Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 927/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 41 pkt 1, art. 101 ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza P. z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z 21 kwietnia 2023 r. nr P.5012.1.38.2023, Burmistrz Pakości, na podstawie m.in. art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 41 pkt 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (dalej "u.p.s."), odmówił przyznania M. T. (skarżącemu), przebywającemu w Pakości, zasiłku celowego specjalnego dla trzeźwiejącego alkoholika oraz zasiłku celowego specjalnego na żebranie. W uzasadnieniu organ przywołał, że wnioskiem z dnia 1 marca 2023 r. skarżący zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Pakości o przyznanie zasiłku w zakresie jak wskazano. Po przywołaniu treści art. 39 u.p.s. organ wskazał, że skarżącemu przyznano już decyzjami wsparcie w postaci zasiłku celowego specjalnego w kwocie 150 zł z przeznaczeniem na zakup, leków, odzieży i dofinansowanie do zakupu okularów, oraz zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności na 31 dni (marzec 2023 r.) w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie 150 zł. Organ wyjaśnił, że sam stan pozostawania w trzeźwości w przebiegu leczenia choroby alkoholowej, jak i żebranie, nie uprawnia do skorzystania ze specjalnego świadczenia na ten cel.

W odwołaniu skarżący podniósł m.in., że decyzja winna zostać wydana przez Burmistrza Barcina, a nie Burmistrza Pakości. Opisał swoją trudną sytuację życiową oraz oczekiwania wobec organu pomocowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy decyzją z 12 czerwca 2023 r. nr SKO-4110/862/23, na podstawie m.in. art. 41 pkt 1 i art. 101 ust. 3 ustawy prawo o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 901), utrzymało w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał, że pismem z dnia 1 marca 2023 r. skarżący zwrócił się z prośbą o przyznanie zasiłku celowego w zakresie wskazanym we wniosku, m.in. dla trzeźwiejącego alkoholika oraz na żebranie, co stanowi przedmiot niniejszego postępowania. Organ odwoławczy wskazał, że znany jest mu z urzędu fakt (decyzja SKO z 29 maja 2023 r., SKO-4110/850/23), że:

- pismem z 23 lutego 2023 r. GOPS w Barcinie zwrócił się do OPS w Pakości o stosowanie w sprawie art. 101 ust. 7 u.p.s.,

- pismem z 8 marca 2023 r. OSP w Pakości zwróciło się do MGOPS w Barcinie jako organu właściwego w sprawie o uzgodnienie form i wysokości świadczeń, o których przyznanie ubiega się skarżący,

- MGOPS w Barcinie zgodził się na przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego w ramach programu "posiłek w szkole i domu" i zasiłku specjalne na zakup leków, odzieży i dofinansowanie zakupu okularów (mail z 24 marca 2023 r.),

- w aktach rozpoznawanej sprawy znajduje się nota księgowa Gminy Pakość obciążająca Gminę Barcin kwotą 300 zł, tytułem wydatków na rzecz skarżącego, za pomoc udzieloną specjalnym zasiłkiem celowym (150 zł) i zasiłkiem na zakup posiłku lub żywności (150 zł).

Kolegium przytoczyło treść art. 101 ust. 1-5 oraz ust. 7 u.p.s. Wskazało, że skarżący jest osobą bezdomną, ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały miał na terenie Gminy Barcin, a obecnie przebywa na terenie Gminy Pakość, gdzie wynajmuje pokój w prywatnym obiekcie noclegowym. Organ drugiej instancji stwierdził, że zgodnie z ww. przepisami gminą właściwą miejscowo, w szczególnie uzasadnionych sytuacją osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, jest gmina miejsca pobytu tej osoby. Według SKO organ I instancji, wydając decyzję, prawidłowo przyjął, że w sprawie zachodzi sprawa niecierpiąca zwłoki, albowiem stroną jest osoba bezdomna, niepełnosprawna, w trakcie leczenia, ponosząca znaczne koszty leczenia, ubiegająca się o specjalny zasiłek celowy, tj. świadczenie objęte art. 101 ust. 4 u.p.s. Przywoławszy treść art. 41 pkt 1 u.p.s. SKO wskazało, że wskazany przez skarżącego cel przeznaczenia wnioskowanych świadczeń nie mieści się w ramach szczególnie uzasadnionego przypadku, który uzasadniałby przyznanie zasiłku skarżącemu przekraczającemu kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Organ zwrócił uwagę na nieuzasadnioną, negatywną postawę strony wobec pracowników pomocy społecznej.

