Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 353/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 153 art. 133 par. 1 art. art. 145 par. 1 lit c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7 art. 75 par. 1 art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 22 lipca 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia NSA Paweł Miładowski /spr./ sędzia del. NSA Jerzy Solarski Protokolant starszy sekretarz sądowy Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 240/12 w sprawie ze skargi A. P., J. P. oraz S. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 240/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, oddalił skargę A. P., J. P. oraz S. P. na zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, zwany dalej "PINB", w Ż. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego, jako bezprzedmiotowego. [...] WINB, po rozpoznaniu odwołania S. P., uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji, a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...], PINB w Ż. ponownie umorzył postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego pomieszczenia gospodarczego. Decyzją z dnia [...] maja 2006 r., nr [...], [...] WINB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wyrokiem z dnia 7 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 628/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił wydane w sprawie decyzje obydwu instancji, uznając okoliczności faktyczne sprawy za nie w pełni wyjaśnione.

Prowadząc ponownie postępowanie PINB w Ż. przesłuchał w sprawie zgłoszonych świadków, a następnie decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], kolejny raz umorzył postępowanie w sprawie sposobu użytkowania budynku gospodarczego dobudowanego do budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy ulicy [...] w J.. [...] WINB decyzją z dnia [...] maja 2008 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, potwierdzając w uzasadnieniu prawidłowość ustaleń poczynionych w postępowaniu przez ten organ. W wyniku złożenia przez odwołujących skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, [...] WINB decyzją z dnia [...] września 2008 r., na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", uchylił własną decyzję z dnia [...] maja 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w Ż. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że podstawowe kryteria oceny postępowania, zawiera wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach dnia 7 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 628/06, którym uchylono poprzednie decyzje organów nadzoru.

Decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...], PINB w Ż., przywołując w podstawie prawnej art. 105 § 1 K.p.a. oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, po raz kolejny umorzył postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego dobudowanego do budynku mieszkalnego. Decyzją z dnia [...] października 2009 r., nr [...], [...] WINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uwzględniając wniesioną skargę w kwestii niewystarczającego wyjaśnienia okoliczności sprawy wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 1158/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zarówno decyzję zaskarżoną, jak też poprzedzająca ją decyzję organu I instancji z dnia 8 maja 2009 r.

Prowadząc ponownie postępowanie PINB w Ż. przeprowadził przy udziale A. i J. P. oraz S. P. dodatkową kontrolę posesji przy ul. [...] w J.. W trakcie kontroli stwierdzono, że na terenie kontrolowanej posesji od strony zachodniej zlokalizowany jest budynek, w którym wykonywana jest przez T. K. działalność gospodarcza polegająca na produkcji opakowań drewnianych, od strony wschodniej znajduje się budynek mieszkalny oraz od strony północnej zlokalizowany jest budynek gospodarczy będący przedmiotem niniejszej decyzji. W budynku tym znajdują się cztery pomieszczenia. W pomieszczeniu obok budynku mieszkalnego znajdują się dwie piły tarczowe i pocięte drewno opałowe, drugie pomieszczenie licząc od strony budynku mieszkalnego było w trakcie kontroli puste, w trzecim pomieszczeniu znajdowała się ostrzałka do pił taśmowych, czwarte pomieszczenie służy za garaż.

W trakcie kontroli T. K. oświadczył, że czynności polegające na przecieraniu drewna oraz przycinaniu drewnianych elementów wykonuje w pomieszczeniu budynku zlokalizowanym w zachodniej części posesji, na które uzyskał pozwolenie na użytkowanie. Jedynie w trakcie sprzyjającej pogody składanie i zbijanie drewnianych elementów opakowań wykonuje czasami na podwórku przed warsztatem. Oświadczył również, że piły tarczowe zlokalizowane w pomieszczeniu przedmiotowego budynku gospodarczego wykorzystuje jedynie do cięcia drewna opałowego. W dalszym toku postępowania organ, zgodnie z przywołanym powyżej uzasadnieniem wyroku WSA w Gliwicach, przeprowadził w siedzibie PINB w Ż. przesłuchanie A. P., J. P., S. P. oraz ponowne przesłuchanie przy udziale A. i J. P. J. W., J. W. i J. P.. Z uwagi na zamieszkanie M. B. i P. B. w R. zwrócono się do PINB w R. jako właściwego organu terenowego o przeprowadzenie przesłuchania ww. osób, przesyłając jednocześnie załączone do akt sprawy pytania przygotowane przez A. i J. P.. Po otrzymaniu protokołów z przesłuchań świadków zgodnie z przepisami art. 10 § 1 K.p.a. poinformowano strony postępowania o możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi w toku postępowania aktami sprawy. Następnie w wyniku telefonicznego zgłoszenia przez T. K. o dobrowolnym usunięciu z pomieszczenia gospodarczego ostrzałki do pił taśmowych organ w dniu 31 sierpnia 2011 r. przeprowadził dodatkową kontrolę posesji, w trakcie której stwierdzono, że ostrzałka została usunięta z pomieszczenia zlokalizowanego w budynku gospodarczym i zamontowana w pomieszczeniu warsztatu.

W konsekwencji przeprowadzonego postępowania decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...], PINB w Ż. po raz kolejny umorzył postępowanie w sprawie.

W uzasadnieniu organ I instancji obszernie zrelacjonował całość dotychczas prowadzonego wieloletniego postępowania w sprawie akcentując, że przeprowadzone dodatkowe dowody w postaci protokołów z przesłuchań świadków niezaangażowanych bezpośrednio w spór sąsiedzki, tj. P. i M. B., J. i J. W. oraz J. P. nie potwierdziły aby T. K. w pomieszczeniu gospodarczym przylegającym do budynku mieszkalnego wykonywał prace związane z działalnością gospodarczą. Jedynie A. i J. P. oraz S. P. (wnioskodawcy przedmiotowego postępowania) twierdzili, że T. K. na piłach tarczowych mieszczących się w pomieszczeniu budynku gospodarczego przycina elementy drewniane wykorzystywane do prowadzonej działalności gospodarczej. Dalsze prowadzenie postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania, która nie zaistniała, jest zatem bezprzedmiotowe.

Odwołanie od ww. decyzji złożyli A. i J. P. oraz S. P..

Zaskarżoną decyzją [...] WINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną.

W uzasadnieniu organ odwoławczy szeroko opisał przeprowadzone w sprawie postępowania, stwierdzając następnie, że wbrew twierdzeniom skarżących organ I instancji zastosował się do wskazań zawartych w wyrokach sądowych zapadłych w sprawie i przeprowadził wymagane przez Sąd czynności dowodowe dla zbadania, czy w spornym obiekcie jest prowadzona działalność produkcyjna elementów drewnianych. Organ ten w dniu 1 lutego 2011 r. przeprowadził oględziny spornego obiektu, o czym poinformował m.in. skarżących, którzy byli obecni przy przeprowadzaniu tego dowodu. Ponadto, zgodnie ze wskazaniami Sądu organ uzyskał także oświadczenia świadków i przesłuchał strony postępowania, a konkretnie A. i J. P., S. P., J. W., J. W. i J. P., a także, za pośrednictwem PINB w R., M. i P. B.. Z zeznań bezstronnych świadków PINB wysnuł, w ocenie organu odwoławczego, słusznie wniosek, że przedmiotowy budynek nie jest użytkowany do prowadzenia działalności produkcyjnej, w związku z czym nie nastąpiła zmiana sposobu użytkowania tego budynku. Zarzut skarżących odnośnie nieuczestniczenia przez nich w przesłuchaniu M. i P. B., w kontekście uprzedniego sporządzenia przez skarżących listy pytań, które zostały zadane przesłuchiwanym, oraz w kontekście umożliwienia stronom przez PINB zapoznania się z aktami sprawy i skorzystania z tego prawa przez skarżących (vide: wniosek o udostępnienie akt z dnia 11 sierpnia 2011 r.) organ uznał za bezzasadny i niemający żadnego wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy, podobnie jak niepoinformowanie skarżących o czynnościach kontrolnych, jakie odbyły się w dniu 31 sierpnia 2011 r.

Organ nie zgodził się nadto z zarzutem, że PINB nie zrobił nic celem wymuszenia na właścicielu spornego budynku usunięcia z jednego z pomieszczeń dwóch pił tarczowych, jak to nakazał zrobić Sąd. Cytując uzasadnienie wyroku w tej kwestii, organ zwrócił uwagę na niedookreślony charakter pojęć, użytych przez Sąd. Wskazał on, że: "należy dobrowolnie albo przez ingerencję organu (...) doprowadzić do "rozbrojenia" (...) ze sprzętu produkcyjnego (...)". W kontekście zasady legalizmu i tego, że organy administracji państwowej mogą działać wyłącznie w granicach swoich kompetencji, wyznaczonych w ustawach, sformułowanie "ingerencja organu" w cytowanym fragmencie uzasadnienia wyroku może być rozumiane wyłącznie, jako zawezwanie przez organ do opróżnienia pomieszczenia celem osiągnięcia pewnego rodzaju ugodowego załatwienia sprawy, jednakże bez żadnej sankcji prawnej. Brak jest bowiem przepisu uprawniającego organy nadzoru budowlanego do wydania na etapie zbierania materiału wyjaśniającego nakazu opróżnienia pomieszczenia ze znajdującego się w nim sprzętu. Dlatego też, w ocenie organu, nie można użytych w uzasadnieniu wyroku Sądu sformułowań interpretować w sposób, który przywołują skarżący w odwołaniu i żądać od organów nadzoru budowlanego władczej ingerencji w prawa jednej ze stron postępowania. Organ nie może także uznać za zasadny zarzutu odnośnie nieskontrolowania przez PINB innego budynku, znajdującego się na tej samej nieruchomości, co budynek będący przedmiotem postępowania. Z jednej bowiem strony PINB słusznie zauważył, że budynek ten nie był i nie jest przedmiotem postępowania. Z drugiej strony nie do końca jasne jest, co miałoby podlegać kontroli w tym innym budynku. W konkluzji organ II instancji wskazał, że obszerne, prowadzone od ponad pięciu lat postępowanie nie wykazało, jakoby w przedmiotowym budynku prowadzona była jakakolwiek działalność produkcyjna. W istocie, w ocenie organu, prowadzenie dalszego postępowania wyjaśniającego mogłoby doprowadzić do zaistnienia podejrzeń, że organów nie interesuje prawda materialna i stan obiektywnie istniejący, tylko usiłują one za wszelką cenę udowodnić rację jednej ze stron postępowania.

Powyższą decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. i J. P. oraz S. P., wnosząc o uchylenie zarówno decyzji zaskarżonej, jak też poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

- art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wskazań i oceny prawnej co do dalszego postępowania zawartej w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 7 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 628/06, poprzez nieustalenie czy z uwagi na wielkość pomieszczenia tartaku 23 m2 możliwe jest mając na względzie rozmiar prowadzonej działalności, ograniczenie tej działalności do tego jednego pomieszczenia oraz wskazań zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 5 sierpnia 2010 r. poprzez niepodjęcie działań (przez ingerencję organu) prowadzących do rozbrojenia pomieszczeń gospodarczych ze sprzętu, tak by pomieszczenie to odpowiadało pojęciu pomieszczenia gospodarczego;

- art. 7, art. 77, art. 80 i art. 84 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący czy w pomieszczeniu gospodarczym prowadzona jest działalność produkcyjna elementów drewnianych oraz czy wielkość pomieszczenia tartaku pozwala na ograniczenie przedmiotowej działalności do rozmiaru tego jednego pomieszczenia, pominięcie dowodu z opinii biegłego na tę okoliczność, w sytuacji gdy organ uznał, że ustalenie tej okoliczności wymaga specjalistycznej wiedzy, której organ nie posiadał, dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób dowolny;

- zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przez uniemożliwienie skarżącym udziału w oględzinach na działce inwestora w dniu 31 sierpnia 2011 r.

W odpowiedzi na skargę [...] WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 240/12, oddalając skargę wskazał w jakim przypadku ma zastosowanie art. 105 § 1 K.p.a. W ocenie Sądu, organ I instancji ostatecznie dochował wymogów należytej staranności i w wyniku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w sposób dostateczny wykazał, że brak jest jakichkolwiek dowodów przemawiających za tezą, że w przedmiotowym budynku gospodarczym prowadzona jest działalność produkcyjna. Żadne bowiem zgromadzone przez organ dowody nie potwierdziły innego wykorzystania budynku niż dopuszczalne w przypadku obiektów gospodarczych, a tym samym ponawiane od lat zarzuty skarżących nie znalazły żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym. Zdaniem Sądu, fakt, że formułowane przez nich zarzuty od lat nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym pozostałym materiale dowodowym czyni je gołosłownymi.

W konsekwencji Sąd uznał, że sprawa zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego jest bezprzedmiotowa albowiem zmiana taka nie nastąpiła, a budynek, zgodnie z jego przeznaczeniem, nadal wykorzystywany jest jedynie do przechowywania rzeczy. Wywody zawarte w tej mierze w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej są logiczne i zdaniem Sądu przekonujące. Poprawnie zatem organ I instancji umorzył prowadzone przez siebie postępowanie, prawidłowo też, z przyczyn wskazanych wyżej, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wskazał, że zapadłe w niniejszej sprawie wyroki o sygn. akt II SA/Gl 628/06 i II SA/Gl 1158/09 w sposób wiążący zalecały organom pełne wyjaśnienie sprawy, co w obecnym postępowaniu nastąpiło. Ponieważ organy, wszechstronnie badając sprawę, doszły do jednoznacznego wniosku, że zarzucana przez skarżących zmiana sposobu użytkowania budynku gospodarczego i prowadzenie w nim działalności gospodarczej w rzeczywistości nie miały miejsca, to tym samym bezprzedmiotowe stały się te zalecenia zawarte w uzasadnieniach przywołanych wyroków, które sformułowane zostały na wypadek ustalenia, że zmiana sposobu użytkowania jednak nastąpiła bądź przynajmniej jej dokonania nie da się wykluczyć. Bezcelowym zatem stało się badanie technicznych aspektów działań podejmowanych w pomieszczeniu tartaku (skoro pomieszczenie to odległe jest od przedmiotowego budynku gospodarczego), bezprzedmiotowymi stały się też uwagi poprzedniego składu Sądu dotyczące usunięcia z budynku gospodarczego urządzeń, które potencjalnie mogłyby służyć do produkcji. Skoro okazało się w trakcie postępowania, że są one w budynku jedynie przechowywane bądź służą do cięcia drewna na opał potrzebny w budynku mieszkalnym, tj. niezawodowego wykonywania prac warsztatowych (§ 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) to brak jest podstaw prawnych by organ w jakiejkolwiek władczej formie domagał się ich usunięcia (notabene jak wynika z akt ostrzałka do pił taśmowych została przez T. K. samodzielnie usunięta). Żaden bowiem przepis nie uprawnia organu nadzoru budowlanego do oceny jakie przedmioty spośród mieszczących się w wyliczeniu zawartym w przywołanej normie rozporządzenia mogą, a które nie mogą być przechowywane w budynku gospodarczym i do władczego żądania ich usunięcia od strony bądź wręcz samodzielnego usunięcia z budynku.

W ocenie Sądu, przedłożony materiał dowodowy nie zezwala nadto na uwzględnienie kolejnego sformułowanego w skardze zarzutu dotyczącego naruszenia, zdaniem skarżących, ich prawa do czynnego udziału w postępowaniu poprzez uniemożliwienie im udziału w oględzinach na działce inwestora w dniu 31 sierpnia 2011 r. Jak bowiem słusznie podkreślił w odpowiedzi na skargę organ II instancji oględziny wykonywane były w ramach art. 81a Prawa budowlanego, który to przepis nie wymaga obecności innych osób poza właścicielem obiektu (inwestorem) i przedstawicielami organu. Sąd podkreślił, że skarżący uczestniczyli w poprzednich oględzinach w dniu 1 lutego 2011 r. Kolejne natomiast oględziny, przeprowadzone w dniu 31 sierpnia 2011 r. nie dotyczyły już ustalenia czy w pomieszczeniu gospodarczym prowadzona jest działalność gospodarcza, a więc czy nastąpiła zmiana przeznaczenia budynku gospodarczego albowiem okoliczność ta została już przez organ dogłębnie zbadana, prowadząc do wniosku, że taka działalność nie jest prowadzona w przedmiotowym obiekcie. W konsekwencji kontrola prowadzona w dniu 31 sierpnia 2011 r., dotycząca przeniesienia ostrzałki do innego obiektu, wykraczała już wówczas poza zakres przedmiotowy niniejszej sprawy. Ponadto Sąd stwierdził, że zarzut naruszenia przez orzekające w sprawie organy prawa skarżących do czynnego udziału w postępowaniu może zresztą generalnie dziwić, albowiem, w trakcie wieloletniego postępowania w sprawie skarżący brali niezmiernie aktywny udział w postępowaniu, uczestnicząc w oględzinach, składając szereg pism, a także inicjując kolejne etapy postępowania, poprzez wielokrotne wnoszenie środków zaskarżenia. W trakcie zaś prowadzonego w ostatnim czasie przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego PINB w Ż. przejawiał, zdaniem Sądu, wręcz troskę o to by skarżący zostali dopuszczeni do każdej czynności mającej na celu ustalenie czy zmiana sposobu zagospodarowania obiektu nastąpiła. Uczestniczyli m.in. w przesłuchaniach kolejnych świadków, a w odniesieniu do świadków, którzy z racji zamieszkania przesłuchiwani byli w innej miejscowości skarżący mogli przedłożyć kierowane do nich pytania, które następnie świadkom były zadawane.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., złożyli A. P. i J. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., przejawiające się tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły przechylić szalę na korzyść skarżących. Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżących. Sąd nie dostrzegł, że materiał ten mógłby zostać uzupełniony o przesłuchanie właścicieli nieruchomości sąsiadujących z inwestorem niezaangażowanych w konflikt sąsiedzki na okoliczność, czy inwestor prowadzi działalność gospodarczą również w budynku gospodarczym. Brak jest wyjaśnienia przyczyn nieprzesłuchania tych osób, które mieszkając w bezpośrednim sąsiedztwie mają największą wiedzę na ten temat, podczas gdy oparto się na zeznaniach świadków od lat nie mieszkających w pobliżu inwestora lub mieszkających w znacznej odległości, lub będących w konflikcie ze skarżącymi;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazali, że postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie;

- art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez pomięcie dowodów w postaci załączonych przez skarżących zdjęć potwierdzających wykonywanie przez T. K. działalności gospodarczej również w pomieszczeniu gospodarczym i wskazujących na rozmiar prowadzonej działalności;

- art. 153 p.p.s.a poprzez nieuwzględnienie wskazań i oceny prawnej co do dalszego postępowania zawartej w wyroku WSA w Gliwicach o sygn. akt II SA/Gl 628/06 poprzez nieustalenie czy z uwagi na wielkość pomieszczenia warsztatu 23 m2 możliwe jest mając na względzie rozmiar prowadzonej działalności, ograniczenie tej działalności do tego jednego pomieszczenia oraz wskazań zawartych w wyroku WSA w Gliwicach o sygn. akt II SA/Gl 1158/09 poprzez niepodjęcie działań (przez ingerencję organu) do rozbrojenia pomieszczeń gospodarczych ze sprzętu, tak by pomieszczenie to odpowiadało pojęciu pomieszczenia gospodarczego.

Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 240/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę kasacyjną J. P..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego.

Wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie organy obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe. Jak wynika z akt sprawy, zostały przeprowadzone oględziny przedmiotowego budynku gospodarczego, pod kątem czy prowadzona jest w nim działalność gospodarcza (co nastąpiło przy osobistym udziale strony skarżącej kasacyjnie). Organy ustaliły, że aktualnie w spornym pomieszczeniu gospodarczym nie znajdował się sprzęt do produkcji, lecz tylko piła tarczowa do cięcia drewna na opał, co potwierdzili niezależnie od przeprowadzonych oględzin inni przesłuchiwani w charakterze świadków sąsiedzi (J. W. i J. P.) nie zaangażowani w spór sąsiedzki zaistniały pomiędzy stroną skarżącą kasacyjnie, a T. K.. Ponadto na potrzeby przedmiotowego postępowania przesłuchany zostali także T. K. oraz inicjujący postępowanie sąsiedzi, tj. A. P., J. P. i S. P. oraz inni sąsiedzi, tj. J. W., a także Państwo B., o których przesłuchanie zabiegała w trakcie postępowania także strona skarżąca kasacyjnie.

Po pierwsze, organy administracyjne przeprowadziły postępowanie dowodowe zgodnie z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Nie można w tym zakresie dopatrzeć się uchybień. W szczególności z akt nie wynika by w sprawie zostali przesłuchane niewłaściwe osoby. W tym miejscu wskazania wymaga, że stanowisko strony skarżącej kasacyjnie co do roli jaką w postępowaniu odegrali Państwo B. nie jest konsekwentne, ponieważ w trakcie postępowania administracyjnego strona skarżąca kasacyjnie wręcz wskazywała na konieczność przesłuchania tych osób w charakterze świadków. Podnoszono bowiem, że osoby te na tyle często przebywają na swojej nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością T. K., że ich udział w postępowaniu jest istotny. Natomiast w sytuacji gdy zeznania tych świadków nie spełniły oczekiwań strony skarżącej kasacyjnie, ponieważ osoby te nie potwierdziły, że w spornym budynku gospodarczym poradzona jest działalność gospodarcza, rolę tych świadków zaczęto deprecjonować, wskazując, że jest potrzeba przesłuchania jeszcze innych osób. W tym zakresie strona skarżąca kasacyjnie jednak nie wykazała jakie konkretnie osoby powinny zostać jeszcze przesłuchane w sprawie. Strona skarżąca kasacyjnie wskazała, że jest skonfliktowana z Państwem B.. Okoliczność ta została dopiero podniesiona na etapie skargi kasacyjnej, jednak w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie ma wpływu na wypełnienie przez organ zasady prawdy obiektywnej wynikającej z ww. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Ocena ta wynika z tego, że jak już wyżej wskazano sama strona skarżąca kasacyjnie zabiegała o przesłuchanie w charakterze świadków Państwa B., a ponadto zeznania i oświadczenia tych osób były zbieżne z twierdzeniami innych świadków, natomiast nie potwierdziły twierdzeń A. P., J. P. i S. P., że w spornym obiekcie prowadzona jest przez T. K. działalność gospodarcza. Ponadto żadne inne dowody, tj. dokonane interwencje Policji, dokonane przez organ bezpośrednie oględziny na nieruchomości, materiał zdjęciowy (składany m.in. przez stronę skarżącą kasacyjnie i T. K.) nie potwierdziły, że w tym obiekcie faktycznie wykonywana jest działalność gospodarcza. Oznacza to, że w niniejszej sprawie były podstawy do stwierdzenia, że stanowisko A. P., J. P. i S. P., jako niepoparte żadnymi dowodami, było gołosłowne.

Po drugie, przeprowadzone w sprawie czynności dowodowe, które stanowiły podstawę do ustalenia stanu faktycznego sprawy, zostały przeprowadzone zgodnie z wydanymi w niniejszej sprawie wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (sygn. akt II SA/Gl 628/06 i II SA/Gl 1158/09). Trudno w tym zakresie w ogóle polemizować ze stroną skarżącą kasacyjnie. Zgodnie z tymi wyrokami organy miały za zadanie ustalić, czy w pomieszczeniu gospodarczym prowadzona jest działalność gospodarcza, co wynikało z braku przeprowadzenia odpowiedniego do przepisów prawa postępowania dowodowego. W konsekwencji, zgodnie z wytycznymi zawartymi w tych wyrokach organy przeprowadziły postępowanie dowodowe. Co prawda, w zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się bezpośrednio do kwestii przebiegu procesu technologicznego przy obróbce drewna, wskazując jedynie, że nie ma wiedzy czy przedmiotowe pomieszczenie byłoby wystarczające do prowadzenia działalności gospodarczej, to wobec ustalenia w takcie postępowania przebiegu procesu technologicznego i uzyskania w sprawie innych dowodów z oględzin i zeznań świadków, ustalił, że taka działalność nie jest prowadzona w przedmiotowym pomieszczeniu gospodarczym. W tych okolicznościach sprawy niewadliwym było umorzenie postępowania administracyjnego, ponieważ na żadnym z etapów postępowania, nawet w wyniku osobistego zaangażowania się strony skarżącej kasacyjnie, nie potwierdzono twierdzeń A. P., J. P. i S. P., że w spornym budynku gospodarczym wykonywana jest przez T. K. jakakolwiek działalność gospodarcza. Oceny tej nie podważają ustalenia i wywód Sądu I instancji, co do faktu znajdowania się w przedmiotowym pomieszczeniu piły tarczowej, która jak się okazało służy do cięcia drewna na opał, co potwierdzili inni świadkowie poza zainteresowanym T. K.. Ponadto dołączona do akt sprawy płyta kompaktowa ze zdjęciami przedstawia co prawda proces wycinania krótkich elementów drewnianych, ale w pomieszczeniu warsztatowym, a nie – gospodarczym. Oznacza to, że pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw zarzut dotyczący naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Nie jest zrozumiały zarzut strony skarżącej kasacyjnie co do braku zapewnienia skarżącym udziału w kolejnych oględzinach. Jak bowiem wynika z akt sprawy, po zapadłych w sprawie wyrokach o sygn. akt II SA/Gl 628/06 i II SA/Gl 1158/09, skarżący byli zawiadamiani o przeprowadzeniu przez organ czynności dowodowych, jak też byli obecni podczas (ostatnich) oględzin przeprowadzonych w dniu 1 lutego 2011 r. i podczas składanych zeznań przez świadków. Ponadto z uwagi na swoją nieobecność podczas przesłuchania Państwa B., mieli możliwość sformułowania pytań, na które zeznający świadkowie odpowiedzieli. Trudno zatem stwierdzić by w niniejszej sprawie doszło w ogóle do braku zapewnienia skarżącym udziału w kolejnych oględzinach. Materiał dowodowy w tym zakresie w zasadzie potwierdza, że było przeciwnie niż twierdzi strona skarżąca kasacyjnie.

Z powyższych wywodów wynika, że nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zarzut dotyczący naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., ponieważ zaskarżony wyrok zapadł w oparciu o całość akt sprawy, a wszystkie zebrane w sprawie dowody poza gołosłownymi twierdzeniami A. P., J. P. i S. P. nie potwierdziły, że T. K. prowadzi działalność gospodarczą w przedmiotowym budynku gospodarczym. Dlatego brak było w niniejszej sprawie podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., co oznacza, że zarzut skargi kasacyjnej i w tym zakresie pozbawiony jest także usprawiedliwionych podstaw.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.