Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1254/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4, art. 89 ust. 4 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 2094
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - t.j.
article: art. 140, art. 336, art. 337
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 3503/21 w sprawie ze skargi D. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2021 r., nr 1401-IOA.4246.6.2021.BM w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz Dariusza Olczaka kwotę 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 3503/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi D.O., zwanego dalej "skarżącym", na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, zwanego dalej "organem" lub "DIAS", z dnia 8 kwietnia 2021 r., nr 1401-IOA.4246.6.2021.BM, w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na posiadacza zależnego lokalu, w którym ujawniono niezarejestrowane automaty do gier, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2021 r., nr 448000-COP-2.4246.146.2020.5.BB, zwanego dalej także "organem pierwszej instancji", oraz zasądził od DIAS w Warszawie na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

W dniu 23 stycznia 2019 r. funkcjonariusze Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie, prowadząc działania w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2094 ze zm.), zwanej dalej także "u.o.g.h., w lokalu o nazwie [...], ujawnili dwa automaty do gier hazardowych: HOT SPOT PLATINUM nr nadany [...] oraz HOT SPOT PLATINUM nr nadany [...]. Organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 28 października 2020 r. wszczął z urzędu wobec D.O. postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia gry na ww. automatach ujawnionych i zatrzymanych w opisanym lokalu. Następnie organ ten decyzją z dnia 12 stycznia 2021 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 200.000,00 zł jako na posiadacza zależnego lokalu, w którym znajdowały się niezarejestrowane automaty. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji stwierdził, że nie budzi wątpliwości, iż skarżący jest posiadaczem zależnym lokalu, w którym ujawniono przedmiotowe automaty do gier. Powyższe potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci umowy najmu lokalu zawartej w dniu 2 stycznia 2017 r. pomiędzy K.J. [...] (wynajmujący) a D.O. [...] (najemcą). Zgodnie z ww. umową, wynajmujący oddał Najemcy przedmiot najmu rozumiany jako cały lokal znajdujący się przy [...] znajdujący się na parterze budynku z przeznaczeniem na prowadzenie działalności gospodarczej. Umowa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. i została zawarta na czas określony do dnia 31 grudnia 2019 r. Do przedmiotowej umowy załączone zostały także faktury za najem lokalu tj.: faktura nr: [...] dotycząca czynszu za miesiąc styczeń 2019 r. wystawiona przez M.S., faktura nr [...] dotycząca zapłaty czynszu za wrzesień 2019 r., faktura nr [...] z dnia 31 stycznia 2019 r. dotycząca dzierżawy powierzchni lokalu wg umowy wystawiona przez K.J., faktura nr [...] z dnia 30 września 2019 r. dotycząca dzierżawy powierzchni lokalu wg umowy wystawiona przez K.J.

W odwołaniu skarżący stwierdził, że w dniu 23 stycznia 2019 r. nie pozostawał posiadaczem zależnym wymienionego wyżej lokalu. Wyjaśnił, że zgodnie z umową podnajmu z dnia 1 grudnia 2018 r., zawartą pomiędzy nim jako wynajmującym a Ł.P., prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą [...] jako najemcą, oddał, a Ł.P. wziął w najem przedmiot najmu, rozumiany jako cały lokal użytkowy wraz z prawem do korzystania z części wspólnej nieruchomości umożliwiającym korzystanie z przedmiotu najmu z przeznaczeniem na prowadzenie działalności gospodarczej. Zdaniem strony prowadzi to do wniosku, że posiadaczem zależnym lokalu był wówczas Ł.P.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia 8 kwietnia 2021 r. DIAS utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu dodatkowo wskazał, że z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że strona w dniu kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celno-skarbowych tj. w dniu 23 stycznia 2019 r., była posiadaczem zależnym lokalu mieszczącego się w pawilonie przy [...]. Na powyższy fakt wskazują co najmniej dwa dowody. Po pierwsze, "Umowa najmu" zawarta w dniu 29 grudnia 2016 r. w O. pomiędzy: M.S. zamieszkałym w O. działającym w imieniu L.S. zamieszkałej w O. (Wynajmujący) a K.J., prowadzącym działalność gospodarczą "pod firmą "[...]" (Najemca). Po drugie, "Umowa najmu" zawarta w dniu 2 stycznia 2017 r. w B. pomiędzy K.J., prowadzącym działalność gospodarczą: "pod firmą "[...]" (Wynajmujący) a D.O., prowadzącym działalność gospodarczą "pod firmą "[...]" (Najemca). DIAS wskazał, że skarżący nie kwestionuje faktu zawarcia przez niego jako najemcy w dniu 2 stycznia 2017 r. umowy najmu z K.J. Skarżący nie twierdzi również, że umowa ta została rozwiązana. Dlatego też zdaniem DIAS zawarcie w dniu 1 grudnia 2018 r umowy podnajmu między skarżącym jako wynajmującym a Ł.P. jako najemcą, prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą [...], nie zmieniło faktu, iż skarżący w dalszym ciągu pozostawał posiadaczem zależnym przedmiotowego lokalu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D.O. zarzucił naruszenie przepisów postępowania:

