Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 541/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Finanse publiczne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145, art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 184,art. art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 9
journal: Dz.U. 2024 poz 1530
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 36
law: Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
article: art. 6 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 818
law: Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020 - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Tomasz Smoleń, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi Gminy P. na decyzję Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia 20 sierpnia 2024 r. nr RP-VIII.1511.11.2024.DP w przedmiocie zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Gmina [...] (dalej: skarżąca, wnioskodawczyni, beneficjent) poddała kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Zarządu Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie z dnia 20 sierpnia 2024 r. nr RP-VIII.1511.11.2024.DP, którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Rzeszowie (dalej: instytucja pośrednicząca) z dnia 18 czerwca 2024 r. nr WW.533.2.9.2023.RP zobowiązującą beneficjenta do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: u.f.p.) w kwocie [...] zł wraz z odsetkami.

Z przedstawionych sądowi akt sprawy i stanowisk stron wynikało, że skarżąca realizowała projekt pn. "Startuj do pracy - Centrum integracji Społecznej w Gminie [...]" (dajej: projekt) w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata 2014-2020, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

W trakcie realizacji projektu, w dniach od 29 maja 2023 r. do 2 czerwca 2023 r. została przeprowadzona kontrola na miejscu u beneficjenta. Zakres kontroli obejmował weryfikację zgodności realizacji projektu z jego założeniami określonymi w umowie o dofinansowanie, w tym prawidłowość rozliczeń finansowych.

W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że gmina pobrała z rachunku projektowego koszty pośrednie przekraczające limit procentowy kosztów bezpośrednich, o których mowa we wniosku oraz umowie o dofinansowanie projektu. Zespół kontrolujący ustalił, że w odniesieniu do wniosku o płatność nr RPPK.08.01.00-18-0013/21-002 kwota nadmiernie pobranych środków z rachunku projektowego tytułem kosztów pośrednich wyniosła [...] zł.

Ponadto w trakcie kontroli stwierdzono przypadki zapłaty w całości z konta projektowego za faktury związane z mediami oraz wypłaty wynagrodzenia dla kierownika Centrum Integracji Społecznej (dalej: CIS). Zgodnie z zapisami wniosku o dofinansowanie wydatki na media winny być finansowane w 57%, zaś wydatki na wynagrodzenie kierownika Centrum Integracji Społecznej w 0,57 etatu. W tym samym dniu lub po kilku dniach (w zależności od miesiąca) na rachunku bankowym projektu pojawiała się kwota wpływu z rachunku bankowego Centrum Integracji Społecznej. Środki na wydatki które nie zostały "zrefundowane" tego samego dnia lub zabezpieczone wcześniej, zostały uznane przez organ i instancji za nienależnie pobrane z konta projektowego. Łączna kwota środków do zwrotu z tego tytułu została wyliczona na [...] zł

Podobnie beneficjent postępował z wypłatą świadczeń integracyjnych dla uczestników projektu.

Zgodnie z zapisami wniosku o dofinansowanie wydatki na świadczenia integracyjne stanowiły koszt kwalifikowalny jedynie do wysokości wniesionego do projektu wkładu własnego. Pozostała część świadczeń integracyjnych jako zadania nierealizowane w ramach projektu nie została ujęta we wniosku o dofinansowanie i tym samym nie powinna stanowić kosztów projektu.

Zespół kontrolujący ustalił, że świadczenia integracyjne płacone były w całości z rachunku projektowego. W większości przypadków środki zostały zabezpieczone przed wypłatą powyższych świadczeń, jednakże w dwóch przypadkach stwierdzono, że kwoty na koncie bankowym projektu przeznaczone na wypłatę świadczeń nie zostały zabezpieczone w 100% W związku z powyższym zakwestionowano wypłatę środków, które nie zostały zabezpieczone na koncie przed wypłatą świadczeń integracyjnych. Kwota niesłusznie pobranych środków z rachunku projektowego na świadczenia integracyjne wyniosła [...] zł.

Ustosunkowując do zakwestionowanych wypłat wynagrodzenia dla kierownika CIS oraz zapłat faktur za media w całości z konta projektowego, gmina wyjaśniała, że w przypadku każdej z wypłat dochodziło do wykonania przelewu wyrównującego jeszcze tego samego dnia, bądź w ciągu kilku następnych dni, a co najważniejsze przelewy wyrównujące wykonywane były w tym samym miesiącu, więc saldo na koniec miesiąca było zawsze w takiej wysokości, w jakiej powinno być.

