznych zeznaniach stron postępowania, jak również nie wzięcie pod uwagę pełnej i wszechstronnej opinii biegłego w ramach rozpatrzenia całokształtu zebranego materiału dowodowego w sprawie.

W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie kwestionowanej decyzji

w całości, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jak też o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę SKO w Rzeszowie wniosło o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Kontrola sądowa sprawowana wobec różnych form działalności organów administracji publicznej sprowadza się do badania ich pod względem zgodności z prawem, o czym przesądza brzmienie art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.). Rolą sądu jest więc zbadanie, czy prowadzące postępowanie organy stosowały w jego toku prawidłowo rządzące nim reguły proceduralne oraz czy rozstrzygnięcie, które go kończy odpowiada z kolei stosownym normom prawa materialnego. Jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy wówczas uchyla skarżoną decyzję w całości lub w części, co nakazuje art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Ponadto, z mocy art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Ta ostatnia regulacja pozwala na eliminację z obrotu prawnego również decyzji organu I instancji w danej sprawie.

Analiza decyzji doprowadziła Sąd do konkluzji, że podjęto je z naruszeniem przepisów postępowania o możliwym wpływie na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a.

Kwestionowaną decyzją SKO w Rzeszowie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Wójta Gminy [...], które zobowiązywało Skarżącego - właściciela działki nr [...] do wykonania określonych w nim zbiorników naziemnych lub podziemnych oraz zlikwidowania rur kanalizacyjnych celem zapobieżenia szkodom na działkach sąsiednich, wyznaczając na wykonanie powyższego termin do 30 września 2023 r.

Powołane decyzje zostały wydane na podstawie art. 234 P.w., który zakazuje właścicielowi gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, zmieniać kierunek i natężenie odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, jak też odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie (ust.1). Unormowanie to nakłada na właściciela obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 3). Jeśli natomiast spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wówczas - zgodnie z ust. 3 - wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.

W postępowaniu, które jest prowadzone na podstawie powołanego przepisu organ ma obowiązek poczynienia następujących ustaleń tj. czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na swoim gruncie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie oraz czy pomiędzy zmianą stanu wody i szkodą istnieje związek przyczynowo-skutkowy. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że ustalenie powyższego, a zwłaszcza tego ostatniego warunku wymaga odpowiedniej wiedzy specjalistycznej z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, co zwykle wykracza poza wiedzę pracowników organu, dlatego też przyjmuje się, że w postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych na gruncie bardzo często potrzebne jest dopuszczenie opinii biegłego, który dzięki dysponowaniu stosowną, fachową wiedzą będzie w stanie ocenić, czy zachodzą podstawy do wydania decyzji w oparciu na art. 234 P.w. i nałożenia na właściciela gruntu określonego obowiązku i który z tych przewidzianych przedmiotowym unormowaniem obowiązków będzie adekwatny do stwierdzonych uwarunkowań sprawy [por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Krakowie z 23.11.2023 r. II SA/Kr 1185/23, wyrok WSA w Bydgoszczy z 22.11.2023 r. II SA/Bd 1242/22).

W prowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu przeprowadzone zostały trzykrotne oględziny tj. w dniach: 21 września, 12 października oraz 15 grudnia 2021 r., w czasie których strony zgłaszały swoje uwagi. Nadto, za każdym razem wykonana została dokumentacja fotograficzna. Przede wszystkim jednak powołano biegłego, który sporządził opinię, gdzie przedstawił stan istniejący tak na działce Skarżącego nr [...], jak i na działkach Wnioskodawców nr: [...] oraz [...], dokonał analizy spływu wody opadowej i bilansu wodnego dla działki Skarżącego oraz wysnuł wynikające z przeprowadzonej analizy wnioski.

Mając te dowody na względzie Wójt Gminy [...] ustalił, że poprzez budowę budynku gospodarczego nr 1 i utwardzenie części działki nr [...] tj. placu i dróg wewnętrznych kruszywem kamienno-żwirowym Skarżący zmienił stan wód na tym gruncie, co spowodowało szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie tj. działki nr [...] i [....]. Podczas opadów nawalnych i burzowych wody z działki Skarżącego spływają zgodnie ze spadkiem terenu wynikającym z obecnego zagospodarowania nieruchomości w kierunku działki nr [..]. Wody opadowe z powierzchni dachowych trzech budynków gospodarczych oraz placu i dróg wewnętrznych nie są ujęte w sposób skanalizowany, a skierowane na wolny wypływ po działce. Działka ta posiada jednakże małą zdolność retencjonowania wody opadowej, co związane jest z tym, że jej powierzchnia biologicznie czynna stanowi ok. 4% ogólnej powierzchni działki wynoszącej 7426 m2. Wody opadowe są częściowo retencjonowane w istniejącym zbiorniku w narożniku budynku nr 1 od strony tarasu, a pozostała część spływa w kierunku rowu przydrożnego drogi powiatowej, zaś jej nadmiar rozlewa się na działkę nr [...], na której znajduje się ogród warzywny. Organ wskazał na obliczenia biegłego, że 36 m3 wody zatrzymuje się w rowie i infiltruje w głąb gruntu, a 54,72 m3 pozostaje do zagospodarowania.

