Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2186/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, Protokolant referent Beata Kowalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2024 r. sprawy ze skargi P. L. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania statusu weterana poszkodowanego oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi P.L. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Ministra Obrony Narodowej (dalej: "MON", "organ") z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania statusu weterana poszkodowanego.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, że wnioskiem z dnia [...] grudnia 2022 r. (data wpływu do Wydziału Kancelarii Jawnych MON) P.L. wystąpił o przyznanie statusu weterana poszkodowanego w związku z doznanym uszczerbkiem na zdrowiu w czasie pełnienia służby w działaniach poza granicami państwa.

Zaznaczył, że w aktach sprawy znajdują się:

1) uwierzytelniona notarialnie kopia zaświadczenia Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w M. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. potwierdzającego udział Skarżącego w działaniach poza granicami państwa;

2) zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego z dnia [...] grudnia 2022 r., zgodnie z którym Skarżący nie figuruje w kartotece karnej KRK;

3) oświadczenia Skarżącego z dnia [...] grudnia 2022 r., z którego wynika, że pełnił służbę jako żołnierz i nie posiada statusu weterana poszkodowanego przyznanego przez inny organ administracji publicznej;

4) uwierzytelniona notarialnie kopia protokołu powypadkowego z dnia [...] grudnia 2019r. sporządzonego przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] w M.;

5) uwierzytelniona notarialnie kopia orzeczenia nr [...] Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] sierpnia 2022 r. w sprawie ustalenia dla celów odszkodowawczych uszczerbku na zdrowiu;

6) uwierzytelniona notarialnie kopia decyzji Szefa Ośrodka Zamiejscowego Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w sprawie przyznania jednorazowego odszkodowania pieniężnego;

7) uwierzytelniona notarialnie kopia wyroku Sądu Okręgowego w [...] [...] Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalającego, że inwalidztwo Skarżącego pozostaje w związku ze służbą, jako powstałe wskutek wypadku pozostającego w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych (sygn. akt [...]) wraz ze stwierdzeniem prawomocności;

8) pismo Skarżącego z dnia [...] lutego 2023 r. (data wpływu do Wydziału Kancelarii Jawnych MON);

9) pismo Szefa Ośrodka Zamiejscowego Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...], za którym przesłano kopię akt odszkodowawczych;

10) pismo Szefa Ośrodka Zamiejscowego Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...], za którym przesłano potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię akt odszkodowawczych.

Dalej organ powołał art. 3 i art. 8 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2205 ze zm.), dalej: "ustawa o weteranach".

Wskazał, że dla potwierdzenia posiadania choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych w ramach działań poza granicami państwa, zgodnie z art. 8 ww. ustawy nie jest wymagany protokół powypadkowy, jak ma to miejsce w przypadku uszczerbku na zdrowiu będącego następstwem wypadku, a decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej. Skarżący nie przedłożył organowi decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej, w związku z powyższym zdarzenie z dnia [...] września 2018 r. nie mogło być rozpatrywane przez organ jako ewentualnie nabyta choroba zawodowa, a potencjalny wypadek. Ponadto, zarówno w przypadku decyzji Szefa Ośrodka Zamiejscowego Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] z dnia [...] października 2022 r. nr [...], jak i wyroku Sądu Okręgowego w [...] (sygn. akt [...]) przyjęto, iż zdarzenie, do którego doszło w dniu [...] września 2018 r., to wypadek.

Organ podniósł, że zgodnie z przedłożonym protokołem powypadkowym z dnia [...] grudnia 2019 r. sporządzonym przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] w M., Skarżący w dniu [...] września 2017 r. został skierowany do służby w PKW [...] w B. w ramach [...] zmiany operacji wojskowej Unii Europejskiej. Po zakończeniu [...] zmiany Skarżący podjął decyzję o kontynuacji służby w [...] zmianie. Po roku służby jego rotacja została zaplanowana na [...] września 2018 r. Ostatnie tygodnie pobytu na misji poświęcił głownie na przygotowanie do egzaminu z wychowania fizycznego, który musiał zdać po powrocie do kraju. Wieczór przed zdarzeniem również spędził na przygotowaniach, przebywając na siłowni, a później udając się jeszcze na wieczorny bieg po terenie górzystym. Następnego dnia rano, tj. [...] września 2018 r., Skarżący obudził się około godz. 8.00. Zorientował się, że zaspał. Gwałtownie wstał z łóżka i zaczął się w pośpiechu ubierać. Nagle poczuł, że opuszczają go siły i upadł. Świadomość odzyskiwał stopniowo dopiero w szpitalu w S., gdzie przebywał do dnia [...] października 2018 r. Okresu pomiędzy zaistnieniem zdarzenia, a pobytem w szpitalu nie pamięta. W dniu [...] października 2018 r. transportem lotniczym Skarżący został przetransportowany do szpitala w B., gdzie przez kolejne miesiące kontynuował leczenie i rehabilitację. W dniu [...] lutego 2019 r. opuścił szpital.

