Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SAB/Gl 14/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 125, art. 139 par. 1-3, art. 121 par. 1, art. 127
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Asesor WSA Mikołaj Darmosz (spr.), Sędzia WSA Borys Marasek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi C. Sp.j. w Z. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. w przedmiocie zwrotu oprocentowania nadpłaty w podatku od towarów i usług za sierpień 2014 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

C. spółka jawna w Z. (dalej: "Spółka", "strona", "skarżąca"), reprezentowana przez pełnomocnika wykonującego zawód doradcy podatkowego, pismem z 19 sierpnia 2024 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. (dalej: "Naczelnik", "organ podatkowy") w sprawie o zwrot oprocentowania nadpłaty podatkowej w podatku od towarów i usług za sierpień 2014 roku od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Spółka w dniu 24 września 2014 r. złożyła deklarację VAT-7 za sierpień 2014 r. wykazując kwotę podatku od towarów i usług (dalej: "p.t.u.", "VAT") do zapłaty w wysokości 38.994,00 zł. Kwota ta w całości została uregulowana w 2014 r.

Naczelnik przeprowadził w Spółce kontrolę podatkową zakończoną 17 grudnia 2018 r. Pismem z 31 grudnia 2018 r. Spółka wniosła o stwierdzenie nadpłat podatkowych z p.t.u. za lipiec i sierpień 2014 r. w łącznej kwocie 57.711,00 zł oraz z zaliczenie ich na poczet zaległości podatkowych w tym podatku za styczeń, luty i czerwiec 2014 r. Do wniosku załączono korektę deklaracji VAT-7 za miesiąc lipiec 2014 wykazując kwotę 11.823,00 zł jako nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. Za sierpień 2014 r. zadeklarowano kwotę 27.171,00 zł jako kwotę podatku podlegającą wpłacie do urzędu skarbowego.

Naczelnik decyzjami z 31 maja 2019 r. określił kwotę p.t.u. za lipiec 2014 r. do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwocie 1.287,00 zł (1) oraz za sierpień 2014 roku w wysokości 50.748,00 zł (2). Decyzji dotyczącej sierpnia 2014 r. nadano rygor natychmiastowej wykonalności i w dniach 30 sierpnia 2019 r. oraz 10 czerwca 2020 r. wyegzekwowano łącznie od podatniczki 16.787,00 zł.

Naczelnik kolejną odrębną decyzją z 3 lipca 2019 r. (3) odmówił Spółce stwierdzenia nadpłaty z tytułu p.t.u. za lipiec i sierpień 2014 r. w łącznej kwocie 57.711 zł.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: "Dyrektor", "DIAS", "organ nadzoru") trzema decyzjami z 28 października 2022 r. uchylił wspomniane decyzje organu podatkowego I instancji (1,2,3) i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Naczelnik decyzją 30 marca 2022 r. określił Spółce wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu p.t.u. za sierpień 2014 r. w wysokości 40.212,00 zł oraz jednocześnie odmówił stwierdzenia nadpłaty w kwocie 11.823,00 zł.

Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji. DIAS do dnia przekazania Sądowi akt administracyjnych nie rozpatrzył odwołania. Organ nadzoru wyznaczył termin rozpoznania sprawy na 10 października 2024 r.

Pismem z 7 czerwca 2024 r. Spółka zwróciła się do Naczelnika z wnioskiem o zwrot nadpłaty VAT za sierpień 2014 r. od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty tj. od dnia 4 stycznia 2019 r. We wniosku strona przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania, w tym pobrane i zwrócone w związku ze zobowiązaniem podatkowym kwoty. Spółka przedstawiła kalkulację wysokości odsetek za zwłokę należnych od nadpłaty z tytułu p.t.u. za sierpień 2014 r. Strona wskazała, że powinna otrzymać kwotę 20.360,00 zł z czego 14.673,96 zł jako należność główna i 5.686,00 jako oprocentowanie), a zwrócono jej 16.787,00 zł. Skarżąca wywiodła, że powinna otrzymać jeszcze 5.710,00 zł

Naczelnik w dniu 3 lipca 2024 r. przelał na korzyść rachunku bankowego Spółki łącznie kwotę 5.229,00 zł (2865 zł i 2364 zł) jako oprocentowanie nadpłaty w VAT za sierpień 2014 r.

