Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1280/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy: article: art 234
journal: Dz.U. 2021 poz 2233
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędzia WSA Jacek Bursa Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Biegalska – Ciepacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J. B. i J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 17 lipca 2023 r. nr SKO.PW/4171/92/2022 w przedmiocie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie solidarnie na rzecz skarżących J. B. i J. B. kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych)) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy P. decyzja z dnia 28 czerwca 2022 r. nr OŚ.6331.4.2021 działając na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne w związku z art. 104 i 107 K.p.a. nakazał J. i J. B. jako właścicielom działki nr [...] obręb P., gmina P. w terminie do 31 grudnia 2022 r.:

1/ wykonanie na działce nr [...] obręb P. urządzeń zapobiegających szkodom powstającym na działce nr [...] obręb P., poprzez umiejscowienie zbiornika/zbiorników bezodpływowych o minimalnej pojemności 7 m3. Opisane zbiorniki mogą mieć formę zbiorników nadpoziomowych, których przykładem są zbiorniki typu mauzer, lub podpoziomowych. Lokalizacje zbiorników podpoziomowych oraz szczegółowe rozwiązania ich posadowienia i połączenia z istniejącą instalacją powinien ustalić projektant branży sanitarnej w odpowiednio przygotowanym projekcie, tj. wykonanym zgodnie z wytycznymi zawartymi w ustawie prawo budowlane oraz rozporządzeniach wykonawczych, w oparciu o wytyczne inwestora oraz dokonane uzgodnienia branżowe.

2/ w związku ze zmianą kierunku spływu wód opadowych na działce o nr ewid.[...]

obręb P. należy również na całej długości granicy działek o nr ewid.[...] i

279 odtworzyć istniejącą podmurówkę ogrodzenia. Podmurówka ta powinna mieć szerokość min. 10 cm i być posadowiona minimum 30 cm poniżej poziomu terenu oraz wystawać 20 cm ponad teren;

3/ poinformowanie organu o zakończeniu wykonania urządzeń, o których mowa w

pkt. I i II.

