Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 200/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 74 par. 2, art. 74d par. 2, art. 74e par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1192
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - t.j.
article: art. 3 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1077/19 w sprawie ze skargi K. R. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego, który został przeprowadzony w dniach 4-6 września 2018 r. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. R. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego, który został przeprowadzony w dniach 4-6 września 2018 r. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 października 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1077/19, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę K. R. (dalej jako: "skarżący") na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego, który został przeprowadzony w dniach 4-6 września 2018 r. z dnia [...] lutego 2019 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Katowicach uchwałą z dnia [...] października 2018 r. stwierdziła, że skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu notarialnego.

Skarżący z pierwszego projektu aktu notarialnego otrzymał ocenę niedostateczną, z drugiego projektu aktu notarialnego ocenę niedostateczną, z projektu odmowy dokonania czynności notarialnej albo uzasadnienia jej dopuszczalności ocenę niedostateczną. Ponieważ zgodnie z treścią art. 74 f § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2017 r. poz. 2291, ze zm.; dalej jako: "p.n."), pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje wyłącznie zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego uzyskał ocenę pozytywną, Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że skarżący uzyskał negatywny wynik z egzaminu notarialnego.

Na skutek odwołania skarżącego, uchwałą z dnia [...] lutego 2019 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego, który został przeprowadzony w dniach 4-6 września 2018 r. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwalę.

Skargę na powyższą uchwałę organu odwoławczego wniósł skarżący. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie Komisja II stopnia, jako komisja odwoławcza, szczegółowo odniosła się do zarzutów odwołania; w przypadku niektórych zarzutów przeprowadziła obszerne wywody merytoryczne. Zdaniem Sądu, analiza uzasadnienia ocen cząstkowych oraz zaskarżonej uchwały prowadziła do wniosku, że dokonując oceny pracy skarżącego kierowano się wskazówkami zawartymi w art. 74e § 2 p.n. indywidualizując je w ramach tejże pracy egzaminacyjnej. W ocenie Sądu, uchwała Komisji II stopnia zapadła po wszechstronnym i wnikliwym zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy. Również jej uzasadnienie jest zgodne z wymogami art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096; dalej jako: "k.p.a.").

Według Sądu, w rozpatrywanej sprawie Komisja Egzaminacyjna II stopnia procedowała w ramach zaskarżonej części egzaminu i w ramach zarzutów podniesionych przez Skarżącego.

Zadanie egzaminacyjne polegało na sporządzeniu projektu aktu notarialnego obejmującego umowę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zgodną z przepisami prawa oraz spełniającą wolę założycieli przy zachowaniu wymogów właściwości reprezentacji, przy uwzględnieniu założeń kazusu. W pracy należało m.in. uwzględnić: reprezentację komunalnej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, zdolność aportową rzekomego "know-how", zdolność aportowej opisanego w zadaniu weksla, możliwość wniesienia wkładu pieniężnego w ratach Jak wynikało z akt sprawy, oceny egzaminatorów i uzasadnienia zaskarżonej decyzji z opisanych powyżej elementów zadania skarżący prawidłowo rozwiązał jedynie kwestię zdolności aportowej weksla, a błędnie pozostałe kwestie.

Sąd wyjaśnił, że organ zauważył także, że praca skarżącego zawierała także inne błędy wskazane przez egzaminatorów i tak, błędnie pobrano podatek od czynności cywilnoprawnych.

Ponadto Sąd wyjaśnił, że organ ocenił, iż treść umowy spółki sporządzonej przez skarżącego była nad wyraz skąpa i oszczędna. Projekt nie zawierał żadnego postanowienia dodatkowego regulującego choćby relacje pomiędzy wspólnikami czy uprawnienia organów spółki. Zadanie natomiast dawało możliwość wykazania się wiedzą na temat określenia relacji między tymi podmiotami, zaś elementy te w pracy skarżącego w ogóle nie zaistniały. Sąd podkreślił, że czas trwania egzaminu był wystarczający do wprowadzenia kilku choćby fakultatywnych postanowień w umowie spółki, zaś minimalna treść umowy stanowiła o braku właściwej i profesjonalnej dbałości notariusza o interesy stron.

Taka liczba i waga błędów oraz niedokładności nie mogła występować w projekcie aktu sporządzanego na egzaminie notarialnym, który ma być końcową pracą kandydata na notariusza i sprawdzeniem jego wiedzy.

Zdaniem Sądu błędy popełnione przez skarżącego dowodziły, że nie spełnia on kryterium uprawniającego do uzyskania pozytywnej oceny z egzaminu notarialnego. W rozpatrywanej sprawie analiza pracy Skarżącego została uzasadniona w sposób wystarczający przez organy i mimo surowości, nie naruszała ona zasad swobodnej oceny, w którą Sąd nie może ingerować.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący.

