Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 302/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 80 141 § 4 art 151 art 5,7 art 8 art 77 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 32/22 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 3 listopada 2021 r. nr SKO-4160.233.2021 w przedmiocie opłaty adiacenckiej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 32/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 3 listopada 2021 r. nr SKO-4160.233.2021 w przedmiocie opłaty adiacenckiej.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Koluszek z dnia 17 sierpnia 2021 r., ustalającą wobec [...] opłatę adiacencką w wysokości 1.626,50 zł z tytułu wzrostu wartości działki nr ewid.: [...] w obrębie 7 miasta Koluszki, wskutek stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do kanalizacji sanitarnej (pkt 1), zobowiązującą właściciela nieruchomości – [...] do wniesienia tej opłaty w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna (pkt 2 i 3) oraz wskazującą, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie opłaty adiacenckiej stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu Cywilnego (pkt 4). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w wyniku wybudowania wyprowadzeń kanalizacji sanitarnej wartość ww. działki wzrosła, co ustalono w operacie szacunkowym wykonanym przez rzeczoznawcę majątkowego. Zgodnie z wyceną wzrost wartości nieruchomości spowodowany budową urządzeń infrastruktury technicznej wyniósł 3.253,00 zł. Rada Miejska w Koluszkach uchwałą Nr XII/67/2007 z dnia 29 sierpnia 2007 r. w sprawie ustalenia stawek procentowych opłat adiacenckich na terenie gminy Koluszki (Dz. U. Woj. Łódzkiego Nr 310, poz., 2821 z dnia 06 października 2007 r.), określiła wysokość stawki opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej na 50% wzrostu wartości. Przesłanki warunkujące naliczenie opłaty adiacenckiej zostały w niniejszej sprawie spełnione. Przy czym [...], wezwany pismem z dnia 6 października 2021 r., do udowodnienia okoliczności wcześniejszego niż ustalony przez organ terminu podłączenia nieruchomości do sieci, nie przedłożył żadnego dokumentów potwierdzającego własne twierdzenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję wniósł [...].

Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. W ocenie Sądu, ponieważ postępowanie wykazało, że zrealizowano inwestycję – budowę sieci kanalizacji sanitarnej w ul. [...] w Koluszkach, właścicielom części nieruchomości przy ul. [...] stworzono warunki do podłączenia nieruchomości do tej sieci. Budowa sieci kanalizacji spowodowała wzrost wartości części nieruchomości. Ponadto w dniu stworzenia warunków do podłączenia części nieruchomości do wybudowanej sieci kanalizacji sanitarnej, czyli w dniu 5 września 2017 r. obowiązywała uchwała nr XII/67/2007 Rady Miejskiej w Koluszkach z dnia 29 sierpnia 2007 r. w sprawie ustalenia stawek procentowych opłat adiacenckich na terenie gminy Koluszki ustalająca 50% różnicę wartości nieruchomości przed i po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej. Wartość nieruchomości wzrosła o 3.253,00 zł, a więc opłata adiacencka z tytułu wzrostu wartości części nieruchomości została prawidłowo wyliczona na kwotę 1.626,50 zł. Konkludując, Sąd uznał działanie organów administracji w przedmiotowej sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

1.naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 143 ust 1 i 2 w zw. z art 145 ust 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami - poprzez ich zastosowanie w sytuacji, gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwalał na zastosowanie tych norm prawa.

2. naruszenie przepisów prawa procesowego tj.:

a) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art 151 p.p.s.a. w zw. z art 7 i art. 8 k.p.a. oraz w zw. z art 77 § 1 k.p.a., poprzez oddalenie skargi pomimo nie wyjaśnienia stanu faktycznego bez wykorzystania wszystkich dostępnych środków dowodowych, w tym ustalenia daty od której skarżący miał faktyczną możliwość korzystania z sieci kanalizacyjnej wybudowanej w. 1998 roku,

c) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art 151 p.p.s.a. w zw. z art 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji w której za nie wystarczające uznać należy oparcie ustaleń faktycznych na dokumencie przedstawionym przez skarżącego z dnia 5 października 2021 z Urzędu Miejskiego Koluszki bez zwrócenia się do tego Urzędu i zażądania dokumentów technicznych dotyczących budowy sieci kanalizacji sanitarnej na osiedlu [...] i [...] w Koluszkach z lat 1997 -1998,

c) art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku niezgodnie z dyrektywami płynącymi z wymienionej normy prawnej.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania oraz zrzeczono się rozprawy.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (środka odwoławczego), bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1–6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

