Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1512/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 103
journal: Dz.U. 2021 poz 291
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2023 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 11 października 2022 r. nr SKO.4111.1028.2098.2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 7 września 2022 r. nr OPS-SR.5222.152.2022.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Z.P. (dalej: "Skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "SKO", "Kolegium") w Krośnie z dnia 11 października 2022 r. nr SKO.4111.1028.2098.2022 wydana w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm. – dalej "k.p.a.") oraz art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. a 9 art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm. – zwana dalej: "u.ś.r.").

Z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że po rozpoznaniu wniosku Z.P. Wójt Gminy [...] decyzją z 7 września 2022 r. nr OPS-SR.5222.152.2022, w związku z opieką nad mężem J.P., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 2 119 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2022 r. do 31 maja 2025 r.

Organ wskazał, że osoba wymagająca opieki posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z [...] maja 2022 r. (nr [...]) wydane przez Lekarza Orzecznika ZUS, z którego wynika, że został on uznany za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji do dnia 31 maja 2025 r. Orzeczenie zawiera zapis, że data powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji do: nadal. Organ wywiódł, że z tego zapisu oraz daty wydania orzeczenia wynika, że niepełnosprawność J.P. powstała w 70 roku życia, czyli po ukończeniu 25 roku życia. Niespełniona zatem została przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Wójt wskazał także, że w okresie złożenia wniosku wnioskodawczyni nie była zatrudniona i nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej, a co za tym idzie, nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Na dzień ustalenia stopnia niepełnosprawności J.P., tj. 19 maja 2022 r., jak i na dzień złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. 16 sierpnia 2022 r., wnioskodawczyni ma ustalone prawo do emerytury, przyznane decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Od dnia 1 września 2022 r. ma ona wstrzymaną wypłatę emerytury celem ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Ponadto z dołączonych dokumentów wynika, że wnioskodawczyni jest osobą bierną zawodowo, ma 68 lat życia, a co za tym idzie, jest w wieku poprodukcyjnym. Wobec niespełnienia wymogu z art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r., organ odmówił przyznania jej prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W odwołaniu od ww. decyzji Skarżąca zawnioskowała o jej zmianę i przyznanie wnioskowanego świadczenia. Wskazała, że jej mąż jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji z powodu schorzeń [...] będących następstwem [...] i [...]. Z tego powodu wymaga stałej opieki, którą sprawuje ona, co potwierdza przeprowadzony wywiad środowiskowy. Z powodu wieloletniej opieki nad mężem nie była w stanie podjąć żadnego, nawet dodatkowego zatrudnienia. Dlatego też nabyła emeryturę w najniższej kwocie. Od dnia 1 września 2022 r. wstrzymała wypłatę emerytury. Pomimo, że ma 68 lat życia, jest osobą sprawną fizycznie i psychicznie. Przez cały czas opiekuje się mężem, nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. Zarzuciła także, że decyzja jest niezgodna z obowiązującym prawem i wydana z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego (TK) z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13.

Po rozpoznaniu odwołania SKO wskazaną na wstępie decyzją z dnia 11 października 2022 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Na wstępie Kolegium zaznaczyło, że organ I instancji pomimo błędnego uzasadnienia decyzji w zakresie w jakim umotywował odmowę ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, prawidłowo rozstrzygnął sprawę.

Powołując się na wyrok TK z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium nie zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji o niespełnieniu przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Strona może się ubiegać o świadczenie pielęgnacyjne bez względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Wbrew stanowisku Wójta okoliczność, tj. że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności męża wnioskodawczyni, nie jest przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium nie zaaprobowało także stanowiska organu I instancji, że pobieranie przez wnioskodawczynię emerytury, stanowi bezwzględną przesłankę negatywną co do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. SKO wskazało, że fakt ustalonego prawa do emerytury nie stoi na przeszkodzie ustaleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, po uprzednim zawieszeniu jej pobierania, jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie. Jak wynika z akt sprawy od dnia 1 września

2022 r. wnioskodawczyni ma wstrzymaną wypłatę emerytury.

