Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 34/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Główny Geodeta Kraju
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 140
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 24a ust. 9 i ust. 10
journal: Dz.U. 2023 poz 1752
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 21 listopada 2023 r. nr GK-II.7221.142.2023 w przedmiocie odrzucenia zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie na rzecz skarżącego S. K. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 34/24

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S. K. jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z 21 listopada 2023r. nr GK-III.7221.142.2023 w przedmiocie odrzucenia zarzutów dotyczących danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego [...] gm. [...] w zakresie działek nr [...] i [...].[pic]

Jak wynika z akt sprawy, w latach 2020-2022 Starosta [...] prowadził modernizację ewidencji gruntów i budynków m.in. dla obrębu [...] w gminie [...]. Informacja o tym, że projekt operatu opisowo-kartograficznego po przeprowadzonej modernizacji stał się operatem ewidencji gruntów i budynków, została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego w dniu [...]lutego 2022 r. pod pozycją nr [...].

Pismem z [...] marca 2022 r. S. K. jako właściciel działki nr [...] złożył zarzuty do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków po modernizacji w obrębie [...]. Następnie pismem z [...] kwietnia 2022 r. wyjaśnił, że nie zgadza się z przebiegiem granicy działki nr [...] z drogą nr [...]. Powołując się na pochodzącą z okresu scalenia mapę podał m.in., że odległości budynków na działce nr [...] od granicy z drogą nr [...] były większe: od 0,8 do 1,5 m w porównaniu do mapy po modernizacji. Przesunięcie granicy działki nr [...] z drogą działa na jego niekorzyść, ponieważ utrudnia korzystanie z budynków. O przbiegu granicy zdecydowało usyuowanie punktu granicznego dla działek o nr [...],[...],[...], który wedle mapy scaleniowej powinny znajdować się w odległości 105m, od punktu granicznego dla działek nr [...],[...] i [...]. Wedle mapy po modernizacji ta odległość zmiejszona została do 101,5m. Podczas ustalana przebiegu granicy na gruncie uzgodniono, że przyjmuje się jako punkt graniczy kamień granitowy przy dębie. Na mapie po modernizaqcji widać, że współrzędną x zmniejszono około 2m. Stąd granica działki nr [...] z drogą nr [...] przybliżyła się do budynków. Skarżący w kolejnym piśmie z [...] kwietnia 2022r. postulował o ustalenie przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...] (droga) na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania na gruncie.

Po wszczęciu postępowania administracyjnego przeprowadzono prace geodezyjne udokumentowane operatem technicznym wraz z opinią do reklamacji zgłoszonej do operatu opisowo-kartograficznego dla obrębu [...], dz. [...],[...],[...]. Operat techniczny powstały w wyniku przeprowadzenia ponownego ustalenia granic działek nr [...] i [...] został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...].

Po zakończeniu postępowania wyjaśniającego Starosta [...] decyzją z [...] maja 2023 r. nr [...] orzekł o odrzuceniu zarzutu dotyczącego danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego [...] gm. [...] w zakresie działki nr [...] oraz o wykreśleniu informacji w części opisowej w bazie danych ewidencyjnych (w uwagach) dla działek nr: [...],[...],[...],[...],[...]: "Złożony zarzut-zgodnie z art. 24a ust. 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2021.1990 tj.), do czasu ostatecznego zakończenia wszczętego postępowania administracyjnego, w stosunku do gruntów, budynków lub lokali dane ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym nie są wiążące".

Odwołanie od ww. decyzji organu I instancji złożyli: S. K. oraz E. G.. S. K. wyjaśnił, że nie zgadza się z przebiegiem granic działki nr [...] z działkami nr [...] i [...] i żąda ponownego rozpatrzenia sprawy lub uchylenia decyzji w całości. Również E. G. współwłaściciel działki nr [...], nie zgodził się z wydaną decyzją, ponieważ był przekonany, że ustalony w terenie wspólny punkt graniczny z sąsiadem tj. działek [...],[...],[...] odpowiada kamieniowi granitowemu pod dębem.

W uzupełnieniu do odwołania S. K. wyjaśnił, że przesyłając oświadczenia świadków (F. S. i S. W.) ma w zamiarze udowodnić, że gnojownia i silos zostały wybudowane przed scaleniem, a projekt drogi [...] ze szkicu scaleniowego Nr [...] (wg którego modernizatorzy ustalili granice drogi z działkami [...] i [...]) były sprzeczne z obowiązującym wówczas prawem.

