Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 739/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 23 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki, Asesor WSA Tomasz Furmanek, Protokolant asystent sędziego Aneta Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2023 roku sprawy ze skargi B. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 18 sierpnia 2023 roku nr 1001-IEW-1.4264.10.2023.4.U04.RW w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od spadków i darowizn 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi A. Ś. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 18 sierpnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: "DIAS") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Głownie z 23 marca 2023 r., którą odmówiono B. G. (dalej: "skarżący", "podatnik") umorzenia zaległości w podatku od spadków i darowizn w kwocie 5.709,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 21,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji DIAS wskazał, iż w dniu 7 lutego 2023 r. podatnik złożył wniosek o umorzenie zaległości w podatku od spadków i darowizn, która powstała na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Głownie z 31 października 2022 r. Prośbę swą podatnik umotywował trudną sytuację materialną, gdyż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i uzyskuje niskie dochody, nie ma majątku. Ponadto boryka się z kłopotami zdrowotnymi.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Głownie pismem z 8 lutego 2023 r. wystąpił do wierzyciela przedmiotowej należności, tj. Burmistrza G., z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie. Postanowieniem z 27 lutego 2023 r. Burmistrz G. nie wyraził zgody na udzielenie wnioskowanej ulgi.

DIAS przedstawił sytuację majątkową podatnika wskazując, że 10 czerwca 2016 r. skarżący podpisał umowę o częściowy podział majątku wspólnego z H. G.; 9 sierpnia 2019 r. Bank A w G, wypłacił skarżącemu, w oparciu o dyspozycję na wypadek śmierci H1. G., środki w kwocie 8.000,42 zł; a 21 września 2019 r. sporządzono Akt Poświadczenia Dziedziczenia Rep.[...], ze wskazaniem skarżącego jako jedynego spadkobiercy po H1. G.. Na aktualne miesięczne dochody skarżącego składają się: renta chorobowa z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie 913,49 zł; zasiłki z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, w tym: na leki - w kwocie 180,00 zł i dofinansowanie do czynszu - w wysokości 306,22 zł (kwota zmienna). Z kolei miesięczne wydatki skarżącego oscylują w granicach od 1.501,33 zł do 1.751,33 zł. Skarżący posiada majątek o wartości 100.000,00 zł - w postaci udziału (wynoszącego 1/4) w prawie własności nieruchomości o powierzchni gruntu 0,3135 ha, zabudowanej budynkiem mieszkalnym o powierzchni użytkowej 119 m2 położonej w G. przy ul. [...] - nabyty w drodze dziedziczenia po zmarłym ojcu.

DIAS zwrócił uwagę, że skarżący ma inne zobowiązania – zaciągnięte kredyty o łącznej wartość 19.300,00 zł, a także zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem lekarskim z 31 stycznia 2023 r. boryka się z kłopotami zdrowotnymi.

Organ odwoławczy wyjaśnił następnie, że wpływy z tytułu podatku od spadków i darowizn stanowią dochody własne gminy, dlatego też naczelnik urzędu skarbowego może umarzać te należności wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Brak zgody organu opiniującego wyłącza możliwość korzystnego dla strony rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie takie jest również wykluczone w sytuacji, gdy organ decyzyjny nie stwierdzi wystąpienia w sprawie ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego. Rozpoznając wniosek o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych organ podatkowy ma obowiązek przeprowadzenia pełnych i precyzyjnych ustaleń w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i oceny, czy okoliczności sprawy odpowiadają przesłankom udzielenia wnioskowanej ulgi. Realizacja tego obowiązku wymaga w pierwszej kolejności wyjaśnienia pojęć ważny interes podatnika oraz interes publiczny.