Spółka pismem z 8 lipca 2024 r. wniosła do DIAS ponaglenie na niezałatwienie przez Naczelnika sprawy o zwrot oprocentowania nadpłaty podatkowej w VAT za sierpień 2014 roku, od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty (tj. od 4 stycznia 2019 roku) do dnia zwrotu. Strona zwróciła się o wyznaczenie dodatkowego terminu załatwienia sprawy nie dłuższego niż 30 dni od dnia złożenia ponaglenia. Uzasadniając ponaglenie Spółka wskazała, że Naczelnik dokonał zwrotu części oprocentowania nie rozstrzygając przy tym sprawy decyzją podatkową. Skarżąca powołała się w tym zakresie na orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym na wspomniany już wyrok NSA z 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt II FSK 1673/11, w którym wyjaśniono że w sytuacji sporu, co do przysługiwania stronie oprocentowania nadpłaty, czy też sporu, co do przysługiwania stronie oprocentowania organ podatkowy powinien rozstrzygnąć spór w drodze decyzji na podstawie art. 207 § 1 o.p. W ponagleniu zaznaczono, że skarżąca kwestionuje wysokość oprocentowania nadpłaty podatkowej za sierpień 2014 r. wobec czego konieczne jest wydanie w tej sprawie decyzji podatkowej, w celu umożliwienia prawa do kontroli instancyjnej albo sądowej rozstrzygnięcia organu podatkowego.

Dyrektor postanowieniem z 8 sierpnia 2024 r. Nr 2401-IOV2.491.6.2024.5 uznał ponaglenie za bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu postanowienia DIAS zrelacjonował przebieg zdarzeń w sprawie oraz przytoczył i omówił treść art. 78 § 1 i § 3 pkt 1, art. 78a o.p., art. 77 § 1 pkt 1 i 3, art. 77 § 4 o.p. Stwierdził, że organ podatkowy I instancji w związku z wnioskiem Spółki o stwierdzenie nadpłaty zwrócił stronie nadpłatę w wysokości 16.787,00 zł oraz pozostałą część nadpłaty wraz z oprocentowaniem w kwocie 5.229 zł. Organ nadzoru stwierdził, że wniosek został w ten sposób załatwiony poprzez czynność-materialnotechniczną, wobec czego nie zachodziła konieczność wydania decyzji. Organ nadzoru zaznaczył, że zwrot nadpłaty w trybie art. 77 § 4 o.p. nie podlegał oprocentowaniu w tej mierze powołując się na stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 24 listopada 2021 r. sygn. akt I FSK 174/21. Dyrektor wskazał, że kwestia istnienia i wysokości nadpłaty nie została ostatecznie rozstrzygnięta, a to z uwagi na toczące się postępowanie odwoławcze od decyzji Naczelnika w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego i stwierdzenia istnienia lub wysokości nadpłaty z tytułu p.t.u. za sierpień 2014 r. Dopiero ostateczna decyzja rozstrzygające powyższe kwestie umożliwi ustalenie czy i w jakiej wysokości oprocentowanie od nadpłaty przysługuje.