M. T. w skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zarzucił, że wbrew twierdzeniom SKO w zakresie daty wniosku dnia 1 marca 2021 r. nie było go w Pakości, Barcinie i Zalesiu Barcińskim. Wskazał, że Burmistrz Pakości nie miał uprawnień do wydania decyzji, dotychczas składał prośby o pomoc do MGOPS w Barcinie, tam też pracownicy socjalni polecali mu je składać. Podniósł, że nigdy nie składał wniosku o zasiłek na żebranie. Powtórzył, że organem właściwym do rozstrzygania w sprawach jego wniosków jest Burmistrz Barcina, na terenie tej gminy skarżący miał bowiem ostatnie stałe miejsce zameldowania ([...]), a w sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności uzasadniające zmianę organu właściwego do załatwienia jego sprawy. Podniósł, że w związku ze sprawą poniósł znaczną krzywdę i wniósł w związku z tym o przyznanie kwoty 5000 zł oraz 100 zł za każdy dzień zwłoki MGOPS w Barcinie w załatwieniu sprawy z jego wniosku. Skarżący opisał swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną, przedstawił swoje krytyczne stanowisko na temat działalności obsługujących go pracowników socjalnych oraz samego organu pomocowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wniósł nadto o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Pakości (w którego imieniu działa Ośrodek Pomocy Społecznej w Pakości) stanowiły przepisy art. 39 ust. 1 i 2 oraz 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (publ. jak wcześniej wskazano). W myśl art. 39 w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zgodnie z art. 41 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;

2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

We wniosku z 1 marca 2023 r. skarżący ubiegał się m.in. o przyznanie specjalnego zasiłku celowego dla trzeźwiejącego alkoholika (pkt 7 wniosku) oraz na żebranie (pkt 8 wniosku). Żądania zawarte w pozostałych punktach stanowią przedmiot odrębnych postępowań organu administracyjnego i nie są objęte granicami niniejszej sprawy.

Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, o którym mowa w art. 41 określone zostało w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., w myśl którego prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł. Okolicznością bezsporną i wynikającą z akt sprawy (zarówno oświadczeń skarżącego jak i protokołu z wywiadu środowiskowego z 3 marca 2023 r. – k. 4 akt adm.), wynika, że łączny dochód skarżącego wynosi 931,93 zł.

Możliwość zastosowania wobec skarżącego art. 41 pkt 1 u.p.s. w sytuacji, gdy przekracza on kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, poprzedzać winno rozważenie, czy jego przypadek jest "szczególnie uzasadnionym przypadkiem". Pojęcia szczególnie uzasadnionego przypadku o jakim mowa w art. 41 ust. 1 u.p.s. ma miejsce wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Należą do nich zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (vide: wyrok NSA z 29 stycznia 2014 r., sygn. I OSK 179/13, oraz cytowane tam orzecznictwo i doktryna, orzeczenia.nsa.gov.pl). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności (vide: wyrok NSA z 16 października 2014 r., sygn. I OSK 1024/13, dostępny jw.).

Rozpoznając sprawę w pierwszej instancji organ w ogóle nie wypowiedział się co do zaistnienia po stronie wnioskodawcy takich szczególnie uzasadnionych okoliczności, o których mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s., ograniczając motyw odmowy do uprzedniego przyznania skarżącemu innych świadczeń pomocowych. Nie jest zatem znane stanowisko organu co do zasadniczej przesłanki umożliwiającej przyznanie stronie specjalnego zasiłku celowego w sytuacji, gdy dochód strony przekracza kryterium dochodowe z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Rozstrzygając na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s., czy to w sposób negatywny, czy pozytywny, organ zobowiązany jest ocenić wystąpienie przesłanki opisanej w tym przepisie i dać temu wyraz w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Powyższe jest tym istotniejsze, że decyzja podejmowana na podstawie art. 41 jest decyzją uznaniową, a wobec tej kategorii decyzji szczególną rolę przypisać należy prawidłowemu, wyczerpującemu jej uzasadnieniu, zgodnie z zasadą przekonywania z art. 11 k.p.a. ("organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu") oraz wytycznymi z art. 107 § 3 k.p.a. ("uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa").

