Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 409/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23, art. 17
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 23, art. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 17 lutego 2023 r. nr SKO.PS/40/630/2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 29 sierpnia 2022 r. (data wpływu) J. W. (dalej jako: "skarżący" lub "strona") wystąpił do Wójta Gminy Ulhówek o ustalenie na jego rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką – J. W.

Decyzją z 26 października 2022 r. organ ten odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując, że nie został spełniony warunek wynikający z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 615; dalej jako: u.ś.r.), gdyż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu wieku określonego w tym przepisie.

W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżący zastępowany przez zawodowego pełnomocnika zarzucił naruszenia prawa polegające na zastosowaniy normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Jego zdaniem w obecnym stanie prawnym nie jest dopuszczalne wydanie decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny.

Wskazując na powyższe, wniósł o uwzględnienie odwołania i o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 17 lutego 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji.

W motywach rozstrzygnięcia wskazało na treść art. 17 ust. 1b u.ś.r., a następnie sentencję wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2021 r. K 38/13. Organ odwoławczy wyraził stanowisko, zgodnie z którym od momentu wejścia w życie ww. wyroku Trybunału, wskazywany przepis nie może być stosowany w jego dotychczasowym brzmieniu. W stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, a zatem w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Organ wskazał jednak, że - pomimo powyższego - rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu pierwszej instancji jest prawidłowe. W okolicznościach niniejszej sprawy nie ma bowiem podstaw do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wskazał, decyzję organu pierwszej instancji należało utrzymać w mocy z trzech powodów.

Po pierwsze, skarżący nie zaprzestał pracy w posiadanym gospodarstwie rolnym z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką, lecz z uwagi na spełnienie przez jego żonę warunków do uzyskania wcześniejszej emerytury rolniczej. Informacja powyższa wynika wprost z treści aktu notarialnego z 3 sierpnia 2016 roku, na podstawie którego zostało wydzierżawione gospodarstwo rolne będące własnością skarżącego.

Po drugie, nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia, a sprawowaniem przez niego opieki nad matką. Z okoliczności sprawy musi bowiem wynikać, że sprawujący opiekę nie wykonuje aktywności zawodowej wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza aby opiekun miał możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Tymczasem skarżący pomaga matce w takich czynnościach jak: codzienna toaleta, przygotowywanie posiłków, pranie, dowożenie na wizyty lekarskie. Takie czynności są natomiast wykonywane także przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu.

Po trzecie, wskazał, że J. W. ma jeszcze troje dzieci, a obowiązek opieki nad niepełnosprawnym rodzicem obciąża wszystkie dzieci w równym stopniu, niezależnie od tego, że mają one własne rodziny, zobowiązania zawodowe, czy mieszkają w innych miejscowościach. Kolegium uznało, iż skarżący i jego rodzeństwo są w stanie wspólnie zorganizować opiekę nad matką, bez konieczności rezygnacji z aktywności zawodowej przez skarżącego.

W takim stanie faktycznym - zdaniem Kolegium - nie było możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Kolegium pełnomocnik strony zarzucił naruszenie:

1) art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie przez skarżącego pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką nie wypełnia przesłanki niepodejmowania zatrudnienia wymaganej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego;

2) art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., przez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że skarżący zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będąc jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż rodzeństwo skarżącego może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji wydanych przez organy obydwu instancji i ustalenie na rzecz strony świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Powołał się w tym zakresie na wyrok WSA w Gdańsku, III SA/Gd 577/21, w którym Sąd ten zważył, że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest fakt, iż skarżący jako dziecko niepełnosprawnej mieści się w katalogu podmiotów, które mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. Natomiast w ocenie Kolegium, skarżący jako dziecko niepełnosprawnej, które podjęło się trudu opieki nad niepełnosprawnym rodzicem winno otrzymać wsparcie od rodzeństwa. Z utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych wynika, iż nie może stanowić podstawy odmowy przyznania wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego argument, iż rodzeństwo wnioskodawcy winno wspierać wnioskodawcę w opiece nad osobą niepełnosprawną. Tym samym jeżeli jest kilka podmiotów zobowiązanych alimentacyjnie w jednakowym stopniu, to można przyznać świadczenie jednej z nich, jeżeli tylko spełnia przewidziane prawem warunki. Skarżący ma prawo wyboru czy podejmie zatrudnienie i będzie dzielił się obowiązkiem alimentacyjnym względem matki z pozostałym rodzeństwem czy też będzie czynił osobiste starania poprzez osobistą opiekę.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w związku z wolą zarówno strony skarżącej jak i organu, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.". Poza brakiem udziału stron w tym trybie, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym. W ramach tej kontroli, tak jak w każdym przypadku sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do zaskarżonych aktów lub czynności (art. 135 P.p.s.a.).

