Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2196/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
659
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1 pkt 1 i 3 w zw. z art. 149 § 1a ppsa w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2017 poz 718
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości  warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa
article: art. 12 § 1 w zw. z art. 7 i art. 10 § 1 i art. 35 § 1 i 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant asystent sędziego Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2022 r. sygn. akt I SAB/Wa 310/21 w sprawie ze skargi Z.T., M.T., D.T., L.M., K.M. i M.M. na przewlekłe prowadzenie przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich postępowania rozpoznawczego w przedmiocie decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 7 lutego 2008 r. nr 63/GK/DW/2008 oraz z 7 lutego 2008 r. nr 65/GK/DW/2008 zmienionych decyzjami z 6 lipca 2012 r. nr 302/GK/DW/2012 oraz z 6 lipca 2012 r. nr 303/GK/DW/2012 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz Z.T., M.T., D.T., L.M., K.M. i M.M. solidarnie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 czerwca 2022 r., sygn. akt I SAB/Wa 310/21 po rozpoznaniu skargi Z.T., M.T., D.T., L.M., K.M. i M.M. (dalej "skarżący") na przewlekłe prowadzenie przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich postępowania rozpoznawczego w przedmiocie decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 7 lutego 2008 r. nr 63/GK/DW/2008 oraz z 7 lutego 2008 r. nr 65/GK/DW/2008 zmienionych decyzjami z 6 lipca 2012 r. nr 302/GK/DW/2012 oraz z 6 lipca 2012 r. nr 303/GK/DW/2012: 1. zobowiązał Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich do wydania decyzji w sprawie KR II R 54/18 w przedmiocie decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 7 lutego 2008 r. nr 63/GK/DW/2008 oraz z 7 lutego 2008 r. nr 65/GK/DW/2008 zmienionych decyzjami z 6 lipca 2012 r. nr 302/GK/DW/2012 oraz z 6 lipca 2012 r. nr 303/GK/DW/2012 - w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdził, że przewlekłe prowadzenie przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich postępowania rozpoznawczego miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddalił skargę w pozostałej części; 4. zasądził od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz skarżących solidarnie kwotę 682 złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyła Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich. Zaskarżając wyrok w części, tj. w zakresie punktu 1, 2 i 4 zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "P.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1) art. 149 § 1 pkt 1 i 3 P.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1a P.p.s.a. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2267 z późn.zm., dalej "ustawa o Komisji") w zw. z art. 12 § 1 kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. nr 30, poz.168 z późn zm., dalej "k.p.a.") w zw. art. 7 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. i art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., polegające na bezpodstawnym uznaniu, że w przedmiotowej sprawie postępowanie było prowadzone przez Komisję w sposób przewlekły z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy:

– badanie sytuacji lokatorów nie stanowiło czynności o charakterze pozornym, ale czynność niezbędną do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w świetle art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy o Komisji,

– sprawa ma charakter szczególnie skomplikowany i złożony, co uzasadnia dłuższy niż standardowo okres jej prowadzenia,

– Sąd I instancji pominął okoliczność, że Komisja nie wykazywała złej woli w prowadzeniu sprawy, lekceważenia stron czy żadnych innych szczególnych okoliczności zasługujących na negatywną ocenę, co wyklucza co najmniej kwalifikację ewentualnego naruszenia prawa w kategoriach rażącego naruszenia

– a w dalszej konsekwencji

naruszenie art. 151 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i brak oddalenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny;

ponadto, na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucono naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.

