Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 46/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 84 § 2, art. 24 § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 235 z 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1465
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy inspektor sądowy Karolina Chrapkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2024 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach Wiesławy Klimontowicz sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach z dnia 6 grudnia 2023 r. znak NSPiNCH.906.1.16.2023 w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 6.12.2023 r. znak: NSPiNCH.906.1.16.2023 Świętokrzyski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (zwany dalej "ŚPWIS") utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Starachowicach (dalej "PPIS") z 25.09.2023 r. znak: NSP.9022.1.2.2021 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

PPIS otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej u W. O. (zwanej dalej "stroną", bądź "uczestniczką"), a następnie wszczął postępowanie administracyjne, w trakcie którego ustalił strony postępowania oraz przebieg pracy i narażenie zawodowe strony oraz uzyskał orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy (dalej "WOMP" bądź "jednostka orzecznicza") z 3.01.2023r. o rozpoznaniu u strony choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1836 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem".

W trakcie postępowania A Sp. z o.o. w [...] (zwana dalej "Spółką"), wniosła o uzupełnienie Karty oceny narażenia zawodowego poprzez przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka celem ustalenia, jakie czynności wykonywane były przez stronę w trakcie zatrudnienia, w tym w tej Spółce. W rezultacie PPIS przeprowadził 30.03.2023 r. dowód z przesłuchania strony i świadka w zakresie sposobu wykonywania pracy przez stronę, podczas którego obecny był pełnomocnik Spółki, a następnie swoje ustalenia przesłał do WOMP, który w odpowiedziach z 20.06.2023 r. oraz 26.07.2023 r. potwierdził swoje dotychczasowe stanowisko.

Mając na uwadze powyższe organ I instancji decyzją z 25.09.2023 r. stwierdził u uczestniczki chorobę zawodową, tj. przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w pozycji 20.1 ww. wykazu chorób zawodowych.

W odwołaniu od ww. decyzji Spółka podniosła zarzuty naruszenia:

- § 6 ust. 1 rozporządzenia w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art.84 § 2 k.p.a. w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie orzeczenia lekarskiego, które powstało przed przeprowadzeniem wszystkich dowodów w sprawie, dodatkowo uznanie za prawidłowe orzeczenia lekarskiego wydanego przez tego samego lekarza, który wcześniej zawiadomił o podejrzeniu wystąpienia choroby zawodowej;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., w zw. z art. 80 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, którego podstawą były dane dotyczące sposobu wykonywania pracy podane wyłącznie przez stronę, które były sprzeczne z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie oraz poprzez uznanie, że orzeczenie lekarskie zostało prawidłowo uzasadnione, podczas gdy nie wyjaśnia ono dlaczego jednostka orzecznicza uznała, że zaburzenia hormonalne i diabetologiczne strony nie mają znaczenia dla ustalenia, czy zdiagnozowane u niej schorzenie pozostają w związku ze sposobem wykonywania pracy;

- § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia w zw. art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o nieprawidłowo sporządzoną Kartę oceny narażenia zawodowego.

ŚPWIS, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, stwierdził że w toku niniejszego postępowania nie zostały naruszone przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., PPIS zebrał materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej, a istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne zostały ustalone prawidłowo i stanowią wystarczającą podstawę do stwierdzenia choroby zawodowej. Żadne inne dowody niż te zgromadzone w sprawie nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Ustalenia poczynione przez PPIS w zakresie stanu faktycznego, w tym co do przebiegu zatrudnienia oraz sposobu wykonywania pracy uznano za prawidłowe i korelujące ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W przedmiotowej sprawie spełnione zostały materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczone definicją sformułowaną w art. 2351 K.p. Na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów ŚPWIS ustalił, że pracę w narażeniu na czynnik, który wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej z poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych, strona świadczyła w następujących zakładach:

- B sp. z o.o., zakład w [...] w okresie 2012-2016 (z przerwami) jako pracownik przetwórni - praca przy przetwarzaniu owoców i warzyw, pracownik przetwórni brygadzista;

- C sp. z o.o. Agencja pracy tymczasowej w [...] (miejsce pracy A Sp. z o.o. w [...]) w okresie 22.08.2016 r.-31.01.2017r. na stanowisku monter wiązek elektrycznych;

