Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 17/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2024-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono niezgodność z prawem zaskarżonego zarządzenia
Powołane przepisy: article: art. 63 ust. 1, ust. 10, ust. 11, ust. 14 pkt 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
article: art. 86, art. 91 ust. 1, art. 93 ust. 1, art. 94 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 40
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
journal: Dz.U. 2021 poz 1428
law: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej  z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznego  przedszkola, publicznej szkoły podstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej
article: art. 3 par. 2 pkt 6, art. 147 par. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi Wojewody Opolskiego na zarządzenie Wójta Gminy Strzeleczki z dnia 5 kwietnia 2023 r., Nr 53/23 w przedmiocie zatwierdzenia konkursu na stanowisko dyrektora szkoły podstawowej stwierdza niezgodność z prawem zaskarżonego zarządzenia.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez Wojewodę Opolskiego (dalej także: Wojewoda) jest zarządzenie Wójta Gminy Strzeleczki (dalej także: Wójt) z dnia 5 kwietnia 2023 r., nr 53/23, w sprawie zatwierdzenia konkursu na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej w Dobrej. Podstawę prawną tego zarządzenia stanowiły przepisy art. 63 ust. 1 i 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082, ze zm.) zwanej dalej: ustawą i art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40), zwanej dalej: u.s.g. oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły podstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej lub publicznej placówki oraz trybu komisji konkursowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1428), zwanego dalej: rozporządzeniem. W § 1 zarządzenia Wójt zatwierdził konkurs na kandydata na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w Dobrej ogłoszony jego zarządzeniem Nr 35/23 z dnia 6 marca 2023 r. w sprawie ogłoszenia konkursu na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w Dobrej, Szkoły Podstawowej w Komornikach i Szkoły Podstawowej w Zielinie. W § 2 zarządzenia wskazał, że kandydatem wyłonionym w drodze postępowania konkursowego jest D. C. W § 3 wykonanie zarządzenia powierzył Kierownikowi Gminnego Zespołu Ekonomiczno-Administracyjnego Szkół w Strzeleczkach, a w § 4 wskazał, że zarządzenie wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Pismem z dnia 6 kwietnia 2023 r. Wojewoda, działając na podstawie art. 88 u.s.g., wezwał Wójta do przekazania informacji na temat przeprowadzonych postępowań konkursowych na stanowiska dyrektorów szkół, w tym Szkoły Podstawowej w Dobrej i przesłania dokumentów, które zostały na tę okoliczność podjęte, a także do udzielenia informacji czy podjęte działania były opiniowane przez zakładowe organizacje związkowe oraz czy do składu komisji konkursowych zostały zaproszone organizacje związkowe zgodnie z wymogiem zawartym w art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy.

W odpowiedzi na powyższe, udzielonej pismem z dnia 11 kwietnia 2023 r., Wójt wskazał, że w dniu 8 marca 2023 r. przesłał do Oddziału Związku Nauczycielstwa Polskiego w Krapkowicach zawiadomienie o ogłoszonym postępowaniu konkursowym z prośbą o oddelegowanie przedstawiciela do składu komisji konkursowej z uwagi na to, iż ta organizacja związkowa obejmuje swoim zakresem działania placówki na terenie Gminy Strzeleczki. Następnie wyjaśnił, że na terenie Gminy Strzeleczki nie działa inna organizacja związkowa, która w trybie art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy powinna być zaproszona do komisji konkursowej. W okresie ostatnich 13-lat wyłącznie Związek Nauczycielstwa Polskiego opiniował arkusze organizacyjne placówek oświatowych i żadne inne związki zawodowe nie brały udziału w opiniowaniu jakichkolwiek projektów aktów oświatowych. Końcowo Wójt wskazał, że w załączeniu przesyła dokumentację dotyczącą przeprowadzonych postępowań konkursowych.