2) art. 149 § 1a P.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 12 § 1 k.p.a., art. 35 § 1 i 3 k.p.a. i art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że kwalifikacja danego postępowania jako prowadzonego w sposób przewlekły z rażącym naruszeniem prawa uzasadniona jest jedynie okolicznościami związanymi z czasem prowadzenia postępowania, podczas gdy do takiej kwalifikacji konieczne jest wystąpienie szczególnych okoliczności zasługujących na negatywną ocenę, które w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły, przy czym w relewantnym okresie czas trwania postępowania uległ wydłużeniu także w związku z obiektywnymi utrudnieniami w prowadzeniu postępowania w warunkach pandemicznych.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o:

1) rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie zgodnie z art. 176 § 2 P.p.s.a. oraz z uwzględnieniem treści art. 15zzs4 ust. 4 ustawy covidowej,

2) uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części (punkty 1, 2 i 4) i przekazanie sprawy w tej części do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie,

3) zasądzenie od skarżących na rzecz skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 P.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie zaskarżyła wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w części – zakwestionowała bowiem rozstrzygnięcie dotyczące zobowiązania Komisji do wydania decyzji w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji wyroku), stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie przez Komisję postępowania rozpoznawczego miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku) oraz zasądzenie od Komisji na rzecz skarżących kwoty 682 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 3 sentencji wyroku).

Przed przystąpieniem do rozpoznania postawionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny przypomni stan faktyczny sprawy.

Prezydent m.st. Warszawy decyzjami z dnia 7 lutego 2008 r. nr 63/GK/DW/2008 oraz nr 65/GK/DW/2008 ustanowił prawo użytkowania wieczystego do części zabudowanego gruntu spornej nieruchomości, stanowiącego obecnie dz. ew. nr [...] I dz. ew. nr [...] z obrębu [...] na rzecz spadkobierców przeddekretowych właścicieli nieruchomości. W wyniku wcześniejszego wadliwego wyodrębnienia sprzedanego lokalu nr [...], doszło do błędnego wyliczenia udziałów w nieruchomości, co determinowało również nieprawidłowe określenie udziałów następców prawnych przeddekretowych właścicieli nieruchomości w ww. decyzjach. W związku z powyższymi błędami co do wysokości udziałów, Prezydent m. st. Warszawy decyzjami z 6 lipca 2012 r. nr 302/GK/DW/2012 i nr 303/GK/DW/2012, w trybie art. 155 k.p.a., zmienił powyższe decyzje z 2008 r. poprzez ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości przy ul. [...] w [...] na rzecz spadkobierców przeddekretowych właścicieli ze wskazaniem prawidłowo wyliczonych udziałów.

Postanowieniem z 16 października 2018 r. sygn. akt KR II R 54/18 - działając na podstawie art. 15 ust. 2 i 3 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2018 r. poz. 2267, dalej "u.s.d.r.") - Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich wszczęła z urzędu postępowanie rozpoznawcze w przedmiocie decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 7 lutego 2008 r. nr 63/GK/DW/2008 oraz nr 65/GK/DW/2008, zmienionych decyzjami z 6 lipca 2012 r. nr 302/GK/DW/2012 i nr 303/GK/DW/2012 dotyczących nieruchomości położonej przy ul. Nowogrodzkiej 44 w Warszawie.

Pismem z 7 czerwca 2021 r. skarżący wnieśli ponaglenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komisję w niniejszej sprawie.

Natomiast pismem z 25 sierpnia 2021 r. skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postępowanie Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich polegające na dopuszczeniu się przewlekłości w sprawie nieruchomości warszawskiej przy ul. [...], hip. nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy m. st. Warszawy, a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Zarzucono Komisji rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 35 § 1-3 k.p.a. w zw. z art. 36 i art. 37 § 2 k.p.a. poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że podczas ponad dwuipółletniego okresu prowadzenia postępowania organ administracji w siedemnastu zawiadomieniach o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy ograniczył się jedynie do jednozdaniowego i lakonicznego wskazywania na skomplikowanie sprawy oraz obszerność materiału dowodowego. Podniesiono również, iż w przedmiotowej sprawie od zawiadomienia Komisji z 27 maja 2019 r. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego i uczynienia tego przez skarżących w piśmie z 11 czerwca 2019 r. - Komisja nie podejmowała żadnych innych czynności procesowych uzasadniających tak ekscesywną długość postępowania poza umieszczaniem w BIP kolejnych zawiadomień o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy. Przed majem 2019 r. Komisja zawiadomiła inną stronę postępowania o jego wszczęciu, poinformowała inne organy i sądy, wystąpiła do Rady Społecznej o opinię i wreszcie wezwała świadków do złożenia zeznań na piśmie. Zatem należy stwierdzić, że kwalifikowana postać przewlekłości w niniejszej sprawie wynika z braku obiektywnie weryfikowalnych przeszkód do jej ukończenia co najmniej od czerwca 2019 r.

