Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 448/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2019-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art.43, art.46 ust.1
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
article: art.7 ust.1 i 2, art.23 ust.1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 278
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski, Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski, asesor WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca),, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 5 września 2019r. sprawy ze skargi spółki A na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga Spółki A (dalej: "strona", "skarżąca" lub "spółka") dotyczy decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: "organ odwoławczy" lub "dyrektor ARiMR") utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "kierownik BP" lub "organ pierwszej instancji") z dnia "[...]" w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r.

Z akt sprawy wynika, że spółka złożyła w dniu 15 czerwca 2015 r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2015 (dalej: "wniosek") do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przekazany w dniu 13 lipca 2015 r. zgodnie z właściwością do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

W dniu 24 listopada 2015 r. przeprowadzona została kontrola w zakresie wymogów wzajemnej zgodności, zakończona raportem.

W dniu 6 lipca 2018 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję, w której przyznał stronie płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 312.515,48 zł (pomniejszenie płatności o 13.318,25 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia oraz współczynnika korygującego), płatności za zazielenienie w wysokości 133.253,17 zł (wynikającej z pomniejszenia płatności o 1.848,30 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego), płatności redystrybucyjnej w wysokości 4.530,13 zł (wynikającej z pomniejszenia płatności o 62,84 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego), płatności do bydła w wysokości 7.733,83 zł (wynikającej z pomniejszenia o 107,27 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego) oraz płatności do krów w wysokości 9.299,41 zł (wynikającej z pomniejszenia o 128,99 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego.

W odwołaniu zakwestionowano ustalenia dotyczące płatności za zazielenienie. Zarzucono niewłaściwe zastosowanie art.26 ust.2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 i dokonanie zmniejszenia o 50% całkowitej zatwierdzonej powierzchni gruntów ornych obszaru wykorzystywanego do obliczania płatności z tytułu zazielenienia, podczas gdy brak jest podstaw do zastosowania tego przepisu, gdyż strona utrzymuje powierzchnię obszarów proekologicznych powyżej wymaganego poziomu gruntów ornych wynoszącego 33,018 ha (min. 5%), bowiem powierzchnia tych obszarów u wnioskodawcy wynosi 35,5 ha, co wynika z wniosku.

Zarzucono także naruszenie w istotny sposób art.107 §3 Kpa przez wydanie decyzji nie odpowiadającej wymogom tego przepisu oraz przez nieodniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu złożonym od decyzji z dnia "[...]", a także niewypełnienie zobowiązania nałożonego przez organ drugiej instancji w zakresie przyczyn wykluczenia powierzchni obszarów proekologicznych EFA 14a oraz braku pełnej informacji o wszystkich brakach formalnych występujących we wniosku złożonym w dniu 15 czerwca 2015 r. w postaci załączników graficznych i określenia rodzajów roślin wchodzących w skład mieszanki poplonów, pomimo nałożenia na organ pierwszej instancji takiego zobowiązania w decyzji z dnia "[...]", uchylającej poprzednią decyzję kierownika BP.

Do odwołania dołączono Oświadczenie o powierzchni obszarów proekologicznych (dalej: "Oświadczenie") złożone przez wnioskodawcę w dniu 15 czerwca 2015 r. wraz z wnioskiem o przyznanie płatności na r. 2015, wypełnione zgodnie z instrukcją obowiązującą na r. 2015 oraz wzór oświadczenia o powierzchni obszarów proekologicznych na potrzeby złożenia wniosku o przyznanie płatności na r. 2016.

Zaskarżoną decyzją dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję kierownika BP.

