Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 817/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 sierpnia 2024 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 roku (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 323 zwanej "u.ś.r.") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Z. z dnia 02 lipca 2024 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania Z. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad matką - Z. P..

W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium podniosło, że dnia 11 grudnia 2023 r. Z. P. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad matką - Z. P..

Decyzją z dnia 17 stycznia 2024 r. Burmistrz Miasta Z. odmówił przyznania wnioskującemu żądanego świadczenia, ponieważ nie został w sprawie spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b u.ś. r. - niepełnosprawność wymagającej opieki powstała po ukończeniu 25 roku życia.

W wyniku złożonego przez Z. P. odwołania, SKO w P., decyzją z dnia 15 kwietnia 2024 r., nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta Z. z dnia 17 stycznia 2024r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji w celu ustalenia czy wnioskujący jest rolnikiem lub domownikiem rolnika i czy zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym, a także w celu ustalenia czy zaistniał związek przyczynowo - skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia przez wnioskującego, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Ponadto organ zobowiązany został także do zbadania czy odwołujący sprawuje opiekę nad matką w takim zakresie, który uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia lub wykonywanie innej pracy zarobkowej biorąc pod uwagę, że opiekę nad matką sprawuje także córka, a siostra odwołującego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał przy tym, że art. 17 ust. 1b u.ś.r., wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. wydanym w sprawie o sygnaturze K-38/13 - w zakresie jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności -został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wobec tego przepis ten nie mógł stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia 02 lipca 2024r. ponownie odmówił Z. P. prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Z treści uzasadnienia decyzji wynika, że organ odmówił żądanego świadczenia, ponieważ na podstawie przeprowadzonego postępowania wynika, że podstawową opiekę nad matką sprawuje córka J. K.. Odwołujący natomiast odwiedza matkę dwa razy w tygodniu tj. we wtorki i w piątki i wówczas robi zakupy na rynku. W pozostałych dniach jest pod telefonem. W ocenie organu I instancji pomoc świadczona matce przez odwołującego w takim wymiarze nie wymaga od niego rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym. Nadto organ wskazał, że na wniosek J. K. przyznane zostały Z. P. na podstawie decyzji z dnia 15 maja 2024r. usługi opiekuńcze w wymiarze 1 godziny dziennie od poniedziałku do soboty w godz. Od 19.00 do 20.00. Natomiast 13 czerwca 2024r. J. K. wystąpiła z wnioskiem o udzielenie pomocy jej matce w formie usług asystenta osobistego w ramach programu "Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością", gdyż dotychczasowe usługi nie zaspokajają potrzeb.

Od powyższej decyzji Z. P., złożył odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w pierwszej kolejności wskazało, że na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, według brzmienia obowiązującego do 31 grudnia 2023 r.

SKO przytoczyło treść przepisów mających zastosowanie w sprawie. Podniesiono m.in., że w myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. - świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej iub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie zaś z art. 17b ust. 1 ustawy w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

Kolegium wskazało, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że Z. P. - matka wnioskującego, orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia 19 października 2020 r. nr [...], zaliczona została na stałe, do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z powyższego dokumentu wynika, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 11.08.2020 r. Z akt sprawy wynika również, że Z. P. jako domownik rolnika, zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym z dniem 7 grudnia 2023 r. Ze złożonego oświadczenia wynika, że zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym w związku z koniecznością zapewnienia niepełnosprawnej matce całodobowej opieki. Na podstawie informacji KRUS z dnia 22 maja 2024 r. wynika, że odwołujący od 17 listopada 2022 r. do nadal podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik u K. P..

Z przeprowadzonego dnia 21 grudnia 2023r. wywiadu środowiskowego wynikało, że faktyczną opiekę nad matką sprawuje Z. P. i jego siostra J. K.. Organ I instancji dnia 9 maja 2024r., przeprowadził ponownie wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania wymagającej opieki, ponieważ powziął wątpliwość, co do sprawowanej opieki przez wnioskującego z uwagi na wniosek J. K. o przyznanie usług opiekuńczych dla wymagającej opieki Z. P.. Z ustaleń wywiadu wynika, że opiekę nad matką Z. P. sprawuje córka J. K., która 3-4 razy dziennie odwiedza matkę i wykonuje zabiegi pielęgnacyjne, przygotowuje posiłki, przynosi obiady ze stołówki, w soboty i niedziele gotuje. Ponadto dba o utrzymanie czystości w mieszkaniu, zmywa naczynia, podłogi, zamawia leki i opłaca rachunki naprzemiennie z wnioskującym. Z. P. natomiast odwiedza matkę dwa razy w tygodniu we wtorki i w piątki, gdyż wówczas robi zakupy na rynku. W pozostałych dniach jest pod telefonem. Z wyjaśnień organu wynika także, że J. K. jest obecnie na emeryturze i samodzielnie nie jest w stanie zapewnić matce opieki dlatego też wystąpiła o udzielenie dla matki usług opiekuńczych, które przyznano w wymiarze jednej godziny dziennie w godzinach od 19.00 do 20.00 od poniedziałku do soboty. Ponadto córka wymagającej opieki zwróciła się także o przyznanie usług asystenta osobistego w ramach programu "Asystent osobisty osoby niepełnosprawnej", gdyż dotychczasowe usługi nie zaspokajają potrzeb. Odwołujący natomiast pismem z dnia 13 czerwca 2024r. oświadczył, że opiekę nad matką sprawował już przed rezygnacją z pracy w gospodarstwie rolnym, jednakże stan zdrowia matki wymagał zwiększenia zakresu opieki i w związku z tym zmuszony był całkowicie zaprzestać pracy w gospodarstwie rolnym. Wnioskujący dodał przy tym, że może liczy na doraźną pomoc J. K., która zostanie chwile z mamą, gdy strona musi wyjść z domu w celu zrobienia zakupów, pójścia do apteki czy załatwienia spraw życia codziennego.