- A Sp. z o.o. w [...], w okresie 1.02.2017r.-31.10.2019r. jako monter wiązek elektrycznych.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ II instancji szczegółowo omówił sporządzoną na potrzeby niniejszej sprawy Kartę oceny narażenia zawodowego, podkreślając że w przypadku uczestniczki doszło do przeciążenia kończyn górnych, tj. wystąpił zespół zjawisk spowodowanych sposobem wykonywania pracy, które mogły doprowadzić do zmian chorobowych – co jednoznacznie wynika z opisu zawartego w Karcie oceny narażenia zawodowego. Stronę obowiązywała bowiem ściśle określona i narzucona dzienna norma wykonania wiązek elektrycznych, a z opisu czynności wynika, że do ich wykonania pracownik potrzebował ciągłego zaangażowania pracy rąk – koniecznych do wykonania czynności montażu trwającego przez zmianę roboczą. W przedmiotowej sprawie postępowanie diagnostyczno-orzecznicze przeprowadzone zostało przez upoważnioną do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkę orzeczniczą. WOMP, na podstawie analizy dokumentacji dotyczącej narażenia zawodowego, dokumentacji leczenia, wywiadu chorobowego oraz konsultacji neurologicznej wydał 3.01.2023 r. orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych). W ramach postępowania diagnostyczno-orzeczniczego WOMP wnikliwie zapoznał się z oceną narażenia zawodowego, a w szczególności z charakterystyką wykonywanych czynności i ocenił, że montaż wiązek elektrycznych zgodnie z opisem czynności przedstawionych przez PPIS związany był z wykonywaniem chwytów pęsetowych, naprzemiennych ruchów odwracania i nawracania nadgarstków predysponujących do ucisku na pnie nerwów pośrodkowych i rozwoju objawów cieśni nadgarstka. WOMP w swoim orzeczeniu zaznaczył, że pacjentka zgłaszała w wywiadzie chorobowym i dokumentacji, iż po około pół roku pracy rozpoczęły się dolegliwości ze strony rąk, początkowo prawej, potem lewej, pojawiło się drętwienie palców I-III, bóle początkowo nocne, stopniowa utrata sprawności manualnej. Wobec nieskuteczności leczenia zapobiegawczego lekami przeciwzapalnymi zastosowano leczenie operacyjne zespołu cieśni nadgarstka: w marcu 2020 r. operowano prawy nadgarstek, w maju 2020 r. lewy nadgarstek. Poza tym stwierdzono entezopatię kłykcia bocznego lewej kości ramiennej, leczone podaniem czynnika wzrostu dwukrotnie we wrześniu 2020 r. i lutym 2021 r. W kwietniu 2021 r. przeprowadzono leczenie operacyjne entezopatii. W ramach postępowania diagnostyczno-orzeczniczego strona była konsultowana w WOMP przez lekarza specjalistę neurologa – który na podstawie wywiadu, analizy dostarczonej przez stronę dokumentacji leczenia oraz badania neurologicznego potwierdził rozpoznanie zespołu cieśni w obu nadgarstkach. Nadto WOMP wykluczył wpływ czynników pozazawodowych na ryzyko rozwoju zespołu cieśni nadgarstka, takich jak zmiany hormonalne czy cukrzyca.

W ocenie ŚPWIS ww. orzeczenie lekarskie spełnia wymogi formalne, ma charakter opinii biegłego, spełniając wymóg z art. 84 § 1 k.p.a. i nie budzi wątpliwości, co do swej rzetelności i wiarygodności, jest logiczne i jasno wyraża opinię jednostki. Tym samym, powyższa opinia wypełnia kryteria określone treścią art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., co oznacza, że PPIS przy tak uzasadnionym stanowisku orzeczniczym był nim związany. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na żadne odmienne wnioski niż wniosek o rozpoznaniu u strony postępowania choroby zawodowej. Ponadto, w związku z przekazanym przez WOMP orzeczeniem lekarskim, PPIS pismem z 13.01.2023 r. poinformował strony postępowania o prawach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a z przewidzianego we wskazanym powyżej przepisie uprawnienia Spółka skorzystała, zapoznając się z aktami sprawy. W odniesieniu do zarzutów odwołania wskazano m.in., że brak jest podstaw prawnych, aby lekarz zatrudniony w jednostce medycznej, o jakiej mowa w § 5 rozporządzenia, dokonujący zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej do odpowiedniego organu inspekcji sanitarnej, podlegał wyłączeniu w wydaniu orzeczenia lekarskiego. Nie można bowiem uznać, aby sam fakt zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej mógł wywołać wątpliwość co do jego bezstronności (art. 24 § 3 k.p.a.) - nawet jeżeli należałoby stosować przepisy k.p.a. odnośnie wyłączenia biegłego którym jest lekarz orzecznik.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 2351 k.p. ŚPWIS wskazał, że decydujące znaczenie przy ocenie etiologii stwierdzonych chorób ma ocena warunków pracy pacjenta i prawdopodobieństwo związku z wykonywaną pracą – co w tym konkretnym przypadku zostało bez wątpliwości ustalone. Argumentacja Spółki nie znajduje, zdaniem organu, usprawiedliwienia w realiach niniejszej sprawy, stanowiąc jedynie polemikę z prawidłowo ustalonym stanem faktycznym – jako że właściwie sporządzono Kartę oceny narażenia zawodowego, uwzględniając obowiązujące przepisy i wykorzystując dokumentację gromadzoną przez pracodawców oraz jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Tak przygotowane i przekazane do WOMP informacje są tożsame z tymi przekazanymi przez pracodawców do PPIS oraz pozostają w zgodności z ustaleniami poczynionymi podczas przesłuchania świadka, którego zeznania – jak wskazała jednostka orzecznicza, a na okoliczność czego organ przedstawił także własną analizę – nie wniosły nic nowego do oceny narażenia.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję Spółka, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji, podniosła zarzuty naruszenia:

