Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 461/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6h pkt 1, art. 6q ust. 1, art. 6ka
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
article: art. 124, art. 233 §1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło asesor WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej N. przy ul. [...] w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 6 października 2023r., nr Rep. 1920/CP/23 w przedmiocie określenia wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zbieranymi nieselektywnie za maj 2023 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z 6 czerwca 2023 r. Burmistrz P. (dalej: (dalej jako: "Burmistrz", "organ I instancji") określił Wspólnocie Mieszkaniowej N. przy ul. [...] w P. (dalej jako: "strona", "skarżąca", "Wspólnota") wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za maj 2023 r. w kwocie 750,00 zł.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły art. 21 §1 pkt 1 i §3, art. 47 §3 w zw. z art. 207 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 poz. 2651, ze zm.), dalej jako: o.p.", art. 6ka ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu w czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2022 r. poz. 2519, ze zm.), dalej jako: "u.c.p.g." oraz uchwała [...] Rady Miejskiej w P. z 29 listopada 2022 r. w sprawie ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dziennik Urzędowy Województwa [...] poz. [...] z [...]).

Z akta administracyjnych sprawy przekazanych wraz ze skargą oraz uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że 8 maja 2023 r. do Urzędu Miejskiego w P. wpłynęła informacja od firmy zajmującej się odbiorem odpadów komunalnych wraz z dokumentacją fotograficzną o prowadzeniu nieprawidłowej zbiórki odpadów komunalnych przez mieszkańców nieruchomości położonej w P. przy ul. [...]. W dniu 8 maja 2023 r. właściciele przedmiotowej nieruchomości zostali pouczeni i zobowiązani do przestrzegania i dostosowania się do obowiązujących zasad i wymogów systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. Z kolei postanowieniem z 11 maja 2023 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi odbieranymi z terenu ww. nieruchomości.

W odwołaniu wniesionym od opisanej decyzji strona wskazała, że zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci fotografii nie pozwala na jednoznaczne przypisanie budynkom wspólnoty mieszkaniowej nieprawidłowej segregacji odpadów. Przede wszystkim ze zdjęć tych nie wynika, których budynków i pojemników dotyczą. Są to uniwersalne zdjęcia pokazujące co jest składowane w pojemnikach i nie jest możliwe przypisanie konkretnego adresu nieruchomości. Zdaniem Wspólnoty w sprawie nie podjęto żadnych czynności prowadzących do wyjaśnienia okoliczności sprawy i dokonania ustaleń potwierdzających ewentualną winę wspólnoty mieszkaniowej czy też czynności sprawdzających, np. dokonanie wizji lokalnej z udziałem jej przedstawiciela. Strona zaprzeczyła jakoby załączona dokumentacja fotograficzna dotyczyła budynków i pojemników do niej należących. Podniesiono, że okoliczność ta nie została udowodniona przez organ. W ocenie skarżącej wskazanie przez Burmistrza na sprawdzenie pojemników przez operatora zajmującego się odbiorem odpadów komunalnych w dniu 8 maja 2023 r. jest gołosłowne, a informacja o ponownym sprawdzeniu nie wyjaśnia co i gdzie zostało sprawdzone. Poza tym strona podniosła, że taka sytuacja została stwierdzona jednorazowo, co nie pozwala na obciążenie dodatkową opłatą z tytułu niewywiązywania się z obowiązku selektywnego zbierania odpadów. Powinna mieć ona bowiem charakter trwały i nie budzić żadnych wątpliwości.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (dalej jako: "SKO", "organ odwoławczy", "organ II instancji") decyzją z 6 października 2023 r. zaskarżone rozstrzygnięcie utrzymało w mocy.

