Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 582/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 1. art. 149 § 2, art. 149 § 3, art. 149 § 4
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 11f ust. 1 pkt 6, art. 12 ust. 4, art. 12 ust. 4a, art. 12 ust. 5, art. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 176
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Asesor sądowy WSA Michał Ilski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2023 r. sprawy ze skargi W. D. na postanowienie Wojewody z dnia 7 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z 5 sierpnia 2021 r., nr [...] zezwolił na realizację inwestycji drogowej stanowiącej rozbudowę drogi powiatowej [...] - granica powiatu ([...]). Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Na mocy wskazanej decyzji działka nr [...] o pow. 0,0017 ha położona w obrębie [...], gm. [...] (powstała z podziału działki nr [...]) przeszła na własność Powiatu [...]. Działka nr [...] stanowiła uprzednio własność W. D. (dalej zwanej również skarżącą).

Starosta [...] decyzją z 18 lutego 2022 r. nr [...] orzekł o ustaleniu wysokości odszkodowania za działkę nr [...]. Ustalone odszkodowanie obejmowało wartość gruntu oraz znajdujących się na nim składników. Odszkodowanie to zostało przyznane w całości bankowi tytułem wygaśnięcia hipoteki umownej.

Skarżąca pismem z 04 kwietnia 2023 r. wniosła o wznowienie postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania. Skarżąca powołała się przy tym na postanowienia art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm. – dalej w skrócie: "k.p.a."). Skarżąca podniosła m. in., że w związku z realizacją inwestycji doszło do obniżenia wartości nieruchomości stanowiącej działkę nr [...].

Starosta [...] postanowieniem z 04 maja 2023 r., nr [...] odmówił skarżącej wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z 18 lutego 2022 r., nr [...]

Wyjaśniono, że inwestycja została zrealizowana zgodnie z projektem budowlanym zatwierdzonym w decyzji Starosty [...] z 5 sierpnia 2021 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. W konsekwencji nie można uznać, że w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wskazano, że odszkodowanie za przejęcie z mocy prawa nieruchomości przeznaczonej pod inwestycję drogową obejmować może jedynie tę część gruntu wraz z jej częściami składowymi, która znalazła się w liniach rozgraniczających inwestycję drogową. Wysokość odszkodowania ogranicza się do kwoty odpowiadającej wartości wywłaszczonej nieruchomości. Zaznaczono również, że powołane przez skarżącą okoliczności dotyczą działki nr [...] gdy tymczasem decyzją objętą wnioskiem o wznowienie ustalono odszkodowanie za działkę nr [...]. W ocenie Starosty odszkodowanie nie może obejmować części składowych znajdujących się na działkach nieobjętych decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi, choćby nawet części te zostały zniszczone (usunięte) wskutek realizacji inwestycji drogowej. Żądanie naprawienia zaistniałej szkody na pozostałych działkach nie może stanowić podstawy do zmiany odszkodowania ustalonego w drodze postępowania administracyjnego.

Skarżąca wniosła zażalenie na omówione powyżej postanowienie Starosty. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpatrzenie wniosku o wznowienie postępowania.

Wojewoda postanowieniem z 7 czerwca 2023 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z 4 maja 2023 r.

W ocenie Wojewody już z samej treści wniosku skarżącej wynika, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wyjaśniono, że wycena dokonywana w toku postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania obejmuje jedynie tą cześć nieruchomości, która została przejęta przez Skarb Państwa bądź właściwą jednostkę samorządu terytorialnego. Na potrzeby wyceny miarodajny jest stan przejętej nieruchomości z dnia wydania przez organ pierwszej instancji decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej oraz wartość nieruchomości w tym stanie na dzień ustalenia odszkodowania. Brak jest podstaw prawnych aby w postępowaniu o ustalanie odszkodowania w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 162 – dalej w skrócie: "s.u.d.") uwzględniać zmniejszenie wartości nieruchomości sąsiedniej. Wyjaśniono również, że art. 128 ust. 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 344 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.g.n.") nie może stanowić podstawy prawnej do uwzględnienia żądania właściciela nieruchomości sąsiedniej orzeczenia o odszkodowaniu z powołaniem się na to, że ta sąsiednia nieruchomość straciła na wartości. Okoliczność, że nieruchomość stanowiąca nieruchomość sąsiednią w odniesieniu do terenu objętego wywłaszczeniem straciła na wartości w wyniku wywłaszczenia nie stanowi zdarzenia, o którym mowa w art. 120 u.g.n.

