Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 153/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.7, art.8, art.9, art.14 ust. 1a-1d, art. 58 § 1 i § 2, art. 63 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rodziny i Polityki Społecznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1598/22 w sprawie ze skargi A. A. na postanowienie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 26 kwietnia 2022 r. nr DSZ.V.4321.2.155.2022.MK w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 31 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1598/22 uchylił zaskarżone przez A. A. postanowienie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 26 kwietnia 2022 r. nr DSZ.V.4321.2.155.2022.MK w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wojewoda Pomorski decyzją z 30 grudnia 2021 r. nr 002091/SW/12/2021 odmówił A. A. przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci B. B. i C. C. w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. Powyższa decyzja została odebrana 4 stycznia 2022 r.

A. A. w piśmie z 9 lutego 2022 r. wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Minister Rodziny i Polityki Społecznej w zawiadomieniu z 18 marca 2022 r. poinformował A. A. o uchybieniu terminu do wniesienia powyższego odwołania. Jednocześnie, działając na podstawie art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), organ wyznaczył skarżącej termin 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

W piśmie z 6 kwietnia 2022 r. A. A. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z 30 grudnia 2021 r.

Minister Rodziny i Polityki Społecznej postanowieniem z 26 kwietnia 2022 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Minister uznał, że we wniosku o przywrócenie terminu wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Podkreślił, że w decyzji z 30 grudnia 2021 r. A. A. została prawidłowo pouczona o tym jak, w jakim terminie, a także do kogo należało wnieść odwołanie. Zatem, nie można, zdaniem organu odwoławczego, przyjąć wyjaśnień wnioskodawczyni jako uzasadniających brak jej winy w uchybieniu terminowi.

Zdaniem organu odwoławczego, użyte w pouczeniu stwierdzenie "od niniejszej decyzji służy prawo do wniesienia odwołania" w wystarczający sposób podkreśla, że odwołanie przysługuje od tej konkretnej decyzji w wyznaczonym terminie.

A. A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie. Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Jak zwrócił uwagę Sąd I instancji, zawarte w decyzji z 30 grudnia 2021 r. pouczenie zawierało informację, że od tej decyzji skarżąca może wnieść odwołanie do Ministra Rodziny i Polityki Społecznej za pośrednictwem Wojewody Pomorskiego w terminie 14 dni od odbioru decyzji bez żadnych opłat. Sąd uznał, ze pouczenie nie zawierało jednak jakiejkolwiek informacji w jaki sposób należało wnieść przedmiotowe odwołanie.

Sąd I instancji przyjął za niesporne, że decyzja z 30 grudnia 2021 r. została doręczona pełnoletniemu domownikowi 4 stycznia 2022 r. Odwołanie od powyższej decyzji zostało wniesione przez skarżącą 9 lutego 2022 r. (data nadania). Przy czym, jak zauważył Sąd I instancji, organ odwoławczy całkowicie pominął okoliczność wynikającą z, załączonego do odwołania z 9 lutego 2022 r., zawiadomienia Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej z 2 lutego 2022 r. nr DSZ-V.4321.2.35.2022.AC o pozostawieniu pisma skarżącej bez rozpoznania. Z uzasadnienia powyższego zawiadomienia wynika, że 14 stycznia 2022 r. skarżąca wniosła do Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej pismo drogą elektroniczną, za pośrednictwem skrzynki e-mail, w związku ze sprawą prowadzoną przez Wojewodę Pomorskiego na podstawie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. W zawiadomieniu z 2 lutego 2022 r. Minister przywołał art. 63 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", i wskazał, że powołany przepis wprost zabrania rozpatrzenia podania wniesionego za pomocą poczty elektronicznej, z zastrzeżeniem sytuacji przewidzianych w przepisach szczególnych, przy czym żaden przepis szczególny, mający zastosowanie w przedmiotowej sprawie, nie pozwala na rozpatrzenie podania wniesionego za pomocą poczty elektronicznej.

W ocenie Sądu I instancji, akta sprawy potwierdzają, że po uzyskaniu zawartych w zawiadomieniu Ministra z 2 lutego 2022 r. informacji, dotyczących sposobu wniesienia podania, skarżąca złożyła odwołanie na piśmie 9 lutego 2022 r.