Z kolei tłumacząc pobranie z rachunku bankowego kosztów pośrednich w wysokości przekraczającej należne kwoty, beneficjent wskazał, że: "(...) operacje dokonywane przez Gminę miały charakter wyłącznie księgowy i zmierzały do uproszczenia rozliczeń (jedna płatność zamiast dwóch odrębnych). Nie miały one na celu merytorycznego wyprowadzenia środków, a środki były wydawane w ramach Projektu." Beneficjent podkreślił w swoich wyjaśnieniach, że nie finansował pozaprojektowej działalności, pokrywał koszty związane z projektem, a następnie od razu je refundował.

Złożone przez beneficjenta wyjaśnienia, w odniesieniu do ustaleń zawartych w informacji pokontrolnej, nie wpłynęły na zmianę stanowiska zespołu kontrolującego w zakresie stwierdzonych naruszeń. O powyższym beneficjent został poinformowany pismem z dnia 8 listopada 2023 r., w załączeniu którego została mu przesłana ostateczna informacja pokontrolna, zawierająca wezwanie do zwrotu kwoty uznanej za niekwalifikowalną w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków.

Brak zwrotu żądanej kwoty spowodował, że instytucja pośrednicząca wszczęła z urzędu postępowanie administracyjne wobec beneficjenta w sprawie wykorzystania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich w rezultacie którego wydała decyzję z dnia 18 czerwca 2024 r. zobowiązującą Gminę [...] do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Decyzja ta na skutek wniesionego odwołania została utrzymana w mocy przez Instytucję Zarządzająca decyzją z dnia 20 sierpnia 2024 r.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał między innymi, że zgodnie z treścią podrozdziału 6.2 pkt 1 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków ocena kwalifikowalności wydatku polega na analizie zgodności jego poniesienia z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i prawa krajowego, decyzją w sprawie zatwierdzenia wkładu finansowego na rzecz dużego projektu, umową o dofinansowanie projektu i Wytycznymi oraz innymi dokumentami, do których stosowania beneficjent zobowiązał się w umowie o dofinansowanie projektu. Dalej pkt 3 lit. e), f) Podrozdziału 6.2 Wytycznych wśród warunków kwalifikowalności wydatków wskazuje m. in., że wydatek kwalifikowany musi być poniesiony zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie projektu, a także musi być niezbędny do realizacji celów projektu i poniesiony w związku z jego realizacją.

Tymczasem z wyciągów bankowych z rachunku projektowego wynika, że pierwsza wypłata tytułem kosztów pośrednich została dokonana przez beneficjenta w dniu 13 września 2022 r. w wysokości [...] zł. Ze znajdującego się w materiale dowodowym wniosku o płatność nr RPPK.08.01.00-18-0013/21-002 za okres od 3 sierpnia 2022 r. do 30 września 2022 r. wynika, że na dzień 13 września 2022 r. beneficjent zapłacił i rozliczył dwie faktury:

poz. 1 wniosku, zapłata za FV nr [...] (produkty spożywcze do przygotowywania posiłków), kwota [...] zł,

poz. 2 wniosku, zapłata za FV nr [...] (paliwo gazowe i opłaty abonamentowe i dystrybucyjne), kwota [...] zł.

W związku z powyższym na dzień 13 września 2022 r. beneficjent mógł pobrać z rachunku projektowego tytułem kosztów pośrednich jedynie kwotę w wysokości [...] zł ([...] zł + [...] zł) x 20%.

Zatem różnica pomiędzy kwotą kosztów pośrednich, pobranych z rachunku projektowego w dniu 13 września 2022 r., a kwotą należną, stanowi wydatek niekwaiifikowalny: [...] zł - [...] zł = [...] zł - wydatek niekwaiifikowalny.

