Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 412/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 77par 1, art. 80 i 107 par 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder (spr.), Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant sekretarz sądowy Alicja Poznańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 maja 2017 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej D. S. kwotę [...] złotch tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu [...] r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w związku z przekazaniem przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego – zgodnie z właściwością - zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u D. S.

W toku postępowania administracyjnego D. S. została przebadana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, który w dniu [...] r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej przewlekłe choroby [...] wywołane sposobem wykonywania pracy – [...], poz. [...] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

W uzasadnieniu ww. orzeczenia lekarskiego podano, iż D. S. pracowała w latach [...] w Urzędzie Pocztowym na stanowisku[...]. Od [...]r. zatrudniona była w Urzędzie Pocztowym na stanowisku kolejno asystenta, naczelnika, asystenta, ekspedienta. Pracując na stanowisku [...] D. S. kierowała komórką organizacyjną, tj. urzędem pocztowym, w tym sporządzała dokumentację, jako asystent przyjmowała wpłaty i przesyłki pocztowe, jako ekspedient przygotowywała materiał dla listonoszy do doręczenia oraz opracowywała przesyłki przyjęte przez nadawców.

Jak podała jednostka orzecznicza I stopnia, z przedstawionej dokumentacji medycznej wynika, że D. S. była od wielu lat leczona z powodu [...], wielokrotnie szpitalnie, dwukrotnie w [...] r. Ze względu na zgłaszane dolegliwości – [...] - przeprowadzono badanie [...]. W dniu [...] r. w Neurologicznej Pracowni Badań Neurofizjologicznych Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego stwierdzono mieszane uszkodzenie[...] . W dniu [...] r. w Pracowni EMG Centrum Medycyny Specjalistycznej stwierdzono, że badanie przewodnictwa impulsów nerwowych "[...] ".

Jak wynika z przedstawionych kart informacyjnych, na Oddziale [...] w dniu [...] r. przeprowadzono zabieg operacyjny – [...], a na Oddziale [...] w dniu [...] r. przeprowadzono zabieg[...]. W dniu [...] r. w Pracowni EMG Centrum Medycyny Specjalistycznej przeprowadzono badanie przewodnictwa [...], które wykazało "[...] ".

W wyniku badania przeprowadzonego w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy stwierdzono[...] , badaniem neurologicznym nie stwierdzono przedmiotowych objawów uszkodzenia [...]. Rozpoznano [...] po leczeniu operacyjnym w dniu [...] r. po stronie lewej, w dniu [...]r. po stronie prawej,[...] z zespołem [...]r. [...] r.). Zmiany zwyrodnieniowe [...][...] w wywiadzie.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w podsumowaniu uzasadnienia orzeczenia lekarskiego podał, że czynności zawodowe na stanowiskach pracy D. S. nie stwarzały ryzyka uszkodzenia[...] , nie stwarzały warunków do ucisku na pnie[...] , nie wymagały w długich okresach czasowych, z dużą siłą ruchów naprzemiennego [...] . Ponadto podano, że za pozazawodową etiologią schorzenia przemawiają ponadto - obustronne zmiany [...]

Nie zgadzając się z ww. orzeczeniem lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy D. S. wniosła odwołanie do Instytutu Medycyny Pracy, który w dniu [...] r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: przewlekłe choroby obwodowego [...] wywołane sposobem wykonywania pracy – [...], poz. [...] wykazu chorób zawodowych.

W uzasadnieniu orzeczenia podano, że D. S. pracowała w cyklu zmianowym po 8 godzin, gdzie praca przy monitorze ekranowym wynosiła około 2 godzin na zmianę roboczą, podczas datowania przesyłek wykonywała ona średnio [...]uderzeń, czyli około 10 min/zmianę roboczą, a ręczne podnoszenie i przenoszenie ciężarów (paczki, worki z listami od 6 do 15 kg) na odległość około 10 m średnio 17 razy, czyli ok. 10 min/zmianę roboczą. Pacjentka podała, że po raz pierwszy ból zlokalizowany w okolicy [...], któremu towarzyszyło [...] wystąpił w [...] roku. Objawy nasilały się w nocy. Ok. [...] roku do objawów dołączyły się zaburzenia [...]. Po raz pierwszy badanie [...] wykonano w czerwcu [...] r. po stronie prawej - wykazało ono cechy mogące sugerować zespół [...] w dość zaawansowanym stadium. Ponadto w [....] r. wykonano operacyjne [...], w [...] r. – operacyjne [...]. Dodatkowo pacjentka była reoperowana w [...]r. z powodu braku poprawy po zabiegu.

