Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 732/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2020 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę


UZASADNIENIE

W rozpoznawanej sprawie pismem z 15 października 2018 roku P. S. oraz E. K. wniosły o wymeldowanie J. S., A. S. oraz J. S. z pobytu stałego z posesji mieszczącej się w [...] przy ul. [...] z powodu niezamieszkiwania przez wyżej wymienionych pod tym adresem.

W uzasadnieniu rzeczonego pisma wnioskodawczynię wskazały, że są współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości, a osoby w stosunku do których złożono wniosek nie zamieszkują opisanej nieruchomości, z tymże nie dopełniły obowiązku wymeldowania się. Podały, że jedyną osobą zamieszkującą pod wskazywanym adresem był K. S. (ich dziadek), który zmarł [...] września 2019 roku. Nadto nadmieniły, że J. S., A. S. oraz J. S. aktualnie zamieszkują w [...].

Decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2018 roku Burmistrz Miasta [...] orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego J. S. z lokalu w budynku przy ulicy [...] w [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika bezsprzecznie, że w/w nie zamieszkuje obecnie i nie zamieszkiwał w okresie wcześniejszym w lokalu objętym wnioskiem, wobec czego spełniły się przesłanki z art. 35 ustawy o ewidencji ludności uprawniające organ administracyjny do wydania decyzji administracyjnej o wymeldowaniu.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł w terminie pełnomocnik J. S., podnosząc, że organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

Decyzją z dnia [...] marca 2019 roku znak: [...] Wojewoda [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania, wskazując m. in. na potrzebę dogłębnego wyjaśnienia stanu faktycznego i starannego zebrania materiału dowodowego w sprawie, co pozwoli właściwie ocenić czy, a jeśli tak, to kiedy i w jakich okolicznościach J. S. opuścił dom nr [...] przy ulicy [...] w [...]. Wyjaśnienie powyższych okoliczności zdaniem organu odwoławczego jest kluczowe dla ustalenia czy opuszczenie miejsca zameldowania na pobyt stały miało dobrowolny i trwały charakter .

Pismem z dnia [...] kwietnia 2019 roku pełnomocnik skarżącego poinformowała, że przed Sądem Rejonowym w [...] pod sygn. akt [...] toczy się postępowanie dotyczące przywrócenia naruszonego posiadania przy ulicy [...] w [...] z powództwa J. S.

W dniu [...] lipca 2019 roku do akt postępowania administracyjnego przedłożone zostało pismo J. S. datowane na dzień [...] lipca 2019 roku, w którym ustosunkowując się do zebranego w sprawie materiału.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 roku (znak: [...]) Burmistrz Miasta [...], działając z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 roku, poz. 2096, ze zm.; dalej jako: "k.p.a."), zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania Pana J. S. z pobytu stałego w budynku przy ulicy [...] w [...], wszczęte na wniosek P. S. oraz E. K.

Organ uznał, że istnieje związek pomiędzy administracyjną sprawą o wymeldowanie J. S., a wynikiem postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy w [...] o przywrócenie utraconego posiadania.

Postanowieniem z dnia [...] września 2019 roku (znak: [...]) Wojewoda [...] uchylił powyższe postanowienie Burmistrza Miasta [...].

Po ponownym rozpoznaniu sprawy i przeprowadzeniu szeregu dowodów, w tym przesłuchanie w charakterze świadków sąsiadów K. S. oraz dokonaniu oględzin nieruchomości, Burmistrz Miasta [...], na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] października 2019 roku orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego J. S. z budynku przy ulicy [...] w [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że analiza całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym zeznania przesłuchanych w toku postępowania świadków, dokumentacja z Urzędu Gminy dot. opłat komunalnych oraz oględziny spornej nieruchomości, potwierdza jednoznacznie, że J. S. nie zamieszkuje obecnie i nie zamieszkiwał w okresie wcześniejszym w miejscu stałego zameldowania. W ocenie organu zgromadzone w sprawie dowody wskazują na trwałe i dobrowolne opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez ostatnio wymienionego.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł pełnomocnik J. S.

Decyzją z [...] stycznia 2020 r. znak: [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] października 2019 roku, na mocy której orzeczono o wymeldowaniu J. S. z pobytu stałego w budynku nr [...] przy ulicy [...] w [...].