W ocenie SKO w P. odwołujący się, nie jest uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ nie sprawuje nad matką takiej opieki, która wykluczałaby możliwość podjęcia zatrudnienia. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem lub niepełnosprawna osoba dorosłą. Okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest jednym z koniecznych warunków przyznanego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jest to bowiem świadczenie opiekuńcze, którego zasadniczym celem jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez osobę, na której zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, rezygnującą z zatrudnienia lub niepodejmującą zatrudnienia w celu zapewnienia opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa wart. 17 ust. 1 u.ś.r. nie jest bowiem przyznawane za sama opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Zdaniem Kolegium odwołujący będąc synem Z. P. niewątpliwie należy do kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ obciążony jest obowiązkiem alimentacyjnym wobec rodzica. Jednakże w uwarunkowaniach rozpoznawanej sprawy sprawowana przez odwołującego opieka nie wyklucza podjęcia zatrudnienia. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że opiekę chorą matką sprawuje przede wszystkim siostra odwołującego - J. K.. W przedmiotowej sprawie trudno bowiem mówić, że odwołujący zapewnia matce trwale, konieczną i wymaganą opiekę skoro jego pomoc matce ogranicza się tylko do jej odwiedzin dwa razy w tygodniu i pozostawania pod telefonem w pozostałe dni.

Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że zakres i sposób sprawowanej opieki nie wymusza na stronie rezygnacji z zatrudnienia. Odwiedziny matki dwa razy w tygodniu w żaden sposób nie wykluczają bowiem możliwości aktywizacji zawodowej. Dlatego też w ocenie SKO w P. odwołujący nie jest uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ z przeprowadzonego postępowania nie wynika aby rozmiar i zakres opieki wymuszał rezygnację z pracy zarobkowej przez wnioskującego. Kolegium nie kwestionuje, że strona zapewnia i troszczy się o potrzeby matki. Nie mniej jednak taki sposób świadczenia pomocy rodzicowi i w takim wymiarze jak w przedmiotowej sprawie, przy współudziale siostry, nie wymusza rezygnacji z podjęcia zatrudnienia.

Skargę na powyższą decyzję wywiódł do Sądu Z. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. Naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez Organ, że zakres opieki świadczony przez Skarżącego nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej.

2. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki Skarżącego nad matką, co skutkuje brakiem ustalenia prawa Skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że nie powinno budzić wątpliwości Organu, że przedstawiona i udowodniona przez Skarżącego sytuacja, wyczerpuje wszelkie przesłanki do przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Zastosowanie przez Organ rozstrzygający w niniejszej sprawie błędnej wykładni przepisu doprowadziło do rozstrzygnięcia, które w świetle powszechnie akceptowanych wartości jest rażąco niesłuszne, niesprawiedliwe, nieracjonalne i niweczące ratio legis ustawy o świadczeniach rodzinnych. W sytuacjach, gdy ściśle literalne interpretowanie zapisu ustawowego prowadzi do zniekształcenia albo wypaczenia jego treści, obowiązkiem organu stosującego prawo jest sięgnięcie do innych sposobów wykładni. Organ winny był zatem podjąć próbę zinterpretowania przepisu ustawy odwołując się do aksjologicznej racjonalności ustawodawcy oraz kierując się systemowymi, celowościowymi bądź funkcjonalnymi regułami wykładni prawa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta Z., jest zgodna z prawem. Postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone przez organy z zachowaniem przepisów prawa procesowego, a rozstrzygnięciu podjętemu w zaskarżonej decyzji, tj. odmowie przyznania wnioskowanego przez skarżącego świadczenia pielęgnacyjnego, nie można skutecznie postawić zarzutu wydania go z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.) - zwanej dalej u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W okolicznościach niniejszej sprawy bezsporne jest, że skarżący, jako syn, jest osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką. Bezsporne jest również, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ze wskazaniem, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki i pomocy osób drugich w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skarżący jako domownik rolnika, zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym z dniem 7 grudnia 2023 r. w związku z koniecznością zapewnienia niepełnosprawnej matce całodobowej opieki.

