Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2207/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju~Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 154 § 2, art. 155
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 124 § 1 pkt 1 w zw. z art. 131 i art. 193
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1414/21 w sprawie ze skargi T.H. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 28 kwietnia 2021 r. nr DO-II.7612.96.2021.KC w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1414/21 oddalił skargę T.H. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 28 kwietnia 2021 r. nr DO-II.7612.96.2021.KC w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył T.H. zarzucając Sądowi pierwszej instancji:

I. naruszenie art. 155 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię i nie zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do uchylenia decyzji.

II. naruszenie art. 134 § 1 i art.141 § 4 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak ustosunkowania się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich okoliczności istotnych dla rozpoznania sprawy, a wynikających z zarzutów podniesionych przez skarżącego.

III. naruszenie art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niedostateczne wyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia, mające istotny wpływ na jej wynik.

IV. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 a-c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez zaniechanie uchylenia decyzji pomimo naruszenia przepisów postępowania, na mocy których zaskarżona decyzja winna zostać uchylona.

Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Wniesiono również o dopuszczenie dowodu wskazanego w uzasadnieniu skargi. Skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy w niniejszym postępowaniu.

Pismem z dnia 30 stycznia 2024 r. pełnomocnik T.H. poinformował o śmierci skarżącego kasacyjnie. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 marca 2024 r., sygn. akt I OSK 2207/22 - na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 w związku z art. 131 i art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") - zawiesił postępowanie ze skargi kasacyjnej T.H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1414/21. W dniu 8 sierpnia 2024 r. do biura podawczego Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego - do którego załączono akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 21 lutego 2024 r., rep. A nr 844/2024 - z których to dokumentów wynika, że spadek po zmarłym w dniu 26 stycznia 2024 r. skarżącym T.H. nabyły jego dzieci: córka M.H., syn M.H.1 oraz syn P.H. Podano adresy spadkobierców. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6 września 2024 r. sygn. I OSK 2207/22 podjął zawieszone postępowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2024, poz. 935 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Przedstawienie motywów wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia wymaga zastrzeżenia, że skarga kasacyjna formułując zarzuty naruszenia przez Sąd Wojewódzki przepisów "k.p.a." jednocześnie nie definiuje tego skrótu. Analiza treści skargi kasacyjnej doprowadziła Sąd do wniosku, że zarzuty te dotyczą ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm. - dalej jako: "k.p.a.") i w tak wytyczonym zakresie Sąd skargę kasacyjną rozpoznał.

Niezasadnie Sądowi pierwszej instancji zarzucono naruszenie art. 155 k.p.a. Przepis art. 155 k.p.a. stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Dokonując oceny żądania przez stronę uchylenia decyzji ostatecznej, na mocy której nabyła prawo, należy mieć na uwadze, że przepis art. 155 k.p.a. nie tworzy dla stron prawa do trzeciej instancji odwoławczej, a konstrukcja przepisu art. 155 k.p.a. powoduje, że nie można w nim upatrywać środka zmierzającego do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, niejako "w kolejnej instancji" (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2024, art. 155). Mając na uwadze pełen kontekst rozpatrywanej sprawy należy zaakcentować, że słuszny interes strony musi mieć oparcie w obowiązujących przepisach prawa oraz nie może być postrzegany jako każdy interes strony, sprowadzający się do chęci uzyskania rozstrzygnięcia organu o treści zgodnej z wolą strony. Za uchyleniem lub zmianą decyzji ma przemawiać obiektywna, społeczna akceptacja dla takiego wyjątkowego działania organu, a nie subiektywne przekonanie strony o słuszności swojej potrzeby (wyrok NSA z 12.11.2015 r., II OSK 561/14; wyrok NSA z 23.4.2020 r., II OSK 650/19 [za:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz 2024, wyd/el). Podzielając to stanowisko trzeba zauważyć, że skarga kasacyjna swojej zasadności upatruje w nieprawidłowo sporządzonym operacie szacunkowym, w oparciu o który ustalono wysokość należnego T.H. odszkodowania. Słusznie, w tej sytuacji Sąd pierwszej instancji wskazywał, że decyzja Wojewody Śląskiego z 2017 r. była przedmiotem oceny zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który wyrokiem z 27 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Gl 882/17, oddalił skargę, jak i przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z 27 października 2020 r., sygn. akt I OSK 2484/18, oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku. Niesłusznie natomiast skarżący kasacyjnie zasadność skargi kasacyjnej wiąże ze wskazywanym w skardze kasacyjnej dokumentem. Niemniej, odnosząc się w tym miejscu do wniosku dowodowego skargi kasacyjnej wskazać trzeba, że zgodnie z art. 106 § 5 p.p.s.a., do postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z art. 243² k.p.c., dokumenty znajdujące się w aktach sprawy lub do nich dołączone stanowią dowody bez wydawania odrębnego postanowienia, pomijając dowód z takiego dokumentu, sąd wydaje postanowienie. W związku tym dokumenty załączone do skargi kasacyjnej, stają się materiałem sprawy bez potrzeby wydawania w tym zakresie odrębnego postanowienia.

Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Skarga kasacyjna nie precyzuje w czym konkretnie, poza odmienną od dokonanej przez Sąd Wojewódzki oceną zasadności złożonej skargi, skarżący kasacyjnie upatruje naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Podkreślić trzeba, że dokonując oceny zasadności formułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania Sąd miał na uwadze, że w każdym przypadku zarzuty naruszenia przepisów postępowania muszą wskazywać jaki zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nie jest w tym zakresie wystarczające przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną, określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny (zob. np. wyrok NSA z 5 listopada 2019 r., II FSK 3864/17). Ocena zasadności sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w tym zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. z uwzględnieniem zabranego materiału dowodowego, prowadzi do wniosku, że związek taki nie został wykazany. Niesłusznie też skarga kasacyjna zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uchwałą NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FSP 8/09, przesądzono, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Taki stan rzeczy w sprawie nie miał miejsca. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. - będącego przepisem procesowym - w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może być skuteczną podstawą kasacyjną tylko wówczas, gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego typu wpływ ewentualnego naruszenia wymogów uzasadnienia, skargą kasacyjną wykazany nie został. Uzasadnienie wyroku nie musi również zawierać kazuistycznego odniesienia się do wszelkich tez i zarzutów strony (tak: wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt II FSK 3919/17).

Oczekiwanego rezultatu przynieść nie mógł też zarzut naruszenia "art. 145 § 1 pkt 1 a-c" p.p.s.a. Przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. są przepisami wynikowymi. Zastosowanie przez Sąd Wojewódzki przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów, które uzasadniało wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. W badanej sprawie Sąd pierwszej instancji słusznie nie stwierdził wad zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji nie znalazł podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.