Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 262/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 132 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2024r. sprawy ze skargi C. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 28 lutego 2024 r. nr SKO-53-10/24 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

W dniu [...] grudnia 2022 r. wpłynął do Burmistrza M. G.-D. wniosek C. M. (skarżący, strona) o umorzenie zaległości podatkowych

w łącznym zobowiązaniu pieniężnym z tytułu III i IV raty za 2022 rok.

Burmistrz M. G.-D. decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. odmówił stronie umorzenia zaległości podatkowej w łącznym zobowiązaniu pieniężnym.

W złożonym odwołaniu skarżący wskazał, że w pierwszej kolejności uzasadnione jest rozpoznanie przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, z powodu naruszenia bezstronności organu, art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej "k.p.a.". Podniósł, że stosownie do treści art. 24 § 3 k.p.a., nie wymaga się uprawdopodobnienia istnienia okoliczności powodujących stronniczość pracownika (burmistrza), lecz jedynie wywołujących wątpliwości co do jego bezstronności. Podał, że w skardze złożonej do WSA w Bydgoszczy z dnia [...] grudnia 2023 r. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego znak: [...] obszernie i szczegółowo zostały opisane okoliczności wydawania decyzji przez Burmistrza [...] we wcześniejszych postępowaniach. Z uwagi na obszerność skargi oraz brak posiadania środków finansowych na dokonanie ich wydruków wniósł o ich załączenie do niniejszego odwołania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz argumentów podniesionych przez stronę, decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu

pierwszej instancji.

Organ stwierdził, że niezasadne są zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 2 § 1 pkt 1 ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.), dalej: "O.p.", przepisy ustawy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe. Organ podatkowy rozpoznając wniosek strony o zastosowanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych nie mógł zatem naruszyć przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, albowiem w sprawie mają zastosowanie regulacje zawarte w Ordynacji podatkowej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ wydający decyzję art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz zarzutu bezstronności, Kolegium wyjaśniło, że przepis ten wskazuje na przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji - wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Organ podał, że wydanie decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej podlegający wyłączeniu, stosownie do art. 24, art. 25

i art. 27 k.p.a., stanowi przesłankę wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Odpowiednikiem art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. w ustawie O.p. jest natomiast art. 240 § 1 pkt 3. Zgodnie z jego treścią,

w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130-132.

Organ zauważył, że decyzja podatkowa jest ostateczna, jeżeli w pierwszej instancji strona nie złożyła od niej odwołania bądź decyzję tę wydał organ wyższej instancji

w toku postępowania odwoławczego. Decyzja organu podatkowego pierwszej instancji z dnia [...] października 2022 r. nie jest decyzją ostateczną, a zatem nie mają do niej zastosowania przepisy O.p. regulujące kwestię wznowienia postępowania.

Odnosząc się do zarzutu braku bezstronności Burmistrza M. G.-D.

w rozpatrzeniu wniosku strony, organ powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Bd 152/23 (ze skargi strony na decyzję Kolegium z dnia [...] stycznia 2023 r. znak: [...]), w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w łącznym zobowiązaniu pieniężnym), gdzie Sąd dokonał analizy zastosowania art. 132 § O.p. Organ podkreślił, że skarżący podał, że wielokrotnie w kolejnych poprzednich odwołaniach od decyzji Burmistrza i skargach na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazywał i dowodził, na całkowity brak bezstronności M. P. - B. M. G.-D. w stosunku do jego osoby, przedstawiając bezsporne dowody uzasadniające wyłączenie Burmistrza od rozpoznania sprawy.

