Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 776/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2025-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 78 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 124 ust. 1, art. 128 ust. 1 i 4, art. 129 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2024 poz 1145
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
article: art. 35, art. 36
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 17 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Nina Krzemieniewska-Oleszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2025 roku sprawy ze skargi G.P., A.P. i R. P. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 5 sierpnia 2024 roku nr GN-III.7581.74.2024.AW w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania w związku z decyzją zezwalającą na przeprowadzenie przez nieruchomość linii energetycznej oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 5 sierpnia 2024 r. nr GN-III.7581.74.2024.AW Wojewoda Łódzki, po rozpatrzeniu odwołania G.P., A. P. i R.P., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z 29 stycznia 2024 r. nr DM-DM-VIII.6853.12.2023 o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy:

Wnioskiem z 9 marca 2022 r. G. P., A.P. i R. P., reprezentowani przez radcę prawnego, wystąpili do Prezydenta Miasta Łodzi o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w Ł. przy ul. [...].

Decyzją z 27 lipca 2022 r. Prezydent Miasta Łodzi, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, umorzył postępowanie wszczęte powyższym wnioskiem.

Decyzją z 8 listopada 2022 r., sprostowaną postanowieniem z 10 listopada 2022 r., Wojewoda Łódzki uchylił w całości powyższe rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Rozpatrując sprawę ponownie decyzją z 29 stycznia 2024 r. Prezydent Miasta Łodzi, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na podstawie art. ust. 4, art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 344 z późn.zm. - dalej w skrócie "u.g.n."), odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania w związku z decyzją Naczelnika Dzielnicy Łódź-[...] w Łodzi z 30 sierpnia 1976 r. nr IV-W-VIII/Z/8221/3/76 zezwalającą na przeprowadzenie linii energetycznej 110 kV R.-R.-D. przez nieruchomość położoną w Ł. przy ul. [...], oznaczoną jako dawna działka nr [...].

Organ I instancji wyjaśnił, iż w dniu wydania zezwolenia nieruchomość stanowiła współwłasność P. i D. małżonków W. Decyzja Naczelnika Dzielnicy Łódź-[...] z 30 sierpnia 1976 r. nie precyzowała usytuowania planowanej linii energetycznej. W celu ustalenia przebiegu inwestycji na przedmiotowej działce uzasadnionym było sięgnięcie do załącznika graficznego do decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z 1975 r. Z opracowania biegłego geodety T. S. wynika, iż trasa wybudowanej na dawnej działce nr [...] linii energetycznej tylko w części pokrywa się z przebiegiem zatwierdzonym decyzją Urzędu Dzielnicowego Łódź-[...] z 19 maja 1975 r. nr 600/27/75. Jak zostało wskazane, część inwestycji została wykonana zgodnie z zezwoleniem, mimo to ustalenie w tej części odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości na rzecz wnioskodawców nie jest możliwe. Z poczynionych ustaleń wynika bowiem, iż część dawnej działki nr [...], przez którą przebiega linia energetyczna, nie weszła do masy spadkowej po zmarłej D.W., której to spadkobiercy wystąpili z wnioskiem o odszkodowanie. W świetle wyroku NSA z 1 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 941/21, przejście prawa do żądania odszkodowania w przypadku uprzedniego wydania decyzji ograniczającej prawo własności, możliwe jest wyłącznie wówczas, gdy spadkobierca w drodze spadkobrania nabywa własność nieruchomości, z którą jest związane roszczenie o odszkodowanie. W tym znaczeniu prawo do odszkodowania jest związane z prawem własności nieruchomości.

W odwołaniu od powyższej decyzji G. P., A. P. i R. P., reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, zwracając uwagę na błąd w zakresie prawidłowej identyfikacji nieruchomości. Ich zdaniem, dawna działka nr [...] to obecnie teren m. in. działki nr [...], a nie [...]. Na działce tej znajduje się 100 m bieżących linii energetycznej o powierzchni ograniczonej zabudowy. Odwołujący wnieśli o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka R.W., który otrzymał działkę od D.W., na dowód tego, że na działce, którą otrzymał od D.W. i z której ta została wywłaszczona pod budowę linii znajduje się przedmiotowa linia 110 kV. Zdaniem autora odwołania, wnioskodawcy jako spadkobiercy osób wywłaszczonych posiadają legitymację prawną do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem zgodnie z uchwałą NSA z 22 lutego 2021 r. sygn. akt I OPS 1/20 "i to bez względu na to, że obecnie nie są właścicielami działki nr [...] oraz bez względu na to, kiedy te działki zostały zbyte". Odwołujący stwierdzili także, że linia energetyczna została wybudowana na spornym terenie w tym miejscu, w którym była zaznaczona jako projektowana, zaś w aktach sprawy brak dowodów, które potwierdzałyby, że linia 110 kV na działce nr [...] została wybudowana niezgodnie z projektem, czy też została wybudowana po innej trasie aniżeli wynika to z planu realizacyjnego załączonego do decyzji z 19 maja 1975 r. nr 600/27/75.

