Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1514/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 3ust. 1 pkt 2 i § 4 ust. 3 pkt 1 b
journal: Dz.U. 2015 poz 1050
law: Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia  przyznawanych studentom
article: art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 978/18 w sprawie ze skargi K.P. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za wybitne osiągnięcia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek skarżącej K.P. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 lutego 2019 r., II SA/Wa 978/18, po rozpoznaniu skargi K.P. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] marca 2018 r. nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za wybitne osiągnięcia: (1) uchylił zaskarżoną decyzję; (2) zasądził koszty postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 133 § 1 i art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 2 i § 4 ust. 3 pkt 1b [powinno być pkt 1 lit. b] rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawanych studentom (Dz. U. poz. 1050; dalej: rozporządzenie), poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, pominięcie okoliczności wynikających z akt sprawy oraz przyjęcie za podstawę orzekania stanu faktycznego niewynikającego z akt sprawy, czego skutkiem było uwzględnienie skargi;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi i uznanie decyzji jako wadliwej w sytuacji prawidłowego uzasadnienia decyzji przez Ministra.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną K.P. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.

Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd I instancji.

Przede wszystkim zauważyć należy, że art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. "Skarga kasacyjna winna być tak zredagowana, żeby nie stwarzała żadnych wątpliwości, a intencje strony winny być wyartykułowane w sposób jednoznaczny. W skardze kasacyjnej należy sformułować w sposób jednoznaczny podstawy kasacyjne oraz umotywować je w taki sposób, aby poszczególne fragmenty uzasadnienia można było połączyć z poszczególnymi zarzutami" (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2020, II FSK 530/18, LEX nr 2825496).

W odniesieniu do pierwszego z postawionych zarzutów (w ramach drugiej podstawy kasacyjnej) powyższych wymogów skarga kasacyjna w tej sprawie nie wypełnia. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej w żaden sposób nie wynika bowiem, na czym miałoby polegać naruszenie art. 133 § 1 i art. 106 § 3 p.p.s.a. w powiązaniu z powołanymi przepisami rozporządzenia, z których pierwszy ma charakter materialny (§ 3 ust. 1 pkt 2), a drugi mieszany albo procesowy (§ 4 ust. 3 pkt 1 lit. b). Poza przytoczeniem treści powołanych przepisów rozporządzenia uzasadnienie skargi kasacyjnej w żaden sposób nie odnosi się do rozumienia art. 133 § 1 i art. 106 § 3 p.p.s.a. w kontekście przepisów rozporządzenia. Co więcej, ani treść, ani nawet przywołanie tych ostatnich przepisów w uzasadnieniu skargi kasacyjnej się nie pojawia, nie mówiąc już o wpływie ich naruszenia na wynik sprawy. W samym zarzucie zaś stwierdza się, że art. 133 § 1 i art. 106 § 3 p.p.s.a. miałyby być naruszone "poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, pominięcie okoliczności wynikających z akt sprawy oraz przyjęcie za podstawę orzekania stanu faktycznego niewynikającego z akt sprawy". Zauważyć w związku z tym należy, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie kontroluje, czy organ prawidłowo go ustalił. To ostatnie zaś powinno wynikać przede wszystkim z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Jak ono wyglądało, będzie jeszcze o tym mowa w dalszej części. W tym momencie zauważyć jednak należy, że Sąd I instancji odnosił się wyłącznie do stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu decyzji, a sam nie miał obowiązku czynienia we własnym zakresie ustaleń dotyczących istoty sprawy. Ponieważ uzasadnienie skargi kasacyjnej nie jest ani przejrzyste, ani jednoznaczne, co do omawianego zarzutu, bardziej precyzyjne odniesienie się do niego nie jest możliwe. Nie mógł on być więc uznany za usprawiedliwiony.

Jeśli zaś chodzi o drugi zarzut, naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., to nie ma on również usprawiedliwionych podstaw. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zostało bowiem sporządzone w sposób odpowiadający normie zawartej w tym ostatnim przepisie i mimo też pewnych niedoskonałości w uzasadnieniu Sądu I instancji, zapadłe rozstrzygnięcie w istocie odpowiada prawu.

Z art. 107 § 3 k.p.a. wynika, że "Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa."

Na końcu str. 3 decyzji z [...] marca 2018 r. (k. [...]) organ wymienia wprawdzie źródła dowodów, na jakich oparł rozstrzygnięcie (np. bazy publikacji naukowych, strony internetowe uczelni, POL-on), lecz czyni to w sposób abstrakcyjny, w oderwaniu od poszczególnych projektów poddawanych ocenie. Natomiast dokonując korekty punktacji za projekt 2a organ stwierdził, że należy on do Studenckich Projektów Badawczych, które nie są zarejestrowane w bazie POL-on, jako prowadzone przez uczelnię macierzystą. Już sam fakt odwołania się w uzasadnieniu decyzji do bazy POL-on, jako źródła dowodowego, której danych brak w aktach sprawy, uzasadniał uchylenie zaskarżonej decyzji, zważywszy, że inne dowody, co do kwalifikacji (oceny) projektów 2a i 2b, nie zostały w decyzji wskazane przy omawianiu punktacji za te projekty. Wyjaśnienia dodatkowe zawarte w odpowiedzi na skargę, zresztą także niezbyt przejrzyste, powtórzone również częściowo w skardze kasacyjnej, nie mogą zastąpić uzasadnienia skarżonej decyzji.

Ponadto organ stwierdził, że przyznanie punktów innym studentom Uniwersytetu Jagiellońskiego za Studenckie Projekty Badawcze "nie może być podstawą do zwiększenia punktacji w niniejszym postępowaniu, gdyż punkty te zostały przyznane niezgodnie z wytycznymi." Zauważyć w tym miejscu należy, że żadne wewnętrzne wytyczne nie mogą stanowić źródła prawa powszechnie obowiązującego (zob. art. 87 Konstytucji). Za to takim źródłem prawa jest art. 8 ust. 2 k.p.a., zgodnie z którym "Organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym." Z tego punktu widzenia to, jak wcześniej rozstrzygano sprawy innych studentów "w takim samym stanie faktycznym i prawnym" nie jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy. W tym aspekcie organ również nie odniósł się dostatecznie w uzasadnieniu decyzji do oceny projektów dotyczących skarżącej, na gruncie art. 107 § 3 k.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ wskaże z osobna do każdego ocenianego projektu dowody, na których opiera kwalifikację osiągnięć skarżącej w kontekście normy materialnej upoważniającej do przyznania stypendium, a którym dowodom odmawia wiarygodności, dokumentując te dowody w aktach sprawy i odniesie się na gruncie art. 8 ust. 2 k.p.a. do dotychczasowej praktyki przyznawania punktacji za te same lub podobnie kwalifikowane projekty, które wymienia skarżąca w odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. K.P. natomiast nie wykazała poniesienia żadnych kosztów postępowania kasacyjnego, a zatem jej wniosek o przyznanie takich kosztów został oddalony w oparciu o art. 204 pkt 2 p.p.s.a.