W skardze do WSA w Bydgoszczy z dnia [...] grudnia 2023 r. Skarżący zwrócił uwagę na konflikt z Ł. P. - P. Rady M. G.-D.

i postępowania z jego udziałem. W ocenie skarżącego, dowodem na właściwą interpretację "okoliczności mogących wywołać wątpliwości co do bezstronności

w rozpoznaniu sprawy" może być postanowienie Sądu Okręgowego w T. z dnia

[...] października 2023 r. sygn. akt [...] o wyłączeniu około 100 sędziów Sądu Rejonowego w T., którzy odmówili orzekania w sprawie karnej, która dotyczy Prokuratora Okręgowego w T., prokuratorów z Prokuratury Rejonowej T.-W. w T. oraz Ł. P.. Skarżący podnosi, że od 2018 r. istnieje konflikt pomiędzy nim a Burmistrzem M. G.-D., który spowodował rażącą negatywną stronniczość, a wręcz wrogość Burmistrza w stosunku do niego. Skarżący podniósł, że M. P. wykorzystując cały swój potencjał władzy

i możliwości sprawczych struktur Gminy M. G.-D. uknuł wobec niego intrygę by pozbawić pracy na 1,5 roku przed osiągnięciem wieku emerytalnego oraz przedstawić w odbiorze publicznym jako nieudacznika, kłamcę, oszołoma, donosiciela, stanowiącego zagrożenie dla lokalnej społeczności. Podkreślił, że jego zeznania

w sprawie o sygn. akt [...] wskazują, że przed Sądem mógł zeznawać na korzyść Przewodniczącego Rady nieprawdę i świadomie zatajał okoliczności, fakty oraz dowody dobrze mu znane, aby przekonać Sąd o jego winie.

W ocenie organu odwoławczego, Burmistrz M. G.-D. uprawniony był do rozpoznania wniosku strony o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowej

i wydania decyzji. Z analizy akt przedmiotowej sprawy wynika (pomimo sformułowanych w odwołaniu zarzutów naruszenia art. 24 § 3 k.p.a., tj. przepisu regulującego kwestię wyłączenia pracownika organu, a nie organu) również, że strona nie złożyła wniosku

o wyłączenie pracownika organu podatkowego. Na żadnym etapie postępowania nie były formułowane wątpliwości co do bezstronności pracownika Urzędu M. G.-D. - N. F.. Ponadto organ zaznaczył, że organ podatkowy pierwszej instancji - zgodnie z przywołanymi poglądami doktryny oraz orzeczeniami sądów administracyjnych dążył do zebrania materiału dowodowego niezbędnego do rozpatrzenia wniosku strony. W tym celu wzywał stronę do przedłożenia wszelkich dokumentów obrazujących sytuację finansową, rodzinną i zdrowotną.

Przechodząc do analizy przesłanek umorzenia zaległości podatkowych zawartych w art. 67a § 1 O.p. organ wskazał, że złożony w przedmiotowej sprawie w dniu [...] grudnia 2022 r. wniosek strony o umorzenie zaległości podatkowych w łącznym zobowiązaniu pieniężnym z tytułu III i IV raty za 2022 r. nie zawierał żadnego uzasadnienia. Do złożonego wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych strona nie dołączyła żadnych dokumentów potwierdzających sytuację ekonomiczną, majątkową, rodzinną czy też zdrowotną. Podkreśliła tylko, że organ podatkowy ma włączyć do sprawy z tego wniosku, uzasadnienie złożonego przez nią wniosku poprzedniego oraz uzasadnienie odwołania od decyzji z dnia [...] listopada 2022 r. Skarżący wskazywał, że jego obecna sytuacja materialna znana jest Burmistrzowi G.-D.. Do złożonego wniosku o udzielenie ulgi strona nie dołączyła żadnych dokumentów potwierdzających sytuację ekonomiczną, majątkową, rodzinną czy też zdrowotną.

