Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 88/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Zobowiązano organ do załatwienia wniosku
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1a, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 6 ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Dnia 5 września 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 września 2024 roku sprawy ze skargi K. S. na bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. do załatwienia wniosku skarżącego K. S. z dnia 28 maja 2024 roku o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty zwrotu organowi akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 3. zasądza od Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. na rzecz skarżącego K.S. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

K.S. zaskarżył bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. w przedmiocie nieudostępnienia w terminie informacji publicznej, wskazując na naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, w zw. z art. 1 ust. 1, w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, poprzez nieudostępnienie informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z 28 maja 2024 r. Jednocześnie wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że 28 maja 2024 r. zwrócił się do organu z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie udostępnienia:

1. kopii sprawozdania z czynności wyjaśniających, o których mowa w art. 240 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej, w toku których [...] 2024 r. na terenie Aresztu Śledczego w P. składał wyjaśnienia w sprawie "pisma z dnia [...] 2023 roku";

2. kopii postanowienia w przedmiocie przeprowadzenia czynności wyjaśniających, o których mowa w pkt 1.

Dodał, że 5 czerwca 2024 r. organ odpowiedział na wniosek negatywnie, twierdząc, że nie może udostępnić wnioskowanych kopii dokumentów z uwagi na to, że, jako dokumenty o charakterze wewnętrznym nie posiadają one charakteru informacji publicznych w rozumieniu u.d.i.p. tym samym organ nie udostępnił żądanej informacji, mimo że posiada przedmiotowe dokumenty, czym naruszył art. 4 ust. 3 u.d.i.p. Zdaniem skarżącego sprawozdania z czynności wyjaśniających oraz postanowienie w przedmiocie ich przeprowadzenia, o których mowa w art. 240 ust. 4 i 4a ustawy o Służbie Więziennej wprawdzie posiadają charakter dokumentów wewnętrznych (nie są skierowane do podmiotów zewnętrznych), ale jednocześnie są to dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Sama okoliczność, że dokument ma walor dokumentu wewnętrznego nie powoduje, że nie może on być udostępniony jako informacja publiczna zatem wnioskowana informacja powinna zostać udostępniona.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że skarżący jest funkcjonariuszem Służby Więziennej, który pełnił służbę na stanowisku zastępcy Dyrektora Aresztu Śledczego.

Na polecenie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej, wydane na podstawie art. 240 ust. 4 i 4f ustawy o Służbie Więziennej – u.s.w., rzecznicy dyscyplinarni przeprowadzili czynności wyjaśniające w celu ustalenia, czy w podległej jednostce doszło do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, które zostały zakończone zatwierdzeniem przez Dyrektora sprawozdania, sporządzonego przez prowadzących postępowanie wyjaśniające funkcjonariuszy i stwierdzającego, że nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie popełnienia przewinienia dyscyplinarnego.

Pismem z 13 maja 2024 r. skarżący wniósł o udzielenie informacji o opisywanych wyżej czynnościach wyjaśniających oraz o umożliwienie zapoznania się z całością dokumentacji w sprawie. W uzasadnieniu wniosku wskazał na "konieczność niezwłocznego zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do dochodzenia swoich praw".

Pismem z 6 czerwca 2024 r. skarżący został poinformowany o podstawie prawnej prowadzonych czynności wyjaśniających, jednocześnie wskazano, że brak jest podstaw do udostępnienia skarżącemu dokumentacji z tych czynności.

Pismem z 16 maja 2024 r. skarżący wniósł o udzielenie informacji uzasadniając go jak poprzednio.

Odpowiedź na powyższy wniosek zawarta została w piśmie Dyrektora z 7 czerwca 2024 r.

Kolejnym pismami (data wpływu 3 czerwca 2024 r.) datowanymi na 24 maja 2024 r i 28 maja 2024 r. oznaczonymi jako wnioski o udostępnienie informacji publicznej skarżący wniósł o udostępnienie informacji publicznej, przez przesłanie skanu całości dokumentacji z ww. czynności wyjaśniających.