Zdaniem Sądu I instancji, skarżąca zachowała należytą staranność w prowadzeniu własnych spraw, a jedyną przyczyną niezłożenia odwołania w terminie był brak w decyzji organu I instancji pouczenia co do sposobu wnoszenia podania (odwołania od tej decyzji) do organu administracji publicznej. Zatem uznać należało, że okoliczności rozpoznawanej sprawy i brak pełnego pouczenia uprawdopodabniają brak winy skarżącej w uchybieniu terminu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Rodziny i Polityki Społecznej zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. w związku z art. 63 § 1 K.p.a. oraz art. 14 ust. 1a – 1d K.p.a. przez ich błędną wykładnię oraz uznanie, że w sprawie skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 30 grudnia 2021 r. nastąpiło bez jej winy, z uwagi na wadliwość pouczenia znajdującego się w decyzji, polegającego na mało przejrzystym oraz niepełnym sformułowaniu o prawie strony do zaskarżenia decyzji, a sama skarżąca, z uwagi na przesłanie wiadomości e-mail na adres doręczeń Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej, podjęła adekwatne działania celem ustalenia właściwego trybu postępowania, co zdaniem Sądu I instancji, jednoznacznie wskazuje na wyłączenie winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy decyzja, zgodnie z art. 107 § 1 K.p.a., właściwie wskazywała sposób postępowania strony, która nie zgadzając się z treścią przedmiotowej decyzji, chciałaby się od niej odwołać; organ pozostawiając wiadomość e-mail bez rozpatrzenia postąpił zgodnie z obowiązującymi przepisami, a samo przesłanie wiadomości e-mail na adres organu, nie wyłącza winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania;

2. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 K.p.a. przez ich błędną wykładnię i bezpodstawne uznanie przez Sąd I instancji, że organ nie dokonał wyczerpującego rozpatrzenia i prawidłowej oceny zebranego materiału w sprawie, w konsekwencji naruszając zasadę zaufania obywateli do organów państwa, a także przez uznanie przez Sąd I instancji, że organ powinien przywrócić termin do złożenia odwołania od decyzji, z uwagi na wykazany brak winy w jego uchybieniu, uzasadniając swoje stanowisko błędnymi argumentami, wynikającymi z przedstawionych powyżej naruszeń prawa procesowego, w tym błędnego pouczenia w decyzji, podczas gdy wskazana decyzja zawierała właściwe i powszechnie stosowane w tego typu sprawach pouczenie o sposobie odwołania się od niej, spełniające tym samym określone w art. 8 oraz art. 9 K.p.a. zasady pogłębiania zaufania oraz udzielenia informacji, a organ prawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał oraz rozpatrzył go w sposób wyczerpujący, co znalazło odzwierciedlenie w treści błędnie uchylonego postanowienia organu oraz sporządzonego do niego uzasadnienia; decyzja, zgodnie z art. 107 § 1 K.p.a., właściwie wskazywała sposób postępowania strony, która nie zgadzając się z jej treścią, chciałaby się od niej odwołać;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c P.p.s.a. przez ich zastosowanie w sytuacji, gdy faktycznym powodem uchylenia rozstrzygnięcia organu było przyjęcie przez Sąd I instancji błędnej wykładni przepisów prawa procesowego, to jest art. 58 § 1 i § 2 w związku z art. 63 § 1 K.p.a. oraz art. 14 ust. 1a – 1d K.p.a. oraz art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 K.p.a.

Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi. Ewentualnie, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oraz złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji, zdaniem organu, "pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej".

W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną organu, skarżąca została w decyzji prawidłowo pouczona o 14-dniowym terminie do wniesienia odwołania. W związku z powyższym, termin do jego wniesienia upłynął z dniem 18 stycznia 2022 r. Odwołanie zostało nadane 10 lutego 2021 r.

Jak podkreślił wnoszący skargę kasacyjną organ, skarżąca, co wynika z treści skargi, polegała na informacjach uzyskanych od osób niezwiązanych bezpośrednio z prowadzonym postępowaniem administracyjnym, nie podejmując kontaktu z Oddziałem Koordynacji Świadczeń Rodzinnych i Wychowawczych Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego, prowadzącego jej sprawę, do którego kontakt został również zamieszczony w treści przedmiotowej decyzji. Jak wynika z wniosku o przywrócenie terminu, skarżąca próbowała osobiście spotkać się z Wojewodą Pomorskim, przesłała też wiadomość e-mail do Wojewody. Jednocześnie, skarżąca uczestniczyła w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z 30 grudnia 2021 r., więc doskonale była jej znana zasada pisemności prowadzenia postępowania administracyjnego. Wszystkie oświadczenia, które była zobowiązana składać w trakcie tego postępowania miały postać dokumentów papierowych, składanych i podpisywanych osobiście przez skarżącą.

Jak zauważył wnoszący skargę kasacyjną, przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony lub osób, którymi się ona posłużyła, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu spraw, udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie (tak NSA w wyroku z 5 maja 2022 r. sygn. akt II OSK 1773/19).

Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną organu, z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy.

Przesłanie przez skarżącą 14 stycznia 2022 r. na skrzynkę e-mail Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej pisma, w związku ze sprawą prowadzoną przez Wojewodę Pomorskiego, na podstawie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, nie wyłącza winy skarżącej w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania. Przede wszystkim, sam sposób wysyłki nie spełniał wymogów określonych w znowelizowanej treści art. 14 § 1a-1d K.p.a. w związku z art. 63 § 1 K.p.a. – "jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania".

