Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 3102/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust 1
journal: Dz.U. 2018 poz 151
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi - tekst jedn.
article: par. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 849
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas, sędzia WSA Jadwiga Smołucha, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. O. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] października 2018 r. znak [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w postepowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Zdrowia postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2017 r., poz. 1257, ze zm.) oraz art. 18 w zw. z art. 34 § 5 ustawy 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314, ze zm. – dalej u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia M. O. - utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] sierpnia 2017 r. [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w celu obowiązku wykonania szczepień ochronnych u małoletniej córki skarżącej – J. O.

Organ podkreślił, iż postępowanie egzekucyjne poprzedzono upomnieniem z [...] września 2014 r., po czym PPIS [...] grudnia 2014 r. wystawił tytuł wykonawczy.

Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności ww. obowiązku organ wyjaśnił, że wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się im, określa art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zgodnie z § 5 ww. rozporządzenia, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, corocznie. Szczepienia obowiązkowe są realizowane przez osoby upoważnione, będące realizatorami obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności od kalendarzowego wieku dziecka. Ponadto obowiązek ten staje się egzekwowalny w chwili wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez ustawę - w tym bowiem okresie obowiązkowe szczepienia ochronne powinny zostać wykonane.

Podstawą prawną nałożenia obowiązku stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b cyt. ustawy zobowiązujący osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecko) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice).

Organ podkreślił zatem, iż to na skarżącej, jako rodzicu małoletniego dziecka i w związku z tym jego opiekunie prawnym - na którym spoczywają określone obowiązki rodzicielskie - spoczywał obowiązek zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z materiału dowodowego wynika, iż skarżąca nie zgłosiła się na badanie kwalifikacyjne. W aktach brak jest też zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach zdrowotnych do wykonania szczepień.

Minister powołał następnie wyrok WSA w Białymstoku z 16 kwietnia 2014 r. sygn. II SA/Bk 18/13, w którym stwierdzono, że niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym zachodzi jedynie wtedy, gdy istnieją niezależne od zobowiązanego i trwałe przyczyny braku możliwości wykonania obowiązku. Przesłanką uznania obowiązku za niewykonalny nie mogą być natomiast trudności w jego wyegzekwowaniu wiążące się z takim działaniami adresatów obowiązku, które skutkują utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy. Badanie kwalifikacyjne, którego brak według twierdzeń Skarżącego - stanowi przeszkodę w uznaniu obowiązku szczepienia za wykonalny jest koniecznym elementem realizacji obowiązku szczepień. Szczepieniu może bowiem zostać poddane takie dziecko, którego stan zdrowia pozwala na przeprowadzenie szczepienia. Natomiast z art. 17 ust. 3 cyt. ustawy wprost wynika, że obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęły 24 godziny, liczone od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu wystawionym przez lekarza. Egzekwowanie obowiązku szczepień oznacza wiec równoczesne egzekwowanie obowiązku poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu. Nie można zatem nieprzeprowadzeniem ww. badania, którego matka odmówiła, uzasadniać niewykonalności szczepienia.

Odnośnie zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, Minister Zdrowia wskazał, iż organem podejmującym czynności egzekucyjne w rozumieniu u.p.e.a. jest Wojewoda [...], a nie powiatowy inspektor sanitarny. W związku z powyższym zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ

Skargę na to postanowienie złożyła M. O. i wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji, zarzuciła naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

1. art. 34 § 4 u.p.e.a.;

2. art. 5 ust. 1 pkt 1a ww. ustawy w zw. z § 3 ww. rozporządzenia poprzez uznanie, Iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej J. O. jest wymagalny, mimo iż w aktach brak dokumentów potwierdzających zakwalifikowanie przez lekarza do szczepień, jak i dokumentów potwierdzających przeciwwskazania;

3. art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 cyt. rozporządzenia - organ twierdzi, iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z Komunikatu GIS, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, a programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 cyt. ustawy może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie GIS, co wskazuje, iż skarżąca może zaszczepić córkę w terminie przewidzianym w rozporządzeniu tj. do ukończenia 6 roku życia, 15 roku życia, 19 roku życia;

