Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 242/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Uchylono zaskarżone postanowienie
Uchylono zaskarżone postanowienie
Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Izabela Bąk - Marciniak Sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 września 2023 r. sprawy ze skarg G. G. L. Z. L. S. i M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 stycznia 2023 r., znak [...] w przedmiocie przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego G. G. kwotę 200,00 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego L. Z. kwotę 200,00 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących L. S. i M. S. solidarnie kwotę 200,00 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

G. G., L. Z., L. S. i M. S. wnieśli skargi (każda ze skarg ma taką samą treść) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 stycznia 2023 roku, [...], o uchyleniu postanowienia Wójta Gminy S. z dnia 15 września 2022 roku, sygn. akt [...], w którym stwierdzono obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie obory wolnostanowiskowej dla bydła opasowego o obsadzie 84,60 DJP na terenie gospodarstwa rolnego w miejscowości C., planowanego do realizacji na działce nr ewid. [...]. ark. mapy 16, obręb C.. a także stwierdzono zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.

Wnioskiem z dnia 01.06.2022 r. A. S. (wnioskodawca) wystąpił do Wójta Gminy S. o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie obory wolnostanowiskowej dla bydła opasowego o obsadzie do 84,60 DJP na terenie gospodarstwa rolnego w miejscowości C., planowanego do realizacji na działce nr ewid. [...] o pow. 6,53 ha, ark. mapy 16, obręb C.. Właścicielem działki nr [...] oraz sąsiednich działek nr [...] i [...] jest A. S.. Do wniosku dołączono Kartę Informacyjną Przedsięwzięcia (KIP) sporządzoną przez M. K.. Planowane przedsięwzięcie obejmuje budowę obory wolnostanowiskowej o pow. 400 m2, budynku socjalnego o pow. 15 m2, paszami o pow. 15 m2, zbiornika bezodpływowego na ścieki bytowe o poj. 10 m3, zbiornika naziemnego na gnojowicę o poj. 450 m3, silosa paszowego i dwóch silosów zbożowych.

Na podstawie mapy ewidencyjnej z zaznaczonym obszarem oddziaływania planowanej inwestycji, organ I instancji ustalił listę stron postępowania środowiskowego, których liczba przekracza 10.

Pismem z dnia 24.06.2022 r. Wójt Gminy S. zawiadomił strony postępowania o wszczęciu postępowania środowiskowego. Zawiadomienie podano do publicznej wiadomości przez obwieszczenia na stronie podmiotowej BIP Urzędu Gminy S. i na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy w dniu 28.06.2022 r. oraz na tablicy ogłoszeń w sołectwie C. .

Następnie organ I instancji wystąpił do właściwych organów o zaopiniowanie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz ewentualne określenie zakresu raportu. Wójt Gminy S. zawiadomił strony i osoby zainteresowane o wszczęciu postępowania środowiskowego i wystąpieniu do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P., Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. oraz Państwowego Gospodarstwa Wodnego "Wody Polskie" w P. o wyrażenie opinii w sprawie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. wydał w dniu 07.07.2022 r. postanowienie nr [...], w którym nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, ale zarazem sformułował dwanaście warunków, do spełnienia których należało zobowiązać inwestora w treści decyzji środowiskowej.

Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w P. wydał w dniu 05.07.2022 r. opinię nr [...], w której nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, ale jednocześnie sformułował sześć warunków, do spełnienia których należało zobowiązać inwestora w treści decyzji środowiskowej.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. wydał w dniu 08.07.2022 r. opinię sanitarną nr [...], w której stwierdził potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko.

Nadto wskazano, że w raporcie powinny zostać poddane analizie warunki aerosanitarne oraz sposób gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi.

W dniu 22.07.2022 r. H. G. sołtys wsi C. złożyła pismo informujące Wójta Gminy, że planowana obora będzie zlokalizowana w pobliżu ujęcia wody pitnej dla C. .

Także w dniu 22.07.2022 r. wpłynęło do Urzędu Gminy pismo podpisane przez szesnaście osób, z których niektóre mają status strony postępowania środowiskowego. Pismo zawiera wniosek o zawieszenie postępowania do czasu zgłoszenia się spadkobierców zmarłej M. Z.. Nadto autorzy pisma zażądali wydania decyzji negatywnej dla inwestora.

Wójt Gminy S. wydał w dniu 18.08.2022 r. postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania środowiskowego. W uzasadnieniu podano, że zgodnie z art. 74 ust. 3c ustawy środowiskowej, w przypadku gdy w dniu wszczęcia postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wypis z rejestru gruntów zawiera nieaktualne dane lub w przypadku gdy dane te stały się nieaktualne na skutek śmierci jednej ze stron tego postępowania, nie stosuje się art. 97 § 1 pkt 1 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zawiadomienie o postanowieniu podano do publicznej wiadomości przez obwieszczenia na stronie podmiotowej BIP Urzędu Gminy S. i na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy oraz na tablicy ogłoszeń w sołectwie C. .

Następnie kilkunastu mieszkańców C. wystąpiło o uznanie ich za strony postepowania, żadna z tych osób nie została jednak uznana za stronę postępowania przez organ I instancji.

W dniu 15 września 2022 r. Wójt Gminy S. wydał postanowienie (postanowienie organu I instancji) stwierdzające obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie obory wolnostanowiskowej dla bydła opasowego o obsadzie do 84,60 DJP na terenie gospodarstwa rolnego w miejscowości C., planowanego do realizacji na działce nr ewid. [...], ark. mapy 16, obręb C., a także określono zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Jako podstawy prawne postanowienia organu I instancji wymieniono:

- art. 63 ust. 1 i 4, art. 64 ust. 1 pkt 1-2 i pkt 4, art. 66, art. 68 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r., poz. 1029 ze zmianami - dalej: uioś) w związku z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zmianami - dalej: kpa), a także § 3 ust. 1 pkt 104) lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839 ze zmianami)

W uzasadnieniu postanowienia organu I instancji podano, że sporządzenie raportu jest wymagane z uwagi na:

1) Okoliczność, że inwestor prowadzi na działce nr [...] oddalonej o około 900 m od terenu inwestycji gospodarstwo rolne, w którym prowadzona jest hodowla trzody chlewnej. W raporcie należy potwierdzić lub wykluczyć technologiczne powiązanie między przedsięwzięciem istniejącym i planowanym.

2) W oparciu o powierzchnię planowanego budynku inwentarskiego należy wyliczyć dopuszczalną wielkość obsady zwierząt.

3) Określić wpływ gospodarki nawozami naturalnymi (obornik, gnojowica), w ramach rolniczego wykorzystania, na środowisko wodno-gruntowe. Wpływ hodowli bydła na ujęcie wody zlokalizowane w odległości ok. 210 m na południowy-zachód od terenu inwestycji. Wpływ na wody gruntowe i wody odprowadzane przez urządzenia melioracyjne (dreny, rowy).

4) Ocena wpływu planowanego przedsięwzięcia na obszary chronione przyrodniczo, zwłaszcza na obszar ochrony siedlisk [...]

5) Zbadanie uciążliwości odorowej (emisja do powietrza amoniaku, metanu, siarkowodoru) oraz uciążliwości akustycznej.

Powyższe postanowienie zostało doręczone stronom w dniu 12.10.2022 r. przez publiczne obwieszczenie na stronie podmiotowej BIP i tablicy ogłoszeń, zatem termin do wniesienia zażalenia upływał w dniu 19.10.2022 r. Zażalenia G. G., L. S., M. S. i L. Z. zostały nadane listem poleconym w placówce operatora pocztowego w dniu 18.10.2022 r., z zachowaniem przepisanego terminu.