W uzasadnieniu wskazał, że dla płatności za zazielenienie wymagane jest, aby obszar odpowiadający przynajmniej 5% gruntów ornych był obszarem proekologicznym (art.46 ust.1 rozporządzenia UE nr 1307/2013). Jeżeli zostanie stwierdzone, że rolnik nie utrzymuje powierzchni obszarów proekologicznych na poziomie minimum 5% powierzchni gruntów ornych wówczas, zgodnie z art.26 ust.2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, obszar całkowitej zatwierdzonej powierzchni gruntów ornych zmniejsza się o 50% całkowitej zatwierdzonej powierzchni gruntów ornych pomnożony przez współczynnik różnicy. Zatem postawą ustalenia wysokości płatności za zazielenienia jest zatwierdzony obszar gruntów ornych oraz powierzchnia obszarów proekologicznych. Dyrektor ARiMR uznał, że zaistniały podstawy do stwierdzenia, że zadeklarowany w złożonym wraz z wnioskiem Oświadczeniu o powierzchni obszarów proekologicznych, obszar o powierzchni (5,5966 ha) jest mniejszy niż wymagany w ww. art. 46 ust. 1 rozporządzenia UE nr 1307/2013, tj. niż 33,018 ha. W tabeli na str.12-15 zaskarżonej decyzji wyszczególnione zostały obszary proekologiczne zadeklarowane oraz udowodnione. Wykluczone zostały znajdujące się na działkach nr ½ oraz 31/10 obszary z międzyplonami lub okrywą zieloną-międzyplon ścierniskowy

Na stronie 16 decyzji przedstawiony został sposób wyliczenia zmniejszenia powierzchni ze względu na nieutrzymywanie obszarów proekologicznych na poziomie co najmniej 5% oraz sposób wyliczenia powierzchni kwalifikującej się do płatności z tytułu zazielenienia, prowadzący do kwoty 1.848,30 zł, po zastosowaniu zmniejszenia powierzchni (EFA), stawki płatności oraz pomniejszenia ze względu na współczynnik korygujący z art.8 rozporządzenia nr 1307/2013.

Organ odwoławczy odniósł się także do zarzutów odwołania, wskazując że zaistniały podstawy do zastosowania art.26 ust.2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 i dokonania zmniejszenia o 50% całkowitej powierzchni gruntów ornych obszaru wykorzystywanego do obliczania płatności z tytułu zazielenienia. Zdaniem Dyrektora ARiMR prawidłowo wyliczono w decyzji kierownika BP na podstawie art.46 ust.1 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 wymagany obszar proekologiczny - 33,018 ha. Ponieważ obszar proekologiczny zatwierdzony w gospodarstwie wyniósł 5,5966 ha i jest mniejszy od wymaganego obszaru proekologicznego na poziomie 5%, tj. 33,018 ha (660,36 ha x 5%), to należało zastosować art. 26 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 i dokonać zmniejszenia obszaru. Ponadto w Oświadczeniu o powierzchni obszarów proekologicznych w gospodarstwie wskazany na działkach ewidencyjnych o numerach: 1/2 oraz 31/10 element proekologiczny EFA14a, nie mógł zostać uwzględniony przez organ jako obszar proekologiczny, gdyż strona nie podała nazwy upraw stanowiących międzyplon lub poplon.

Organ podkreślił, że brak wskazania upraw nie mógł zostać skorygowany w toku postępowania wyjaśniającego wniosku, z uwagi na przekroczone terminy do składania wyjaśnień i braków. Organ powołał się na zapis w instrukcji wypełniania wniosku str.19 (dostarczonej wraz z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2015), jak i w instrukcji szczegółowej na str. 49, gdzie wskazano, że w Oświadczeniu o powierzchni obszarów proekologicznych należy wpisać m. in. nazwę elementu proekologicznego, korzystając z nazw elementów EFA opisanych w Sekcji D.2 niniejszej instrukcji (np. EFA1, EFA2, EFA3 ... itd.) oraz jego oznaczenie cyfrowe. Zaś w przypadku deklarowania, jako elementów pro ekologicznych, międzyplonu ścierniskowego (EFA14a) lub międzyplonu, ozimego (EFA14b) należy także zadeklarować rośliny, które wchodzą w skład międzyplonu (za międzyplony/pokrywę zieloną w ramach EFA uznawane są mieszanki utworzone z co najmniej 2 gatunków roślin z następujących grup uprawnych: zboża, oleiste, pastewne; miododajne, bobowate drobnonasienne, bobowate grubonasienne), np. jeśli międzyplon ścierniskowy tworzą rzepak i groch, wówczas należy zadeklarować element proekologiczny w następujący sposób: EFA14a (rzepak, groch).