Organ II instancji nie stwierdził istnienia podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. W swoim uzasadnieniu w bardzo skrupulatny sposób przedstawił każdą czynność procesową dokonaną w toku postępowania administracyjnego przez organ I instancji i wynikające z niej ustalenia. Uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy – właściwie oceniony przez organ I instancji – tworząc spójną i logiczną całość, potwierdza, że J. S. nie mieszka pod adresem stałego zameldowania co najmniej od sierpnia 2006 roku oraz że budynek przy ulicy [...] w [...] jest zaniedbany.

W dalszej części pisemnych motywów Wojewoda [...] wyjaśnił, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. Rozstrzygając wątpliwości co do charakteru pobytu, organ administracji publicznej nie może ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia osoby, której dotyczy wniosek o wymeldowanie. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje bowiem nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących to, jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu (przywołano wyrok NSA z dnia 21 lutego 2019 roku, II OSK 802/17). Decydujące znaczenie dla wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego ma przesłanka trwałości opuszczenia lokalu, przez którą należy rozumieć przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym. O dobrowolności opuszczenia decyduje natomiast samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, niezależnie od przyczyny.

W kontekście powoływania się na okoliczność niedobrowolnego charakteru opuszczenia miejsca stałego pobytu przez J. S. i przywoływanej przez niego definicji pobytu stałego z art. 25 ustawy o ewidencji ludności, organ odwoławczy, stwierdził, że zgodnie z w/w przepisem pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Obie wskazane w tym przepisie przesłanki muszą wystąpić jednocześnie. Sam zamiar stałego pobytu w oznaczonym miejscu nie decyduje o jego charakterze. Towarzyszyć musi mu przebywanie pod oznaczonym adresem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów (por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2017 roku, II OSK 591/16). Tymczasem niniejsze postępowanie – jak zauważa Wojewoda – wykazało, że od wielu lat takim miejscem zamieszkania nie jest dla J. S. dom nr [...] przy ulicy [...] w [...], wobec czego należało uznać, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest słuszne i należycie uzasadnione.

Dodał, że wpływu na ustalenie dobrowolności opuszczenia przez w/w spornego domu nie ma sam fakt złożenia pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania, albowiem należy go oceniać w powiązaniu z całym materiał dowodowy zebranym w sprawie. W tym aspekcie organ odwoławczy zauważył, że J. S. samodzielnie wyprowadził się z domu ojca w lipcu 1981 roku. Później zamieszkiwał w nowo wybudowanym przez siebie domu na przepisanej przez rodziców części nieruchomości, której w sierpniu 2006 roku nadano odrębny numer porządkowy – [...]. Budynek ten został sprzedany przez odwołującego w dniu [...] października 2006 roku. Pozew o przywrócenie naruszonego posiadania został złożony w Sądzie w dniu [...] listopada 2018 roku. Z powyższego wynika, że wymieniony opuścił omawiany dom na długo przed złożeniem pozwu cywilnego, w wyniku swoich własnych działań, więc fakt jego złożenia nie potwierdza niedobrowolności opuszczenia omawianego domu. Dodatkowo organ zwrócił uwagę, że z treści pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania wynika, ze wolą J. S. jest posiadanie dostępu do domu nr [...] przy ulicy [...] w [...] i całej położonej tam nieruchomości, a nie ponowne w nim zamieszkanie. Ponadto ujawniony w trakcie oględzin stan nieruchomości wskazuje, że mogła tam zamieszkiwać tylko jedna osoba i nie był nią J. S., co organ I instancji słusznie wywiódł na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów odnoszących się do spornej nieruchomości.

Równolegle do powyższego wojewoda zaznaczył, że wypływające z prawa cywilnego uprawnienia osoby do lokalu nie mają żadnego wpływu na postępowanie administracyjne w sprawie meldunkowej. Podkreślił, że zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca pobytu mają wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy charakter, co oznacza że nie rodzą ani nie niweczą one żadnych praw rzeczowych bądź obligacyjnych do określonego lokalu. Podał, że realizacji tych praw można dochodzić na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 maja 2018 roku, IV SA/Wa 347/18). Przepisy meldunkowe nie mogą zatem służyć utrzymaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która rzeczywiście w nim nie przebywa. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu, źródłem powinności organu administracji publicznej dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu (por. wyrok NSA z 3 lutego 2017 roku, II OSK 1021/16).

