Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 381/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art.92b, art.92c, art.92a ust.1,3,7
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art.189a
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 60 poz 1 art.27 ust.2, art.32 ust.1, art.33 ust.1,3, art.34 ust.1
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie  drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz  zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych  odnoszących się do transportu drogowego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka- Trzebiatowski (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Protokolant Sekr. sądowy Katarzyna Zarychta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2024 r. sprawy ze skargi B.L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (organ I instancji, [...]WITD), powołując się na art. 92a ust. 1, 3 i 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2201; dalej jako u.t.d.) nałożył na B. L., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] B. L. w [...], karę pieniężną w wysokości [...] zł.

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia było stwierdzenie przez organ I instancji następujących naruszeń przez kierowcę M. Ż.:

1. posługiwanie się kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą;

2. przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin

w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone: o czas do mniej niż 1 godziny;

3. niespełnienie wymogu dzielonego dziennego okresu odpoczynku: skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego o czas do 1 godziny;

4. przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy:

o czas do mniej niż 30 minut; za każde rozpoczęte 30 minut od 1 godziny 30 minut;

Powyższe stwierdzono w dniu [...] r. podczas kontroli drogowej na drodze powiatowej, w miejscowości [...], zestawu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy marki [...] nr rej. [...], którego łączna dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony. Pojazdem kierował M. Ż.. Pojazdem wykonywany był krajowy transport drogowy rzeczy, na podstawie licencji nr [...], w imieniu i na rzecz B. L.. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] r.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł podmiot wykonujący przewóz drogowy, który podniósł, iż wyłączną winę za stwierdzone w sprawie naruszenia ponosi kierowca, a przewoźnik nie miał wpływu na ich popełnienie i nie mógł ich przewidzieć. Strona wskazała, iż trasy były zaplanowane w sposób prawidłowy, pozwalający na wykonanie bez konieczności naruszania przepisów, kierowca został odpowiednio przeszkolony, a w przedsiębiorstwie wdrażane są procedury mające na celu zapobieganie wskazanym sytuacją. Ponadto strona podniosła, że organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 76 § 1 k.p.a., przez nałożenie na stronę kary za naruszenia niewskazane w protokole kontroli, a także art. 189a § 2 pkt 2 oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. przez niezastosowanie w sprawie.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Decyzją z [...] r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD, organ odwoławczy, organ II instancji), powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 775 – dalej k.p.a.), art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 1, art. 92b ust 1, art. 92c ust. 1u.t.d.; Ip. 5.2.1, Ip. 5.6.1, Ip. 5.11.1, Ip. 5.11.3, Ip. 6.3.3, załącznika nr 3 do u.t.d., art. 6, art 7, art. 8, art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006; dalej jako rozporządzenie nr 561/2006), art. 27, art. 32, art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, (Dz. Urz. UE L 60 z 28.2.02014, str. 1; dalej jako rozporządzenie nr 165/2014), art. 1, art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1054 z dnia 15 lipca 2020 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 w odniesieniu do minimalnych wymogów dotyczących maksymalnego dziennego i tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu, minimalnych przerw oraz dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 165/2014 w odniesieniu do określania położenia za pomocą tachografów (Dz. Urz. UE L Nr 249, str. 1), utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

W pierwszej części uzasadnienia organ odwoławczy przywołał treść art. 92a ust. 1, 3 i 7 u.t.d., art. 92 b ust. 1 u.t.d., art. 92 c ust. 1 u.t.d., art. 4 pkt 22 u.t.d.

Odnośnie stwierdzonego naruszenia polegającego na przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone (Ip. 5.2 załącznika nr 3 do u.t.d.) GITD podał, że w przedmiotowej sprawie na podstawie analizy danych z karty kierowcy M. Ż. stwierdzono, iż w okresie od godz. 04:57 w dniu

[...] r. do godz. 17:09 prowadził pojazd łącznie 10 godzin 48 minut. Kierowca mógł w tym dniu prowadzić pojazd przez 10 godzin. Norma dziennego czasu została przekroczona o 48 minut. W toku kontroli strona nie okazała dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu oraz wymaganych przerw i odpoczynków. Z uwagi na powyższe okoliczności - w ocenie organu odwoławczego - kara pieniężna w wysokości [...] zł z tytułu naruszenia Ip. 5.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. została nałożona na stronę zasadnie.

Odnośnie naruszenia polegającego na niespełnieniu wymogu dzielonego dziennego okresu odpoczynku przez skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego (Ip. 5.6 załącznika nr 3 do u.t.d.) organ odwoławczy podał, iż analiza okazanych do kontroli danych z karty kierowcy M. Ż. wykazała, iż kierowca w dniu [...] r. rozpoczął pracę o godz. 04:05. W 24-godzinnym okresie rozliczeniowym trwającym od godziny 04:05 w dniu [...] r. do godziny 04:05 w dniu [...] r., powinien był odebrać odpoczynek dzienny w dwóch częściach - co najmniej 3-godzinnej oraz co najmniej 9-godzinnej. Kierowca odebrał drugą część odpoczynku w godzinach od 19:55 ([...]) do 04:05 ([...]). Odpoczynek ten trwał 8 godzin 10 minut. Do normy 9-godzinnego odpoczynku brak 50 minut. W toku kontroli nie okazano opisanego wydruku z tachografu uzasadniającego dokonanie naruszenia. Z uwagi na powyższe okoliczności

- w ocenie organu II instancji - kara pieniężna w wysokości [...] zł z tytułu wyżej opisanego naruszenia sankcjonowanego przez Ip. 5.6.1 załącznika nr 3 do u.t.d. została nałożona na stronę zasadnie.