Kolegium wskazało jednak, że pomimo błędnego stanowiska organu I instancji w powyższym zakresie , decyzja odpowiada prawu. Powołując się na art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. podało, że przez rezygnację z zatrudnienia należy rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie zaś innymi przyczynami głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Musi istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (niepodejmowania przez niego pracy), a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Kolegium uznało, że w realiach sprawy brak jest podstaw do uznania, by pomiędzy rezygnacją przez Z.P. z zatrudnienia (aktywności zawodowej) lub jego niepodejmowaniem, a koniecznością sprawowania opieki nad J.P., zaistniał związek przyczynowo skutkowy.

SKO zauważyło, że J.P. w 1996 r. miał wypadek komunikacyjny. Nadto, w 2008 r. przeszedł on [....], którego konsekwencją jest niedowład prawej strony jego ciała. W związku z ww. schorzeniami wymagał on i wymaga nadal stałej opieki i pomocy drugiej osoby. Taką opiekę sprawuje wnioskodawczyni, która jednak dopiero z dniem 14 września 2015 r. - jak wynika z informacji ZUS/O w [...], w związku z ustaleniem jej prawa do emerytury - zrezygnowała z zatrudnienia i rezygnacja ta spowodowana była nie stanem zdrowia męża, a wolą otrzymania świadczenia emerytalnego. Gdyby stan zdrowia męża bezwzględnie wymagał już w tamtym okresie stałej czy długotrwałej pomocy innej osoby, to strona mogła już wcześniej, w okresie swej aktywności zawodowej, skorzystać z innej pomocy Państwa dla osób rezygnujących z zatrudnienia (względnie go nie podejmujących) celem niesienia pomocy choremu członkowi rodziny. SKO stwierdziło, że Z.P., pomimo że w dniu [...] października 2022 r. ukończy 68 rok życia, a jej stan zdrowia względnie pozwala na sprawowani opieki nad J.P., przeszła w 2015 r. na emeryturę, a tym samym zrezygnowała z aktywności zawodowej, co w żaden sposób nie zostało związane z koniecznością sprawowania opieki nad mężem, jaka zaistniała już co najmniej w 2008 r. SKO wskazało, że brak jest podstaw do uznania, że rezygnacja z zatrudnienia spowodowana została bezpośrednio koniecznością objęcia opieką niezdolnego do samodzielnej egzystencji męża wnioskodawczyni. Nie została spełniona jedna z podstawowych przesłanek do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła Z.P., zarzucając naruszenie:

- konstytucyjnej zasady pomocy rodzinom i niedyskryminacji wyrażonej w art. 71 ust. 1 zd. drugie w związku z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP poprzez dyskryminowanie jej jako opiekuna osoby niepełnosprawnej, który ma ustalone prawo do emerytury, co jest niezgodne z zasadą równości i prawem rodziny do pomocy państwa;

- naruszenie art. 69 Konstytucji RP, który nakłada na władze publiczne obowiązek podejmowania działań mających na celu udzielanie osobom z niepełnosprawnościami pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej.

- naruszenie przepisów prawa materialnego w szczególności art. 17 ust. 1 u.ś.r. i art. 17 ust. 5 pkt. 1 u.ś.r. poprzez błędne przyjęcie, że jej rezygnacja z zatrudniania nie miała związku przyczynowego z koniecznością opieki nad chorym mężem.

Wobec powyższych zarzutów zawnioskowała o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia co do istoty.