Odnosząc się natomiast do podniesionych przez odwołującego zarzutów naruszenia przez organ I instancji przepisów prawa (art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 35 ustawy o ewidencji ludności) organ odwoławczy stwierdził, że nie mają one uzasadnionych podstaw. Wskazał, że organ administracji rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i poprawnie zastosował przepisy k.p.a. oraz ustawy o ewidencji ludności. Ponadto zdaniem Wojewody [...] w realiach przedmiotowej sprawy nie było potrzeby uzupełniania materiału dowodowego o dowód zawnioskowany przez stronę, tj. kserokopie protokołu przesłuchania K. S. dokonanego w toku prowadzonego przez Komisariat Policji w [...] postępowania, gdyż informacje w nim zawarte nie są istotne dla ustalenia spełnienia przez J. S. przesłanek wymeldowania.

Konkludując, organ odwoławczy, stwierdził, że decyzję organu I instancji jest słuszna i w pełni uzasadniona, dlatego należało utrzymać ją w mocy .

Skargę na orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020 roku (znak: [...]) wniósł pełnomocnik J. S. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 61 § 4 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia i zawiadomienia o toczącym się postępowaniu wszystkich osób będących stronami w sprawie;

2) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.k. poprzez jego niezastosowanie i nie zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy w [...] sprawy o przywrócenie naruszonego posiadania;

3) polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ I instancji oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., skutkujące nieuwzględnieniem istotnych okoliczności sprawy, w szczególności związanych z ustaleniem przesłanki dobrowolnego opuszczenia budynku przy ulicy [...] w [...] przez skarżącego.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu ostatniemu organowi, zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych oraz wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż nie może być wątpliwości co do tego, iż wyznaczenie stron postepowania administracyjnego ma duże znaczenie proceduralne, gdyż przesądza o procesowej poprawności postępowania i decyzji o wymeldowaniu. Powołując się na ustawową definicję strony określoną w art. 28 k.p.a. skarżący stwierdził, że w niniejszym postępowaniu stroną jest osoba, na której spoczywa obowiązek wymeldowania się, jak też właściciel lokalu oraz każda osoba, która dysponuje tytułem prawnym do lokalu. tymczasem ani organ I ani II instancji nie poczynił żadnych ustaleń o następcach prawnych zmarłego w dniu [...] września 2018 roku K. S. – trzeciego (obok wnioskodawczyń) współwłaściciela spornej nieruchomości. W ocenie skarżącego powyższe uchybienie stanowi naruszenie wymogów prawa procesowego i winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Ponadto, skarżący wskazał, że naruszona została przez organ odwoławczy zasada prawdy obiektywnej z art. 7 k.p.a. oraz zasada zupełności postępowania dowodowego wynikająca z art. 77 § 1 k.p.a., nakładające na organ administracji publicznej obowiązek ustalenia prawdziwego stanu rzeczy na podstawie całościowego zebranego w sprawie materiału dowodowego. W wyniku ich naruszenia organ dokonał błędnej oceny materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.) i ustalił, że skarżący mieszka w [...] przy ulicy [...]. Z kolei poczynienie takiego ustalenia skutkowało przyjęciem, że interesy życiowe skarżącego skoncentrowane są w innym miejscu, niż adres zameldowania na pobyt stały. Tymczasem w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego tą okoliczność. Zdaniem skarżącego za taki dowód nie mogą być uznane zdjęcia posesji przy ulicy [...] czy "oświadczenia" wnioskodawczyni E. K., która nie utrzymuje ze skarżącym żadnych kontaktów i do śmierci dziadka w ogóle nie bywała w domu przy ulicy [...]. Nie ma ona zatem żadnej wiedzy kto i w jakim okresie w nim mieszkał. Również oświadczenia E. K. dotyczące nieruchomości przy ulicy [...], które miały miejsce po śmierci K. S., nie mogą stanowić dowodu w sprawie, ponieważ wnioskodawczyni była wtedy małym dzieckiem i nie uczestniczyła na żadnym etapie toczących się wówczas rozmów.

Podstawą ustaleń organu nie powinny być zeznania B. P., gdyż świadek zeznał, że nie wie czy J. S. mieszka na nieruchomości [...] w [...]. Podobnie fakt, że obecnie budynek jest zaniedbany, w żadnej mierze nie powinien rzutować na ocenę jego przydatności do zamieszkania. W tym kontekście podkreślono, że po śmierci K. S. wnioskodawczynie uniemożliwiły skarżącemu dostęp do posesji, a z uwagi na istniejący konflikt rodzinny są żywotnie zainteresowane tym, aby dom wyglądał na niezamieszkały.