I. § 6 ust. 1 rozporządzenia w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że prawidłowym było wydanie decyzji na podstawie orzeczenia lekarskiego, które powstało przed przeprowadzeniem wszystkich dowodów w sprawie, podczas gdy jeśli po sporządzeniu orzeczenia lekarskiego w sprawie zostały przeprowadzone nowe dowody, powinno zostać wydane nowe orzeczenie lekarskie, co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ orzeczenie lekarskie, na podstawie którego została wydana decyzja, nie zostało wydane w oparciu o pełny, zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy;

II. art. 84 § 2 k.p.a. w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie za prawidłową sytuacji, w której ten sam lekarz, który zgłosił podejrzenie choroby zawodowej, występował następnie w sprawie w charakterze biegłego i niezasadne pominięcie, że do jednostki orzeczniczej, która w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej spełnia funkcję biegłego nie znajdują zastosowanie przesłanki uzasadniające wyłączenie biegłego w sprawie, opisane w k.p.a.; powyższe mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ decyzja została wydana na podstawie orzeczenia wydanego przez lekarza, który już przed przeprowadzeniem postępowania dowodowego zajął stanowisko odnośnie do charakteru schorzeń uczestniczki;

III. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 11 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w oparciu o orzeczenie lekarskie, którego podstawą były dane dotyczące sposobu wykonywania pracy podane wyłącznie przez uczestniczkę, które są sprzeczne z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie oraz uznanie, że orzeczenie lekarskie zostało prawidłowo uzasadnione, podczas gdy nie wyjaśniono, dlaczego jednostka orzecznicza uznała, że zaburzenia hormonalne i diabetologiczne uczestniczki nie mają znaczenia dla ustalenia, czy zdiagnozowane u niej schorzenie pozostaje w związku ze sposobem wykonywania przez nią pracy; powyższe mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ w przypadku ustalenia, że u uczestniczki występują również pozazawodowe schorzenia, bez wyjaśnienia dlaczego zostały pominięte przy ustalaniu charakteru schorzeń, uznanych za chorobę zawodową, brak jest podstaw dla przyjęcia domniemania zawodowego charakteru schorzenia uczestniczki;

IV. § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia w związku z art. 80 k.p.a. poprzez utrzymanie w moce decyzji wydanej w oparciu o nieprawidłowo sporządzoną Kartę oceny narażenia zawodowego, z której nie wynika jaka była częstotliwość wykonywanych czynności, które zostały uznane za szczególnie obciążające organizm uczestniczki, co jest konieczne dla stwierdzenia, czy wykonywana przez uczestniczkę praca była pracą monotypową i w której nie został prawidłowo wskazany chronometraż wykonywanych przez uczestniczkę czynności; powyższe doprowadziło do nieuzasadnionego przyjęcia, że uczestniczka wykonywała czynności monotypowe oraz, że została jej odgórnie narzucona liczba wiązek do wykonania, co oznacza, że błędnie zostały ustalone okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy;

V. art. 2351 k.p. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów brak było podstaw do przyjęcia, aby schorzenia uczestniczki z co najmniej wysokim prawdopodobieństwem zostały wywołane warunkami, w jakich wykonywała ona pracę;

VI. art. 10 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przed wypowiedzeniem się przez skarżącą co do zebranych dowodów, pomimo posiadania przez organ informacji, że skarżąca zamierza się do nich ustosunkować.