4/ utrzymanie w należytym stanie urządzeń o których mowa w pkt. 1 i 2.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w celu stwierdzenia czy na działce nr [...] doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki ewid. nr [...] (obręb P. ) powołano biegłego z zakresu gospodarki wodno - ściekowej, który na podstawie dokumentacji zgromadzonej przez Wójta Gminy P., wykonanych pomiarów terenowych i ustaleń poczynionych w trakcie wizji w terenie w dniu 17.08.2021r. oraz ogólnodostępnych informacji udostępnionych w serwisie geoportal.gov.pl ustalił, że teren objęty postępowaniem administracyjnym .położony jest na terenie zlewni potoku Włosianka będącego ciekiem II rzędu. W trakcie wizji w terenie przeprowadzonej w dniu 17.08.2021r., Z. P. opisał obserwowane przez niego szkody na działce o nr ew. [...] w P. w postaci zalanego, kopca z ziemniakami. Opisane szkody obserwowane są przez niego od wiosny 2020 roku. Zgodnie z jego oświadczeniem ziemniaki w tej lokalizacji były kopcowane cyklicznie od 2012 roku i wcześniej nie były obserwowane szkody. Opisane szkody, jego zdaniem spowodowane są zmianą ukształtowania powierzchni działki o nr ew. [...]. Jego zdaniem zmiana ukształtowania działki o nr ew. [...] powstała w roku 2020 i polegała na podniesieniu poziomu działki w trakcie wykonanych prac rozbiórkowych istniejącej na działce stodoły i budowy w jej miejscu nowego budynku usługowego, w wyniku czego wody opadowe z działki o nr ew. [...] zostały skierowane na działkę o nr ew. [...]. W toku analizy dostępnych materiałów, dokonano następujących ustaleń. Zalany kopiec z ziemniakami o wymiarach ok. 2,8 x 2,4 m posadowiony ok. 0,5 m p.p.t. zlokalizowany jest na działce o nr ew[...] w bezpośrednim sąsiedztwie działki o nr ew. [...]. Działki o nr ew[...] [...] graniczą ze sobą na długości ok. 12 m. Pomiędzy działkami jest płot o częściowo uszkodzonej/zasypanej podmurówce betonowej. Na działce o nr ew. [...] aktualnie zlokalizowany jest budynek mieszkalny oraz budynek usługowy. Z informacji przekazanych od państwa B. , budynek mieszkalny został wybudowany w latach 60 XX wieku a następnie rozbudowany w latach 80 XX wieku. W 2014 roku na budynku zostało zmienione pokrycie dachowe bez ingerencji w konstrukcję dachu. Pokrycie dachu zostało zmienione z eternitu na blachę trapezową. W trakcie zmiany pokrycia dachowego, lokalizacja rur spustowych z rynien nie została zmieniona. W trakcie wizji w terenie Z. P. nie wniósł uwag do wyżej opisanych stwierdzeń strony przeciwnej. Woda z połaci dachu od strony działki ewid. nr [...] odprowadzana jest do plastikowego zbiornika typu mauzer o pojemności 1 m3. Nadmiar wody odprowadzany jest na teren przy budynku. Budynek usługowy, który powstał w 2020 roku, został wybudowany w miejscu rozebranej stodoły, poprzez jego dostawienie do nierozebranej byłej stajni. Z informacji przekazanych przez państwa B. wynika, że na zaadoptowanej stajni lokalizacja rur spustowych nie uległa zmianie, natomiast rozebrana stodoła nie posiadała rynien i rur spustowych., W trakcie wizji w terenie Z. P. nie wniósł uwag do wyżej opisanych stwierdzeń państwa B. . Na podstawie przekazanych przez państwa B. dokumentów projektowych stwierdza się, że powierzchnia zabudowy nowo wykonanego obiektu jest taka sama jak powierzchnia zabudowy rozebranej stodoły. Nowo wybudowany obiekt posiada rynny i rury spustowe, z których woda odprowadzana jest na teren przy budynku. Przy aktualnym ukształtowaniu terenu, przy dużych opadach woda z 3 rur spustowych spływa w kierunku działki o nr ew. [...]. W oparciu o aktualnie przeprowadzone pomiary, które porównano z mapą do celów projektowych (na której przedstawiony został przygotowany projekt zagospodarowania terenu dla działki o nr ew. [...] pod budowę nowego budynku) stwierdza się, że teren działki o nr ew. [...] nie uległ podniesieniu w rejonie jej granicy z działką o nr ew. [...] natomiast zmienione zostało jego ukształtowanie poprzez wykonanie prac ziemnych obejmujący przekopanie terenu i jego wyrównanie. Fakt ten obrazuje dokumentacja fotograficzna dołączona do akt. Organ stwierdził, że w sporządzonej opinii biegłego uwzględnione zostały wszystkie potrzebne aspekty w sprawie zmiany stosunków wodnych na działce ewid. nr [...] ze szkodą dla działki ewid. nr [...]