Wobec powyższego Wójt Gminy [...] uznał, że budowa zbiorników retencyjnych o pojemnościach nie mniejszych niż: 6,8 m3, 3,7 m3 pozwoli zabezpieczyć spływ wody opadowej z powierzchni budynków nr 1 i nr 2, zaś budowa zbiornika podziemnego o pojemności nie mniejszej niż 44,2 m3 zatrzyma wody spływające z powierzchni ok. 0,59 ha ciągów komunikacyjnych i placów oraz z budynku gospodarczego nr 3 o pow. dachu 40 m2. Organ uznał też za zasadny nakaz zlikwidowania rur kanalizacyjnych w dnie istniejącego rowu za budynkiem nr 1 wraz z rozbiórką istniejącego nasypu nad rurą kanalizacyjną i pod cokołem ogrodzenia przy rowie przydrożnym drogi powiatowej.

Odnosząc się do powyższego Sąd zauważa, że Organ I instancji nakazując Skarżącemu wykonanie czynności określonych w punktach od 1 do 4 decyzji przyjął de facto jako właściwe do uregulowania stosunków wodnych na gruncie, którego sprawa dotyczy rozwiązanie, które jest inne niż to zaproponowane przez biegłego. Przy czym, czyniąc to Organ nie wyjaśnił powodów, dla których uznał, że rozwiązanie to będzie najlepsze w okolicznościach sprawy.

Mianowicie, R. K. w sporządzonej przez siebie opinii dla wyeliminowania przyczyn zalewania działki nr [...] i działek sąsiednich zaproponował wykonanie zagospodarowania wód opadowych i roztopowych na działce nr [...] poprzez:

- wykonanie kanalizacji deszczowej i wybudowanie zbiornika retencyjnego szczelnego jako głównego odbiornika wód z placów i powierzchni dachowych, lub wykonanie studni chłonnych o pojemności ok. 100 m3, lub

- zlikwidowanie rur kanalizacyjnych na dnie istniejącego rowu w granicy z działką nr [...] i na wylocie do rowu przydrożnego i wykonanie żelbetonowej ściany w granicy działki nr [...] i [...] na głębokość ok. 1m poniżej dna rowu i ok. 0,50 m powyżej powierzchni terenu. Na odcinku ok. 25 m działki nr [....] wykonać chłonny zbiornik retencyjny o pojemności ok. 100 m3.

W tym miejscu należy też podnieść, że ze względu na zgłoszone przez Skarżącego do tego dokumentu uwagi (pismo z 27 czerwca 2022 r.) biegły odniósł się do nich (pismo z 1 sierpnia 2022 r.). Wskazał więc, że propozycje Strony nie gwarantują zmagazynowania wody w ilości ok. 54 m3, bowiem dotyczą wody w ilości ok. 10m3. Wskazał, że jednym z innych rozwiązań może być także ujęcie wód w system zbiorników naziemnych i podziemnych o pojemności ok. 54 m3 w miejscach największego spływu tj. w okolicach z garażu nr 1 i nr 2 z wykorzystaniem na cele gospodarcze. Jednocześnie, biegły w całości podtrzymał rozwiązanie dla wyeliminowania przyczyn zalewania działki nr [...] wskazane w dotychczasowej opinii.

Wójt w wydanej decyzji nakazał zaś w pkt 1 i 2 wykonanie zbiornika/zbiorników naziemnych lub podziemnych: o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 6,8m3 do gromadzenia wody opadowej z połaci dachu budynku nr 1 o pow. 340 m2 oraz o łącznej pojemności nie mniejszej niż 3,7m3 do gromadzenia wody opadowej z połaci dachu budynku nr 2 o pow.190 m2. W pkt 3 nakazał wykonanie zbiornika podziemnego chłonnego o pojemności nie mniejszej niż 44,2 m3 do gromadzenia wód spływających powierzchni ciągów komunikacyjnych, placów oraz z budynku gospodarczego nr 3, natomiast w pkt 4 zlikwidowanie rur kanalizacyjnych w dnie istniejącego rowu za budynkiem nr 1 wraz z rozbiórką istniejącego nasypu nad rurą kanalizacyjną i pod cokołem ogrodzenia przy rowie przydrożnym drogi powiatowej.

