Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 725/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 5 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 13 września 2022 r. nr SKO 4316/373/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla w całości zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn.

Z. W. (dalej: strona, skarżąca) wniosła o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem.

Wydaną z upoważnienia Burmistrza Gminy Milicz (dalej: organ I instancji) decyzją odmówiono stronie przyznania wnioskowanego świadczenia. Jako podstawę prawną odmowy podano art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o oświadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm. - dalej: u.ś.r.), który stanowi m.in., że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: Kolegium, SKO)

- po rozpatrzeniu sprawy w trybie instancyjnym - utrzymało w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję. Uznało, iż w przypadku strony zaistniała negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Dowodziło, że zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Wskazało, że zasadniczym celem świadczenia pielęgnacyjnego jest złagodzenie po stronie opiekuna skutków ryzyka socjalnego w postaci konieczności zaniechania aktywności zarobkowej i zawodowej, pomimo pozostawania w wieku produkcyjnym. Podało, że podmiotem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest osoba materialnie i formalnie zdolna do pracy, rezygnująca z zatrudnienia w celu sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny oraz że świadczenie ma jej częściowo rekompensować utracony zarobek.

W ocenie Kolegium, w innej sytuacji są osoby, które - będąc albo w wieku poprodukcyjnym albo całkowicie niezdolnymi do pracy - de facto opiekując się osobą niepełnosprawną, nie rezygnują jednak z aktywności zarobkowej i zawodowej.

W opinii Kolegium, wedle ogólnych założeń polityki społecznej inny jest zakres przedmiotowy polityki społecznej wobec osób w wieku przedprodukcyjnym, produkcyjnym i poprodukcyjnym. Pierwszej grupie osób państwo ma zapewnić dostęp do opieki i edukacji, drugiej - dostęp do pracy, a trzeciej - dostęp do świadczeń z zabezpieczenia społecznego w związku z konwencjonalną utratą zdolności do pracy. Skoro jednak ustawodawca tworzy system opieki długoterminowej według koncepcji tzw. opieki krewniaczej (nieformalnych, niezawodowych opiekunów), to - zakładając w tej grupie duży odsetek osób w wieku produkcyjnym - oferuje im - w związku z rezygnacją z aktywności zarobkowej - świadczenie w swej wysokości kompensujące utracony dochód, tj. w wysokości dochodu, którego może się spodziewać osoba aktywna zarobkowo, będąca w wieku produkcyjnym i zdolna do pracy. Dlatego też zasadnie przyjął ustawodawca, że osoby w wieku poprodukcyjnym, w stosunku do których ziściło się ryzyko emerytalne lub ryzyko z nim zrównane lub osoby, w stosunku do których ziściło się ryzyko całkowitej niezdolności do pracy, czyli osoby mające ustalone prawo do emerytury, renty /.../ nie mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, pomimo że sprawują opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. SKO podniosło, że zasadniczym kryterium wyróżnienia i funkcjonowania

w systemie zabezpieczenia społecznego świadczenia pielęgnacyjnego nie jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz konieczność rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia z powodu sprawowania takiej opieki,

w sytuacji zdolności i gotowości podjęcia pracy (wiek produkcyjny).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, opowiadając się za literalną interpretacją przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., Kolegium stwierdziło, że posiadane przez skarżącą prawo do emerytury stanowi przesłankę uniemożliwiającą przyznanie jej wnioskowanego świadczenia.

Zdaniem SKO ustawodawca jasno wskazał, że przyczyną uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest "ustalone prawo do emerytury" - niezależnie, czy prawo to jest aktualnie konsumowane, czy też jego realizacja

w pewnym okresie została wstrzymana (zawieszona). Oznacza to, że nawet ewentualne zawieszenie pobierania emerytury nie powinno eliminować negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w postaci ustalonego prawa do emerytury.

Abstrahując od powyższego Kolegium dostrzegło, że - pismem z 25 czerwca 2022 r. - organ I instancji (działając na podstawie art. 79a K.p.a.) wezwał stronę do przedstawienia dowodu na okoliczność zawieszenia prawa do emerytury. Strona (reprezentowana przez pełnomocnika) - w reakcji na to pismo - oznajmiła, że prawo do emerytury zostanie zawieszone, ale pod warunkiem "zapewnienia" przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium akcentowało, że ani w piśmie z 25 czerwca 2022 r., ani w kwestionowanej decyzji, nie wskazano innego powodu wykluczającego przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego niż posiadanie prawa do emerytury.