Minister, pismem z 2 lutego 2022 r., poinformował skarżącą o pozostawieniu bez rozpoznania jej pisma. Sąd I instancji w sposób nieuprawniony uznał, że pismo Ministra z 2 lutego 2022 r. stanowi rodzaj doprecyzowania pouczenia zawartego w treści decyzji Wojewody z 30 grudnia 2021 r., po otrzymaniu którego skarżąca wiedziała już jak prawidłowo odwołać się od decyzji. Tymczasem, pismo z 2 lutego 2022 r., oprócz uzasadnienia pozostawienia pisma bez rozpoznania, zawierało jedynie informację, że organem właściwym w sprawie świadczenia wychowawczego oraz świadczeń rodzinnych, realizowanych w związku z przepisami unijnymi, jest Wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy, przez co ten organ jest zobowiązany do udzielania wszelkich informacji dotyczących prowadzonej sprawy. Powyższe zawiadomienie powielało więc informacje wynikające z pouczenia zawartego w decyzji z 30 grudnia 2021 r., że to właśnie za pośrednictwem Wojewody należy kierować ewentualne odwołanie od przedmiotowej decyzji.

Tym samym, zdaniem Ministra, zawiadomienie z 2 lutego 2022 r. nie pełniło funkcji doprecyzowującej treść pouczenia zawartego w decyzji Wojewody odnośnie do sposobu składania odwołania od decyzji, organu do którego to odwołanie ma być skierowane, sposobu jego wniesienia, czy też terminu na jego złożenie. Te informacje były znane skarżącej, ponieważ wynikały z treści "prawidłowego oraz powszechnie stosowanego w tego rodzaju sprawach pouczenia", zamieszczonego w treści decyzji Wojewody oraz "z samego faktu przeprowadzonego już postępowania administracyjnego, poprzedzającego wydanie przedmiotowej decyzji".

Jak zwrócił uwagę wnoszący skargę kasacyjną, użyte w pouczeniu stwierdzenie "od niniejszej decyzji służy prawo do wniesienia odwołania", w sposób wystarczający podkreśla, że odwołanie przysługuje od tej konkretnej decyzji w wyznaczonym terminie.

Dlatego też, w ocenie Ministra, skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.

Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy.

Wstępnie należy przypomnieć, że skarga kasacyjna powinna zawierać stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 i art. 174 P.p.s.a. nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale i ich uzasadnienie. Mimo że przepisy P.p.s.a. nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia lub właściwe zastosowanie. Należy podkreślić, że trzeba wskazać indywidualne uzasadnienie dla każdego zarzutu formułowanego wobec każdego z tych przepisów, który w ocenie kasatora naruszył sąd pierwszej instancji (wyrok NSA z 8 maja 2018 r. sygn. akt II GSK 289/18, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Autor skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów K.p.a., sformułowane w pkt 1 i 2 skargi kasacyjnej, nie powiązał naruszenia tych przepisów z naruszeniem przez Sąd I instancji odpowiednich przepisów ustawy P.p.s.a. Uczynił to dopiero w pkt 3 skargi kasacyjnej wiążąc wszystkie wcześniej wymienione przepisy K.p.a. z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.

Oceniając natomiast sposób sformułowania tego ostatniego zarzutu, należy wskazać, że w świetle art. 174 P.p.s.a. tworzenie zbitki przepisów - szeregu norm prawnych, które miał naruszyć Sąd I instancji, nie wskazując konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził NSA, por.m.in. wyroki NSA z: 12 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 1057/11; 15 grudnia 2011 r. sygn. akt II FSK 1053/10). Brak jest bowiem powiązania konkretnych okoliczności sprawy z powołanymi w takiej zbitce przepisów konkretnymi regulacjami przytoczonych przepisów prawnych. Tym samym, analizowane zarzuty należy ocenić jako szeroko zarysowane, ale wysoce nieprecyzyjne, bowiem żadna z okoliczności nie została wskazana jako przemawiająca za naruszeniem przez Sąd I instancji konkretnej normy prawa procesowego.