Po rozpoznaniu ww. odwołań, opisaną na wstępie decyzją z 21 listopada 2023r. PWINGiK w Rzeszowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. — Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1752 z późn. zm., dalej: ustawa p.g.i.k.), uchylił zaskarżoną decyzję Starosty w całości i jednocześnie orzekł o odrzuceniu zarzutów dotyczących danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego [...] gm. [...] w zakresie działek nr [...] i [...].

W uzasadnieniu Organ odwoławczy wskazał, że ze sprawozdania technicznego (k. 148-160 akt organu I instancji) wynika, że wykonawca prac związanych z przedmiotową modernizacją przeprowadził analizę i ocenę dokumentów źródłowych znajdujących się w zasobie. "Granice działek ewidencyjnych opracowano na podstawie operatu scalenia gruntów obrębu [...] z 1973 roku. Scalenie zostało wykonane metodą ortogonalną w oparciu o założoną osnowę scaleniową w układzie lokalnym, na podstawie której została wykonana mapa scalenia w skali 1:2880. W terenie odszukano około 35% punktów na której oparto pomiar scalenia i w oparciu o te punkty (po dokonaniu ich pomiaru "metodą GPS") ponownie wykonano wyrównanie osnowy scaleniowej. W wyniku analizy operatu scalenia stwierdzono, że znaczna część linii pomiarowych wykazanych na szkicach scalenia nie ma powiązania z osnową. Ponadto część miar bieżących pomiędzy punktami osnowy znacznie różni się od wyników wyrównania osnowy scaleniowej i wykazanych w dziennikach pomiaru tej osnowy. Istnieją także różnice pomiędzy miarami bieżącymi a miarami czołowymi wykazanymi na szkicach. Tylko dla części obiektu miary są spójne i granice opracowano na podstawie danych ze scalenia. W kilku miejscach raster mapy scaleniowej znacząco odbiega od stanu na gruncie, a różnice wynoszą kilka metrów. W wyniku powyższego na całym obiekcie pomierzono odszukane punkty graniczne (granity) i widoczny stan użytkowania a granice opracowano na podstawie analizy tych danych tj. (odszukanych punktów granicznych, miar czołowych, miar bieżących, stanu użytkowania, rastra mapy ewidencyjnej). Tak opracowane granice przeznaczono do ustalenia. Tereny zabudowane przeznaczono do bezpośredniego ustalenia na gruncie, a tereny rolne do ustalenia granic przy pomocy zobrazowań fotogrametrycznych popartych wcześniejszym pomiarem granic na gruncie.

W czasie prowadzonej modemizacji, granice działek nr [...] i [...] były więc ustalane i mierzone w dniu [...].08.2021 r. (k. 181-184 akt I instancji), jednak w wyniku dokonanej przez Starostę [...] analizy, stwierdzono zasadność zgłaszanego zarzutu do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Wątpliwości organu I instancji dotyczyły przede wszystkim niewłaściwego zawiadomienia stron. W operacie modernizacyjnym zalega zawiadomienie skierowane do właściciela działki nr [...] — Gminy [...] o czynnościach ustalenia przebiegu granic działki wyznaczonych na dzień [...].08.2021 r. (k. 169 akt organu I instancji). Natomiast właściciele działek sąsiednich, w tym m.in. działek nr [...] i [...], otrzymali zawiadomienie o czynnościach ustalenia przebiegu granic działek na dzień [...].08.2021 r. (k. 171-177 akt organu I instancji). Ponadto w następstwie pisma S. K. z dnia [...].04.2022 r., organ I instancji doszedł do wniosku, że wykazany punkt nr [...] pomiędzy działkami nr: [...],[...],[...] po modernizacji nie odpowiada miejscu przy dębie opisanym przez S. K.

W związku z powyższym w dniu 30 czerwca 2022 r. przeprowadzone zostały działania związane z ponownym ustaleniem i pomiarem granic działek nr [...] i [...] z działkami sąsiednimi. Operat techniczny będący wynikiem ww. ustaleń został wpisany do zasobu dnia [...].08.2022 r. pod nr [...].