Następnie, wykonując wezwanie Wojewody z dnia 24 kwietnia 2023 r., przy piśmie z dnia 25 kwietnia 2023 r., Wójt przesłał wszystkie wydane zarządzenia dotyczące przeprowadzonych postępowań konkursowych, w tym zarządzenie nr 53/23, a także zarządzenie z dnia 21 marca 2023 r., Nr 40/23 w sprawie powołania komisji konkursowej na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej w Dobrej .

Pismem z dnia 8 maja 2023 r. Wojewoda zwrócił się do Wójta o doprecyzowanie, czy w związku z przeprowadzeniem postępowania konkursowego, a także w związku z podjęciem przedmiotowego zarządzenia brały udział wszystkie reprezentatywne organizacje związkowe, tj. Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność" (NSZZ "Solidarność") oraz Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych (OPZZ) Forum Związków Zawodowych (FZZ).

Pismem z dnia 11 maja 2023 r. Wójt, powołując się na art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy oświadczył, że zwrócono się do związków zawodowych, które obejmują swoim zakresem działania szkoły, w której organizowany jest konkurs na stanowisko dyrektora placówki i analogicznie jak we wszystkich JST w województwie opolskim (w zakresie 100% konkursów przeprowadzonych w roku 2022-2023), organ prowadzący zwrócił się do związków rzeczywiście obejmujących swoim zakresem działania szkoły, w których organizowany był konkurs. Dodał, odwołując się w tym zakresie do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, że w sytuacji gdy w szkole, w której prowadzony jest konkurs na stanowisko dyrektora szkoły, nauczyciele nie przynależą do związku zawodowego to nie oznacza to, że organizacje związkowe nie wejdą w skład komisji konkursowej. W związku z powyższym - jak podkreślił organ – w powołanych wszystkich komisjach konkursowych wzięli udział przedstawiciel wyłącznie ZNP, natomiast przedstawiciele innych organizacji związkowych nie brali udziału w pracach komisji.

Pismem z dnia 25 maja 2023 r. organ nadzoru wystąpił do Wójta z prośbą o udzielenie informacji, czy ZNP wytypował kandydatów do składu komisji konkursowych na stanowiska dyrektorów szkół podstawowych w Dobrej i Komornikach, a jeśli tak to o przesłanie dokumentów potwierdzających te okoliczności, bowiem w aktach sprawy znajduje się odpowiedź ZNP w ww. kwestii, ale dotyczy jedynie komisji konkursowej przeprowadzonej w innej placówce, tj. w Zielinie.

W odpowiedzi, w piśmie z dnia 29 maja 2023 r. Wójt poinformował, że w odpowiedzi na pismo z dnia 8 marca 2023 r. wystosowane do Związku Nauczycielstwa Polskiego otrzymał odpowiedź, że do udziału w komisji konkursowej wyznaczona została G. K. W uzupełnieniu ww. odpowiedzi wskazano nazwę placówki wraz z informacją, że ww. osoba została wyznaczona tylko do składu komisji konkursowej przeprowadzającej konkurs na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w Zielinie. Tym samym, ZNP nie wytypował kandydatów do składu komisji konkursowych na stanowiska dyrektorów szkół podstawowych w Dobrej i Komornikach.

Pismem z dnia 5 czerwca 2023 r. Wojewoda, działając na podstawie art. 93 ust. 1 u.s.g., wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na opisane wyżej zarządzenie Wójta Gminy Strzeleczki z dnia 5 kwietnia 2023 r., Nr 53/23, w której wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu z powodu istotnego naruszenia prawa.

