Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 27/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek rolny
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust.1 pkt 1, ust. 2, art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 333
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - t.j.
article: art. 21
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art. 194 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Tomasz Smoleń, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 21 października 2022 r., nr SKO.4140.99.2022 w przedmiocie wymiaru podatku rolnego na 2022 rok 1) oddala skargę, 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wynagrodzenie adwokat E.M. w kwocie 110,70 (sto dziesięć 70/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 20,70 (dwadzieścia 70/100) złotych, za pomoc prawną udzieloną z urzędu.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. K. (dalej: podatnik/skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej: SKO) z dnia 21 października 2022 r. nr SKO.4140.99.2022, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku rolnego na 2022 r.

Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] Wójt Gminy B. ustalił skarżącemu oraz współpodatnikom (T. K., B. K., I. F., Gminie B., E. G., A. K., Z. K., A. M., J. M., H.) zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym na 2022 r. w wysokości 56 zł.

Zobowiązanie zostało ustalone za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. dla działek położonych w miejscowości B. o nr [...] i [...]. W/w przedmioty opodatkowania stanowiły grunty o powierzchni łącznej 0,3669 ha przeliczeniowego, zaś za stawkę podatku przyjęto 153,70 zł (równowartość pieniężna 2,5 q żyta od 1 ha przeliczeniowego).

Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu, że oparł swoją decyzję na danych z ewidencji gruntów i budynków.

Podatnik wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, podnosząc, że podatek rolny został naliczony bezprawnie, ponieważ postepowanie spadkowe dotyczące opodatkowanych gruntów nie zostało prawidłowo przeprowadzone i zakończone, wobec powyższego wydana decyzja jest niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym.

SKO decyzją z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że organ I instancji nie wskazał indywidualnie oznaczonych dowodów, na podstawie których ustalił podatników, przedmiot i wysokość opodatkowania.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] lipca 2022 r. [...] ustalił skarżącemu i pozostałym w/w. współwłaścicielom zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym na 2022 r. w wysokości 56 zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na podstawie zawiadomienia Starosty Powiatowego zmianie z dnia 1 kwietnia 2020 r. nr zmiany [...], dowód zmiany: [...], skarżący nabył spadek po J. K.: 120/2880 część w działce nr [...] o pow. 0,6478 ha i w działce nr [...] o pow. 0,1195 ha.

Podatnik ponownie wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, podnosząc, że z uwagi na fakt, że postępowanie spadkowe nie zostało zakończone, nie może być podatnikiem podatku rolnego od przedmiotowych działek.

Decyzją z dnia [...] października 2022 r., opisaną na wstępie, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2022 r.

Organ II instancji zaznaczył, że ewidencja gruntów i budynków ma moc dokumentu urzędowego i stanowi dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone.

Organ odwoławczy powołał w uzasadnieniu zawiadomienie z dnia 1 kwietnia 2020 r. otrzymane ze Starostwa Powiatowego o zmianie stanu właścicieli przedmiotowych działek w związku z nabyciem spadku po J. K. przez skarżącego oraz I. F., E. G., A. K., T. K., Z. K., B. K., A. M., J. M., H. R. a także K. H., która następnie sprzedała swój udział w działce [...] i [...] Gminie B. (zawiadomienie z dnia 31 maja 2021 r.).

DIAS wyjaśnił, że podatek dla skarżącego i współpodatników został naliczony w oparciu o zaktualizowane dane z ewidencji gruntów i budynków.

Podatnik nie zgodził się z w/w decyzją DIAS z dnia 21 października 2022 r. i pismem datowanym na 9 grudnia 2022 r., wniósł na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.

W uzasadnieniu skargi skarżący ponowił argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji. Skarżący określił podatek w przedmiotowej sprawie jako "bezprawny i nielegalny". W szczególności podniósł, że - jak wykazują jego badania - w sprawie nie było rzetelnego i zakończonego prawomocnie postępowania spadkowego, zaś skarżący nie ma żadnego dokumentu potwierdzającego posiadanie udziału w przedmiotowych działkach i nie zostały mu podane przez organy podatkowe ani numer sprawy, ani sygnatura, ani data takiego dokumentu. Jeżeli zaś chodzi o postępowanie przed sądem cywilnym to jego zdaniem zostało jedynie ustalone prawo do spadku a nie nastąpiło przydzielenie (podział) spadku, więc nie poczuwa się do płacenia podatku od czegoś czego nie posiada.

W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Skarżący w piśmie datowanym na 1 marca 2023 r., stanowiącym replikę na odpowiedź organu, podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze, zaznaczając, że nie może być podatnikiem przedmiotowych działek, działania organów mają charakter przestępczy, a w postępowaniu naruszono szereg norm, m.in. przepisy o ochronie danych osobowych. Skarżący podał w wątpliwość legalność przetwarzania danych osobowych w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kwestie opodatkowania podatkiem rolnym reguluje ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 333 ze zm. , dalej: ustawa o podatku rolnym). Ustawa ta określa zarówno powstanie obowiązku podatkowego, kogo ten obowiązek obciąża, jak również zasady, według których organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa stawki tego podatku.

