Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1039/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 20, art. 20 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: par. 19, par. 29
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant ref. stażysta Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 kwietnia 2016 r. sprawy ze skarg W. G. i R. G. na decyzję Wojewody z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji w sprawie zatwierdzenia zamiennego projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Starosty P. z dnia (...) czerwca 2015r. Nr (...), II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących solidarnie kwotę (...) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) czerwca 2015 r. Nr (...), wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1, art. 146 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej K.p.a.), Starosta P. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Starosty P. nr (...), znak (...) z dnia (...) lutego 2015 r., z tego powodu, iż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej oraz braku podstaw do uchylenia decyzji w myśl art. 151 § 1 K.p.a. Decyzją z dnia (...) lutego 2015 r. zatwierdzono projekt budowlany i udzielono "A" Sp. z o.o. S. K. A. z siedzibą w P. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z usługą w parterze wg projektu zamiennego, zlokalizowanego w S. przy ul. (...) na działce nr ew. (...).

W uzasadnieniu decyzji Starosta wyjaśnił, iż decyzją nr (...), znak: (...) z dnia (...) września 2014 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił spółce "A" Sp. z o.o. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z usługą w parterze zlokalizowanego na działce nr (...) w S. przy ul. (...). Następnie, decyzją z dnia (...) lutego 2015 r., znak: (...), nr (...) zmienił ww. decyzję i zatwierdził zamienny projekt budowlany budynku mieszkalnego jednorodzinnego z usługą w parterze, zlokalizowanego na działce nr (...) w (...) przy ul. (...).

W dniu (...) kwietnia 2015 r. wpłynął wniosek Państwa W. i R. G. o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie decyzji Starosty P. z dnia (...) lutego 2015 r., znak: (...), nr (...). Jako uzasadnienie swojego wniosku wskazano obawy, iż pod pozorem budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego powstaje duży obiekt handlowy, produkcyjny lub usługowy, którego eksploatacja będzie w sposób bezpośredni i poważny oddziaływać negatywnie na niezakłócone korzystnie z ich nieruchomości (działka nr (...)), jak i nieruchomości sąsiednich. Podniesiono również, że jako właściciele nieruchomości sąsiadujących z przedmiotową inwestycją nie brali udziału w postępowaniu, a o decyzji Starosty Poznańskiego z dnia (...) lutego 2015 r. dowiedzieli się z tablicy informacyjnej budowy w dniu (...) kwietnia 2015 r.

Starosta postanowieniem z dnia (...) maja 2015 r., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 149 § 1 i 2 i 123 k.p.a., wznowił postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją Starosty P. z dnia (...) lutego 2015 r., znak: (...), nr (...).

Następnie, decyzją z dnia (...) czerwca 2015 r., znak: (...), Starosta P. na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 i art. 146 § 2 k.p.a. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji własnej z dnia (...) lutego 2015 r., znak: (...), nr (...), uznając iż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej oraz braku podstaw do uchylenia decyzji w myśl art. 151 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, iż każdy budynek mieszkalny jednorodzinny może składać się z dwóch lokali mieszkalnych lub lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku, w myśl art. 3 pkt 2a Prawa budowlanego. Decyzją nr (...) z dnia (...) lutego 2015 r. został zatwierdzony projekt budowlany zamienny budynku mieszkalnego jednorodzinnego, w którym w sposób jednoznaczny określona została przedmiotowa usługa - biuro (23,8 % pow. całkowitej budynku - rzut parteru rys. nr A2). Ponadto przedmiotowy budynek mieszkalny jednorodzinny z usługą w parterze został zlokalizowany w odległości 5,3 m od granicy z działką nr (...) będącą własnością wnioskodawców, która w myśl art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego nie znajduje się w obszarze oddziaływania analizowanego obiektu. Wnioskodawcy nie wykazali swojego faktycznego interesu prawnego, ani obowiązku, który w tym postępowaniu mógłby być naruszony, a wynikałby z odpowiednich przepisów prawa materialnego.

Starosta wyjaśnił, iż organ administracji architektoniczno-budowlanej odmawiając bądź wydając pozwolenie na budowę inwestycji winien kierować się ściśle określonymi w przepisach prawa wytycznymi, zgodnie z art. 35 Prawa budowlanego. Zgodnie natomiast z art. 35. ust. 4 Prawa budowlanego w sytuacji, gdy zostaną spełnione ww. wymagania, organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Wobec tak ustalonego zakresu działania Starosta nie posiada prawnej możliwości ingerencji w zawartość merytoryczną projektu budowlanego. Projekt zagospodarowania terenu podlega pełnej weryfikacji pod względem zgodności z prawem, a więc zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i przepisami techniczno - budowlanymi oraz pod względem kompletności i wykonania przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane. Natomiast projekt architektoniczno - budowlany jest sprawdzany pod względem zgodności z planem miejscowym, kompletności oraz wykonania przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane. Odpowiedzialność za prawidłowość tych elementów projektu architektoniczno - budowlanego spoczywa na projektancie.

Starosta następnie wyjaśnił, iż kwestię statusu strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę reguluje art. 28 ust 2 Prawa budowlanego, w myśl, którego stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Pojęcie obszaru oddziaływania obiektu zdefiniowano w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego i należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Wskazany przepis nie definiuje pojęcia obszaru oddziaływania obiektu wprost, lecz poprzez odesłanie do licznych regulacji, do których należą m. in. przepisy rozporządzeń, określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz przepisy z zakresu ochrony środowiska, ochrony zabytków, ochrony przyrody, prawo wodne. Przedmiotowy budynek mieszkalny jednorodzinny z usługą w parterze został zlokalizowany w odległości 5,3 m od granicy z działką nr ew. (...) będącą własnością wnioskodawców, która w myśl art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego nie znajduje się w obszarze oddziaływania analizowanego obiektu. Ponadto, zgodnie z treścią art. 28 K.p.a., R. G. nie wskazał swego faktycznego interesu prawnego, ani obowiązku, który w tym postępowaniu mógłby być naruszony, a wynikałby z odpowiednich przepisów prawa materialnego.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli R. G. oraz W. G. - reprezentowana przez radcę prawnego A. U. – B., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w związku z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego poprzez ich niezastosowanie, art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 146 § 2 K.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że przesłanki określone w przepisie art. 146 § 2 K.p.a. dają podstawę do wydania decyzji na podstawie przepisu art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., a także naruszenie art. 7, 77, 80 i 107 § 3 K.p.a, poprzez ich błędne zastosowanie i niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Nadto skarżący wskazali na naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 35 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 2a Prawa budowlanego oraz art. 5 ust. 2 w związku z art. 71 Prawa budowlanego poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie.