Powołaną na wstępie decyzją z 5 sierpnia 2024 r. Wojewoda Łódzki, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 572 - dalej w skrócie "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania G.P.,A.P. i R.P., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że decyzją z 30 sierpnia 1976 r. nr IV-W-VIII/Z/8221/3/76 Naczelnik Dzielnicy Łódź-[...] zezwolił Zakładowi Energetycznemu Łódź-[...] na przeprowadzenie linii 110 kV R.-R.-D. przez szereg nieruchomości w pasie operacyjnym o szerokości 16 m. Według podanego w sentencji decyzji zestawienia, linię poprowadzono m. in. przez działkę nr [...] położoną w obrębie [...]. Jako właściciela wspomnianej nieruchomości w decyzji wpisano P.W. ([...]). Podstawę prawną orzeczenia stanowiły przepisy art. 35 i 55 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10, poz. 64 z 1974 r.). W uzasadnieniu decyzji wskazano na konieczność dokonania określonych czynności niezbędnych dla ustalenia odszkodowania, które zgodnie z art. 36 ust. 1 wypłacone zostanie przez inwestora na podstawie wzajemnego porozumienia stron, a w przypadku sporu co do wysokości ustalonego odszkodowania, decyzję wyda Naczelnik Dzielnicy Łódź-[...].

Aktualnie, jak stwierdził Wojewoda Łódzki, zagadnienie ustalenia odszkodowania z tytułu poprowadzenia na nieruchomości urządzeń przesyłowych na skutek wykonania decyzji administracyjnej o ograniczeniu prawa własności reguluje ustawa o gospodarce nieruchomościami, w tym art. ust. 4 i art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

Stosownie do uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OPS 1/20 z 22 lutego 2021 r. (orzeczenia.nsa.gov.pl) odszkodowanie może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że artykuł 129 ust. 5 pkt 3 stanowi podstawę do przyznania odszkodowania za już dokonane pozbawienie prawa do nieruchomości i tym samym może być on stosowany do spraw zaszłych, w których doszło do pozbawienia prawa do nieruchomości bez ustalonego odszkodowania, a obowiązujące przepisy prawa przewidują przyznanie odszkodowania za określony sposób lub formę pozbawienia praw do nieruchomości.

Organ drugiej instancji podkreślił, że na gruncie analizowanych regulacji prawo do odszkodowania związane jest zawsze z prawem własności do nieruchomości wywłaszczonej lub podlegającej ograniczeniu. Odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia ma charakter prawa majątkowego, a podstawową funkcją, jaką realizuje, jest funkcja kompensacyjna, ma bowiem zrekompensować podmiotowi wywłaszczanemu wartość odbieranego prawa, jakim jest prawo własności lub zrekompensować szkody powstałe wskutek zdarzeń, powodujących ograniczenie prawa własności.

Nieruchomość położona w Łodzi w obrębie [...], oznaczona jako działka nr [...], stanowiła zgodnie z aktem własności ziemi z [...] stycznia 1973 r. oraz z [...] marca 1973 r. własność P.W. i D.W.. Obecnie dawna działka nr [...] odpowiada działkom ewidencyjnym nr [...] i [...] (dawna działka nr [...]) oraz częściom działek o numerach [...],[...],[...],[...],[...], [...],[...] (dawna działka nr [...]). Powyższe ustalono w wyniku porównania mapy zasadniczej w skali 1:1000, na której geodeta uprawniony T. S. wyrysował granice dawnej działki nr [...], z mapą sytuacyjną sporządzoną w tej samej skali, zaewidencjonowaną za nr [...], jak również w oparciu o pisma Łódzkiego Ośrodka Geodezji z 5 kwietnia 2024 r. oraz z 11 czerwca 2024 r.

Na podstawie aktu notarialnego umowy sprzedaży Rep. [...] z [...] lutego 1975 r. P.W. i D.W. sprzedali na rzecz Skarbu Państwa własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej część działki nr [...]. Zgodnie z zapisami tego aktu działka nr [...] została podzielona na działki nr [...] o pow. 1,1525 ha oraz nr [...] o pow. 0,3798 ha.

W dniu wydania decyzji Naczelnika Dzielnicy Łódź-[...] P.W. oraz D.W. byli współwłaścicielami wyłącznie części działki nr [...], to jest działki nr [...] o pow. 0,3798 ha. Działka nr [...] nie stanowiła już wówczas ich własności.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Łodzi z [...] marca 1989 r. sygn. akt [...] spadek po P.W. nabyli D.W., G.P. i J.W. po 1/3 części każde z nich, z tym, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne nabyła w całości D.W.. Nie budzi wątpliwości, iż w skład spadku po P.W. nie mogła wchodzić działka nr [...] nabyta przez Skarb Państwa w drodze aktu notarialnego z [...] lutego 1975 r.

Zgodnie z mapą z wypisem z rejestru gruntów, zarejestrowaną [...] stycznia 1990 r. za numerem [...], działce nr [...] o pow. 3798 m2 odpowiada działka nr [...] o tej samej powierzchni. Aktem notarialnym z [...] stycznia 1990 r. Rep. [...] nr [...] D.W. darowała [...] m. in. własność działki oznaczonej nr [...].

Spadek po D.W., zmarłej [...] sierpnia 2001 r., nabyli G.P. i Z.P. po połowie, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi-[...] w Łodzi z [...] stycznia 2018 r. sygn. akt [...]. Stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi-[...] w Łodzi z [...] sierpnia 2018 r. sygn. akt [...] spadkobiercami Z. P. są G.P., A. P. i R.P. Niniejsze postępowanie wszczęte zostało na podstawie wniosku G.P.,A.P. i R.P., którzy są spadkobiercami byłych właścicieli nieruchomości.

