Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 614/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Jakub Polanowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 października 2023 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 6 czerwca 2023 r., znak: SKO.41/3347/OS/2023, w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 6 czerwca 2023 r., znak: SKO.41/3347/OS/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej: organ odwoławczy, Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 1-4, art. 50 ust. 2 i ust. 4, art. 102 ust. 1, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901; dalej także: u.p.s.), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Niemce przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Niemcach (dalej: organ I instancji, Kierownik OPS, Kierownik) z 8 maja 2023 r., znak: OPS.450.14.2023, o odmowie przyznania Z. W. (wnioskodawca, skarżący, strona) specjalistycznych usług opiekuńczych.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że skarżący we wniosku złożonym 4 kwietnia 2023 r. (pkt II) zwrócił się o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych, załączając orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z siedzibą w Lublinie (dalej: PZSON) o stopniu niepełnosprawności z 14 marca 2023 r., znak: PZON.721.1450.2002.23. Pismem z 11 kwietnia 2023 r. Kierownik OPS poinformował stronę o konieczności dostarczenie informacji o swojej sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej dochodowej i majątkowej. Przy piśmie wysłane zostało zaświadczenie lekarskie do wypełnienia. 13 kwietnia 2023 r. skarżący odebrał to pismo i w tym samym dniu złożył informację, w której określił sytuację rodzinną słowami: "cmentarz", "odległość" w sprawie kontaktu z synem, "separacja". Sytuację rodzinną opisał jako odrębne gospodarstwo domowe. Co do sytuacji mieszkaniowej wskazał, że jest "znana z urzędu" i powołał się na oświadczenie z kwietnia 2023 r. (druk oświadczenia załączony do informacji nie został wypełniony). W oświadczeniu z 11 kwietnia 2023 r. wskazał, że posesja, gdzie mieszka, ma 30 arów, znajduje się na niej budynek mieszkalny, gospodarczy i szopa. Skarżący zajmuje 1/2 całości, w tym lokal mieszkalny składający się z pokoju i kuchni. Pokój ogrzewany jest piecem na prąd, a w kuchni posiada piecokuchnię, z której nie korzysta. Kocioł na centralne ogrzewanie znajduje się w innym lokalu. Budynek mieszkalny wymaga remontu. W rubryce dotyczącej sytuacji zawodowej wskazał, że jest emerytem, a co do sytuacji zdrowotnej stwierdził, że posiada orzeczenie z 14 marca 2023 r. (orzeczone symbole niepełnosprawności: 02-P, 09-M, 07-S). Do informacji dołączył odcinek emerytury za marzec 2023 r. i oświadczenia z 13 kwietnia 2023 r. Do dokumentacji nie dołączył zaświadczenia lekarskiego o potrzebie przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych.

Decyzją z 8 maja 2023 r. organ I instancji odmówił przyznania stronie opisanego świadczenia. Organ ten stwierdził, że na podstawie zgromadzonej dokumentacji w OPS w Niemcach i informacji w wywiadach środowiskowych wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe od kilkudziesięciu lat, sam dysponuje swoim świadczeniem, żona strony mieszka w tym samym domu i gospodarstwo domowe prowadzi oddzielnie. Skarżący zajmuje dwa pomieszczenia, pokój i kuchnię. Przedpokój, łazienka i ganek są wspólnie użytkowane. Strona ma orzeczoną separację sądową, jest niepełnosprawna w stopniu znacznym. Ustalając dochód strony, Kierownik wziął pod uwagę odcinek emerytury z marca 2023 r. i wskazał, że dochód strony stanowi kwota 2.239,87 zł, na którą składa się emerytura netto w wysokości 1.445,48 zł, dodatek pielęgnacyjny w kwocie 294,29 zł miesięcznie i świadczenie uzupełniające w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Stwierdził, że emerytura jest pomniejszana o zajęcie komornicze, którego nie odlicza się od dochodu – łącznie do dyspozycji strona ma 1.919,65 zł.