Odnośnie naruszenia polegającego na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy (Ip. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d.) organ odwoławczy podał, że w przedmiotowej sprawie na podstawie analizy danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego, stwierdzono iż kierowca M.Ż.:

1. w dniu [...] r. od godz. 09:01 do godz. 14:04 prowadził pojazd przez 4 godziny 31 minut; brak przerwy w wymiarze minimum 45 minut. Przerwa nie została też podzielona według art. 7 akapit drugi rozporządzenia nr 561/2006; norma - 4 godziny 30 minut została przekroczona o 1 minutę;

2. w dniu [...] r. od godz. 02:44 do godz. 07:54 prowadził pojazd przez 4 godziny 36 minut; brak przerwy w wymiarze minimum 45 minut; przerwa nie została też podzielona według art. 7 akapit drugi rozporządzenia nr 561/2006; norma - 4 godziny 30 minut została przekroczona o 6 minut;

3. w dniu [...] r. od godz. 10:13 do godz. 17:09 prowadził pojazd przez 6 godzin 18 minut; brak przerwy w wymiarze minimum 45 minut; przerwa nie została też podzielona według art. 7 akapit drugi rozporządzenia nr 561/200;. norma - 4 godziny 30 minut została przekroczona o 1 godzinę 48 minut.

Jednocześnie organ wskazał, że nie okazano dokumentów uzasadniającego odstąpienie od norm czasu pracy w powyżej opisanych przypadkach. W związku z tym – w ocenie GITD - kary pieniężna w wysokości po [...] zł (naruszenia z pkt. 1 i 2 ) oraz w kwocie [...] zł (naruszenie z pkt. 3). określone odpowiednio w Ip. 5.11.1 oraz lp. 5.11.3. załącznika nr 3 do u.t.d. (łącznie [...] zł) zostały nałożone zasadnie na stronę.

Odnośnie naruszenia polegającego na posługiwaniu się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą (lp. 6.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d.) GITD podał, że w toku kontroli przeprowadzonej w [...] r. wykazano, iż kierowca M. Ż. używał karty kierowcy R. S.. W momencie zatrzymania do kontroli w slocie 1 tachografu przeznaczonym na kartę kierowcy prowadzącego pojazd, znajdowała się karta R. S.. Kierowca M. Ż. w trakcie przesłuchania zeznał, że przed rozpoczęciem jazdy nie sprawdził czy prowadzi pojazd na swojej karcie kierowcy. W toku postępowania, na podstawie analizy danych cyfrowych pobranych z urządzenia rejestrującego, dokumentów związanych z przewożonym ładunkiem w dniach [...] r. - [...] r., treści przesłuchania kierowcy z dnia [...] r., informacji przekazanych przez odbiorcę ładunku z dnia [...] r. oraz danych z elektronicznego systemu poboru opłat drogowych, stwierdzono, że kierujący M. Ż. również w dniu [...] r. w godz. 14:44 do godz. 17:09, wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy posługując się przy tym kartą kierowcy R. S.. Z uwagi na powyższe okoliczności, w ocenie GITD kara pieniężna w wysokości [...] zł z tytułu stwierdzonego naruszenia sankcjonowanego przez Ip. 6.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d. została nałożona na stronę zasadnie.

Jeśli chodzi o argumentację skarżącego, iż wyłączną winę za stwierdzone

w sprawie naruszenia ponosi kierowca, a przewoźnik nie miał wpływu na ich popełnienia i nie mógł ich przewidzieć, natomiast trasy były zaplanowane w sposób prawidłowy, pozwalający na wykonanie bez konieczności naruszania przepisów, kierowca został odpowiednio przeszkolony, a w przedsiębiorstwie wdrażane są procedury mające na celu zapobieganie wskazanym sytuacją, organ odwoławczy stwierdził, iż strona nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie wskazanej przez siebie argumentacji. Niedopuszczalna jest sytuacja, w której kierowca wykonując przewozy na rzecz strony, wykorzystuje kartę innego kierowcy celem manipulowania swoim czasem pracy. Przedsiębiorca właściwie organizując zlecenie i odpowiednio nadzorując pracę kierowcy, miałby świadomość odnośnie podejmowanych przez niego praktyk, szczególnie, iż stwierdzona podczas kontroli sytuacja, nie była jedynym przypadkiem takiego działania. Strona powinna w taki sposób organizować zlecenia by kierowca nie był zmuszony podejmować wskazanych działań, celem niedopuszczenia do popełniania naruszeń.