Kolegium podniosło, że realizując dyspozycję przepisu art. 187 § 1 O.p., organ podatkowy postanowieniem z dnia [...] lutego 2023 r. wezwał stronę do uzupełnienia złożonego wniosku, poprzez złożenie będących w jej posiadaniu wszelkich dowodów obrazujących jej aktualną sytuację finansową, majątkową, rodzinną, tj. uzyskiwanych dochodów własnych i osób pozostających w gospodarstwie domowym (np. odcinków rent, emerytur, wynagrodzeń za pracę, decyzji z MOPS o przyznanych zasiłkach, wyciągów z rachunków bankowych), wydatków własnych i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (np. rachunków za opłaty, spłaty kredytów, pożyczek, wydatków na leki) oraz o wypełnienie oświadczenia o stanie majątkowym wg przedłożonego wzoru.

Strona w odpowiedzi podała, że w sprawie wcześniej został złożony wniosek

o wyłączenie się organu podatkowego od rozpoznania sprawy oraz, iż została złożona skarga na Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Prezesa Rady Ministrów.

P. z dnia [...] marca 2023 r. Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w T. wskazał Burmistrzowi M. G.-D., że nie znalazł podstaw do wyznaczenia innego organu właściwego do prowadzenia sprawy z wniosku strony. P. otrzymał również C. M., a zatem wiedział, że organ podatkowy nie został wyłączony od rozpatrzenia przedmiotowego wniosku.

Wezwaniem z dnia [...] października 2023 r. organ podatkowy, z uwagi na fakt, że nie dysponował aktami postępowań, co do których strona złożyła odwołania (zostały przekazane do Kolegium) wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień na piśmie oraz do przedłożenia wszelkich dowodów obrazujących jego aktualną sytuację finansową, majątkową, rodzinną, tj. uzyskiwanych dochodów własnych i osób pozostających

w gospodarstwie domowym (np. odcinków rent, emerytur, wynagrodzeń za pracę, decyzji z MOPS o przyznanych zasiłkach, wyciągów z rachunków bankowych), rocznego zeznania podatkowego PIT za 2022 rok, wydatków własnych (i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym), np. rachunków za opłaty, spłaty kredytów, pożyczek, wydatków na leki oraz przedłożenie postanowienia o zajęciu świadczenia emerytalnego przez [...] Sądowego. Wezwanie zostało odebrane przez stronę w dniu [...] października 2023 r. i pozostało bez odpowiedzi. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2023 r. organ podatkowy pierwszej instancji wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Postanowienie doręczono stronie w dniu [...] listopada 2023 r. Strona nie skorzystała z przysługującego uprawnienia.

Organ podkreślił, że pomimo prowadzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem, zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, strona a priori zakłada, iż Burmistrz M. G.-D. rozpoznając wniosek nie był bezstronny. W odwołaniu strona również nie przedłożyła żadnych dokumentów mogących podlegać ocenie z punktu widzenia przesłanek wskazanych w art. 67a § 1 O.p. Strona zarzuca, że organ podatkowy przedstawił całkowicie odmienne stanowisko w sprawie spełnienia warunków do otrzymania pomocy publicznej w zakresie przedmiotu sprawy od stanowiska wyrażonego przez: WSA w Bydgoszczy w postanowieniu z dnia 26 września 2023 r. sygn. akt I SPP/Bd 67/23 (zwolnienie od uiszczenia opłaty sądowej); Sąd Okręgowy w T. w postanowieniu z dnia [...] października 2023 r. sygn. akt

[...] (zwolnienie od kosztów sądowych w całości); Sąd Okręgowy w T.

w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2023 r. sygn. akt [...] (zwolnienie od uiszczenia opłaty sądowej należnej przy wniesieniu kasacji).

Nie uczyniła również tego w związku z wystosowanym przez tut. Kolegium zawiadomieniem o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego.

Organ odwoławczy zauważył, że ciężar dowodu spoczywa generalnie na podmiocie, który wywodzi z tego skutki prawne, a tak jest w szczególności w sytuacji, gdy podatnik ubiega się o ulgę podatkową i z jego wniosku zostało wszczęte postępowanie

o zastosowanie ulgi określonej w art. 67a § 1 O.p.

