Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1016/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6  ust. 1, 4 i 6
journal: Dz.U. 2016 poz 2042
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Gabriela Nowak Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi K. W. i J. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r. znak: [...] w pkt. 6.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania K. W. i J. W. od decyzji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r. w części odmawiającej w punkcie 6 potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez G. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości G., pow. [...], woj. [...] - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym prawnym sprawy.

W dniu 31 marca 2005 r. K. W. i J. W. złożyli do Wojewody [...] wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez G. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowościach: S. pow. [...], woj. [...] oraz G., pow. [...], woj. [...].

Następnie w dniu 16 kwietnia 2014 r. doprecyzowali wniosek wskazując rodzaj i powierzchnię pozostawionej nieruchomości w gminie G. w powiecie [...] – [...] ha [...] a [...] m2.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. Wojewoda [...] uznał, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wymogi niezbędne do potwierdzenia, iż G. M. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej [...] ha pola w miejscowości G., woj. [...] oraz udział w wysokości [...] w prawie własności nieruchomości w postaci działek budowlanych w S., pow. [...], woj. [...].

Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] października 2017 r. Wojewoda [...] potwierdził K. W. i J. W. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez G. M. nieruchomości w S., woj. [...].

Natomiast decyzją nr [...] z [...]października 2017 r. Wojewoda [...] potwierdził, że K. W. i J. W. przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez G. M. nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości G., woj. [...], w postaci [...] hektarów pola ([...]). Ustalił wartość pozostawionej nieruchomości na kwotę [...] zł oraz wysokość świadczenia pieniężnego stanowiącego 20% wartości pozostawionej nieruchomości na kwotę [...] zł. Wartość rekompensaty przysługującej stronom Wojewoda ustalił na kwotę [...] zł na rzecz K. W. i [...] zł na rzecz J. W. Zaś w punkcie 6 decyzji odmówił stronom potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez G. M. nieruchomości położonej w miejscowości G., woj. [...] - w postaci [...] ha [...] a [...] m2 wraz z zabudowaniami mieszkalnymi oraz gospodarczymi.

W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił, iż G. M. (zmarły [...] sierpnia 1961 r. w K.) był współwłaścicielem nieruchomości pozostawionych w S., pow. [...], woj. [...] oraz właścicielem nieruchomości położonej w G. pow. [...], woj. [...].

Organ powołał treść art. 6 ust. 1, 4 i 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wskazując jednocześnie na zgromadzone w aktach dokumenty i zeznania świadków. Wskazał przy tym, że pismo "Ocenienie posiadłości ziemskiej obj. whl [...] gminy katastr. [...] w posiadaniu masy spadkowej po śp. M.F." nie jest dokumentem urzędowym zgodnie z art. 76 kpa i nie może być podstawą do ustalenia prawa własności oraz powierzchni pozostawionych nieruchomości.

Podniósł, iż zgodnie z art. 77 §1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy - co jednak nie oznacza, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku zwłaszcza, iż nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla niej.

Wyjaśnił, że poszukiwał dowodów potwierdzających pozostawienie przez G. M. nieruchomości w G. pow. [...], woj. [...], w związku z wojną oraz wskazujących na ich rodzaj i powierzchnię. W tym celu skierował swą prośbę o przeprowadzenie kwerendy dokumentów archiwalnych do Archiwum Narodowego w K. i Konsulatu Generalnego RP we L. jak również wezwał wnioskodawców o przedłożenie dokumentów - na okoliczność pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego oraz jej rodzaju i powierzchni - spełniających wymogi art. 6 ust. 1 ww. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. W wyniku kwerendy przeprowadzonej w Konsulacie Generalnym we L. nie odnaleziono dokumentów, które mogłyby poświadczyć o prawie własności, rodzaju i powierzchni pozostawionych przez G. M. nieruchomości w G. pow. [...], woj. [...]. W Archiwum Narodowym w K. oprócz orzeczeń znajdujących się w aktach sprawy oraz dokumentów potwierdzających podstawę ich wydania nie odnalazły się inne dokumenty potwierdzające własność, rodzaj i powierzchnię pozostawionych przez G. M. nieruchomości.

