Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 209/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części i poprzedzającą ją decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 190 ust. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 115a
journal: Dz.U. 2024 poz 145
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
article: art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1610
law: Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra  właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, Protokolant specjalista Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2024 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w części utrzymującej w mocy decyzję Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] o odmowie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy; 2. uchyla decyzję Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w części dotyczącej odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy; 3. zasądza od Komendanta [...] Policji na rzecz S. W. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

S. W. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący"), zwolniony ze służby w Policji [...] stycznia 2015 r., zwrócił się do Komendanta Rejonowego Policji [...] (dalej: "KRP [...]") wnioskiem z dnia [...] grudnia 2018 r. o ponowne obliczenie i wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 (Dz. U. z 2018 r., poz. 2102).

KRP [...] w decyzji z [...] maja 2021 r. nr [...], na podstawie art. 115a, art. 33 ust. 3 ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z 14 sierpnia 2020 r.

o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 1610, dalej: "ustawa nowelizująca") odmówił skarżącemu wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy z uwzględnieniem należnych odsetek oraz za niewykorzystany czas wolny.

Komendant [...] Policji (zwany dalej "K[...]P") po rozpatrzeniu odwołania - decyzją z [...] lipca 2021r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję KRP [...]

z dnia [...] maja 2021 r., w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.

z 2021 r., poz. 735) oraz art. 114 ust. 1 pkt 2 i art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi, wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2023 r. wyrok sygn. akt II SA/Wa 3202/21 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Komendanta [...] Policji z dnia [...] lipca

2021 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję nr [...] Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] maja 2021 r. w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy

z uwzględnieniem należnych odsetek oraz za niewykorzystany czas wolny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że jakkolwiek organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] dostrzegł, że decyzja nr [...] Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] maja 2021 r. składała się z trzech elementów (odmowa wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy; odmowa wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od pracy; odmowa wypłaty odsetek), to pominął, że organ pierwszej instancji działał bez podstawy prawnej w zakresie rozstrzygania o odsetkach. Tym samym Komendant [...] Policji, utrzymując

w mocy w całości decyzję Komendanta Rejonowego Policji [...] rażąco naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Niemożliwe było bowiem utrzymanie przez organ odwoławczy w mocy decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy wypłaty odsetek. Skoro bowiem wiadomym jest, że zarówno przepisy ustawy z dnia kwietnia 1990 r. o Policji jak i wydane na podstawie tej ustawy akty wykonawcze, nie zawierają unormowań, które przyznawałyby organowi Policji kompetencje do rozstrzygania w drodze decyzji administracyjnej sprawy odsetek ustawowych od niewypłaconego w terminie uposażenia i innych należności pieniężnych, to należało dać temu wyraz w sentencji zaskarżonej decyzji i w tej części uchylić decyzję nr [...] Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] maja 2021 r.

Ponadto Sąd stwierdził, iż podziela stanowisko prezentowane

w dotychczasowym orzecznictwie, że skoro zawarta w art. 115a ustawy o Policji norma prawna określająca sposób ustalania wysokości ekwiwalentu pieniężnego za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 nie była przedmiotem kontroli konstytucyjności w sprawie

o sygn. akt K 7/15, to do czasu nowelizacji art. 115a dokonanej na mocy art. 2 pkt 4 ustawy z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1635 z późn. zm.), przepis ten określał granice, w jakich przysługiwał policjantowi zwalnianemu ze służby ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny przysługujący na mocy art. 33 ust. 3 ustawy o Policji (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1681/21).

Rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę Komendant [...] Policji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 2 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775

z późn. zm.) oraz art. 114 ust. 1 pkt 2 i art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r.

o Policji (Dz.U. z 2023 r., poz. 171 z późn. zm.) w związku z art. 9 ust. 1 ustawy

z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych,

o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 1610 z późn. zm.) - po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] maja 2021r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy z uwzględnieniem należnych odsetek uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy wypłaty odsetek od ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy i w tej części umorzył postępowanie I instancji, a w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji K[...]P wywiódł, że prawo policjanta zwalnianego ze służby do otrzymania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe wynika z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. Sposób ustalania wysokości ekwiwalentu określa art. 115a tej ustawy.

Powołany przepis do dnia 5 listopada 2018 r. stanowił, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.

Wyrokiem z 30 października 2018 r. o sygn. akt K 7/15 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny

z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw w dniu 6 listopada 2018 r. (poz. 2102), co – zdaniem organu administracji - prowadzi do wniosku, że z tym dniem przepis ten

w zakwestionowanym zakresie utracił moc obowiązującą.

Luka w systemie prawa, która wówczas powstała, została wyeliminowana

w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych (...), tj. 1 października 2020 r. Na mocy art. 1 pkt 16 tej ustawy, art. 115a ustawy o Policji otrzymał brzmienie, zgodnie z którym ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.

Jednocześnie, zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych (...), przepis art. 115a ustawy o Policji zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada

2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za 2018 r. określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed 6 listopada 2018 r. oraz od 6 listopada 2018 r.

Zdaniem Komendanta [...] Policji, z uwagi na kategoryczne brzmienie art. 9 ust. 1 zdanie pierwsze powołanej ustawy, art. 115a ustawy o Policji w nowym brzmieniu, nie ma zastosowania do spraw w przedmiocie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy funkcjonariuszowi Policji, któremu wypłacono ekwiwalent przed dniem 6 listopada 2018 r.

Odnosząc powołane przepisy prawa do okoliczności rozpatrywanej sprawy, Komendant [...] Policji podał, że S. W. został zwolniony ze służby w Policji z dniem z dniem [...] stycznia 2015 r. i na dzień zwolnienia przysługiwał mu ekwiwalent pieniężny za 184 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji został wypłacony w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu, a okoliczności tej strona nie kwestionuje.

Sprawa o wypłatę ekwiwalentu w wyższej wysokości (wyrównanie ekwiwalentu) została wszczęta i zakończona przed 5 listopada 2018 r. Stąd

w przedmiotowej sprawie do wnioskodawcy nie mają zastosowania przepisy prawa przewidujące inny niż wcześniej zastosowany współczynnik ułamkowy służący do ustalania wymiaru ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop,

a w konsekwencji nie przysługuje mu prawo do jego wyrównania. W odniesieniu do żądania dotyczącego wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby wskazał, że zarówno z zaświadczenia z dnia [...] stycznia

2015 r., jak i zestawienia okresów nieprzerwanej służby zaliczonej do wysługi lat dla wypłaty odprawy funkcjonariusza zwolnionego ze służby w Policji, nie wynika, aby [...]. (w st. spocz.) S. W. na dzień zwolnienia ze służby posiadał udokumentowane godziny przepracowane ponad normę.

Odnosząc się zaś do żądania o wypłatę ustawowych odsetek stwierdził, iż Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 5 marca

2001 r., sygn. akt OPS 17/00 podkreślił, iż sprawa o odsetki nie jest sprawą administracyjną, której rozpoznanie należy do właściwości organów administracji publicznej. Powyższe oznacza, iż rozpoznawanie sprawy o odsetki od świadczeń wypłacanych na podstawie przepisów ustawy o Policji nie może nastąpić w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez organy administracji publicznej, nie ma bowiem podstaw prawnych do wydania takiej decyzji w całej ustawie o Policji. Tymczasem zarówno w orzecznictwie, jak i literaturze podkreśla się, iż organ może rozstrzygnąć sprawę w formie decyzji administracyjnej tylko wówczas, gdy wynika ona z przepisu prawa w sposób wyraźny lub dorozumiany (por. wyrok NSA

w Warszawie z dnia 29 stycznia 2003 r., sygn. akt II SA 1643/02).