DIAS stwierdził, że zaistnienie przesłanek udzielenia wnioskowanej ulgi z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 – dalej: "O.p.") – ważny interes podatnika lub interes publiczny – jest oceniane według stanu faktycznego aktualnego na dzień wydania decyzji. W tym zakresie istotne jest w szczególności uwzględnienie obiektywnych możliwości płatniczych podatnika istniejących w chwili rozstrzygania sprawy, jak również dotychczasowej postawy w kwestii wykonania przedmiotowego zobowiązania podatkowego. Załatwienie tej kategorii spraw wymaga dokonania oceny całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, nie zaś tylko tych jej aspektów, którym podatnik nadał wiodące znaczenie.

Po przeanalizowaniu istotnych okoliczności sprawy DIAS uznał – odmiennie niż Naczelnik Urzędu Skarbowego w Głownie – że w przypadku skarżącego została spełniona przesłanka ważnego interesu podatnika, nie wystąpił zaś obiektywnie rozumiany interes publiczny w udzieleniu ulgi podatkowej. Biorąc pod uwagę stan dochodów skarżącego i ograniczone możliwości zarobkowania (wynikające z częściowej niezdolności do pracy) organ odwoławczy uznał, że ta sytuacja wypełnia przesłankę ważnego interesu podatnika, rozumianego jako normalna kondycja ekonomiczna podatnika, oceniana z uwzględnieniem wysokości uzyskiwanych dochodów oraz niezbędnych wydatków, w tym także kosztów ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego.

Z kolei oceniając sytuację skarżącego pod kątem spełnienia przesłanki interesu publicznego, w pierwszej kolejności DIAS zauważył, że przedmiotowa zaległość podatkowa nie powstała z przyczyn niezależnych od podatnika, w wyniku zdarzenia nagłego, losowego, czy też innych okoliczności nadzwyczajnych. Zobowiązanie powstało z powodu niedochowania określonego w ustawie o podatku od spadków i darowizn warunku (w postaci złożenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego we wskazanym terminie zawiadomienia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych), umożliwiającego skorzystanie ze zwolnienia podatkowego. Dlatego też w przypadku skarżącego udzielenie wnioskowanego umorzenia byłoby niezgodne z interesem publicznym, rozumianym jako dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. Stanowiłoby to bowiem w pewnym sensie akceptację dla sytuacji, w której podatnik z własnej winy generuje podatek do zapłaty, a następnie powołując się na trudną sytuację osobistą i materialną oczekuje jego umorzenia. Taka postawa nie może być premiowana całkowitym oddłużeniem w oparciu o przesłankę interesu publicznego.

DIAS stwierdził, iż daje wiarę, że sytuacja finansowa skarżącego w kontekście wskazanej we wniosku zaległości podatkowej oraz ponoszonych wydatków stałych (w tym związanych ze stanem zdrowia) jest niekorzystna. Jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych z zakresu uznaniowych ulg w spłacie zobowiązań podatkowych ugruntował się pogląd, że okoliczność tego rodzaju nie przesądza samoistnie i automatycznie o konieczności przyznania żądanej ulgi. Organ odwoławczy podkreślił jednak, że posiadane przez skarżącego zadłużenie z tytułu kredytów i pożyczek stanowi osobiste ryzyko finansowe i nie może być podstawą umorzenia należności, gdyż byłoby to sprzeczne z interesem publicznym, rozumianym jako powszechność obowiązku podatkowego, służąca zapewnieniu stałych wpływów do budżetu państwa, z których finansowany jest szereg potrzeb ogólnospołecznych, w tym publiczna służba zdrowia, wypłata świadczeń emerytalnych, itp. Organ nie zanegował także, że w zaistniałym stanie faktycznym konieczność wywiązania się z obowiązku regulowania zaciągniętych zobowiązań prywatnych stanowi istotne obciążenie dla budżetu skarżącego, lecz zaznaczył, że nie wyklucza to spłaty posiadanej zaległości podatkowej, bowiem podatnik nie może preferować długów prywatnych względem zadłużenia z tytułu należnych podatków.