We wniesionej do tut. Sądu skardze Spółka wskazała, że bezspornym w sprawie wydaje się fakt, że Naczelnik zwrócił stronie tytułem nadpłaty podatkowej część wpłaconych przez nią pieniędzy na poczet zobowiązania podatkowego w podatku VAT za miesiąc sierpień 2014 r. Strona wskazała, że prawo do oprocentowania wypłaconej nadpłaty jest sporne. Zdaniem Skarżącej o zasadności czy też niezasadności żądania oprocentowania nadpłaty Naczelnik powinien rozstrzygnąć decyzją podatkową. Podkreśliła, że za koniecznością rozstrzygania spraw o oprocentowaniu nadpłat w ten sposób wypowiedział się NSA (np. sygn. akt II FSK 1673/11). Ponieważ strona kwestionuje legalność zwrotu nadpłaty podatkowej za miesiąc sierpień 2014 r. bez oprocentowania, konieczne jest, w jej ocenie, wydanie w tej sprawie decyzji podatkowej, w przeciwnym bowiem razie pozbawiona zostanie prawa do kontroli instancyjnej rozstrzygnięcia organu podatkowego, jak również kontroli legalności jego działania na drodze sądowoadministracyjnej.

Strona jest zdania, że Dyrektor rozstrzygając w sprawie wniesionego przez nią ponaglenia rażąco naruszył wyrażona w art. 127 o.p. zasadę dwuinstancyjności postępowania. Zamiast wypowiedzieć się, czy w sprawie oprocentowania strona ma prawo domagać się decyzji, organ odwoławczy wypowiedział się o wysokości należnego jej oprocentowania. W ten sposób organ odwoławczy uprzedził treść decyzji, której wydania domaga się strona. Jednocześnie wyjaśnienia organu odwoławczego są sprzeczne z treścią przelewów bankowych, zdaniem bowiem Dyrektora w dniu 3 lipca 2024 roku Naczelnik zwrócił Skarżącej nadpłatę z oprocentowaniem, podczas gdy w treści przelewów organ podatkowy wskazał jedynie na oprocentowanie.

Strona podniosła, że tok rozumowania Dyrektora nie jest możliwy do prześledzenia, albowiem informując Spółkę o kwocie wypłaconego jej oprocentowania nie wskazał, za jakie okresy oprocentowanie zostało naliczony. Podano jedynie, że stronie zwrócono nadpłacony podatek VAT za sierpień 2014 roku z oprocentowaniem nie wyjaśniono jednak, czy oprocentowanie naliczono od dnia powstania nadpłaty czy też od daty złożenia wniosku albo też wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.

Ponadto nie wskazano, czy dokonując zwrotu nadpłat Naczelnik uwzględnił treść art. 78a o.p., zgodnie z którym jeżeli kwota dokonanego zwrotu podatku nie pokrywa kwoty nadpłaty wraz z jej oprocentowaniem, zwróconą kwotę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty nadpłaty oraz kwoty jej oprocentowania w takim stosunku, w jakim w dniu zwrotu pozostaje kwota nadpłaty do kwoty oprocentowania. Wyjaśnienia Dyrektora pozwalają jedynie domniemywać, że przepis ten nie został przez organ podatkowy I instancji uwzględniony.

W obliczu powyższego Skarżąca wniosła o:

1. zobowiązanie Naczelnika do wydania w terminie 30 dni od dnia doręczenia temu organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy decyzji w sprawie zwrotu oprocentowania nadpłaty podatkowej w VAT za sierpień 2014 roku od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty;

2. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności;

3. zasądzenia kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

Naczelnik odpowiadając w piśmie z 12 września 2024 r. na skargę wskazał, że przeprowadził prawidłowo wszystkie czynności. Zdaniem organu podatkowego zarzuty Skarżącej nie znajdują potwierdzenia w okolicznościach faktycznych oraz prawnych sprawy. Naczelnik zwrócił uwagę na szczególny charakter sprawy, oraz na postawę "niekonwencjonalną" i "roszczeniową" postawę Skarżącej oraz jej "specyficzny" stosunek do sprawy. Podkreślił, że aktywnie działał w sprawie, prowadził czynności materialnotechniczne w granicach obowiązującego prawa, nie naruszając przy tym prawa podatkowego. W ocenie organu podatkowego zarzuty skargi są w całości chybione wobec czego wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

W rozpoznawanej sprawie spornym jest to, czy organ podatkowy nie wydając decyzji w przedmiocie odmowy oprocentowania nadpłaty pozostawał w stanie bezczynności, czy też nie był bezczynny a to wobec zwrotu podatnikowi niespornej kwoty nadpłaty wraz z oprocentowaniem.