Organ wskazał, że w protokole powypadkowym, jako przyczyny wypadku zostały wskazane: wzmożony wysiłek fizyczny, stres, presja czasu, przebywanie na dużych wysokościach n.p.m. Następstwem powyższego były u Skarżącego: przebyty udar niedokrwienny mózgu z niedowładem połowicznym prawostronnym 4 stopnia według skali Lovetta’a, padaczka poudarowa oraz afazja czuciowo-ruchowa znacznego stopnia.

Orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] ustaliła u Skarżącego uszczerbek na zdrowiu w wysokości 80%. Z tytułu wypadku Skarżącemu zostało wypłacone jednorazowe odszkodowanie pieniężne w wysokości 90.601 złotych.

Uwzględniając powyższe okoliczności, organ stwierdził, iż wypadek, który miał miejsce w dniu [...] września 2018 r. nie spełnia przesłanek koniecznych do przyznania statusu weterana poszkodowanego określonych w ustawie, wskazanych w art. 4 pkt 15. Przedmiotowy wypadek nie powstał bowiem ani w wyniku działań podejmowanych w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, ani w wyniku innych działań pozostających w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza. Nie był on również wynikiem zamachu lub innego bezprawnego działania skierowanego przeciwko Skarżącemu.

Fakt zaistnienia wypadku nie stanowi samoistnej przesłanki do przyznania statusu weterana poszkodowanego, albowiem zdarzenie to musi powstać w ściśle określonych w ustawie okolicznościach. Potwierdza to przywołana powyżej definicja "wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa", która została wprowadzona do ustawy o weteranach w celu odróżnienia "wypadku" określonego w art. 508 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. poz. 2305 ze zm.) od wypadku związanego z działaniami poza granicami państwa podejmowanymi bezpośrednio dla realizacji celów, dla których misja została powołana. Stąd też nie każdy "wypadek" jest wypadkiem uprawniającym do uzyskania statusu weterana poszkodowanego, co ma miejsce w przypadku Skarżącego.

Udar niedokrwienny mózgu, padaczka poudarowa oraz afazja czuciowo- ruchowa nie są zdarzeniami, do których może dojść jedynie w rejonie działania misji, w której ww. uczestniczył. Stresujący charakter służby żołnierza oraz nierozerwalnie z nią związany wzmożony wysiłek fizyczny również nie jest okolicznością, która występuje jedynie poza granicami państwa. Zatem brak jest przesłanki materialnej do przyznania statusu weterana poszkodowanego. W konsekwencji zdarzenie, do którego doszło w dniu [...] września 2018 r., nie może być zakwalifikowane jako wypadek w świetle art. 4 pkt. 15 ustawy o weteranach.

Organ podkreślił, że weteranem poszkodowanym jest osoba biorąca udział w konkretnych operacjach, która z racji doznanych szkód zasługuje na szczególne uhonorowanie i której przysługują z tego tytułu szczególne uprawnienia. Ustawa o weteranach przyznaje weteranom poszkodowanym liczne uprawnienia w zakresie świadczeń zdrowotnych, pomocy w finansowaniu nauki, uprawnień socjalnych, uprawnień pracowniczych oraz dodatków. Nie jest zatem uprawnione takie rozumienie art. 4 pkt 15 lit. c ww. ustawy, zgodnie z którym jakiekolwiek zdarzenie skutkujące uszczerbkiem na zdrowiu doznane przez żołnierza w czasie pobytu poza granicami państwa miałoby uzasadniać przyznanie licznych świadczeń, które mają charakter wyjątkowy. Takie rozumienie wskazanego przepisu prowadziłoby do jednakowego traktowania wszystkich żołnierzy pełniących służbę poza granicami kraju, którzy doznali uszczerbku na zdrowiu bez względu na przyczyny wypadku. W konsekwencji niepotrzebne byłoby odrębne definiowanie wypadku w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach. Wystarczyłoby bowiem posłużenie się określeniem, zgodnie z którym wypadkiem jest każde wywołane przyczyną zewnętrzną, nagłe zdarzenie, powodujące uszczerbek na zdrowiu żołnierza pełniącego służbę w ramach misji, czy kontyngentu poza granicami państwa.

