Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 283/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.145§1 lit.a i lit.c, art.200 w zw. z art.205§2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art.7 ust.1, art.12a ust.1, art.22 ust.3
journal: Dz.U. 2023 poz 104
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
article: art.121-122, art.187§1, art.210§4
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 października 2024 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r., nr [...],[...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz strony skarżącej – J. T. kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] stycznia 2024 r. nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...], powołując jako podstawę prawną art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej jako o.p.), art. 22 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 12a ust. 3, art. 26 ust. 1-2 i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 104 ze zm., dalej jako ustawa SENT) oraz § 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 898 ze zm.) nałożył na J. T. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Transport Międzynarodowy J. T. karę pieniężną w wysokości [...] zł za niewywiązanie się z obowiązku przedstawienia środka transportu wraz z towarem do kontroli na terminalu w [...] przy transporcie towarów objętych zgłoszeniem SENT[...].

W uzasadnieniu decyzji Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego wskazał, iż [...] maja 2023 r. w systemie PUESC D. T. zarejestrowała zgłoszenie na przewóz z Niemiec (F) do Niemiec (S), towaru w postaci pszenżyta, w ilości 25.820,00 kg, klasyfikowanego do kodu CN [...]. W zgłoszeniu wskazano: podmiot wysyłający – F. Gmbh, [...],[...], DE (Niemcy), numer identyfikatora [...], podmiot odbierający – F. GmbH & Co.KG, [...],[...], DE (Niemcy), numer identyfikatora [...] oraz przewoźnika - Transport Międzynarodowy J. T., ul. [...],[...], numer identyfikatora [...]. Rejestrujący to zgłoszenie otrzymał z numerem referencyjnym SENT[...] wezwanie do zgłoszenia środka transportu wraz z towarem do kontroli na Terminalu w [...]. Kierujący pojazdem o numerach rejestracyjnych [...] nie stawił się do kontroli w wyznaczonym miejscu wraz z przewożonym towarem. Z odczytu kamer ANPRS wynika, że ww. środek transportu przejeżdżał przez przejście w [...][...] maja 2023 r. o godzinie 06:08:44.

Organ przytoczył mające w sprawie zastosowanie przepisy ustawy SENT i ordynacji podatkowej, wskazując jako postawę nałożenia kary art. 22 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 12a ust. 3 ustawy SENT. W dalszej kolejności organ przeprowadził analizę przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej zgodnie art. 22 ust. 3 ustawy SENT, nie znajdując podstaw do odstąpienia, zarówno ze względu na ważny interes przewoźnika, jak i interes publiczny.

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez przewoźnika, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] powołując się na art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 22 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 12a ust. 3, art. 26 ust. 1,ust. 2, ust. 4a i 5 ustawy SENT oraz § 1 pkt 9 ww. rozporządzenia Ministra Finansów z 25 kwietnia 2022 r., decyzję organu I instancji utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytaczając mające w sprawie zastosowanie przepisy ustawy SENT wskazał, że istotą sporu jest zasadność nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w kwocie [...] zł z tytułu niewykonania obowiązku przedstawienia środka transportu wraz z towarem stosownie do art. 12a ust. 3 ustawy SENT. Organ wskazał, że w art. 3 ust. 2 ustawy SENT wykazano katalog towarów określonych pozycjami Nomenklatury Scalonej (CN), które podlegają monitorowaniu, jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych tymi pozycjami przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów. Katalog towarów objętych systemem monitorowania poszerzony został wydanym w związku z art. 3 ust. 11 ustawy SENT rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 20 kwietnia 2023 r. zmieniającym rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 750). W § 1 pkt 1 tego rozporządzenia wskazano, że systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi jest objęty przewóz towarów, które są produktami rolnymi, podzielonych na następujące sektory wymienione w odpowiednich częściach załącznika I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz.Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 671, z późn. zm.): a) zboża, część I, jeżeli masa brutto przesyłki towarów przekracza 500 kg. Do tego katalogu należy m.in. przewożony przez skarżącego przewoźnika towar o nazwie pszenżyto o kodzie CN [...] i masie 25.800,00 kg.

