Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 271/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 8 lutego 2024 r., nr SKO.420.6.2024 w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Trzebielino z dnia 11 grudnia 2023 r., nr GOPS.5100.U.8.2023.


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z 13 sierpnia 2020 r. A. K. (dalej: "Wnioskodawca", "Skarżący") wystąpił do Wójta Gminy Trzebielino (dalej: "Wójt", "organ pierwszej instancji") o przyznanie zasiłku stałego z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wraz z opłaceniem składki zdrowotnej.

Decyzją z 18 sierpnia 2020 r. Wójt, na podstawie art. 8 ust. 1, art. 18 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca

2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.) - dalej: "u.p.s.", przyznał Wnioskodawcy świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej w kwocie 645 zł miesięcznie, od dnia 13 sierpnia 2020 r. do bezterminowo oraz świadczenie z pomocy społecznej w postaci składki zdrowotnej

w wysokości 9,00 % od kwoty zasiłku od dnia 1 września 2020 do bezterminowo.

Pismem z 26 sierpnia 2022 r. Dyrektor Zakładu Karnego w K. poinformował Wójta, że Wnioskodawca przebywa w tym zakładzie jako tymczasowo aresztowany od

26 lipca 2022 r., zaś przewidywany termin upływu tymczasowego aresztowania przypada na dzień 31 sierpnia 2022 r.

Postanowieniem z 31 sierpnia 2022 r. Wójt, na podstawie art. 97 § 2 i art. 101 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

(Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 106a ust. 1 u.p.s., wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 18 sierpnia 2020 r. w sprawie przyznania Wnioskodawcy świadczenia

w formie zasiłku stałego wraz ze składką zdrowotną.

Postanowieniem z 6 września 2022 r. Wójt, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 101 § 1 k.p.a. w zw. z art. 14, art. 37 ust. 1 pkt 1 oraz art. 106 ust. 7 pkt 1 u.p.s., zawiesił postępowanie w sprawie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej wraz ze składką zdrowotną.

Pismem z 28 listopada 2023 r. Dyrektor Zakładu Karnego w C. poinformował Wójta, że Wnioskodawca przebywa w tym zakładzie, zaś przewidywany termin końca kary przypada na dzień 20 stycznia 2025 r.

Decyzją z 11 grudnia 2023 r. Wójt, na podstawie art. 8 ust. 1, art. 18 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 106 ust. 1 i 4, uchylił z dniem 26 lipca

2022 r. w całości decyzję z 18 sierpnia 2020 r. przyznającą zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że decyzją z 18 sierpnia 2020 r. Wnioskodawca nabył prawo do zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy z powodu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Wójt wskazał następnie, że 6 września 2022 r. zawiesił postępowanie w sprawie

ww. świadczenia, ponieważ Wnioskodawca przebywał w Zakładzie Karnym w K. jako tymczasowo aresztowany. Organ pierwszej instancji podał, że 7 grudnia 2023 r. otrzymał pismo z Zakładu Karnego w C. z informacją, iż Wnioskodawca odbywa karę pozbawienia wolności. Odwołując się do treści art. 13 u.p.s., zgodnie z którym osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, Wójt wskazał, że uchylił od 26 lipca 2022 r. prawo do zasiłku stałego wraz ze składką zdrowotną.

W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Wnioskodawcę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 8 lutego 2024 r. utrzymało ją w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, że zgodnie z art. 13 u.p.s. osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej,

z zastrzeżeniem ust. 1a (ust. 1). Przepisu ust. 1 nie stosuje się do osób odbywających karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego (ust. 1a).

Odwołując się do poglądów doktryny Kolegium podniosło, że z kręgu beneficjentów pomocy społecznej wyłączono osoby odbywające karę pozbawienia wolności

i tymczasowo aresztowane. Osoby te tracą prawo do wszystkich świadczeń pomocowych