W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy ograniczył się do wskazania, że w sprawie przypadek taki nie występuje, bowiem nie świadczy o tym wskazany przez skarżącego cel przeznaczenia wnioskowanych środków. Podobnie jak w przypadku uzasadnienia decyzji I instancji i tutaj trudno przyjąć, by organ zrealizował zasadę przekonywania wyjaśniając stronie, że jej subiektywne przekonanie o wyjątkowości jej sytuacji nie stanowi, i z jakich przyczyn, podstawy do przyznania specjalnego zasiłku celowego. Uzasadnienie decyzji II instancji uchybiło powołanym w poprzednim akapicie przepisom k.p.a.

Zasadniczą przyczynę uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji stanowi jednak istotna wątpliwość, podnoszona w odwołaniu oraz skardze, co do właściwości miejscowej organu pomocy społecznej wobec wniosku skarżącego skierowanego do OPS w Pakości. Zważyć należy, że organ I instancji w ogóle nie wyjaśnił swej właściwości dla rozpoznania przedmiotowej sprawy. Co istotne nie wskazał, aby rozpoznawał ja w trybie art. 101 ust. 3 i 4 u.p.s. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy mimo braku właściwego wyjaśnienia sytuacji osobistej, rodzinnej, majątkowej skarżącego i wskazania z jakich konkretnie powodów i na podstawie jakich dowodów przyjął, że sytuacja skarżącego odbiega od powszechnie występujących w tego rodzaju sprawach niedostatku środków utrzymania, czy innych uzasadnionych powodów dla których nie może się on ubiegać o świadczenie w gminie ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, przyjął ogólnikowo, że w sprawie zachodzi sytuacja niecierpiąca zwłoki.

Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Zgodnie z art. 101 ust. 7 u.p.s. gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu.

Skarżący jest osobą bezdomną, o której mowa w art. 101 ust. 2 u.p.s. Zgodnie z treścią art. 6 pkt 8 u.p.s. osoba bezdomna to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Skarżący jest objęty hipotezą tej definicji. Jako miejsce zamieszkania wskazał on budynek przy ul. [...] w P., w którym wynajmuje pokój. Jest to obiekt noclegowy, w którym świadczone są usługi z najmu krótkoterminowego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 753) lokalem (mieszkalnym) jest lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Za lokal mieszkalny nie można zatem uznać wynajmowanego pokoju w obiekcie przy ul. [...] w P., gdyż charakter pobytu w takim miejscu ma charakter pobytu doraźnego.

Rozpoznanie sprawy przez organ właściwy miejscowo dla miejsca pobytu bezdomnego ubiegającego się o świadczenie jest warunkowane uprzednim stwierdzeniem, że po stronie skarżącego występuje przypadek szczególnie uzasadniony sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, a sprawa ma charakter sprawy niecierpiącej zwłoki. Ustalając istnienie przesłanek z art. 101 ust. 3 u.p.s. należy zbadać po pierwsze, czy sytuacja osobista i majątkowa osoby bezdomnej ubiegającej się o świadczenie na tyle odbiega od niedostatku środków utrzymania występującego w innych tego rodzaju sprawach (tj. osób bezdomnych), że pozwala na przyjęcie, iż zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony, i po drugie, czy z uwagi na charakter sprawy wnioskodawcy, można ją zakwalifikować jako niecierpiącą zwłoki (vide: postanowienie NSA z 15 kwietnia 2011 r., sygn. I OW 16/11, dostępne jw.).

