Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 612/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 września 2024 r. sprawy ze skargi P. w Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 kwietnia 2024 r. nr SKO Gd/364/24 w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie uchylenia decyzji dotyczącej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 kwietnia 2024 r. nr SKO Gd/354/24 wydaną w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie uchylenia decyzji dotyczącej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, została wniesiona w następującym stanie sprawy:

Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2022 r. Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku sygn. akt V RNs 812/22 w sprawie o umieszczenie całkowicie ubezwłasnowolnionej A. D. w domu pomocy społecznej udzielił zabezpieczenia na czas trwania postępowania poprzez zarządzenie umieszczenia ubezwłasnowolnionej całkowicie A. D. w domu pomocy społecznej.

Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kolbudach działający z upoważnienia Wójta Gminy Kolbudy decyzją z dnia 30 sierpnia 2022 r. skierował w trybie interwencyjnym Panią A. D. do Domu Pomocy Społecznej "[...]" dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie od dnia 30 sierpnia 2022 r.

Decyzją z dnia 7 października 2022 r. nr GOPS.4126.3.1.2022.AR ustalił zaś odpłatność za pobyt Pani A.D. w Domu Pomocy Społecznej w wysokości 70% dochodu, tj. 1.353,67 zł miesięcznie od daty umieszczenia w domu pomocy społecznej.

Decyzją z dnia 4 maja 2023r. nr GOPS.4126.3.1.2022.AR/Z-15/2023.AR organ I instancji zmienił decyzję z dnia 7 października 2022 r. nr GOPS.4126.3.1.2022.AR w ten sposób, że ustalił od dnia 1 kwietnia 2023 r. odpłatność Pani A.D. w Domu Pomocy Społecznej w wysokości 70% dochodu, tj. 1.512,92 zł.

Decyzją z dnia 15 grudnia 2023 r. nr GOPS.4126.3.1.2022.AR/U-25/2023.AR Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kolbudach uchylił w całości z dniem 17 października 2023 r. decyzję nr GOPS.4126.3.1.2022.AR z dnia 7 października 2022 r. zmienioną decyzją nr GOPS.4126.3.1.2022.AR/Z-15/2023.AR z dnia 4 maja 2023r. w sprawie odpłatności z tytułu pobytu Pani A. D. w Domu Pomocy Społecznej.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że uchyla decyzję na wniosek opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionej A. D. w związku z uprawomocnieniem się postanowienia Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 6 września 2023 r. sygn. akt V RNs 812/22 w przedmiocie uchylenia postanowienia o zabezpieczeniu z dnia 11 sierpnia 2022 r. oraz o umorzeniu postępowania w sprawie wyrażenia zgody na umieszczenie całkowicie ubezwłasnowolnionej A. D. w domu pomocy społecznej wobec cofnięcia wniosku.

Pismem z dnia 28 grudnia 2023 r. Dyrektor Domu Pomocy Społecznej złożył odwołanie do powyższej decyzji.

Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2024 r. nr SKO Gd/354/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że Dyrektor Domu Pomocy Społecznej nie był stroną postępowania. Zdaniem organu II instancji Dyrektor DPS oraz Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Pruszczu Gdańskim otrzymali decyzje do wiadomości jako podmioty zaangażowane w proces realizacji przyznanego świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej. Podmioty te nie są jednak uprawnione do kwestionowania tej decyzji w postępowaniu instancyjnym, nie są bowiem stronami postępowania. W postępowaniach dotyczące świadczeń z pomocy społecznej co do zasady stronami są wyłącznie świadczeniobiorcy ubiegający się o konkretne świadczenie, postępowanie to dotyczy tylko ich uprawnień i obowiązków. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej poza podopiecznym i gminą, która go doń skierowała zgodnie z ustawą o pomocy społecznej powinny ponosić również inne osoby fizyczne, co do zasady wstępni i zstępni świadczeniobiorcy, których udział w kosztach finansowania pobytu określany jest w drodze decyzji.

Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku złożył [...]. Zaskarżonemu postanowieni zarzucił naruszenie art. 28, 134 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, z późn. zm.), dalej k.p.a., oraz art. 63 ust. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901, z późn. zm.), dalej u.p.s.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za stronę osobę obowiązaną do wniesienia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Obowiązek ten w ocenie organu stanowi interes prawny. W związku z powyższym nie uznanie, iż o takim interesie prawnym nie stanowi prawo do otrzymania tych środków jest całkowicie nieuzasadnione. Jeżeli dany obowiązek stanowi o interesie prawnym, to uprawnienie żądania realizacji tego obowiązku przez podmiot inny niż organ go nakładający będzie niewątpliwie stanowiło także o istnieniu interesu prawnego.

