Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 97/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) WSA Grzegorz Wałejko Protokolant Starszy asystent sędziego Karolina Orłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2023 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 28 grudnia 2022 r. nr 030000/71/111863/2022 w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 20 grudnia 2022 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organ) utrzymał w mocy decyzję Zakładu z 7 listopada 2022 r. odmawiającą K. K. zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące od marca do maja 2020 r.

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu 27 października 2020 r. do Biura Terenowego ZUS w Krasnymstawie wpłynęła prośba K. K. (strona, skarżący) o odszukanie w siedzibie organu i rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. (wniosek RDZ). Skarżący wyjaśniał, że 8 kwietnia 2020 r. nadał w placówce pocztowej korespondencję do ZUS w Krasnymstawie zawierającą wymieniony wniosek RDZ oraz wniosek o świadczenie postojowe RSP-D.

Decyzją z 9 listopada 2020 r. ZUS odmówił stronie prawa do wnioskowanego zwolnienia. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z 11 grudnia 2020 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy wskazaną decyzję Zakładu. Powielając argumentację wyrażoną w decyzji organu pierwszej instancji, Prezes ZUS wskazał, że w archiwum zakładowym nie odnotowano wniosku RDZ pochodzącego od strony. W korespondencji z 8 kwietnia 2020 r. znajdował się jedynie wniosek o świadczenie postojowe. W konsekwencji, organ stanął na stanowisku, że wniosek RDZ nie został złożony do organu w terminie do 30 czerwca 2020 r., o którym mowa w art. 31zq ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm. - ustawa o COVID-19). Wobec powyższego, odmówiono stronie prawa do wnioskowanego zwolnienia.

Wyrokiem z 17 listopada 2021 r. sygn. I SA/Lu 490/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Prezesa ZUS z 11 grudnia 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z 9 listopada 2020 r.

W ocenie Sądu, organ nie przeprowadził rzetelnego postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia czy i w jakich okolicznościach wniosek RDZ został złożony do organu i tym samym naruszył zasady postępowania określone w art. 7, art. 8 § 1, art. 9 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm. - k.p.a.). Sąd ocenił, że samo tylko twierdzenie organu, że w zasobach archiwalnych nie odnaleziono spornego wniosku nie jest wystarczające dla stwierdzenia, że winę za jego brak ponosi skarżący. W tym stanie sprawy przyjęcie przez organ, że skarżący wystąpił z wnioskiem RDZ po upływie ustawowego terminu było więc przedwczesne. Z uwagi na powyższe uchybienia Sąd zobowiązał organ do zgromadzenia wyczerpującego i wiarygodnego materiału dowodowego w celu wyjaśnienia i sprecyzowania okoliczności, w jakich przyjmowano i ewidencjonowano korespondencję przychodzącą do organu, a następnie jak przebiegał dalszy obieg poszczególnych pism.

W wykonaniu powyższego wyroku, ZUS dokonał weryfikacji sposobu obsługi korespondencji w Terenowej Jednostce Organizacyjnej (TJO) w Krasnymstawie. Z ustaleń Biura Terenowego w Krasnymstawie wynika, że:

1) ze względu na zamknięcie TJO dla klientów z zewnątrz, korespondencja dostarczana do Zakładu z poczty przez listonosza, jak też przez samych klientów, pozostawiana była w specjalnie do tego przeznaczonych skrzynkach, które ustawione były w wiatrołapie biura;

2) po zakończonym dniu pracy, skrzynki z korespondencją przenoszone były do pomieszczenia, w którym przetrzymywano je w trzydniowej kwarantannie;

3) po upływie kwarantanny, korespondencja wyjmowana była przez pracowników, opieczętowywana pieczęcią wpływu, zgodnie z datą złożenia jej w skrzynce, a następnie rejestrowana w aplikacjach dziedzinowych. Do 10 kwietnia 2020 r. wnioski związane z Tarczą Antykryzysową (RDZ, RSP-D, RSP-C oraz RDU), ze względu na brak narzędzi do ich rejestracji, składane były w zamykanej szafie, w teczkach, z podziałem na rodzaje wniosków oraz dni złożenia. Rejestracja wniosków w aplikacji EPWD rozpoczęta została od dnia 10 kwietnia 2020 r., zaczynając od wniosków z najstarszą data wpływu;