Dalej DIAS stwierdził, iż jego zdaniem w tej sprawie istnieją wątpliwości w zakresie celowości udzielenia żądanej ulgi z punktu widzenia interesu publicznego, rozumianego jako minimalizacja wydatków publicznych pojawiających się w następstwie konieczności uregulowania należności podatkowych. Teza ta wynika ze stwierdzonego u podatnika przez lekarza orzecznika stopnia niezdolności do pracy (częściowa) oraz faktu, że - bez względu na konieczność uregulowania zaległego zobowiązania podatkowego - podstawowym źródłem utrzymania skarżącego jest świadczenie rentowe wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i zasiłki z pomocy społecznej. Ponadto w dacie wszczęcia postępowania ulgowego struktura zadłużenia skarżącego przedstawiała się w ten sposób, że zadłużenie podatkowe - w kwocie głównej 5.709,00 zł - stanowiło jedynie ok. 22,83% ogólnego zadłużenia (w kwocie należności głównej). Wobec tego DIAS uznał, że zastosowanie wnioskowanego umorzenia nie spowodowałoby realnej poprawy bieżącej sytuacji ekonomicznej podatnika. Stanowiłoby tylko częściowe oddłużenie poprzez zdjęcie ciężaru długu podatkowego, nie doprowadziłoby jednak do rozwiązania problemów finansowych skarżącego poprzez likwidację zadłużenia. Ustalone okoliczności wskazują, że odmowa umorzenia zaległości podatkowej nie wpłynie znacząco na sytuację finansową skarżącego i nie zagrozi jego egzystencji. Tym bardziej, że w ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym wyłączone spod egzekucji są wartości i środki majątkowe, które są niezbędne dla zobowiązanego dla zapewnienia minimum egzystencji. Nie podlegają również egzekucji dodatkowe roczne świadczenia pieniężne: tzw. trzynasta emerytura i czternasta emerytura, które przysługują skarżącemu jako osobie posiadającej uprawnienia emerytalne bądź rentowe. Organ podkreślił także, iż podnoszony przez podatnika brak możliwości zbycia odziedziczonego udziału w nieruchomości (z powodu nieuregulowania podatku od spadków i darowizn) nie pozbawia możliwości czerpania pożytków, które przynosi dany typ nieruchomości, np. z tytułu najmu lub dzierżawy, stosownie do wysokości posiadanego udziału. Także żaden z przedłożonych przez skarżącego dowodów o stanie zdrowia, w ocenie DIAS nie świadczy o tym, że podatnik jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Jak podkreślono, stan zdrowia nie dyskwalifikuje skarżącego z możliwości podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B. G. wniósł o uchylenie ww. decyzji DIAS, zarzucając w sprawie błędna ocenę materiału dowodowego, a w szczególności jego sytuacji materialnej i w konsekwencji przyjęcie, że brak jest podstaw do umorzenia zobowiązania podatkowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 26 października 2023 r. poparł zarzuty skargi i wniósł o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego, podnosząc dodatkowo naruszenie w sprawie art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, poprzez brak przedstawienia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego organowi samorządu terytorialnego kompleksowego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, który dawałby możliwość pełnego zapoznania się z żądaniem strony i wydaniem opinii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał za niezasadne zarzuty skargi.

Zgodnie z treścią przepisu art. 67a § 1 pkt 3 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Stosownie do art. 67b § 1 organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, które nie stanowią pomocy publicznej; które stanowią pomoc de minimis; które stanowią pomoc publiczną ale tylko na cele określone w pkt 3 art. 67b Ordynacji podatkowej.

Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej, jak również zaległość podatkowa objęta wnioskiem o udzielenie ulgi podatkowej nie jest związana ze źródłem przychodów z działalności gospodarczej.