SKO wyjaśniło, że istotą sporu w sprawie jest konieczność rozstrzygnięcia, czy do określenia podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wystarczające jest incydentalne niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów czy jednak konieczne jest stwierdzenie, że zobowiązany podmiot cyklicznie narusza wskazany w przepisach obowiązek. Stąd też ważne jest dokonanie wykładni art. 6ka u.p.c.g., który określa konsekwencje prawne naruszenia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.p.c.g. obowiązek selektywnej zbiórki odpadów komunalnych jest obowiązkiem o charakterze powszechnym, gdyż ciąży na wszystkich właścicielach nieruchomości, na których te odpady powstały. SKO przywołało wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2023 r., sygn. akt III FSK 1521/22, w którym wskazano, że zgodnie z wykładnią językową art. 6ka u.c.p.g. sposób sformułowania przesłanki powiadomienia przez organ odbierający odpady komunalne wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości: "w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych" oraz przesłanki określenia wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi: "nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych" daje podstawę do przyjęcia, że czynności te powinny być podjęte także w przypadku jednorazowego niedopełnienia obowiązku. Organ II instancji wskazał również na wyrok WSA w Gdańsku z 2 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 398/22, w którym wywiedziono, że podwyższona opłata w odniesieniu do nieruchomości zamieszkałych nie ma charakteru stałego. Określana jest za miesiąc, w którym stwierdzono nieselektywną zbiórkę odpadów. Okoliczność ta wskazuje na jej charakter jako opłaty za koszt dodatkowych usług związanych z odbiorem odpadów. Koszty te powstają niezależnie od tego, czy brak segregowania odpadów ma charakter incydentalny czy nie.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że w sprawie ustalono między innymi, że 8 maja 2023 r. podmiot odbierający odpady komunalne przesłał do organu I instancji dokumentację fotograficzną z zawartości pojemników na odpady komunalne znajdujące się w wiacie należącej do wspólnoty mieszkaniowej. Z przesłanej dokumentacji wynikało, że mieszkańcy tej Wspólnoty nie prowadzą prawidłowej segregacji odpadów komunalnych. W związku z tym 8 maja 2023 r. została przeprowadzona kontrola, w wyniku której stwierdzono, że odpady są zmieszane (w workach zmieszanych znajdowało się kilka frakcji), stwierdzono brak prawidłowej segregacji odpadów - odpady zmieszane znajdowały się w różnych pojemnikach przeznaczonych do segregacji. Do zawiadomienia dołączona została dokumentacja fotograficzna wskazująca na obecność w pojemnikach na odpady zmieszane odpadów plastikowych, szklanych i papierowych. Na powyższą okoliczność sporządzono także 8 maja 2023 r. notatkę służbową w siedzibie organu I instancji.

W ocenie SKO dowody zebrane w sprawie dowodzą, że na przedmiotowej nieruchomości nie segregowano odpadów zgodnie z przyjętymi zasadami. Tymi dowodami są w szczególności: zawiadomienie podmiotu odbierającego odpady (z notatki służbowej z 8 maja 2023 r. wynika, że chodzi o Spółdzielnię Socjalną "[...]") oraz dokumentacja zdjęciowa wykonana w dniu, w którym stwierdzono nieprawidłowości.

Wobec powyższego organ II instancji uznał zarzuty odwołania za niezasadne. Podkreślił, że niedopełnienie przez stronę obowiązku selektywnego zbierania odpadów w miesiącu maju 2023 r. zostało potwierdzone przez podmiot odbierający odpady, który sporządził dokumentację fotograficzną dołączoną do akt sprawy. Dodatkowo w dniu zgłoszenia przez ten podmiot (tj. 8 maja 2023 r.) przeprowadzone zostały oględziny w terenie dotyczące działki, na której znajduje się wiata na odpady komunalne strony, z których sporządzono notatkę służbową. W ocenie organu odwoławczego zebrane w sprawie dokumenty bezspornie posiadają walor dowodów w sprawie świadczących o nieprawidłowej segregacji odpadów komunalnych przez stronę.

Reasumując SKO wskazało, że organ I instancji w sposób prawidłowy określił wspólnocie mieszkaniowej miesięczną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosując opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 6ka ust. 3 u.c.p.g.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona zaskarżyła decyzję w całości, wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

naruszenie prawa materialnego tj. art. 6 ka u.c.p.g. poprzez przyjęcie, że strona nie dopełniła obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz że dla określenia podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wystarczające jest incydentalne niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów,

sprzeczność istotnych ustaleń SKO z treścią zebranego materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że fotografie znajdujące się w materiałach są przypisane budynkom i pojemnikom strony, a nadto że 8 maja 2023 r. przeprowadzone zostały oględziny w terenie dotyczące działki, na której znajduje się wiata na odpady komunalne strony,

3) niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności dla podjęcie decyzji w sprawie poprzez niewyjaśnienie, czy skala stwierdzonych jednostronnie przez organ I instancji nieprawidłowości, tj. obecność pojedynczych odpadów złożonych w niewłaściwym pojemniku czy zmieszanie poszczególnych frakcji odpadów wyklucza okoliczność jednostkowej pomyłki,

4) nieprzeprowadzenie czynności sprawdzających z udziałem zainteresowanej strony polegającej na wspólnym sporządzeniu protokołu, wizji lokalnej.

Autor skargi podniósł też, że zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci fotografii nie pozwala na jednoznaczne przypisanie budynkom strony nieprawidłowej segregacji odpadów. Według niej zdjęcia nie stanowią jednoznacznego potwierdzenia stanu faktycznego, który SKO przyjęło za potwierdzony. Skarżąca kwestionuje również, aby jakiekolwiek oględziny były wykonywane, zaprzecza jakoby dokumentacja fotograficzna dotyczyła budynków i pojemników do niej należących. W jej ocenie konieczność udowodnienia tej okoliczności spoczywa na organie I instancji.

Skarżąca dodatkowo podniosła, że wskazanie na sprawdzenie pojemników przez operatora zajmującego się odbiorem odpadów komunalnych 8 maja 2023 r. jest gołosłowne. Takiej informacji nie ma w aktach sprawy. Nadto stwierdzenie o ponownym sprawdzeniu nie wyjaśnia, co zostało sprawdzone. Skarżąca zaznaczyła, że art. 6ka u.c.p.g. nie dotyczy sytuacji, kiedy w wyniku pomyłki o charakterze incydentalnym dany odpad zostanie zdeponowany do nieodpowiedniego pojemnika. Zgodnie zaś z przyjętym orzecznictwem i piśmiennictwem znaczenie ma również skala stwierdzonych nieprawidłowości, tj. czy stwierdzono obecność pojedynczych odpadów złożonych w niewłaściwym pojemniku czy zmieszanie poszczególnych frakcji odpadów wyklucza okoliczność jednostkowej pomyłki.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało prezentowane w decyzji stanowisko i wniosło o jej oddalenie, a także o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W wyznaczonym terminie skarżąca nie odniosła się do wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 §1 i §2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sąd administracyjny kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest on związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 §1 p.p.s.a. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.). Tym samym sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem i w przypadku ustalenia, że narusza ona prawo - uchyla ją.

W sprawie stanowiącej przedmiot orzekania sądu istota rzeczy odnosi się do kwestii oceny zgodności z prawem rozstrzygnięcia SKO, utrzymującego w mocy decyzję organu I instancji - określającą Wspólnocie wysokość podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zbieranymi nieselektywnie z nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] za miesiąc maj 2023 r. w wysokości 750,00 zł.

Zgodnie z art. 6h pkt 1 u.c.p.g. opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani ponosić właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy.

Według art. 6q ust. 1 u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego.

Stosownie do treści art. 6ka u.c.p.g. (1) w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. (2) Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. (3) Wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3.

Podstawę przedmiotowego rozstrzygnięcia stanowiły następujące okoliczności:

- w myśl art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Z treści tego przepisu wynika, że podmiot odbierający śmieci, który stwierdzi przypadek niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych winien zawiadomić o tym fakcie zarówno burmistrza (jak w tej sprawie), jak i właściciela nieruchomości. W przeciwnym razie organ ten nie może wszcząć postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o którym jest mowa w art. 6ka ust. 2 tej ustawy. Tymczasem akta sprawy takowego powiadomienia właściciela nieruchomości przez podmiot odbierający śmieci w dniu 8 maja 2023 r. (kiedy miało mieć miejsce stwierdzenie niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych) nie zawierają. Zrobił to dopiero Burmistrz w dniu 15 maja 2023 r. (data doręczenia przesyłki) zawiadamiając o tym fakcie skarżącą (k. 6-7 akt sprawy). A jak wskazał NSA w wyroku z 28 października 2022 r., sygn. akt III FSK 805/22: "Warunkiem wszczęcia przez organ (wójta, burmistrza lub prezydenta miasta) postępowania na podstawie art. 6ka ust. 2 u.c.p.g., a następnie wydania decyzji, o której mowa w art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. jest m.in. powiadomienie przez podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Brak takiego powiadomienia uniemożliwia podjęcie działań określonych w tych przepisach.". Tym samym doszło do naruszenia przedmiotowego przepisu, ale nie w zakresie podniesionym w skardze.