W czynnościach ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych wzięli udział S. K. — właściciel działek nr [...],[...],[...] oraz E. G. -współwłaściciel działki nr [...]. Z protokołu ustalenia granic działek (k. 392-393 akt organu I instancji) wynika, że przebieg granicy pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...] oraz działki nr [...] z działkami nr [...] i [...] został ustalony zgodnie z § 33 ust. 2 nowego rozporządzenia egib - na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania na gruncie. W tym przypadku obecni na gruncie S. K. i E. G. złożyli w protokole podpisy pod oświadczeniem "ustaloną granicę akceptuję". Przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] oraz działek nr [...],[...] z działką nr [...] ustalono na podstawie zgodnych oświadczeń stron (§ 33 ust. 1 nowego rozporządzenia egib). Natomiast przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] został ustalony zgodnie z § 33 ust. 3 nowego rozporządzenia egib, tj. wg znaków i śladów granicznych oraz analizy wszelkich dostępnych dokumentów, w tym oświadczeń. S. K. obecny na gruncie w kol. [...] protokołu złożył podpis pod oświadczeniem "Wyrażam zgodę na granicę od kamienia pod dębem, następnie wzdłuż ogrodzenia". Ponadto w kolumnie protokołu lp. [...] w adnotacjach wykonawcy widnieje informacja "Granica sporna".

W sprawozdaniu technicznym zawartym w ww. operacie (k. 364-365 akt organu I instancji) wykonawca modernizacji wyjaśnił, że "przedmiotowa granica wykazana w ramach modernizacji została opracowana zgodnie ze szkicem wyznaczenia i pomiaru dróg scaleniowych pomiędzy punktami d 550 (obliczonym) a punktem 181 (punkt osnowy scaleniowej istniejący na gruncie) jako linia prosta wzdłuż działek nr [...] i [...] (winno być nr [...] i [...] co potwierdza szkic wyniesienia projektu scalenia oraz raster poscaleniowej mapy ewidencyjnej" (k. 377-378 akt organu I instancji). S. K. podczas ponownych czynności ustalenia granic przeprowadzonych w dniu [...].06.2022 r. oświadczył, że nie uwzględnienie stanu użytkowania jest błędem scaleniowym, ponieważ zmiana przebiegu drogi scaleniowej zachowując jej szerokość nie rodziłaby żadnych negatywnych konsekwencji, gdyż zmiana jej przebiegu odbyłaby się kosztem działki nr [...], której jest właścicielem. Proponowany przez S. K. przebieg granic działek został pomierzony i uwidoczniony (kolorem zielonym) na szkicu z ustalenia granic z [...].06.2022 r. Jednak w związku z tym, że do czynności ponownego ustalenia granicy nie stawił się przedstawiciel Gminy [...], a granice zostały opracowane zgodnie z danymi dotyczącymi scalenia, utrzymano ich przebieg wykazany w modernizacji oznaczając je jako granice sporne, z uwagi na brak ich akceptacji ze strony S. K. Przebiegu pozostałych granic S. K. już nie kwestionuje, a ich przebieg został utrzymany z modernizacji, zgodnie z oświadczeniami w protokole granicznym i sporządzonym szkicu granicznym.

Analizując materiał dowodowy w zakresie przebiegu granic przedmiotowych działek, Organ odwoławczy podzielił dokonane w sprawie ustalenia organu I instancji, że żądania zawarte w pismach S. K. są sprzeczne z materiałem źródłowym. Zwłaszcza z dołączonej do operatu nr [...] kopii pierworysu scaleniowego z granicami budynkami po modernizacji ewidencji gruntów i budynków (k. 382 akt organu I instancji) wynika, że ustalona granica po modernizacji pomiędzy działkami nr [...],[...] pokrywa się z granicą wykazaną na mapie ewidencyjnej, powstałej w wyniku scalenia gruntów wsi [...]. PWINGiK podkreślił, że pomimo poczynionych działań przez wykonawcę modernizacji, nie udało się ustalić granicy pomiędzy działkami nr: [...] i [...] na podstawie zgodnych wskazań właścicieli (§ 33 ust. 1 rozporządzenia egib), czy według ostatniego spokojnego stanu posiadania (§ 33 ust. 2 rozporządzenia egib). Zatem słusznym było ustalenie tej granicy według § 33 ust. 3 rozporządzenia egib -operatu scalenia gruntów wsi [...], czyli zgodnie z granicami dotychczas wykazanymi w bazie danych ewidencji gruntów i budynków dla obrębu [...]. Ostatecznie więc, działania zmierzające do ponownego ustalenia i pomiaru przedmiotowych granic w ramach prac modernizacyjnych, nie przyniosły żadnych zmian w tym zakresie.