Stosownie zaś do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa. Sąd nie jest natomiast władny oceniać takich okoliczności, jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem organu oraz czy orzeczenie to wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i tym podobnych kwestii.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Sąd uznał, że skarga nie jest uzasadniona.

Na wstępie Sąd podkreśla, że nie budzi żadnych wątpliwości prawidłowość stanowiska Kolegium dotyczącego zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy. Zasadnie bowiem Kolegium uznało, że nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ww. przepis, którego niezgodność z konstytucyjną zasadą równości została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Kwestia ta, jako już utrwalona w orzecznictwie nie wymaga szerszego omówienia, a przedstawione przez organ odwoławczy wywody i wnioski jej dotyczące są właściwe i Sąd podziela takie właśnie stanowisko.

Przechodząc natomiast do kwestii istotnych dla wydanego rozstrzygnięcia rozpocząć należy od wskazania, że jak stanowi, najważniejszy dla rozstrzygnięcia sprawy przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z przepisu tego wynika zatem, że przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować.

Zauważenia bowiem wymaga, że świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego, nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

W sprawie bezspornym jest, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem zaliczającym ją do pierwszej grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia, wydanym na stałe. Oczywistym również jest, że skarżący należy do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Bezspornym przy tym jest, że skarżący wykonuje czynności opiekuńcze na rzecz matki. Rzecz jednak w tym, że zakres tych czynności nie jest tego rodzaju, aby uniemożliwiał skarżącemu podjęcie zatrudnienia w jakimkolwiek wymiarze. Jest to najistotniejsza kwestia w sprawie, bowiem aby przyznać wnioskowane świadczenie musi istnieć związek przyczynowo - skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Wyjaśniając tę kwestię, trafnie Kolegium wywiodło, że podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest nie tylko sprawowanie stałej, ciągłej opieki, ale aby opieka ta (jej zakres) wykluczała możliwość podjęcia zatrudnienia lub powodowała konieczność zrezygnowania z pracy. Jak wskazano, świadczenie to ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy, czy też niemożność jej podjęcia z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Pojęcie opieki, o którym mowa w powyższym przepisie, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Dla ustalenia związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej w jakimkolwiek, nawet najmniejszym zakresie.

Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości i konieczności wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20 i z 18 maja 2021 r., I OSK 275/21). Organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13). Ocena istnienia omawianego związku winna zaś bazować na ustaleniu wymiaru faktycznie sprawowanej opieki, w kontekście jej kolidowania z możliwością podjęcia pracy. Podzielając ten pogląd Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21, stwierdził, że takich ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań dotyczących osoby niepełnosprawnej, wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Oczywistym bowiem jest, że nie podlegają ocenie wynikające z orzeczenia o niepełnosprawności wskazania dotyczące osoby niepełnosprawnej, jednakże konieczne jest ustalenie charakteru i wymiaru sprawowanej opieki, czego nie należy utożsamiać z przeprowadzeniem przeciwdowodu przeciw treści orzeczenia o niepełnosprawności (por. także wyrok NSA z 18 maja 2021 r., I OSK 275/21).

