Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 29/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 85 i nast.
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 grudnia 2023 r. sygn. akt I SA/Bk 432/23 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi E.R. i A. sp. z o.o. z siedzibą w E. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 21 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie zmiany metody płatności podatku od towarów i usług w imporcie towaru określonego w zgłoszeniu celnym postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 19 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 432/23, będącym przedmiotem zażalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odmówił E.R. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 21 września 2023 r. w przedmiocie zmiany metody płatności podatku od towarów i usług w imporcie towaru określonego w zgłoszeniu celnym. Sąd uznał, że brak jest podstaw do uznania, iż do uchybiania terminowi doszło bez winy strony.

W zażaleniu na powyższe postanowienie E.R. (dalej: "strona" lub "skarżąca") zarzuciła naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż w niniejszej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak swojej winy w uchybieniu terminu, mimo że w zaistniałym stanie faktycznym wskazała okoliczności poparte argumentacją tj. nastąpiła nagła przyczyna uchybienia terminu w postaci złego stanu zdrowia (silnie bóle głowy i odczucie nudności, powodujące zaniki świadomości), która z uwagi na swoją gwałtowność nie mogła zostać udokumentowana - brak uzyskania stosownej pomocy lekarskiej.

Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenia zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że z uwagi na zły stan zdrowia, który nastąpił gwałtownie w ostatnim dniu terminu do złożenia skargi (tj. odczuwanie zawrotów głowy, chwilowe zaniki świadomości oraz stan bliskiego omdlenia) skarżąca obawiając się, że poruszając się samochodem może stanowić zagrożenie dla innych osób i dla siebie, musiała pozostać w miejscu zamieszkania, w związku z czym mimo najszczerszych chęci, wskutek powyższych okoliczności, nie była w stanie złożyć w ustawowym terminie skargi na decyzję organu. Skarżąca była niestety tego dnia sama w domu i nie mogła liczyć na pomoc nikogo bliskiego ani znajomego. Skarżąca jasno przedstawiła zaistniałe okoliczności oraz argumentację, co w przypadku braku możliwości uzyskania stosownej pomocy oraz zarazem dokumentacji medycznej, powinno uprawdopodobnić że powołane we wniosku okoliczności faktycznie wystąpiły.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 21 września 2023 r., doręczono skarżącej 3 października 2023 r. Wynoszący 30 dni termin do wniesienia skargi na tę decyzję upływał 2 listopada 2023 r. Skarżąca dopiero 3 listopada 2023 r. nadała za pośrednictwem operatora pocztowego skargę na ww. decyzję wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia.

We wniosku podała, że zdecydowała się wnieść skargę osobiście z uwagi na trudności finansowe, zabezpieczenia na majątku oraz brak środków na pełnomocnika. Wyjaśniła, że bezpośrednio po pracy odwiedziła placówkę Poczty Polskiej celem odbioru awizowanej do niej korespondencji. Dokumenty do złożenia skargi nieopatrznie zostawiła w domu, w związku z czym po wizycie na poczcie i odbiorze awizowanej korespondencji pojechała do domu, żeby przygotować skargę do wysyłki. Podała, że najprawdopodobniej z uwagi na pośpiech, dużą ilość pracy i związanych z tym natłokiem obowiązków oraz ilość spiętrzających się problemów związanych z licznymi postępowaniami przed sądem, egzekucjami i postępowaniami podatkowymi, w drodze powrotnej do domu, kiedy miała w zamyśle skompletowanie skargi do wysyłki i ponowną wizytę w placówce pocztowej celem wysłania skargi, poczuła się bardzo źle, tj. zaczęła ją silnie boleć głowa i zaczęła odczuwać nudności, w związku z czym postanowiła jak najszybciej dojechać do domu. Po powrocie do domu jej stan się pogorszył, odczuwała zawroty głowy i chwilowe zaniki świadomości. Wskazała, że w obawie, że poruszając się samochodem może stanowić zagrożenie dla siebie i innych osób, musiała pozostać w miejscu zamieszkania. W przekonaniu skarżącej obiektywną przeszkodą do terminowego wniesienia skargi była jej nagła sytuacja zdrowotna.

Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu.

W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony.

Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że skarga została złożona z uchybieniem terminu. Sąd pierwszej instancji przyjął, że skarżąca nie udokumentowała podnoszonych we wniosku okoliczności, a tym samym nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Sąd słusznie podkreślił, że potwierdzenia w odpowiednich zaświadczeniach lekarskich nie ma zarówno twierdzenie o pozostawaniu pod obserwacją kardiologiczną w przychodni lekarskiej, jak i okoliczności nagłego pogorszenia stanu zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że rozważając samą przesłankę choroby, jako okoliczności wyłączającej winę w niedochowaniu terminu w pierwszej kolejności należy wskazać, że tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej z zastrzeżeniem spełnienia się określonych warunków. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany lub wystąpić musi nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Poza tym musi zostać przedstawione zaświadczenie, że stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał prowadzenie spraw i dokonywanie czynności.

Na podkreślenie zasługuje też okoliczność, że wedle twierdzeń strony skarga była już sporządzona, natomiast skarżąca zapomniała ją zabrać i złożyć, będąc w placówce pocztowej celem odebrania awizowanej korespondencji. W zakresie możliwości wyręczenia się inną osobą skarżąca ograniczyła się do wskazania, że była sama w domu i nie mogła liczyć na niczyją pomoc.

Uprawdopodobnienie nie daje pewności co do prawdziwości uprawdopodobnionego faktu, a pozwala jedynie na uwiarygodnienie twierdzeń faktycznych strony. Cechą odróżniającą je od udowadniania jest odformalizowanie, które skutkuje ułatwieniem i przyspieszeniem postępowania. Odformalizowanie w przypadku uprawdopodobnienia nie oznacza, że podstawę roszczenia można oprzeć jedynie na twierdzeniach strony. Sąd musi bowiem opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć odpowiednie stanowisko. W przedmiotowej sprawie przedstawiono jedynie gołosłowne twierdzenia strony. Skarżąca nie przedłożyła jakiegokolwiek dokumentu, który mógłby stanowić potwierdzenie zaistniałej sytuacji. Brak jest choćby zaświadczenia, że pozostaje pod opieką kardiologiczną i nagłe pogorszenie samopoczucia może pojawić się w każdym momencie. W związku z tym twierdzenia wniosku nie zostały uprawdopodobnione.

Wskazując na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.