Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 568/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2024 r., nr SKO Gd/5789/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2024 r., nr SKO Gd/5789/23, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W piśmie z dnia 3 lipca 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – M. T., legitymującą się, wydanym na stałe, orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku z dnia 1 grudnia 2022 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Do wniosku skarżąca dołączyła kartę czynności wykonywanych podczas opieki nad matką, z której wynika, że czynności opiekuńcze polegają na: czynnościach higienicznych (kąpieli i myciu protezy raz dziennie, obcinaniu paznokci raz w tygodniu, moczeniu nóg i usuwaniu odcisków raz dziennie); 2 – 3 razy dziennie prowadzeniu do toalety; smarowaniu kremami przeciw odparzeniom 2 razy dziennie; przygotowywaniu ubrań i ubieraniu rano i wieczorem; pomocy przy wstawaniu z łóżka i przejściu na krzesło 3-4 razy dziennie; ćwiczeniach fizycznych (chodzenie po dużym pokoju i ćwiczenia na kolana 2 razy dziennie); mierzeniu ciśnienia 3 razy dziennie; podawaniu leków 2 razy dziennie a plastry TRANSTEC co 3-4 dni; przygotowywaniu i podawaniu posiłków kilka razy dziennie; codziennym sprzątaniu, praniu i prasowaniu; wizytach lekarskich kilka razy w miesiącu; opłacaniu rachunków przez internet raz w miesiącu; robieniu zakupów codziennie i realizacji recept kilka razy w miesiącu; załatwianiu spraw urzędowych w razie potrzeby; wyjściach na spacery, wyjścia na balkon; czynnościach ogrodniczych na balkonie i ogródku działkowym; codziennym czytaniu książek i pism urzędowych; codziennym układaniu do snu; masażach, oklepywaniu dwa razy dziennie; czuwaniu podczas snu, zaglądaniu co kilka godzin i sprawdzaniu czy czegoś nie potrzebuje.

Ponadto, skarżąca przedłożyła informację dotyczącą czynności przy opiece nad niepełnosprawną, wskazując: 6:30 – pobudka, toaleta, mycie protezy, podanie czegoś lekkiego do zjedzenia przed lekami; 7:00 – 8:00 - podanie leków, czynności higieniczne, pomoc przy ubraniu się, mierzenie ciśnienia; 8:30 - kawa/herbata; 9:00 -11:00 - śniadanie, toaleta (w dniu gdy jest wyjście do lekarza, towarzyszenie w wizycie ok. 2-3 godz., gdy nie ma wyjścia do lekarza ćwiczenia na kolana, smarowanie kremami i maściami); ok. 10:00 - robienie zakupów; 11:00 – 13:00 - wyprowadzenie matki na balkon (w zależności od pogody); 11:30 - chodzenie po pokoju w ramach ćwiczeń; 12:00 - umożliwienie rozmów przez telefon; 12:30 - wietrzenie pokoju, zmiana pościeli, pranie sprzątanie; 13:00 – 15:00 - mierzenie ciśnienia, toaleta, przygotowanie obiadu i odpoczynek matki (z reguły śpi 2-3 godz.); 15:00 – 17:00 - podanie obiadu, czytanie książek, czasopism i widomości z internetu, rozwiązywanie krzyżówek; 17:00 – 19:00 - ćwiczenia na kolana, kąpiel, mycie włosów; ok. 18:00 - moczenie nóg i usuwanie odcisków, opróżnianie wiaderka toaletowego; 19:00 – 21:00 - mierzenie ciśnienia, kolacja, podanie leków, toaleta, smarowanie kremami i maściami, masaż kolan; 21:00 – 23:00 - pomoc przy przebraniu się w koszulę nocną, przykrycie kołdrą i sprawdzanie co kilka godzin, czy wszystko jest w porządku.