Wojewoda podniósł, że wnioskodawcy mimo pisemnych wezwań, nie przedłożyli innych dowodów świadczących o rodzaju i powierzchni ww. nieruchomości.

W związku z powyższym Wojewoda [...] uznał, iż G. M. pozostawił [...] hektarów pola ([...]) w G. pow. [...], woj. [...] i w tym zakresie ustalił wysokość odszkodowania.

Pismem z dnia 10 listopada 2016 r. (data prezentaty organu) K. W. i J. W. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji w części, w której odmówiono im potwierdzenia prawa do rekompensaty.

W odwołaniu podnieśli, że w ich ocenie dokument pt. "Ocenianie posiadłości ziemskiej objętej whl. [...] – gminy katastralnej G. w posiadaniu masy spadkowej po śp. M. F." winien zostać zakwalifikowany jako dowód w niniejszym postępowaniu, gdyż jego treść pozostaje w zgodzie z pozostałymi zgromadzonymi w sprawie dowodami.

Pismami z dnia 6 grudnia 2016 r. oraz z dnia 21 marca 2017 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wezwał strony postępowania do przedłożenia oryginału dokumentu o nazwie "Ocenienie posiadłości ziemskiej objętej [...] – gminy katastralnej [...] w posiadaniu masy spadkowej po śp. M. F.".

W odpowiedzi pełnomocnik wnioskodawców wskazał, że kopię tego dokumentu sporządzał osobiście kilkanaście lat temu. Przyczyną braku podpisów na kopii jest prawdopodobnie fakt, iż w oryginale był on był sporządzony na kalce. Stąd też miejscami przebija tekst zapisany z drugiej strony kartki. Podpisy zaś już w chwili sporządzania kopii były mało widoczne z uwagi na wyblaknięcie tuszu. Dodał, że oryginał z którego została sporządzona kopia, znajdował się w posiadaniu nieżyjącej już K. Z. i obecnie strony nie wiedzą, co stało się z pozostawionymi przez zmarłą dokumentami, zaś próby ich odnalezienia zakończyły się niepowodzeniem.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r. w zaskarżonej części tj. w pkt 6, odmawiającej K. W. i J. W. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez G. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości G., pow. [...], woj. [...].

W uzasadnieniu podniósł, że kluczowe zagadnienie występujące w analizowanym stanie faktycznym sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy dowody, które strony przedłożyły w toku postępowania administracyjnego uzasadniały uwzględnienie ich wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez ich poprzednika prawnego nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego w miejscowości G., pow. [...], woj. [...] składającej się z [...] m2 gruntów wraz z zabudowaniami mieszkalnymi oraz gospodarczymi.

Na okoliczność pozostawienia przez G. M. przedmiotowego mienia strony przedłożyły poświadczony za zgodność z oryginałem dokument "Ocenianie posiadłości ziemskiej objętej [...] – gminy katastralnej [...] w posiadaniu masy spadkowej po śp. M. F." oraz oświadczenia świadków: K. Z., J. P. oraz K. E.. Kserokopia ww. dokumentu została poświadczona za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika stron. Dokument ten miał zostać sporządzony na podstawie uchwały Sądu Okręgowego we L. po komisyjnych oględzinach posiadłości ziemskiej objętej [...] – gminy katastralnej [...] w posiadaniu masy spadkowej po śp. F. M.. W treści dokumentu wymienione są z imienia, nazwiska i tytułu osoby biorące udział w oględzinach, jednak dokument ten nie został podpisany przez żadną z wymienionych w dokumencie osób. Brak jest również na nim stempla urzędowego świadczącego o organie, przez który został sporządzony i wydany. W związku z powyższym, Wojewoda [...] uznał, iż nie jest to dokument urzędowy, gdyż nie spełnia wymogów określonych w art. 76 kpa. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów, nie można jednoznacznie stwierdzić, że G. M. pozostawił nieruchomość w miejscowości G. pow. [...] w postaci [...] m2 gruntów wraz z zabudowaniami mieszkalnymi oraz gospodarczymi.