Organ I instancji w uzasadnieniu swej decyzji wskazał też, że skarżący systematycznie widywany jest w środowisku, robiąc wspólnie z żoną zakupy, jeżdżąc do lekarza, załatwiając nie tylko swoje sprawy w urzędzie, ale również i żony. Za środek lokomocji służy mu rower i samochód, którym kieruje. Z opisu w informacji wynika, że skarżący jest osobą przewlekle chorą, jednak z wpływających informacji ze środowiska i wiedzy OPS w Niemcach, strona nie ma poważniejszych problemów z poruszaniem się, komunikowaniem i funkcjonowaniem w środowisku. Systematycznie jest widywany w sklepach w centrum Niemiec, gdzie robi zakupy wspólnie z żoną, samodzielnie nosi siatki, składa samodzielnie liczne pisma w Urzędzie Gminy w Niemcach i w OPS w Niemcach, samodzielnie prowadzi samochód osobowy i jeździ rowerem. Organ dodał, że nie można również zwolnić syna skarżącego z obowiązku pomocy wnioskodawcy w związku z odległym miejscem zamieszkania. Nie jest tu wymagana pomoc bezpośrednia na miejscu, istnieje jednak możliwości wykonania cięższych prac, zrobienia większych zakupów podczas odwiedzin u rodziców.

Organ I instancji wskazał, że przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych następuje po przedłożeniu zaświadczenia lekarskiego o potrzebie wykonania usług i ustalenia zakresu czynności. Organ zaznaczył, że to w interesie strony leży dostarczenie zaświadczenia lekarskiego, gdyż od prawidłowych i jak najpełniejszych ustaleń zależy nie tylko, czy pomoc zostanie przyznana, ale także zakres tej pomocy. Takiego obowiązku skarżący nie dopełnił.

Organ zaznaczył też, że skarżący w piśmie z 25 sierpnia 2022 r. informował, że osoby "które wejdą na posesję" albo "przekroczą próg budynku" będą "zgłoszone do instytucji RP jako molestowanie". W takiej sytuacji organ stwierdził, że pomoc w postaci usług, które świadczone są w miejscu zamieszkania nie może być realizowana. Kierownik nie wykluczył udzielenia pomocy stronie po złożeniu wypełnionego przez lekarza zaświadczenia o zakresie specjalistycznych usług opiekuńczych i wyrażeniu pisemnej zgody na realizację usług przez opiekunkę zatrudnioną przez OPS w Niemcach. Jednocześnie Kierownik OPS wyjaśnił, że występował do Kierownika NZOZ Przychodni Lekarza Rodzinnego Uśmiech w Niemcach z prośbą o wypełnienie zaświadczenia lekarskiego dotyczącego specjalistycznych usług opiekuńczych dla strony. Do dnia wydania decyzji nie otrzymał jednak żadnej odpowiedzi.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący stwierdził, że NZOZ w Niemcach nie wydaje i nie wypełnia druków zaświadczeń lekarskich w sprawie "zakresu, wymiaru (zakres godzinowy)" specjalistycznych usług opiekuńczych, więc nie zachodziła podstawa do odmowy przyznania tego świadczenia. Skarżący wskazał, że Kierownik OPS obowiązany jest stosować art. 50 ust. 5 u.p.s., a ocena jego stanu zdrowia zawarta w orzeczeniu o niepełnosprawności z 14 marca 2023 r. jest jednoznaczna. Ocenił, że większość uzasadnienia decyzji to "patologia, by gmina oszczędzała na usługach do zgonu".