Pismem z 5 czerwca 2024 r. poinformowano skarżącego, że wnioskowana informacja nie ma charakteru informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. ze względu na to, że ma charakter dokumentu wewnętrznego, nie jest skierowana do podmiotów zewnętrznych i nie jest nośnikiem informacji publicznej.

W ocenie organu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokumentacja z czynności przeprowadzonych na podstawie art. 240 ust. 4 u.s.w. ma charakter dokumentu wewnętrznego sporządzonego wyłącznie na potrzeby przełożonego dyscyplinarnego, a nie jakiegokolwiek podmiotu zewnętrznego, stanowi etap do podjęcia decyzji w sprawie wszczęcia lub odstąpienie od wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Niezależnie w ocenie organu skarżący nadużywa publicznego prawa podmiotowego, bowiem podejmuje próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów. Jak wynika z przedstawionych pism skarżącego, celem jego działania nie jest troska o dobro publiczne ale "konieczność niezwłocznego zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do dochodzenia moich praw". Nie może ulegać wątpliwości, że skarżący w ten sposób wykazał swój subiektywny i prywatny interes w uzyskaniu żądanej informacji. Skoro treść wniosku skarżącego wprost odnosi się informacji, które mają posłużyć do załatwienia jego indywidualnej sprawy, nie zaś do istotnej kontroli społeczeństwa nad organami władzy publicznej, przez co żądana przez skarżącego do udostępnienia informacja nie ma waloru informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie ustawy.

Reasumując, w ocenie organu żądana dokumentacja stanowi dokument wewnętrzny nie będący nośnikiem informacji publicznej, a celem skarżącego jest uzyskanie informacji służącej jego indywidualnym interesom, niemającej nic wspólnego ze sprawą publiczną. Żądane informacje nie są zatem informacją publiczną, gdyż w zaistniałych okolicznościach nie dotyczą sprawy publicznej w rozumieniu ustawy lecz sprawy prywatnej skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - p.p.s.a.). Zgodnie z dyspozycją tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego artykułu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Przedmiot tak rozumianej kontroli sądowej stanowiła w przedmiotowej sprawie skarga na bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, żądanej wnioskiem z 28 maja 2024 r.

Tytułem wstępu przypomnieć należy, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).

Ustawa o dostępie do informacji publicznej, będąca rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu, i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.

Art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 u.d.i.p.) stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. jest podmiotem zobowiązanym na gruncie u.d.i.p. do udostępnienia informacji, mającej walor informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu.

Przedmiotem sporu jest czy żądana przez skarżącego informacja w postaci kopii sprawozdania z czynności wyjaśniających, o których mowa w art. 240 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej oraz kopii postanowienia w przedmiocie przeprowadzenia czynności ww. wyjaśniających stanowi informację publiczną.

Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów informację publiczną stanowi każda informacją o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Uwzględniając wszystkie aspekty wynikające z treści tych przepisów, przyjąć należy, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.

Zdaniem sądu, mając na uwadze brzmienie przepisów u.d.i.p., sprawozdanie z czynności wyjaśniających wraz z poprzedzającym je postanowieniem, odpowiednio sporządzane i wydawane w postępowaniu dyscyplinarnym, uregulowanym w ustawie o Służbie Więziennej stanowią informację publiczną. Funkcjonariuszy Służby Więziennej należy uznać za funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu art. 115 § 13 pkt 7 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, skoro zostali oni wskazani wprost w tym przepisie. Jak wynika natomiast z jednolitego orzecznictwa sądów administracyjnych przebieg i wynik postępowania dyscyplinarnego prowadzonego względem osób wykonujących zadania publiczne, stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. (por. przykładowo wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2015 r., I OSK 2057/14; wyrok WSA w Poznaniu: z 10 marca 2021 r., IV SAB/Po 163/20 oraz z 7 grudnia 2022 r., IV SA/Po 526/22; wyrok WSA w Szczecinie z 23 czerwca 2016 r., II SAB/Sz 61/16; wyrok WSA w Olsztynie z 24 sierpnia 2021 r., II SAB/Ol 66/21).