I. Powyższy wyrok zaskarżył w całości.

II. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organ przepisów art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. -poprzez błędne uznanie, że Komisja II stopnia szczegółowo odniosła się do podniesionych w odwołaniu zarzutów oraz poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

b) naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit, c p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art 75 i nast. art 77 § 1. art 80 i art 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd, że Komisja Odwoławcza zaniechała dokonania zobiektywizowanej oceny sporządzonych przez skarżącego projektów aktów notarialnych z uwzględnieniem poziomu jego prac, w stosunku do poziomu innych prac z tego samego egzaminu, ocenianego przez tych samych egzaminatorów; (zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wydania orzeczenia na podstawie wszechstronnego zbadania materiału zebranego w sprawie oraz zaniechanie dokonania oceny prac skarżącego w odniesieniu do prac innych zdających egzamin notarialny);

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art 74h § 1 oraz art. 74h § 12 p.n. w zw. z § 5 ust 2 pkt 1, ust 3 i ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 1576 ze zm.), poprzez błędną ich wykładnię, polegającą na przyjęciu, że zakres postępowania odwoławczego od uchwały ustalającej wynik egzaminu notarialnego ograniczony jest do oceny zarzutów i argumentacji zdającego podniesionych w odwołaniu.

b) art. 74d § 6 p.n., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w odniesieniu do oceny za sporządzenie drugiego projektu aktu notarialnego, tzn. brak uwzględnienia przez Komisję Egzaminacyjną, że ustawa przewiduje czterostopniową skalę ocen pozytywnych oraz, że akt notarialny sporządzony przez skarżącego spełniał ustawowe wymogi ważności i skuteczności, a w konsekwencji zasługiwał na ocenę pozytywną, a w uzasadnieniu uchwały Komisji II Stopnia nie została wskazana przesłanka sprzeczności z prawem (nieważności) sporządzonego aktu notarialnego tj. całkowicie dyskwalifikująca pracę skarżącego w tym zakresie,

c) art. 74e § 2 i 4 p.n. poprzez uznanie w odniesieniu do oceny za sporządzenie drugiego projektu aktu notarialnego, że stwierdzone w pracy zdającego (skarżącego) uchybienia przesądzają o konieczności jej ceny jako niedostatecznej, podczas gdy zawarte w niej błędy nie mają charakteru istotnego i nie wpłynęły na poprawność ostatecznego rozwiązania zadania egzaminacyjnego.

d) art. 74e § 2 p.n. poprzez przyjęcie, że aby praca mogła uzyskać ocenę pozytywną musi spełniać łącznie wszystkie kryteria wymienione w powyższym przepisie, podczas gdy ocenę pozytywną zdający może uzyskać także wówczas, gdy jego praca nie w pełni odpowiada wszystkim kryteriom wymienionym w art. 74e § 2 p.n.

e) W konsekwencji podniesionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie - na podstawie art. 185 p.p.s.a - zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie - na podstawie art. 203 p.p.s.a. - kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm prawem przepisanych.

III

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył organ wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego który został przeprowadzony w dniach 4-6 września 2018 roku stwierdził, że uchwała ta jest zgodna z prawem.

Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W takiej sytuacji NSA w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze kasacyjnej zarzuty procesowe, a dopiero w dalszej zarzuty wskazujące na naruszenia prawa materialnego. Zachowanie takiej kolejności rozpoznawania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego może być dokonana dopiero wtedy, gdy zostanie stwierdzone, że stan faktyczny sprawy jest niesporny albo że nie może on być skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym.

W ocenie NSA za całkowicie nieuzasadnione uznać należało zarzuty szczegółowo opisane w punkcie 1 podpunkt a i b petitum skargi kasacyjnej.

W szczególności stwierdzić należy, że nie jest zasadne oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu art.3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art.75, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nietrafne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że stan faktyczny sprawy został ustalony i oceniony prawidłowo przez organ drugiej instancji.