Zdaniem organu odwoławczego do obowiązków rolnika należy wskazanie dokładnych danych dotyczących deklarowanych upraw na poszczególnych działkach rolnych, jeśli ubiega się o płatności do nich. To on bowiem ponosi pełną odpowiedzialność za skutki podania we wniosku informacji niepełnych, czy też niezgodnych ze stanem faktycznym. To on też winien być najlepiej zorientowany w stanie uprawianych przez siebie działek rolnych i konieczności złożenia - celem uzyskania płatności - stosownych oświadczeń. Zatem strona, składając wniosek o przyznanie płatności na 2015 r. powinna szczegółowo zapoznać się z instrukcją jego wypełniania oraz przeanalizować jego treść i wykazać w nim działki ewidencyjne, na których deklaruje elementy proekologiczny. Integralną część wniosku winno również stanowić, złożone w formie załącznika do wniosku, Oświadczenie skarżącego o powierzchni obszarów proekologicznych. Na rolniku ciąży odpowiedzialność za treść przedkładanego wniosku, a zarazem podpis na wniosku oznaczający, iż strona potwierdza znajomość przepisów określających zasady uzyskania płatności oraz skutki podejmowanych działań i zaniedbań. Jednocześnie pouczono stronę, że płatności mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne oraz tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały konkretnie określone przez Unię Europejską. Wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa. Przepisy prawa krajowego i unijnego bowiem nie dopuszczają uznaniowości w ustalaniu wysokości płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Uznaniowość prowadziłaby do nierównego traktowania producentów spełniających takie same warunki, co stałoby w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa. Zatem wyłącznie strona ponosi odpowiedzialność za skutki podania we wniosku informacji niepełnych - braku zadeklarowania nazwy upraw elementu proekologicznego EFA14a.

W skardze zażądano uchylenia decyzji organów obu instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenia kosztów sądowych wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

W zakresie prawa materialnego wskazano na naruszenie:

- art.4 rozporządzenia UE nr 809/2014 poprzez jego niezastosowanie i niepotraktowanie braku informacji o roślinach wchodzących w skład międzyplonu na działkach 1/2 oraz 31/10 we wniosku o przyznanie płatności na 2015 r. złożonym przez skarżącą - jako błędu oczywistego, który może być skorygowany w każdym czasie po jego wykryciu, a w konsekwencji - zaniechanie wezwania skarżącej do skorygowania wniosku poprzez wskazanie roślin wchodzących w skład międzyplonu na w/w działkach, co skutkowało bezzasadnym zastosowaniem art.26 ust.2 rozporządzenia UE nr 640/2014 i dokonaniem zmniejszenia o 50% całkowitej zatwierdzonej powierzchni gruntów ornych obszaru wykorzystywanego do obliczania płatności z tytułu zazielenienia;

- art.23 ust.1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie przekazania skarżącemu informacji o stwierdzonych brakach wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 r. złożonego w dniu 15 czerwca 2015 r. w zakresie dotyczącym obszaru proekologicznego zgłoszonego do płatności z tytułu zazielenienia na działkach 1/2 oraz 31/10 oraz o skutkach nieusunięcia tych braków w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami art. 1 pkt 1 ww. ustawy , tj. do 10 lipca 2015 r., pomimo braku upływu takiego terminu, a w konsekwencji - dokonanie zmniejszenia powierzchni obszaru wykorzystywanego do obliczania płatności z tytułu zazielenienia;