. Zdaniem organu I instancji wyjaśnienia autora są wystarczające i wskazują, że opinia wykonana została rzetelnie, jest w pełni wiarygodna, poparta wiedzą merytoryczną i doświadczeniem zawodowym. Opinia ta wyjaśnia zmianę ukształtowania terenu działki nr [...] - zmiana ta polegała na wykonaniu prac ziemnych obejmujących przekopanie terenu i jego wyrównanie, które doprowadziły do zmian kierunku odpływu wód. Obrazuje to dokumentacja zdjęciowa zawarta w aktach sprawy, kwestię związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy stwierdzoną przez biegłego zmianą kierunku spływu wód opadowych, a także kwestię występowania szkody - wykonanie orynnowania dachu na budynku usługowym, który powstał w 2020r. na działce ewid; nr [...], w wyniku czego woda odprowadzana jest na teren przy budynku. Przy aktualnym ukształtowaniu terenu, podczas dużych opadów deszczu woda z trzech rur spustowych nie jest w stanie wsiąkać na teren działki ewid. nr [...] ze względu na słabą przepuszczalność podłoża (grunty gliniaste) i spływa na teren działki o nr ewid.[...] na którym zlokalizowany jest kopiec na ziemniaki. Pierwotny kierunek spływu wód z dachu rozebranej stodoły bez rynien oraz aktualny kierunek spływu wód z dachu budynku usługowego z rynnami i rurami spustowymi został przedstawiony w uzupełnieniu do opinii z dnia 04.05.2022r., kwestię zalania kopca z ziemniakami - przedstawiony dół nie jest kopcem a jest jedynie pozostałością po kopcu. Kopiec ziemniaków jest obiektem podpoziomo- nadpoziomowym. Zgodnie ze sztuką rolniczą, kopiec wykonuje się w zagłębieniu terenu do którego wsypuje się ziemniaki, tworząc w ten sposób pryzmę nadpoziomową. Tak uformowaną pryzmę pokrywa się na przemian warstwą słomy i ziemi (mających na celu zabezpieczenie ziemniaków przed przemarznięciem). Wniesienie pryzmy ponad teren powoduje, że woda opadowa spadająca na pryzmę spływa po jej nachylonych skarpach i nie migruje do wnętrza pryzmy lecz odpływa po terenie. Do zalania pryzmy może dojść jedynie w sytuacji, gdy woda przez dłuższy czas znajduje się na powierzchni terenu w jej bezpośrednim sąsiedztwie lub na nią napływa. W aktach sprawy znajduje się dokumentacja filmowa obrazująca zaleganie wody na terenie działki o nr ewid.[...] w jej sąsiedztwie z działką o nr ewid.[...] oraz jej przelewanie się pomiędzy "zużytymi" murkami z działki o nr erwid. [...], aktualny spływ wód na działce ewid. nr [...] - kwestia ta została wyjaśniona w piśmie biegłego z dnia 04.05.2022r. Załącznik do niniejszego pisma sporządzony został na podstawie pomiarów wykonanych w dniu 17.08.2021r. podczas wizji w terenie z udziałem biegłego. Z przedstawionego rysunku jednoznacznie wynika, że kopiec nie może być zalewany wodami pochodzącymi z działki o nr ewid.[...], gdyż wody te spływają w kierunku północno-wschodnim, kwestię, czy w rzeczywistości doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych, ze szkodą dla działki ewid. nr [...], czy też pozostawanie wody w wykopanym dole jest zjawiskiem naturalnym, wynikającym z ukształtowania w/w działki - w swojej opinii biegły stwierdził: a/ działanie zabronione prawem w postaci odprowadzania wód na grunty sąsiednie, b/ zmianę kierunku odpływu wód w związku z wykonaniem nowego budynku usługowego (z rynnami i rurami spustowymi) w miejsce starej stodoły nie orynnowanej. Wody z rur spustowych skierowane są w stronę działki o nr ewid.[...] i spływają na tę działkę, c/ zmianę kierunku odpływu poprzez zmianę ukształtowania terenu polegającą na wykonaniu prac ziemnych obejmujących przekopanie terenu i jego wyrównanie. Z wykonanej analizy pierwotnego kierunku odpływu wynika że początkowo woda z działki nr [...] odpływała na działkę o nr ewid.[...] a dopiero później na działkę o nr ewid.[...] z pominięciem obszaru gdzie aktualnie znajdują się pozostałości po kopcu ziemniaków. Obecnie woda z działki o nr ewid.[...] spływa przede wszystkim w kierunku działki o nr ewid.[...] (co zostało zobrazowane na materiale filmowym dostarczonym przez wnioskodawców).