Przeprowadzone w Instytucie Medycyny Pracy badanie [...] wykazało prawidłowe przewodnictwo we[...] . Badanie przewodnictwa[...] . Badanie przewodnictwa lewego [...]

Jak podała jednostka orzecznicza II stopnia, na podstawie analizy czynności zawodowych wykonywanych przez badaną ustalono, że w trakcie pracy nie wykonywała ona czynności powtarzalnych, monotypowych, stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia[...] . Dodatkowo na charakter samoistny omawianej choroby wskazują schorzenia współistniejące (zaburzenia gospodarki lipidowej, zaburzenia w przebiegu [...] ), które są niezależnymi czynnikami ryzyka powstania [...] oraz obustronne występowanie uszkodzenia [...].

Obie jednostki orzecznicze wskazały na brak narażenia zawodowego na stanowisku pracy D. S.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w oparciu o zebrany materiał dowodowy, ocenę narażenia zawodowego i orzeczenia lekarskie wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: [...], poz. [...] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

W odwołaniu od ww. decyzji D. S. podniosła, że podczas jej 35-letniego okresu pracy w Państwowym Przedsiębiorstwie Poczta Polska S.A. pracowała na różnych stanowiskach pracy, a nierozłącznym narzędziem jej pracy był datownik, używanie którego powodowało nienaturalne wyginanie dłoni. Ponadto długa praca przy komputerze, ręczne wypełnianie dokumentów i inne czynności, które wykonywała podczas pracy polegały na ciągłym powtarzaniu tych samych ruchów szczególnie przy nadmiernym [...].

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w związku z odwołaniem D. S., w toku prowadzonego postępowania zwrócił się pismami z dnia [...] r. do jednostek orzeczniczych I i II stopnia o uzyskanie dodatkowych wyjaśnień dotyczących zarzutów stawianych przez D. S. w ww. odwołaniu. W uzyskanych z jednostek orzeczniczych wyjaśnieniach (pismo Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] r., pismo Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...] r.) podtrzymano dotychczas zajęte stanowisko i nie znaleziono podstaw do zmiany wydanych orzeczeń lekarskich. Podkreślono, iż brak jest narażenia zawodowego, które jest konieczne do uznania etiologii [....]

W związku z powyższym Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał, iż w przypadku D. S. nie zostało spełnione kryterium formalne, ponieważ nie można wykazać ścisłego związku przyczynowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy, a powstałymi objawami chorobowymi, co stanowi jeden z niezbędnych warunków rozpoznania choroby zawodowej. W konsekwencji wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego

D. S. nie zgodziła się z treścią ww. decyzji i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 131/16 uchylił zaskarżoną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego .

W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że z zaskarżonej decyzji, ale także z opinii jednostek orzeczniczych nie wynika jednoznacznie, dlaczego uznano, że sposób wykonywania pracy przez skarżącą nie narażał jej na ryzyko wystąpienia [...] skoro przez cały okres aktywności zawodowej była ona zatrudniona w jednym przedsiębiorstwie i wykonywała rodzajowo podobne czynności przez cały okres jej zatrudnienia. Dodatkowo Sąd wskazał, że organy orzekające w sprawie oraz jednostki orzecznicze oparły się na stanowisku pracodawcy, zawartym w piśmie z dnia [...] r., że nie stwierdza on występowania czynnika powodującego chorobę u skarżącej. Wskazano również, iż nie uzupełniono postępowania dowodowego o wyjaśnienia jednostek orzeczniczych względem pisma strony z dnia [...] r., w którym szczegółowo przedstawiła wykonywane czynności w trakcie zmiany roboczej. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, zarzuty skargi, że organy orzekające w sprawie nie zbadały należycie w jaki sposób skarżąca wykonywała swoją pracę, okazały się uzasadnione.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, rozpatrując ponownie sprawę, wystąpił do jednostek orzeczniczych I i II stopnia o ustosunkowanie do ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, pisma D. S. z dnia [...] r. oraz rozszerzenie uzasadnienia lekarskiego o wyjaśnienia dotyczące podniesionych zarzutów dotyczących sprawy choroby zawodowej D. S.