- §3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w brzmieniu z dnia 12 marca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 352) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż załącznik do wniosku o przyznanie płatności w postaci Oświadczenia o powierzchni obszarów proekologicznych wypełniony przez skarżącą w zakresie dotyczącym elementu obszaru proekologicznego na działkach 1/2 oraz 31/10 niezgodnie z wytycznymi instrukcji wypełniania wniosków sporządzonej przez ARiMR jest wypełniony nieprawidłowo, podczas gdy pierwotne brzmienie ww. rozporządzenia nie nakładało na skarżącego obowiązku składania Oświadczenia o powierzchni obszarów proekologicznych, a zatem brak jest podstaw do obciążenia skarżącego negatywnymi konsekwencjami związanymi z brakiem wskazania informacji, do wskazania których skarżący nie był zobowiązany na mocy obowiązujących przepisów.

W zakresie przepisów postępowania zarzucono istotne naruszenie:

- art.7 w zw. z art.77 §1 oraz art.80 Kpa poprzez zaniechanie podjęcia działań zmierzających do pełnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy niezbędnych do wydania decyzji o przyznanie płatności z tytułu zazielenienia na rok 2015 r., w zakresie dotyczącym informacji o rodzaju roślin wchodzących w skład międzyplonu lub poplonu na działkach nr 1/2 oraz 31/10 objętych wnioskiem o przyznanie płatności.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że łączna powierzchnia gruntów proekologicznych wynosi 35,5 ha, co przekracza wymagana powierzchnię 33,018 ha, czyli 5% gruntów ornych z łącznej powierzchni stwierdzonej w toku postępowania, wynoszącej 660,36 ha. Nie było więc podstaw do pomniejszenia o 50% (pomnożony przez współczynnik różnicy) i zastosowania art. 26 ust. 2 rozporządzenia UE nr 640/2014.

Skarżąca zarzuciła, że po złożeniu przez nią wniosku organ pierwszej instancji nie wezwał jej do sprecyzowania wniosku w zakresie uzupełnienia informacji na temat obszarów z międzyplonami i okrywą zieloną na działkach nr 1/2 oraz 31/10 pod kątem wyjaśnienia sprawy w zakresie przyznania płatności za zazielenienie. W efekcie skarżąca do samego końca postępowania tj. do otrzymania decyzji organu w przedmiocie przyznania płatności, pozostawała w przekonaniu, iż jej wniosek jest prawidłowy. O przyznaniu płatności z tytułu zazielenienia w pomniejszonej wysokości dowiedziała się dopiero z chwilą otrzymania decyzji organu.

W kwestii niezastosowania art.4 ust.1 rozporządzenia UE nr 809/2014 skarżąca podniosła, że brak we wniosku informacji o roślinach wchodzących w skład międzyplonu na działkach ½ i 21/10 powinien zostać potraktowany jako błąd oczywisty, mogący zostać skorygowany w każdym czasie po jego wykryciu. Przedstawiła orzecznictwo dotyczące oczywistego charakteru błędu. Twierdzi, że wpisanie we wniosku symbolu EFA14a (międzyplon lub okrywa zielona) i niepodanie jedynie nazwy roślin wchodzących w skład międzyplonów lub okrywy zielonej jest oczywistym błędem w rozumieniu art.4 ust.1 ww. rozporządzenia. Organ powinien wyjaśnić, jaka była intencja składającego wniosek, tj. powinien wezwać go do wyjaśnienia. Skarżąca wskazała, że w odwołaniu z dnia 25 lipca 2018 r. podała szczegółowe informacje dotyczące rodzaju roślin wchodzących w skład międzyplonu, a zatem skorygowała oczywisty błąd pierwotnego wniosku, zgodnie z ww. art.4, co jest dopuszczalne w każdym czasie. Dlatego nie należało stosować zmniejszenia z art.26 ust.2 rozporządzenia UE nr 640/2014.