4. e art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji, mimo iż dziecko skarżącej było w trakcie diagnostyki lekarskiej w celu ustalenia dopuszczalności szczepienia i tym samym naruszenie art. 29 § 2 w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez niewydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji, mimo że tytuł wykonawczy nie podlegał egzekucji;

5. art. 119 § 1 u.p.e.a. polegające na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego pomimo nieistnienia obowiązku w dniu wydania postanowienia; jako podstawę prawną postanowienia organ powołuje art.5 ust.1 pkt.1 lit. b) ustawy z 5 grudnia 2008 r. a ustawa niniejsza w art. 17 ust. 10 pkt 1 - 4 stanowi, że minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia:

a) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych,

b) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby,

c) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych - bez wskazania, że powyższe nastąpi w formie komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego;

6. nieważność polegająca na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego w sytuacji niewykonalności obowiązku w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.;

7. art. 124 § 2 kpa - poprzez brak odniesienia się do konsultacji w celu kwalifikacji dziecka do szczepienia, jak i zarzutów wskazujących na naruszenie Konstytucji;

8. art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia o możliwości zajęcia stanowiska w sprawie, złożenia dowodów;

9. art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej egzekucji;

10. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, pkt 3 cyt. ustawy poprzez przyjęcie, iż ww. przepis stanowi podstawę egzekucji w sytuacji, gdy nie konkretyzuje on obowiązku co do czasu i rodzaju szczepienia; o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób u ludzi w związku z art. 87 oraz 92 Konstytucji;

12. art. 17 ust. 2 cyt. ustawy;

13.art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ;

14. art. 47 Konstytucji RP.

Skarżąca wystąpiła nadto o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1,2,3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku funduszu na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Ewentualnie, wnoszę o zwrócenie się Europejskiego Trybunału Praw Człowieka o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Wniesiono o zawieszenie postępowania do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, ewentualnie do wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał.

W odpowiedzi na skargę Minister Zdrowia wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, a kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – dalej p.p.s.a.

W świetle powyższych kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać trzeba, że zgodnie z art. 1a pkt 7 u.p.e.a. organem egzekucyjnym jest organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. W myśl art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a. organem mającym ogólną właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków niepieniężnych jest wojewoda.

Egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane na podstawie przepisu szczególnego (art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a.).

Obowiązkiem tym w tej sprawie jest wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy oraz art. 17 ust. 10 ustawy, rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w szczególności § 3 tego rozporządzenia. Jest on konkretyzowany komunikatami GIS w sprawie programu szczepień ochronnych na dany rok, wydawanymi na podstawie art. 17 ust. 11. Wierzycielem zaś jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym (art. 1a pkt 13 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy jest m. in. dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa – organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności – podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku.

W rozpatrywanej sprawie podmiotem tym jest zatem Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stosownie do art. 2, art. 4 ust. 1, art. 5 pkt 3, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1263 ze zm.).

Zobowiązanym jest zaś osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej jak też osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 u.p.e.a.). Podmiotem zobowiązanym są zatem rodzice dziecka, mający ustawowy obowiązek poddania go szczepieniom ochronnym, o których mowa w art. 5 ust. 2 cyt. ustawy. W myśl tego przepisu w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r. poz. 159 i 742).

Na podstawie art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje zasadniczo z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W tej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte tytułem wykonawczym z [...] grudnia 2014 r.

Zobowiązanej, na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. przysługiwało uprawnienie do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, z którego w stosownym terminie skorzystała.

Zważyć przy tym należy, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 2, stanowiska wierzyciela nie wymaga się (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 34 § 2 u.p.e.a., przysługuje na nie zażalenie.

Stosownie zatem do art. 34 § 4 ww. ustawy organ egzekucyjny – Wojewoda [...], po otrzymaniu stanowiska wierzyciela mógł wydać postanowienie w sprawie zarzutów, które organ utrzymał w mocy, zaskarżonym postanowieniem.

Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Organ, działając na skutek zażalenia na postanowienie o oddaleniu wniesionych przez skarżącą zarzutów dotyczących prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego, ponownie zarzuty te poddał ocenie biorąc przy tym pod uwagę tryb uregulowany w ww. art. 34 u.p.e.a.

Przedstawiony wyżej przebieg postępowania wskazuje, że przeprowadzono je zgodnie z u.p.e.a., ze wskazaniem podstawy prawnej egzekucji.