Skarżący podniósł nadto, że organy postępowania przy rozpoznawaniu sprawy nie wzięły pod uwagę elementu subiektywnego, tj. woli opuszczenia lokalu przez skarżącego, a jej zbadanie ma znaczenia dla oceny czy opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny, tzn. było wynikiem realizacji uprzednio powziętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce. Jednocześnie, powołując się na treść art. 25 ust 1 ustawy o ewidencji ludności, stwierdzono że w przypadku gdy istnieje spór co do przesłanki opuszczenia lokalu przez osobę koniecznością organu było zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy o naruszenie posiadania przed sądem powszechnym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według wskazanego wyżej kryterium oraz w granicach orzekania, doprowadziła Sąd do uznania, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2019 roku, poz. 1397, ze zm.; dalej jako "ustawa o ewidencji"), zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Niemniej jednak zasadnym dla dokonania oceny działań podejmowanych przez organy administracji w przedmiotowej sprawie, a w szczególności podejmowanych rozstrzygnięć, jest przywołanie treści art. 25 ust 1 oraz art. 33 cyt. powyżej ustawy.

Zgodnie z treścią art. 25 ust 1 pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Stosownie do treści art. 33 obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Po myśli art. 33 ust. 2 tej ustawy wymeldowania z miejsca pobytu stałego albo z miejsca pobytu czasowego dokonuje się: w formie pisemnej na formularzu w organie gminy właściwym dla dotychczasowego miejsca pobytu, przedstawiając do wglądu dowód osobisty lub paszport, albo w formie dokumentu elektronicznego, na formularzu umożliwiającym wprowadzenie danych do rejestru PESEL przez organ pod warunkiem otrzymania urzędowego poświadczenia odbioru. Wymeldować się z miejsca pobytu stałego lub czasowego można dokonując zameldowania w nowym miejscu pobytu.

Przywołane powyżej przepisy wskazują, że wymeldowanie następuje wówczas, gdy obywatel opuści miejsce stałego pobytu i nie dopełni obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, mając na uwadze brzmienie art. 35 w/w ustawy, że decyzja o wymeldowaniu jest wydawana wówczas, gdy obywatel nie dopełni ciążącego na nim obowiązku wymeldowania się.

Z ugruntowanego i jednolitego stanowiska orzeczniczego wypracowanego na bazie spraw meldunkowych wynika, że decydujące znaczenie dla wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego ma przesłanka trwałości opuszczenia lokalu, przez którą należy rozumieć przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona jedynak tylko wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny.

W wyroku z dnia 9 lipca 2020 roku, sygn. akt III SA/Kr 1360/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie trafnie wskazał, iż z taką zmianą miejsca pobytu mamy do czynienia w sytuacji, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym – nowym miejscu – ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego związane jest zazwyczaj z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Z kolei opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce (opublikowane: LEX nr 3032739). Innymi słowy, o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Szczecinie z dnia 20 stycznia 2016 roku, II SA/Sz 794/15). Na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny). Chodzi tu więc o te wszystkie sytuacje, gdy opuszczenie miejsca pobytu stałego jest wynikiem wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje w tej sytuacji chęć ponownego zamieszkania w dotychczasowym miejscu zameldowania. Należy mieć bowiem na uwadze, że przepisy dotyczące zameldowania i wymeldowania mają charakter rejestrowy a utrzymywanie zameldowania strony skarżącej, prowadziłoby do utrzymywania fikcji meldunkowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2019 roku, II OSK 2025/17, Lex 2695729).

Konkludując tę część rozważań należy stwierdzić, że tylko spełniające obie powyższe cechy opuszczenie miejsca pobytu stałego przez daną osobę pozwala przyjąć wypełnienie dyspozycji art. 35 ustawy o ewidencji ludności.

Przenosząc powyższe teoretyczno-prawne rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie pozwalał organom na stwierdzenie, w sposób nie budzący wątpliwości Sądu, że J. S. trwale i dobrowolnie opuścił dom nr [...] przy ulicy [...] w [...].

