Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 344/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 5 ust. 7
journal: Dz.U. 2019 poz 2010
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: sędzia NSA Teresa Zyglewska sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.K. oraz J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 października 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 608/21 w sprawie ze skargi Z.K. i J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 19 października 2021 r., nr SKO 4103/22/21 w przedmiocie nakazu przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 18 października 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt II SA/Wr 608/21 po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2022 r. sprawy ze skargi J.K. i Z.K. (dalej: skarżący, skarżący kasacyjnie) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO) z 19 października 2021 r., nr SKO 4103/22/21 w przedmiocie nakazu przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, w pkt I. oddalił skargę w całości; a w pkt II. przyznał od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokat A.S. kwotę 295,20 złotych (w tym 23% należnego podatku VAT) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że w dniu 27 listopada 2019 r. Wójt Gminy K. (dalej: Wójt) wezwał skarżących do podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, w terminie do 27 listopada 2020 r.

Zawiadomieniem z 5 sierpnia 2021 r. organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie przyłączenia nieruchomości położonej w D. przy ul. [...], działka nr [...], do istniejącej sieci kanalizacyjnej.

W piśmie z dnia 16 sierpnia 2021 r. właściciele nieruchomości wskazali, że nieruchomość jest niezamieszkana i przeznaczona na sprzedaż w związku z czym postępowanie w sprawie jest bezzasadne.

Decyzją z dnia 20 września 2021 r. Wójt nakazał właścicielom nieruchomości przyłączenie jej do istniejącej sieci kanalizacyjnej, której odgałęzienie jest doprowadzone do granicy działki nr [...].

W odwołaniu od powyższej decyzji właściciele nieruchomości wskazali na fakt, że są osobami starszymi, posiadają niewysokie emerytury i podłączenie niezamieszkałej nieruchomości jest dla nich problemem. Nadto nowy właściciel będzie się mógł podłączyć w tym miejscu, w którym będzie on chciał. Do odwołania dołączyli odcinki pobieranych emerytur.

Po rozpoznaniu odwołania stron, decyzją z dnia 19 października 2021 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało ja w mocy.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego skargę, wnosząc o jego uchylenie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 13 czerwca 2022 r. przyznany w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżących podniósł, że organy administracji obu instancji nie ustaliły prawidłowo jednej z przesłanek wydania decyzji nakazowej, tj. technicznej możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci. Wskazała, że organy oparły się na mapach, co do których nie wiadomo czy są aktualne i rzetelne.

Na rozprawie w dniu 18 października 2022 r. pełnomocnik skarżących podtrzymała wniesioną skargę wraz z dotychczasowa argumentacją.

Sąd I instancji oddalając skargę w uzasadnieniu wyroku wskazał, że bezsporne jest, iż sieć gminnej kanalizacji sanitarnej na przedmiotowym terenie istnieje. Podobnie jak spełnione zostały pozostałe warunki wydania nakazu przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej tj. nieruchomość nie jest podłączona do tej istniejącej sieci jak też i nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, a właściciele nie wykonali wezwania właściwego organu do dokonania przyłączenia.

W skardze kasacyjnej skarżący, reprezentowani przez adw., na podstawie art. 173 § 1 p.p.s.a. zaskarżyli w całości wyrok Sądu I instancji.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych powyższemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a.,80 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, pomimo że zasługiwała ona na uwzględnienie, ponieważ organ nie podjął niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, a także do wyczerpującego zebrania i zbadania całego materiału dowodowego, w szczególności nie dokonał ustaleń w zakresie faktycznych i technicznych możliwości przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, związanych z przyłączeniem nieruchomości do istniejącej sieci.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 5 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe ich zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej istnieje niezależnie od technicznych możliwości podłączenia nieruchomości do sieci, co dało podstawę do wydania decyzji nakazującej wykonanie obowiązku przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej niezależnie od faktycznych i technicznych możliwości podłączenia do tej sieci.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów, w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o:

- uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I Instancji do ponownego rozpoznania,

- przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej poniesionych w II instancji w związku ze sporządzeniem skargi kasacyjnej oraz oświadczono, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części.

Jednocześnie złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozpoznania sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Wszystkie zarzuty przedstawione w petitum skargi kasacyjnej oraz w jej uzasadnieniu nie zasługiwały na uwzględnienie.