Należy wskazać, że uzasadnienie oceny niedostatecznej było wyczerpujące i zawierało omówienie zasadniczych braków pracy w postaci naruszenia poszczególnych przepisów prawa. Organ odwoławczy ustosunkował się do zarzutów odwołania. Zaskarżona uchwała Komisji II stopnia została poddana przez Sąd pierwszej instancji pełnej analizie i to zarówno w zakresie spełnienia wymogów formalnych, w tym jej uzasadnienia, jak i merytorycznych przez omówienie poszczególnych uchybień i błędów popełnionych przez skarżącego. Przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji kontrola kwestionowanej uchwały Komisji II stopnia była dokonana wnikliwie i wyczerpująco. Stan faktyczny stanowiący podstawę rozstrzygnięcia został przez organ odwoławczy dodatkowo wzmocniony szczegółową analizą wszystkich istotnych elementów ocenianego aktu notarialnego. Sąd pierwszej instancji nie znalazł zatem podstaw do kwestionowania negatywnej oceny egzaminu notarialnego mając na względzie obszerne uzasadnienie tej oceny i prawidłowe odniesienie się organu odwoławczego do zarzutów skarżącego.

Trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, że Komisja II stopnia nie naruszyła przepisów postępowania, gdyż poddała szczegółowej analizie pracę egzaminacyjną skarżącego. Skoro zdający nie zdołał podważyć oceny negatywnej z części egzaminu w postępowaniu odwoławczym przed Komisją II stopnia, to zaskarżona uchwała w żadnym stopniu nie naruszyła prawa i prawidłowo Sąd pierwszej instancji oddalił skargę. Zarówno uzasadnienie zaskarżonej uchwały, jak również uzasadnienie zaskarżonego wyroku wskazują zatem na to, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art.75, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. są chybione.

Brak jest także podstaw do uznania za zasadny zarzut dotyczący naruszenia art.3 § 1 p.p.s.a. Przepis zaś art. 3 § 1 p.p.s.a., ma jedynie charakter ustrojowy, a wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego, nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. Przepis ten zakreśla jedynie właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Do naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. mogłoby dojść wyłącznie wówczas, gdyby skarga w ogóle nie została przez sąd rozpoznana lub wbrew ustalonym w tym przepisie wymogom sąd administracyjny uchylił się od kontroli działalności administracji publicznej bądź też zastosował w ramach tej kontroli środki nieprzewidziane w ustawie. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca.

W ocenie NSA brak jest także podstaw do uznania za zasadne zarzuty opisane w punkcie 2 podpunkt a-d petitum skargi kasacyjnej.

W szczególności podkreślić należy, odwołując się do orzecznictwa NSA, iż w świetle regulacji art. 17 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 74 § 3 p.n., cel jakiemu służy ustanowienie egzaminów, to jest zapewnienie wysokiego stopnia profesjonalizmu osób dopuszczanych do wykonywania zawodu. Komisja egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, rozpoznając odwołanie w zakresie kwestionowanej części egzaminu, ma obowiązek obiektywnego sprawdzenia przygotowania prawniczego zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego (por. wyroki NSA z dnia: 22 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 293/13, 17 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 602/13). Tak więc przepisy regulujące zarówno przeprowadzenie egzaminu notarialnego, jak i rozpoznawanie odwołań należy wykładać, mając na względzie cel ich ustanowienia.

W ocenie NSA Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisów ustawy Prawo o notariacie stwierdzając, że praca skarżącego nie spełniła wymogów z art. 74e § 2 powołanej ustawy. W konsekwencji skarżący nie wykazał, że jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, czego z kolei wymaga art. 74 § 2 p.n. W ustalonym bezspornie stanie faktycznym, Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego dotyczące egzaminu notarialnego, omawiając je w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i dokonując prawidłowej wykładni tych przepisów.

Podkreślić należy, że egzamin notarialny jako egzamin zawodowy notariusza - zawodu zaufania publicznego - stanowi formę sprawdzenia, czy kandydat do tego zawodu nabył umiejętności wiedzę wymaganą do jego pełnienia. Ustawodawca postawił wysoko wymagania w zakresie egzaminu zawodowego notariusza a gwarancję obiektywnej i prawidłowej oceny egzaminacyjnej zostały zawarte zarówno w przepisach ustawy Prawo o notariacie jak i w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości.

Zdaniem NSA brak było w toku postępowania odwoławczego, jak i kontroli sądowoadministracyjnej podstaw do podważenia dokonanej oceny egzaminu notarialnego skarżącego, a wszystkie zarzuty kasacyjne okazały się nietrafne. Praca egzaminacyjna musi spełniać wszystkie kryteria wymienione w art. 74e § 2 p.n., co oznacza, że praca musi spełniać podstawowe wymogi formalne, zdający musi zastosować właściwe przepisy prawa i poprawnie je zinterpretować, a problem - co do istoty - musi być trafnie rozstrzygnięty. Tylko praca spełniająca powyższe kryteria może uzyskać pozytywną ocenę. Natomiast skala ocen, wynikająca z art. 74d § 3 ustawy, pozwala na uwzględnienie stopnia spełnienia wymienionych kryteriów oraz wszystkich wad i zalet kontrolowanych zadań. Dokonując oceny pracy egzaminacyjnej egzaminatorzy i komisja egzaminacyjna podejmująca uchwałę o wyniku egzaminu oraz komisja odwoławcza muszą rozważyć ciężar gatunkowy błędów popełnionych przez zdającego. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że popełnienie przez zdającego nawet jednego błędu może przekreślić jego szanse na otrzymanie oceny pozytywnej (por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2017 r. sygn. akt II GSK 2527/15).