Powołanym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji uwzględnił w części skargę skarżących wskazując, że do dnia wyrokowania przez ten Sąd, Komisja nie wydała decyzji. Sąd uznał, że działania procesowe Komisji w przedmiotowej sprawie winny być ukierunkowane na rekonstrukcję stanu faktycznego i prawnego wówczas istniejącego i mającego znaczenie prawne przy podejmowaniu tego orzeczenia - dotyczące spełnienia przesłanek z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (takich jak kwestia dochowania terminu złożenia wniosku, o którym mowa w art. 7 dekretu, legitymacja osób go składających, czy przeznaczenie planistyczne nieruchomości w dacie wydania decyzji). Tymczasem zdaniem Sądu, w zakresie zainteresowania Komisji - zamiast powyższych okoliczności relewantnych dla oceny legalności ww. decyzji reprywatyzacyjnych - pozostawały kwestie związane przede wszystkim z przekazaniem w zarząd spadkobiercom dawnych właścicieli części budynków oraz związanej z tym sytuacji lokatorów, o czym świadczy treść pism z 21 marca 2019 r. Sąd stwierdził, że materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji Komisja zgromadziła w pierwszej połowie 2019 r. Natomiast pomiędzy 15 lipca 2019 r. a 9 października 2020 r. Komisja nie podjęła żadnej czynności w sprawie.

Z powyższych względów Sąd I instancji uznał, że Komisja uchybiła przepisom procesowym określającym terminy załatwienia sprawy, a także naruszyła wynikającą z art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania. Sąd zakwalifikował dostrzeżoną przewlekłość postępowania jako mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Przechodząc do rozpoznania zarzutów podniesionych w ramach drugiej z powołanych podstaw kasacyjnych, tj. art. 149 § 1a P.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 12 § 1 k.p.a., art. 35 § 1 i 3 k.p.a. i art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie zasługują one za uwzględnienie. Na wstępie Sąd wskazuje, że przepisy te mają charakter procesowy, nie jak wskazano w skardze kasacyjnej materialny.

Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Wedle natomiast art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) lub postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość) (art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.). Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że Prezydent m.st. Warszawy decyzjami z 7 lutego 2008 r., zmienionymi decyzjami z 6 lipca 2012 r. ustanowił prawo użytkowania wieczystego do części zabudowanego gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] na rzecz spadkobierców przeddekretowych właścicieli nieruchomości. Postanowieniem z 16 października 2018 r. Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich wszczęła z urzędu postępowanie rozpoznawcze w przedmiocie ww. decyzji. W dniu 27 maja 2019 r. Komisja zawiadomiła strony postępowania o zakończeniu postępowania rozpoznawczego i możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, co skarżący uczynili przy piśmie z 11 czerwca 2019 r. Komisja poinformowała także inne organy i sądy o toczącym się postępowaniu a także wystąpiła do Rady Społecznej o opinię, którą otrzymała w dniu 4 lipca 2019 r. Pismami z października 2020 r. oraz listopada 2020 r. Komisja zwróciła się do lokatorów o wskazanie, czy nowi właściciele utrudniali im korzystanie z zajmowanych mieszkań, a jeżeli tak, to w jaki sposób, czy składali oni skargi do organów inspekcji budowlanej lub sanitarnej oraz czy toczyły się wobec nich postępowania sądowe i eksmisyjne z udziałem komornika. Pytania powieliła w piśmie ze stycznia 2021 r.