Od tej decyzji odwołanie złożyli Janina i J. B..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 17 lipca 2023 r. nr SKO.PW/4171/92/2022 uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło o nakazaniu J. i J. B. jako właścicielom działki nr [...] obręb P., gmina P. w terminie do 31 grudnia 2023 r.:

1/ wykonanie na działce nr [...] obręb P. urządzeń zapobiegających szkodom powstającym na działce nr [...] obręb P., poprzez umiejscowienie zbiornika/zbiorników bezodpływowych o minimalnej pojemności 7 m3. Opisane zbiorniki mogą mieć formę zbiorników nadpoziomowych, których przykładem są zbiorniki typu mauzer, lub podpoziomowych. Lokalizacje zbiorników podpoziomowych oraz szczegółowe rozwiązania ich posadowienia i połączenia z istniejącą instalacją powinien ustalić projektant branży sanitarnej w odpowiednio przygotowanym projekcie, tj. wykonanym zgodnie z wytycznymi zawartymi w ustawie prawo budowlane oraz rozporządzeniach wykonawczych, w oparciu o wytyczne inwestora oraz dokonane uzgodnienia branżowe.

2/ w związku ze zmianą kierunku spływu wód opadowych na działce o nr ewid.[...]

obręb P. należy również na całej długości granicy działek o nr ewid.[...] i

279 odtworzyć istniejącą podmurówkę ogrodzenia. Podmurówka ta powinna mieć szerokość min. 10 cm i być posadowiona minimum 30 cm poniżej poziomu terenu oraz wystawać 20 cm ponad teren.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Decyzje administracyjne w tym zakresie mają podstawę w ust. 3 tego przepisu, który z racji swej konstrukcji nakłada na organ obowiązek zbadania następujących przesłanek - 1. Czy zaszła zmiana stanu wody na gruncie, 2. Czy zaistniały szkody na gruncie sąsiednim, 3. Czy między l i 2 zachodzi związek przyczynowo - skutkowy.