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Kolegium podzieliło stanowisko w niej wyrażone. Organ odwoławczy wskazał, że przeprowadzone postępowanie wykazało, że skarżący jest osobą przewlekle chorą i legitymuje się orzeczeniami o niepełnosprawności w stopniu znacznym i niezdolności do samodzielnej egzystencji, jednak z wpływających do organu I instancji informacji ze środowiska i wiedzy ośrodka wynika, że strona nie ma poważniejszych problemów z poruszaniem się, komunikowaniem i funkcjonowaniem w środowisku. Systematycznie jest widywany w sklepach w centrum Niemiec, gdzie robi zakupy wspólnie z żoną, samodzielnie nosi siatki, składa samodzielnie liczne pisma w Urzędzie Gminy w Niemcach i w OPS w Niemcach, samodzielnie prowadzi samochód osobowy i jeździ rowerem. Zdaniem Kolegium, prawidłowe było stanowisko organ I instancji, że odległe miejsce zamieszkania nie zwalnia syna strony z obowiązku pomocy rodzicom. Organ odwoławczy podkreślił, że istotnie przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych następuje po złożeniu zaświadczenia lekarskiego o potrzebie wykonania usług i ustalenia zakresu czynności, czego strona nie dopełniła. Także podjęte przez organ I instancji czynności w celu pozyskania takiego zaświadczenia nie przyniosły rezultatu.

W skardze do Sądu skarżący zarzucił Kolegium naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.), zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), a także art. 50 ust. 5 u.p.s. Ponadto podniósł szereg polemicznych argumentów względem decyzji organów obu instancji. Podkreślił, że działania organów obu instancji zagrażają jego zdrowiu i życiu. W ocenie strony całkowicie bezzasadne było kierowanie do niego wezwania do przedłożenia dodatkowego zaświadczenia lekarskiego, w sytuacji gdy dołączył do wniosku orzeczenie o niepełnosprawności z 14 marca 2023 r. W ocenie skarżącego, jego syn nie ma możliwości wykonywania usług opiekuńczych. Wskazał, że poinformował Prokuraturę Rejonową w Lublinie o przestępczej działalności organów obu instancji, które polegały na "działaniu" przez organ I instancji oraz "tolerowaniu" przez Kolegium tego działania, zmierzającego do uzyskania z "akt chorobowych" NZOZ w Niemcach informacji na temat stanu zdrowia skarżącego. Dane te są "zastrzeżone" i nie mogą być udostępnione organom pomocy społecznej, o czym powinny one wiedzieć doskonale. Zdaniem strony, to PZSON decyduje o tym, czy należą się stronie specjalistyczne usługi opiekuńcze, a drugim istotnym dowodem w tym zakresie jest "oczekiwanie" skarżącego. Jego zdaniem, wadliwe są wzory druków zaświadczeń lekarskich, opracowane przez Kierownika OPS. Podniósł, że podejmowane przez organy w niniejszej sprawie czynności służą "oszczędności Gminy", a przy tym stanowią przykład rozmyślnego działania na jego szkodę, co rażąco narusza prawo, w tym przepisy rozporządzenia w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych z 22 września 2005 r. Wskazał, że decyzja organu I instancji "nie określa stopnia znacznego niepełnosprawności".

W odpowiedzi na skargę Kolegium, popierając stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z 25 października 2023 r. skarżący stwierdził, że wyrokami z 27 września 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 496/23 i 19 października 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 497/23, WSA w Lublinie uchylił decyzje Kolegium, które zostały wydane w identycznych – jak w niniejszej sprawie – okolicznościach faktycznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do art. 50 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm.; dalej: u.p.s.), pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych przysługuje osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona. Usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić (ust. 2). Specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym (ust. 4).

Skarżący nie spełnia przesłanek do otrzymania specjalistycznych usług opiekuńczych na podstawie art. 50 ust. 1 u.p.s., gdyż nie jest osobą samotną. W myśl bowiem art. 6 pkt 9 u.p.s. osoba samotna to osoba samotnie gospodarująca, niepozostająca w związku małżeńskim i nieposiadająca wstępnych ani zstępnych. Skarżący zaś wprawdzie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jednak pozostaje w związku małżeńskim z T. W.. Wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z 6 lutego 2004 r., sygn. akt III C [...], orzekający separację pomiędzy skarżącym i jego żoną, nie powoduje ustania ich małżeństwa.