Powołując się na stanowisko orzecznictwa organ zaznaczył, że wolą ustawodawcy było przyznanie statusu weterana poszkodowanego osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w związku z wykonywaniem zadań stricte bojowych lub w wyniku działań skierowanych przeciwko nim, przy założeniu, że działania te mają bezpośredni związek z wykonywaniem zadań, dla wypełnienia których została powołana misja. Samo zaistnienie wypadku podczas pobytu poza granicami państwa, do którego doszło z jakiejkolwiek przyczyny pozostającej bez związku z realizacją celów misji, nie może skutkować przyznaniem statusu weterana poszkodowanego.

Organ zaznaczył, że pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. Skarżący został poproszony o uzupełnienie akt o dokumenty, w świetle których okoliczności jego sprawy spełniają ustawowe przesłanki do przyznania statusu weterana poszkodowanego. W odpowiedzi z dnia [...] lutego 2023 r. Skarżący nie przedstawił żadnych dodatkowych dokumentów. Nie wskazał też, że złożone przez niego dotychczas dokumenty potwierdzają wystąpienie w jego przypadku okoliczności, o których mowa w art. 3 w związku z art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach.

Końcowo organ stwierdził, że złożony przez Skarżącego wniosek dowodowy o wystąpienie do Sądu Okręgowego w [...] [...] Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych o przesłanie odpisów zeznań świadków A.W. i S.K. oraz odpisu pisemnego uzasadnienia wyroku powyższego Sądu w sprawie o sygn. akt [...] (dot. wniosku o przyznanie wojskowej renty inwalidzkiej), w celu zbadania okoliczności istotnych dla ustalenia bezpośredniego związku zaistniałego zdarzenia, skutkiem którego Skarżący doznał uszczerbku na zdrowiu, z wykonywanymi przez niego zadaniami żołnierza - został przez organ rozpoznany oraz oddalony ze względu na to, że okoliczności w jakich doszło do zdarzenia, w szczególności działanie w warunkach wzmożonego stresu i wysiłku fizycznego, nie były przez organ kwestionowane - odmienna natomiast pozostawała ocena charakteru oraz następstw wypadku Skarżącego. Pomimo, iż organ uznał, że przebywanie w miejscu zakwaterowania przez żołnierza stanowi szeroko rozumiane wykonywanie przez niego obowiązków służbowych, to jednak nie mogło ono zostać przez organ zakwalifikowane jako realizacja obowiązków służbowych, związanych z wykonywaniem zadań mandatowych misji w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach.

Pismem z dnia [...] października 2023 r. P.L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję MON z dnia [...] września 2023 r. zarzucając naruszenie art. 3 w związku z art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach poprzez:

- błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, iż aby stwierdzić, że zachodzą przesłanki do przyznania statusu weterana poszkodowanego koniecznym jest wystąpienie zdarzeń (okoliczności), do których może dojść jedynie w rejonie działania misji, w której żołnierz uczestniczył, podczas gdy przepisy nie wymagają zaistnienia takiej przesłanki a wymagają wystąpienia bezpośredniego związku działań poza granicami państwa z wykonywaniem zadań przez żołnierza,

- błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że przebywanie przez żołnierza w miejscu zakwaterowania nie może zostać zakwalifikowane jako realizacja obowiązków służbowych związanych z wykonywaniem zadań mandatowych misji w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit c ustawy, podczas gdy przepisy nie uzależniają od miejsca pobytu żołnierza - w chwili zdarzenia - wykonującego obowiązki służbowe poza granicami kraju przyznania statusu weterana poszkodowanego a wymagają wystąpienia bezpośredniego związku działań poza granicami państwa z wykonywaniem zadań przez żołnierza,

- poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że wypadek, któremu uległ Skarżący w dniu [...] września 2018 r. nie spełnia przesłanek koniecznych do przyznania statusu weterana poszkodowanego określonych w ustawie w art. 4 pkt 15 ustawy, pomimo tego, że wypadek ten stanowił zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało w związku z działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez Skarżącego będącego żołnierzem, co skutkowało bezzasadną odmową przyznania Skarżącemu statusu weterana poszkodowanego w działaniach poza granicami państwa.