Minister powołał art. 76 § 1 kpa zgodnie z którym dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Wskazał, że przedłożona przez strony kserokopia ww. dokumentu poświadczona za zgodność z oryginałem, nie zawiera podstawy prawnej jego wydania. Samo wskazanie, iż został on sporządzony "na podstawie uchwały Sądu Okręgowego we L." jest niewystarczające. Brak informacji pozwalających na identyfikację tejże uchwały np. numeru czy daty. Trudno zatem przyjąć, że wskazano podstawę prawną dla sporządzenia przedmiotowego oszacowania. Dokument ten nie zawiera również żadnej pieczęci urzędowej, a przede wszystkim, co istotne, podpisów osób biorących udział w oszacowaniu i opisie mienia. W tej postaci można uznać, iż dowód ten ma charakter wyłącznie dokumentu prywatnego.

W dalszej części uzasadnienia wskazał, że strony zarzuciły, iż w chwili spisu majątku tj. w dniu [...] sierpnia 1942 r. obowiązywały inne przepisy i nie można oceniać, czy dokument ten stanowi dokument urzędowy na podstawie obecnych przepisów tj. Kodeksu postępowania administracyjnego, tylko należało wziąć pod uwagę przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, czy też inne przepisy prawa międzywojennego oraz ABGB, który obowiązywał na terenach gminy G. Powołując się na art. 52 ww. rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. organ wyjaśnił, że aby uznać dokument za publiczny (urzędowy) winien on być m.in. wystawiony przez kompetentną władzę publiczną oraz spełniać pozostałe wymogi określone w odrębnych przepisach. Tymczasem przedłożony przez pełnomocnika wnioskodawców egzemplarz dokumentu nie zawiera podpisu żadnej z osób biorących udział w oględzinach. Brak jest też jakiegokolwiek elementu potwierdzającego, iż dokument ten został wystawiony przez przedstawiciela władzy publicznej. Jest to wyłącznie zapis maszynowy, którego prawdziwość trudno ocenić, gdyż nie zawiera żadnych istotnych elementów, które dawałyby podstawę przyjęcia, że stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone.

Ponadto podnoszona przez strony okoliczność - iż w oględzinach i oszacowaniu majątku brał udział notariusz, którego obecność była obowiązkowa oraz, że opis ten zawiera również ocenę majątku położonego w S., którego właścicielem był G. M. - nie ma znaczenia dla oceny dowodu, gdyż z powodu braku podstawowych elementów niezbędnych do uznania tego opisu za dokument urzędowy, dokument ten nie może stanowić podstawy do uznania prawa własności oraz powierzchni i rodzaju pozostawionych nieruchomości. Poza tym, na podstawie innych dowodów zgromadzonych w toku postępowania również nie można ustalić powierzchni i rodzaju tej nieruchomości oraz tytułu prawnego do niej.

Następnie Minister wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w przypadku braku dokumentów, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy 1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami RP lub w miejscowości sąsiedniej, 2) nie są osobami bliskimi – w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.) – właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Tymczasem oświadczenia J. P. i K. E. złożone w dniu 21 maja 2015 r. nie spełniają ww. wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy. Przede wszystkim brak jest informacji, czy świadkowie zamieszkiwali w miejscowości sąsiedniej. Wiadomo wyłącznie, że ich miejscem zamieszkiwania nie była zarówno S. jak i miejscowość G. Ponadto potwierdzono jedynie własnoręczność podpisu osób składających oświadczenie. Dodatkowo K. E. jest osobą bliską dla właściciela nieruchomości. Jak wynika też z treści oświadczeń, osoby te nie widziały nigdy majątku G. M., zaś ich wiedza dotycząca jego powierzchni i rodzaju pochodzi wyłącznie z przekazów rodzinnych. Trudno zatem uznać oświadczenia tych osób za wiarygodne.

Natomiast oświadczenie K. Z. z dnia [...] lutego 2006 r. nie zostało złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia. Z uwagi na śmierć świadka, nie może być ono konwalidowane.

Biorąc zatem pod uwagę fakt, iż żadne z ww. oświadczeń nie zostało sformułowane w sposób określony w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., nie mogą one stanowić w takim kształcie dowodu na okoliczność pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Minister powołał się w tym zakresie na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2014 r. sygn.. akt I OSK 371/13.