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że skarżący nie mieszka pod adresem stałego zameldowania co najmniej od sierpnia 2006 toku, kiedy to na mocy ugody sądowej podzielono nieruchomość przy ulicy [...] w [...], a otrzymanej przez skarżącego działce (wyodrębnionej w ewidencji gruntów jako działka [...]) nadano odrębny numer porządkowy – [...]. Po podziale nieruchomości J. S. nie przemeldował się pod nowo nadany adres wydzielonej na jego własność nieruchomości, a co więcej do chwili złożenia wniosku o wymeldowanie nie rościł sobie pretensji do budynku nr [...]. Próby wykazania naruszenia jego praw do lokalu należy łączyć z pozwem o naruszenie posiadania, który został złożony [...] listopada 2018 roku, a więc na długo po tym jak skarżący opuścił nieruchomość usytuowaną przy ulicy [...] w [...]. Co znamienne dla oceny legalności decyzji organu II instancji to fakt, że w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających podnoszony przez pełnomocnika skarżącego jakoby opuszczenie spornego lokalu nastąpiło niedobrowolnie. W tym kontekście starający się wykazać powyższą okoliczność podnosił, że wnioskodawczynię zmieniły zamek w drzwiach wejściowych lokalu przez co uniemożliwiły mu dostęp do lokalu i korzystanie z niego w "dotychczasowy" sposób. Trzeba jednak stwierdzić, że jest to twierdzenie oderwane od czasu, w którym opuszczenie lokalu faktycznie nastąpiło, a po wtóre wskazać należy, że według oświadczenia skarżącego zamki te zostały zmienione po śmierci K. S., a więc dopiero we wrześniu 2018 roku. Dodatkowo należy nadmienić, na co zresztą słusznie zwrócił uwagę organ II instancji, iż z treści pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania nie wynika wola ponownego zamieszkiwania lokalu, ale to, że wolą J. S. jest posiadanie dostępu do domu nr [...] przy ulicy [...] w [...] i całej położonej tam nieruchomości.

Jednocześnie z dokumentacji zaliczonej przez organy w poczet materiału dowodowego w postaci deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z dnia [...] sierpnia 2013 roku, decyzji Burmistrza Miasta [...] Nr [...] z dnia [...] października 2018 roku oraz informacji nadesłanej z Komisariatu Policji z [...] wynika w sposób niebudzący wadliwości, że w okresie od sierpnia 2013 roku do [...] września 2018 roku na nieruchomości przy ulicy [...] w [...] mieszkał wyłącznie K. S. Powyższą okoliczność potwierdzają przeprowadzone przez organ I instancji oględziny w/w miejsca oraz zeznania przesłuchanych w sprawie świadków: A. C., B. P. oraz A. P. Ponadto z powyższym materiałem dowodowym korespondują oświadczenia składane w toku postępowania przez wnioskodawczynię E. K.

W świetle powyższych ustaleń nie może być mowy o tym, że opuszczenia miejsca zameldowania przez J. S. nastąpiło niedobrowolnie. W ocenie Sądu materiał dowodowy pozwala przyjąć, że opuszczenia miejsca meldunkowego przez skarżącego nastąpiło w wyniku realizacji uprzednio powziętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce. Analizując akta administracyjne tej sprawy Sąd nie ma również wątpliwości co do tego, że została spełniona przesłanka trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego, gdyż co najmniej od 2006 roku J. S. nie zamieszkuje pod adresem [...] w [...]. Tej okoliczności skarżący zresztą nie kontestował, a okres 14 lat niezamieszkiwania lokalu należy uznać za okres na tyle długi, że stwierdzonemu opuszczeniu zasadnie należy przypisać cechę trwałego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 marca 2020 roku, III SA/Gd 76/2, LEX nr 2891763).

W tym stanie rzeczy zarzut obrazy prawa materialnego tj. art. 35 ustawy o ewidencji ludności należy uznać za całkowicie chybiony.

Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przez organy elementu woli skarżącego zamieszkiwania pod adresem [...] w [...] oraz przywoływanej przez skarżącego definicji pobytu stałego z art. 25 ustawy o ewidencji ludności należy wskazać, że zgodnie z w/w przepisem pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Obie wskazane w tym przepisie przesłanki muszą wystąpić jednocześnie. Sam zamiar stałego pobytu w oznaczonym miejscu nie przesądza o takim jego charakterze. Towarzyszyć mu musi przebywanie pod oznaczonym adresem (czynność faktyczna), które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2017 roku, II OSK 591/16). Tymczasem niniejsze postępowanie wykazało, że od wielu lat takim miejscem zamieszkania nie jest dla J. S. dom nr [...] przy ulicy [...] w [...]. Co więcej, jak już podnoszono, z treści złożonego w 2018 roku pozwu cywilnego o zaprzestanie naruszenia posiadania wynika, że wolą J. S. jest prawo dostępu do tej posesji, a nie wola zamieszkiwania w nim.