4) każdy wniosek podczas rejestracji był skanowany w aplikacji. W Biurze Terenowym nie istnieje dokumentacja potwierdzająca, jakie wnioski znajdowały się w konkretnej kopercie wpływającej do ZUS, ponieważ pracownicy nie byli zobligowani do oddzielnego potwierdzania zawartości wpływających kopert;

5) każdy z wniosków dotyczących Tarczy traktowany był jako oddzielny wniosek i opieczętowywany pieczęcią wpływu;

6) spis dokumentów znajdujących się w każdej otwieranej kopercie nie był sporządzany, ponieważ nie przewidują tego obowiązujące procedury.

Uwzględniając powyższe ustalenia, decyzją z 7 listopada 2022 r. ZUS ponownie odmówił stronie zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Prezes ZUS utrzymał w mocy tę decyzję, konsekwentnie prezentując pogląd, że wniosek strony nie wpłynął do organu przed 30 czerwca 2020 r., tj. w terminie określonym w art. 31 zp ust. 1 ustawy o COVID-19. Zdaniem organu, termin ten jest terminem zawitym, a zatem jego niedotrzymanie powoduje nieważność czynności prawnej. Nawiązując do ustaleń poczynionych przez Biuro Terenowe w Krasnymstawie organ orzekł, że gdyby w korespondencji z 8 kwietnia 2020 r. znajdowały się dwa wnioski (RDZ i RSP-D) to każdy z nich zostałby oddzielnie opieczętowany i zarejestrowany. Wobec braku odnotowania wpływu wniosku RDZ w obowiązującym terminie, brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżący K. K. zarzucił naruszenie:

- art. 6 k.p.a. poprzez niewypracowanie procedur pozwalających na weryfikację zawartości korespondencji kierowanej do organu, w sytuacji braku możliwości uzyskania przez składającego potwierdzenia jej złożenia;

- art. 8 k.p.a. na skutek rozstrzygnięcia wszelkich wątpliwości na niekorzyść strony;

- art. 9 k.p.a. poprzez nieudzielenie stronie informacji o wpływie wniosku do Zakładu, która może mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, gdy niemożliwe było uzyskanie potwierdzenia osobistego złożenia dokumentacji;

- art. 9 k.p.a. na skutek wadliwości zaskarżonej decyzji, która została wydana przez ZUS Oddział w Biłgoraju, zaś osoba, której podpis widnieje pod decyzją powołała się na upoważnienie Prezesa ZUS.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ZUS z 7 listopada 2022 r., a także o przeprowadzenie dowodu z oświadczenia M. K. na okoliczność zamieszczenia przez skarżącego w jednej kopercie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek oraz wniosku o świadczenie postojowe.

Argumentował, że rozstrzygnięcie organu oparte jest wyłącznie na domniemaniu, że brak rejestracji wniosku RDZ w systemie teleinformatycznym organu jest równoznaczny z jego nieprzesłaniem przez stronę. Dodatkowo skarżący podkreślił, że pracownik ZUS telefonicznie skontaktował się z nim informując, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest kompletny, a wniosek o świadczenie postojowe należy uzupełnić. Zaistniała sytuacja jest dla skarżącego bardzo krzywdząca, działał on bowiem w dobrej wierze i był przekonany o kompletności złożonych wniosków. Z kolei organ w żaden sposób nie informował, iż ryzyko związane z brakiem możliwości uzyskania potwierdzenia złożenia konkretnej dokumentacji zostanie w całości przerzucone na nadawcę korespondencji. Nie informował także o przyjęciu wniosku lub jego braku. Zdaniem skarżącego, organ nie wykonał wytycznych zawartych w wyroku sygn. I SA/Lu 490/21.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do bezpodstawnego – zdaniem skarżącego – przyjęcia przez organ, że nie złożył on w przewidzianym ustawą o COVID-19 terminie (tj. do 30 czerwca 2020 r.) wniosku wraz z niezbędną dokumentacją o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. Zdaniem organu, wniosek ten nie został w ogóle złożony, bowiem w rejestrach Zakładu nie ma śladu jego wpływu. Skarżący z kolei stwierdził, że wniosek złożył w ustawowym terminie drogą pocztową (załączył potwierdzenie nadania pisma z dnia 8 kwietnia 2020 r. oraz kopię wniosku RDZ z datą 7 kwietnia 2020 r., a także oświadczenie M. K.). W ocenie skarżącego, organ jego dokumenty zagubił. Ta jednak okoliczność nie może skutkować negatywnie na jego prawa, w tym prawo do ubiegania się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek.

