Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 448/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 61a
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 26 września 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, po rozpoznaniu w dniu 26 września 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 18 kwietnia 2024 roku nr UNP: 1001-24-060927 1001-IEE.7192.42.2024.6.AG w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 grudnia 2023 roku nr 210000.71.2023.RED.E.7861.KK; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. kwotę 497,- (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2024 r. nr UNP: 1001-24-060927 1001-IEE.7192.42.2024.6.AG Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, po rozpatrzeniu zażalenia G. Spółki z o.o. z siedzibą w Ł. na postanowienie z dnia 21 grudnia 2023 r. nr 210000.71.2023.RED.E.7861.KK, którym Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi wystawił na spółkę tytuły wykonawcze z 11 lipca 2023 r. o numerach: od [...] do [...], które obejmują należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za maj 2023 roku. Organ egzekucyjny, tj. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi, przekazał, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, do m. S.A zawiadomienia z 12 lipca 2023 r. o numerach: od [...] do [...] o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych. Ww. zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych spółka otrzymała 13 lipca 2023 r. Pismem z 13 lipca 2023 r. organ egzekucyjny wycofał z m. S.A. ww. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności.

Postanowieniem z 17 lipca 2023 r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z 11 lipca 2023 r. W wyniku wniesionego zażalenia, postanowieniem z 27 października 2023 r. DIAS w Łodzi utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie organu I instancji. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 27 lutego 2024 r. sygn. akt I SA/Łd 20/24 uchylił ww. postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z 17 lipca 2023 r. nr 210000.71.2023.RED.E.4496.EH. Wyrok jest prawomocny.

19 lipca 2023 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi wpłynęło pismo z 17 lipca 2023 r. stanowiące zarzuty na prowadzoną egzekucję administracyjną. Pełnomocnik powołując się na treść art. 64cd § 1 u.p.e.a. wniósł również o zwrot kosztów egzekucyjnych w kwocie 13 824,13 zł.

Pismem z 25 lipca 2023 r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi poinformował Spółkę, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych z 11 lipca 2023 r. koszty egzekucyjne nie zostały naliczone. Natomiast sporna kwota 13 824,13 zł wynika z rozbieżności w dokumentach rozliczeniowych ZUS DRA. Tym samym kwota ta nie dotyczy kosztów egzekucyjnych i nie została na nie zaksięgowana.

Postanowieniem z 21 grudnia 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi, jako wierzyciel, oddalił zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej.

Z kolei postanowieniem z 21 grudnia 2023 r., wydanym na podstawie art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505) w związku z art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775), Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zwrotu kosztów egzekucyjnych w wysokości 13 824,13 zł, wskazanych w piśmie z 17 lipca 2023 r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wskazał, że należności składkowe za maj 2023 r. objęte tytułami wykonawczymi z 11 lipca 2023 r. o numerach: od [...] do T[...] zostały uregulowane wpłatą z tego samego dnia, co zostały wystawione ww. tytuły wykonawcze, tj. 11 lipca 2023 r. Następnie organ egzekucyjny stwierdził, że należności wynikające z tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] zostały uregulowane przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji, nie powstał obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych, bowiem nastąpiła sytuacja, w której brak jest podstawy faktycznej i prawnej do rozpatrzenia przez Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wniosku o zwrot kosztów egzekucyjnych w wysokości 13 824,13 zł, ponieważ takie koszty nie powstały.

Na ww. postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych Spółka złożyła zażalenie i zarzuciła naruszenie:

1) art. 77 § 1, art. 77 § 4, art. 107 § 3 oraz art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego i na jego dowolnej ocenie. Organ egzekucyjny nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zaniechał ustalenia okoliczności przemawiających za tym, że Spółka ma interes prawny w zakresie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu kwoty 13 824,13 zł, uiszczonej tytułem kosztów egzekucyjnych;

2) art. 64 cd u.p.e.a. przez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu uregulowanych przez Spółkę kosztów egzekucyjnych. Okoliczność ta jest bezsporna. Natomiast samo postępowanie egzekucyjne było niezgodne z prawem i w chwili uzyskania kosztów egzekucyjnych podlegało umorzeniu.