Zdaniem SKO, mając na uwadze opisany powyżej stan faktyczny, w tym skierowane do strony wezwanie do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację materialną, ekonomiczną i zdrowotną, trudno jest zaakceptować zarzut braku pozytywnego rozpatrzenia złożonego wniosku o zastosowanie ulg, w oparciu tylko o złożony wniosek. Organ podatkowy ze swej strony poprzez wezwanie wnioskodawcy do przedłożenia informacji i dokumentów dążył do zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Odnosząc się do twierdzeń strony, że jej sytuacja materialna znana jest organom

z uwagi na wcześniej prowadzone postępowania, organ zaznaczył, iż prowadzone były postępowania odwoławcze od decyzji Burmistrza M. G.-D. dotyczące odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości (o sygn. akt [...]) oraz odmowy umorzenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (sygn. akt [...]). W postępowaniach tych strona również nie przedłożyła organowi podatkowemu pierwszej instancji - pomimo wezwań - dokumentów obrazujących jej sytuację materialną, zdrowotną itd. Ponadto podkreślił, że w każdym postępowaniu organ zobowiązany jest gromadzić materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

Zasadnie zatem, zdaniem SKO, organ wskazał, że w związku z niedostarczeniem jakichkolwiek dokumentów, brak było podstaw do ustalenia, iż wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, uzasadniająca umorzenie zaległości podatkowych.

W ocenie Kolegium, dokonane rozstrzygnięcie znajduje racjonalne uzasadnienie

w materiale dowodowym i w żadnym razie nie można mu zarzucić dowolności i braku bezstronności. W przedmiotowej sprawie organ podatkowy uzasadnił przyczyny odmowy zastosowania rozpatrywanej ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego. Działał w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego, nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów i nie dokonując błędnej oceny co do wystąpienia przesłanek pozytywnych udzielenia ulgi. Zarzut bezstronności organu podatkowego mógłby być

w przedmiotowej sprawie ewentualnie rozważany, gdyby organ podatkowy - po stwierdzeniu istnienia przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego - uzasadniających zastosowanie umorzenia zaległości podatkowej wydał decyzję odmowną.

Organ zaznaczył, że udzielanie podatnikom ulg, która w przedmiotowej sprawie miałaby przybrać postać ewentualnego umorzenia zaległości podatkowych, jest instytucją

o charakterze wyjątkowym z punktu widzenia zasady powszechności opodatkowania, wyrażonej m.in. w art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Odnosząc się do podnoszonej kwestii, że organ podatkowy przedstawił całkowicie odmienne stanowisko w sprawie spełnienia warunków do otrzymania pomocy publicznej w zakresie przedmiotu sprawy, od stanowiska wyrażonego przez WSA w Bydgoszczy

w postanowieniu z dnia 26 września 2023 r. sygn. akt I SPP/Bd 67/23, który zwolnił skarżącego od kosztów sądowych, organ wyjaśnił, że czym innym są kwestie związane z udzieleniem ulg w spłacie w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, a czym innym przyznanie prawa pomocy w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, skarżący złożył skargę do tut. Sądu wnosząc o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ podatkowy z wyłączeniem Burmistrza M. G.-D..

Zdaniem skarżącego, toczące się obecnie procesy sądowe wobec Przewodniczącego Rady M. Ł. P. oraz Burmistrza M. M. P. za fałszywe oskarżenia skarżącego (dot. sprawy karnej prowadzonej obecnie przez Sąd Apelacyjny w G. - sygn. [...], w związku ze sprawą sygn. [...] Sądu Okręgowego w T. i sprawą sygn. [...] Sądu Rejonowego w G.-D. oraz dot. sprawy cywilnej o odszkodowanie prowadzonej przez Sąd Okręgowy w T. pod sygn. akt [...] z powództwa C. M. przeciwko Gminie M. G.-D.), powinny stanowić wystarczające dowody