W kwestii naruszenia art.23 ust.1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez zaniechanie przekazania skarżącemu informacji o stwierdzonych brakach wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 r. złożonego w dniu 15 czerwca 2015 r. w zakresie dotyczącym obszaru proekologicznego zgłoszonego do płatności z tytułu zazielenienia na działkach 1/2 oraz 31/10 skarżąca twierdzi, że nawet gdyby brak wniosku nie był oczywisty, to i tak organ miał obowiązek przekazania informacji o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie do 10 lipca 2018 r. (ostateczny termin składania wniosków i usuwania braków). Zarzucono także organowi, że zbyt późno dostrzegł konieczność poprawienia błędu, dopiero podczas obsługi sprawy w dniu 31 lipca 2015 r., zatem ze zwłoką niedopuszczalną w myśl ww. przepisu. Według skarżącej organ sam przyznał, że wniosek zawierał braki, które należało usunąć, a ponadto wykazał się przewlekłym działaniem, skoro dopiero 31 lipca wygenerował wezwanie do usunięcia braków. Skutki zaniedbania ponosi skarżąca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Rozpatrywana sprawa dotyczy płatności bezpośrednich przyznawanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. DzU 2017 r., poz.278 ze zm., dalej: "ustawa o płatnościach"). Zgodnie z art.7 ust.1 i 2 tej ustawy płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Zgodnie z art.43 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U. UE. L. z 2013 r. Nr 347 z późn. zm.) - płatność za zazielenienie jest przyznawana, jeżeli rolnik przestrzega praktyk korzystnych dla klimatu i środowiska, polegających na dywersyfikacji upraw, utrzymywaniu trwałych użytków zielonych oraz utrzymywaniu obszarów proekologicznych, lub praktyk równoważnych. Do praktyk korzystnych dla klimatu i środowiska, z tytułu której przestrzegania przyznawana płatność za zazielenienie, stosownie do ww. przepisu, zaliczana jest praktyka utrzymywania obszarów proekologicznych. W myśl §8 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. poz. 352), za obszary proekologiczne w przypadku obszarów, o których mowa w art.46 ust.2 lit. rozporządzenia UE nr 1307/2013, uznaje się obszary, które zostały utworzone przez wysianie mieszanki składającej się co najmniej z dwóch gatunków roślin z następujących grup: zboża, oleiste, pastewne, bobowate drobnonasienne, bobowate grubonasienne i miododajne - z wyłączeniem mieszanki złożonej wyłącznie z gatunków zbóż. Na podstawie §8 ust.2 pkt 2 lit.b rozporządzenia z dnia 11 marca 2015 r., za obszary proekologiczne uznaje się obszary, o których mowa w ust.1 pkt 2, jeżeli mieszanka nie jest utrzymywana jako uprawa w plonie głównym w roku następującym po roku jej wysiania. Zaś zgodnie z art.46 ust.1 rozporządzenia UE nr 1307/2013, w przypadku, gdy grunty orne obejmują więcej niż 15 hektarów, rolnik zapewnia, aby od dnia 1 stycznia 2015 r. obszar odpowiadający przynajmniej 5% gruntów ornych był obszarem proekologicznym. Jeśli zostanie stwierdzone, że rolnik nie utrzymuje powierzchni obszarów proekologicznych na poziomie minimum 5% powierzchni gruntów ornych wówczas, stosownie do art.26 ust.2 rozporządzenia delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48) - jeżeli wymagany obszar proekologiczny przekracza zatwierdzony wymagany obszar proekologiczny z uwzględnieniem współczynnika ważenia dla obszaru proekologicznego zgodnie z art.46 ust.3 rozporządzenia UE nr 1307/2013, obszar wykorzystywany do obliczania płatności z tytułu zazieleniania zgodnie z art. 23 niniejszego rozporządzenia (jeżeli obszar zgłoszony do JPO przekracza obszar zatwierdzony, do obliczania płatności z tytułu zazieleniania stosuje się obszar zatwierdzony) zmniejsza się o 50% całkowitej zatwierdzonej powierzchni gruntów ornych i włączając, w stosownych przypadkach zgodnie z art.46 ust.2 rozporządzenia UE nr 1307/2013, obszary zatwierdzone, o których mowa w art.46 ust.2 akapit pierwszy lit. c), d), g) i h) tego rozporządzenia, pomnożony przez współczynnik różnicy. Współczynnik różnicy, o którym mowa w akapicie pierwszym, stanowi udział różnicy między wymaganym obszarem proekologicznym a zatwierdzonym obszarem proekologicznym w wymaganym obszarze proekologicznym.

