Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1377/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-10-30 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7 w zw. z art. 258 par. 3 oraz art. 245 par. 3 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U.K. (K.) na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego (postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzającego uchybienie terminowi przewidzianemu do wniesienia odwołania) w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 14 września 2012 r., nadesłanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 100,00 zł, skarżąca domagała się zwolnienia od kosztów sądowych.

W jego motywach wskazała, że pozostaje w rozdzielności majątkowej z mężem. Jedynym źródłem jej utrzymania jest wynagrodzenie za pracę rzędu 1.013,97 zł netto. Ponieważ do powyższego skierowana została egzekucja komornicza "na rękę" otrzymuje 889,50 zł. Poza nieużytkiem o pow. 28 ar innych składników majątku nie posiada.

Z uwagi na to, że podane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych strony skarżącej, pismem z 28 września 2012 r. wezwano do ich uzupełnienia przez:

- przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania wnioskodawcy;

- nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych z tytułu utrzymania domu wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, gaz, energię elektryczną, podatek od nieruchomości oraz telefon;

- udokumentowanie (odpisem z księgi wieczystej lub kserokopią aktu notarialnego) do kogo należy nieruchomość wskazana jako adres zamieszkania, a nadto jaka jest jej powierzchnia;

- przedłożenie wyciągów lub wykazów z wszystkich posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy;

- nadesłanie wystawionego przez zakład pracy zaświadczenia potwierdzającego wysokość uzyskiwanych przez skarżącą dochodów z okresu ostatnich trzech miesięcy, a nadto, że do wypłacanego wynagrodzenia skierowana została egzekucja komornicza ze wskazaniem wysokości potrącanych miesięcznie kwot;

- udokumentowanie przy pomocy odpisu z księgi wieczystej bądź kserokopii aktu notarialnego wielkości posiadanych dodatkowo nieruchomości wymienionych w rubryce nr 7.1 formularza PPF;

- nadesłanie wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zaświadczenia lub innego dokumentu źródłowego potwierdzającego likwidację prowadzonej działalności gospodarczej;

- przedłożenie odpisu bądź kserokopii dokumentów obrazujących posiadane przez męża składniki majątku, tj. nieruchomości, oszczędności oraz przedmioty o wartości powyżej 3000 euro, a nadto wysokość osiąganych przez męża w ciągu ostatnich trzech miesięcy dochodów oraz ich źródła;

- nadesłanie odpisów bądź kserokopii złożonych przez skarżącą oraz jej męża za 2011 r. zeznań podatkowych lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętych w podanym wyżej okresie dochodów.

W odpowiedzi na powyższe skarżąca wyjaśniła, że ze względu na ustanowioną w małżeństwie rozdzielność majątkową, dochody jej męża nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie sytuacji finansowej i życiowej, w której się znajduje. Każdy z nich ma bowiem swój majątek osobisty. Wprawdzie wspólnie zamieszkują, jednak żyją na własny rachunek. Ponieważ nie ma ona dostępu do zeznań podatkowych męża, a nadto dokumentów obrazujących posiadane przez niego składniki majątku, w tym źródła i wysokość osiąganych przez niego dochodów, do akt sprawy nadesłała: wydruk z CEIDG, z którego ustalono, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza uległa zawieszeniu 1 czerwca 2012 r. W ubiegłym roku podatkowym przy przychodzie wynoszącym 409.690,05 zł i kosztach jego uzyskania w wysokości 421.051,74 zł poniosła bowiem z tego tytułu stratę rzędu 11.361,69 zł. Poza dochodem ze stosunku pracy wynoszącym 22.147,84 zł, z innych źródeł uzyskała 1.763,31 zł. Tak więc łączny dochód za 2011 r. wynosił 23.911,15 zł. W chwili obecnej jedynym źródłem jej utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w kwocie 2.016,00 zł brutto. Do powyższego skierowana została egzekucja komornicza, a potrącana kwota wynosi 124,47 zł. Ponadto na posiadanym przez skarżącą rachunku bankowym od sierpnia do października 2012 r. poza kwotą 15,93 zł nie odnotowano żadnych obrotów po stronie MA, natomiast suma obrotów po stronie WN wynosiła 10,00 zł. Wprawdzie z zaświadczenia wystawionego przez bank wynika, że od 1 kwietnia 2012 r. spłacany jest kredyt, którego miesięczne raty wynoszą 200,00 zł. Jednakże w chwili obecnej zadłużenie z tego tytułu wynosi 1.600,00 zł plus odsetki rzędu 11,54 zł. Dodatkowo w piśmie z dnia 17 października 2012 r. skarżąca wyjaśniła, że nieruchomość, w której zamieszkuje wspólnie z mężem na podstawie umowy dożywocia jest własnością córki. Wydatki związane z jego utrzymaniem ponosi mąż oraz córka. Skarżąca jest jedynie właścicielem obciążonego hipotecznie gospodarstwa rolnego o pow. 0,2740 ha. Jednakże z odpisu księgi wieczystej wynika, że powyższe stanowi wspólność majątkową małżeńską.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny.

Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245).

Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca przedstawiając swoją sytuację finansową ograniczyła się jedynie do przywołania takich okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że ta jest trudna. Pominęła natomiast istotne informacje dotyczące stanu majątkowego swojego męża, podczas gdy w judykaturze ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej czy pozostawanie w separacji faktycznej (por. postanowienia NSA z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, LEX nr 612561, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 113/09, LEX nr 546385, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 125/09, LEX nr 574754, z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 243/09, LEX nr 554620, z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 336/09, LEX nr 554656, z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I FZ 463/08, LEX nr 565693 oraz z dnia 7 czerwca 2011 r. sygn. akt II FZ 272/11, LEX nr 1083182). Dlatego też pismem z dnia 28 września 2012 r. U. K. została zobowiązana do uzupełnienia powyższych danych. Pod pojęciem "sytuacji majątkowej strony" rozumie się bowiem również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe. A ponieważ skarżąca zamieszkuje razem z mężem niezbędne stało się poznanie źródeł i wysokości uzyskiwanych przez męża dochodów, należących do niego nieruchomości oraz przedmiotów wartościowych, jako że tylko na tej podstawie można w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ocenić na ile mąż będzie w stanie jej pomóc, gdyż równolegle z niniejszą sprawą wniesionych zostało jeszcze 15 innych skarg tej samej strony skarżącej. Z uwagi jednak na to, że ta uchyliła się od podania powyższych danych, nawet w sposób przybliżony, jej wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Za błędne uznać bowiem należało stanowisko strony skarżącej jakoby ustanowienie rozdzielności majątkowej zwalniało jej męża z pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego, a jej uniemożliwiało uzyskanie i podanie informacji o sytuacji majątkowej męża, skoro instytucja ta w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Dlatego też przedłożony przy piśmie z dnia 17 października 2012 r. materiał dowodowy jako niekompletny nie pozwalał na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Odnosi się to nie tylko do męża skarżącej ale również do ich córki, która zamieszkuje z nimi pod tym samym adresem. Choć jej możliwości finansowe również nie zostały w żaden sposób podane, to stanowią one istotny czynnik, który wpływa na sytuację majątkową strony i musi być uwzględniony przy tej ocenie (vide: postanowienie NSA z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt I OZ 657/06, Lex nr 181557). Trudno wszakże oczekiwać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy mogą im pomóc. Tym bardziej, że w żaden sposób nie wykazano jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych.

W świetle powyższego przyjąć należało, że U.K. ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie dołożyła należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić złożonego wniosku, jako że w orzecznictwie za dominujący uznano pogląd, w świetle którego w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji rodzinnej bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8 oraz z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt FZ 360/04 niepubl.). Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.