W jednobrzmiących zażaleniach wskazano, że planowana budowa obory dla bydła opasowego powinna być oceniana kumulatywnie z inwestycją, o której mowa w nieostatecznej decyzji Wójta Gminy S. o warunkach zabudowy nr [...] dla domu jednorodzinnego, budynku inwentarsko-magazynowego o pow. 1100 m2, zbiornika na gnojowice i hali magazynowo-inwentarskiej o pow. 450 m2. Nadto w zażaleniach wskazano, że organ I instancji nie powinien się kierować deklarowaną przez inwestora wielkością DJP, ale należy uwzględnić najwyższą dopuszczalną obsadę obory wolnostanowiskowej o pow. 400 W ocenie stron wnoszących zażalenie kwestie te powinny być dodane do postanowienia zobowiązującego inwestora do sporządzenia raportu. Organ I instancji przekazał zażalenia wraz z aktami sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 14.11.2022 r. Na wezwanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego strony uzupełniły zażalenia przez ich podpisanie kolejno: L. Z. w dniu 20.12.2022 r., L. S. i M. S. oraz G. G. w dniu 05.01.2023 r.

Organ II instancji SKO w P. działając na podstawie:

- art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.),

- art. 17 pkt 1, art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 2 w z w. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.),

- art. 63 ust. 1, art. 65 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1029 ze zm.), orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia organu I instancji w całości.

Organ II instancji wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że zgodnie z art. 138 w zw. z art. 144 K.p.a., jako organ odwoławczy nie jest związany granicami zażalenia i ma obowiązek zbadać sprawę we wszystkich jej aspektach, może zatem w swoich rozważaniach wykroczyć poza zakres zarzutów zawartych w zażaleniach. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu.

Odnośnie kręgu stron postępowania i sposobu doręczeń SKO wskazało, że zgodnie z art. 74 ust. 3a pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku (...), stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1 przez obszar ten rozumie się przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu. Wójt Gminy S. ustalił krąg stron postępowania w oparciu o treść mapy przedłożonej przez inwestora oraz na podstawie danych z ewidencji gruntów. Zgodnie z art. 74 ust. 3b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku (,...), prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, organ ustala na podstawie wypisu z rejestru gruntów lub innych dokumentów przedłożonych przez wnoszącego podanie, przy czym domniemywa się, że dane zawarte w tych dokumentach są prawdziwe.

SKO wskazało, że stronami postępowania są: A. S. (dz. [...], [...], [...]), M. S. i L. S. (dz. [...]), R. N. i E. N. (dz. [...], [...]), G. G. i T. G. (dz. [...]), L. Z. (dz. [...], [...]), M. S. (dz. [...]), Skarb Państwa - W. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w P. (dz. [...]), Ł. K. (dz. [...]), M. W. (dz. [...]), A. H. (dz. [...]), H. K. i K. K.-K. (dz. [...]), P. G. (dz. [...]), K. K. i E. K. (dz. [...]), M. Z. (dz. [...]), Skarb Państwa - GDDKiA (dz. [...] droga), Gmina S. (dz. [...] droga, [...] rowy, [...] droga, [...] droga).

W dalszej kolejności SKO podało, że zgodnie z art. 74 ust. 3 cyt. ustawy, jeżeli liczba stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub innego postępowania dotyczącego tej decyzji przekracza 10, stosuje się art. 49 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie występuje ponad 10 stron wobec, tego znajdzie zastosowanie do doręczeń przepis art. 49 K.p.a.

Odnośnie pojęcia "przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko", SKO w P. wskazało, że wyjaśnienie pojęcia: "przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko" zawiera art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku (...), zgodnie z którym przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: 1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, 2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1.

Według SKO w P. planowane przedsięwzięcie jest przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, gdyż zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 104 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839), do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się chów lub hodowlę zwierząt, innych niż norka, w liczbie nie mniejszej niż 60 DJP i mniejszej niż 210 DJP. W świetle powyższych ustaleń planowane przedsięwzięcie zostało zakwalifikowane jako mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

SKO w P. wskazało także, że w jego ocenie z uwagi na ową potencjalność oddziaływania Wójt Gminy S. powinien był co do zasady przeprowadzić postępowanie zmierzające do wydania uproszczonej decyzji środowiskowej zgodnie z art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku. Nałożenie na inwestora obowiązku sporządzenia raportu oraz rozszerzenie postępowania w kierunku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko ma charakter fakultatywny. Wprowadzenie takiego obowiązku w odniesieniu do przedsięwzięcia, które jedynie potencjalnie może wpływać negatywnie na środowisko wymaga jednoznacznych i wiarygodnych argumentów. Zresztą w każdym innym przypadku nałożenie na obywatela określonego obowiązku wymaga ścisłego spełnienia przesłanek ustawowych.

Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r., obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie następujące kryteria:

1) rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, z uwzględnieniem:

a) skali przedsięwzięcia i wielkości zajmowanego terenu oraz ich wzajemnych proporcji;

b) powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych;

c) różnorodności biologicznej, wykorzystywania zasobów naturalnych, w tym gleby, wody i powierzchni ziemi;

d) emisji i występowania innych uciążliwości;

e) ocenionego w oparciu o wiedzę naukową ryzyka wystąpienia poważnych awarii lub katastrof naturalnych i budowlanych;

f) przewidywanych ilości i rodzaju wytwarzanych odpadów oraz ich wpływu na środowisko, w przypadkach gdy planuje się ich powstawanie;

g) zagrożenia dla zdrowia ludzi, w tym wynikającego z emisji;

2) usytuowanie przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym i planowanym użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych, walorów przyrodniczych i krajobrazowych oraz uwarunkowań miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego - uwzględniające:

a) obszary wodno-błotne;

b) obszary objęte ochroną, w tym strefy ochronne ujęć wód i obszary ochronne zbiorników wód śródlądowych;

c) obszary wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin, grzybów i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych objętych ochroną, w tym obszary [...], oraz pozostałe formy ochrony przyrody;

d) obszary o krajobrazie mającym znaczenie historyczne, kulturowe lub archeologiczne;

e) gęstość zaludnienia;

3) rodzaj, cechy i skalę możliwego oddziaływania wynikające z:

a) zasięgu oddziaływania - obszaru geograficznego i liczby ludności, na którą przedsięwzięcie może oddziaływać;

b) transgranicznego charakteru oddziaływania przedsięwzięcia na poszczególne elementy przyrodnicze;

c) charakteru, wielkości, intensywności i złożoności oddziaływania, z uwzględnieniem obciążenia istniejącej infrastruktury technicznej oraz przewidywanego momentu rozpoczęcia oddziaływania;

d) prawdopodobieństwa oddziaływania;

e) czasu trwania, częstotliwości i odwracalności oddziaływania;

f) powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych;

g) możliwości ograniczenia oddziaływania.

Według organu II instancji rozważając wymienione wyżej kwestie Wójt Gminy S. powinien był odnieść się do materiału dowodowego. W pierwszej kolejności Wójt Gminy S. powinien swoje stanowisko odnieść do odpowiednich danych i informacji zamieszczonych w KIP, która na tym etapie postępowania jest podstawowym środkiem dowodowym. Organ II instancji przedstawił, że KIP na prawie dwustu stronach zawiera bardzo obszerny materiał informacyjny i obliczeniowy. Ponieważ KIP jest dowodem w sprawie, dlatego Wójt Gminy S. zobowiązany był ocenić jego wiarygodność i przydatność dla prowadzonego postępowania środowiskowego. Tymczasem SKO wskazało, że w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji nie ma jakichkolwiek odniesień do KIP.

Stąd, w ocenie SKO w P., organ I instancji formułując nakaz zbadania, czy istnieje technologiczne powiązanie pomiędzy planowaną oborą a prowadzonym w odległości ok. 900 m chowem trzody chlewnej w ilości 170 sztuk tuczników (34,58 DJP) na działce nr [...], zupełnie pominął zamieszczone w tym zakresie ustalenia na str. 31 i 32 KIP. Podobnie nie sprawdzono, że wpływ planowanej inwestycji na środowisko wodne i wodno-gruntowe został poddany analizie na str. 20-30 KIP.

