Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 306/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek rolny
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie w części
Powołane przepisy: article: art. 162, art. 236 § 2 pkt 1, art. 228 § 1 pkt 2, art. 121 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Cichoń, Sędziowie sędzia WSA Konrad Aromiński, asesor WSA Agnieszka Sułkowska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi K.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi oraz odmowy jego przywrócenia do wniesienia zażalenia na postanowienie o sposobie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych w podatku rolnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie w części, w jakiej odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy N. z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] ; 2) oddala skargę w pozostałym zakresie; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz K.P. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r., wydanym w stosunku do K.P. (zwanego dalej: "Skarżącym" lub "Stroną"), Wójt Gminy N. (dalej jako: "Wójt" lub "Organ I instancji") orzekł o sposobie zarachowania wpłaty z 4 maja 2021 r. w kwocie 65,00 zł w ten sposób, że 0,001 zł zarachował na poczet podatku rolnego za 2018 rok, 64.00 zł zarachował na poczet tego podatku za 2020 rok, zaś 0.99 zł zarachował na konto podatku za 2021 rok.

Powyższe postanowienie zostało doręczone Stronie w dniu 27 maja 2021 r.

W dniu 14 czerwca 2021 r. za pośrednictwem platformy ePuap Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (zwane dalej: "Organem odwoławczym" lub "SKO") stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.

Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 marca 2023 r. o sygn. akt III SA/Wa 2102/22 uchylił postanowienie SKO w W. z dnia [...] sierpnia 2022 r.

W powyższym wyroku Sąd, powołując się na przepis art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COV1D-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, uznał, że przedmiotowa regulacja nałożyła na organy administracji publicznej nowy obowiązek w okresie trwania pandemii polegający na zawiadamianiu strony o uchybieniu terminu, wyznaczeniu stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu oraz pouczeniu o przepisie wydłużającym termin na złożenie wniosku z 7 do 30 dni. Występuje zatem regulacja szczególna, która nie przewiduje wydania orzeczenia o stwierdzeniu uchybienia terminu przed pouczeniem strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu i przed bezskutecznym upływem terminu do złożenia tego wniosku. Postanowienie SKO o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej z pominięciem czynności wymaganych w art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID-19 narusza te przepisy w stopniu mogącym mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. W konsekwencji w toku ponownego rozpoznania sprawy Sąd zobowiązał organ odwoławczy do wyznaczenia stronie 30-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.

Zawiadomieniem z dnia 30 października 2023 r. SKO poinformowało Stronę o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy N. z dnia [...] maja 2021 r. Jednocześnie wyznaczyło stronie w trybie przepisów ustawy o COVID-19 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu na wniesienie zażalenia od dnia doręczenia niniejszego zawiadomienia, wskazując, iż w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, ewentualną prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Zawiadomienie zostało doręczone Stronie w dniu 9 listopada 2023 r.

Skarżący w dniu 11 listopada 2023 r. za pośrednictwem platformy ePuap złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej i art. art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy o COV1D-19 odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy N. z dnia [...] maja 2021 r. (punkt pierwszy) oraz na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 239 Ordynacji podatkowej stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy N. z dnia [...] maja 2021 r.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Organ odwoławczy wskazał, że wykonując zobowiązanie Sądu zawarte w wyroku z dnia 30 marca 2023 r. o sygn. akt III SA/Wa 2102/22, zawiadomieniem z dnia 30 października 2023 r. poinformował Skarżącego o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy N. z dnia [...] maja 2021 r. Jednocześnie SKO wyznaczyło stronie w trybie przepisów ustawy o COVID-19 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu na wniesienie zażalenia.

Zdaniem Organu odwoławczego, z akt sprawy przekazanych SKO przez Organ I instancji, w szczególności z zestawienia daty doręczenia postanowienia Wójta Gminy N. i daty wniesienia zażalenia wynika, że Strona wniosła zażalenie ze spóźnieniem. Zatem zasadnie może domagać się w okolicznościach niniejszej sprawy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Ten wniosek podlega rozpatrzeniu w pierwszej kolejności przez organ odwoławczy.