Mając na uwadze powyższe Spółka wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszym przypadku jest decyzja ŚPWIS, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o stwierdzeniu u uczestniczki choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, figurującej w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Materialnoprawną podstawę wydania ww. decyzji stanowił art. 235¹ oraz 235² k.p., zgodnie z którymi za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Jak wynika z powyższych regulacji, obowiązkiem organu orzekającego w przedmiocie choroby zawodowej jest rozpoznanie lub nierozpoznanie u pracownika (byłego pracownika) choroby, o jakiej mowa w art. 235¹ k.p. Jedynymi przesłankami wydania pozytywnej decyzji na podstawie obu zacytowanych wyżej przepisów, jest stwierdzenie wystąpienia choroby wymienionej w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, co do której można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów k.p.a. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania. Właściwymi do orzekania w zakresie chorób zawodowych są jednostki medyczne wymienione w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia – do których niewątpliwie zalicza się WOMP w Kielcach, który wypowiedział się co do choroby zawodowej uczestniczki postępowania. Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej orzeczeniem lekarskim, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

W aktach sprawy znajduje się Karta oceny narażenia zawodowego sporządzona w związku z podejrzeniem choroby zawodowej uczestniczki postępowania (k. 328), w której podano m.in., że pracowała w B sp. z o.o., zakład w [....] w okresie od 2012-2016r. (z przerwami) jako pracownik przetwórni – praca przy przetwarzaniu owoców i warzyw, pracownik przetwórni brygadzista. U tego pracodawcy dochodziło do narażenia, w szczególności przy wykonywaniu pracy przy ruchomej taśmie produkcyjnej, gdzie na stanowisku pracownik przetwórni strona zajmowała się przyjmowaniem surowca świeżego od dostawcy, transportowaniem surowca na halę przerobu, myciem, sortowaniem, ważeniem, pakowaniem surowca, nadzorowaniem nad maszynami i urządzeniami na hali sortowniczej, obsługiwaniem przenośników taśmowych, myjek, stołów sortowniczych, kalibrowników i drylownic, przygotowywaniem opakowań, w tym składanie i oklejanie kartonów, zszywaniem worków, przyklejaniem etykiet, układaniem na palecie towarów do wysyłki, strechowaniem folią. Ponadto ustalono, że strona była zatrudniona na stanowisku montera instalacji elektrycznych w:

- C sp. z o.o. Agencja pracy tymczasowej w [...] (miejsce pracy – skarżąca A Sp. z o.o. w [...]) w okresie 22.08.2016r.-31.01.2017 r. na stanowisku monter wiązek elektrycznych;

- skarżącej A Sp. z o.o. w [...] – w okresie 1.02.2017 r. - 31.10.2019r. na stanowisku monter wiązek elektrycznych.

Ze sporządzonej przez organ I instancji Karty oceny narażenia zawodowego wynika, że uczestniczka przez okres pracy na tym ostatnim stanowisku była narażona na przeciążenie układu ruchu w zakresie kończyn górnych, zajmując się montażem wiązek elektrycznych na tablicach i na stołach montażowych. Ustalono, że przy wykonywaniu wiązek czynnościami szczególnie obciążającymi nadgarstki było zakładanie opasek, wciskanie przewodów do rur pcv (obsługa RING), docinanie rur (obsługa nożyc do rur), kilkukrotne owijanie ręczne wiązek taśmą izolacyjną z równoczesnym zaciskaniem dłonią miejsca owijanego (taśmą izolacyjną o szerokości 1 cm owijano odcinek wiązki na długość ok. 3-4 cm), zaciskanie opasek na wiązce (na rurach i wolnych przewodach) pistoletem zaciskowym, wpinanie obudowy (kostki z wolnymi miejscami do wpięcia przewodów), kostkowanie, silowanie (sile wkładano ręcznie w wolne pola kostki, dociskane przez drugą kostkę) i zwijanie wiązek. Ponadto, strona zajmowała się skórowaniem przewodów, które polegało na ręcznym ściąganiu otuliny izolującej z końcówek przewodów, na odcinku ok. 5-25 cm na obu końcach przewodu. Otulina była nacięta po obwodzie, należało ją zacisnąć w dłoni i ściągnąć z przewodów (kręcąc nadgarstkiem). Uczestniczka wykonywała skórowanie przez całą zmianę roboczą, obowiązywały ją ściśle określona i narzucona dzienna norma wykonania wiązek elektrycznych, a z opisu czynności wynika, że do ich wykonania pracownik potrzebował ciągłego zaangażowania pracy rąk – koniecznych do wykonania czynności montażu trwającego przez zmianę roboczą. W rezultacie, z prowadzonego postępowania jednoznacznie wynika, że strona wykonywała czynności obciążające kończyny górne, a sposób wykonywania pracy wymagał zaangażowania rąk, wszystkich palców obu dłoni i nadgarstków. Najbardziej obciążającymi z ww. były: wpięcie końcówek w obudowy (tzw. pinowanie wstępne i pinowanie końcowe) oraz obcinanie opasek pistoletem, przy czym pinowanie końcówek wykonuje się za pomocą ruchu pęsetowego.