SKO w P. dodało, że Organ I instancji zobowiązał inwestora do dokonania analizy wpływu gazów (siarkowodór, amoniak) i pyłów na jakość powietrza, ale nie zauważył, że problematyka ta została szczegółowo wyjaśniona na str. 51-133 KIP. Przeprowadzono w KIP także analizę hałasu emitowanego przez maszyny i pojazdy, gdyż nie przewidziano wentylacji mechanicznej (str. 133-161). Gospodarka wodami opadowymi i roztopowymi została przestawiona na str. 172-173 KIP, a wpływ inwestycji na obszary ochrony przyrody na str. 174- 177, 16-20 KIP. Wobec tego, zdaniem SKO w P., organ I instancji zanim nałożył obowiązek wykonania raportu w podanym wyżej zakresie powinien wskazać, dlaczego uznał dane i obliczenia zawarte w KIP za niewiarygodne lub niewystarczające.

Jeśli chodzi o sformułowany w zażaleniach zarzut braku podania maksymalnej obsady DJP, to SKO w P. wyjaśniło, że na str. 38-39 KIP znajduje się rysunek obory z podziałem na kojce i liczbą sztuk bydła w każdym kojcu. W KIP zaznaczono, że maksymalna obsada bydła opasowego w planowanej oborze wyniesie do 84,60 DJP, a powierzchnia hodowlana obory wynosi 210 m2 (str. 37 KIP).

Wedle SKO w P. Wójt Gminy S. nie wyjaśnił na jakich konkretnych przesłankach zbudował swoje wątpliwości, z których z kolei wywiódł obowiązek sporządzenia raportu przez inwestora. Przede wszystkim ani Wójt Gminy, ani żaden z wyspecjalizowanych organów współdziałających z nim, nie wskazali na jakiekolwiek braki czy wady Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia. R. w P., PGW "Wody Polskie" oraz Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. uznały KIP za dokument rzetelny i wystarczający do oceny środowiskowych uwarunkowań planowanego przedsięwzięcia.

SKO podkreśliło także, że wydając zaskarżone postanowienie Wójt Gminy S. całkowicie pominął treść opinii organów współdziałających. Aby postąpić w sposób sprzeczny z opiniami wydanymi przez R. w P. i PGW "Wody Polskie", Wójt Gminy powinien wykazać brak wiarygodności tych opinii jako dowodów w sprawie. Z kolei akceptując w całości opinię sanitarną Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P., należało w zaskarżonym postanowieniu podać powody, dla których opinia ta została uznana za wiarygodną, a wiarygodności takiej odmówiono opiniom R. w P. i PGW "Wody Polskie" Zarząd Zlewni w P..

Organ II instancji podkreślił, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r., postanowienie, o którym mowa w art. 63 ust. 1, wydaje się po zasięgnięciu opinii organów współdziałających. W rozpatrywanej sprawie zarówno Dyrektor Zarządu Zlewni "Wód Polskich" w P., jak i Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. wydali zgodne opinie stwierdzające brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko.

Organ II instancji podkreślił, że w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Po 509/20, LEX nr 3207220, stwierdzono, że sporządzenie raportu oddziaływania na środowisko oraz przeprowadzenie postępowania środowiskowego w pełnym zakresie wraz z oceną oddziaływania na środowisko jest wymagane tylko wówczas, jeżeli wstępne czynności ocenne potwierdzą taką konieczność. Na te czynności wstępne składa się zasięgnięcie opinii organów wskazanych w art. 64 ust. 1 u.o.o.ś. oraz zbadanie karty informacyjnej przedsięwzięcia przez organ pierwszej instancji pod kątem kryteriów określonych w art. 63 ust. 1 u.o.o.ś. WSA w Poznaniu zaznaczył, iż wydane w sprawie opinie nie mają charakteru wiążącego dla organu wydającego decyzję. Jednakże zarówno w przypadku akceptacji stanowiska organów opiniujących, jak i ich odrzucenia organ wydający orzeczenie powinien wskazać - zgodnie z regułami ogólnymi wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. - jakimi okolicznościami faktycznymi (znajdującymi potwierdzenie w materiale dowodowym) kierował się w tym zakresie oraz odnieść się do przesłanek określonych w art. 63 ust. 1.

Według organu odwoławczego organ I instancji mógł wątpliwości, które sam wzbudził w uzasadnieniu swojego postanowienia, rozważyć samodzielnie we wstępnej ocenie prowadzonej na podstawie KIP, opinii organów współdziałających oraz dodatkowych dokumentów i wyjaśnień, do których przedłożenia mógł wezwać inwestora. Odstąpienie od opracowania raportu o oddziaływaniu danego przedsięwzięcia na środowisko nie oznacza braku przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego, czyli braku przeprowadzenia tzw. screeningu na pierwszym etapie procedury oddziaływania na środowisko danego przedsięwzięcia (wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 561/11, LEX nr 1217442). W związku z tym odstąpienie od przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko nie może być utożsamiane z brakiem zbadania jego wpływu na środowisko. Ocena taka powinna być przeprowadzona na podstawie karty informacyjnej przedsięwzięcia oraz dowodów będących w dyspozycji organu administracji. W orzecznictwie podkreśla się, że obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko nie nakłada się natomiast "zapobiegawczo" (np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 312/11, LEX nr 898190). Oznacza to, że nakładanie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania musi mieć charakter przemyślany, a w aktach sprawy muszą się znajdować dowody potwierdzające taką konieczność.

Organ II instancji wskazał również, że postępowanie środowiskowe posiada autonomiczny system dowodowy. Dowodem jest dokument o nazwie KIP, zawierający informacje o przedsięwzięciu oraz wiedzę specjalistyczną. Jako dowód należy uznać także pisemne stanowiska wyspecjalizowanych organów współdziałających. Gdyby były potrzebne dodatkowe wiadomości lub dane wówczas Wójt Gminy S. , a także organy współdziałające mogą wezwać inwestora do przedłożenia wymaganych danych lub badań.

Według organu II instancji Organ I instancji nie może sformułować wymagań co do treści raportu "zapobiegawczo" i "na wyrost" w porównaniu ze skalą i charakterem planowanego przedsięwzięcia. Zgodnie z art. 7a K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej współdziałają ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy. Treść wymagań co do zawartości raportu zamieszczonych w postanowieniu Wójta Gminy S. wskazuje na zachowanie zasady adekwatności.

Powyższe uchybienia powodują, zdaniem organu II instancji, że postanowienie Wójta Gminy S. nie odpowiada prawu i jako takie zostało uchylone na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

Organ II instancji przywołał, że zgodnie z art. 144 K.p.a. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Odpowiednie stosowanie oznacza stosowanie przepisu wprost, stosowanie ze zmianami lub pominięcie przepisu. Ze specyfiki postępowania środowiskowego wynika, że postanowienie wydane na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. ma charakter fakultatywny. Nie musi zostać wydane, ale jeśli organ wyda takie postanowienie to rozszerza ono zakres postępowania wyjaśniającego i stanowi zobowiązanie dla inwestora do wykonania dowodu (ekspertyzy) w postaci raportu środowiskowego. Postanowienie podjęte na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. nie załatwia sprawy, lecz wyznacza szerszy zakres postępowania wyjaśniającego. Jest to postanowienie dotyczące kwestii wynikłej w toku postępowania. Z tego powodu nie można odpowiednio stosować przepisu art. 138 § 2 K.p.a., gdyż przedmiotem weryfikowanego postanowienia nie jest cała sprawa, lecz tylko kwestia wstępna.

