Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 81/25
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i wymierzono grzywnę
Powołane przepisy: article: art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2024 r. sygn. akt I SO/Wa 5/24 o oddaleniu wniosku [...] o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i wymierzyć Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie grzywnę w wysokości 200 (dwieście) złotych; 2. zasądzić od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącej [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zwrócić [...] ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od zażalenia.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 listopada 2024 r. sygn. akt I SO/Wa 5/24 oddalił wniosek [...] o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem została objęta skarga z 3 kwietnia 2024 r. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 grudnia 2023 r. w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 229/23 (powoływana dalej także jako "skarga z 3 kwietnia 2024 r."). Skarga ta wpłynęła do Kolegium 3 kwietnia 2024 r. Analiza akt sprawy zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Wa 2012/24 - zainicjowanej skargą z 3 kwietnia 2024 r. na niewykonanie przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 grudnia 2023 r. w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 229/23 - doprowadziła do ustalenia, że wskazana skarga na niewykonanie wyroku została przekazana 5 czerwca 2024 r., czego dowodzi prezentata widniejąca na piśmie z 5 czerwca 2024 r. Odpis wniosku o wymierzenie organowi grzywny został zaś doręczony Kolegium 12 czerwca 2024 r., czyli już po przekazaniu skargi do Sądu. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ uchybił terminowi określonemu w art. 54 § 2 p.p.s.a. Zwłoka była jednak nieznaczna i w ocenie Sądu okoliczność ta nie jest wystarczającą przesłanką do wymierzenia grzywny.

Zażalenie na postanowienie z dnia 28 listopada 2024 r. złożyła [...]. Postanowieniu zarzuciła:

1. naruszenie art. 55 § 1 p.p.s.a przez nieuzasadnione oddalenie wniosku o nałożenie grzywny na organ, mimo istotnego naruszenia terminu przekazania skargi z 3 kwietnia 2024 r. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 grudnia 2023 r., sygn. akt I SAB/Wa 229/23, tj. do sprawy załatwianej przez SKO w Warszawie pod znakiem KOA/5097/Sw/22, wraz z aktami sprawy do sądu (dalej jako: ,,Przedmiotowa Skarga'');

2. nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez WSA w Warszawie, polegające na pominięciu okoliczności, że 11.10.2024 r. sam Sąd stwierdził brak właściwego przekazania przedmiotowej skargi przez organ, gdyż w granicach sprawy o sygn. akt I SA/Wa 2012/24 pismem z tego dnia wezwał organ odwoławczy do nadesłania, wniesionego przez r.pr. Krzysztofa Janasa zatytułowanego "Skarga w sprawie KOA/5097/Sw/22" z 3 kwietnia 2024 r. wraz z dołączonymi do niego czteroma załącznikami, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej (ePUAP) - zgodnie ze sposobem jej wniesienia (art. 54 § 2 ppsa w zw. z § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 27 maja 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu oraz szczegółowych warunków przekazywania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego - Dz. U. z 2019 r. poz. 1003)

3. pominięcia faktu późnej rejestracji sprawy w WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2012/24 (dopiero 03.10.2024 r.), co wskazuje na dodatkowe opóźnienia w realizacji obowiązków organu administracyjnego;

4. naruszenia zasady praworządności i obowiązku dyscyplinowania organów administracji publicznej, wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a.

Na podstawie art 106 § 3 w zw. z art. 193w świetle art. 197 § 2 p.p.s.a. złożyła także wniosek dowodowy w postaci:

1. wniosek dowodowy z akt sprawy I SA/Wa 2012/24, a mianowicie: w postaci zarządzenia i wezwania WSA z dnia 11.10.2024 r., w którym sąd stwierdza, że Przedmiotowa Skarga nie została prawidłowo przekazana w formie elektronicznej wraz z kompletnymi aktami sprawy, gdzie celem dowodu jest wykazanie, że organ nadal nie wykonał obowiązku przekazania skargi w sposób zgodny z art. 54 § 2 p.p.s.a., co podważa stanowisko WSA z postanowienia z 13.11.2024 r., a zatem nie jest prawdą, że na dzień 5 czerwca 2024 r. organ odwoławczy załatwił obowiązek przekazania skargi wraz z aktami sprawy;

2. wniosek dowodowy dotyczący późnej rejestracji sprawy, a mianowicie w postaci zarządzenia z 3 października 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2012/24, w przedmiocie rejestracji sprawy sądowo-administracyjnej zainicjowanej Przedmiotową Skargą, gdzie celem dowodu jest wykazanie, że zwłoka w rejestracji sprawy wynikała z niewłaściwego działania organu i zbyt późnego przekazania akt sprawy, co opóźniło postępowanie przed WSA i naraziło skarżącą na dodatkowe uciążliwości.

