Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 179/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 144 § 1b, 1c
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lipca 2024 r. sprawy ze skargi A.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 3 stycznia 2024 r., nr SKO.418.11.2023 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A.B. (dalej: zobowiązany/skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej: SKO) z 3 stycznia 2024 r. nr SKO.418.11.2023, utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia 7 lipca 2023 r. nr FIN.3161.1.9.2022/2023 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.

Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w dniu 29 kwietnia 2022 r. A. B. złożył za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w [....] pismo zatytułowane ,,zarzuty na czynności wierzyciela", które zawierało m. in. zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 24 listopada 2021 r. nr [...] za nieuiszczone łączne zobowiązanie w podatku rolnym, od nieruchomości lub leśnym za rok 2021 (rata II i III) na kwotę należności głównej: [...] zł oraz koszty upomnienia w wysokości [...] zł.

W tym piśmie strona wnosiło o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości do czasu wyjaśnienia wszelkich nieprawidłowości postępowania oraz kwestionowała zasadność i istnienie zobowiązania objętego tytułem wykonawczym z dnia 24 listopada 2021 r. nr 128/2021. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] przekazał wierzycielowi tj. Wójtowi Gminy [....] powyższe pismo. Wierzyciel zakwalifikował złożony przez stronę zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej jako zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia 24 listopada 2021 r. Natomiast dwa pozostałe punkty, tj. "uczynienie przedmiotem rozpoznania skargi należącej do każdego organu według jego właściwości" i "wszczęcie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia kto, gdzie i kiedy jeszcze się pomylił" wierzyciel nie poddał rozpatrzeniu, ponieważ nie były one merytorycznie zasadne w jego ocenie.

Zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym Wójt Gminy [...] uznał za bezzasadny ponieważ w dniu 26 stycznia 2021 r. wydał decyzję podatkową nr FIN.3125.22.24.2021, w której ustalił wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 r. Wymieniona wyżej decyzja została nadana w Urzędzie Pocztowym w [....] w dniu 9 lutego 2021 r, a następnie (po dwukrotnym awizowaniu) zwrócona do nadawcy w dniu 20 lutego 2021 r., z adnotacją, opatrzoną podpisem skarżącego, o odmowie przyjęcia przesyłki. Decyzję zatem należało uznać za doręczoną zgodnie z art. 153 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz.2383 ze zm. - dalej Ordynacja podatkowa). Wierzyciel na zaległości wynikające z tej decyzji w dniu 24 listopada 2021 r. wystawił tytuł wykonawczy numer [...] i przekazał do realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [....].

Z tego też względu Wójta Gminy [...] postanowieniem z dnia 7 lipca 2023 r. nr FIN.3161.1.9.2022/2023 oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem SKO w Przemyślu z 3 stycznia 2024 r.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że w sprawie wypowiadał się WSA w Rzeszowie, który wyrokiem sygn. akt I SA/Rz 635/22 z dnia 23 lutego 2023 r., uchylił postanowienie SKO w Przemyślu nr SKO 418.3.2022 z dnia 26 lipca 2022 r., utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] w sprawie złożonych zarzutów. Sąd w uzasadnieniu wyroku zwrócił uwagę na brak wymagalności decyzji podatkowej stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego. Powodem takiego rozstrzygnięcia Sądu było stwierdzenie, że z adnotacji na druku potwierdzenia odbioru przesyłki pocztowej, że skierowane do strony pismo - decyzja Wójta Gminy [....] z dnia 26 stycznia 2021 r. - było awizowane po raz pierwszy 10 lutego 2021 r. Powinno być zatem przechowywane przez operatora pocztowego do 24 lutego 2021 r. włącznie. Zostało jednak zwrócone nadawcy w dniu 20 lutego 2021 r. jako niepodjęte w terminie. Sąd uznał że decyzja wymiarowa w oparciu o którą wystawiono tytuł wykonawczy stanowiący podstawę prowadzenia egzekucji administracyjnej, nie została prawidłowo doręczona, a tym samym nie weszła do obrotu prawnego.