Pismem z dnia (...) września 2015 r. Pan R. G. złożył pisemne uzupełnienia do odwołania. Wyjaśnił, iż wobec charakteru prowadzonej inwestycji powiadomił Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o domniemanej samowoli budowlanej. Obecnie budowa jest znacznie zaawansowana, pomimo jej wstrzymania przez PINB i Starostę, prace trwają nieprzerwanie i w rzeczywistości doprowadzono do zbudowania budynku innego niż jednorodzinny mieszkalny, o głównym przeznaczeniu pod intensywną działalność handlową marketu "B". To samo dotyczy zagospodarowania terenu w całości pod tą działalność, co jest całkowicie sprzeczne wydanymi inwestorowi warunkami zabudowy określającymi, że teren tej działki i okolicznych przeznaczony jest wyłącznie pod mieszkalnictwo. W zatwierdzonym projekcie inwestor wskazał, że zamierza tam urządzić biura, która to działalność, jako nieuciążliwa przy dominującej funkcji mieszkalnej, ogranicza swoją emisję do tej nieruchomości. Od początku założeniem inwestora było otwarcie sklepu, który winien posiadać pomieszczenie o funkcji zarówno usługowej jak i biurowej. Pobudowanie budynku o dominującym przeznaczeniu pod tego rodzaju działalność handlową jest całkowicie sprzeczne z warunkami zabudowy i wbrew założeniom zaskarżonej decyzji Starosty o pozwoleniu na budowę, wykroczy znacznie swoją uciążliwą emisją poza budowaną nieruchomość oraz zakłóci w sposób poważny korzystanie z sąsiednich nieruchomości i całej okolicy. Odwołujący podtrzymał wcześniejsze zastrzeżenia, dotyczące niezgodności budowanego budynku z warunkami zabudowy także w zakresie jego wysokości, powierzchni zabudowy, wyniesienia o 1m skarpy otaczającej budynek, wykonania drogi wewnętrznej wyniesionej o 1 m w stosunku do poziomu gruntu na jego działce wzdłuż jej granicy, braku zachowania 50% powierzchni pokrytej roślinnością itp. Postępowanie w tej sprawie jest prowadzone przez inspektora PINB. Ewentualna eksploatacja marketu "B" urządzonego na parterze budynku, w sposób poważny naruszy jego prawo do niezakłóconego korzystania z własnej nieruchomości. Uwzględnić należy ciągły ruch pojazdów klientów, pieszych, także w nocy w okolicach całkowicie otwartego terenu nieruchomości, obok frontu mojego budynku, a przede wszystkim niemal całodobowy ruch wielu pojazdów dostawczych w odległości kilkunastu centymetrów od ogrodzenia na wyniesionej o 1 m drodze dojazdowej wzdłuż całej granicy działek aż do okolic tarasu i ogródka, obok którego przewidziano rampę wyładowczą. Wskutek wyniesienia terenu na przedmiotowej działce wjeżdżające samochody ciężarowe lub dostawcze mają koła i rury wydechowe na wysokości jego twarzy, gdy stanie przed swoim domem. Pobudowanie skarpy wokół budynku ma prawdopodobnie ukryć zbyt wysokie posadowienie budynku. Z uwagi na stworzoną przez inwestora znaczną różnicę poziomu terenów obu działek i naturalny spadek terenu od frontu nieruchomości, od strony góry M., strumienie wody opadowej zalewać będą jego działkę i przyziemie budynku, czego dotychczas udało się uniknąć z uwagi na niewielką ilość opadów deszczu od chwili wybudowania skarpy w pod koniec czerwca 2015r. Naruszone zostały zatem w tym zakresie przepisy prawa dotyczące ochrony środowiska, zalewania sąsiedniej nieruchomości przez wody opadowe, hałasu i ciszy nocnej, handlu alkoholem w strefie mieszkalnej oraz w sąsiedztwie miejsca przebywania dzieci i małoletnich (pacjentów lub towarzyszących pacjentom rodzicom prowadzonego przez żonę gabinetu lekarskiego-stomatologicznego, do którego wejście znajduje się w odległości niespełna 4 m od granicy działki), zanieczyszczenia terenu, przepisów sanitarnych i innych wymaganych w pobliżu tego rodzaju działalności medycznej .