Odnośnie zaś do pierwszej kwestii, konieczne jest przypomnienie, że w doktrynie postępowania sądowoadministracyjnego oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest, podzielany przez skład orzekający w niniejszej sprawie, pogląd, zgodnie z którym istotą postępowania zainicjowanego skargą kasacyjną w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania (por. H. Knysiak-Molczyk Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2009, s. 238 - 240; np. wyrok NSA z 15 lipca 2005 r. sygn. akt FSK 2706/04 czy wyrok NSA z 13 lutego 2007 r. sygn. akt II FSK 329/06). Samodzielną podstawę zarzutów kasacyjnych w przypadku kontroli kasacyjnej postępowania, które doprowadziło do wydania zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego stanowić będą więc jedynie te przepisy, które w przypadku postępowania sądowoadministracyjnego regulują jego przebieg. Wojewódzki sąd administracyjny prowadzi postępowanie bowiem na podstawie przepisów P.p.s.a. a nie przepisów K.p.a. Zatem sąd ten nie może naruszyć samodzielnie przepisów K.p.a., a jedynie wadliwie ocenić ich ewentualne naruszenie przez organ administracji publicznej przy nieodpowiednim zastosowania, w efekcie tej kontroli, przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne (por. wyrok NSA z 8 lutego 2007 r. sygn. akt II FSK 216/06). Modelowo zatem zarzut naruszenia przepisów postępowania stosowanych przez organy administracji może być zatem na gruncie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzutem skutecznym jedynie wówczas, gdy zostanie jednocześnie powiązany z naruszeniem odpowiednich przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne (por. wyrok NSA z 19 października 2005 r. sygn. akt I FSK 109/05). Jednocześnie, pozostając na gruncie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Pełnym Składzie z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010/1/1) należy uznać, że brak powiązania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów K.p.a. z naruszeniem stosowanych przez ten sąd przepisów P.p.s.a. nie dyskwalifikuje samej skargi kasacyjnej i nie może prowadzić do nierozpoznania merytorycznego jej zarzutów (por. ONSAiWSA 2010/1/1, s. 33 i n., szczeg. s. 38-39). W przedmiotowej sprawie zarzut naruszenia przepisów regulujących postępowanie administracyjne, mimo że nie został powiązany z zarzutem naruszenia odpowiednich przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne, powinien być zatem w świetle powyższego potraktowany jako zarzut braku właściwej kontroli zastosowania wskazanych przepisów K.p.a. przez Sąd I instancji.

Zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte wyłącznie na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. W pierwszym zarzucie wskazano na naruszenie art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. w związku z art. 63 § 1 K.p.a. oraz art. 14 ust. 1a – 1d K.p.a. przez ich błędną wykładnię, której autor skargi kasacyjnej upatruje w uznaniu przez Sąd I instancji, że skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 30 grudnia 2021 r. nastąpiło bez jej winy, z uwagi na wadliwość pouczenia znajdującego się w decyzji, polegającego na mało przejrzystym oraz niepełnym sformułowaniu o prawie strony do zaskarżenia decyzji, a sama skarżąca, z uwagi na przesłanie wiadomości e-mail na adres doręczeń Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej podjęła adekwatne działania celem ustalenia właściwego trybu postępowania. W efekcie – w ocenie skarżącego kasacyjnie - doprowadziło to Sąd I instancji do błędnego stanowiska, że podane okoliczności jednoznacznie wskazują na wyłączenie winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy w decyzji, zgodnie z art. 107 § 1 K.p.a., poprawnie określono sposób postępowania strony, która nie zgadzając się z treścią przedmiotowej decyzji, chciałaby się od niej odwołać. Skarżący kasacyjnie wskazał też, że organ pozostawiając wiadomość e-mail bez rozpatrzenia postąpił zgodnie z obowiązującymi przepisami, a samo przesłanie wiadomości e-mail na adres elektroniczny organu nie wyłącza winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Przede wszystkim należy podnieść, że istota sformułowanego zarzutu i jego uzasadnienie wskazują, że kwestią wątpliwą w uznaniu skarżącego kasacyjnie organu pozostaje fakt niezaakceptowania przez Sąd I instancji stanowiska organu o braku uprawdopodobnienia przez skarżącą, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Skarżący kasacyjnie organ zakwestionował przy tym stanowisko Sądu I instancji odnoszące się do oceny organu w zakresie pouczenia znajdującego się w decyzji z 30 grudnia 2021 r., pominięcia przez organ okoliczności wysłania przez skarżącą wiadomości e-mail na adres doręczeń Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej, a także oceny prawidłowości pozostawienia przez organ tej wiadomości bez rozpoznania.

Zarzut skargi kasacyjnej nie dotyczy tym samym błędnej wykładni powołanych przepisów i wykluczenia spośród powodów uprawdopodobniających uchybienie terminu bez winy strony, w rozumieniu art. 58 § 1 K.p.a., działania organu wprowadzającego stronę w błąd, w tym brak pełnego pouczenia w decyzji, ani nawet nie dotyczy błędnego zastosowania przepisów, lecz zmierza do zakwestionowania przyjętego przez Sąd stanowiska o nieprawidłowym, bo niepełnym pouczeniu zawartym w decyzji i pominięciu przez organ okoliczności wniesienia przez stronę do organu pisma z 14 stycznia 2021 r. za pośrednictwem skrzynki e-mail, w kontekście przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W rzeczywistości zatem zarzut ten zmierza do zakwestionowania prawidłowości oceny stanu faktycznego sprawy.