Zwrócił uwagę na fakt, iż ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji nie daje podstawy przyznawania funkcjonariuszom Policji odsetek za zwłokę w spełnieniu świadczenia pieniężnego. Powołane wyżej orzeczenie wyjaśnia, iż w postępowaniu administracyjnym nie można dochodzić odsetek za zwłokę w spełnieniu świadczenia pieniężnego, skoro przedmiot tej sprawy nie stanowi przedmiotu działania z zakresu administracji publicznej i żaden przepis nie poddał tych spraw jurysdykcji organów administracji publicznej. Przedmiotowa sprawa o charakterze cywilnoprawnym nie może zatem zostać merytorycznie rozpoznana w drodze decyzji, o której mowa w art. 104 k.p.a. Podkreślił przy tym, iż decyzja administracyjna w sprawie, w której załatwienia w formie decyzji przepisy nie przewidują podlega stwierdzeniu nieważności, jako wydana bez podstawy prawnej.

W takim przypadku Kodeks postępowania administracyjnego wyłącza stosowanie sankcji nieważności decyzji w postępowaniu odwoławczym. W przypadku

bowiem, gdy organ odwoławczy ustali, że decyzja organu I instancji jest dotknięta jedną z wad wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a., może jedynie uchylić i zmienić decyzję albo uchylić decyzję i umorzyć postępowanie I instancji. Organ II instancji może podjąć w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzję o umorzeniu postępowania tylko wówczas, gdy zachodzą okoliczności wskazane w art. 105 k.p.a. Dlatego umorzenie postępowania w przypadku uchylenia decyzji organu I instancji jest dopuszczalne tylko w powiązaniu z treścią wskazanego przepisu prawa. W sytuacji więc, gdy zajdą okoliczności faktyczne, czyniące postępowanie w sprawie bezprzedmiotowym organ odwoławczy wydoje decyzję przewidzianą w zdaniu drugim art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 528/08).

Biorąc pod uwagę, iż wszczęte żądaniem strony w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne w zakresie żądania wypłaty ustawowych odsetek jest bezprzedmiotowe, albowiem roszczenie S. W. nie znajduje oparcia w prawie materialnym, które organ administracyjny mógłby rozstrzygnąć co do istoty, postępowanie prowadzone w tej kwestii należało umorzyć na podstawie art. 105 k.p.a. (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA 1713/97). Mając zatem na uwadze ustalony w postępowaniu stan faktyczny i prawny

sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylono zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy wypłaty odsetek od ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy I dodatkowy I w tej części umorzono postępowanie I instancji, a w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymano

w mocy.

Skarżący pismem z dnia skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję K[...]P z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] części, w jakiej utrzymuje w mocy decyzję Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z dnia [...] maja 2021 r. i zobowiązanie organu do ponownego wyliczenia i wypłaty należnego ekwiwalentu zarzucając naruszenie:

- art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, poprzez uznanie przez organ odwoławczy za właściwe zastosowanie przez organ I instancji przelicznika ekwiwalentu pieniężnego za dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, podczas gdy zastosowany przez organ I instancji, a następnie potwierdzony przez organ odwoławczy przelicznik ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy został wprost uznany za niezgodny z Konstytucją RP w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. o sygnaturze akt: K 7/15;

- art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych (...), który zdaniem skarżącego cechuje się wtórną niekonstytucyjnością, prowadząc do dalszego stosowania normy prawnej uznanej za niekonstytucyjną przez Trybunał Konstytucyjny w treści przywołanego powyżej wyroku;

- naruszenie art. 66 ust 2 Konstytucji RP, poprzez zastosowanie niekonstytucyjnego przelicznika - ekwiwalentu pieniężnego za dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wysokości 1/30, podczas gdy wysokość ww. przelicznika została wprost uznana za niezgodną z Konstytucją RP w treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. o sygnaturze akt K 7/15,

a zastosowanie ww. wysokości przelicznika prowadzi de facto do rażącego naruszenia konstytucyjnego prawa do urlopu, w szczególności w świetle zasady równości wyrażonej w art 32 ust. 2 ustawy zasadniczej.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji oraz o zobowiązanie organu do ponownego wyliczenia

i następnie wypłaty części należnego mu ekwiwalentu z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego na podstawie art 115a ustawy o Policji i zgodnie z art 66 ust. 2 Konstytucji RP, uwzględniwszy stanowiska Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyrokach z dnia 23 lutego 2010 r. w sprawie o sygn. akt K 1/08 oraz

z dnia 30 października 2018 r. w sprawie o sygn. akt K 7/15.

Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł

o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Policji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie w części, w jakiej zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, tj. w zakresie obejmującym odmowę wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.

W ocenie Sądu w świetle ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego

z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 (Dz.U. z 2018 r., poz. 2102), nie można podzielić stanowiska organów obu instancji, że stronie skarżącej w aktualnym stanie faktycznym i prawnym nie przysługuje prawo do wypłaty wnioskowanego wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, tylko z tego powodu, że postępowanie wszczęto po 5 listopada 2018 r.,

a funkcjonariuszowi wypłacono świadczenie w wysokości przysługującej w dacie zwolnienia ze służby ([...] stycznia 2015 r.).

Wskazać należy, że z dniem opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 (Dz. U. z 2018 r., poz. 2102), czyli od 6 listopada 2018 r., część art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu uwzględniającym współczynnik ekwiwalentu pieniężnego w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym) została wyeliminowana z obrotu prawnego i nie może stanowić podstawy orzekania

o wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2021 r., sygn. akt III OSK 2832/21 – publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że niekonstytucyjny przepis stracił moc obowiązującą i nie może być podstawą orzeczenia w procesie stosowania prawa niezależnie od tego czy rozstrzygnięcie dotyczy stanu faktycznego sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału, czy też zaistniałego po tej dacie.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego

o niezgodności z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego typu postępowania (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP).

Należy zauważyć, że w przypadku derogacji przepisu prawa z powodu jego niezgodności z wzorcem konstytucyjnym, sytuację jednostki normuje bezpośrednio art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2010 r., sygn. akt II GPS 1/10 (ONSAiWSA z 2010 r., zeszyt nr 5, poz. 81), Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że wznowienie postępowania przewidziane w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP jest szczególną instytucją, określaną w doktrynie prawnej pojęciem uzdrowienia (sanacji) postępowania (sądowego, administracyjnego) opartego na niekonstytucyjnym akcie normatywnym. Ta właśnie regulacja, stanowiąca podmiotowe, konstytucyjne prawo uprawnionego stwarza jednostce możliwość ponownego rozpatrzenia danej sprawy na podstawie zmienionego stanu prawnego, ukształtowanego w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (por. m.in. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 20 lutego 2002 r., sygn. akt K 39/00, OTK ZU-A 2002, Nr 1, poz. 4 oraz

z 7 września 2006 r., sygn. akt SK 60/05, OTK ZU-A 2006, Nr 8, poz. 101).

Celem ustawowej procedury, realizującej normę wyrażoną w przepisie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, musi być więc realne zagwarantowanie skutku w postaci uprawnienia do ponownego rozstrzygnięcia sprawy w nowym stanie prawnym, ustalonym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Swoboda ustawodawcy ukształtowania implementujących to uprawnienie przepisów jest w tym wypadku zawężona, a jej granice wyznacza okoliczność, że "wzruszalność" aktów stosowania prawa została przesądzona już na gruncie samej Konstytucji RP i nie można modyfikować momentu, ani skutku czasowego derogacji trybunalskiej.

Po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa o szczególnych rozwiązaniach (...). Zgodnie z art. 1 pkt 16 tej ustawy, art. 115a ustawy o Policji otrzymał brzmienie: "Ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym". Jednocześnie ustawodawca w art. 9 ust. 1 powołanej ustawy zawarł przepis o charakterze intertemporalnym, regulując zasady stosowania art. 115a ustawy o Policji

w znowelizowanym brzmieniu. Zgodnie z jego treścią, przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada

2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za 2018 r. określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed 6 listopada 2018 r. oraz od 6 listopada 2018 r.