- art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.), zwanej dalej "O.p." w związku z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.";

- art. 122, art. 187 § 1 w związku z art. 199 i art. 180 § 1 O.p. poprzez zaniechanie przez organ zebrania, a także rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i niepodjęcia przez organ z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a w szczególności zaniechania przesłuchania skarżącego na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i zbadania, czy w dniu 23 stycznia 2019 r. lokal użytkowy przy [...] pozostawał w jego posiadaniu zależnym;

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji, gdyż skarżący nie pozostawał w dniu 23 stycznia 2019 r. faktycznym dysponentem i zarządcą lokalu, w którym znajdowały się automaty do gry z uwagi na zawarcie w dniu 1 grudnia 2018 r. umowy podnajmu.

Zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczył przepisu art. 89 ust. 1 pkt 3 u.o.g.h. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że kara pieniężna na podstawie tego przepisu winna zostać wymierzona każdemu posiadaczowi zależnemu lokalu, nawet jeżeli wyzbył się on posiadania całości lokalu na rzecz innego podmiotu, nie pozostaje jego faktycznym dysponentem i aktualnym zarządcą, podczas gdy wobec istnienia szeregu posiadaczy zależnych, odpowiedzialność winien ponosić ten z posiadaczy zależnych, który lokalem dysponuje w sposób faktyczny.

Sąd I instancji uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu szeroko omówił znajdujący zastosowanie w sprawie art. 89 ust. 1 pkt 3 u.o.g.h. Sąd ten zwrócił uwagę, że kluczowe dla rozstrzygnięcia zakresu zastosowania tego przepisu jest odróżnienie posiadania od władania rzeczą (dzierżenia rzeczy). Kwestia ta wiąże się z wynikającą z art. 337 Kodeksu cywilnego regułą, że posiadacz samoistny nie traci swego posiadania w wyniku oddania rzeczy w posiadanie zależne. Konsekwencje, które należy wiązać z tym przepisem nie mogą być przenoszone na grunt odpowiedzialności administracyjnoprawnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 3 u.o.g.h. bez uwzględnienia funkcji przepisu art. 337 K.c., który nie został ustanowiony dla innych gałęzi prawa, a tym bardziej sankcji zawartych w innych systemowo regulacjach prawnych. Celem tego przepisu jest ochrona posiadania w sytuacji, gdy posiadacz samoistny (lub posiadacz zależny) oddając rzecz w dalsze posiadanie traci bezpośrednie władztwo nad rzeczą. Zdaniem Sądu I instancji odpowiedzialność administracyjna uregulowana w art., 89 ust. 1 pjt 3 u.o.g.h. dotyczy wyłącznie takiego posiadacza, który jest posiadaczem zależnym i który zarazem aktualnie włada rzeczą (dzierży lokal). Wynika to z "przechodniej" konstrukcji rozważanej odpowiedzialności. Przeniesienie tego posiadania na kolejnego posiadacza zależnego (np. podnajemcę) przenosi na niego odpowiedzialność, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 3 u.o.g.h., pod tym jednak warunkiem, że ten kolejny posiadacz faktycznie włada lokalem. W świetle zaprezentowanej wykładni art. 89 ust. 1 pkt 3 u.o.g.h. Sąd I instancji stwierdził, że DIAS wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Naruszenie tych przepisów polegało na ograniczeniu postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ukarania skarżącego za czyn opisany w art. 89 ust. 1 pkt 3 u.o.g.h. do ustalenia, że - jako podnajemca lokalu, w którym zlokalizowano automaty do gier - był posiadaczem zależnym tego lokalu. Tymczasem w świetle twierdzeń skarżącego co do oddania tego lokalu w dalszy podnajem, organ powinien był ustalić, czy wspomniany lokal był we władaniu innego posiadacza w następstwie ważnego (pod względem prawnym) przeniesienia posiadania. Skarżący w odwołaniu przedstawił twierdzenia w tym zakresie, poparte załączoną umową z dnia 1 grudnia 2018 r. zawartą pomiędzy nim a Ł.P.

Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości podniesiono obie podstawy kasacyjne.

Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej "P.p.s.a.", zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 89 ust. 1 pkt 3 u.o.g.h. przez niewłaściwą wykładnię przejawiającą się w uznaniu, że za posiadacza zależnego lokalu w rozumieniu tego przepisu może być uznany jedynie posiadacz zależny władający faktycznie lokalem a ponadto na uznaniu, że w zakresie pojęcia działalności usługowej prowadzonej w lokalu nie mieści się prowadzenie działalności polegającej na organizowaniu nielegalnego hazardu, gdyż nielegalne zachowania nie są działalnością gospodarczą a w konsekwencji do niewłaściwego zastosowania tego przepisu u.o.g.h. przez odmowę jego zastosowania w stosunku do skarżącego. Powyższe uchybienie w sposób istotny wpłynęło na wynik sprawy, gdyż zakwestionowana przez Sąd wykładnia przepisu dokonana przez organy i odmowa zastosowania przepisu do skarżącego legła u podstaw uchylenia decyzji organów pierwszej i drugiej instancji.

Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. i w związku z art. 89 ust. 1 pkt 3 u.o.g.h., przez dokonanie nieprawidłowej kontroli decyzji na skutek błędnego przyjęcia, że organy przeprowadziły niewłaściwie postępowanie wyjaśniające w sprawie ograniczające się do ustalenia, że skarżący był posiadaczem zależnym lokalu i z pominięciem ustaleń w zakresie faktycznego władania lokalem przez podnajemcę w sytuacji gdy, w toku prowadzonego postępowania administracyjnego zebrany materiał dowodowy nie pozostawiał wątpliwości, iż to skarżący winien być adresatem decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Powyższe naruszenie maiło istotny wpływ na wynika sprawy, gdyż doprowadziło do niezasadnego uchylenia decyzji wydanych w sprawie skarżącego;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. i w związku z art. 89 ust. 1 pkt 3 u.o.g.h., przez dokonanie nieprawidłowej kontroli decyzji na skutek błędnego przyjęcia, że organy przeprowadziły niewłaściwie postępowanie wyjaśniające w sprawie, w toku którego nie ustaliły czy w lokalu, w którym ujawniono automaty była prowadzona działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, gdyż samo umieszczenie automatów do gry w lokalu nie oznacza, że jest w nim prowadzona działalność tego rodzaju. Powyższe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do niezasadnego uchylenia decyzji wydanych w sprawie skarżącego.

W oparciu o powołane zarzuty skarżący kasacyjnie sformułował wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji ewentualnie o "uwzględnienie skargi kasacyjnej i oddalenie skargi Strony". Sformułowano również wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum wniesionego środka zaskarżenia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik D.O. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od skarżącego organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Rozpoznając sprawę w tych granicach Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, gdyż zarzuty w niej sformułowane są niezasadne.