Według SKO, gdyby nawet uznać za prawidłowe stanowisko sądów administracyjnych (niepodzielane przez SKO), że zawieszenie prawa do emerytury umożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, to strona nie zawiesiła prawa do emerytury, a tym samym jej wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego należało załatwić negatywnie.

W skardze - skarżąc tę decyzję w całości - skarżąca wniosła o uchylenie decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów. Zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. poprzez uznanie, że fakt nabycia przez nią prawa do emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, podczas kiedy dokonując wykładni prokonstytucyjnej ww. przepisu organ winien przyznać jej prawo do tego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Skarga okazała się uzasadniona.

W sprawie organy obu instancji stanęły na stanowisku, że skoro skarżącej została przyznana emerytura, to okoliczność ta wyczerpuje przesłankę negatywną,

o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone m.in. prawo do emerytury.

Sąd zauważa, że w orzecznictwie ukształtował się pogląd, iż istnieje potrzeba uzupełnienia wyników wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej (por. wyroki NSA z: 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1546/19; 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19; 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; 18 listopada 2021 r., I OSK 772/21: CBOSA). W powołanych wyrokach przyjmuje się, że zastosowanie tych dyrektyw może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej, nawet, gdy wykładnia ta prowadzi do jednoznacznych wniosków. Wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. winna uwzględniać także kontekst historyczny pojawienia się tego przepisu w systemie prawa, który przesądza o konieczności zastosowania reguł ww. wykładni. Należy dostrzec, że w dacie uchwalenia ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.) wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego była niższa niż najniższe ówczesne wysokości świadczeń wyłączających prawo do tego świadczenia. Tym samym wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego celem jest zrekompensowanie danej osobie strat, jakie ponosi ona w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, było uzasadnione i zgodne z systemem aksjologicznym wyrażonym

w Konstytucji RP. W przypadku osób, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było konsekwencją posiadania źródła utrzymania, którego wysokość przewyższała pierwotnie wysokość tego świadczenia. Ta relacja ekonomiczna tychże świadczeń utrzymywała się do 1 maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane

i obecnie wynosi 2.458 zł (jest wyższe od otrzymywanej przez stronę skarżącą emerytury).

Intencją ustawodawcy wprowadzającego przedmiotowe wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Podkreśla się, że odczytanie znaczenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w obecnych realiach, jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe, pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni celowościowej, systemowej

i funkcjonalnej (zob. wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1546/19; CBOSA).

Wymaga zauważenia, że zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, organy władzy publicznej powinny dokonywać prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., która pozwoli na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa.

Jak wynika z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r., istotną cechą osób będących adresatami zawartej tam normy prawnej, określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę, tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości.

W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (dalej: TK, Trybunał) wielokrotnie podnoszono, że zasada równości polega na tym, iż wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jeżeli zatem prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości (zob. wyroki TK z: 9 marca 1988 r., U 7/87; 6 maja 1998 r., K 37/97; 20 października 1998 r., K 7/98; 17 maja 1999 r., P 6/98; 4 stycznia 2000 r., K 18/99; 18 grudnia 2000 r., K 10/00; 21 maja 2002 r., K 30/01; 28 maja 2002 r., P 10/01; z 18 marca 2014 r., SK 53/12). Istotną cechą osób, którym na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zaś zróżnicowana w ten sposób, że te osoby, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., zostały pozbawione prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie osobom, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r., umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach. Jak podkreślał wielokrotnie TK, wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonujących argumentach (por. wyroki z: 23 listopada 2010 r., K 5/10; 19 kwietnia 2011 r., P 41/09; 18 czerwca 2013 r., K 37/12; 5 listopada 2013 r., K 40/12; 17 czerwca 2014 r., P 6/12). Zaznaczyć trzeba, że wypowiadając się odnośnie zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych, w uzasadnieniu wyroku z 21 października 2015 r. (K 38/13) TK wskazał, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.

Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że nie można znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne (zob. wyroki NSA z: 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1546/19 i 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; CBOSA).

Przy wykładni omawianego przepisu trzeba mieć również na względzie, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę

(rentę) w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest

w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej.

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że prawidłowa prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. powoduje konieczność umożliwienia osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego.

W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził w art. 27 ust. 5 u.ś.r. zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Przepis ten przewiduje, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu

i wypłacie zasiłków dla opiekunów, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują

w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 53 - dalej: u.e.r.f.u.s.), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ew. wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r./art. 96 u.e.r.f.u.s.), wypłacanych przez organy określone w każdej z tychże ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury (renty), przyznawanych i wypłacanych przez różne organy, jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a/ u.ś.r.

Biorąc pod uwagę przedstawione zasady konstytucyjne należy uznać, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego

i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę (rentę), powinna mieć prawo do dokonania wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (w sprawie emerytury). Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury (renty) na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s., zgodnie z którym prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury (renty), stosownie do art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s., skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury (renty) poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Emerytura (renta) jest prawem niezbywalnym, jednak uznać trzeba, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury (renty), lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury (renty) skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to przyjąć należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W myśl art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję

o wstrzymaniu wypłaty emerytury (por. NSA w wyroku z 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; CBOSA).

O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury (renty) i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty organ winien stronę poinformować, co wynika z art. 9 i art. 79a ustawy

z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm. - dalej: K.p.a.). Taka informacja powinna być udzielona stronie, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury (renty). Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury (renty), możliwe będzie przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Podkreślić jednocześnie należy, że konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, aby nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas.

Sąd nie podziela przyjętej w zaskarżonej decyzji wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., która pomija ujęte w powyższych rozważaniach, a mające w tej sprawie decydujące znaczenie, zasady wykładni przepisów prawa.

W sprawie dostrzec trzeba, że organ I instancji poinformował stronę

o możliwości zawieszenia prawa do emerytury. Zauważyć przy tym należy, że datowane na 24 czerwca 2022 r. i skierowane do pełnomocnika strony pismo organu odnosi się jedynie do kwestii zawieszenia emerytury. Z pisma tego natomiast nie wynika, co sugeruje SKO na str. 9 zaskarżonej decyzji, czy - zdaniem organu - fakt pobierania przez stronę emerytury stanowi jedyną przeszkodę do przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Innymi słowy, z pisma organu nie wynika, czy wyłączając negatywną przesłankę w postaci pobierania prawa do emerytury strona spełnia wszystkie inne przesłanki do ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec takiej niepełnej informacji skierowanej do strony trudno się dziwić stanowisku strony (reprezentowanej przez pełnomocnika), która w piśmie z 13 lipca 2022 r. oświadczyła, że jest gotowa zawiesić emeryturę ale tylko w przypadku, kiedy otrzyma od organu zapewnienie, że spełnia wszystkie inne przesłanki do otrzymania świadczenia. Strona wskazała, że musi mieć zapewnione płynne przejście z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych aby nie pozostać bez należnego (niezbędnego do życia) świadczenia nawet przez krótki okres.

Sąd podziela wyrażane w orzecznictwie sądowym poglądy, że wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego.

Kierując się całością przedstawionej argumentacji Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały niewłaściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

i przedwcześnie odmówiły przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem uczyniły to bez uprzedniego poinformowania jej o tym, czy - poza samym faktem pobierania świadczeń emerytalnych - spełnia ona wszystkie inne wymagane przesłanki normatywne do przyznania jej wnioskowanego świadczenia.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), Sąd wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 i art. 205 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny zastosować się do przedstawionej oceny prawnej. Rzeczą organów jest przeprowadzenie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP). Następnie, organy obowiązane są ocenić spełnienie przez skarżącą przesłanek otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego i podjąć kroki procesowe mające na celu zapobieżenie kumulacji świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia emerytalnego.

W tym kontekście organy winny poinformować skarżącą o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i pouczyć o uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Taka informacja powinna być udzielona skarżącej wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Następnie, w zależności od wykonania przez skarżącą nałożonego obowiązku, rozstrzygną sprawę z jej wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a.