Nadto Skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1 - § 3 i art. 78 k.p.a. polegające na oddaleniu wniosku dowodowego Skarżącego o zwrócenie się do Sądu Okręgowego w [...] oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania sądowego sygn. akt [...], w tym pisemnych zeznań świadków A.W. i S.K., pomimo że przedmiotem dowodu są okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy a dokumenty, z których dowody miały zostać przeprowadzone, potwierdzają przyczyny, okoliczności i skutki wypadku jakiemu uległ Skarżący w dniu [...] września 2018 r. oraz potwierdzają ich bezpośredni związek z wykonywanymi przez Skarżącego zadaniami jako żołnierza poza granicami państwa, a więc uzasadniają istnienie przesłanek art. 4 pkt 15 w związku z art. 3 ustawy o weteranach, zaś przeprowadzenie z nich dowodów skutkowałoby wydaniem odmiennego rozstrzygnięcia i przyznaniem Skarżącemu statusu weterana poszkodowanego,

- 7, art. 8 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niepodjęciu przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego oraz podejmowania działań sprzecznych z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władz publicznych poprzez zaniechanie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu medycyny pracy w przedmiocie ustalenia, czy istnieje bezpośredni związek pomiędzy zdarzeniem z dnia [...] września 2018 r. któremu uległ Skarżący, jego przyczynami i skutkami, a wykonywanymi przez Skarżącego zadaniami jako żołnierza poza granicami państwa, o których mowa w art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach, w sytuacji gdy przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego skutkowałoby wydaniem odmiennego rozstrzygnięcia i przyznaniem Skarżącemu statusu weterana poszkodowanego,

- art. 7, art. 76 § 1 art. 77 § 1- § 3 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpoznaniu całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażające się w pominięciu przy ustalaniu stanu faktycznego i jego prawnej ocenie wyroku Sądu Okręgowego w [...] [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2022 r. wydanego w sprawie sygn. akt [...] oraz jego pisemnego uzasadnienia jak i orzeczenia lekarskiego oraz protokołu badań sądowo-lekarskich z dnia [...] grudnia 2021 r. oraz [...] stycznia 2022 r., a więc ustaleń poczynionych w toku postępowania sądowego w sprawie sygn. akt [...], które wskazują, że do uszczerbku na zdrowiu Skarżącego doszło w bezpośrednim związku z wykonywaniem przez niego służby wojskowej poza granicami kraju, w sytuacji gdy przeprowadzenie dowodu z wyroku oraz jego uzasadnienia i dokumentów sporządzonych w toku ww. sprawy skutkowałoby wydaniem przez organ odmiennego rozstrzygnięcia oraz przyznaniem Skarżącemu statusu weterana poszkodowanego,

- art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 8 i 11 k.p.a. polegające na naruszeniu zasad legalności działania organów administracji poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia zarówno od strony faktycznej jak i prawnej, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz właściwe zapoznanie się z motywami działania organu administracji wynikające z braku ustosunkowania się przez organ do całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez brak uzasadnienia dla odmowy przyznania statusu weterana poszkodowanego pomimo istnienia bezpośredniego związku między zdarzeniem a wykonywanymi przez Skarżącego zadaniami.

W związku z powyższymi zarzutami Skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji; stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; zasądzenie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Nadto Skarżący wniósł o zobowiązanie MON przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów z:

- opinii biegłego sądowego z zakresu medycyny pracy na okoliczność ustalenia czy pomiędzy zdarzeniem z dnia [...] września 2018 r. któremu uległ Skarżący, jego przyczynami i skutkami istnieje bezpośredni związek z wykonywanymi przez niego zadaniami jako żołnierza poza granicami państwa, o których mowa w art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach,

- dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania sądowego prowadzonego przed Sądem Okręgowym w [...] [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt [...], w tym protokołów pisemnego złożenia zeznań przez świadków, na okoliczność przyczyn oraz okoliczności i skutków wypadku jakiemu uległ Skarżący w dniu [...] września 2018 r. oraz jego bezpośredniego związku z wykonywanymi przez Skarżącego zadaniami jako żołnierza poza granicami państwa.

W motywach skargi Skarżący podniósł w szczególności, iż art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach wskazuje, że ma zaistnieć związek pomiędzy wykonywanymi przez żołnierza zadaniami a nagłym zdarzeniem, które spowodowało uszczerbek na zdrowiu doznany przez żołnierza oraz, że rzeczony związek ma być bezpośredni. Taka sytuacja zaś miała miejsce w niniejszej sprawie, co uzasadnia przyznanie Skarżącemu statusu weterana poszkodowanego. Tymczasem organ nie tylko nienależycie ocenił zebrany materiał dowodowy - w tym przedstawiony przez Skarżącego - odmawiając uznania, że rzeczony związek między zdarzeniem a wykonywaniem zadań był bezpośredni, ale nadto pozbawił Skarżącego możliwości wykazania swoich racji i odstąpił od dopuszczenia dowodu z opinii biegłego oraz oddalił wnioski dowodowe Skarżącego o zwrócenie się o dokumenty zawarte w aktach Sądu Okręgowego w [...] w sprawie sygn. akt [...].

