Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1027/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 1 par. 1 i par. 2 , art. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 237 par. 1 pkt 2 i pkt 3
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: Art. 8, art. 92 ust. 1, art. 178, art. 190 ust. 3 i ust. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Kremer Sędziowie NSA Piotr Lechowski WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant Katarzyna Dydaś po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi F. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 09.08.2006r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006r. nr 122, poz. 851 z późn. zm.) i § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2006r. znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u F. S. choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz - wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do cytowanego wyżej rozporządzenia.

Organ odwoławczy przyjął za prawidłowe ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji o tym, że F. S. w okresie od 1971r. do 1999 r. był zatrudniony, kolejno, w Przedsiębiorstwie "A" S.A. w K. jako pomocnik wiertacza, w Przedsiębiorstwie Budownictwa [...] w K. jako lastrykarz i betoniarz, w Przedsiębiorstwie Budowlano - Instalacyjnym "B" jako posadzkarz, w Przedsiębiorstwie Budownictwa Przemysłowego "C" jako posadzkarz, w "D" Sp. z o.o. jako fliziarz, w "E" Sp. z o.o. jako posadzkarz - fliziarz, w Przedsiębiorstwie Rewaloryzacji Zabytków w K. jako posadzkarz, w Przedsiębiorstwie Budowlano - Produkcyjnym "F" jako posadzkarz, w Przedsiębiorstwie Produkcyjno - Usługowym "G" jako posadzkarz, w firmie budowlanej J. K. sp. j. jako fliziarz i w Spółdzielczym Przedsiębiorstwie Budownictwa "H" jako posadzkarz.

Organ podkreślił, iż wydana decyzja organu I instancji jest merytorycznie uzasadniona. W sprawie orzekała bowiem jednostka służby zdrowia właściwa do rozpoznawania chorób zawodowych tj. Ośrodek Medycyny Pracy. Orzeczenie lekarskie tej jednostki ( z dnia [...] 2003r. nr [...] oraz orzeczenie uzupełniające z dnia [...] 2003r. znak [...]) w sposób szczegółowy, wyczerpująco i jednoznacznie dowodzi braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. Wyniki bowiem badań audiometrycznych wykonanych 5 - krotnie na przestrzeni lat 1996-2002 wskazują, że w żadnym z nich wielkość ubytku słuchu nie spełniała kryterium określonego w wykazie chorób zawodowych tj. ubytku słuchu co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, gdy tymczasem chorobę zawodową narządu słuchu można rozpoznać pod warunkiem wystąpienia w okresie 2 lat od zakończenia narażenia zawodowego na hałas udokumentowanych objawów chorobowych spełniających warunki określone w punkcie 21 wykazu tj. kryterium jakościowe - obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego oraz kryterium ilościowe - ubytek wynoszący co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym.

Wobec powyższego organ nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji.

Wskazaną wyżej decyzję F. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Podniósł w niej, że badania słuchu były wykonane niedbale, gdyż audiogram z dnia 30.10.2001r. wykazał ubytek UP 45 dB, UL 43 dB a już sześć miesięcy później tj. 29.04.2002r. ubytek wynosił UP - 36 dB a UL 45 dB, co wskazuje, że w okresie półrocza w lewym uchu słuch polepszył się o 9 dB a w prawym pogorszył o 2 dB. Ponadto podniósł, że nie otrzymał kopii wyników badań z OMP, a nie odwoływał się od orzeczenia tego ośrodka, gdyż tak mu poradzono. Dodał, że istotne znaczenie w sprawie może mieć dokumentacja lekarska z 18 lat pracy w KBM, która uległa zniszczeniu w trakcie remontu przychodni.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 6 lutego 2007r., sygn. akt III SA/Kr 125/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym: "Czy przepisy art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 z późn. zm.) oraz wykonawczego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) są zgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP". Pytanie to Trybunał Konstytucyjny przyjął do rozpoznania pod sygnaturą P 23/07.

Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008r., sygn. P 23/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Równocześnie Trybunał orzekł, iż przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 2 lipca 2008r. nr 116, poz. 740.

Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że ani art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy, ani jego pozostałe przepisy (w szczególności zawarte w art. 234-237K.p.) nie zawierają jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego. Takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy, w tym zwłaszcza z obowiązującego w dacie wydania rozporządzenia Rady Ministrów art. 7 ustawy z dnia 12 czerwca 1975r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 1983r. Nr 30, poz. 144, ze zm.), stanowiącego, że "Za choroby zawodowe uprawniające do świadczeń przewidzianych w ustawie uważa się choroby określone przepisami wydanymi na podstawie art. 231 pkt 2 Kodeksu pracy" (obecnie art. 237 § 1 pkt 2 K.p.). Konsekwencją sformułowania takiego wniosku jest uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 K.p. z art. 92 ust. 1 Konstytucji, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do ściśle powiązanego z nim rozporządzenia Rady Ministrów, które - jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej - jest również niezgodne z Konstytucją.

W związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 21 października 2008r. sygn. akt III SA/Kr 1169/06 podjął zawieszone postępowanie sądowe w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przedmiotem kontroli działalności administracji publicznej jest kontrola pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sprawując tę kontrolę, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. P 23/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) w zakresie, w jakim nie określa wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Równocześnie Trybunał orzekł, iż przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 2 lipca 2008 r. nr 116, poz. 740.

Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że ani art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy, ani jego pozostałe przepisy (w szczególności zawarte w art. 234-237 K.p.) nie zawierają jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego. Takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy, w tym zwłaszcza z obowiązującego w dacie wydania rozporządzenia Rady Ministrów, art. 7 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.), stanowiącego, że "Za choroby zawodowe uprawniające do świadczeń przewidzianych w ustawie uważa się choroby określone przepisami wydanymi na podstawie art. 231 pkt 2 Kodeksu pracy" (obecnie art. 237 § 1 pkt 2 K.p.). Konsekwencją sformułowania takiego wniosku jest uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 K.p. z art. 92 ust. 1 Konstytucji, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do ściśle powiązanego z nim rozporządzenia Rady Ministrów, które - jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej - jest również niezgodne z Konstytucją.

Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

Rozpoznając sprawę w następstwie wniesionej skargi, nie mógł zatem Sąd administracyjny nie rozważyć czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. (sygn. akt P 23/07) - dalej wyrok TK - stworzył sytuację prawną mającą wpływ na wynik sprawy.

W myśl art. 190 ust. 3 zd. I i II Konstytucji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny - dwunastu miesięcy.

Ogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. w dniu 2 lipca 2008 r. w Dzienniku Ustaw Nr 116 pod poz. 740, w świetle art. 190 ust. 3 ma zatem ten skutek, iż wyrok ten wszedł w życie dnia 2 lipca 2008 r. Od tej daty rozpoczął bieg wyznaczony częścią II-gą wyroku TK dwunastomiesięczny termin, po upływie którego tracą moc obowiązujące przepisy powołane w części I wyroku tj. zarówno przepisy art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - kodeks pracy, jak i wydane na podstawie dotkniętej wadą niekonstytucyjności delegacji ustawowej, przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) - zwanego dalej Rozporządzeniem. Utrata mocy przez określone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego przepisy nastąpi najpóźniej z dniem 3 lipca 2009 r., tj. po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP.

Uzasadniając odroczenie utraty mocy niezgodnych z Konstytucją przepisów, w uzasadnieniu swego wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "zakwestionowane w niniejszej sprawie przepisy są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Aby pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych, a jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzenia chorób zawodowych, Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów. Wyznaczony przez Trybunał termin odroczenia powinien być wystarczający dla wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją".

Ogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw RP wywołało i ten skutek, że najpóźniej z dniem 2 lipca 2008 r., w odniesieniu do kontrolowanych przepisów nastąpiło uchylenie domniemania ich konstytucyjności.

Na taki skutek ogłoszenia wyroku Trybunału odraczającego derogację przepisów zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu innego wyroku z dnia 13 marca 2007 r. K 8/07 (OTK-A 2007/3, poz. 26). Z wyrzeczenia w części I wyroku TK z 19 czerwca 2008 r. wynika wprost, że kontrolowane przepisy art. 237 § 1 pkt 2 i 3 kodeksu pracy oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia z 30 lipca 2002 r. są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.

Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ma fakt, że organy obu instancji zarówno co do trybu postępowania jak i co do podstaw wydania decyzji stosowały przepisy powołanego wyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

Rozpoznając zatem skargę Sąd administracyjny stoi w sytuacji, w której regulujące zasady postępowania przed organami właściwymi do rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz definiujące te choroby, przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. wprawdzie jeszcze obowiązują ale już utraciły przymiot domniemania konstytucyjności, gdyż są uznane obowiązującym wyrokiem Trybunału za niekonstytucyjne.

W piśmiennictwie podkreślono, że pojęcia obowiązywania aktu prawnego nie powinno się utożsamiać zawsze z obowiązkiem jego stosowania (por. J. Trzciński glosa do wyroku TK z 23 października 2007 r., P 10/07, ZNSA 2008 r. Nr 1, a także R. Hauser, J. Trzciński w Prawotwórczym znaczeniu orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wyd. Lexis Nexis, 2008 r. str. 70).

Wyrażoną w art. 190 ust. 4 Konstytucji zasadę sanacji sytuacji ukształtowanych przez niezgodny z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą akt normatywny, na gruncie postępowania administracyjnego rozwija przepis art. 145a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, a w myśl § 2 w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jednakże podkreśla się w literaturze (por. M. Jaśkowska - komentarz w Systemie Informacji Prawnej Lex do art. 145a kpa), że żądanie wznowienia postępowania dopuszczalne jest po wystąpieniu dwóch przesłanek. Nie wystarcza tylko wydanie orzeczenia przez Trybunał ale konieczna jest także utrata mocy obowiązującej kontrolowanych przepisów. W wypadku określenia przez Trybunał innego (niż data ogłoszenia orzeczenia) terminu utraty mocy obowiązującej przez kontrolowane przepisy, dopiero upływ tego terminu daje podstawę do powstania biegu terminu, o którym mowa w art. 145a § 2 kpa.

W konkretnej sprawie oznacza to, iż rozpoznanie skargi w oparciu o obowiązujące lecz niekonstytucyjne przepisy rozporządzenia z 30 lipca 2002 r., dawałoby stronom podstawę do złożenia w terminie miesięcznym poczynając od dnia 3 lipca 2009 r., skargi o wznowienie postępowania administracyjnego, w którym zapadła decyzja, będąca przedmiotem niniejszej skargi.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela wyrażony w powołanych wyżej glosie J. Trzcińskiego i opracowaniu autorstwa R. Hausera i J. Trzcińskiego (s. 70 i 85) a także w uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2007 r. K 8/07, OTK-A 2007, Nr 3, poz. 26, pogląd iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją kontrolowanej normy umożliwia sądom odstąpienie od zasad wyznaczanych przez reguły determinujące datę, na którą określa się stan prawny miarodajny dla orzekania. Ta autonomia interpretacyjna przysługująca sądom znajduje swoją podstawę w art. 8 Konstytucji, będąc wyrazem bezpośredniego stosowania Konstytucji poprzez kierowanie się wykładnią zgodną z Konstytucją. Byłoby nielogiczne, gdyby dopuszczając - w celu przywrócenia stanu konstytucyjności - możliwość wznowienia postępowania w sprawach już rozstrzygniętych na podstawie norm uznanych za niekonstytucyjne, ustawodawca dopuszczał dalsze naruszenie Konstytucji na przyszłość, przez bezwzględny nakaz dalszego stosowania przepisu już uznanego za niekonstytucyjny.

Zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Powtarza tę konstytucyjną zasadę przepis art. 4 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

W aktualnym stanie prawnym brak jest w prawie materialnym przepisu rangi ustawy, który samodzielnie definiował by przesłanki uznania choroby za chorobę zawodową.

Od dnia 1 stycznia 2003 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. Nr 199, poz. 1673 z późn.zm.). Zgodnie z art. 4 tej ustawy za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych, o których mowa w art. 237 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy.