Jedną z naczelnych zasad postępowania podatkowego, wyrażoną w art. 125 § 1 o.p., jest zasada sprawności postępowania, powszechnie nazywana też zasadą szybkości postępowanie . Zgodnie z art. 125 § 1 o.p., organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (122 o.p.). W tym kontekście istota zasady sprawności postępowania sprowadza się do dyrektywy podejmowania czynności zmierzających do wnikliwego (dogłębnego i pełnego) ustalenia okoliczności sprawy a w konsekwencji do jej prawidłowego załatwienia, przy równoczesnym nakazie czynienia tego w możliwie krótkim czasie. Niewątpliwie minimalizowanie czasu trwania postępowania podatkowego jest wysoce pożądane. Należy jednak zaznaczyć, że nie każde działanie szybkie będzie działaniem sprawnym, a zatem działaniem prowadzącym do realizacji obranego celu (por. T. Kotarbiński Traktat o dobrej robocie Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk 1975, s.118). Szybkość postępowania, a ściślej dążenie do maksymalnego skrócenia jego długotrwałości nie może stanowić wartości samej w sobie i być jedynym wyznacznikiem wypełnienia art. 125 o.p. Sprawność postępowania podatkowego będzie wypadkową relacji szybkości działania, do prowadzonych czynności i osiąganych rezultatów rozpatrywanych na tle okoliczności konkretnej sprawy (por. P. Wiliński Polski proces karny. Warszawa 2022 s. 327). Celem postępowania podatkowego jest załatwienie sprawy podatkowej w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i odpowiednio zastosowane przepisy prawa, w toku postępowania składającego z się z niewadliwych istotnie czynności. Następuje to zwykle w formie decyzji, ale przybrać może również inną postać, w tym również czynności materialnotechnicznych.

Stosownie do treści art. 139 § 1 i § 2 o.p. organy obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 139 § 3 o.p. załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy - nie później niż w ciągu 3 miesięcy.

W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że z "bezczynnością organu" mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92 i nast., wyroki m.in. WSA w Rzeszowie z 17 lipca 2013 r. sygn. akt II SAB/Rz 49/13, WSA w Gliwicach z 18 czerwca 2024 r. sygn. akt III SAB/Gl 104/24 – powołane orzeczenia dostępne poprzez Centralną Bazę Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W przepisach prawa podatkowego brak jest wyrażonej wprost podstawy prawnej do wydania decyzji w przedmiocie oprocentowania nadpłaty. Naliczenie jak też wypłata oprocentowania nadpłaty na rzecz uprawnionego podmiotu stanowią czynności materialno-techniczną z zakresu rachunkowości budżetowej. Czynności te mają oparcie w przepisach prawa, a polegają na ich stosowaniu w drodze działań faktycznych podejmowanych przez organy podatkowe. W orzecznictwie przyjmuje się, że dopiero odmowa podjęcia takich czynności powinna przybrać formę decyzji.

W judykaturze utrwalone jest zapatrywanie, że wypłata należnego podatnikowi oprocentowania nadpłaty stanowi działanie do jakiego organy podatkowe zobligowane są z mocy prawa i jako takie nie wymaga składania odrębnego wniosku, a w przypadku gdy wystąpi spór pomiędzy podatnikiem, a organem podatkowym co do oprocentowania nadpłaty powinien być rozstrzygnięty w drodze decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 434/03). W tym tonie utrzymany jest powołany przez skarżącą wyrok NSA z 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 1673/11, w którym dopuszczono możliwość wydania decyzji w zakresie oprocentowania nadpłaty w przypadku ubiegania się podatnika o zwrot nadpłaconego podatku.