Kolejnego pobrania kosztów pośrednich z rachunku projektowego beneficjent dokonał w dniu 30 września 2022 r. w kwocie [...] zł. Na podstawie wniosku o płatność nr RPPK.08.01.00-18-0013/21-002 za okres od 3 sierpnia 2022 r. do 30 września 2022 r. wynika, że w okresie od 14 września 2022 r. do 30 września 2022 r. beneficjent zapłacił i rozliczył łącznie kwotę [...] zł. Zatem należna kwota kosztów pośrednich jakie beneficjent mógł pobrać wyniosła [...] zł ([...] zł x 20%). Różnica pomiędzy kwotą kosztów pośrednich pobranych z rachunku projektowego w dniu 30 września 2022 r. zł, a kwotą należną stanowi wydatek niekwaiifikowalny: [...] zł - [...] zł = [...] zł - wydatek niekwaiifikowalny

W ocenie organu oznacza to, że w okresie od 1 sierpnia 2022 r. do 30 września 2022 r. beneficjent nienależnie wypłacił z rachunku projektowego kwotę w łącznej wysokości [...] zł a kwota ta stanowi wydatki niekwalifikowalne.

[...] zł + [...] zł = [...] zł - wydatki niekwalifikowalne.

W ocenie organu podana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych kosztów pośrednich, niewynikającą z wydatków poniesionych w ramach kosztów bezpośrednich, a zatem stanowi ona wydatek niekwalifikowalny, pobrany z naruszeniem § 4 ust. 2 umowy o dofinansowanie.

Organ odwoławczy podzielił także stanowisko organu I instancji, odnośnie zapłaty w całości z konta projektowego za faktury związane z mediami, wypłaty wynagrodzenia dla kierownika Centrum Integracji Społecznej oraz wypłatą świadczeń integracyjnych dla uczestników projektu.

Sposób rozliczania wypłaconego dofinansowania przez gminę wskazuje, że zapłata w całości z konta projektowego za faktury związane z mediami oraz wypłaty wynagrodzenia dla kierownika CIS (pomimo ich częściowej kwalifikowalności), a także wypłata z konta projektowego świadczeń integracyjnych dla uczestników projektu w wysokości przewyższającej kwoty zabezpieczone na ten cel są działaniami polegającymi na wykorzystaniu przyznanych środków niezgodnie z przeznaczeniem, jak również z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.

W ocenie organu odwoławczego strona dopuściła się naruszenia procedur, wobec czego zaistniała podstawa prawna do wydania decyzji administracyjnej. Beneficjent w okresie realizacji projektu naruszył § 4 ust. 2, § 2 ust. 6 umowy o dofinansowanie projektu oraz § 5 ust. 4 i 5 OWRP. Niewątpliwie zatem naruszone zostały procedury: tj. zapisy umowy o dofinansowanie, wobec czego zaistniała podstawa zwrotu dofinansowania w oparciu o art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 9 w związku z art. 184 ust. 1 u.f.p.

Nawiązując do opinii prawnej, sporządzonej na potrzeby toczącego się postępowania w przedmiocie zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, która znajduje się w materiale dowodowym organ wskazał, że nie stanowi ona opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., a tym samym nie stanowi dowodu w sprawie, zatem traktować ją należy jedynie jako element postępowania wyjaśniającego.

W skardze wniesionej do tutejszego Sądu skarżąca, domagając się uchylenia wydanych w sprawie decyzji i orzeczenia o kosztach postępowania, zarzuciła naruszenie przez organy:

1. przepisów postępowania tj:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej: "k.p.a.") - poprzez brak rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego w całości, a w szczególności brak uwzględnienia wyjaśnień Gminy zawartych w piśmie z dnia 30 października 2023 r. dotyczących umotywowanych, pisemnych zastrzeżeń do informacji pokontrolnej, a także pominięcie części wniosków płynących z opinii prawnej wykonanej dla Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Rzeszowie w przedmiocie zgodności z obowiązującymi przepisami prawa, w tym zawartą umową o dofinansowanie (dalej: "umowa"), działań podejmowanych przez beneficjenta w ramach realizacji projektu,

- art. 80 k.p.a. - poprzez nieprawidłową ocenę opinii prawnej sporządzonej na potrzeby postępowania, tj. pominięcie wynikających z niej twierdzeń i wniosków korzystnych dla gminy,

- art. 81a k.p.a. - poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości faktycznych na niekorzyść strony, tj. stwierdzenie, iż działanie gminy naruszyło treść § 35 ust. 4 i 5 Ogólnych Warunków Realizacji Projektu Współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego Projektu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata 2014-2020, gdzie w rzeczywistości istnieją wątpliwości faktyczne czy sposób rozliczenia stosowany przez gminę naruszał przedmiotowe zapisy OWRP,