Rozpoznając ponowienie sprawę organ wziął jednak pod uwagę to, pracownik dokonujący zwrotu przedmiotowej przesyłki w wyniku pomyłki nieprawidłowo zaznaczył na potwierdzeniu odbioru, że przesyłkę zwrócono do nadawcy, gdyż adresat nie podjął awizowanej przesyłki. Zatem skoro na kopercie widniał podpis strony oraz adnotacja o odmowie przyjęcia, to strona świadomie zwróciła pismo pracownikowi Poczty, nie dając sobie możliwości zapoznania się z zawartością przesyłki. Taki stan rzeczy potwierdza także treść zażalenia na postanowienie, które strona skierowała do SKO, że w rzeczywistości skarżący nie odebrał decyzji, albowiem odmówił odbioru przesyłki, a tym samym nie otworzył koperty i nie przeczytał treści decyzji. W związku z powyższym, zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr 128/2021 z dnia 24 listopada 2021 r. przez Wójta Gminy [...] zasadnie został uznany za nieuzasadniony.

W skardze na postanowienie SKO w Przemyślu z dnia 3 stycznia 2024 r. skarżący zarzucił:

- rażące naruszenie prawa polegające na ignorowaniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez organ niższego szczebla, tj. SKO w Przemyślu oraz Wójta Gminy [....] poprzez brak odniesienia się tych organów do prawomocnych ustaleń WSA w wyroku I SA/Rz 635/22 z dnia 23 lutego 2022 roku, że "brak jest wymagalności decyzji podatkowej" gdyż "nie została prawidłowo doręczona, a tym samym nie weszła do obrotu prawnego,

- naruszenie zasady zaufania obywatela do organów państwa, gdzie to organy państwa nie respektują prawomocnych orzeczeń w danej sprawie oraz nie stosują się do prawomocnych orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz powielają te same błędy, mnożąc kolejne niepotrzebne postępowania administracyjne,

- naruszenie powagi rzeczy osądzonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie I SA/Rz 635/22 z dnia 23 lutego 2022 roku i brak zastosowania się do tego wyroku,

- zbyteczną i bezsensowną polemikę organów państwa niższego szczebla polegającą na braku respektu do powagi rzeczy prawomocnie osądzonej wyrokiem WSA,

- brak merytorycznego uzasadnienia postanowienia, a powielenie historycznego opisu wszelkich czynności uprzednio przeprowadzonych,

- podważanie prawomocnego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie sygn. akt I SA/Rz 635/22 z dnia 23 lutego 2022 roku i prowadzenie nieuprawnionego postępowania administracyjnego zamiast złożenia skargi kasacyjnej do NSA na wyrok WSA o sygn. akt I SA/Rz 635/22 z dnia 23 lutego 2022 roku,

- uparte utrzymywanie stanowiska, że wiążąca jest "fikcja prawna" podczas gdy podstawa faktyczna wskazana przez WSA nakazuje przyjąć, że decyzja "nie została prawidłowo doręczona, a tym samym nie weszła do obrotu prawnego",

- bezsensowne cytowanie uzasadnienia wyroku WSA w Rzeszowie oraz brak zastosowania się do tego wyroku, a także do merytorycznej treści uzasadnienia tegoż wyroku,

- bezmyślne przepisywanie tekstu uzasadnienia wyroku WSA, że: "Sąd uznał, że decyzja wymiarowa w oparciu o którą wystawiono tytuł wykonawczy stanowiący podstawę prowadzenia wobec skarżącego egzekucji administracyjnej, nie została prawidłowo doręczona, a tym samym nie weszła do obrotu prawnego",