W oparciu o sporządzoną Kartę oceny narażenia zawodowego WOMP w Kielcach wydał 3.01.2023 r. orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: obustronnego zespołu cieśni nadgarstka, wymienionej w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych. W tym zakresie oparto się na dokumentacji dotyczącej narażenia zawodowego, dokumentacji leczenia, wywiadzie chorobowym oraz konsultacji neurologicznej. Ponadto, co należy podkreślić w kontekście zarzutów skargi, WOMP jako jednostka wyspecjalizowana, wykluczył wpływ czynników pozazawodowych na ryzyko rozwoju zespołu cieśni nadgarstka, takich jak zmiany hormonalne czy cukrzyca. Podkreślono, że ocena narażenia zawodowego potwierdza pracę W. O. w A Sp. z o.o. na stanowisku montera wiązek od 22.08.2016 do 31.10.2019 (3 lata 2 m-ce), gdzie sposób wykonywania pracy niewątpliwie powodował ryzyko rozwoju zespołu cieśni w obrębie nadgarstków. Wcześniej pacjentka pracowała w B przetwórni owoców, w latach 2012-1016 z przerwami, gdzie przy sortowaniu owoców również wykonywała monotypowe ruchy rąk obciążające nadgarstki. Pacjentka zgłaszała, że po około pół roku pracy rozpoczęły się dolegliwości ze strony rąk, początkowo prawej, potem lewej (pacjentka praworęczna). Pojawiło się drętwienie palców I-III, bóle początkowo nocne, stopniowa utrata sprawności manualnej. Pacjentka była leczona początkowo zachowawczo, lekami przeciwzapalnymi. Wobec nieskuteczności takiego leczenia zastosowano leczenie operacyjne zespołu cieśni nadgarstka: w marcu 2020 r. operowano prawy nadgarstek, w maju 2020 r. lewy nadgarstek. Poza tym stwierdzono entezopatię kłykcia bocznego lewej kości ramiennej - leczenie podaniem czynnika wzrostu dwukrotnie we wrześniu 2020 i lutym 2021, w kwietniu 2021 leczenie operacyjne entezopatii. Pacjentka przedstawiła dokumentację medyczną potwierdzającą dane z wywiadu. W ramach podstępowania diagnostyczno-orzeczniczego w kierunku choroby zawodowej pacjentka była konsultowana w WOMP między innymi przez lekarza specjalistę neurologa, który na podstawie wywiadu, analizy dokumentacji leczenia dostarczonej przez pacjentkę oraz badania neurologicznego potwierdził rozpoznanie obustronnego zespołu cieśni nadgarstka.

Przedstawione w orzeczeniu wywody i stwierdzenia, wobec ich rzetelności, spójności i osoby autora – uprawnionego lekarza orzecznika, prawidłowo podzieliły organy obu instancji, wydając decyzje w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej.

W trakcie postępowania, w związku z wnioskiem Spółki, przeprowadzono dowód z przesłuchania świadka K. G. w celu ustalenia jakie czynności wykonywane były przez W. O. w trakcie zatrudnienia w A Sp. z o.o. W ocenie Sądu wbrew zarzutom skargi dowód ten został prawidłowo przez organy oceniony w kontekście pozostałego materiału dowodowego. Przede wszystkim w orzeczeniu WOMP wskazano jedynie na przykładowe wyliczenie, że przy montażu 64 wiązek dwóch rodzajów, pracownica musi założyć w sumie 1618 opasek, co wymaga minimum 3236 zaciśnięć ręki na rękojeści pistoletu do opasek. Trzeba zauważyć, że dotyczyło to czynności wykonanych w dniu 22.11.2018 r., kiedy to świadek K. G. nie była obecna w pracy i "nie wie jak to było" w tym dniu. Podała jednocześnie, że przeprowadzone testy w zakresie czasu wykonania wiązki nr 2021561 wskazują na możliwość wykonania w czasie jednej zmiany 41 takich wiązek. Jak zauważono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z zeznań świadka wynika, że W. O. mogła wykonywać 60 wiązek – jako przykład wskazano tu na dzień 21.02.2023 r. (k. 468 i 476), w którym wykonano 6 wiązek o nr 27100835, 30 wiązek o nr 2021562, 20 wiązek o nr 2057697 i 4 wiązki o nr 2413910. W rezultacie ustalono, że przy założeniu, iż wiązka o nr 2021562 wymagała założenia 19 opasek i że opaskę założono w wyniku nawet jednorazowego zaciśnięcia pistoletu, to liczba jego naciśnięć wynosi 570 (30 szt. wiązek o nr 2021562 razy 19), nie zaś, jak wskazywała Spółka, tylko 300-360 wykonanych opasek na zmianę roboczą. Organ prawidłowo przy tym zwrócił uwagę, że opaskowanie było tylko jedną z szeregu opisanych szczegółowo wyżej czynności, potrzebnych do wykonania wiązki, które były czynnikiem narażenia podczas wykonywania pracy montera wiązek elektrycznych.

