Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 47/25
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2025-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 stycznia 2025 r. sprawy ze sprzeciwu P. G. – D. od decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 22 listopada 2024 r., nr GD.RUZ.4219.12.2023.3.IG w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz P. G. – D. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Sprzeciw Powiatu od decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 22 listopada 2024 r., nr GD.RUZ.4219.12.2023.3.IG, wniesiony został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 7 lipca 2020 r. skarżący Powiat złożył wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na przebudowę urządzenia wodnego – rowu melioracji szczegółowej R-A poprzez rozbudowę istniejącego przepustu drogowego położonego w ciągu drogi powiatowej nr [...] w km 1+113 (działki nr [...]-[...]), wykonanie wylotu Ø 315 mm kanalizacji deszczowej W-1 w km 2+150 rowu (działka nr [...]), odbudowę istniejącego rowu przydrożnego na odcinku od km 0+995 do km 1+105 lewej strony drogi powiatowej nr [...] (działka nr [...]) oraz na usługę wodną polegającą na odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych z drogi powiatowej nr [...] poprzez wylot W-1 do rowu melioracji szczegółowej R-A (działka nr [...]). Do wniosku załączono operat wodnoprawny z czerwca 2020 r.

Decyzją z dnia 11 września 2020 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Toruniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie udzielił skarżącemu Powiatowi pozwolenia wodnoprawnego. Jednakże, decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 26 lipca 2021 r. decyzja ta została uchylona a sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W toku ponownego rozpoznawania sprawy, przy piśmie z dnia 12 listopada 2021 r. skarżący Powiat przedłożył analizę przepustowości swobodnego przepływu wody w rowie R-A.

Następnie, decyzją z dnia 3 marca 2022 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Toruniu ponownie udzielił skarżącemu Powiatowi pozwolenia wodnoprawnego a postanowieniem z dnia 14 marca 2022 r. decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W piśmie z dnia 15 marca 2022 r. Z. M. złożył wniosek o wznowienie tego postępowania na podstawie art 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wskazując, że jest właścicielem działki nr [...] w R. Działka ta położona jest pomiędzy planowaną inwestycją a ujściem rowu R-A do Strugi R. i na niej znajduje się fragment rowu melioracyjnego R-A. Zatem, znajduje się ona w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód. Mimo to nie został on uznany za stronę tego postępowania.

Postanowieniem z dnia 12 maja 2022 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Toruniu odmówił wznowienia postępowania wskazując, że działka nr [...], obręb [...] nie znajduje się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, zatem wnioskującemu nie przysługuje status strony tego postępowania.

Po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia, postanowieniem z dnia 13 lutego 2023 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku uchylił powyższe postanowienie i umorzył postępowanie wznowieniowe, wskazując, że pismo Z. M. z dnia 15 marca 2022 r. należy traktować jako odwołanie od decyzji z dnia 3 marca 2022 r. a nie jako wniosek o wznowienie postępowania, gdyż wniesione zostało w terminie do wniesienia odwołania.

Następnie, postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2023 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku stwierdził niedopuszczalność wniesienia odwołania, wskazując, że Z. M. nie przysługuje status strony ani z art. 28 k.p.a., ani z art 401 ust. 1 Prawa wodnego. Organ wyjaśnił przy tym, że zasięg oddziaływania przedsięwzięcia obejmuje działki nr: [...]-[...] położone w R. a wnoszący odwołanie nie wykazał aby realizacja pozwolenia wodnoprawnego naruszała jego interes.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 13 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 934/23 uchylił powyższe postanowienie.

Sąd uznał bowiem, że przedwczesne było uznanie przez organ, że odwołanie wniesione zostało przed podmiot niebędący stroną, o której mowa w art. 401 ust. 1 ustawy Prawo wodne.

Sąd wskazał przy tym, że na określenie przez organ stron postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego wpływa zasięg odziaływania ustalony w operacie wodnoprawnym, który stanowi dowód podlegający ocenie organu.

Sąd zauważył, że wnioskodawca przedłożył operat wodnoprawny z czerwca 2020 r., w którym określono, że zasięg oddziaływania zamierzonego korzystania z wód i planowanych do wykonania urządzeń wodnych obejmuje powierzchnie, z których odprowadzane będą wody opadowe i roztopowe oraz miejsca realizacji planowanych do wykonania urządzeń wodnych wraz z budowlami towarzyszącymi, określając przy tym, że są to działki nr: [...]-[...] oraz część powierzchni działek nr: [...]-[...] położonych w obrębie R. (część 6.0.0. operatu). W toku postępowania, pismem z dnia 12 listopada 2021 r. Powiat poinformował, że zasięg oddziaływania obejmuje działki nr: [...]-[...].

Organy I i II instancji uznały, że zasięg oddziaływania obejmuje działki określone w wyżej wymienionym piśmie. Jednocześnie, jak zauważył Sąd, organ II instancji, oceniając zasięg oddziaływania uwzględnił wykonaną w dniu 8 listopada 2021 r. analizę przepustowości rowu R-A i rowu przydrożnego w zakresie odprowadzania wód opadowych i roztopowych z planowanej do modernizacji drogi powiatowej nr [...]. W opracowaniu wskazano, że zarówno projektowany przepust jak i rów melioracyjny R-A pomieści wody opadowe i roztopowe z projektowanego wylotu W-1. W obliczeniach tych nie uwzględniono jednakże odpływu wód opadowych i roztopowych z firmy C. albowiem, jak wskazano, na terenie zakładu trwają obecnie roboty związane ze zmianą sposobu zagospodarowania wód opadowych, polegające na włączeniu zakładu do zbiornika retencyjnego, na co uzyskano pozwolenie wodnoprawne z dnia 13 sierpnia 2021 r. Jednakże, w ocenie Sądu, wydając zaskarżone postanowienie organ nie uwzględnił, że brak jest podstaw do uznania, że opisane wody z firmy C. nie odpływają obecnie do rowu R-A. W szczególności nie wynika to z treści analizy przepustowości rowu R-A i rowu przydrożnego z 8 listopada 2021 r. Z kolei, rów R-A przebiega zarówno przez działki firmy C., jak i działki nr [...] i [...], należące do Z. M. i A. M. Tym samym, jak wskazał Sąd, co najmniej przedwczesne było nieuwzględnienie tych wód w analizie przepustowości i pojemności rowu.

Nadto, Sąd wskazał, że organ odwoławczy nie ocenił, jak swobodny przepływ wód wywołany projektowanym zwiększeniem przekroju przepustu wpłynie na możliwość okresowego wzrostu poziomu wody w rowie, a tym samym na oddziaływanie w zakresie należących do skarżącego gruntów. Sąd wskazał przy tym, że zbadania wymaga zatem wpływ przebudowy przepustu i zwiększenie jego średnicy na ewentualne zwiększenie przepływu wody przez kolejne przepusty. Z samej informacji organu o zarurowanich nie można wnioskować wprost, że nie będzie możliwy przepływ większej ilości wody niż obecnie.

Tym samym, zdaniem Sądu, organ nie dokonał właściwej oceny zasięgu odziaływania, o którym mowa w art. 401 ust. 1 ustawy – Prawo wodne.

Sąd wskazał ponadto, że pomimo zwiększenia zasięgu oddziaływania inwestycji dokonanej w piśmie 12 listopada 2021 r. na skutek ponownie przeprowadzonej analizy z dnia 8 listopada 2021 r. przepustowości rowu R-A i rowu przydrożnego w zakresie odprowadzania wód opadowych i roztopowych z planowanej do modernizacji drogi powiatowej nr [...], wynik tej analizy nie znalazł odzwierciedlenia w treści operatu. Dlatego też, zdaniem Sądu, istnieją wątpliwości co do wartości dowodowej takiego operatu i organ powinien rozważyć, czy w takich okolicznościach operat nie powinien zostać skorygowany.

Mając to wszystko na uwadze, Sąd stwierdził, że na gruncie niniejszej sprawy nie doszło do zaistnienia sytuacji oczywistego braku legitymacji skargowej w postępowaniu odwoławczym, uprawniającego organ II instancji do przyjęcia, że odwołanie wniesione przez nieuprawniony podmiot jako niedopuszczalne i bezskuteczne podlega trybowi wskazanemu w art. 134 k.p.a.

Podsumowując, Sąd wskazał, że ustalenie oddziaływania, o którym mowa w art. 401 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, wymagać będzie od organu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, uwzględniającego wskazane w wyroku uwagi. Bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ ocena legitymacji skarżącego jest bowiem przedwczesna i jako taka - wadliwa. Wymaga to jednak czynności prowadzonych przez organ, do którego wpływa odwołanie.

Jednocześnie, Sąd wskazał, że jeżeli w wyniku badania statusu skarżącego organ odwoławczy uzna, że status strony mu nie przysługuje - winien zakończyć postępowanie decyzją o umorzeniu postępowania na mocy art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. a nie postanowieniem o niedopuszczalności odwołania wydanym na mocy art. 134 k.p.a.

Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 22 listopada 2024 r., wydanym na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku uchylił w całości decyzję z dnia 3 marca 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Uzasadniając wydaną decyzję, organ wskazał, że organ I instancji w powtórnym postępowaniu winien przeprowadzić wizję w terenie i ustalić, czy wody opadowe i roztopowe ze spółki C. lub innych zakładów są odprowadzane do rowu R-A, co pozwoliłoby sprawdzić rzetelność wskazanych obliczeń przedstawionych w piśmie z dnia 8 listopada 2021 r. a także dokonać oceny, czy skarżącemu przysługuje status strony w niniejszym postępowaniu. Przy tym, strony postępowania powinny być zawiadomione o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin przynajmniej na 7 dni przed terminem. W trakcie oględzin każda ze stron ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania oraz składać wyjaśnienia.

Dalej, organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji winien dokonać właściwej oceny zasięgu oddziaływania, o którym mowa w art. 401 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w treści operatu wodnoprawnego. Co prawda wnioskodawca złożył wyjaśnienia z dnia 8 listopada 2021 r. dotyczące zasięgu oddziaływania dla potrzeb ustalenia kręgu stron postępowania, to w takich okolicznościach operat wodnoprawny powinien zostać skorygowany. Operat wodnoprawny powinien stanowić rzetelną podstawę do ustalenia katalogu stron postępowania i w sposób prawidłowy przedstawiać analizę zasięgu oddziaływania inwestycji zgodnie z art. 401 ust. 1 ustawy - Prawo wodne a znajdujący się w aktach sprawy operat wodnoprawny tych ustaleń nie zawierał, co poddaje wątpliwą jego wartość dowodową.

Nadto, organ wskazał, że w niniejszej sprawie organ I instancji uznał, że liczba stron postępowania przekracza 10. W rozpoznawanej sprawie ma to szczególnie istotne znaczenie wobec treści art. 401 ustawy - Prawo wodne, w tym jego ust. 3 odsyłającego do stosowania art. 49 k.p.a. jedynie w sytuacji, gdy liczba stron w postępowania w sprawach dotyczących pozwolenia wodnoprawnego przekracza 10. Co prawda, wszystkie wymienione w załączniku strony postępowania otrzymały decyzję, to jednak informacja o zaskarżonej decyzji powinna zostać ujawniona w trybie zawiadomienia w formie publicznego obwieszczenia, określonego w art. 49 k.p.a.

Podsumowując, organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji w powtórnym postępowaniu jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę przesłanek wskazanych w niniejszej decyzji, zebrać właściwy materiał dowodowy, prawidłowo określić krąg stron postępowania, zapewnić im czynny udział w postępowaniu, a następnie odzwierciedlić to w treści uzasadnienia decyzji.

We wniesionym do Sądu sprzeciwie, skarżący Powiat wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 401 ust. 1 ustawy - Prawo wodne poprzez uznanie a priori Z. M. za stronę postępowania pomimo nieprzeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego w zakresie oddziaływania inwestycji na jego działkę, na co wskazywał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 13 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 934/23;

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:

- art. 136 § 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w zakresie oddziaływania inwestycji na nieruchomość Z. M., co było niezbędne do oceny jego legitymacji do wniesienia odwołania jako strony postępowania;

- art. 138 § 2 w zw. z art. 127 § 1 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji na skutek odwołania wniesionego przez osobę niebędącą stroną postępowania.

W odpowiedzi na wniesiony sprzeciw Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w Gdańsku wniósł o jego oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając wniesiony sprzeciw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Sprzeciw skarżącego Powiatu, wniesiony na podstawie art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze z.) - zwanej dalej p.p.s.a., od decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 22 listopada 2024 r., wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 64a p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie przy tym z treścią art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., a nie rozstrzyga o materialnych prawach i obowiązkach stron.

Tym niemniej, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 132/19, z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3311/19 i z dnia 19 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 286/21 (wszystkie dostępne na stronie internetowej https:orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym, w świetle art. 138 § 2 k.p.a. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należy oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Jeśli zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny w ogóle zignorowane. W przeciwnym bowiem wypadku instytucja sprzeciwu, która ma na celu przyspieszenie całego postępowania, traci swoje znaczenie. Oznacza to, że art. 64e p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie.

Przy tym wskazać należy, że przepis art. 64e p.p.s.a. nie eliminuje stosowania art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji nie może oceniać, czy zostały spełnione przesłanki do wydania przez organ administracji decyzji pozytywnej czy też negatywnej, lecz musi ocenić, czy zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia tej sprawy (zob. wyroki NSA: z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 392/19; z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 2785/20, dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd administracyjny w ramach kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. ocenia, czy organ odwoławczy winien był podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie, czy też zaszła konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w takim zakresie, który z uwagi na obowiązek zachowania dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) oraz wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), uzasadniał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a jednocześnie w postępowaniu przed organem I instancji doszło do uchybień natury proceduralnej, które można określić jako istotne.

Organ odwoławczy co do zasady, a wynika to z treści art. 138 § 1 k.p.a., jest organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę. Zgodnie zaś z treścią art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Z brzmienia powołanego przepisu art. 138 § 2 k.p.a. wynika, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia jedynie wtedy, gdy postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji w istocie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie, który miał istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Co prawda zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" - będący podstawą zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. - jest zwrotem ocennym, jednak przyjąć trzeba, że jest on równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwiać ma rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Aby naprawić błąd organu I instancji organ odwoławczy musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony. Zgodnie bowiem z art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić tylko uzupełniające postępowanie dowodowe. Oznacza to jednak, że przeprowadzenie dowodu lub kilku dowodów mieści się w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, taka sytuacja zatem wyłącza dopuszczalność kasacji decyzji organu I instancji (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2016, s. 622).

W ocenie Sądu, wskazane przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 22 listopada 2024 r. przyczyny uchylenia decyzji organu I instancji z dnia 3 marca 2022 r. nie mogły uzasadniać zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.

Zauważyć przede wszystkim należy, że decyzja z dnia 22 listopada 2024 r. wydana została po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w dniu 13 marca 2024 r. wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 934/23, mocą którego uchylono postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 22 sierpnia 2023 r., stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji z dnia 3 marca 2023 r.

Tym samym, przechodząc do ponownego rozpoznania odwołania organ odwoławczy związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wskazanymi w tym wyroku.

Zgodnie bowiem z treścią art. 153 p.p.s.a, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie sądu i organu w rozumieniu komentowanego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (zob. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 426/08, Legalis). W konsekwencji, stanowisko sądu I instancji, który rozpoznaje skargę strony od ponownego orzeczenia organu administracyjnego powinno co do zasady odpowiadać ocenie prawnej tegoż sądu wyrażonej w poprzednim orzeczeniu a sąd ten nie może formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z wyrażonym wcześniej poglądem (zob. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 886/07, Legalis), chyba że w okresie pomiędzy wydaniem wyroku a ponowną skargą do sądu administracyjnego zmianie uległy przepisy. Kontrola przez sąd rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się zaś do oceny czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd (zob. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 729/10, Legalis).

Co więcej, przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ (sąd) nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (sądem). Uregulowania zawarte w art. 153 p.p.s.a. mają bowiem zapobiec sytuacji, w której określona kwestia byłaby odmiennie oceniana w kolejnych orzeczeniach sądu.

Uchybienie obowiązkowi przyjęcia oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku i niezastosowanie się do wynikających z niej wskazań stanowi naruszenie prawa, skutkujące koniecznością uchylenia aktu, wydanego w kolejnym postępowaniu administracyjnym lub orzeczenia wydanego w kolejnym postępowaniu przed sądem administracyjnym. Jest to naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 153 p.p.s.a.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy wydając zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję z dnia 22 listopada 2024 r. nie podporządkował się zaś ocenie prawnej i wskazaniom co do dalszego postępowania wyrażonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 13 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 934/23.

W powołanym wyroku Sąd wskazał bowiem jednoznacznie, że w niniejszej sprawie organ, do którego wpłynęło odwołanie powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie oceny legitymacji strony, poprzez: ustalenie, czy wody opadowe i roztopowe z firmy C. nie odpływają obecnie do rowu R-A i czy nie należy ich uwzględnić w analizie przepustowości i pojemności rowu; ustalenie, jak swobodny przepływ wód wpłynie na możliwość okresowego wzrostu poziomu wody w rowie a tym samym na odziaływanie w zakresie należących do skarżącego gruntów; ustalenie wpływu przebudowy przepustu i zwiększenie jego średnicy na ewentualne zwiększenie przepływu wody przez kolejne przepusty. Ponadto, organ powinien rozważyć, czy w takich okolicznościach sprawy i z uwagi na zwiększenie zasięgu oddziaływania inwestycji w piśmie z dnia 8 listopada 2021 r. operat wodnoprawny nie powinien zostać skorygowany, jako że zasięg oddziaływania przedstawiony w operacie wodnoprawnym wpływa na określenie przez organ stron postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego.

Organ odwoławczy w kontrolowanej decyzji scedował zaś te obowiązki na organ I instancji, co było niedopuszczalne w sytuacji okolicznościach niniejszej sprawy a przede wszystkim wobec treści wydanego w sprawie wyroku.

Wskazać przy tym należy, że wniesienie odwołania od decyzji zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. jest uprawnieniem stron postępowania. Tylko podmioty uznane za strony mogą skorzystać z tego prawa i w terminie do tego przewidzianym wnieść taki środek zaskarżenia. Oznacza to, że odwołanie może wnieść wyłącznie podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyło to postępowanie, przy tym niezależnie od tego, czy brał on udział w postępowaniu przed organem pierwszej instancji czy też nie. W orzecznictwie ukształtowany jest pogląd, że odwołanie może wnieść podmiot formalnie nie biorący udziału w postępowaniu przed organem I instancji, jeżeli wykaże, że ma interes prawny w tej sprawie. Z tego względu badanie statusu strony postępowania może, a nawet powinno, następować na każdym jego etapie, zatem także już po wniesieniu odwołania. Dlatego też organ odwoławczy przed przystąpieniem do rozpatrzenia zarzutów odwołania bada czy zostało ono wniesione przez podmiot uprawniony (stronę) oraz czy uczyniono to z zachowaniem ustawowego terminu. W konsekwencji tego na etapie postępowania odwoławczego organ administracji jest obowiązany zbadać, czy podmiot występujący o wszczęcie postępowania jest do tego legitymowany. Dokonuje się tego w tzw. fazie wstępnej, w której zadaniem organu odwoławczego jest dokonanie oceny czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w ustawowym terminie. Brak interesu prawnego u odwołującego się, wynikający z ustalenia, że decyzja organu pierwszej instancji nie dotyczy jego praw i obowiązków, skutkuje w następstwie brakiem podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, a w konsekwencji wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, na co również wskazał Sąd w wydanym w sprawie wyroku z dnia 13 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 934/23.

Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, argumentacja organu odwoławczego nie dawała przesłanek do wydania decyzji z art. 138 § 2 k.p.a., albowiem odnosiła się do kwestii, które organ odwoławczy powinien zweryfikować samodzielnie, a nie do okoliczności składających się na konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mających wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zdaniem Sądu, zakres tych wyjaśnień w niniejszej sprawie powinien zostać przeprowadzony przez organ odwoławczy, bez naruszenia zarówno art. 136 k.p.a., jak i zasady dwuinstancyjności, o której mowa w art. 15 k.p.a.

Wobec tego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, stwierdzając wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a., na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję w całości.

Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy zastosuje się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 934/23, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. Podkreślić przy tym należy, że przedmiotem rozważań Sądu w niniejszej sprawie uczyniono kwestie materialnoprawne tylko w takim zakresie, w jakim było to niezbędne dla oceny legalności zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.

Sąd rozpoznał sprzeciw na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 64d § 1 p.p.s.a.