Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 725/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 2 ust. 8, art. 92c ust. 1 pkt 1, lp. 15.1 załącznika nr 4
journal: Dz.U. 2024 poz 728
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
article: art. 189a  par. 2, par. 3, art. 189f
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.), , po rozpoznaniu trybie uproszczonym w dniu 5 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...[ r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 24 czerwca 2024 r. nr 428000-COP3.4802.52.2024.7.IM Naczelnik Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S., działając

na podstawie art. 92a ust. 2 i ust. 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 728 ze zm., dalej: "u.t.d."), nałożył na A. K., zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie M. (dalej: "odwołująca", "skarżąca"), karę pieniężną w wysokości 200 zł za wykonywanie przewozu drogowego naczepą ciężarową nieposiadającą ważnego, aktualnego badania technicznego, potwierdzającego jej zdatność do ruchu drogowego.

W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania skarżącej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "organ odwoławczy") decyzją z dnia 14 sierpnia 2024 r., nr 3201-IOA.4802.8.2024, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Jak ustalił organ na podstawie danych uzyskanych od Głównego Inspektora Transportu Drogowego odwołująca była zarządzającym transportem (legitymowała się certyfikatem kompetencji zawodowych nr [...]).

Organ odwoławczy przedstawiając stan faktyczny w sprawie wskazał, że w dniu 23 lutego 2024 r. funkcjonariusze Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego. Kontrola miała miejsce na autostradzie nr [...] w K. Funkcjonariusze skontrolowali zespół pojazdów składający się z ciągnika samochodowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] oraz naczepy ciężarowej o numerze rejestracyjnym [...] Z okazanych przez kierowcę dokumentów wynikało, że skarżąca wykonywała międzynarodowy transport drogowy na podstawie posiadanej licencji nr [...] Kontrolujący stwierdzili, że środek przewozowy (naczepa) nie posiadał aktualnych badań technicznych, co wynikało z treści dowodu rejestracyjnego. Termin ważności badań upłynął w dniu 23 grudnia 2023 r. Z przeprowadzonej kontroli funkcjonariusze sporządzili protokół nr [...], z dnia 23 lutego 2024 r., w którym wskazali naruszenie opisane pod Lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d. załącznika nr 3 do u.t.d., tj. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Załącznik nr 4 do u.t.d. dotyczy zarządzającego transportem, osoby, o której mowa w art. 7c, a także każdej innej osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym.

Po przedstawieniu przebiegu postępowania oraz zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, że przepisy u.t.d. przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Odpowiedzialność przedsiębiorcy (przewoźnika) ma charakter administracyjny, co oznacza, że ma ona charakter bezwzględny, obiektywny i jest uruchamiana przez sam fakt zaistnienia bezprawności (naruszenia nakazu bądź zakazu określonego przepisem prawa administracyjnego, np. w ustawie o transporcie drogowym). Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym, decyzją właściwego organu, są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne.

Organ odwoławczy stwierdził, że okoliczność, iż naczepa ciężarowa, którą przedsiębiorstwo transportowe wykonywało przewóz drogowy, nie posiadała w dacie kontroli aktualnych badań technicznych. Termin na przeprowadzenie takiego badania upłynął, zgodnie z zapisem w dowodzie rejestracyjnym, 23 grudnia 2023 r., czyli dwa miesiące przed kontrolą drogową. Taki stan faktyczny funkcjonariusze prawidłowo zakwalifikowali jako naruszenie określone w Lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d., a podniesione przez skarżącą zarzuty i argumenty w toku postępowania nie zasługują na uwzględnienie.

Wyjaśniono dalej, że karze pieniężnej (którą uprawniony organ nakłada na zarządzającego transportem) podlega - co jest istotą sprawy - "wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego", które to badanie ma potwierdzić zdatność pojazdu do ruchu drogowego (co wynika z dalszej części tego opisu). Kwestie dopuszczenia pojazdów do ruchu drogowego oraz ich badań technicznych regulują przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach. Dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego lub przyczepy (naczepy) jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe (art. 71 ust. 1 Prd). Dopuszczone do ruchu przyczepy (naczepy) podlegają okresowym badaniom technicznym, które co do zasady przeprowadza się corocznie (art. 81 ust. 5 Prd). Do przedstawienia pojazdu / naczepy do badania technicznego obowiązany jest właściciel (art. 81 ust. 1 Prd). Badania techniczne przeprowadza uprawniony diagnosta, który po stwierdzeniu pozytywnego wyniku badania technicznego odnotowuje to w dowodzie rejestracyjnym i wpisuje kolejny termin badania technicznego (art. 82 ust. 2 Prd).

Przedmiot i zakres badania technicznego, czynności kontrolne, a także metody oceny stanu technicznego pojazdu, które mają potwierdzić zdatność pojazdu do ruchu drogowego, zostały określone w załączniku do dyrektywy 2014/45/UE oraz w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz.U. z 2024 r., poz. 141, dalej: "rozporządzenie MTBiGM"), które to rozporządzenie określiło nawet szerszy zakres usterek skutkujących uznaniem stanu technicznego za niezadowalający.

Oceny zdatności pojazdu/naczepy do ruchu drogowego, której dokonuje uprawniony diagnosta, nie można - co oczywiste - utożsamiać z dopuszczeniem pojazdu/naczepy do ruchu drogowego i organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji tego nie uczynił. Przepisy Prawa o ruchu drogowym nie przyznają uprawnionemu diagnoście prawa rejestracji pojazdów i wydawania na tę okoliczność stosownych dokumentów. Jest on natomiast uprawniony do przeprowadzania badania technicznego (m.in. zarejestrowanego/dopuszczonego już do ruchu drogowego pojazdu/naczepy) w oparciu o zdefiniowane/określone we wskazanej dyrektywie 2014/45/UE oraz w rozporządzeniu MTBiGM kryteria i potwierdzeniu jego zdatności do ruchu drogowego (w przypadku pozytywnego wyniku) w dowodzie rejestracyjnym.

W zakresie odpowiedzialności zarządzającego transportem za brak badań technicznych wyjaśniono, że z przepisów u.t.d. wynika m.in., że zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego oraz licencji wspólnotowej udziela się na wniosek przedsiębiorcy, który zawiera m.in. imię i nazwisko, adres zamieszkania oraz numer certyfikatu kompetencji zawodowych osoby zarządzającej transportem, o której mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 albo osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 (art. 7a ust. 1 i ust. 2 u.t.d.).

Rola zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie transportowym jest istotna i ważna. Powinien on w sposób rzeczywisty i ciągły zarządzać operacjami transportowymi. Powinien dbać, aby operacje transportowe były wykonywane zgodnie z przepisami prawa, wykonujący je kierowcy posiadali wszystkie wymagane dokumenty, a pojazdy czy przyczepy / naczepy były sprawne technicznie, czego potwierdzeniem jest wynik pozytywnego badania przeprowadzonego przez uprawnionego diagnostę.

Wobec powyższego w ocenie organu, brak ważnego aktualnego okresowego badania technicznego stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej na podmiot wykonujący przewóz drogowy na podstawie Lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., a na zarządzającego transportem na podstawie Lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d.,

Organ odwoławczy przeanalizował również możliwość odstąpienia od nałożenia kary. Przytaczając treść art. 92c u.t.d. wskazał, że wyłączenie odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewozy drogowe istnieje wtedy, gdy organ ustali, że naruszenie przepisów nastąpiło w sytuacjach, na które podmiot ten nie miał wpływu i których nie mógł przewidzieć. Podmiot, który narusza przepisy, może uwolnić się od odpowiedzialności, jeśli wykaże, że uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, aby do naruszenia przepisów nie doszło. Okoliczności takie podmiot wykonujący przewóz drogowy powinien udowodnić, tj. powinien przedłożyć dowody na ich zaistnienie, gdyż to na nim spoczywa obowiązek udowodnienia, że nie miał wpływu na stwierdzone naruszenie bądź nie mógł przewidzieć wystąpienia naruszenia.

Skarżąca zdała egzaminy niezbędne w celu uzyskania certyfikatu kompetencji zawodowych w drogowym transporcie rzeczy, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009. Niemal dziesięć lat wcześniej przed przeprowadzoną kontrolą drogową, 18 marca 2014 r., uzyskała certyfikat kompetencji zawodowych w drogowym transporcie rzeczy. Tym samym powinna posiadać i posiada wiedzę o obowiązujących regulacjach prawnych (krajowych i unijnych), które dotyczą przewozów/transportu towarów oraz powinna się do nich stosować. Powinna zatem wiedzieć, że przedsiębiorcy transportowi powinni wykonywać przewozy drogowe pojazdami (samochodami, przyczepami/naczepami), które posiadają ważne/aktualne badania techniczne. Przed upływem terminu ważności badań powinna odwołująca podejmować działania, aby pojazdy zostały poddane kolejnym wymaganym badaniom. Mimo posiadania wiedzy i doświadczenia z zakresu przewozów drogowych, zadanie przewozu wykonywane było przy wykorzystaniu naczepy, która takich badań technicznych nie posiadała. Stwierdzonego naruszenia nie można uznać za zdarzenie, na które odwołująca nie miała wpływu, ani za zdarzenie, którego nie mogła przewidzieć. Miała, a przynajmniej powinna mieć świadomość, że przewóz będzie wykonywany przy wykorzystaniu naczepy, która nie posiadała badań technicznych.

W zakresie przedstawianych przez odwołującą okoliczności wyjaśniono, że przedsiębiorcy transportowi mogą nakładać na swoich pracowników (kierowników, pracowników administracyjnych) obowiązki, które mają na celu prawidłowe funkcjonowanie przedsiębiorstwa i bezpieczne oraz zgodne z prawem wykonywanie przewozów drogowych. Nie wydaje się być czymś szczególnym i nadzwyczajnym, że kierowcy sprawdzają stan techniczny środków transportu przed wyjazdem z bazy. Nałożenie na takich pracowników tego rodzaju obowiązków nie zwalnia jednak zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie od odpowiedzialności administracyjnej przewidzianej w przepisach prawa. Nie po to prawodawcy (unijny i krajowy) ustanowili przepisy, które dotyczą zarządzającego transportem i jego ważnej roli w realizowaniu operacji transportowych, aby jego obowiązki były cedowane na inne osoby, a on sam stawał się swego rodzaju figurantem, który legitymuje posiadanie przez przedsiębiorcę transportowego uprawnień (zezwolenia, licencji) do wykonywania przewozów.

Jako zarządzająca transportem odwołująca miała prawo i obowiązek weryfikowania otrzymywanych informacji — sprawdzenia, czy otrzymuje prawdziwe informacje czy ktoś inny wprowadza ją w błąd. Sprawdzenie czy naczepa posiada ważne aktualne badania techniczne nie wymagało podejmowania jakichś szczególnych działań. Brak takich badań był łatwy do wykrycia, poprzez analizę treści dowodu rejestracyjnego, w trakcie sprawowanego przez odwołującą nadzoru na dokumentacją pojazdów.

Organ odwoławczy dodał, że nie stwierdził, by za ujawnione podczas kontroli naruszenie została na odwołującą się nałożona kara pieniężna przez inny uprawniony organ, w tym przez organ zagraniczny, a także, że od dnia ujawnienia naruszenia nie upłynął również okres 2 lat, który uniemożliwia nałożenie kary pieniężnej.

Pismem z 2 września 2024 r. A. K., działając przez radcę prawnego, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 w zw. z art. 189f § 2 oraz art. 189f § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, co skutkowało błędnym uznaniem braku możliwości udzielenia pouczenia, pomimo iż ziściły się przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania wyłącznie na pouczeniu;

- art. 77 § 1, art. 80, art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego i nieuzasadnione nieuwzględnienie twierdzeń skarżącej orazniepodjęcie przez organ pierwszej instancji działań niezbędnych do dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego, co doprowadziło do nieuzasadnionego stwierdzenia, iż w przypadku skarżącej nie zachodzą przesłanki wyłączające jej odpowiedzialność,

art. 93 ust. 3 w zw. z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., przez jego niezastosowanie

i nieumorzenie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy

w przedmiotowej sprawie wystąpiły okoliczności określone w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., bowiem strona nie miała wpływu na powstałe naruszenie, a nastąpiło ono wskutek okoliczności, których nie mogła przewidzieć, a jednocześnie zapewniła ona właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w zakresie obowiązków zarządzającego.

W świetle tak postawionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego w przypadku stwierdzenia podstaw do jego umorzenia. Strona wniosła również o zwrot kosztów od organu oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w jej ocenie twierdzenia organu w zakresie braku podstaw do zwolnienia z odpowiedzialności administracyjnej zarządzającej transportem za naruszenia przepisów prawa w zakresie realizacji scedowanych zadań i obowiązków pracowników, wprowadzają absolutną odpowiedzialność zarządzającej transportem za cudze czyny, nadto pomijają kwestie wprowadzenia zarządzającej w błąd, co skutkowało rozwiązaniem umowy z przedsiębiorcą.

W ocenie skarżącej, w ramach realizacji zawartej umowy uczyniła wszystko, czego można było od niej rozsądnie wymagać, aby do naruszenia przepisów nie dopuścić.

Bezspornie zarządzająca transportem (wspólnie z przedsiębiorcą) ma możliwość reagowania na działalna osób, którymi przedsiębiorca posługuje się przy wykonywania transportu drogowego, między innymi poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji, jak i prowadzonej dokumentacji pojazdów.

Z uwagi na powyższe zarządzająca transportem (jak i przedsiębiorca) sukcesywnie kontrolowała dokumentację przedsiębiorstwa i w oparciu o powyższe pracodawca udzielał kar porządkowych tj. stosował środki dyscyplinujące. Zatem, jak powyżej wskazano, w ocenie skarżącej uczyniła ona wszystko, czego można było od niej rozsądnie wymagać, aby do naruszenia przepisów nie dopuścić. W tym miejscu nie bez znaczenia pozostaje kwestia wprowadzenia zarządzającą transportem w błąd, co skutkowało rozwiązaniem przedmiotowej umowy.

Podkreślono, że w przedsiębiorstwie regularnie prowadzona była kontrola w zakresie przestrzegania przez kierowców dopuszczalnych okresów jazdy, wymaganych przerw i odpoczynków. Dokonano również podziału obowiązków związanych z nadzorem nad poszczególnymi elementami całego procesu transportowo- administracyjnego, cztery lata temu ustanowiono w przedsiębiorstwie osobę, (J. N.) wyłącznie odpowiedzialną za "utrzymanie ruchu", czyli nadzorującą wszelką dokumentację związaną z pojazdami, ich sprawnością techniczną, w tym również ważnością badań technicznych.

Nadto celem zapobieżenia negatywnym zjawiskom, takim jak brak ważnego badania technicznego, oprócz wprowadzenia dokumentacji formalnej (np. zobowiązanie kierowcy podpisywane przy zatrudnieniu), dodatkowo wdrożona została również procedura w postaci listy kontroli stanu technicznego, w której ujęto ważność badań technicznych, wypełnianą przez kierowcę, tuż przed przystąpieniem do wyjazdu z bazy przedsiębiorstwa kierowca zobowiązany jest do sprawdzenia wskazanych w liście elementów i przekazanie jej - osobie nadzorującej (J. N.). Wprowadzenie tej listy miało na celu niejako "wymuszenie " na pracownikach działań prewencyjnych, zapobiegających między innymi jazdy bez ważnych badań technicznych. Warunkiem powyższego jest rzetelność wykonania tej czynności, jak widać kierowca, uchybiając zasadom panującym w przedsiębiorstwie, wyłącznie wypełnił listę kontrolną, nie sprawdzając stanu faktycznego, co doprowadziło do naruszenia.

Zatem w ocenie skarżącej organy nieprawidłowo nie uznały podnoszonej przez nią argumentacji jako przemawiającej za odstąpieniem od wymierzenia kary, wprowadzając tym samym absolutną odpowiedzialność zarządzającej transportem za cudze czyny. Ponadto regulacje zawarte w ustawie o transporcie drogowym

w zakresie przesłanek wymierzania kar pieniężnych nie są kompletne w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a., a zatem możliwym jest chociażby udzielenie pouczenia na podstawie przepisu art. 189f § 1-3 k.p.a., również do zdarzenia objętego niniejszym postępowaniem, ponieważ ustawa o transporcie drogowym nie przewiduje takiego rozwiązania. Skarżąca powołała się również na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego, z dnia 29 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21, prezentując pogląd, że może mieć ona zastosowanie w niniejszej sprawie.

Końcowo skarżąca wskazała, że zgodnie z dyrektywą wykładni lege non distinguente nec nostrum est distinguere przyjąć należy, że przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej mogą mieć zastosowanie do wszystkich rodzajów administracyjnych kar pieniężnych, co, jej zdaniem, skutecznie podważa stanowisko organu wyrażone w przedmiotowej sprawie poprzez niezastosowanie ww. regulacji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko, wniósł o oddalenie skargi i wskazał, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 120 w związku z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 dalej "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taki wniosek złożyła skarżąca, zaś organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Dokonując oceny według wskazanych wyżej kryteriów Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszały prawo.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. nakładającą na Skarżącą jako osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie karę pieniężną w wysokości 200 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy u.t.d. Zgodnie z art. 92a ust. 2 u.t.d. zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba, wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie.

W myśl art. 92a ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy.

Jak zaś wynika z lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d. w przypadku wykonywania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego wysokość kary pieniężnej to 200 zł.

W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że poddana kontroli naczepa ciężarowa, przy pomocy której wykonywano międzynarodowy przewóz drogowy, nie posiadała aktualnego badania technicznego. Nie jest też sporne, że w przedsiębiorstwie w dacie kontroli Skarżąca pełniła funkcję zarządzającego transportem.

Przedmiotowa kontrola została przeprowadzona w dniu 23 lutego 2024 r., zaś termin ważności badania technicznego naczepy upłynął w dniu 23 grudnia 2023 r. Okoliczności te dokumentują protokół kontroli, kopia dowodu rejestracyjnego, wydruk raportu z Centralnej Ewidencji Pojazdów. Skarżąca okoliczności tych nie kwestionuje.

Zarzuty skargi sprowadzają się do twierdzenia, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy zachodzą przesłanki wyłączające odpowiedzialność Skarżącej bądź ziściły się przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania wyłącznie na pouczeniu. Powyższe ma wynikać z faktu, że Skarżąca nie miała wpływu na powstałe naruszenie i nastąpiło ono wskutek okoliczności, których nie mogła przewidzieć, a jednocześnie zapewniła właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w zakresie obowiązków zarządzającego transportem.

W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że w niniejszej sprawie nie zaistniały podstawy do wyłączenia odpowiedzialności Skarżącej.

Stosownie do art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że wskazane przesłanki odnoszą się wyłącznie do sytuacji wyjątkowych i nadzwyczajnych, ponadprzeciętnych, odbiegających od standardowych stanów faktycznych, których profesjonalny przedsiębiorca przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć, a co za tym idzie nie miał wpływu na ich powstanie. Za określoną w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. okoliczność egzoneracyjną w pierwszej kolejności przyjmuje się siłę wyższą, rozumianą jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec, pomimo dołożenia należytej staranności. Za okoliczność taką przyjmuje się też wyłączną winę osoby trzeciej, za której działania przedsiębiorca nie ponosi odpowiedzialności. Za okoliczność taką nie można natomiast uznać zachowania pracownika przedsiębiorcy, którym posługuje się on przy realizacji danego zadania przewozowego, nawet gdyby było ono zawinione (por. wyroki NSA: z dnia 28 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1686/18; z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 280/16; z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3353/16).

Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia przede wszystkim charakter odpowiedzialności zarządzającego transportem, która jest niezależna od winy czy dobrej lub złej woli. Wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia polegającego na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnych badań technicznych. W związku tym badanie świadomości i stosunku zarządzającego transportem do danego naruszenia prawa jest co do zasady bez znaczenia dla możliwości wymierzenia kary. Brak jego winy w wystąpieniu naruszeń nie może stanowić podstawy wyłączenia jego odpowiedzialności. Nie wystarczy wykazanie braku winy, lecz wymagane jest pozytywne wykazanie podjęcia w ramach organizacji przewozu wszystkich niezbędnych środków, a w konsekwencji dowiedzenie, że do naruszenia doszło na skutek obiektywnych, nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności, na które przedsiębiorca nie miał wpływu (por. wyroki NSA: z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt II GSK 611/21, z dnia 10 października 2019 r., sygn. akt II GSK 2852/17).

W rozpatrywanej sprawie naczepa ciężarowa powinna być poddana badaniu do dnia 23 grudnia 2023 r., zaś jego brak został stwierdzony podczas kontroli w dniu 23 lutego 2024 r. Wbrew zarzutom skargi organ nie przyjął absolutnego charakteru odpowiedzialności osoby zarządzającej transportem i rozważał należycie wnikliwie czy wykazywane przez Skarżącą okoliczności dają podstawy do uznania, że naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których Skarżąca nie mogła przewidzieć.

Termin ważności badania technicznego pojazdu, czy też jak w rozpatrywanym przypadku naczepy, jest określany w trakcie badania technicznego pojazdu i wprowadzany do dowodu rejestracyjnego. W rozpatrywanej sprawie termin ważności badania technicznego (tj. 23 grudnia 2023 r.) został wpisany przez diagnostę do dowodu rejestracyjnego rok wcześniej (tj. w dniu 23 grudnia 2022 r.). Upływ rocznego terminu ważności badania technicznego nie powinien być dla podmiotów wykorzystujących naczepę w działalności transportowej żadnym zaskoczeniem. Tymczasem do ujawnienia braku ważnych badań technicznych doszło po upływie dwóch miesięcy i to dopiero w wyniku kontroli drogowej, przy autostradzie na wjeździe z [...] do Polski. Powyższe oznacza, iż nie tylko nie podjęto działań zapewniających ciągłość ważności badań ale przez znaczny czas nie zweryfikowano, czy badanie zostało przeprowadzone, ewentualnie czy naczepa została wyłączona z użytkowania. Co więcej, dopuszczono aby powyższy środek transportu był bez ważnych badań technicznych wykorzystywany w międzynarodowym transporcie drogowym. W pełni należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż sprawdzenie czy naczepa posiadała ważne aktualne badania techniczne nie wymaga podejmowania szczególnych działań i jest bardzo łatwe do wykrycia choćby przez wgląd w zapisy w dowodzie rejestracyjnym. Możliwe jest w szczególności przewidzenie zawczasu w jakiej dacie dojdzie do wygaśnięcia ważności badań technicznych celem weryfikacji czy zostały one przeprowadzone i z jakim efektem.

Brak jest też podstaw do kwestionowania stanowiska organu, iż przesłanką do odstąpienia/nienakładania kary pieniężnej na Skarżącą nie może być powierzenie określonych zadań w przedsiębiorstwie innemu pracownikowi administracyjnemu, który miał być osobą wyłącznie odpowiedzialną za "utrzymanie ruchu", czyli nadzorującą wszelką dokumentację związaną z pojazdami, ich sprawnością techniczną, w tym również ważnością badań technicznych. Zarządzający transportem cedujący swoje zadania na inne osoby powinien sprawować realny nadzór nad dokumentami pojazdów, tak aby zapewnić prawidłowe wykonywanie przewozów, a także zapobiegać nieprawidłowościom i powstawaniu naruszeń. Zasadnie zatem organ wskazuje, że Skarżąca jako zarządzająca transportem odwołująca miała prawo i obowiązek weryfikowania otrzymywanych informacji w szczególności sprawdzenia, czy otrzymuje prawdziwe informacje czy ktoś inny wprowadza ją w błąd.

Nie sposób się przy tym odnieść w bardziej szczegółowy sposób do twierdzeń Skarżącej o wprowadzeniu jej w błąd przez przedsiębiorcę co skutkowało rozwiązaniem umowy z owym przedsiębiorcą. Twierdzenia w tym zakresie nie zostały w żaden sposób dowiedzione, a nawet uprawdopodobnione.

W zakresie pozostałych zarzutów dotyczących braku podstaw nałożenia kary pieniężnej lub zastosowania innego środka, wbrew stanowisku skarżącej, w rozpatrywanej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy działu IVa k.p.a. Zakres stosowania przepisów tego działu wyznacza art. 189a, stanowiąc w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. W § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.

Z przywołanej regulacji – i abstrahując od § 3 art. 189a k.p.a., który wyłącza stosowanie przepisów wymienionego działu ustawy z określonych w nim powodów, innych jeszcze, niż wymienione powyżej – jednoznacznie wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel, art. 189a K.p.a., t. 7, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2024).

Takim przepisem odrębnym w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, jest art. 92c u.t.d. Z tego przepisu wynika, że w warunkach w nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się. Zdaniem Sądu w takiej sytuacji za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a – jak podkreślono powyżej – dla przyjęcia, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (por. wyroki NSA: z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 191/23, z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 717/21 i II GSK 248/21). Z przedstawionych powodów zarzut naruszenia art. 189a § 2 pkt 2 i art. 189f k.p.a. należało uznać za nieusprawiedliwiony.

Odnosząc się zaś do przywołanej przez Skarżącą uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21 Sąd stwierdził, że została ona podjęta na gruncie relacji pomiędzy przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie regulującymi wymierzenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów tej ustawy a przepisem art. 189f k.p.a., a więc w istocie jej zasadnicze tezy nie mogły stanowić wzorca normatywnego w niniejszej sprawie.

Wobec powyższego przeprowadzona przez tutejszy Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, są zgodne z przepisami prawa. Organy administracji publicznej orzekające w sprawie przeprowadziły postępowanie z zachowaniem zasad określonych w przepisach k.p.a. i w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustaliły wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, a swoje stanowisko uzasadniły, dokonując prawidłowej wykładni prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie.

W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu wyroku są dostępne w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.