W rozpoznawanej sprawie powołano się na naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania mogących mieć w ocenie skargi kasacyjnej istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadniczo w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiążą się z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga łącznego odniesienia się do zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną stwierdzić należy, iż nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

W ramach wykonywanej sądowoadministracyjnej kontroli instancyjnej należy przypomnieć, że przytaczane w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstawy/aw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakcyjnych aktu normatywanego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi w jej treści (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021r. sygn. akt II GSK 2187/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862).

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pierwszą podstawę kasacyjną, której dotyczy art. 174 pkt 1 p.p.s.a., stanowi naruszenie prawa materialnego. Właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno się sprowadzać do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (ewentualnie w powiązaniu z art. 145a bądź art. 146) p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 30 września 2014 r., II GSK 1211/13), a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. W art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zawarta została druga podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta podstawa kasacyjna służy przede wszystkim zakwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie będącej przedmiotem sądowej kontroli (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2024r. sygn. I OSK 2652/20, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd odwoławczy jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (zob. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2020, s. 612–620).

Wadliwość w sformułowaniu zarzutów nie musi jednocześnie uniemożliwiać rozpoznania skargi kasacyjnej i Naczelny Sąd Administracyjny może zbadać jej podstawy, przychylając się do stanowiska, że nie każde nieprawidłowe przedstawienie podstaw kasacyjnych wynikających z art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. dyskwalifikuje skargę kasacyjną (zob. uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. I OPS 10/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Poczynienie powyższych uwag było konieczne, gdyż wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Sądu I instancji nie odpowiada omówionym wyżej wymogom p.p.s.a. W zarzucie nr 1 dotyczącym naruszenia prawa materialnego nie wskazano naruszonych w szczególności przepisów (norm) p.p.s.a. Z kolei w zarzucie nr 2a wskazano na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku art. 7 k.p.a. oraz 8 k.p.a., oraz w związku z art. 77 § 1 k.p.a. kwestionując stan faktyczny przyjęty przez organy, który następnie zaakceptował Sąd wojewódzki. Następnie w zarzucie nr 2c środek odwoławczy podnosi naruszenie art. 141 § 1 p.p.s.a poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku niezgodnie z dyrektywami płynącymi z wymienionej normy prawnej.

W związku z powyższym zauważyć należy, że art. 8 k.p.a. obejmuje dwie różnej treści normatywnej jednostki redakcyjne – paragrafy (§), czego nie uwzględnia skarga kasacyjna. Z kolei art. 7 k.p.a. określa kilka zasad postępowania administracyjnego, natomiast zarzut kasacyjny nie precyzuje naruszonej zasady (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2021 r. sygn. akt. I OSK 414/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska Sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji trafności rozstrzygnięcia, co usiłuje zrealizować w nieuprawniony sposób skarga kasacyjna (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2022 r. sygn. akt. I OSK 196/21 i przywoływane tam orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd kasacyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej – co wskazywano wyżej – nie jest m. in. uprawniony do formułowania czy doprecyzowywania (konkretyzowania) zarzutów kasacyjnych. Przykładowo przywołane niedociągnięcia (nieprawidłowości) są niewątpliwymi mankamentami środka odwoławczego.

Skarga kasacyjna jest przede wszystkim polemiką z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji i nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia.

Spór w rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawie dotyczy tego, czy zasadnie Sąd wojewódzki oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi (dalej SKO) z dnia 3 listopada 2021r. nr SKO-4160.233.2021 w przedmiocie opłaty adiacenckiej. SKO w/w decyzją utrzymało w całości decyzję Burmistrza Koluszek z dnia 17 sierpnia 2021 r., nr 91/2020, znak: GOŚ.3134.91.2020.AK. ustalającą opłatę adiacencką w wysokości 1.626,50 zł z tytułu wzrostu wartości działki nr ewid.: [...] w obrębie 7 miasta Koluszki, wskutek stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do kanalizacji sanitarnej (pkt 1), zobowiązującą właściciela nieruchomości – [...] do wniesienia tej opłaty w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna (pkt 2 i 3) oraz wskazującą, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie opłaty adiacenckiej stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego (pkt 4).