W piśmie z dnia [...]r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy podał, że charakter schorzenia, które obejmowało obustronne uszkodzenie nerwów pośrodkowych oraz różnorodność wykonywanych przez D. S. czynności w czasie pracy zawodowej (praca przy monitorze ekranowym, ręczne podnoszenie paczek, prowadzenie korespondencji, datowanie przesyłek) wyklucza powtarzalność monotypowych prac, które zwiększały[...]. Podano, że nie można uznać schorzenia D. S. jako choroby zawodowej, gdyż brak podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy, tj. [...]

Instytut Medycyny Pracy w piśmie z dnia [...]r. podał, że poddano szczegółowej ponownej analizie całość dostarczonej dokumentacji, wyniki badań oraz pismo D. S. z dnia [...] r. oraz wyjaśniono, że analiza czynności wykazanych przez pacjentkę wykazała, że badana wykonywała różnorodne czynności, charakteryzujące się zmiennością w czasie zmiany roboczej, co nie stwarza istotnego ryzyka wystąpienia warunków, w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pnie nerwów obwodowych i w konsekwencji wystąpienia [...]. Ponadto przeanalizowano fakt, że badana pracowała przy komputerze do 7 godzin oraz prowadziła dokumentację ręcznie do ok. [...] roku i wyjaśniono, że według aktualnej wiedzy medycznej obsługa komputera (za pomocą klawiatury i myszki komputerowej) oraz prace biurowe nie są, wbrew powszechnej opinii, uznanymi czynnikami zawodowymi [...] w obrębie [...]. Dodatkowo Instytut Medycyny Pracy wyjaśnił, że [...] może mieć zróżnicowaną etiologię, w ok. 50% idiopatyczną (samoistną), a w pozostałych przypadkach jest to polietiologiczny zespół [...], który powstaje wskutek zmian miejscowych (np.[...]), regionalnych (np. [...]) czy układowych (np.[...]). Zmiany dystrybucji płynów ustrojowych w przebiegu ciąży, hormonalnej antykoncepcji i menopauzy czy otyłość to także czynniki zwiększonego ryzyka [...]. Wyjaśnił nadto, że nie podał występujących u D. S. schorzeń towarzyszących ([...]) jako ewidentnej przyczyny wystąpienia zespołu [...], tylko wskazał niektóre z wielu możliwych[...]. W przypadku D. S. nie potwierdzono narażenia zawodowego, nie uznano więc podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią [...]

D. S. po zapoznaniu się z treścią powyższych opinii jednostek orzeczniczych w piśmie z dnia [...] r. ponownie nie zgodziła się z przedstawionymi w nich stanowiskami, podając, iż nigdy nie chorowała na choroby wymienione w piśmie Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...] r., nigdy nie była [...]. Przy [...] a choroba [...] nasiliła się w wieku [...] lat. Ponadto przedstawiła, przywołane już wcześniej w odwołaniu z dnia [...] r. argumenty dotyczące sposobu wykonywania pracy.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, utrzymał w mocy decyzję PPIS z dnia [...]r.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 235¹ Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących na stanowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Zgodnie z art. 235² Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Przepis ten jednoznacznie określa, którą jednostkę chorobową można uznać za chorobę zawodową. Za chorobę zawodową można uznać tylko wybrane schorzenia spełniające określone kryteria formalne i medyczne.

Podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej jest wykazanie ścisłego związku przyczynowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy a powstałymi objawami chorobowymi, przy czym rozpoznana jednostka chorobowa musi być bezwzględnie ujęta w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Rozpoznanie [...] jako choroby zawodowej wymaga stwierdzenia, że sposób wykonywania pracy był dominującym czynnikiem w jego powstaniu. W rozpatrywanym przypadku ustalono, że w trakcie pracy D. S. nie wykonywała czynności powtarzalnych, monotypowych, stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia[...]

Obydwie jednostki podkreśliły, iż stwierdzone u D. S. zaburzenia [...]

Instytut Medycyny Pracy w piśmie z dnia [...]r. ponownie podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono narażenia na wykonywanie długotrwale, przez znaczną część zmiany roboczej, monotypowych czynności, pod postacią[...]. W związku z powyższym nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że choroba została spowodowana sposobem wykonywania pracy, co jest warunkiem koniecznym do uzyskania etiologii zawodowej ww. schorzenia. Co więcej obydwie jednostki orzecznicze podtrzymały również swoje stanowiska w piśmie z dnia [...] r. (Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy) oraz w piśmie z dnia [...]r. (Instytut Medycyny Pracy). Biorąc pod uwagę całość posiadanej dokumentacji, w tym szczegółowy opis czynności wykonywanych podczas zatrudnienia na stanowiskach naczelnika urzędu, asystenta i ekspedienta, zawarty w piśmie D. S. z dnia [...] r. oraz w kartach oceny narażenia zawodowego, należy stwierdzić, że odwołująca wykonywała różnorodne czynności, charakteryzujące się zmiennością w czasie zmiany roboczej, które nie powodowały istotnego ryzyka wystąpienia warunków,[...]. Natomiast praca przy komputerze za pomocą myszki i klawiatury oraz prace biurowe nie są wbrew powszechnej opinii uznanymi czynnikami zawodowymi [...]

Występujące u D. S. schorzenia współistniejące (zaburzenia gospodarki lipidowej, [...]) wskazane w orzeczeniach lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz Instytutu Medycyny Pracy nie zostały uznane jako ewidentna przyczyna pozazawodowej etiologii powstałego schorzenia, zostały jedynie wymienione jako niektóre z wielu możliwych czynników predysponujących do wystąpienia zespołu [...]. Instytut Medycyny Pracy z piśmie z dnia [...] r. odniósł się właśnie do ww. schorzeń współistniejących, występujących u D. S. Nie wskazał, wbrew twierdzeniu strony, jakoby chorowała na [...]

Organ II instancji stwierdził, że nie neguje występowania u D. S. schorzenia – [...] , jednak powstanie tego schorzenia nie jest związane ze sposobem wykonywania pracy. W przedmiotowej sprawie obie jednostki orzecznicze, tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy jednoznacznie stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W myśl § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ww. jednostki są właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych.

Organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych organ wydając decyzję w sprawie choroby zawodowej związany jest orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez jednostki orzecznicze medycyny pracy. Orzeczenia te, mające walor opinii biegłego, podlegają, bowiem ocenie organu z punktu widzenia wymogów formalnych dla tego środka dowodowego i jeżeli w ocenie organu są one jasne, wyjaśniają w sposób przekonywujący w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań i warunki pracy badanego, to nie można znaleźć podstaw do tego, by organ zobowiązany był do dalszych poszukiwań celem potwierdzenia stanowiska prezentowanego przez stronę. Wprawdzie związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., jednakże istotą związania, o którym mowa wyżej jest to, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie niż ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń.

Oceniając wydane w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie organ II instancji wskazał, iż w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości obie jednostki orzecznicze wykazały brak podstaw do rozpoznania u D. S. choroby zawodowej - przewlekłe choroby[...] , z uwagi na brak zależności przyczynowo-skutkowej pomiędzy rozpoznaną chorobą, a sposobem wykonywania pracy.

W przedmiotowej sprawie warunkiem koniecznym do uznania etiologii zawodowej [...] jest wykonywanie czynności zawodowych związanych z pracą wymagającą rutynowych, powtarzających się, szybkich, niezmiennych ruchów pod postacią ruchów dłoni w maksymalnym zgięciu oraz [...], zwłaszcza połączonych z dużym naciskiem i w długich przedziałach czasowych. Warunek ten w przypadku D. S. nie został spełniony.