Wojewoda decyzją z dnia (...) września 2015 r. Nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w części podstawy prawnej, tj. art. 146 § 2 K.p.a., utrzymując w pozostałej części decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podzielił stanowisko Starosty, iż termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania został zachowany. Wojewoda wyjaśnił, iż ustalenie, czy danemu podmiotowi przysługuje status strony postępowania, stanowi jednocześnie przesłankę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), to może być ona badana już po wszczęciu postępowania. W niniejszej sprawie niezbędne było ustalenie, czy przedmiotowa sprawa dotyczy interesu prawnego jednostek, które wnosiły o wznowienie postępowania, w związku z powyższym organ I instancji prawidłowo postanowił wznowić postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją Starosty z dnia (...) lutego 2015 r., znak: (...), nr (...). Wojewoda następnie wyjaśnił, iż zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane stronami postępowania w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele. użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Obszar oddziaływania obiektu został z kolei zdefiniowany w treści art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. W każdym przypadku obszar oddziaływania obiektu musi być określany w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy materialnego prawa administracyjnego. Dla planowanej inwestycji przepisami tymi są przepisy z zakresu ochrony środowiska oraz warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Samo subiektywne odczucie określonego podmiotu, że inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość, nie jest wystarczające do uznania, że nieruchomość ta jest usytuowana w obszarze oddziaływania danego przedsięwzięcia. Nie jest tak, że obszar oddziaływania to teren, w którym da się odczuć skutki uciążliwości spowodowane funkcjonowaniem jakiegoś obiektu. Takie rozumienie odwołuje się do oddziaływania faktycznego, którego nie można utożsamić z oddziaływaniem polegającym na wprowadzeniu ograniczeń prawnych. Tylko osoby, których prawo doznaje ograniczeń ze względu na realizację jakiegoś obiektu są stronami w postępowaniu o pozwolenie na budowę dla tego obiektu (wyrok NSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2011 r. sygn. 11 OSK 338/10). Celem art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego jest niewątpliwie zawężenie kręgu stron w postępowaniu w sprawie pozwolenia budowlanego jedynie do wymienionych tam podmiotów, dla których planowana inwestycja może powodować ograniczenia w zagospodarowaniu ich nieruchomości, przy czym ograniczenie to, wynikające z przepisów odrębnych musi godzić w konkretne uprawnienia tych podmiotów w zakresie zagospodarowania ich nieruchomości.

W badanej sprawie w oparciu o przedłożony projekt budowlany i materiały dowodowe w sprawie Starosta ustalił, iż obszar oddziaływania obiektu, o którym mowa w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego będzie obejmował nieruchomość oznaczoną nr (...) w S., czyli działkę należącą do inwestora. Odwołujący są właścicielami nieruchomości nr (...) w S. Odległość ściany projektowanego budynku na działce nr 160/23 od granicy działki nr (...) wynosi ok. 5,3 m. Odległość ściany projektowanego budynku na działce nr (...) od istniejącego budynku na działce nr (...) wynosi ponad 9 m. Projekt budowlany w granicy nieruchomości nr (...) nie zakłada żadnej "rampy wyładowczej", ani podwyższenia terenu jak sugerują skarżący.

Obszar nieruchomości inwestora (działka nr (...)) objęty jest ostateczną decyzją Wójta Gminy S. z dnia (...) kwietnia 2014r., znak: (...) ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji obejmującej budowę budynku jednorodzinnego przy ul. (...) na działce nr (...) w S. W pkt 1 ww. decyzji o warunkach zabudowy ustalono rodzaj zabudowy, tj. zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, a w pkt 2f ww. decyzji o warunkach zabudowy wskazano wymagania dotyczące ochrony interesów osób trzecich, tj. projektowane obiekty budowlane winny spełniać wymogi określone w art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego. Z oświadczeń projektantów wynika, że dokumentacja projektowa zamienna dotycząca budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w S. przy ul. (...) na działce nr (...), w zakresie architektury, jest wykonana zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, a zatem spełnia wymogi określone w art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego.

Z analizy przedmiotowego projektu budowlanego (opis techniczny, rzut parteru rys. A2 oraz załączonych dodatkowych rysunków przedstawiających bilans powierzchni całkowitej poszczególnych kondygnacji budynku) wynika, iż na parterze budynku znajdować się będzie lokal usługowy - biuro o powierzchni całkowitej części usługowej 129m2, a nie lokal usługowo-handlowy typu market. Definicja budynku mieszkalnego zawarta w art. 3 pkt 2a Prawa budowlanego stanowi, że każdy budynek mieszkalny jednorodzinny może składać się z dwóch lokali mieszkalnych lub lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku. Sposób obliczania powierzchni całkowitej budynku określony został w Polskiej Normie PN-ISO 9836:1997 w pkt 5.1.3.1. która stanowi, że powierzchnia całkowita budynku jest sumą powierzchni całkowitych wszystkich kondygnacji budynku. Jako kondygnacja mogą być traktowane kondygnacje znajdujące się całkowicie lub częściowo poniżej poziomu terenu, kondygnacje powyżej poziomu terenu. poddasza, tarasy. tarasy na dachach, kondygnacje techniczne i kondygnacje magazynowe. Mając zatem na uwadze powyższe zapisy, opis techniczny oraz załączone rysunki rzutów wszystkich kondygnacji, powierzchnia całkowita lokalu mieszkalnego w przedmiotowym budynku wyniesie łącznie 412,2 m2 a powierzchnia całkowita lokalu usługowego wyniesie łącznie 129 m2, co w efekcie nieprzekroczy 30% powierzchni całkowitej budynku. Przedmiotowa inwestycja nie narusza zatem definicji budynku mieszkalnego określonej w art. 3 pkt 2a Prawa budowlanego i jest zgodna z rodzajem zabudowy określonym w pkt 1 ww. decyzji o warunkach zabudowy. Natomiast wykonanie lokalu usługowo-handlowego typu market w części usługowej przeznaczonej na biuro, wiązałoby się bezpośrednio ze zmianą sposobu użytkowania części tego obiektu określoną w art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, na którą inwestor musiałby uzyskać odrębną zgodę.