Dekodując ponadto art. 6ka zauważyć należy, że pierwszą z przesłanek uzasadniających wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. W przypadku stwierdzenia tej okoliczności podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia wójta, burmistrza lub prezydenta oraz właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych i przyjęciu ich jako niesegregowanych (zmieszanych). Wskazane przesłanki muszą zostać spełnione łącznie, by możliwe było po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania administracyjnego określenie przez organ w drodze decyzji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem stawki w podwyższonej wysokości. Trzeba też podkreślić, że ustawodawca w sposób jednoznaczny wskazał na obowiązki ciążące na podmiocie odbierającym odpady komunalne. Podmiot ten został w szczególności zobowiązany do powiadomienia zarówno organu, jak i właściciela nieruchomości o przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych i przyjęciu ich jako niesegregowanych (zmieszanych). Obowiązek ten został nałożony w sposób zamierzony (jak zauważył NSA w przywołanym już wyroku z 28 października 2022 r., sygn. akt III FSK 805/22), o czym świadczy modyfikacja przepisu określającego katalog podmiotów, które podmiot odbierający odpady komunalne obowiązany jest powiadomić, dokonana ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1579, ze zm.). We wcześniejszym stanie prawnym podmiot odbierający odpady powiadamiał jedynie wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Niewątpliwie wolą ustawodawcy było zatem rozszerzenie katalogu podmiotów informowanych o nieprawidłowościach w zakresie selektywnej zbiórki odpadów.

Należy bowiem zauważyć, że omawiane powiadomienie pełni funkcję informacyjno-prewencyjną. Właściciel nieruchomości otrzymuje w ten sposób informację o stwierdzeniu nieprawidłowej segregacji odpadów i odbiorze tych odpadów jako zmieszanych. Dzięki temu ma możliwość podjęcia działań mających na celu wyeliminowanie w przyszłości ewentualnych uchybień w tym zakresie. Jednocześnie dokonanie powiadomienia stanowi przesłankę do wszczęcia postępowania w przedmiocie określenia podwyższonej opłaty. Obowiązujące przepisy nie określają równocześnie formy i terminu powiadomienia przez podmiot odbierający odpady organu i właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów. Ustawodawca jednocześnie nie różnicuje tych powiadomień. Biorąc pod uwagę ich rolę, należy przyjąć, że powiadomienia powinny dokonane w sposób, który pozwala na weryfikację wypełnienia tego warunku przez organ administracji. W zakresie terminu, obowiązek dokonania powiadomienia powinien zostać wykonany niezwłocznie po stwierdzeniu faktu niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych i przyjęciu ich jako niesegregowanych (zmieszanych), przed wszczęciem postępowania administracyjnego.

Nie ma też podstaw prawnych do stwierdzenia, że za poinformowanie właściciela nieruchomości o odbiorze odpadów zmieszanych można uznać zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie określenia opłaty podwyższonej z 11 maja 2023 r., jak i pisma z tego samego dnia skierowanego przez Burmistrza do strony informującego o zgłoszeniu w dniu 8 maja 2023 r. (wraz z dokumentacją zdjęciową) przez podmiot odbierający śmieci u strony o niedopełnieniu przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych (por. ww. wyrok NSA z 28 października 2022 r., sygn. akt III FSK 805/22). Obowiązek powiadomienia spoczywa bowiem, jak już wskazano wcześniej na podmiocie odbierającym odpady komunalne;