Przypomnieć należy, iż sprawa była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wyrokiem z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 4907/21, uchylił poprzednio wydaną decyzję Prezesa ZUS z dnia 11 grudnia 2020 r. i poprzedzającą ją decyzję Zakładu z dnia 9 listopada 2020 r., którą wniosek skarżącego o udzielenie ulgi potraktowano odmownie, podnosząc jako argument brak złożenia wniosku w ustawowym terminie, wynikającym z art. 31zo i art. 31zq ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020, poz. 1842 ze zm.; dalej: ustawa o COVID-19). Kontrola zaskarżonej decyzji wymaga zatem zbadania, czy organ wykonał zalecenia zawarte w powołanym wyroku. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt II GSK 2101/11). Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2012 r. sygn. akt II GSK 550/11).

Oddziaływaniem art. 153 p.p.s.a. objęte jest więc przede wszystkim przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r. sygn. akt I GSK 534/12).

W niniejszej sprawie organ był zatem związany oceną prawną wyrażoną w wyroku z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 490/21, nie mógł zatem formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z poglądem w nim wyrażonym. Był też zobligowany do wykonania wytycznych sądowych zawartych w tym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał zaś m.in., że "samo twierdzenie ZUS, że w zasobach archiwalnych nie odnaleziono wniosku opisywanego przez skarżącego nie jest wystarczające.(...) Zasady postępowania administracyjnego (...) w realiach analizowanej sprawy wymagały od ZUS konkretnego wyjaśnienia okoliczności, obrazujących procedurę przyjmowania korespondencji, otwierania kopert i ewidencjonowania ich zawartości, a następnie nadawania dalszego biegu poszczególnym pismom". Sąd podkreślił przy tym, że "z punktu widzenia standardów konstytucyjnych (...) przyjmowanie korespondencji przez ZUS wiąże się z obowiązkiem rzetelnego, ścisłego i bieżącego dokumentowania, jakie pisma wpłynęły w ramach korespondencji o określonym numerze. Zaniechania ze strony ZUS w tym zakresie nie mogą obciążać skarżącego negatywnymi konsekwencjami. Rzeczą ZUS było zorganizowanie przyjmowania korespondencji adekwatnie z jednej strony do sytuacji spowodowanej przez COVID-19, z drugiej zaś do podstawowych standardów funkcjonowania organu władzy publicznej".

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ powtórnie uznał, że wniosek w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. nie został w rzeczywistości przez skarżącego złożony. W tych realiach organ odmówił mu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Organ ustalił, że ze względu na zamknięcie TJO dla klientów z zewnątrz, wnioski w ramach korespondencji dostarczonej pocztą były pozostawiane w specjalnie do tego przeznaczonych skrzynkach, ustawionych w wiatrołapie biura (do tych samych pojemników wrzucano wnioski składane osobiście). Po zakończonym dniu pracy, skrzynki przenoszone były do pomieszczenia, w którym przetrzymywane były w 3-dniowej kwarantannie. Po tym okresie korespondencja była wyjmowana, opieczętowywana pieczęcią wpływu, a następnie – od dnia 10 kwietnia 2020 r. - rejestrowana w aplikacjach dziedzinowych. Do dnia 10 kwietnia 2020 r. (co ma istotne znaczenie dla niniejszej sprawy, bo deklarowaną datą nadania przesyłki z wnioskiem był 8 kwietnia 2020 r.), w przypadku wniosków RDZ nie było narzędzi ich rejestracji. Takie wnioski składano w zamykanej szafie, w teczkach, z podziałem na rodzaje pism i dzień złożenia. Rejestracja wniosków RDZ w aplikacji EPWD rozpoczęła się dopiero od 10 kwietnia 2020 r. Wniosek był wówczas skanowany w aplikacji.