Następnie GITD przywołał treść zeznań kierowcy M. Ż., który wskazał: "Nie pamiętam kiedy miałem ostatnie szkolenie odnośnie obsługi tachografu i czasu pracy, ostatnie miałem jak wyrabiałem nowe prawo jazdy w [...] r. Nie miałem nakładanych żadnych nagan ani kar przez szefa." Zdaniem organu odwoławczego świadczy to o niewystarczającej organizacji pracy w przedsiębiorstwie strony. Przedsiębiorca powinien zadbać o regularne, okresowe szkolenie zatrudnianych kierowców, a także na bieżąco kontrolować właściwe wykonywanie przez nich obowiązków i wydawać odpowiednie polecenia i instrukcje celem niedopuszczenia do popełnienia naruszeń. Tym samym w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 92b u.t.d.

Organ odwoławczy podał, iż skarżący nie wykazał również, iż do popełnienia naruszeń doszło w wyniku niemożliwych do przewidzenia okoliczności. Przedsiębiorca nie powinien dopuścić do sytuacji wykorzystywania przez kierowcę karty innego kierowcy, podczas wykonywania przewozu.

Organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, niezależnie od tego czy są nimi osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne, którym prawo przypisuje podmiotowość prawną, działanie osób przy pomocy których powyższe podmioty prowadzą działalność gospodarczą (czyli w tym wypadku kierowców) jest działaniem tychże podmiotów. Jeżeli zatem kierowca w ramach swoich obowiązków pracowniczych lub umownych dopuścił się naruszeń przepisów prawa to podmiot będący dla tego kierowcy pracodawcą bądź zleceniobiorcą ponosi odpowiedzialność administracyjną zgodnie

z przepisami załącznika nr 3 do u.t.d. Okoliczności, które mogą spowodować zwolnienie się z wyżej opisanej odpowiedzialności muszą mieć charakter czysto zewnętrzny, wyodrębniony od działania przedsiębiorcy. Współczesne rozwiązania teleinformatyczne pozwalają w sposób stały kontrolować zachowanie kierowcy na drodze. Przedsiębiorca jako profesjonalny podmiot prowadzący działalność transportową powinien dołożyć szczególnej staranności do sprawowania ciągłego nadzoru nad kierowcami. W związku z tym - zdaniem GITD - w trakcie postępowania nie przedstawiono dowodów uzasadniających zastosowanie w sprawie art. 92c u.t.d.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 76 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wyjaśnił, że organ I instancji w toku postępowania administracyjnego w oparciu

o zgromadzony w toku kontroli materiał dowodowy ujawnił dodatkowego przypadki posługiwania się przez kierowcę kartą innego kierowcy, co skutkowało również ujawnieniem naruszeń w postaci przekroczenia dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin oraz przekroczeniem maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy. Celem działania organu było dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, które w przedmiotowym przypadku skutkuje ujawnieniem kolejnych naruszeń. Działanie to nie wymagało od organu przeprowadzenia czynności kontrolnych, a jedynie stanowiło konsekwencje analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Tym samym w ocenie organu odwoławczego argumentacja strony nie ma wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy.

Jeśli chodzi o zarzut niezastosowania art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. (przepisów działu IVa k.p.a.), organ odwoławczy wyjaśnił, że

w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw.

z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92a ust. 1, ust. 3 i ust. 7 pkt 1 w związku

z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia wskazane w tym załączniku. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych, a regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a. na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zastosowania

w sprawie nie znajdą również przepisy art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie w art. 92c ust. 1 u.t.d. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.

Skargę na powyższą decyzję GITD wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. B. L., który zaskarżył ją w całości, zarzucając naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj.:

– art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przez przypisanie przewoźnikowi odpowiedzialności za naruszenia za które wyłączną odpowiedzialność ponosi kierowca i na które przewoźnik nie miał wpływu i któremu nie mógł zapobiec i nie mógł przewidzieć; przewoźnik tak zaplanował trasy, że przewóz mógł zostać wykonany bez jakichkolwiek naruszeń prawa;

– art. 92b ust. 1 u.t.d. przez nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, podczas gdy przewoźnik zapewnił kierowcom właściwą organizację czasu pracy uwzględniając wymagane przerwy i okres odpoczynku, a organ nie udowodnił, że przewoźnik ponosi odpowiedzialność za zarzucane mu naruszenia;

2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:

– art. 76 § 1 k.p.a. przez przyjęcie ustaleń faktycznych niezgodnie z regułami procedury administracyjnej i nałożenie na stronę kary za naruszenia niewykazane podczas kontroli;

– art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad legalizmu, prawdy obiektywnej oraz zaufania do władzy publicznej w zw. z art. 189a § 1 k.p.a., art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. a contrario oraz art. 189f k.p.a. przez nierozważenie zastosowania do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar (w tym odstąpienie od ukarania)

i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych na podstawie ustawy u.t.d., a zostały przez organy pominięte, pomimo że kary pieniężne w ustawie u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1-6 art. 189a § 2 k.p.a., przez co koniecznym jest odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a. (por. m. in. wyrok VI SA/Wa 3023/23, VI SA/Wa 198/23, VI SA/Wa 2230/22, III SA/Po 145/22).