W związku z tym wniosek strony o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych mógł być rozpatrzony na podstawie art. 50 ust. 2 u.p.s., który oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego. W takim przypadku kontrola Sądu dotycząca tej decyzji sprowadza się do ustalenia, czy organ nie przekroczył granic uznania. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza – co do zasady – załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem strony, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny. Organ zobowiązany jest do podjęcia wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W szczególności organ winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Obowiązki te ciążą również na organie drugiej instancji, który może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi pierwszej instancji (art. 136 k.p.a.).

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić organom administracji przekroczenia granic uznania administracyjnego, a w konsekwencji – naruszenia prawa. Wydanie decyzji zostało poprzedzone czynnościami wyjaśniającymi zmierzającymi do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a rozstrzygnięcia zostały należycie uzasadnione.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w pkt II wniosku, który wpłynął do organu I instancji 4 kwietnia 2023 r., skarżący wniósł o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych "02-P, 09-H, 07-S-PO, 10 godzin w miesiącu; zakres przedmiotowy znany z urzędu (w/w załącznik z 05.01.2023 r., okres do 30.09.2027 r., miejsce - mieszkanie prywatne". Podkreślił zarazem: "Sezon grzewczy (warunki mieszkaniowe ciężkie wiejskie znane z urzędu i powszechne) od 09. do 06. każdego roku. (10 m-cy), inne czynności fizyczne domowe, i pozostałe jak podstawowa pielęgnacja, itp. Ostatnie orzeczenie Zespołu d/s niepełnosprawności w Lublinie z 14.03.2023 r. (w zał.) plus akta chorobowe w NZOZ Niemce - dowody medyczne i postępowanie w toku w tym leczenie" (k. 2 akt adm. I inst.).

Do wniosku skarżący dołączył kopię orzeczenia PZSON o stopniu niepełnosprawności z 14 marca 2023 r. znak: PZON.721.1450.2002.23, którym to orzeczeniem skarżący został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności okresowo do 30 września 2027 r. W orzeczeniu symbole przyczyn niepełnosprawności określono jako 02-P, 09-M, 07-S. Stwierdzono, że niepełnosprawność istnieje od 48-go roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 4 sierpnia 2021 r. (k. 1 akt adm. I inst.).

Z akt tych wynika również, że Kierownik OPS pismem z 11 kwietnia 2023 r. znak: OPS.0420.162.2023, w celu ustalenia aktualnej sytuacji zdrowotnej, zwrócił się do skarżącego o złożenie zaświadczenia bądź innej dokumentacji medycznej umożliwiającą ocenę stanu jego zdrowia (k. 3 akt adm. I inst.).

Odpowiadając na to wezwanie skarżący nie przedłożył jednak żadnego zaświadczenia lekarskiego, natomiast złożył oświadczenie z 11 kwietnia 2023 r. (k. 5 akt adm. I inst.) oraz informację, oświadczenie o stanie majątkowym i przekaz pocztowy świadczenia za marzec 2023 r. (k. 6-9 akt adm. I inst.). W toku sprawy skarżący złożył także dwa pisma zatytułowane jako "Uwagi" z 26 kwietnia 2023 r. i 4 maja 2023 r. (k. 14, 15 akt adm. I inst.).

Mając na względzie brak wyrażenia woli współpracy skarżącego z organami administracji w celu przyznania świadczenia, nie sposób zarzucić organom naruszenie zasad postępowania w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Organy te, w tej sytuacji, bazowały na dokumentach i informacjach pozyskanych we wcześniejszych postępowaniach prowadzonych w sprawach skarżącego i w oparciu o te dane wydały rozstrzygnięcie.