W uzasadnieniu powołując art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2232) określające reprezentatywne organizacje związkowe, wskazał, że w trakcie przeprowadzania postępowań konkursowych w Gminie Strzeleczki, za spełniające kryterium reprezentatywności uznane były Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych (OPZZ), NSZZ Solidarność oraz Forum Związków Zawodowych (FZZ), a w składzie komisji konkursowej zabrakło przedstawicieli wszystkich organizacji. W konsekwencji organ prowadzący w sposób istotny naruszył przepis art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy poprzez błędne uznanie, że w składzie komisji na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w Dobrej powinien wchodzić wyłącznie przedstawiciel ZNP. Ponadto, wadliwe powołanie komisji konkursowej, narusza także przepisy § 8 ust. 2 rozporządzenia. Powołując treść art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy organ nadzoru stwierdził, że ustawa w sposób wyczerpujący i wiążący prawnie określa skład komisji konkursowej, powoływanej przez organ prowadzący w celu przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora placówki. Liczba członków komisji jest określona w sposób sztywny, a organ prowadzący nie ma prawa jej zmniejszać ani zwiększać. Skład komisji może natomiast zmieniać się zależnie od okoliczności obiektywnych przewidzianych w przepisach prawa (np. art. 83 ust. 6 lub art. 63 ust. 16 i 19 ustawy). Dalej wskazując na zasady przeprowadzania konkursu określone w rozporządzeniu, wynikające z § 1 ust. 1, § 4 ust. 1 zd. 1, § 5 ust. 2, § 6 ust. 1, § 8 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia i dostrzegając naruszenie przepisów prawa w kwestii przedstawicielstwa organizacji związkowych w komisji konkursowej Wojewoda wywodził, że skład komisji konkursowej nie jest uzależniony od tego, czy organizacje reprezentatywne zrzeszają pracownika zatrudnionego w danej szkole. Z art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy płynie bowiem wniosek, że przedstawiciel związkowy reprezentuje w komisji konkursowej nie konkretną zakładową organizację związkową, lecz związek jako taki (rozumiany jako związek centralny, ogólnokrajowy). Przepis ten nie ogranicza udziału przedstawicieli organizacji związkowych tylko do tych organizacji związkowych, które zrzeszają pracowników danej szkoły lub placówki. Wojewoda zwrócił uwagę, że w art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy użyto sformułowania "obejmujących swoim zakresem działania szkołę lub placówkę, w której konkurs się odbywa". W tym kontekście istotne znaczenie mają natomiast przepisy ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 845). Wojewoda wskazał na przepisy art. 1 ust. 1 oraz art. 7 ust. 1 tej ustawy i sformułował wniosek, że jeśli intencją prawodawcy byłoby powoływanie w skład komisji konkursowych przedstawicieli zakładowych organizacji związkowych działających w danej placówce, to wyraziłby to wprost i jednoznacznie w odpowiedniej normie ustawowej (jak np. w art. 16 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej) - czego nie uczynił w art. 63 ust. 14 ustawy. Wskazał przy tym, że także w orzecznictwie podkreśla się, iż w komisji konkursowej powinni znaleźć się przedstawiciele wszystkich organizacji związkowych, których działanie obejmuje placówkę, w której przeprowadzany jest konkurs, nawet jeśli członkowie tej organizacji nie są zatrudnieni w tej placówce. Przepis § 8 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia obejmuje z kolei inne okoliczności, niż wymienione w punktach 1-3, które mogły mieć wpływ na ważność konkursu i które należy łączyć z naruszeniem pozostałych przepisów zawartych w ustawie oraz w powołanym rozporządzeniu wykonawczym. Pojęcie postępowania konkursowego trzeba rozumieć szeroko - zarówno jako postępowanie prowadzone przez powołaną już komisję konkursową w celu wyłonienia kandydata na stanowisko dyrektora szkoły, ale także jako postępowanie obejmujące etap zmierzający do powołania - wyboru członków komisji mającej przeprowadzić właściwy konkurs. Z tego powodu podstawę unieważnienia konkursu stanowią także uchybienia przy wyłanianiu komisji konkursowej. Reasumując, organ nadzoru stwierdził, że pominięcie dwóch z trzech przedstawicieli reprezentatywnych związków zawodowych: NSZZ "Solidarność" i FZZ w składzie komisji konkursowej na dyrektora Szkoły Podstawowej w Dobrej przesądza o tym, że skarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy. Niedopuszczalnym było bowiem zatwierdzenie konkursu przeprowadzonego przez wadliwie powołaną komisję. Stąd też zasadnym jest stwierdzenie nieważności kwestionowanego aktu w całości.