- w aktach sprawy nie ma żadnego zawiadomienia Burmistrza przez podmiot odbierający śmieci od strony w dniu 8 maja 2023 r. (którym, jak wskazano w notatce z 8 maja 2023 r. miałaby być Spółdzielnia Socjalna [...]). Jest jedynie dokumentacja zdjęciowa, której nadawcą jest bliżej niezidetyfikowana osoba "M. S.", z którego poczty elektronicznej ([...]) zostały one wysłane (k. 1-4 akt sprawy). Ponadto, jak wynika z dołączonych do akt sprawy części zdjęć z czerwca 2023 r. to już ich nadawcą była właśnie wspomniana wyżej Spółdzielnia Socjalna [...] (k. 15, 18 akt sprawy). Wobec powyższego trudno jest w oparciu o przedłożone akta sprawy jednoznacznie stwierdzić, że został również spełniony wymóg (wynikający z art. 6ka u.c.p.g.) powiadomienia organu o nieselektywnym gospodarowanie odpadami komunalnymi, na podstawie którego wszczyna on postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi;

- w aktach sprawy nie ma protokołu, ani innej dokumentacji np. zdjęciowej z rzekomo dokonanych przez organ oględzin/kontroli (będących wynikiem zawiadomienia przez podmiot odbierający śmieci od strony, że miała miejsce niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych), które miały mieć miejsce w dniu 8 maja 2023 r., w wyniku których stwierdzono (co znalazło swój wyraz w notatce służbowej – k. 5 akt sprawy), że: "(...) odpady są zmieszane (w workach zmieszanych jest kilka frakcji), brak prawidłowej segregacji odpadów – odpady zmieszane znajdowały się w różnych pojemnikach przeznaczonych do segregacji.". Nie ma również informacji kto tych oględzin dokonał. Trudno też stwierdzić (bo kontrolujący, jak wskazano wyżej nie sporządził z tej czynności żadnej dokumentacji zdjęciowej), czy rzeczywiście te nieprawidłowości w segregacji odpadów przez Wspólnotę, o których jest w tej notatce mowa - miały miejsce;

- sąd zwrócił też uwagę na nieścisłości w aktach sprawy. Notatka służbowa jest bowiem datowana na 8 maja 2023 r., zaś dołączona do akt sprawy korespondencja elektroniczna jest z 3 lipca 2023 r., a dokumentacja zdjęciowa w niej zawarta dotyczy miesiąca kwietnia 2023 r. Korespondencja zaś z 8 maja 2023 r. zawiera jedynie dwa zdjęcia z tego dnia, identyczne jak w korespondencji z 3 lipca 2023 r. (k. 1 verte i 4 akt sprawy), z których trudno jest wywnioskować, że strona w dniu 8 maja 2023 r. (którego sprawa dotyczy) dopuściła się nieprawidłowości w segregacji odpadów i, że zdjęcia te dotyczą strony i zarządzanego przez nią miejsca składowania odpadów;

- w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO wskazuje, m.in., że: "Do zawiadomienia dołączona została dokumentacja fotograficzna wskazująca na obecność w pojemnikach na odpady zmieszane odpadów plastikowych, szklanych i papierowych." (k. 32 verte akt sprawy) Tymczasem w aktach sprawy znajdują się jedynie dwa zdjęcia dotyczące 8 maja 2023 r. (dnia niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów), choć nie zostały opatrzone datą (jest tylko wskazanie: "Resized_20230508_090354.jpeg", "Resized_20230508_090410.jpeg" – k. 1 akt sprawy i "Resized_20230508_090410001.jpeg", "Resized_20230508_090354001.jpeg" – k. 4 akt sprawy), które mogą jedynie pośrednio wskazywać, że zostały wykonane w tym dniu. Na pierwszym z nich znajduje się bliżej nieokreślony pojemnik, w którym umieszczone zostały m.in. odpady plastikowe. Na drugim zaś jest worku z bliżej nieokreśloną zawartością, znajdujący się na ziemi, poza jakimkolwiek pojemnikiem (k. 1 i 4 akt sprawy). O ile więc odpady plastikowe na jednym zdjęciu są identyfikowalne, choć nie wiadomo w pojemniku na jakie odpady się znajdują, to już zidentyfikowanie w oparciu o te zdjęcia odpadów szklanych i papierowych w ocenie sądu jest niemożliwe. Trudno zatem stwierdzić w oparciu o jaką dokumentację fotograficzną z tego dnia organ uznał, że w pojemnikach na odpady zmieszane (liczba mnoga) znajdują się ww. odpady plastikowe, szklane i papierowe. Trudno też stwierdzić, jak już wspomniano wcześniej gdzie ww. zdjęcia zostały wykonane i czy w ogóle dotyczą one miejsca składowania odpadów przez stronę. Słusznie zatem podniosła skarżąca, że materiał dowodowy zgormadzony w sprawie nie pozwala na jednoznaczne przypisanie ich Wspólnocie, a tym samym stwierdzenie niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych;