i powody o wystąpieniu uzasadnionych przesłanek do wyłączenia się ww. organu podatkowego od rozpoznania przedmiotu sprawy. Bez znaczenia pozostaje, czy to "Pani N. F." czy inna "Pani K." prowadziła czynności przy przedmiotowej sprawie, które zakończyły się wydaniem decyzji organu podatkowego - Burmistrza M.. SKO całkowicie pomija fakt, że wszyscy sędziowie z wszystkich wydziałów Sądu Rejonowego w T. (blisko 100 sędziów), złożyli stosowne wnioski o ich wyłączenia z rozpoznania sprawy dotyczącej opisanych przez C. M. jako pokrzywdzonego, podejrzeń wystąpienia przestępczości zorganizowanej dotyczącej wydania Ł. P. przez Prokuratora Okręgowego w T. z akt toczącego się śledztwa sygn. [...], prywatnej korespondencji chronionej ustawą, jako informacji publicznej do dalszego upowszechniania

SKO całkowicie zignorowało, że to Burmistrz M. M. P. jako organ podatkowy składał do SKO kolejne wnioski o wyłączenie ww. organu i wyznaczenie innego organu do rozpoznania sprawy, na wcześniejsze wnioski skarżącego C. M. o jego wyłączenia. Dla SKO powinno być oczywistym, że skoro Burmistrz M. jako organ podatkowy występuje o wyłączenie go, to również wyłączenie dotyczyło "Pani N. F.", która jest tylko szeregowym pracownikiem organu

i pracuje wyłącznie na polecenia Burmistrza i nie reprezentuje organu podatkowego.

W uwzględnieniu wniesionych przez C. M. wcześniejszych skarg na Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które rozpoznawał Premier Rzeczypospolitej [...], wystąpiły również uzasadnione przesłanki, co do wątpliwości bezstronności i obiektywizmu samego SKO oraz przywołując ww. postanowienie Sądu Okręgowego o wyłączeniu wszystkich sędziów Sądu Okręgowego w T., SKO powinno z urzędu wyłączyć się samo od rozpoznania sprawy, gdyż w skardze do Premiera RP, wskazany był również Prezes nadzorujący działalność Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Skarżący zaznaczył, że skoro wnioskował o wyłączenie się organu podatkowego - Burmistrza M., to wniosek ten dotyczył organu jako całości, w tym Burmistrza M. jako osoby funkcyjnej oraz podległych mu pracowników, gdyż Burmistrz M. do prowadzenia wszystkich spraw - które są w jego kompetencjach i za które odpowiada - ma do dyspozycji podległy mu urząd oraz podległych mu pracowników. Zdaniem skarżącego, Kolegium błędnie interpretuje zapis "upoważnieni pracownicy". Prowadzenie przedmiotowej sprawy przez "upoważnionego pracownika" wynika

z zakresu jego obowiązków służbowych i upoważnienia na zajmowanym stanowisku. Jeżeli przedmiotowa decyzja podpisana została "osobiście" przez Burmistrza [...], to bez znaczenia było, czy Burmistrz "osobiście" rozpoznawał sprawę wg. "metryki sprawy", osobiście oceniał zebrany materiał dowodowy, czy robili to,

w zakresie swoich obowiązków "upoważnieni pracownicy", a Burmistrz jako organ podatkowy jedynie decyzję wydał.

Również prowadzone obecnie postępowanie przed Sądem Okręgowym

w T. o zapłatę z powództwa C. M. przeciwko Gminie M. G.-D. (sygn. [...] wskazuje, że stroną pozwaną ww. postępowania jest Burmistrz [...], Przewodniczący Rady oraz Rada M. jako organ kolegialny. Ponieważ pozew wniesiony przez powoda - C. M. dotyczy składania przez M. P. - B., Ł. P. - P. Rady M. i innych, fałszywych zeznań i zatajania prawd

i dowodów istotnych dla sprawy sygn. [...], spełnione zostały tym przesłanki wystąpienia braku bezstronności i obiektywizmu dla ww. sprawy [...], tym bardziej, że skarżący C. M. stracił elementarne zaufanie do organu publicznego (podatkowego), jakim jest Burmistrz [...].

