Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 798/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8 § 1 i art. 11
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 33 § 2 pkt 6 lit. c)
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Ol 766/21 w sprawie ze skargi A. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 29 września 2021 r. nr 2801-IEE.711.149.2021 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 03 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Ol 766/21 oddalił skargę A. J. (dalej Strona, Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej również DIAS) z dnia 29 września 2021 r. wydane w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w związku z prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Olsztynie wobec Strony postępowaniem egzekucyjnym. Podstawę egzekwowanego obowiązku stanowiło postanowienie Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Skarbowego w Olsztynie z 30 września 2020 r., określające wysokość zajętej i nieprzekazanej przez Stronę należności wynikającej z zajęcia wierzytelności pieniężnej dokonanego w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku P. Sp. z o.o. Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło 5 maja 2021 r. w wyniku doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności - Prokuraturze Okręgowej w Bydgoszczy zawiadomienia

z 27 kwietnia 2021 r. o zajęciu wierzytelności z tytułu poręczenia majątkowego złożonego do postępowania o sygn. akt (...). Odpis tytułu wykonawczego, wraz z powyższym zawiadomieniem, doręczono stronie 18 maja 2021 r.

Pismem z dnia 25 maja 2021 r. którym Strona wniosła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wskazując na naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez zajęcie innej wierzytelności pieniężnej pomimo, że wierzyciel, jak i organy egzekucyjne, nie mogą ingerować w relacje cywilnoprawne pomiędzy przedsiębiorcami a osobami fizycznymi.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie postanowieniem z dnia 28 lipca 2021r. stwierdził niedopuszczalność wniesionych zarzutów. W zaskarżonym postanowieniu wydanym w wyniku zażalenia, DIAS wskazał, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być tylko i wyłącznie okoliczności ściśle określone przez ustawodawcę. Wyjaśnił, że Naczelnik Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Skarbowego w Olsztynie postanowieniem z 30 września 2020 r. określił wysokość zajętej i nieprzekazanej wierzytelności pieniężnej w kwocie 1.756.513,15 zł. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 7 grudnia 2020 r., a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 9 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/OI 213/21, oddalił skargę strony na to postanowienie. Wyrok stał się prawomocny od 27 lipca 2021 r. Zatem prawidłowość podstawy prawnej obowiązku (postanowienia określającego wysokość zajętej i nieprzekazanej przez Stronę należności) została potwierdzona w wyniku kontroli instancyjnej oraz sądowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zaskarżonym wyrokiem z 3 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Ol 766/21 oddalając skargę na postanowienie DIAS z 29 września 2021 r. stwierdził, że organ prawidłowo uznał, że zgłoszony przez Skarżącego zarzut braku wymagalności obowiązku w okolicznościach sprawy jest niedopuszczalny.

Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

Strona na wyrok złożyła skargę kasacyjną. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 145 § 2 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie, pomimo naruszenia przez organ podatkowy przepisów prawa procesowego, a mianowicie:

- art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a, poprzez zajęcie innej wierzytelności pieniężnej, pomimo że wierzyciel jak i organy egzekucyjne nie mogą ingerować w relacje cywilnoprawne pomiędzy przedsiębiorcami i osobami fizycznymi, a zajęta wierzytelność została przeznaczona na poczet poręczenia majątkowego w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w Bydgoszczy sygn. akt. (...);

- art. 7, art. 8 § 1 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej jako k.p.a), poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i zebranie niekompletnego materiału dowodowego, a następnie dokonania dowolnej oceny tego materiału, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż w niniejszej sprawie zachodzi potrzeba prowadzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo że organ egzekucyjny i wierzyciel nie mogą ingerować w relacje cywilnoprawne podmiotów prowadzących działalność gospodarczą i osób fizycznych.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i na zasadzie art. 188 p.p.s.a. rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie oraz wniósł o zasądzenie od Strony przeciwnej na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634 z zm., dalej jako: P.p.s.a.), rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 P.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.

Niniejsza sprawa dotyczy postanowienia wydanego na podstawie art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a., zgodnie z którym wierzyciel wydaje postanowienie w którym stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli zarzut jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowy, administracyjnym lub sądowym.

We wniesionej skardze kasacyjne jej autor zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 145 § 2 P.p.s.a. oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. kwestionując uprawnienia organu do zajęcia innej wierzytelności oraz art. 7, art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i zebranie niekompletnego materiału dowodowego. W uzasadnieniu wskazał, że nieprawidłowym jest stanowisko akceptujące możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy organy egzekucyjne nie mogą ingerować w relacje cywilnoprawne między przedsiębiorcami i osobami fizycznymi.

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności wskazać należy, że prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 P.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, co oznacza, iż zakres kontroli wyznacza autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa i w jaki sposób zostały naruszone.