Pamiętać należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o specjalistyczne usługi opiekuńcze istotnym elementem wniosku jest zaświadczenie lekarskie, które pozwala organowi na ocenę, m.in. w jakim wymiarze usługi opiekuńcze będą wystarczające. Zadaniem organu jest bowiem precyzyjne ustalenie, czy i jakiego rodzaju usługi w danym przypadku są niezbędne, ustalenie zakresu tych usług, miejsca i okresu ich świadczenia, a następnie znalezienie podmiotu, który na zlecenie organu usługi te będzie realizował. Organy orzekające w sprawach z zakresu pomocy społecznej nie posiadają medycznej wiedzy specjalistycznej uprawniającej do oceny stanu zdrowia wnioskodawcy w kontekście warunków, jakie mają być określone, zgodnie z art. 50 ust. 5 u.p.s. w decyzji o przyznaniu specjalistycznych usług opiekuńczych. Wobec tego więc, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności – ze swej istoty – w sposób bardzo ogólny wskazuje tylko na potrzebę zastosowania wsparcia dla osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności w postaci usług opiekuńczych bądź specjalistycznych usług opiekuńczych, konieczne jest przedstawienie przez stronę, która ubiega się o przyznanie tego świadczenia, dokumentacji medycznej pozwalającej na określenie zakresu specjalistycznych usług opiekuńczych, okresu, na jaki winny być przyznane i w jakim miejscu należy je świadczyć.

Wobec tego, że pracownicy OPS w Niemcach ani pracownicy Kolegium nie posiadają wykształcenia lekarskiego, zasadnym było zwrócenie się w tej sytuacji do skarżącego jako wnioskodawcy o przedstawienie zaświadczenia lekarskiego zawierającego informacje niezbędne dla przyznania mu specjalistycznych usług opiekuńczych, zgodnie z jego wnioskiem. Poza sporem jest, że skarżący nie złożył do akt sprawy takiego zaświadczenia lekarskiego, twierdząc, że to organ samodzielnie, bez jakiejkolwiek dodatkowej dokumentacji medycznej (poza orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności) ma obowiązek określić zakres, okres i miejsce świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych, co wynika z art. 50 ust. 5 u.p.s.

Wyjaśnić należy jednak, że powyższe stanowisko skarżącego jest niezasadne. Na skarżącym, jako na wnioskodawcy, niewątpliwie spoczywa obowiązek umożliwienia organowi pomocy społecznej dokonania ustaleń faktycznych, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W tym celu powinien on podjąć pewne wysiłki, zaś pierwszym z nich, jaki winien on uczynić, skoro ubiega się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej jest udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej poprzez zaangażowanie się strony w przedstawieniu swej rzeczywistej sytuacji, nie zaś jedynie podanie faktów w wersji wybiórczej, wygodnej dla strony.

Dlatego też jako nieuzasadnioną należy ocenić argumentację skarżącego, że to jego oczekiwania decydują w sprawie przyznania mu świadczenia niepieniężnego w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych oraz ich wymiaru. Decyzję w tej sprawie podejmuje właściwy organ pomocy społecznej w granicach uznania administracyjnego. Osoba zainteresowana uzyskaniem specjalistycznych usług opiekuńczych ma natomiast obowiązek współdziałania z organem pomocy społecznej w celu rzetelnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych obrazujących jej sytuację życiową.