W związku z tym należy podkreślić, że niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Kwestionując ocenę stanu faktycznego nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, również w wyniku jego błędnej wykładni, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie, tj. w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z 31 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1171/12, wyrok NSA z 29 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 2747/12, wyrok NSA z 6 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2327/11). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości.

Powyższa uwagę należy odnieść także do kolejnego zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 K.p.a. Błędnej wykładni wskazanych przepisów autor skargi kasacyjnej upatruje bowiem w bezpodstawnym uznaniu przez Sąd I instancji, że organ nie dokonał wyczerpującego rozpatrzenia i prawidłowej oceny zebranego materiału w sprawie. Argumentacja tego zarzutu odnosi się więc również do prawidłowości oceny stanu faktycznego sprawy.

Należało przy tym zauważyć, że skarżący kasacyjnie organ kwestionując wykładnię art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. w związku z art. 63 § 1 K.p.a. oraz art. 14 ust. 1a – 1d K.p.a. w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w odniesieniu do tego zarzutu wskazał, że prawidłowa wykładnia wskazanych norm prawnych powinna polegać na przyjęciu, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Mając więc na uwadze argumentację podniesioną w uzasadnieniu skargi kasacyjnej należało przyjąć, że tak sformułowany zarzut odnosi się do wykładni art. 58 § 1 K.p.a. w zakresie sposobu rozumienia przesłanki "uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu".

Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje, że Sąd I instancji przyjął, że przy ocenie przesłanki braku zawinienia, jako koniecznego warunku przywrócenia terminu do dokonania przez stronę spóźnionej czynności w postępowaniu administracyjnym, powinno się wziąć pod uwagę – obok podanych przez skarżący kasacyjnie organ - również okoliczności wskazujące, czy przyczyną uchybienia terminu jest wyłącznie zachowanie samej strony, czy także zachowanie organu mogące stronę zdezorientować lub wprowadzić w błąd. Sąd I instancji wskazał przy tym, że brak w pouczeniu organu pierwszej instancji informacji co do sposobu wnoszenia podania może unicestwić prawo strony do ponownego rozpoznania sprawy przez organ drugiej instancji.

Stanowisko Sądu I instancji jest prawidłowe i znajduje potwierdzenie w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie wskazuje się przykładowo, że błędne pouczenie o terminie do wniesienia odwołania nie może spowodować, że w odniesieniu do konkretnej strony, w konkretnych okolicznościach faktycznych termin ten będzie liczony inaczej, niż nakazuje ustawa, ale może uzasadniać usprawiedliwienie niewłaściwego postępowania strony w związku z wniesieniem odwołania i przywrócenie stronie terminu do wniesienia tego środka odwoławczego. W tym sensie błędne pouczenie nie może szkodzić stronie, jak stanowi art. 112 K.p.a. (M. Romańska [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023, art. 107. https://sip.lex.pl/#/commentary/587731229/738088/knysiak-sudyka-hanna-red-kodeks-postepowania-administracyjnego-komentarz-wyd-iii?cm=URELATIONS, dostęp: 2024-02-29, wyrok NSA z 18 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 3242/18).

Nawet w sytuacji dokonania dopuszczalnej rekonstrukcji zarzutu naruszenia ww. wskazanych przepisów przez błędną wykładnię, przy założeniu, że intencją organu było zakwestionowanie stanowiska Sądu I instancji o uprawdopodobnieniu przez skarżącą braku winy w uchybieniu terminu ze względu wadliwość pouczenia zawartego w decyzji, nie mógłby on odnieść spodziewanego skutku. Zarzut naruszenia 58 § 1 i § 2 K.p.a. w skardze kasacyjnej został bowiem powiązany wyłącznie z naruszeniem przepisów art. 63 § 1 K.p.a. oraz art. 14 ust. 1a – 1d K.p.a., które odpowiednio dotyczą sposobu wnoszenia podań (żądań, wyjaśnień, odwołań, zażaleń) oraz ogólnej zasady obowiązującej w postępowaniu administracyjnym prowadzenia i załatwiania spraw na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej. Tymczasem w sprawie w ogóle nie było kwestionowane, że z uwagi na brzmienie art. 63 § 1 K.p.a. organ zobligowany jest do pozostawienia pisma bez rozpoznania, jeśli strona wniosła pismo do organu zwykłym e-mailem, a nie na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej. Sąd I instancji nie twierdził, że pismo skarżącej z 14 stycznia 2022 r. wniesione na adres poczty elektronicznej Ministra Rodziny i Polityki Społecznej wywołało skutki prawne właściwe dla odwołania albo że organ powinien wezwać stronę do uzupełnienia braków formalnych na podstawie art. 64 § 2 K.p.a.. Podobnie, Sąd I instancji nie kwestionował wynikającej z art. 14 ust. 1a – 1d K.p.a. zasady prowadzenia spraw i ich załatwiania na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej.