Powyższe wskazuje na to, że nakazy te nie pokrywają się z rozwiązaniami wskazanymi w opinii biegłego. Są one bliższe propozycji znajdującej się w piśmie wyjaśniającym biegłego z dnia 1 sierpnia 2022 r., jednak również nie są z nią w pełni zbieżne. Wskazując bowiem na możliwość ujęcia wód w system zbiorników naziemnych i podziemnych o pojemności ok. 54 m3 biegły zastrzegł, że winny być one umieszczone

w miejscach największego spływu tj. w okolicach garażu nr 1 i nr 2. Tymczasem, nakazy z pkt 1 i 2 decyzji odnoszące się do wód opadowych z połaci dachu budynku nr 1 i nr 2 mają objętość tylko odpowiednio 6,8m3 i 3,7m3. Na okoliczność tę zwrócili uwagę Wnioskodawcy w odwołaniu złożonym od decyzji Organu I instancji.

Podkreślić zatem trzeba, że - jak już to wyżej zauważono - w sprawach toczących się w oparciu na art. 234 P.w. z uwagi na ich skomplikowany charakter, a co z tym związane konieczność dysponowania specjalistyczną wiedzą, najczęściej potrzebne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, który tego rodzaju wiedzę posiada. Sporządzoną opinię organ musi następnie poddać analizie pod kątem formalnym tj. sprawdzić, czy jest ona spójna i logiczna, a wyprowadzone przez biegłego wnioski wynikają ze wskazanych przez niego okoliczności. Jeśli organ poweźmie jakiekolwiek wątpliwości w tym zakresie, wówczas winien zwrócić się do biegłego o opinię uzupełniającą, odnoszącą się do zgłoszonych przez niego uwag. Jeśli zaś i te dodatkowe wyjaśnienia biegłego nie będą dla organu przekonujące w świetle jego wiedzy, doświadczenia życiowego oraz zebranego w danej sprawie innego materiału dowodowego, to powstaje potrzeba zasięgnięcia opinii innego specjalisty. Przyjęcie zaś odmiennego rozwiązania niż to, które zostało zaprezentowane w sporządzonej przez biegłego opinii bez przedstawienia dostatecznych wyjaśnień w tym przedmiocie należy ocenić jako przekroczenie przez organ zasady swobodnej oceny dowodów. Takiego właśnie przekroczenia dopuścił się Wójt Gminy [...], który wybrał ze sporządzonej opinii biegłego przyjęte przez niego ustalenia i analizy, natomiast zmodyfikował zaproponowane rozwiązania w zakresie naprawy stosunków wodnych, nie podając jednocześnie motywów takiego działania. Nie wyjaśnił więc, dlaczego odstąpił od wskazań specjalisty w dziedzinie budownictwa lądowego, wodnego i melioracji. Braku w tym zakresie nie uzupełniło też SKO, które utrzymując w mocy decyzję Wójta w sposób niezwykle lakoniczny odniosło się do stanu faktycznego sprawy i przeprowadzonych w niej dowodów. Kolegium nie odniosło się więc w ogóle do tego, że nakazy ujęte w decyzji Organu I instancji nie odpowiadają rozwiązaniom wskazanym w opinii biegłego R. K.

Tego rodzaju działań rozpoznających sprawę Organów nie sposób zaaprobować.

W świetle zatem stwierdzonych uchybień procesowych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł, jak

w pkt I sentencji wyroku. Mając zaś na względzie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie (Dz. U. z 2023 poz. 1963 ze zm.) pkt II sentencji wyroku zasądził od Organu na rzecz Skarżącego kwotę 797 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, na które składają się wpis (300 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) i uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). Odnosząc się do złożonego przez pełnomocnika wniosku o zasądzenie kosztów postępowania sądowego zgodnie z przedłożonym rachunkiem (z kwotą 2460 zł) Sąd nie znalazł określonych w § 15 wskazanego rozporządzenia podstaw do przyznania wynagrodzenia w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, ponadto z załączonego paragonu nie wynika kogo i jakiej sprawy dotyczy.