Przepis art. 67a § 1 O.p. przewiduje dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze decyzji zastosować ulgę podatkową – "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Spójnik "lub" użyty w przepisie wskazuje na to, iż wystarczy spełnienie tylko jednej z nich. Oznacza to, iż organ podatkowy w każdym wypadku winien zbadać sprawę pod kątem spełnienia obu przesłanek.

Sąd zgadza się z organami podatkowymi, że pojęcia "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" są pojęciami nieostrymi, a ich treść powinna być oceniana w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 kwietnia 1999 r. (sygn. akt SA/Sz 850/98, Lex nr 36843) stwierdził, iż "ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata majątku. Interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdy nie będzie w stanie zaspokoić potrzeb materialnych". Interes publiczny rozumieć również można jako dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwa, korekta błędnych decyzji.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy uznał, iż w przypadku skarżącego została spełniona przesłanka ważnego interesu podatnika ze względu na stan dochodów skarżącego i ograniczone możliwości zarobkowania (wynikające z częściowej niezdolności do pracy).

Sąd zwrócił jednak uwagę, że w zaskarżonej decyzji brak jest wyraźnego sprecyzowania co do istnienia przesłanki ważnego interesu podatnika uzasadniającej umorzenie przedmiotowego zobowiązania podatkowego. Z jednej strony organ dał wiarę oświadczeniom podatnika, że jego sytuacja finansowa jest niekorzystna w kontekście wielkości zaległości podatkowej oraz ponoszonych wydatków stałych (w tym związanych ze stanem zdrowia). W następnych rozważaniach stwierdza jednak, iż konieczność wywiązania się z obowiązku regulowania zaciągniętych zobowiązań prywatnych stanowi istotne obciążenie dla budżetu skarżącego, lecz nie wyklucza to spłaty posiadanej zaległości podatkowej, bowiem podatnik nie może preferować długów prywatnych względem zadłużenia z tytułu należnych podatków.

Ta argumentacja wskazywałaby, że nie do końca Dyrektor Izby Administracji Skarbowej jest przekonany o istnieniu "ważnego interesu podatnika", który uzasadniałby udzielenie ulgi w postaci umorzenia w całości przedmiotowej zaległości podatkowej. Wynika to także z zestawienia bieżącej analizy możliwościach płatniczych podatnika i stanu jego majątku - 9 sierpnia 2019 r. Bank A w G. wypłacił skarżącemu, w oparciu o dyspozycję na wypadek śmierci H1. G., środki w kwocie 8.000,42 zł; na aktualne miesięczne dochody skarżącego składają się: renta chorobowa z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie 913,49 zł i zasiłki z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, w tym na leki - w kwocie 180,00 zł i dofinansowanie do czynszu - w wysokości 306,22 zł (kwota zmienna); posiada majątek o wartości 100.000,00 zł w postaci ¼ udziału w prawie własności nieruchomości o powierzchni gruntu 0,3135 ha, zabudowanej budynkiem mieszkalnym o powierzchni użytkowej 119 m2 położonej w G. przy ul. [...].

Sąd zwraca uwagę, iż organ podatkowy, podejmując decyzję na podstawie art. 67a § 1 O.p., obowiązany jest do dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych aby stwierdzić czy w danym przypadku wykazany został ważny interes podatnika lub interes publiczny, który mógłby uzasadniać pozytywne rozpatrzenie wniosku. Należy przy tym podkreślić, iż to strona występująca z żądaniem umorzenia zaległości podatkowych w oparciu o art. 67a § 1 O.p. powinna powołać dowody lub wnioskować o przeprowadzenie ich przez organ podatkowy w celu wykazania, że zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie z uwagi na ważny interes podatnika lub interes publiczny (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2006 r., sygn. akt II FSK 405/05). Postępowanie w przedmiocie ulg podatkowych wszczynane jest na wniosek podatnika i w jego interesie leży wskazanie przesłanek uzasadniających przyznanie wnioskowanej ulgi. W tego rodzaju sprawach "ważny interes", o którym mowa w cytowanym przepisie, musi istnieć obiektywnie, a nie wyłącznie w przekonaniu podatnika składającego wniosek o przyznanie ulgi (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Bk 134/05).

W ocenie Sądu, wiek emerytalny i związane z tym niskie świadczenia oraz kłopoty zdrowotne podatnika, nie mogą automatycznie stanowić jedynej przesłanki do zastosowania wnioskowanej ulgi. Oceniając zasadność wniosku o umorzenie zaległości podatkowej organy powinny rozważyć, czy sytuacja ekonomiczna i rodzinna podatnika, rokuje możliwość spłaty zaległości choćby w ratach i czy koszty prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji majątkowej podatnika nie przewyższą możliwych do uzyskania od niego kwot. Nie służy bowiem interesom państwa podejmowanie prób przymusowego wykonania zobowiązania podatkowego, które generować będą jedynie koszty, bez efektów w postaci odzyskania należności. Nie budzi także wątpliwości w orzecznictwie sądowym, że przy ocenie istnienia przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego należy uwzględnić nie tylko okoliczności powstania zaległości, ale także aktualną w dacie orzekania sytuację podatnika, w tym również jego sytuację rodzinną i ekonomiczną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 października 2012 r., sygn. akt II FSK 510/11). Umorzenie zaległości podatkowych powinno być formą pomocy udzielonej przez Państwo podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika oraz jego najbliższych, a także osób zależnych od podatnika. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych Państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. W konsekwencji ustalenie przez organ podatkowy kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia relacji w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności, czy też zastosowanie ulgi). W niniejszej sprawie organy podatkowe wywiązały się z tych obowiązków, nie skupiły się tylko na bieżących możliwościach płatniczych podatnika, lecz wzięły pod uwagę jego ogólną sytuację majątkową, uznając, że zastosowanie przedmiotowej ulgi podatkowej nie spowoduje realnej poprawy bieżącej sytuacji ekonomicznej podatnika, gdyż zadłużenie podatkowe skarżącego (5.709,00 zł) stanowi jedynie ok. 22,83% ogólnego zadłużenia. Ponadto DIAS wskazał, iż w ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym wyłączone spod egzekucji są wartości i środki majątkowe, które są niezbędne dla zobowiązanego dla zapewnienia minimum egzystencji. Nie podlegają również egzekucji dodatkowe roczne świadczenia pieniężne: tzw. trzynasta emerytura i czternasta emerytura, które przysługują skarżącemu jako osobie posiadającej uprawnienia emerytalne bądź rentowe. Organ podkreślił także, iż skarżący ma możliwość czerpania pożytków z odziedziczonego udziału w nieruchomości, np. z tytułu najmu lub dzierżawy, stosownie do wysokości posiadanego udziału.

Sąd aprobuje też pogląd organów podatkowych, który należy odnieść do oceny istnienia "interesu publicznego" w sprawie, że z instytucji umarzania zaległości podatkowych nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu podatkowego, tym bardziej, że Ordynacja podatkowa przewiduje inne możliwości złagodzenia warunków wykonania zobowiązania podatkowego, np. rozłożenie na raty zaległości podatkowej. Niewątpliwie należy uznać, iż w tym zakresie organ odwoławczy odwołał się do poczucia, tzw. ogólnej sprawiedliwości społecznej.

W związku z powyższym należy uznać, iż organy obu instancji dokonały oceny argumentów przedstawionych przez skarżącego, zarówno pod względem istnienia przesłanki "ważnego interesu podatnika", jak i "interesu publicznego", w kontekście możliwości zastosowania art. 67a § 1 pkt 3 O.p. - umorzenia zaległości podatkowej. W ocenie Sądu – wbrew uznaniu organ odwoławczego, że w przypadku skarżącego została spełniona przesłanka ważnego interesu podatnika ze względu na stan dochodów i ograniczone możliwości zarobkowania – organy podatkowe doszły do prawidłowego wniosku, że w kontekście braku ziszczenia się powyższych przesłanek nie było podstaw do udzielenia ulgi, w sytuacji gdy przedmiotowa zaległość podatkowa wiąże się z odziedziczonym przez podatnika majątkiem nieruchomym o wartości ok. 100.000,- zł.

Dodatkowo Sąd pragnie wskazać, iż udzielenie ulgi podatkowej w spłacie podatków i opłatach stanowiących dochody gmin (w tym podatku od spadów i darowizn), a pobieranych przez urzędy skarbowe, jest ograniczone poprzez uzyskanie zgody przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego (j.s.t.), co wynika z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2267 – dalej: "u.d.j.s.t.").

Zgodnie z tym przepisem, w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Użycie formy "wyłącznie za zgodą" w myśl wykładni gramatycznej i celowościowej jednoznacznie wskazuje, że organem o decydującym głosie do zastosowania określonej preferencji (tzn. do decyzji pozytywnej) jest przewodniczący zarządu j.s.t. Naczelnik urzędu skarbowego, wydając końcową decyzję, nie może zrobić nic innego, jak tylko powielić aprobujące stanowisko np. wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Decyzja ta będzie miała cechy "związania". Pogląd ten znajduje swoje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym i pozostaje także aktualny pod rządami obecnych unormowań art. 18 u.d.j.s.t. Mianowicie Sąd Najwyższy w wyroku z 10.07.2002 r. (III RN 135/01, OSNP 2003/13, poz. 300) po rozpoznaniu sprawy z rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku NSA w Białymstoku z 22.11.2000 r. stwierdził, że urząd skarbowy nie może umorzyć, a także odroczyć płatności podatku przypadającego samorządowi terytorialnemu bez wniosku lub zgody (obecnie tylko zgody) przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego (zob. S. Presnarowicz [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344, red. L. Etel, Warszawa 2022, art. 209).

Burmistrz Głowna postanowieniem z 27 lutego 2023 r. nie wyraził zgody na udzielenie wnioskowanej ulgi po wystąpieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w Głownie o zajęcie stanowiska w trybie art. 209 § 1 O.p. Z pisma kierującego z dnia 8 lutego 2023 r. wynika, że do jednostki samorządu terytorialnego przesłano wniosek skarżącego wraz z oświadczeniem majątkowym. Z kolei w piśmie procesowym z dnia 14 listopada 2023 r. DIAS wyjaśnił, że wraz z wnioskiem skarżącego przesłano do j.s.t. załączniki w postaci oświadczenia o stanie majątkowym, decyzję ZUS Oddział w Białymstoku z 15.03.2022 r. o waloryzacji renty podatnika, zaświadczenie lekarskie z 31.01.2023 r., dodatkowe pisemne wyjaśnienia podatnika w zakresie jego sytuacji osobistej i finansowej oraz okoliczności powstania zaległości podatkowej ujętej we wniosku o udzielenie ulgi. Zatem bezpodstawny jest zarzut pełnomocnika skarżącego, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w Głownie nie przedstawił organowi samorządu terytorialnego kompleksowego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, który dawałby możliwość pełnego zapoznania się z żądaniem strony i wydaniem opinii.

Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), należało skargę oddalić. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 § 1 tej ustawy w związku § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), orzekając, jak w punkcie II sentencji wyroku. Sąd uwzględnił przy tym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r. w sprawie SK 66/19 i uznał, że analiza statusu adwokata oraz jego roli w postępowaniu, w którym występuje jako podmiot powołany i zobowiązany do zastępstwa prawnego, prowadzi do uznania, że różnicowanie jego wynagrodzenia, tj. obniżenie pełnomocnikom z urzędu wynagrodzenia, które otrzymaliby gdyby występowali w sprawie jako pełnomocnicy z wyboru, nie ma konstytucyjnego uzasadnienia.

P.C.