Zgodnie z brzmieniem art. 89 ust. 1 pkt 3 u.o.g.h., nadanym przepisami ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 88), karze pieniężnej podlega posiadacz zależny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa. Pojęcie niezarejestrowanych automatów należy odnosić do urządzeń, które nie zostały zarejestrowane stosownie do treści art. 23a u.o.g.h. lub też takie, co do których wygasła udzielona rejestracja. Kara z tytułu naruszenia wspomnianych przepisów, zgodnie z treścią art. 89 ust. 4 pkt 3 u.o.g.h. wynosi 100 000 zł od każdego automatu. Z redakcji przepisów art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4 u.o.g.h. wynika, że odpowiedzialności administracyjnej na tej podstawie podlega co do zasady posiadacz samoistny lokalu, chyba że lokal ów jest przedmiotem posiadania zależnego. W takiej sytuacji odpowiedzialność posiadacza samoistnego jest wyłączona. Ustawodawca nie zdefiniował jednak w ustawie o grach hazardowych pojęć: posiadacza zależnego, posiadacza samoistnego. Instytucja posiadania, w tym posiadania samoistnego/zależnego, należy do sfery uregulowań prawa cywilnego. Zgodnie bowiem z art. 336 K.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W nauce zaznacza się, że posiadacz samoistny włada rzeczą jak właściciel, zaś podział wskazany w art. 336 K.c. oparty jest na elemencie woli posiadacza. Posiadanie samoistne zachodzi wówczas, gdy posiadacz przez posiadanie, czyli władztwo nad rzeczą, realizuje w stosunku do rzeczy uprawnienia, które przysługują właścicielowi, zgodnie z treścią art. 140 K.c. Posiadaniem zależnym jest natomiast zwykle władztwo nad rzeczą, które wywodzi się ze stosunku prawnego, który daje posiadaczowi pewne, ściśle określone uprawnienia do rzeczy (zob.: S. Radowicki, M, Wierzbowski, Ustawa o grach hazardowych, Komentarz, WKP 2019, Lex).