Kwestie proceduralne rozstrzyga z kolei ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa).

Przepisy powyższych ustaw – wbrew twierdzeniom zawartym w skardze - zostały trafnie przywołane we wstępie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jako mające zastosowanie w sprawie.

W myśl art. 1 ustawy o podatku rolnym, opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.

Z kolei na podstawie art. 3 ust.1 pkt 1 przywołanej ustawy, podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2. Przywołany ust. 2 stanowi, że jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym.

Jeżeli grunty, o których mowa w art. 1, stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (posiadaczach), z zastrzeżeniem ust. 6 i 7 (art. 3 ust. 5).

Jak natomiast stanowi ust. 6 powołanego artykułu, jeżeli grunty, o których mowa w ust. 5, stanowią gospodarstwo rolne, obowiązek podatkowy ciąży na tej osobie będącej współwłaścicielem (posiadaczem), która to gospodarstwo prowadzi w całości, zaś zgodnie z ust. 7, zasady odpowiedzialności solidarnej za zobowiązanie podatkowe, o której mowa w ust. 5, nie stosuje się, jeżeli jeden lub kilku współwłaścicieli (posiadaczy) jest zwolnionych od podatku rolnego albo nie podlega temu podatkowi. W takiej sytuacji obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na współwłaścicielach (posiadaczach), którzy podlegają podatkowi rolnemu oraz nie są zwolnieni od tego podatku, w zakresie odpowiadającym ich łącznemu udziałowi w prawie własności lub posiadaniu.

W oparciu o treść art. 4 ust. 1 ustawy o podatku rolnym, podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi:

1. dla gruntów gospodarstw rolnych – liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego;

2. dla pozostałych gruntów – liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków.

Z kolei w myśl art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej.

Jak wynika z powyższych uregulowań, w przypadku współwłasności nie ma możliwości odrębnego opodatkowania podatkiem rolnym każdego ze współwłaścicieli jedynie co do przypadającego mu udziału w nieruchomości. Organ podatkowy obowiązany jest wydać jedną decyzję adresowaną do wszystkich współwłaścicieli, a obowiązek podatkowy ciąży na nich solidarnie. Zgodnie z art. 91 Ordynacji podatkowej, do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm., dalej: Kodeks cywilny) dla zobowiązań cywilnoprawnych. Z kolei art. 366 § 1 Kodeksu cywilnego stanowi, że kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Zatem zapłata w całości ustalonego łącznego zobowiązania przez jednego ze współwłaścicieli zwalnia pozostałych z tego obowiązku. Poza tym uregulowaniem pozostaje natomiast wzajemne rozliczenie się współwłaścicieli z dokonanej zapłaty podatku, bowiem w drodze roszczeń regresowych mają oni prawo dochodzić należności od pozostałych współwłaścicieli w stosunku do posiadanych przez nich udziałów we współwłasności. Kwestia ta należy jednak do kognicji sądów powszechnych (cywilnych).

Z punktu widzenia istoty sporu, kluczowym w niniejszej sprawie jest art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm., dalej: Prawo geodezyjne i kartograficzne). Zgodnie z tym przepisem podstawę m.in. wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Jak zasadnie wskazywał organ odwoławczy, z powyższego przepisu wynika związanie organów podatkowych danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków.

Organy podatkowe, w ramach prowadzonego postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, danych tych – co do zasady – nie mogą kwestionować. Organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku rolnym nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane uwidocznione w ewidencji gruntów. To na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków organ podatkowy wymierza odpowiedni podatek i tymi danymi jest związany. Ewidencja zawiera również dane o właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących gruntami (art. 2 pkt 8) Prawa geodezyjnego i kartograficznego). Dane te stanowią podstawę wymiaru podatków. Organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń, jeśli chodzi o dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dlatego też, dopóki zapis w ewidencji nie zostanie zmieniony, jego treść jest dla organu wiążąca (zob. uchwały NSA z 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 1/09 oraz z 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13, a także wyroki NSA: z 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1647/12; z 26 września 2014 r., sygn. akt II FSK 3099/12; z 3 listopada 2016 r., sygn. akt II FSK 2314/14; z 4 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 897/17, wyrok z 29 września 2015 r., sygn. akt II FSK 2027/13).

Jak ustalono w toku postępowania, skarżący jest współpodatnikiem podatku rolnego, a wymiar podatku został ustalony na podstawie danych zawartych w rejestrze gruntów z uwzględnieniem ceny skupu kwintala żyta.

Porównanie danych zawartych w informacji o działkach (zawiadomienie starosty z 1 kwietnia 2020 r. oraz z dnia 31 maja 2021 r. o zmianie stanu właścicieli przedmiotowych działek) z danymi uwidocznionymi w treści zaskarżonej decyzji pozwalają przyjąć, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

Z danych zawartych w ewidencji gruntów wynika, że przedmiot opodatkowania stanowią grunty będące współwłasnością skarżącego i współpodatników. Wprawdzie skarżący podważa wiarygodność tych danych i ich prawdziwość, jednakże nie wskazał żadnych innych danych, w szczególności tych znajdujących odzwierciedlenie w urzędowych rejestrach o charakterze publicznym czy też innych urzędowych dokumentach, w oparciu o które można byłoby ustalić podatek rolny. Jeżeli skarżący uważa, że dane w ewidencji gruntów i budynków nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi prawnemu, to powinien zainicjować postępowanie w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w tym rejestrze, na zasadzie art. 24 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Po dokonaniu aktualizacji, podstawą wymiaru podatku dla organu będą dane zaktualizowane.

Godzi się nadto zauważyć, że starosta jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, stanowiącej w sprawie podatkowej podstawę wymiaru podatku, zawiadamia organy podatkowe m.in. o każdej zmianie danych objętych działem I księgi wieczystej, a więc co do oznaczenia nieruchomości i prawa własności.

W niniejszej sprawie organ podatkowy został powiadomiony o zmianie co do stanu prawa własności przedmiotu opodatkowania ze wskazaniem dokumentu stanowiącego podstawę dokonanych zmian. Skarżący kontestując te dane, w tym postanowienie Sądu Rejonowego w P. z 26 listopada 2018 r. sygn. akt [...] dotyczącego stwierdzenia nabycia spadku po jednej ze współwłaścicielek J. K., nie przedstawia żadnych dowodów, które wskazywałyby, że w/w orzeczenie straciło moc, i że jak twierdzi, postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku nadal toczy się.

Organ podatkowy nie jest zobowiązany do weryfikacji danych wynikających z tego urzędowego zbioru danych. Z zawiadomieniem organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków o zmianach w danych ewidencyjnych związane jest domniemanie wiarygodności przypisane dokumentom urzędowym (art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej).

Nieuzasadnione są również twierdzenia skarżącego, odnośnie naruszenia przez organy przepisów postępowania oraz łamania praworządności. Skarżący przede wszystkim nie precyzuje swoich zarzutów w tym zakresie, ograniczając się jedynie do niepopartych argumentami opinii. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, w tym zawiadomienie starosty z 1 kwietnia 2020 r. i z dnia 31 maja 2021 wskazujący skarżącego jako współwłaściciela przedmiotowych działek, pozwalał na wydanie decyzji w przedmiocie podatku rolnego.

Końcowo, w nawiązaniu do twierdzeń dotyczących naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych, Sąd zauważa, skarżący nie sprecyzował na czym polegałoby takie naruszenie. Jednocześnie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. c) i e) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dziennik Urzędowy UE z 2016 r., nr 119, tzw. RODO) przetwarzanie danych osobowych jest zgodne z prawem, jeśli jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze oraz jeśli jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi.

Dokonana kontrola zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji pozwoliła na ustalenie, że zarówno podmiot, jak i przedmiot opodatkowania w niniejszej sprawie zostały ustalone w sposób prawidłowy, a wydane decyzje nie naruszają prawa.

Na marginesie godzi się zauważyć, że Sąd w analogicznej sprawie dotyczącej sposobu opodatkowania skarżącego podatkiem rolnym w odniesieniu tych samych działek rolnych za rok poprzedzający to jest 2021, wyrokiem z dnia 14 października 2021 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 538/21 podzielił zbieżne stanowisko organów podatkowych i oddalił skargę podatnika a NSA wyrokiem z dnia 9 lutego 2023 r. sygn. akt III FSK 96/22 oddalił jego skargę kasacyjną.

Mając to wszystko na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz. 259 ze zm., dalej: P.p.s.a.).

Na podstawie art. 250 § 1 P.p.s.a. Sąd przyznał adwokat E. M. – Kancelaria Adwokacka w R. kwotę 110,70 (sto dziesięć i 70/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 20,70 (dwadzieścia i 70/100) złotych, za pomoc prawną udzieloną z urzędu, aplikując przy tym wskazania z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2022 r. sygn. akt SK 78/21, w którym Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisów § 17 ust. 1 pkt 2 oraz § 17 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (j.t. Dz. U. z 2019r. poz. 18) przez to, że wskazane w nich stawki dla adwokatów ustanowionych obrońcami z urzędu są niższe od stawek w tych samych sprawach dla adwokatów ustanowionych obrońcami z wyboru. Dlatego też Sąd w niniejszej sprawie uznał za stosowne ustalenie należnego wynagrodzenia dla wyznaczonego w sprawie pełnomocnika z urzędu skarżącej - adwokata, w oparciu o stawkę przewidzianą w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, z późn. zm.) adekwatną do rodzaju niniejszego postępowania, w tym wypadku określoną w § 2 pkt 1 w/w rozporządzenia, z uwzględnieniem pozostałych zapisów rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, w tym zasady ubruttowienia opłaty przysługującej pełnomocnikowi z urzędu.