Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 427/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-10-12 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 12 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. sp. z o.o. z/s w B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z/s w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Skarżąca spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPPr wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł. wartość środków trwałych [...] zł, za ostatni rok obrotowy według bilansu spółka wykazała stratę w kwocie [...]zł.

Ponadto prezes zarządu spółki oświadczyła, że spółka posiada majątek w postaci niewielkich udziałów w nieruchomościach co do których toczy się postępowanie egzekucyjne oraz postępowanie sądowe zmierzające do prowadzenia egzekucji z tych nieruchomości.

Do wniosku dołączono: rachunek zysków i strat sporządzony na dzień [...] czerwca 2018r. oraz bilans sporządzony na dzień [...] czerwca 2018r.

W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego strona skarżąca przedłożyła: CIT-8 za lata 2016-2017; nakaz zapłaty; pozew o zapłatę; VAT-R; wezwanie do zapłaty; faktury za usługi telekomunikacyjne; notę księgową obciążeniową; zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej oraz wykaz nieruchomości.

Ponadto pełnomocnik strony skarżącej oświadczył, że: spółka posiada wymagane zobowiązania wobec ZUS i [...] SA; spółka nie posiada przysługujących jej wymagalnych i niespornych wierzytelności; spółka zatrudnia trzech pracowników gdzie wynagrodzenie jednego pracownika miesięcznie wynosi [...] zł brutto; spółka ponosi koszty najmu [...] zł miesięcznie, ogrzewanie [...] zł miesięcznie (sezon zimowy), energia elektryczna [...] za dwa miesiące, telefon komórkowy [...] zł, telefon stacjonarny [...] zł.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej "p.p.s.a.") stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 ww. ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym (§ 1); prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2); prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3); częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4).

Skarżąca spółka składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]zł.

Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W tym miejscu wskazać trzeba, że użycie w ww. przepisie słowa "wykazanie" oznacza, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, która nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży na stronie. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

Treść powołanego przepisu wskazuje nadto, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony, z uwzględnianiem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu (wpis od skargi wynosi [...] zł), z drugiej strony - jej możliwości finansowych. Rozpoznając przedmiotowy wniosek orzekający wziął również pod uwagę okoliczność, że spółka zainicjowała 8 postępowań gdzie łączny wpis we wszystkich sprawach wyniesienie [...] zł.

Z złożonego wniosku wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł.; wartość środków trwałych wynosi [...] zł, a za ostatni rok obrotowy według bilansu spółka wykazała stratę w kwocie [...]zł. Z rachunku zysków i strat wynika, że w 2017 oraz w okresie od stycznia do czerwca 2018r. skarżąca spółka osiągnęła przychód w kwotach odpowiednio: [...] zł i [...] zł oraz za powyższe okresy rozliczeniowe wykazała zysk w kwocie [...]oraz stratę w kwocie [...]zł.

W tym zakresie wyjaśnić należy, że pomimo wykazywanej księgowo straty w okresie od stycznia do czerwca 2018r., istotnym czynnikiem pozwalającym na ocenę kondycji przedsiębiorstwa jest wysokość uzyskiwanego z tej działalności przychodu. Strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych. Z kolei w postanowieniach z 22 marca 2011 r. o sygn. akt II GZ 112/11 i z 19 listopada 2004 r. o sygn. akt I FZ 436/04, NSA stwierdził, że jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Dla oceny kondycji finansowej spółki istotne znaczenie ma uzyskiwany przychód, który w latach 2016-2017 i w okresie od stycznia do czerwca 2018r wyniósł łącznie [...] zł. Zatem bez znaczenia, dla kwestii spełnienia przesłanek przyznania spółce prawa pomocy, jest finansowy wynik spółki za pierwsze półrocze 2018r. Przypomnieć należy, że w orzecznictwie wskazuje się, że nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2015 r. o sygn. akt II GZ 506/15). Ze znajdującego się w aktach sprawy Krajowego Rejestru Sądowego nie wynika aby wobec skarżącej spółki toczyło się postępowanie likwidacyjne, upadłościowe bądź układowe.

Podkreślenia również wymaga, że z orzecznictwa wynika, iż każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z tą działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (por. postanowienie NSA z 17 grudnia 2014 r., I FZ 459/14). Koszty sądowe stanowią element ryzyka podejmowanego w ramach działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z 25 lutego 2015 r., I FZ 43/15, CBOSA). Z kolei w postanowieniu z dnia 4 września 2014 r. o sygn. akt V SAB/Wa 5/14, WSA w Warszawie wskazał, iż celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Jeżeli więc przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności. Jeżeli natomiast przedsiębiorca faktycznie działalności nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Przedsiębiorstwo, które pomimo trudności finansowych, nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08).

Kolejną okolicznością, którą należy wziąć pod uwagę w przypadku skarżącej spółki, jest to, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z 12.01.2012 r., sygn. akt II FZ 796/11, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzeczeniu z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 796/11 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1578 ze zm.) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (tak też NSA w postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 20 października 2015 r., sygn. akt II FZ 812/15, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślenia również wymaga, że osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, LEX nr 794951, postanowienie NSA z dnia 16 maja 2014 r., II FZ 553/13, LEX nr 1460148). Pozostawanie w obrocie prawnym jako przedsiębiorca wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym.

Zdaniem orzekającego o zasadności wniosku spółki nie przesądza również prowadzone postępowanie egzekucyjne. W tym zakresie wskazać należy, że suma dochodzony na rzecz ZUS należności wynosi łącznie [...] zł. Natomiast odnosząc się do przedłożonego nakazu zapłaty z dnia [...] czerwca 2018r. wskazać należy, że spółka nie przedłożyła żadnych dokumentów z których wynikałoby, że nakaz ten jest prawomocny i nadano mu klauzulę wykonalności w wyniku czego stałby się podstawą do prowadzenia wobec zobowiązanej postępowania egzekucyjnego.

Reasumując w ocenie referendarza sądowego oceniając zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej nie można tracić z pola widzenia celu instytucji prawa pomocy, którym jest realizacja zasady prawa do sądu w odniesieniu do osób fizycznych i prawnych, których sytuacja majątkowa obiektywnie nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Sprzeczne zarówno z tym celem jak również z treścią art. 199 p.p.s.a., określającego zasadę, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, byłoby udzielenie prawa pomocy takiej spółce z o.o., która miała możliwość zgromadzenia wymaganych środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych od zainicjowanego postępowania.

Na marginesie wskazać również należy, że skoro spółka zabezpieczyła środki finansowe na opłacenie zawodowego pełnomocnika, którego udział na obecnym etapie postępowania nie jest konieczny, to tym bardziej winna zabezpieczyć środki finansowe na opłacenie wpisu od skargi.

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.