Odnosząc się dalej do zarzutu naruszenia art. 29 § 1 i § 2 u.p.e.a., jak i art. 5 ust. 1 pkt. 1a ustawy o zapobieganiu wyjaśnić trzeba, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, ale nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia tylko wówczas, jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy nie podlega egzekucji administracyjnej; organ uprawdopodobni, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne; tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 elementy tytułu wykonawczego § 1 i 2. Takie przesłanki w tej sprawie nie wystąpiły.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 92 i 93 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2017 r. poz. 682, ze zm.) dziecko pozostaje aż do pełnoletniości pod władzą rodzicielską, przysługującą obojgu rodzicom. Dlatego osobami odpowiedzialnymi za poddanie dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym są rodzice, a zgodnie z art. 95 § 3 k.r.o. władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. Nie ulega zatem wątpliwości, że ochrona dziecka przed zachorowaniem na chorobę zakaźną, mogącym spowodować poważne konsekwencje zdrowotne dla dziecka i osób mających z nim kontakt leży w interesie dziecka i w interesie społecznym.

Sąd miał również na uwadze, że Sąd Najwyższy w wyroku z 8 stycznia 2016 r., sygn. akt V KK 306/15 stwierdził, że "obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia. (...) Z art. 5 ust. 1 ustawy z 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika wprost, że osoby przebywające na terytorium kraju są obowiązane, na zasadach określonych w tej ustawie, do poddania się szczepieniom ochronnym. (...) Obowiązek poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. (...) Wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego zamierzonym rezultatem ma być poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. Zaniechanie poddania się obowiązkowemu szczepieniu, pomimo zastosowania środków egzekucji administracyjnej rodzi odpowiedzialność karno-administracyjną przewidzianą w art. 115 § 1 KW. Tej samej odpowiedzialności podlega też ten, kto sprawując pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, pomimo zastosowania środków egzekucji administracyjnej, nie poddaje jej określonemu szczepieniu ochronnemu (art. 115 § 2 KW)". Sąd podziela w pełni to stanowisko.

Obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny, co oznacza, że jego niewykonanie w każdym przypadku skutkuje wszczęciem postępowania egzekucyjnego, w celu poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Nie ma zatem racji skarżąca, że nie powstał obowiązek, który mógłby być egzekwowany w drodze egzekucji administracyjnej.

Jeżeli tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony i nadaje się do wykonania oraz nie zachodzą żadne okoliczności powodujące niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, wówczas organ egzekucyjny nie wydaje postanowienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, tylko zaopatruje tytuł klauzulą o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej, co stanowi czynność materialno-techniczną (zob. wyr. NSA z 30.6.2000 r., III SA 2165/99, niepubl.; odmiennie zob. M. Masternak, w: T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, Administracyjne, s. 105)" - tak R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Wyd. 8, Komentarz. Warszawa 2016).

Z akt wynika, że skarżąca nie dostarczyła zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach medycznych do wykonania szczepienia obowiązkowego u córki i nie podejmowała działań, w tym także zgłoszenia się na wykonanie badania kwalifikacyjnego, a brak reakcji strony na upomnienie świadczy o braku zamiaru zaszczepienia dziecka.

Jako chybione należy ocenić również wywody odnośnie braku związania obywateli Programem Szczepień Ochronnych. Zgodnie z § 5 rozporządzenia obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. Rozporządzenie jednoznacznie odsyła do kalendarza szczepień, a zatem, ustawa odsyła do rozporządzenia, rozporządzenie wskazuje na Program Szczepień, zaś Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszany przez GIS w formie komunikatu, wynika z art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. Obywatele są związani ustawą, z której wynika obowiązek poddania się szczepieniom. Programy szczepień na poszczególne lata określają przeciwko jakim chorobom zakaźnym i w jakim miesiącu życia i roku życia, powinno zostać zaszczepione dziecko. Jednocześnie do realizacji Programu Szczepień Ochronnych mogą być użyte wszystkie zarejestrowane i dostępne w Polsce preparaty szczepionek o różnym stopniu skojarzenia, a schemat szczepienia powinien być zgodny z zaleceniami producenta.

