Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 85/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 par. 1 pkt 4 i par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 22 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 25
journal: Dz.U. 2022 poz 1360
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 2 ust. 12
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta Tarnowskie Góry o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Tarnowskie Góry a Burmistrzem Miasta Głubczyce w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K. W. o wypłatę dodatku węglowego postanawia: wskazać Burmistrza Miasta Tarnowskie Góry jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta Tarnowskie Góry, reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tarnowskich Górach, wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Burmistrzem Miasta Głubczyce w przedmiocie rozpatrzenia wniosku K. W. o wypłatę dodatku węglowego, poprzez wskazanie organu właściwego w sprawie. Ponad powyższe organ wniósł o zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu poniesionych wydatków w kwocie 100 zł.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 16 listopada 2022 r. K. W. (dalej jako "zainteresowany", "wnioskodawca") złożył do Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej jako "OPS") w Głubczycach wniosek o wypłatę dodatku węglowego. We wniosku podano, iż adres zamieszkania zainteresowanego znajduje się przy ul. [...] w Tarnowskich Górach oraz, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe zasilany paliwami stałymi, zgłoszony lub wpisany do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r., poz. 438, 1561 i 1576).

Zawiadomieniem z dnia 17 listopada 2022 r. Burmistrz Miasta Głubczyce przekazał powyższy wniosek Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej (dalej jako "MOPS") w Tarnowskich Górach wskazując, że Burmistrz Miasta Tarnowskie Góry jest organem właściwym z uwagi na miejsce zamieszkania zainteresowanego.

Z uwagi na to, że pod wskazanym przez zainteresowanego adresem zamieszkania, jako zainstalowane źródło ciepła zgłoszono "miejską sieć ciepłowniczą/ciepło systemowe/lokalną sieć ciepłowniczą" w dniu 9 stycznia 2023 r. wystosowano zawiadomienie przed wydaniem decyzji o odmowie dodatku węglowego, które zostało doręczone w dniu 16 stycznia 2023 r.

Organ wnioskujący o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wskazał, iż kilkakrotnie podejmował próby kontaktów telefonicznych i mailowych z zainteresowanym w celu ustalenia jego miejsca zamieszkania. Wyżej wymieniony w wiadomości mailowej z dnia 18 stycznia 2023 r., wskazał, iż zamieszkuje w miejscowości [...].

Wobec powyższego Burmistrz Miasta Tarnowskie Góry pismem z dnia 23 stycznia 2023 r. przekazał wniosek wraz z dokumentacją Burmistrzowi Miasta Głubczyce.

Pismem z dnia 20 stycznia 2023 r. w odpowiedzi na zawiadomienie przed wydaniem decyzji odmownej zainteresowany wystosował wyjaśnienia wskazując, że prawidłowo, zgodnie z położeniem nieruchomości - gospodarstwa domowego złożył wniosek do OPS w Głubczycach a w swoim wniosku mylnie wskazał tarnogórski adres, gdyż jest to adres korespondencyjny. Do wyjaśnień dołączono ponownie wniosek o wypłatę dodatku węglowego wskazując adres w [...].

Pismem z dnia 26 stycznia 2023 r. Burmistrz Miasta Tarnowskie Góry przekazał dokumenty wraz z wyjaśnieniami zainteresowanego do Burmistrza Miasta Głubczyce, celem rozpoznania sprawy zgodnie z właściwością.

OPS w Głubczycach, powołując się na art. 22 k.p.a. wskazał Burmistrza Miasta Tarnowskie Góry jako organ właściwy do wypłaty dodatku węglowego.

Organ wnioskujący o rozstrzygnięcie sporu o właściwość powołał się na treść art. 2 ust. 12 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 roku (Dz. U. z 2023 r., poz. 141), zgodnie z którym wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek. W tym kontekście odniesiono się do art. 25 Kodeksu cywilnego, który wskazuje, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Podkreślono, że w przypadku braku możliwości ustalenia miejsca zamieszkania w rozumieniu przywołanego wyżej przepisu właściwość winna zostać ustalona zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w przypadku braku możliwości ustalenia właściwości miejscowej w oparciu o przywołany wyżej przepis zastosowanie winien znaleźć art. 21 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając na względzie powyższe Burmistrz Miasta Tarnowskie Góry wniósł jak na wstępie.