W niniejszej sprawie w celu stwierdzenia czy na działce ew. [...] doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki ew. nr [...] (obr. P. powołano biegłego z zakresu gospodarki wodno -ściekowej, który na podstawie dokumentacji zgromadzonej przez Wójta Gminy P., wykonanych pomiarów terenowych i ustaleń poczynionych w trakcie wizji w terenie w dniu 17.08.2021 r. oraz ogólnodostępnych informacji udostępnionych w serwisie geoportal.gov.pl. Jakkolwiek w opinii oraz w uzupełnieniu do niej biegły wypowiada się na temat, który nie leży w jego kompetencjach - a więc o przepisach prawa, to opinia ta zawiera również merytoryczne rozważania na temat stanu wody na przedmiotowych działkach. Teren objęty postępowaniem administracyjnym położony jest na terenie zlewni potoku W. będącego ciekiem drugiego rzędu. Opisane szkody, zdaniem biegłego spowodowane są zmianą ukształtowania powierzchni działki ew. [...] z roku 2020 polegającą na podniesieniu poziomu terenu działki w trakcie wykonywanych prac rozbiórkowych istniejących na działce stodoły i budowy w jej miejscu nowego budynku usługowego. Wody opadowe z działki [...] ostały skierowane na działkę nr [...]. Woda z połaci dachu od strony działki ew. [...] odprowadzana jest do plastikowego zbiornika typu mauzer o pojemności 1 m3. Nadmiar wody odprowadzany jest na teren przy budynku. Budynek ten został wybudowany w miejscu rozebranej stodoły poprzez jego dostawienie do nierozebranej byłej stajni. W oparciu o aktualnie przeprowadzone pomiary, które porównano z mapą do celów projektowych (na której przedstawiony została przygotowany projekt zagospodarowania terenu dla działki o nr ew. [...] pod budowę nowego budynku) stwierdzono, że teren działki [...] nie uległ podniesieniu. W rejonie jej granicy z działką o nr ew. [...], natomiast zmienione zostało jego ukształtowanie poprzez wykonanie prac ziemnych obejmujących przekopanie terenu i jego wyrównanie. Fakt ten obrazuje dokumentacja fotograficzna dołączona do akt sprawy m.in. zdjęcia. Dodatkowo biegły w piśmie z dnia 4 maja 2022 r. wyjaśnił, że z wykonanej analizy przedstawionej na rys 5.1. wynika, że pierwotnie woda z działki o nr ew. [...] odpływała na działkę o nr ew[...] a dopiero później na działkę o nr [...] z pominięciem obszaru gdzie aktualnie znajdują się pozostałości po kopcu ziemniaków. Obecnie wody z terenu działki o nr ew. [...] spływają w kierunku działki o nr ew. [...] co zostało udokumentowane przez wnioskodawcę w dostarczonej przez niego dokumentacji zdjęciowej i filmowej, oraz został potwierdzone wykonaną analizą odpływu w oparciu o aktualnie pomierzony teren. Powstała zmiana kierunku odpływu jest wynikiem prowadzonych prac na działce o nr ew. [...], których przebieg został uwidoczniony na zdjęciach znajdujących się w aktach sprawy, oraz orynnowaniem budynku usługowego. Aktualnie wody z działki o nr ew[...] spływają bezpośrednio w kierunku działki o nr ew. [...] co zostało przedstawione na załączniku nr 1. do opinii. Biegły ustosunkował się również do kwestii kopca wyjaśniając, że w istocie w przedmiotowej sprawie są to jedynie jego pozostałości. W uzupełnieniu przedstawiono budowę kopca ziemniaków i wskazano, że w normalnych warunkach użytkowania woda nie infiltruje w głąb kopca. Do uzupełnienia opinii załączono Załącznik nr 1, na którym w oparciu o pomiary z dnia 17.08.2021 r., przedstawiono również kierunek spływu wody z działki o nr ew. [...]. Z uzupełnionego rysunku jednoznacznie wynika, że kopiec nie może być zalewany wodami pochodzącymi z działki o nr ew[...], gdyż wody te spływają w kierunku północno- wschodnim. Biegły w uzupełnieniu do opinii wykluczył celowe obniżenie działki o nr ew. [...] przy granicy z działką o nr ew[...]. W ocenie Kolegium wyjaśnienia powyższe są logiczne i w sposób jednoznaczny wskazują na istnienie przesłanek do nałożenia na strony obowiązków, o których mowa w art. 234 ust. 3 prawa wodnego. Na przedmiotowej działce należącej do J. B. i J. B. doszło do zmiany stanu wody na gruncie w postaci innego zagospodarowania wód z połaci dachowych niż dotychczas, co spowodowało zalewanie posesji sąsiedniej i stagnację wody - między innymi w dole - pozostałości po kopcu na ziemniaki. Miedzy tymi okolicznościami zachodzi związek przyczynowo -skutkowy. Organ I instancji w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie i co za tym idzie wydał prawidłową decyzję.

Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli J. B. i J. B. zarzucając naruszenie:

1/ art. 107 K.p.a. poprzez brak uzasadnienia rozstrzygnięcia decyzji;

2/ art. 8 poprzez jednostronne i wybiorcze traktowanie materiału dowodowego oraz brak odniesienia się do twierdzeń i wniosków skarżących;

3/ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie czy faktycznie doszło zmiany naturalnego spływu wód;

4/ art. 234 ustawy prawo wodne poprzez brak wyjaśnienia którą sankcje należy zastosować; niejednoznaczne sformułowanie nakazu uniemożliwiające odkodowanie treści obowiązku zawartego w decyzji.

W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.

Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu, poddana jest ocena legalności decyzji wydanej w postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych, nakazującej skarżącym, wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W ocenie organów obu instancji, zmiany dokonane na należącej do skarżących działce nr [...], polegające przekopaniu i wyrównaniu terenu tej działki, oraz orynnowania budynku usługowego wybudowanego w miejscu starej stodoły, która orynnowania nie mała, zmieniły stan wód na gruncie, przekierowując je na działkę nr [...] i wyrządzając na niej szkody, w postaci zalewania zagłębionego w ziemi kopca z ziemniakami. W ocenie sądu decyzji te są wadliwe.

Zgodnie z dyspozycją art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 z późn. zm. dalej; ustawa) właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie (ust 1).

Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (ust 3).

W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych powinnością organu jest ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym zmiana ta polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim czy wpływ ten jest szkodliwy dla terenów sąsiednich tj. czy powoduje lub może powodować powstanie szkody na gruncie lub gruntach, nie należących do sprawcy naruszenia. Dla przypisania odpowiedzialności za zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem (naruszeniem stosunków wodnych) a szkodą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2022 r. III OSK 5094/21, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2022 r. III OSK 390/22, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2022 r. III OSK 4782/21). Samo naruszenie stosunków wodnych należy rozumieć, jako ingerencję w teren działki, skutkującą zmianą zastanego stanu gospodarki wodnej na tym gruncie np. ingerencją, na skutek której nastąpiła zmiana kierunku czy też intensywności spływu wód z terenu działki, z której naruszenia dokonano na teren działek sąsiednich. Jak zasadnie wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 8 kwietnia 2019 II SA/Gl 714/18 spowodowanie przez właściciela działki zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakich mowa w art. 29 ust. 3 ustawy prawo wodne, to takie działanie właściciela lub innych osób na jego gruncie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie, związany przykładowo z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi, czy też hydrologicznymi. Podkreślić też należy, iż naruszenie stosunków wodnych, to świadome czy też nieświadome działanie właściciela terenu, które w jakikolwiek sposób zmienia dotychczasowy stan wód na tym terenie (jej zaleganie czy odprowadzanie) ze szkodą dla terenów do niego nie należących.

W orzecznictwie podkreśla się, iż wydanie decyzji w trybie art. 29 ust 3 ustawy wymaga przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego. Wszędzie tam, gdzie sprawa nie jest oczywista i w drodze logicznego rozumowania nie da się ustalić tych dwóch elementów tj. faktu naruszenia stosunków wodnych i szkody z tym związanej dla nieruchomości sąsiednich, organy administracji z reguły obowiązane są w prowadzonym postępowaniu, do pozyskania stosownej ekspertyzy biegłego z zakresu hydrologii, która okoliczności te ustali (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2015 r. II OSK 1621/13, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r. II OSK 1538/11). Postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych prowadzone jest na wniosek lub z urzędu. Niezależnie od trybu wszczęcia tego postępowania pełne zastosowanie mają ogólne reguły rządzące postępowaniem przed organami administracji. Mowa tu o wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasadzie, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada prawdy obiektywnej]) a także zasada oficjalności, zgodnie z którą organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1). W postępowaniu tym bezwzględnie istotną jest prawidłowe stosowanie przez organ administracji reguły o której mowa w art. 80 K.p.a. - organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W ocenie sądu, organy obu instancji nie oceniły w sposób prawidłowy zgromadzonych w sprawie dowodów, w aspekcie oceny kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenia swe organy oparły na ekspertyzie (opinii) sporządzonej przez biegłego z zakresu hydrogeologii. W ocenie sądu ekspertyza ta jest jednak nieprzydatna do dokonania ustalań, mających wyjaśnić czy na działce nr [...] doszło do zmiany stanu wód, ze szkodą dla działki nr [...]. Wątpliwości sądu, w aspekcie niezgodności z doświadczeniem życiowym, budzi ustalenie organu jakoby przekopanie i wyrównanie terenu działki, bez zmiany jej rzędnych (bez podwyższenia) mogło w jakikolwiek negatywny sposób wpłynąć na stosunki wodne w stopniu doprowadzającym do zalewania działki sąsiedniej. Jak mowa wyżej, ustalenia organ poczynił w oparciu o opinię rzeczoznawcy, który fakt ten stara się wykazać powołując się na kilka fotografii obrazujących koparkę wykonującą przekop na działce nr [...]. Nadmienić należy, że fotografie te nie wykazują w sposób dostateczny, że działka ta została przekopana (w całości) ani też że została wyrównana a jedynie, że jakieś prace ziemne na działce tej były wykonywane. Jeżeli nawet założyć, że działka w całości lub części została wyrównana, bez zmiany jej rzędnych oraz rodzaju podłoża (gleby) i braku utwardzenia, zmiany takie nie mogły negatywnie wpłynąć na nieruchomości sąsiednie. W ocenie sądu rzeczoznawca nie przeprowadził wiarygodnej analizy, jak wody opadowe spływały przed przekopaniem i wyrównanie tej działki -o ile założyć, że do takiego zdarzenia doszło. Jak mowa wyżej, doświadczenie życiowe nakazuje przyjąć, iż tego typu ingerencja w teren działki, nie może wpływać szkodliwie na stosunki wodne tj. nie może mieć szkodliwego oddziaływania na działki sąsiednie.