- z akt sprawy wynika, że postanowienie o wszczęciu postępowania zostało skierowane do zarządcy Spółdzielni Mieszkaniowej "z.", ul. [...], [...] B. (k. 8-9 akt sprawy). Akta te nie zawierają jednakże dokumentu, który potwierdzałby, że jest to podmiot reprezentujący Wspólnotę i na jego adres należało kierować korespondencję w sprawie;

- w aktach sprawy przedłożonych do kontroli sądu nie ma deklaracji strony, w której oświadczyła, że na terenie nieruchomości zlokalizowanej przy ul. [...] w P. odpady komunalne zbierane będą w sposób selektywny. Trudno zatem zweryfikować, czy skarżąca miała taki obowiązek i była świadoma konsekwencji związanych z jego naruszeniem.

Nie ma jednocześnie racji strona, że art. 6ka u.c.p.g. nie dotyczy przypadku, kiedy w wyniku pomyłki o charakterze incydentalnym dany odpad zostanie zdeponowany do nieodpowiedniego pojemnika. Wykładnia językowa tego przepisu, zdaniem sądu prowadzi do jednoznacznych rezultatów daje podstawę do przyjęcia, że także w przypadku jednorazowego niedopełnienia obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych spełnione są przesłanki do określenia opłaty podwyższonej za gospodarowanie tymi odpadami. Wykładnia ta nie upoważnia też do poszukiwania innego rozumienia jego zapisów. Ustawodawca nie dookreślił bowiem pojęcia niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów. W analizowanym przepisie nie ma mowy o "uporczywości", "notoryczności", czy też "krotności" niesegregowania odpadów. Pojęcia te nie stanowią zatem elementów norm prawnych wyrażonych w art. 6ka ww. ustawy i w związku z tym nie podlegają ocenie jako przesłanki rozstrzygania przez organ. Treść przepisu jednoznacznie natomiast wskazuje, że dla określenia opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie ma znaczenia to, czy stwierdzone nieprawidłowości miały charakter incydentalny bądź notoryjny (co jest akceptowane w orzecznictwie), podobnie jak nie ma znaczenia to, w jakim stosunku pozostają względem siebie stwierdzenie niesegregowania odpadów do częstotliwości ich odbioru (zob. wyrok NSA z 30 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 4846/21).

Tym samym w ocenie sądu doszło do naruszenia art. 122 o.p., z którego wynika, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. O ile więc wyrażony w tym przepisie obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego nie ma charakteru bezwzględnego i nie oznacza obciążenia organów podatkowych nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania dowodów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, to nie zwalania go z obowiązku zebrania tego materiału w taki sposób aby możliwe było w sprawie nie budzące żadnych zastrzeżeń rozstrzygnięcie. Odniesienie ma to również do art. 187 §1 tego aktu prawnego, stwierdzającego, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (co w tej sprawie nie miało miejsca).