W odpowiedzi na powyższy wniosek, Burmistrz Miasta Głubczyce, reprezentowany przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Głubczycach, wskazał, iż zainteresowany w złożonym wniosku o wypłatę dodatku węglowego wskazał swój adres zamieszkania w Tarnowskich Górach. Powołując się na treść art. 2 ust. 12 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym organ uczestniczący w sporze podkreślił, iż postępowanie w sprawie dodatku węglowego prowadzi organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o dodatek węglowy. W związku z powyższym w ocenie Burmistrza Miasta Głubczyce wniosek został zasadnie przekazany do rozpoznania do organu właściwego w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; powoływanej dalej jako "k.p.a."). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.

Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny.

Spór o właściwość w niniejszej sprawie powstał pomiędzy Burmistrzem Miasta Tarnowskie Góry a Burmistrzem Miasta Głubczyce w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K. W. o wypłatę dodatku węglowego. Przedmiotowy spór powstał na tle właściwości miejscowej organów pozostających w sporze, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia. Oznacza to, że wniosek jest dopuszczalny.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 12 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r.

o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r., poz.141 ze zm., dalej, jako " Ustawa"), wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek. Dla przyznania dodatku węglowego kluczową informacją jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego.

Wskazana powyżej ustawa nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Powyższe rodzi konieczność odwołania się do definicji ogólnej tego terminu zawartej

w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm.), zgodnie z którą przez miejsce zamieszkania należy rozumieć miejscowość,

w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) oraz wewnętrzny (wola stałego pobytu), przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie.

Ustawa reguluje natomiast przyznanie dodatku ze względu na źródło ogrzewania konkretnego gospodarstwa domowego. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 2 ustawy o dodatku węglowym, przez gospodarstwo domowe rozumie się zarówno zamieszkiwanie, jak i gospodarowanie w określonym miejscu. Powyższe okoliczności wskazują, że kwestia zamieszkiwania w określonym miejscu jest przesłanką

o charakterze materialnoprawnym, warunkującą uzyskanie dodatku, przez co podlega ustaleniu i ocenie na etapie postępowania przed organem właściwym, uprawnionym do przyznania dodatku lub wydania decyzji o odmowie (por. postanowienie NSA

z 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OW 157/22). Tym samym przesłanka ta nie może być rozstrzygana na etapie sporu o właściwość, bez udziału strony i możliwości weryfikacji jej twierdzenia o zamieszkiwaniu w określonym miejscu z jej udziałem. Wówczas to bowiem organ winien dokonać weryfikacji wniosku mając na uwadze okoliczności takie jak informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie świadczeń rodzinnych, świadczeń wychowawczych, dodatku osłonowego i dodatku mieszkaniowego, czy dane zgromadzone w rejestrze PESEL. W tym kontekście należy również odczytywać instytucję wywiadu środowiskowego, mającego na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego przeprowadzanego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, która została uregulowana w art. 2 ust. 15 b ustawy.

W przypadku uprzedniego ustalenia, że miejsce to nie jest tożsame z podanym we wniosku i tożsamym z lokalizacją nieruchomości, wywiad nie mógłby zweryfikować informacji, co do danych zawartych we wniosku, dotyczących źródła ogrzewania.

Wskazanie w ustawie na właściwość organu miejsca zamieszkania nie pozwala organom na możliwość badania, w jakiej miejscowości osoba faktycznie przebywa

z zamiarem stałego pobytu, jako przesłanki własnej właściwości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wniosek taki powinien odpowiadać wymogom dla pierwszego pisma w sprawie (art. 63 § 2 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 Ustawy), co oznacza obowiązek podania adresu, także w przypadku pisma wnoszonego w postaci elektronicznej.

W przedmiotowej sprawie wniosek został złożony na opracowanym wzorze wniosku, w którym wnioskodawca jako swoje miejsce zamieszkania podał miejscowość Tarnowskie Góry. To zatem do Burmistrza Miasta Tarnowskie Góry należy zweryfikowanie, czy wnioskodawca spełnia przesłanki materialnoprawne do otrzymania dodatku, w szczególności czy pod wskazanym adresem zamieszkuje i gospodaruje, a jego gospodarstwo domowe jest ogrzewane źródłem ciepła, które jest wyszczególnione w art. 2 ust. 1 ustawy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku

z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.