Analiza planu zagospodarowania oraz projektu budowlanego przedmiotowej inwestycji prowadzi do wniosku, iż niniejszy obiekt zlokalizowany został z zachowaniem odległości określonych przepisami § 12 ust. 1 i § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm.) oraz nie narusza zapisów ostatecznej decyzji Wójta Gminy S. z dnia (...) kwietnia 2014 r., znak: (...) ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji na działce nr 160/23 w S. Nadto przedmiotowa inwestycja nie zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2010 r. Nr 213, poz. 1397). W związku z powyższym ww. przedsięwzięcie nie może powodować negatywnych skutków dla właścicieli sąsiednich nieruchomości, np. poprzez ograniczenie możliwości zabudowy ich działek lub negatywne oddziaływanie na środowisko. Zdaniem Wojewody skarżący w żaden sposób nie wykazali, iż nastąpiło naruszenie ich interesów prawnych. Nie wskazali zatem żadnego konkretnego naruszenia przepisu prawa materialnego, który ograniczałby w sposób realny i konkretny korzystanie z nieruchomości należącej do skarżących pod kątem oddziaływania projektowanego obiektu. Tak więc jeżeli inwestycja nie wykazuje żadnej sprzeczności z powyższymi przepisami, to spowodowane realizacją inwestycji dolegliwości dla otoczenia nie mogą zostać zakwalifikowane jako naruszające uzasadnione interesy osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego). Podnoszone przez odwołujących okoliczności nasilenia hałasu, zanieczyszczeń, zapachu spalin oraz obniżenia komfortu życia itp. nie mogą być uznane za naruszenie ich interesu prawnego, a jedynie interesu faktycznego, ponieważ posadowienie spornego obiektu zrealizowane będzie w odległościach przewidzianych obowiązującymi przepisami, a inwestycja zgodna jest z decyzją o warunkach zabudowy z dnia (...) kwietnia 2014 r., oraz wymaganiami ochrony środowiska. Kwestia uciążliwości odczuwanych w przyszłości przez skarżących związanych z ruchem pojazdów lub osób na terenie nieruchomości inwestora może być jedynie przedmiotem postępowania prowadzonego przed sądem powszechnym, z uwagi na ich cywilny charakter. Zatem odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich w związku z naruszeniem art. 140 Kodeksu cywilnego organ stwierdził, że jest on bezzasadny na gruncie postępowania administracyjnego, gdyż kwestia immisji nie ma zgodnie z art. 1 pkt 1 k.p.a. charakteru sprawy administracyjnej. Mając powyższe na uwadze Wojewoda uznał, iż organ I instancji prawidłowo ustalił obszar oddziaływania inwestycji, a co za tym idzie krąg stron. Oznacza to zatem, że ostateczna decyzja Starosty Poznańskiego nr (...) z dnia (...) lutego 2015 r. nie dotyczy interesu prawnego ani obowiązku osób skarżących. Wnioskodawcy w żaden sposób nie udowodnili, że projektowana inwestycja narusza ich uzasadnione interesy prawne. Zdaniem Wojewody żaden z powołanych przez skarżących zarzutów nie zmierza w jakikolwiek sposób do wykazania przepisu prawa materialnego, z którego wynikałby interes prawny odwołujących do bycia stroną w postępowaniu w przedmiocie uchylenia decyzji Starosty z dnia (...) lutego 2015 r. Stąd merytoryczne zarzuty pozostają bez znaczenia na podjęte w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie. Starosta oparł swoją decyzję na uzasadnionych podstawach wynikających z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.

Wojewoda przyznał natomiast rację skarżącym, iż zastosowanie przepisu art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. nie może opierać się na związku z zaistnieniem przesłanek, o których mowa w przepisie art. 146 § 2 k.p.a. Wystąpienie okoliczności, o których mowa w tym przepisie, uzasadniać może co najwyżej zastosowanie przepisu art. 151 § 2 k.p.a. zgodnie z którym, w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Zastosowanie tego przepisu byłoby możliwe jedynie wtedy, gdyby organ I instancji prawidłowo ustalił, że usunięcie wad stanowiących podstawę wszczęcia i prowadzenia postępowania wznowieniowego nie mogłoby doprowadzić do zmiany kwestionowanej w tym postępowaniu decyzji.

Odrębne skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli W. G. oraz R. G. Skargi zarejestrowano pod sygnaturami akt II SA/Po 1039/15 i II SA/Po 1040/15. Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2015 r. sprawy połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Skarżący powtórzyli dotychczasowe zarzuty i argumentację. Pełnomocnik skarżącej W. G. podniósł, że przepisy prawa budowlanego nie przewidują takiej kategorii obiektów, jak w udzielonym pozwoleniu na budowę - budynku mieszkalnego jednorodzinnego z usługą w parterze. Powyższe określenie dodane przez Starostę w decyzji o zatwierdzeniu projektu zamiennego może stanowić źródło sprzecznych z prawem budowlanym i warunkami zabudowy działań inwestora lub każdorazowego właściciela wydzielonego lokalu użytkowego. Sprowadzać się one mogą (jak w aktualnej sytuacji - zamiast deklarowanego biura, urządzono market) do błędnego przekonania o możliwości prowadzenia w budynku jednorodzinnym mieszkalnym szerokiego spektrum działalności gospodarczej, zupełnie nie związanej z podstawową funkcją domu jednorodzinnego, którą stanowi zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Organ zatwierdził projekt i wydał pozwolenie na budowę budynku o przeznaczeniu de facto usługowym. W konsekwencji wadliwej decyzji Starosty Poznańskiego, doszło do powstania wbrew warunkom zabudowy budynku o wyłącznym lub dominującym przeznaczeniu handlowo - usługowym, zamiast domu jednorodzinnego mieszkalnego z wydzielonym lokalem na biuro. Z materiału fotograficznego przedstawionego przez skarżących wynika wprost, że nie jest to budynek, którego dominującą funkcją będzie funkcja mieszkalna o ile w ogóle zostanie w jakiejś części pozornie zachowana, na co wskazują znamiona powstałego budynku przynależne obiektom handlowo-usługowym, w tym także przystosowany w całości do tej działalności sposób zagospodarowania terenu wokół obiektu. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, rodzaje inwestycji określone w projekcie budowlanym i decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu muszą być tożsame. Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w wyroku z dnia 4 lipca 2006 roku w sprawie II OSK 858/2005, Lexis.pl nr 3041027 uznał, że słuszne jest stwierdzenie nieważności decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę w związku z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji ujawnienia odstępstwa pomiędzy tą decyzją a decyzją o warunkach zabudowy. Podniesiono również, że Starosta decyzją z dnia (...) lipca 2015 r. uchylił decyzję nr (...), znak (...) z dnia (...) lutego 2015,. a także uchylił poprzedzającą ją ostateczną decyzję Starosty nr (...) z dnia (...) września 2014r. oraz wydał decyzję o odmowie udzielenia pozwolenia na budowę. Powyższa decyzja Starosty wskutek odwołania pełnomocnika inwestora, została z kolei uchylona przez Wojewodę lecz z powodów proceduralnych. Zdaniem skarżących, na etapie ponownego postępowania odwoławczego w sprawie rozpoznania odwołania, którą on samodzielnie uchylił - Wojewoda winien dokonać w tym zakresie merytorycznej oceny. Jest to tym bardziej uzasadnione, że skarżący podzielili i przedstawili w odwołaniach dokonane wówczas w trybie autokontroli ustalenia Starosty i oczekiwali, że w uzasadnieniu zaskarżonej obecnie decyzji Wojewody zostanie przedstawione stanowisko merytoryczne także w tym zakresie. W uzasadnieniu decyzji Starosty z dnia (...) lipca 2015 r., wydanej w trybie autokontroli organ ten wskazał na istotne dla rozstrzygnięcia tej sprawy okoliczności:

- przedmiotowy projekt budowlany jest próbą obejścia ustaleń określonych w ostatecznej decyzji Wójta Gminy S. o warunkach zabudowy z dnia (...).04.2014r., znak sprawy (...),

- organ wydając pozwolenie na budowę przyjął bilans powierzchni całkowitej budynku sporządzony przez projektanta, który podał nieprawidłową powierzchnię całkowitą budynku wynoszącą 541,2m2. Prawdziwa powierzchnia całkowita jest sumą powierzchni całkowitych wszystkich kondygnacji i zdaniem tut. organu wynosi znacznie mniej, gdyż sama powierzchnia użytkowa pomieszczeń zlokalizowanych na wszystkich kondygnacjach wynosi 307,33 m2. W ten nieprawdziwy sposób projektant wyliczył iż 129,0m2 przeznaczonych na lokal usługowy (biuro) stanowi 23,8% powierzchni całkowitej przedmiotowego budynku. W rzeczywistości projektant dodał do powierzchni całkowitej budynku znaczną, ale nieistniejącą powierzchnię. Zaprojektowany lokal usługowy o powierzchni całkowitej 129,0 m2 stanowi więc w rzeczywistości ok. 40% powierzchni całkowitej budynku. Również w projekcie pierwotnym zatwierdzonym decyzją nr (...) z dnia (...).09.2014r. podano błędny (zawyżony) bilans powierzchni całkowitej budynku. W rzeczywistości zaprojektowano budynek mieszkalno-usługowy (kategoria obiektu XIII/XVII), a nie budynek mieszkalny jednorodzinny (kategoria obiektu I) zgodnie z ostateczną decyzją Wójta Gminy S. o warunkach zabudowy z dnia (...).04.2014r., znak sprawy (...) wydaną dla przedmiotowej działki budowlanej.

Zdaniem skarżących Wojewoda w zaskarżonej decyzji jedynie lakonicznie zaznaczył, że "wykonanie lokalu usługowo - handlowego typu market w części usługowej przeznaczonej na biuro zawsze wiąże się ze zmianą sposobu użytkowania". Z tym stanowiskiem także nie można się zgodzić, gdyż zmiana kategorii budowanego obiektu na usługowo-handlowy, wymagałaby zmiany warunków zabudowy, a nie tylko zmiany sposobu użytkowania lokalu użytkowego. Skarżący wskazuje, że zgodnie z informacjami uzyskanymi od Wójta Gminy S. nie doszło zmiany. W tej sytuacji, także wobec opisanej sprzeczności decyzji o pozwoleniu na budowę z decyzją o warunkach zabudowy, odmowę przyznania skarżącym przymiotu strony w postępowaniu należy uznać za zupełnie nieuzasadnioną. Skoro organy nie miały wątpliwości, że skarżący są stronami w postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, to tym bardziej nie powinny odmówić im udziału w postępowaniu na skutek, którego na terenie tej działki powstaje budynek użyteczności publicznej, którego przeznaczenie jest zgoła odmienne od przewidzianego w warunkach zabudowy, zwłaszcza gdy okoliczność ta przemawia też za nieważnością decyzji o pozwoleniu na budowę.

Ustalając, że brak jest podstaw do uchylenia w niniejszej sprawie zaskarżonej decyzji, Wojewoda zobligowany był w niniejszej sprawie wnikliwie przeanalizować nie tylko sposób zagospodarowania wywołany planowaną inwestycją, ale też charakter takiej inwestycji. W zależności od rodzaju inwestycji, wykonywana tam działalność będzie mogła powodować bowiem oddziaływanie nie tylko na nieruchomości sąsiednie, lecz również na nieruchomości położone dalej, niegraniczące z terenem inwestycji. Pojęcie "działki sąsiedniej" przy rozważaniu kwestii oddziaływania na tle przepisów prawa budowlanego jest pojęciem szerszym, ponieważ nie ogranicza się li tylko do uznania za taką wyłącznie działki bezpośrednio graniczącej z terenem inwestycji, lecz także może dotyczyć innych działek znajdujących się w sąsiedztwie nawet w znacznej odległości od terenu inwestycji. To wszystko zależy od immisji jakie będzie lub już powoduje konkretne zainwestowanie na działce inwestora. Właściciel nieruchomości sąsiedniej, obojętne czy zabudowanej czy niezabudowanej, może powoływać się na potencjalny wpływ wywołany samowolną zabudową na działce sąsiedniej. Organ administracji nie powinien przerzucać obowiązku wykazywania interesu prawnego dla ustalenia czy dany podmiot może brać udział w postępowaniu w charakterze strony, na ten podmiot. W niniejszej sprawie interes prawny Skarżącej wynika chociażby z prawa własności (art. 140 k.c.). Właściciel nieruchomości ma prawo żądać, by właściciel sąsiedniej nieruchomości nie wykonywał swojego prawa (tożsamego) z naruszaniem jego prawa. Granice prawa własności - w tym do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - wyznacza prawo własności innego podmiotu. Skarżąca jest przecież zainteresowana tym, by korzystanie z sąsiedniej nieruchomości, nie było dla niej uciążliwe.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Organ podniósł, iż prowadząc postępowanie dokonał rozważenia wszystkich wynikłych w toku postępowania okoliczności sprawy. W sposób dogłębny zostały zbadane wszelkie okoliczności podnoszone przez skarżących w toku postępowania administracyjnego zarówno przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji.

Pismem procesowym z dnia 15 lutego 2016 r. pełnomocnik uczestnika postępowania - "A" Sp. z o. o. S. K. A., wniósł o oddalenie skarg. Podniesiono, iż rozpatrujące sprawę organy administracji prawidłowo stwierdziły brak interesu prawnego po stronie skarżących. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak i z samych skarg wynika wyraźnie, iż skarżący nie mają interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji, a więc i do wniesienia skargi. Obszerne orzecznictwo sądów administracyjnych, w sprawie interesu prawnego wyraźnie wskazuje, iż należy odróżnić interes prawny od interesu faktycznego strony skarżącej. W niniejszej sprawie uznać należy, że skarżący być może posiadają interes faktyczny, jednakże nie sposób nie zgodzić się ze stanowiskiem organów prowadzących postępowanie oraz stanowiskiem Wojewody Wielkopolskiego określonym w odpowiedzi na skargę w zakresie braku interesu prawnego skarżących do wniesienia skargi. Wojewoda prawidłowo podniósł, iż art. 28 ust. 2. Prawa budowlanego ma za zadanie zawęzić krąg stron w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę jedynie do wymienionych tam podmiotów, dla których planowana inwestycja może powodować ograniczenia w zagospodarowaniu ich nieruchomości, przy czym ograniczenie to, wynikające z przepisów odrębnych musi godzić w konkretne uprawnienia tych podmiotów w zakresie zagospodarowania ich nieruchomości. Strony skarżące nie wskazały żadnego konkretnego przepisu, który pozwalałby na zaskarżenie decyzji. W przedmiocie interesu prawnego wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne, a przytaczanie tych wyroków jest zupełnie zbędne. Przedmiotowa inwestycja, która rzekomo ma wpływać na działkę skarżących nr (...), w żaden sposób nie oddziałuje na tą działkę. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego niniejsza inwestycja nie wymaga decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięć mogących oddziaływać na środowisko, nie wymaga także raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Nie można w niniejszej sprawie podnosić, iż oddziaływanie istnieje. Przytaczane w skargach przez skarżących argumenty nie mają charakteru wiążącego organy, gdyż w sposób oczywisty są tylko i wyłącznie polemiką z wydanymi w sprawie decyzjami, nie odnosząc się jednocześnie w sposób merytoryczny do zaistniałego zagadnienia.

Na rozprawie przeprowadzonej dniu 8 kwietnia 2016 r. uczestniczące w nich strony i pełnomocnicy podtrzymali dotychczasowe stanowiska.

Skarżący R. G. dodatkowo wyjaśnił, iż uciążliwości jakie wiążą się z funkcjonowaniem marketu są tak duże, że w istocie wraz z żoną nie mogą w sposób swobodny korzystać z domu i ogrodu. Ponadto, podwyższenie terenu przez inwestora o 1 metr, co wykazał PINB w decyzji z (...) stycznia 2016 r., której kserokopię składa do akt, spowodowało, że wody opadowe spływają na teren jego działki, która jest również własnością jego żony, w ramach małżeńskiej wspólności majątkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje;

Skarga okazała się zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu skargi jest prawidłowość rozstrzygnięć organów administracji publicznej w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji Starosty z dnia (...) lutego 2015 r., zatwierdzającej projekt budowlany zamienny i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z usługą w parterze, przewidzianej do realizacji w S. przy ul. (...) na działce nr ew. (...).

Kontrolowane rozstrzygnięcie zostało wydane w ramach postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania. Samo wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzja ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa (zob. W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu. Warszawa 1962, s. 230). W przedmiotowej sprawie skarżący wywodzą, że postępowanie zakończone ostateczną decyzją Starosty z dnia (...) lutego 2015 r.., udzielającej pozwolenie na budowę i zatwierdzającej projekt budowlany zamienny jest obarczone kwalifikowaną wadą, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt. 4 K.p.a., a więc zostało wydane bez zapewnienia skarżącym możliwości czynnego udziału w postępowaniu.

Rozpoznając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności zauważyć, że w sytuacji, gdy wniosek o wznowienia postępowania odnosi się do powołanej powyżej przesłanki, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., weryfikacja twierdzeń wnioskodawcy jest w istocie badaniem przesłanek wznowienia, co następuje po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Zważyć bowiem należy, że postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Stwierdzenie, że z wnioskiem wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną skutkuje - zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. - odmową uchylenia decyzji dotychczasowej, a nie odmową wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2527/12, Baza NSA; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1828/12, Baza NSA). Dlatego też organy obu instancji oceniając zasadność wniosku o wznowienie postępowania, wydały decyzję, o jakiej mowa w art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. Podobnie, organy prawidłowo uznały, że wniosek o wznowienie postępowanie został złożony w terminie określonym przepisami prawa, a więc w terminie przewidzianym przez art. 148 K.p.a.

Jak wskazuje analiza akt sprawy, istota problemu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy skarżący posiadali interes prawny do bycia stroną postępowania zakończonego ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, a w konsekwencji, czy ich pominięcie przy wydawaniu decyzji z dnia (...) lutego 2015 r. oznacza, że w sprawie spełniona została przesłanka wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

Zgodnie z ogólną zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 28 K.p.a., stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego w rozumieniu tego przepisu wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny i realny. Powinien on także znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego.