W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o nałożeniu na Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. oraz zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz żalącej kosztów postępowania według norm przepisanych za dwie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 54 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm., dalej: p.p.s.a.). skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Przepis ten statuuje bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Organ taki musi więc przekazać skargę sądowi, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Podkreślenia wymaga, że w świetle art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny (art. 55 § 1 p.p.s.a.) jest zatem niewypełnienie obowiązków procesowych określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie (lub w przepisach odrębnych). Grzywnie tej nadano mieszany, dyscyplinująco-restrykcyjny charakter, czyniąc z niej podstawową gwarancję procesową realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Ponadto podać należy, iż nawet dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. już po złożeniu wniosku o wymierzenie grzywny nie prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania w sprawie, chociaż w orzecznictwie zaznacza się, że nie wyklucza to odstąpienia od wymierzenia grzywny, zwłaszcza gdy uchybienie terminu jest nieznaczne (por. postanowienia NSA z dnia: 27 listopada 2009 r., sygn. akt I OZ 1086/09, 22 lutego 2010 r., sygn. akt I OZ 161/10 i 23 maja 2011 r., sygn. akt I OZ 387/11).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji niesłusznie jednak uznał, że w okolicznościach faktycznych tej sprawy wymierzenie organowi grzywny jest niezasadne. Uwzględnił bowiem jedynie fakt, że skarga została przekazana z niewielką zwłoką. Należy jednak podkreślić, że skarga [...] na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2023 r. w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 229/23 była skargą rozpatrywaną w postępowaniu na bezczynność lub przewlekłość SKO w Warszawie w rozpoznaniu odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 28 czerwca 2019 r. w przedmiocie przyznania dodatku dyferencyjnego w postaci świadczenia wychowawczego. W związku z powyższym, organ miał obowiązek przekazać tę skargę niezwłocznie, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, do Sądu pierwszej instancji w terminie 30 dni od dnia otrzymania skargi, bowiem nawet późniejsze ewentualne stwierdzenie przez ten organ, iż sprawa została już załatwiona poprzez wydanie decyzji, nie zwalniało organu z dochowania 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Należy mieć także na uwadze, że sprawy z zakresu pomocy społecznej winny być rozpoznawane bez zbędnej zwłoki. Tymczasem zestawienie faktów i dat w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, że w postępowaniu doszło do przekazania skargi z uchybieniem terminu, nadto skarga została przekazana jako niekompletna wskutek czego Sąd dochodził od organu brakującej dokumentacji, co dodatkowo wydłużyło postępowanie. A zatem, nawet jeśli działanie organu nie miało na celu świadomego przedłużania postępowania, to jednak zwłoka organu w przekazaniu skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy do Sądu miała miejsce i wyniosła 30 dni. Uchybienie ustawowego terminu miało zatem miejsce. Zgodzić się trzeba ze skarżącą, że organ naruszył swoje obowiązki co zostało w sprawie wykazane, nadto wymierzenie grzywny pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy zapobieganiu naruszenia prawa w przyszłości. Ponadto oddalenie wniosku o wymierzenie grzywny musi opierać się na przesłankach uzasadniających twierdzenie, iż organ, na którym ciążył obowiązek przekazania skargi, obiektywnie nie miał możliwości zrealizować tego obowiązku w ustawowym terminie, czego w niniejszej sprawie nie wykazano.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz art. 55 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie i orzekł o wymierzeniu Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie grzywny w wysokości 200 zł (pkt 1 sentencji postanowienia). Kwota ta jest adekwatna do stopnia zawinienia organu w niewykonaniu obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., w okolicznościach faktycznych tej konkretnej sprawy.

O kosztach postępowania w zakresie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 193 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji postanowienia), vide: postanowienia NSA: z dnia 10 sierpnia 2020 r. I OZ 275/20; z dnia 21 października 2020 r. I OZ 736/20, publ: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji postanowienia).

Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu I instancji.