W świetle art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Innymi słowy, to sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej oraz jej uzasadnienie musi więc być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Sąd nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych, czy też ich uzasadnienia. Obowiązkiem wnoszących skargę kasacyjną jest sprecyzowanie zarzutów kasacyjnych, to jest wskazanie, które przepisy prawa materialnego i w jaki sposób zostały naruszone oraz które przepisy prawa procesowego zostały naruszone i jaki to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest powołany do uzupełniania ani interpretowania niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2012 r., II GSK 20/11, publ. LEX nr 1121149).

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy przy tym do koniecznych i istotnych wymogów skargi kasacyjnej (art. 176 p.p.s.a.). Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie podstawy kasacyjnej oraz określenie tych przepisów prawa, które - zdaniem wnoszących skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie i w jaki sposób. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub uzasadnienie zarzutu "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - także wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych, przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

W sytuacji podniesienia obu podstaw kasacyjnych, zasadą jest w pierwszej kolejności rozpoznanie zarzutów procesowych, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego.

Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a.

Z przepisu art. 151 p.p.s.a. wynika, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Przepis ten ma więc charakter swoistej "wskazówki" dla Sądu, jakiej treści rozstrzygnięcie powinien wydać, gdy uzna, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Może on tym samym być naruszony wówczas, gdy Sąd uznając, że skarga zasługuje na uwzględnienie wydaje orzeczenie oddalające skargę lub gdy Sąd uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie uwzględnia ją. Taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie, ponieważ Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że skargą nie zasługuje na uwzględnienie i z tego powodu oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu wyjaśnić należy, z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Zatem strona powinna przedstawić w sprawie wszystkie informacje niezbędne do ustalenia jej stanu faktycznego, wskazać dowody mające, jej zdaniem, znaczenie w sprawie i udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu.

Wskazać także należy, że zasada swobodnej oceny dowodów, obowiązująca w postępowaniu administracyjnym (art. 80 k.p.a.), nie oznacza dowolności oceny mocy i wiarygodności dowodu, lecz jego ocenę wraz z całym materiałem dowodowym sprawy i na jego tle, a więc wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą, z ustaleniem przesłanek, które obniżają, bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej lub wiarygodności. Ocena dowodów jest czynnością myślową i jak każda czynność tego rodzaju powinna opierać się na zasadach logicznego myślenia. Organ administracji publicznej może zatem wysnuwać z zebranego materiału dowodowego tylko wnioski logicznie uzasadnione. Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem, organ orzekający ocenia wyniki postępowania dowodowego na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego. Proceduralnym warunkiem prawidłowości oceny wyników postępowania dowodowego jest zgromadzenie i przeprowadzenie dowodów zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym sprawia, że ocena wyników postępowania dowodowego będzie wadliwa z tego powodu, że jest oparta na materiale dowodowym niekompletnym lub nie w pełni rozpatrzonym.

Powyższe oznacza, że ocena materiału dowodowego dokonana przez orzekające w sprawie organy i zaakceptowana przez Sąd I instancji może być skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie organu wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie. Skarżący kasacyjnie nie zakwestionowali, że następujące ustalenia faktyczne dotyczące tego, że: Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji sp. z o. o. w dniu 22 października 2019 r. przekazało do organu I instancji wykaz nieruchomości. Wśród nich wskazano na nieruchomość położoną w D. przy ul. [...] opisując, że jest wyposażona w szambo, pomimo możliwości podłączenia do kanalizacji sanitarnej do ks Ø 315; nieruchomość położona w D. przy ul. [...] jest wyposażona w szambo, pomimo możliwości podłączenia do kanalizacji sanitarnej do ks Ø 315; Wójt wezwał właścicieli przedmiotowej nieruchomości do podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, w terminie do dnia 27 listopada 2020 r. W piśmie wskazano, że realizacja przyłącza powinna rozpocząć się od złożenia wniosku o wydanie warunków przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej do Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o.; w dniu 25 czerwca 2021 r. do Urzędu Gminy wpłynęło pismo przedsiębiorstwa wodociągowego, zawierające wykaz nieruchomości, których właściciele (spośród wezwanych) zawarli umowy na odprowadzanie ścieków oraz tych, których właściciele wystąpili o dokonanie technicznych odbiorów przyłączy kanalizacyjnych. Z pisma wynikało, że nieruchomość przy ulicy [...] nie została podłączona do sieci - zostały poczynione zgodnie z zasadami prowadzenia postępowania dowodowego. Skarżący kasacyjnie nie przedstawili też żadnego skutecznego kontrdowodu na ww. okoliczności.