Powyższa zasada doznaje jednak ograniczenia w przypadku wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę. Stosownie bowiem do treści art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę przymiot strony mają inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Również w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym, lecz dotyczącym pozwolenia na budowę, krąg podmiotów uznawanych za strony winien być ustalany na tej samej podstawie prawnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2007, II OSK 598/09, Baza NSA). Oznacza to, że w realiach przedmiotowej sprawy konieczne było ustalenie, czy nieruchomość skarżących znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, w rozumieniu art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, a co za tym idzie, czy są mogli być oni uznani za stronę postępowania. Sąd wyjaśnia, że wyłączną podstawą oceny interesu prawnego skarżących mógł być w przedmiotowej sprawie powołany powyżej przepis ustawy Prawo budowlane, co powoduje, że podnoszone zarzuty naruszenia przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie mogły być uznane za skuteczne. Okoliczność, że skarżący byli uznani za stronę postępowania w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy nie oznacza, że przymiot strony powinien zostać im przyznany w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Również wykazywany przez skarżących brak zgodności zrealizowanej inwestycji i projektu budowlanego z decyzją o warunkach zabudowy nie jest okolicznością, z której można wywodzić interes prawny skarżących w przedmiotowym postępowaniu.

Przez obszar oddziaływania w myśl art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego należy rozumieć "teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu". Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem sądów administracyjnych, obszar oddziaływania obiektu musi być w każdym przypadku określony w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Wyznaczenie takiego obszaru winno nastąpić z uwzględnieniem funkcji, formy, konstrukcji projektowanego obiektu i innych jego cech charakterystycznych oraz sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji. Do organów administracji architektoniczno - budowlanej należy w każdym przypadku zakreślenie tego obszaru i wskazanie stron tego postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 598/06, Baza NSA; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2012 r., II OSK 508/11, Baza NSA).

Równocześnie, co warte podkreślenia, aby wykazać, że obszar oddziaływania określonej inwestycji obejmuje sąsiednią nieruchomość nie wystarczy powoływanie się na prawdopodobieństwo wystąpienia immisji, jak hałas, zanieczyszczenia, zwiększony pobór wody, utrudnienia w odprowadzaniu ścieków, czy też zwiększenie ruchu samochodowego. Przytoczony wyżej przepis art. 3 pkt 20 prawa budowlanego mówi o ograniczeniu "w zagospodarowaniu terenu", a nie o immisjach (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 listopada 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 612/10, Baza NSA). Innymi słowy, włączenie danej nieruchomości do obszaru oddziaływania obiektu ma miejsce wówczas, gdy na podstawie konkretnych parametrów inwestycji będą się konkretyzować odpowiednie normy prawa materialnego, np. przepisy techniczno-budowlane, sanitarne czy ochrony środowiska, z których określony podmiot wywodzi swój interes prawny jako strona postępowania.

Ustalenie, czy mamy do czynienia z oddziaływaniem na sąsiednią nieruchomość w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, wymaga przedstawienia konkretnych argumentów, które wskazywałyby, że takie oddziaływanie rzeczywiście będzie miało miejsce. Przy czym przepisy Prawa budowlanego nie wykluczają powiązania kwestii oddziaływania obiektu budowlanego z ponadnormatywnym oddziaływaniem na sąsiednią nieruchomość oraz z naruszeniem przysługującemu właścicielowi prawa własności nieruchomości (por. wyrok NSA z 22 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 1504/13, publ. na stronach internetowych NSA, w CBOSA). W przypadku konkretnej inwestycji wymagane jest odniesienie się do indywidualnych parametrów inwestycji, w tym przewidzianych w projekcie budowlanym rozwiązań.

Uwzględniając powyższe rozważania podzielić należy stanowisko organów obu instancji, że biorąc pod uwagę odległości projektowanego budynku od granicy z działką skarżących oraz ścianą ich budynku inwestycja nie spowoduje żadnych ograniczeń, co do możliwości korzystania z zabudowy na działce skarżących. Zachowane zostały wymogi w zakresie minimalnych odległości od granicy oraz warunki nasłonecznienia, wynikające z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Z tego też samego powodu nie może być mowy o zmianie warunków i naruszeniu § 13 warunków technicznych, w myśl którego odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń, oraz naruszeniu § 60 i § 57 rozporządzenia, w zakresie obowiązku zapewnienia odpowiedniego nasłonecznienia. Ze względu na lokalizację wykonywanych robót budowlanych i ich charakter nie dojdzie także do zmian i naruszenia § 271, dotyczącego warunków przeciwpożarowych. Rozważenia natomiast wymagało, w świetle argumentów podnoszonych przez skarżącego w piśmie z dnia (...) września 2015 r. ("uzupełnienie do odwołania"), czy spełnione zostały wymogi z § 29 warunków technicznych, dotyczącego stosunków wodnych. Zgodnie z tą regulacją zabronione jest dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości.

O tym, że do takiej zmiany naturalnego spływu wód w tym przypadku mogło dojść, świadczą ustalenia poczynione w ramach postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w ramach postępowania zakończonego decyzją z dnia (...) stycznia 2016 r. nr (...), której kserokopię skarżący R. G. złożył do akt sprawy na przeprowadzonej w dniu (...) kwietnia 2016 r. rozprawie sądowoadministracyjnej. W decyzji tej, zobowiązującej inwestora do sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego budynku na działce nr (...), nakazano zlikwidowanie naporu gruntów od strony ww. działki na ogrodzenie zlokalizowane na działce skarżących, a w uzasadnieniu podano, że podwyższono poziom posadowienia budynku o ok. 0,9-1,0m. Organy obu instancji nie odniosły się jednak do powyższej kwestii, ograniczając się do stwierdzenia, że projektowana lokalizacja budynku na działce nr (...) jest zgodna z odległościami wyznaczonymi w § 12 wyżej powołanego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...). Nie oceniono, czy podnoszona kwestia podwyższenia wynikała z dokumentacji projektowej, choć nie zachowanie wymogów z § 29 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...) może świadczyć, iż działka skarżących znajduje się obszarze oddziaływania zgodnie z art. 3 pkt 20 prawa budowlanego.