W dniu 7 sierpnia 2023 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącej. Podczas wywiadu ustalono, że skarżąca zamieszkuje wraz z niepełnosprawną matką. Opieka sprawowana jest od 1 lipca 2023 r. Czynności związane z opieką nad matką wykonywane przez skarżącą obejmują wszystkie czynności dnia codziennego: przygotowywanie i podawanie posiłków, przygotowywanie i podawanie leków, pomoc przy myciu się, ubieraniu, pomoc przy wstawaniu, dotarciu do łazienki, układaniu się w łóżku, organizowanie i asystowanie w wizytach lekarskich, załatwianie transportu medycznego, robienie zakupów, sprzątanie, pranie, zakup lekarstw i środków higienicznych, rano odsłanianie rolet, zmiana pościeli, podpasek, pomoc przy higienie osobistej, moczenie nóg i usuwanie odcisków, pomoc przy codziennych ćwiczeniach, mierzenie ciśnienia trzy razy dziennie, opróżnianie wiaderka toaletowego. Podczas wywiadu ustalono również, że matka skarżącej samodzielnie nie porusza się - wymaga korzystania z laski, chodzika lub wózka oraz asysty drugiej osoby, samodzielnie natomiast spożywa posiłki i przyjmuje przygotowane leki. Matka skarżącej ma problemy z nietrzymaniem moczu, poruszaniem się (czeka na operację biodra i dwóch kolan), wymaga pomocy przy odbywaniu wizyt lekarskich. Wizyty odbywają się: 1 raz na pół roku u kardiologa, 1 raz w miesiącu u ortopedy, 1 raz na 3, 4 miesiące u lekarza ogólnego. Do domu przychodzi pielęgniarka pobrać krew na badania. Z wywiadu wynika ponadto, że nie ma innych osób, które wspomagałyby skarżącą w opiece nad matką. Mąż matki skarżącej, który sprawował nad nią opiekę, nie żyje od trzech lat. Stan zdrowia skarżącej pogorszył się w marcu 2023 r., wtedy pojawiły się pierwsze problemy przy poruszaniu się, obecnie nie jest ona w stanie sama zejść ze schodów.

Decyzją z dnia 26 września 2023 r., wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), Prezydent Miasta Gdańska odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką.

Uzasadniając wydaną decyzję, organ wskazał, że brak związku przyczynowo – skutkowego rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki, zakres sprawowanej opieki a ponadto data powstania niepełnosprawności (niepełnosprawność istnieje od 17 lipca 2020 r.) obligują do wydania decyzji odmownej. Organ wskazał przy tym, że matka skarżącej choruje na nadciśnienie tętnicze, wypadanie żeńskich narządów płciowych, obniżenie pęcherza moczowego, nietrzymanie moczu, stabilną chorobę wieńcową, nikotynizm, hiperlipidemię, PCI LAD + 2DES. Jednakże, matka skarżącej nie jest osobą leżącą, pampersowaną i przygotowane lekarstwa przyjmuje sama a czynności ściśle związane z opieką nad matką to: karmienie, asystowanie przy dotarciu do toalety, wymiana pieluchomajtek i mierzenie ciśnienia. Pozostałe wykonywane przez skarżącą czynności to zwykłe czynności życia codziennego. Stopień niepełnosprawności matki skarżącej datuje się od dnia 17 lipca 2020 r. a skarżąca zakończyła zatrudnienie 30 czerwca 2023 r. Organ wskazał jednocześnie, że w toku postępowania administracyjnego nie zostały dostarczone dokumenty (poza oświadczeniem) wskazujące powód zakończenia zatrudnienia przez skarżącą, jak i dokumenty potwierdzające pogorszenie stanu zdrowia matki skarżącej. Ostatnia karta leczenia szpitalnego obejmuje okres od 6 stycznia 2022 r. do dnia 8 stycznia 2022 r.

Zaskarżoną decyzją z dnia 8 kwietnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydaną decyzję, organ wskazał, że przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia nie mógł być wiek, w którym powstała niepełnosprawność matki skarżącej, wskazując, że na ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych o konieczności stosowania art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.

Następnie, Kolegium wskazało, że z oświadczenia skarżącej wynika, że jej ostanie zatrudnienie zakończyło się 30 czerwca 2023 r. Powyższa okoliczność nie została jednak w żaden sposób udokumentowana, w aktach brak jest bowiem jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego zatrudnienie skarżącej i sposób jego ustania. Natomiast orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane zostało w dniu 1 grudnia 2022 r., z ustaleniem, że niepełnosprawność matki skarżącej istnieje od 17 lipca 2020 r. Powyższe wskazuje, że skarżąca wykonywała pracę zarobkową jeszcze przez kilka miesięcy po uzyskaniu przez matkę znacznego stopnia niepełnosprawności, nie sprawując nad nią opieki. Zestawienie powyższych dat nie wskazuje jednoznacznie, że rezygnacja z pracy zarobkowej przez skarżącą była związana tylko i wyłącznie z koniecznością podjęcia się opieki nad matką. Skarżąca nie przedłożyła zaś żadnych dokumentów potwierdzających pogorszenie się w tym okresie stanu zdrowia jej matki.