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie

w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji w całości i przekazanie sprawy organowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący wskazał m.in., że nie miał wpływu na stwierdzone

w protokole kontroli naruszenia. W związku z tym znaleźć zastosowanie

w przedmiotowym postępowaniu powinien art. 92c ust 1 pkt 1 u.t.d. Trasy były tak zaplanowane, że na kierowcy nie była wywierana żadna presja i mogły one zostać wykonane bez jakiegokolwiek naruszenia norm czasu pracy. Nie ma żadnego uzasadnienia dla tego, żeby kierowca naruszał dane normy. Przewoźnik dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przewozem i nie miał wpływu na stwierdzone w trakcie kontroli naruszenie, które powstało w wyniku zdarzeń i okoliczności, których przewoźnik nie mógł przewidzieć. Wyłączną odpowiedzialność w przedmiotowej sprawie ponosi kierowca. Naruszenia zostały popełnione bez jakiejkolwiek wiedzy (świadomości o tym) przewoźnika. Jednocześnie przewoźnik wskazuje, że zarówno on, jak i współpracujący z nim kierowca posiadają wiedzę o przepisach prawnych dotyczących czasu pracy kierowcy oraz konsekwencjach związanych z ich naruszeniem, uczestniczą

w szkoleniach. W firmie przewoźnika wdrożone są procedury, które powinny zapobiegać powstaniu naruszeń prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. GITD podał, że skarżący jako profesjonalista ponosi odpowiedzialność za zatrudnianych przez siebie kierowców. Skarżący nie może uwolnić się od odpowiedzialności za błędy lub zaniedbania kierowcy, które doprowadziły do powstania naruszenia prawa. Dodatkowo wskazał, że w rozpatrywanej sprawie wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej pod względem legalności, była opisana powyżej decyzja GITD utrzymująca w mocy decyzję WITD nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł.

Podstawę materialną powyższych decyzji stanowił art. 92a ust. 1, 3 i 7 u.t.d.

w zw. z lp. 5.2.1, Ip. 5.6.1, Ip. 5.11.1, Ip. 5.11.3, Ip. 6.3.3 załącznika nr 3 do tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 1 000 000 złotych za każde naruszenie, natomiast przedsiębiorca wykonujący krajowy transport drogowy,

o którym mowa art. 5b ust. 1 w wysokości do 120000 zł za każde naruszenie (ust.1). Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych, z tym, że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób

z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości do 1 000 000 złotych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, natomiast przedsiębiorca wykonujący krajowy transport drogowy, o którym mowa w art. 5b ust. 1, podlega karze pieniężnej w wysokości do 120 000 złotych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej (ust.3). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10- załącznika nr 3 do ustawy (ust. 7).

Odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Decyzja

o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ, co do zasady, zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku

i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 2 i 3 u.t.d. Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz z odpowiedzialności możliwe jest bowiem jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych

w art. 92b i art. 92c u.t.d. (por. wyroki NSA: z 19 kwietnia 2023 r., II GSK 199/20,

z 23 listopada 2018 r., II GSK 3554/16, z 9 lipca 2019 r., II GSK 2096/17).

W kontekście tych dwóch ostatnich przepisów należy podkreślić, że postępowanie dowodowe w postępowaniu administracyjnym prowadzone jest przez organ z urzędu i jest on zobligowany do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, to jednak nie oznacza to uwolnienia strony od wszelkiej aktywności w tym postępowaniu i zdjęcia z niej ciężaru dowodu okoliczności, które uważa za istotne w sprawie, a które mają wykazać, że do zarzucanych naruszeń prawa nie doszło. Zatem w postępowaniu, którego celem jest skontrolowanie przestrzegania czasu pracy przez kierowców, na organie spoczywa obowiązek ustalenia, czy czas pracy i wypoczynku wymagany przepisami prawa był przestrzegany. Jeżeli natomiast strona, nie negując ustalonych przez organ naruszeń wskazuje, że wystąpiły w sprawie okoliczności, o których mowa w art. 92b ust. 1 i art. 92c u.t.d. i zwalniające ją z odpowiedzialności, to powinna je wykazać (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2019 r., II GSK 3569/17, wyrok NSA z 4 grudnia 2018 r., II GSK 4457/16).

Oczywiście administracyjna kara pieniężna nie jest celem samym w sobie. Prócz niewątpliwego elementu represji zawiera też pierwiastek prewencyjny. Jej istotę stanowi wymuszenie na przedsiębiorcy takiej organizacji pracy i postawy zatrudnionych kierowców, by praca tych ostatnich odbywała się w sposób bezpieczny, bez stwarzania zagrożenia dla życia i mienia innych użytkowników dróg, a także życia i zdrowia kierowcy (por. wyrok NSA z 17 listopada 2010 r., II GSK 976/09). Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Art. 92a ust. 1 u.t.d. ustanawia zatem domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Z tego powodu, co do zasady, bez znaczenia pozostają okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń

u przewoźnika (por. wyrok NSA z 12 stycznia 2023 r., II GSK 1132/19).