Skarżąca wniosła skargę na omówione powyżej postanowienie Wojewody. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1) art. 129 ust. 1 u.g.n. poprzez uznanie, że nie można wznowić postępowania, gdyż ustalenie odszkodowania za szkody powstałe na nieruchomości sąsiedniej wskutek wywłaszczenia oraz za przejmowaną nieruchomość nie może nastąpić w jednej decyzji wydanej na podstawie s.u.d.;

2) art. 128 ust. 4 w zw. z art. 120 u.g.n. poprzez uznanie, że nie można wznowić postępowania, gdyż konieczne jest określenie ograniczeń o których mowa w art. 120 tej ustawy w decyzji wywłaszczeniowej oraz że art. 128 ust. 4 w zw. z art. 120 u.g.n. nie może stanowić podstawy prawnej do uwzględnienia żądania właściciela nieruchomości sąsiedniej o odszkodowanie z powołaniem się na to, że ta sąsiednia nieruchomość straciła na wartości, a także że okoliczność, iż nieruchomość sąsiednia w odniesieniu do terenu objętego wywłaszczeniem straciła na wartości w wyniku wywłaszczenia, nie stanowi zdarzenia, o którym mowa w art. 120 powołanego aktu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Rozstrzygnięcie sporu wymaga dokonania kontroli legalności zaskarżonego postanowienia. W ocenie Wojewody z treści wniosku skarżącej o wznowienie postępowania wynika brak podstaw do zastosowania tej instytucji. Stwierdza się również, że brak jest podstaw prawnych aby w postępowaniu o ustalenie odszkodowania w trybie s.u.d. uwzględniać zmniejszenie wartości nieruchomości sąsiedniej. Skarżąca kwestionuje powyższe zapatrywanie podnosząc m. in., że brak było przeszkód do wydania decyzji o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość oraz za szkody mogące powstać na nieruchomości sąsiedniej wskutek wywłaszczenia.

Rację w sporze należało przyznać Wojewodzie.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Stosownie z kolei do postanowień art. 149 wskazanego aktu, wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 1). Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 3). Na postanowienie, o którym mowa w § 3, służy zażalenie (§ 4).

Na gruncie art. 149 § 3 k.p.a. wskazuje się, że odmowa wznowienia postępowania na mocy tego przepisu dotyczy tylko tych przypadków, gdy przeszkody wznowienia postępowania są łatwo dostrzegalne, a ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia analiz lub uzyskania dodatkowych wyjaśnień [tak: wyrok NSA z 3 lipca 2019 r., II GSK 1644/17]. Do odmowy wznowienia postępowania administracyjnego może dojść m.in. wtedy, gdy z twierdzeń stron można w sposób oczywisty wyprowadzić wniosek o braku związku między podstawą wznowienia a treścią decyzji [tak: wyrok NSA z 27 stycznia 2010 r., II OSK 184/09 oraz R. Hauser, M. Wierzbowski (red), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 8, Warszawa 2023 – komentarz do art. 149 k.p.a. nb. 24].

W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy trafnie orzeczono o odmowie wznowienia postępowania.

Z postanowień art. 12 ust. 4 w zw. z art. 11f ust. 1 pkt 6 s.u.d. wynika, że nieruchomości lub ich części, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego stają się własnością tych podmiotów z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.

Jak stanowi zaś art. 12 ust. 4a powołanego aktu, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Zgodnie z kolei z postanowieniami art. 12 ust. 5 u.g.n., do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18.

W świetle zaś postanowień art. 18 ust. 1 analizowanego aktu, wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania.

Analizując powyższe regulacje Wojewoda trafnie stwierdził, że umożliwiają one przyznanie odszkodowania jedynie za tę nieruchomość bądź też jej część, która została wywłaszczona. W art. 12 ust. 4a s.u.d. wprost stanowi się o odszkodowaniu za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, tj. za nieruchomość lub jej część, która stała się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Trafnie, kierując się brzmieniem art. 12 ust. 4a u.g.n. wywiedziono również, że dla wyceny miarodajny jest stan nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz jej wartość z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania.

W konsekwencji nie może budzić wątpliwości, że zmniejszenie wartości nieruchomości sąsiedniej na skutek zrealizowania inwestycji drogowej na nieruchomości wywłaszczonej nie stanowi w świetle postanowień s.u.d. w żadnej mierze okoliczności istotnej z punktu widzenia ustalania wysokości odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną. Za bezzasadne należało uznać również powołane w skardze zarzuty naruszenia przepisów u.g.n. Powołanie regulacje s.u.d. jednoznacznie określają, że odszkodowanie należne jest wyłącznie za wywłaszczoną nieruchomość. W tego rodzaju sytuacji brak jest jakichkolwiek podstaw do wywodzenia z wyrażonego w art. 12 ust. 5 s.u.d. odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów u.g.n. uprawnienia do ustalenia wraz z odszkodowaniem za wywłaszczoną nieruchomość również odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości sąsiedniej.

Kierując się powyższymi rozważaniami należało uznać, że powołane przez skarżącą we wniosku o wznowienie postępowania okoliczności dotyczące nieruchomości sąsiedniej nie stanowiły okoliczności mogących mieć wpływ na treść decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym.

Konkludując należało uznać, że zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Rozstrzygnięcia te stanowią wynik prawidłowego zastosowania postanowień art. 149 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) należało orzec, jak w sentencji.