Niedopuszczalne jest zatem, by osoba taka w toku zainicjowanego przez siebie postępowania odmawiała kontaktów z pracownikami pomocy społecznej, bądź też po uzyskaniu wnioskowanego świadczenia czyniła przeszkody dla jego realizacji. Taka postawa wnioskodawcy może w konsekwencji skutkować odmową przyznania świadczenia bądź późniejszym pozbawieniem przyznania pomocy, co wynika z art. 11 ust. 2 u.p.s.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, z uwagi na zachowanie skarżącego, można uznać, że nie jest on zainteresowany korzystaniem z pomocy w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych, świadczonych w miejscu zamieszkania, czego dowodzą zgłaszane przez niego żądania oraz brak woli współpracy i porozumienia z OPS w Niemcach. Sądowi z urzędu bowiem jest wiadome, co wynika z akt administracyjnych sprawy o sygn. akt II SA/Lu 498/23, że skarżącemu, decyzją z 3 lutego 2022 r., znak: OPS.4532.180.2022 zostały przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze na okres od 14 lutego 2022 r., do 31 grudnia 2022 r., z których skarżący z własnej woli nie korzystał. Z tychże akt wynika również, że decyzją z 12 września 2022 r., znak: OPS.450.600.2022 organ I instancji przyznał skarżącemu odpłatne częściowo usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania w wymiarze 5 dni w tygodniu, z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych, w ilości 8 godzin dziennie, od 26 września 2022 r., do 31 grudnia 2022 r. Skarżący nie chciał korzystać z przyznanych usług opiekuńczych i nie wpuszczał do mieszkania wyznaczonych opiekunek, nie przedstawiając przy tym racjonalnych powodów odmowy przyjęcia udzielonej pomocy, co również wiadome jest Sądowi z urzędu.

Składowi orzekającemu w niniejszej sprawie znane są wyroki WSA w Lublinie z 27 września 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 496/23 i z 19 października 2023 r., II SA/Lu 497/23, którymi Sąd uchylił decyzje Kolegium wydane w przedmiocie odmowy przyznania stronie specjalistycznych usług opiekuńczych i usług opiekuńczych. Należy jednak zwrócić uwagę, że orzeczenia te zapadły w sprawach o odmiennym – w stosunku do rozpoznawanej sprawy – stanie faktycznym.

Przede wszystkim powodem uchylenia tych decyzji przez Sąd był brak odniesienia się przez organ odwoławczy do orzeczenia PZSON z 14 marca 2023 r. i jego wszechstronnej oceny w kontekście pozostałych dowodów i ustalonych okoliczności, co nie miało miejsca w rozpoznawanej obecnie sprawie. W obu tych sprawach orzeczenie PZOSN z 14 marca 2023 r. o stopniu niepełnosprawności zostało podjęte po dacie wydania decyzji organu I instancji odmawiających stronie świadczeń. W konsekwencji orzeczenie to w ogóle nie było przedmiotem oceny organu I instancji, a zatem organ ten nie mógł uwzględnić jego treści, lecz oparł swoje decyzje na treści wcześniejszego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 15 września 2022 r., które istotnie różniło się od orzeczenia z 14 marca 2023 r. Natomiast Kolegium, które dysponowało już tym "nowym" orzeczeniem, gdyż zostało ono dołączone do akt postępowania odwoławczego przez stronę, w nienależyty sposób oceniło jego treść i wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do tego orzeczenia Kolegium wskazało bowiem jedynie lakonicznie, że "nie wnosi nic nowego do sprawy". Tym samym opisywane orzeczenie o niepełnosprawności wydane 14 marca 2023 r. nie zostało w obu tych sprawach prawidłowo ocenione jako dowód przez żaden z organów.

W rozpoznawanej sprawie miały miejsce odmienne okoliczności faktyczne. Mianowicie skarżący wraz z wnioskiem wszczynającym postępowanie z 3 kwietnia 2023 r. złożył również opisane orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z 14 marca 2023 r. – znajduje się ono na karcie 1 akt administracyjnych organu I instancji. Orzeczenie to było najpierw przedmiotem oceny Kierownika OPS, który po jego analizie stwierdził, że z uwagi na zbyt ogólną treść zawartych w nim wskazań co do potrzeby (zalecenia) udzielenia skarżącemu wsparcia w formie usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług opiekuńczych, konieczne jest wezwanie strony do przedłożenia zaświadczenia lekarskiego zawierającego informacje wymagane do przyznania stronie specjalistycznych usług opiekuńczych. Również Kolegium podobnie oceniło to orzeczenie, uznając zasadność – w tej sytuacji – skierowania do strony wezwania do przedłożenia wymaganego zaświadczenia lekarskiego umożliwiającego organom prawidłowe, to jest zgodne z zaleceniami lekarskimi, ustalenie zakresu i okresu świadczenia, tak jak tego wymaga art. 50 ust. 5 u.p.s.