Strona wniosła o uwzględnienie zażalenia i wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu kwoty 13 824,13 zł uiszczonej tytułem kosztów egzekucyjnych oraz dokonanie zwrotu tej kwoty.

W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik Spółki wskazał, że w okresie od 30 stycznia 2020 r. do 24 lutego 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi prowadził wobec Spółki postępowanie kontrolne w zakresie prawidłowości rzetelności obliczania, potrącania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek. 24 lutego 2020 r. z kontroli został sporządzony protokół kontrolny, do którego Spółka złożyła zastrzeżenia. Zastrzeżenia nie zostały przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi rozpatrzone z przyczyn formalno-prawnych. Następnie po trzech latach od zakończenia kontroli, organ rentowy miał zwrócić się do strony z żądaniem sporządzenia dokumentów korygujących, stosownie do ustaleń zawartych w protokole kontroli. Według pełnomocnika, 22 maja 2023 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi zawiadomił stronę, że na podstawie art. 48 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych został dokonany z urzędu wymiar składek za okres od maja 2018 r. do grudnia 2019 r.: na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. 23 maja 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi zawiadomił Spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od maja 2018 r. do grudnia 2019 r., które następnie umorzył jako bezprzedmiotowe decyzją z 5 lipca 2023 r. z uwagi na uregulowanie ww. należności składkowych wpłatą z 15 czerwca 2023 r. (1071.482,68 zł). Natomiast, zdaniem pełnomocnika, składki na ubezpieczenia społeczne Spółka uiszczała na bieżąco, zaś wpłata z 15 czerwca 2023 r. dotyczyła należności składkowych za maj 2023 r.

Pełnomocnik wskazał, że "wyłącznie z uwagi na znaczną uciążliwość w prawidłowym funkcjonowaniu" oraz "w związku z przewidywanym zajęciem rachunku bankowego", wpłatą z 11 lipca 2023 r. (645 500,90 zł) Spółka uregulowała należności objęte ww. tytułami wykonawczymi. 13 lipca 2023 r. dokonała kolejnej wpłaty w wysokości 13 824,13 zł - tytułem uiszczenia kosztów egzekucyjnych.

Następnie pełnomocnik wskazał, że 19 października 2023 r., po upływie prawie czterech lat od przeprowadzonej kontroli, organ rentowy wydał pierwszą decyzję, którą ustalił podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na jedną z ubezpieczonych. Od decyzji tej Spółka wniosła odwołanie. Zaś kolejne decyzje wymiarowe są sukcesywnie doręczane.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwołał się do treści art. 61 a § 1 k.p.a.

DIAS stwierdził, że tylko wskutek prawidłowo wszczętego postępowania egzekucyjnego mogłyby powstać koszty egzekucyjne. Jednak z treści zaskarżonego postanowienia jednoznacznie wynika, że nie została strona obciążona kosztami postępowania egzekucyjnego (na skutek uprzedniego uregulowania składek za maj 2023 r.). Skoro w analizowanej sprawie w ogóle nie powstały koszty egzekucyjne, to słusznie zatem organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w przedmiocie wniosku z 17 lipca 2023 r. o zwrot kosztów egzekucyjnych, które de facto nie istnieją.

DIAS wyjaśnił, że wpłata z 13 lipca 2023 r. w kwocie 13 824,13 zł została przekazana na konto Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (wierzyciela), a nie rachunek bankowy organu egzekucyjnego, który został wskazany w zawiadomieniach o zajęciu rachunku bankowego z 12 lipca 2023 r. o numerach: od [...] do [...]. Przedmiotowa wpłata została rozliczona przez wierzyciela. W związku z powyższym, roszczenia związane z przedmiotową wpłatą należy kierować bezpośrednio do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi.

