Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 560/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 103 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
article: art. 182 w zw. z art. 2 pkt 9
journal: Dz.U. 2021 poz 53
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy - t.j.
article: art. 145  par. 1 pkt 1 lit a i art. 145  par. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Renata Nawrot, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...]; 2) umarza postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia uprawnień J. S. do kierowania pojazdami wszczęte na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] lutego 2021 r., sygn. akt [...]; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącego J. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 14 kwietnia 2022 r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.") utrzymał w mocy decyzję Starosty R. (dalej: "organ I instancji") z 2 lutego 2022 r. nr [...] o cofnięciu J. S. (dalej: "skarżący") uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kategorii B na okres trzech lat tj. od 22 sierpnia 2021r. do 21 sierpnia 2024r.

U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.

Decyzją Starosty R. z dnia 2 lutego 2022 r., na podstawie art. 182 w związku z art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 06 czerwca 1997r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 202lr., poz. 53 ze zm.; dalej: "k.k.w."), art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 05 stycznia 2011r. - o kierujących pojazdami (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 1212 ze zm.; dalej: "u.k.p.") oraz art. 104 k.p.a., orzeczono o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B nr dokumentu: [...], nr druku: [...], wydanego przez Starostę R., w dniu 06.12.2005r. na okres 3 lat, tj. od dnia 22.08.2021.r. do dnia 21.08.2024r. zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 10.02.2021r., sygn. akt II K [...] oraz postanowieniem w/wym. Sądu sygn. akt. II Ko [...], II K [...] z dnia 29.12.2021r.

W wniesionym odwołaniu, skarżący nie zgodził się z ww. decyzją, zarzucając naruszenie:

- art. 7, 80, 107 k.p.a. poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, nie odnosząc się do istotnych okoliczności, a mianowicie do istnienia w obrocie prawnym decyzji Starosty R. z dnia 15 lipca 2016 r. o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kat. B oraz decyzji tego samego organu z dnia 11 stycznia 2019 r. także o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, w zakresie kat. B. których to uprawnień dotychczas nie odzyskał;

- art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. oraz art. 182 k.k.w. poprzez ich zastosowanie, pomimo tego, że wydanie prawomocnego wyroku orzekającego zakaz prowadzenia pojazdów nie oznacza konieczności wydawania kolejnych decyzji administracyjnych cofających uprawnienia do kierowania pojazdami, jeśli względem danego kierującego cofnięcie takie zostało już orzeczone i odebranych uprawnień kierujący nie odzyskał.

Rozpoznając sprawę, organ odwoławczy wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia 14 kwietnia 2022 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Uzasadniając wskazał, iż w sprawie nie ulega bowiem wątpliwości, że Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia 10 lutego 2021 r. sygn. akt II K [...], orzekł w stosunku do J. S. zakaz kierowania pojazdami mechanicznymi na okres trzech lat. Zgodnie z postanowieniem z dnia 29 grudnia 2021 r. wydanym na podstawie art. 13 § 1 kkw i 43 § 2a kk początek obowiązywania zakazu należy liczyć od dnia 22 sierpnia 2021 r. W tej sytuacji zakaz kierowania pojazdów mechanicznych, a w konsekwencji również okres cofnięcia prawa jazdy należy liczyć od dnia 22 sierpnia 2021 r. Okres trzyletni zakończy się z dniem 22 sierpnia 2024 r. (365 dni x 3), stosownie do art. 12c k.k.w.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium wyjaśniło, iż funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji cofających J. S. uprawnienia do kierowania pojazdami tj. z dnia 15 lipca 2016 r. wydanej w związku z niepoddaniem się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje oraz z dnia 11 stycznia 2019 r. także o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kat. B, których to uprawnień dotychczas nie odzyskał, nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie.

Organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 103 ust. 1 u.k.p. Zauważył, iż z powyższego przepisu wynikają samoistne przesłanki, których wystąpienie skutkować ma cofnięciem uprawnień do kierowania pojazdami. Zdaniem Kolegium, obecne postępowanie było wynikiem wydania przez Sąd prawomocnego zakazu prowadzenia pojazdów na ściśle oznaczony okres. W tej sytuacji nie było możliwości nie wykonania wyroku. Organ w ramach swoich kompetencji i nałożonych obowiązków nie tylko musiał zastosować się do art. 182 § 2 k.k.w., w związku z art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p., ale również art. 11 § 5 k.k.w. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska wynikającego z odwołania, jakoby Starosta wadliwie rozumiał przepis art. 182 § 2 k.k.w. przypisując mu charakter bezwzględny. Zdaniem Kolegium, związanie prawomocnym wyrokiem karnym wynikające z art. 182 § 2 k.k.w. wymaga od organu, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, cofnięcie uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie. Co więcej organ nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. W takiej sytuacji wydanie wyroku oznacza konieczność wydawania decyzji administracyjnej cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami, nawet jeżeli względem danego kierującego cofnięcie takie zostało już orzeczone i odebranych uprawnień kierujący nie odzyskał. Jak wskazało Kolegium, możliwe jest zatem ponowne zastosowanie tej samej instytucji cofnięcia uprawnienia wg tej samej kategorii prawa jazdy. Kolegium zwróciło uwagę, że przepisy prawa precyzyjnie tej kwestii nie rozstrzygają. Brak jest bowiem przepisu, który wprost wskazuje na to, że cofnąć można wyłącznie uprawnienia posiadane i jak w takiej sprawie powinien zachować się organ. Jego zdaniem, skoro jednak przepis art. 103 ust. 1 u.k.p. wymienia kilka niezależnych od siebie przesłanek mogących stanowić podstawę do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, to na działanie organu po otrzymaniu do wykonania wyroku orzekającego względem kierowcy zakaz prowadzenia pojazdów muszą oczywiście uwzględniać aktualną sytuację kierowcy, ale nie pod kątem posiadania w danym momencie uprawnieniń do kierowania pojazdami. W ocenie SKO, w rozpoznawanej sprawie nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie o cofnięcie uprawnień, mimo, że inną decyzją ten sam kierowca uprawnienia te ma już cofnięte (z innego tytułu - w oparciu o inną przesłankę). Wskazuje na to wykładnia systemowa. Zbędność orzekania o cofnięciu uprawnień uprzednio już cofniętych i nie odzyskanych przez kierującego oznaczałaby, że osoba ta uprawnienia takie będzie mogła odzyskać jeżeli tylko ustaną przyczyny uzasadniające ich pierwotne cofnięcie.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję z dnia 14 kwietnia 2022 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od złożonego pełnomocnictwa.

Autor skargi zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. oraz art. 182 § 2 k.k.w. poprzez ich zastosowanie, pomimo tego, że wydanie prawomocnego wyroku orzekającego zakaz prowadzenia pojazdów nie oznacza konieczności wydawania kolejnych decyzji administracyjnych cofających uprawnienia do kierowania pojazdami, jeżeli względem danego kierującego cofnięcie takie zostało już orzeczone i odebranych uprawnień kierujący nie odzyskał.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, iż w obrocie prawnym wciąż pozostają ostateczna decyzja Starosty R. z dnia 11.01.2019 r. znak [...] o cofnięciu uprawnień J. S. do kierowania pojazdami w zakresie kat. B. Powołał się na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 883/19, cytując jego fragment. Wskazał, iż zbędność orzekania o cofnięciu uprawnień uprzednio już cofniętych i nie odzyskanych przez kierującego nie oznacza, że osoba ta uprawnienia takie będzie mogła odzyskać, jeżeli tylko ustaną przyczyny uzasadniające ich pierwotne cofnięcie Na taką okoliczność ustawodawca przewidział swoistą regułę kolizyjną, zakazującą przywrócenia uprawnień, która wynika z art. 182 § 2 k.k.w. in fine jak i z przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 u.k.p.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w przedmiotowej sprawie, wniósł o jej oddalenie. Zdaniem Kolegium, zakończone postępowanie było wynikiem wydania przez Sąd prawomocnego zakazu prowadzenia pojazdów na ściśle oznaczony okres. W tej sytuacji nie było możliwości nie wykonania wyroku. Organ w ramach swoich kompetencji i nałożonych obowiązków nie tylko musiał zastosować się do art. 182 § 2 k.k.w., w związku z art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p., ale również art. 11 § 5 k.k.w.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej zakresie wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty R. z dn.2 lutego 2022r. w sprawie cofnięcia uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja SKO w R. z dn. 14 kwietnia 2022r. orzekająca o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty R. w przedmiocie cofnięcia J. S. uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat. B na okres 3 lat. Powyższe rozstrzygnięcia organy administracji uzasadniają faktem skazania J. S. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dn. 10 lutego 2021r. sygn. akt II [...] za przestępstwo z art. 180a k.k., tj. nie stosowanie się do orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, w tym orzeczonego wobec ww. środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat.

Jednocześnie z akt sprawy bezspornie wynika, że w obrocie prawnym pozostają ostateczne decyzje Starosty R. z dn.15.07.2016r. o cofnięciu J. S. uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kat. B w związku z niepoddaniem się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikację w wyznaczonym terminie oraz ostateczna decyzja Starosty R. z dn. 11.01.2019r. o cofnięciu uprawnień J. S. do kierowania pojazdami w zakresie kat. B. Jest także niewątpliwe, że do dnia dzisiejszego Skarżący nie wykonał obowiązku poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji i uprawnień do prowadzenia pojazdów nie odzyskał.

W sytuacji takiej jak zastana w sprawie niniejszej organy nie miały zatem podstaw do ponownego cofania Skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami w kat. B, skoro miał on już je cofnięte i do dzisiaj ich nie odzyskał. Powodem do takiego działania organów nie jest przy tym art. 182 k.k.w. Przepis ten w § 1 zawiera przede wszystkim regułę powinnego zachowania sądu karnego, zgodnie z którą w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd ten przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Jeżeli skazany wykonuje zawodowo czynności związane z prowadzeniem pojazdów, o orzeczeniu sąd zawiadamia ponadto bezzwłocznie pracodawcę, u którego skazany jest zatrudniony. Z kolei w § 2 tego przepisu ustawodawca zobowiązał organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, do cofnięcia uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz ustanowił zakaz wydawania tych uprawnień w okresie obowiązywania orzeczonego środka karnego.