Zdaniem Wojewody Łódzkiego, jak wynika z akt sprawy, osobom tym nigdy nie przysługiwało prawo własności do nieruchomości położonej w Ł. oznaczonej dawniej jako działka nr [...]. Działka nr [...] została sprzedana przez P.W. i D.W. na rzecz Skarbu Państwa, zaś po śmierci P.W. prawo własności do gospodarstwa rolnego, w którego skład wchodziła działka nr [...], przysługiwało wyłącznie D.W. Ww. osoba darowała zaś prawo własności m. in. działki nr [...] (oznaczonej następnie numerem [...]) R.W. Nieruchomość ta nie weszła więc do masy spadkowej po D.W.. Stwierdzić zatem należy, iż skutek, jaki wywołała decyzja Naczelnika Dzielnicy Łódź-[...] z 30 sierpnia 1976 r., nigdy nie dotyczył praw wnioskodawców. Jak zostało wykazane G.P., A.P. i R.P. nigdy nie przysługiwało prawo własności do nieruchomości oznaczonej jako dawna działka nr [...], a tym samym nie można uznać, by ponieśli jakąkolwiek szkodę z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z ww. działki poprzez budowę napowietrznej linii energetycznej. Osoby te nie są tym samym uprawnione do dochodzenia odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości.

Według Wojewody Łódzkiego, przejście prawa do żądania odszkodowania, o którym mowa w art. ust. 4 u.g.n., możliwe jest wyłącznie w razie, gdy spadkobierca w drodze spadkobrania nabywa własność nieruchomości, z którą jest związane roszczenie o odszkodowanie. W tym znaczeniu prawo do odszkodowania jest związane z prawem własności nieruchomości (por. wyroki NSA: z 21 października 2022 r. sygn. akt I OSK 2181/19, z 1 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 941/22, z 14 września 2021 r. sygn. akt I OSK 2253/18 oraz z 23 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 2922/18 - orzeczenia.nsa.gov.pl). Wstąpienie przez wnioskodawców z tytułu spadkobrania w prawa i obowiązki D.W. nie mogło dotyczyć nieruchomości objętej wnioskiem z 9 marca 2023 r., ponieważ nie weszła ona już do masy spadkowej, z tego powodu, że prawo własności zostało zbyte wcześniej przez ww. osobę w drodze umowy. W tych okolicznościach w drodze spadkobrania nie mogło przejść na spadkobierców roszczenie o odszkodowanie, o którym mowa w 36 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w związku z art. ust. 4 i art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

W świetle poczynionych ustaleń wskazania organu odwoławczego zawarte w decyzji z 8 listopada 2022 r. nr GN-III.7581.286.2022.AW w zakresie konieczności określenia, czy na terenie dawnej działki nr [...] linia energetyczna została wybudowana zgodnie z treścią decyzji zezwalającej na jej przeprowadzenie, stały się nieaktualne. Ustalenie powyższego nie ma znaczenia z uwagi na nieprzysługiwanie wnioskodawcom uprawnienia do dochodzenia roszczenia o ustalenie odszkodowania w drodze administracyjnoprawnej.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie Wojewody Łódzkiego wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi G.P., A.P. i R.P. reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym. Wobec zaskarżonej decyzji podnieśli zarzuty naruszenia:

1) art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonego w dniu 20 marca 1952 r., a ratyfikowanego przez Polskę w dniu 10 października 1994 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 26, poz. [...]5) ze względu na odmówienie ustalenia odszkodowania za dokonane wywłaszczenie t.j. odjęcie prawa własności, pomimo że wnioskodawcy są spadkobiercami w sprawie po osobie wywłaszczonej,

2) art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., art. ust. 4 u.g.n. poprzez nieprawidłowe zastosowanie lub niezastosowanie i bezpodstawne uznanie, że wnioskodawcom jako spadkobiercom osób wywłaszczonych w niniejszej sprawie nie przysługuje prawo do odszkodowania oraz poprzez uznanie, że możliwość dochodzenia odszkodowania przez spadkobierców uzależniona jest od własności nieruchomości w chwili nabycia spadku,

3) w konsekwencji naruszenie art. 7, art. 77, art. 78 § 1 i 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wszystkich wniosków zgłaszanych przez wnioskodawców i niepełne przeprowadzenie postępowania dowodowego,

4) naruszenie art. 269 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w związku ze sprzecznością orzeczenia z uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2021 r. sygn. akt I OPS 1/20.

Na poparcie powyższych zarzutów do skargi załączono:

a) wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1835/19 uchylający wcześniejszy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 18 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 805/18 potwierdzający, że spadkobiercom osoby wywłaszczonej należy się odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia, t.j. w związku z przyznaniem przedsiębiorstwu przesyłowemu niewygasających praw do korzystania z gruntu w zakresie eksploatacji wybudowanej linii przesyłowej, bez względu na to czy nieruchomość była w majątku osób wywłaszczonych w momencie ich śmierci,

b) decyzję z 22 września 2022 r. Prezydenta Miasta Łodzi znak: DM-DM- XVII.6853.26.2018 orzekającą o ustaleniu odszkodowania na rzecz spadkobierców osoby będącej właścicielem działki w dacie wydania decyzji, decyzję z [...] kwietnia 2023 r. Wojewody Łódzkiego znak: GN-III.7581.379.2022.AG, pismo Prezydenta Miasta Łodzi z 27 czerwca 2024 r., dotyczące tej samej decyzji wywłaszczeniowej z 30 sierpnia 1976 r. pod budowę tej samej linii 110 kV, na działce położonej przy ulicy [...] w Ł., z których wynika, że na tej samej linii spadkobiercom osoby wywłaszczonej ustalane są odszkodowania za wywłaszczenie.