Mając powyższe na uwadze, przyjąć należało, że informacja dotycząca kopii sprawozdania z czynności wyjaśniających, o których mowa w art. 240 ust. 4 u.s.w., jak i kopia postanowienia w przedmiocie przeprowadzenia tych czynności wyjaśniających, stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Niewątpliwie sprawozdanie z czynności wyjaśniających poprzedzających ewentualne postępowanie dyscyplinarne, jak i postanowienie o rozpoczęciu tych czynności, jako dokumenty wytworzone przez funkcjonariusza Służby Więziennej, w związku z realizacją przewidzianych prawem przez tę służbę zadań, dotyczą sprawy publicznej.

Postępowanie wyjaśniające, do którego odnosi się wniosek skarżącego poprzedza ewentualnie prowadzone wobec funkcjonariuszy Służby Więziennej postępowanie dyscyplinarne i uregulowane jest w ustawie o Służbie Więziennej, w rozdziale 21 "Odpowiedzialność dyscyplinarna funkcjonariuszy".

Stosownie do treści art. 240 ust. 1 ustawy przełożony dyscyplinarny, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez funkcjonariusza przewinienia dyscyplinarnego wszczyna (może wszcząć) postępowanie dyscyplinarne (...). Jeżeli zachodzą wątpliwości co do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego kwalifikacji prawnej, tożsamości sprawcy albo charakter sprawy jest skomplikowany i złożony, przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego przełożony dyscyplinarny zleca przeprowadzenie czynności wyjaśniających. Czynności te należy ukończyć w terminie 30 dni. W szczególnych przypadkach ze względu na charakter sprawy, czynności wyjaśniające za zgodą przełożonego właściwego w sprawach dyscyplinarnych mogą być kontynuowane w terminie nie dłuższym niż 60 dni od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w ust. 4a (art. 240. ust. 4). Rozpoczęcie czynności wyjaśniających następuje w drodze postanowienia (art. 240 ust. 4a). Wszczęcie postępowania dyscyplinarnego jest możliwe wyłącznie w sytuacji, w której przypuszczenie popełnienia przez funkcjonariusza przewinienia dyscyplinarnego jest uzasadnione. W przypadku zaistnienia wątpliwości co do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego kwalifikacji prawnej czy tożsamości sprawcy, przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego przełożony dyscyplinarny zleca przeprowadzenie czynności wyjaśniających. Podobnie powinien postąpić, gdy charakter sprawy jest skomplikowany i złożony. Przepis sformułowany jest kategorycznie - w przypadku wystąpienia powyższych przesłanek przełożony dyscyplinarny ma obowiązek zlecenia przeprowadzenia czynności wyjaśniających.

Zdaniem sądu, sprawozdanie z zakończonych czynności wyjaśniających i postanowienie wszczynające te czynności, o których mowa w art. 240 u.s.w. stanowi informację publiczną, uregulowaną w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Tego rodzaju dokument został bowiem wytworzony w toku sformalizowanego postępowania prowadzonego przez uprawniony podmiot publiczny na podstawie przepisów ustawy o Służbie Więziennej. Z tego rodzaju dokumentu wynika, jakie czynności zostały przeprowadzone przez właściwy organ, jaki był ich przebieg, jakie były ustalenia i - co ma szczególne znaczenie dla społecznej kontroli organów władzy publicznej - jakie wnioski wyciągnął właściwy organ i jak one się mają do dalszych działań tego organu. Sprawozdanie oraz postanowienie wydane, w trybie art. 240 u.s.w. pozwalają ocenić zarówno sam sposób wykonania czynności przez organ, jak również dalsze postępowanie organu prowadzącego dane postępowanie (np. czy wyciągnięto prawidłowe wnioski z analizy dokonanych czynności). Dokumenty te stanowią zatem informację publiczną. Są to informacje o sprawach publicznych dotyczących funkcjonowania władzy publicznej, czyli sposobu prowadzenia przez nią czynności wyjaśniających. Przyjąć należy, że sprawozdanie z czynności wyjaśniających, poprzedzających postępowanie dyscyplinarne oraz wspomniane postanowienie odpowiada definicji dokumentu, o którym mowa w art. 6 ust. 2 u.d.i.p., ponieważ jest ono dokumentem urzędowym o określonej ustawowo treści i zawiera oświadczenie wiedzy funkcjonariusza publicznego, który podpisując sprawozdanie oświadcza, że czynności zostały faktycznie dokonane i jaki był ich przebieg.