Z kolei orynnowanie nowo wybudowanego obiektu (budynku usługowego) i odprowadzanie wody opadowej na grunt działki w pobliżu z działką sąsiednia mogło teoretycznie zmienić stan wód na gruncie, ze szkodą dla działki sąsiedniej, organ musiał by jednakże wykazać, że na skutek tych działań, na działce nr [...] faktycznie wystąpiła szkoda, co w ocenie sądu nie zostało wykazane. Zalanie (podmakanie) zagłębienia w ziemi, które w ocenie organu w przeszłości było kopcem ziemniaków, w ocenie sądu nie jest wiarygodną przesłanką, by uznać, że na działce nr [...] wystąpiła szkoda na skutek ingerencji w stosunki wodne przez właścicieli działki nr [...]. Gromadzenie się wody opadowej w zagłębieniu ziemnym jest faktem naturalnym i wynika, że sposobu zagospodarowania działki, na której zagłębienie wykonano. Sam organ zresztą ustala, że "szkody" jakie wykazuje, tj. zalanie kopca z ziemniakami, nie dotyczą faktycznie kopca ziemniaków, którego prawidłowe wykonanie organ opisuje na str. 4 zaskarżonej decyzji (opis ten znajduje się też w uzupełnieniu ekspertyzy) ale jego pozostałości. Żadne zgromadzone w aktach dowody nie wykazują zatem, że doszło do zalania kopca z ziemniakami a jedynie, że w dole (zagłębieniu ziemnym) po kopcu z ziemniakami gromadzi się woda, co po opadach wydaje się być naturalną konsekwencja ukształtowania działki nr [...] tj. pozostawienia niezabezpieczonego sztucznego zagłębienia w terenie tej działki. Warto też nadmienić, że rzeczoznawca opisuje działanie prawidłowo wykonanego kopca z ziemniakami (za nim czyni to organ) jednak brak jakichkolwiek ustaleń, czy kopiec taki (prawidłowo wykonany) był zlokalizowany w miejscu zagłębienia w ziemi. Na datę dokonywania ustaleń stanu faktycznego na działce nr [...] nie było zlokalizowanego kopca z ziemniakami, a jedynie jego pozostałość w postaci zagłębienia w ziemi, co odnotowały organy obu instancji. W ocenie sądu organy nie wykazały zatem, że właściciele działki nr [...] zmienili stosunki wodne na tej działce ze szkodą dla działki nr [...], co uwzględni organ ponownie rozpoznając sprawę.

Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sąd, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W kwestii kosztów Sąd orzekł, jak w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art.200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a.