Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 58/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1a
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia NSA Sławomir Kozik Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 maja 2024 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 25 października 2023 r., nr NSP-VIII.7581.1.97.2023.BB w przedmiocie zajęcia części nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z 14 listopada 2022 r. "E." S.A. (dalej: "Wnioskodawca", "Spółka", "Inwestor") wystąpiła do Starosty Starogardzkiego (dalej: "Starosta", "organ pierwszej instancji") o ograniczenie sposobu korzystania

z nieruchomości, tj. działki nr [...] położonej w Z., gmina S., dla której jest prowadzona księga wieczysta nr [...], stanowiącej własność T. P. (dalej: "Strona", "Skarżący"), poprzez zezwolenie Spółce na posadowienie napowietrznej linii WN 110 kV wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na tej działce, w tym jednego stanowiska słupowego.

Decyzją z 13 marca 2023 r. Starosta, na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia

21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344) - dalej: "u.g.n.", ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości, tj. działki nr [...], obręb Z., poprzez udzielenie Inwestorowi zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na tej działce napowietrznej linii WN 110 kV o długości 196 m wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, w tym jednego stanowiska słupowego WN 110 kV.

Decyzją z 14 marca 2023 r. Starosta, na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n., udzielił Spółce zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości, tj. działki nr [...], obręb Z., w celu założenia i przeprowadzenia na niej napowietrznej linii WN 110 kV

o długości 196 m wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, w tym jednego stanowiska słupowego WN 110 kV, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że zgodnie z art. 124 ust. 1a u.g.n. w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Starosta zaznaczył, że żaden z przepisów u.g.n. nie definiuje ani nie doprecyzowuje pojęć użytych w art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", ani też zwrotu "ważny interes gospodarczy". A zatem, wykładnia przepisu art. 124 ust. 1a u.g.n. powinna uwzględniać stanowisko wypracowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym przyjmuje się, że budowa czy przebudowa odcinka sieci elektroenergetycznej realizuje wyjątkowo ważny interes inwestora, ważny interes gospodarczy państwa oraz interes społeczny. Organ pierwszej instancji wskazał, że realizowanie sieci energetycznej jako inwestycji liniowej jest realizacją celu publicznego. Stosownie bowiem do art. 6 pkt 2 u.g.n. celem publicznym w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów

i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania

z tych przewodów i urządzeń.

Zdaniem Starosty planowana inwestycja wpisuje się w dyspozycję art. 6 pkt 2 u.g.n., gdyż budowa napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV jest działaniem lokalnym dotyczącym budowy przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej oraz obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów. Wskazano,

że jest to inwestycja liniowa, przebiegająca przez szereg nieruchomości. Ponadto inwestycja taka zaopatruje zarówno odbiorców indywidualnych, jak i publicznych

w określone źródło energii, zwiększając jej zasięg oraz poprawiając bezpieczeństwo energetyczne, a jej realizacja jest uzasadniona ze względu na interes społeczny oraz gospodarczy. Organ pierwszej instancji podkreślił, że inwestycja tego rodzaju ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości.

Zdaniem Starosty Inwestor wykazał zaistnienie przesłanek do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Podniesiono, że budowa nowej napowietrznej linii WN 110 kV pozwoli Inwestorowi na sprawne realizowanie nałożonego na niego publicznoprawnego zobowiązania w postaci zapewnienia stałego dopływu energii na znacznym obszarze, w tym do wielu gospodarstw domowych, instytucji pożytku publicznego oraz przedsiębiorstw. Inwestycja ta umożliwi operatorowi sieci na dostosowanie się do obecnych warunków (zwiększenie zapotrzebowania na energię elektryczną), poprawi jakość dostarczanej energii elektrycznej, pozwoli na bezprzerwowe działanie sieci oraz zminimalizuje ryzyko wystąpienia awarii.