Dnia [...] maja 2023 r. w systemie PUESC zarejestrowano zgłoszenie przewozu z Niemiec (F) do Niemiec (S), towaru w postaci pszenżyta w ilości 25.820,00 kg, klasyfikowanego do kodu CN [...]. W wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towaru wskazanego w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, wobec czego rejestrujący zgłoszenie wraz z numerem referencyjnym SENT[...] otrzymał wezwanie Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] do przedstawienia środka transportu wraz z towarem na Terminalu z [...], w celu przeprowadzenia kontroli. Wezwanie to zawierało pouczenie o obowiązku powiadomienia organu o planowanej dacie i godzinie dostarczenia towaru oraz o grożących karach administracyjnych za niewykonanie obowiązku stawiennictwa do kontroli. Informacje te zostały podane w języku polskim, angielskim i rosyjskim. Niewątpliwie przewoźnik miał wiedzę dotyczącą obowiązku stawiennictwa do kontroli w miejscu wskazanym w wezwaniu w celu przeprowadzenia kontroli i tego obowiązku nie dopełnił. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy potwierdza, że [...] maja 2023 r. o godz. 11:12:18, odnotowano przejazd samochodu ciężarowego o numerze rejestracyjnym wskazanym w zgłoszeniu SENT[...], tj. [...] na byłym przejściu granicznym [...]-przywóz (naczepa o numerze rejestracyjnym [...] nie została zarejestrowana w systemie ANPRS), natomiast wyjazd zestawu ciężarowego o nr [...] z Polski odnotowano na byłym przejściu granicznym w [...][...] maja 2023 r. o godz. 06:08:44. Tak więc przewóz przez terytorium Polski odbył się w terminie podanym w zgłoszeniu SENT[...]. Jednocześnie, dowodem potwierdzającym dostarczenie zgłoszonego towaru do odbiorcy jest dokument potwierdzenia dostawy towaru na magazyn z [...] maja 2023 r. opatrzony pieczęcią F. oraz list przewozowy CMR b/nr z [...] maja 2023 r. w którym w rubryce (pole 24) dotyczącej otrzymania przesyłki widnieje data i podpis odbierającego. Tak więc w sprawie bezspornym jest fakt, że pomimo przejazdu przez DPG [...], przewoźnik nie stawił się do kontroli środkiem transportu wraz z towarem.

Dalej organ wskazał, że osoba dokonująca zgłoszenia w imieniu przewoźnika musi być uprawniona do odebrania numeru referencyjnego, a jeśli wraz z tym numerem przesłane jest wezwanie, to również i do odebrania tego wezwania. Dokonująca zgłoszenia D. T. działała w imieniu i na rzecz odwołującego przewoźnika. Wezwanie to zawierało dokładne miejsce, w którym przewoźnik ma przedstawić do kontroli środek transportu i towar. W związku z tym niewątpliwie przewoźnik miał pełną wiedzę dotyczącą obowiązku stawienia się do kontroli.

Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, iż wobec niewykonania przez przewoźnika obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 ustawy SENT, organ pierwszej instancji w oparciu o zebrany materiał dowodowy zasadnie nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł - zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 3 tej ustawy.

W dalszej kolejności organ odwoławczy przytoczył treść art. 22 ust. 3 ustawy SENT oraz poglądy orzecznictwa odnoszące się do interpretacji zawartych w tym przepisie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w postaci "ważnego interesu przewoźnika" oraz "interesu publicznego".

Mając na uwadze zgromadzone w sprawie dokumenty finansowe organ stwierdził, że sytuacja finansowa przewoźnika jest stabilna. W 2022 r. nastąpił wzrost przychodów w stosunku do 2021 r. o około 32%. Wypracowanie zysku w latach 2021-2022 oraz nabycie składników majątkowych ocenić należy jako zjawisko pozytywne. Świadczy to o rozwoju przedsiębiorstwa. Jest również źródłem zdolności kredytowej oraz świadczy o stabilnym i długotrwałym rozwoju przedsiębiorstwa. Jednocześnie stwierdzona w latach 2019-2020 strata w łącznej kwocie [...] zł nie świadczy jeszcze o złej sytuacji firmy i nie oznacza okoliczności wskazujących na zagrożenie kontynuowania działalności. Nie jest to kwota mała, ale uwzględniając skalę prowadzonej działalności nie stanowi istotnego uszczerbku dla finansów firmy. Fakt posiadania zaległości publicznoprawnych wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ([...] zł) nie oznacza realnego zagrożenia dla funkcjonowania przedsiębiorstwa. Przewoźnik nie powoływał się na szczególne okoliczności, które uniemożliwiłyby poniesie kary, czy też wskazywałyby na realne zagrożenie płynności finansowej mogące doprowadzić do zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej, czy ogłoszenia upadłości.