W tych okolicznościach sprawy – organ zasadnie przyjął, że miejscem pobytu stałego skarżącego nie jest sporna nieruchomość. Powyższy zarzut nie miał zatem uzasadnionych podstaw.

Za nieuzasadniony w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy Sąd uznał również zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wydanie kwestionowanej decyzji poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co skutkowało nieuwzględnieniem istotnych okoliczności sprawy, w szczególności związanych z ustaleniem przesłanki dobrowolnego opuszczenia budynku przy ulicy [...] w [...] przez skarżącego. Tak sformułowany zarzut sugeruje, że postępowanie wyjaśniające w sprawie obarczone jest wadami i w sprawie tej są okoliczności, które przez organy administracji publicznej nie zostały wyjaśnione. Z tak sformułowanymi zarzutami nie można się zgodzić.

Zanim jednak Sąd odniesie się merytorycznie do powyższego zarzutu wymaga odnotowania, że nie podzielił oceny dowodów forsowanej przez skarżącego, który podważał wiarygodność oświadczeń składanych przez E. K. oraz podnosił, że przesłuchani w sprawie świadkowie nie posiadają wiedzy mogącej pozwolić poczynić w tej sprawie ustalenia odpowiadające rzeczywistości, akcentując, że osoby te były w konflikcie sąsiedzkim z K. S. (B. i A. P.), albo są skonfliktowane ze skarżącym (A. C.).

Należy bowiem zauważyć, że treść zeznań w/w osób oraz złożone w trakcie postępowania administracyjnego oświadczenia E. K. wzajemnie ze sobą korespondowały, potwierdzając okoliczności, na które jednoznacznie wskazywały zebrane w sprawie dokumenty, których autentyczność i rzetelność nie była kwestionowana przez strony.

Zdaniem Sądu całokształt przeprowadzonych w niniejszej sprawie czynności pozwolił dokonać wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. doprowadził organ do prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy.

Przedłożone tutejszemu Sądowi akta administracyjne są bardzo obszerne i zawierają analizę licznych czynności procesowych, które mają znaczenie dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie o wymeldowanie. Podkreślenia wymaga także i to, że sformułowany powyżej zarzut stoi w opozycji do treści decyzji organu pierwszej instancji jak również decyzji organu wyższego stopnia. Obie decyzje bowiem zawierają bardzo rozbudowaną analizę zgormadzonego materiału dowodowego, a w rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji omówiono praktycznie każdą czynność, którą organ ten w ramach postępowania wyjaśniającego przeprowadził. Dodatkowo przyjdzie dostrzec, że w skardze podniesiono zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a., jednakże brak w niej wskazania jakie okoliczności nie zostały wyjaśnione w zadowalającym stopniu. W świetle poczynionych ustaleń brak jest podstaw do uznania trafności postawionego zarzutu. Zebrane w sposób wyczerpujący dowody – tworząc spójną i logiczną całość – pozwalały organom administracji na podjęcie rozstrzygnięć, które nie są obarczone ułomnościami w zakresie postępowania wyjaśniającego. Wobec powyższego zasadnym jest stwierdzić, że dokonana przez organy ocena dowodów i wywiedziona w oparciu o nie konkluzja wyrażająca się ostatecznie w rozstrzygnięciu wydanym w sprawie jest prawidłowa.

Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawy nie było potrzeby uzupełniania materiału dowodowego o dowód zawnioskowany przez stronę tj. kserokopie protokołu przesłuchania K. S. dokonanego w toku prowadzonego przez Komisariat Policji w [...] postępowania, gdyż informacje w nim zawarte nie są istotne dla ustalenia spełnienia przez J. S. przesłanek wymeldowania.

W skardze podniesiony został także zarzut naruszenia przez organy administracyjne art. 61 § 4 k.p.a., mający polegać na zaniechaniu ustalenia i zawiadomienia o toczącym się postępowaniu wszystkich osób będących stronami w sprawie.

Zdaniem Sądu zarzut ten nie jest słuszny.