W odpowiedzi na skargę organ wykonawczy Gminy Strzeleczki wniósł o jej oddalenie. Wywodził, że art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy przewiduje powołanie w skład komisji konkursowej organizacji związkowych, zrzeszających nauczycieli, obejmujących swoim zakresem działania szkołę lub placówkę, w której konkurs się odbywa. Dlatego organ prowadzący zwrócił się do związków rzeczywiście obejmujących swoim zakresem działania szkoły, w których organizowany był konkurs. Związek Nauczycielstwa Polskiego zgłosił swojego przedstawiciela do komisji konkursowej., a inne związki zawodowe na obszarze Gminy Strzeleczki, tym bardziej Szkoły w Zielinie nie działają. Wójt stwierdził przy tym, że zarówno OPZZ, "Solidarność", jak również Forum Związków Zawodowych nie są związkami zawodowymi obejmującymi swym działaniem teren, na którym ma siedzibę Szkoła w dobrej. Tym samym w powołanych wszystkich komisjach konkursowych (przypis Sądu: równolegle organ prowadził bowiem kilka postępowań konkursowych) zostali zaproszeni do udziału tylko przedstawiciele ZNP, a przedstawiciele organizacji wymienionych przez skarżącego nie zostali powiadomieni. Wójt zwrócił uwagę, że w okresie ostatnich trzynastu lat wyłącznie ZNP opiniował arkusze organizacyjne placówek oświatowych i brał udział w organizowanych przez organ prowadzący konkursach na stanowiska dyrektorów placówek oświatowych Gminy Strzeleczki. Niekonsekwencja organu nadzoru jest natomiast daleko idąca, ponieważ skarży wyłącznie bieżące zarządzenia konkursowe w jednej gminie, podczas gdy w roku 2023 oraz ubiegłym na terenie województwa opolskiego na tych samych zasadach przeprowadzono kilkaset konkursów z pominięciem związków zawodowych - analogicznie jak w Gminie Strzeleczki. Poza tym Wojewoda wszczął postępowanie wyjaśniające, które nie zakończyło się rozstrzygnięciem nadzorczym, a jedynie złożeniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Wobec powyższego do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd sprawy dotyczącej zaskarżonego zarządzenia, nie można stwierdzić naruszenia prawa w prowadzonych konkursach, a tym samym skargę należy uznać za bezzasadną.

Postanowieniem z dnia 7 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Op 223/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie – na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Op 220/23, ze skargi Wojewody Opolskiego na zarządzenie Wójta Gminy Strzeleczki z dnia 21 marca 2023 r., nr 40/23, w sprawie powołania komisji konkursowej w celu przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w Dobrej.

Wyrokiem z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt II SA/Op 220/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził w całości nieważność zarządzenie Wójta Gminy Strzeleczki z dnia 21 marca 2023 r., nr 40/23, w przedmiocie powołania komisji konkursowej w celu przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w Dobrej.

Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Op 223/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu podjął postępowanie zawieszone w niniejszej sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 31 stycznia 2024 r. Wojewoda Opolski wniósł o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie. Uzasadniając wniosek wskazał, że zarządzenie Wójta Gminy Strzeleczki z dnia 21 marca 2023 r., Nr 40/23, w sprawie powołania komisji konkursowej w celu przeprowadzenia postępowania konkursowego na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej w Dobrej zostało uchylone zarządzeniem tego organu z dnia 24 marca 2023 r., Nr 45/23, w sprawie powołania komisji konkursowej w celu przeprowadzenia postępowania konkursowego na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej w Dobrej, na które w dniu 31 stycznia 2024 r. wniesiona została skarga. Skoro zaś wszczęte zostało postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie zarządzenia Nr 45/23, to zasadnym jest zawieszenie przedmiotowego postępowania, ponieważ niniejsza sprawa jest ściśle związana ze sprawą dotyczącą zarządzenia Nr 45/23. Dodatkowo odnosząc się do argumentów organu Wojewoda podtrzymał stanowisko skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa z uwagi na nieprawidłowo przeprowadzoną procedurę powołania składu komisji konkursowej.