Natomiast istota tego sporu sprowadza się do kwestionowania przez skarżącego kasacyjnie (dalej też skarżący) zaniechania (odstąpienia) przez organy ustalenia okoliczności – daty, od której skarżący miał faktyczną możliwość korzystania z sieci kanalizacyjnej wybudowanej w 1998 r., co zaaprobował Sądu I instancji. Pomimo multiplikacji zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym wszystkie one dotyczą ostatecznie wskazywanej wyżej fundamentalnej kwestii spornej.

Przechodząc do rozpoznania ogólnie sformułowanego, najdalej idącego zarzutu naruszenia prawa przez Sąd wojewódzki, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. (2c) – "(...) niezgodnie z dyrektywami płynącymi z wymienionej normy prawnej. (...)" – należy zauważyć, że w myśl art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera wskazanych w tym przepisie elementów, a także wówczas, gdy uzasadnienie nie zawiera stanowiska odnośnie do przyjętego stanu faktycznego, a także gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09; wyroki NSA z: 18 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1096/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 584/13; 3 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 56/14; 11 marca 2015r., sygn. akt II GSK 810/14, 27 sierpnia 2021 r., sygn. akt II GSK 1417/18).

Oznacza to, że sąd administracyjny ma nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia (wypowiedzenia się w przedmiocie zgodności z prawem skarżonego aktu administracyjnego), ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne. Przy czym prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego (por. wyrok NSA z 3 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OSK 3831/18).

Uzasadnienie jednak musi pozwalać na skontrolowanie przez strony i sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów, tj. winna zostać w nim uwidoczniona operacja logiczna, którą przeprowadził sąd, stosując określone normy prawne w rozstrzyganej sprawie (por. wyroki NSA z: 4 stycznia 2006r., sygn. akt I FSK 372/05; 9 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 632/05; 4 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2304/13; T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz, wydanie VI, WKP 2016). Uzasadnienie wyroku powinno być więc tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego Sąd pierwszej instancji uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne albo niezgodne z prawem. Winno stwarzać możliwość jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA z: 21 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2324/12; 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1985/09; 21 listopada 2012 r., sygn. akt II FSK 1067/11).

Należy zatem stwierdzić, że uzasadnienie wyroku stanowi odzwierciedlenie toku badania danej sprawy przez sąd administracyjny. Argumentacja uzasadnienia musi umożliwiać stronie zrozumienie racji, jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji badając legalność zaskarżonego działania lub zaniechania organu, a w przypadku, gdy strona z wyrokiem się nie zgadza, uzasadnienie wyroku musi umożliwić jej merytoryczną polemikę z argumentacją Sądu. Ma ponadto umożliwić sądowi wyższej instancji ocenę, czy przesłanki, na których oparł się sąd niższej instancji, są trafne, ma w razie wątpliwości umożliwić ustalenie granic powagi rzeczy osądzonej i innych skutków prawnych wyroku (por. wyrok NSA z 8 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 2104/15).

Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, gdy uzasadnienie to utrudnia lub wręcz uniemożliwia kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak zwłaszcza wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej oceny stanowiska Sądu pierwszej instancji co do stanu faktycznego przyjętego przezeń za podstawę rozstrzygnięcia, czy też jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).

Uwzględniając powyższe ustalenia, co do kierunku wykładni i konsekwencji obowiązywania art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza w okolicznościach niniejszej sprawy, że skarga kasacyjnie niezasadnie zarzuca, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia, określonych tym przepisem wymogów. W ocenie Sądu odwoławczego, stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tym zakresie jest wystarczające i pozwala na poddanie zaskarżonego wyroku kontroli instancyjnej. Natomiast, przypomnijmy ponownie, zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska Sąd co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji trafności rozstrzygnięcia.