Skarżący zaznaczył, że w aktach sprawy znajdują się złożony przez Skarżącego odpis ww. wyroku Sądu Okręgowego w [...] wraz z uzasadnieniem oraz orzeczeniem lekarskim i protokołem badań sądowo-lekarskich z dnia [...] grudnia 2021 r. i [...] stycznia 2022 r. które wskazują - w sposób nie budzący wątpliwości - że do uszczerbku na zdrowiu Skarżącego doszło w związku z wykonywaniem przez niego służby wojskowej poza granicami kraju.

MON w zaskarżonej decyzji pominął ustalenia zawarte w ww. wyroku i jego uzasadnieniu oraz dokumentach sporządzonych w toku postępowania sygn. akt [...], w tym w opinii biegłych sądowych i orzekł wbrew tym ustaleniom. Organ nie dopuścił również dowodu z opinii biegłego sądowego lekarza medycyny pracy w przedmiocie ustalenia, czy pomiędzy zdarzeniem z dnia [...] września 2018 r., jego przyczynami i skutkami istnieje bezpośredni związek z wykonywanymi przez Skarżącego zadaniami, o których mowa w art. 4 pkt 15 lit. c ww. ustawy. W konsekwencji organ dokonał rażąco stronniczego wyboru materiału dowodowego, na podstawie którego wydał decyzję pomijając jednocześnie te dowody, które potwierdzają zasadność przyznania Skarżącemu wnioskowanego statusu.

W odpowiedzi na skargę MON wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), dalej: "p.u.s.a.", oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych powyżej kryteriów, należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstępowanie zakończone zaskarżoną decyzją MON z dnia [...] września 2023r. zostało zainicjowane wnioskiem Skarżącego z dnia [...] grudnia 2022 r. o przyznanie statusu weterana poszkodowanego.

Zgodnie z art. 8 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa podstawą ubiegania się o przyznanie statusu weterana poszkodowanego są:

1) dokumenty lub dowody, o których mowa w art. 7 ust. 1 i 3 ustawy, tj. wniosek, zaświadczenie wydane odpowiednio przez dowódcę jednostki wojskowej, w której żołnierz ostatnio pełnił lub pełni służbę, a w przypadku braku możliwości wydania zaświadczenia potwierdzonego pismem właściwego podmiotu - inne dokumenty lub dowody poświadczające udział w działaniach poza granicami państwa; zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego, oświadczenie osoby ubiegającej się o przyznanie statusu weterana poszkodowanego o pełnieniu służby odpowiednio jako żołnierz wraz z informacją o posiadanym stopniu służbowym,

2) protokół powypadkowy albo decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej,

3) orzeczenie właściwej komisji lekarskiej o związku uszczerbku na zdrowiu z wypadkiem pozostającym w związku z działaniami poza granicami państwa lub chorobą nabytą podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych w ramach działań poza granicami państwa albo orzeczenie lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalające uszczerbek na zdrowiu w związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową wydane dla celów świadczeń z ubezpieczenia społecznego,

4) decyzja administracyjna o przyznaniu świadczeń odszkodowawczych albo prawomocny wyrok sądu zasądzający odszkodowanie.

W przedmiotowej sprawie organ dysponował wszystkimi ww. dokumentami. Ponadto, w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w dniu [...] grudnia 2022r. organ wystąpił do Szefa Ośrodka Zamiejscowego Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] o nadesłanie kopii dokumentacji postępowania odszkodowawczego Skarżącego (k. 24 akt admin.). Dokumentacja ta została nadesłana do organu za pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. (k. 59 akt admin.). W aktach sprawy znajdują się również kopie: wyroku Sądu Okręgowego w [...] [...] Wydział Pracy u Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2022 r. sygn. akt [...], protokołu badań sądowo-lekarskich oraz orzeczenia lekarskiego z dnia [...] grudnia 2021 r. Zatem ocena legalności zaskarżonej decyzji została oparta na obszernym, w ocenie Sądu, wystarczającym materiale dowodowym zgromadzonym przez organ administracji publicznej. Zarzuty naruszenia art. 7, art. 8 § 1 i art. 76 § 1 art. 77 § 1 - § 3 i art. 80 k.p.a. polegające na niepodjęciu przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i jego dowolnej ocenie, nie zasługują na uwzględnienie.