Ponadto z analizy częstotliwości przewozów międzynarodowych "towarów wrażliwych" zaewidencjonowanych na platformie PUESC i z zarejestrowanych zgłoszeń w systemie SENT od [...] kwietnia 2017 r. do [...] stycznia 2024 roku, wynika z tego, że skarżący przewoźnik występował w 34 zgłoszeniach przewozu towaru podlegającego rejestracji i w 87 zgłoszeniach w roli podmiotu odbierającego. Do dnia rejestracji zgłoszenia, tj. do [...] maja 2023 r. wystąpił w 26 zgłoszeniach jako przewoźnik i w 80 zgłoszeniach jako odbiorca. Taka ilość odnotowanych zgłoszeń wskazuje na doświadczenie w prowadzonej działalności gospodarczej, a co za tym idzie, również znajomość procedur związanych z przepisami ustawy SENT. Zapisy w programie KARTA2 wskazują na 2 wszczęte wobec przewoźnika postępowania z uwagi na naruszenie ustawy SENT.

Organ stwierdził, że całkowite odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie leży w interesie publicznym, ponieważ pozyskane informacje wskazują, że sytuacja przewoźnika nie ma cech nadzwyczajności. Kondycja finansowa podmiotu nie wskazuje, aby musiał sięgać do środków pomocy państwa w celu wywiązywania się z obowiązku uregulowania nałożonej kary. Ponadto odstąpienie od nałożenia kary na przewoźnika, którego sytuacja materialna pozwala na jej uiszczenie, nie leży również w interesie społecznym. Odstąpienie w takim przypadku od nałożenia kary pieniężnej, będącej skutkiem działania strony, niezgodnego z obowiązującym porządkiem prawnym, nie może być uznane za działanie w interesie publicznym, z korzyścią dla ogółu. Organ dokonując analizy "interesu publicznego" nie stwierdził naruszenia zasady proporcjonalności i realizacji wyłącznie celu fiskalnego. Obciążenie przewoźnika karą pieniężną nie spowoduje zagrożenia dla istotnego interesu i nie zachwieje płynności finansowej jego firmy. Dolegliwość wynikająca z zapłaty kary jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie przewoźnika, uzasadniającym odstąpienie od nałożenia kary.

Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, przewoźnik J. T. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą: Transport Międzynarodowy J. T. z siedzibą w miejscowości [...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając naruszenie:

1. art. 7 ust. 1 ustawy SENT poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie w niniejszej sprawie skutkujące uznaniem, że przewoźnik obowiązany był przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia;

2. art. 12 a ust. 1 oraz art. 12 a ust. 3 1 ustawy SENT poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że przedmiotowy przewóz wiązał się ze "zwiększonym ryzykiem" skutkującym koniecznością przedstawienia środka transportu w odpowiednim miejscu i czasie oraz niewykazanie tego faktu w przeprowadzonym postępowaniu i całkowite pominięcie w uzasadnieniu decyzji;

3. art. 22 ust. 3 1 ustawy SENT poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w postaci ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego, a także poprzez przyjęcie do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie danych, które nie są aktualne i nie były aktualne na dzień prowadzenia postępowania oraz wydania decyzji.

W skardze wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie szeregu dowodów z dokumentów na okoliczność, że wbrew twierdzeniom organu sytuacja finansowa skarżącego jest trudna i stanowi przesłankę istnienia ważnego interesu przewoźnika będącego podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz że organ dokonał rozstrzygnięcia w oparciu o nieaktualne dane: umowy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. o rozłożenie na raty należności z tytułu składek z ZUS, decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. o rozłożeniu należności na raty w sprawie: [...], faktury VAT nr: [...] z dnia [...] października 2023 r., upomnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] lutego 2024 r. w sprawie: [...], KPIR - zapisy w księdze i buforze za okres od [...].01.2024 do [...].03.2024, [...] za 2023 r.

