Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 594/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par 4
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I. [...] S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 grudnia 2018 r. sygn. akt III SA/Lu 413/18 w sprawie ze skargi I. [...] S.A. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 29 maja 2018 r. nr 0601-IOC.4401.15.2018.AC w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od skarżącej kasacyjnie I. [...] S.A. w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: WSA w Lublinie), wyrokiem z 27 grudnia 2018 r., sygn. III SA/Lu 413/18, oddalił skargę I. [...] SA z siedzibą w W. (dalej zwaną spółką lub skarżącą kasacyjnie) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 29 maja 2018 r. nr 0601-IOC.4401.15.2018, w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego.

Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Lublinie wniosła spółka, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżąca kasacyjnie zarzuciła:

I. naruszenie prawa materialnego, w tym:

1) art. 796e, art. 796da, art. 251 i art. 4e RWKC (rozporządzenie Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny - Dz. Urz. UE L z dnia 11 października 1993 r. Nr 253, str. 1) w zw. z art. 161 i art. 162 WKC (rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny - Dz. Urz. UE L z dnia 19 października 1992 r. Nr 302, str. 1 z późn. zm.) poprzez ich błędną wykładnię oraz związane z tym niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym, w którym nie powinny mieć łącznego zastosowania,

II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy,

1) tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) poprzez niedokładne zbadanie sprawy i błędną ocenę stanu faktycznego, będącego przedmiotem skargi, w szczególności polegające na pominięciu przez Sąd I instancji, że organ II instancji uznał za prawidłowe działalnie organu I instancji, polegające na wymaganiu od spółki przedłożenia niemożliwej do uzyskania dokumentacji w sytuacji, gdy niemożliwość ta wynika z wprowadzenia spółki w błąd na moment zakończenia procedury wywozu oraz wezwania spółki do przedłożenia dodatkowej (ponadnormatywnej) dokumentacji transakcyjnej, po niemal 2,5 roku (906 dniach) od zakończenia procedury,

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji, pomimo wydania jej z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Na tej podstawie skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, a także zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. Wystąpiła także o skierowanie pytania prejudycjalnego do TSUE, w zakresie zgodności wykładni art. 796e, art. 796da, art. 251 i art. 4e RWKC w zw. z art. 161 i art. 162 WKC z prawem Unii Europejskiej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej spółka podkreśliła, że jej kontrahent, którego we właściwy sposób zweryfikowała, nabył towary i wywiózł je własnym środkiem transportu.

W dalszej części uzasadnienia swojej skargi kasacyjnej zwróciła uwagę, że została wprowadzona w błąd przez organy celne, poprzez przesłanie jej komunikatu IE 599, a teraz po 2,5 r. nie ma możliwości zgromadzenia dodatkowej dokumentacji. Dodała również, iż przedstawiła organowi fakturę i potwierdzenie zapłaty, potwierdzające przemieszczenie towarów.

Spółka podkreśliła, że wykładnia zaprezentowana przez Sąd I instancji jest nieprawidłowa i może skutkować swego rodzaju przyzwoleniem wymiaru sprawiedliwości na proceder polegający na zastawianiu pułapek przez organy celne na eksporterów.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z 183 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie miało to miejsca, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Zgodnie z zasadą dyspozycyjności, obowiązującą w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, granice tego związania zakreślają, co do zasady, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, zdefiniowane poprzez wskazanie przez jej autora konkretnych jednostek redakcyjnych przepisów, które jego zdaniem zostały naruszone, a także oparte na tych przepisach twierdzenia, dotyczące mających według skarżącego kasacyjnie miejsce uchybień regulacjom prawa materialnego czy procesowego.

W myśl art. 193 zdanie drugie P.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W treści tego przepisu ustawodawca określił zakres w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany przez siebie wyrok oddalający skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelny Sądem Administracyjnym przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a., dotyczącego wymogów jakie winno spełniać uzasadnienie wyroku.

Omawiany przepis (art. 193 zd. 2 P.p.s.a.) ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 P.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 193 zd. 2 P.p.s.a. uzyskał uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów jakie legły u podstaw oddalenia skargi kasacyjnej, zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji, mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Za podstawę zaskarżonego wyroku WSA w Lublinie przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera jednoznaczne stanowisko, co do prawidłowości ustalonego w sprawie stanu faktycznego, który został przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia, a także jego prawnej oceny.

Zgodnie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja tej normy prawnej wskazuje, że stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie strony skarżącej kasacyjnie zostały naruszone przez Sąd I instancji, należy uprawdopodobnić nie tylko sam fakt naruszenia regulacji prawa formalnego, ale również istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym, a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego. W tym wypadku nie chodzi więc o to, że ewentualne uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, lecz o to, aby był to wpływ istotny.

Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji, albowiem czynienie tego rodzaju ustaleń wiąże się wprost ze stosowaniem tego rodzaju przepisów.

W ramach tej podstawy kasacyjnej, w pkt II. petitum skargi kasacyjnej, spółka zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie: art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a.

Odnosząc się do przedmiotowych zarzutów stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uznania ich zasadności.

I tak skarżąca kasacyjnie, podnosząc naruszenie przepisów prawa procesowego, w pierwszej kolejności wskazała na uchybienie przez Sąd I instancji regulacji art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez niedokładne zbadanie sprawy i błędną ocenę stanu faktycznego, będącego przedmiotem skargi, w szczególności poprzez pominięcie tego, że organ II instancji uznał za prawidłowe działalnie organu I instancji, polegające na wymaganiu od spółki przedłożenia niemożliwej do uzyskania dokumentacji w sytuacji, gdy niemożliwość ta wynika z wprowadzenia spółki w błąd na moment zakończenia procedury wywozu oraz wezwania spółki do przedłożenia dodatkowej (ponadnormatywnej) dokumentacji transakcyjnej, po niemal 2,5 roku (906 dniach) od zakończenia procedury.

Odnosząc się do przedmiotowego zarzutu stwierdzić należy, że regulacja do której skarżąca kasacyjnie się bezpośrednio odwołuje się w jego treści, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. dotyczy wyłącznie wymogów jakim winno odpowiadać uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zgodnie z jego brzmieniem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

W niniejszym przypadku skarżąca kasacyjnie poprzez omawiany zarzut nie kwestionuje w istocie konstrukcji i sposobu zredagowania uzasadnienia zaskarżonego przez nią wyroku, do czego odnosi się art. 141 § 4 P.p.s.a., ale zaakceptowane przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne sprawy, zaprezentowane przez rozstrzygające sprawę organy, o czym świadczy przytoczona przez nią argumentacja (na poparcie tego zarzutu) dotycząca niemożności wykazania wywozu towarów. Tymczasem poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można kwestionować prawidłowości poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, a w szczególności oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Przedmiotowa regulacja nie dotyczy bowiem tego rodzaju kwestii.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że rozpatrywany zarzut spółki został przez nią wadliwie sformułowany, wobec czego, z tego już tylko z tego względu nie można uznać jego zasadności.

Drugi z zarzutów skargi kasacyjnej, oparty na twierdzeniach dotyczących naruszenia przepisów postępowania, odnosi się do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. Zdaniem skarżącej kasacyjnie WSA w Lublinie uchybił przedmiotowym regulacjom poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji, pomimo wydania jej z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym wypadku również nieprawidłowe sformułowanie przedmiotowego zarzutu wyklucza jego uwzględnienie. Przedmiotowy zarzut spółka oparła bowiem wyłącznie na przepisach P.p.s.a., które mają wynikowy charakter, tj. odnoszących się do sposobu orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny, bez powiązania ich z regulacjami procesowymi, stosowanymi przez organ wydający ostateczną decyzję, z naruszenia których wywodzi wydanie wadliwego jej zdaniem orzeczenia. Tak sformułowany zarzut jest więc przede wszystkim niepełny, co wyklucza rzeczowe odniesienie się do jego treści. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zaś ani uprawniony, ani też zobowiązany do uzupełniania czy też korygowania za strony wadliwie sformułowanych przez nie zarzutów ich skarg kasacyjnych.

Jeżeli chodzi o zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego, to w tym wypadku skarżąca kasacyjnie podniosła uchybienie art. 796e, art. 796da, art. 251 i art. 4e RWKC w zw. z art. 161 i art. 162 WKC poprzez ich błędną wykładnię oraz związane z tym niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym, w którym nie powinny mieć łącznego zastosowania. W ramach tego zarzutu jednak również nie wskazała na czym dokładnie uchybienie to polegało, tj. jaką postać owo naruszenie, w jej ocenie, przybrało, w szczególności w czym uchybiono regulacjom wynikającym ze wskazanych przez nią przepisów.