Postanowieniem z 1 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Op 17/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, ponownie zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie – na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a., do czasu prawomocnego zakończenia sprawy, ze skargi Wojewody Opolskiego na zarządzenie Wójta Gminy Strzeleczki z dnia 24 marca 2023 r., Nr 45/23, w sprawie powołania komisji konkursowej w celu przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w Dobrej.

Następnie, postanowieniem z 26 marca 2024 r., sygn. akt III OZ 126/24, Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił zażalenie organu wykonawczego Gminy Strzeleczki na powyższe postawienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 1 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Op 17/24, uznając za zasadne zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie powołania komisji konkursowej.

Wyrokiem z 16 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Op 275/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził nieważność zarządzenia Wójta Gminy Strzeleczki z dnia 24 marca 2023 r., Nr 45/23, w sprawie powołania komisji konkursowej w celu przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w Dobrej.Tym samym postanowieniem z dnia 24 października 2024 r., sygn. akt I SA/Op 17/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu podjął postępowanie zawieszone w niniejszej sprawie.

Sprawa została rozpoznana na rozprawie w dniu 30 grudnia 2024 r., podczas której pełnomocnik Wojewody podtrzymała wywody skargi zmieniając jej żądanie. Wobec upływu jednego roku od daty podjęcia zaskarżonego zarządzenia wniosła o stwierdzenie jego niezgodności z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej: p.p.s.a., w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne właściwe są do kontroli zgodności z prawem aktów organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, innych niż określone w pkt 5 (akty prawa miejscowego), podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej.

Na zasadzie art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 i następne cyt. wyżej ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.

W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Stosownie jednak do art. 94 ust. 1 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Przepis art. 94 ust. 2 u.s.g. stanowi natomiast, że jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio.

Zgodnie z art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze w związku z art. 91 ust. 4 u.s.g. zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem jest zatem nieważne chyba, że naruszenie ma charakter nieistotny. Przez sprzeczność taką należy przy tym rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc z Konstytucją, ustawami, aktami wykonawczymi oraz z powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2003 r., sygn. akt P 9/02, opubl. w Dz. U. z 2003 r., nr 218 poz. 2151). Ustawodawca wskazał w ten sposób, że podstawą stwierdzenia nieważności zarządzenia organu gminy są istotne naruszenia prawa, przy czym powołana regulacja nie typizuje takich istotnych naruszeń prawa, podobnie jak nie charakteryzuje nieistotnych naruszeń prawa, które ustawodawca uwzględnia w art. 91 ust. 4 u.s.g., sankcjonując w odmienny niż stwierdzenie nieważności sposób tę kategorię wadliwości wymienionych aktów organu gminy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1151/08, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niemniej jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że istotne naruszenie prawa, to takiego rodzaju naruszenia prawa jak: wydanie zarządzenia przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia zarządzenia określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą wydania zarządzenia, czy też naruszenie procedury jego wydania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 117/11 i z 30 czerwca 2022 r., sygn. akt I OSK 1295/21).

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest zarządzenie Wójta Gminy Strzeleczki z dnia 5 kwietnia 2023 r., Nr 53/23, w sprawie zatwierdzenia konkursu na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej w Dobrej. Zaskarżone zarządzenie, nie będąc aktem prawa miejscowego, nie podlegało ogłoszeniu w dzienniku urzędowym i w konsekwencji weszło w życie w sposób określony w § 4 zarządzenia, tj. z dniem jego podjęcia.

Przypomnieć należy, że w art. 86 u.s.g. ustawodawca upoważnił wojewodę do wykonywania nadzoru nad działalnością gminną. Organowi nadzoru zgodnie z art. 91 ust. 1 zd. drugie u.s.g. przyznano kompetencję do stwierdzania nieważności w całości lub w części uchwał i zarządzeń organów gminy. Kompetencja ta została jednak ograniczona w czasie, bowiem zgodnie z art. 93 ust. 1 u.s.g., po upływie 30 dni od doręczenia aktu samorządu terytorialnego organowi nadzoru, nie posiada on już możliwości samodzielnego stwierdzenia jego nieważności. W tym przypadku organ nadzoru może natomiast zaskarżyć taki akt do sądu administracyjnego, a uprawnienie do wniesienia skargi na akt organu samorządu terytorialnego przez organ nadzoru, ze względu na szczególny charakter postępowania nadzorczego, nie zostało przez ustawodawcę ograniczone żadnym terminem.