Strona wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, ewentualnie o odstąpienie od nałożenia kary wskazanej w treści decyzji wydanej przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] o nałożeniu kary pieniężnej z dnia [...] stycznia 2024 r. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że przewoźnik stanowczo zaprzecza, ażeby jego sytuacja finansowa była korzystna i pozwalała na uregulowanie przedmiotowej kary. Nadto Dyrektor Izby Administracji Skarbowej dokonując analizy sytuacji finansowej przedsiębiorcy przyjął dane z 2022 r., które są całkowicie nieaktualne. Aktualna sytuację skarżącego jest tak zła, że nie jest w stanie regulować swoich zobowiązań na czas, ma trudności z zapłaceniem wynagrodzeń pracownikom, zawarł układ z ZUS i US, rozważa także możliwość zakończenia prowadzenia działalności transportowej. Dane wskazujące na uzyskanie dochodu w 2022 r. w żaden sposób nie przystają do aktualnej sytuacji finansowej i nie mogą stanowić podstawy do oceny, czy zachodzi przesłanka ważnego interesu przewoźnika. Ponadto zdaniem skarżącego nie można też pominąć okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie, przyczyn powstałego naruszenia, postawy przewoźnika w trakcie i po przeprowadzeniu kontroli. W przedmiotowej sprawie konieczność wjazdu pojazdu przewoźnika na teren Polski spowodowała awaria pojazdu. Wymagało to sprawnego i nagłego działania skutkującego zmianą zaplanowanej trasy przewozu, wjazdem na teren innego (niż zaplanowany) kraju, a co za tym idzie było działaniem odmiennym od standardowego działania przewoźnika. Brak przedstawienia pojazdu i towaru do kontroli wynikał jedynie z omyłki, braku świadomości i niewielkiego doświadczenia w tego typu przewozach. Zgodnie z treścią uzasadnienia skarżonej decyzji z zarejestrowanych zgłoszeń tj. od [...] kwietnia 2017 r. do dnia [...] maja 2023 r. - czyli przez 6 lat przewoźnik w zarejestrowanych przez organ zgłoszeniach jako realizujący przewóz został wskazany 26 razy. Nie można zatem mówić o dużym doświadczeniu przewoźnika, który trudniąc się przewozem na co dzień i realizując setki zleceń, przewozów podlegających zgłoszeniu do SENT realizuje około 4 rocznie. To jest bardzo niewielka liczba i stanowi uzasadnienie ewentualnych omyłek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty były uzasadnione.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 104 z późn. zm., dalej ustawa SENT). Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Stosownie zaś do art. 12a ust. 1 ustawy SENT, jeśli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazany w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Art. 12a ust. 3 ustawy SENT stanowi, że w przypadku przewozu towarów po drodze publicznej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli. Zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 i 4 oraz art. 15 ust. 3 - na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości [...] zł.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, iż zgodnie z przytoczonymi w skarżonej decyzji przepisami rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi towar przewożony przez skarżącego przewoźnika w postaci pszenżyta w ilości 25 820 kg był objęty obowiązkiem monitorowania, a ponieważ chodziło o przemieszczenie towaru z Niemiec, przez terytorium Polski, z powrotem do Niemiec, stosownie do powołanego art. 7 ust. 1 ustawy SENT, przewoźnik miał obowiązek dokonać zgłoszenia SENT do rejestru. Obowiązek ten został zrealizowany, gdyż skarżący przewoźnik dokonał w ramach systemu SENT zgłoszenia przewozu. Następstwem zgłoszenia było skierowane do skarżącego przewoźnika przez organ celno-skarbowy wezwanie do przedstawienia środka transportu wraz z towarem w celu przeprowadzenia kontroli, przy czym jako miejsce kontroli organ wskazał terminal przy granicy polsko-niemieckiej. Nie było kwestionowane, iż skarżący przewoźnik nie zastosował się do tego wezwania i nie podstawił do kontroli środka transportu przed opuszczeniem terytorium Polski.

W tej sytuacji doszło do naruszenia, o którym stanowi art. 12a ust. 1 ustawy SENT, a w konsekwencji zastosowania w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy przepisu art. 22 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przepisów art. 7, art. 12a ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT nie były zatem uzasadnione.