- art. 7a k.p.a. - poprzez przyjęcie, że działanie gminy stanowi szkodę rzeczywistą, która ma szkodliwy wpływ na budżet Unii Europejskiej, podczas gdy w rzeczywistości sposób rozliczeń dokonywany przez gminę nie wywołał takiego skutku.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj:

- art. 2 pkt 36 rozporządzenia - poprzez jego błędną wykładnię w zakresie definicji "nieprawidłowości" i w konsekwencji przyjęcie, że działanie gminy wyczerpało przesłanki wystąpienia "nieprawidłowości",

- art. 184 ust. 1 u.f.p. - poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że wydatki związane z realizacją projektu były przez gminę ponoszone z naruszeniem procedur wskazanych w tym przepisie,

- art. 207 u.f.p. - poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie doszło do, naruszenia skutkującego wszczęciem postępowania w przedmiocie zwrotu środków, wydaniem w tym przedmiocie zaskarżonej decyzji, nakazującej zwrot kwoty w wysokości, [...] zł wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że czynności uznane przez Instytucję Zarządzającą za naruszenia miały charakter bagatelny i nieistotny. W ich efekcie nie doszło do uszczuplenia oraz wywołania szkody rzeczywistej dla budżetu Unii Europejskiej. Tym samym, w ocenie gminy nie doszło do naruszenia procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p. Naruszenie nie spowodowało chociażby potencjalnej szkody w budżecie UE, a tym samym nie mogło zostać uznane za nieprawidłowość i nie mogło spowodować po stronie gminy obowiązku zwrotu środków. Gmina odwołała się także do opinii sporządzonej przez radcę prawnego w ramach niniejszego postepowania, która nie wskazywała jednoznacznie, czy w ramach działań gminy doszło do naruszenia postanowień umowy i załącznika OWRP, a tym samym doszło do wystąpienia nieprawidłowości zgodnie z art. 184 ust 1 u.f.p.

W przypadku każdej płatności dochodziło do wykonania przelewu wyrównującego w ciągu tego samego dnia albo kilku/kilkunastu następnych dni, przy czym zawsze było to w ramach jednego miesiąca. Gmina dążyła do jak największej transparentności swoich działań. Gmina dokonując "refundacji" wykonywała ją bez zbędnej zwłoki oraz w najlepszy organizacyjnie i administracyjnie dla niej sposób, wykorzystujący w pełni jej możliwości i zasoby. Innymi słowy, przykładowe dokonywanie kilku "refundacji" w ramach jednego przelewu pozwalało gminie najbardziej optymalnie wykorzystać swoje zasoby organizacyjne, nie narażając przy tym budżetu UE na jakąkolwiek szkodę potencjalną czy też zwłaszcza rzeczywistą.

Gmina zwróciła także uwagę na niekonsekwencję organów gdyż w przypadku środków zwracanych na konto projektowe "tego samego dnia" organy uznały brak naruszeń ponieważ zabezpieczenie wydanych środków z konta projektowego nie skutkowało naruszeniem procedur obowiązujących gminę.

W ocenie gminy, analogiczne zabezpieczenie środków zostało także zastosowane w przypadku "refundacji" środków dokonanych w ciągu najbliższych kilku/kilkunastu dni. Gmina jest jednostką samorządu terytorialnego, która w zakresie finansowym podlega ścisłym regulacjom prawnym - w tym nadzorowi finansowemu ze strony właściwych organów nadzorczych. Wszelkie operacje finansowe dokonywane przez gminę są wykonywane w dobrej wierze i cechują się wysoką transparentnością. Tym samym, zdaniem gminy, w pełni logicznym jest wniosek, że "refundacja" środków w ciągu kilku najbliższych dni (zawsze w obrębie tego samego miesiąca) nie stanowi naruszenia, skoro "refundacja" środków w ciągu tego samego dnia nie jest naruszeniem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a sformułowane w niej zarzuty okazały się niezasadne. Kontrolowane przez Sąd decyzje nie zostały wydane z naruszeniem przepisów, o jakich mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie: "p.p.s.a.") w stopniu, który wymagałby zastosowania przez Sąd środków prawnych w nich określonych. Z ww. regulacji wynika, że uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji wymagałoby ustalenia, że decyzję wydano z naruszeniem przepisów prawa materialnego albo przepisów postępowania mających lub mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo w warunkach, które stanowią podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa albo wznowienia postępowania administracyjnego.