W skardze G. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. zarzuciła naruszenie:

1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 4 art. 77 § 4, art. 107 § 3 oraz art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego i na jego dowolnej ocenie, a także niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zaniechaniu ustalenia okoliczności przemawiających za tym, że skarżąca ma interes prawny w zakresie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu kwoty 13 824,13 zł uiszczonej tytułem kosztów egzekucyjnych,

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 64cd u.p.e.a. przez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych uiszczonych przez skarżącą, w sytuacji, w której koszty te zostały uiszczone (okoliczność niesporna między stronami), a z uwagi na okoliczności sprawy, postępowanie egzekucyjne było niezgodne z prawem i w chwili uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu,

3) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61a k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania, mimo braku ustawowych przesłanek.

Spółka wniosła o uchylenie postanowienia I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania i powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu. Ponadto wskazała, że na bieżąco uiszczała składki na ubezpieczenia społeczne, w tym w dniu 15 czerwca 2023 r. - w przewidzianym prawem terminie i wysokości uiścił należności tytułem składek za maj 2023 r. Skarżąca 15 czerwca 2023 r. wpłacił na rachunek składkowy kwotę w wysokości 1 071,482,68 zł. Wpłata ta została rozdysponowana na pokrycie należności z tytułu nieopłaconych składek na poszczególne fundusze, z uwzględnieniem odsetek za zwłokę.

Następnie 11 lipca 2023 r. Skarżący przekazał do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłatę w wysokości 645 500,90 zł. Wpłatę rozliczono na pozostałe do uregulowania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za maj 2023. Zdaniem Spółki organ nie przeanalizował wnikliwie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W niniejszej sprawie najistotniejsza jest bowiem okoliczność, że należności na ubezpieczenia społeczne za okres od maja 2018 r. do grudnia 2019 r. oraz składki na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Solidarnościowy za okres: od grudnia 2018 r. do grudnia 2019 r. nie były należnościami, które podlegały uiszczeniu na rzecz organu. Należności te, których istnienie skarżący konsekwentnie kwestionuje, zostały stwierdzone przez organ w toku kontroli ZUS z 2020 r., która to kontrola nie została zakończona wydaniem decyzji administracyjnej określającej inną niż przyjęta przez skarżącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Kontroli Sądu poddano postanowienie Dyrektora Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 18 kwietnia 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora I Oddziału ZUS z dnia 21 grudnia 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych w wysokości 13 824,13 zł.

Kontrola legalności dotyczyła postanowienia wydanego w trybie art. 61a k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie kosztów egzekucyjnych

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w świetle wskazanych wyżej przepisów, Sąd uznał, że zarówno zaskarżone postanowienie jak postanowienie organu pierwszej instancji dotknięte są takimi naruszeniami przepisów prawa, że wystąpiła konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Zasada wynikająca z art. 61 § 1 k.p.a. stanowi, iż postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie natomiast do treści art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.

Zgodnie z utrwalonymi poglądami orzecznictwa, podstawą do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jest wystąpienie przesłanki o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym, przy czym przesłanki te mają charakter samoistny, co oznacza, że wystąpienie jednej z nich zamyka dopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie (por. wyrok NSA z 8 listopada 2018 r. II OSK 2691/16; CBOIS). Przesłanka podmiotowa zachodzi w sytuacji, gdy z wnioskiem o wszczęcie postępowania zwróciła się osoba, która nie posiada stosownej legitymacji procesowej, tj. nie jest stroną postępowania, z kolei przesłanka przedmiotowa gdy istnieją inne uzasadnione przyczyny, dla których postępowanie nie może być wszczęte.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że wniosek do organu został złożony przez podmiot będący stroną postępowań dotyczących zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i stroną w zakresie zwrotu kosztów egzekucyjnych związanych z prowadzeniem egzekucji wobec skarżącej Spółki, zatem nie zachodzi przesłanka podmiotowa odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego.

Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, czy weryfikacji poglądów orzecznictwa, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 22 maja 2015 r., II OSK 2671/13, Legalis nr 1395133). W niniejszej sprawie taka sytuacja jednak nie zachodzi.