Kara pieniężna przewidziana w art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT została ustalona w ustawie w wysokości [...] zł w sposób sztywny, bez możliwości jej miarkowania, przy czym ustawodawca przewidział możliwość odstąpienia od nałożenia tej kary stanowiąc w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo ust. 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Posłużenie się przez ustawodawcę w treści art. 22 ust. 3 nieostrymi pojęciami: "ważny interes przewoźnika" i "interes publiczny" wymaga wypełnienia ich treści w konkretnej sprawie przez odwołanie się do całokształtu konkretnych okoliczności. Ponieważ z redakcji ust. 3 art. 22 ustawy SENT wynika, że ważny interes przewoźnika lub interes publiczny ma być rozpatrywany w relacji do danego przypadku, który musi być przy tym uzasadniony, odstąpienie od nałożenia sankcji administracyjnej jest motywowane przypadkiem uzasadnionym jego okolicznościami oraz relacją w jakiej pozostaje do ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego, a w związku z tym ocena odnośnie do zaktualizowania się przesłanki "przypadku uzasadnionego" (ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym), nie może pomijać tego koniecznego aspektu, który wiąże się z potrzebą rozpoznawania omawianej przesłanki po pierwsze w relacji do celów ustawy SENT oraz po drugie w relacji do okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, a w tym kontekście z potrzebą uwzględniania konsekwencji wynikających z zasady proporcjonalności. Zwłaszcza w tym jej aspekcie, który odnosi się do tzw. przesłanki niezbędności, której źródłem jest art. 2 Konstytucji RP. Zastosowanie zasady proporcjonalności w odniesieniu do sankcji bezwzględnie oznaczonej (administracyjnej kary pieniężnej w określonej wysokości) wymaga więc rozważenia, czy wymierzenie kary pieniężnej w określonej wysokości będzie przydatne i niezbędne do realizacji celów danej regulacji prawnej (por. np. wyroki NSA z 9 maja 2024 r. II GSK 396/21 oraz 27 czerwca 2024 r. II GSK 706/24)

Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że skarga trafnie zarzuca naruszenie art. 22 ust. 3 ustawy SENT, a to wobec nieuwzględnienia przez orzekające w sprawie organy wszystkich istotnych okoliczności rozpatrywanego przypadku naruszenia. W ocenie Sądu, przy analizie możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwzględnieniem interesu publicznego nie można pominąć okoliczności w jakich nastąpiło stwierdzone naruszenie, przyczyn tego naruszenia, a także wywiązywania się przez przewoźnika z obowiązków przestrzegania prawa w prowadzonej działalności, w kontekście ustalenia czy stwierdzone uchybienie ma charakter incydentalny i nie nosi znamion działania celowego, czy też nie jest przejawem lekceważącego stosunku przewoźnika do wypełniania nałożonych ustawą obowiązków. Skarżący przewoźnik w toku postępowania konsekwentnie podnosił, że przyczyną naruszenia był nietypowy charakter przewozu, związany z nieplanowanym przekroczeniem granicy Polski z powodu awarii pojazdu oraz wskazywał na niewielką ilość realizowanych przewozów podlegających obowiązkowi zgłoszenia SENT i wynikający z tego brak doświadczenia.

Mimo obszerności zawartych w uzasadnieniu skarżonej decyzji wywodów odnoszących się do pojęcia ważnego interesu publicznego, organ odwoławczy nie dokonał, w ocenie Sądu, dostatecznej analizy tych konkretnych okoliczności wskazywanych przez stronę jako wskazujących na istnienie przesłanki interesu publicznego w odstąpieniu od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej. Tymczasem potrzeba rozważenia wszystkich swoistego rodzaju "okoliczności łagodzących" nie jest bez znaczenia z punktu widzenia oceny odnośnie do prawidłowości stosowania art. 22 ust. 3 ustawy SENT (por. wyroki NSA z 9 maja 2024 r. II GSK 396/21 oraz 27 czerwca 2024 r. II GSK 706/24). Organy powinny zatem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy odnieść do tych powoływanych przez skarżącego przewoźnika "okoliczności łagodzących", których istnienie mogłoby wynikać z m.in. z analizy i oceny prowadzonej przez stronę działalności oraz przestrzegania adresowanych do niej na gruncie ustawy SENT obowiązków w relacji do skali tej działalności (liczby przewozów) oraz dotychczas przeprowadzonych kontroli (ich liczby i wyników), a także analizy szczególnych okoliczności faktycznych towarzyszących konkretnemu naruszeniu - wyjątkowy charakter przekroczenia granicy Polski na skutek awarii pojazdu i jego naprawa na terytorium Polski. Pogłębionej oceny wymaga też postawa przewoźnika w trakcie i po przeprowadzeniu kontroli, w kontekście tego czy istnieją okoliczności wskazujące, że naruszenie to wynikało z dokonywanego oszustwa bądź innych przestępstw, czy jest wynikiem niedbałości i nienależytej staranności w prowadzeniu swoich interesów przez skarżącego przewoźnika, czy też było czymś wyjątkowym w jego działalności.

