Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2096/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne: Obywatelstwo
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3
journal: Dz.U. 2014 poz 1741
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego - tekst jedn.
article: art. 4, art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 1951 nr 4 poz 25
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim.
article: art. 4, art. 6
journal: Dz.U. 1962 nr 10 poz 49
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim.
article: art. 10 ust. 3, art. 55, art. 56 ust. 1 i 2, art. 66
journal: Dz.U. 2020 poz 347
law: Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim - t.j.
article: art. 7, art. 76 § 1, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 134, art. 141 § 4,  art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151, art. 153, art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak Protokolant referent stażysta Martyna Jendyk po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Y. M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 80/21 w sprawie ze skargi Y. M. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 grudnia 2020 r. nr DOiR-I-6270-110/2020/AK w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 80/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Y. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 grudnia 2020 r., nr DOiR-I-6270-110/2020/AK w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżący wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie posiadania przez niego obywatelstwa polskiego, wskazując, że jest synem Y. D. i S. (nazwisko rodowe B.), urodził się w dniu [...] r. w I. Jego ojciec Y. D. (nazwisko rodowe D.), syn Z. D. i D. D. urodził się w dniu [...] r., w I. Wojewoda Mazowiecki potwierdził posiadanie przez C. G. (nazwisko rodowe S.) córkę Y. S. i L. (nazwisko rodowe D.) obywatelstwa polskiego na podstawie ustaleń dotyczących rodziców L. S. (D. i Z. D. – czyli dziadków skarżącego). Skarżący wniósł o wykorzystanie poczynionych wówczas ustaleń w tym postępowaniu.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Wojewoda Mazowiecki decyzją z 27 czerwca 2019 r., nr WSC-I.6122.333.2019, odmówił potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącego. Minister Spraw Wewnętrznych, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z 18 października 2019 r., DOiR-I-6270-110/2020/AK utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z 27 czerwca 2019 r., odmawiającą potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącego.

Wyrokiem z 11 marca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 3009/19 WSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18 października 2019 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w ww. wyroku wskazał, że organ przedwcześnie uznał, iż skarżący nie złożył jednoznacznego dowodu, że rodzicami jego ojca (biologicznymi) są osoby wskazane w złożonym do akt sprawy akcie urodzenia. Organ założył bez wyjaśnienia innej możliwej przyczyny, że powodem takiego stanu rzeczy jest przysposobienie ojca skarżącego lub obojga dzieci. Tymczasem innym możliwym rozwiązaniem jest pomyłka w określeniu roku urodzenia jednego z dzieci lub przysposobienie córki, nie zaś ojca skarżącego. Organ nie przeanalizował więc jakiego rodzaju dokumenty mogą być przydatne do wyjaśnienia wątpliwości dotyczących ewentualnego przysposobienia ojca skarżącego i nie poinformował o tym skarżącego. Aby sformułować rzetelne wezwanie do uzupełnienia materiału dowodowego o dokumenty, które mogłyby mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy organ powinien pozyskać informacje od ambasady lub odpowiedniego ministerstwa w Izraelu na temat możliwości uzyskania aktu urodzenia ze wszystkimi wzmiankami (także dotyczącą przysposobienia).