Podstawę prawną zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy art. 207 ust. 1 u.f.p. Zgodnie z nim, w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,

3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Art. 184 ust. 1 u.f.p. stanowi z kolei, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że znaczenie ustawowego wyrażenia "innych procedur", o którym mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., obejmuje także postanowienia umowy o dofinansowanie projektu, a więc także sposób jej wykonania. Stanowisko to można uznać za ugruntowane. Tytułem przykładu wskazać można chociażby na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2023 r. sygn. akt I GSK 1283/22, z 2 czerwca 2023 r. sygn. akt I GSK 1208/19, z 23 września 2022 r. sygn. akt I GSK 2875/18 i inne powołane w ich treści. Do procedur tych zalicza się także wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków (por. wyrok NSA z 23 września 2022 r. sygn. akt I GSK 2875/18). Co także istotne, zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z 1 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, podstawę systemu realizacji programu operacyjnego mogą stanowić w szczególności przepisy prawa powszechnie obowiązującego, wytyczne, szczegółowy opis osi priorytetowych programu operacyjnego, opis systemu zarządzania i kontroli oraz instrukcje wykonawcze zawierające procedury działania właściwych instytucji. Nie ulega zatem wątpliwości, że beneficjent środków projektowych obowiązany był postępować zgodnie nie tylko z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, ale też postanowieniami regulaminu konkursu, umowy o dofinansowanie oraz wytycznych, o których mowa w tych dwóch ostatnich dokumentach.

Sąd doszedł do przekonania, że prawidłowe jest stanowisko organu, że bez znaczenia w przedmiotowej sprawie pozostaje fakt "refundacji" środków na rachunek projektowy przez gminę. Strona już w momencie wypłaty wynagrodzenia kierownika CIS lub zapłaty rachunków za media z rachunku projektowego w części niedotyczącej projektu wydatkowała otrzymane dofinansowanie niezgodnie z przeznaczeniem, a wiec obciążyła budżet Unii Europejskiej nieuzasadnionym wydatkiem. Kwoty przelewów ponad te, które stanowiły zgodnie z umową wydatek kwalifikowalny w projekcie należy uznać za wydatek niekwalifikowalny.

Słusznie tutaj organ wskazuje, że zgodnie z pkt 3e) i 3f) podrozdziału 6.2 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 wśród warunków kwalifikowalności wydatków wskazuje m.in., że wydatek kwalifikowalny musi być poniesiony zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie projektu, a także musi być niezbędny do realizacji celów projektu i poniesiony w związku z jego realizacją.

Zasadnie organ stoi na stanowisku, że nie jest dozwolone nawet tymczasowe wykorzystanie przydzielonych środków niezgodnie z zawartą umową o dofinansowanie. Analogicznie należy potraktować sytuacje wypłaty z konta projektowego świadczeń integracyjnych dla uczestników projektu w wysokości przewyższającej kwoty zabezpieczone na ten cel, a następnie zrefundowanie ich w terminie późniejszym niż dokonana wypłata.

Na taką ocenę tych naruszeń nie ma wpływu to, że organy przyjęły, że "refundacja" środków w ciągu tego samego dnia nie jest naruszeniem. Taka interpretacja tego stanu rzeczy jest w istocie korzystniejsza dla strony, a jej przyjęcie przez organy nie może zasadnie uzasadniać nieprawidłowości stanowiska organu co do uznania, ze w przypadku "refundacji" środków dokonanych w ciągu najbliższych kilku/kilkunastu dni naruszenie występuje.

Niezależnie od intencji jakie powodowały przyjęty przez gminę sposób rozliczania dofinansowania, należy uznać, że beneficjent nawet na krótką chwilę nie może kredytować z konta projektowego wydatków, które nie są kwalifikowalne zgodnie z procedurami, o których mowa w art. 184 u.f.p., ponieważ w ten sposób obciąża budżet Unii Europejskiej co powoduje szkodę rzeczywistą, a w konsekwencji powstanie nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013.

Zatem beneficjent w okresie realizacji projektu naruszył § 4 ust. 2, § 2 ust. 6 umowy o dofinansowanie projektu oraz § 5 ust. 4 i 5 OWRP.