Przyjąć należy, że organ podatkowy nie będzie zobligowany do wydania decyzji w przedmiocie oprocentowania nadpłaty wówczas gdy wypełni ciążący na nim obowiązek wypłaty nadpłaty z oprocentowaniem. Nie będzie również zobligowany do wydania takiej decyzji jeżeli samo istnienie nadpłaty, od której miałoby zostać naliczone oprocentowanie jest sporne i stanowi przedmiot odrębnego postępowania, w którym kwestia istnienia nadpłaty oraz jej wysokości ma zostać rozstrzygnięta. Oprocentowanie nadpłaty jest bowiem uzależnione po pierwsze od występowania samej nadpłaty, jej wysokości, okresu naliczania, oraz obowiązujących w tym okresie stawek oprocentowania. Wydanie decyzji w przedmiocie oprocentowania w sytuacji gdy samo istnienie i wysokość nadpłaty jest sporne, byłoby po pierwsze niecelowe, po drugie mogłoby prowadzić do powstania konkurencyjnego względem tego w ramach którego rozstrzygana jest sprawa istnienia i wysokości nadpłaty.

W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy, w zakresie w jakim nadpłata nie była sporna nie kwestionował prawa strony do nadpłaty. Naczelnik w następstwie wniosku Spółki z 7 czerwca 2024 r. o zwrot oprocentowania nadpłaty, w dniu 3 lipca 2024 r., a więc z zachowaniem terminu miesięcznego z art. 139 § 1 o.p. złożył dwa polecenia przelewu prowadzące do obciążenia łączną kwotą 5229 zł rachunku bankowego organu podatkowego na rzecz uznania rachunku bankowego Spółki (art. 77b § 2 pkt 1 o.p.).

Z akt administracyjnych i wyjaśnień organu podatkowego wynika, że po uchyleniu (28 października 2022 r.) w ramach kontroli instancyjnej decyzji Naczelnika z 31 maja 2019 r. określającej wysokość zobowiązania podatkowego VAT za sierpień 2014 r. na kwotę 50.748,00 zł, w dniu 16 stycznia 2023 r. zwrócona została kwota 16.787,00 zł, która to wcześniej została przymusowo ściągnięta jako różnica pomiędzy kwotą wynikającą z ww. uchylonej decyzji podatkowej, a kwotą wpłaconą przez Spółkę dobrowolnie na poczet zobowiązania podatkowego (zgodnie z pierwotną deklaracją podatkową - 38.994,00 zł). Łącznie zatem przekazano Spółce tytułem zwrotu nadpłaty wraz z oprocentowaniem 22.016,00 zł.

Strona skarżąca wskazała we wniosku z 7 czerwca 2023 r., że w świetle decyzji organu podatkowego od terminu płatności podatku tj. od 26 września 2014 r. do momentu wyegzekwowania środków posiadała zaległość wynoszącą 1.705,00 zł, na co składała się część nieuiszczonego w terminie zobowiązania podatkowego 1.218,00 zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości 487,00 zł.

Spółka domagała się uwzględnienia, że nadpłata wynosiła 14.673,00 zł (kwota ściągnięta przymusowo 16.378,96 zł pomniejszona o zaległość wynikającą z decyzji 1281+487=1705 zł). Spółka wskazała, że należy jej się oprocentowanie za 1481 dni, to jest od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Spółka stanęła na stanowisku, że przysługuje jej tytułem nadpłaty wraz oprocentowaniem kwota 20.360,00 zł przy czym przekazano jej do momentu złożenia wniosku kwotę 16.787,00 zł.

Organ podatkowy jak już wskazano wcześniej przekazał stronie łącznie 22.016 zł tytułem zwrotu nadpłaty wraz z oprocentowaniem. Organ podatkowy przyjął, że niesporna nadpłacona kwota wynosi 15.088,00 zł. Była ona różnicą pomiędzy kwotą pobraną przez organy podatkowe na poczet zobowiązania podatkowego VAT za sierpień 2014 r. wynoszącą 16.787 zł, po pomniejszeniu o zaległość wynikłą z decyzji Naczelnika z 30 marca 2023 r. wraz oprocentowaniem (1.281,00 + 481,00 zł = 1.762,00 zł).