Ponadto, zdaniem Kolegium, z dokonanych ustaleń nie wynika, aby rozmiar i zakres opieki sprawowanej nad matką wymuszał na skarżącej niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zakres samodzielności matki skarżącej, choć ograniczony, to jednak nie jest tego rodzaju, by wykluczał jakąkolwiek jej aktywność zawodową. Z akt sprawy wynika, że matka skarżącej, pomimo swojej niepełnosprawności, nie jest osobą wymagającą nieprzerwanej opieki, obłożnie chorą i leżącą, w związku z czym, jak wskazuje doświadczenie życiowe, nie wymaga przeciwdziałania odleżynom, porusza się po domu przy pomocy sprzętów ortopedycznych (wymaga czasem asekuracji), jest również sprawna ruchowo w górnej części ciała i może samodzielnie siedzieć, nie wymaga karmienia, pojenia, samodzielnie spożywa posiłki, samodzielnie przyjmuje przygotowane leki, nie wymaga żadnych stałych specjalistycznych czynności pielęgnacyjnych. Kolegium wskazało przy tym, że w przypadku zachwiań równowagi osoby niepełnosprawnej podczas poruszania się pomocny jest sprzęt rehabilitacyjny np. chodzik, który to umożliwia samodzielne poruszanie się osoby niepełnosprawnej, daje stabilizację przy poruszaniu się po to, aby osoba ta mogła poruszać się samodzielnie, bez pomocy drugiej osoby. Natomiast pieluchomajtki zabezpieczają osobę niepełnosprawną na kilka godzin (3, 4 godziny) podczas nieobecności drugiej osoby.

Kolegium podkreśliło, że z dokonanych ustaleń wynika, że schorzenia matki nie wymagają stałej i nieprzerwanej opieki, czy też nadzoru skarżącej. Czynności opiekuńcze skarżącej wykonywane są zaś w pewnych odstępach czasu. Matka skarżącej może pozostać sama w domu na pewien czas a choroby, na które cierpi nie rodzą obowiązku czuwania nad nią przez całą dobę. Pomoc świadczona przez skarżącą matce nie wykracza przy tym poza przeciętne ramy pomocy świadczonej przez dzieci na rzecz rodziców w wieku starszym i obiektywnie nie wyklucza możliwości podjęcia przez skarżącą pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Ponadto, Kolegium wskazało, że nie można pominąć, że skarżąca posiada jeszcze brata, który również powinien realizować obowiązek alimentacyjny wobec matki.

W skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku jak i poprzedzającej ją decyzję Prezydenta Miasta Gdańska, zarzucając:

- naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;

- rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że skarżąca zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będącą jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż rodzeństwo skarżącej może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 26 września 2023 r., jest zgodna z prawem.

Postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone przez organy z zachowaniem przepisów prawa procesowego, a rozstrzygnięciu podjętemu w zaskarżonej decyzji, tj. odmowie przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego, nie można skutecznie postawić zarzutu wydania go z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 z późn. zm.) - zwanej dalej u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka,

4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego

- jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przy tym, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. – uchylony na mocy art. 43 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) z dniem 1 stycznia 2024 r., a zatem pomiędzy wydaniem decyzji przez organy obu instancji – stanowił, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże, przepis ten w momencie jego obowiązywania, jak słusznie uznało Kolegium, winien być, interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji, przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika zatem, że o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skutecznie ubiegać się może jedynie osoba określona w punktach od 1 do 4 tego przepisu, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną (legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

W okolicznościach niniejszej sprawy bezsporne jest, że skarżąca, jako córka, jest osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką. Bezsporne jest również, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ze wskazaniem, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki i pomocy osób drugich w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Jednakże, w ocenie Sądu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, jak słusznie oceniły orzekające w sprawie organy, aby czynności opiekuńcze sprawowane przez skarżącą nad matką uniemożliwiały jej podjęcie zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W każdej zaś sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istotna jest ocena, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną w sposób rzeczywisty uniemożliwia wnioskodawcy podjęcie lub dalsze wykonywanie pracy zarobkowej, gdyż świadczenie pielęgnacyjne nie jest wynagrodzeniem za opiekę nad niepełnosprawnym, lecz swoistą rekompensatą za brak możliwości w związku z tym podjęcia i kontynuowania działalności zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika przy tym, że w przypadku osoby wymagającej opieki, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie można wyprowadzić imperatywu sprawowania opieki w odpowiednim zakresie jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, negując wymagania dotyczące sposobu i intensywności opieki nad niepełnosprawną osobą, określone w orzeczeniu o niepełnosprawności właściwego organu (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 1045/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Jednakże, to do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności (zob. NSA w wyroku z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, samo posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności nie przesądza o tym, że opiekun osoby legitymującej się takim orzeczeniem, sprawuje opiekę, która uprawnia do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Istnienie tego związku podlega bowiem ocenie w każdej indywidualnej sprawie. Dlatego też, w każdym przypadku konieczne jest ustalenie, czy rodzaj i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej.

Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika przy tym, że aby można było mówić o opiece w rozumieniu ustawy, musi ona być stała lub długoterminowa. Nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez niewielką część doby. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy bowiem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia przez opiekuna jakiejkolwiek pracy zarobkowej (tak wyroki NSA: z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20; z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11 oraz z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie przyjmuje się, że przesłanka "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny", o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., winna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o prawidłowe zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 229/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie nie wynika zaś, aby zaangażowanie skarżącej w konieczną i niezbędną opiekę nad matką mogło być przeszkodą w podjęciu przez skarżącą jakiejkolwiek aktywności zawodowej.

Z całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, jak stwierdził organ pierwszej instancji, aby matka skarżącej była osobą leżącą i pampersowaną. Matka skarżącej po domu porusza się przy pomocy sprzętów ortopedycznych, jedynie czasem wymaga asekuracji, może jednakże samodzielnie siedzieć, nie wymaga karmienia ani pojenia, samodzielnie spożywa posiłki, samodzielnie przyjmuje leki, nie wymaga żadnych czynności specjalistycznych.

Skarżąca niewątpliwie pomaga matce w czynnościach higienicznych (kąpieli i myciu protezy, obcinaniu paznokci, moczeniu nóg i usuwaniu odcisków raz dziennie), smaruje ją kremami przeciw odparzeniom, pomaga matce w ubraniu, pomaga jej w wstaniu z łóżka i przejściu na krzesło. Ponadto, wykonuje z matką ćwiczenia fizyczne (chodzenie po dużym pokoju i ćwiczenia na kolana), mierzy jej ciśnienie, masuje i oklepuje. Skarżąca podaje matce leki, przygotowuje i podaje posiłki. Skarżąca sprząta, pierze, prasuje. Chodzi z matką na wizyty lekarskie, opłaca rachunki, robi zakupy i realizuje recepty, załatwia sprawy urzędowe. Skarżąca wychodzi z matką na spacery, czyta jej książki i układa do snu.

W ocenie Sądu, z dokonanych w toku postępowania ustaleń nie wynika jednakże, aby matka skarżącej wymagała nieprzerwanej opieki. W świetle stwierdzonego stanu i kondycji matki skarżącej nie można orzec, aby schorzenia i wynikające z nich potrzeby objawiały się w sposób wymagający stałej nieprzerwanej opieki czy też nadzoru skarżącej. Ponadto, z dokonanych ustaleń nie wynika, aby zakres i rozmiar czynności wykonywanych przez skarżącą w związku z opieką nad matką rzeczywiście uniemożliwiały skarżącej podjęcie zatrudnienia choćby na część etatu. Niezbędne czynności wykonywane przez skarżącą w związku z opieką nad matką nie wypełniają bowiem skarżącej całego dnia. Skarżąca nie wykonuje przy matce takich czynności opiekuńczych, które absorbowałyby ją nieustannie i wymagały ciągłej obecności przy niej w domu, nie pozwalając na jakąkolwiek aktywność zawodową. Z kolei, korzystanie ze sprzętu ortopedycznego nie może stanowić przesądzającego argumentu.

Opieka bieżąca stanowiąca pomoc w gospodarstwie domowym (zakupy, przygotowanie posiłków, ich podanie i pomoc w ich jedzeniu, sprzątanie, pranie, prasowanie, itp.), a także wykonywanie czynności o charakterze medycznym wobec bliskiej osoby (mierzenie ciśnienia, porcjowanie i podawanie leków, masaże) oraz sporadycznie załatwianie spraw niepełnosprawnej osoby (organizacja wizyt lekarskich, załatwianie spraw urzędowych) w zestawieniu z aktualnym stanem matki skarżącej same w sobie nie mogą stanowić powodu, by skarżąca w ogóle nie mogła podjąć pracy zarobkowej w żadnym zakresie.

Dlatego też, zdaniem Sądu, w świetle okoliczności niniejszej sprawy orzekające organy prawidłowo stwierdziły, że nie zachodzi związek pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznym zakresem opieki i pomocy świadczonej matce w związku z jej znacznym stopniem niepełnosprawności.

Z uwagi na powyższe, jednocześnie nie kwestionując i nie deprecjonując pomocy świadczonej matce przez skarżącą, za uzasadnione należało uznać stwierdzenie orzekających w sprawie organów, że jej zakres nie usprawiedliwia całkowitej bierności zawodowej skarżącej.

Mając to na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., na zgodny wniosek stron.