- pominięcie ustaleń i wskazań WSA w Rzeszowie, że wyrok WSA wiąże organy orzekające w sprawie oraz po raz wtóry nieuprawnioną polemikę organów niższego szczebla z prawomocnymi ustaleniami WSA w Rzeszowie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm ) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie - zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie zaś z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Związanie sądu i organu w rozumieniu powyższego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (zob. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 426/08, Legalis). W konsekwencji, stanowisko sądu I instancji, który rozpoznaje skargę strony od ponownego orzeczenia organu administracyjnego powinno co do zasady odpowiadać ocenie prawnej tegoż sądu wyrażonej w poprzednim orzeczeniu a sąd ten nie może formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z wyrażonym wcześniej poglądem (zob. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 886/07, Legalis), chyba, że w okresie pomiędzy wydaniem wyroku a ponowną skargą do sądu administracyjnego zmianie uległy przepisy. Kontrola przez sąd rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się zaś do oceny czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd (zob. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 729/10, Legalis). Przy tym podkreślić trzeba, że przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący a uregulowania zawarte w art. 153 p.p.s.a. mają zapobiec sytuacji, w której określona kwestia byłaby odmiennie oceniana w kolejnych orzeczeniach sądu. Nadto, zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Analizując niniejszą sprawę w kontekście powołanej regulacji, podkreślić należy, że zaskarżona decyzja wydana została po ponownym rozpatrzeniu tej sprawy przez organy obu instancji, po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 23 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Rz 635/22 uprzednio wydanych w tej sprawie postanowień.

W uzasadnieniu wskazanego wyroku Sąd uznał, na podstawie adnotacji na druku potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 26 stycznia 2021 r., że adresat nie podjął przesyłki w dacie 20 lutego 2021 r., nie zaś - jak twierdziły organy - odmówił przyjęcia przesyłki.

Uchybienia związane z doręczeniem decyzji z dnia 26 stycznia 2021 r. stanowiły naruszenie art. 150 § 1 pkt 1 i § 4 Ordynacji podatkowej. Przesyłka została bowiem zwrócona adresatowi przed upływem czternastodniowego terminu, o którym mowa w art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej i nieprawidłowo przyjęto fikcję prawną doręczenia w dniu 20 lutego 2020 r., błędnie przyjmując, że skarżący odmówił w tej dacie przyjęcia przesyłki. Z tych względów, Sąd uznał, że decyzja wymiarowa w oparciu o którą wystawiono tytułu wykonawczy stanowiący podstawę prowadzenia wobec skarżącego egzekucji administracyjnej, nie została prawidłowo doręczona, a tym samym nie weszła do obrotu prawnego.

Tymczasem w obecnie rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że adnotacja widniejąca na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji w oparciu o którą Sąd czynił ustalenia została sporządzona omyłkowo. Mianowicie pracownik dokonujący zwrotu przedmiotowej przesyłki w wyniku pomyłki nieprawidłowo zaznaczył na potwierdzeniu odbioru, że przesyłkę zwrócono do nadawcy, gdyż adresat nie podjął awizowanej przesyłki.

Oznacza to, że wcześniej wyrażony pogląd prawny wyrażony przez Sąd zachowuje swoją aktualność niemniej jednak nie może mieć on zastosowania wobec innego stanu faktycznego występującego w obecnie rozpoznawanej sprawie.

W wskazywanym już uzasadnieniu wyroku z dnia z dnia 23 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Rz 635/22 WSA wskazywał także, że w orzecznictwie przyjmuje się, że adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2011 r., II GSK 1761/11).

Obecnie w świetle poczynionych przez organ ustaleń tego rodzaju wątpliwości nie występują. Bowiem z zebranego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że skarżący odmówił przyjęcia decyzji wymiarowej, a adnotacja widniejąca na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tej decyzji o zwrocie przesyłki do nadawcy przed upływem jej odbioru została dokonana pomyłkowo. W myśl przepisu art. 153 § 1 Ordynacji podatkowej jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma doręczanego mu w sposób określony w art. 144 § 1b lub 1c, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją pozostawia się w aktach sprawy. W przypadkach, o których mowa w § 1, uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata (art. 153 § 2 Ordynacji podatkowej). W przedstawionym stanie faktycznym i prawnym zarzut skarżącego dotyczący nieistnienia obowiązku jest nieuzasadniony. W przedmiotowej sprawie obowiązek ciążący na skarżącym określony w tytule wykonawczym nr 128/2021 z dnia 24 listopada 2021r. był wymagalny w dacie wszczęcia egzekucji i został wyegzekwowany przez organ egzekucyjny.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).