Zdaniem skarżących, to czy nieruchomości wskazane w decyzji wywłaszczeniowej wchodziły w skład masy spadkowej po właścicielu nieruchomości z daty 30 sierpnia 1976 r. oraz to, że wnioskodawcy nie są obecnie właścicielami nieruchomości wskazanej w decyzji jest kompletnie bez znaczenia. Los nieruchomości po wywłaszczeniu, jeżeli bezspornie wywłaszczono spadkodawcę wnioskodawców, jest ambiwalentny dla zgłoszonego żądania. Wywłaszczenie odbyło się wobec spadkodawcy wnioskodawców i to ta osoba została pozbawiona praw. Od tego momentu należne za to odszkodowanie ma byt odrębny do własności nieruchomości. Dalszy los własności działki po dokonaniu wywłaszczenia jest bez znaczenia dla prawa do odszkodowania.

Odpowiadając na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu, nie można przyjąć, by G.P., A. P. i R.P. doznali uszczerbku majątkowego na skutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, której właścicielem nigdy nie byli. Zgłoszone przez nich żądanie ustalenia odszkodowania uznać należało zatem za bezzasadne.

W piśmie z 18 grudnia 2024 r. uczestnik postępowania P. S.A. reprezentowany przez radcę prawnego wniósł o oddalenie skargi. Jego zdaniem, organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego odnosząc je do zasad wyrażonych w uchwale I OPS 1/20 oraz stosując przepisy prawa materialnego interpretowane zgodnie ze stanowiskiem przedstawionym w wyrokach I OSK 2922/18, I OSK 2253/18, I OSK 2181/19, I OSK 941/21, II SA/Kr 539/22, VIII SA/Wa 604/23, II SA/Po 112/24 - to jest wskazując, że przeniesienie prawa do nieruchomości pomiędzy kolejnymi jej właścicielami w drodze umów cywilnoprawnych wykluczyło możliwość dalszego przejścia prawa do odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 - dalej w skrócie "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny ocenia czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sąd badając w świetle zdefiniowanych wyżej kryteriów legalność zaskarżonej decyzji Wojewody Łódzkiego z 5 sierpnia 2024 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z 29 stycznia 2024 r. o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania stwierdził, że odpowiada ona przepisom obwiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do usunięcia jej z obrotu prawnego, jak oczekują tego skarżący.

Lektura akt sprawy dowodzi, że zasadniczą osią sporu pomiędzy stronami postępowania jest ustalenie, czy skarżący w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy posiadają legitymację czynną do wystąpienia z roszczeniem o ustalenie i wypłatę odszkodowania w związku z wydaniem przez Naczelnika Dzielnicy Łódź-[...] w Łodzi decyzji z 30 sierpnia 1976 r. zezwalającej na przeprowadzenie linii energetycznej 110 kV R.-R.-D. przez nieruchomość położoną w Ł. przy ul. [...] , oznaczoną jako dawna działka nr [...].

Punkt wyjścia do rozpoczęcia rozważań w tym zakresie winny stanowić przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1145 - dalej w skrócie "u.g.n."). Zgodnie jej art. ust. 1 i 4 wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Jak stanowi art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Stosownie zaś do treści art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

Przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., co podkreśla się w judykaturze sądów administracyjnych stanowi podstawę do przyznania odszkodowania za już dokonane pozbawienie prawa do nieruchomości i tym samym może być on stosowany do spraw zaszłych, w których doszło do pozbawienia prawa do nieruchomości bez ustalonego odszkodowania. W świetle aktualnie obowiązujących przepisów u.g.n. osobą uprawnioną do żądania odszkodowania jest osoba wywłaszczona, czyli podmiot będący właścicielem nieruchomości w dacie dokonywania jej wywłaszczenia.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że do ograniczenia w sposobie korzystania z dawnej działki nr [...] w celu posadowienia urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej doszło na mocy decyzji Naczelnika Dzielnicy Łódź-[...] w Łodzi z dnia 30 sierpnia 1976 r. zezwalającej na przeprowadzenie linii energetycznej 110 kV R.-R.-D..

Podstawę prawną wspomnianego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 35 i 55 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10, poz. 64 z 1974 r. - dalej w skrócie ustawa z 1958 r.). Zgodnie z art. 35 ustawy z 1958 r. organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogą za zezwoleniem naczelnika gminy - a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy), zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Po myśli art. 36 ustawy z 1958 r. odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 strony ustalają na podstawie wzajemnego porozumienia; w razie sporu wysokość odszkodowania ustala na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy, a w miastach prezydent lub naczelnik miasta (dzielnicy) (ust. 1). Odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach powinno być ustalone w przeciągu 30 dni od daty zgłoszenia wniosku o odszkodowanie. Roszczenie o takie odszkodowanie przedawnia się z upływem 3 lat od powstania szkody (ust. 2). Właścicielowi nie przysługuje prawo do odszkodowania, jeżeli pomimo ograniczenia nie poniósł szkody (ust. 3).