W konsekwencji, w ocenie sądu wnioskowane informacje stanowią informację publiczną. Są to bowiem informacje pochodzące od funkcjonariusza publicznego, utrwalone w formie pisemnej i bezpośrednio związane z działalnością i funkcjonowaniem Służby Więziennej, gdyż wytworzone w ramach działalności organu administracji publicznej i dotyczące sfery faktów odnoszących się do sposobu prowadzenia spraw. Są to zatem informacje o charakterze publicznym, mogące, co do zasady podlegać udostępnieniu.

Powyższej konstatacji nie zmienia stanowisko organu wedle którego wnioskowane informacje nie podlegają udostępnieniu z tego względu, że stanowią dokument wewnętrzny. Wskazać bowiem należy, że wnioskowane informacje niewątpliwie posiadają charakter dokumentu wewnętrznego, skoro nie są skierowane do podmiotów zewnętrznych. Jednakże, w ocenie sądu są jednocześnie dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p., ponieważ zostały wytworzone przez podmiot uprawniony w ramach realizacji powierzonych mu zadań. Dokumenty urzędowe zaś, nawet gdyby miały charakter wewnętrzny, nie są wyłączone z zakresu przedmiotowego ustawy o dostępie do informacji publicznej, a o ich udostępnieniu decyduje ich treść. Innymi słowy wewnętrzny charakter dokumentu nie przesądza automatycznie o tym, że nie stanowi on informacji publicznej. W przypadku aktów wewnętrznych decydujące znaczenie ma nie tylko ich forma, lecz również treść, co łącznie rozstrzyga o tym, czy dotyczą one, czy też nie, kwestii wskazanych w art. 6 ust. 1 u.d.i.p.

Przypomnieć należy, że w myśl regulacji zawartych w ustawie o dostępie do informacji publicznej, w przypadku skierowania wniosku o udzielenie informacji publicznej, generalnie wyróżnia się, w zależności od okoliczności faktycznych i prawnych, konkretne działania podmiotu, do którego wniosek taki został skierowany. Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje bowiem kilka sposobów załatwienia wniosku. Możliwe jest udostępnienie informacji publicznej w drodze czynności materialno-technicznej (art. 7 ust. 1 oraz art. 10 i art. 11 ustawy), jak również odmowa udostępnienia informacji (art. 16 ust. 1). Forma decyzji administracyjnej wymagana jest wówczas, gdy organ odmawia udostępnienia informacji publicznej lub umarza postępowanie o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy. Pod pojęciem "odmowy udostępnienia informacji publicznej" należy rozumieć sytuację, w której organ posiada informację o charakterze publicznym, ale jej nie udostępnia z uwagi na ochronę danych osobowych, tajemnicę zawodową, służbową, państwową, skarbową, statystyczną czy inną tajemnicę ustawowo chronioną bądź prawo do prywatności, ewentualnie gdy dana informacja publiczna ma charakter przetworzony, a wnioskodawca mimo wezwania organu nie wykazał szczególnej istotności żądanej przez siebie informacji dla interesu publicznego. W sytuacji natomiast, gdy organ odmawia udostępnienia informacji publicznej z tego powodu, że nie dysponuje żądanymi informacjami, wówczas organ powinien powiadomić o tym zwykłym pismem wnioskodawcę. Podobnie stwierdzenie przez organ, iż żądane informacje nie stanowią informacji publicznej, skutkują jedynie koniecznością powiadomienia wnoszącego, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach prawa.