Zauważyć w tym miejscu wymaga, że powszechnie obowiązujące przepisy prawa nie wprowadzają zastrzeżenia, że jedynie zaświadczenie lekarskie sporządzone na druku, którego wzór określił Kierownik OPS, pozwolić może na przyznanie stronie specjalistycznych usług opiekuńczych. Dlatego też wymagane w niniejszej sprawie zaświadczenie lekarskie mogło zostać sporządzone w inny sposób, umożliwiający organom właściwe ustalenie zakresu i okresu świadczenia, zgodnie z art. 50 ust. 5 u.p.s. Skarżący bezsprzecznie jednak nie przedłożył żadnego zaświadczenia lekarskiego w tej sprawie, podtrzymując konsekwentnie swoje stanowisko, że stosownie do tego przepisu nie ciąży na nim obowiązek przedstawienia jakiegokolwiek zaświadczenia lekarskiego, gdyż to Kierownik OPS ma obowiązek samodzielnie określić zakres i okres świadczenia, w oparciu o złożone przez stronę orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz stosownie do jej oczekiwań.

Ponownie podkreślić należy, że art. 50 ust. 5 u.p.s. nie może być interpretowany w ten sposób. Przepis ten stanowi, że organ pomocy społecznej przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczeń. Wynika zatem z niego, że w decyzji o przyznaniu usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług opiekuńczych, obowiązkiem organu jest zawrzeć nie tylko ogólne rozstrzygnięcie o przyznaniu tychże świadczeń, ale zarazem precyzyjnie określić ich zakres, wskazać na jaki okres zostały udzielone i w jakim miejscu mają być świadczone. Niewątpliwie zatem zaświadczenie lekarskie stanowi istotny element wniosku o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych, albowiem umożliwia organowi ustalenie zakresu tych usług, miejsca i okresu ich świadczenia.

Wbrew twierdzeniom skarżącego zaskarżona decyzja nie narusza przepisów rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. nr 189, poz. 1598 ze zm.). Skarżący nie wskazał jakie przepisy tego aktu wykonawczego do ustawy o pomocy społecznej, wydanego zgodnie z delegacją zawartą w art. 50 ust. 7 tej ustawy, zostały naruszone, zaś Sąd takich uchybień się nie dopatrzył. Rozporządzenie to określa rodzaje specjalistycznych usług opiekuńczych, kwalifikacje osób świadczących specjalistyczne usługi, warunki i tryb ustalania oraz pobierania opłat za specjalistyczne usługi świadczone osobom z zaburzeniami psychicznymi, a także warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat, o których mowa wyżej. Wobec braku podstaw do przyznania stronie specjalistycznych usług opiekuńczych w rozpoznawanej sprawie, organy nie mogły naruszyć przepisów tego rozporządzenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stan faktyczny został ustalony prawidłowo, a rozstrzygnięcie w konkretnych uwarunkowaniach tej indywidualnej sprawy, nie może być potraktowane jako wykraczające poza granice uznania administracyjnego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został przez organy obydwu instancji oceniony prawidłowo, w zakresie niezbędnym do ustalenia przesłanek zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zawarte w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie, jak wynika z jej uzasadnienia, nie jest dowolne. Uzasadnienie to nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia art. 107 § 3 k.p.a. Nie znajduje podstaw zarzut naruszenia art. 50 ust. 2 i 4 u.p.s., bowiem organ prawidłowo uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest przesłanek do jego zastosowania.

Z tych względów, Sąd oddalił skargę jako niezasadną na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.).