Z treści przytoczonej powyżej regulacji wynika, że ustawodawca w art. 9 ust. 1 zdanie drugie powołanej ustawy o szczególnych rozwiązaniach (...), w przypadku ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r., nakazał przyjąć zasady wynikające

z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r.,

a więc te, które zostały uznane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 30 października 2018 r. za sprzeczne z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP.

Wobec powyższego nie do zaakceptowania jest stanowisko organów orzekających w sprawie, które dokonały literalnej wykładni art. 9 ust. 1 omawianej ustawy, wyłączającej możliwość zastosowania zgodnych z Konstytucją RP zasad obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wobec funkcjonariuszy, którzy - jak skarżący - zostali zwolnieni ze służby przed 6 listopada 2018 r., a wnioski o wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego złożyli po wspomnianej wyżej dacie.

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni akceptuje prokonstytucyjną wykładnię art. 9 ust. 1 powołanej ustawy nowelizującej art. 115a ustawy o Policji, której zwolennikiem jest jej autor – Sejm RP (patrz stanowisko Sejmu RP

z 9 czerwca 2022 r. nr BAS-WAK-842/21), a wielokrotnie dokonywaną przez wojewódzkie sądy administracyjne w sprawach wszczętych przez funkcjonariuszy Policji w zakresie wypłaty wyrównania należnego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.

W uzasadnieniu wyroku z 12 września 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 633/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (publik. LEX nr 3402535) trafnie stwierdził, że jak stanowi art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach (...), ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r., a nie

w wysokości wynikającej z przepisów ww. ustawy. Odwołanie się przez ustawodawcę do zasad, a nie do niekonstytucyjnego przelicznika w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym oznacza, że ustawodawca nie powtórzył niekonstytucyjnych zapisów tej ustawy, wbrew ww. wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego i nie nakazał stosowania do obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop z okresu przed 6 listopada 2018 r. (czyli sprzed daty publikacji orzeczenia TK) uregulowań, które utraciły moc w wyniku ww. wyroku.

Jak słusznie podkreślił ten Sąd: "Przyjęcie za prawidłową wykładnię przepisów przejściowych zastosowaną przez organ oznaczałoby istnienie zjawiska tzw. "wtórnej niekonstytucyjności", które polega na tym, że ustawodawca powtarza rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne (K. Kos, O pojęciu wtórej niekonstytucyjności prawa, Przegląd Prawa Konstytucyjnego 2018, nr 2 (42), s. 21). Oznaczałoby to, że ustawodawca przepisami przejściowymi próbuje ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału, a nadto narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków TK, które wiążą również ustawodawcę. Dlatego wykładnię ww. przepisów, dokonaną przez organy Policji, Sąd uznał za błędną".

W doktrynie przyjmuje się, iż stwierdzenie niekonstytucyjności danego przepisu zamyka zawsze drogę do stosowania normy po dacie jej derogowania

z powodu niekonstytucyjności. Orzeczenie TK w kwestii niekonstytucyjności przesądza bowiem o konieczności zastosowania in concreto tzw. supernormy intertemporalnej, która wyłącza stosowanie "zwykłych" norm intertemporalnych

i decyduje o stosowaniu w orzeczeniu zapadającym po wyroku TK prawa ukształtowanego tym wyrokiem. W przypadku tej ostatniej stosuje się "normalny" reżim intertemporalny, podczas gdy przy derogacji pierwszego typu stosować go nie wolno (K. Gonera, E. Łętowska, Wieloaspektowość następstw stwierdzania niekonstytucyjności, Państwo i Prawo 2008 nr 5, s. 23-37). Derogacja trybunalska, znajdująca swoje umocowane w Konstytucji, wyłącza zatem ogólny reżim intertemporalny, obejmujący zmiany przepisów dokonywane przez prawodawcę. Do jej przełamania nie wystarczy zwykła regulacji ustawowa, jaką w tym przypadku potencjalnie mógłby stanowić art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej. Oznacza to, że racjonalny ustawodawca tworząc przepisy przejściowe powinien je konstruować

w talki sposób, aby uwzględniać skutki wyroku TK.