Zdaniem skarżącego, w zakresie naruszenia prawa materialnego, załączone do wcześniejszych skarg postanowienia o zwolnieniach C. M. jako strony postępowań sądowych dotyczących przyznawania pomocy publicznej na złożone wnioski, stanowią powagę rzeczy już osądzonych w zakresie spełnienia kryteriów uzyskania pomocy publicznej. Sądy pozytywnie rozpoznały wnioski strony o zwolnienie z kosztów sądowych/procesowych w całości na podstawie złożonych oświadczeń

o stanie rodzinnym, dochodach i majątku, które były tożsame i zawierały tożsame dane. Również wydane postanowienie z dnia 6 września 2023 r., sygn. akt I SPP/Bd 67/23 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w sprawie zwolnienia skarżącego C. M. od kosztów sądowych/skargi, wpisuje się w normy prawne i powagę rzeczy osądzonych.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego

z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej

z obrotu prawnego.

Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie odmówił C. M. umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym (III i IV rata za 2022 r.). W skardze skarżący podniósł przede wszystkim zarzut braku bezstronności organu pierwszej instancji i wskazał na konieczność wyłączenia Burmistrza M. G.-D. od rozpoznania sprawy umorzenia powyższej zaległości, z uwagi na brak jego bezstronności.

Zatem w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w pierwszej kolejności należy zająć się zarzutem braku bezstronności Burmistrza M. G.-D. i żądania wyłączenia Burmistrza M. G.-D. od rozpoznania sprawy o umorzenie, gdyż jest to zarzut najdalej idący, bowiem jego uwzględnienie czyni przedwczesnym rozpoznawanie kwestii zasadności nie przyznania skarżącemu ulgi podatkowej.

Sąd zauważa, że podobne zagadnienie było już przedmiotem oceny dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 11 czerwca 2024 r. sygn. akt I SA/Bd 169/24 (prawomocny). Tut. Sąd podziela zaprezentowaną w ww. wyroku ocenę prawną i częściowo posłuży się argumentacją w nim zawartą.

Zauważyć należy, że powyższy zarzut wnioskodawca podniósł już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji stwierdzając, że w skardze z dnia 6 grudnia

2023 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dot. sprawy [...]), obszernie i szczegółowo zostały opisane przez niego okoliczności wydawania przez Burmistrza [...] podobnych wcześniejszych decyzji z rażącym naruszenie prawa procesowego i materialnego. Wniósł o załączenie do odwołania m.in. tej skargi. W tym kontekście wskazał na naruszenie bezstronności organu – Burmistrza kierując wiele zarzutów pod adresem organu pierwszej instancji. W aktach administracyjnych organu odwoławczego znajduje się ksero tej skargi. Sąd ustalił, że skarga ta została wniesiona na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w T. i został wydany wyrok (prawomocny) przez WSA w Bydgoszczy w sprawie sygn. akt I SA/Bd 152/23 uchylający wówczas zaskarżoną decyzję.

W skardze w niniejszej natomiast sprawie skarżący podnosi, że: "Toczące się obecnie procesy sądowe wobec przewodniczącego rady miasta Ł. P. oraz burmistrza miasta M. P. za fałszywe oskarżenia C. M. (dot. sprawy karnej prowadzonej obecnie przez Sąd Apelacyjny w G. - sygn.

[...], w związku z sprawą sygn. [...] Sądu Okręgowego w T.

i sprawą sygn. [...] Sądu Rejonowego w G.-D. oraz dot. sprawy cywilnej o odszkodowanie prowadzonej przez sąd Okręgowy w T. pod sygn. akt

[...] z powództwa C. M. przeciwko Gminie M. G.-D.), powinny stanowić wystarczające dowody i powody o wystąpieniu uzasadnionych przesłanek do wyłączenia się ww. organu podatkowego od rozpoznania przedmiotu sprawy."