W ocenie organu odwoławczego przebieg granic przedmiotowych działek w operacie technicznym nr [...], wykonanym w ramach rękojmi po modernizacji wykazano prawidłowo, zgodnie z przepisami nowego rozporządzenia egib

Odnosząc się do podstaw uchylenia decyzji Organu I instancji PWINGiK wskazał, że Staroście umknęło że złożone zarzuty dotyczyły także działki nr [...] i nie rozstrzygnął o uwzględnieniu, bądź odrzuceniu tych zarzutów. Rozstrzygnięcie Starosty zawarte w punkcie 2. zaskarżonej decyzji wykracza poza delegację zawartą w art. 24a ust. 10 ustawy p.g.i.k. "Uwagi" dotyczące złożonego zarzutu-zgodnie z art. 24a ust. 9" p.g.i.k., nawet jeśli wpisane są do bazy danych ewidencyjnych, to przecież nie są danymi ewidencyjnymi działki wymienionymi w § 16 rozporządzenia egib (dawniej 60). Informacje takie nie są przedmiotem ani postępowania, ani rozstrzygnięcia — wynikają bowiem wprost z art. 24a ust. 9 ustawy p.g.i.k. i mają charakter czysto techniczny. Ze względu na powyższe PWINGiK, stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekł tak, jak przedstawiono w rozstrzygnięciu niniejszej decyzji.

S. K. wniósł skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z 21 listopada 2023r. nr : GK-ll.7221.142.2023 zarzucając naruszenie:

-art 138 § 1 pkt 2 k.p.a., podczas gdy powinien był zostać zastosowany art 138 § 2 k.p.a.;

- art 7, art. 77 i art. 80 w zw. z art. 138 § 2 k.p.a., gdyż organ Il instancji w sposób błędny ocenił zgodność z prawem decyzji organu I instancji nie zauważając wielokrotnego naruszania prawą przez ten organ; częściowo pominął zgłaszane dowody, częściowo nie przeanalizował uwzględnionych; nie wyjaśnił w ten sposób stanu faktycznego i nie rozważył należycie materiału dowodowego, często błędnie go interpretując, gdzie ze względu na nagromadzenie się błędów postępowania powinien przekazać sprawę organowi I instancji;

- art. 7 i art. 80 k.p.a. związku z § 33 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków w zakresie rażących naruszeń przepisów o ustaleniu granic na podstawie obowiązujących decyzji administracyjnych, tutaj decyzji scaleniowej, uznania znaków i śladów geodezyjnych oraz reszty dokumentacji[pic];

- art 24a ust. 9 i ust. 10 p.g.i k. w zakresie niepełnej analizy zarzutów zgłoszonych do operatu;

- art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego, dokładnego, dogłębnego zbadania stanu faktycznego rozstrzyganej sprawy - przez nie zgromadzenie w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całości materiału dowodowego; przez pominięcie materiałów dowodowych przedstawionych przez skarżącego, tj. dokumentacji geodezyjnej załączonej do wniosków i dostępnej organom prowadzącym postępowanie w sprawie - oraz przez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie; poprzez częściowe nie odniesienie się do istotnej dokumentacji wnioskowanej przez odwołującego się (skarżącego); poprzez częściowy brak analizy dokumentacji; poprzez niedokonanie merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji w istotnej części; co w istotny sposób doprowadziło do wydania decyzji nieodpowiadającej stanowi faktycznemu i naruszającej wykonywanie przez skarżącego jej praw oraz niezrealizowaniu reguł płynących z rozporządzenia e.g.i b.

- art. 11, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a.

W oparciu o ww. zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości i skierowanie jej do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji tj. Starostę Jarosławskiego.