Minister Spraw Wewnętrznych, ponownie rozpatrując odwołanie skarżącego, utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z 27 czerwca 2019 r., nr WSC- 1.6122.333.2019, odmawiającą potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że dla stwierdzenia, czy skarżący posiada obywatelstwo polskie - zgodnie z obowiązującą w polskim prawie o obywatelstwie, zasadą ciągłości obywatelstwa polskiego - niezbędne jest ustalenie, czy nabył on obywatelstwo polskie i nie utracił go do dnia wydania decyzji. Dla ustalenia podstawy nabycia i utraty obywatelstwa polskiego miarodajne są przepisy obowiązujące w chwili zdarzenia lub czynności, na skutek których nastąpiło nabycie lub utrata obywatelstwa z mocy prawa lub decyzji właściwego organu. Rodzicami skarżącego są: Y. i S. z domu B. Skarżący wskazywał, że wywodzi obywatelstwo polskie po swoim ojcu Y. Zgodnie z danymi zawartymi we wniosku, ojciec skarżącego Y. D., urodził się w dniu [...] r. w m. K., jako syn Z. i D. Ze względu na datę urodzenia ojca skarżącego rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy wymagało zastosowania przepisów ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim (Dz.U. Nr 4, poz. 25 z późn. zm.), która to ustawa obowiązywała w czasie zaistnienia zdarzeń, mających znaczenie dla nabycia oraz utraty obywatelstwa polskiego przez ojca skarżącego. Strona powoływała się na posiadanie obywatelstwa polskiego przez C. G., córkę siostry ojca. Z tego względu organ odwoławczy wystąpił do Wojewody Mazowieckiego o przesłanie akt sprawy nr WSC-I-.6122.2075.2012 potwierdzających posiadanie obywatelstwa polskiego przez C. G. Z akt tych wynika, iż matką C. G. - jest L. S. z domu D., urodzona [...] r. jako córka Z. D. i D. D. z domu T. W aktach sprawy znajduje się: akt urodzenia L. D. oraz akt jej małżeństwa, w których to wskazano jako datę jej urodzenia [...] r. Z akt sprawy prowadzonego przez organ I instancji postępowania o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącego (Y. D.) wynika, iż jego ojciec Y. D. urodził się [...] r. jako syn Z. D. i D. D. z domu T. Mając na uwadze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 marca 2020 r. organ prowadzący postępowanie w piśmie z 21 lipca 2020 r., wystąpił do Wydziału Konsularnego Ambasady RP w T. z prośbą o: 1. wskazanie, jaki dokument w Izraelu potwierdza, że dane dziecko zostało przysposobione, 2. wskazanie jaki organ w Izraelu władny jest do wydania takowego dokumentu. Przy piśmie z 10 września 2020 r., organ uzyskał odpowiedź z Ambasady RP w T. następującej treści: "Z informacji jaką placówka uzyskała od władz izraelskich wynika, iż dokumentem potwierdzającym przysposobienie w Izraelu jest orzeczenie wydane przez izraelski sąd rodzinny jedyny organ właściwy w przedmiotowej materii." W piśmie z 1 października 2020 r., Minister wezwał stronę do przedłożenia orzeczenia wydanego przez izraelski sąd rodzinny, z którego wynikałoby, iż: 1. L. S. z domu D., ur. [...] r., została przysposobiona przez Z. D. i D. D. z domu T., bądź 2. Y. D. urodzony się [...] r., został przysposobiony przez Z. D. i D. D. z domu T. W piśmie z 11 października 2020 r., skarżący wskazał, że w pełni podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i sugeruje ponowne zweryfikowanie danych osobowych L. S. Być może w trakcie prowadzonego postępowania zostały błędnie wówczas ustalone jej dane osobowe. Wnioskodawca nie będzie uzupełniał wniosku. Dokonana przez Ministra ponowna analiza akt dotyczących potwierdzenia obywatelstwa C. G. wykazała, iż L. S. z domu D., urodziła się [...] r., jako córka Z. D. i D. D. z domu T. W aktach sprawy znajduje się: akt urodzenia L. D. oraz akt jej małżeństwa, w których to wskazano jako datę jej urodzenia [...] r. Tym samym brak jest dowodów, które wskazywałby, iż błędnie określono jej datę urodzenia.