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 132 § 1 O.p. wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta, marszałek województwa, ich zastępcy oraz skarbnik jednostki samorządu terytorialnego podlegają wyłączeniu od załatwiania spraw dotyczących ich zobowiązań podatkowych lub innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego.

Stosownie zaś do art. 132 § 2 O.p. przepis § 1 stosuje się również do spraw dotyczących:

1) małżonka, rodzeństwa, wstępnych, zstępnych albo powinowatych do drugiego stopnia osób wymienionych w § 1;

2) osób związanych stosunkiem przysposobienia, opieki lub kurateli z osobami wymienionymi w § 1;

3) osób pozostających z osobami wymienionymi w § 1 w takim stosunku prawnym, że może to mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Wskazany przepis (art. 132 O.p.) reguluje instytucję wyłączenia samorządowych organów podatkowych od załatwiania spraw dotyczących zobowiązań podatkowych,

a także ulg, odroczeń, umorzeń lub zaniechania poboru należności. Wyłączenie organu powoduje utratę przez ten organ zdolności do rozpatrzenia sprawy. Organ staje się wówczas niewłaściwy w sprawie. Katalog przesłanek powodujących wyłączenie jest zamknięty (por. Ordynacja podatkowa. Komentarz, pod red L. Etel, LEX/el 2023, Komentarz do art. 132).

Podkreślenia wymaga, że tut. Sąd we wskazanym wyżej wyroku z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 152/23 rozpoznawał sprawę umorzenia zaległości skarżącego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym z tytułu I i II raty za 2022 r. Sąd uchylił decyzję organu odwoławczego, z uwagi na to, że nie odniósł się on do twierdzeń C. M. zawartych w odwołaniu, iż Burmistrz [...] nie jest bezstronny i powinien być wyłączony z mocy prawa do rozpoznania jego sprawy

z wniosku o umorzenie zaległości podatkowej.

W zaskarżonej obecnie decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w szerokim zakresie przytoczyło treść wyroku z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. akt

I SA/Bd 152/23 i opisało tło konfliktu między skarżącym a organem pierwszej instancji. Podało m.in., że skarżący "podnosi, iż od 2018 r. istnieje konflikt pomiędzy nim

a Burmistrzem M. G.-D., który spowodował rażącą negatywną stronniczość, a wręcz wrogość burmistrza w stosunku do niego. Skarżący wskazał, iż M. P. wykorzystując cały swój potencjał władzy i możliwości sprawczych struktur Gminy M. G.-D. uknuł wobec niego intrygę by pozbawić pracy na 1.5 roku przed osiągnięciem wieku emerytalnego oraz przedstawić w odbiorze publicznym jako nieudacznika, kłamcę, oszołoma, donosiciela, stanowiącego zagrożenie dla lokalnej społeczności. Wskazał, iż jego zeznania w sprawie o sygn. akt

[...] 18 wskazują, że przed Sądem mógł zeznawać na korzyść Przewodniczącego Rady, nieprawdę i świadomie zatajał okoliczności, fakty oraz dowody dobrze mu znane, aby przekonać Sąd o jego winie."

Następnie Kolegium stwierdziło, że w jego ocenie "Burmistrz M. G.-D. uprawniony był do rozpoznania wniosku Strony o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowej i wydania decyzji. Analiza akt przedmiotowej wskazuje (pomimo sformułowanych w odwołaniu zarzutów naruszenia art. 24 § 3 Kpa, tj. przepisu regulującego kwestię wyłączenia pracownika organu a nie organu) również, iż Strona nie złożyła wniosku o wyłączenie pracownika organu podatkowego. Na żadnym etapie postępowania nie były formułowane wątpliwości co do bezstronności pracownika Urzędu M. G.-D. - Pani N. F.."

