Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 540/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 246 par. 2 pkt 2, art. 252 par. 1, art. 255
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 8 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia I. Sp. zoo w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 sierpnia 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 1322/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. Sp. zoo w G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., odmówił I. Sp. z o.o. w G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca Spółka wzywana do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł, wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi 6.000.000,00 zł , wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 448.672,96 zł, natomiast wysokość straty za ostatni rok obrotowy wynosiła 56.585,17 zł. Skarżąca podała, iż nie posiada rachunku bankowego. W uzasadnieniu wniosku podniesiono również, iż Spółce zablokowano wszystkie konta bankowe uniemożliwiając pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi, co powoduje niemożność opłacenia wpisu sądowego. Nadto wskazano, iż wszystkie środki ruchome zostały zajęte przez komorników.

Zarządzeniem z dnia 15 maja 2015 r. wezwano Spółkę do złożenia dodatkowego oświadczenia poprzez nadesłanie wskazanych dokumentów.

Pismem z dnia 29 maja 2015 r. wnioskująca poinformowała, iż żądane dokumenty nie będą stanowiły informacji o możliwości zapłaty żądanej kwoty. Zdaniem Spółki, "jest to fikcja, która ma uzasadniać odmowę zwolnienia", wobec czego nie nadeśle ona żądanych dokumentów.

Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując w uzasadnieniu, iż Spółka wezwana do złożenia dodatkowego oświadczenia nie udzieliła odpowiedzi, wobec czego nie wykazała, że spełnia przesłanki do udzielenia jej prawa pomocy.

W sprzeciwie z dnia 24 czerwca 2015 r. skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia referendarza oraz zwolnienie od kosztów sądowych.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarżąca Spółka nie wykazała, że w jej przypadku wystąpiła przesłanka przyznania prawa pomocy określona w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."). Wobec braku nadesłania żądanych dokumentów nie było możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych, z jakimi Spółka winna się liczyć w postępowaniu sądowym, z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi.

Przede wszystkim, w ocenie Sądu, ustalenia wymagało, czy Spółka nie posiada rachunków bankowych, co zostało wskazane w rubryce nr 9 formularza PPPr, czy też wprawdzie je posiada lecz zostały zablokowane, jak twierdzi w uzasadnieniu. Wyjaśnienia wymagała również sama kwestia "zablokowania" rachunków bankowych, wobec tego Spółka została wezwana do złożenia dokumentów potwierdzających prowadzone wobec niej postępowania egzekucyjne, w szczególności potwierdzających zajęcia egzekucyjne bądź umorzenie prowadzonej egzekucji. W tym zakresie strona nie udzieliła żadnych informacji, nie przedstawiła dokumentów potwierdzających wskazywane czynności, pochodzących czy to od instytucji bankowych, czy też wydanych w toku postępowania egzekucyjnego (komorniczego). Ponadto, zdaniem Sądu, należało dokonać analizy aktualnego stanu środków trwałych wnioskującej, które według oświadczenia zawartego w rubryce nr 7 formularza PPPr wynosiły według bilansu za ostatni rok – 448.672,96 zł. W tym zakresie Spółka również nie wykonała zarządzenia i nie przedstawiła aktualnego wykazu środków trwałych.

WSA w W. zaznaczył również, że zasady udzielenia nadzwyczajnej instytucji prawa pomocy były już Spółce wyjaśniane w innych zainicjowanych przez nią sprawach, w których odmawiano jej zwolnienia od kosztów sądowych (sprawy o sygn. akt II GZ 303/14 i sygn. akt II GZ 316/14).

W zażaleniu na postanowienie Sądu pierwszej instancji I. Sp. z o.o., wniosła o jego uchylenie. Zażalenie nie zawierało żadnego uzasadnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243 - 263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W przedmiotowej sprawie, Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, uznając przede wszystkim, że nie było możliwe porównanie wysokości obciążeń finansowych z jakimi Spółka winna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Mimo wezwania – Spółka nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy uznając, że I. Spółka z o.o. nie wykazała w sposób należyty, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wprawdzie skarżąca zawarła we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie o sytuacji majątkowej, jednakże uniemożliwiła Sądowi dokonania oceny jej wiarygodności. Mimo wezwania z dnia 18 maja 2015 r. (wystosowanego w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 15 maja 2015 r., wydanego na postawie art. 255 p.p.s.a.) skarżąca nie nadesłała żadnych dokumentów to jest: 1) dokumentów potwierdzających prowadzone wobec Spółki postępowania egzekucyjne, w szczególności potwierdzające zajęcia egzekucyjne bądź umorzenie prowadzonej egzekucji, 2) aktualnego wykazu środków trwałych Spółki, 3) wyciągów i wykazów z posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, w razie zajęcia rachunku – należało nadesłać dokument potwierdzający zajęcie, ewentualnie zaświadczenie z banku potwierdzające blokadę bądź zamknięcie (likwidację) rachunku, 4) innych dokumentów, które mogłyby potwierdzić aktualną sytuację materialną Spółki.

Brak wskazanych wyżej dokumentów uniemożliwiał Sądowi pierwszej instancji ocenę, czy w przypadku skarżącej wystąpiły przesłanki do przyznania prawa pomocy. To z kolei oznaczało, że Spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.