Tytuł wykonawczy obejmuje zaś obowiązek szczepień niezrealizowanych, mimo konieczności ich odbycia w okresie wskazanym w kalendarzu szczepień i mimo nieukończenia przez dziecko skarżącego wieku wymaganego kalendarzem do odbycia tych szczepień. Oznacza to, że obowiązek poddania dziecka skarżącej szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy. Nie zmienia tej oceny fakt, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu Program Szczepień Ochronnych na dany rok. W komunikacie, zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczenienia, nie można zaś z niego wywieść dodatkowych norm, niż te wynikające z ustawy i rozporządzenia (zob. wyrok NSA z 12 czerwca 2014r. sygn. akt II OSK 1312/13, WSA VII SA/Wa 819/16).

W tej sprawie Wojewoda [...] badał dopuszczalność egzekucji. Dokonał wstępnej kontroli tytułu wykonawczego, uzyskał wymagane stanowisko wierzyciela. Analiza przepisów prawa uwzględniona przez organ egzekucyjny, nie potwierdza zarzutu skarżącego, że nie przeprowadzono samodzielnego badania dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej. Brak też było w rozpoznawanej sprawie przesłanek nieprzystąpienia do egzekucji określonych w art. 29 § 2 u.p.e.a.

Sąd za bezpodstawny uznał również zarzut naruszenia art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu. Przypomnieć trzeba, że zgodnie z jego treścią Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 zaleceń, w terminie do 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. Zgodnie z takim programem, PPIS domagał się od skarżącej poddania jej dziecka szczepieniom ochronnym przewidzianym w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu. Program Szczepień Ochronnych na dany rok jest przygotowywany i ustalany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a następnie ogłaszany w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia. Art. 87 Konstytucji RP nie wymienia "komunikatu" jako jednego ze źródeł powszechnie obowiązującego prawa. Nie powoduje to jednak braku mocy obowiązującej takiego aktu. Nie budzi bowiem wątpliwości dopuszczalność posługiwania się przez organ aktami wykonawczymi do ustawy, czyli tzw. prawodawstwem delegowanym oraz aktami stosowania prawa, które wskazują określone organizacyjne lub techniczne okoliczności wykonywania obowiązków prawnych.

Hierarchia norm prawnych wyznaczających obowiązki obywateli nie budzi wątpliwości. Art. 68 ust. 4 Konstytucji RP przewiduje, że władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, co wymaga m.in. wprowadzenia regulacji ustawowej. Z uwagi na to, że konstytucyjną zasadą jest nakładanie na obywateli obowiązków poprzez ustawy, a nie normy niższego rzędu, obowiązek poddania się szczepieniom został wyrażony w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 5 ust. 2 ustawy z 5 grudnia 2008 r. i w zw. z art. 17 tej ustawy oraz w zw. z przepisami ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r. poz. 159 i 742). Jednocześnie art. 17 ust. 10 pkt 1, i 4 nakłada na ministra właściwego do spraw zdrowia obowiązek określenia, w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby, a także sposób przeprowadzania szczepień ochronnych. Dodatkowo, art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu przewiduje, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia. Na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

W tym stanie rzeczy, Program Szczepień Ochronnych na kolejny rok ustalany jest przez centralny organ administracji państwowej na podstawie przepisu ustawy. Program taki zawiera szczegółowe wskazania dotyczące wykonywania szczepień dostatecznie precyzyjnie określone w przepisie upoważniającym (por. wyroki NSA z 7 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 934/16 oraz z 25 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2434/17; a także WSA w Warszawie z 27 lipca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2350/15 oraz z 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt 2193/17.

Powołane orzecznictwo odrzuca również niewykonalność obowiązku szczepienia ze względu na nieprzeprowadzenie wobec dziecka osoby skarżącej badań kwalifikacyjnych poprzedzających szczepienia. Niezasadny jest więc zarzut naruszenia art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., a także określona i podnoszona w skardze nieważność polegająca na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego w sytuacji niewykonalności obowiązku w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.