Z uwagi na to, że doręczenie postanowienia Organu I instancji, jak i wniesienie zażalenia przez stronę nastąpiło w okresie epidemii COVID-19, w sprawie znajdzie zastosowanie art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-I9, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Organ odwoławczy argumentował, że w judykaturze podkreśla się, że przepis art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy o COVID-19 nie przewiduje innych przesłanek przywrócenia terminu niż przewidziane w przepisach k.p.a., wprowadza jedynie dodatkowy tryb zawiadomienia strony o uchybieniu i wydłuża - z siedmiu do trzydziestu dni - termin do złożenia prośby o przywrócenie. Wskazuje się, że pomimo, iż z przepisu art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-I9 nie wynika, według jakich zasad organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów prawa administracyjnego, to jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego artykułu wprost do art. 58 k.p.a., to należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie w oparciu o przepisy k.p.a. Przepis art. 15 zzzzzn2 ustawy o COV1D-19 nie funkcjonuje samodzielnie i nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Przepis art. 15 zzzzzn2 ww. ustawy formułuje obowiązek organu w zakresie poinformowania o uchybieniu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ale samo rozpoznanie wniosku odbywa się w oparciu o przesłanki określające podstawę do przywrócenia terminu określone w art. 58 k.p.a.

Organ odwoławczy wskazał, że kwestie związane z przywróceniem terminu procesowego, w tym jego przesłanki, reguluje art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. O przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (z uwzględnieniem wydłużonego terminu z ustawy o COVID-19). Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W obowiązującym stanie prawnym nie jest sporne, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie

W ocenie SKO wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie może zostać uwzględniony, gdyż nie została ani wykazana, ani tym bardziej spełniona przesłanka braku winy w działaniu zainteresowanego, które doprowadziło do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.

Zdaniem SKO, Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jego winy - złożony w tym zakresie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia ani jednym zdaniem nie odnosi się do tego, dlaczego w przypadku skarżącego nastąpiło wniesienie zażalenia po upływie ustawowego terminu. To że przepis szczególny, jakim jest powołany wyżej art. 15 zzzzzn2 ust. 2 ustawy o COVID-19 wydłuża niejako stronie termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, nie zwalania z wykazania pozostałych przesłanek do przywrócenia tego terminu. Prośba taka wpłynęła w wyznaczonym przez SKO terminie, dopełniono też warunku wniesienia samego zażalenia (co nastąpiło wcześniej). Nieuprawdopodobnienie wniesienia zażalenia po terminie bez winy skarżącego stoi na przeszkodzie do uwzględnienia tego wniosku. Organ odwoławczy nie może przy tym zastępować strony i domniemywać powodów, dla których strona uchybiła terminowi.

Ze względu na powyższe okoliczności SKO uznało, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony i przesądziło o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

W ocenie organu odwoławczego, skoro zażalenie zostało złożone z przekroczeniem ustawowego terminu na jego wniesienie (7 dni od daty doręczenia postanowienia), a wniosek strony o przywrócenie terminu na dokonanie tej czynności procesowej nie został uwzględniony, zasadne jest stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia, co nastąpiło w pkt. 2 postanowienia. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Przepis ten, za sprawą brzmienia art. 239 Ordynacji podatkowej, ma odpowiednie zastosowanie do zażaleń.

Pismem z dnia 7 stycznia 2023 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie.

W treści skargi Skarżący wskazał, że skarga została złożona wcześniej i nie istniała potrzeba jej uzupełnień. Skarżący podkreślił, że zgodnie z przepisami epidemicznymi wyznaczono termin 30 dni na złożenie wniosku. Zgodnie z orzecznictwem, za uprawdopodobnienie przyczyny ewentualnej zwłoki należy przyjąć sam stan epidemii.

Skarżący zaznaczył, że SKO nie podało żadnego orzeczenia w tej materii, koncentrując się jedynie na orzecznictwach z zupełnie innym stanem faktycznym. Za zasadniczą kwestię należy przy tym uznać treść skargi i prawomocne stwierdzenie Sądu, które wiążą SKO.

W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Jak wynika z akt sprawy, w niniejszej sprawie warunki zastosowania wskazanego przepisu zostały spełnione.

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.), sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie w części, w jakiej organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu w tej sprawie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że żadnych wątpliwości nie budzi fakt, iż skarżący uchybił terminowi do złożenia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy N. z [...] maja 2021 r. Postanowienie doręczono skarżącemu 27 maja 2021 r., zaś zażalenie wniesiono 14 czerwca 2021 r. Zgodnie z art. 236 § 2 pkt 1 o.p. zażalenie powinno było w tej sprawie zostać złożone w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia, co bez wątpienia nie miało miejsca. Skarżący okoliczności tej nie kwestionuje. W przypadku uchybienia terminu organ nie ma innej możliwości, jak stwierdzić w stosownym akcie administracyjnym, że do uchybienia terminu doszło, co w tej sprawie Kolegium prawidłowo uczyniło. Dlatego też skarga w części, w której dotyczyła postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu, była niezasadna.