W rozpoznawanej sprawie zaskarżone zarządzenie nie zostało objęte rozstrzygnięciem nadzorczym w wymaganym terminie 30 dni od dnia jego doręczenia organowi nadzoru, a skarga została wniesiona do tut. Sądu w trybie art. 93 ust. 1 u.s.g. Wyjaśnić zatem należy, że postępowanie konkursowe zmierzające do wyłonienia kandydata na określone stanowisko powierzane przez organ administracji państwowej lub samorządowej jest postępowaniem w sprawie z zakresu administracji publicznej (por. uchwała NSA z 10 lipca 2006 r., sygn. akt I OPS 7/05). Zarządzenie o zatwierdzeniu konkursu jest natomiast prawną formą działania wójta, który w ten sposób podejmuje władcze rozstrzygnięcie w zakresie swoich kompetencji wynikających z ustawy. Zaskarżone zarządzenie jest zatem aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. i jako taki podlega kognicji tutejszego Sądu.

Stosownie do powyżej powiedzianego Sąd uznał skargę Wojewody za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania.

Istota sporu w niniejszej sprawie skupia się wokół kwestii, czy Wójt Gminy Strzeleczki prawidłowo zaskarżonym zarządzeniem zatwierdził konkurs, w wyniku którego wskazany został konkretny kandydat na dyrektora szkoły w sytuacji, gdy skład komisji konkursowej powołanej w celu przeprowadzenia konkursu był nieprawidłowy.

Zauważyć przyjdzie, że zasady powoływania na stanowisko dyrektora szkoły zostały określone w cyt. wcześniej ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, nadal zwanej ustawą. Postępowanie konkursowe to szerokie pojęcie, które obejmuje zarówno postępowanie zmierzające do powołania komisji mającej przeprowadzić właściwy konkurs oraz postępowanie prowadzone już przez tę komisję w celu wyłonienia kandydata na stanowisko dyrektora szkoły. Dlatego też uchybienia, które mają miejsce przy wyłanianiu komisji konkursowej stanowią o konieczności unieważnienia konkursu jednak jedynie wówczas, gdy mogły mieć wpływ na wynik konkursu. Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza organ prowadzący szkołę lub placówkę. Zasadą pozostaje, że kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki wyłania się w drodze konkursu. Kandydatowi nie można odmówić powierzenia stanowiska dyrektora (por. art. 63 ust. 10 ustawy). Zasada ta obowiązuje w odniesieniu do szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego (por. art. 63 ust. 11 ustawy). Stosownie do dyspozycji art. 63 ust. 14 ustawy, rzeczą organu prowadzącego jest prawidłowe powołanie komisji konkursowej. Tylko prawidłowo podjęte czynności w trakcie ogłoszonego konkursu upoważniają do jego zatwierdzenia przez właściwy w tej sprawie organ.

W przedmiotowej sprawie prawomocnym wyrokiem z 16 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Op 275/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził niezgodność z prawem zarządzenia Wójta Gminy Strzeleczki z dnia 24 marca 2023 r., Nr 45/23 w sprawie powołania komisji konkursowej w celu przeprowadzenia postępowania konkursowego na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej w Dobrej. Fakt prawomocności tego wyroku oznacza obowiązek respektowania dokonanej w nim oceny prawnej zarządzenia z dnia 24 marca 2023 r., Nr 45/23. Jeżeli natomiast, jak uznał Sąd w ww. wyroku, skład komisji konkursowej był niezgodny z wymogami ustawowymi, to niemożliwe było przeprowadzenie konkursu w sposób zgodny z prawem. W konsekwencji zatwierdzenie konkursu na stanowisko dyrektora nastąpiło z istotnym naruszeniem prawa, tj. art. 63 ust. 10 ustawy.