W niniejszej sprawie, zdaniem organu II instancji, nie można mówić o istnieniu bezspornym lub z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowego między sposobem wykonywania pracy, a stwierdzonym u odwołującej się schorzeniem. Stanowisko strony, iż istnieje związek przyczynowy pomiędzy sposobem wykonywania pracy a powstaniem choroby wynika z subiektywnego przekonania o istnieniu takiego związku, lecz nie jest oparte na wiedzy medycznej. Organ II instancji podkreślił również, że żaden przepis nie nakłada na orzecznicze jednostki medyczne lub organy orzekające w sprawie chorób zawodowych wykazania, co konkretnie było przyczyną danego schorzenia. Jednostka orzecznicza, czy organ, ustalają jedynie, czy schorzenie aktualnie istnieje oraz czy powstało w związku z warunkami pracy.

Pismem z dnia [...] r. D. S. wniosła skargę na ww. decyzję ZPWIS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżąca zarzuciła organowi II instancji brak dokonania oceny warunków, środowiska oraz czynności wykonywanych przez nią przez [...] lat pracy zawodowej, w której nieodłącznym narzędziem pracy skarżącej był datownik. Ponadto, skarżąca wskazała, że zespół [...] nie jest skutkiem chorób, o których mowa w piśmie z Instytutu Medycyny Pracy , lecz sposobu wykonywanej przez nią pracy, co potwierdziła na rozprawie w dniu 25 maja 2017 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei, w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kwestią sporną, która winna zostać rozstrzygnięta przez Sąd w niniejszym postępowaniu jest ustalenie istnienia lub braku związku przyczynowego pomiędzy stwierdzoną u skarżącej chorobą a warunkami w jakich pracowała, zatem wystąpienia u niej choroby zawodowej zespołu [...] wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Ustalając stan faktyczny sprawy, Sąd w składzie obecnie orzekającym stwierdza, że nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organu pierwszej, jak i drugiej instancji, a także skarżącej, która niewątpliwie pracowała w warunkach narażenia zawodowego i rozpoznano u niej obustronny [...]

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 131/16 uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. nie stwierdzającą u D. S. choroby zawodowej określonej jako przewlekła choroba[...] , poz. [...] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Kwestia wcześniejszego orzekania przez tut. Sąd ma istotne znaczenie z uwagi na treść art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem Sądu, lecz zobowiązany jest do podporządkowania mu się w pełnym zakresie, a uchybienie temu obowiązkowi stanowi naruszenie prawa, skutkujące koniecznością uchylenia aktu, wydanego w kolejnym postępowaniu administracyjnym, gdy strona akt ten zaskarży do sądu administracyjnego. Natomiast związanie Sądu oceną prawną wyrażoną w wyroku wydanym w danej sprawie oznacza, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym nie może on formułować ocen odmiennych od wiążącej go oceny prawnej, ale musi się do niej zastosować oraz konsekwentnie reagować na naruszenie tych zasad przez organ przy rozpoznawaniu skargi na akt wydany po wyroku formułującym ocenę prawną. W razie wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, Sąd jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen. Związanie oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku wydanym w danej sprawie stanowi ograniczenie zasady niezawisłości sędziowskiej, wyrażonej w art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, z tego względu wyjątki od tej zasady powinny być rozumiane ściśle. Zarówno orzecznictwo, jak i piśmiennictwo definiują ocenę prawną jako ustalenie znaczenia przepisów prawa i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie.

Pojęcie to obejmuje zarówno stwierdzenie, że w zaskarżonym akcie przepisy te zinterpretowano lub zastosowano błędnie, wyjaśnienie, na czym polegał błąd i wskazanie, jak przepis winien być pojmowany lub jaki przepis winien być zastosowany, jak i potwierdzenie prawidłowości dokonanej w zaskarżonym akcie wykładni i zastosowania przepisu prawa materialnego, jak również procesowego.