W ocenie Sądu, w analizowanym przypadku nie mamy do czynienia z oczywistą sytuacją, w której już na pierwszy rzut oka można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych. Co więcej, w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie wskazuje się, że choć odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" ustawa nie konkretyzuje, to należy przez nie rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty, przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. A więc są to sytuacje, gdy na pierwszy rzut oka można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. też wyrok NSA z 4 grudnia 2023 r., I OSK 2153/22). Przeszkoda wszczęcia postępowania musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie musi wynikać z treści wniosku, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie.

Tymczasem już samo zachowanie organów w toku postępowania dowodzi, że zaistniała w sprawie sytuacja nie była dla organu "oczywista". Przypomnieć należy, że organ I instancji uznał, że należności składkowe za maj 2023 r. objęte tytułami wykonawczymi z 11 lipca 2023 r. o numerach: od [...] do [...] zostały uregulowane wpłatą z tego samego dnia, co zostały wystawione ww. tytuły wykonawcze, tj. 11 lipca 2023 r. Następnie organ egzekucyjny stwierdził, że należności wynikające z tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] zostały uregulowane przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji, nie powstał obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych, bowiem nastąpiła sytuacja, w której brak jest podstawy faktycznej i prawnej do rozpatrzenia przez Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wniosku o zwrot kosztów egzekucyjnych w wysokości 13 824,13 zł, ponieważ takie koszty nie powstały.

Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oparł się na stanowisku wierzyciela przedstawionym w postanowieniu dotyczącym zarzutów w sprawie wszczęcia egzekucji administracyjnej. A zatem, zdaniem Sądu nie mamy tu do czynienia z sytuacją, że na pierwszy rzut oka można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych.

W tym miejscu wskazać należy, że postanowienie wierzyciela - ZUS I Oddział w Łodzi z dnia 21 grudnia 2023 r. oraz utrzymujące je postanowienie Prezesa ZUS w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 września 2024 roku, sygn. akt III SA/Łd 394/24.

Dodać należy, że wniosek Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, że tylko wskutek prawidłowo wszczętego postępowania egzekucyjnego mogłyby powstać koszty egzekucyjne, bowiem Spółka nie została obciążona kosztami postępowania egzekucyjnego, na skutek uprzedniego uregulowania składek za maj 2023 r., wymagał analizy postępowania egzekucyjnego.

Zauważyć także należy, że ze znajdującego się w aktach dowodu wpłaty z dnia 13 lipca 2023 r. jasno wynika, że dotyczy ona kosztów egzekucyjnych. Ponadto pełnomocnik Spółki wskazał, że "wyłącznie z uwagi na znaczną uciążliwość w prawidłowym funkcjonowaniu" oraz "w związku z przewidywanym zajęciem rachunku bankowego", wpłatą z 11 lipca 2023 r. (645 500,90 zł) Spółka uregulowała należności objęte ww. tytułami wykonawczymi. 13 lipca 2023 r. dokonała kolejnej wpłaty w wysokości 13 824,13 zł - tytułem uiszczenia kosztów egzekucyjnych.

Natomiast ze znajdującej się aktach sprawy korespondencji mailowej pomiędzy pracownikami ZUS wynika, że Spółka dokonała ww. wpłaty, tylko uznano, że nie dotyczy kosztów egzekucyjnych, a dotyczy rozbieżności w dokumentach rozliczeniowych ZUS DRA. Podkreślenia wymaga, że jeżeli kwota ta została zaliczona na inne należności, z zastosowaniem reguł wynikających z § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1771), to dokumenty sporządzone przez ZUS na podstawie art. 48b u.s.u.s. i § 28 wyżej wymienionego rozporządzenia mogą być podstawą rozliczeń tylko, jeżeli płatnik lub ubezpieczony zostali o tym poinformowani i nie złożyli w odpowiednim czasie własnych dokumentów korygujących lub wniosku o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Niezachowanie tej procedury jest brakiem podstawy do zaliczenia wpłaty na wcześniejsze okresy.