Organ II instancji wyjaśnił, że w poprzednim stanie prawnym w art. 63 ust. 2 ustawy przewidziane było, że obowiązek wydania postanowienia występuje również wtedy, gdy nie stwierdza się potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1712) z dniem 24 września 2019 r., powyższy obowiązek uchylono (uchylono ust. 2 i 2a komentowanego przepisu). Zrezygnowano z powyższego wymogu ze względów praktycznych. Z uwagi na analogiczne wymagania co do zawartości uzasadnienia tegoż postanowienia i uzasadnienia decyzji środowiskowej, treść uzasadnienia likwidowanego postanowienia była bowiem powtarzana w decyzji środowiskowej. W ocenie projektodawców "Dublowanie czynności urzędowych i treści obu rozstrzygnięć nie jest konieczne, wobec czego niniejszy projekt eliminuje z procedury postanowienie o braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko" (uzasadnienie do projektu ustawy, Sejm VIII kadencji, druk 3616). Aktualnie, gdy organ uzna, że brak jest obowiązku przeprowadzenia komentowanej oceny oddziaływania, od razu wydaje właściwą decyzję środowiskową.

Wobec powyższego organ II instancji wskazał, że Wójt Gminy S. po dokonaniu ponownej oceny informacji zawartych w KIP w świetle kryteriów podanych w art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r., a także w świetle opinii organów współdziałających, może ponownie wydać postanowienie wskazane w przywołanym przepisie, jednakże racjonalizując wymagania co do zawartości raportu, albo może wydać decyzję środowiskową w trybie art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku. Obrany kierunek postępowania powinien wynikać ze wstępnej oceny wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Ocena musi uwzględniać całokształt materiału dowodowego, a nie tylko dość zdawkowo sformułowanej tezie, że potrzeba sporządzenia raportu jest uzasadniona "charakterem przedmiotowego przedsięwzięcia, wzrostem oddziaływania na komponenty środowiska naturalnego oraz uciążliwością odorową stanowiące procesów hodowlanych" (str. 5 postanowienia organu I instancji, przedostatni akapit).

SKO wskazało również, że organ I instancji powinien także potwierdzić, że teren planowanej inwestycji objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na wysokości działki nr [...] za [...] znajduje się teren 12 obiektów produkcyjnych, składów i magazynów oraz tereny zabudowy usługowi teren występuje przy ul. [...] w kierunku centrum C. . Natomiast działki nr [...] za ul. [...] znajduje się teren ZL -teren gruntów leśnych, - teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej pojawia się dopiero wzdłuż ul. w kierunku centrum C. .

Organ II instancji odniósł się także do nieostatecznej decyzji Wójta Gminy S. o warunkach zabudowy nr [...] z dnia 19 sierpnia 2021 r. stwierdzając, że decyzja ta dotyczy budynku inwentarskiego do chowu trzody chlewnej o obsadzie 58 DJP oraz towarzyszącej mu zabudowy zagrodowej. Postępowanie odwoławcze od tej decyzji zostało zawieszone na mocy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 04 kwietnia 2022 r., nr [...]

Organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 63 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy środowiskowej, charakterystyka przedsięwzięcia powinna uwzględniać kumulowanie się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia. Dla inwestycji, o której mowa w decyzji Wójta Gminy S. o warunkach zabudowy nr [...] z dnia 19 sierpnia 2021 r. ani nie wydano decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ani inwestycja nie weszła w fazę realizacji. Zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, decyzja o warunkach zabudowy nie rodzi praw do terenu oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich. Wobec tego, zdaniem organu II instancji nie można obydwu różnych przedsięwzięć łączyć i oceniać ich skumulowanego wpływu na środowisko.

W skargach zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 139 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego poprzez orzeczenie na niekorzyść strony wnoszącej zażalenie i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, podczas gdy strona skarżące zaskarżyła postanowienie w części, tj. w zakresie w jakim przy określeniu zakresu raportu Wójt Gminy S. nie wskazał, że wnioskodawca powinien określić, jakie powiązanie z planowanym przedsięwzięciem będzie miało przedsięwzięcie, którego dotyczy sprawa o ustalenie warunków zabudowy, tocząca się przed Wójtem Gminy S. pod sygnaturą [...], a która dotyczy tych samych nieruchomości, których dotyczy niniejsza sprawa, oraz jaki skumulowany wpływ na środowisko te dwa przedsięwzięcia wywrą łącznie, zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie miało prawa uchylać postanowienia, w sytuacji gdy strona skarżąca zgadzała się z nałożeniem na wnioskodawcę obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia, a domagała się jedynie rozszerzenia zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko - naruszenie to miało wpływ na wynik postępowania:

2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 63 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 3 października 2008 o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że charakterystyka przedsięwzięcia powinna uwzględniać jedynie kumulowanie się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia, podczas gdy zgodnie z tym przepisem obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie następujące kryteria:

1) rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia z uwzględnieniem: (...) b) powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem, zatem przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko powinno odbyć się z uwzględnieniem również innych przedsięwzięć, a nie tylko przedsięwzięć, dla których została wydana decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub które weszły w fazę realizacji.

W związku z powyższym skarżący wnieśli:

i. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości

ii. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie od organu administracji publicznej zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniach pierwszego zarzutu podniesiono, że:

zgodnie z art. 139 k.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Instytucja zakazu reformationis in peius należy do podstawowych gwarancji procesowych prawa obrony strony. Tworzy swobodę realizowaniu przyznanego prawa do odwołania się od decyzji organu pierwszej instancji w myśl przyjętej w postępowaniu administracyjnym zasady dwuinstancyjności. Istota bowiem tego zakazu polega na tym, że organ odwoławczy nie może zmienić rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu pierwszej instancji na niekorzyść odwołującej się strony. Znaczenie zakazu podkreśla SN w wyr. z 24.6.1993 r. (III ARN 33/93 PiP 1994, Nr 9, 5. 112): "Respektowanie zakazu reformationis in peius w postępowaniu odwoławczym należy uznać za jedne z fundamentalnych zasad prawa procesowego w demokratycznym państwie prawa. Posługiwanie się przez administrację art. 139 k.p.a. musi być przeto zawsze poddane niezwykle wnikliwej kontroli sądu".

Skarżący podnieśli, że w wyr. z 23.4.2014 r. (II OSK 1385/13, Legalis) NSA przyjął: "Wyjaśnić należy, iż instytucja zakazu reformationis in peius należy do podstawowych gwarancji procesowych prawa obrony strony. Tworzy swobodę realizowania przyznanego prawa do odwołania się od decyzji organu pierwszej instancji. Zatem istotą zawartego w art. 139 k.p.a. zakazu jest stworzenie stronie odwołującej się gwarancji procesowych, iż w wyniku złożenia odwołania jej sytuacja prawna nie ulegnie pogorszeniu, bowiem organ odwoławczy może bądź utrzymać w mocy decyzję dotychczasową, bądź też zmienić ją na decyzję bardziej korzystną dla strony, która składa odwołanie. Nie może zaś wydać decyzji mniej korzystnej dla strony odwołującej się niż decyzja dotychczasowa. Wobec powyższego nie można podzielić stanowiska sądu pierwszej instancji, który stwierdził, iż decyzja kasacyjna nie jest decyzją merytorycznej, rozstrzygającą sprawę co do istoty, a zatem nie może rozstrzygać sprawy na niekorzyść skarżącego, mając charakter wyłącznie formalno-prawny. Powyższe stanowisko sądu pierwszej instancji jest błędne, bowiem zakaz reformaitionis in peius wiąże organ odwoławczy przy rozstrzygnięciu sprawy zarówno merytorycznie, jak i kasacyjnie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Bowiem w sytuacji, gdy organ odwoławczy uchyla decyzję organu pierwszej instancji przyznającej stronie uprawnienie w niniejszej sprawie - status strony - i umarza postępowanie przed organem pierwszej instancji, to takie rozstrzygnięcie niewątpliwie pogarsza sytuację strony, bowiem traci ona uprawnienie, którym dysponowała do czasu wydania decyzji organu odwoławczego" (...) Wprowadzona w powołanym przepisie zasada stanowi podstawową gwarancję procesową dla stron. Strona odwołująca się powinna pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś wypadku nie doprowadzi cło jej pogorszenia".

Skarżący podnieśli, że w piśmie z dnia 19 lipca 2022 roku, złożonym w postępowaniu o sygn. akt [...], prowadzonym przez Wójta Gminy S. strony wyraziły swoje stanowisko sprzeciwiające się wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pod nazwą "budowa obory wolnostanowiskowej dla bydła opasowego o obsadzie 84.60 DJP na terenie gospodarstwa rolnego w miejscowości C. planowanego do realizacji na działce nr ewid. [...], ark. mapy 16, obręb C.". To stanowisko było uzasadnione negatywnym wpływem planowanej inwestycji na środowisko. Skoro strony domagały odmowy wydania decyzji środowiskowej ze względu na negatywny wpływ inwestycji na środowisko, to oznacza to, że domagały się również, aby przez Wójta Gminy S. został na wnioskodawcę nałożony obowiązek sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko. Zostało to wyrażone w zażaleniu, w którym zaskarżono postanowienie Wójta Gminy S. o nałożeniu obowiązku sporządzenia raportu tylko w takim zakresie, w jakim Wójt Gminy S. określając zakres raportu, nie zobowiązał wnioskodawcy do określenia, jakie powiązanie z planowanym w niniejszej sprawie przedsięwzięciem będzie miało przedsięwzięcie, którego dotyczy sprawa o ustalenie warunków zabudowy, tocząca się przed Wójtem Gminy S. pod sygnaturą [...] a która dotyczy tych samych nieruchomości, których dotyczy niniejsza sprawa, oraz jaki skumulowany wpływ na środowisko te dwa przedsięwzięcia wywrą łącznie.

W skargach wskazano, że nie sprzeciwiano się nałożeniu na wnioskodawcę obowiązku sporządzenia raportu, lecz chciano, aby jego zakres był szerszy. Natomiast organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 144 k.p.a. uchylił w całości zaskarżone postanowienie, w sytuacji gdy wszystkie strony skarżące w swoich zażaleniach miały zawarte takie same zarzuty i wnioski.

Wedle skarżących takie orzeczenie jest orzeczeniem wydanym na ich niekorzyść i stanowi naruszenie art. 139 w zw. z art. 144 k.p.a. Jeżeli organ odwoławczy nie zgadzał się z zarzutami, to powinien utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Odnośnie uzasadnienia drugiego zarzutu skarżący wskazali, że organ odwoławczy uznał, że nie ma podstawy do badania powiązań przedsięwzięcia objętego postępowaniem w niniejszej sprawie oraz przedsięwzięcia, którego dotyczy postępowanie o ustalenie warunków zabudowy, toczące się przed Wójtem Gminy S. pod sygnaturą [...], a które dotyczy tych samych nieruchomości, których dotyczy niniejsza sprawa, oraz jaki skumulowany wpływ na środowisko te dwa przedsięwzięcia wywrą łącznie. W tym zakresie organ odwoławczy powołał się na art. 63 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 3 października 2008 o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, który zdaniem organu odwoławczego brzmi następująco: charakterystyka przedsięwzięcia powinna uwzględniać kumulowanie się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia. Skarżący podali w skargach, że Organ odwoławczy na stronie 11 uzasadnienia decyzji stwierdził: "Dla inwestycji, o której mowa w decyzji Wójta Gminy S. o warunkach zabudowy nr [...] z dnia 19 sierpnia 2021 r. ani nie wydano decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ani inwestycja nie weszła w fazę realizacji. Zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, decyzja o warunkach zabudowy nie rodzi praw do terenu oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich. Wobec tego nie można obydwu różnych przedsięwzięć łączyć i oceniać ich skumulowanego wpływu na środowisko".

Wedle skarżących wbrew twierdzeniu organu odwoławczego cała treść art. 63 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 3 października 2008 o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko brzmi: obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie następujące kryteria: 1) rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, z uwzględnieniem: (...)b) powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia łub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem. Zgodnie z art. 3 ust. 1 Pkt. 13 ustawy z dnia 3 października 2008 o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ilekroć w ustawie jest mowa o: (...) przedsięwzięciu - rozumie sic przez to zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegająca na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również, na wydobywaniu kopalin: przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty.

Zatem, wedle skarżących, prawidłowa wykładania art. 63 ust. 1 pkt. 1 lit. b prowadzi do wniosku, że przy ocenie wpływu przedsięwzięcia na środowisko należy brać pod uwagę powiązania ze wszystkimi przedsięwzięciami, a przedsięwzięcia, dla których wydano decyzję środowiskową brać pod uwagę w szczególności, a nie do wniosku, że w tym zakresie należy brać pod uwagę jedynie przedsięwzięcia, dla których wydano decyzję środowiskową. Ze względu na powyższe organ odwoławczy błędnie odrzucił zarzut zawarty w zażaleniu, że raport oddziaływania na środowisko powinien uwzględniać powiązanie przedsięwzięcia objętego niniejszym postępowaniem z przedsięwzięciem objętym postępowaniem toczącym się przed Wójtem Gminy S. pod sygnaturą [...] dotyczące inwestycji polegającej na budowie domu jednorodzinnego mieszkalnego wolnostojącego, budynku inwentarsko magazynowego o powierzchni 1100 nr zbiornika na gnojowicę i hali magazynów o- inwentarskiej o powierzchni 450 nr. Na tym samym terenie ma powstać więc kilka budynków inwentarskich, dwa zbiorniki na gnojowicę (przy oborze wnioskodawca również planuje budowę zbiornika na gnojowicę).

Skarżący podkreślili, że już w postępowaniu o sygn. akt [...] dotyczącym ustalenia warunków zabudowy, w celu uzasadnienia zobowiązania wnioskodawcy do uzyskania decyzji środowiskowej zostało wykazane, że wnioskodawca nie posiada wystarczającej powierzchni użytków, aby zagospodarować obornik i gnojowicę i pierwotnie planowanych przedsięwzięć, a teraz dojdzie do tego gnojowica i obornik z obory. Poza tym wnioskodawca wystawił na sprzedaż swoją działkę o powierzchni około 2.7 ha, co dodatkowo zmniejszy powierzchnię jego użytków rolnych. W postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy zostało wykazane, że objęte tym postępowaniem budynki mogą pomieścić znacznie więcej zwierząt, a zatem będą sic wiązać faktycznie ze znacznie większą liczba DJP niż deklarowana przez wnioskodawcę.

Skarżący podkreślili, że w zażaleniu w niniejszej sprawie zostały przedstawione obliczenia obrazujące faktyczną ilość jednostek DJP tej inwestycji, a także orzecznictwo zgodnie, z którym organ prowadzący postępowanie nie może opierać się wyłącznie na ilości jednostek DJP deklarowanej przez wnioskodawcę, lecz musi sam ustalić rzeczywistą maksymalną ilość zwierząt i jednostek DJP. Może ona zostać zakwalifikowana nawet jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Skarżący dodali, że do tego dochodzi jeszcze inwestycja objęta niniejszą sprawą. Wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, w KIP nie jest podana maksymalna rzeczywista ilość zwierząt i jednostek DJP, lecz ilość deklarowana przez wnioskodawcę. Maksymalna rzeczywista ilość zwierząt i jednostek DJP powinna zostać obliczona przez organ prowadzący postępowania na podstawie przepisów prawa lub na podstawie opinii biegłego.

Wedle skarżących nie jest prawdą, że Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. uznał KIP za dokument rzetelny i wystarczający do oceny środowiskowych uwarunkowań planowanego przedsięwzięcia skoro stwierdził, że koniecznie jest sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko.