Prawidłowe sformułowanie podstawy skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1 P.p.s.a., tj. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - musi polegać na wskazaniu jednej z dwóch lub obu postaci naruszenia prawa materialnego, przy czym musi to zostać wyraźnie i precyzyjnie wskazane. Twierdzenia skargi kasacyjnej w tym względzie nie mogą się ograniczać do powtórzenia samych tylko ustawowych podstaw zarzutów oraz przewidzianych w przepisach możliwych jego form.

Błędna wykładnia przepisu oznacza niewłaściwe - mylne odczytanie jego treści, a więc błędne odkodowanie normy prawnej, zawartej w tym przepisie. Autor skargi kasacyjnej, wskazując na tę postać naruszenia prawa materialnego winien wykazać na czym dokładnie polegała błędna wykładnia przepisu prawa, którego zarzut kasacyjny dotyczy, tj. wyjaśnić dlaczego przeprowadzony proces interpretacji danej jednostki redakcyjnej aktu prawnego doprowadził do niewłaściwych rezultatów.

Z kolei naruszenie prawa przez niewłaściwe jego zastosowanie to błąd subsumcji, a więc uznanie, że stan faktyczny sprawy błędnie zakwalifikowano jako odpowiadający albo nieodpowiadający stanowi hipotetycznemu, przewidzianemu w danej normie prawnej. Innymi słowy, zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego (w formie pozytywnej) wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, albo (w formie negatywnej) z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego. Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego przez sąd administracyjny jest więc rozumiane jako sytuacja polegająca albo na bezzasadnym tolerowaniu błędu subsumcji popełnionego przez organ administracyjny, albo wręcz przeciwnie - na bezzasadnym zarzuceniu organowi popełnienia takiego błędu.

Jak to już wyżej stwierdzono, w niniejszym przypadku skarżąca kasacyjnie spółka, poza ogólnikowymi stwierdzeniami odnośnie błędu, co do wykładni oraz subsumpcji, nie tylko nie wskazała na czym konkretnie miało polegać naruszenie wskazanych przez nią przepisów, ale również nie podała w jaki sposób, według niej, prawidłowo należało odczytać treść zawartych w nich norm prawnych.

Niezależnie od powyższego w tym miejscu należy zaznaczyć, że stawianie Sądowi I instancji zarzutu dotyczącego obu form naruszenia prawa materialnego jest zasadne w przypadku, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i nie budzi wątpliwości. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. W przeciwnym wypadku ich stawianie jest przedwczesne. Podnoszenie takich zarzutów w oparciu o podstawy wymienione w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. nie jest skuteczne w przypadkach, gdy strona chce zakwestionować wadliwe, jej zdaniem, ustalenia stanu faktycznego.

W niniejszym przypadku, jak to wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, spółka poprzez zarzut dotyczący naruszenia art. 796e, art. 796da, art. 251 i art. 4e RWKC w zw. z art. 161 i art. 162 WKC, poprzez ich błędną wykładnię oraz związane z tym niewłaściwe zastosowanie w istocie podważa nie tyle prawidłowość tego rodzaju etapów procesu stosowania prawa, ale poczynione w sprawie ustalenia faktyczne (w tym zakresie wskazuje na dochowanie przez siebie należytej staranności, w zakresie weryfikacji kontrahenta oraz podnosi wprowadzenie jej w błąd przez organ). Już więc tylko z tego powodu przedmiotowy zarzut, odnoszący się formalnie do regulacji prawa materialnego, nie może odnieść zamierzonego przez skarżącą kasacyjnie skutku. Poza tym prawidłowość poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych nie została przez spółkę podważona, natomiast w kwestii wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego, spółka ograniczyła się do ogólnikowych twierdzeń, co uniemożliwia ustosunkowanie się do tego rodzaju okoliczności.

Na marginesie niniejszych rozważań zaznaczyć jedynie należy, że bez znaczenia na gruncie niniejszej sprawy pozostaje podnoszona przez spółkę okoliczność weryfikacji przez nią jej kontrahenta. Odpowiedzialność na gruncie regulacji celnych ma bowiem zobiektywizowany charakter i nie jest uzależniona czy też powiązana z faktem dochowaniem aktów staranności, w zakresie sprawdzenia kontrahenta.

Ogólnikowość zarzutów, wadliwość ich konstrukcji, a także nieprecyzyjna treść wniosku o wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym, dotyczącego zbadania zgodności wymienionych regulacji RWKC i WKC z bliżej nieokreślonym prawem unijnym, znajdujących zastosowanie na gruncie przedmiotowej sprawy regulacji sprawia, że wniosek ten nie może zostać uwzględniony.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącej kasacyjnie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie kwotę 360 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, który w imieniu organu sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną.