Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 153/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 15, art. 77, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Z. Sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Marszałek Województwa W. postanowieniem z 04 maja 2022 r., nr [...] wydanym na podstawie art. 281 ust. 1, art. 318 ust. 1, art. 376 pkt 2b ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm., dalej jako u.p.o.ś.) oraz art. 58, art. 59 § 1, art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku Z. sp. z o. o. z siedzibą w K. odmówił przywrócenia terminu na przedłożenie wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska, tj. za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów za rok 2015.

W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że Z. sp. z o. o. w K. (dalej jako skarżąca) pismem znak: [...] L.dz. [...]/2022 r. z dnia 28 marca 2022 r. przedłożył Marszałkowi Województwa W. wniosek o odroczenie terminu spłaty należności z tytułu podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska za:

- rok 2015 określonej w decyzji Marszałka Województwa W. znak: [...] z dnia 11 lipca 2018 r. w kwocie [...]zł,

- rok 2016 określonej w decyzji Marszałka Województwa W. znak: [...] z dnia 11 lipca 2018 r. w kwocie [...]zł.

Wnioskodawca w dodatkowych wyjaśnieniach dołączonych do przedmiotowego wniosku wskazał, że termin do złożenia niniejszego wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej, o którym mowa w art. 318 ust. 1 u.p.o.ś., został zachowany. Argumentował, że w przypadku opłat podwyższonych, których dotyczy wniosek, cyt.: "nie upłynął jeszcze termin ich uiszczenia, gdyż aktualnie w mocy wciąż pozostaje środek ochrony tymczasowej, polegający na wstrzymaniu wykonania ostatecznych decyzji administracyjnych dotyczących opłat. Wstrzymania tego dokonał organ II instancji, to jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W odniesieniu do opłaty podwyższonej za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów dotyczącej roku 2015, w kwocie [...]zł, wykonanie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 sierpnia 2020 r., znak: [...], zostało wstrzymane postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 stycznia 2021 r., znak: [...]

Odnosząc się do powyższego organ wskazał, że okoliczności wstrzymania wykonalności decyzji nie można utożsamiać z przesunięciem terminu płatności opłaty, który jest terminem ustawowym wskazanym w art. 285 ust. 2 u.p.o.ś. Jednocześnie termin ten jest zbieżny z terminem przewidzianym na złożenie wniosku o odroczenie terminu spłaty należności z tytułu opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska wynikającym wprost z art. 318 ust. 1 u.p.o.ś. Innymi słowy, termin uregulowania należności z tytułu opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska za 2015 rok upłynął z dniem 31 marca 2016 r., a okoliczność wstrzymania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wykonania decyzji niczego w tym zakresie nie zmienia. Wydanie przez organ odwoławczy postanowienia znak: [...] z dnia 20 stycznia 2021 r. wstrzymującego wykonanie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 sierpnia 2020 r., znak: [...] oznacza jedynie na obecnym etapie brak możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego celem przymusowego wyegzekwowania opłaty określonej w ww. decyzji.

Zażalenie na powyższe postanowienie w ustawowym terminie wniósł Z. sp. z o.o. z siedzibą w K. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie stronie terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska.

Skarżąca spółka zarzuciła organowi I instancji wydanie postanowienia z naruszeniem art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniały dwie z wymaganych trzech ustawowych przesłanek przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności podwyższonej, to jest brak winy w uchybieniu terminu przez wnioskodawcę oraz dotrzymanie siedmiodniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, podczas gdy prawidłowa analiza stanu faktycznego i przedstawionych przez stronę okoliczności faktycznych powinna doprowadzić organ do wniosku, że powyższe przesłanki zostały spełnione, a w konsekwencji brak było przeszkód do przywrócenia wskazanego terminu.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że w związku ze złożonym do organu wnioskiem o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska, tj. za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów za rok 2015, skarżąca przedstawiła organowi argumentację na poparcie twierdzenia, że w istocie okoliczności sprawy przemawiają za przyjęciem stanowiska o braku uchybienia przez odwołującą terminowi na złożenie przedmiotowego wniosku. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej miał w tym zakresie jedynie ewentualny charakter.

Skarżąca jednocześnie ponownie podkreśliła, że stan faktyczny niniejszej sprawy całkowicie usprawiedliwia jej przeświadczenie co do zachowania terminu do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej. Nawet więc jeśli organ tego stanowiska nie podzielił, to prawidłowa analiza stanu faktycznego powinna doprowadzić organ przynajmniej do wniosku, że okoliczności faktyczne sprawy uzasadniają możliwość przywrócenia terminu do złożenia przez skarżącą ww. wniosku. Okoliczności tych organ jednak nie zweryfikował w sposób należyty.

Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 58 §1 i §2 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 77 §1 k.p.a. W pierwszej kolejności skarżąca podkreśliła, że nie sposób zaakceptować przedstawionego przez organ w zaskarżonym postanowieniu stanowiska co do niespełnienia w niniejszej sprawie dwóch przesłanek przywrócenia terminu, to jest braku winy w uchybieniu terminu oraz dotrzymania siedmiodniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Wskazano, że istotne elementy stanu faktycznego niniejszej sprawy zostały przez skarżącą opisane we wniosku, jednak organ w zaskarżonym postanowieniu w ogóle nie odniósł się do przedstawionych okoliczności faktycznych, a w swojej argumentacji odwoływał się właściwie jedynie do kwestii obowiązku dochowywania najwyższej staranności przez podmioty korzystające ze środowiska, czy też wskazywał na obowiązek samoobliczania jako na zasadę dotyczącą uiszczania opłat za korzystanie ze środowiska. Tymczasem podstawą odmowy przywrócenia uchybionego terminu, z powołaniem na przesłankę z art. 58 §1 k.p.a., może być jedynie wykazanie, że podmiot nie uprawdopodobnił swojego braku winy, zaś odmowa taka musi znajdować oparcie właśnie w rozważeniu okoliczności faktycznych i prawnych konkretnej sprawy, nie jest wystarczające w tym zakresie ogólnikowe rozważenie kwestii dotyczących powinności spoczywających na podmiotach prawa. W niniejszej sprawie organ jednak nie zweryfikował argumentów skarżącej i nie przeprowadził oceny kwestii winy w uchybieniu terminowi z uwzględnieniem okoliczności faktycznych tej sprawy, choć to one mają kluczowe znaczenie dla oceny możliwości przywrócenia terminu.

Skarżąca podkreśliła, że w niniejszej sprawie nie można jej przypisać winy za brak złożenia wniosku o odroczenie płatności opłaty podwyższonej w terminie uiszczania tego rodzaju opłat, to jest do końca pierwszego kwartału następującego po roku, którego oplata dotyczy. W okresie tym, w którym według organu należało złożyć wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej, skarżąca pozostawała bowiem w usprawiedliwionym przeświadczeniu, że nie ma obowiązku uiszczania takiej opłaty. Skarżąca terminowo złożyła wykaz oraz uiściła opłatę w wysokości podstawowej za 2015 r., nie mając podejrzeń co do ewentualnych podstaw do obciążenia jej opłatą podwyższoną.

Podkreślono, że pierwsze działania organu odnośnie opłaty podwyższonej zostały podjęte dopiero w 2017 r. - postępowanie w sprawie wydania wobec skarżącej decyzji w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej za 2015 r. zostało wszczęte w drugiej połowie 2017 r., natomiast pierwsza decyzja w tym przedmiocie (następnie uchylona) została wydana w listopadzie 2017 r. W takim stanie faktycznym trudno zasadnie przypisywać skarżącej winę za przekroczenie terminu złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej. W czasie bowiem, kiedy taki wniosek miałby zostać złożony, skarżąca nie miała żadnych podejrzeń odnośnie tego, że opłata taka zostanie wobec niej naliczona. Odmienne rozumowanie prowadziłoby zresztą do absurdalnych rezultatów, oznaczałoby bowiem, że w przypadku podmiotu, który w dobrej wierze składa organowi sprawozdanie, podając wszystkie wymagane dane i uiszczając terminowo opłatę w wysokości podstawowej, terminowe złożenie wniosku o odroczenie opłaty podwyższonej może okazać się niemożliwe. Termin na uiszczenie takiej należności upływa bowiem zdaniem organu jednocześnie z terminem na zapłatę opłaty w wysokości podstawowej, jednak o zaistniałych ewentualnych nieprawidłowościach podmiot korzystający ze środowiska może się w takim terminie w ogóle nie dowiedzieć, gdyż weryfikacja sprawozdania przez organ może być (i z reguły jest) przeprowadzona później, już po upływie tego terminu.

Ponadto za brakiem możliwości przypisania skarżącej winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o odroczenie przemawia fakt, że skarżąca od samego początku, gdy tylko powzięła informację o określeniu przez organ opłaty podwyższonej w drodze decyzji, rozstrzygnięcie to kwestionowała, podejmując w tym zakresie wszelkie dostępne środki prawne. Kwestionowanie zasadności naliczenia opłaty podwyższonej i podważanie zasadności wydania wskazanej decyzji uzasadnia twierdzenie, że brak złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności tej opłaty nie stanowił o braku staranności skarżącej, która nie przyznawała przecież słuszności stanowisku wyrażanemu przez organ, a jej oświadczenia składane przed organem były w tym zakresie spójne. W takich okolicznościach, w których skarżąca kwestionowała rozstrzygnięcie organu co do określenia opłaty podwyższonej, jak również uzyskała następnie wstrzymanie wykonania zaskarżonej ostatecznej decyzji w tym przedmiocie, nie sposób zarzucać skarżącej jakiegokolwiek zaniedbania odnośnie wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej. Kwestia zasadności tej opłaty nadal bowiem nie została w sposób prawomocny rozstrzygnięta. W takiej sytuacji, skoro skarżąca dokładała należytej staranności i dbałości o własne interesy, jednoznacznie kwestionując zasadność obciążania jej opłatą podwyższoną i podejmując w tym zakresie wszelkie czynności procesowe, nie można twierdzić o jakimś jej zawinieniu w odniesieniu do złożenia wniosku o odroczenie płatności tej opłaty (stanowiłoby to bowiem swoiste potwierdzenie zasadności określenia tej opłaty przez organ, a więc stałoby w sprzeczności z działaniami podejmowanymi przez skarżącą).

W ocenie skarżącej spółki powyższe okoliczności przemawiają za możliwością przywrócenia skarżącej terminu do złożenia wniosku o odroczenie płatności terminu opłaty podwyższonej. W działaniach skarżącej nie sposób bowiem dopatrzyć się zaniedbania obowiązku starannego działania, a więc również i winy. Wskazano również, że przywrócenie terminu jest tym bardziej uzasadnione, że ewentualne nałożenie na skarżącą obowiązku zapłaty opłaty podwyższonej za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska w stanie faktycznym niniejszej sprawy będzie miało wyjątkowo negatywne konsekwencje, zarówno dla samej skarżącej jako przedsiębiorcy, jak i dla lokalnej społeczności. Z uwagi bowiem na fakt, że skarżąca jest spółką komunalną i realizuje zadania użyteczności publicznej, obciążenie jej tak wysoką opłatą (prawie 9 mln zł, licząc decyzje za 2015 i 2016 r.) niewątpliwie skutkować może jej upadłością, a w konsekwencji koniecznością zakończenia działalności prowadzonej dla dobra mieszkańców gminy K..

Skarżąca wskazała ponadto, że niezasadne są argumenty organu odnośnie rzekomego niedochowania przez nią siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Wskazano, że skarżąca aż do czasu bezpośrednio poprzedzającego złożenie wniosku w niniejszej sprawie nie miała świadomości tego, że w ocenie organu zachodzi w tym przypadku uchybienie terminowi. Jak wskazano w treści wniosku, skarżąca pozostawała (i nadal pozostaje) w przeświadczeniu, że termin na złożenie wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej pozostaje otwarty, a to zarówno z uwagi na brak wiedzy o uchybieniach w dacie uiszczania opłat za korzystanie ze środowiska, jak i z uwagi na zakwestionowanie decyzji określających opłaty podwyższone oraz wstrzymanie ich wykonania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 30.11.2022 r. utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu postanowienia organ przywołał okoliczności innej przedmiotowo sprawy dotyczącej odmowy wydania skarżącej zaświadczenia o niezaleganiu z opłatami za korzystanie ze środowiska. Marszałek Województwa W. wskazał, że decyzją z dnia 11 lipca 2018 r. ([...]) oraz decyzją z dnia 11 lipca 2018 r. ([...]) wymierzył opłatę za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia odpadów odpowiednio za 2015 r. oraz 2016 r. Decyzje te zostały utrzymane w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 sierpnia 2020 r. ([...]) oraz decyzją z dnia 24 sierpnia 2020 r. ([...]). Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji nie mógł wydać zaświadczenia o treści. W obrocie prawnym pozostają ostateczne decyzje opłatę za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia odpadów. Skoro skarżąca nie uiściła tych opłat to nie Marszałek Województwa W. nie mógł wydać zaświadczenia o niezaleganiu z opłatami.

Skargę na powyższe postanowienie w ustawowym terminie wniósł Z. sp. z o.o. z siedzibą w K. , wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca spółka zarzuciła wydanie postanowienia z naruszeniem art. 15 k.p.a. oraz art. 107 §3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. i w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez brak rozpoznania i brak odniesienia się do istotnych dla przedmiotu niniejszej sprawie zarzutów — przedstawionych przez skarżącą w odwołaniu, a w konsekwencji brak przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacji pozwalającej na prześledzenie toku rozumowania organu oraz poznanie przyczyn leżących u podstaw podjętego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w niniejszej sprawie spółka przedstawiała organom obu instancji szerokie uzasadnienie składanych wniosków i pism, jednak stanowisko Marszałka Województwa W. wskazywało, że argumentacja skarżącej nic została w sposób wnikliwy zbadana i przeanalizowana. Jednocześnie z uwagi na brak zamieszczenia w zaskarżonym postanowieniu uzasadnienia odnoszącego się do niniejszej sprawy, aktualnie nie sposób stwierdzić, jakie były przesłanki podjęcia przez organ II instancji zaskarżonego postanowienia.

Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 15 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. z uwagi na brak uzasadnienia postanowienia przez organ odwoławczy. Wskazano, że w niniejszej sprawie postanowienie organu II instancji nie zostało uzasadnione w sposób prawidłowy. Organ II instancji nie tylko bowiem nie odniósł się do istotnych dla przedmiotu niniejszej sprawy zarzutów przedstawionych przez skarżącą w odwołaniu, lecz dołączył do zaskarżonego postanowienia (zapewne omyłkowo) uzasadnienie dotyczące całkowicie innej sprawy. W konsekwencji, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brak jest argumentacji pozwalającej na prześledzenie toku rozumowania organu II instancji oraz poznanie przyczyn leżących u podstaw podjętego rozstrzygnięcia.

Tego rodzaju uchybienie nie pozwala na przyjęcie, że niniejsza sprawa została w ogóle rozpatrzony jak również nie pozwala na weryfikację, czy zarzuty zawarte w zażaleniu zostały w sposób należyty przeanalizowane. Co więcej, całkowity brak uzasadnienia orzeczenia nie pozwala na dokonanie jego weryfikacji przez sąd administracyjny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Kolegium wyjaśniło, że zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Marszałka Województwa W. z dnia 04 maja 2022 r. ([...]) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu.

Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Na skutek omyłki w redagowaniu postanowienia, uzasadnienie nie koresponduje z treścią rozstrzygnięcia i dotyczy innej sprawy skarżącej, która była przedmiotem postępowania przed Kolegium.

Samo rozstrzygnięcie zaskarżonego postanowienia Kolegium uważa jednak za prawidłowe, podobnie jak w postanowieniu [...], które jest przedmiotem odrębnej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Tym samym Kolegium nie mogło zastosować art. 54 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako: "p.p.s.a.")., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęte było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 30.11.2022 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Marszałka Województwa W. z 04 maja 2022 r. nr [...], odmawiające skarżącej przywrócenia terminu na przedłożenie wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska, tj. za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów za rok 2015.

Sąd wskazuje, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i stosownie do treści art. 80 k.p.a. dopiero całokształt zebranego materiału dowodowego może stanowić podstawę oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Wykonanie wymogów wynikających z przywołanych przepisów jest konieczne dla prawidłowego ustalenia normy prawnej znajdującej zastosowanie w danej sprawie, a w konsekwencji, ustalenia sytuacji prawnej stron postępowania, zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym. Jednym z podstawowych warunków prawidłowego zastosowania normy prawnej jest ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy i skonfrontowanie go ze stanem faktycznym opisanym w danej normie w celu ustalenia ich zgodności. Stanowisko organu prowadzącego postępowanie winno zaś znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, skonstruowanym stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. i z zachowaniem zasady zawartej w art. 11 k.p.a.

Powyższe zasady, na mocy art. 140 k.p.a. znajdują odpowiednie zastosowanie w postępowaniu odwoławczym i zażaleniowym. Zgodnie z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest postępowaniem dwuinstancyjnym, co oznacza, że każda sprawa będąca przedmiotem rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przed organem pierwszej instancji podlega, na skutek złożenia środka zaskarżenia, ponownemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu w pełnym zakresie przed organem drugiej instancji. Istotą postępowania odwoławczego jest zatem ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w środku odwoławczym. Wniesienie odwołania lub zażalenia przenosi na organ drugiej instancji kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej.

Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że postanowienie organu odwoławczego narusza powyższe przepisy postępowania administracyjnego, albowiem organ odwoławczy nie odniósł się do ustaleń organu I instancji, ani w zasadzie do stanowiska skarżącej zawartego w zażaleniu.

W omawianej sprawie dokonanie sądowej kontroli prawidłowości postanowienia w ramach rozpoznania skargi okazało się niemożliwe, bowiem jego uzasadnienie kontroli takiej się wymyka. Jak słusznie wskazała skarżąca spółka uzasadnienie zaskarżonego postanowienia Kolegium odnosi się do zupełnie innego, niż występujący w sprawie, stanu faktycznego i dotyczy odmowy wydania skarżącej zaświadczenia o niezaleganiu z opłatami za korzystanie ze środowiska.

W kontekście powyższych uwag stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie zawiera wprawdzie sentencję formalnie skonstruowaną prawidłowo, ale brak w nim spójnego uzasadnienia.

Tymczasem obligatoryjne części składowe postanowienia wymienia art. 107 § 1 pkt 1-8 k.p.a. Stosownie do art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. decyzja (odpowiednio postanowienie) powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, przy czym według wymogów art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna bowiem pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu.

Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa bowiem na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest więc nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 lutego 2019 r. IV SA/Wr 525/18 LEX nr 2641614).

Co więcej, uzasadnienie aktu administracyjnego powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia strony lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy lub twierdzenia uważane przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę. Bezwzględnym wymogiem jest, aby uzasadnienie decyzji i postanowienia korespondowało z treścią rozstrzygnięcia. W razie braku takiej wewnętrznej spójności istnieją podstawy do uznania, że postanowienie jest wadliwe w stopniu niepozwalającym na poznanie jego rzeczywistej treści, czego konsekwencją jest konieczność jego usunięcia z obrotu prawnego.

Mając wszystko to na uwadze, zaskarżone postanowienie należało uznać za co najmniej przedwczesne, a na pewno nienależycie umotywowane. Charakter błędu, które zawiera uzasadnienie zaskarżonego postanowienia świadczy o tym, że w istocie organ odwoławczy nie dopełnił obowiązku ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, który to obowiązek stanowi rdzeń zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.).

Organ ponownie rozpoznając sprawę wyda postanowienie wraz z uzasadnieniem odpowiadającym okolicznościom faktycznym niniejszej sprawy z poszanowaniem zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze wskazane powyżej naruszenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.