W ocenie Sądu nie budzą wątpliwości - w świetle zgromadzonego materiału dowodowego - poczynione przez organy ustalenia dotyczące naruszenia w przypadku kierowcy M. Ż. przepisów o czasie pracy kierowców polegające na:

1. na przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin

(w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone) w dniu

[...] r. o 48 minut, co stanowiło naruszenie art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 561/2006 i uzasadniało nałożenie kary pieniężna

w wysokości [...] zł, określonej w lp. 5.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d.;

2. niespełnienie wymogu dzielonego dziennego okresu odpoczynku przez skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego w [...] r. przez kierowcę M. Ż. o 50 min., co stanowił naruszenie art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 561/2006 i uzasadniało wymierzenie kary w wysokości [...], zł określonej w Ip. 5.6.1 załącznika nr 3 do u.t.d.;

3. przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy

a. w dniu [...] r. o 1 min.

b. w dniu [...] r. o 6 minut;

c. w dniu [...] r. o 1 godzinę 48 minut

co stanowiło naruszenie art. 7 rozporządzenia nr 561/2006 i uzasadniało wymierzenie kar pieniężnych po [...], zł (naruszenia z pkt. a i b) oraz

w kwocie [...] zł (naruszenie z pkt. c), określone odpowiednio w Ip. 5.11.1 oraz lp. 5.11.3. załącznika nr 3 do u.t.d. (łącznie [...] zł).

Skarżący - w odniesieniu do powyższych naruszeń - nie kwestionował, że doszło do ich powstania. Nie przedstawił również żadnych dokumentów uzasadniających odstąpienie od norm czasu pracy. Podnosił jedynie, że przewoźnik zapewnił kierowcom właściwą organizację czasu pracy, uwzględniając wymagane przerwy i okres odpoczynku oraz zaplanował trasy tak, aby przewóz mógł zostać wykonany bez jakichkolwiek naruszeń prawa.

Zgodnie z art. 92b ust. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006,

b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014,

c) Umowy AETR,

d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców;

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Właściwą organizację pracy oraz prawidłowe, uwzględniające wymagania z art. 92b ust. 1 u.t.d., zasady wynagradzania mogłyby potwierdzić regulamin wynagradzania, regulamin pracy, oświadczenia pracowników o zapoznaniu się z tymi unormowaniami oraz umowy o pracę z zatrudnionymi kierowcami, a także dowody, z których wynikałoby, że przedsiębiorca dokonuje analizy tras do klienta (odległość, topografia, rozkład parkingów), analizy danych zawartych na kartach kierowców, stosuje system nagród oraz kar, itp. (por. wyrok NSA z 20 marca 2018 r., II GSK 1603/16. Skarżący - mimo stosownego pouczenia (k. 11 akt administracyjnych) - nie przedstawił takich dowodów, w szczególności, że w prowadzonym przez niego przedsiębiorstwie wprowadzone zostały odpowiednie środki mające na celu zapobieganie powtarzaniu naruszeń. Odpowiedzialność bowiem podmiotu wykonującego przewóz drogowy, o których mowa w art. 92b ust. 1 u.t.d nie da się wykazać jedynie przez powołanie się na takie standardowe i rutynowe czynności podejmowane przez pracodawcę, jak pouczenie czy przeszkolenie kierowcy

o obowiązujących przepisach i zobowiązanie go do ich przestrzegania. Zatem automatycznie nie przesądzają one o zapewnieniu właściwej organizacji i dyscypliny pracy - w rozumieniu art. 92b ust. 1 pkt 1 u.t.d. (por. wyrok NSA z 10 sierpnia 2019 r., II GSK 2852/17). Ponadto – w ocenie Sądu - ujawnione podczas kontroli naruszenia stanowią wręcz dowód na brak właściwej organizacji pracy, świadczą o braku przeprowadzania skutecznych kontroli przez przedsiębiorcę, a także o braku właściwego doboru pracowników, co oznacza, że nie została spełniona przesłanka

z art. 92b ust. 1 u.t.d., wymagana do nienałożenia kary pieniężnej na przedsiębiorcę.

Jeśli chodzi o kwestię spełnienia przesłanek uwalniających od odpowiedzialności podmiot wykonujący transport wskazanych w art. 92c u.t.d. zostanie ona omówiono łącznie z kolejnym naruszeniem, a mianowicie dotyczącym zasad i warunków użytkowania tachografu.

Odnośnie tego naruszenia Sąd uznał za prawidłowe ustalenia poczynione przez organy na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, iż M. Ż. w dniach [...] r. używał karty innego kierowcy, tj. R. S.. Nastąpiło to z naruszeniem zasad korzystania z kart kierowców określonych w rozporządzeniu nr 165/2014. Zgodnie z tym aktem prawnym:

- kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu; wykresówki ani karty kierowcy nie wyjmuje się z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów lub jest konieczne do wprowadzenia symbolu państwa po przekroczeniu granicy (art. 34 ust. 1);

- kierowca może posiadać nie więcej niż jedną ważną kartę kierowcy i jest uprawniony do posługiwania się jedynie jego własną imienną kartą kierowcy (art. 27 ust. 2 zd. 1);

- przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy zapewniają poprawne działanie

i właściwe użytkowanie tachografów i kart kierowcy (art. 32 ust. 1 zd. 1 ).