Organ wyjaśnił, że w biurze terenowym nie istnieje dokumentacja potwierdzająca, jakie wnioski znajdowały się w konkretnej kopercie, nadanej przez płatnika, bowiem pracownicy nie byli zobligowani do oddzielnego potwierdzania zawartości przesyłek. Organ podkreślił, że każdy z wniosków traktowany był jako oddzielny. Gdyby więc w korespondencji przesłanej przez skarżącego znajdowały się dwa wnioski (tj. rozpoznany wniosek o świadczenie postojowe i wniosek RDZ), to zostałyby oddzielnie opieczętowane, zeskanowane i zarejestrowane w aplikacji EPWD, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

Organ odwoławczy, odnosząc się wprost do treści wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy podkreślił, że WSA w Lublinie "jedynie uchylił jego dotychczasowe rozstrzygnięcie" i nakazał ponowienie postępowania, co jednak nie oznacza, że podzielił stanowisko skarżącego w sprawie. Nawiązując do art. 153 p.p.s.a. wskazać zatem należy, że wbrew temu twierdzeniu organu, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie tylko uchylił kontrolowane decyzje, ale nade wszystko przedstawił w swoim orzeczeniu wiążące organ oceny prawne. Powołując się na konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawnego i praworządności podkreślił, że brak zorganizowania procesu przyjmowania korespondencji w okresie pandemii, który zapewniałby należyte gwarancje klientom ZUS, nie może negatywnie skutkować dla ich uprawnień. Zdaniem Sądu, organ decydując się na przyjmowanie korespondencji m.in. za pośrednictwem poczty i składując ją w całości w skrzynce wystawionej w przedsionku siedziby, był zobowiązany do wprowadzenia procedury, na podstawie której istniałaby możliwość jednoznacznego ustalenia, czy dane pismo w określonym dniu zostało faktycznie złożone, czy też nie. Nie wprowadzając takiej procedury całe ryzyko, że wniosek zaginie, organ przerzucił na podmiot składający (dysponujący z istoty rzeczy dowodem nadania przesyłki, w którym jest ona identyfikowana wyłącznie w zakresie masy i daty nadania), co jest sytuacją niedopuszczalną, gdyż niezgodną z zasadą praworządności i zasadą zaufania do organów administracji.

W ocenie Sądu, w świetle poczynionych w ponownie prowadzonym postępowaniu ustaleń, nie sposób uznać, że organ powyższą ocenę sądowoadministracyjną uwzględnił. Skoro bowiem w decyzji wskazano, że rygory związane z rejestracją wniosków w aplikacji EPWD wprowadzone zostały dopiero po dacie wpływu korespondencji nadanej przez skarżącego do ZUS, a równocześnie stwierdzono, że pracownicy organu nie byli zobligowani do opisywania i dokumentowania zawartości koperty, w której taką korespondencję nadano, to te okoliczności, wskazujące na brak należytej procedury rejestracyjnej, obciążają wyłącznie ZUS. Należy przypomnieć, że skarżący jako świadomy swoich uprawnień przedsiębiorca, złożył terminowo wniosek o świadczenie postojowe. W związku z brakiem działania organu co do wniosku RDZ (który według jego twierdzeń został sporządzony i wysłany w tej samej kopercie, co wniosek o świadczenie postojowe, a zatem w dniu 8 kwietnia 2020 r.) – w dniu 22 października 2020 r. ponaglił organ do jego rozpoznania. Do czasu złożenia wniosku, według oświadczenia skarżącego, nie zalegał on z płatnościami wobec ZUS. Te okoliczności bez wątpliwości uprawdopodabniają twierdzenia skarżącego. Organ nie uznał jednak za pożądane odebrania wyjaśnień od strony, nie przesłuchał też w charakterze świadka M. K., która – jak wynika z jej oświadczenia – uczestniczyła w sporządzeniu i wysłaniu wniosku RDZ.