W uzasadnieniu omawianego zarzutu argumentowano wprawdzie, że pouczenie w decyzji zostało sporządzone zgodnie z przepisami prawa, tj. art. 107 § 1 K.p.a., to jednak argumentacja organu zmierza wyłącznie do wykazania, że organ pozostawiając wiadomość e-mail bez rozpatrzenia postąpił zgodnie z obowiązującymi przepisami, a samo przesłanie wiadomości e-mail na adres organu, nie wyłącza winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W skardze kasacyjnej zabrakło przy tym, zarówno w jej podstawach, jak i uzasadnieniu, powiązania zarzutu naruszenia art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 7 K.p.a., który to przepis dotyczy obowiązku zamieszczenia pouczenia w decyzji administracyjnej. A zatem w ramach kwestionowania wykładni tego właśnie przepisu można podnosić zarzuty dotyczące zakresu pouczenia o możliwości wniesienia od decyzji odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. zakresu informacji, które powinny znaleźć się w skutecznym pouczeniu w decyzji.

Kolejno należy zauważyć, że wprawdzie kwestia prawidłowości pouczenia zawartego w decyzji z 30 grudnia 2021 r. została podniesiona w ramach kolejnego zarzutu naruszenia przepisów postępowania, w którym zarzut naruszenia art. 107 § 1 K.p.a. został zestawiony z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., to jednak i tak sformułowany zarzut nie mógł odnieść spodziewanego skutku.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 107 § 1 K.p.a. przede wszystkim należy wytknąć, że został on sformułowany w niestaranny sposób. W sytuacji, gdy określona jednostka redakcyjna aktu prawnego (np. artykuł) dzieli się na kilka mniejszych jednostek (np. paragrafy, ustępy, punkty, litery), to przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy dokładne wskazanie tych przepisów prawa, które - zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną - zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony, gdy wskazuje ona jako naruszony konkretny przepis, z podaniem numeru konkretnej jednostki redakcyjnej aktu prawnego. Tylko tak sprecyzowany zarzut pozwala ustalić granice zaskarżenia (vide: postanowienie SN z 7 kwietnia 1997 r., III CKN 29/97, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 96; wyrok NSA z 29 stycznia 2008 r., I OSK 2034/06; wyrok NSA z 10 maja 2011 r., II OSK 2520/10).

Przepis art. 107 § 1 K.p.a. zawiera dziewięciopunktowe wyliczenie składników decyzji. Z treści powyższego zarzutu ani też z jego uzasadnienia nie wynika, który z punktów art. 107 § 1 K.p.a. autor kasacji miał na myśli stawiając ów zarzut. Dopiero analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala na ustalenie, w czym autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia tego przepisu przez Sąd I instancji. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że możliwe jest ustalenie zakresu zaskarżenia skargi kasacyjnej i zarzut ten nadawał się do rozpoznania.

Skarżący kasacyjnie organ utrzymuje, że wskazana decyzja zawierała właściwe i powszechnie stosowane w tego typu sprawach pouczenie o sposobie odwołania się od niej, spełniające tym samym określone w art. 8 oraz art. 9 K.p.a. zasady pogłębiania zaufania oraz udzielenia informacji, decyzja, zgodnie z art. 107 § 1 K.p.a., a także właściwie wskazywała sposób postępowania strony, która nie zgadzając się z jej treścią, chciałaby się od niej odwołać.

Sąd I instancji twierdzi zaś, że sporne pouczenie nie zawierało jakiejkolwiek informacji, w jaki sposób należało wnieść przedmiotowe odwołanie.

Już pobieżna analiza decyzji organu pierwszej instancji z 30 grudnia 2021 r. prowadzi do wniosku, że pouczenie w niej zawarte o treści: "Od tej decyzji skarżąca może wnieść odwołanie do Ministra Rodziny i Polityki Społecznej za pośrednictwem Wojewody Pomorskiego w terminie 14 dni od odbioru decyzji bez żadnych opłat", nie odpowiada w zupełności brzmieniu przepisu art. 107 § 1 pkt 7 K.p.a. Prawidłowe pouczenie, dotyczące środków zaskarżenia, powinno bowiem odpowiadać warunkom stawianym przez ustawodawcę wobec tego elementu decyzji i pouczenie takie powinno zawierać wskazanie, czy i w jakim trybie służy od decyzji odwołanie oraz informacje o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania. Brzmienie art. 107 § 1 pkt 7 K.p.a. zostało skorelowane z treścią art. 127a K.p.a., zgodnie z którym w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania wobec organu administracji publicznej, który wydał decyzję (§ 1), a z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, decyzja staje się ostateczna i prawomocna (§ 2).