Wobec tego bezczynność organu w ramach u.d.i.p. zachodzi wówczas, gdy w zakreślonym ustawą terminie adresat wniosku nie udostępnia informacji publicznej ani nie wydaje decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej mimo takiego wymogu w świetle ustawy, nie powiadamia, że nie posiada wnioskowanej informacji publicznej, bądź nie informuje, że żądana informacja nie ma charakteru publicznego. W przypadku skargi na bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej sąd dokonuje kwalifikacji żądanych informacji i w zależności od ich charakteru podejmuje stosowne rozstrzygnięcie. Stwierdzając lub nie stwierdzając bezczynności organu w zakresie informacji publicznej ocenia wówczas prawidłowość dokonania przez organ kwalifikacji wniosków, zapewniając stronie niezbędną ochronę sądową w zakresie dostępu do informacji publicznej. Podmiot zobowiązany do podjęcia opisanych wyżej działań winien je dokonać w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkami wynikającymi z ustawy, o których mowa w art. 13 ust. 1 in fine, zachowując sposób udostępnienia określony przez wnioskodawcę. Stwierdzenie braku podjęcia przez zobowiązany podmiot, będący adresatem wniosku o udostępnienie informacji publicznej, któregokolwiek z wyżej wskazanych działań zgodnie z unormowaniami ustawy, uzasadnia skuteczność stawianego skargą zarzutu bezczynności podmiotu zobowiązanego. Dotyczy to również sytuacji błędnego zakwalifikowania danej informacji jako nie posiadającej waloru informacji o publicznym charakterze.

Z lektury akt administracyjnych sprawy wynika, że organ zareagował w ustawowym terminie 14 dni, wystosowując odpowiedź na zapytanie skarżącego bez przekroczenia tego terminu. Bezsprzecznie pismem z 5 czerwca 2024 r. organ odniósł się do żądania skarżącego zawartego w przedmiotowym wniosku, zarazem uznając, że informacje, których udostępnienia skarżący się domaga nie są objęte obowiązkiem ich udzielania na podstawie przepisów zawartych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.

Tymczasem jak już wskazano w ocenie sądu wnioskowane informacje stanowią informację publiczną.

Podkreślić należy, że sama okoliczność, że adresat wniosku o informację publiczną jest podmiotem wymienionym w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. oraz, że dane, które wnioskodawca chce uzyskać są informacją publiczną w rozumieniu wskazanej ustawy nie przesądza jednak zawsze o konieczności uwzględnienia tego wniosku i przekazania żądanej informacji. Jest tak dlatego, że prawodawca przewidział sytuacje, w których pomimo spełnienia powyższych warunków, dane nie będą podlegały udostępnieniu. Dotyczy ich art. 5 u.d.i.p., który wskazuje na ograniczenia w dostępie do informacji publicznej określone przykładowo w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1), czy ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy (ust. 2). Poza tym, art. 1 ust. 2 u.d.i.p. stanowi, że przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Ta ostatnia regulacja świadczy o tym, że jeśli istnieją unormowania wskazujące "swoje" reguły udostępniania informacji publicznych, to mają one pierwszeństwo przed zasadami określonymi w ustawie o dostępie do informacji publicznych.

Dokumenty wydane w ramach postępowania wyjaśniającego, do którego odnosi się wniosek skarżącego poprzedzają ewentualne prowadzenie wobec funkcjonariuszy Służby Więziennej postępowania dyscyplinarnego. Z kolei stosownie do treści art. 24b ust. 3 u.s.w., informacji dotyczących danych osobowych funkcjonariuszy oraz pracowników nie udziela się na wniosek osób pozbawionych wolności lub innych podmiotów. Jest to zatem przepis szczególny, który ma pierwszeństwo przed ogólnymi zasadami udostępniania informacji publicznej zawartymi w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Przepis art. 24b ust. 3 u.s.w. stanowi specjalną regulację w zakresie udostępniania danych osobowych osób pełniących funkcje publiczne, ale nie wyłącza stosowania całej ustawy o dostępie do informacji publicznej. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2013 r. I OPS 8/13 (ONSAiWSA 2014, Nr 3, poz. 38) wskazano, że istnienie innych zasad czy trybu udostępniania informacji publicznych wyłącza stosowanie u.d.i.p., jednak tylko w zakresie regulowanym wyraźnie tymi szczególnymi ustawami. NSA podkreślił w uchwale za doktryną, że art. 1 ust. 2 u.d.i.p. oznacza, że wszędzie tam, gdzie konkretne sprawy dotyczące zasad i trybu dostępu do informacji będącej informacją publiczną uregulowane są inaczej w u.d.i.p., a inaczej w ustawie szczególnej dotyczącej udostępnienia informacji i stosowania obu tych ustaw nie da się pogodzić - pierwszeństwo mają przepisy ustawy szczególnej. Natomiast tam, gdzie dana sprawa uregulowana jest tylko częściowo albo w ogóle nie jest uregulowana w ustawie szczególnej, zastosowanie mają odpowiednie przepisy u.d.i.p. (zob. wyrok NSA z dnia 10 maja 2021 r., III OSK 330121).