Zagadnienie związane z podmiotami uprawnionymi do uzyskania odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności było kwestią sporną w judykaturze sądów administracyjnych i stało się przedmiotem uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2021 r. sygn. akt I OPS 1/20, w której orzeczono, że:

"1. Odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.), może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65 z późn. zm.) dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

2. Odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nie może być ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65 z późn. zm.) na rzecz nabywcy nieruchomości w drodze umowy zawartej po dniu czasowego zajęcia tej nieruchomości w trybie określonym w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości."

W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny w zakresie jej punktu 1 stwierdził, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tak samo jak zezwolenie, o którym mowa w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., stanowią jeden ze sposobów wywłaszczenia, szczególny tryb wywłaszczenia, a zatem art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. był przepisem szczególnym w stosunku do przepisów tej ustawy regulujących wywłaszczenie, jako odjęcie prawa własności (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 20[...] r., sygn. akt I OSK 1857/15). [...] Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjęcie stanowiska, że osobą uprawnioną do otrzymania odszkodowania jest wyłącznie osoba wywłaszczona, rozumiana jako osoba pozbawiona prawa do nieruchomości lub ograniczona w wykonywaniu tego prawa, nie jest do zaakceptowania, ponieważ narusza konstytucyjną zasadę ochrony własności i prawa dziedziczenia oraz dopuszczalność wywłaszczenia za słusznym odszkodowaniem (art. 21 Konstytucji RP). W przypadkach bowiem, w których przepisy prawa przewidują, że ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia następuje w odrębnym postępowaniu, czy też w przypadku gdy strony (osoba wywłaszczona lub podmiot zobowiązany do uiszczenia odszkodowania) uczyniły przedmiotem zaskarżenia decyzję wywłaszczeniową, ale tylko w części dotyczącej ustalenia odszkodowania, śmierć osoby wywłaszczonej spowodowałaby konieczność umorzenia postępowania dotyczącego ustalenia odszkodowania, skoro spadkobiercy osoby wywłaszczonej nie mogliby wstąpić w prawa i obowiązki swojego spadkodawcy. W ten sposób doszłoby do wywłaszczenia prawa bez ustalenia odszkodowania z jednoczesnym pozbawieniem ochrony prawa do dziedziczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że Konstytucja wymienia ochronę własności i prawo dziedziczenia, jako jedną z podstawowych zasad ustroju państwa. Zgodnie z art. 21 ust. 1 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia. Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 2 Konstytucji, wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Z kolei art. 64 ust. 1 Konstytucji stanowi, że każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia. Zgodnie zaś z art. 64 ust. 2 Konstytucji, własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Tak szeroka ochrona wynikająca z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji obejmuje nie tylko prawo własności, ale również inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia. Ochrona innych praw majątkowych może obejmować zarówno prawa o charakterze bezwzględnym jak i prawa o charakterze względnym. Gwarancją art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji należy objąć także rozmaite kategorie roszczeń odszkodowawczych, zapewniające ochronę kompensacyjną w sytuacji, gdy ze względów faktycznych lub prawnych nie jest możliwe przywrócenie (restytucja) stanu pierwotnego (por. pkt 4.2 uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 maja 2006 r., sygn. akt SK 51/05). Również w wyroku z dnia 21 lipca 2014 r. (sygn. akt K/36/13) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że: "Prawo do odszkodowania, jako prawo majątkowe, podlega ochronie konstytucyjnej. Jego ograniczenia nie mogą zamykać drogi sądowej ani nie mogą prowadzić do naruszenia zasady równej ochrony praw majątkowych". Odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia ma charakter prawa majątkowego, a podstawową funkcją jaką realizuje jest funkcja kompensacyjna, ma bowiem zrekompensować podmiotowi wywłaszczanemu wartość odbieranego prawa jakim jest prawo własności lub zrekompensować szkody powstałe wskutek zdarzeń powodujących ograniczenie prawa własności. Dlatego też wynikająca z art. 64 ust. 1 Konstytucji ochrona własności i innych praw majątkowych nabiera istotnego znaczenia w przypadku stosowania instytucji wywłaszczenia, wówczas bowiem zachodzi szczególny związek pomiędzy chronionymi prawami, tj. prawem własności i odszkodowaniem z tytułu wywłaszczenia stanowiącym prawo majątkowe o charakterze kompensacyjnym.