Zdaniem Sądu, opisana sytuacja wskazuje na brak wprowadzenia przez ZUS w okresie deklarowanego złożenia wniosku RDZ transparentnej procedury, na podstawie której istniałaby możliwość jednoznacznego ustalenia wpływu pisma. Nie wprowadzając takiej procedury od początku trwania pandemii oraz okresu, w którym wnioski o udzielenie ulg mogły być składane, organ przerzucił całe ryzyko w tym zakresie na podmiot składający wniosek. Jak już oceniono w niniejszej sprawie, taka praktyka jest niezgodna z zasadą praworządności i zaufania do organów administracji. Obciążając skarżącego obowiązkiem wykazania, że dokument RDZ został złożony w terminie, organ nie uwzględnił faktu, że poza potwierdzeniem nadania przesyłki (o treści determinowanej urzędowym drukiem) skarżący nie miał żadnej innej możliwość wykazania tego faktu. Dlatego korzystał z własnych wyjaśnień oraz oświadczenia świadka tej czynności (przy czym oświadczenie to zostało dołączone do skargi, a zważywszy na treść art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd nie może wyręczać organu w gromadzeniu i ocenie materiału dowodowego w sprawie. Dlatego organ, znając źródło dowodowe, winien w przyszłym postępowaniu rozważyć przeprowadzenie dowodu z zeznań M. K. lub też z jej wyjaśnień na piśmie). Tymczasem brak procedury rejestracji wniosków RDZ do 10 kwietnia 2020 r. i ich składowanie w szafie nie dowodzi, że wniosek – tak jak to twierdzi organ – nie został skutecznie złożony w dacie wskazywanej przez skarżącego i nie wyklucza, że wniosek skarżącego został zagubiony po jego wpływie do organu. W sytuacji, gdy nie ma możliwości wykazania danej okoliczności, a przedmiotem postępowania jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony (art. 81a § 1 k.p.a.). Jak już podniesiono, wszelkie zaniechania i braki w należytym przygotowaniu procedury składania dokumentów powinny obciążać organ, nie zaś być przerzucane na klientów – płatników, którzy – poza własnymi twierdzeniami – mogli zostać pozbawieni realnej możliwości udowodnienia istotnego dla sprawy faktu.

W świetle powyższego Sąd stwierdza, że w zaskarżonej decyzji organ naruszył art. 153 p.p.s.a., tzn. w ponownie przeprowadzonym postępowaniu, po uchyleniu decyzji, nie zastosował w pełni oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w poprzednio zapadłym w niniejszej sprawie prawomocnym orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 490/21. Organ ustalił wprawdzie zasady obiegu korespondencji w oddziale ZUS, ale nie ocenił czy gwarantowały one należyte dokumentowanie jej wpływu i zawartości.

W toku ponownie przeprowadzonego postępowania organ wykona zatem w pełni zalecenia Sądu zawarte we wskazanym wyroku oraz w niniejszym rozstrzygnięciu, które wprost do nich się odwołuje. W szczególności uwzględni te z nich, w których wprost wskazano na standardy funkcjonowania administracji publicznej oraz gwarancje które mają z nich wynikać z punktu widzenia zasad praworządności i zaufania do organów (także w kontekście art. 81a § 1 k.p.a.). Nie znajdując pomimo to podstaw do uwzględnienia stanowiska skarżącego organ rozważy potrzebę zastosowania pomijanego dotychczas przepisu art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19. Wskazany przepis wprost uwzględnia sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki. Choć przepis ten wszedł w życie w dniu 16 grudnia 2020 r., a więc już po upływie terminu na złożenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, to niewątpliwie obejmuje on zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został zaś ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r., na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491) i obowiązywał do dnia 16 maja 2022 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2022 r. poz. 1027). Należy przypomnieć, że skarżący ponaglił organ do rozpoznania wniosku RDZ w piśmie z dnia 22 października 2020 r. W tych okolicznościach organ winien zatem rozważyć, czy pisma tego nie należy uznać za wniosek w sprawie ulgi i zastosować wskazany powyżej przepis.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c) orzekł jak sentencji wyroku.