Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 73/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2328
law: Ustawa z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy  Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2024 r. przy udziale Prokuratora Rejonowego w W. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 30 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje kierowcy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 4 października 2023 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 2328 ze zm.) Starosta [...] (dalej jako "organ I instancji") skierował M. L. (dalej jako: "Strona", "Skarżący") na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie kategorii B, B+ E, C, C+E prawa jazdy.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 20 września 2023 r. wpłynął wniosek z dnia 13 września 2023 r. l.dz. [...] z Komendy Wojewódzkiej w Szczecinie o skierowanie Skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w związku z przekroczeniem 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W pouczeniu decyzji organ wskazał, że terminem wystarczającym do złożenia egzaminu kontrolnego jest termin do dnia 4 stycznia 2024 r. Natomiast w przypadku braku informacji o wystąpieniu przeszkody uniemożliwiającej przeprowadzenie tego egzaminu zostanie wszczęte postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.

W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika podniósł, że zastosowanie przepisu art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym nie powinno obejmować wszystkich kategorii uprawnień wskazanych w treści prawa jazdy, lecz jedynie te kategorie, co do których doszło do naruszenia przepisów prawa o ruchu drogowym. O powyższym, w ocenie Skarżącego, świadczy chociażby literalna treść ww. przepisu, który mówi o "uprawnieniu do kierowania pojazdem". Gdyby ustawodawca przewidział objęcie działania tego przepisu na wszystkie posiadane przez kierowcę kategorie, posłużyłby się określeniem "o uprawnieniach do kierowania pojazdem".

Skarżący wskazał nadto, że przekroczenie liczby dozwolonych punktów karnych dotyczyło jedynie kierowania pojazdem osobowym, tj. kat. B. Podkreślił, że ponowne zdawanie wszystkich egzaminów będzie dla niego wysoce czasochłonne i kosztowne oraz wprost przełoży się na możliwości zarobkowe i możliwość utrzymania rodziny.

Zarzucił, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie miał żadnych możliwości wypowiedzenia się odnośnie wniosku z dnia 13 września 2023 r. złożonego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie, chociażby odnośnie okoliczności, że przekroczenie liczby dozwolonych punktów karnych dotyczyło jedynie kierowania pojazdem osobowym, tj. kat. B.

Jego zdaniem organ I instancji naruszył zasadę przekonywania, gdyż nie wyjaśnił, z jakiego względu po raz kolejny zdawać ma egzamin na prawo jazdy wszystkich posiadanych przez niego kategorii, skoro do naruszenia przepisów prawa o ruchu drogowym doszło jedynie gdy prowadził samochód osobowy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie (dalej jako "organ odwoławczy", "organ II instancji), decyzją z dnia 30 listopada 2023 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775), art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1047 - dalej "u.p.r.d.") oraz art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 2328), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy zacytował treść przepisów stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji i wskazał, że z akt wynika, że wniosek z żądaniem skierowania Skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji został przedłożony przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie (pismo z dnia 13 września 2023 r.). Z akt sprawy wynika również, że Skarżący otrzymał łącznie 30 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie od 21 września 2022 r. do 8 września 2023 r. w związku z kilkukrotnym naruszeniem przepisów ruchu drogowego, tj.

21.09.2022 r. - w miejscowości C. - poprzez przekroczenie samochodem osobowym E07 dopuszczalnej prędkości od 21 do 25 km/h, punkty: 5,

26.10.2022 r. - w miejscowości S. - poprzez przewóz osób samochodem dostawczym Furgon J10 pojazdem nieprzeznaczonym lub nieprzystosowanym do tego celu w liczbie przekraczającej liczbę miejsc, punkty: 6,

03.01.2023 r. - w miejscowości O. - poprzez przekroczenie samochodem osobowym E07 dopuszczalnej prędkości od 21 do 25 km/h, punkty: 5,

06.03.2023 r. - w miejscowości B. - poprzez przekroczenie samochodem osobowym E06 dopuszczalnej prędkości od 26 do 30 km/h, punkty: 7,

08.09.2023 r. - w miejscowości B. - poprzez przekroczenie samochodem osobowym dopuszczalnej prędkości od 26 do 30 km/h, punkty: 7.

Po otrzymaniu ww. wniosku organ I instancji zawiadomił Skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie skierowania na egzamin sprawdzający, umożliwiając stronie czynny udział w postępowaniu (odebrane przez E. P. w dniu 22 września 2023 r., która zobowiązała się przekazać przesyłkę adresatowi). Z tego prawa jednak Skarżący nie skorzystał. Postępowanie zostało zakończone zaskarżoną decyzją z dnia 4 października 2023 r.

Kolegium zauważyło, że przekroczenie dopuszczalnego limitu punktów karnych świadczy o tym, że w odniesieniu do Skarżącego "istnieją uzasadnione zastrzeżenia, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, co z kolei stanowi podstawę do skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego.

Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji wydana na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d. ma charakter związany. Oznacza to, że właściwy starosta w przypadku złożenia wniosku przez komendanta policji jest zobowiązany do wydania wspomnianego aktu. Treść tego przepisu nie pozostawia więc swobody organowi w rozstrzyganiu tego rodzaju sprawy. Organ administracji nie prowadzi żadnych własnych ustaleń co do naruszenia przepisów o ruchu drogowym, a jedynie opiera swoje rozstrzygnięcie na przekazanej mu informacji, która ma charakter dokumentu urzędowego, stanowiącego dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. To policja, jako podmiot uprawniony do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego i przypisywania określonemu naruszeniu odpowiedniej liczby punktów, jest władna do korygowania tych punktów, wniosek komendanta wojewódzkiego policji jedynie sygnalizuje zasadność podjęcia prawem przewidzianych działań przez starostę w przypadku przekroczenia przez danego kierowcę liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego, tj. wszczęcia postępowania, a następnie wydania decyzji w przedmiocie skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, czy też poinformowania kierowcy o obowiązku poddania się badaniom psychologicznym. W takiej sytuacji wniosek komendanta wojewódzkiego policji jest dla organu administracji wiążący i jako taki ma charakter zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.

Podsumowując Kolegium wskazało, że po uzyskaniu więcej niż 24 punktów (w przypadku kierowców ze stażem dłuższym niż rok), kierujący otrzymuje skierowanie na badanie psychologiczne oraz ponowny egzamin sprawdzający kwalifikacje kierowcy. Jeśli ktoś posiadał kilka kategorii prawa jazdy, traci je niezależnie od tego jakim pojazdem kierował w momencie przekroczenia limitu. Jeżeli zatem kierowca posiadał kategorię A, B i C, straci je wszystkie.

Powyższe, w ocenie organu odwoławczego, pozwala na stwierdzenie, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego związane z niedostatkami dowodowymi są nietrafne. Jedynym dowodem, który stanowi podstawę dla wydania decyzji w oparciu o art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d. jest wyłącznie wniosek właściwego Wojewódzkiego Komendanta Policji, w którym zawarta jest informacja o przekroczeniu 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego.

Skarżący, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Zaskarżonej decyzji zarzucam naruszenie:

- przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2328 ze zm.) poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na skierowaniu kierowcy na egzamin sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie kategorii B, B+E, C, C+E, podczas gdy skierowanie to winno obejmować jedynie kategorię B;

- przepisów prawa procesowego art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a., 80 K.p.a. w zakresie obowiązku wnikliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz błędy w ustaleniach stanu faktycznego, polegające między innymi na pominięciu okoliczności, że przekroczenie przez niego liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego nastąpiło podczas poruszania się pojazdem osobowym (tj. pojazdem, do którego prowadzenia potrzebne jest prawo jazdy kategorii B), zatem nie nastąpiły przesłanki do kierowania skarżącego na egzamin sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie kategorii B+E, C, C+E;

- przepisu prawa procesowego - art. 11 K.p.a. polegające na braku wystarczającego wyjaśnienia przesłanek, jakimi kierował się organ I instancji przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w trybie art. 145a §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wraz ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi, podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, Skarżący podkreślił, że przekroczenie liczby dozwolonych punktów karnych dotyczyło jedynie kierowania pojazdem osobowym (tj. kat. B). Natomiast ponowne zdawanie wszystkich egzaminów będzie dla niego wysoce czasochłonne i kosztowne oraz wprost przełoży się na możliwości zarobkowe i możliwość utrzymania rodziny.

W ocenie Skarżącego organ II instancji w żaden sposób nie wyjaśnił z jakiego względu ma po raz kolejny zdawać egzamin na prawo jazdy w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii, skoro do naruszenia przepisów prawa o ruchu drogowym doszło, gdy prowadził samochód osobowy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2429) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Dokonana w oparciu o wskazane wyżej kryterium kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] o skierowaniu Skarżącego na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie kategorii B, B+E,C,C+E prawa jazdy nie narusza przepisów prawa w stopniu, który uzasadniałby konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego.

W niniejszej sprawie, organ przyjął, że fakt przekroczenia przez Skarżącego limitu 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego nie budzi wątpliwości. Podstawą wydania decyzji o skierowaniu na egzamin sprawdzający kwalifikacje był wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie z dnia 13 września 2023 r. o sprawdzenie kwalifikacji Skarżącego do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień. Wniosek ten został uzasadniony tym, że Skarżący w okresie od 21 września 2022 r. do dnia 8 września 2023 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, uzyskując łącznie 30 punktów karnych. We wniosku zostały szczegółowo opisane wykroczenia i przypisana im liczba punktów.

W tej sytuacji Kolegium uznało, że z uwagi na powyższe, obowiązkiem Starosty było wydanie decyzji o skierowaniu na egzamin sprawdzający kwalifikacje.

Istotą sporu stanowi natomiast kwestia czy prawidłowo organy orzekające w sprawie skierowały Skarżącego na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie kategorii B,B+E,C,C+E prawa jazdy, skoro jak argumentuje Skarżący przekroczenie liczby dozwolonych punktów karnych dotyczyło jedynie kierowania pojazdem osobowym, tj. kat. B.

Stosownie do treści art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 2328) do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji wydanym na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 14, starosta wydaje decyzję o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne kwalifikacji w razie przekroczenia 24 punktów - na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji.