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W sprawie meldunkowej – najprościej rzecz ujmując – stroną będzie każda osoba, która posiada jakikolwiek tytuł prawny do nieruchomości objętej wnioskiem o wymeldowanie.

W ocenie Sądu organy w tym zakresie procedowały właściwie, ponieważ w postępowaniu brały udział wszystkie znane organowi I i II instancji strony. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że organy administracyjne nie poczyniły ustaleń w zakresie następców prawnych K. S. (współwłaściciela nieruchomości, który zmarł [...] września 2018 roku) tej oceny nie zmienia. Jak wynika z akt sprawy trwające przed sądem postępowanie spadkowe po zmarłym K. S. nie zostało zakończone, a sam fakt uczestniczenia w tym postępowaniu określonych osób nie powoduje wstąpienia przez nie w prawa i obowiązki stron postępowania meldunkowego.

Raz jeszcze należy podkreślić, że ewidencja ludności ma charakter wyłącznie rejestracyjny, tak wiec zapis o zameldowaniu musi odzwierciedlać faktyczne miejsce i charakter pobytu danej osoby, a zatem bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie wymeldowania pozostają jakiekolwiek oczekiwania - czy choćby nawet roszczenia prawne - określonej osoby związane z danym lokalem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2020 roku, III SA/Gd 849/19, LEX nr 3035741).

Mając na uwadze powyższe okoliczności sprawy nie sposób uznać, że organ naruszył art. 61 § 4 k.p.a., albowiem uczestnikom postępowania spadkowego nie można przypisać statusu strony postępowania administracyjnego w postępowaniu meldunkowym, gdyż na chwilę rozpoznawania wniosku o wymeldowanie nie posiadają tytułu prawnego do spornej nieruchomości.

Ostatnim zarzutem uczyniono naruszenie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które miało wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji poprzez jego niezastosowanie i nie zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy w [...] sprawy o przywrócenie naruszonego posiadania.

W ocenie Sądu także i ten zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie. Prowadzenie postępowania przed sądem powszechnym o ochronę naruszonego posiadania nie ma żadnego związku z prowadzeniem postępowania o wymeldowanie. W postępowaniu toczącym się na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności organ administracyjny ma obowiązek ustalić czy dana osoba opuściła miejsce zameldowania na pobyt stały, a jeśli tak, to czy to opuszczenie miało trwały i dobrowolny charakter. Ustalenia organu nie dotyczą zatem sfery praw do nieruchomości, ale czynności faktycznych z nią związanych. Wskazać bowiem należy, ze zameldowanie nie służy powstaniu, czy też potwierdzeniu prawa własności do określonego lokalu, zaś wymeldowanie w żaden sposób prawa tego nie niweczy. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji. Decyzja ma więc charakter czysto ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 roku, II OSK 1739/19, LEX nr 3041326). Innymi słowy należy powiedzieć, że wypływające z prawa cywilnego uprawnienia osoby do lokalu nie mają żadnego wpływu na postępowanie administracyjne w sprawie meldunkowej. Zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca pobytu mają wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy charakter, co oznacza że nie rodzą ani nie niweczą one żadnych praw rzeczowych bądź obligacyjnych do określonego lokalu. Realizacji tych praw można dochodzić na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2018 roku, IV SA/Wa 347/18).

Powyższe wiąże się z istotą ewidencji, którą jest rejestrowanie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracja stanu faktycznego. Jak słusznie akcentuje się w orzecznictwie przepisy meldunkowe nie mogą służyć utrzymaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która rzeczywiście w nim nie przebywa. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu, źródłem powinności organu administracji publicznej dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2017 roku, II OSK 1021/16). Toczące się więc przed Sądem Rejonowym w [...] postępowanie o przywrócenie naruszonego postępowania nie jest zagadnieniem wstępnym, którego zaistnienie warunkuje zawieszenie postępowania administracyjnego. Co prawda okoliczności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez J. S. miały w sprawie istotne znaczenie, niemniej jednak ustalenia w tym zakresie organ rozpoznający sprawę mógł poczynić samodzielnie, bez konieczności oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy procedowanej w trybie cywilnym, co zresztą wykorzystując prawnie dostępne mu środki uczynił prawidłowo.

Wobec powyższego zarzut obrazy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. okazał się być niezasadnie podniesiony.

Z uwagi na fakt, że podniesione zarzuty obrazy przepisów prawa okazały się być nieuzasadnione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.