Organ prawidłowo ustalił m.in. w oparciu o protokół powypadkowy, że w Skarżący - żołnierz [...] zmiany operacji Unii Europejskiej w ramach [...] w B. - doznał wypadku w dniu [...] września 2018 r. Ostatnie tygodnie pobytu na misji poświęcił głownie na przygotowanie do egzaminu z wychowania fizycznego, który musiał zdać po powrocie do kraju. Wieczór przed zdarzeniem również spędził na przygotowaniach przebywając na siłowni, a później udając się jeszcze na wieczorny bieg po terenie górzystym. W dniu zdarzenia, Skarżący obudził się około godz. 8.00. Zorientował się, że zaspał. Gwałtownie wstał z łóżka i zaczął się w pośpiechu ubierać. Nagle poczuł, że opuszczają go siły i upadł. Świadomość odzyskiwał stopniowo dopiero w szpitalu w Sarajewie, gdzie przebywał do dnia [...] października 2018 r. Przyczynami wypadku, zgodnie z protokołem powypadkowym, były: wzmożony wysiłek fizyczny, stres, presja czasu, przebywanie na dużych wysokościach n.p.m. Uwzględniając następstwa wypadku RWKL w [...] orzekła u Skarżącego uszczerbek na zdrowiu w wysokości 80%.

W ocenie Sądu organ dokonał prawidłowej subsumcji ustalonych okoliczności faktycznych do przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 w związku z art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach.

Przepis art. 3 ww. ustawy stanowi, że weteranem poszkodowanym w działaniach poza granicami państwa, zwanym dalej "weteranem poszkodowanym", może być osoba, która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze.

W świetle zaś art. 4 pkt 15 ww. ustawy, wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa to zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z: a) działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, b) zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa, c) innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań: przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy; określonych w akcie utworzenia kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, w skierowaniu do wykonywania zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa lub w skierowaniu do wykonywania zadań mających na celu zapewnianie bezpieczeństwa państwa.

W świetle powyższego do przyznania żołnierzowi statusu weterana poszkodowanego na podstawie art. 4 pkt. 15 lit. c ww. ustawy konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek: wypadek musi mieć charakter nagły; wypadek musi zostać wywołany przyczyną zewnętrzną; wypadek musi spowodować uszczerbek na zdrowiu; wypadek musi zaistnieć podczas lub w bezpośrednim związku z działaniami związanymi z wykonywaniem innych zadań przez żołnierza, niż opisane w art. 4 pkt. 15 lit. a i lit. b.

Określenie zawarte w ustawie odnoszące się do bezpośredniego związku wypadku z wykonywanymi zadaniami należy rozumieć w ten sposób, że wypadek jest następstwem wykonywania przez żołnierza zadań wyznaczonych w ramach misji (tu: operacji Unii Europejskiej w ramach [...] w B.). Specyfika tych zadań, różna od normalnych, zwykłych obowiązków służbowych żołnierzy, wskazuje na kwalifikowany charakter wypadku, o którym mowa w omawianym przepisie.

Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w poglądach orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przykładowo w wyroku z dnia 8 sierpnia 2014 r. sygn. I OSK 2012/13 (publ. CBOSA) NSA wskazał, że kryterium kwalifikacji określonego zdarzenia jako wypadku w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach stanowi szczególny charakter zadania realizowanego przez żołnierzy [...]. NSA zauważył przy tym, że nie chodzi tu o każdy wypadek doznany przez żołnierza wykonującego zadania poza granicami państwa, związany z wykonywaniem obowiązków służbowych albo poleceń przełożonych, ale o wypadek pozostający w ścisłym związku z zadaniami realizowanymi w ramach misji. Ustawodawca definiując wypadek w art. 4 pkt 15 lit. a i lit. c ustawy, opisane w nim działania poza granicami państwa skutkujące wypadkiem określa w zasadzie jako działania charakterystyczne dla czasu wojny i w tym też kontekście należy wykładać przepis art. 4 pkt 15 lit. c ustawy.

Oznacza to, że wypadkiem o którym mowa w art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, będzie tylko takie zdarzenie, które pozostaje w bezpośrednim związku z realizacją konkretnych zadań operacyjnych, stabilizacyjnych, czy doradczych misji. Związek ten musi mieć charakter czasowy, miejscowy oraz przede wszystkim funkcjonalny. Wykonywane przez żołnierza czynności muszą wiązać się z wykonywaniem zadań, do których została wyznaczona misja, a które niosą ze sobą realne zagrożenie dla jego życia i zdrowia. Specyfika tych zadań jest odmienna od normalnych, zwykłych obowiązków służbowych żołnierza (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2023 r., sygn. akt III OSK 2532/21; publ. CBOSA).

W okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że zachodzi bezpośredni związek pomiędzy wypadkiem jakiemu uległ Skarżący, a zadaniami wykonywanymi przez Skarżącego w ramach misji.

Jak wynika z akt sprawy Skarżący podczas [...] i [...] zmiany [...] wykonywał obowiązki służbowe na stanowisku [...]w Zespole [...] w m. D.. W ramach wykonywanych obowiązków brał udział w patrolach i spotkaniach z przedstawicielami władz lokalnych na terenie odpowiedzialności. Służba wiązała się z przebywaniem na różnych, niejednokrotnie dużych wysokościach n.p.m. Skarżący intensywnie uprawiał sporty siłowe i gimnastyczne (v. Opinia służbowo-lekarska, [...], z dnia [...] września 2018 r.; k. 75 akt admin.).

Jak wynika z powołanego już wyżej Protokołu powypadkowego, ostatnie tygodnie pobytu na misji Skarżący poświęcił głownie na przygotowanie do egzaminu z wychowania fizycznego, do którego miał podejść po powrocie do kraju. Wieczór przed zdarzeniem również spędził na przygotowaniach - przebywał na siłowni, a następnie udał się na wieczorny bieg po terenie górzystym. Z treści Protokołu nie wynika, aby istniał bezpośredni związek z wypadkiem a zadaniami wykonywanymi w ramach misji.

Nie wynika to również z innych dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w szczególności z Meldunku o zdarzeniu sporządzonego w dniu [...] września 2018 r. (k. 66 akt admin.), ani z Protokołu badań sądowo-lekarskich z dnia [...] grudnia 2021 r. (k. 44 akt admin.), w którym powołano się na ustalenia zawarte w Protokole powypadkowym.

Nie wynika to również z orzeczenia lekarskiego z dnia [...] grudnia 2021 r. (k. 48 akt admin.), gdzie wskazano, że możliwą przyczyną wypadku był wysiłek fizyczny w powiązaniu ze stresem (żołnierz w okresie poprzedzającym zdarzenie intensywnie przygotowywał się do zaliczenia egzaminu ze sprawności fizycznej) i przebywaniem na dużych wysokościach. W opinii tej wskazano, że takie czynniki jak: wzmożony wysiłek fizyczny w warunkach górzystych i ciepłym klimacie w połączeniu ze stresem mogły spowodować opisane schorzenia.

W końcu, nie wynika to także z oświadczenia Skarżącego złożonego do akt sprawy w piśmie z dnia [...] lutego 2023 r. Samo wskazanie na zadania wykonywane w ramach misji, tj. patrolowanie strefy, za którą Skarżący był odpowiedzialny, odbywanie spotkań z lokalnymi władzami, prowadzenie szkoleń przeciwminowych, w warunkach wymagających dyspozycyjności, w których miały miejsce liczne przypadki świadczące o wrogim nastawieniu ludności (np. wrogie wyzwiska, gesty, strzały obok przejeżdżających patroli) nie oznacza, że zaistniał bezpośredni (funkcjonalny) związek pomiędzy zadaniami wykonywanymi przez Skarżącego w ramach misji a wypadkiem, jakiemu uległ on w dniu [...] września 2018r. W szczególności, jak trafnie stwierdził organ w odpowiedzi na skargę, brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy wstaniem z łóżka w miejscu zakwaterowania żołnierza, po odbyciu wieczornego treningu, a realizacją zadań mandatowych misji. Wszyscy żołnierze są bowiem zobowiązani do zachowania sprawności fizycznej umożliwiającej zaliczenie okresowych egzaminów sprawnościowych.

W świetle powyższego brak jest podstaw do przyjęcia, że organ dokonał błędnej wykładni art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach. Przeciwnie, wykładnia ww. przepisu dokonana przez organ jest trafna i jednocześnie zgodna z poglądami judykatury prezentowanymi w sprawach, w których przepis ten znalazł zastosowanie.

Odnosząc się do argumentacji skargi wskazać należy również, że organ nie kwestionował wystąpienia związku wypadku, do którego doszło w miejscu zakwaterowania żołnierza, ze służbą wojskową. Organ potwierdził istnienie takiego związku w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Gdyby bowiem taki związek nie zachodził, nie doszłoby m.in. do wydania decyzji Szefa Ośrodka Zamiejscowego Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w sprawie przyznania jednorazowego odszkodowania pieniężnego. Zaistnienie "związku wypadku ze służbą wojskową" stanowi bowiem warunek przyznania odszkodowania. Organ, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, kwestionował wystąpienie określonych w ustawie o weteranach przesłanek dotyczących wypadku umożliwiających przyznanie statusu weterana poszkodowanego. Stanowisko organu, jak już wyżej wskazano, znajduje uzasadnienie w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy.