Z powyższego wynika, że we wniosku o płatność konieczne było wskazanie, jakie rośliny motylkowe będą uprawiane w na obszarze proekologicznym.

Złożenie przez rolnika wniosku o przyznanie płatności jest dobrowolne. Wyłącznie od rolnika zależy, o jakie płatności występuje i jakie działki rolne zgłasza do płatności. Rolnik może wniosek skorygować bądź wycofać. Składając wniosek musi rolnik spełnić szereg obowiązków, gdyż warunkiem uzyskania płatności jest złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku i oznaczenie w nim przez rolnika istotnych danych dotyczących podejmowanego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Dotyczy to m. in. wskazania działek i powierzchni obszaru użytkowanego rolniczo, a także, w przypadku płatności za zazielenienie, rodzaju upraw na obszarze proekologicznym, co wynika z treści §7 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 12 marca 2015 r., które weszło w życie z dniem 15 marca 2015 r. i ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Według tego przepisu, do wniosku, o którym mowa w §1 pkt 1 lit.b (tj. do wniosku o przyznanie płatności za zazielenienie), rolnik, który jest obowiązany do przestrzegania praktyki, o której mowa w art.43 ust.2 lit.c rozporządzenia UE nr 1307/2013, i zadeklarował we wniosku obszary uznane za obszary proekologiczne, o których mowa w art. 46 ust. 2 lit. i rozporządzenia UE nr 1307/2013 - dołącza informację o gatunkach roślin uprawianych na tych obszarach.

Z powyższego wynika, że do wniosku o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, skarżąca miała obowiązek dołączenia Oświadczenia o powierzchni obszarów proekologicznych, będącego załącznikiem do wniosku, a także że powinna wskazać w nim konkretne uprawy (nazwy roślin) wchodzące w skład międzyplonu, czego nie uczyniła.

Na wzorze ww. Oświadczenia do wniosku o płatność na 2015 r. nie ma adnotacji takiej, jaka znajduje się na wzorze dotyczącym 2016 r., tj. nie ma informacji, że w przypadku EFA14a – międzyplony lub okrywa zielona – należy podać nazwę roślin wchodzących w skład międzyplonów. Niemniej jednak na wzorze tym zarówno na 2015 r., jak i na 2016 r. zawarte są pouczenia, że Oświadczenie należy wypełniać zgodnie z objaśnieniami zawartymi w Instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie o płatności na 2015 r. Z kolei w Szczegółowej instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (...) na 2015 r. w punkcie D.6 Zasady wypełniania oświadczenia o powierzchni obszarów ekologicznych – wskazano, że w kolumnie2, w przypadku zadeklarowania międzyplonu, należy także zadeklarować rośliny, które wchodzą w skład międzyplonu, np. "rzepak, groch". Taki sam zapis jest w Instrukcji wypełniania spersonalizowanego wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Oświadczenie należało wypełniać zgodnie z Instrukcją, zatem skarżąca powinna się z nią zapoznać i zastosować. Dlatego w ocenie Sądu skarżąca nie była zwolniona w 2015 r. z obowiązku wskazania konkretnych roślin wchodzących w skład międzyplonu, czego nie uczyniła.