Z uwagi na powyższe organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien ocenić czy wskazany przepis art. 24b ust. 3 u.s.w., (bądź inna regulacja prawna) wyłącza możliwość udostepnienia wnioskowanych informacji, a dokonaną ocenę uzewnętrznić w sposób przewidziany przepisami u.d.i.p., ewentualnie wskazać skarżącemu tryb, w jakim możliwy będzie dostęp do wnioskowanej informacji w świetle rozwiązań innej ustawy, wyłączającej zastosowanie w sprawie przepisów u.d.i.p., jeśli takowy istnieje.

W ocenie sądu skoro objęta wnioskiem skarżącego informacja stanowi informację publiczną, a Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej jest podmiotem, na którym ciąży obowiązek udostępnienia informacji publicznej, to w niniejszej sprawie podmiot ten był zobowiązany do załatwienia złożonego wniosku we właściwym trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Należało zatem albo udostępnić w formie czynności materialno-technicznej (pismem) w terminie, o którym mowa w art. 13 u.d.i.p. żądaną przez skarżącego informację albo odmówić jej udostępnienia decyzją (w trybie art. 16 u.d.i.p.) gdyby organ uznał, że zachodzą przeszkody do jej udostępnienia, ewentualnie - gdyby uznał, ze rzeczona informacja ma walor informacji przetworzonej należało w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. wezwać skarżącego do wykazania przesłanki, że jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.).

Dotychczasowy brak udostępnienia informacji publicznej i brak rozstrzygnięć procesowych w tym zakresie powoduje, że organ pozostaje w bezczynności, albowiem w sytuacji, gdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej został skierowany do podmiotu obowiązanego do uczynienia zadość temu obowiązkowi, zaś objęta żądaniem informacja stanowi informację publiczną, wniosek skarżącego powinien zostać załatwiony w trybie uregulowanym przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, co do zasady poprzez udzielenie żądanej informacji, chyba że zachodzą przesłanki przesądzające o ograniczeniu prawa dostępu do wnioskowanej informacji publicznej.

Odnosząc się do wskazywanego w odpowiedzi na skargę ewentualnego nadużycia przez skarżącego prawa do informacji publicznej sąd wskazuje, że nie stanowiło ono podstawy negatywnego rozpoznania wniosku skarżącego. Sąd ponadto wyjaśnia, że takiej przesłanki odmowy udostępnienia informacji publicznej nie zna ustawa o dostępie do informacji publicznej. Dlatego też ewentualne powołanie się na nadużycie prawa do informacji musi być zastrzeżone wyłącznie do przypadków skrajnych, w których wnioskodawca wykazuje się dużą dozą złej woli, a ilość i zakres objętych wnioskami informacji może utrudnić normalne funkcjonowanie i wypełnianie swoich ustawowych kompetencji przez organ administracji publicznej.

Z tego względu orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, zobowiązując organ do rozpoznania wniosku skarżącego, według powyższych reguł - w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie (punkt drugi sentencji wyroku) sąd uznał, że bezczynność organu w tej sprawie nie jest rażąca (art. 149 § 1a p.p.s.a.), ponieważ w przewidzianym terminie organ ustosunkował się do wniosku o udostępnienie informacji, aczkolwiek stanowisko to nie odpowiadało obowiązującym przepisom prawa materialnego. W tej sytuacji nie sposób dopatrzyć się ze strony organu lekceważenia wnioskodawcy.

O kosztach niepłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.