W ocenie Sądu, wskazać także należy, że organy zupełnie pomijają to, że w zawiadomieniach o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia 12 lipca 2023 r., doręczonych również stronie skarżącej, wskazano kwoty kosztów egzekucyjnych, tj. 32 519,34 zł oraz 26 417,03, co czyni uzasadnione zachowanie zobowiązanej, a na co wskazuje pełnomocnik Spółki, że wyłącznie z uwagi na znaczną uciążliwość w prawidłowym funkcjonowaniu oraz w związku z przewidywanym zajęciem rachunku bankowego, Spółka 13 lipca 2023 r. dokonała kolejnej wpłaty w wysokości 13 824,13 zł - tytułem uiszczenia kosztów egzekucyjnych.

Podkreślenia wymaga również, że zupełnie niezrozumiałe jest stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, że skoro przedmiotowa wpłata została rozliczona przez wierzyciela, to roszczenia związane z przedmiotową wpłatą należy kierować bezpośrednio do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi. Niesporne jest bowiem, że wniosek o zwrot kosztów egzekucyjnych zobowiązany skierował do ZUS. Bez znaczenia pozostaje w tej sytuacji to, że zgodnie z art. 19 § 4 u.p.e.a. Dyrektor oddziału ZUS wyznaczony przez właściwego ministra jest organem egzekucyjnym.

W dalszej części rozważań podkreślić należy, że pełnomocnik Spółki powołuje się na treść art. 64 cd § 1 u.p.e.a., który dotyczy zwrotu kosztów egzekucyjnych. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli po wyegzekwowaniu lub uzyskaniu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, w szczególności jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu, organ egzekucyjny, który zakończył postępowanie egzekucyjne, zwraca zobowiązanemu lub wierzycielowi wyegzekwowane lub uzyskane koszty egzekucyjne wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od dnia ich wyegzekwowania lub uzyskania do dnia obciążenia rachunku bankowego organu egzekucyjnego przekazywanymi środkami pieniężnymi.

Dokonując analizy brzmienia ww. art. 64cd § 1 u.p.e.a. należy podkreślić, że podstawą (a zarazem obowiązkiem dla organu) zwrotu zobowiązanemu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami jest okoliczność, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem. Chodzi tutaj o wszelakie niezgodności z prawem. Natomiast ustawodawca jedynie po przecinku wskazuje na przykład takiej niezgodności, tzn. "jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu". O tym, że jest to tylko jedna z możliwych niezgodności z prawem świadczy - umieszczony po przecinku - zwrot "w szczególności", który poprzedza fragment zacytowany w poprzednim akapicie.

Podstawą zwrotu wyegzekwowanych lub uzyskanych kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami jest (i musi być) każda (jakakolwiek) niezgodność z prawem dotycząca wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego, która zostanie ujawniona po wyegzekwowaniu lub uzyskaniu kosztów egzekucyjnych (por. wyrok WSA w Krakowie z 4 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 301/24 -

Organy nie odnoszą się do treści wskazanego przepisu i możliwości jego zastosowania w niniejszej sprawie. Nie rozważyły też możliwości zastosowania innych przepisów ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji z rozdziału 6 - Koszty egzekucyjne.

W ocenie Sądu, w rozpatrywanym przypadku nie było zatem podstaw do uznania, że zachodzi oczywista sytuacja, w której brak jest podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego. Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 61a k.p.a. W ocenie Sądu, organ egzekucyjny powinien rozpoznać merytorycznie wniosek strony i wydać postanowienie w sprawie zwrotu kosztów, mając na uwadze, że Dyrektor I Oddziału ZUS stwierdził, że należności z tytułów wykonawczych zostały uregulowane przed wszczęciem egzekucji, a także to, że postanowienia w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej zostały uchylne wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 26 września 2024 r.

Przy ponownej ocenie wniosku Spółki dokonanej z uwzględnieniem powyższych uwag, organ zobowiązany będzie podjąć stosowne działania, a następnie wydać przewidziane prawem rozstrzygnięcie

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczy postanowienia. Stosownie zaś do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił postanowienia organów obu instancji.

O kosztach postępowania, które stanowiła łączna kwota 497 zł - wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej, będącego adwokatem – 480 zł oraz opłata od pełnomocnictwa - 17 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. 2023 r. poz. 1964 ze zm.).

eg