Organ odwoławczy stwierdził, że nie jest możliwym, aby rodzeństwo, tj. L. S. z domu D. i Y. D. urodziło się po sobie w przeciągu miesiąca. Brak jest również dowodów, które wskazywałby, iż błędnie określono rok urodzenia L. S. z domu D. bądź Y. D. Wezwanie zaś organu skierowane do pełnomocnika strony o uzupełnienie materiału dowodowego zostało zignorowane przez pełnomocnika. W interesie skarżącego było wykazanie w sposób jednoznaczny pokrewieństwa z osobami, po których wywodzi obywatelstwo polskie. Strona, która ubiega się o potwierdzenie posiadania statusu obywatela Polski, winna przedłożyć stosowne dokumenty pozwalające ustalić istotne dla rozstrzygnięcia fakty. Rolą zaś organów orzekających jest umożliwienie jej dokonania tej czynności poprzez wezwanie do realizacji tego obowiązku (ze wskazaniem zakresu i specyfiki oczekiwanych dokumentów) i zapewnienie stronie wystarczającego czasu, w którym dokumenty te mógłby pozyskać, tak by strona nie poniosła z tego powodu niezawinionych konsekwencji procesowych. Wezwanie z dnia 30 lipca 2019 r., nie skutkowało załączeniem przez skarżącego żadnych nowych dowodów w sprawie. W tej sprawie w sposób należyty nie została udokumentowana przed organami orzekającymi, czy rodzicami Y. D., urodzonego się w dniu [...] r. w m. K., są faktycznie Z. i D., czy też został on przysposobiony przez Z. i D., którzy figurują w jego akcie urodzenia czy też przysposobiona została L. S. z domu D. i Y. D. Wykazanie tej okoliczności było rolą samego skarżącego, od którego można było oczekiwać i wymagać właściwej realizacji jego obowiązków procesowych /art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim/ przy dołożeniu należytej staranności. Brak jest dowodów, które wskazywałyby, iż błędnie została zapisana data urodzenia jednego z rodzeństwa. Próba ustalenia przez organ prowadzący niniejsze postępowanie czy któreś z rodzeństwa zostało przysposobione przez Z. D. i D. D. z domu T. nie odniosła rezultatu, gdyż pełnomocnik odmówił przedłożenia stosownych dokumentów w tym zakresie. Jednakże kwestia ta powinna zostać jednoznacznie wyjaśniona i udowodniona przez skarżącego. W ówczesnym stanie prawnym, tj. w czasie obowiązywania ustawy z 8 stycznia 1951 r., jak i ustawy z 15 lutego 1962 r., przez przysposobienie małoletnie dziecko nie nabywało obywatelstwa polskiego. Minister nie ma możliwości uzyskania takich dokumentów z urzędu.

Y. D. wniósł skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 9 grudnia 2020 r., zarzucając:

1. niewłaściwe zastosowanie art. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim poprzez nieustalenie nabycia przez ojca skarżącego Y. D. obywatelstwa polskiego;

2. niewłaściwe zastosowanie art. 4 i 6 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim poprzez nieustalenie nabycia przez skarżącego obywatelstwa polskiego po ojcu;

3. niewłaściwe zastosowanie art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. z 2014, poz. 1741), art. 76 § 1 K.p.a. oraz art. 1138 k.p.c. poprzez zanegowanie wiarygodności izraelskiego aktu urodzenia ojca skarżącego w zakresie jego danych osobowych i pochodzenia;

4. naruszenie art. 7, 76 § 1, 77 i 80 K.p.a. w zw. z art. 10 ust. 3 i 56 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim poprzez brak wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności brak ustaleń w zakresie nabycia przez ojca skarżącego obywatelstwa polskiego spowodowany pominięciem znaczenia dokumentów urzędowych potwierdzających jego dane osobowe i pochodzenie i zanegowaniem ich wiarygodności z powodu rozbieżności w dacie urodzenia z jego siostrą L. S. z domu D.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wyrokiem z dnia 14 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 80/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 grudnia 2020 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że sprawa jest rozpoznawana po prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie z 11 marca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 3009/19, którym Sąd uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18 października 2019 r.