Powołane przepisy uzyskały obowiązujące brzmienie z dniem 1 czerwca 2017 r., od kiedy to art. 107 § 1 K.p.a. został zmieniony przez art. 1 pkt 23, a art. 127a § 1 i 2 K.p.a. został dodany przez art. 1 pkt 31 ww. ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. zmieniającej ustawę - Kodeks postępowania administracyjnego. Od 1 czerwca 2017 r. określono zatem nową treść pouczenia zawartego w decyzji, w stosunku do której może być wniesione odwołanie oraz prawo do jego zrzeczenia się. W aktualnym stanie prawnym zawarcie w decyzji pouczenia w sprawie dopuszczalności oraz trybu wniesienia odwołania (art. 127 § 1) oraz o prawie strony do zrzeczenia się odwołania oraz o skutkach zrzeczenia się odwołania (art. 127a) jest obligatoryjne. Organ jest więc zobowiązany do zamieszczenia stosownej wzmianki.

Tym niemniej uchybienie w postaci brakującego elementu pouczenia w decyzji z 30 grudnia 2021 r. w zakresie informacji o prawie zrzeczenia się odwołania i jego skutkach nie miało w niniejszej sprawie wpływu na jej wynik, bowiem sporne w tej sprawie pozostaje wyłącznie ustalenie, czy pouczenie w decyzji powinno zawierać informację w jaki sposób należało wnieść odwołanie.

W związku z tym przypomnienia wymaga raz jeszcze treść art. 107 § 1 pkt 7 K.p.a., stosownie do którego decyzja administracyjna zawiera pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania.

Zgodzić się należy z organem, że co do zasady zakres pouczenia o możliwości wniesienia od decyzji odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy obejmuje informację o tym, czy środek taki przysługuje od decyzji oraz – verba legis – w jakim trybie ma być wniesiony. Jednakże w orzecznictwie sądowym dostrzega się konieczność respektowania tej zasady z uwzględnieniem okoliczności sprawy, i tak przykładowo w wyroku NSA z 28 września 2012 r. sygn. akt II GSK 1124/11 wskazano: "Brak pouczenia podmiotu zagranicznego o warunkującym zachowanie terminu do złożenia odwołania sposobie jego nadania, stanowiącym niejako element trybu odwoławczego, o którym mowa w art. 107 § 1 k.p.a. i art. 129 § 1 i 2 k.p.a., byłoby pozbawieniem strony prawa do sądu".

Sposób wniesienia odwołania został uregulowany w art. 63 § 1 K.p.a. W myśl tego przepisu podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej. Jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania.

Oznacza to, że warunkiem skuteczności wniesienia podania - na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej jest jego wniesienie wyłącznie na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej.

Wskazane powyżej brzmienie przepisu art. 63 § 1 K.p.a. zaczęło obowiązywać od 5 października 2021 r. (art. 61 pkt 17 lit. a ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych; Dz. U. z 2023 r. poz. 285 ze zm.).

Z niespornych okoliczności sprawy wynika natomiast, że skarżąca prawo do wniesienia środka odwoławczego od decyzji realizowała w stosunkowo krótkim okresie po zmianie przepisów K.p.a. w zakresie omawianego sposobu wnoszenia podań (żądań, wyjaśnień, odwołań, zażaleń). Między wejściem w życie znowelizowanego przepisu art. 63 § 1 K.p.a. (5 października 2021 r.) a decyzją z 30 grudnia 2021 r., upłynęło zaledwie 3 miesiące. Skarżąca, aby prawidłowo zrealizować prawo do odwołania powinna była zastosować się do nowo brzmiącego przepisu przewidującego wniesienie odwołania utrwalonego w postaci elektronicznej wyłącznie na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej. Ponadto skarżąca powinna była orientować się o skutkach prawnych wniesienia odwołania na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej, a mianowicie, że zostanie ono pozostawione bez rozpoznania.

Tymczasem, jak wskazuje się w doktrynie w prawie administracyjnym nie można przyjmować fikcji powszechnej znajomości prawa (por. A. Turska, O fikcji powszechnej znajomości prawa, PIP 1957, Nr 9, s. 310-311; Z. Duniewska, Ignorantia iuris w prawie administracyjnym, Łódź, 1998, s. 99 i nast.). Wymóg powszechnej elementarnej znajomości prawa przez adresatów norm prawnych nie jest wymogiem prawnym we właściwym tego słowa znaczeniu, nie stanowi bowiem samoistnego obowiązku adresatów. Przedmiotem regulacji prawnej nie jest bezpośrednio stan świadomości ludzi (W. Lang, J. Wróblewski, S. zawadzki, Teoria państwa i prawa, Warszawa 1986, s. 500). Z tego tez względu na organy administracyjne i sądowe nakłada się obowiązek udzielenia informacji prawnej. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywają obowiązki informacyjne wobec stron i uczestników postępowania, wynikające z zasady ogólnej ustanowionej w art. 9 K.p.a. Postanowienia zawarte w art. 112 K.pa. stanowią jedną z istotniejszych konsekwencji naruszenia przez organ prowadzący postępowanie obowiązku udzielenia stronom rzetelnych informacji o ich uprawnieniach, w odniesieniu do bardzo doniosłej ich sfery – wnoszenia środków zaskarżenia (J. Borkowski, [w] Adamiak/Borkowski, KPA, Komentarz, 8. wyd., Warszawa 2006, s. 538).