Przepis art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4 u.o.g.h. wskazuje, iż co do zasady podmiotem odpowiedzialnym za wskazane w przepisie czyny jest posiadacz samoistny lokalu, chyba że wykaże on, iż lokal stał się przedmiotem posiadania zależnego. W takim przypadku odpowiedzialność "przeniesiona zostaje" na posiadacza zależnego lokalu. Dodatkowo istotne jest, iż na gruncie art. 337 K.c. przepis ten stosować należy per analogiam do sytuacji oddania rzeczy przez posiadacza zależnego kolejnemu posiadaczowi w posiadanie zależne. W sytuacji takiej posiadacz zależny nie traci posiadania, oddając rzecz w dalsze posiadanie zależne. Jeśli zatem posiadacz zależny nie wyzbywa się swojego posiadania wskutek oddania rzeczy w np. podnajem, powstaje sytuacja współistnienia dwóch (lub więcej) podmiotów, które nabywają status posiadacza zależnego. W tym kontekście rysuje się istotne pytanie o podmiot podlegający odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy. Prawodawca zaniechał umieszczenia w przepisach rozwiązania analogicznego do zastosowanego względem posiadaczy samoistnych i zwolnienia ich z odpowiedzialności w przypadku oddania lokalu w posiadanie zależne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy przyjąć, iż skoro ustawodawca nie zastosował w przepisie art. 89 ust. 1 pkt 3 u.o.g.h. zabiegu tożsamego z zastosowanym w pkt 4 tego artykułu, to było to działanie w pełni celowe, umożliwiające i nakazujące organom administracji każdorazowe badanie i weryfikację, który z posiadaczy zależnych jest w faktycznym władaniu/dzierżeniu (dysponowaniu) lokalu. Za takim rozumieniem przepisu przemawia przede wszystkim jego wykładnia teleologiczna, znajdująca swe podstawy w treści uzasadnienia projektu noweli ustawy o grach hazardowych z dnia 15 grudnia 2016 r. Zaznacza się bowiem, że: "Projekt przewiduje rozszerzenie katalogu podmiotów podlegających karze pieniężnej za naruszenie przepisów regulujących rynek gier hazardowych. Katalog ten został rozszerzony o podmioty urządzające gry hazardowe z naruszeniem udzielonej koncesji lub zezwolenia, właściciela lokalu, podmiot posiadający tytuł prawny do lokalu lub podmiot faktycznie władający lokalem, w którym organizowane są nielegalne gry hazardowe". Z tak zredagowanego uzasadnienia wynika więc jasno, że celem ustawodawcy było sankcjonowanie podmiotu dzierżącego lokal (jeśli nie jest to właściciel), co oznacza, iż w przypadku zaistnienia szeregu posiadaczy zależnych lokalu odpowiedzialność ponosić powinien ten, który faktycznie lokalem dysponuje. Przeniesienie posiadania na kolejnego posiadacza zależnego (np. na podnajemcę) przenosi na niego odpowiedzialność, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 3 u.o.g.h., pod warunkiem, że ten kolejny posiadacz faktycznie włada lokalem. Konstatacja taka obliguje zatem każdorazowo organ administracji do dokładnego zweryfikowania stanu prawnego i faktycznego związanego z konkretnym lokalem i jego dysponentami. Jednocześnie w toku takiego badania organ badać może (i powinien) nie tylko zapisy ewentualnych umów łączących posiadaczy lokalu, ale przede wszystkim stan faktyczny obrazujący rzeczywistych dzierżycieli (dzierżyciela) lokalu. Warunkiem prawidłowego zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 3 u.o.g.h. jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, iż niezasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego. Sąd dokonał prawidłowej interpretacji art. 89 ust. 1 pkt 3 u.o.g.h., przyjmując, że za posiadacza zależnego lokalu w rozumieniu tego przepisu może być uznany posiadacz zależny władający faktyczne tym lokalem. Jakkolwiek istnieje domniemanie, że najemca lokalu jest jego faktycznym posiadaczem, to jednak owo domniemanie może zostać skutecznie obalone przez najemcę, gdy ten wykaże, że doszło do przeniesienia tego posiadania na kolejnego posiadacza zależnego (podnajemcę). W rozpoznawanej sprawie słusznie Sąd I instancji zwrócił uwagę, że skarżący zarówno w odwołaniu, jak i w skardze kwestionował faktyczne posiadanie przez siebie lokalu położonego w [...] w dniu 23 stycznia 2019 r., tj. w dniu kontroli celno-skarbowej. Na poparcie tego twierdzenia skarżący przedstawił umowę podnajmu z dnia 1 grudnia 2018 r. zawartą między nim a Ł.P. jako podnajemcą. Z umowy tej wynika, że przedmiotowy lokal zostanie wydany podnajemcy w dniu 1 stycznia 2019 r. Dodatkowo z umowy najmu, którą skarżący zawarł w dniu 2 stycznia 2017 r. z K.J. wynika, że skarżący był uprawniony do podnajmu tego lokalu osobom trzecim. Organy obu instancji powinny były rozważyć podnoszone przez skarżącego okoliczności w kontekście możliwości obalenia domniemania, że skarżący jako najemca lokalu odpowiada za delikt administracyjny określony w art. 89 ust. 1 pkt 4 u.o.g.h. Organy administracji zaniechały wyjaśnienia tych okoliczności w toku postępowania dowodowego prowadzonego z poszanowaniem reguł procesowych, poprzestając na stwierdzeniu, że zebrany w toku postępowania materiał dowodowy nie pozostawiał wątpliwości, iż skarżący powinien być adresatem decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Z tego względu Sąd I instancji słusznie stwierdził, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, co musiało skutkować uchyleniem obu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. Dlatego zarzuty naruszenia przepisów postępowania sformułowane w skardze kasacyjnej przez DIAS w Warszawie są niezasadne.

Niezasadna jest również ta część zarzutu naruszenia prawa materialnego – art. 89 ust. 1 pkt 3 u.o.g.h., w której skarżący kasacyjnie DIAS w Warszawie zarzucił jego niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że w zakresie pojęcia działalności usługowej prowadzonej w lokalu nie mieści się prowadzenie działalności polegającej na organizowaniu nielegalnego hazardu, gdyż nielegalne zachowania nie są działalnością gospodarczą. NSA podkreśla, że Sąd I instancji stwierdził jedynie, że sankcjonowane wskazanym wyżej przepisem są nie wszystkie przypadki ujawnienia automatów do gier hazardowych w lokalach, lecz tylko takie, gdy automaty te znajdują się w lokalach, w których prowadzona jest wskazana w tej ustawie działalność gospodarcza. Nie ma przy tym znaczenia, czy działalność prowadzona jest bezpośrednio przez posiadacza samoistnego/zależnego lokalu, czy też przez podmiot trzeci. Działalność taka musi być wykonywana w sposób faktyczny.

W tych okolicznościach skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).