Organ podatkowy w odpowiedzi na skargę przedstawił szczegółowe wyliczenia, z których wynika że naliczał oprocentowanie nadpłaty przysługujące stronie uwzględniając daty i kwoty w których ściągnięto środki na pokrycie zobowiązania podatkowego wynikającego z uchylonej decyzji organu podatkowego z 31 maja 2019 r. Organ podatkowy pozyskał kosztem majątku Spółki pieniądze w dwóch transzach 7.746,90 zł w dniu 30 sierpnia 2019 r. oraz 9.040,10 w dniu 10 czerwca 2020 r. Dokonując rozliczenia nadpłaconej kwoty oraz jej oprocentowania Naczelnik "rozbijał" zwrot na odrębne przelewy przyporządkowane do terminów i kwot w jakich nienależnie wszedł w posiadanie środków Spółki. Organ podatkowy respektował przy tym art. 78a o.p. stanowiący, że jeżeli kwota dokonanego zwrotu podatku nie pokrywa kwoty nadpłaty wraz z jej oprocentowaniem, zwróconą kwotę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty nadpłaty oraz kwoty jej oprocentowania w takim stosunku, w jakim w dniu zwrotu pozostaje kwota nadpłaty do kwoty oprocentowania. W związku z wnioskiem Spółki z 7 czerwca 2024 r. zwrócono 2.364,00 zł z czego nadpłatę stanowiło 1.518,85 zł a 845,15 zł oprocentowanie za okres od 30 sierpnia 2020 r. do dnia zwrotu 3 lipca 2024 r. oraz 2.865,00 zł z czego 1.922,14 zł stanowiło nadpłatę, a 942,86 zł oprocentowanie od 10 czerwca 2020 r. do dnia zwrotu. Analogiczne wyliczenia przedstawiono w związku ze zwrotem kwoty 16.787,00 zł.

Z powyższego wynika, że organ podatkowy łącznie przekazał w drodze czynności materialno-technicznych Spółce kwotę 22.016,00 zł, a zatem przenoszącą żądanie wyrażone we wniosku z 7 czerwca 2024 r. - 20.360,00 zł. W tej sytuacji nie sposób stwierdzić, że organ podatkowy nie załatwił pozytywnie wniosku strony o zwrot nadpłaty wraz z oprocentowaniem, odmawiając jej oprocentowania. Skoro natomiast organ podatkowy zadośćuczynił wnioskowi Spółki, to w istocie nie wystąpił spór o prawo czy wysokość odsetek, okres naliczania odsetek. Z tej perspektywy nie zaszła potrzeba wydania decyzji odmawiającej wypłaty oprocentowania od nadpłaty w p.t.u. za sierpień 2014 r., bowiem jak już wyjaśniono wcześniej, związane jest to z istnieniem sporu pomiędzy podatnikiem a organem podatkowym. Równolegle toczył się nierozstrzygnięty ostatecznie spór pomiędzy organem podatkowym o wysokość zobowiązania podatkowego i związanej z nim nadpłaty.

Skoro organ podatkowy w tej sytuacji nie był zobligowany do wydania decyzji w sprawie odmowy oprocentowania nadpłaty, to nie mógł pozostawać w tym zakresie w zwłoce. Inaczej niż w typowej sytuacji procesowej (np. wniosku o ulgę w spłacie zaległości podatkowej, o przyjęcia zabezpieczenia) wniosek strony o wypłatę oprocentowania nie prowadzi bowiem każdorazowo do wydania orzeczenia - decyzji albo innego rozstrzygnięcia kończącego sprawę – zamykającego wszczęte wnioskiem postępowanie (np. decyzji umarzającej postępowanie w sprawie ulgi w spłacie zaległości, postanowienia o odmowie przyjęcia zabezpieczenia). Wniosek o wypłatę oprocentowania nadpłaty może być bowiem załatwiony poprzez czynność realną organu podatkowego.