Co istotne, przy piśmie z 14.04.2023 r. przedstawiono WOMP w Kielcach istotne dla sprawy fragmenty zeznań K. G. z prośbą o zajęcie stanowiska i ewentualne zweryfikowanie orzeczenia lekarskiego. W pismach z 20.06.2023 r. i 26.07.2023 r. WOMP stwierdził, że analiza treści pisma z 14.04.2023r. praktycznie nie wnosi nowych przesłanek do oceny narażenia, sposób wykonywania pracy pozostaje bez zmian. Treść pisma, zdaniem WOMP, potwierdza wykonywanie takich samych czynności zawodowych, obciążających kończyny górne i stwarzających ryzyko rozwoju zespołu cieśni nadgarstków. Odnotowane różnice w liczbie wykonywanych wiązek nie zmniejszają w sposób istotny tego ryzyka. Podsumowując: na podstawie oceny narażenia zawodowego, analizy dostępnej dokumentacji medycznej, analizy treści pism oraz przeprowadzonych w WOMP badań i konsultacji można zdaniem jednostki orzeczniczej z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że przewlekła choroba obwodowego układu nerwowego - obustronny zespół cieśni w obrębie nadgarstka u W. O. została wywołana sposobem wykonywania pracy, co zostało wykazane w orzeczeniu lekarskim z 3.01.2023 r.

W rezultacie nie sposób podzielić stanowiska autora skargi, zarzucającego błędne ustalenia, iż praca uczestniczki miała charakter monotypowy. W toku prowadzonego postępowania ustalono bowiem częstotliwość wykonywanych czynności – w sposób wystarczający dla ustalenia, że stwierdzona u W. O. choroba obwodowego układu nerwowego została wywołana sposobem wykonywania pracy. Nie sposób również podzielić zarzutu wyrażonego w pkt I petitum skargi, zgodnie z którym decyzję w sprawie wydano na podstawie orzeczenia lekarskiego, które powstało przed przeprowadzeniem wszystkich dowodów w sprawie. WOMP miał bowiem możliwość zapoznania się z uzupełnionym materiałem i zmiany w związku z tym swojego stanowiska.

W kontekście zarzutu oparcia orzeczenia na nieprawidłowo sporządzonej karcie oceny narażenia zawodowego, z której nie wynika jaka była częstotliwość wykonywanych czynności obciążających organizm uczestniczki, co jest konieczne do stwierdzenia czy wykonywana praca była pracą monotypową i w której nie został prawidłowo wskazany chronometraż wykonywanych czynności, należy zwrócić uwagę, że w odpowiedzi na pismo organu Spółka w piśmie z 19.11.2021 r. poinformowała, że nie tworzy i nie posiada chronometraży czynności wykonywanych przez uczestnika. W rezultacie organ nie miał podstaw do sporządzenia karty narażenia zawodowego na podstawie innych dokumentów niż te, które sam zgromadził (także przy udziale Spółki) i którymi dysponował. Zakład przedstawił operacje wykonywane na przykładowych wiązkach, które stanowią o ilości wiązek możliwych do wykonania w ciągu zmiany roboczej – opracowane na potrzeby niniejszego postępowania – które mogła wykonywać uczestniczka. Należy zauważyć, że orzekająca jednostka medyczna wydając orzeczenie z 3.01.2023 r., pomimo że nie posiadała wspomnianych chronometraży, nie uznała za konieczne zwrócenia się do pracodawcy lub do PPIS, o uzupełnienie przedłożonej dokumentacji w tym zakresie. Trzeba zatem uznać, że jednostka ta dysponowała dokumentacją uznaną przez nią za wystarczającą do wydania orzeczenia, w tym kartą oceny narażenia zawodowego i zawartym w niej szczegółowym opisem sposobu wykonywania pracy przez uczestniczkę. Brak w karcie oceny narażenia zawodowego chronometrażu czynności, o jakim mowa w § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia, nie może się automatycznie przekładać na podważenie wiarygodności orzeczenia lekarskiego, jak próbuje to wykazać skarżąca spółka. W tym przypadku okoliczność ta nie miała bowiem wpływu na wynik sprawy. Na marginesie trzeba też dodać, że określenie ram czasowych narażenia zawodowego przez poszczególne czynności nie jest konieczne, bo wystarczy, aby w czasie narażenia pracownik wykonywał którąkolwiek z tych czynności przeciążających, aby stwierdzić narażenie zawodowe.