Zgodnie z § 5 ust. 4 OWRP rachunek bankowy, o którym mowa w § 2 ust. 9 umowy, nie może być wykorzystywany na cele niezwiązane z realizacją projektu. Dalej § 5 ust. 5 OWRP wskazuje, że beneficjent nie może przeznaczyć otrzymanych transz dofinansowania i wkładu własnego ze środków PFRON na cele inne niż związane z projektem, w szczególności na tymczasowe finansowanie swojej podstawowej, pozaprojektowej działalności. Umowa o dofinansowanie w § 2 ust. 6 wskazuje, że dofinansowanie jest przeznaczone na sfinansowanie wydatków kwalifikowalnych ponoszonych przez beneficjenta w związku z realizacją projektu. Zgodnie z Wytycznymi, z którymi Beneficjent zapoznał się (§ 3 ust. 2) i zobowiązał się stosować (§ 3 ust. 3) przy wydatkowaniu środków - wydatkiem kwalifikowalnym może być jedynie wydatek uwzględniony w budżecie projektu (podrozdział 6.2 pkt 3 lit. d). Nieuprawnionym jest zatem twierdzenie, że środki wydatkowane były w ramach projektu.

Niewątpliwie zatem naruszone zostały procedury, tj. zapisy umowy o dofinansowanie, wobec czego zaistniała podstawa zwrotu dofinansowania w oparciu o art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 9 w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p. Ponadto skarżąca wykorzystała przyznane dofinansowanie niezgodnie z przeznaczeniem. Wykorzystanie niezgodnie z przeznaczeniem następuje przez zapłatę za zrealizowane zadania inne niż te, na które środki były przyznane.

Stwierdzone naruszenia wypełniały kryteria do uznania ich za nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013. W myśl tego przepisu "nieprawidłowość" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczące stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Przepis ten należy wykładać szeroko w kontekście ochrony interesów finansowych Unii (por. wyrok TSUE z 1 października 2020 r. w sprawie C-743/18, pkt 59 i 63).

Za zdarzenia te odpowiedzialność ponosi wyłącznie gmina, której można przypisać co najmniej niedbalstwo. Nie były one skutkiem okoliczności od niej niezależnych. Przy czym, jak zaznaczył Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w przywołanym już wyroku w sprawie C-743/18 (zob. pkt 65), wykazanie istnienia po stronie beneficjenta jakiegokolwiek zamiaru czy niedbalstwa nie jest konieczne do zaistnienia takiej nieprawidłowości. Stwierdzone naruszenia musiały skutkować pozbawieniem skarżącej części otrzymanej pomocy i takie rozstrzygnięcie odpowiada dyspozycji art. 5 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich. Ponieważ skarżąca nie zwróciła żądanych środków dobrowolnie, to zaistniała podstawa prawna do wydania w tej kwestii decyzji zobowiązującej ją do zwrotu wraz z odsetkami, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p.

Motywy podjętych rozstrzygnięć zostały jasno wskazane w uzasadnieniach decyzji i poddawały się weryfikacji w oparciu o zgromadzone dowody, a uzasadnienia decyzji nie naruszają art. 107 § 3 k.p.a.. Wskazano w nich fakty, które uznano za udowodnione i dowody, na których się oparto. Nałożony na skarżącą obowiązek zwrotu nie jest sankcją, a jedynie konsekwencją ustalenia, że warunki wymagane dla uzyskania korzyści wynikającej z przepisów Unii nie były przestrzegane, co spowodowało uznanie przyznanej korzyści za nienależną (por. pkt 56 i 64 wyroku TSUE z 1 października 2020 r. w sprawie C-743/18). Wykrycie rzeczonych naruszeń i zakwalifikowanie ich jako nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 obligowało organy do odzyskania części wypłaconych środków. Obowiązek zwrotu części środków projektowych został zindywidualizowany, dostosowany do wartości faktycznie stwierdzonych nieprawidłowości. Zarazem wykazano związek przyczynowy między stwierdzonymi naruszeniami a szkodą dla budżetu Unii. Decyzje wydano przed upływem terminu przedawnienia wynikającego z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, a czynności przeprowadzonej kontroli, które stanowiły postępowanie w sprawie nieprawidłowości, dodatkowo spowodowały przerwanie jego biegu.

Z podanych względów Sąd ocenił skargę jako niezasadną i podlegającą oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.