Wskazać w tym miejscu należy na marginesie, że wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.) jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ww. ustawy, niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim). Zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej - podanie o przywrócenie terminu składa się po jego uchybieniu (ustaniu przyczyny uchybienia), przy czym takie przywrócenie następuje "w razie uchybienia terminu" (o ile zainteresowany uprawdopodobni brak winy w uchybieniu). Instytucja przywrócenia terminu została zatem przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Właśnie bowiem to uchybienie daje możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W konsekwencji nie jest tak, że postanowienie o uchybieniu terminu wydaje się w sprawie dopiero wówczas, gdy rozpatrzy się wniosek o przywrócenie terminu. Organ najpierw obowiązany jest stwierdzić, że do uchybienia terminu doszło, a następnie później ewentualnie przywrócić termin do dokonania czynności spóźnionej. Z tego powodu Sąd oddalił skargę w tej części, która obejmowała postanowienie Kolegium o stwierdzeniu uchybienia terminu.

Jeśli natomiast chodzi o sposób rozpatrzenia przez Kolegium wniosku skarżącego o przywrócenie terminu, to, w przekonaniu Sądu, wydanie postanowienia o odmowie jego przywrócenia było przedwczesne.

Jak stanowi art. 162 o.p.:

§ 1. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

§ 2. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

§ 3. Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne.

§ 4. Przepisy § 1-3 stosuje się do terminów procesowych.

Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.; dalej "ustawa o covid").

Bez wątpienia rację ma Kolegium, że możliwość wnioskowania przez stronę o przywrócenie terminu do dokonania czynności nie oznacza istnienia obowiązku uwzględnienia wniosku po stronie organu. Skarżący, tak jak w każdym innym przypadku wnioskowania o przywrócenie terminu, powinien był wykazać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Tymczasem wniosek nie zawiera żadnego uzasadnienia w tym zakresie.

Artykuł 15zzzzzn2 ustawy o stanowi, że:

1. W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

2. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

3. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości cel wprowadzenia tego przepisu. Było nim zapewnienie podmiotom, które uchybiły terminom, możliwości założenia wniosku w dłuższej perspektywie czasowej. Przepis ten jednak nie zawiera odrębnych zasad rozpatrywania wniosków o przywrócenie terminu, ani tym bardziej nie stanowi podstawy do przyjęcia, że każde uchybienie terminu w czasie epidemii uzasadniało jego przywrócenie. Gdyby bowiem taki był zamysł ustawodawcy, to napisałby wprost, że każdemu, kto uchybił terminu w czasie epidemii, termin ten jest przywrócony z mocy prawa.

Przepis ten nałożył więc na organ dodatkowy obowiązek po to, by zapewnić możliwość składania wniosków o przywrócenie terminu obywatelom w szerszym zakresie, niż przed pandemią. Wykonując prawomocny wyrok tutejszego Sądu z 30 marca 2023 r., III SA/Wa 2102/22 (którym związany jest także tutejszy Sąd ponownie rozpatrując niniejszą sprawę), organ powiadomił skarżącego o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia i wyznaczył mu 30 dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Skarżący pismem z 11 listopada 2023 r. złożył stosowny wniosek, ale nie wskazał okoliczności, które świadczyłyby o braku winy w uchybieniu terminu. Wniosek nie zawierał uzasadnienia.

Należy w tym miejscu odnieść się do wyroku tutejszego Sądu o sygn. akt III SA/Wa 2102/22, w którym to wyroku, wbrew stanowisku skarżącego, nie stwierdzono, iż skarżącemu termin należy przywrócić.

Sąd jednoznacznie wskazał w tymże wyroku, że art. 15zzzzzn2 nałożył na organy administracji nowy obowiązek w okresie trwania pandemii i licznych zakażeń wirusem SARS-CoV-2, w przypadku uchybienia terminu po dniu 16 grudnia 2020 r. Obowiązek ten polegał na zawiadomieniu strony o uchybieniu terminu (art. 15 zzzzzn² ust. 1), wyznaczeniu stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2) oraz pouczeniu o treści ust. 3 tego przepisu wydłużającego termin na złożenie wniosku z 7 do 30 dni. Mamy zatem do czynienia z regulacją szczególną, która nie przewiduje wydania orzeczenia o stwierdzeniu uchybienia terminu przed pouczeniem strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu i przed bezskutecznym upływem terminu do złożenia tego wniosku. Właśnie z powodu naruszenia tego przepisu poprzez niewykonanie obowiązku o charakterze procesowym, tutejszy Sąd uchylił zaskarżone postanowienie SKO. W żadnym jego miejscu nie stwierdzono jednak, że wniosek skarżącego powinien zostać uwzględniony.