W odpowiedzi na skargę PWINGiK w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z [...] lutego 2024 r. S. K. wyjaśnił, że w czasie prac modernizacyjnych dla części działek, w tym głównie w terenach zabudowanych dokonano czynności geodezyjnych określonych jako ustalenie granic działek ewidencyjnych. Ustaleniem granic zostały objęte między innymi jego działki o nr [...],[...],[...] obrębu [...]. Działka [...] jest działką siedliskową a jej granice zostały ustalone w wyniku prac scaleniowych w 1972 r. Pierwszy raz ustalono granice w ramach prac modernizacyjnych działki nr [...] w dniu 17 sierpnia 2021 r. Ustalono, że granica będzie przebiegać od kamienia granitowego pod "dębem", następnie wzdłuż ogrodzenia tj. wg faktycznego stanu użytkowania. Skarżący podpisał in blanco szkic połowy nr [...] oraz protokół graniczny w rubryce [...], wierząc słowom geodety. Przedstawiciela Gminy [...] nie było w dniu 17 sierpnia 2021 r. Podczas wyłożenia projektu operatu opisowo-kartograficznego w styczniu 2022 r. nie było żadnych materiałów geodezyjnych w formie papierowej, nie było przy tym pracownika ze Starostwa [...] a jedynie na ekranie okazano Skarżącemu fragment ortofotomapy, gdzie granica działek nr [...] i [...] przebiega inaczej na mapie, niż ustalono w terenie, granica ta przebiega przez gnojownię i silos, które były wybudowane przed scaleniem czyli około 58 lat temu. Szkic graniczny ma dane dopisane już po ustaleniu granic a protokół graniczny zawiera nieprawdziwe dane, min:

błędna data ustalenia granic, wpisano 16.08.2021 r.;

podpisy przedstawiciela Gminy [...] w rubryce 10 którego nie było w czasie ustalenia granic, a jest jego podpis w protokole granicznym - wpisano tam nieprawdę (nie było go tam na miejscu);

w rubryce 6 protokołu - "na podstawie zgodnych oświadczeń stron", podczas gdy obecna była tylko jedna strona;

w rubryce 12 podpisany jest geodeta uprawniony, który nie był obecny przy ustaleniu granic.

Ze szkicem granicznym i protokołem granicznym Skarżący mógł zapoznać się dopiero przy końcu kwietnia 2022 r. tj. już po terminie złożenia zarzutów. Granica między działkami nr [...] i [...] naniesiona przez geodetę uprawnionego wg stanu na dzień 28.02.2022 nie była okazana na gruncie, a jedynie wprowadzona samodzielnie na mapę niezgodnie z ustaleniem na gruncie w dniu 17.08.2021 r. i ze stanem faktycznym użytkowania.

Poza nieprawdziwymi informacjami w protokole granicznym, sposób ustalenia przebiegu granicy był sprzeczny z przepisami tj. § 39 ust 1, 2 i 3 oraz ust. 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków zwanej dalej r.e.g.i b. (w nowym rozporządzeniu odpowiadają im przepisy odpowiednio § 33 ust 1, 2 i 3 oraz ust 6 pkt 2). Po złożeniu zarzutów Organ i instancji wszczął postępowanie administracyjne, a ustalenie granicy działek nr [...] i [...] zostało powtórzone w dniu 30.06.2022 r. Geodeta uprawiony będąc na gruncie dokonał pomiaru punktów poruszając się wzdłuż linii faktycznego użytkowania działki nr [...] tj. ogrodzenia w sąsiedztwie działki nr [...] (drogi) sprawiając wrażenie, że ustala linię przebiegu granicy, na szkicu granicznym zaznaczył długopisem linię grodzenia i polecił podpisać. Skarżący przyjął, że tak przebiegać będzie ustalona granica i złożył podpis na szkicu granicznym. Podobnie przedłożono do podpisania protokół graniczny utwierdzając go w przekonaniu, że granica przebiega wg pomierzonych pikiet. Tymczasem geodeta uprawniony nie dokonał pomiarów i oznaczeń tych punktów granicznych, które wprowadził do mapy numerycznej. Skarżący wyraził ocenę, że geodeta ukrywając przed nim przebieg granicy działek nr [...] i [...], jaką naniósł do mapy numerycznej wprowadził go w błąd tak, by uzyskać jego podpisy do akceptacji na szkicu granicznym i w protokole.

Punkty graniczne między działkami nr [...] i [...] do mapy z pomiarów terenowych nie były oznaczone na gruncie i nie okazano ich właścicielowi działki [...] oraz właścicielom działki nr [...].

Skarżący zwrócił uwagę, że odległości punktów granicznych powinny być określone dwoma miarami do rogów budynków, a takich miar nie ma, bo nie mierzono ich na gruncie. Podpisując protokół Skarżący nie przypuszczał, że granica na mapie zostanie przeprowadzona niezgodnie z ogrodzeniem i że zostanie określona jako granica sporna.