Konstytucyjną ochroną, poza prawem własności i innymi prawami majątkowymi, zostało również objęte prawo dziedziczenia, co wynika z powołanych wcześniej art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 Konstytucji. Z przepisów tych wynika przy tym równorzędna ochrona własności i prawa dziedziczenia. Ochrona prawa dziedziczenia stanowi więc uzupełnienie ochrony prawa własności i ochrony innych praw majątkowych. Bez ochrony prawa dziedziczenia, ochrona własności i innych praw majątkowych byłaby bowiem niepełna. Szczególnie podkreśla się ścisły związek prawa dziedziczenia z własnością, ponieważ to ochrona dziedziczenia zapewnia między innymi, że prawo własności nie wygaśnie wraz ze śmiercią właściciela. Konstytucja chroni więc prawa nabyte w drodze dziedziczenia, nie przesądzając jednak, kto w konkretnej sytuacji prawa te nabywa. Natomiast z konstytucyjnej ochrony prawa dziedziczenia wynika dla ustawodawcy obowiązek kształtowania praw majątkowych jako dziedzicznych i wprowadzenia określonego modelu i zasad dziedziczenia. Jakkolwiek więc ustawodawca dysponuje pewną swobodą w tym względzie, to granicą tej swobody jest zakaz naruszania wartości konstytucyjnie chronionych. Ta konstytucyjna zasada ochrony prawa dziedziczenia realizowana jest m.in. przez przepisy prawa spadkowego, a w szczególności w art. 922 § 1 i 2 k.c., w którym postanowiono, że prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej; nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Na spadkobierców nie przechodzą zatem prawa o charakterze osobistym oraz te, co do których postanowiono w obowiązujących przepisach prawa, jako przechodzące na rzecz innych osób. Za przyjęciem stanowiska, że spadkobierca osoby wywłaszczonej jest podmiotem uprawnionym do otrzymania odszkodowania w miejsce niezaspokojonego roszczenia odszkodowawczego wywłaszczonego właściciela nieruchomości przemawia przede wszystkim konstytucyjna zasada ochrony prawa dziedziczenia. Zasada ta stanowi bowiem uzupełnienie ochrony prawa własności i innych praw majątkowych, co ma szczególne znaczenie w przypadku wywłaszczenia, z uwagi na zachodzący związek pomiędzy chronionymi prawami, tj. prawem własności i prawem do odszkodowania z tytułu wywłaszczenia stanowiącym prawo majątkowe o charakterze kompensacyjnym w związku z utratą prawa własności. Dlatego też z konstytucyjnej zasady ochrony prawa dziedziczenia, realizowanej w przepisach prawa spadkowego wynika, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości w trakcie postępowania wywłaszczeniowego w jego miejsce wstępują spadkobiercy. Z zasady tej wynika również, że w przypadku gdy śmierć dotychczasowego właściciela nastąpiła po zakończeniu postępowania wywłaszczeniowego, ale przed ustaleniem odszkodowania z tytułu wywłaszczenia, w miejsce zmarłego wstępują jego spadkobiercy. Za stanowiskiem, zgodnie z którym spadkobierca osoby wywłaszczonej jest podmiotem uprawnionym do uzyskania odszkodowania w miejsce niezaspokojonego roszczenia odszkodowawczego byłego właściciela przemawia przy tym nie tylko konstytucyjna zasada ochrony prawa dziedziczenia, ale również konstytucyjna zasada, zgodnie z którą wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Zachowanie tej konstytucyjnej zasady, że wywłaszczenie może nastąpić tylko za słusznym odszkodowaniem, w przypadku gdy osoba wywłaszczona zmarła przed zaspokojeniem roszczenia odszkodowawczego, możliwe jest tylko wówczas gdy w miejsce zmarłego, podmiotami uprawnionymi do uzyskania odszkodowania będą jego spadkobiercy. To bowiem z konstytucyjnej zasady, że wywłaszczenie może nastąpić jedynie wówczas gdy dokonywane jest na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem oraz konstytucyjnej zasady ochrony prawa dziedziczenia wynika, że odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia, które jest prawem majątkowym o charakterze kompensacyjnym, mogą nabyć spadkobiercy osoby wywłaszczonej, która zmarła przed nabyciem odszkodowania. Przyjęcie odmiennego stanowiska powodowałoby, że spadkobiercy osoby wywłaszczonej, którzy jako sukcesorzy pod tytułem ogólnym (uniwersalnym) wstępują w ogół praw i obowiązków zmarłego właściciela, w tym również praw i obowiązków związanych z wywłaszczoną już nieruchomością, pozbawieni zostaliby udziału w niezaspokojonych prawach majątkowych swojego spadkodawcy przysługujących mu z tytułu wywłaszczenia własności nieruchomości, a konsekwencją tego stanu rzeczy byłoby wywłaszczenie bez odszkodowania.

Według NSA podstawę prawną ustalenia kręgu spadkobierców w wyniku realizacji konstytucyjnej zasady ochrony prawa dziedziczenia będą stanowić przepisy prawa spadkowego zawarte w kodeksie cywilnym, albowiem tylko na podstawie tych przepisów możliwe jest ustalenie statusu spadkobiercy, jako osoby ustawowo uznanej za podmiot konstytucyjnego prawa dziedziczenia.

Motywując następnie stanowisko zajęte w zakresie punktu 2 uchwały NSA stwierdził, że skutek decyzji w postaci ograniczenia prawa własności dotyczy właściciela nieruchomości, albowiem to jego prawo zostało ograniczone. Jeżeli zatem doszło do zbycia nieruchomości po dniu czasowego zajęcia tej nieruchomości w trybie określonym w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., to nabywca tej nieruchomości w drodze czynności cywilnoprawnej nabywa ją już w takim stanie prawnym, jaki wynika z dokonanego ograniczenia prawa własności. W konsekwencji skutek wydanej wcześniej decyzji w postaci ograniczenia prawa nie spowodował ograniczenia praw nabywcy, który ich wówczas nie posiadał, natomiast ukształtował stan prawny nieruchomości w ten sposób, że prawo własności nieruchomości zostało ograniczone i w takim kształcie prawnym nabywca nabył nieruchomość.