Przesłanką zastosowania ww. przepisu jest zatem jedynie stosowny wniosek komendanta wojewódzkiego Policji z informacją o przekroczeniu 24 punktów karnych przez kierowcę w ciągu roku od wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy. Właściwy starosta nie ma wyboru co do możliwości wydania rozstrzygnięcia. Decyzja ta ma charakter związany, gdyż organ dysponując informacją o liczbie punktów karnych uzyskanych przez skarżącego nie ma samodzielnych uprawnień do oceny kwalifikacji skarżącego do kierowania pojazdami. Nie ma także kompetencji do badania czy organy kontroli ruchu drogowego dokonały właściwej kwalifikacji zachowań kierowcy co do naruszeń przepisów ruchu drogowego, ani też czy stwierdzonym naruszeniom przypisano właściwą liczbę punktów. Kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy stanowi obligatoryjną, administracyjnoprawną konsekwencję przekroczenia w określonym czasie ustalonej przez ustawodawcę liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.

Kwestia związania organu treścią wniosku była wielokrotnie przedmiotem wyroków sądów administracyjnych (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2019 r., I OSK 2911/17, z dnia 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1752/17, czy z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 535/17). Wykładnia tego przepisu zastosowana przez organy jest więc prawidłowa.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnym, nadrzędność celu, jakim jest poprawa bezpieczeństwa w ruchu drogowym zadecydowała o przyjęciu przez ustawodawcę sztywnej zasady, w myśl której przekroczenie liczby 24 punktów w ciągu roku od pierwszego naruszenia przepisów ruchu drogowego, z którym wiązało się przypisanie odpowiedniej liczby punktów, skutkuje obligatoryjnym skierowaniem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jeżeli liczba punktów znajduje oparcie we wpisach ostatecznych istniejących na dzień sporządzenia wniosku (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2911/17 oraz z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2579/17).

Należy w pełnić podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarte w uzasadnieniu wyroku z 15 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 2432/19, w treści którego Sąd ten wskazał między innymi, że oprócz umiejętności kierowania pojazdem kierujący powinien bezpiecznie zachowywać się na drodze, współdziałać z innymi uczestnikami ruchu drogowego kierując się normami społecznymi w warunkach społecznie akceptowalnych. NSA definiując pojęcie kwalifikacji kierowcy stwierdził, że jest to niewątpliwie wiedza z zakresu przepisów ruchu drogowego, jak i umiejętności praktyczne kierowania pojazdem o określonej kategorii. Tym samym jak słusznie wskazało Kolegium, jeśli ktoś posiadał kilka kategorii prawa jazdy, traci je niezależnie od tego jakim pojazdem kierował w momencie przekroczenia limitu punków.

W okolicznościach niniejszej sprawy, nie ulega wątpliwości, że wydanie decyzji organu I instancji wynikało z tego, że Komendant Wojewódzki Policji zwrócił się do Starosty wnioskiem z dnia 13 września 2023 r. o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy. W tej sytuacji, skoro wydanie decyzji o skierowaniu Skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji znajdowało oparcie w obowiązujących przepisach niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw poprzez jego zastosowanie.

Podsumowując, kontrolne sprawdzenie kwalifikacji ma na celu sprawdzenie czy kierowca zna przepisy i czy potrafi bezpiecznie prowadzić pojazd. Przekroczenie limitu 24 punktów z powodu naruszenia przepisów ruchu drogowego oznacza powtarzające się nieprawidłowe zachowanie na drodze i stwarza potencjalne niebezpieczeństwo w ruchu drogowym. Celem tej regulacji jest wyeliminowanie z ruchu drogowego kierowców, którzy stwarzają zagrożenie w ruchu drogowym. Przekroczenie liczby 24 punktów w ciągu roku od pierwszego naruszenia przepisów ruchu drogowego skutkuje obligatoryjnym skierowaniem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jeżeli liczba punktów znajduje oparcie w wpisach ostatecznych istniejących na dzień sporządzenia wniosku przez komendanta policji.

Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie również takiego naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Organy zgodnie z przepisami prawa (art. 6 K.p.a.) prawidłowo, w oparciu o całokształt wystarczająco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes Skarżącego (art. 7 K.p.a.). Na tej podstawie, zgodnie z wymogami art. 80 K.p.a., organy słusznie ustaliły, że w sprawie zaistniały podstawy do skierowania Skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy ze względu na uzasadnione zastrzeżenia co do Jego kwalifikacji, co znalazło wyczerpujące wyjaśnienie w uzasadnieniach decyzji obu instancji odpowiadających wymogom art. 107 § 3 K.p.a.

W ocenie Sądu organ I instancji wyjaśnił podstawę prawną, w oparciu o którą orzekał i dlaczego wydana została decyzja określonej treści. Nie naruszył tym samym wskazywanego przez Skarżącego art. 11 K.p.a. Okoliczność, że dokonana przez organy ocena zgromadzonego materiału dowodowego odbiega od oczekiwań Skarżącego niewątpliwie nie świadczy o tym, że doszło do naruszenia ww. przepisów postępowania.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.