Skarżący wskazywał, że działka nr [...] przed modernizacją wg ewidencji poscaleniowej miała mieć powierzchnię 0,23ha. Geodeta chcąc wykazać, że po modernizacji jej powierzchnia wzrosła, przesunął jej granice z działką nr [...], tak, że powierzchnia działki [...] zmniejszyła się około 2 ary, a powierzchnia działki nr [...] zwiększyła się o te 2 ary. Takie przesunięcie granicy nr [...] i [...] działek było możliwe dlatego, że należą do jednego właściciela, a jego celem było udowodnienie, że w modernizacji właściciel działki nr [...] zyskał 2 ary gruntu, co oczywiście było zabiegiem pozornym.

Skarżący wyraził przekonanie, że granica działek nr [...] i [...] jest błędnie ustalona i nie odpowiada mapie scaleniowej, na której to granica działek nr [...] i nr [...] z drogą nr [...] przebiega w linii prostej i ze szkicu scaleniowego nr [...] (wyznaczenia działek w terenie) jej długość łączna powinna wynosić 141,4 m. Odległość punktów granicznych w tym do kamienia granitowego "pod dębem", który Skarżący uważa za punkt graniczny "właściwy" wynosi właśnie tę wartość. Natomiast granica ustalona przez geodetę uprawnionego jest linią łamaną, a długość tej łamanej jest około 2 m dłuższa, od granicy scaleniowej oraz posiada o 2 punkty graniczne więcej niż granica ze scalenia. Również łączna długość granicy działek nr [...] i [...] od strony działki nr [...] została w modernizacji zmniejszona ze 105 m do 102 m. Wskazuje na to niekorzystne dla Skarżącego przesunięcie punktu trójmiedzy działek nr [...],[...] i [...] o około 3 m w jego działkę o nr [...].

Skarżący zarzucił, że podczas ustalania granicy nie wzięto pod uwagę przesłanki wynikającej z § 33 ust. 2 e.g.i b. tj. ostatniego spokojnego stanu posiadania czyli faktycznego stanu na gruncie. Geodeta uprawniony podając jako podstawę prawną ustalenia granicy między działkami nr [...] i nr [...] - § 33 ust. 3 rozporządzenia egib nie dokonał wnikliwej analizy materiałów archiwalnych, jak również nie wziął pod uwagę śladów i znaków granicznych (kamieni granitowych) oraz oświadczeń stron. Na szkicu granicznym nie było opisów liczbowych ani legendy. Uzupełnianie szkicu w miary liczbowe miało miejsce w biurze. Granica ustalona przez geodetę w wyniku prac modernizacyjnych przebiega przez gnojownię, silos, które wybudowane zostały jeszcze przed scaleniem. Przepisy scaleniowe zabraniały przejmowania gruntów związanych z budynkami gospodarczymi na poszerzanie dróg. W pracach scaleniowych przyjęto granicę taką jaka jest faktycznie na gruncie i jaka była przed scaleniem. Gdyby przyjąć, że taka granica jak w modernizacji zostałaby ustalona na scaleniu gruntów w 1972 r., to w dokumentacji scaleniowej powinien znajdować się protokół zdawczo-odbiorczy przekazania betonowego silosu, gnojowni, rzędu drzew przy granicy na rzecz zarządcy drogi [...]. Takich dokumentów nie ma gdyż granica ustalona w scaleniu nie przebiegała przez te urządzenia.

Organ II instancji nie przeprowadził we właściwym zakresie postępowania wyjaśniającego, nie uwzględnił oświadczeń świadków potwierdzających materiałami ani zdjęć lotniczych ukazujących stan użytkowania działki w latach 1970-1972 r. oraz nie uwzględnił przepisów obowiązujących w okresie scalenia gruntów tj. ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scaleniu i wymianie gruntów w tym art 1 ust 3"

grunty pod zabudowaniami nie mogą być objęte scaleniem bez zgody ich właściciela (samoistnego posiadacza),

-rozporządzenie Ministra Rolnictwa z 1969 r. - art 18 ust. 1 pkt 2 określający warunki i tryb wprowadzania uczestników scalenia i wymiany gruntów w posiadanie nowo wydzielonych gruntów,

ustawa z dnia 26 października 1971 r. o regulowaniu własności gospodarstw rolnych, - art 1 ustawy.

Skarżący podkreślił, że faktyczna granica na gruncie działki [...] z działką nr [...] wg stanu posiadania nie jest sprzeczna z przepisami. Ponadto poprzedni właściciel działki nr [...] na pewno odwoływałby się od decyzji scaleniowej z 1972 r., gdyby wprowadzono by go w taki stan użytkowania, gdzie uprzednio wybudowane budynki gospodarcze i urządzenia włączono by do pasa drogowego, tak jak obecnie to zrobił geodeta uprawniony. Ponadto, mimo możliwości dokładnego pomiaru wynikających z obecnego poziomu techniki geodezyjnych geodeta uprawniony naniósł budynek gospodarczy nr [...], zmniejszając jego długość około 3m.