W tej sytuacji uprawnione wydaje się stanowisko, że organ administracyjny powinien w sposób pełny pouczyć stronę o przysługującym jej prawie do wniesienia odwołania, w tym o sposobie wniesienia odwołania, aby uchronić stronę przed brakiem wiedzy na temat zmian w przepisach prawa. Sąd I instancji zasadnie więc zwrócił uwagę, że wysłanie przez stronę pisma z 14 stycznia 2022 r. do Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej, za pośrednictwem skrzynki e-mail, w którym wskazała, że jej działanie pozostaje w związku ze sprawą prowadzoną przez Wojewodę Pomorskiego na podstawie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, może być okolicznością świadczącą o podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W konsekwencji trafnie Sąd I instancji uznał tę okoliczność za istotną w sprawie i trafnie przyjął, że należy ją rozpatrywać w kategoriach braku winy strony w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej.

W świetle powyższego, wykładnia Sądu I instancji dotycząca art. 107 § 1 pkt 7 w zawiązku z art. 63 § 2 K.p.a. przyjmująca konieczność wskazania w pouczeniu zawartym w decyzji administracyjnej sposobu wniesienia odwołania, nie mogła być uznana za wadliwą.

Pogląd ten potwierdza stanowisko Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi zawarte w wyroku z 29 września 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 677/23, w którym wskazano, że biorąc pod uwagę mnogość przewidzianych przez ustawodawcę sposobów wniesienia podania (odwołania) treść pouczenia zawartego w decyzji odnośnie do sposobu wniesienia odwołania prawidłowo została uznana przez Sąd I instancji za niepełną i nieodpowiadającą dyspozycji art. 107 § 1 pkt 7 K.p.a. Organ nie wskazał adresu do doręczeń elektronicznych ani elektronicznej skrzynki podawczej na platformie ePUAP. Stanowisko to w okolicznościach niniejszej sprawy należało podzielić.

W kwestii tej warto też odwołać się do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OZ 116/23, w którym wskazano, że udostępnienie adresu, na który należało wnieść skargę w formie papierowej (tradycyjnej), jak i adresu swojej elektronicznej skrzynki podawczej na platformie ePUAP, na stronie internetowej organu nie zwalniało organu z obowiązku każdoczesnego, prawidłowego, pełnego pouczenia strony o przysługującym jej prawie do wniesienia odwołania, jak i trybie, sposobach i terminie do jego wniesienia.

W tej sytuacji zasadne pozostaje oczekiwanie od organu, aby w okolicznościach niniejszej sprawy uwzględnił w treści pouczenia tak istotną zmianę przepisów prawa przez podanie sposobu wniesienia odwołania. Wobec braku podstawowych danych, jak chociażby dopuszczalność wniesienia odwołania na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej - trudno było oczekiwać od skarżącej prawidłowego wniesienia skargi drogą elektroniczną.

Nie bez znaczenia dla kwestii dopuszczalności przywrócenia terminu w kontrolowanej sprawie pozostaje także okres, w którym doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W tamtym czasie, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 491, zm. 522, 531 i 565), obowiązywał w Polsce stan epidemii. Niewątpliwie celem tej regulacji było zagwarantowanie stronie prawa do bezpiecznego pod kątem zdrowia udziału w postępowaniu administracyjnym oraz zapewnienie skutecznej ochrony obywateli przed negatywnymi skutkami uchybienia terminom w czasie pandemii koronawirusa. Nie ulega wątpliwości, że zamiarem ustawodawcy było stworzenie w okresie trwania stanu epidemii dodatkowej, szerokiej ochrony prawnej w postępowaniu administracyjnym dla stron, które nie dochowały terminom przewidzianym prawem administracyjnym.

Tym samym nie można był zarzucić skutecznie Sądowi I instancji naruszenia prawa przez błędną wykładnię. Dokonując interpretacji tekstu prawnego trzeba bowiem sięgnąć do zasad wykładni prawa, zgodnie z którymi znaczenie przepisu zależy nie tylko od jego językowego sformułowania (kontekst językowy), ale także od treści innych przepisów (kontekst systemowy) oraz całego szeregu wyznaczników pozajęzykowych takich jak cele czy funkcje regulacji prawnej.

W świetle powyższego niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c P.p.s.a. przez ich zastosowanie w związku z art. 58 § 1 i § 2, art. 63 § 1, art. 14 ust. 1a – 1d, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 K.p.a. Sąd I instancji w sposób wystarczający wykazał, że określone w art. 8 oraz art. 9 K.p.a. zasady pogłębiania zaufania oraz udzielenia informacji zostały naruszone, a organ nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.