Z powyższego jednoznacznie wynika, że organy oparły swe rozstrzygnięcia o zgromadzony w sprawie materiał, który na etapie postępowania kontrolnego oraz administracyjnego nie był kwestionowany przez strony. W tych okolicznościach nie można zgodzić się z zarzutem skarżących kasacyjnie dotyczącym dowolnej oceny materiału dowodowego. Zarzut taki nie może sprowadzać się do samej tylko polemiki z ustaleniami poczynionymi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu, do odmiennej oceny materiału dowodowego, lecz powinien polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuściły się organy. Skarżący kasacyjnie nie podjęli zasadnej próby podważenia wyżej opisanych okoliczności, ani w toku postępowania administracyjnego, ani też w skardze kasacyjnej. Wobec powyższego uznać należy, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, dotyczący: art. 5 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 7 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe ich zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej istnieje niezależnie od technicznych możliwości podłączenia nieruchomości do sieci, co dało podstawę do wydania decyzji nakazującej wykonanie obowiązku przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej niezależnie od faktycznych i technicznych możliwości podłączenia do tej sieci.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego wskazać należy, że uwzględniając istotę sporu prawnego w rozpatrywanej sprawy związaną z kwestionowaniem przez skarżących kasacyjnie istnienia technicznych możliwości podłączenia nieruchomości do sieci wyjaśnić należy, że kwestie podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej regulują przepisy ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 888 ze zm., dalej: u.c.p.g.). Z cytowanej przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku treści art. 5 u.c.p.g. wynika, obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Od obowiązku tego zwalnia okoliczność, gdy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Poza tym w sytuacji, w której budowa sieci kanalizacyjnej jest nieuzasadniona z przyczyn technicznych lub ekonomicznych, istnieje obowiązek wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Ma rację Sąd I instancji, że techniczna możliwość przyłączenia nie jest przesłanką wynikającą z przywołanego przepisu, jedynie budowa sieci musiałaby być nieuzasadniona (nie przyłącza). Tymczasem przesłanka ta w rozpoznawanej sprawie nie mogła zaistnieć, albowiem bezsporne jest, że sieć gminnej kanalizacji sanitarnej na przedmiotowym terenie istnieje. Podobnie jak spełnione zostały pozostałe warunki wynikające z omawianego przepisu, tj. nieruchomość nie jest podłączona do tej istniejącej sieci jak też i nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, a właściciele nie wykonali wezwania właściwego organu do dokonania przyłączenia. Sąd I instancji prawidłowo zwrócił uwagę, że techniczna możliwość przyłączenia była rozpatrywana przez organy obu instancji. Po pierwsze, już w piśmie z dnia 10 września 2019 r. w którym Wójt Gminy zwrócił się do przedsiębiorstwa wodociągowego o informację w przedmiocie nieruchomości niepodłączonych do sieci, wskazano, że pismo dotyczy wyłącznie nieruchomości co do których możliwość przyłączenia do sieci istnieje. W odpowiedzi, przedsiębiorstwie wskazywało nie tylko które to nieruchomości nie są podłączone, ale wykaz zawierał również wskazanie możliwości podłączenia. W przypadku nieruchomości skarżących w wykazie wskazano do którego przewodu kanalizacyjnego istnieje możliwość wpięcia.

Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie przeprowadził w decyzji szczegółowe rozważania poparte analizą mapy, z których wynikało w której części działki i do którego przewodu można nieruchomość przyłączyć do sieci kanalizacyjnej. Zasadnie Sąd I instancji zwrócił uwagę, że skarżący konsekwentnie podnosili, że nie chcą dokonywać przyłącza, bo nieruchomość przeznaczona jest na sprzedaż, a nowy właściciel sam poniesienie tego koszty i wybierze miejsce instalacji. Co istotne, skarżący również nigdy nie wystąpili o wydanie warunków przyłącza, a tylko wówczas, można byłoby uzyskać stuprocentowe potwierdzenie możliwości podłączenia lub jej brak. W orzecznictwie NSA wyrażono pogląd, który podziela Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tym składzie, według którego "(...) z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wynika zasada, że w przypadku istnienia sieci kanalizacyjnej nieruchomość ma być do niej podłączona, a jedyny wyjątek od tej zasady dotyczy przypadku, gdy nieruchomość jeszcze przed zrealizowaniem sieci kanalizacyjnej wyposażona została w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych". (wyrok NSA z 6.07.2023 r., II OSK 802/20, LEX nr 3646922).

Sąd I instancji prawidłowo uznał, że odnośnie orzeczonego przez organ administracji nakazu przyłączenia nieruchomości skarżących do istniejącej sieci kanalizacyjnej zaistniały przesłanki z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.

Obowiązek właścicieli nieruchomości dotyczący zapewniają utrzymanie czystości i porządku uregulowany w art. 5 ust. 1 u.c.p.g. jest realizowany m.in. przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej (art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.). Analizują treść normatywną pojęcia "obowiązek" należy wskazać, że zachodzi tu brak możności wyboru określonego postępowania ze strony adresata obowiązku, przeciwnie, istnieje nakaz lub zakaz określonego postępowania; 2) obowiązek zawsze wynika z prawa w znaczeniu przedmiotowym, inaczej mówiąc, nie ma obowiązku bez normy; 3) w przypadku sporu, konieczność wskazania podstawy prawnej, z której wynika obowiązek określonego postępowania obywatela, ciąży na organie administracji żądającym wykonania tego obowiązku przez obywatela; na państwie ciąży powinność podjęcia starań w celu zapewnienia realizacji obowiązków przez obywatela przy czym idzie tu o zabezpieczenie interesu ogólnospołecznego, jak i innych obywateli (por. odpowiednio: F. Siemieński, Prawo konstytucyjne, Warszawa 1976, s. 124–125). Niewykonanie obowiązku prawnego powinno lub może to pociągać za sobą przewidziane przez prawo ujemne skutki dla adresata lub adresatów. Realizacja obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej powinna w pierwszej kolejności uwzględnić wagę ochrony dobra chronionego czyli środowiska jako dobra wspólnego. Wydanie decyzji nakazującej właścicielom nieruchomości przyłączenie jej do istniejącej sieci kanalizacyjnej jest realizowane w interesie publicznym dotyczącym ochrony środowiska. Pojęcie interesu publicznego związane jest z prawem publicznym (określanym jako prawo interesu publicznego), a przede wszystkim z prawem administracyjnym i konstytucyjnym. Pojęcie interesu publicznego jest określane jako klauzula generalna, pozwalająca organom administracji na pewien zakres swobody w działaniu. Treść kategorii interesu społecznego jest zróżnicowana zarówno w procesie stanowienia, jak i stosowania prawa, jest zmienna, zależna m.in. od przedmiotu regulacji prawnej i od jej celu. W orzecznictwie TK i sądów administracyjnych pojęcie interesu publicznego występuje w różnych kontekstach i znaczeniach, często jest utożsamiane z pojęciem dobra wspólnego. Z orzeczeń tych nie da się wyprowadzić jednego znaczenia pojęcia interesu publicznego, podkreśla się natomiast, że jest ono zmienne w czasie, zależne od różnych uwarunkowań i stanowi cel działania administracji publicznej, a zarazem swoistą dyrektywę interpretacyjną. Pojęcie interesu publicznego bywa utożsamiane z pojęciem dobra wspólnego. W tak rozumianym pojęciu dobra wspólnego mieści się węższa kategoria interesu publicznego, w którego ramach formułowane bywają jeszcze inne węższe kategorie tego interesu (np. ważny interes państwa). W innym ujęciu różne kategorie interesu publicznego tworzą pewien system wartości, które mogą być realizowane w ramach szerszego pojęcia – dobra wspólnego (zob. szerzej: Z. Duniewska, Cel publiczny, interes publiczny i dobro wspólne, [w:] M. Stahl (red.), Prawo administracyjne, pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, Warszawa 2019, s. 85-88).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a., mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.