SKO, jako organ odwoławczy nie wywiązał się także i z tej roli, poprzestając wyłącznie na materiale dowodowym zgromadzonym w I instancji. W aktach sprawy sąd nie znalazł bowiem dostatecznej jego aktywności, choć zważywszy na treść odwołania (k. 23-25 akt sprawy) oraz opisane wcześniej braki w zakresie stanu faktycznego i materiału dowodowego mającego go potwierdzać była ona pożądana. Jak zaś stwierdził NSA w wyroku z 13 lutego 2024 r., sygn. akt II FSK 645/21 w orzecznictwie przyjmuje się, że zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego nie można rozumieć w sposób formalny. Do uznania, że zasada ta została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, iż w sprawie wydane zostały dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, aby rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone, w szczególności przez zapewnienie stronom możliwości obrony ich praw i interesów. Trzeba też pamiętać, że organ odwoławczy, wydając decyzję na podstawie art. 233 §1 pkt 1 o.p. o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia I instancyjnego, powinien ustosunkować się w jej uzasadnieniu do całości rozstrzygnięcia przyjętego w I instancji oraz wszystkich zarzutów odwołania (por. wyrok WSA w Poznaniu z 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Po 748/21). Niewykonanie tego obowiązku stanowi bowiem naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Z uwagi na to nie została też zrealizowana (gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy) zasada przekonywania wskazana w art. 124 o.p., z której wynika, że organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu. Temu wymogowi nie odpowiada zaskarżona decyzja. Organ bowiem odniósł się jedynie lakonicznie do zarzutu braku podstaw do określenia wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z uwagi na jednorazowe niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów. Trudno też odnaleźć odniesienie się do zarzutu o sprzeczności istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że fotografie znajdujące się w materiałach są przypisane budynkom i pojemnikom Wspólnoty, a ponadto że 8 maja 2023 r. przeprowadzone zostały przez organ oględziny w terenie dotyczące działki, na której znajduje się wiata na odpady komunalne skarżącej. O tyle było to istotne, że strona w odwołaniu wyraźnie stwierdziła, że: "(...) zaprzecza jakoby załączona dokumentacja fotograficzna dotyczyła budynków i pojemników należących do Wspólnoty.", czy też, że: "Ponadto wskazanie przez organ na sprawdzenie pojemników przez operatora zajmującego się odbiorem odpadów komunalnych w dniu 08 maja 2023 r. jest gołosłowny. Takiej informacji w aktach sprawy nie ma, a nadto stwierdzenie o ponownym sprawdzeniu nie wyjaśnia, co zostało sprawdzone, gdzie, na tę okoliczność nie ma już żadnej dokumentacji fotograficznej." (k. 23-25 akt sprawy). A jak zauważył WSA w Gliwicach w wyroku z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 379/21: "(...) kontrola decyzji drugoinstancyjnej nie może się ograniczać jedynie do wybranych zarzutów podniesionych w odwołaniu.". Powyższe powoduje, że doszło również do naruszenia przez organ II instancji art. 210 §1 pkt 6 o.p. w zw. z art. 210 §4 tej ustawy, gdyż uzasadnienie nie spełnia dyspozycji z wynikających z tych przepisów.

Wobec wskazanych dotychczas naruszeń przepisów postępowania doszło też do naruszenia art. 121 §1 o.p. i statuowanej w nim zasady prowadzenia postępowanie podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

W świetle dotychczasowych wywodów, aby rozstrzygnąć przedmiotową sprawę sąd musiałby najpierw ustalić jej stan faktyczny, a następnie dokonać jego subsumpcji pod mający zastosowanie w sprawie przepis art. 6ka u.c.p.g. Przyjęty na tle wykładni tego przepisu pogląd musiałby też zostać połączony ze stosowną argumentacją, co nie jest rolą sądu. Sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów, a jedynie kontroluje zaskarżoną przez stronę decyzję pod względem jej zgodności z prawem. W przypadku ustalenia, że narusza ona prawo - uchyla ją, podając tego przyczyny. Z tych względów sąd ocenił kontrolowaną decyzję za wadliwą, wydaną przedwcześnie, z naruszeniem zarówno przepisów postepowania jak i prawa materialnego, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Rolą organów administracji w dalszym postępowaniu będzie przeprowadzenie niewadliwego postępowania podatkowego z uwzględnieniem rozważań i stanowiska prawnego wyrażonych przez sąd w niniejszej sprawie. W szczególności organy zobligowane będą ustalić, czy zachodziły podstawy formalne do wszczęcia postępowania podatkowego. Jeśli tak, to zobowiązane będą ocenić, czy zebrany lub jeszcze możliwy do zebrania materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, a tym samym do nałożenia na stronę opłaty podwyższonej. Ponadto stanowisko SKO powinno znaleźć szczegółowe i pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji.

O kosztach postępowania sąd nie orzekał. Strona reprezentowana przez radcę prawnego nie zgłosiła bowiem wniosku w tym zakresie.

Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.