Ponadto, autor skargi zarzucił, że sporządzone w niniejszej sprawie orzeczenie lekarskie nie powinno być podstawą wydania decyzji, gdyż orzeczenie to zostało podpisane przez tego samego lekarza, który zgłosił podejrzenie wystąpienia choroby zawodowej, co stanowi okoliczność niesporną. Skarżąca w tym zakresie koncentruje się jednak wyłącznie na naruszeniu:

- art. 84 § 2 k.p.a., zgodnie z którym biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24;

- art. 24 § 3 k.p.a., który stanowi, że bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności nie wymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika; uzasadniając ten zarzut autor skargi powołuje się na poglądy wyrażone w orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych.

Argumentacja strony skarżącej nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Należy bowiem podnieść, że wskazane wyżej przepisy k.p.a. nie mają zastosowania w postępowaniu mającym na celu wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Kompleksową regulację w zakresie procedury stosowanej w tego rodzaju postępowaniach zawiera rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych oraz art. 235 k.p. Zgodnie z treścią art. 235 § 2 i § 21 k.p., każdy lekarz zatrudniony w jednostkach orzeczniczych uprawnionych do wydania orzeczenia lekarskiego, o jakim mowa w § 6 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, w razie podjęcia informacji stanowiącej podstawę do podejrzenia choroby zawodowej, ma obowiązek zgłoszenia tego faktu właściwemu inspektorowi sanitarnemu i skierowania pracownika (byłego pracownika) na badania w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania. W razie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej, właściwy organ inspekcji sanitarnej nie wydaje skierowania do jednostki orzeczniczej (§ 4 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych).

Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż wraz z przesłaniem zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej do PPIS pismem z 23.02.2021 r., WOMP w Kielcach zwrócił się do organu I instancji o przeprowadzenie oceny narażenia zawodowego (k. 2 i 3 akt administracyjnych), a następnie po jego otrzymaniu wydał orzeczenie lekarskie (k. 428). Takie normatywne ukształtowanie postępowania związanego ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej przez lekarza zatrudnionego w jednostce medycznej, o jakiej mowa w § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, nie daje żadnych podstaw do przyjęcia, aby lekarz dokonujący zgłoszenia podlegał wyłączeniu w wydaniu orzeczenia lekarskiego. Nie można bowiem przyjąć, aby sam fakt zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej mógł wywołać wątpliwość co do jego bezstronności (art. 24 § 3 k.p.a.). Rozwiązania przyjęte w tym zakresie przez prawodawcę opierają się na założeniu, że w sformalizowanym postępowaniu w przedmiocie choroby zawodowej ta część procedury, która polega na zdiagnozowaniu choroby i zbadaniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy tą chorobą a narażeniem zawodowym, należy tylko i wyłącznie do lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, wymienionych w § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Lekarze ci są jednocześnie niejako "z urzędu" zobowiązani do zgłoszenia każdego ujawnionego przypadku podejrzenia choroby zawodowej. Orzeczenie lekarskie bazuje na wiedzy medycznej i doświadczeniu zawodowym lekarzy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się wprawdzie, że orzeczenia lekarskie podlegają ocenie pod kątem logiki, czytelności i jasności wypowiedzi podobnie jak opinie biegłych, jednak nie dotyczy to merytorycznej zawartości orzeczenia lekarskiego i nie oznacza, że lekarz orzecznik podlega wyłączeniu w takim przypadku, z jakim mamy do czynienia w sprawie, a konkretnie wtedy, gdy wypełniając ustawowy obowiązek nałożony w art. 235 § 2 k.p., zgłosił właściwemu inspektorowi sanitarnemu fakt podejrzenia choroby zawodowej. Za takim stanowiskiem przemawia przede wszystkim specyfika omawianego postępowania i tryb orzekania w przedmiocie choroby zawodowej ukształtowany przepisami rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i Kodeksu pracy.