W świetle przytoczonej wykładni art. 153 p.p.s.a., mając na uwadze okoliczność, iż nie odpadło związanie wynikające z poprzedniego wyroku tut. Sądu, kluczowa dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest ocena wypełnienia zaleceń w nim sformułowanych i weryfikacja zastosowania się przez organ odwoławczy do oceny prawnej w nim wyartykułowanej. Oznacza to, że obecnie rozpoznający sprawę skład orzekający jest podporządkowany wykładni prawa materialnego i procesowego dokonanej w wyroku powołanym wyżej wyroku z dnia 25 maja 2016 r.

W jego motywach Sąd stwierdził, że w sytuacji, gdy u strony zatrudnionej w warunkach szkodliwych dla zdrowia, zdiagnozowana zostanie jedna z chorób wymienionych w wykazie chorób zawodowych schorzenia tego można nie uznać za chorobę zawodową wyłącznie w przypadku, gdy zostanie wykazane w sposób bezsporny, że jej etiologia ma charakter poza zawodowy.

Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy były orzeczenia jednostek orzeczniczych pierwszego i II stopnia, mające walor opinii biegłego. W ocenie Sądu poprzednio orzekającego w niniejszej sprawie, orzeczenie- szczególnie Instytutu Medycyny Pracy – było sporządzone w sposób uniemożliwiający posługiwanie się tą opinią w toku kontroli decyzji. Nadto orzeczenie zostało oparte na informacji zawartej w ocenie narażenia zawodowego co do sposobu wykonywania pracy, jednakże ocena ta była bardzo ogólnikowa. Nie przedstawiono jednostce szczegółowego opisu wykonywanych przez skarżącą czynności, zawartego w piśmie z dnia [...] r. Z orzeczenia nie wynikało również, z jakiego powodu nie uznano, że czynności zawodowe, wykonywane przez skarżącą przez cały okres aktywności zawodowej wymagające rytmicznych ruchów rąk, nie miały charakteru czynności powtarzalnych, monotypowych, stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia [...]

Nie wyjaśniono również, jakie znaczenie dla wystąpienia zespołu[...]

Organ II instancji po uchyleniu przez Sąd decyzji z dnia [...] r. wystąpił ponownie do jednostek orzeczniczych o rozszerzenie uzasadnienia orzeczenia z dnia [...]r. ([...] i z dnia [...] r. ([...]) w związku z wyrokiem WSA w Szczecinie z dnia 25 maja 2016 r. przesyłając kserokopie wyroku, pismo skarżącej z dnia 7 lipca 2015 r.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy nie odniósł się w piśmie z dnia [...] r. do wytycznych Sądu zawartych w wyroku z dnia 25 maja 2016 r. oraz pisma skarżącej z dnia [...] r. lakonicznie stwierdzając, że podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie z dnia [...]r. jednostka orzecznicza II stopnia jakkolwiek zawarła stwierdzenie, że przeanalizowano czynności wykonywane przez pacjentkę oraz fakt, że badana pracowała przy komputerze do 7 godzin oraz prowadziła dokumentację ręcznie do [...] r., to jednak czynności tych nie uznała jako uznane czynniki zawodowe zespołu [...] . Wskazała również na zróżnicowaną etiologię choroby oraz to, że nie podaje występujących u skarżącej schorzeń[...] , tylko wskazuje na niektóre czynniki pozazawodowe, predestynujące do wystąpienia schorzenia. Podsumowując w uzupełnieniu opinii wskazano, że nie potwierdzono u skarżącej narażenia zawodowego, nie ma więc podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Nie wystarczy tu więc wykazanie współistnienia czynników pozazawodowych, bowiem organy sanitarne są zobligowane do jednoznacznego i przekonywującego ustalenia, że właśnie te czynniki a nie sposób wykonywania pracy - wywołały schorzenie.