Należy przy tym wskazać, że w razie stwierdzenia nieprawidłowości dotyczących procedury konkursowej mogącej mieć wpływ na wynik konkursu, organ prowadzący ma obowiązek unieważnienia konkursu. W okolicznościach sprawy wystąpiła tego rodzaju nieprawidłowość, gdyż jak wynika z wyroku tut. Sądu z 16 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Op 275/24, skład komisji konkursowej był niezgodny z art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy o systemie oświaty. Zatem przeprowadzony konkurs podlegał - co do zasady - unieważnieniu. Z tego względu niedopuszczalnym było zatwierdzenie konkursu i następnie powierzenie zaskarżonym do tut. Sądu zarządzeniem stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej w Dobrej kandydatowi wyłonionemu w konkursie przeprowadzonym z istotnym naruszeniem prawa. Podjęte zatem w okolicznościach niniejszej sprawy zarządzenie Wójta Gminy Strzeleczki z dnia 5 kwietnia 2023 r., Nr 53/23, narusza w sposób istotny art. 63 ust. 10 ustawy, który stanowi, że kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki wyłania się w drodze konkursu. Przepis ten odnosi się bowiem do prawidłowo przeprowadzonego konkursu. Natomiast wadliwie przeprowadzony konkurs nie może skutecznie doprowadzić do wyłonienia kandydata na stanowisko dyrektora szkoły (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2441/12 oraz z 26 października 2016 r., sygn. akt I OSK 1557/17). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie sygn. akt I OSK 2441/12, komisja konkursowa powołana z naruszeniem prawa nie ma zdolności do wyłonienia kandydata na dyrektora.

Zdaniem składu orzekającego, stwierdzona wadliwość w zakresie powołania komisji konkursowej stanowi podstawę do wyeliminowania wszystkich aktów i czynności stanowiących konsekwencję niezgodnego z prawem i tym samym nieważnego aktu powołania komisji. W świetle przywołanych wyżej przepisów istnieje bowiem ścisły związek pomiędzy postępowaniem konkursowym, którego celem jest wybranie kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki (art. 63 ust. 10 zd. pierwsze ustawy), a upoważnieniem organu oraz uprawnieniem osoby wygrywającej konkurs (wynikającym z art. 63 ust. 10 zd. drugie ustawy) do powierzenia, jako kandydatowi wyłonionemu w drodze konkursu, stanowiska dyrektora. Ostatnio wymieniony przepis stanowiący, że kandydatowi nie można odmówić powierzenia stanowiska dyrektora, nie powinien być interpretowany w ten sposób, że niezależnie od skali nieprawidłowości w postępowaniu konkursowym, organ prowadzący władny jest do zastosowania art. 63 ust. 10 ustawy. Zatem, jak słusznie zauważył Wojewoda, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem art. 63 ust. 14 pkt 3 ustawy. Konsekwencją wadliwego przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora szkoły jest istotne naruszenie prawa przez zaskarżone do tut. Sądu zarządzenie Wójta Gminy Strzeleczki Nr 53/23 w sprawie zatwierdzenie konkursu na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej w Dobrej.

Zasadnie wskazuje też Wojewoda, że w przedmiotowej sprawie, pomimo istnienia przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonego zarządzenia Wójta, nie jest możliwe orzeczenie o jego nieważności. W sprawie wystąpiła bowiem negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności zarządzenia, o jakiej mowa w art. 94 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio. Zaskarżone zarządzenie zostało podjęte 5 kwietnia 2023 r., a więc ponad rok temu. Nie jest zatem możliwe orzeczenie o jego nieważności, natomiast jak wynika z wcześniejszych rozważań - konieczne jest orzeczenie o jego niezgodności z prawem.

Ze względu na powyższe Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 94 ust. 2 u.s.g. orzekł, jak w sentencji.