Przepis art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy - Prawo budowlane nakazuje projektować i budować obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi w sposób określony w przepisach, w tym techniczno - budowlanych oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Rozpoznając wniosek inwestora o wydanie pozwolenia na budowę organ ma zatem obowiązek takiego wyważenia interesów stron, aby inwestycja realizowana była z zachowaniem uprawnień inwestora, a jednocześnie w sposób nienaruszający uzasadnionego interesu właścicieli działek sąsiednich. Należało wobec tego rozważyć, czy przyjęte rozwiązania projektowe, przy uwzględnieniu warunków gruntowo - wodnych panujących na spornym terenie i różnic poziomu terenu, zapewniają należytą ochronę przed zalewaniem terenów sąsiednich nieruchomości. W konsekwencji Sąd uznał, iż przedwcześnie przyjęto, iż skarżący nie mają przymiotu strony postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę i zatwierdzenie projektu budowlanego.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż obiekt budowlany może wprowadzać określone ograniczenie w zagospodarowaniu terenu, co nie oznacza, że jego realizacja jest niezgodna z przepisami techniczno-budowlanymi i co za tym idzie, że nie można będzie uzyskać na jego realizację pozwolenia na budowę. Jednoczesnie nie można, jak uczyniły to organy obu instancji utożsamiać braku naruszeń przepisów np. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w tym w szczególności dotyczących lokalizacji inwestycji względem granicy działki, z brakiem przymiotu strony po stronie właściciela nieruchomości leżącej w sąsiedztwie nieruchomości na której przedmiotowa inwestycja ma być zrealizowana. Z jednoznacznej definicji zawartej w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego wynika wprost, iż obszar oddziaływania obiektu to teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Definicja ta nie uzależnia zatem posiadania przymiotu strony od naruszenia przez inwestycję jakichkolwiek regulacji, lecz jedynie od tego, czy w następstwie planowanej inwestycji może dojść do ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości położonych w okolicy inwestycji. Ograniczenia te muszą mieć przy tym charakter wynikający wprost z przepisów prawa. Ograniczenia te przykładowo polegać mogą na braku możliwości nowej zabudowy na nieruchomości sąsiedniej, względnie rozbudowy budynków już istniejących, ze względu na planowaną inwestycję, czy też na braku podjęcia bądź prowadzenia na nieruchomości sąsiedniej określonej działalności ze względu na planowana inwestycję. Wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu winno nastąpić, biorąc pod uwagę funkcję, formę, konstrukcję projektowanego obiektu i inne jego cechy charakterystyczne oraz sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji oraz uwzględniać treść nakazów i zakazów zawartych w przepisach odrębnych. Szczegółowe określenie, który z podmiotów, poza inwestorem, posiada legitymację do występowania jako strona w danym postępowaniu, możliwe jest na podstawie ustaleń faktycznych danej sprawy i przepisów prawa mogących mieć w sprawie zastosowanie (por. wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2014 r. o sygn. akt II OSK 391/13 - dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.)

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż dla ustalenia, czy nieruchomość skarżących znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, dla którego udzielono pozwolenia na budowę, kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy oddziaływanie planowanej inwestycji na działkę skarżącego będzie skutkowało ograniczeniami w możliwości zmiany sposobu zagospodarowania jego terenu. Oddziaływanie to może także polegać na wymuszeniu na właścicielu tej nieruchomości określonego sposobu zagospodarowania. Innymi słowy obszar oddziaływania obiektu to także teren, gdzie uciążliwości związane z przedsięwzięciem mieszczą się w granicach norm określonych przez przepisy prawa lub wydane na ich podstawie decyzje, lecz jednocześnie uniemożliwiają lub ograniczają zmianę sposobu zagospodarowania tego terenu w przyszłości (por. wyrok tut. Sądu z dnia 10 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Po 16/16 (dostępny jw.w CBOSA). W realiach rozpatrywanej sprawy organy nie oceniły, w jaki sposób regulacja zawarta w §19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...) może ograniczać skarżących co do lokalizowania miejsc postojowych od strony granicy działki inwestora. Zgodnie w wymienionym przepisem odległość miejsc postojowych od okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi w budynku mieszkalnym nie może być mniejsza niż 7 metrów w przypadku do 4 stanowisk włącznie. Z dokumentacji projektowej wynika, że od strony działki skarżących sporny budynek na kondygnacji pietra ma okna.

Organy administracji zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. To na nich zatem spoczywa obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 7, 8, 9 i 77 § 1 k.p.a.). W niniejszej sprawie organy nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego sprawy, nie przeanalizowały bowiem wnikliwie wszystkich zgłaszanych przez skarżących w toku całego postępowania zastrzeżeń. Tym samym nie zweryfikowały w sposób prawidłowy, czy prawidłowo przyjęto, że skarżący nie byli stroną postępowania w przedmiocie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, a co za tym idzie nie mogli obecnie wnosić o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty z dnia (...) lutego 2015 r.

Zasadnie natomiast organy przyjęły również, że podnoszone przez skarżących okoliczności dotyczące uciążliwości związane z funkcjonowaniem marketu "B" (hałas, wzmożony ruch samochodowy, spaliny), nie przesądza o możliwości bycia stroną postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę. Jak powyżej wskazano, tego typu oddziaływanie, świadczące o przekroczeniu dopuszczalnych granic immisji, może uzasadniać powstanie po stronie osób poszkodowanych odpowiednich roszczeń, na podstawie art. 144 ustawy Kodeks cywilny (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2009 r., II OSK 12/08).

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę uwzględnił uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia (...) czerwca 2015 r. Nr (...).

Ponownie rozpatrując sprawę, Starosta dokona oceny interesu prawnego skarżących, uwzględniając wskazówki Sądu zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku, a następnie wyda rozstrzygnięcie odpowiadające prawu.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w z w. z art. 205 ww. ustawy. Sąd uwzględnił, iż po stronie skarżących występuje współuczestnictwo materialne, zatem choć skarżący złożyli dwie skargi, to obciążał ich obowiązek uiszczenia solidarnie wpisu od skargi w wysokości (...) zł. Uwzględniono również koszty zastępstwa procesowego oraz uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa.