Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 429/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.145 par.1 pkt 1 lit. a i c, art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.), sędzia WSA Joanna Skiba, asesor WSA Anna Milicka-Stojek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia 19 grudnia 2022 r. nr SKO/I/I/2524/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 4 listopada 2022 r. nr GOPS.5211.222.2022.


UZASADNIENIE

Decyzją z 19 grudnia 2022 r, nr SKO/I/I/2524/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (SKO/organ) po rozpatrzeniu odwołania E. K. utrzymało w mocy decyzję wydaną z up. Wójta Gminy P. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia 4 listopada 2022r. Nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1, wnioskowanego na A. P.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ wskazał, że E. K. 16 października 2022r. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad synem A. P. A. P. ur. [...].02.1993r. posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. w dniu 22.04.2009r. Orzeczenie wydano na stałe. Niepełnosprawność istnieje od urodzenia. W aktach sprawy przedstawiono również orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 18 maja 2022 r. o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji

Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, że

E. K. pobiera emeryturę z ZUS i na podstawie art. 17 ust. 5 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługuje.

Z decyzją tą nie zgodziła się E. K., wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wskazując, że nie zgadza się z jej rozstrzygnięciem. Podała że decyzja została wydana nie informując jej że istnieje usuwalna formalna przeszkoda (fakt pobierania świadczenia emerytalnego i możliwość zawieszenia przez nią tego uprawnienia). Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa poprzez złamanie konstytucyjnej zasady równości wynikającej z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, oparte na dyskryminacji ze względu na posiadane uprawnienie do pobierania świadczenia emerytalnego - w konsekwencji wydanie decyzji administracyjnej opartej wyłącznie o tę przesłankę. Przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych w podobnych sprawach wniosła o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia z instruktarzem z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 marca 2021r. II SA/Bd 797/20.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po odwołaniu się do treści art. 17 ust. 1, ust 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022r., poz.615 i po analizie akt sprawy, uznało, że skarżąca spełnia przesłanki art. 17 ust. 1 konieczne do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika z akt sprawy E. K. sprawuje opiekę nad synem legitymującym się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, niepełnosprawnym od urodzenia. Podkreśliło jednocześnie, że bezsprzecznym jest, że E. K. posiada prawo do emerytury i jak oświadczyła pobiera ją z ZUS. Organ podniósł, że fakt ustalenia prawa i pobierania emerytury wyklucza zgodnie z przepisem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. SKO stwierdziło, że orzecznictwo w sprawie nie jest jednolite, znane są wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych wskazujące na fakt możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym pobieraniu emerytury w wysokości niższej niż świadczenie pielęgnacyjne oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazując że wyroki te dotyczą jednostkowych spraw i nie mogą stanowić podstawy do wydania innego orzeczenia niż organ I instancji w przedmiotowej sprawie. W ocenie SKO, rozbieżność poglądów prezentowanych w praktyce orzeczniczej organów administracji publicznej oraz sądów administracyjnych i to zarówno na poziomie sądów wojewódzkich, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, prowadzi do nieakceptowalnych skutków w sferze działania administracji. Bezsprzecznie organy administracji publicznej w myśl art. 6 kpa muszą działać na podstawie przepisów prawa. Niezależnie od stopnia społecznej akceptacji rozwiązań ustawowych nie można uznać, że pewne przepisy prawa mogą mieć mniejszą lub większą moc obowiązującą. Co więcej, na przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie pozwala również wykładnia prokonstytucyjna. Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie, nie można z powołaniem się na wykładnię prokonstytucyjną, nadawać znaczenia przepisom ustawy sprzecznego z jej brzmieniem. Stosowanie prawa nie powinno bowiem wypełniać istniejących instytucji prawnych zupełnie nowymi treściami, wbrew jasno wyrażonej woli ustawodawcy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 stycznia 2018 r" II SA/O1 991/17, CBOSA).

W ocenie SKO, użycie przez ustawodawcę zwrotu "ma ustalone prawo do emerytury" ma jednoznaczne znacznie i obejmuje samo uprawnienie do emerytury, bez względu czy jest ono aktualnie faktycznie wypłacane. SKO wskazało, że stanowisko w przedmiotowej sprawie znajduje pełne potwierdzenie w poglądach wyrażanych w niektórych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których wskazuje się, iż treść analizowanego przepisu jest jasna, a wynik wykładni systemowej i funkcjonalnej nie zaprzecza jego jednoznaczności językowej. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Ten cel nie może być zrealizowany w sytuacji gdy dana osoba ma ustalone prawo do emerytury. Tak jak nie można pobierać równocześnie wynagrodzenia za pracę i świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na cel każdego z tych świadczeń i ich odmienny charakter, tak też nie można równocześnie pobierać świadczenia emerytalnego i świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem świadczenie emerytalne jest świadczeniem zastępującym dochód z pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego.

Organ wskazał, że w sprawie dotyczącej przypadku pobierania emerytury nie wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny gdyż w wyroku z 26 czerwca 2019r. sygn. akt SK 2/17 odniósł się jedynie do przypadku gdy osoba sprawująca opiekę pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy/ Wskazał, że "Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej"

Zdaniem SKO Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się o niezgodności z Konstytucją jedynie w sprawie ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, nie odniósł się w tym wyroku co do pozostałych negatywnych przesłanek uniemożliwiających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego tj. m.in. do emerytury, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019r., a których otrzymywanie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z przepisem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020r., poz. 111).

Organ wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30.11.2020r. sygn. akt I OSK 1334/20 stwierdził: "Sąd pierwszej instancji, podobnie jak organy, prawidłowo wywiódł, że treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie posiadającej ustalone prawo do emerytury. Świadczy o tym nie tylko wynik wykładni językowej, ale również rezultaty wykładni funkcjonalnej i celowościowej, którą, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, przeprowadził Sąd pierwszej instancji. Świadczenie pielęgnacyjne ma zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. A. Kawecka, K. Małysa-Sulińska, J.Sapeta /w:/ K. Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych - komentarz do art. 17, lex 2015). Ten cel, w ocenie Sądu drugiej instancji, nie może być zrealizowany w sytuacji gdy dana osoba ma ustalone prawo do emerytury." W ocenie organu, brak jest podstaw prawnych, uzasadniających "uzupełnienie" woli ustawodawcy poprzez przyznanie uprawnień, które nie zostały przewidziane w przepisach prawa oraz informowania stron postępowania o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego po rezygnacji z uprawnień emerytalnych, bowiem nie stanowi o tym żaden z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Jednocześnie SKO wskazało na ustawę z dnia 15 grudnia 2021r. o świadczeniu wyrównawczym dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz.U. z 2021r. po. 2314) którą to ustawą przyjęto rozwiązanie o wyrównaniu świadczeń emerytalnych do wysokości kwoty świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby uprawnionej do wcześniejszej emerytury na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. poz. 149), zwanej dalej "wcześniejszą emeryturą", w kwocie niższej niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 oraz z 2021 r. poz. 1162, 1981, 2105 i 2270), pod warunkiem, że w dalszym ciągu sprawuje opiekę nad dzieckiem, z tytułu opieki nad którym nabyła prawo do wcześniejszej emerytury. Decyzje w sprawie świadczenia wyrównawczego wydaje i świadczenie to wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub inne organy emerytalno- rentowe, które wypłacają świadczenie emerytalno-rentowe. Natomiast w przypadku sprawowania opieki nad osobą dorosłą, której niepełnosprawność powstała w wieku późniejszym, lub też w przypadku sprawowania opieki nad osobą, której niepełnosprawność powstała w dzieciństwie, ale osoba sprawująca opiekę nie uzyskała prawa do "wcześniejszej emerytury" w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem tylko uzyskała tą emeryturę w związku z zatrudnieniem i osiągnięciem wieku emerytalnego, nadal pozostał przepis który wskazuje, że w przypadku pobierania emerytury świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.

SKO wskazało, że decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest decyzją uznaniową i organ nie ma możliwości przyznania świadczenia biorąc pod uwagę sytuację wnioskodawcy. SKO wskazało, że nie kwestionując faktu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem ale orzeka na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a te nie pozwalają na pozytywne rozpatrzenie odwołania skarżącej.

SKO na marginesie wskazało, że w dniu 12.12.2022r. G. K. złożył pełnomocnictwo udzielone mu przez E. K. jednak nie podał adresu do korespondencji i dlatego decyzja została skierowana na adres Skarżącej.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła E. K. (skarżąca) zaskarżając ją w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm.; zwanej dalej u.ś.r.) poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Wniosła również o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

na wstępie należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), który to przepis w ust. 5 pkt 1 lit. a stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne (przyznawane stosownie do ust. 1 tego artykułu, wymienionym w tym przepisie osobom rezygnującym z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, legitymującą się określonym w ustawie orzeczeniem) nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma m.in. ustalone prawo do emerytury.

Istota problemu prawnego, który legł u podstaw niniejszej sprawy, sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy w sytuacji gdy sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym synem posiada prawo do emerytury, jej wniosek o przyznanie przewidzianego w ustawie świadczenia pielęgnacyjnego, musi być w każdym przypadku rozpoznany negatywnie, czy też istnieje prawna możliwość jego uwzględnienia (także w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy ustalonym ustawą wymiarem świadczenia, a kwotą emerytury). Organy obu instancji, opierając się bowiem na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 5 lit. a u.ś.r. przyjęły, że w takiej sytuacji świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje z tego powodu że skarżąca pobiera świadczenie emerytalne a wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019r. sygn. akt SK 2/17 odnosi się wyłącznie do świadczenia w postaci renty z tytułu niezdolności do pracy.

Kwestia wykładni i stosowania ww. przepisu art. 17 ust 5 lit a w orzecznictwie sądów administracyjnych nie jest ujmowana jednolicie. Część bowiem składów orzekających, analogicznie jak uczyniły to organy w rozpoznawanej sprawie, opierając się na regułach wykładni językowej, stoi na stanowisku, że wyklucza on możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej prawo do emerytury, jak też możliwość wyboru korzystniejszego w danym momencie świadczenia (tytułem przykładu można tu wskazać wyrok NSA z 10 lipca 2018 r. I OSK 134/18).

W części orzeczeń, akcentujących konieczność uzupełnienia rezultatu wykładni językowej przepisu wynikami wykładni celowościowej i funkcjonalnej, przy uwzględnieniu aksjologii konstytucyjnej, sądy administracyjne wywodziły, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., winien być stosowany w ten sposób, że pozbawia opiekuna osoby niepełnosprawnej przysługującego mu z mocy art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości emerytury (tak np. NSA w wyrokach: z 28 czerwca 2019 r. I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. I OSK 2392/19, czy wyroku WSA w Gdańsku z 12 września 2019 r. III SA/Gd 472/19).

Jeszcze inny pogląd wyrażony został w wyrokach NSA z 27 maja 2020 r. I OSK 2375/19 oraz z 18 czerwca 2020 r. I OSK 254/20, gdzie odwołując się również do potrzeby prokonstytucyjnego wykładnia ww. przepisu, pozwalającego na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust.1 Konstytucji RP), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust.1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji ), Sąd wywiódł, że "istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia". Taka wykładnia przepisu umożliwia zaś doprowadzenie do wyboru przez emeryta opiekującego się osobą niepełnosprawną korzystniejszego świadczenia. Emerytura bowiem, choć jest prawem niezbywalnym, to możliwe jest jej zawieszenie, o co na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1270) może wnioskować emeryt. Skoro zaś zawieszenie prawa do emerytury, stosownie do 134 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy, skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty, prowadzi to do eliminacji negatywnej przesłanki wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Ten ostatni z prezentowanych poglądów prawnych skład orzekający w sprawie w pełni podziela. Nie podziela natomiast dwóch pierwszych. Odwoływanie się bowiem li tylko do reguł wykładni językowej (jak uczyniły organy) prowadzi do rezultatu, który z punktu widzenia przywołanych wyżej zasad konstytucyjnych jest nie do zaakceptowania. Szczególnie dobitnie widać to na tle stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, gdzie skarżąca łączyła pracę ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym od urodzenia synem. Pobierana przez nią emerytura jest w wysokości niższej niż świadczenie pielęgnacyjne a nie ma prawa do świadczenia wyrównawczego do wysokości kwoty świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie ustawy o świadczeniu wyrównawczym dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki z dnia 15 grudnia 2021r. o (Dz.U. z 2021r. po. 2314) ponieważ emerytura ta nie została przyznana w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem lecz wypracowana.

Jeśli zatem skarżącą pobiera emeryturę i jednocześnie nadal sprawuje z opieką nad niepełnosprawnym od dzieciństwa synem, to brak jest powodów, by pod względem wymiaru przyznawanego przez państwo wsparcia, na skutek eliminacji prawa wyboru świadczenia korzystniejszego, różnicować jej pozycję w stosunku do osób będących w podobnej sytuacji społecznej, rodzinnej i materialnej, a zwłaszcza takich, które wcześniej nie pracowały lub nie łączyły obowiązków pracy z obowiązkiem opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Jak bowiem trafnie zauważał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 29 czerwca 2020 r. II SA/Gl 351/20 "Nie można stawiać w gorszej sytuacji osób, które w przeszłości pracowały, przez co wypracowały sobie prawo do emerytury, wiążącej się z koniecznością opieki nad inną osobą, w porównaniu do osób, które nigdy nie pracowały i emerytura im nie przysługuje. Nie można w ten sposób niejako "karać" tych, którzy byli zatrudnieni, płacąc składki na ubezpieczenie społeczne.". Zauważyć przy tym należy, że w powołanym przez organ wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., SK 2/17, gdzie Trybunał uznał, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji R.P. dopuszcza także możliwość istnienia związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez osobę częściowo niezdolną do pracy a sprawowaną przez nią opieką nad inną osobą. Skarżąca pobiera emeryturę i deklarowała jej zawieszenie w przypadku uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem.

Z kolei możliwość wypłacania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto) – na którą wskazują sądy administracyjne prezentujące drugi z przedstawionych kierunków wykładni art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r. i o co wnioskowała także alternatywnie skarżąca – pozostawałaby, jak zauważał Naczelny Sąd Administracyjny wyrokach wydanych w sprawach I OSK 2375/19 oraz I OSK 254/20, w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego jednoznacznie określa kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Wypłaty części świadczenia (w wymiarze wspomnianej różnicy), niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby także dalsze wątpliwości co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej kwoty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno –rentowe.

Skoro zatem przeszkodę uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r., wiązać należy nie tyle z ustalonym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia, to obowiązkiem organów, w szczególności organu I instancji było poinformowanie strony o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnienia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Natomiast organ II instancji w chwili gdy dysponował deklaracją skarżącej o woli złożenia wniosku o zawieszenie prawa do emerytury winien wezwać skarżącą do dostarczenia dowodu złożenia takiego wniosku, a następnie do przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty Wynika to z nałożonego przez art. 9 k.p.a. na organy administracyjne obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Ponadto z treści art. 79a k.p.a., stanowiącego, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

Takiej informacji ze strony organów w rozpoznawanej sprawie zabrakło, czym naruszyły one ww. przepisy procedury administracyjnej, uniemożliwiając tym samym skarżącej dokonanie wyboru pomiędzy świadczeniami. To z kolei było konsekwencję oparcia się przez nie na błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a. u.ś.r. Naruszenia tych przepisów miało zaś istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do co najmniej przedwczesnej odmowy uwzględnienia podania skarżącej.

Z tych względów Sąd, wobec istotnego naruszenia zaskarżoną decyzją jak też poprzedzającą ją decyzją przepisów prawa materialnego i procesowego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższą ocenę prawną Sądu oraz wezwie skarżącą do przedstawienia dowodu potwierdzającego złożenie wniosku o zawieszenie prawa do emerytury następnie wezwie ją do przedłożenia wydanej w tym przedmiocie stosowanej decyzji organu emerytalno-rentowego. Mając przy tym na uwadze, że po myśli art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury, organ winien w taki sposób skoordynować swoje działania z organem emerytalno-rentowym, przy jednoczesnej współpracy ze stroną, by nie pozostała ona i jej syn bez należnego i niezbędnego dla egzystencji świadczenia nawet przez krótki czas.

-----------------------

#