Odrębnym zagadnieniem jest natomiast prawo strony do uzyskania informacji o sposobie zaksięgowania dokonanych zwrotów jeżeli znajduje on odzwierciedlenie w dokumentacji organu podatkowego (np. w karcie kontowej rozliczeń podatnika). Umożliwienie zapoznania się podatnika z dotyczącymi go informacjami dotyczącymi rozliczeń podatkowych należy w szerszym kontekście postrzegać jako element konstytucyjnego prawa dostępu do urzędowych dokumentów i zbiorów danych (art. 51 ust. 3 Konstytucji RP). Na płaszczyźnie postępowania podatkowego realizacji gwarancji konstytucyjnych służą przepisy art. 178-179a o.p. Nadto udzielenie stosownych wyjaśnień, co do stanu rozliczeń zobowiązań podatkowych, wpisuje się w realizację zasady ogólnej prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organu (art. 121 § 1 o.p.) oraz wpisuje się w prawo do dobrej administracji (zob. art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych), Kodeks Dobrej Administracji ) przyjęty przez Parlament Europejski z 6 września 2001 r. (art. 17 i art. 22).

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wskazuje, że wprawdzie jak wskazała Spółka z treści potwierdzenia przelewów jakie otrzymała nie mogła powziąć wiedzy, czy obejmują wypłatę wyłącznie tytułem oprocentowania (co sugerował by tytuł przelewu), czy też ujęto w nich nadpłatę wraz oprocentowaniem, jednak biorąc pod uwagę charakter wykonawczy tej czynności nie można oczekiwać, że w tytule przelewu każdorazowo będzie zamieszczana pełna informacja "o rozliczeniu". We tytułach przelewu podano kluczową informacje, że dotyczą one zwrotu należności związanych ze zobowiązaniem VAT za sierpień 2018 r. Spółka mogła zwrócić się do organu podatkowego o udzielenie jej wyjaśnień w tym zakresie, czego nie uczyniła w to miejsce uruchamiając środek prawny w postaci ponaglenia.

Przedmiotem kontroli Sądu nie było bezpośrednio postanowienie DIAS zapadłe w wyniku rozpoznania ponaglenia Spółki, co w wynika z przyjętej w polskim porządku prawnym konstrukcji skargi bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji. Dostrzec jednak należy, że strona w ponagleniu ogólnikowo zarzuciła, że organ nie zwrócił jej części oprocentowania i nie wydał decyzji. Wyjaśnienia organu nadzoru, w których przedstawił w jaki sposób organ podatkowy wyliczył zwróconą kwotę były celowe. Analiza działań organu podatkowego I instancji była konieczna dla ustalenia, czy podjęte czynności materialno-techniczne doprowadziły do realizacji wniosku strony, a Naczelnik pozostawał bezczynny w zakresie wydania decyzji. Zarzut naruszenia art. 127 o.p. jest wobec powyższego chybiony.

Na marginesie Sąd wskazuje, że korzystanie przez stronę postępowania z jej uprawnień procesowych jedynie w sytuacjach wyjątkowych może być traktowane jako przejaw niezasługującej na ochronę sądową postawy roszczeniowej, którą z kolei scharakteryzować można jako domaganie się nieakceptowalnych społecznie nadmiernych korzyści. Towarzyszy jej zwykle nacechowany emocjonalnie i pełen epitetów sposób formułowania i uzasadnienia żądania. Tymczasem oczekiwanie przez Spółkę jako podatnika wypłaty należnej nadpłaty wraz z oprocentowaniem, jeżeli taka występuje (co miało miejsce w niniejszej sprawie), nie jest ani specyficzne, ani roszczeniowe. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca zwięźle i rzeczowo przedstawiła swoje krytyczne stanowisko wobec działań organów podatkowych, co jednak nie doprowadziło do jego uwzględnienia.

W tym stanie rzeczy skarga nie zasługiwała na uwzględnienie wobec czego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.