Zasady, o których mowa w cytowanym art. 9 ust. 1 ustawy oznaczają konieczność wzięcia pod uwagę, przy wykładni przepisu art. 115a ustawy o Policji, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, na co wielokrotnie już zwracały uwagę wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny, jak również sam ustawodawca w uzasadnieniu projektu ww. nowelizacji ustawy o Policji dokonanej ustawą o szczególnych rozwiązaniach (...). Wskazał bowiem, że projekt przewiduje wprowadzenie rozwiązań prawnych mających na celu wdrożenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. K 7/15. Skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego usunął z systemu prawnego niekonstytucyjne brzmienie art. 115a ustawy o Policji w zakresie współczynnika 1/30, to posłużenie się przez ustawodawcę w art. 9 ust. 1 powołanej ustawy sformułowaniem "na zasadach wynikających z przepisów ustawy" oznacza, iż należy stosować art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, jednak z wyłączeniem tej jego części (dotyczącej współczynnika ekwiwalentu w wysokości 1/30), która została uznana za sprzeczną z przepisami ustawy zasadniczej i którą należy wypełnić treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Z tej też przyczyny, na mocy art. 190 Konstytucji RP, nie tylko sądy, ale także organy administracji publicznej, winny dokonywać wykładni art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ww. ustawy o szczególnych rozwiązaniach (...) zgodnie

z Konstytucją RP.

Przeciwne rozumienie powołanego przepisu ustawy o szczególnych rozwiązaniach (...) prowadzi do stosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego jedynie na przyszłość (od dnia jego publikacji), z wyłączeniem skutku retroaktywnego, co niewątpliwie narusza art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Wprawdzie przyznanie (naliczenie w wymaganej wysokości) i wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany przez policjanta urlop wypoczynkowy stanowi czynność materialno–techniczną i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej, a więc uruchomienia nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania z art. 145a K.p.a., to jednak nie uzasadnia odstąpienia od konieczności przywrócenia stanu zgodnego

z prawem. Wówczas trudno by było mówić o ekwiwalentności wypłaconego funkcjonariuszowi Policji przed 6 listopada 2018 r. świadczenia za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, o czym wyraźnie rozstrzygnął Trybunał Konstytucyjny

w wyroku o sygn. akt K 7/15, a tym samym zrealizowania zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do urlopu (art. 66 ust. 2 Konstytucji RP).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że orzekające w niniejszej sprawie organy Policji naruszyły przepisy prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 2 i art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ustawy

o szczególnych rozwiązaniach (...), poprzez ich błędną wykładnię w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do uchylenia wydanych w sprawie decyzji w tej części.

Rozpoznając sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę, że wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r., co oznacza obowiązek obliczenia go wg. zasad podanych w tej ustawie w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest zatem wynagrodzenie za jeden dzień roboczy, przy czym należy pamiętać, że przepis art. 115a ustawy o Policji odwołuje się do ostatniego uposażenia należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, bez odniesienia do jakiegokolwiek okresu rozliczeniowego służby. Oznacza to, że w niniejszej sprawie ilość dni urlopu przysługującego skarżącemu za okres przed 6 listopada 2018 r. należy pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego mu za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Racjonalnym w tym względzie będzie posłużenie się aktualnie obowiązującym współczynnikiem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wynoszącym 1/21, albowiem przyjęta przez ustawodawcę wartość średnia, jako odwołująca się do zasad, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, została uznana za ekwiwalentną względem 1 dnia urlopu wypoczynkowego i w pełni realizuję zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Rozpatrując wniosek skarżącego z [...] grudnia 2018 r. organ dokona ponownego ustalenia wysokości przysługującego skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wg. podanych powyżej zasad

i określi różnicę pomiędzy kwotą wymaganą, a już wypłaconą.

Sąd w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie pierwszym i drugim wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach oparto o treść art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w punkcie trzecim wyroku.