Wbrew zarzutom Skarżącego, organ odniósł się w zaskarżonej decyzji do wniosku dowodowego, złożonego w toku postępowania administracyjnego, o zwrócenie się do Sądu Okręgowego w [...] [...] Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych o przesłanie odpisów zeznań świadków A.W. i S.K. oraz odpisu pisemnego uzasadnienia wyroku w sprawie o sygn. akt [...] (dotyczącego wniosku o przyznanie wojskowej renty inwalidzkiej). W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał na potrzebę zbadania okoliczności istotnych dla ustalenia bezpośredniego związku zaistniałego zdarzenia, na skutek którego Skarżący doznał uszczerbku na zdrowiu, z wykonywanymi przez niego zadaniami żołnierza. Wniosek ten został przez organ oddalony. Uzasadniając oddalenie wniosku organ wskazał, że nie kwestionował okoliczności w jakich doszło do wypadku, w szczególności działania w warunkach wzmożonego stresu i wysiłku fizycznego, jednak odmiennie ocenił charakter i następstwa wypadku, jakiemu uległ Skarżący na podstawie powołanych przepisów ustawy o weteranach. Organ akcentował brak bezpośredniego związku wypadku z zadaniami wykonywanymi przez Skarżącego w ramach zadań mandatowych misji w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit. c ww. ustawy. Odmowa uwzględnienia wniosku wynikała zatem z dokonanej przez organ - prawidłowej - kwalifikacji wypadku jakiemu uległ Skarżący jako niespełniającego przesłanek określonych w ww. przepisie tej ustawy.

Sąd, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi nie mógł uwzględnić również wniosku Skarżącego o zobowiązanie MON do dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów z: dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania prowadzonego przed Sądem Okręgowym w [...] (sygn. akt [...]), wymienionych w części sprawozdawczej uzasadnienia oraz opinii biegłego sądowego z zakresu medycyny pracy. Sąd stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania administracyjnego był adekwatny do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, zaś organ orzekając na podstawie tego właśnie materiału dowodowego nie naruszył wymienionych w skardze przepisów postępowania administracyjnego. W szczególności nie można podzielić stanowiska Skarżącego, że organ dokonał oceny materiału dowodowego w sposób stronniczy, wybiórczy czy też dowolny, z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasady zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).

Sąd zauważa przy tym, że w wyroku z dnia [...] marca 2022 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w [...] orzekał w przedmiocie wojskowej renty inwalidzkiej ustalając m.in., że inwalidztwo Skarżącego pozostaje w związku ze służbą jako następstwo wypadku pozostającego w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych (punkt 1 wyroku). Jednakże od "wypadku" w rozumieniu art. 5 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (aktualnie art. 508 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny) należy odróżnić "wypadek" w rozumieniu art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach, umożliwiający nadanie żołnierzowi statusu weterana poszkodowanego jednak tylko w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie.

Sąd podziela również stanowisko organu przedstawione w odpowiedzi na skargę, że przedmiotem opinii biegłego są okoliczności dotyczące stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, a nie wykładnia przepisów prawa, której obowiązany jest dokonać organ orzekający. W niniejszej sprawie MON dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa w oparciu o należycie ustalony stan faktyczny.

Ma marginesie Sąd zauważa, że wbrew argumentacji skargi, Skarżący złożył do akt sprawy, o czym była już mowa powyżej, kopię wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] marca 2022 r. (sygn. akt [...]) bez uzasadnienia. W kwestii przesłania odpisu pisemnego uzasadnienia ww. wyroku Sądu Skarżący wnioskował do organu w piśmie z dnia [...] lutego 2023 r. Wniosek ten nie został przez organ uwzględniony z przyczyn omówionych powyżej.

Konkludując Sąd stwierdza, że organ dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 3 w związku z art. 4 ust. 15 lit. c ustawy o weteranach, jak również prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego sprawy pod te normy prawne, co czyni nieuprawnionymi zarzuty skargi. Wbrew twierdzeniom skargi decyzja zawiera adekwatne uzasadnienie faktyczne i prawne, które spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Argumentacja organu jest spójna, logiczna i pozbawiona sprzeczności. Brak jest podstaw do uznania, że wydając zaskarżoną decyzję organ naruszył art. 8 i art. 11 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.