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019, poz. 2325 ze zm.), dalej P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie te organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Tym samym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę na decyzję z 9 grudnia 2020 r., jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie z 11 marca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 3009/19. Wykładnia prawa i stosowanie prawa są dokonywane w konkretnej sprawie, której dokonuje sąd, a przedmiot sprawy wyznaczają jej okoliczności faktyczne. Co do zagadnienia prawnego, które jest oceną prawną w tej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 11 marca 2020 r. zajął jednoznaczne stanowisko, że zadaniem organu było wyjaśnienie, czy ojciec skarżącego, po którym wywodzi on obywatelstwo polskie, nabył to obywatelstwo, a także nie utracił go do dnia urodzenia wnioskodawcy. Ze względu na datę urodzenia ojca strony, który urodził się [...] r. należało zastosować przepisy ustawy z 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim do oceny przesłanek nabycia i utraty obywatelstwa polskiego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że organ w tej sprawie nie dokonywał tego rodzaju analizy dotyczącej wstępnego (ojca) skarżącego. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy (w tym pozyskany z akt zakończonego postępowania dotyczącego potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez córkę siostry ojca skarżącego ), a w szczególności akt urodzenia ojca skarżącego i akt urodzenia siostry ojca skarżącego organ ocenił, że skarżący nie udokumentował, że osoby wskazane w akcie urodzenia ojca są faktycznie jego rodzicami, czy też został on przysposobiony. Wniosek taki organ wysnuł na podstawie analizy dat urodzenia figurujących w aktach urodzenia ojca skarżącego i jego siostry, z których wynika, że urodzili się oni w odstępstwie jednego miesiąca w [...] r. (ojciec skarżącego [...], zaś jego siostra [...]). Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organu, co do niemożności urodzenia się rodzeństwa z tych samych rodziców w miesięcznym przedziale czasowym, jak również co do oceny, że kwestia niewielkiej różnicy pomiędzy datą urodzenia ojca skarżącego i jego siostry mogła mieć znaczenie dla przedmiotowej sprawy, albowiem przepisy ustawy z 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim nie przewidywały, by na skutek przysposobienia przez osobę lub osoby posiadające obywatelstwo polskie dziecko nabywało to obywatelstwo. Przysposobienie jako przesłankę nabycia obywatelstwa polskiego przewidywała ustawa z 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego obowiązująca do 19 stycznia 1951 r., a następnie wprowadzono ją do porządku prawnego dopiero w aktualnie obowiązującej ustawie z 2 kwietnia 2009 r. (jednak tylko w przypadku przysposobienia pełnego, przed szesnastym rokiem życia, art. 16 ustawy).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaznaczył, że w przypadku ujawnienia przez organ okoliczności, które mogłyby wskazywać, że wstępny wnioskodawcy był dzieckiem wskazanych w akcie urodzenia rodziców na skutek przysposobienia, zachodziłaby konieczność wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości i wykluczenia tej okoliczności. Przysposobienie stanowiłoby negatywną przesłankę uniemożliwiającą uzyskanie obywatelstwa polskiego przez ojca skarżącego, urodzonego w czasie obowiązywania ustawy z 1951 r. o obywatelstwie polskim, co wykluczałoby wydanie pozytywnej dla skarżącego decyzji. Odpis aktu urodzenia, zwłaszcza taki, który został wydany po upływie długiego czasu po urodzeniu danej osoby, może nie stanowić wystarczającego dowodu, na biologiczne rodzicielstwo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ocenił, że organ przedwcześnie uznał, że rodzicami ojca skarżącego (biologicznymi) nie są osoby wskazane w złożonym do akt sprawy akcie urodzenia. Organ założył bez wyjaśnienia innej możliwej przyczyny, że powodem takiego stanu rzeczy jest przysposobienie ojca skarżącego lub obojga dzieci. Tymczasem innym możliwym rozwiązaniem jest pomyłka w określeniu roku urodzenia jednego z dzieci lub przysposobienie córki, nie zaś ojca skarżącego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostały więc w sprawie do wyjaśnienia kwestie, które nie wymagały aktywności ze strony skarżącego, a ich wyjaśnienie mogło prowadzić do uznania, że skarżący przedstawił wystarczające dowody do wydania pozytywnego dla niego rozstrzygnięcia. Organ, informując skarżącego o powziętej wątpliwości co do negatywnej przesłanki jaką stanowiłoby przysposobienie ojca skarżącego i kierując do skarżącego wezwanie do złożenia wyjaśnień w tej sprawie i złożenia stosownych dokumentów, nie sprecyzował jakie dowody strona powinna przedstawić. Organ nie przeanalizował, więc jakiego rodzaju dokumenty mogą być przydatne do wyjaśnienia wątpliwości dotyczących ewentualnego przysposobienia ojca skarżącego i nie poinformował o tym skarżącego. Aby sformułować rzetelne wezwanie do uzupełnienia materiału dowodowego o dokumenty, które mogłyby mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy organ powinien pozyskać informacje od ambasady lub odpowiedniego ministerstwa w Izraelu na temat możliwości uzyskania aktu urodzenia ze wszystkimi wzmiankami (także dotyczącą przysposobienia).