Jest to zatem regulacja podobna do zawartej w treści art. 7 uchylonej tą ustawą ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 z późn. zm.), zgodnie z którym, za choroby zawodowe uprawniające do świadczeń przewidzianych w ustawie uważało się choroby określone przepisami wydanymi na podstawie art. 231 pkt 2 kodeksu pracy, a więc przepisu, którego odpowiednikiem jest art. 237 § 1 pkt 2 i 3 kodeksu pracy w obecnym brzmieniu.

W świetle obowiązującej regulacji zawartej w art. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, chorobą zawodową nadal jest tylko taka choroba, której powstanie pozostaje co prawda w związku przyczynowym z działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących

w środowisku pracy lub spowodowana sposobem wykonywania pracy ale jest zarazem określona w wykazie chorób zawodowych.

Natomiast wykaz chorób zawodowych stanowi załącznik do niekonstytucyjnego jako sprzecznego z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

Badanie zatem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w zakresie poprawności postępowania jak i zasadności niezaliczenia stwierdzonych schorzeń do chorób zawodowych oznaczało by uczynienie z przepisów niekonstytucyjnego rozporządzenia wzorca tej kontroli, przy równoczesnej możliwości, po utracie mocy przez te przepisy, wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145a § 1 kpa.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie oznacza to, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a zatem z uchybieniem, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z tych względów doszedł Sąd do przekonania, że w niniejszej sprawie nie może więc mieć zastosowania zasada tempus regit actum, ze względu na pozbawienie domniemania konstytucyjności tych przepisów, które stanowiły podstawę prawną zaskarżonej decyzji. A zatem należy przyjąć, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów będących podstawą prawną zaskarżonej decyzji, musi być uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarówno zatem w takich przypadkach, gdy na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego przepis traci moc z chwilą ogłoszenia orzeczenia TK, jak i w tych przypadkach, gdy Trybunał korzystając z możliwości przewidzianej w art. 190 ust. 3 zd. 1 Konstytucji określa inny termin utraty mocy obowiązującej przepisu, sądy administracyjne mają prawo odmówić zastosowania tych przepisów. Przepisy uznane przez Trybunał za niekonstytucyjne nie powinny więc być zastosowane w przyszłości, nawet jeśli za ich stosowaniem przemawiałyby ogólne reguły prawa międzyczasowego (por. K. Gonera, E. Łętowska, "Wieloaspektowość następstw stwierdzania niekonstytucyjności", PiP 2008, z. 5). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym względzie poglądy wyrażone w nowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 21 czerwca 2007 r., I OSK 1030/06, także wyrok NSA z 23 lutego 2006 r., II OSK 1403/05, NSA z 31 stycznia 2008 r., II OSK 1599/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie Sąd rozważając znaczenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego odraczającego datę utraty mocy obowiązującej przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji, wziął pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnymi przepisami, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych tymi przepisami, powody dla których TK odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów oraz okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Mając na uwadze wszystkie wymienione okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie należy uwzględnić orzeczenie Trybunału i odmówić stosowania niekonstytucyjnych przepisów, pomimo odroczenia terminu utraty ich mocy obowiązującej. Odsyłanie bowiem w niniejszej sprawie na drogę wznowienia postępowania byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, naruszeniem prawa do szybkiego załatwienia sprawy stanowiącego podstawowy standard europejski prawa do dobrej administracji, a na drodze sądowej - prawa do szybkiego procesu.

Tak więc Sąd w sprawie niniejszej, mając na uwadze treść art. 178 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, odmówił zastosowania niezgodnych z Konstytucją przepisów aktu rangi podstawowej - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazy chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Należy podkreślić, że w rozpatrywanej sprawie wobec odmowy zastosowania przepisów materialnych i procesowych stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji jako niezgodnych z Konstytucją, Sąd nie dokonywał merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Organy administracyjne prowadząc ponownie postępowanie administracyjne, powinny rozpatrzyć sprawę strony skarżącej niezwłocznie po uchwaleniu przepisów prawa regulujących kwestię chorób zawodowych w zgodzie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.