Literalna wykładnia art. 129 ust. 5 pkt 3 prowadzi wprost do wniosku, że dyspozycją tego przepisu objęta jest wyłącznie taka sytuacja, gdy nastąpiło pozbawienie właściciela praw do nieruchomości, bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Skoro do złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania w trybie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości uprawniony był wyłącznie ten właściciel nieruchomości, któremu prawo własności przysługiwało na dzień wydania zezwolenia na czasowe ograniczenie korzystania z gruntu, to w sytuacji niewystąpienia przez niego z takim wnioskiem, późniejszy nabywca tej nieruchomości w drodze czynności cywilnoprawnej nie mógł już skutecznie domagać się działania organu i ustalenia wysokości odszkodowania.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli osoba, która była właścicielem nieruchomości w dniu wydania zezwolenia na jej czasowe zajęcie, nie złożyła wniosku o ustalenie odszkodowania, to nie jest to sytuacja objęta hipotezą art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie mamy bowiem do czynienia z "nieustaleniem odszkodowania", jako działaniem krzywdzącym właściciela, ale z brakiem wymaganej w art. 36 ust. 1 ustawy z 1958 r. inicjatywy strony potencjalnie zainteresowanej w takim ustaleniu, co spowodowało niezależną od organu przyczynę braku ustalenia wysokości tej rekompensaty. Stąd też należy wyraźnie podkreślić, że w sytuacji gdy właściciel gruntu, którego prawo własności zostało ograniczone w sposób, o którym mowa w art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z 12 marca 1958 r., nie wystąpił z wnioskiem o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 36 ust. 1 tej ustawy, to nie otrzymał odszkodowania nie dlatego, że nie przewidywały go przepisy prawa, czy też dlatego, że złożony wniosek z naruszeniem przepisów prawa został załatwiony odmownie, ale dlatego, że właściciel ten nie skorzystał z możliwości ubiegania się o odszkodowanie i nie wystąpił z wnioskiem o jego ustalenie. Jeżeli bowiem prawo wcześniej obowiązujące wymagało od właściciela jedynie inicjatywy procesowej w zakresie ustalenia odszkodowania, a ten z własnej woli zaniechał złożenia stosownego wniosku do organu, to - zgodnie z zasadą volenti not fit iniuria - sam uniemożliwił organowi ustalenie wysokości odszkodowania.

Powyższa uchwała z mocy art. 269 § 1 p.p.s.a. wiąże tutejszy Sąd, który w pełni ją podziela.

Przenosząc poczynione dotychczas uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy w ślad za organem odwoławczym wskazać trzeba, że zgodnie z decyzją z 30 sierpnia 1976 r. działka nr [...] stanowiła własność P.W., wymienionego pod [...]. Z niekwestionowanych przez strony postępowania ustaleń organów obu instancji wynika, że działka nr [...], zgodnie z aktem własności ziemi z [...] stycznia 1973 r. oraz z [...] marca 1973 r. stanowiła własność P.W. i D.W.. Na mocy aktu notarialnego z [...] lutego 1975 r. Rep. [...] nr [...] P.W. i D.W. sprzedali na rzecz Skarbu Państwa własność nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Jak wynika z treści § 2 wspomnianego aktu notarialnego działka nr [...] została podzielona na działki nr [...] o pow. 1,1525ha i nr [...] o pow. 0,3798ha. W sprawie niespornym jest również, że w dacie wydania decyzji zezwalającej na przeprowadzenie linii energetycznej 110 kV R.-R.-D., czyli w dniu 30 sierpnia 1976 r. P.W. i D.W. byli wyłącznie współwłaścicielami działki nr [...] o pow. 0,3798ha. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Łodzi z [...] marca 1989 r. sygn. akt [...] spadek po P.W. nabyli jego żona D.W. oraz jego dzieci G.P. i J.W. po 1/3 części każde z nich, z tym, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne nabyła w całości D.W.. Rację ma zatem organ twierdząc, że w skład spadku po P.W. nie mogła wchodzić działka nr [...] nabyta uprzednio przez Skarb Państwa w drodze aktu notarialnego z [...] lutego 1975 r. Z niekwestionowanych ustaleń organów obu instancji wynika także, że aktem notarialnym z [...] stycznia 1990 r. Rep. [...] nr [...] D.W. darowała bratankowi R.W. m.in. własność działki oznaczonej nr [...] , która zgodnie z mapą z wypisem z rejestru gruntów, zarejestrowaną [...] stycznia 1990 r. za nr [...], odpowiada działce nr [...] o pow. 3798m2. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi-[...] w Łodzi z [...] stycznia 2018 r. sygn. akt [...] spadek po D.W. nabyli po ½ G.P. i Z.P.. Z kolei, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla Łodzi-[...] w Łodzi z [...] sierpnia 2018 r. sygn. akt [...] spadkobiercami Z.P. są G.P., A. P. i R. P. Sporne postępowanie zostało wobec tego wszczęte wnioskiem G.P.,A.P. i R.P., którzy bez wątpienia są spadkobiercami byłych współwłaścicieli nieruchomości.

Dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej kluczowe znaczenie ma jednak fakt, że D.W. [...] stycznia 1990 r. na mocy notarialnej umowy darowizny przekazała R.W. m.in. własność działki oznaczonej nr [...] odpowiadającej dawnej działce nr [...], której dotyczy wniosek odszkodowawczy skarżących. Prawidłowo wobec tego stwierdziły organy obu instancji, że w chwili śmierci D.W. (osoby uprawnionej do odszkodowania z tytułu decyzji), do masy spadkowej po zmarłej nie wchodziła już nieruchomość będąca przedmiotem wniosku o odszkodowanie, ponieważ wcześniej, na podstawie umowy darowizny, weszła ona już w skład majątku R.W. Nie można zatem, jak czynią to skarżący i ich pełnomocnik, pomijać skutku wcześniejszego wyzbycia się przez osobę uprawnioną do odszkodowania nieruchomości na mocy umowy darowizny oraz faktycznego składu majątku podlegającego dziedziczeniu. W rozumieniu art. 922 § 1 k.c. prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej. W świetle powyższego przejście prawa do żądania odszkodowania na spadkobierców możliwe jest wyłącznie w razie, gdy spadkobierca w drodze spadkobrania nabywa własność nieruchomości, z którą jest związane roszczenie odszkodowawcze. Sporna nieruchomość nr [...] nie weszła w skład spadku odziedziczonego przez skarżących po D.W. Skarżący nie nabyli spornej nieruchomości w drodze dziedziczenia i nie są jej współwłaścicielami, a w konsekwencji nie nabyli prawa do odszkodowania w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości. Prawo to nie było objęte spadkiem, z uwagi na zawarcie przez D.W. notarialnej umowy darowizny w 1990 r. Nie jest możliwe przejście na spadkobierców samych praw związanych z nieruchomością, skoro sama nieruchomość nie była przedmiotem masy spadkowej. W drodze spadkobrania nie mogło więc przejść na spadkobierców roszczenie o odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ustawy z 1958 r. w związku z art. ust. 4 i art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

W orzecznictwie sądów administracyjnych, które tutejszy Sąd w pełni podziela, konsekwentnie podkreśla się, że przejście prawa do żądania odszkodowania możliwe jest wyłącznie w razie, gdy spadkobierca w drodze spadkobrania nabywa własność nieruchomości, z którą związane jest roszczenie o odszkodowanie. W tym znaczeniu prawo do odszkodowania jest związane z prawem własności nieruchomości (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lipca 2021 r., I OSK 2922/18; z 14 września 2021 r., I OSK 2253/18; z 1 marca 2022 r., I OSK 941/21; z 21 października 2022 r., I OSK 2181/19; z 12 marca 2024 r., I OSK 2[...]1/22; wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Poznaniu z 25 lipca 2024 r., II SA/Po 112/24; w Szczecinie z 6 lipca 2023 r., II SA/Sz 297/23; w Krakowie z 24 czerwca 2022 r., II SA/Kr 539/22; w Białymstoku z 9 maja 2019 r., II SA/Bk 157/19; w Rzeszowie z 14 stycznia 2021 r., II SA/Rz 1114/20; w Warszawie z 19 października 2023 r., VIII SA/Wa 604/23 - dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W związku z powyższym rację ma organ odwoławczy twierdząc, że G.P., A. P. i R. P. nie posiadają legitymacji do ustalenia na ich rzecz odszkodowania za szkody związane z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości. Skarżący nie ponieśli żadnych szkód, nie doznali uszczerbku majątkowego na skutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ponieważ nigdy nie byli jej współwłaścicielami. Zgłoszone przezeń żądanie ustalenia odszkodowania uznać należało zatem za bezzasadne.

W rezultacie powyższych poprawnych ustaleń zbędne stało się czynienie przez organ, zgodnie z wytycznymi zawartymi w decyzji Wojewody Łódzkiego z 8 listopada 2022 r., ustaleń czy na terenie dawnej działki nr [...] linia energetyczna została wybudowana zgodnie z treścią decyzji zezwalającej na jej przeprowadzenie.

Podsumowując Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Wojewody Łódzkiego oraz poprzedzającą ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, co czyni niezasadnym podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. i art. ust. 4 u.g.n. W toku postępowania wyjaśniającego organy zebrały kompletny materiał dowodowy, który poddały następnie wnikliwej i wszechstronnej ocenie, ustalając na jego podstawie niewadliwy stan faktyczny sprawy, stanowiący podstawę wydania poddanej kontroli Sądu decyzji. Tym samym również zarzuty naruszenia prawa procesowego - art. 7, art. 77, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd ocenił jako chybione.

W świetle poczynionych wyżej rozważań na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia przez organ przepisów art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonego w dniu 20 marca 1952 r., a ratyfikowanego przez Polskę w dniu 10 października 1994 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 26, poz. 175) ze względu na odmówienie ustalenia odszkodowania za dokonane wywłaszczenie. Wydane przez organ odwoławczy rozstrzygnięcie - wbrew stanowisku skarżących - jest zgodne z uchwałą składu 7 sędziów NSA z 22 lutego 2021 r. sygn. akt I OPS 1/20, choć ubocznie wskazać należy, że adresatem art. 269 § 1 p.p.s.a. jest sąd administracyjny.

Kończąc Sąd stwierdził, że zaaprobowanie stanowiska skarżących i ich pełnomocnika prezentowanego w toku kontrolowanego postępowania byłoby niewątpliwie korzystne z punktu widzenia skarżących. Oznaczałoby bowiem aprobatę dla poglądu, że w drodze dziedziczenia spadkobiercy mogą nabyć więcej praw i obowiązków aniżeli w chwili śmierci posiadał spadkodawca, co jest ewidentnie sprzeczne z dyspozycją art. 922 § 1 k.c.

Sąd odnosząc się do załączonych do skargi wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz decyzji administracyjnych, które mają świadczyć o trafności stanowiska skarżących stwierdził, iż nie mogą one stanowić wzorca przy kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Zostały one bowiem wydane, co niewątpliwie umknęło uwadze pełnomocnika skarżących, w odmiennych stanach faktycznych spraw aniżeli mamy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy.

W tych okolicznościach Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.