W ocenie Sądu, rozpoznającego tę sprawę, prawidłowo organ odwoławczy, uwzględniając wskazanie zawarte w prawomocnym wyroku z 11 marca 2020 r. ponownie rozpatrzył sprawę w całości i wystąpił do Wydziału Konsularnego Ambasady RP w T. z prośbą o: 1. wskazanie, jaki dokument w Izraelu potwierdza, że dane dziecko zostało przysposobione, 2. Wskazanie, jaki organ w Izraelu władny jest do wydania takowego dokumentu. W odpowiedzi, Konsul RP w T. wskazał, że z informacji, jaką placówka uzyskała od władz izraelskich wynika, iż dokumentem potwierdzającym przysposobienie w Izraelu jest orzeczenie wydane przez izraelski sąd rodzinny - jedyny organ właściwy w przedmiotowej materii. W piśmie z 1 października 2020 r., Minister wezwał skarżącego do przedłożenia orzeczenia wydanego przez izraelski sąd rodzinny, z którego wynikałoby, że: 1. L. S. z domu D., ur. [...] r., została przysposobiona przez Z. D. i D. D. z domu T., bądź 2. Y. D. urodzony się [...] r., został przysposobiony przez Z. D. i D. D. z domu T. W odpowiedzi na wezwanie skarżący stwierdził, że podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i nie będzie uzupełniał wniosku, a także, iż sugeruje zweryfikowanie danych osobowych L. S.

Stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim, dziecko nabywa obywatelstwo polskie, gdy oboje rodzice są obywatelami polskimi. Przepisy ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim nie przewidywały, by na skutek przysposobienia przez osobę lub osoby posiadające obywatelstwo polskie dziecko nabywało to obywatelstwo. Przysposobienie jako przesłankę nabycia obywatelstwa polskiego przewidywała ustawa z 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego obowiązująca do 19 stycznia 1951 r., następnie wprowadzono ją do porządku prawnego dopiero w aktualnie obowiązującej ustawie z 2 kwietnia 2009 r. (jednak tylko w przypadku przysposobienia pełnego, przed szesnastym rokiem życia, art. 16 ustawy).

Analiza dat urodzenia figurujących w aktach urodzenia ojca skarżącego i jego siostry, z których wynika, że urodzili się oni w odstępstwie jednego miesiąca w [...] r. (ojciec skarżącego [...], zaś jego siostra [...]) wywołuje istotne wątpliwości, co do tego, czy rodzicami biologicznymi skarżącego Z. D. i D. D. z domu T. W prawomocnym wyroku z 11 marca 2020 r. Sąd podzielił stanowisko organu co do niemożności urodzenia się rodzeństwa z tych samych rodziców w miesięcznym przedziale czasowym. Organ podjął niezbędne kroki zmierzające do wyjaśnienia sprawy zgodnie z interesem strony i ustalenia, które z rodzeństwa zostało przysposobione, ewentualnie czy nie doszło do pomyłki w określeniu roku urodzenia jednego z dzieci. Organ odwoławczy wystąpił do Wydziału Konsularnego Ambasady RP w T. z prośbą o wskazanie, jaki dokument w Izraelu potwierdza, że dane dziecko zostało przysposobione, a następnie, po otrzymaniu odpowiedzi, wezwał skarżącego do przedstawienia stosownych dokumentów. W odpowiedzi na wezwanie skarżący stwierdził, że podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i nie będzie uzupełniał wniosku, a także, iż sugeruje zweryfikowanie danych osobowych L. S.