Dodatkowo skarżący podali, że Wójt Gminy S. prowadzi również postępowanie o sygnaturze [...], w sprawie budowy farmy fotowoltaicznej [...] o mocy do 3 MW planowanego do realizacji na działce o nr ew. [...], obręb C., gmina S. , która bezpośrednio graniczny z działką, na której ma zostać zrealizowane przedsięwzięcie objęte niniejszą sprawą. W owej sprawie została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, która została zaskarżona do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Ponadto, w postępowaniu o sygnaturze akt: [...] na wniosek Wójta Gminy S. została sporządzona opinia w sprawie możliwości zrealizowania planowanej inwestycji w pobliżu ujęcia wody. Opinia ta została dołączona do akt sprawy o sygnaturze: [...] Wynika z niej, że plan budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego, budynku inwentarsko-magazynowanego, zbiornika na gnojowicę, hali magazynów inwentarskiej, dwóch zbiorników Paszowych, w ramach zabudowy zagrodowej na działkach [...]. [...] i [...]. Plan ten związany będzie ze zmiana sposobu zagospodarowania terenu w rejonie zasilania wód do ujęcia i w obrębie wcześniej wyznaczonej strefy ochronnej (decyzja z dnia 1 09.03.1993 r. (znak [...]). Na terenach gdzie aktualnie prowadzona jest umiarkowana działalność rolnicza, planowane jest wprowadzenie zwiększonego udziału pogłowia, co wiąże się ze zwiększoną ilością odchodów od zwierzęcych. Efektem tego jest też planowana budowa zbiornika na gnojowicę. Wszystko to jest niekorzystne z uwagi na bliskość do ujęcia wody, na fakt, że teren ten graniczy/obejmuje lokalne obniżenie terenu w domyśle wiązane z redukcją utworów izolujących (znajdującego się nawet w obrębie głównego obszaru spływu wód do ujęcia według wyliczeń niniejszej analizy). Układ taki oraz awaryjny wyciek gnojowicy do ww. obniżenia terenu może skutkować szybkim (kilka lat) przemieszczeniem się zanieczyszczeń do ujęcia (strona 17 opinii). (...) W świetle niniejszej analizy proponuje się zachowanie w rejonie ujęcia C. jego strefy ochronnej pośredniej. Najbardziej korzystnym, wydaje się zachowanie strefy we wcześniej obowiązujących granicach, a jako opcję minimalną proponuje się zachowanie tej strefy w obrębie terenów oznaczonych w niniejsze/ analizie jako obszary głównego spływu wód do ujęcia (przynajmniej do granicy z [...]) oraz w obrębie rejonów prawdopodobnej redukcji miąższości utworów izolujących (strona 26 opinii).

Skarżący wskazali, że ta opinia została sporządzona już tylko ze względu na plan pierwszej inwestycji na danym terenie, natomiast teraz dodatkowo planowana w pobliżu ujęcia wody jest jeszcze obora o obsadzie do ponad 84 DJP oraz budowa farmy fotowoltaicznej.

Wedle skarżących trzy bardzo duże inwestycje w jednym miejscu wymagają wspólnej oceny oddziaływania na środowisko nie tylko ze względu na ujęcie wody, ale ze względu na ogólny skumulowany wpływ na środowisko.

Wedle skarżących sam fakt zaznaczenia w decyzji, że w odległości 200 m od planowanego przedsięwzięcia jest obszar [...] uzasadnia przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko.

Wedle skarżących wnioskodawca w niniejszej sprawie w sztuczny sposób podzielił swoje inwestycje na dwa postępowania, próbując uniknąć badania ich wspólnego wpływu na środowisku. Już sama ww. treść opinii sprawia, że informacje podane w KIP są niewiarygodne.

Skarżący podkreślili, że przepisy prawa dotyczące ochrony środowiska mają za zadanie przeciwdziałać takim sytuacjom. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 6 września 2022 roku, sygn. akt II SA/Lu 294/22, Legalis nr 2751869 analizując potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, wskazał, że należy uwzględnić skalę, czas trwania oraz intensywność oddziaływania danego przedsięwzięcia w powiązaniu z innymi. Chodzi zatem o oddziaływania, które mają powtarzalny i trwały charakter oraz występują przez dłuższy czas. Ocena skumulowanego oddziaływania przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami, o której mowa w art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy środowiskowej z 3 października 2008 r. powinna uwzględniać identyfikację potencjalnych oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko z innymi przedsięwzięciami oraz zastosowanie instrumentów prawnych, które będą stosowane w ramach realizacji przedsięwzięcia w celu uniknięcia, minimalizacji bądź redukcji oddziaływań. Wykładnia tego przepisu nie może prowadzić do akceptacji sztucznego dzielenia całej inwestycji, w ten sposób, możnaby obchodzić prawo, poprzez tworzenie przedsięwzięć, których parametry pozwalają na odstąpienie od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Trzeba mieć jednak na uwadze, że ustawodawca nie wskazał, czy powinny to być przedsięwzięcia powiązane technologicznie lub nie. Skumulowanie dotyczy oddziaływań, a nie przedsięwzięć, które są ich źródłem. Zgodnie z zasadami prewencji i przezorności, przy dokonywaniu wykładni art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy środowiskowej, należy uwzględnić, że skumulowane oddziaływania mogą powodować zmiany w środowisku, będące konsekwencją wpływu danego rodzaju przedsięwzięcia w połączeniu z innymi istniejącymi lub planowanymi przedsięwzięciem.

Dodatkowo w skargach podniesiono, treść art. 133, art. 134, art. 551 ust. 2 ustawy Prawo wodne.

Skarżący podkreślili, że strefa ochrony pośredniej wody ma charakter prewencyjny, powinna zostać ustanowiona nawet gdy istnieje potencjalne zagrożenie dla ujęcia wody. Na zasadność ustanowienia wskazuje opinia zacytowana powyżej. Natomiast w niniejszej sprawie zagrożenie jest bardzo realne, ponieważ w pobliżu ujęcia planowane są bardzo duże skumulowane inwestycje. Brak skorzystania w tej sytuacji przez organy administracji z dostępnych środków prawnych zmierzających do ochrony środowiska i zdrowia mieszkańców jest naruszeniem prawa. Jest to, wedle skarżących, również kolejny argument przemawiający za koniecznością sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko i podważający wiarygodność KIP w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargi SKO w P. odnośnie zarzutu naruszenia art. 139 w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez orzekanie na niekorzyść stron składających zażalenie wskazało, że zażalenia L. S., M. S., L. Z. i G. G. skierowane były przeciw całości postanowienia Wójta Gminy S. i w takim zakresie orzekał organ odwoławczy. Według organu strony korzystając ze środków odwoławczych muszą uwzględnić, że organ odwoławczy działa na zasadzie legalizmu i analizuje całokształt sprawy w świetle obowiązujących przepisów, a nie ogranicza się do rozpatrywania postulatów osób składających zażalenie.

W odpowiedzi SKO w P. podkreśliło, że Skarżący nie wyjaśnili, dlaczego uznali za korzystne dla siebie nałożenie na inwestora obowiązku sporządzenia raportu, a tym samym zobowiązanie się przez Wójta Gminy S. do przeprowadzenia pełnej oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, co wiąże się ze zwiększonymi kosztami dla organu i inwestora. W art. 139 K.p.a. chodzi o korzyść w znaczeniu materialnym, czyli o konkretyzację czyjegoś obowiązku lub uprawnienia poprzez wydanie indywidualnej decyzji administracyjnej. Natomiast skarżący mają na uwadze korzyść procesową pojętą subiektywnie. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie narusza praw skarżących, a ma jedynie na celu doprowadzenie do zakończenia sprawy środowiskowej w sposób odpowiadający prawu.

Wedle organu dla oceny wniesionych skarg pomocne może być stanowisko zawarte w postanowieniu WSA w Poznaniu z dnia 12.03.2019 r., sygn. akt IV SA/Po 1057/16 oraz w postanowieniu z dnia 02.04.2019 r., sygn. akt IV SA/Po 292/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga okazała się zasadna, lecz z nieco innych względów niż wskazano w skardze.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 usta-wy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2021, poz. 137).

Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634 t.j. z dnia 2023.08.17 p.p.s.a.). Uwzględniając skargę na decyzję

(postanowienie) Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Sąd nie jest związany zarzutami skargi.

Sprawa została rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a.

Przedmiotem oceny w sprawie jest zasadność uchylenia przez organ II instancji postanowienia nakładającego na inwestora obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko może mieć, w zależności od rodzaju zamierzonego przedsięwzięcia, charakter obligatoryjny bądź fakultatywny. W pierwszym przypadku nie ma wątpliwości, że ocena oddziaływania na środowisko musi być przeprowadzona zawsze. W drugim przypadku ktoś musi określić, że taki obowiązek występuje. Polski ustawodawca przyjął w art. 63 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, że powinno to nastąpić w formie postanowienia organu właściwego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2023 r., II SA/Po 787/22).

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć zawartych w zaskarżonym postanowieniu poprzedzającym je postanowieniu organu pierwszej instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U.2023.1094 t.j. z dnia 2023.06.12).

Wedle art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku (...) przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: 1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, 2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1.

Planowane przedsięwzięcie jest przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, gdyż zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 104 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839), do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się chów lub hodowlę zwierząt, innych niż norka, w liczbie nie mniejszej niż 60 DJP i mniejszej niż 210 DJP.

Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r., obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie następujące kryteria:

1) rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, z uwzględnieniem:

a) skali przedsięwzięcia i wielkości zajmowanego terenu oraz ich wzajemnych proporcji;

b) powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych;

c) różnorodności biologicznej, wykorzystywania zasobów naturalnych, w tym gleby, wody i powierzchni ziemi;

d) emisji i występowania innych uciążliwości;

e) ocenionego w oparciu o wiedzę naukową ryzyka wystąpienia poważnych awarii lub katastrof naturalnych i budowlanych;

f) przewidywanych ilości i rodzaju wytwarzanych odpadów oraz ich wpływu na środowisko, w przypadkach gdy planuje się ich powstawanie;

g) zagrożenia dla zdrowia ludzi, w tym wynikającego z emisji;

2) usytuowanie przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym i planowanym użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych, walorów przyrodniczych i krajobrazowych oraz uwarunkowań miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego - uwzględniające:

a) obszary wodno-błotne;

b) obszary objęte ochroną, w tym strefy ochronne ujęć wód i obszary ochronne zbiorników wód śródlądowych;

c) obszary wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin, grzybów i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych objętych ochroną, w tym obszary [...], oraz pozostałe formy ochrony przyrody;

d) obszary o krajobrazie mającym znaczenie historyczne, kulturowe lub archeologiczne;

e) gęstość zaludnienia;

3) rodzaj, cechy i skalę możliwego oddziaływania wynikające z:

a) zasięgu oddziaływania - obszaru geograficznego i liczby ludności, na którą przedsięwzięcie może oddziaływać;

b) transgranicznego charakteru oddziaływania przedsięwzięcia na poszczególne elementy przyrodnicze;

c) charakteru, wielkości, intensywności i złożoności oddziaływania, z uwzględnieniem obciążenia istniejącej infrastruktury technicznej oraz przewidywanego momentu rozpoczęcia oddziaływania;

d) prawdopodobieństwa oddziaływania;

e) czasu trwania, częstotliwości i odwracalności oddziaływania;

f) powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych;

g) możliwości ograniczenia oddziaływania.

Nałożenie na inwestora obowiązku sporządzenia raportu oraz rozszerzenie postępowania w kierunku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko ma charakter fakultatywny, gdyż istnieje możliwość wydania uproszczonej decyzji środowiskowej zgodnie z art. 84 ust. 1 ustawy środowiskowej.

Skarga opiera się na dwóch zarzutach: zarzucie dotyczącym kumulacji oddziaływań oraz zarzucie dotyczącego przekroczenia przez organ II instancji zakazu reformationis in peius.

W skardze zarzuca się, że uchylenie przez organ II instancji postanowienia organu I instancji potencjalnie doprowadzi do zawężenia zakresu postanowienia nakładającego na inwestora obowiązek oceny oddziaływania na środowisko, podczas, gdy zdaniem skarżących zakres ten powinien być jeszcze szerszy niż dotychczasowy.

Według Sądu istota sprawy, która doprowadziła do uchylenia zaskarżonego postanowienia opiera się zaś na innym aspekcie związanym z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, a także dotyczącym obowiązków i zakresu działania organu II instancji w postępowaniu zażaleniom.

W ocenie Sądu błąd organu II instancji, który doprowadził do konieczności uchylenia przez Sąd wydanego postanowienia związany był z naruszeniem przez organ II instancji warunków wydania decyzji (postanowienia) kasacyjnego.

Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia Sąd miał na uwadze, że jako jedną z podstaw prawnych na których oparto postanowienie organu II instancji wskazano art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. przepis ten stanowi, że organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.

Tymczasem w postanowieniu w jego sentencji opierając się na tej podstawie prawnej dokonano uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości, nie orzeknięto co do istoty sprawy, ani nie umorzono postepowania. Jednocześnie w uzasadnieniu postanowienia uchylającego organ II instancji wskazał wytyczne dla organu I instancji.

Zatem organ II instancji podał niewłaściwą podstawę prawną postanowienia. Postanowienie uchylające i przekazujące sprawę do organu I instancji, jeśli już, to powinno być oparte o art. 138 § 2 k.p.a. Zdaniem Sądu niesłuszne jest stanowisko organu II instancji wedle którego, nie można w sprawie odpowiednio stosować przepisu art. 138 paragraf 2 k.p.a. W ocenie Sądu zasada zgodnie z którą organ II instancji w pierwszej kolejności ma obowiązek działania merytorycznego, a dopiero w wyjątkowych przypadkach kasatoryjnego jest w tym przypadku przeważająca. Tym bardziej, że organ II instancji z jednej strony uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał ją do organu I instancji, z drugiej zaś strony rozpoczął i przeszedł do fazy merytorycznego rozpoznawania, gdyż np. szeroko w kilku miejscach uzasadnienia powołuje się na KIP. Tzn., że organ II instancji wydał postanowienie kasacyjne gdy mógł samodzielnie orzec co do meritum. Skoro od postanowienia kasatoryjnego nie przysługuje sprzeciw, tylko skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, to tym bardziej wskazuje to w pierwszej kolejności na obowiązek organu II instancji merytorycznego rozpoznania sprawy.

W orzecznictwie wskazuje się, że wydanie decyzji kasacyjnej w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. możliwe jest w przypadku łącznego wystąpienia dwóch przesłanek. Po pierwsze, postępowanie przed organem I instancji, w którym wydana została zaskarżona decyzja, prowadzone było z naruszeniem przepisów postępowania. Po drugie, konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy może więc wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia tylko, gdy postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego. Może to mieć miejsce, jeśli organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, jeśli wprawdzie zostało ono przeprowadzone, ale z rażącym naruszeniem przepisów procesowych oraz w przypadku naruszenia przepisów postępowania będących podstawą do wydania określonego rodzaju decyzji (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2023 r., I GSK 587/23). Wydanie decyzji kasacyjnej jest możliwe w sytuacjach wyjątkowych, gdyż działanie organu odwoławczego nie ma tylko charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym i co do zasady obowiązkiem tego organu jest ponowne rozpoznanie sprawy będącej przedmiotem postępowania (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2023 r., II OSK 1008/23). Warunkiem koniecznym dopuszczalności wydania decyzji w trybie art. 138 § 2 jest stwierdzenie, że sprawa nie może być załatwiona w sposób merytoryczny przez organ drugiej instancji. W sytuacji więc, gdy uprawniony podmiot wniósł odwołanie od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, zadaniem organu odwoławczego było ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Wskazać należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego obowiązkiem organu drugiej instancji jest ponowna ocena całego zebranego materiału dowodowego, ewentualnie jego uzupełnienie, gdyż dokonuje on po raz drugi rozstrzygnięcia w całości tej samej sprawy, a nie jedynie oceny prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy, w przeciwieństwie do sądu administracyjnego, jest organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę. W sytuacji zatem, gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 k.p.a., to również braki dowodowe nie mogą, co do zasady, stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Dopiero gdy wykazane zostanie, że prowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w oparciu o art. 136 k.p.a. okaże się niewystarczające, należy uchylić zaskarżoną decyzję oraz przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 kwietnia 2023 r., II SA/Gd 250/23). Organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania kasacyjnego rozstrzygnięcia, jeśli organ pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, gdyż decyzja kasacyjna nie może zostać wydana, jeśli kwestią sporną będzie tylko ocena prawna zebranego materiału dowodowego w danej sprawie. Podobnie, organ odwoławczy błędnie zastosuje art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 16 lutego 2023 r., II SA/Go 752/22).

W ocenie Sądu powyższe uwagi dotyczące możliwości wydawania decyzji (postanowień) kasatoryjnych zachowują również aktualność w niniejszej sprawie.

Jeżeli SKO w P. zajęło się w swym uzasadnieniu już cytowaniem KIP, to znaczy, że rozpoczęło proces ponownego rozpoznawania sprawy w ramach toku instancyjnego. Należy mieć bowiem na względzie, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne i w pierwszej kolejności obowiązkiem organu II instancji jest ponowne, pełne rozpatrzenie sprawy. W sytuacji w której SKO w P. nie wskazuje w ogóle na to, że brak jest jakichś dowodów, (a organ I instancji ma jedynie "bardziej dogłębnie uzasadnić swoje stanowisko"), a wręcz SKO samodzielnie rozpoczęło analizę KIP, to nie było przesłanek do uchylenia postanowienia organu I instancji.

Tym samym, w ocenie Sądu, SKO w P. naruszyło zasadę dwuinstancyjności, a także zasadę szybkości postępowania, gdyż powinno samo merytorycznie rozpoznać sprawę, nie wskazało przy tym na braki w postępowaniu dowodowym, a przecież nawet gdyby braki takie nastąpiły, to SKO jako organ II instancji mogło samodzielnie je uzupełnić.

W dalszej kolejności odnośnie zarzutu naruszenia zakazu reformationis in peius, to nie okazał się on zdaniem Sądu zasadny z następujących względów: postanowienie rozstrzygające o obowiązku przeprowadzenia oceny jest równoznaczne z obowiązkiem nałożonym na wnioskodawcę do sporządzenia i przedłożenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. Niemniej jednak postępowanie w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest postępowaniem toczącym się na wniosek, co oznacza, że obowiązek sporządzenia i przedłożenia raportu o oddziaływaniu na środowisko jest jedynie warunkiem jaki ustawodawca formułuje wobec wnioskodawcy, jeżeli ten ostatni oczekuje rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej i zakończenia wszczętego postępowania administracyjnego. Wnioskodawca będąc dysponentem postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może w dowolnym momencie trwania postępowania wycofać wniosek czyniąc całe postępowanie bezprzedmiotowym. Wnioskodawca decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może również, w każdym czasie porzucić zamierzenie inwestycyjne będące przedmiotem wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przy czym nie ciąży na nim żaden ustawowy obowiązek stosownego powiadomienia organu prowadzącego postępowanie administracyjne (por.: Otawski, [w:] red. Filipowicz, Komentarz do art. 66 ustawy środowiskowej, 2020, Legalis). Nie był zatem zasadny zarzut, że uchylając postanowienie organu I instancji organ II instancji naruszył wspomniany zakaz albowiem samo nałożenie na inwestora obowiązku przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko nie przyznaje innym stronom (tu: skarżącym) uprawnień w postępowaniu; nie można było zatem stwierdzić, że uchylenie postanowienia organu I instancji miałoby zadziałać na ich niekorzyść.

Skarżący podnieśli także, wedle Sądu niewłaściwie, że jakoby zakres rozpoznawania zażalenia przez organ II instancji miałby zostać zakreślony treścią ich zażalenia. Nie jest to zasadne. W postępowaniu administracyjnym bowiem złożenie zażalenia (nawet tylko co do części postanowienia) powoduje, że organ II instancji bada całą sprawę i nie jest "związany" zakresem zażalenia, na co prawidłowo wskazał organ II instancji w swoim postanowieniu.

Odnośnie kwestii karty informacyjnej przedsięwzięcia wypada przypomnieć, że karta informacyjna przedsięwzięcia stanowi podlegający swobodnej ocenie organów dokument prywatny. Szczegółowa i specjalistyczna treść karty informacyjnej oznacza, że dokument ten, zgodnie z art. 62a ustawy środowiskowej, stanowi punkt wyjścia do ustaleń faktycznych organów w zakresie cech i parametrów planowanego przedsięwzięcia. Dokumentowi temu przysługuje więc szczególna moc dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia. Podważenie jego ustaleń mogłoby nastąpić jedynie, co do zasady, przez przedstawienie nowej analizy uwarunkowań środowiskowych (sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autorzy karty informacyjnej przedsięwzięcia), z której wynikałyby wnioski pozostające w sprzeczności do tych zawartych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia. Weryfikacja wiarygodności i mocy dowodowej karty informacyjnej wymaga zatem przeprowadzenia co najmniej porównywalnych pod względem fachowości i specjalistycznej analizy dowodów np. dowodu z ekspertyzy specjalistycznej, która w sposób udokumentowany wykazywałaby m.in. wady lub błędne założenia lub ustalenia karty informacyjnej przedsięwzięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lipca 2020 r., II OSK 875/20). Jeżeli więc strony postępowania - niezależnie od weryfikacji i ocen organów orzekających w sprawie - zmierzają do podważenia wiarygodności lub mocy dowodowej karty informacyjnej w zakresie podstawowych informacji o planowanym przedsięwzięciu, to ich obowiązkiem jest zaoferowanie odpowiednich dowodów, które zmierzają do podważenia konkretnych i istotnych elementów karty informacyjnej, o których mowa w art. 62a ust. 1 ustawy środowiskowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lipca 2020 r., II OSK 875/20). Organy orzekające w sprawie mają z kolei obowiązek rzetelnej weryfikacji danych zawartych w karcie informacyjnej oraz przeprowadzenia dodatkowych dowodów, jeżeli stwierdzą, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do wiarygodności danych zawartych w karcie informacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lutego 2013 r., II OSK 1944/11).

W aktach administracyjnych znajdują się opinie trzech organów, znajduje się w nich również KIP, organ II instancji nie wskazał, by w materiale dowodowym brakowało jakichś istotnych dowodów. Z odpowiedniego stosowania art. 136 k.p.a. do zażaleń wynika, że organ zażaleniowy może przeprowadzić na żądanie strony, a także innego podmiotu legitymowanego do wniesienia zażalenia, albo z urzędu, dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w granicach sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego postanowienia (Glibowski, Komentarz do art. 144 k.p.a., red. R. Hauser, wyd. 8, 2023, Legalis).

Zatem to organ II instancji ma obowiązek ponownie merytorycznie rozpoznać sprawę. Przy czym uchylenie przez Sąd zaskarżonego postanowienia organu II instancji nie oznacza jeszcze automatycznie, że zakres nałożonego na inwestora obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko będzie węższy aniżeli ten nałożony przez organ I instancji. Po dokładnej analizie całego materiału dowodowego w sprawie, której przeprowadzenie będzie obowiązkiem organu II instancji może bowiem okazać się, że zakres ten ulegnie zmianie (może to być zmiana zarówno w kierunku zmniejszenia jak i zwiększenia tego zakresu). Organ II instancji rozpoznając sprawę szczegółowo zbada również podnoszony przez skarżących aspekt kumulacji oddziaływań biorąc pod uwagę odrębność ścieżki postępowania środowiskowego w wariancie nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko od ścieżki tzw. uproszczonej decyzji środowiskowej.

Z powyższych względów, Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchylił je na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., z uwagi na istotne naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie a art. 200 p.p.s.a. zasadzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz każdego ze skarżących zwrot uiszczonego wpisu od skargi: - G. G. kwotę 200,00 zł (dwieście złotych); - L. Z. kwotę 200,00 zł (dwieście złotych); - L. S. i M. S. solidarnie kwotę 200,00 zł (dwieście złotych).