Możliwość weryfikacji wątpliwości w tym zakresie została przewidziana przez ustawodawcę wprost w art. 23 ust. 4aa u.ś.r., a w świetle tego przepisu środkiem umożliwiającym taką weryfikację jest rodzinny wywiad środowiskowy. Fakt posiadania orzeczenia stwierdzającego niezdolność do samodzielnej egzystencji przez podopiecznego nie gwarantuje bowiem automatycznie uzyskania przez skarżącego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, czego zdaje się nie dostrzegać zarówno skarżący jak i jego pełnomocnik. Zakres sprawowanej opieki musi bowiem być tego rodzaju, że obiektywnie wyklucza możliwość jakiegokolwiek zarobkowania (por. wyrok NSA z 23 października 2020 r., I OSK 1148/20).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należało stwierdzić, że organ w zaskarżonej decyzji wykazał w sposób przekonujący, że skarżący nie wykonuje wobec swojej niepełnosprawnej matki opieki, która uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Mianowicie, jak wynika z akt sprawy, matka skarżącego mieszka razem z nim, jego żoną oraz ich dorosłym, pracującym synem. Posiada w głównej mierze choroby wieku starczego, jest po zawale serca (2011 r.). Z uwagi na zwyrodnienie stawów ma problemy z przemieszczaniem się. Porusza się za pomocą balkonika lub kul łokciowych.

Z jednoznacznych ustaleń organu wynika natomiast, że skarżący w związku z opieką nad matką pomaga jej w codziennej toalecie, przygotowuje posiłki, robi pranie i dowozi ją na wizyty lekarskie. Niepełnosprawna J. W. nie jest osobą leżącą.

Zdaniem Sądu, przywołane wyżej prace nie stanowią czynności, które świadczą o konieczności sprawowania stałej lub długotrwałej opieki. Czynności te nie są wykonywane codziennie (np. zakupy czy sprzątanie), a jeśli już są wykonywane codziennie, to nie zajmują tyle czasu, aby determinowało to u skarżącego potrzebę niepodejmowania zatrudnienia. Zatem nie są to czynności oznaczające stałą lub długotrwałą opiekę nad inną osobą w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zgodzić się należy z Kolegium, że czynności wskazywane przez skarżącą stanowią w dużym zakresie de facto czynności zwykłego dnia codziennego. Zatem w istocie stanowią one codzienną rutynę osób, w tym takich, które również pracują zawodowo.

Ponadto, matka skarżącego mimo znacznego wieku nie wymaga karmienia, pojenia, cewnikowania, pampersowania, itp. Mimo stwierdzonych schorzeń pozostaje ona osobą w dużej mierze samodzielną. Zakres samodzielności, nie jest przy tym tego rodzaju, by wykluczał podjęcie przez skarżącego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zakres tych czynności, które skarżący wykonuje, opiekując się matka nie jest na tyle intensywny i absorbujący, by stanowił obiektywną przeszkodę do podjęcia przez niego pracy zarobkowej. Czynności takie jak np. ubieranie, przyrządzanie posiłków, wspólne wizyty lekarskie, nabywanie i podawanie leków, sprzątanie mieszkania, pranie, robienie zakupów są wykonywane także przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu.

W tych okolicznościach trafna jest ocena Kolegium, że skarżący nie wykonuje przy matce czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w czynnościach mających na względzie konieczność utrzymania podopiecznej w możliwie niezmienionym stanie życia odpowiadającym godności człowieka. Nie istnieje zatem związek przyczynowo- skutkowy pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką nad niepełnosprawna matką, a koniecznością zrezygnowania przez niego z zatrudnienia.

Skarżący nie wykonuje bowiem w związku ze stanem zdrowia matki żadnych ekstraordynaryjnych, szczególnych czynności, pochłaniających tyle czasu, by niemożliwe było podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.

W tych okolicznościach, zdaniem Sądu uzasadnione jest stanowisko organu o braku bezpośredniego związku między koniecznością stałej opieki nad matką a tym, że skarżący nie podejmuje zatrudnienia.