Skarżący nie przestawił takich dokumentów, które pozwalałby na podważenie ustaleń i wnioskowania organów administracji, że skarżący został przysposobiony. Organ kilkakrotnie wzywał skarżącego do przedłożenia do akt sprawy dokumentów wskazujących, że Y. D. (ojciec skarżącego) nie został przysposobiony przez Z. D. i D. D. z domu T. Określone w art. 56 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim, obowiązki po stronie wnioskodawcy, niewątpliwie wskazują na to, że ciężar dowodzenia spoczywa na wnioskującym o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. Wystąpienie z wnioskiem o potwierdzenie posiadania obywatelstwo polskiego wiąże się z obowiązkiem współpracy wnioskodawcy z organem prowadzącym postępowanie w celu ustalenia wszystkich niezbędnych w tym zakresie okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonych okoliczności może prowadzić do wydania decyzji niekorzystnej dla strony (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 820/08). Nałożenie na organy administracji obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współdziałania w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ we własnym zakresie nie może, z uwagi na szczególne okoliczności sprawy dotyczące strony, zgromadzić wszystkich dowodów niezbędnych do załatwienia sprawy. Okoliczność, że od urodzenia ojca skarżącego upłynęło wiele lat i skomplikowanym jest wykazanie, które z dzieci (ojciec skarżącego czy jego siostra) zostało przysposobione, a skarżący wcześniej nie podejmował żadnych starań mających na celu wyjaśnienie kwestii jego obywatelstwa nie oznacza, że jest on zwolniony z obowiązku współpracy z organem prowadzącym postępowanie, a organ ten zobowiązany jest pozytywnie rozpatrzyć jego wniosek o stwierdzenie obywatelstwa polskiego, opierając się jedynie na jego twierdzeniach, że ojciec nie został przysposobiony przez Z. D. i D. D. z domu T. Sam skarżący z jednej strony zwrócił się o wykorzystanie materiałów znajdujących się w aktach sprawy dotyczącej potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez C. G., jednocześnie całkowicie pomija istotne wątpliwości, które nasuwa analiza tych akt w kwestii biologicznego pochodzenia ojca skarżącego.

Wbrew stanowisku skarżącego z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, że organ odwoławczy neguje wiarygodność izraelskiego aktu urodzenia ojca skarżącego w zakresie jego danych osobowych i pochodzenia. Niewątpliwie akt urodzenia jest dowodem, który pozwala na dokonanie ustaleń w zakresie zdarzenia tym aktem potwierdzanego, a zatem daty urodzenia, miejsca urodzenia oraz danych rodziców. Organ odwoławczy nie kwestionuje tego, że osoby wskazane w akcie urodzenia jako rodzice, są rodzicami osoby, której urodzenie ten akt potwierdza. Organ odwoławczy w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w związku z danymi zawartymi w akcie urodzenia siostry ojca skarżącego, stwierdził jedynie, że akt ten jest niewystarczający do przyjęcia, iż Z. D. i D. D. z domu T. są rodzicami biologicznymi ojca skarżącego. Jak słusznie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z 11 marca 2020 r., odpis aktu urodzenia, zwłaszcza taki, który został wydany po upływie długiego czasu po urodzeniu danej osoby, może nie stanowić wystarczającego dowodu, na biologiczne rodzicielstwo. Jeżeli więc istnieją uzasadnione wątpliwości wskazujące na możliwość powstania stosunku rodzicielstwa w wyniku przysposobienia, to w postępowaniu o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego może zachodzić potrzeba wykazania, że taka okoliczność nie zachodzi, ponieważ odpis aktu urodzenia niezawierający pełnych informacji jest niewystarczający choć dowodzi rodzicielstwa.

Organ odwoławczy dokonał analizy akt sprawy dotyczących potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez C. G. Z akt tych wynika, że L. S. z domu D. (siostra ojca skarżącego), urodziła się [...] r., jako córka Z. D. i D. D. z domu T. W aktach sprawy znajduje się: akt urodzenia L. D. oraz akt jej małżeństwa, w których to dokumentach wskazano jako datę jej urodzenia [...] r. Zasadnie zatem organ przyjął, że brak jest dowodów, które wskazywałby, że błędnie określono jej datę urodzenia. Skarżący także nie przedstawił żadnych dokumentów, które mogłyby wskazywać na omyłkę w dacie urodzenia L. D. ([...] r.).

Zdaniem Sądu, mając powyższe względy na uwadze, nie są trafne podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim oraz art. 4 i 6 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ odwoławczy słusznie uznał, że okoliczności faktyczne ustalone w tej sprawie nie dają wystarczających podstawy do stwierdzenia, że ojciec skarżącego nabył obywatelstwo polskie.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wniósł Y. D. podnosząc zarzuty:

1. niewłaściwego zastosowanie art. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim poprzez nieustalenie nabycia przez ojca skarżącego Y. D. obywatelstwa polskiego;

2. niewłaściwego zastosowanie art. 4 i 6 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim poprzez nieustalenie nabycia przez skarżącego obywatelstwa polskiego po ojcu;

3. niewłaściwe zastosowanie art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. z 2014 r., poz. 1741), art. 76 § 1 K.p.a. oraz art. 1138 K.p.c. poprzez zanegowanie wiarygodności izraelskiego aktu urodzenia ojca skarżącego w zakresie jego danych osobowych i pochodzenia;