Podsumowując organ pierwszej instancji podniósł, że rozpoczęcie prac - do czego konieczne jest umożliwienie wejścia na teren, gdzie ma być realizowane przedsięwzięcie, bez zbędnej zwłoki - uzasadnione jest ważnym interesem gospodarczym oraz interesem społecznym. Powtórzono, że planowana inwestycja ma na celu poprawę niezawodności

i sprawności operacyjnej funkcjonowania systemu elektroenergetycznego oraz niezawodności zasilania w energię elektryczną gminy Z.; zapewnienie dostaw energii ma nie tylko podstawowe znaczenie dla poszczególnych jednostek, ale jest również istotne z punktu widzenia ogółu społeczeństwa. Ma ono bowiem bezpośredni wpływ na rozwój cywilizacyjny regionu oraz poziom życia obywateli. Jest również elementem zaspokojenia zbiorowych potrzeb mieszkańców w zakresie lokalnej infrastruktury.

W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez T. P. Wojewoda Pomorski (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy") decyzją z 25 października 2023 r. utrzymał ją w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, że udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. może nastąpić, gdy spełnione zostaną następujące przesłanki: 1) została wydana uprzednio decyzja na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości, 2) wniosek dotyczy realizacji inwestycji celu publicznego, 3) zostaną spełnione przesłanki wskazane w art. 108 k.p.a.,

tj. konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, konieczność zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, interes społeczny, wyjątkowo ważny interes strony, 4) występuje ważny interes gospodarczy, przy czym przesłanka zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 108 k.p.a. i przesłanka ważnego interesu gospodarczego nie wymagają łącznego ich wystąpienia, a zaistnienie jednej z nich uprawnia organ do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n.

Za bezsporną Wojewoda uznał okoliczność, że w sprawie zaistniała przesłanka uprzedniego wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. Decyzję taką wydał bowiem Starosta w dniu 13 marca 2023 r., zaś decyzją z 17 października 2023 r. została ona utrzymana w mocy.

Kwestia, czy planowana inwestycja realizuje cel publiczny również nie wzbudziła wątpliwości organu odwoławczego - została ona rozstrzygnięta w decyzji utrzymującej

w mocy decyzję orzekającą o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.

Wojewoda wskazał, że do ustalenia pozostała kwestia, czy w zaistniałym stanie faktycznym zostały spełnione pozostałe przesłanki warunkujące wydanie przedmiotowej decyzji, której ustawa nakazuje nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności, tj. czy zaistniał którykolwiek z przypadków wskazanych w art. 108 k.p.a., albo czy zachodzi

w niniejszym przypadku ważny interes gospodarczy.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że we wniosku z 14 listopada 2022 r. Inwestor wskazał, iż "przystąpienie do realizacji przedsięwzięcia podyktowane jest koniecznością wykonania budowy stacji elektroenergetycznej GPZ Z. wraz z linią napowietrzną

110 kV zasilającą przedmiotową stację, w celu uniknięcia istotnych problemów z pokryciem zapotrzebowania na energię elektryczną i jej bezprzerwową dostawę, a ponadto stanowiącej niezbędny element sytemu poprawy bezpieczeństwa energetycznego

w regionie". Co więcej, Inwestor uzasadnił, że realizacja inwestycji stanowi niezbędny element systemu poprawy niezawodności o efektywności zasilania obecnych i przyszłych odbiorców energii elektrycznej na terenie powiatu s. (gminy: Z., K., S., L.) oraz powiatu k. (gmina S.).

Zdaniem Wojewody prace związane z posadowieniem napowietrznej linii WN

110 kV wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną stanowią realizację celu publicznego. Świadczy o tym art. 6 pkt 2 u.g.n. stanowiący, że celami publicznymi są m.in. budowa

i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.

Organ odwoławczy wskazał, że zapewnienie dostaw energii ma nie tylko podstawowe znaczenie dla poszczególnych jednostek, ale jest również istotne z punktu widzenia ogółu społeczeństwa. Ma ono bowiem bezpośredni wpływ na poziom życia obywateli. Jest również elementem zaspokojenia zbiorowych potrzeb mieszkańców

w zakresie lokalnej infrastruktury. Wojewoda stwierdził tym samym, że realizacja celu publicznego, w szczególności związana z zapewnieniem i utrzymaniem odpowiedniej ilości dostaw energii oraz zwiększeniem bezpieczeństwa energetycznego całej aglomeracji, wskazuje na istnienie zarówno interesu społecznego, jak i ważnego interesu gospodarczego.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia

5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 206, poz. 1590), która w art. 1 pkt 7 dodała do art. 124 u.g.n. ustęp 1a w obowiązującej obecnie treści, prawodawca wskazał, że ze względu na doniosłość inwestycji celu publicznego zaproponowano, aby w przypadku wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości decyzji tej obligatoryjnie był nadawany rygor natychmiastowej wykonalności, a także, że możliwość wydania na wniosek inwestora decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, w przypadku wystąpienia omówionych wyżej przesłanek, znacząco przyśpieszą rozpoczynanie inwestycji celu publicznego, w tym zwłaszcza inwestycji liniowych. Dodając zatem niniejszy ustęp do regulacji ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości ustawodawca zwrócił uwagę na doniosłość

i szczególne znaczenie inwestycji realizowanych w jej ramach.

Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Wojewoda podniósł, że cel w postaci stworzenia warunków dla zapewnienia i utrzymania odpowiedniej ilości dostaw energii oraz zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego całej aglomeracji wskazywał na istnienie zarówno interesu społecznego, jak i ważnego interesu gospodarczego. Inwestycje tego typu spełniają przesłanki ważnego interesu społecznego, gospodarczego oraz ważnego interesu inwestora. Ponadto w odniesieniu do przesłanek przemawiających za nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności inwestor nie jest zobligowany do przedłożenia dowodów świadczących o konieczności jak najszybszej budowy.

W szczególności nie jest konieczne wykazanie, że bezpieczeństwo energetyczne regionu jest zagrożone, a przedmiotowa inwestycja stan ten niweluje, czy też wykazanie wpływu realizacji inwestycji na stabilność dostaw energii. Wystąpienie przesłanki ważnego interesu społecznego, czy też ważnego interesu gospodarczego nie jest kwestią wykazania,

a raczej argumentacji, nie odnosi się bowiem wyłącznie do sfery faktów, lecz wymaga ich ewaluacji dokonanej przez organ. Nie istnieje zatem potrzeba przedstawiania dowodów na okoliczność spełnienia powyższych przesłanek, a wystarczające jest ograniczenie się do przedstawienia cech, parametrów i przeznaczenia inwestycji.

Zdaniem Wojewody w realiach niniejszej sprawy niewątpliwie przedmiotowa inwestycja służyć będzie uzasadnionemu interesowi społecznemu i ważnym interesom gospodarczym, gdyż realizacja tego zamierzenia niewątpliwie ma istotny wymiar społeczny i gospodarczy dla całego regionu.

Końcowo zwrócono uwagę, że decyzja o niezwłocznym zajęciu wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa własności nieruchomości. Celem tego unormowania jest umożliwienie wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu w sytuacji, kiedy pierwotna decyzja o ograniczeniu nie może być wykonywana. Stąd też decyzja o niezwłocznym zajęciu umożliwia rozpoczęcie realizacji inwestycji w sytuacji, gdy decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości nie jest jeszcze ostateczna lub wykonalna.

W skardze na decyzję organu odwoławczego T. P., reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zarzucił jej naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 124 ust. 1a u.g.n. poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, polegające na dokonaniu nieprawidłowych ustaleń i przyjęciu, że wydanie decyzji uzasadnione jest ważnym interesem społecznym i uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym, bez uwzględnienia i rozważenia ważnego interesu Strony, co skutkowało wydaniem błędnej decyzji.

Zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie następujących przepisów postępowania:

1. art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania do organów administracyjnych i nie wyjaśniając w sposób wyczerpujący istotnych dla sprawy okoliczności związanych z ważnym interesem społecznym i ważnym interesem gospodarczym, bez uwzględnienia i rozważenia ważnego interesu strony, co skutkowało wydaniem błędnej decyzji;

2. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania sposób nie zapewniający stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania;

3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie zawarcia w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazania wyczerpujących wyjaśnień i ustaleń związanych

z ważnym interesem społecznym i uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym, bez uwzględnienia i rozważenia ważnego interesu strony, co skutkowało wydaniem błędnej decyzji;

4. art. 108 § 1 k.p.a. poprzez nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności

z uwagi na ważny interes gospodarczy, pomimo że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazano w sposób dostateczny, na czym polega ważny interes gospodarczy Wnioskodawcy.

Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenia od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego i kosztów uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Strona skarżąca oświadczyła, że zrzeka się rozpoznania sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi zarzucono, że decyzja, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności została oparta o nieostateczną decyzję Starosty z 13 marca 2023 r.

o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości, której nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności i Strona wniosła od niej odwołanie. Odwołując się do judykatury podniesiono, że decyzja wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa (art. 124 ust. 1). Taki charakter decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. skutkuje tym, że traci ona podstawę swego bytu prawnego w następstwie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji podjętej w oparciu o art. 124 ust. 1 tej ustawy. Zatem wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ograniczającej oznacza automatycznie konieczność uchylenia późniejszej decyzji

o niezwłocznym zajęciu.

Zarzucono następnie, że Starosta rozważając ważny interes społeczny nie wziął pod uwagę ważnego interesy Skarżącego w postaci przeznaczenia nieruchomości będącej jego własnością, a także zaniechania przeprowadzenia przez Inwestora rokowań w celu polubownego załatwienia sprawy i dobrowolnego wyrażenia zgody przez Stronę na zajęcie nieruchomości.

W ocenie strony skarżącej w okolicznościach faktycznych sprawy brak jest podstaw, aby przyjąć, że pomiędzy Skarżącym a Inwestorem doszło do rzeczywistych rozmów mających na celu rozwiązanie sporu z założeniem równouprawnienia stron rokowań. Wskazano, że arbitralna decyzja Spółki w zakresie zakończenia rokowań bez wysunięcia kontrpropozycji nie może pozostawać skuteczna pomiędzy stronami, były to wyłącznie pozorne działania Wnioskodawcy. Zdaniem Strony na pozorność i powierzchowność działania przedsiębiorstwa energetycznego wskazuje także fakt, że zaproponowana przez Inwestora kwoty odszkodowania nie została w żadnej mierze szczegółowo wyliczona. Twierdzenia zawarte w pismach Spółki są wyłącznie twierdzeniami jednej ze stron. Zarzucono, że dotychczasowe postępowanie Inwestora nie było rokowaniami, lecz przedstawioną jednostronną niezmienną propozycją wyłącznie do przyjęcie przez stronę przeciwną. Znajduje to potwierdzenie m.in. w dalszym postępowaniu Spółki - pomimo deklarowanej przez Skarżącego chęci wypracowania kompromisu (np. w dniu 12 grudnia 2022 r. zostało skierowane stosowne pismo bezpośrednio do Wnioskodawcy) wcześniej szybko zakończono "rokowania" i złożono wniosek wszczynający niniejsze postępowanie administracyjne. Tym samym, w sprawie nie miały miejsce negocjacje (rokowania) i nie było miejsca inne propozycje obu stron.

Zdaniem strony skarżącej z treści pism Inwestora (zaproszenie do rokowań

z 25 października 2022 r.) jednoznacznie wynika, że w rzeczywistości zmierza on do ustanowienia służebności przesyłu, w tym nadaniu prawa do korzystania z nieruchomości, a nie do rokowań objętych dyspozycją wskazanego przepisu. Tym samym w niniejszej sprawie nie wyczerpano dyspozycji art. 124 ust. 3 u.g.n.

Zarzucono również, że organy nie uzasadniły w sposób wyczerpujący ważnego interesu społecznego i ważnego interesu gospodarczego uzasadniającego wydanie decyzji i nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności. W tym zakresie organy ograniczyły się do cytatów orzeczeń sądów administracyjnych oraz art. 6 pkt 2 u.g.n. odnosząc je do zastanego stanu faktycznego sprawy. Okoliczności te nie znajdują jednak żadnego uzasadnienia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Organy założyły a priori,

że każda inwestycja związana z budową linii energetycznej spełnia przesłanki do wydania decyzji pozytywnej, jak zaskarżona niniejszym odwołaniem.

Podsumowując strona skarżąca podniosła, że uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy nie wyczerpano dyspozycji art. 124 ust. 1a u.g.n.; brak było podstaw do wydania decyzji pozytywnej dla Inwestora, a następnie do utrzymania jej w mocy.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia

25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,

że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został

w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody

Pomorskiego z 25 października 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Starogardzkiego z 14 marca 2023 r., którą organ pierwszej instancji udzielił "E." S.A. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości, tj. działki nr [...] położonej w Z., stanowiącej własność T. P., w celu założenia i przeprowadzenia na tej nieruchomości napowietrznej linii WN 110 kV o długości 196 m wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, w tym jednego stanowiska słupowego WN 110 kV i nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowi art. 124

ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

(Dz. U. z 2023 r., poz. 2029), który stanowi, że w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji

o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Zgodnie zaś z art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony.

Jak słusznie zauważyła strona skarżąca decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny względem decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 tej ustawy, tj. decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Subsydiarność decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oznacza, że może ona istnieć w obrocie prawnym tylko wtedy, kiedy występuje w obrocie prawnym poprzedzająca ją decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Zatem wydanie decyzji

w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. musi każdorazowo być poprzedzone ustaleniem, że istnieje w obrocie prawnym wydana wcześniej decyzja ograniczająca sposób korzystania

z nieruchomości, choć nie ma wymogu, aby ostatnia z tych decyzji posiadała walor prawomocności lub ostateczności. Dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oznacza automatycznie konieczność uchylenia późniejszej decyzji o niezwłocznym zajęciu (zob. wyroki NSA: z 18 kwietnia

2019 r. sygn. akt I OSK 64/19 i z 15 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 482/17, przywołane

w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępnie na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z przekazanych Sądowi akt sprawy wynika, że decyzją z 13 marca 2023 r. Starosta, na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości, tj. działki nr [...], obręb Z., poprzez udzielenie Inwestorowi zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na tej działce napowietrznej linii WN 110 kV o długości 196 m wraz

z niezbędną infrastrukturą techniczną, w tym jednego stanowiska słupowego WN 110 kV. W wyniku odwołania wniesionego od ww. decyzji przez Skarżącego Wojewoda decyzją

z 17 października 2023 r. utrzymał ją w mocy.

Nie ulega zatem wątpliwości, że w momencie orzekania przez organy w niniejszym postępowaniu decyzja Starosty z 13 marca 2023 r. o ograniczeniu sposobu korzystania

z nieruchomości funkcjonowała w obrocie prawnym. Na marginesie należy zwrócić uwagę na prezentowany w judykaturze pogląd, że dla zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. znaczenie ma tylko fakt samego wydania decyzji, o której mowa w ust. 1 tego przepisu, nie zaś jej wykonalność, skuteczność, prawidłowość, czy nawet skuteczne doręczenie

(por. wyrok NSA z 8 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 2418/16).

Decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma przy tym charakter związany, gdyż kwestii wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości,

w przypadku spełnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, ustawodawca nie pozostawił uznaniu organów orzekających (zob. wyrok NSA z 22 marca 2023 r. sygn. akt

I OSK 244/22).

W dalszej kolejności należy wskazać, że rozpatrując wniosek o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ orzekający (a następnie sąd administracyjny kontrolując legalność podjętych w tym zakresie rozstrzygnięć) nie sprawdza po raz kolejny spełnienia przesłanek do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ale uwzględnia sam fakt wydania decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. Organ analizuje natomiast, czy w sprawie wystąpił przypadek określony w art. 108 k.p.a. lub ważny interes gospodarczy. Jeżeli warunki te zostaną spełnione, organ orzekający jest obowiązany zezwolić na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na realizację celu publicznego wskazanego w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.

W związku z powyższym sformułowane w skardze zarzuty, którymi kwestionowano skuteczność rokowań pomiędzy Skarżącym a Inwestorem nie mogły być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu.

Dalej należy zwrócić uwagę na utrwalone stanowisko judykatury, że przesłanka zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 108 k.p.a. i przesłanka ważnego interesu gospodarczego nie wymagają łącznego ich wystąpienia, a tym samym wykazywania przez organ. Już zaistnienie jednej z nich uprawnia organ do wydania decyzji wyrażającej zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Z brzmienia przepisu art. 124 ust. 1a u.g.n. wynika, że przesłanki w nim wymienione są rozłączne, o czym świadczy użycie spójnika "lub", co oznacza, że wystąpienie którejkolwiek z nich skutkuje spełnieniem dyspozycji uregulowanej tym przepisem. Uprawnione jest przy tym stanowisko,

że przesłanki "ważnego interesu gospodarczego" i "interesu społecznego" mogą się przenikać i można je kwalifikować łącznie (zob. wyroki NSA: z 16 maja 2023 r. sygn. akt

I OSK 1834/18 i z 14 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1834/18).

W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że realizowane przez Inwestora przedsięwzięcie jest inwestycją celu publicznego (art. 6 pkt 2 u.g.n.).

We wniosku z 14 listopada 2022 r. Inwestor wskazał m.in., że głównym celem zadania inwestycyjnego jest zwiększenie pewności dostaw energii elektrycznej oraz poprawa bezpieczeństwa i jakości infrastruktury elektroenergetycznej, co istotnie zmniejszy ryzyko wystąpienia awarii oraz stworzy także dogodne warunki dla powstających

i planowanych nowych inwestycji oraz możliwości dla rozwoju gospodarczego regionu poprzez m.in. budowę stacji elektroenergetycznej GPZ Z. wraz z linią napowietrzną 110 kV zasilającą tę stację w celu uniknięcia problemów z pokryciem zapotrzebowania na energię elektryczną i jej bezprzerwową dostawę, a ponadto stanowiącej niezbędny element sytemu poprawy bezpieczeństwa energetycznego w regionie. Inwestor argumentował również, że realizacja przedmiotowej inwestycji stanowi niezbędny element systemu poprawy niezawodności o efektywności zasilania obecnych i przyszłych odbiorców energii elektrycznej na terenie powiatu s. (obszar gmin: Z., S., K., L.) oraz powiatu k. (obszar gminy S.).

Analizowane przedsięwzięcie ma zatem na celu poprawę niezawodności funkcjonowania regionalnego (tereny powiatów s. i k.) systemu dystrybucyjnego, zapewnienie pokrycia zapotrzebowania na energię elektryczną tego regionu, zapewnienie ciągłości dostaw energii elektrycznej dla zasilanych za ich pośrednictwem odbiorców, w tym instytucji pożytku publicznego. Zrealizowanie inwestycji zapewni stały dopływ energii do licznych gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw na znacznym obszarze. Zapewni także bezpieczeństwo energetyczne poprzez ograniczenie zagrożenia przerwaniem dostaw energii, np. wskutek awarii czy katastrofy energetycznej.

Należy podkreślić, że na aktualnym etapie rozwoju gospodarczego i społecznego zapewnienie nieprzerwanych dostaw energii elektrycznej ma istotne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania nie tylko wielu gałęzi gospodarki, czy rolnictwa, ale także zapewnienie bezpieczeństwa (w tym ochrony zdrowia i życia) ludności.

Należy również zwrócić uwagę, że z wnioskiem wystąpił podmiot specjalizujący się w przesyłaniu oraz dostawach energii i co za tym idzie posiadający wiedzę fachową pozwalającą na dokonanie oceny, czy potrzeba przeprowadzenia przedmiotowej inwestycji jest zasadna. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że oczywiste jest

i niewymagające dowodzenia, wobec postępującego rozwoju cywilizacyjnego i rosnącego uzależnienia społeczeństwa od nieprzerwanych dostaw energii, że energia elektryczna posiada szczególną rolę. Zagadnienia zaspokajania potrzeb energetycznych i gospodarka zasobami energii są w judykaturze uznawane za niezwykle ważne, przez co materię tę zalicza się do zadań publicznych (zob. wyroki NSA z: z 10 października 2013 r. sygn. akt

I OSK 1030/13, z 26 września 2013 r. sygn. akt I OSK 831/13 i z 4 kwietnia 2013 r.

sygn. akt I OSK 102/13). Wynika to z pierwotnego charakteru energii elektrycznej,

w związku z czym nie ma możliwości jej zastąpienia. Takie nośniki jak gaz, czy ciepło mogą zostać zastąpione energią elektryczną, ale nie odwrotnie. Przerwa w dostawie energii elektrycznej powoduje duże straty ekonomiczne, jak i społeczne. Ponadto przyczynia się do osłabienia poczucia bezpieczeństwa mieszkańców miasta, regionu, czy też całego państwa. Podejmowanie działań zmierzających do minimalizowania ryzyka awarii w oczywisty sposób leży zatem w interesie społecznym (zob. wyrok NSA

z 14 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1834/18).

Jak już wyżej wskazano - przedmiotowe przedsięwzięcie jest realizacją celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n. Tym samym, umożliwienie Spółce niezwłocznego zajęcia części nieruchomości Skarżącego jest uzasadnione wystąpieniem przesłanki interesu społecznego oraz ważnego interesu gospodarczego, wyrażających się w konieczności zapewnienia pokrycia zapotrzebowania oraz ciągłości dostaw energii elektrycznej dla obecnych i przyszłych odbiorców na znacznym obszarze oraz dostosowania sieci elektroenergetycznej dla potrzeb rozwoju sektora energetyki.

Podkreślić jednak raz jeszcze należy, że na skutek uwzględnienia wniosku Inwestora przed wydaniem decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie została wydana decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, która nadal pozostaje

w obrocie prawnym. Ustawodawca przesądził również o obligatoryjnym nadaniu decyzji

o niezwłocznym zajęciu nieruchomości rygoru natychmiastowej wykonalności. Nadanie tego rygoru nie jest zatem pozostawione uznaniu organu, ani uzależnione od jakichkolwiek dodatkowych przesłanek, ale jest nakazane przepisem prawa.

W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, że poddane sądowej kontroli decyzje zostały wydane z zachowaniem wszelkich wymogów określonych w art. 124 ust. 1a u.g.n. Organy miały jedynie obowiązek ustalenia, czy została wydana decyzja w trybie art. 124 ust. 1 tej ustawy, czy wniosek złożył podmiot, który będzie realizował cel publiczny oraz czy zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 108 k.p.a. lub wniosek jest uzasadniony ważnym interesem gospodarczym. Wszystkie te przesłanki zostały w niniejszej sprawie spełnione.

Podsumowując należy stwierdzić, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 i art. 77

§ 1 k.p.a. Organy zgromadziły materiał dowodowy w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, co pozwoliło na ustalenie stanu faktycznego i istotnych okoliczności, a następnie dokonały jego oceny, która nie przekracza granic wyznaczonych w art. 80 k.p.a. W rezultacie, w wydanych decyzjach - spełniających wymogi stawiane przez art. 107 § 3 k.p.a. - trafnie przyjęto, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. Jednocześnie oceny tej nie zdołały podważyć zarzuty skargi, dotyczące zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.

Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożyła zarówno strona skarżąca w skardze (k. 37 akt sądowych), jak i organ administracji publicznej w odpowiedzi na skargę (k. 32 akt sądowych).[pic]