i nie nabywają uprawnień do świadczeń w czasie przebywania w zakładzie karnym. Organ odwoławczy podkreślił, że przepisy art. 13 u.p.s. mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie mogą być stosowane na zasadzie uznania administracyjnego. Jeżeli zatem w trakcie postępowania o przyznanie świadczeń okaże się, że osoba zainteresowana odbywa karę pozbawienia wolności, to organ musi wydać decyzję odmawiającą przyznania świadczenia. Natomiast rozpoczęcie odbywania kary pozbawienia wolności w trakcie korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej rodzi obowiązek uchylenia decyzji przyznającej świadczenia. Zdaniem Kolegium uzasadnieniem pozbawienia prawa do świadczeń osób odbywających rzeczoną karę jest fakt pozostawania osadzonych na utrzymaniu państwa, poza tym wobec tych osób ryzyko wystąpienia okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy praktycznie nie występuje. Zgodnie bowiem z przepisami ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r., poz. 53 ze zm.) osobie odbywającej karę pozbawienia wolności i tymczasowo aresztowanej zapewnia się minimum trzy razy dziennie posiłek

o odpowiedniej wartości odżywczej, w tym co najmniej jeden gorący, odpowiednie warunki mieszkaniowe, odpowiednie do pory roku odzież, bieliznę oraz obuwie. Dzięki takim świadczeniom osoby te zwolnione są z zaspokajania własnym staraniem podstawowych potrzeb bytowych. Nie ma zatem przesłanek udzielania im dodatkowego wsparcia

w ramach pomocy społecznej.

Odwołując się z kolei do orzecznictwa sądów administracyjnych organ odwoławczy podniósł, że co do zasady osoba umieszczona w ośrodku zamkniętym nie ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej, nie ma też możliwości ani instrumentów umożliwiających poszukiwanie pracy, czy rejestrację w urzędzie pracy. Trudno też przyjąć, by osoba taka objęta była definicją osoby bezrobotnej. Będąc przymusowo umieszczona przez Państwo w ośrodku zamkniętym ma zapewnione warunki niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a koszty w tym zakresie pokrywane są z budżetu Państwa. Wobec tego przyznanie wnioskowanego świadczenia pieniężnego w tej sytuacji nie spełniłoby celu ustawowego określonego w art. 2 ust. 1 u.p.s., gdyż nie służyłoby przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, której nie jest w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Kolegium wskazało, że w realiach rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości fakt, iż Wnioskodawca od 26 lipca 2022 r. odbywa karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w K., a obecnie w Zakładzie Karnym w C.

W ocenie organu odwoławczego fakt osadzenia Wnioskodawcy w jednostce penitencjarnej, gdzie odbywa karę pozbawienia wolności, przez wzgląd na treść art. 13

u.p.s., wyklucza możliwość pobierania przez niego świadczeń z pomocy społecznej. Zaznaczono, że Wnioskodawca, zgodnie z obowiązującymi przepisami, ma w zakładzie karnym zapewnione całodobowe utrzymanie na niezbędnym poziomie, w tym minimum trzy posiłki dziennie, odpowiednie warunki mieszkaniowe, stosowną do pory roku odzież, bieliznę oraz obuwie. Koszt jego pobytu w jednostce penitencjarnej pokrywany jest ze środków Skarbu Państwa. Fakt, że warunki odbywania kary pozbawienia wolności odbiegają od standardów życia na wolności, jest nieodzownym elementem tego rodzaju kary. Stąd Wnioskodawca popełniając czyn zabroniony, za który został skazany, musiał mieć tego świadomość. Podobnie jak tego, że możliwość zarobkowania w czasie osadzenia w zakładzie karnym jest bardzo ograniczona.

Analizując postępowanie organu pierwszej instancji organ odwoławczy stanął na stanowisku, że orzekając w niniejszej sprawie dokonał on właściwej oceny stanu faktycznego i wykładni obowiązujących przepisów. W ocenie Kolegium postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało prawidłowo i nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W skardze na decyzję organu odwoławczego A. K., wnosząc o jej uchylenie, wskazał, że zasiłek stały został mu przyznany słusznie, gdyż spełniał on wszystkie przesłanki do jego przyznania wskazane w art. 37 u.p.s. Skarżący podkreślił,

że o ile zgodziłby się z zawieszeniem prawa do zasiłku stałego (i jego odwieszeniem po opuszczeniu jednostki penitencjarnej), o tyle za całkowicie bezprawne uznał uchylenie decyzji przyznającej mu ten zasiłek. Skarżący nie zgodził się również ze stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w zakładzie karnym ma całodobową opiekę zdrowotną. W tym zakresie Skarżący wskazał na specyficzną sytuację, w jakiej się znalazł, mianowicie żaden zakład karny w Polsce nie wykona mu zabiegu w narkozie ogólnej, jedyne o co może się starać to przerwa w odbywaniu kary, o czym decyduje sąd penitencjarny. W ocenie Skarżącego skoro żaden zakład karny w Polsce nie ma możliwości udzielenia mu pomocy zdrowotnej to instytucją wsparcia jest właściwy organ pomocy społecznej. Końcowo Skarżący wskazał, że od 26 lipca 2022 r. nie otrzymał żadnej pomocy specjalistycznej, leczniczej w celu poprawy stanu zdrowia.

Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie i skierowanie sprawy do rozpatrzenia w trybie uproszczonym, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia

25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,

że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został

w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 8 lutego 2024 r. utrzymująca

w mocy decyzję Wójta Gminy Trzebielino z 11 grudnia 2023 r., którą organ pierwszej instancji uchylił z dniem 26 lipca 2022 r. w całości swoją decyzję z 18 sierpnia 2020 r. przyznającej A. K. zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej wraz ze składką zdrowotną.

Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283), która stanowi,

że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin

w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia

w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1). Zatem zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom

i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 2, 3 i 4).

Jedną z form pomocy społecznej jest zasiłek stały, który przysługuje osobie pełnoletniej samotnie gospodarującej lub osobie pełnoletniej pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub - odpowiednio - gdy dochód osoby pozostającej w rodzinie, jak również dochód na osobę w tej rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 37 ust. 1 u.p.s.).

Z uwagi na to, że Skarżący spełniał wszystkie przesłanki do przyznania mu zasiłku stałego Wójt w dniu 18 sierpnia 2020 r. wydał decyzję przyznającą mu to świadczenie. Jednakże pismem z 26 sierpnia 2022 r. Dyrektor Zakładu Karnego w K. poinformował organ pierwszej instancji, że Skarżący przebywa w tym zakładzie jako tymczasowo aresztowany od 26 lipca 2022 r. Po uzyskaniu tej informacji Wójt był zobowiązany do weryfikacji swojej decyzji z 18 sierpnia 2020 r. z uwagi na brzmienie

art. 13 u.p.s., który stanowi, że osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem ust. 1a (ust. 1). Przepisu ust. 1 nie stosuje się do osób odbywających karę pozbawienia wolności

w systemie dozoru elektronicznego (ust. 1a).

Należy podkreślić, że określając zasady i kryteria przyznawania świadczeń

z pomocy społecznej, wśród których najistotniejsze jest kryterium dochodowe oraz niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, w treści art. 13 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca wyłączył z kręgu beneficjentów pomocy społecznej osoby odbywające karę pozbawienia wolności. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy przepis ten ma charakter normy bezwzględnie obowiązującej i oznacza, że osobom odbywającym karę pozbawienia wolności nie przysługuje jakiekolwiek świadczenie objęte ustawą o pomocy społecznej (zob. wyrok NSA z 15 maja 2008 r. sygn. akt I OSK 1222/07, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ratio legis tego unormowania wynika z faktu, że osoba odbywająca karę pozbawienia wolności pozostaje na utrzymaniu Państwa, które zapewnia jej podstawowe potrzeby bytowe w czasie odbywania wspomnianej kary. Należy bowiem mieć na uwadze unormowanie zawarte w przepisach art. 102, art. 109, art. 110 i art. 111 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2024 r., poz. 706), z których jednoznacznie wynika, że odbywając karę pozbawienia wolności skazany ma zapewnione warunki niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, których koszty pokrywane są z budżetu państwa. Zatem osobie odbywającej karę pozbawienia wolności i tymczasowo aresztowanej zapewnia się minimum trzy razy dziennie posiłek, o odpowiedniej wartości odżywczej, w tym co najmniej jeden gorący, odpowiednie warunki mieszkaniowe, odpowiednią do pory roku odzież, bieliznę oraz obuwie. Takie założenie ustawodawcy legło u podstaw wyłączenia skazanych, odbywających karę pozbawienia wolności, z kręgu podmiotów uprawnionych do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej. Skoro bowiem skazanemu z budżetu państwa zabezpiecza się wszelkie niezbędne potrzeby, to brak jest tym samym ryzyka wystąpienia okoliczności uzasadniających udzielenia pomocy oraz podstaw do finansowania jeszcze dodatkowych świadczeń w postaci, np. zasiłku celowego (zob. wyrok WSA w Warszawie z 5 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 2905/14).

O ile uchylenie przez organ pierwszej instancji decyzji z 18 sierpnia 2020 r. należy

w okolicznościach rozpoznawanej sprawy uznać za prawidłowe, o tyle jako błędne należy ocenić uchylenie tej decyzji z mocą wsteczną.