4. art. 141 § 4, art. 134, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 P.p.s.a. oraz art. 7, art. 76 § 1, art. 77, art. 80 w zw. z art. 10 ust. 3 w zw. z art. 55 w zw. z art. 66 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim poprzez błędne ustalenie, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na przyjęcie, iż Z. D. i D. D. z domu T. są rodzicami biologicznymi ojca skarżącego;

5. naruszenie art. 56 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim poprzez uznanie, iż skarżący nie przedstawił dokumentów i informacji potwierdzających istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności w szczególności w zakresie biologicznego pochodzenia jego ojca oraz poprzez obciążenie strony negatywnymi skutkami procesowymi z powodu jego rzekomego niewykazania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącego kasacyjnie, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez Y. D. nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim. Przepis ten stanowił, że dziecko nabywa obywatelstwo polskie gdy:

1. oboje rodzice są obywatelami polskimi albo

2. jedno z rodziców jest obywatelem polskim, a drugie jest nieznane albo nieznane lub nieokreślone jest jego obywatelstwo.

Zarówno organy administracji jak i Sąd I instancji dokonując wykładni ww. przepisu słusznie uznali, że w przepisie tym mowa o rodzicach biologicznych dziecka nie zaś o osobach, które dziecko przysposobiły. Argumenty przemawiające za taką wykładnią zostały szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Argumenty te, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy w pełni podzielić. Ponowne przytaczanie tych argumentów jest niecelowe.

Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim. Przepis ten nie miał zastosowania w sprawie i zarówno organy administracji jak i Sąd I instancji nie odwoływały się do tego przepisu uznając, że nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia, że ojciec skarżącego kasacyjnie nabył obywatelstwo polskie.

Art. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim nie może być rozumiany w ten sposób, że tylko wówczas, gdy zachodzą wskazane w nim przesłanki dana osoba nie może być uznana za obywatela polskiego. W art. 4 tej ustawy wskazane zostały przesłanki negatywne stojące na przeszkodzie uznaniu określonej osoby za obywatela polskiego. Z kolei w art. 6 tej ustawy wskazane zostały przesłanki pozytywne, które powinny być spełnione, aby dana osoba mogła być uznana za obywatela polskiego. Okoliczność, że w odniesieniu do ojca skarżącego kasacyjnie nie występują przesłanki wymienione w art. 4 ww. ustawy nie oznacza, że automatycznie spełniał on przesłanki uznania go za obywatela polskiego wymienione w art. 6 tej ustawy.

Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. z 2014 r., poz. 1741), art. 76 § 1 K.p.a. oraz art. 1138 K.p.c. poprzez zanegowanie wiarygodności izraelskiego aktu urodzenia ojca skarżącego w zakresie jego danych osobowych i pochodzenia. Ani organy administracji ani Sąd I instancji nie negowały tego, że izraelski akt stanu cywilnego jest dowodem potwierdzającym dane osobowe i pochodzenie ojca skarżącego kasacyjnie. W świetle wskazanych przez organy administracji oraz Sąd I instancji okoliczności akt ten nie mógł sam w sobie być dowodem tego, że rodzice ojca skarżącego kasacyjnie byli jego biologicznymi rodzicami. Argumentację w tej kwestii przedstawioną przez organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela i ponowne jej przytaczanie jest niecelowe.

Analogicznie ocenić należy podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4, art. 134, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 P.p.s.a. oraz art. 7, art. 76 § 1, art. 77, art. 80 w zw. z art. 10 ust. 3 w zw. z art. 55 w zw. z art. 66 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstawy do przyjęcia, że ojciec skarżącego kasacyjnie był biologicznym dzieckiem rodziców wskazanych w akcie urodzenia a tym samym, materiał ten nie dawał podstaw do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki uznania go za obywatela polskiego wymienione w art. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim.

Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 56 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący kasacyjnie nie przedstawił dokumentów, które pozwalałyby stwierdzić, że jego ojciec nie był dzieckiem przysposobionym, chociaż skarżący kasacyjnie możliwość przedstawienia takich dokumentów posiadał. Skierowane przez organ administracji wezwanie do przedstawienia takich dokumentów zostało przez skarżącego zignorowane.

Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.