Podobnie jak w przypadku rozważenia przesłanki z art. 41 pkt 1 u.p.s., tak i tutaj – w kontekście kwestii stricte procesowej dotyczącej w ogóle możliwości rozstrzygania przez Burmistrza Pakości w sprawie skarżącego – organ I instancji nie wyjaśnił żadnych podstaw faktycznych tej sprawy uzasadniających stwierdzenie, że po stronie skarżącego występują wyjątkowe okoliczności świadczące o zasadności zastosowania art. 101 ust. 3 u.p.s. Organ I instancji przyjął sprawę do rozpoznania po informacji z dnia 23 lutego 2023 r. (k. 1 akt adm.) Burmistrza Brodnicy, na którego obszarze właściwości skarżący utrzymywał dotychczasowe miejsce stałego pobytu (ul. [...] w B. – ww. dane adresowe ujawnione na podstawie informacji od skarżącego do protokołu wywiadu środowiskowego). O powyższym poinformował Burmistrza Barcina w piśmie z 8 marca 2023 r. wraz ze wskazaniem stosowania art. 101 ust. 7 u.p.s. W żadnym z pism procesowych zawartych w aktach rozpoznawanej sprawy nie wskazano okoliczności świadczących o tym, że skarżący znajduje się w sytuacji uzasadniającej rozpoznanie sprawy przez organ właściwy z uwagi na miejsce aktualnego pobytu skarżącego, a nie ostatniego miejsca zamieszkania. Organ I instancji kwestię tę zupełnie pominął. Organ odwoławczy za to wskazał, że Burmistrz Pakości prawidłowo przyjął, iż sprawa jest sprawą niecierpiącą zwłoki, albowiem wnioskodawca jest nie tylko osobą bezdomną, ale równocześnie niepełnosprawną, będącą w trakcie leczenia, ponoszącą znaczne wydatki na leczenie.

Po pierwsze, co już wyjaśniono, organ I instancji nie ocenił ww. okoliczności w żaden sposób, zwłaszcza taki, jak przywołuje SKO. Po drugie, nie jest wystarczającym przywołanie, że o sprawie o szczególnym charakterze i niecierpiącej zwłoki można mówić w sytuacji, gdy dotyczy ona osoby bezdomnej, niepełnosprawnej i leczącej się, bez przywołania szczegółowych okoliczności towarzyszących tej osobie. Jasnym jest, że o świadczenia pomocy społecznej co do zasady ubiegają się osoby w trudnej sytuacji materialnej, również bezdomne, często doświadczone chorobami i niepełnosprawnościami. Sam fakt, że ubiegający się o świadczenie jest osobą bezdomną, niepełnosprawną i chorą nie świadczy jeszcze o tym, że jego sytuacja w sposób drastyczny odbiega od sytuacji innych osób, które z uwagi na dotykające je przeciwności różnego rodzaju zmuszone są zwrócić się o wsparcie do organu pomocy społecznej. Rolą organu jest tutaj ocena, które czynniki towarzyszące trudnej sytuacji bezdomnemu wnioskodawcy (co jest zasadą) są na tyle jaskrawe w swej uciążliwości, że wyróżniają tę sytuację wśród innych rozpatrywanych spraw. Może to być np. bezdomność wnioskodawczyni ubiegającej się o świadczenie pomocowe będącej w ciąży i wykluczającej jednocześnie z obiektywnych powodów kontakt z bliskimi, czy też znaczna fizyczna lub psychiczna niepełnosprawność bezdomnego, wyłączająca jego możliwość jego samodzielnej egzystencji. Każdy tego typu przypadek winien zostać prawidłowo zidentyfikowany i opisany, nie jest wystarczające powołanie ogólnikowych ocen w istocie odnoszących się do większości osób korzystających z pomocy społecznej. Na marginesie należy tu wskazać, że sam skarżący neguje istnienie po jego stronie szczególnego przypadku uzasadniającego zastosowanie w jego sprawie ar. 101 ust. 3 u.p.s.

Przekonujących wyjaśnień co do okoliczności uzasadniających rozpoznanie sprawy przez Burmistrza Pakości, a nie Burmistrza Barcina, w niniejszej sprawie nie przedstawiono. Powyższe pominął organ wydający decyzję I instancji, organ odwoławczy zaś załatwił tę kwestię w sposób nader lakoniczny, nieodpowiadający wymogom prawidłowego wyjaśnienia okoliczności stanowiących o konieczności lub możliwości zastosowania danej normy prawnej w sprawie (tutaj: art. 101 ust. 3 u.p.s.).