- przedsiębiorstwa transportowe są odpowiedzialne za zapewnienie, by ich kierowcy byli właściwie wyszkoleni i poinstruowani w zakresie prawidłowego działania tachografów, zarówno cyfrowych, jak i analogowych, przeprowadzają regularne kontrole, by zapewnić właściwe użytkowanie tachografów przez swoich kierowców i nie udzielają kierowcom żadnych bezpośrednich ani pośrednich zachęt, które mogłyby skłaniać ich do niewłaściwego używania tachografów (art. 33 ust. 1 akapit pierwszy).

- przedsiębiorstwa transportowe są odpowiedzialne za naruszenia niniejszego rozporządzenia popełnione przez swoich kierowców lub kierowców będących w ich dyspozycji ( art. 33 ust. 3).

Powyższe naruszenie należy do najpoważniejszych naruszeń wskazanych

w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.Urz.UE.L 74 z 19.03.2016, str. 8).

W świetle powołanych powyższej przepisów oraz ustalonego stanu faktycznego nie budzi wątpliwości odpowiedzialność skarżącego za naruszenie zasad i warunków użytkowania tachografu, przewidziana w powołanych powyżej przepisach, uzasadniające nałożenie kary administracyjnej przewidzianej w lp. 6.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d.

Przy czym w ramach art. 92b ust. 1 u.t.d., który odnosi się do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, nie mieszczą się natomiast przypadki związane z niewłaściwym użytkowaniem tachografu, wszelkie ingerencje w jego działanie, w tym również niezarejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, użycie karty innego kierowcy (por. wyrok NSA z 25 września 2014 r., II GSK 1027/13).

W związku z tym możliwość uniknięcia odpowiedzialności przez skarżącego

w odniesieniu do naruszenia wskazanego w lp. 6.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d. możliwe było jedynie w przypadku spełnienia przesłanek z art. 92c u.t.d.

Stosownie do przepisu nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia,

a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat (ust. 1).

Przepisy ust. 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio w przypadku nałożenia kary przez uprawniony zagraniczny organ (ust. 2).

Niewątpliwie w kontrolowanej sprawie nie upłynął dwuletni okres od dnia ujawnienia naruszeń, a za stwierdzone naruszenia na skarżącego nie została nałożona kara przez inny uprawniony organ (pkt 2 i 3 tego przepisu).

Zasadnie również organy uznały, iż nie zachodziły okoliczności wskazane

w pkt 1 u.t.d., które uwalniałby skarżącego od odpowiedzialności. Przy czym powyższa ocena odnosi się zarówno do naruszeń w zakresie czasu pracy kierowcy, jak i naruszenia zasad oraz warunków użytkowania tachografu.

Regulacja zawarta w art. 92c ust.1 pkt 1 u.t.d. ma charakter wyjątkowy

i dotyczy sytuacji ponadprzeciętnych, odbiegających od standardowych stanów faktycznych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. W sytuacji, w której każdy przewoźnik działa w oparciu o tożsame przepisy i związane z nimi obowiązki, nie może skutecznie uwolnić się od odpowiedzialności w przypadku, gdy pracownik przedsiębiorcy, działający w ramach powierzonych mu zadań dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary. Gdyby przyjąć stanowisko skarżącego przedstawiana zarówno

w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze za trafne, przepis kreujący odpowiedzialność przewoźnika praktycznie nie miałby zastosowania, ponieważ kierowcy wykonują przewóz samodzielnie i to w następstwie ich bezpośrednich działań lub zaniechań dochodzi do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, za którą ponoszą odrębną odpowiedzialność.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06 podkreślił, że regulacje zawarte w u.t.d. zmierzają do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, ażeby działalność ta odbywała się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem, czy to na zasadzie stosunku pracy, czy nawet na zasadzie samozatrudnienia . Niezależnie od formy zatrudnienia (stosunek pracy, umowa zlecenie, czy samozatrudnienie), kierowca wykonuje tylko jedną z czynności składowych ogółu działań stanowiących transport drogowy, natomiast przedsiębiorca (a także osoba w jego imieniu zarządzająca transportem) odpowiada za całość tych działań. Na przedsiębiorcę spada więc odpowiedzialność za skutki działań osób, którymi przy wykonywaniu swej działalności się posługuje, niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego go z taką osobą.

Przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego m.in. poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie w przypadku stwierdzonych naruszeń właściwych środków dyscyplinujących (por. wyrok NSA z 27 maja 2021 r., II GSK 734/18). Dla uwolnienia się podmiotu wykonującego przewóz drogowy od odpowiedzialności wymagane jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek: braku wpływu tego podmiotu na powstałe naruszenie oraz niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, które do powstania naruszenia doprowadziły. Niezbędne jest spełnienie tych dwóch przesłanek, by postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej nie zostało wszczęte, a wszczęte umorzone (por. wyrok NSA z 23 września 2021 r., II GSK 611/21). W orzecznictwie sądów administracyjnych - dokonując wykładni tego przepisu - wskazuje się, że warunkiem zwolnienia się od odpowiedzialności administracyjnej jest nie tylko brak możliwości przewidzenia zdarzeń i okoliczności powodujących naruszenie, ale ponadto wystąpienie jednocześnie braku wpływu na powstanie naruszenia. W konsekwencji więc wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy w sytuacji, gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym on się posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, a nie jest działaniem nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia okoliczności i na które nie ma on wpływu, nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błąd w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników. Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą okolicznościami, o których mowa w przywołanym przepisie mogą być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych. Odpowiedzialność podmiotu prowadzącego działalność transportową jest bowiem w normujących tę sferę przepisach ujęta w sposób rygorystyczny, mający na uwadze dążenie do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego (por. wyroki NSA z 20 lipca 2016 r., II GSK 399/15 i 16 czerwca 2016 r., II GSK 133/15).

Mając na uwadze wypracowane w judykaturze rozumienie przesłanek egzoneracyjnych wskazać należy, że nie należy do nich intencjonalne działanie osób, za które odpowiada przedsiębiorca, tj. zatrudnionych przez niego kierowców. Sprawą przedsiębiorcy jest bowiem wprowadzenie i egzekwowanie takich rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdami. Na skarżącym, jako przedsiębiorcy spoczywa obowiązek nie tylko wyboru skutecznych rozwiązań organizacyjnych, organizacji pracy, systemu motywacyjnego i szkoleniowego, aby aktywizować osoby wykonujące na jego rzecz usługi do zachowań nienaruszających przepisów prawa, ale także wybór osób, z którymi współpracuje. Zatem to przedsiębiorcę obciążają kwestie niewłaściwego doboru osób.

Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaakceptowania skutków, tj. przerzucenie odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej w jej najbardziej ryzykownym wymiarze z przedsiębiorcy na jego kierowców, a tym samym, uniemożliwiłaby realizacje celów u.t.d.

W konsekwencji więc wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy, w sytuacji gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym on się posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, a nie jest działaniem nadzwyczajnym, niemożliwych do przewidzenia okoliczności i na które nie ma on wpływu, nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników.

Z tych względów niezasadne są zarzuty skarżącego i dotyczące naruszenia przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 zawierającego przesłanki egzoneracyjne. Za taką okoliczność nadzwyczajną nie może być uznany fakt posługiwania się przez kierowcę kartą innego kierowcy w wyniku niesprawdzenia jaka karta znajduje się w slocie tachografu Zdaniem Sądu, skoro kierowca – jak wynika z analizy zgromadzonej dokumentacji - wykorzystał kartę innego kierowcy w dwóch kolejnych dniach, całkowicie uprawnione jest twierdzenie, iż brak było właściwej organizacji pracy kierowców przez przedsiębiorcę oraz brak właściwego nadzoru nad ich pracą. Trudno bowiem przyjąć, aby kierowca zdecydowałby się na takie działanie, gdyby na bieżąco przedsiębiorca dokonywał analizy wykonanych transportów, między innymi

w zakresie faktycznie przebytej trasy, czasu pracy i wyciągał konsekwencje,

w sytuacji stwierdzonych naruszeń. To samo należy stwierdzić w odniesieniu do czynności kierowcy, które skutkowały naruszeniem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku. Działanie kierowcy wskazuje na brak takich działań ze strony przedsiębiorcy, a przede wszystkim braku wyciągania konsekwencji wobec kierowców dopuszczających się takich naruszeń. Trudno uznać fakt posługiwania się przez kierowcę kartą kierowcy wystawioną na inną osobę, czy też naruszanie przepisów o czasie pracy kierowców za okoliczność niemożliwą do przewidzenia i podjęcia działań ze strony przedsiębiorcy zapobiegającym takim naruszeniom, np. przez kontrolę faktycznego czasu pracy kierowcy, uwzględniając przebyte trasy w ramach realizacji zleconego przewozu rzeczy.

Stąd też podnoszona przez skarżącego argumentacja zarówno w pismach składanych w toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze do sądu administracyjnego nie mogła odnieść zamierzonego skutku i została właściwe oceniona przez organy orzekające w kontrolowanej sprawie. Brak było zatem podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Odnosząc do zarzutu naruszenia art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 189a § 1 k.p.a., art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. a contrario oraz art. 189f k.p.a. (tj. pominięcia w sprawie przepisów działu IVa k.p.a.), należy w pierwszej kolejności wskazać, że administracyjne kary pieniężne określone w załączniku nr 3 do u.t.d. zostały ustalone w sposób sztywny. Oznacza to, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ - co do zasady - zobowiązany jest do nałożenia kary pieniężnej i wymierzenia jej w wysokości określonej w załączniku oraz w wysokości nie wyższej, niż wynikająca z art. 92a ust. 3 u.t.d. Natomiast odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz przewoźnika

z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d. (por. wyrok NSA z 3 listopada 2022 r.,