W uzasadnieniu podkreśliła, że wydane rozstrzygnięcie jest niesprawiedliwe i krzywdzące. Wyjaśniła, że jest żoną niezdolnego do samodzielnej egzystencji J.P., który został zaliczony do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji przez Lekarza Orzecznika ZUS w dniu [...] maja 2022 r.; orzeczenie jest ważne do dnia [...] maja 2025 r. Orzeczenie zawiera zapis, że niepełnosprawność powstała: nadal (tzn. w wieku 70 lat zainteresowanego - po ukończeniu 25 roku życia). Niepełnosprawność męża jest konsekwencją przebytego [...] oraz wypadku. Ma problemy z poruszaniem się i z wykonywaniem najprostszych czynności, do tego dochodzi szereg zaburzeń [...]. Mąż nie jest w stanie samodzielnie podjąć żadnej aktywności, wymaga stałej opieki i obecności innej osoby. Z wiekiem jego stan zdrowia pogarsza się i wymaga wzmożonej opieki. Od wielu lat to ona sprawuje opiekę. Oprócz czynności opiekuńczych nie jest w stanie zrobić nic więcej. W 2015 r. "przeszła" na emeryturę, co było jej prawem a nie obowiązkiem. Nie traktowała tego jako rezygnacji z zatrudniania, lecz jako skorzystanie z uprawnień emerytalnych, które przysługiwały jej od daty osiągnięcia wieku emerytalnego i po przepracowaniu odpowiedniego okresu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Mimo osiągnięcia wieku emerytalnego mogła w dalszym ciągu świadczyć pracę i w dalszym ciągu ma możliwość kontynuowania pracy zawodowej, jednak nie podejmuje żadnego zatrudniania, bowiem opiekuje się mężem. Opieka nad mężem była priorytetem także w okresie jej aktywności zawodowej, jednakże wtedy godziła ją z obowiązkami zawodnymi. Po przejściu na emeryturę, z upływem czasu - z powodu stałego pogarszania się stanu zdrowia męża - tych obowiązków nie była w stanie pogodzić. Te wszystkie okoliczności spowodowały, że zdecydowała się o ubieganie się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad mężem, kosztem rezygnacji z emerytury. Od 1 września 2022 r. prawo do świadczenia emerytalnego zostało zawieszone. Spełnia wszelkie przesłanki do świadczenia pielęgnacyjnego: nie podejmuje pracy zawodowej, opiekuje się niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem i nie posiada żadnych dochodów. Sprawowana opieka uniemożliwia jej jakąkolwiek inną aktywność - w tym podjęcie dodatkowego zatrudniania.

Skarżąca podkreśliła, że żaden przepis prawa nie określa, kiedy musi powstać zależność pomiędzy rezygnacją a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Na równi z rezygnacją z pracy należy traktować niemożność jej podjęcia, bez względu na czas powstania tej niemożności.

Wyjaśniła też, że na skutek decyzji SKO złożyła wniosek o podjęcie wypłaty emerytury. Nie wie czy nastąpi wyrównanie tych świadczeń . Emerytura stanowi jedyne źródło utrzymania, a w miesiącu wrześniu i październiku, na skutek błędnych wytycznych organów została pozbawiona tych dochodów. Gdyby nie podjęła realizacji tego świadczenia pozostawałaby bez środków do życia i ubezpieczenia zdrowotnego.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem kwestionowana nią decyzja narusza przepisy prawa materialnego oraz przepisy prawa procesowego.

Ustawodawca w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wskazał granicy wieku osób ubiegających się o oświadczenie pielęgnacyjne.

W art. 17 ust. 1 i 1a uśr został określony krąg osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne oraz warunki, od których uzależnione jest przyznanie świadczenia. Do warunków tych należą: rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ew. niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki, legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji albo legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ani art. 17, ani żaden inny przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego nie zawiera także odesłania do ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 z późn. zm.), która w art. 6 pkt 7 definiuje niezdolność do pracy jako ukończone 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę. Literalna wykładnia przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do wniosku, że ustawodawca w celu ustalenia zdolności bądź niezdolności do pracy zarobkowej przy sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie posłużył się kryterium wieku. Zdolność do zatrudnienia lub podjęcia pracy zarobkowej nie została zatem ograniczona przesłanką wieku. Prawo każdego obywatela do podjęcia pracy zarobkowej nie jest ograniczone przesłanką wieku. Przyjęcie ograniczenia możliwości podjęcia pracy zarobkowej po osiągnięciu wieku emerytalnego nie da się także pogodzić z regulacjami przewidzianymi w innych obowiązujących ustawach.

W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 291 z późn. zm.) ustawodawca przewidział możliwość zawieszenia emerytury w przypadku kontynuacji pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego (art. 103 i nast.). Podobnie przepisy ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r., poz. 162 z późn. zm.) nie przewidują żadnych ograniczeń w podjęciu i prowadzeniu działalności przez emeryta lub rencistę. Taka interpretacja pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą opieki Państwa nad osobami niepełnosprawnymi, wyrażoną w art. 69 Konstytucji, a także z prawem do godnej egzystencji wszystkich osób pozbawionych środków (art. 34 ust. 3 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Dz.U.UE.C2007, 303, 1 z 14 grudnia 2007 r.) – tak również NSA w wyrokach z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. I OSK 208/21, z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. I OSK 2305/20 i z dnia 9 marca 2012 r., sygn. I OSK 1787/11.

Sąd akceptuje stanowisko SKO, że emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (tak NSA w wyroku z dnia 15 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1983/20, publik. Lex nr 3101140).

Brak jest przekonujących, argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne (tak NSA w wyroku z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1416/20, publik, w Lex nr 3089079, czy też z dnia 10 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 487/20, publik, w Lex nr 3046163).

Tym samym fakt ustalonego prawa do emerytury nie stoi na przeszkodzie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, po uprzednim zawieszeniu jej pobierania, jak ma to miejsce w sprawie. W niniejszej sprawie, w odwołaniu skarżąca poinformowała, że z dniem 1 września 2022 r. zawiesiła wypłatę emerytury. Do akt sprawy należy dołączyć dowód zawieszenia wypłaty świadczenia emerytalnego skarżącej.

Sąd nie podziela stanowiska SKO o braku podstaw do uznania, by pomiędzy rezygnacją przez Z.P. z zatrudnienia (aktywności zawodowej) lub jego niepodejmowaniem, a sprawowaniem opieki zaistniał związek przyczynowo skutkowy. Argumentacja SKO skupia się na fakcie, że mąż skarżącej uległ wypadkowi komunikacyjnemu w 1996 r., a w 2008 r. przeszedł [...]. W tym czasie skarżąca pracowała zawodowo. Skoro stan zdrowia jej męża bezwzględnie wymagał już w tamtym okresie stałej czy długotrwałej pomocy innej osoby, to – wg SKO - mogła ona już wcześniej, w okresie swej aktywności zawodowej, skorzystać z innej pomocy Państwa dla osób rezygnujących z zatrudnienia (względnie go nie podejmujących) celem niesienia pomocy choremu członkowi rodziny.

Zdaniem SKO, rezygnacja skarżącej z aktywności zawodowej w żaden sposób nie została powiązana z koniecznością sprawowania opieki nad jej mężem, jaka zaistniała już co najmniej w 2008 r. Brak jest zatem podstaw do uznania, by rezygnacja z zatrudnienia spowodowana została bezpośrednio koniecznością objęcia opieką niezdolnego do samodzielnej egzystencji męża.

SKO nie kwestionowało oświadczenia skarżącej, iż w wieku 68 lat jest ona sprawna, zdrowa i może pracować. W niniejszej sprawie na aprobatę zasługuje argumentacja skarżącej co do tego, że przed przejściem na emeryturę dużym wysiłkiem swoim i rodziny (ma syna R., który z nią mieszka) godziła opiekę nad mężem z pracą zawodową.

Oczywistym jest, że jako osoba młodsza wówczas o kilkanaście lat miała więcej sił, a i stan zdrowia męża był lepszy.

Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby można było mówić o spełnieniu przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. W każdym postępowaniu właściwy organ musi zatem dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować.

Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Celem uregulowania z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu. Świadczenie pielęgnacyjne jest zatem niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem ustawodawcy było zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą.

Także przejście na emeryturę natychmiast po ukończeniu 60 – go roku życia i sprawowanie opieki nad mężem całodobowo nie może być argumentem za tym, że brak jest związku przyczynowego pomiędzy tą opieką, a rezygnacją z dalszej pracy po osiągnieciu wieku emerytalnego czy niepodejmowaniem zatrudnienia w okresie późniejszym.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że sprawna, fizycznie, zdrowa 60-latka kontynuowałaby zatrudnienie albo dorabiała do emerytury w najniższej wysokości.

Ad casum, w ocenie Sądu zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy sprawowaną przez skarżąca opieką nad mężem, a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia czy też rezygnacją z dalszego zatrudnienia i przejściem na emeryturę.

Z wyłożonych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, jako naruszającą przepisy prawa materialnego i procesowego – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez odmowę przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd uchylił również decyzję organu I instancji, z przyczyn uwzględnionych przez SKO, a dotyczących wadliwości przyjętych skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym Trybunał stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP jest niedopuszczalne (art. 135 P.p.s.a.).

Po zweryfikowaniu daty zawieszenia wypłaty emerytury przez skarżącą organy wydadzą decyzję uwzględniając przedstawione przez Sąd oceny prawne.