Przepis art. 182 § 2 k.k.w. nie może być zatem rozumiany jako zawierający bezwzględny nakaz cofania uprawnień do kierowania pojazdami za każdym razem, kiedy zostanie wydane rozstrzygnięcie sądu karnego orzekające zakaz prowadzenia pojazdów. Działania organu muszą uwzględniać aktualną sytuację kierowcy, w tym to, czy posiada on w danym momencie uprawnienie do kierowania pojazdami. Inaczej mówiąc, bezprzedmiotowe jest cofanie uprawnień, jeżeli zgodnie z polskim prawodawstwem kierowca ich nie posiada, a tak właśnie jest w niniejszej sprawie.

Należy przy tym zastrzec, iż zbędność orzekania o cofnięciu uprawnień uprzednio już cofniętych i nie odzyskanych przez kierującego nie oznacza, że osoba ta uprawnienia takie będzie mogła odzyskać jeżeli tylko ustaną przyczyny uzasadniające ich pierwotne cofnięcie. Na taką okoliczność ustawodawca przewidział swoistą regułę kolizyjną, zakazującą przywrócenia uprawnień. Wynika ona tak z art. 182 § 2 k.k.w. in fine jak i z przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2, 3 i 5 ustawy o kierujących pojazdami zgodnie z którym prawo jazdy nie może być wydane osobie:

2) w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu;

3) w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy - w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji;

5) która uzyskała za granicą prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami zostało cofnięte - w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia.

Dotyczy to także możliwości odzyskania cofniętych uprawnień i przystąpienia do egzaminu państwowego, co reguluje art. 49 ust 1 pkt 3 lit. a) i art. 50 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami.

O ile więc organy administracji publicznej związane są prawomocnym wyrokiem karnym orzekającym zakaz prowadzenia pojazdów i nie są uprawnione do jego weryfikacji, o tyle nie oznacza to za każdym razem obowiązku wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Konieczność taka wiąże się bowiem nierozerwalnie z faktem posiadania przez daną osobę uprawnień do kierowania pojazdami. W razie ich braku, tak jak w sprawie niniejszej, zbędne jest orzekanie o ich cofnięciu, gdyż mówiąc wprost nie ma już czego cofać. Jednocześnie interes Państwa i bezpieczeństwa w ruchu drogowym jest gwarantowany przez wskazane wyżej reguły działania organów mające zagwarantować to, aby osoba z zakazem prowadzenia pojazdów nie mogła nie tylko uzyskać tych uprawnień (po raz pierwszy lub po przywróceniu), ale nawet nie będzie mogła przystąpić do egzaminu. W tym zakresie Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela pogląd zawarty w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dn. 23.10.2019r. sygn. akt VII SA/Wa 885/19.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie organy wadliwie przeprowadziły postępowanie w sprawie, przede wszystkim przez wadliwą ocenę istotnych okoliczności a mianowicie istnienie w obrocie prawnym decyzji Starosty R. z dn. 15.07.2016r. i z dn. 11.01.2019 r. cofającej Skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami w kat. B, których to uprawnień nie odzyskał. Stanowisko w tym względzie jest błędne, bazujące jedynie na twierdzeniu o związaniu prawomocnym wyrokiem karnym orzekającym środek karny. Powyższe, jak to trafnie zarzucono w skardze, stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego art. 103 ust.1 pkt. 4 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 182§2 kk. Organ wadliwie rozumie również przepis art. 182 § 2 k.k.w. przypisując mu charakter bezwzględny. Podzielając co do zasady argumentację dotyczącą związania prawomocnym wyrokiem karnym należy zwrócić uwagę, że jego wydanie nie oznacza konieczności wydawania kolejnych decyzji administracyjnych cofających uprawnienia do kierowania pojazdami, jeżeli względem danego kierującego cofnięcie takie zostało już orzeczone i odebranych uprawnień kierujący nie odzyskał.

Jednocześnie Sąd w rozpoznawanej sprawie uznał, że prowadzenie postępowania w sprawie cofnięcia skarżącemu J. S. uprawnień do kierowania pojazdami w związku z ww. wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dn. 10 lutego 2021r. orzekającym wobec J. S. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, jest bezprzedmiotowe.

Powyższa bezprzedmiotowość tego postępowania wynika z przepisu art. 105§1 kpa stosownie do którego gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 145§3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) w zw. z art. 103 ust. 1 pkt.4 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 182 § 2 k.k.w. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą i umorzył postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia uprawnień J. S. do kierowania pojazdami wszczęte na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w K. z dn. 10 lutego 2021r. sygn. akt II [...]- (pkt. 1 i 2 wyroku).

O kosztach postępowania, na które składają się uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł, oraz wynagrodzenie pełnomocnika profesjonalnego w kwocie 480 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. ( pkt. 3 wyroku).