Końcowo wskazać trzeba, że Sądowi znane są z urzędu przypadki stwierdzenia choroby zawodowej: zespół cieśni w obrębie nadgarstka u innych pracowników skarżącej Spółki pracujących na podobnym stanowisku pracy co uczestniczka (por. wyrok WSA w Kielcach z 29.11.2017 r., sygn. akt II SA/Ke 525/17, z 21.11.2018 r., sygn. akt II SA/Ke 590/18, z 29.01.2015 r., sygn. akt II SA/Ke 1021/14, z 29.02.2024r., sygn. akt II SA/Ke 38/24 oraz wyrok WSA w Kielcach z 21.07.2020 r., sygn. akt II SA/Ke 305/20, od którego skarga kasacyjna wniesiona przez A Sp. z o.o. w [...] została oddalona wyrokiem NSA z 5.10.2023 r., II GSK 415/21). Należy przy tym pamiętać, że wystarczające dla stwierdzenia choroby zawodowej jest ustalenie nie tylko bezspornie, ale również z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (art. 235¹ K.p.). Nie bez znaczenia dla niniejszej sprawy jest też to, że w kilku już prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych dotyczących stwierdzenia choroby zawodowej – obustronnego zespołu cieśni nadgarstka, zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, jak i Naczelny Sąd Administracyjny stwierdziły, że praca na stanowisku montera wiązek elektrycznych jest związana z wykonywaniem ruchów monotypowych, wymagających ciągłego, długotrwałego i jednostronnego angażowania struktur układu mięśniowo – szkieletowego rąk, dlatego łączy się z wystąpieniem narażenia zawodowego oraz, że czynności na stanowisku montera wiązek elektrycznych wymagały wykonywania "ruchu pęsetowego", co do którego jest udokumentowany udział w powstaniu neuropatii nerwu środkowego pośrodkowego w kanale nadgarstka (por. wyrok NSA z 12.07.2016 r., II OSK 1459/15, wyrok WSA w Kielcach z 21.07.2020 r., sygn. akt II SA/Ke 305/20, wyrok NSA z 5.10.2023 r., sygn. akt II GSK 415/21, dostępne j.w.).

Za nietrafny należy uznać formułowany przez Spółkę zarzut naruszenia art. 235¹ k.p., skoro w wyniku oceny warunków pracy strony można bezspornie lub co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że rozpoznana u uczestniczki choroba została spowodowana w związku ze sposobem wykonywania pracy. Wbrew twierdzeniom skargi, organ miał wszelkie podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej, opierając się na wydanym przez WOMP w Kielcach orzeczeniu lekarskim oraz na Karcie oceny narażenia zawodowego. Niezasadność tego zarzutu wynika z nieuwzględnienia przez Sąd wszystkich pozostałych zarzutów podniesionych w skardze. Podkreślić należy, że prawidłowe orzeczenie lekarskie musi zawierać szczegółowe uzasadnienie zawartego w nim rozstrzygnięcia, które pozwoli organowi administracji publicznej na ocenę jego rzetelności w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. (por. wyrok NSA z 10.04.2014 r., II OSK 2734/12, dostępny j.w.). Treść wydanego w niniejszej sprawie orzeczenia WOMP spełnia wskazane powyżej wymogi, a zgromadzone w aktach administracyjnych dowody i ich ocena przeprowadzona przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stanowiły w ocenie Sądu wystarczającą podstawę do uznania, że rozstrzygnięcie objęte skargą odpowiada prawu. Podkreślenia również wymaga, że przesłanka wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (por. m.in. wyrok WSA w Krakowie z 28.02.2023 r., sygn. III SA/Kr 1841/22).

Podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. – poprzez wydanie decyzji przed wypowiedzeniem się przez Spółkę co do zebranych dowodów, pomimo posiadania przez organ informacji, że skarżąca zamierza się do nich ustosunkować – również nie mógł skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Wprawdzie zgodzić się należy ze skarżącą, iż w piśmie z dnia 21.11.2023 r. organ II instancji wyznaczył stronom 5-dniowy termin do zapoznania się z aktami sprawy, a nie – jak wymaga tego art. 10 § 1 k.p.a. – termin na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jednak w okolicznościach sprawy nie można uznać, by to naruszenie powołanego przepisu miało istotny wpływ na wynik sprawy skoro pełnomocnik Spółki w piśmie z dnia 11.12.2023 r. wskazał, iż po zapoznaniu się z aktami sprawy podtrzymuje stanowisko i wnioski zawarte w odwołaniu. Nie przedstawił zatem jakichkolwiek nowych okoliczności czy dowodów, a tym bardziej takich które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Takie okoliczności czy dowody nie zostały zresztą przedstawione także w skardze. Uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może zaś stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny.

Mając zatem na uwadze, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny, a następnie w sposób niewadliwy dokonał jego subsumpcji do ustalonych w przepisach przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej tj. przewlekłej choroby układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy, brak było podstaw by przyjąć, że proces decyzyjny stosowania tych regulacji przebiegł nieprawidłowo i zarazem, aby wieńcząca go zaskarżona decyzja była wadliwa.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.