Zdaniem tut. Sądu, wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę. Organ podatkowy, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia zasadzie przekonywania wyrażonej w art. 124 O.p. Nadto, gdy strona postępowania przypisuje określonym okolicznościom decydujące dla wyniku sprawy znaczenie, narusza art. 210 § 4 O.p. takie niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie, które w uzasadnieniu nie odnosi się w sposób wyczerpujący do sformułowanych przez nią zastrzeżeń.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja narusza wymienione przepisy prawa. Kolegium poza przywołaniem treści uzasadnienia wyroku z dnia 14 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Bd 152/23 oraz przedstawieniem tła konfliktu między skarżącym

a organem pierwszej instancji, w ogóle nie wyjaśniło, nie wytłumaczyło dlaczego konflikt ten oraz wskazane przez stronę powody wyłączenia organu nie odpowiadają przesłankom wyłączenia wymienionym w art. 132 O.p. Skoro organ stawia konkluzję, że "Burmistrz M. G.-D. uprawniony był do rozpoznania wniosku Strony

o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowej i wydania decyzji", to tym samym przyjmuje, iż wskazywane przez skarżącego okoliczności nie odpowiadają żadnej

z przesłanek wyłączenia organu. W takiej sytuacji to organ powinien wyjaśnić, dlaczego tak uważa. W rezultacie Kolegium nie wykazało podstawowej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, tj. czy w świetle regulacji zawartych w art. 132 O.p. Burmistrz [...] był właściwy do rozpoznania wniosku skarżącego o umorzenie zaległości podatkowej. Brak w tym zakresie stosownej argumentacji organu.

Zawarte w zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że Burmistrz [...] był uprawniony do rozpoznania wniosku strony nie zostało poparte żadnym wywodem pozwalającym uznać je za zasadne. Za rzeczywiste odniesienie się do zarzutu skarżącego nie można również uznać twierdzenia, że na żadnym etapie postępowania nie były formułowane wątpliwości co do bezstronności pracownika Urzędu M. G.-D. - N. F.. Zauważyć należy decyzję podpisał Burmistrz. Skoro natomiast pracownicy działaliby z upoważnienia Burmistrza, to podejmowane przez nich czynności należy przypisać samemu Burmistrzowi. Nadto, jeżeli organ (Burmistrz) nie byłby właściwy do rozpoznania wniosku skarżącego, to nie sposób przyjąć, aby do załatwienia sprawy "właściwi" byliby pracownicy zatrudnieni w urzędzie obsługującym ten organ.

Nie ma też przesądzającego znaczenia dla sprawy pismo Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2023 r. (k. 9 akt administracyjnych organu odwoławczego) odmawiające wyłączenia Burmistrza [...] od prowadzenia sprawy z wniosku strony o umorzenie zaległości podatkowej. P. to nie jest wiążące dla Sądu. Wskazano w nim, że odmowa wyłączenia organu nastąpiła w oparciu o "przekazane informacje i wniosek Pana C. M.. Nie wiadomo jednak na podstawie jakich "przekazanych informacji" Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego tak zdecydował.

Jeszcze raz należy podkreślić, że Kolegium powinno dokonać niezbędnych dla rozpatrzenia zarzutu skarżącego ustaleń i odnieść się do niego. Zarzut ten musi być rzetelnie i wnikliwie przeanalizowany, co powinno znaleźć odzwierciedlenie

w uzasadnieniu decyzji. Sąd nie przesądza, czy skarżący ma rację, czy jej nie ma. Stwierdza jedynie, że Kolegium nie odniosło się w sposób dostateczny do zarzutu skarżącego dotyczącego braku bezstronności Burmistrza [...] i jego wyłączenia od rozpatrzenia sprawy. To z kolei czyni przedwczesnym – jak to już zaznaczono – dokonanie oceny nieudzielenia wnioskodawcy ulgi podatkowej.

Ponownie rozpatrując sprawę Kolegium będzie miało na uwadze wywody

i wskazania Sądu zawarte w tym wyroku.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach sądowych nie orzeczono, ponieważ skarżący został zwolniony z ich ponoszenia.