Z art. 176 P.p.s.a. wynika, że wnoszący skargę kasacyjną ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej i szczegółowo je uzasadnić. Zatem autor skargi kasacyjnej nie może ograniczyć się tylko do powołania przepisów prawa, które w jego ocenie zostały naruszone, lecz ma obowiązek uzasadnić w czym upatruje uchybienia tym przepisom. W przypadku wniesienia zarzutu na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Obowiązek uzasadnienia zarzutów nakłada na sporządzającego skargę kasacyjną powinność połączenia poszczególnych zarzutów z argumentami uzasadnienia. Jest to o tyle istotne, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie decydować, jakich argumentów zamierzała użyć strona dla uzasadnienia stawianych zarzutów. Argumenty uzasadnienia powinny także pozostawać w rzeczowym związku z przedmiotem zarzutów.

W niniejszej sprawie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nawet nie wspomniano o przepisach postępowania, których naruszenie poprzez powołanie się na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., zarzucono w petitum. Nie wskazano również w jakim zakresie występują braki w materiale dowodowym. Przede wszystkim ani w zarzutach jak i uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazano na naruszenie art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a., który to przepis stanowił podstawę wydania zaskarżonego postanowienia.

W niniejszej sprawie Sąd I instancji oddalając skargę na postanowienie wskazał, że organy prawidłowo stwierdził, że zarzut zgłoszony przez skarżącego w oparciu o art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a., tj. brak wymagalności obowiązku, jest niedopuszczalny. Wyjaśnił, że Naczelnik Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Skarbowego w Olsztynie postanowieniem z 30 września 2020 r. określił wysokość zajętej i nieprzekazanej wierzytelności pieniężnej w kwocie 1.756.513,15 zł. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 7 grudnia 2020 r., a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie prawomocnym wyrokiem z 9 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/OI 213/21, oddalił skargę strony na to postanowienie. Wskazane postanowienie stanowiło podstawę do wydania tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego w którym Skarżący zgłosił zarzut braku wymagalności obowiązku. Zatem trafna jest ocena, że prawidłowość podstawy prawnej obowiązku została potwierdzona w wyniku kontroli instancyjnej oraz sądowej. Przedstawiona przez stronę w sprawie argumentacja podważała zasadność obciążenia jej należnością wynikającą z postanowienia z 30 września 2020 r., co do którego strona skorzystała z przysługującego jej środka zaskarżenia w odrębnym postępowaniu.

Zatem w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka określona w art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a., stanowiąca, że wierzyciel wydaje postanowienie, w którym stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym administracyjnym lub sądowym.

Prawidłowo Sąd I instancji wskazał, że art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. pozbawia możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta jest albo była przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku.

Zarówno w postępowaniu przed Sądem I instancji jaki i w skardze kasacyjnej Strona nie kwestionowała faktu, że prawidłowość postanowienia które było podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, stanowiło przedmiot oceny w odrębnym postępowaniu sądowym. Zwrócić należy też uwagę na fakt, że autor skargi kasacyjnej nie zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenia art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a., który stanowił w niniejszej sprawie podstawę wydania przez organ zaskarżonego postanowienia, a tym samym prawidłowość zaskarżonego postanowienia badana była przez pryzmat tego art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a.

Kwestie poruszone w osnowie i uzasadnieniu skargi kasacyjnej odnoszą się wyłącznie do zarzutu braku wymagalności obowiązku - oparte na podstawie prawnej w postaci art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) p.e.a. Zasadność obciążenia Skarżącego należnością (wymagalność obowiązku) było przedmiotem rozpoznania w kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej w toku rozpoznawania zarzutów w sprawie, której przedmiotem było określenie wysokości zajętej i nieprzekazanej wierzytelności pieniężnej - vide prawomocny wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 213/21. Tym samym zastosowanie miał art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a.

W związku z powyższym nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisu art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a., jak również przepisów art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a. W ocenie Sądu, organ odwoławczy trafnie ocenił, że zarzuty naruszenia art. 7, art. 8 oraz art. 11 k.p.a. odnosiły się w istocie do postępowania w przedmiocie określenia wysokości zajętej i nieprzekazanej przez stronę należności, nie zaś do prowadzonej wobec strony egzekucji administracyjnej. W odniesieniu zaś do argumentacji skargi dotyczącej zasadności zastosowania środka egzekucyjnego, wskazania wymaga, że została ona rozpatrzona przez organ w sprawie ze skargi na czynność egzekucyjną.

Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a, art. 11 k.p.a. Zmierzają one w istocie do obejścia dyspozycji unormowania art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a., a jak już wyżej wspomniano błędnego/niewłaściwego zastosowania dyspozycji tej regulacji w przedmiotowej sprawie, autor skargi kasacyjnej nie sformułował.

Poza granicami sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 54 § 1 pkt 2 p.e.a. pozostaje natomiast podniesiona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej problematyka uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, co więcej jest ona objęta kontrolą sądowoadministracyjną w sprawie ze skargi na czynność egzekucyjną. Wbrew więc zawartym w skardze kasacyjnej twierdzeniom, obowiązujący stan prawny oraz stan sprawy upoważniały Sąd pierwszej instancji do zastosowania regulacji prawnej art. 151 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.

|Sędzia WSA (del.) |Sędzia NSA |Sędzia NSA |

|Anna Juszczyk-Wiśniewska |Jacek Pruszyński |Bogusław Dauter |