Na zakończenie wskazał, że z uwagi na to, iż ani strony nie przedstawiły wiarygodnych dowodów potwierdzających, że G. M. pozostawił w miejscowości G., na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mienie szczegółowo określone w dokumencie "Ocenianie posiadłości ziemskiej objętej [...] – gminy katastralnej G. w posiadaniu masy spadkowej po śp. M. F.", ani też organ wojewódzki w toku postępowania nie pozyskał takich dokumentów z archiwów polskich lub zagranicznych - stwierdzić należy, że brak jest dowodów jednoznacznie potwierdzających, iż G. M. pozostawił na byłym terytorium RP nieruchomość w miejscowości G. w postaci [...] m2.

Reasumując, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że organ wojewódzki prowadząc postępowanie w sposób właściwy zastosował przepisy procedury administracyjnej, jak również przepisy prawa materialnego a zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem organu, K. W. i J. W. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie art. 6 ust. 4 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez uznanie, że dokument w postaci "Ocenienia posiadłości ziemskiej objętej [...] - gminy katastralnej [...] w posiadaniu masy spadkowej po śp. M. F." nie może być w niniejszej sprawie dowodem świadczącym o pozostawieniu przez G. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w sytuacji gdy wskazany przepis stanowi, iż dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt. 1 i 2, mogą być w szczególności (...), a zatem nie zawiera zamkniętego katalogu środków jakie mogą stanowić dowód w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa do rekompensaty, a zatem zgodnie z ogólnymi regułami postępowania dowodowego w postępowaniu administracyjnym, jako dowód winno być dopuszczone wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem,

2. naruszenie art. 75 § 1 w zw. art. 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieprzyznanie waloru dowodowego dokumentowi pn. "Ocenienie posiadłości ziemskiej objętej [...] - gminy katastralnej [...] w posiadaniu masy spadkowej po śp. M. F. " w sytuacji, gdy przedmiotowy dokument szczegółowo wskazuje na rodzaj i powierzchnie nieruchomości stanowiącej majątek pozostawiony przez G. M. (spadkobiercę F. M.) poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz był sporządzony w realiach wojennych i w oparciu o obowiązujące wówczas na tamtym terenie przepisy prawa i przez uprawnione do tego osoby, a ponadto jego treść koresponduje z pozostałym, zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym,

3. naruszenie art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewszechstronne rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, w ten sposób, że dokument pn. Ocenienie, został zdyskwalifikowany jako dowód w niniejszej sprawie, z uwagi na brak podpisów osób go sporządzających w sytuacji, gdy jak wskazano oryginał tegoż dokumentu był sporządzony na kalce, zaś podpisy na nim wykonane były atramentem, blaknącym z upływem czasu, zaś treść zawarta w tym dokumencie jest zbieżna z pozostałymi dowodami zebranymi w niniejszym postępowaniu, w szczególności z zeznaniami świadków J. P. oraz K. E., a także oświadczeniem K. Z.

4. naruszenie art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, objawiające się w nieprzyznaniu waloru dowodowego dokumentowi pn. "Ocenienie posiadłości ziemskiej objętej [....] - gminy katastralnej G. w posiadaniu masy spadkowej po śp. M. F. ", w sytuacji gdy dokument ten został sporządzony na podstawie uchwały Sądu Okręgowego we L. w dniu [...] sierpnia 1942 r. zgodnie z obowiązującym wówczas prawem, jego treść jest spójna z pozostałym zgormadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, w ten sposób, żeby potwierdzić przysługujące K. W. i J. W. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez G. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r. w zaskarżonej części tj. w punkcie 6 odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez G. M. nieruchomości w miejscowości [...], pow. [...], woj. [...].

Przyczyną odmowy była okoliczność, iż organ nie uznał przedstawionych przez skarżących dowodów na potwierdzenie pozostawienia przez G. M. nieruchomości w miejscowości G., na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Minister nie dał wiary przedstawionemu dokumentowi pn. "Ocenienie posiadłości ziemskiej objętej [...] - gminy katastralnej G. w posiadaniu masy spadkowej po śp. M. F. " oraz oświadczeniom świadków K. Z. J. P. i K. E. - z uwagi na niespełnianie przez te dowody wymogów ustawowych.

Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomość poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U z 2016 r. poz. 2042 ze zm.), dalej jako "ustawa", do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, ich rodzaju oraz powierzchni.