Z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że w przypadku osoby wymagającej opieki, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie można wyprowadzić imperatywu sprawowania opieki w odpowiednim zakresie jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, negując wymagania dotyczące sposobu i intensywności opieki nad niepełnosprawną osobą, określone w orzeczeniu o niepełnosprawności właściwego organu (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 1045/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Jednakże, to do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności (zob. NSA w wyroku z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też, w każdym przypadku konieczne jest ustalenie, czy rodzaj i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy bowiem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Nie chodzi tu o ocenę charakteru sprawowanej opieki, ale o ustalenie częstotliwości świadczonej pomocy.

Wykładnia celowościowa art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że uprawnienie w nim ujęte ma zapewnić częściowe wynagrodzenie osobom zdolnym do pracy faktu rezygnacji z tego zatrudnienia (lub niepodejmowania zatrudnienia), ze względu na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Nie chodzi przy tym o jakąkolwiek opiekę, ale taką, której zakres i czas trwania wyklucza możliwość podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia. Stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną jest jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika przy tym, że aby można było mówić o opiece w rozumieniu ustawy, musi ona być stała lub długoterminowa. Nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez niewielką część doby. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy bowiem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia przez opiekuna jakiejkolwiek pracy zarobkowej (tak wyroki NSA: z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20; z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11 oraz z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie przyjmuje się, że przesłanka "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny", o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., winna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o prawidłowe zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 229/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, jak słusznie oceniły orzekające w sprawie organy, aby czynności opiekuńcze sprawowane przez skarżącego nad matką uniemożliwiały mu podjęcie pracy w gospodarstwie rolnym nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Z przeprowadzonego w sprawie dwukrotnie wywiadu środowiskowego wynika, że faktyczną opiekę nad matką Z. P. sprawuje córka J. K., która 3-4 razy dziennie odwiedza matkę i wykonuje zabiegi pielęgnacyjne, przygotowuje posiłki, przynosi obiady ze stołówki, w soboty i niedziele gotuje. Ponadto dba o utrzymanie czystości w mieszkaniu, zmywa naczynia, podłogi, zamawia leki i opłaca rachunki naprzemiennie z wnioskującym. Z. P. natomiast odwiedza matkę dwa razy w tygodniu we wtorki i w piątki, gdyż wówczas robi zakupy na rynku. W pozostałych dniach jest pod telefonem. Skarżący oświadczył, że opiekę nad matką sprawował już przed rezygnacją z pracy w gospodarstwie rolnym, jednakże stan zdrowia matki wymagał zwiększenia zakresu opieki i w związku z tym zmuszony był całkowicie zaprzestać pracy w gospodarstwie rolnym. Wskazał, że może liczyć na doraźną pomoc J. K., która zostaje z mamą, gdy on musi wyjść z domu w celu zrobienia zakupów, pójścia do apteki czy załatwienia spraw życia codziennego. Z akt sprawy wynika również, że J. K. wystąpiła o udzielenie dla matki usług opiekuńczych, które przyznano w wymiarze jednej godziny dziennie w godzinach od 19.00 do 20.00 od poniedziałku do soboty. Ponadto córka wymagającej opieki zwróciła się także o przyznanie usług asystenta osobistego w ramach programu "Asystent osobisty osoby niepełnosprawnej", gdyż dotychczasowe usługi nie zaspokajają potrzeb.

Z tak ustalonego stanu faktycznego, nie wynika, aby zaangażowanie skarżącego w konieczną i niezbędną opiekę nad matką mogło być przeszkodą w podjęciu przez skarżącego jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Słusznie zatem organy uznały, iż nie wystąpiły przesłanki uzasadniające ustalenie prawa do wnioskowanego przez skarżącego świadczenia. Wskazać bowiem należy, że zakres opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nie może ograniczać się do wykonywania podstawowych czynności domowych, które mogą być w całości wykonywane poza godzinami pracy.

Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, żeby opiekować się osobą niepełnosprawną. Z oczywistych względów opieka ta musi spełniać przede wszystkim cechę stałości lub długotrwałości. Niniejsze wyklucza zatem sprawowanie czynności opiekuńczych sporadycznie, co nie oznacza jednak stricte opieki całodobowej. Zauważyć bowiem należy, że artykuł 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego - udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy.

Reasumując, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, stwierdza, że organy prawidłowo wskazały na wystąpienie negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co uniemożliwiało pozytywne rozpatrzenie żądania skarżącego. Wobec powyższego zarzuty skargi, co do naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa materialnego nie znajdują uzasadnienia.

Jednocześnie Sąd stwierdza, iż wbrew stanowisku skarżącego procedujące w sprawie organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły cały materiał dowodowy, prowadząc postępowanie na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.), w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne (art. 7 k.p.a.), jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.) uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienie kwestionowanego skargą rozstrzygnięcia odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.