W ocenie Sądu, ustawowy obowiązek poddania szczepieniom ochronnym wynikający z przepisów prawa, córki skarżącej stał się prawnie wymagalny. W całości podzielić należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2399/17 (CBOSA) stwierdził, że "obowiązek poddania osoby, nad którą sprawuje się prawną pieczę, szczepieniu ochronnemu wynika z art. 5 ust. 1 pkt. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, a także z rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy, którym w czasie podejmowania zaskarżonego postanowienia było rozporządzenie w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych. Podkreślić należy, że powyższe przepisy nie określają, jak to zdaje się twierdzić Skarżąca, granicznych terminów wykonania obowiązku szczepienia. (...) każde dziecko i młodzież, znajdująca się w powyższym przedziale wiekowym jest obowiązana poddać się tym szczepieniom, o ile spełnia warunki ustalone w rozporządzeniu i o ile dotychczas nie została zaszczepiona (§ 4 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych). Nie sposób bowiem z brzmienia poszczególnych jednostek redakcyjnych § 3 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wnioskować, że osoby które winny poddać się obowiązkowemu szczepieniu mogą poddać się jemu w dowolnym wybranym przez siebie czasie, w granicach czasowych wskazanych przez Skarżącego. Podzielenie poglądu Skarżącego w tym względzie, zniweczyłoby bowiem cele którymi kierował się ustawodawca wprowadzając szczepienia obowiązkowe, a więc zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowania działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie. To bowiem zadaniem Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest realizowanie zadań i celów określonych powyższą ustawą. Uzależnienie natomiast poddania się szczepieniu dziecka Skarżącego, od jego woli, w granicach czasowych wskazanych przez Skarżącego, niweczyłoby wskazane cele, stanowiąc zagrożenie nie tylko dla zdrowia dziecka Skarżącego, ale również dla innych osób".

W konsekwencji niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 119 § 1 u.p.e.a. w sposób opisany przez pełnomocnika skarżącego, gdyż - jak już była o tym mowa - organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co wprost wynika z art. 29 § 1 u.p.e.a.

Wbrew zarzutom skarżącego nie doszło też do naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów. Analiza korespondencji między skarżącą, a organami inspekcji sanitarnej a także wniesione środki zaskarżenia wskazują jednoznacznie, że jej prawa do udziału w postępowaniu nie były ograniczone. Skarżąca była informowana o stanie sprawy, a organ nie uniemożliwił czynnego udziału w postępowaniu. Strona nie wyjaśniła przy tym, na czym miałoby polegać naruszenie przez organ art. 10 k.p.a. i jaki wpływ miałoby ono na treść rozstrzygnięcia.

Nie został także naruszony art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i pkt 3 ustawy o zapobieganiu, Realizację obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu zamieszczone w rozdziale IV - poświęconym szczepieniom ochronnym. Z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Zważyć więc trzeba, że zgodnie z ww. przepisami, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z art. 17 ust. 3 i 4 ww. ustawy wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Jednak ww. przepisów nie można interpretować tak jak tego domaga się skarżąca, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań, jest przesłanką, od której zależy w ogóle powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.

Negatywnie ocenić też trzeba zarzut naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby skarżąca zamierzała wykonać badania kwalifikacyjne.

Sąd nie podzielił również argumentacji co do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, polegającej na utrzymaniu w mocy decyzji przymuszającej skarżącej do poddania dziecka zabiegowi nieokreślonemu przepisem prawa. Jak już bowiem wyżej wyjaśniono, obowiązujące przepisy prawa jednoznacznie nakładają na rodziców dzieci (opiekunów) obowiązek poddania dzieci szczepieniom obowiązkowym.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 47 Konstytucji RP. W ocenie Sądu, chroniona Konstytucją wolność decydowania o życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje ograniczeń ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji). Oczywiste jest, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje powyższe powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje art. 95 § 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2017 r. poz. 682) - władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym m. in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska - art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 12 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 3542/15).

W związku z tym, że nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 34 § 4 u.p.e. - organ nie mógł umorzyć postępowania egzekucyjnego, czy zastosować mniej uciążliwego środka egzekucyjnego, jak domagała się skarżąca.

Sąd podziela też pogląd ukształtowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wyłącznie wątpliwości sądu, a nie skarżącego, mogą uzasadnić przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy sądowo-administracyjnej. Skoro obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane w Konstytucji powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa, to nie było wątpliwości uzasadniających uwzględnienie wniosku o zwrócenie się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi, nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W konsekwencji nie zaistniała podstawa do zawieszenia postępowania.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.