Dowody, o których mowa w ww. przepisie, wymienia ust. 4 art. 6 ustawy i są nimi: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białorusi, Litwy, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw. W przypadku zaś braku tych dokumentów ust. 5 art. 6 ustawy przewiduje, że mogą to być oświadczenia dwóch świadków złożone w warunkach wymaganych tym przepisem.

Jak wynika z treści ww. art. 6 ustawa daje pierwszeństwo dokumentom urzędowym, jednak nie jest wykluczone w postępowaniu dotyczącym realizacji prawa do rekompensaty przeprowadzenie dowodów innych, aniżeli wymienione w tych przepisach. Przepis powyższy stwierdza bowiem, iż dowodem mogą być "w szczególności" wymienione w nim dokumenty – jest to zatem katalog otwarty dopuszczający możliwość uznania innych, aniżeli wskazanych w tym przepisie dowodów na potwierdzenie pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Zatem brak dowodów wskazanych w art. 6 ust. 4 i 5 ustawy nie uwalnia organu prowadzącego postępowanie od zachowania zasady prawdy obiektywnej ustanowionej w art. 7 kpa, tj. podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Wyjaśnieniu stanu faktycznego ma zaś służyć, jak wynika z art. 75 § 1 kpa, wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Jeżeli idzie o postępowanie w sprawie realizacji prawa do rekompensaty mogą to być dowody wskazane w art. 6 ust. 4 i 5 ustawy o rekompensacie, ale także inne dowody, opinie biegłych, oględziny, przesłuchanie strony. Dopiero po wyczerpaniu tych wszystkich dowodów można mówić o zebraniu materiału dowodowego i ocenić czy dana okoliczność została udowodniona ( por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 919/11., wyrok NSA z dnia 7 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 703/13 publ. www.nsa.gov.pl).

Odnosząc powyższe do stanu zaistniałego w rozpoznawanej sprawie stwierdzić należy, że na potwierdzenie pozostawienia mienia przez ich poprzednika prawnego skarżący przedstawili dokument pn. "Ocenienie posiadłości ziemskiej objętej [...] - gminy katastralnej [...] w posiadaniu masy spadkowej po śp. M. F. " oraz oświadczenia trzech świadków.

Należy zgodzić się z organem, iż oba przedstawione przez skarżących dowody są wadliwe i każdy z nich osobno nie spełnia wymogów wskazanych w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r.

Jednakże należy wziąć pod uwagę stanowisko, jakie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 września 2014 r. sygn. akt I OSK 371/13 publ. www.nsa.gov.pl - "W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oświadczenia świadków z podpisami notarialnie poświadczonymi co do zasady mogą stanowić dowód w sprawie, ale nie jako jedyny dowód na okoliczność pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn o których mowa w art. 1, rodzaju i powierzchni tych nieruchomości (...). Oświadczenia niespełniające ustawowych wymagań, jak już wyżej wskazano, mogą stanowić dowód w sprawie, gdyż ustawa zabużańska nie wyłącza zastosowania Kodeksu postępowania administracyjnego, ale oświadczenia te, w sytuacji gdy mają na celu wykazanie pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, rodzaj i powierzchnię tych nieruchomości, mogą zostać potraktowane jedynie jako dowód uzupełniający. Nie mogą zaś one stanowić jedynego dowodu na tę okoliczność (...)."

Skoro w niniejszej sprawie oświadczenia świadków nie są jedynym dowodem w sprawie, gdyż jest również dokument pn. "Ocenienie posiadłości ziemskiej objętej [...] - gminy katastralnej G. w posiadaniu masy spadkowej po śp. M. F. " i nie można nie dostrzec, iż dowody te korespondują ze sobą – to należy wziąć je pod uwagę i ocenić łącznie.

Zatem organy obu instancji naruszyły art. 6 ust. 1, 4 i 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomość poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U z 2016 r. poz. 2042 ze zm.) oraz art. 80 kpa zgodnie z którym organ orzeka na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - czego w sprawie niniejszej nie uczyniły.

Ponownie rozpoznając sprawę organy winny wziąć pod uwagę przedstawione przez skarżących dowody i przeanalizować je łącznie - jako dowody wzajemnie się uzupełniające i dopiero po ich dokładnej ocenie wyciągnąć odpowiednie wnioski i podjąć stosowne decyzje.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.