W oparciu o tak ustalony stan sprawy, zgodzić się należy z Sądem I instancji, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było przez Komisję w sposób przewlekły, a przewlekłość ta miała charakter rażący. Nie ulega bowiem wątpliwości, że postępowanie wszczęte przez Komisję postanowieniem z 16 października 2018 r. do dnia wyrokowania zarówno przez Sąd I instancji jak i Sąd kasacyjny nie zostało zakończone. Niepodejmowanie przez organ żadnych czynności w terminie 15 lipca 2019 r. – 9 października 2020 r. a także niewydanie decyzji od 16 października 2018 r. (ponad 5 lat na dzień orzekania przez sąd kasacyjny) bezsprzecznie świadczy o tym, że zaistniała przewlekłość ma charakter rażący. Nie usprawiedliwia takiego toku postępowania również skomplikowana materia sprawy.

Przypomnieć trzeba, że pod pojęciem rażącego naruszenia prawa rozumie się takie działanie lub zaniechanie organu prowadzącego postępowanie, które w sposób niewątpliwy i oczywisty pozostają w sprzeczności z obowiązkiem podejmowania czynności zmierzających bezpośrednio do załatwienia sprawy, zwłaszcza te które nie mają uzasadnienia w konieczności prowadzenia postępowania dowodowego w znacznym zakresie. Rażące naruszenie prawa w odniesieniu do przewlekłości postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy przekroczenie terminu załatwienia sprawy jest znaczne, niezaprzeczalne i ma swoje źródło w podejmowaniu przez organ czynności, które dla rozstrzygnięcia sprawy pozbawione są znaczenia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2440/15). Sformułowanie "rażące" oznacza bowiem działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2563/13 oraz z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15). Kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie przewlekłości prowadzenia postępowania przez organ do naruszającej prawo w sposób rażący, jest więc oczywistość naruszenia prawa, przy jednoczesnym braku racjonalnego uzasadnienia tego naruszenia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1610/20). Taka też sytuacja, jak słusznie uznał Sąd I instancji, miała miejsce w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, a ocena wyrażona w zaskarżonym wyroku w tym zakresie jest prawidłowa. Kontrolowane przez Sąd I instancji postępowanie nosi - jak trafnie przyjął ten Sąd - znamiona postępowania przewlekłego w stopniu rażącym, a rażący charakter stwierdzonej przewlekłości wynika z faktu znacznego przekroczenia terminów określonych w art. 35 § 1 i 3 k.p.a. w przedmiocie wydania decyzji na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy o Komisji.

Zauważenia wymaga także, że Komisja w pismach informujących o przedłużeniu postępowania winna była podać przyczynę zaistniałej zwłoki, zgodnie z wymogami zawartymi w art. 36 § 1 k.p.a., czego nie uczyniła. Zgodzić się również należy z Sądem I instancji, że pomimo, iż w maju 2019 r. organ zgromadził kompletny materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji w sprawie, nie wydał jej, zaś dokonywane w dalszym toku postępowania czynności nie miały racjonalnych podstaw.

