Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1965/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art.  92a ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 1965/22 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 czerwca 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.), Sędziowie: WSA Hanna Knysiak-Sudyka, ASR WSA Magdalena Gawlikowska, , Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2023 r., sprawy ze skargi A. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 26 października 2022 r. nr BP.501.847.2021.2152.KA12.283004 w przedmiocie kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego A. B. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 26 października 2022 r., znak BP.501.847.2021.2152.KA12.283004, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000), art. 4 pkt 22 lit. 1, art. 92a ust. 2, art. 92b ust. 1, art. 92c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 180), art. 81, art. 82 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 450 ze zm.), § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2019, poz. 2141) oraz lp. 15.1 załącznika nr 4 do utd, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A. B. od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia 19 kwietnia 2021 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 400 zł (słownie: czterysta złotych) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W dniu 5 listopada 2020 r. na drodze krajowej nr 1 funkcjonariusze KPP P. ok. godziny 9:10 zatrzymali do kontroli pojazd marki MERCEDES o nr. rej. [...] wraz z przyczepą marki KH-KIPPER o nr rej. [...] kierowany przez R. K. Na podstawie okazanych w toku kontroli dokumentów stwierdzono, że tym zespołem pojazdów wykonywany był transport na zezwoleniu wykonywania zawodu przewoźnika drogowego w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy: T. J. P.W. R., ul. [...]. Ponadto, w trakcie analizy okazanych dokumentów ujawniono brak aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego zdatność do ruchu dla pojazdu marki MERCEDES o nr. rej. [...] oraz przyczepy marki KH-KIPPER o nr rej. [...], których termin ważności minął, odpowiednio, w dniu 1 czerwca 2020 r. i 5 lipca 2020 r. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane w protokole kontroli nr [...] z dnia 5 listopada 2020 r. W związku z poczynionymi w toku kontroli ustaleniami Śląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 19 kwietnia 2021 r. nałożył na A. B. karę pieniężną w wysokości 400 zł tytułem popełnienia naruszenia z lp. 15.1 załącznika nr 4 do utd.

Na skutek odwołania A. B. Główny Inspektor Transportu Drogowego wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 26 października 2022 r., którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zreferował przebieg postępowania, przytoczył relewantne przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym dotyczące badań technicznych, a także art. 92a ust. 2 i ust. 8 ustawy dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, jak również lp. 15.1 załącznika nr 4 do tej ustawy.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności protokołu kontroli nr [...] jednoznacznie wynika, iż w dniu 5 listopada 2020 r. skontrolowany został pojazd marki MERCEDES o nr. rej. [...] wraz z przyczepą marki KH-KIPPER o nr rej. [...]. Pojazdem tym kierował R. K., realizujący krajowy przewóz drogowy rzeczy w imieniu i na rzeczy przedsiębiorcy T. J. P.W. W toku kontroli ustalono bezsprzecznie, że badanie techniczne pojazdu marki MERCEDES o nr. rej. [...] oraz przyczepy marki KH-KIPPER o nr rej. [...] było ważne, odpowiednio do dnia 1 czerwca 2020 r. i dnia 5 lipca 2020 r., tym samym w dniu kontroli kontrolowany pojazd nie posiadał ważnych badań okresowych. Protokół kontroli został podpisany przez kierowcę bez zastrzeżeń. Tym samym kierowca R. K. potwierdził prawidłowość ustaleń kontrolujących. Jak niepodważalnie wynika z informacji uzyskanych z KREPTD (Krajowy Rejestr Elektroniczny Przedsiębiorców Transportu Drogowego) w dniu 18 listopada 2020 r. skarżący A. B. posiadający certyfikat kompetencji zawodowych nr [...] jest jedyną osobą zarządzającą w przedsiębiorstwie T. J. P.W. W sytuacji, gdy została zgłoszona wyłącznie jedna osoba, a przedsiębiorca nie wyznaczył więcej takich osób, to ona odpowiada za naruszenia wynikające z tytułu nieprawidłowego zarządzania transportem w danym przedsiębiorstwie. Skoro strona zgłoszona jest jako jedyna zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie T. J. P.W., to uznać należy, że była ona rzeczywiście podmiotem odpowiedzialnym za transport w tym przedsiębiorstwie. Organ odwoławczy ma bowiem prawo przyjąć, że wpis do rejestru i podjęcie obowiązku rzeczywiście przez daną osobę nastąpiło, to tym samym odpowiada ona za prawidłowe realizowanie przepisów prawa u przewoźnika. Powyższe ustalono na wydruku z Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego wykonanego dnia 18 listopada 2020 r. a więc 13 dni po przeprowadzeniu przedmiotowej kontroli. W ramach zarządzania operacjami transportowymi skarżący powinien nadzorować przestrzeganie przepisów obowiązujących w transporcie drogowym przez pracowników przedsiębiorstwa i osoby współpracujące z przedsiębiorstwem. Strona nie wywiązała się ze swoich obowiązków, ponieważ wykonywano przewóz drogowy pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Uwolnienie się od odpowiedzialności za popełnione naruszenie jest możliwe tylko po wykazaniu przez zarządzającego transportem braku wpływu na powstanie naruszenia. Zebrany materiał dowodowy nie zawiera natomiast dowodów wskazujących na istnienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność skarżącego; obowiązkiem zarządzającego transportem było dopilnowanie, aby badanie techniczne pojazdu oraz przyczepy zostało przeprowadzone w terminie roku od ostatniego badania, czyli maksymalnie do 1 czerwca 2020 r. dla pojazdu marki MERCEDES o nr. rej. [...] oraz do 5 lipca 2020 r. Tymczasem na dzień kontroli, tj. 5 listopada 2020 r., strona nie przedstawiła dowodu na przeprowadzenie badania technicznego pojazdu w terminie. Organ odwoławczy wskazał, że z pisma organu licencyjnego z dnia 11 lutego 2021 r. wynika, iż zgodnie ze zgłoszeniem z dnia 3 października 2019 r. przedsiębiorcy, T. J., osobą zarządzającą w przedsiębiorstwie w zakresie transportu drogowego rzeczy był A. B. Dodatkowo organ licencyjny przekazał informację, iż w dniu 1 grudnia 2020 r. otrzymał od A. B. pismo wraz z kopią umowy, iż nie przedłużono ww. umowy i zakończyła się ona w dniu 31 grudnia 2019 r. Organ odwoławczy w tym kontekście zauważył, iż strona zgłosiła organowi licencyjnemu wystąpienie zmiany dopiero miesiąc po przeprowadzeniu kontroli i rok po rozwiązaniu umowy. Organ odwoławczy dodał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera żadnych przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania art. 92c utd.