Jak już wyżej wskazano wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, co w niniejszej sprawie nie zachodzi. Analiza treści zaskarżonego wyroku, zarówno w odniesieniu do warstwy faktycznej, jak i prawnej, nie daje podstaw, aby twierdzić, że nie spełnia on określonych przywołanym przepisem wymogów konstrukcyjnej poprawności. Ponownego podkreślenia wymaga, że konstrukcja uzasadnienia zaskarżonego wyroku umożliwia jego weryfikację przez Naczelny Sąd Administracyjny, co potwierdza tylko stanowisko o braku naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Natomiast fakt, że skarżący kasacyjnie nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie stanowi podstawy do kwestionowania tego orzeczenia przywołując naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu art. 141 § 4 p.p.s.a., a jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej do tego zmierza środek odwoławczy. Powołany przepis dotyczy składników, zakresu i kompletności uzasadnienia, nie zaś oceny stanu faktycznego oraz prawnego ustalonego w postępowaniu administracyjnym i przyjętego przez sąd administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, analizując uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nie dopatrzył się błędów, które obligowałyby do uwzględnienia skargi kasacyjnej w tym zakresie.

Przechodząc do rozpoznania zarzutów naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1, i 80 k.p.a. oraz w powiązaniu z przywoływanymi normami (przepisami) prawa wskazywanymi w środku odwoławczym należy zauważyć, że naruszenie tych przepisów może mieć miejsce wówczas, gdy dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie dostrzegł, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu Sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie dotyczącej zrealizowanej przez Sąd wojewódzki kontroli decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 3 listopada 2021 r. nr SKO-4160.233.2021 w przedmiocie opłaty adiacenckiej. Sąd I instancji zasadnie bowiem podzielił stanowisko organu i uznał, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, a przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie zostały właściwie zinterpretowane (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 13 sierpnia 2021r. sygn. akt. I OSK 414/21; 10 kwietnia 2024 I OSK 712/23 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarżący kasacyjnie m. in. stwierdza we wniesionym środku odwoławczym, że zaskarżony wyrok naruszył przywoływane w nim normy (przepisy) prawne "(...) poprzez oddalenie skargi pomimo niewyjaśnienia stanu faktycznego bez wykorzystania wszystkich dostępnych środków dowodowych, w tym ustalenia daty od której skarżący miał faktyczną możliwość korzystania z sieci kanalizacyjnej wybudowanej w 1998 roku (...)"; "(...) poprzez oddalenie skargi, sytuacji w której za nie wystarczające uznać należy oparcie ustaleń faktycznych na dokumencie przedstawionym przez skarżącego 5 października 2021 z Urzędu Miejskiego Koluszki bez wrócenia się do tego urzędu i żądania dokumentów technicznych dotyczących budowy sieci kanalizacji sanitarnej na osiedlu [...] i [...] w Koluszkach w latach 1997-1998 (...)" – nie wskazując jednocześnie – co wymaga uwypuklenia, wiarygodnych dowodów popierających własne stanowisko; nie zgłaszając tych dowodów w toku postępowania administracyjnego przed organem.

W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, co w pełni podziela rozpoznający sprawę Naczelny Sąd Administracyjny, przyjmuje się, że obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i nast. k.p.a. oraz inne normy (przepisy) prawne przywoływane w skardze kasacyjnej), nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej niewystarczająco aktywnej postawy w tym zakresie. Z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji publicznej zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona środków takich nie przedstawia. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (zob. wyroki NSA: z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3577/18; 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3581/18; z dnia 30 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2148/15; z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II GSK 3719/17, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wbrew stanowisku środka odwoławczego, Naczelny Sąd Administracyjny podziela ustalenia Sądu wojewódzkiego, że nie można zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że sieć kanalizacji sanitarnej została wybudowana w 1998 r. i wtedy zostały stworzone dla skarżącego kasacyjnie warunki podłączenia jego nieruchomości do sieci wodociągowej. Z akt sprawy, w tym z pisma Urzędu Miejskiego w Koluszkach z dnia 5 października 2021r., wynika, że sieć kanalizacji sanitarnej w osiedlu [...] i [...] w Koluszkach, czyli tej na którą wskazuje skarżący w swoich pismach, odwołaniu i skardze, realizowana była na podstawie właściwego projektu technicznego budowy kanalizacji sanitarnej i przyłączy kanalizacyjnych opracowanego w 1996 r. Na podstawie sporządzonego opracowania projektowego Gmina Koluszki przy udziale środków społecznych, środków z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Łodzi oraz środków budżetowych Gminy Koluszki zrealizowała zakres robót związany z budową kolektorów głównych (bez przyłączy). Roboty objęte projektem realizowane były na przestrzeni 1997 r. i zakończone w 1998 r. Roboty związane z budową przyłączy kanalizacyjnych dla członków Społecznego Komitetu Budowy Kanalizacji Sanitarnej w w/w osiedlach realizowane były bezpośrednio na zlecenie Zarządu Komitetu i z jego środków. Zakres prac projektowych jak i realizacyjnych z tamtego okresu nie obejmował budowy przyłącza kanalizacyjnego do działki Nr [...] (obecnie [...]) stanowiące własność [...], co wynika z załączonej mapy sytuacyjnej kanalizacji sanitarnej wraz z wykazem przyłączy w ul. [...]. Ze względu na fakt, że w toku realizacji robót prowadzonych w 1997 r. i 1998 r. wykonane zostały przyłącza kanalizacyjne jedynie dla nieruchomości, których właściciele zadeklarowali partycypację środków społecznych w kosztach budowy sieci kanalizacyjnej, w celu stworzenia możliwości technicznych przyłączenia nieruchomości, dla których nie wykonano przyłączy, w 2016r. opracowana została dokumentacja projektowa na budowę wyprowadzeń bocznych sieci kanalizacyjnej w ulicy [...] oraz w ulicy [...].

Mając na względzie powyższe, należy przyznać rację Sądowi I Instancji, jak i organom, że rzeczywista możliwość przyłączenia nieruchomości skarżącego do kanalizacji sanitarnej nastąpiła dopiero z dniem 5 września 2017 r., z uwagi na to, że podczas robót budowlanych prowadzonych w latach 1997–1998 nie wykonano przyłącza kanalizacyjnego dla nieruchomości skarżącego. Ten fakt potwierdza również zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja techniczna, na którą składają się: projekt techniczny kanalizacji sanitarnej na terenie oś. [...] i [...] w Koluszkach z 1996 r. z geodezyjną inwentaryzacją urządzeń podziemnych m.in. ul. [...], wykaz przyłączy kanalizacyjnych w oś. [...] ul. [...] od Baru "[...] " do ul. [...] - szt. 21, projekt budowlano - wykonawczy Budowa wyprowadzeń kanalizacji sanitarnej do posesji w granicy pasa drogowego w ul. [...] w Koluszkach z 2016 r., mapa z inwentaryzacją przyłączy do działek z 2017r., wykaz nieruchomości z numerami ewidencyjnymi działek, do których wykonano wyprowadzenia kanalizacji sanitarnej w granicy pasa drogowego ul. [...] i ul. [...], wśród których znajduje się działka [...] oznaczona nr ewid. [...]. Powyższe dokumenty potwierdzają fakt, że między innymi dla nieruchomości skarżącego opracowana została dokumentacja projektowa na budowę wyprowadzeń bocznych sieci kanalizacyjnej w ulicy [...] oraz w ulicy [...] w celu stworzenia możliwości technicznych przyłączenia nieruchomości, dla których wcześniej nie wykonano przyłączy.

Z akt sprawy wynika, jak już wskazywano wyżej, że w latach 90-tych XX w. zrealizowano częściowo z udziałem środków społecznych w ramach Społecznego Komitetu Budowy Kanalizacji budowę kanalizacji sanitarnej w ul. [...] w Koluszkach, ale nie do wszystkich nieruchomości znajdujących się przy ulicy wykonano przyłącza kanalizacyjne z uwagi na to, że nie wszyscy właściciele nieruchomości wyrazili zgodę na partycypowanie w kosztach budowy tej inwestycji. Wśród osób, które partycypowały w kosztach nie było [...], dla którego nieruchomości warunki do podłączenia do kanalizacji sanitarnej stworzono dopiero wskutek robót budowlanych zakończonych w 2017 r.

Reasumując, organy prawidłowo wskazały jako datę stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej sieci kanalizacyjnej – skarżącemu kasacyjnie – dzień 5 września 2017 r. Wobec tego od tej daty biegł dla organu administracji trzyletni termin do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej, który w rozpoznawanej sprawie został zachowany, jak trafnie przyjął Sąd I instancji.

W świetle powyższego nieuzasadnione są również zarzuty środka odwoławczego, wskazujące na naruszenie przywoływanych w nim przepisów (norm) prawa materialnego.

Tym samym, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są nieuprawnione, Sąd wojewódzki zasadnie zastosował art. 151 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a.