W powyższym zakresie stwierdzić trzeba, że dokonana przez organ odwoławczy ocena zaistnienia przesłanki interesu publicznego w sposób niedostateczny odnosiła się do tych konkretnych wskazywanych przez przewoźnika okoliczności. Nie spełniają warunków legalności czynności organów, które przyjmują postać abstrakcyjnego odwołania się do orzecznictwa administracyjnego lub sądowoadministracyjnego, bez nawiązania do indywidualnych cech danej sprawy oraz bez powiązania rozważanych przesłanek z celami i funkcjami stosowanej regulacji materialnoprawnej (ustawa SENT).

Ponadto w skardze trafnie zarzucono, że analizując sytuację ekonomiczną skarżącego przewoźnika organy skupiły się na danych dotyczących okresu 2018-2022, podczas gdy do czasu orzekania przez organy sytuacja ta, zdaniem skarżącego, radykalnie się pogorszyła. Dokumenty dołączone do skargi stanowiące dowód w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 106 § 3 i 5 w zw. z art. 2432 k.p.c.), a nie będące przedmiotem analizy orzekających w sprawie organów świadczą, że rzeczywiście przed wydaniem skarżonej decyzji zaistniały zdarzenia wskazujące na pogorszenie w 2023 r. sytuacji ekonomicznej skarżącego przewoźnika. Należy w tym miejscu podkreślić, że to nie wyłącznie strona powinna wykazać okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary i na niej spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu. Taki pogląd został ukształtowany na tle stosowania art. 67a o.p., jednak to postępowanie jest wszczynane na wniosek podatnika, a odmiennie kwestia ta została uregulowana w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, który to przepis zobowiązuje organ do zbadania w każdym postępowaniu w sprawie nałożenia kary pieniężnej z urzędu lub na wniosek, czy zachodzą przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Przewoźnik w odwołaniu zakwestionował ustalenia organu I instancji określającego jego sytuację finansową jako korzystną i zwrócił uwagę, że organ ten nie wezwał przewoźnika do złożenia oświadczenia o jego sytuacji finansowej. W tej sytuacji organ odwoławczy powinien uzupełnić materiał dowodowy, tak aby w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ustalić, jaka jest sytuacja skarżącego przewoźnika na dzień wydawania decyzji.

Reasumując, w ocenie Sądu, prawidłowe były ustalenia organów co do stwierdzonego naruszenia przez skarżącego przewoźnika przepisów ustawy SENT, natomiast prawidłowe zastosowanie art. 22 ust. 3 ustawy SENT wymaga dodatkowych ustaleń odnoszących się do aktualnej na dzień orzekania sytuacji przewoźnika oraz pogłębionego rozważenia, czy z uwagi na powoływane przez skarżącego szczególne okoliczności przewozu oraz postawę przewoźnika wymierzenie kary pieniężnej w określonej wysokości będzie przydatne do osiągnięcia zamierzonych skutków (celów) regulacji ustawy SENT oraz czy zachowana została właściwa dla demokratycznego państwa prawa proporcja między efektem wymierzonej sankcji pieniężnej, a jej dolegliwością (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP).

W tym stanie sprawy należało uznać, że stwierdzenie przez organ odwoławczy braku podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej było przedwczesne i nastąpiło z naruszeniem art. 121, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 o.p., a tym samym zachodzi potrzeba ponownego rozpatrzenia sprawy w aspekcie wystąpienia przesłanek "interesu publicznego" jako podstawy zastosowania art. 22 ust. 3 ustawy SENT. W konsekwencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Oceniając ponownie sprawę, organ uzupełni postępowanie dowodowe we wskazanym wyżej zakresie i dokona pogłębionej analizy indywidualnych cech tej sprawy, odnosząc się do konkretnych, wskazywanych przez przewoźnika elementów stanu faktycznego, aby właściwie ocenić, czy nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej w wysokości [...] zł w okolicznościach tej sprawy realizuje cele ustawy SENT, nie naruszając przy tym zasady proporcjonalności, a tym samym czy nałożenie tej kary leży w interesie publicznym, nie naruszając ważnego interesu przewoźnika.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów w postaci uiszczonej opłaty sądowej w wysokości [...] zł.