Zaskarżona decyzja, wydana w oparciu o opinie uzupełniające, nie sprostała wymogom określonym w art. 153 p.p.s.a., albowiem organ przesłał do jednostek orzeczniczych wyrok WSA z dnia 25 maja 2016 r. oraz pismo skarżącej z dnia [...] r. jednakże nie doprowadził do sytuacji, że w orzeczeniach uzupełniających zostały wyjaśnione wątpliwości, z powodu których Sąd uchylił decyzję ZPWIS z dnia [...] r

Z pierwszego z orzeczeń nie wynika, żeby WOMP pochylił się nad zagadnieniami budzącymi wątpliwości Sądu, których dotychczasowe niewyjaśnienie czyniło opinię tej jednostki mało przydatną do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej. Podobnie należy ocenić opinię jednostki orzeczniczej II stopnia. Jest ona w istocie tożsama z tą, która została wydana w dniu [...] r. i wskazuje jedynie na istniejące pozazawodowe czynniki mogące spowodować u skarżącej wystąpienie [...]

Zatem, w żadnym z powołanych wyżej orzeczeń nie wykazano jednoznacznie i przekonująco, jak nakazał tut. Sąd, że czynniki pozazawodowe wywołały u skarżącej to schorzenie. Nie wynika z opinii uzupełniającej z dnia [...] r., że pochylono się nad opisem czynności wykonywanych przez skarżącą, pogłębianiem się schorzenia od jego ujawnienia około [...] r. do operacji [...] (dwukrotnie prawego w [...] r. oraz jednokrotnej lewego w [...] r.), w sytuacji, gdy skarżąca cały czas pracowała. Z orzeczenia nie wynika również – oprócz powołania się na obiegowe opinie, z jakiego powodu, w przypadku skarżącej, wykonującej powtarzalne, monotypowe czynności, czynności te nie mogły spowodować u skarżącej stwierdzonego schorzenia.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że występują pozazawodowe czynniki ryzyka powstania [...]wobec ich istnienia, brak jest podstaw do przyjęcia w sposób bezsporny lub przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii rozpoznanego zespołu [...]

Organ wskazał również, że żaden przepis nie nakłada na jednostki orzecznicze lub organy orzekające w sprawie chorób zawodowych wykazania, co jest konkretnie przyczyną danego schorzenia. Ustaleniom podlega tylko to, czy choroba nadal istnieje oraz czy ma związek z pracą.

Zdaniem Sądu, jakkolwiek powyższe twierdzenia są uzasadnione, to jednak obowiązkiem organu jest przeprowadzenie postępowania w taki sposób, by – jak to wyżej wskazano- w sposób bezsporny lub wysoce prawdopodobny potwierdzono lub wykluczono zawodową etiologię schorzenia. Akcentowanie natomiast- jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie- jedynie współistnienia czynników pozazawodowych i niewykluczenia, że czynnikiem sprawczym jest również wykonywanie pracy w warunkach narażenia, zastosowanie domniemania odwróconego, polegającego na stwierdzeniu, że uznanie etiologii zawodowej wymaga wręcz wykluczenia innych możliwych przyczyn schorzeń obwodowego układu nerwowego nie oznacza, że kwestia choroby zawodowej lub jej braku u skarżącej została wyczerpująco wyjaśniona.

W konsekwencji kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdzić należało, że organ odwoławczy nie wykonał wskazań zawartych w cytowanym powyżej wyroku tut. Sądu. Wobec tego doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a. i jednocześnie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. Nie ulega przy tym wątpliwości, że naruszenie powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy, dotyczyło przecież kwestii należących do podstaw rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia istnienia u skarżącej choroby zawodowej.

Organ II instancji ponownie przeprowadzając postępowanie wykona zalecenia zawarte w prawomocnym wyroku tut. Sądu z dnia 25 maja 2016 r. o sygn. II SA/Sz 131/16, uwzględniając ocenę prawną sformułowaną w tym wyroku oraz w wyroku niniejszym. Obowiązkiem organu będzie wystąpienie do jednostek orzeczniczych nie z wnioskiem o ocenę powyższego wyroku Sądu oraz pisma skarżącej z dnia 7 lipca 2015 r. lecz przedstawienie konkretnie sformułowanych zagadnień wynikających z tych dokumentów oraz z dotychczas zebranego materiału dowodowego przede wszystkim z jakiego powodu- wobec tak szczegółowo opisanych w miejscu i czasie czynności- wykluczone zostało zawodowe pochodzenie schorzenia.

W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.