II GSK 880/19). Kara pieniężna z art. 92a u.t.d. nie może być miarkowana przez organy ją nakładające (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 16 maja 2018 r., II SA/Rz 371/18, wyrok WSA w Krakowie z 8 listopada 2021 r., III SA/Kr 830/21, wyrok WSA

w Gorzowie Wlkp. z 6 lipca 2023 r., II SA/Go 274/23, M. Etel, A. Piszcz /red./, U.t.d. Komentarz , Warszawa 2020, tezy do art. 92a - pkt V.1).

W art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., ustanowiona została instytucja odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Jakkolwiek z systematyki wewnętrznej k.p.a. wynika, że przywołany przepis prawa usytuowany został w jej dziale IVa – "Administracyjne kary pieniężne" - to jednak trzeba stwierdzić, że z tego właśnie powodu wykładnia art. 189f § 1 k.p.a. nie może pomijać potrzeby odwołania się do argumentu z jego wykładni systemowej. Zwłaszcza, że zakres stosowania przepisów wymienionego działu ustawy wyznacza jej art. 189a. Stanowiąc w § 1 tego przepisu, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu, w § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:

1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.

Z przywołanej regulacji - i abstrahując od § 3 art. 189a k.p.a., który wyłącza stosowanie przepisów wymienionego działu ustawy z określonych nim powodów, innych jeszcze, niż wymienione powyżej - jednoznacznie wynika, że uregulowanie

w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa k.p.a., to jest, aby zakres normowania

w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa k.p.a. lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa k.p.a. nie ma zastosowania (por. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do k.p.a. LEX/el. 2021, t. 7 do art. 189a k.p.a.).

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że oczekiwanie strony skarżącej co do konieczności zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. w rozpatrywanej sprawie nie może być uznane za usprawiedliwione. W rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się bowiem określone art. 189a § 2 k.p.a. przesłanki zastosowania instytucji, o której mowa w art. 189f k.p.a. W kontrolowanej sprawie zastosowanie ma bowiem przepis odrębny w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, a mianowicie art. 92c u.t.d. Skoro z przywołanego przepisu prawa wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa

w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2

w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że

w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2

w związku z art. 189f k.p.a.

Uwzględniając normę kolizyjną wynikającą z art. 189a § 2 pkt 3 k.p.a. należało również uznać, że nie miały zastosowanie przepisy działu IVa k.p.a.

w zakresie przedawnienia wymierzenia kary, skoro kwestia ta została uregulowana

w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d.

Powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie (por. wyroki NSA:

z 28 września 2021 r., II GSK 717/21 i II GSK 248/21, z 20 lutego 2024 r., II GSK, 1397/23, z 28 maja 2024 r., II GSK 2133/23).

Niezasadne jest zatem stanowisko skarżącego, że błędnie w niniejszej sprawie organy nie zastosowały przepisów działu IVa k.p.a.

Nie jest również zasadny zarzut "naruszenia art. 76 § 1 k.p.a. przez nałożenie na stronę kary za naruszenia niewykazane podczas kontroli", odwołujący się do stanowiska wyrażonego w wyroku WSA w Opolu z 8 października 2015 r., II SA/Op 274/15. Podkreślić bowiem należy, że powyższy wyrok został uchylony wyrokiem NSA z 21 listopada 2017 r., II GSK 736/16, z którego wynika, że w sytuacji pobrania dokumentów oraz danych cyfrowych, organ uprawniony jest do ich analizy

i przeprowadzanie dodatkowych dowodów, które nie wykluczają ujawnienia dalszych naruszeń, a w konsekwencji w takim przypadku nie można mówić

o niedopuszczalnym rozszerzeniu zakresu postępowania poza zakres wyznaczony protokołem kontroli. Z takim właśnie przypadkiem mieliśmy do czynienia

w kontrolowanej sprawie. W wyniku podjęcia czynności dowodowych mających na celu sprawdzenie wersji podawanej przez skarżącego i jego kierowcę, doszło do ujawnienia, że korzystanie przez M. Ż. z karty innego kierowcy miało miejsce już [...] r., a w związku z tym stwierdzono naruszenia opisane w pkt. 1 i 3 lit. c. na stronie 11 uzasadnienia. Podkreślić należy, że o rozszerzeniu postępowania o powyższe naruszenia została strona powiadomiona przed wydaniem decyzji przez organ I instancji w zawiadomieniu z dnia [...] r. (k. 45-46).

Podsumowując należy stwierdzić, że ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego, omówiły ich treść oraz prawidłowo je zastosowały, czemu dały wyraz

w wydanych w niniejszej sprawie decyzjach. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób wybiórczy czy nieobiektywny, zaś dokonana ocena dowodów nie nosi znamion dowolności. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 6, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W sprawie zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd – na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U.

z 2024 r., poz. 935). – oddalił skargę.