Skarżący zarzucił, że Organ II instancji nie odniósł się należycie do jego uwag, przytoczonych argumentów i dostarczanych dowodów. powielił w całości stanowisko organu I instancji, nie badając przesłanych dowodów w postaci zdjęć lotniczych z czasu przed scaleniem, jak i oświadczeń świadków jako dowodów w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy nie rozpatrzył w istocie zarzutów przedstawionych przez Skarżącego w odwołaniu, które dotyczyły przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...] a drogą (działką nr [...]), co świadczy o naruszeniu przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a.

Postępowanie niniejsze toczyło się w trybie rozpatrzenia zarzutów Skarżącego do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym na skutek modernizacji – tj. w trybie art. 24a ust. 9 i ust. 10 p.g.i.k.

Zgodnie z § 30 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 219, dalej: rozporządzenie egib) przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie:

1) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby:

a) postępowania rozgraniczeniowego,

b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów,

c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości,

d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,

e) podziału nieruchomości,

f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych;

2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic;

3) dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji.

Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że odcinek granicy pomiędzy działkami nr [...] a [...] należy ustalić w oparciu o § 33 ust. 3 rozporządzenia egib – tj. zgodnie z granicami wykazanymi dotychczas w bazie danych ewidencji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Starosty, że ustalona granica po modernizacji pomiędzy działkami nr: [...] i [...] pokrywa się z granicą wykazaną na mapie powstałej w wyniku scalenia gruntów wsi [...]. Organ odwoławczy w tym zakresie powołał się w szczególności na znajdujące się w operacie [...] porównanie kopii pierworysu scaleniowego z granicami budynkami po modernizacji, z której wynika, że ustalona granica po modernizacji pomiędzy działkami nr [...] i [...] pokrywa się z granicą wykazaną na mapie ewidencyjnej w wyniku scalenia.

Stanowisko powyższe konsekwentnie kwestionował Skarżący. Już w odwołaniu wskazywał (na str. 2-5) na istotne różnice pomiędzy granicą wykazaną na mapie w wyniku modernizacji a ustalaną w trakcie scalenia. Skarżący zarówno w odwołaniu, jak i kolejnym piśmie procesowym z [...] sierpnia 2023r. przedstawiał analizę szkiców scaleniowych (nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]) co do prawidłowego przebiegu granicy. Wskazywał, że z uwagi na obowiązujące wówczas przepisy zarówno silos, jak i gnojownia nie mogły znaleźć się w granicach działki drogowej. Skarżący wskazywał, że szerokość drogi między obecnymi wynosi około 7,80m i nie zgadza się z pierworysem scaleniowym ani ze szkicem nr [...].

Organ odwoławczy nie odniósł się do twierdzeń Skarżącego i nie przedstawił własnej oceny co do słuszności tych argumentów Strony. Skarżący wskazywał, że na pierworysie mapy w skali 1:2880 odległość pomiędzy granicą drogi nr [...] a budynkiem gospodarczym wynosi około 2m a na mapie ewidencyjnej biegnie po ścianie budynku. Skarżący w toku całego postępowania podnosił, że w wyniku modernizacji gruntów i budynków doszło do przesunięcia granicy pomiędzy działką nr [...] a drogą w ten sposób, że przebiega ona po ścianie budynku. W konsekwencji gnojownia oraz betonowy silos (które zostały wybudowane jeszcze przed scaleniem) znajdują się już w granicach działki drogowej. Nie uwzględniono granicy działki biegnącej wzdłuż ogrodzenia zwłaszcza, że granica ta znajduje swe umocowanie w położeniu granitowego punktu granicznego "pod dębem", zakopanego przy scaleniu. Skarżący podkreślał, że jego zdaniem to kamień granitowy "pod dębem" jest właściwym punktem granicznym. Jednak podczas modernizacji oraz w trakcie rozpatrywania zarzutów nie został uwzględniony. W konsekwencji doszło do niekorzystnego przesunięcia punktu trójmiedzy działek nr [...],[...] i [...] o około 3 m w działkę Skarżącego o nr [...].