W konsekwencji omawiane Oświadczenie o powierzchni obszarów proekologicznych – w zakresie działek ½ i 31/10 – zostało nieprawidłowo wypełnione, gdyż dokonano nieprawidłowej deklaracji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Skutkowało to zastosowaniem zmniejszenia z art.26 ust.2 rozporządzenia UE nr 640/2014, zgodnie z którym w sytuacji, gdy wymagany obszar proekologiczny przekracza zatwierdzony wymagany obszar proekologiczny z uwzględnieniem współczynnika ważenia dla obszaru proekologicznego zgodnie z art.46 ust.3 rozporządzenia UE nr 1307/2013, obszar wykorzystywany do obliczania płatności z tytułu zazieleniania zgodnie z art.23 niniejszego rozporządzenia zmniejsza się o 50% całkowitej zatwierdzonej powierzchni gruntów ornych i włączając, w stosownych przypadkach zgodnie z art. 46 ust. 2 rozporządzenia UE nr 1307/2013, obszary zatwierdzone, o których mowa w art. 46 ust. 2 akapit pierwszy lit. c), d), g) i h) tego rozporządzenia, pomnożony przez współczynnik różnicy.)

We wniosku o płatność skarżąca oświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania płatności. Zatem powinien być jej znany wymóg wskazania nazw roślin, które będą uprawniane jako międzyplon. Niewskazanie ich we wniosku (Oświadczeniu) oznacza nieprawidłowe zadeklarowanie zobowiązania, a tym samym na jego nieprawidłowe przyjęcie przez beneficjenta.

Z wyżej podanych przyczyn, w ocenie Sądu, brak wskazania we wniosku o płatność (w Oświadczeniu) nazw roślin nie jest ani brakiem formalnym, o którym mowa w art.23 ust.1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ani oczywistym błędem, o którym mowa w art.4 rozporządzenia UE nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69).

Zgodnie z art.23 ust.1 ustawy o płatnościach jeśli wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art.64 §1 Kpa (brak adresu), kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art.1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Stosownie do art.23 ust.2 ustawy o płatnościach, w przypadku nieusunięcia ww. braków w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art.1 pkt 1, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich jest rozpatrywany w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony, oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów.

Zgodnie z art.4 rozporządzenia UE nr 809/2014 wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym.

Niewpisanie w Oświadczeniu nazw upraw międzyplonów wykracza, zdaniem Sądu, poza granice braków formalnych lub oczywistego błędu, gdyż, jak wyżej wskazano, dotyczy nieprawidłowego zadeklarowania zobowiązania. Dlatego Sąd nie poddawał ocenie przytoczonych w skardze okoliczności związanych ze złożeniem wniosku.

W skardze zarzucono naruszenie §3 rozporządzenia MRiRW z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz. 352) poprzez przyjęcie, że nieprawidłowo wypełniony został załącznik do wniosku o przyznanie płatności w postaci Oświadczenia o powierzchni obszarów proekologicznych w zakresie dotyczącym elementu obszaru proekologicznego na działkach 1/2 oraz 31/10, co skarżąca uzasadnia tym, że pierwotne brzmienie rozporządzenia nie nakładało na skarżącego obowiązku składania Oświadczenia o powierzchni obszarów proekologicznych. Zarzut ten nie jest słuszny. Treść §3 ust.2 pkt 1 lit. d ww. rozporządzenia w brzmieniu na 15 marca 2015 r. wskazuje bowiem, że do wniosków dotyczących płatności za zazielenienie należy dołączyć oświadczenie o powierzchni obszaru uznawanego za obszar proekologiczny.

W kwestii zarzutu naruszenia art.7, art.77 i art.80 Kpa - wyjaśnienia wymaga, że na podstawie art.3 ust.2 ustawy o płatnościach w postępowaniach dotyczących płatności organ administracji publicznej stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Ww. przepisy na gruncie ustawy o płatnościach zastępują częściowo regulacje Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym powołany w skardze art.7 (zasada praworządności). Na tle przedstawionych okoliczności za niezasadne uznał Sąd zarzuty naruszenia ww. zasady, określonej w art.3 ust.2 ustawy o płatnościach, a także art.77 §1 Kpa dotyczącego zasad gromadzenia i oceniania materiału dowodowego i art.80 Kpa zawierającego zasadę swobodnej oceny dowodów.

Mając na uwadze powyższe rozważania i uznając zarzuty skargi za niezasadne, Sąd na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. DzU 2018 poz. 1302 ze zm.) skargę oddalił.