Pismem z dnia 18 listopada 2022 r. A. B. wniósł skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Skarżący wskazał, że umowa dotycząca zarządzania ułamkiem przedsiębiorstwa zawarta z T. J. została podpisana na czas określony od dnia 1 października 2019 r. do 31 grudnia 2019 r., w związku z czym od dnia 1 stycznia 2020 r. umowa automatycznie przestała obowiązywać. W przypadku kontynuacji prowadzenia przedsiębiorstwa obowiązkiem T. J. było dostarczenie do właściwego urzędu odpowiednich dokumentów dotyczących zmiany zarządzającego transportem. Skarżący żadnej dodatkowej umowy nie podpisywał, a zatem nie mógł mieć wpływu na zaniedbania, które zostały wychwycone podczas kontroli dnia 5 listopada 2020 r. Skarżący wyjaśnił dodatkowo, że jakiś czas po podpisaniu umowy podczas rozmowy telefonicznej T. J. poinformował skarżącego, że ta umowa nie wejdzie w życie, ponieważ w związku z pewnymi problemami będzie musiał rozwiązać działalność, a nowym właścicielem będzie żona. Tę informację skarżący sprawdził w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, gdzie uzyskał potwierdzenie o braku zgłoszenia do jakiegokolwiek ubezpieczenia. Skarżący był zatem przekonany, że nie łączy go żadna umowa z T. J.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, w pełni podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zachodzą podstawy do pozbawienia jej mocy wiążącej. Na zasadzie art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił także decyzję organu pierwszej instancji.

Zgodnie z art. 92a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (obecnie t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2201, dalej u.t.d.), zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. Zgodnie z art. 92a ust. 4 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3000 złotych. Zgodnie z art. 92a ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy. Wedle lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego jest sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 200 (dwieście) złotych za każdy pojazd.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie budzą wątpliwości ustalenia organu co do tego, że skontrolowane w dniu 5 listopada 2020 r. pojazdy, tj. pojazd marki MERCEDES o nr. rej. [...] oraz przyczepa marki KH-KIPPER o nr rej. [...], nie posiadały ważnych badań okresowych i że doszło do wykonywania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Istota sporu sprowadza się do tego, czy skarżący A. B. był wtedy zarządzającym transportem w przedsiębiorstwie T. J. P.W. Pozytywne ustalenie w tej mierze organ poczynił na podstawie wydruku z Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego (dalej "Rejestr"). Skarżący w dniu 5 listopada 2020 r. był ujawniony w Rejestrze właśnie jako osoba zarządzająca transportem we wspomnianym przedsiębiorstwie – wykreślenie skarżącego z Rejestru nastąpiło w grudniu 2020 r. Jakkolwiek można przyjąć, że z wpisem do Rejestru wiąże się domniemanie jego prawdziwości i co do zasady może on być podstawą miarodajnych ustaleń faktycznych, ogół okoliczności ujawnionych w niniejszej sprawie nakazuje to domniemanie zweryfikować. W efekcie ustalenie organu, że skarżący A. B. w odnośnym okresie był zarządzającym transportem w przedsiębiorstwie T. J. P.W. nie znajduje dostatecznego uzasadnienia.

"Osoba zarządzająca transportem" została zdefiniowana w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 300, str. 51 z późn. zm.). W myśl art. 2 pkt 5 tego rozporządzenia, zarządzający transportem to osoba fizyczna zatrudniona przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzający w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy. Jednocześnie przepis art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną – zarządzającego transportem – która spełnia warunki przewidziane w przepisie art. 3 ust. 1 lit. b i d, która: a) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa, b) ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą, c) posiada miejsce zamieszkanie na terenie Wspólnoty. W myśl art. 7c u.t.d. stanowi, że mikroprzedsiębiorca może bez wyznaczania zarządzającego transportem, spełniającego warunki o których mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009, w drodze umowy wyznaczyć osobę fizyczną uprawnioną do wykonywania zadań zarządzającego transportem w jego imieniu, jeżeli osoba ta spełnia warunki określone w art. 4 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009. Zgodnie z art. 4 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 przedsiębiorca powiadamia właściwy organ o wyznaczeniu zarządzającego lub zarządzających transportem.

Zgodnie z art. 82h ust. 1 u.t.d. w będącej częścią Rejestru ewidencji przedsiębiorców, którzy posiadają zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, gromadzi się w szczególności dane określające dane osoby zarządzającej transportem (pkt 17). Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, "z urzędową ewidencją, jaką niewątpliwie stanowi Krajowy Rejestr Elektroniczny Przedsiębiorców Transportu Drogowego, wiąże się (...) domniemanie, iż zawarte w niej informacje są pełne i aktualne", ale domniemanie to może być podważone (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 grudnia 2020 r., III SA/Gd 946/20, CBOSA).

W niniejszej sprawie skarżący w toku postępowania administracyjnego wyjaśnił, że pełnił funkcję zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie T. J. P.W. na podstawie umowy zawartej wyłącznie na czas określony od 1 października 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. Umowa ta, której odpis został przedłożony do akt, wprawdzie nie stanowi wprost dowodu na okoliczność, że skarżący nie pełnił odnośnej funkcji w dniu 5 listopada 2020 r., ale w sposób istotny to uprawdopodabnia. Okoliczności negatywnej, o której mowa, w istocie nie sposób "udowodnić" w ścisłym tego słowa znaczeniu, w szczególności dowodem z dokumentu. Przydatnym dowodem w tej mierze byłyby wyjaśnienia przedsiębiorcy T. J., jednak – jak wynika z ustaleń organu pierwszej instancji (s. 3 uzasadnienia decyzji) – przeprowadzenie tego dowodu okazało się niemożliwe, gdyż T. J. zmarł w dniu 6 grudnia 2020 r. W tym kontekście na uwagę zasługuje również – a została pominięta w uzasadnieniach decyzji obu instancji – notatka urzędowa (k.14aa), z której wynika, że przedsiębiorcą i zarazem osobą zarządzającą w przedsiębiorstwie T. J. P.W. był T. J. (a nie skarżący). Nie bez znaczenia jest i to, że w świetle powołanych wyżej przepisów powiadomienie właściwego organu o wyznaczeniu zarządzającego lub zarządzających transportem tudzież o zmianach w tym zakresie jest powinnością przedsiębiorcy.

Zdaniem Sądu, możliwość powołania się przez organy na dane ujawnione w urzędowej ewidencji nie wyklucza działania zasady prawdy obiektywnej ani nie znosi całkowicie powinności rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, zwłaszcza gdy przeprowadzenie dowodów mogących wykazać przeciwieństwo natrafia na obiektywne przeszkody.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że ustalenie co do pełnienia przez skarżącego funkcji zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie T. J. P.W. w dniu 5 listopada 2020 r. nie znajduje dostatecznego uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym i zostało poczynione z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy i tym samym stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji.

W ponownym postępowaniu w sprawie organ uwzględni ocenę prawną sformułowaną w niniejszym wyroku, aczkolwiek weźmie również pod uwagę upływ czasu jako okoliczność mogącą determinować przedmiotowość postępowania.

Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.