Sąd uznał wyłącznie, że postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p., z pominięciem czynności wymaganych w art. 15 zzzzzn² ustawy o covid, narusza te przepisy postępowania, w sposób mogący mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Dlatego też Sąd zobowiązał organ, by w toku ponownego rozpoznania sprawy organ odwoławczy, stosownie do treści art. 15zzzzzn² ust. 1 i 2 ustawy o covid, wyznaczył Stronie skarżącej 30-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, co Kolegium ponownie rozpatrując sprawę prawidłowo uczyniło.

Jak zasadnie argumentowało SKO, skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie podał żadnych okoliczności, które miałyby świadczyć o braku jego winy w uchybieniu terminu. Rzecz jednak w tym, że Kolegium, jako organ administracji publicznej, nie powinno było takiego nieuzasadnionego wniosku rozpatrzyć, lecz najpierw wezwać skarżącego do uzupełnienia jego braków formalnych.

Nie może budzić wątpliwości, że z uwagi na treść art. 162 o.p. to na podmiocie domagającym się przywrócenia terminu spoczywa ciężar uprawdopodobnienia, że niemożność dokonania czynności w przewidzianym przez prawo terminie nastąpiła bez jego winy. Jednak aby można było mówić w ogóle o uprawdopodobnieniu, to muszą być znane organowi okoliczności, które leżą u podstaw żądania.

Znajduje potwierdzenie w aktach sprawy (uzupełnionych o wniosek skarżącego dopiero na podstawie wezwania Sądu), że we wniosku z 11 listopada 2023 r. skarżący istotnie nie wskazał przyczyn (okoliczności) uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło, że skoro wniosek nie zawiera uzasadnienia, to skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy i w konsekwencji odmówiło przywrócenia terminu.

Zdaniem Sądu, takie stanowisko organu jest przedwczesne. Z uwagi na brak wskazania we wniosku przyczyn uchybienia, organ nie mógł zająć merytorycznego stanowiska wobec zgłoszonego żądania i stwierdzić, czy uchybienie terminu nastąpiło z winy skarżącego. Istotą postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu jest dokonanie przez organ oceny, czy podniesione przez zainteresowanego okoliczności uprawdopodabniają brak winy, a więc czy mogą być podstawą do przywrócenia terminu. Tym samym brak takich okoliczności we wniosku uniemożliwia dokonanie takiej oceny i czyni postępowanie w sprawie przywrócenia terminu iluzorycznym.

Należy przypomnieć, że art. 121 § 1 i 2 o.p. wymaga, by organy administracji publicznej prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organów podatkowych. Ponadto organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Bez wątpienia natomiast sam fakt występowania w art. 162 o.p. instytucji uprawdopodobnienia nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy.

W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy, organ powinien był wezwać skarżącego, który w niniejszej sprawie działa samodzielnie (bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika i jak wynika z jego pism, ma problemy z rozeznaniem się w kwestiach prawnych), do wskazania okoliczności stanowiących podstawę złożonego przez niego wniosku o przywrócenie terminu. Zaniechanie organu w tym zakresie narusza przepis art. 121 o.p. w zw. z art. 162 o.p. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Brak uzasadnienia wniosku nie może automatycznie prowadzić do odmowy przywrócenia terminu. Skoro, jak wskazano wcześniej, organ ocenia podniesione przez stronę okoliczności w kontekście przesłanek przywrócenia terminu, to w razie braku uzasadnienia wniosku, organ nie może go merytorycznie rozpoznać.

W analizowanej sprawie wniosek nie zawiera danych, które pozwalają na jego merytoryczną ocenę, tj. okoliczności potwierdzających, lub nie, uprawdopodobnienie braku winy strony w uchybieniu terminu. W takiej sytuacji, obowiązkiem organu jest wezwanie strony do wskazania okoliczności, o których mowa w art. 162 § 1 o.p. Wezwanie to należy opatrzyć odpowiednim rygorem, wskazującym na możliwość oddalenia wniosku (odmowy przywrócenia terminu). Nieuprawnione jest działanie organu, który rozpoznaje wniosek o przywrócenie terminu nie dysponując informacjami, od których zależy ocena winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1613/18, LEX nr 2 619 731).

Końcowo Sąd zauważa, że wdrożenie przez SKO procedury z art. 15zzzzzn2 ustawy o covid nie zmieniło trybu procedowania wniosku o przywrócenie terminu; nadal bowiem mamy do czynienia z postępowaniem podlegającym reżimowi ustawy Ordynacja podatkowa, a nie K.p.a., zaś ust. 3 tego przepisu należy odnosić odpowiednio do treści art. 162 § 2 o.p.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni wykładnię prawa dokonaną w niniejszym wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.