W ocenie Sądu powyższe twierdzenia Skarżącego należy poddać ocenie w kontekście opisu sprawozdania technicznego, zawartego w operacie [...], sporządzonego z ponownego ustalenia granic w ramach reklamacji zgłoszonej do działek nr [...] i [...]. W opisie wskazano, że: "faktem jest, że obecny stan użytkowania jest tożsamy ze stanem faktycznym przed scaleniem co potwierdza szkic pomiaru użytków wykonany przed scaleniem. Jednak taki stan użytkowania nie został uwzględniony w projekcie scalenia." Należy uwzględnić, że Skarżący dąży do wykazania przebiegu granicy zgodnie z przebiegiem ogrodzenia i z uwzględnieniem punktu granicznego – jakim jest kamień granitowy pod dębem. Stwierdzenie zawarte w ww. operacie, że stan użytkowania jest tożsamy ze stanem faktycznym przed scaleniem i został uwidoczniony na szkicu pomiaru użytków wskazuje, że stan użytkowania w granicach ogrodzenia istniał już przed scaleniem i istnieje do dnia dzisiejszego, co stanowi przesłankę do uznania go za ostatni spokojny stan posiadania. Nie jest jasne, który to szkic pomiaru użytków jest zgodny ze stanem użytkowania, gdyż operat tego nie wyjaśnia. Skarżący natomiast powoływał się na kilka szkiców (wymieniał m.in. szkice nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]) na okoliczność prawidłowego przebiegu granicy. Należałby więc w toku ponownego rozpoznania sprawy zbadać, czy i jakie zachodzą różnice pomiędzy ww. szkicami i czy potwierdzają one obecnie istniejący stan posiadania Skarżącego – wyznaczony przebiegiem ogrodzenia.

Należy przypomnieć, że zgodnie z § 33 rozporządzenia egib:

- ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych dokonuje geodeta posiadający uprawnienia zawodowe w zakresie, o którym mowa w art. 43 pkt 2 lub 5 ustawy, zwany dalej "geodetą uprawnionym", na podstawie zgodnych wskazań podmiotów, o których mowa w § 11 pkt 7 i § 12 pkt 1, potwierdzonych ich zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, jeżeli wskazywany przebieg nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach dotyczących przebiegu ustalanych granic (ust. 1);

- w przypadku gdy właściwe podmioty nie złożą do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych zgodnego oświadczenia, o którym mowa w ust. 1, przebieg granic działek ewidencyjnych wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych ustala geodeta uprawniony według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek (ust 2);

- w przypadku gdy spokojnego stanu posiadania, o którym mowa w ust. 2, nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących te grunty wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych ustala geodeta uprawniony po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów (ust. 3).

W niniejszej sprawie ustalenie przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] na podstawie zgodnych oświadczeń stron (§ 33 ust. 1) nie było możliwe. Organ nie rozważył w sposób wyczerpujący, czy dopuszczalne było ustalenie przebiegu granicy w oparciu o § 33 ust. 2 rozporządzenia egib. Jeżeli obecny stan użytkowania jest tożsamy ze stanem faktycznym przed scaleniem co potwierdza szkic pomiaru użytków wykonany przed scaleniem to należałoby go uznać za ostatni spokojny stan posiadania. Należałoby natomiast rozważyć, czy zachodzi sprzeczność pomiędzy tym stanem posiadania a informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek. Konieczność analizy w tym zakresie potwierdza stwierdzenie geodety, zawarte w ww. operacie technicznym, że obecny stan użytkowania potwierdza szkic pomiaru użytków. Organ nie odniósł się również w wyczerpujący sposób do kwestii położenia punktu granicznego określanego przez Skarżącego mianem "pod dębem". Przepis § 33 ust. 3 rozporządzenia egib nakazuje Organom zbadanie położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzenie analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów. W niniejszej sprawie Organ nie wyjaśnił, czy na podstawie wskazywanego przez Skarżącego ww. punktu granicznego był ustalany przebieg spornego odcinka granicy a jeśli tak to w jakich dokumentach. W związku z powyższym Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do zbadania położenia znaków granicznych w taki sposób, który wyjaśniałby, dlaczego przebieg granicy nie został ustalony z uwzględnieniem ww. punktu granicznego lecz w sposób, który przebiega bezpośrednio przy ścianie budynku Skarżącego, co prowadzi do pozostawienia gnojowni i silosu poza granicą działki Skarżącego.

Uznając więc, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a O zwrocie kosztów postępowania sądowego, na które składał się wpis od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.