Zgodnie z art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12

i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Powyższa regulacja koresponduje z art. 109 u.p.s., który nakłada na osoby i rodziny korzystające ze świadczeń pomocy społecznej obowiązek niezwłocznego poinformowania właściwego organu o każdej zmianie ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń.

W odniesieniu do charakteru prawnego decyzji wydawanej na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane są różne poglądy na ten temat, niemniej każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Skoro ustawodawca w redakcji art. 106 ust. 5 u.p.s. konsekwentnie posługuje się pojęciami: "zmienia" i "uchyla" decyzję, to oznacza to, że zarówno zmiana decyzji pierwotnej przyznającej świadczenie z pomocy społecznej, jak i jej uchylenie mają charakter konstytutywny.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę przychyla się do tych poglądów judykatury, która uznają, że brak jest jakichkolwiek podstaw, aby uchylać lub zmieniać decyzje przyznające prawa do określonych świadczeń z pomocy społecznej lub nakładające określony obowiązek z mocą wsteczną (ex tunc). Takie skutki można wiązać jedynie z decyzjami deklaratoryjnymi, tj. potwierdzającymi zaistniały już stan rzeczy

(zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 11 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 1554/09 i z 11 sierpnia 2010 r. sygn. akt dnia I OSK 654/10, a także wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych: w Poznaniu z 10 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Po 772/13,

w Łodzi z 19 września 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 477/14, w Opolu z 26 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Op 260/14, w Warszawie z 14 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2711/13,

w Krakowie z 18 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 2100/14).

Pozbawienie strony przyznanego jej decyzją prawa z mocą wsteczną może nastąpić jedynie wyjątkowo i tylko wówczas, gdy wyraźnie przepis prawa to przewiduje. A zatem, aby możliwe było wydanie w danej, konkretnej sytuacji decyzji, która regulowałaby na nowo i odmiennie sytuację strony z mocą wsteczną, upoważnienie takie musiałby wyraźnie przewidywać przepis prawa obowiązującego. Nie jest nim art. 106 ust. 5 u.p.s., ani też żaden inny z powołanych w podstawie prawnej rozstrzygnięć organów przepisów tej ustawy. W przypadku stwierdzenia, że zachodzą przesłanki przewidziane w art. 106 ust. 5 u.p.s. organ administracji publicznej wydaje decyzję uchylającą lub zmieniającą decyzję pierwotną ze skutkiem ex nunc, czyli może kształtować nowy zakres uprawnień strony dopiero od momentu wydania swego rozstrzygnięcia, orzekając o utracie prawa lub

o zmianie wysokości dotychczas pobieranego świadczenia na przyszłość (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 11 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 188/21,

z 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 980/13, z 16 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1280/12, z 14 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1099/12, z 29 listopada 2012 r. sygn. akt

I OSK 945/12, z 29 września 2011 r. sygn. I OSK 655/11, z 10 lipca 2009 r. sygn. I OSK 1501/08, z 4 lutego 2010 r. sygn. I OSK 1208/09, z 19 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 535/08).

Przy udzielaniu świadczeń z zakresu pomocy społecznej ustawodawca nakazuje bazować na jak najbardziej aktualnych ustaleniach co do sytuacji finansowej świadczeniobiorcy (w tym jego dochodu). Tego od organów administracji publicznej wymaga zasada prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

Skoro przepisy u.p.s. nie przewidują dokonywania zmiany wysokości świadczenia

z określonym momentem (dniem lub miesiącem), w którym zaistniało zdarzenie ją uzasadniające, to brak jest podstaw do wydania decyzji uchylającej lub zmieniającej decyzję poprzednią od określonego terminu ze skutkiem ex tunc.

Podsumowując należy wskazać, że organ może i powinien wziąć pod uwagę zmianę sytuacji dochodowej strony (spowodowaną m.in. odbywaniem kary pozbawienia wolności), ale wyłącznie na przyszłość, a nie wstecz, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 w zw.

z art. 120 P.p.s.a., uchylił zarówno zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organy będą związane oceną prawną wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku dotyczącą wykładni art. 106 ust. 5 u.p.s. dokonanej na tle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy.

Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożył organ administracji publicznej w odpowiedzi na skargę (k. 5 akt sądowych), a Skarżący

w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu tego wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.[pic]