W mniemaniu skarżącego [...] posiada interes prawny, ponieważ opłata za pobyt w domu pomocy społecznej stanowi jego dochód. Na potwierdzenie skarżący przytoczył art. 62 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym mieszkaniec domu wnosi opłatę do kasy domu lub na jego rachunek bankowy, więc istotne dla skarżącego jest czy Pani A. D. ma obowiązek wnieść tą opłatę i za jaki okres, w konsekwencji czy należy zastosować art. 61 ust. 3 tejże ustawy a także w świetle ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych w zakresie w jakim jest to należy dochód i ewentualnej odpowiedzialności za jego niedochodzenie. Ponadto przytoczył również art. 6 pkt 15 ustawy o pomocy społecznej, podając, że to czy A. D. jest mieszkanką Domu Pomocy Społecznej i do którego dnia wpływa bezpośrednio na wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, co wynika z treści art. 60 ust. 4 w związku z art. 60 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, w konsekwencji prawidłowe ustalenie do kiedy A. D. była mieszkanką wpływa na prawidłowe wypełnienie ciążącego na skarżącym obowiązku prawnego jak i na prawidłowe ustalenie wysokości opłat należnych skarżącemu.

Ponadto zdaniem skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, wydając skarżone postanowienie, w żaden sposób nie podważyło jego argumentów zawartych w odwołaniu. Nie przedstawiło także żadnych własnych argumentów na swoją tezę, że skarżący [...] nie jest stroną postępowania na zasadzie "nie bo nie". Skarżący wskazał, że w związku z nie uznaniem go za stronę naruszono także art. 134 k.p.a. bezpodstawnie stwierdzając niedopuszczalność odwołania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuję:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 kwietnia 2024 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania Dyrektora Domu Pomocy Społecznej do decyzji Wójta Gminy Kolbudy z dnia 15 grudnia 2023 r. w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z dnia 7 października 2022 r. w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt A.D. w Domu Pomocy Społecznej.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 – dalej jako K.p.a.) , zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Jako podstawę faktyczną wzmiankowanego rozstrzygnięcia organ wskazał brak legitymacji do wniesienia odwołania przez Dyrektora Domu Pomocy Społecznej.

W tym miejscu wskazać należy, iż do podmiotowych przyczyn niedopuszczalności odwołania zalicza się przypadki wniesienia środka zaskarżenia przez osobę niemającą do tego legitymacji bądź przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych" (wyrok NSA z 11.12.2007 r., II OSK 1661/06, LEX nr 425381).

Zgodnie z art. 127 § 1 K.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. W myśl tego przepisu odwołanie służy stronie postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. Przyjąć zatem należy, że odwołanie jest niedopuszczalne, jeżeli zostało wniesione przez osobę, która nie jest stroną w rozumieniu tego przepisu.

Art. 28 K.p.a. stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela dominujące w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, że pojęcie strony, jakim posługuje się cytowany przepis może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 1995 r., sygn. akt I SA 1326/93, publ "Glosa" 1996/1, z glosą I. Lipowicz i A. Agopszowicza). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 1993 r., sygn. akt I SA 1719/92 (publ. OSP 1994/10, poz. 199, z glosą P. Kucharskiego) przyjęto, że: "Interes prawny jest kategorią normatywną, mającą swe źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia, zarazem ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania.

Zatem mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż stosownie do art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r.. poz. 901 ze zm. – dalej jako "ustawa") decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Natomiast zgodnie z art. 61 ust 1 ustawy Obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Z przywołanych wyżej przepisów ustawy wynika, że osobami, które mają interes prawny w sprawie ustalenia opłaty mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej są wyłącznie podmioty określone w art. 61 ust 1 ustawy.

Natomiast jednostka, która prowadzi dom pomocy społecznej nie znalazła się w kręgu podmiotów, które na podstawie tego przepisu może skutecznie żądać czynności organu właściwego do rozpoznania sprawy.

W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy obowiązek zapewnienia realizacji zadań pomocy społecznej spoczywa na jednostkach samorządu terytorialnego oraz na organach administracji rządowej w zakresie ustalonym ustawą. Przepis art. 19 pkt 10 ustawy określa, że do zadań własnych powiatu należy między innymi prowadzenie i rozwój infrastruktury domów pomocy społecznej o zasięgu ponadgminnym oraz umieszczanie w nich skierowanych osób.

Zatem powiat jako jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem wykonującym obowiązek zapewnienia realizacji zadań pomocy społecznej, który w ramach zadań własnych prowadzi domy pomocy społecznej. W świetle powyższego zarówno Powiat Gdański jak i Dyrektor Domu Pomocy Społecznej nie mogą być uznane jako strona postępowania dotyczącego ustalenia opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) skargę oddalił.