Ponadto trafnie wskazało Kolegium, że nie można uznać, iż zaprzestanie prowadzonej przez skarżącego działalności rolniczej wynika z konieczności sprawowania opieki nad matką. Z akt sprawy bezspornie wynika, że okoliczności te nie mają że sobą żadnego związku. Skarżący zaprzestał wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym z uwagi na spełnienie przez jego małżonkę warunków do uzyskania wcześniejszej emerytury rolniczej, co wiązało się z koniecznością oddania gospodarstw rolnego podmiotom trzecim. Dodatkowo kwestie te nie mają ze sobą żadnego związku jeśli uwzględnić datę powstania niepełnosprawności jego matki (1994 r.).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 7 listopada 2019 r., I OSK 1549/19 i z 14 września 2017 r., I OSK 695/17, wyjaśnił, że wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, iż zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoba ta, decydując się na sprawowanie opieki, pozbawia się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd w takiej sytuacji może liczyć na wsparcie ze strony Państwa. Sprawowanie opieki musi być zatem wyłącznym powodem rezygnacji z zatrudnienia. W realiach niniejszej sprawy bezspornym jest, że w przypadku skarżącego nie nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia po to, by opiekować się matką. Rezygnacja z prowadzenia gospodarstwa rolnego wystąpiła znacznie wcześniej niż chęć opieki nad matką. Skarżący już przez 6 lat przed złożeniem wniosku o świadczenie pielęgnacyjne nie był aktywny zawodowo.

Nadto trafnie Kolegium podniosło, że skarżący posiada rodzeństwo (trzech braci), które może wspólnie ze skarżącym realizować obciążający ich z mocy prawa obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej: "k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo, a zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Sąd podziela dominujący w orzecznictwie pogląd, iż nawet wykonywanie zatrudnienia przez dzieci osoby wymagającej opieki czy nawet zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że nie są one w stanie sprawować opieki nad rodzicem (zob. np. wyrok WSA w Opolu z 22 czerwca 2021 r., II SA/Op 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z 12 maja 2021 r., IV SA/Po 66/21, wyrok WSA w Gdańsku z 11 marca 2021 r., III SA/Gd 1201/20). Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, innym zakładzie administracyjnym, w którym władztwo zakładowe ogranicza sposobność określonego postępowania, czy stwierdzony znaczny stopień niepełnosprawności, który nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa, zamieszkiwanie w innej miejscowości niewątpliwie mogą utrudniać sprawowanie opieki nad osobą wymagającą opieki, jednakże okoliczności takie tego nie uniemożliwiają, tym bardziej że wykonanie obowiązku alimentacyjnego nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych. W aktach brak dowodu aby skarżący, czy też jego matka próbowali wyegzekwować spełnienie ww. obowiązku od braci skarżącego. W konsekwencji, nie sposób przyjąć, aby istniały jakiekolwiek obiektywne przeszkody w wywiązywaniu się przez rodzeństwo skarżącego z obowiązków alimentacyjnych względem matki.

Przypomnieć należy, że pomoc Państwa ma charakter subsydiarny, ponieważ to przede wszystkim na rodzinie ciąży obowiązek opieki nad osobą niepełnosprawną. Pomoc Państwa jest zatem możliwa jedynie wówczas gdy wnioskujący o nią wykaże, w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji (w tym m.in. współdziałanie wszystkich dzieci w opiece, ewentualnie zatrudnienie opiekunki, czy skorzystanie z usług opiekuńczych), a pomimo to - ze względu na rzeczywisty zakres opieki wynikający z potrzeb osoby niepełnosprawnej (a dokładniej, z posiadanych przez nią schorzeń) – istnieje konieczność rezygnacji z zatrudnienia bądź ww. sytuacja uniemożliwia jego podjęcie.

Podsumowując, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą przesłanki uzasadniające jej uchylenie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Sąd nie dopatrzył się zatem w niniejszej sprawie uchybień, ani tych wywiedzionych w skardze, ani też innych – branych pod rozwagę z urzędu, które mogłyby powodować konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Tym samym Sąd uznał, że zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa materialnego ani procesowego. Brak więc było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 P.p.s.a.