Ocenę taką mogą powodować różne wady, a w szczególności ich wielość i istotność, uzasadniające uznanie, że projekt aktu nie spełnia podstawowych wymogów formalnych albo zastosowano w nim niewłaściwe przepisy lub niepoprawnie je zinterpretowano albo zaproponowano nieprawidłowe rozstrzygnięcie problemu.

Wyraźnie należy podkreślić, że rozwiązanie zadania nawet poprawne pod względem formalnym może uzyskać ocenę negatywną wobec merytorycznych błędów popełnionych przez zdającego świadczących o braku dostatecznej wiedzy merytorycznej kandydata, niepozwalających na uznanie, że jest on przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza. Stanowi to bowiem istotę egzaminu notarialnego, którego pozytywny rezultat otwiera dostęp do wykonywania zawodu.

Poza sporem pozostaje okoliczność, że celem egzaminu notarialnego jest sprawdzenie wiedzy osób aplikujących do wykonywania wysoko kwalifikowanego zawodu notariusza oraz tego, czy jest on odpowiednio przygotowany do samodzielnego dokonywania czynności notarialnych. Stąd też praca egzaminacyjna kandydata musi spełniać jednocześnie wszystkie wymienione w art. 74e § 2 cytowanej ustawy kryteria ( por. wyroki NSA z dnia: 13 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GSK 2010/18; 14 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 759/18).

W tym stanie rzeczy podkreślić także należy, że w orzecznictwie wskazuje się, iż kryterium, zgodnie z którym egzaminatorzy oceniają pracę, jest obiektywne, bowiem stanowi je przepis prawa, w związku z czym przyjąć należy, że w zakresie odnoszącym się do kwestii oceny, czy przyjęte przez zdającego rozwiązania są prawidłowe, nie ma żadnego luzu decyzyjnego. Praca egzaminacyjna, która spełnia wymagania określone przepisami prawa musi być bowiem oceniona pozytywnie. Natomiast w zależności od tego, w jakim stopniu praca spełnia wskazane wymagania, egzaminatorzy wystawiają oceny, korzystając ze skali ocen zawartych w ustawie. Także i te oceny oraz ich indywidualizowanie nie jest przejawem "luzu decyzyjnego". Stanowią one bowiem wyraz indywidualnego podejścia specjalistów, którzy z jednej strony gwarantują znajomość przepisów prawa i obiektywną ocenę prawidłowości zastosowanych rozwiązań, a z drugiej zawierają element własnej "eksperckiej" oceny poziomu pracy. Jakkolwiek wszelkie egzaminy przeprowadzane przez specjalistów zawierają pewien element subiektywny, to jednak z uwagi na to, że zgodnie z art. 71f § 1 w zw. z art. 74 § 1 i art. 71b § 1 p.n., członkami komisji są osoby, których wiedza i doświadczenie dają rękojmię prawidłowego przeprowadzenia egzaminu, a zgodnie z art. 74e § 3 ustawy, każdy z członków komisji wystawia samodzielnie ocenę cząstkową wraz z uzasadnieniem, zaś ostateczną ocenę stanowi średnia ocen wystawionych przez obu egzaminatorów, uznać należy, że ocena końcowa nie jest wynikiem stosowania "luzu decyzyjnego" ani tym bardziej dowolności. W podobny sposób działa również komisja II stopnia, która dokonuje oceny, biorąc pod uwagę zasadność zarzutów w świetle przepisów prawa i nie stosując żadnego "luzu decyzyjnego" (art. 74h ustawy p.n. i przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie komisji II stopnia).

Naczelny Sąd Administracyjny - wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej – uznaje, że Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia na gruncie rozpatrywanej sprawy w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały zastosowała - wynikająca z treści art. 74d § 3 p.n. - stopniowalność pozytywnej oceny i rozważyła wpływ popełnionych błędów na podjętą w sprawie uchwałę. Komisja odwoławcza zastosowała pełną skalę ocen przewidzianych w ww. przepisie. Twierdzenie przeciwne zaprezentowane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej pozbawione jest uzasadnionych podstaw.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 p.p.s.a. oraz art.204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.