Za niezasadne należało również uznać zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów powołanych w pierwszej z podstaw wskazanych w petitum skargi kasacyjnej, tj. art. 149 § 1 pkt 1 i 3 P.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1a P.p.s.a. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy o Komisji w zw. z art. 12 § 1 k.p.a. w zw. art. 7 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. i art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy o Komisji - Komisja wydaje decyzję, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2-4, jeżeli wydanie decyzji reprywatyzacyjnej doprowadziło do skutków rażąco sprzecznych z interesem społecznym lub skutków sprzecznych z celem, dla którego ustanowiono użytkowanie wieczyste, w szczególności do zastosowania uporczywie lub w sposób istotnie utrudniający korzystanie z lokalu w nieruchomości warszawskiej groźby bezprawnej, przemocy wobec osoby lub przemocy innego rodzaju w stosunku do osoby zajmującej ten lokal. Nie budzi wątpliwości Sądu kasacyjnego fakt, że na mocy tego przepisu Komisja obowiązana była, na co trafnie zwraca uwagę skarga kasacyjna, do zbadania wystąpienia w następstwie decyzji reprywatyzacyjnej skutków rażąco sprzecznych z interesem społecznym lub skutków sprzecznych z celem, dla którego ustanowiono użytkowanie wieczyste. Jednakże, zwrócić uwagę należy, iż pismami z dnia 21 marca 2019 r. Komisja zwróciła się do lokatorów z prośbą o złożenie zeznań na piśmie odnośnie przebiegu reprywatyzacji spornej nieruchomości oraz udzielenie odpowiedzi na 16 pytań. W kolejnych pismach z października i listopada 2020 r. oraz stycznia 2021 r. zwróciła się do lokatorów o wskazanie czy nowi właściciele utrudniali im korzystanie z zajmowanych mieszkań. Następnie dopiero pismami z 24 lutego 2022 r. i 28 lutego 2022 r. (zatem po wniesieniu skargi do Sądu I instancji) wystosowano kolejne pisma do lokatorów. Nie jest zatem wątpliwym, że pomiędzy lipcem 2019 r. a październikiem 2020 r. Komisja nie podjęła żadnych czynności w sprawie wydania decyzji. Podniesione w uzasadnieniu skargi kwestie, tj. zwrócenie się w dniu 25 kwietnia 2022 r. przez Komisję do Archiwum Państwowego w Warszawie z wnioskiem o uwierzytelnienie kopii ksiąg meldunkowych, czy wystosowanie w dniu 23 czerwca 2022 r. pisma do Archiwum Państwowego w Warszawie o nadesłanie dokumentów świadczących, że piwnice przedmiotowego budynku łączyły się z tunelami i kanałami, którymi poruszali się powstańcy warszawscy, czy pismo z 24 czerwca 2022 r. skierowane do Stołecznego Konserwatora Zabytków w Warszawie o nadesłanie dokumentów, a także pismo z 28 lipca 2022 r. skierowane do Archiwum Państwowego w Warszawie, nie mogą stanowić o braku przewlekłości Komisji w niniejszej sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że działania te zostały podjęte już po złożeniu zarówno ponaglenia jak i skargi do Sądu I instancji, a także skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z protokołu rozprawy, która odbyła się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 17 listopada 2023 r. wynika, że postępowanie do dnia wyrokowania przez sąd kasacyjny nie zakończyło się, zaś ostatnią czynnością organu było wystosowanie zawiadomienia z 7 listopada 2023 r. o załatwieniu sprawy w ciągu 2 miesięcy. Zatem do tego dnia decyzja w sprawie nie została wydana.

Nie można również zgodzić się z argumentami podniesionymi w uzasadnieniu skargi kasacyjnej odnoszącymi się do trudności w funkcjonowaniu Komisji ze względu na zagrożenie pandemiczne wywołane wirusem SARS-COV19. Nie ulega bowiem wątpliwości, że stan zagrożenia epidemicznego obowiązywał na terenie Polski od dnia 14 marca 2020 r. Przepisy wprowadzające zawieszenie terminów procesowych i sądowych weszły w życie 31 marca 2020 r. Zawieszone terminy (oraz te, których bieg zgodnie z nią nie rozpoczął się) biegły dalej (lub rozpoczęły swój bieg) po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie Tarczy 3.0., która weszła w życie 16 maja 2020 r., więc terminy zaczęły biec od 23 maja 2020 r. Natomiast Komisja pozostawała zupełnie bierna w okresie lipiec 2019 r. – październik 2020 r., natomiast postępowanie, o czym była mowa we wcześniejszych rozważaniach, nie zakończyło się wydaniem przez Komisję decyzji w oparciu o art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy o Komisji do 17 listopada 2023 r., tj. do dnia wyrokowania przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Mając na względzie podniesione argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, z mocy art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.