Sąd zauważa też, że z dokumentacji zawartej w aktach (pisma Burmistrza Pakości kierowanego do organu odwoławczego wraz z aktami sprawy I instancji) wynika, że kwestia właściwości organu I instancji w sprawach z wniosków skarżącego jest przedmiotem postępowania toczącego się przed SKO w Bydgoszczy. Jak wynika z ww. informacji, postępowanie to wszczęto na wniosek kierownika OPS w Pakości z dnia 21 kwietnia 2023 r., nr P.420.58/2023 (k. 7 akt adm. II inst.). SKO do powyższego się nie odniosło, brak jest również w aktach rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu. Jeżeli postępowanie dotyczące sporu o właściwość pomiędzy Burmistrza Pakości a Burmistrzem Barcina o to, który z organów winien rozpatrywać wnioski M. T., nie zakończyło się, to organ odwoławczy, który z urzędu winien być świadomym przedmiotów spraw przed nim zawisłych, winien zawiesić postępowanie w sprawie kontrolowanej do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii właściwości miejscowej organu I instancji. Jeżeli zaś postępowanie to zostało zakończone, organ winien uwzględnić w aktach sprawy rozstrzygnięcie zapadłe w trybie art. 22 § 1 k.p.a. i zawrzeć stosowne wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W okolicznościach sprawy wynikających z przedstawionych Sądowi akt Sąd przyjął, że SKO przedwcześnie rozstrzygnęło sprawę w drugiej instancji, tj. przed ostatecznym zakończeniem sprawy determinującej formalną prawidłowość zakwestionowanej decyzji Burmistrza Pakości.

Podkreślenia w okolicznościach sprawy wymaga, że kwestia właściwości organu administracji publicznej w świetle przepisów art. 19 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. ma charakter zasadniczy. W przypadku bowiem rozstrzygnięcia sprawy w I instancji przez niewłaściwy organ administracji publicznej, decyzja jest dotknięta wadą nieważności i musi zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. W takiej sytuacji rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym, organ drugiej instancji zobligowany byłby do jej uchylenia w myśl art. 138 § 2 k.p.a.

Odnosząc się do argumentacji skargi stwierdzić należy, że w zakresie, w jakim kwestionowała ona właściwość Burmistrza Pakości do rozpoznania sprawy, okazała się zasadna. Nie ma racji skarżący co do tego, że organ odwoławczy nieprawidłowo określił datę wniosku, albowiem zgodna jest ona z datą wynikającą z tego dokumentu, tj. 1 marca 2023 r. Z wniosku wyraźnie też wynika, że skarżący wnosił o przyznanie specjalnego zasiłku celowego "na żebranie". Negatywna ocena pracy organów pomocy społecznej wyrażana przez skarżącego nie ma wpływu na ocenę prawidłowości wydawanych przez te organy rozstrzygnięć administracyjnych, dokonywanej przez sąd administracyjny pod względem zgodności tych rozstrzygnięć z prawem.

Sąd nie uwzględnił wniosku o przyznanie skarżącemu wskazanej kwoty pieniężnej z tytuły doznanych krzywd oraz zwłoki w wydaniu rozstrzygnięcia przez Burmistrza Barcina, albowiem przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 – dalej "p.p.s.a." nie przewidują możliwości przyznania stronie kwoty pieniężnej w przypadku uwzględnienia jej skargi na decyzję lub postanowienie.

Organy obu instancji naruszyły art. 101 ust. 3 u.p.s. w zw. z art. 19 k.p.a. poprzez przedwczesne jego zastosowanie, niepoparte ustaleniami co do okoliczności zachodzących w sprawie, o których w tym przepisie mowa. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji naruszyły także art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez rozpoznanie sprawy prowadzonej w oparciu o art. 41 pkt 1 k.p.a. bez dostatecznego odniesienia się co do tego, czy w sprawie występuje, lub nie, "szczególnie uzasadniony przypadek".

Uwzględniając fakt, że z akt administracyjnych sprawy pośrednio wynika, że toczył się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Bydgoszczy spór o właściwość do rozpoznania wniosków skarżącego w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej, Sąd zważył, że jego wynik ma istotne znaczenie dla możliwości prawidłowego ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia niniejszej sprawy w I instancji (zgodnie z art. 19, art. 21, art. 22 ust. 2 k.p.a. w zw. z art. 101 u.p.s.).

Z tych powodów Sąd rozpoznający sprawę za zasadne uznał wyeliminowanie z obrotu prawnego nie tylko decyzji zaskarżonej lecz również poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Pakości, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a.

W zależności od rozstrzygnięcia przez SKO w Bydgoszczy sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Pakości a Burmistrzem Barcina, sprawę winien rozpoznać właściwy miejscowo organ pomocy społecznej, uwzględniając ocenę prawną i wskazania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu.