Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 890/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, art. 3 art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 8 i art. 9 i art. i art. 19 i art. i 139
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 72 ust. 2, art. 89 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 i 2 i ust.i  4, art. 6 ust. 1 pkt 15
journal: Dz.U. 2010 nr 90 poz 593
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity
article: art. 70 § 3 i art.86 § 1-6
journal: Dz.U. 2001 nr 98 poz 1070
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych.
article: art. 70 § 4, art. 22 § 1, 23 § 1
journal: Dz.U. 2007 nr 226 poz 1676
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek spr.) Sędziowie sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant asystent sędziego Andrzej Bieńkowski po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1986/11 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 czerwca 2011 r. nr [..[ w przedmiocie odmowy przyznania uposażenia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 grudnia 2011 r. sygn. akt II SAWa 1986/11 oddalił skargę M.K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 czerwca 2011 r. nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania uposażenia.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Major M.K. pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku służbowym sędziego Wojskowego Sądu Garnizonowego w [..]. W związku z likwidacją WSG w [..], uchwałą Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 9 czerwca 2010 r. został on,

z dniem 2 lipca 2010 r., przeniesiony w stan spoczynku.

W dniu 4 października 2010 r. wystąpił z wnioskiem do Ministra Obrony Narodowej o:

1. wydanie zaświadczenia potwierdzającego jego prawo do uposażenia z tytułu pełnienia służby wojskowej w wysokości otrzymywanej na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym;

2. wypłate uposażenia z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej za październik 2010 r., a w przypadku odmowy wykonania tej czynności – o wydanie decyzji administracyjnej o odmowie przyznania żądanego uposażenia.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że pomimo przeniesienia w stan spoczynku nie został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i nadal pełni zawodową służbę wojskową. Zdaniem wnioskodawcy, pozostawanie w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej skutkuje obowiązkiem wypłaty mu uposażenia z tego tytułu, zaś organ zaprzestał wypłaty mu tego uposażenia od 1 października 2010 r.

Wymienione wnioski zostały przekazane do rozpatrzenia Prezesowi Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie, który wezwał wnioskodawcę do doprecyzowania swoich żądań.

W odpowiedzi M.K., pismem z dnia 25 marca 2011 r., oświadczył, że domaga się zapłaty (przyznania) należnego mu uposażenia żołnierza zawodowego za okres od 1 listopada 2010 r. do 1 lutego 2011 r. oraz od 1 lutego 2011 r. do 1 sierpnia 2011 r.

Prezes Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie decyzją z dnia 5 kwietnia 2011 r. nr [..], na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - dalej: K.p.a., art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.), odmówił mjr. M.K. przyznania i zapłaty uposażenia z z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej za okres od 1 października 2010 r. do 31 lipca 2011 r.

W uzasadnieniu decyzji Prezes wskazał, że pomimo, iż ww. został przeniesiony w stan spoczynku, to nadal pozostaje w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej. Jednak otrzymywanie uposażenia należnego sędziemu w stanie spoczynku powoduje wstrzymanie wypłaty uposażenia z tytułu pełnienia służby wojskowej.

M.K. złożył od powyższej decyzji odwołanie, wnosząc o jej zmianę

i spowodowanie wypłaty należnego mu uposażenia żołnierskiego, względnie o ustalenie na przyszłość prawa do tego uposażenia za cały, wymagany ustawą i jego żądaniem, okres, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Minister Obrony Narodowej, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 29 czerwca 2011 r. nr [..], na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję i odmówił przyznania mjr. M.K. uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, przewidzianego w art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U.

z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.) od dnia 1 października 2010 r. do 31 lipca 2011 r. oraz umorzył postępowanie w zakresie przyznania uposażenia, o którym mowa w pkt 1 za sierpień 2011 r.

Minister wskazał, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek M.K. z dnia 4 października 2010 r., w którym oficer wniósł o wypłatę uposażenia za łączny okres od 1 października 2010 r. do 1 sierpnia 2011 r. Zdaniem Ministra, Prezes Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie bezpodstawnie przyjął, że roszczenie oficera dotyczy okresu od 1 października 2010 r. do 31 lipca 2011 r.,

w sytuacji, gdy oficer domagał się przyznania uposażenia za okres od 1 października 2010 r. do 1 sierpnia 2011 r. W związku z czym, w ocenie organu drugiej instancji, niezbędne było uchylenie rozstrzygnięcia wydanego w pierwszej instancji i wydanie nowego orzeczenia w sprawie, obejmującego okres wskazany we wniosku oficera.

Organ odwoławczy podniósł, że M.K. przed przeniesieniem w stan spoczynku otrzymywał jedno uposażenie, na podstawie art. 70 § 3 ustawy – Prawo

o ustroju sądów wojskowych i art. 72 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W związku z przeniesieniem w stan spoczynku oficerowi przyznano uposażenie przysługujące sędziom w stanie spoczynku. Minister rozpatrując wniosek oficera o wypłatę uposażenia za okres od dnia 1 października do 30 czerwca 2011 r. zauważył, że w trakcie czynnego sprawowania urzędu sędziego M.K. pozostawał w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej, w związku z czym oprócz praw i obowiązków wynikających ze sprawowania urzędu sędziego, przysługiwały mu również uprawnienia i obowiązki przysługujące żołnierzom zawodowym. Przeniesienie w stan spoczynku nie spowodowało automatycznego –

z mocy prawa – rozwiązania stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Tym samym w stosunku do M.K. nadal mają zastosowanie przepisu cyt. ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych, odnoszące się do sędziów w stanie spoczynku oraz ogół reguł dotyczących żołnierzy zawodowych. Zgodnie z art. 70 § 2 cyt. ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych, w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie, prawa i obowiązki sędziów wojskowych określają przepisy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Oznacza to, że ustawa ta ma pierwszeństwo w stosowaniu względem ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z art. 70 § 3 cyt. ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych, uposażenie sędziów wojskowych określają przepisy o uposażeniu żołnierzy, z tym, że nie może ono być niższe od wynagrodzenia sędziów sądów powszechnych na stanowiskach równorzędnych, ustalonych przez Prezydenta RP. Tym samym, prawem do uposażenia ustalanego na zasadach ujętych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zostali objęci żołnierze zawodowi – sędziowie sądów wojskowych czynnie wykonujący urząd sędziego. Z kolei, zgodnie

z art. 72 ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych – uposażenie żołnierzy zawodowych składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia. Uprawnienie sędziego sądu wojskowego będącego żołnierzem zawodowym do uposażenia wynika z art. 70 § 1 cyt. ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych oraz mającego odpowiednie zastosowanie art. 91 § 1 cyt. ustawy – Prawo

o ustroju sądów powszechnych, zgodnie z którymi żołnierz zawodowy nabywa prawo do uposażenia od dnia zajmowania stanowiska sędziego. Oznacza to, że uprawnienia sędziego sądu wojskowego będącego żołnierzem zawodowym do uposażenia nie można wiązać tylko z pełnieniem przez niego zawodowej służby wojskowej, lecz przede wszystkim z posiadaniem przez niego statusu sędziego. Prawo do uposażenia, przewidzianego w art. 72 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, posiada więc sędzia sądu wojskowego, czynnie sprawujący urząd sędziego. Natomiast sędzia sądu wojskowego przeniesiony w stan spoczynku, otrzymuje, na podstawie

art. 70 § 1 cyt. ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych w zw. z art. 100 § 1cyt. ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, uposażenie spoczynkowe. Zasady otrzymywania uposażenia przez sędziów sądów wojskowych przeniesionych w stan spoczynku oraz jego wysokość określają więc przepisy – Prawo o ustroju sądów wojskowych. Ustawa – Prawo o ustroju sądów wojskowych reguluje sprawę otrzymywania uposażenia przez sędziów sądów wojskowych, będących żołnierzami zawodowymi. W przypadku przeniesienia sędziego sądu wojskowego w stan spoczynku ww. ustawa określa, że przysługuje sędziemu uposażenie wypłacane w wysokości i na zasadach przewidzianych dla sędziów sądów powszechnych, przeniesionych w stan spoczynku. Ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie reguluje więc uprawnień sędziego sądu wojskowego do otrzymywania uposażenia zarówno w stanie czynnym, jak i nieczynnym. W związku z czym uprawnienia M.K. do uposażenia nie można ustalać wyłącznie w oparciu o przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Organ odwoławczy zaznaczył, że okoliczność pozostawania M.K.

w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej nie uprawnia go do otrzymywania uposażenia, w wysokości i na zasadach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Posiada on bowiem status sędziego w stanie spoczynku, który jest regulowany w pierwszej kolejności przez przepisy cyt. ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych i cyt. ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, w tym również w aspekcie uposażeniowym. Ogan odwoławczy doszedł do wniosku, że oficer utracił prawo do otrzymywania uposażenia przewidzianego w cyt. ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z dniem przeniesienia w stan spoczynku. Zdaniem Ministra, uposażenie to przysługuje z tytułu pełnienia służby wojskowej – wykonywania zadań służbowych. Pełnienia służby wojskowej nie można więc utożsamiać

z pozostawaniem w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej. Legitymowanie się natomiast prawem do uposażenia ma miejsce wyłącznie wówczas, gdy ma miejsce regularne stawianie się żołnierza podczas pełnienia służby wojskowej w wyznaczonych miejscach, w celu wykonywania zadań służbowych, a nie pozostawanie w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej. Sędziowie w stanie spoczynku nie pełniliby więc służby wojskowej w rozumieniu art. 72 ust. 2 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a tym samym nie byliby uprawnieni do otrzymywania uposażenia z tego tytułu. Wskazał, że potwierdzeniem powyższego jest również art. 78 ust. 1 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym żołnierze zawodowi otrzymują uposażenie zasadnicze, które przysługuje im przez okres zajmowania stanowiska służbowego, określonego w decyzji personalnej - na czas wykonywania obowiązków służbowych na stanowisku służbowym. Zaprzestanie wykonywania obowiązków służbowych powoduje wstrzymanie wypłaty uposażenia zasadniczego. Przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie dają więc podstaw do twierdzenia, że sam fakt pozostawania w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej uprawnia do otrzymywania uposażenia. Niezbędne jest jeszcze zaistnienie okoliczności faktycznej, jaką jest objęcie stanowiska służbowego.

W przypadku sędziów sądów wojskowych, w związku z przeniesieniem sędziego sądu wojskowego w stan spoczynku przestaje on wykonywać obowiązki służbowe na zajmowanym stanowisku służbowym sędziego sądu wojskowego i nie mogą być mu powierzone inne obowiązki służbowe. Tym samym traci on prawo do otrzymywania uposażenia, w wysokości przewidzianej dla tego stanowiska służbowego.

W związku z powyższym organ drugiej instancji wskazał, że wiążąca uchwała KRS o przeniesieniu mjr. M.K. w stan spoczynku spowodowała utratę uprawienia do utrzymania uposażenia przewidzianego dla zajmowanego stanowiska służbowego sędziego sądu wojskowego. Konsekwencją tego jest również uzyskanie przez ww. prawa do uposażenia przysługującego sędziemu w stanie spoczynku,

w zamian za uposażenie przysługujące sędziom czynnym. Powyższe unormowania prawne pozwalają na stwierdzenie, że pozostawanie w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej nie uprawnia ww. oficera – w trakcie pozostawania w stanie spoczynku – do otrzymywania uposażenia przewidzianego w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Ponieważ Wojskowe Biuro Emerytalne w Krakowie wypłaciło M.K. uposażenie spoczynkowe od 1 października 2010 r.

w należnej wysokości, to żądanie wypłaty kolejnego uposażenia za ten sam okres nie znajduje uzasadnienia.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej uchylenie i przyznanie uposażenia z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej za sporny okres od października 2010 r. do sierpnia 2011 r., zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych oraz niepobieranie kosztów sądowych, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). – dalej: P.p.s.a.).

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, poprzez ich niewłaściwą wykładnię

i zastosowanie: art. 70 § 2 cyt. ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych w zw.

z art. 6 ust. 1 pkt 15 i art. 72 ust. 2 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez uznanie, że sędzia wojskowy w stanie spoczynku jest sędzią sądu wojskowego pełniącym służbę w sądzie, a w konsekwencji przyjęcie, że do sędziów wojskowych w stanie spoczynku, w oparciu o art. 70 § 2 ww. ustawy, ma zastosowanie art. 72 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w takim samym zakresie, jak do sędziów czynnych, co powoduje uznanie, że otrzymywanie przez sędziego wojskowego uposażenia spoczynkowego wyłącza możliwość otrzymywania przez takiego sędziego, pełniącego jednocześnie zawodową służbę wojskową, uposażenia z tytułu jej pełnienia;

2) art. 70 § 1 cyt. ustawy - Prawo o ustroju sądów wojskowych w zw. z art. 100 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych i art. 36a § 1 cyt. ustawy - Prawo o ustroju sądów wojskowych, poprzez uznanie, że otrzymywanie przez sędziego wojskowego uposażenia z tytułu pozostawania w stanie spoczynku wyłącza możność otrzymania przez sędziego w stanie spoczynku pełniącego zawodową służbę wojskową uposażenia z tytułu jej pełnienia;

3) art. 19 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 89 ust. 1 i 2 w zw. z art. 72 ust. 2 i art. 78 ust. 1 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez przyjęcie, że pomimo, iż zgodnie z powołanym przepisem, żołnierz będący w dyspozycji pełni zawodową służbę wojskową, za którą otrzymuje uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, żołnierz – sędzia

w stanie spoczynku pozostaje jedynie w stosunku zawodowej służby wojskowej, za który uposażenie nie przysługuje; art. 76 ust. 1 i 4 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym żołnierzowi przysługuje uposażenie z dniem rozpoczęcia służby a wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym został zwolniony

z zawodowej służby wojskowej, zaginął lub zmarł;

4) przepisów prawa procesowego: art. 139 K.p.a., poprzez orzeczenie na niekorzyść skarżącego, przejawiające się uznaniem, że w świetle obowiązujących przepisów skarżącemu należy się z dniem przejścia w stan spoczynku jedno uposażenie,

tj. uposażenie spoczynkowe, gdy tymczasem organ pierwszej instancji uznał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami ww. ma prawo do dwóch uposażeń, jednakże na mocy art. 72 ust. 2 ustawy pragmatycznej może otrzymać tylko jedno z nich – bez jednoczesnego stwierdzenia rażącego naruszenia przepisów prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego oraz niewyjaśnienia na czym konkretnie rażący charakter tego naruszenia miał polegać;

5) art. 7 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, tj. nie odniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji Prezesa WSO

w Warszawie; art. 8 K.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej – wielomiesięczne prowadzenie postępowania i rażące naruszenie w obu instancjach terminów do rozpoznania wniosku; art. 107 § 1 K.p.a., poprzez niewskazanie podstawy prawnej umorzenia, a jedynie faktycznej i to takiej, która nie ma oparcia w jakimkolwiek przepisie K.p.a.; art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia zgodnie z kodeksowymi wymogami prawidłowo sporządzonego uzasadnienia oraz polegające na tym, że Minister Obrony Narodowej

w uzasadnieniu swojej decyzji nie odniósł się do żadnego z zarzutów stawianych przez skarżącego w odwołaniu, ani nie uzasadnił, w sposób prawidłowy i zgodny z wymogami K.p.a., błędnego stanowiska rozstrzygającego o przedmiocie sprawy zgodnie

z założonymi przez skarżącego wnioskami o wypłatę uposażenia ze stosunku zawodowej służby wojskowej;

6) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż: po przejściu w stan spoczynku skarżący nie pełni zawodowej służby wojskowej, a jedynie pozostaje

w stosunku zawodowej służby wojskowej; żołnierz – sędzia z dniem przeniesienia

w stan spoczynku nie może wykonywać obowiązków służbowych innych, niż wykonywane dotychczas na stanowisku sędziego w stanie czynnym oraz, że w całym okresie po przeniesieniu w stan spoczynku skarżący nie wykonywał żadnych czynności służbowych; w okresie lipiec-wrzesień 2010 r. było wypłacane skarżącemu nieokreślone uposażenie, mające na celu zabezpieczenie skarżącego do czasu uprawomocnienia się uchwały KRS, a nie uposażenie z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku podał, że istota sprawy sprowadzała się do oceny tego, czy sędziemu sądu wojskowego przeniesionemu w stan spoczynku i pobierającemu uposażenie sędziego w stanie spoczynku, przysługuje uprawnienie do równoległego otrzymywania uposażenia żołnierza zawodowego.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że problematyka uposażenia żołnierzy zawodowych została uregulowana w art. 76 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.). Powołując się na treść tego przepisu wywiódł, że powyższa regulacja odnosi się do zwykłych żołnierzy zawodowych. W sytuacji gdy mamy do czynienia z sędziami sądów wojskowych pełniącymi służbę wojskową, z w art. 76 ustawy pragmatycznej nie sposób skutecznie wywieść uprawnienia sędziego sądu wojskowego w stanie spoczynku do otrzymywania, oprócz uposażenia sędziego w stanie spoczynku, dodatkowego uposażenia należnego żołnierzowi zawodowemu.

Zdaniem Sądu, ustawodawca przyznał prymat wykonywaniu funkcji sędziego nad pełnieniem służby wojskowej. Świadczy o tym już samo usytuowanie funkcji sędziego

w Konstytucji RP, jako przedstawiciela trzeciej władzy państwa polskiego oraz sposób powoływania sędziego na stanowisko, a także opisane w ustawie o ustroju sądów powszechnych wyjątkowe prawa i obowiązki, którym podlega sędzia w trakcie sprawowania swej funkcji. Sędzia sądu wojskowego jest więc przede wszystkim sędzią. Sąd stwierdził, że pełnienie przez niego służby wojskowej jest zaś jedynie potrzebne w jednym celu, tj. aby mógł orzekać w sądzie wojskowym. W tym zakresie powołał się na art. 70 § 3 cyt. ustawy o ustroju sądów wojskowych (Dz.U. z 2007 r. Nr 226, poz. 1676 ze zm.) wywodząc, że ustawa odnosząca się do sądów wojskowych i sędziów wojskowych, a nie ustawa pragmatyczna, określa uposażenie czynnych sędziów wojskowych, choć odsyła po części do ustawy pragmatycznej.

W ocenie Sądu stanowi to dodatkowy argument dla tezy, iż intencją ustawodawcy tworzącego sądy wojskowe, było stworzenie w obrębie grupy żołnierzy zawodowych, grupy sędziów wojskowych – jako indywidualnego tworu. Cechą charakterystyczną tej grupy zawodowej było zaś to, że dla możliwości przynależności do niej, każda osoba musiała łącznie spełniać dwie przesłanki – musiała być żołnierzem zawodowym i musiała być czynnym sędzią wojskowym. Przepisy ustawy o ustroju sądów wojskowych, ani przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, nie przewidywały możliwości sprawowania funkcji sędziego wojskowego przez osobę niebędącą żołnierzem zawodowym. A contrario więc, ustawodawca nie przewidział możliwości pełnienia zawodowej służby wojskowej, na stanowisku służbowym sędziego sądu wojskowego, przez osobę niebędącą czynnym sędzią wojskowym.

W związku z powyższym uznał, że brak jest podstaw uzasadniających twierdzenie, iż skarżący mógł pełnić i pełnił służbę wojskową po przeniesieniu go jako sędziego w stan spoczynku, a więc tym bardziej, aby należne mu było uposażenie żołnierskie za ten czas pozostawania w służbie.

Ponadto, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że roszczenie skarżącego, w realiach niniejszej sprawy, nie mogłoby zostać zrealizowane w świetle regulacji zawartych

w przepisach cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Odwołując się do art. 78 ust. 1 tej ustawy stwierdził, że przepis ten w sposób jednoznaczny uzależnia wysokość uposażenia żołnierza zawodowego od faktu zajmowania przez żołnierza stanowiska służbowego. Przenosząc powyższą regulację na realia niniejszej sprawy wskazał, iż skarżący, w okresie przed przeniesieniem go jako sędziego w stan spoczynku, zajmował stanowisko służbowe sędziego sądu wojskowego. Po przeniesieniu w stan spoczynku opuścił poprzednio zajmowane stanowisko służbowe, nie obejmując nowego. Status sędziego sądu wojskowego zmienił się w status sędziego sądu wojskowego w stanie spoczynku. Ustawa pragmatyczna ani przepisy wykonawcze nie przewidują zaś istnienia stanowiska służbowego sędziego sądu wojskowego

w stanie spoczynku. Stąd w sytuacji gdy skarżący, po przeniesieniu go w stan spoczynku, nie zajmował żadnego stanowiska służbowego jako żołnierz zawodowy, brak było podstaw faktycznych dla ustalenia mu wysokości uposażenia wojskowego. Tak więc mimo, iż formalnie w spornym okresie pozostawał w służbie, bo nie został

z niej zwolniony, to wobec braku przypisania stanowiska służbowego, skarżący nie mógł skutecznie wywodzić uprawnienia do uposażenia należnego żołnierzowi zawodowemu pełniącemu służbę na stanowisku służbowym. Powyższe świadczy o tym, że organ prawidłowo odmówił wypłaty uposażenia wojskowego dla skarżącego za okres od przeniesienia sędziego w stan spoczynku do momentu przeniesienia skarżącego do dyspozycji.

Zdaniem Sądu organ zasadnie wywiódł, że uposażenie żołnierskie nie należy się skarżącemu również za okres, gdy przebywał w dyspozycji. Powołując się na art. 89 ust. 1 cyt. ustawy pragmatycznej, który stanowił, iż w okresie m.in. pozostawania

w dyspozycji żołnierz zawodowy otrzymuje uposażenie zasadnicze należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, stwierdził, że sformułowanie tego przepisu prowadzi do wniosku, że ustawodawca, przy określaniu uposażenia żołnierza przeniesionego do dyspozycji, nakazuje odniesienie się do okresu czasu bezpośrednio poprzedzającego moment przeniesienia do dyspozycji. Przepis ten reguluje bowiem sytuację żołnierza na styku dwóch sytuacji faktycznych – pozostawania na stanowisku służbowym i pozostawania w dyspozycji. Powyższą wykładnię potwierdza też treść ustępu 2 omawianego przepisu, nakazującego stosować ustęp 1 odpowiednio do żołnierza, który został zwolniony ze stanowiska służbowego. Także więc ustawodawca odnosi się do konkretnego okresu czasu, tj. momentu zwolnienia ze stanowiska służbowego, a nie okresów wcześniejszych. Wobec skarżącego nie będzie mógł zostać zastosowany ustęp 2 art. 89 ustawy pragmatycznej, gdyż przed przeniesieniem go do dyspozycji nie został zwolniony ze stanowiska służbowego. Takiego stanowiska nie zajmował bowiem w tym czasie.

W ocenie Sądu pierwszej instancji brak jest możliwości zastosowania wobec skarżącego regulacji zawartej w omawianym przepisie do okresu, gdy zmienił się status skarżącego z sędziego sądu wojskowego na sędziego sądu wojskowego w stanie spoczynku. Nie została bowiem wydana w tym zakresie żadna decyzja o zwolnieniu strony ze stanowiska służbowego sędziego sądu wojskowego. Zmiana statusu skarżącego nastąpiła ex lege, wskutek podjęcia uchwały przez Krajową Radę Sądownictwa o przeniesieniu skarżącego w stan spoczynku. Stąd skarżący nie może skutecznie wywodzić uprawnienia do uposażenia należnego wojskowemu zawodowemu za okres, gdy przebywał w dyspozycji. Przed przeniesieniem do niej nie zajmował żadnego stanowiska służbowego, co uniemożliwia ustalenie dla nieego wysokości uposażenia.

Uznał również, że powyższe ustalenia tj. to, iż nie można zastosować wobec skarżącego art. 89 ustawy pragmatycznej, stanowią dodatkowy argument dla potwierdzenia tezy, iż sędzia sądu wojskowego nie jest zwykłym żołnierzem zawodowym, gdyż jego status zawodowy, jako żołnierza, jest nierozerwalnie związany

z wykonywaniem funkcji czynnego sędziego sądu wojskowego.

Odnosząc się do kwestii rozstrzygnięcia organu w przedmiocie umorzenia postępowania, Sąd nie dopatrzył się uchybień. Wskazał, że w zaskarżonej decyzji nie została wskazana podstawa prawna umorzenia postępowania. Organ ograniczył się jedynie do wyjaśnienia podstaw faktycznych takiego rozstrzygnięcia. W sytuacji gdy organ wskazał, że strona nie może dochodzić przyznania świadczeń przyszłych, zasadnym byłoby rozważenie kwestii oddalenia żądania w tym zakresie, a nie dopatrywania się jego bezprzedmiotowości. W ocenie tutejszego Sądu, powyższe uchybienia, których dopuścił się organ, nie rzutują jednak na uprawnienia strony i na wynik sprawy. Nie powodują także tego, aby wskutek tych uchybień strona znalazła się w gorszej sytuacji. Dlatego, z uwagi na zasadę ekonomii procesowej, niezasadnym byłoby uchylanie skarżonej decyzji w powyższym zakresie. Sąd pierwszej instancji powołując się na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. podał, że przy naruszeniu przepisów postępowania, uchylenie decyzji jest możliwe jedynie wtedy, gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wystarczy więc stwierdzenie samego wpływu na wynik sprawy, lecz dodatkowo wpływ ten musi mieć charakter istotnego wpływu. Zdaniem Sądu omawiane uchybienie organu przepisom postępowania, pozostawało zaś bez związku z uprawnieniami strony. Uznał, że brak jest podstaw, aby stwierdzić wpływ tego uchybienia na wynik sprawy, a tym bardziej, aby wpływ ten był istotny.

Odnosząc się do pozostały zarzutów skargi uznał, że są niezasadne. Stwierdził, że strona na żadnym etapie postępowania nie została pozbawiona możliwości prezentowania i dowodzenia swoich racji. Skarżone rozstrzygnięcie nie spowodowało też pogorszenia sytuacji strony w stosunku do tej, jaka zaistniała po wydaniu decyzji

w pierwszej instancji. Decyzją pierwszoinstancyjna nie przyznano bowiem skarżącemu dochodzonego uposażenia. Z okoliczności sprowadzającej się do przedstawienia innej argumentacji przez organ drugiej instancji w uzasadnieniu skarżonej decyzji,

nie sposób uznać, jako działania prowadzącego do orzeczenia na niekorzyść strony.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sąd Administracyjnego M.K. i zaskarżając go w całości, zarzucił:

Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego tj. błędną wykładnię art. 76 ust. 1 i 4 cyt. ustawy

o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez przyjęcie, że ww. przepis nie odnosi się do żołnierzy zawodowych o statusie sędziów sądów wojskowych;

2. błędną wykładnię art. 89 ust. 1 i 2 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez przyjęcie, że przed przeniesieniem w stan dyspozycji skarżący nie zajmował żadnego stanowiska służbowego, i nie został z dniem przeniesienia do dyspozycji zwolniony z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego z mocy prawa, przez co utracił prawo do uposażenia żołnierskiego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym;

3. art. 45 ust. 2 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez jego niezastosowanie;

4. art. 114 ust. 2 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez jego niezastosowanie;

5. art. 21 ust. 1 i 2 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy przepis ten statuował określenie pojęcia zwolnienia ze stanowiska służbowego;

6. art. 19 ust. 3 w zw. z art. 76 ust. 1 i 4 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez jego niezastosowanie;

7. błędną wykładnię art. 78 ust. 1 i 3 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, i w konsekwencji jego niezastosowanie;

8. art. 6 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez jego niezastosowanie;

9. błędną wykładnię art. 70 § 3 cyt. ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych poprzez przyjęcie, że przepis ten kształtuje uposażenie żołnierzy zawodowych

o statusie sędziego wojskowego czynnego, a nie przepisy cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych;

10. art. 70 § 3 cyt. ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych przez jego niezastosowanie;

11. art. 22 § 1 w zw. z art. 22a § 1 cyt. ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych przez jego niezastosowanie.

Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a zarzucił naruszenie:

1. art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 3 § 2 P.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. przez oddalenie skargi na zaskarżoną decyzję pomimo naruszenia art. 19 K.p.a., polegające na nieuwzględnieniu przez organ, że Prezes WSO orzekał za okres sprzed przeniesienia skarżącego w stan spoczynku, a więc za okres za który był niewłaściwy, co stwierdził w ostatecznym postanowieniu z dnia 16 listopada 2010 r.;

2. art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 3 § 2 P.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. przez oddalenie skargi na zaskarżoną decyzję pomimo naruszenia art. 139 K.p.a., polegające na nieuwzględnieniu przez organ odwoławczy zakazu orzekania na niekorzyść skarżącego tj. przyjęcie, że z dniem jego przejścia w stan spoczynku należy mu się jedno uposażenie, gdy tymczasem organ pierwszej instancji przyjął, że skarżący ma prawo do dwóch uposażeń, lecz na podstawie art. 72 ust. 2 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych może otrzymywać tylko jedno; organ odwoławczy nie stwierdził rażącego naruszenia prawa albo rażącego naruszenia interesu społecznego;

3. art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 3 P.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez błąd w ustaleniach stanu faktycznego polegający na przyjęciu, że

- skarżący nie mógł pełnił zawodowej służby wojskowej po przeniesieniu go w stan spoczynku jako sędziego sądu wojskowego,

- po przeniesieniu go w stan spoczynku "opuścił" poprzednio zajmowane stanowisko służbowe nie obejmując nowego oraz po przeniesieniu go w stan spoczynku nie zajmował żadnego innego stanowiska służbowego,

- w okresie od 2 lipca 2010 r. do 31 sierpnia 2011 r. pełnił zawodową służbę wojskową bez przypisanego mu stanowiska służbowego,

- przed przeniesieniem go w stan dyspozycji nie zajmował żadnego stanowiska służbowego, przy jednoczesnym przyjęciu, że nie został zwolniony z stanowiska służbowego,

- status skarżącego po przeniesieniu go w stan spoczynku nie był statusem żołnierza zawodowej służby wojskowej,

- skarżący został zwolniony ze stanowisk służbowego z mocy prawa z datą przeniesienia w stan dyspozycji;

4. art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit a, art. 3 P.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo

o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 141 § 4 P.p.s.a., pomimo, iż zaskarżona decyzja narusza art. 70 § 2 i 3 cyt. ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych;

5. art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit a, art. 3 P.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo

o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. pomimo, iż zaskarżona decyzja narusza art. 76 ust. 1 i 4, art. 72 ust. 2, art. 78 ust. 1, art. 89 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 3a i art. 45 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że art. 76 ust. 1 i 4 cyt. ustawy

o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych dotyczy wszystkich żołnierzy zawodowych, bez względu gdzie, i w jaki sposób pełnią służbę. Przepis ten ma charakter gwarancyjny. Podkreślił, że skarżący do czasu zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej pełnił legalna służbą wioskową. W uzasadnieniu swojego stanowiska powołał się na art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy o ustroju sądów wojskowych i niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 113, poz. 659) – weszła w życie w dniu 17 czerwca 2011 r. – który to przepis stanowi: "Wobec sędziów sądów wojskowych zniesionych sądów przeniesionych uprzednio w stan spoczynku właściwy organ wojskowy dokonuje wypowiedzeń stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w trybie art. 114 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593, z późn. zm.4)".

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 70 § 3 cyt. ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych wskazał, że przepisy te ma charakter ochronny w zakresie wysokości uposażenia przysługującego sędziemu sądu wojskowego. Z kolei, powołując się na § 2 tego przepisu stwierdził, że prawo do uposażenia oraz jego wypłatę określają przepisy cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z który to przepisów prawo to wynika, a nie jak błędnie przyjął Sąd pierwszej instancji z cyt. ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych. Odwołując się do art. 1 § 1 i 2 , art. 2, art. 22 § 1 oraz art. 22a § 1 cyt. ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych stwierdził, że przepisy tej ustawy określają tylko niektóre uwarunkowania związane ze wojskową służbą zawodową sędziów sądów wojskowych, zaś ich prawa i obowiązki są co do zasady uregulowane

w cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną Sąd pierwszej instancji pomylił: stan spoczynku – wynikający z cyt. ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych oraz stan dyspozycji - wynikający z cyt ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jako dwie niezależne od siebie instytucje prawne. Z tego względu autor skargi kasacyjnej uznał, że ostatnim stanowiskiem służbowym jakie zajmował skarżący, było stanowisko sędziego Wojskowego Sądu Garnizonowego w [..]. W jego ocenie, pomimo likwidacji ww. stanowiska służbowego, w jego sprawie miał zatem zastosowanie art. 89 ust. 1 i 2 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, gdyż przejście skarżącego w stan spoczynku jako sędziego sądu wojskowego nie może mieć wpływu na jego uprawnienia wynikające z przepisów cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W tym zakresie odwołał się do art. 21 ust. 1 i art. 19 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nie wskazał jakiegokolwiek przepisu z którego wynikałby zakaz wypłacania uposażenia spoczynkowego, równolegle z uposażeniem żołnierz zawodowego, gdyż taki przepis nie istnieje. Nie może być zatem mowy o jakiekolwiek kolizji świadczeń.

Uzasadniając zarzuty dotyczące naruszenia art. 19 K.p.a. wskazał, że na podstawie ostatecznego postanowienia z dnia 16 listopada 2010 r. organem właściwym do rozpatrzenia sprawy o uposażenie za okres sprzed przeniesienia skarżącego w stan spoczynku właściwym był Minister Obrony Narodowej, a nie Prezes WSO. Motywują zarzut naruszenia art. 139 K.p.a. podał, że organ pierwszej instancji przyjął, że skarżący ma prawo do dwóch uposażeń, jednakże na mocy art. 72 ust. 2 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, może otrzymywać tylko jedno. Prezes WSO powołał się na art. 5 K.c., który nie mógł mieć w tej sprawie zastosowania. Organ odwoławczy przyjął zaś niekorzystny dla skarżącego wariant, że może on otrzymywać tylko uposażenie spoczynkowe, bez wskazanie, iż odstąpienie do stanowiska organu pierwszej instancji wynika z rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego. Podkreślił, że podstawą prawną decyzji pierwszoinstacyjnej nie były art. 70 ust. 2 i art. 78 ust. 1 i 3 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Oznacza to, że organ odwoławczy orzekł na niekorzyści odwołującego się skarżącego, pomimo, że można tym mówić ewentualnie tylko o błędnej wykładni prawa, a nie o jego przekroczeniu w sposób jasny i nie budzący wątpliwości. Podkreślił, że stanowisko organu odwoławczego jest dla skarżącego rażąco niekorzystne, gdyż

w konsekwencji prowadzi do utraty przez niego wszystkich uprawnień związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Zaakceptowanie tego stanowiska przez Sąd oznacza, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. stwierdził, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika dlaczego Sąd przyjął, że skarżący nie pełnił i nie mógł pełnić zawodowej służy wojskowej po przeniesieniu go w stan spoczynku jako sędziego sądu wojskowego. Wskazał, że z akt sprawy bezspornie wynika, że pełni zawodową służbę wojskową do dnia 31 sierpnia 2011 r. Zarzucił, również że stanowisko Sądu odnoście ostatniego stanowiska służbowego skarżącego pomija okoliczności wynikające z ostatecznej decyzji o wypowiedzeniu mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Nie wskazał również na jaki dokumentach oparł twierdzenie, że

w dniach od dnia 2 lipca 2010 r. do dnia 31 sierpnia 2011 r. skarżący pełni zawodową służbę wojskową bez przypisanego mu stanowiska służbowego. Pominął również, że

w okresie od dnia 1 lipca 2010 r. do dnia 30 września 2010 skarżący otrzymywał uposażenie wypłacane przez jednostkę wojskową na zaopatrzeniu, której formalnie pozostawał do dnia przeniesienia go w stan dyspozycji. Nie ustali również dat pełnionej przez niego zawodowej służby wojskowej. Podkreślił, że przepisy cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie przewidują zwolnienia żołnierza zawodowej służby wojskowej z mocy prawa. Ponadto, zarzucił, że Sąd nie wyjaśnił na czym polega przyjęte przez niego rozróżnienie na żołnierzy zawodowych "zwykłych" i " niezwykłych"

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Przedmiotem sporu jest prawo do uposażenia żołnierza zawodowego będącego sędzią sądu wojskowego w stanie spoczynku. Uposażenie jest świadczeniem przysługującym z tytułu stosunku służbowego, w jakim osoba zgłaszająca roszczenie

z tytułu uposażenia pozostaje. Status sędziego wojskowego reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz. U. z 2007 r. Nr 226, poz. 1676 ze zm.). Stosunek służbowy skarżącego trwał do przeniesienia go, uchwałą Krajowej Rady Sądownictwa, w stan spoczynku. W czasie trwania stosunku służbowego sędziego sądu wojskowego skarżący nie został powołany na jeszcze inne, niż sędziowskie, stanowisko służbowe, w rozumieniu art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.). Jak już wyżej wspomniano, w okresie bezpośrednio poprzedzającym przejście skarżącego w stan spoczynku, jego status normowała ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów wojskowych. Ta sama ustawa normuje status sędziego sądu wojskowego w stanie spoczynku. W związku z tym przytoczyć trzeba art. 70 § 2 Prawa o ustroju sądów wojskowych, w myśl którego, w sprawach nieuregulowanych w ustawie, prawa i obowiązki sędziów sądów wojskowych określają przepisy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W myśl zaś art. 70 § 3 Prawa

o ustroju sądów wojskowych, uposażenie sędziów sądów wojskowych określają przepisu o uposażeniu żołnierzy, z tym, że nie może być ono niższe od wynagrodzenia sędziów sądów powszechnych, na stanowiskach równorzędnych, ustalonych przez Prezydenta RP. Wreszcie, zgodnie z art. 70 § 4 P.u.s.w., do sędziów sądów wojskowych stosuje się odpowiednio art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r.

o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przepisy te, wraz z art. 22 § 1 oraz art. 23 § 1 P.u.s.w., oznaczają, że oficer pełniący zawodową służbę stałą, powołany na stanowisko sędziego wojskowego, jest stroną stosunku służbowego sędziego sądu wojskowego. O ile oficer taki nie podejmie dodatkowego zatrudnienia, innego zajęcia lub sposobu zarobkowania, zgodnie z regułami art. 86 § 1-6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.)

w związku z art. 70 § 1 P.u.s.w., w zakresie uposażenia ma wyłącznie prawo do uposażenia sędziego sądu wojskowego. Taka sama reguła, wynikająca z art. 100 § 1 P.u.s.p. w związku z art. 70 § 1 P.u.s.w., odnosi się do uposażenia sędziego wojskowego w stanie spoczynku.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku skarżącego, brak jest przepisu prawa, w tym przypadku przepisu ustawy - Prawo o ustroju sądów wojskowych, który ustanawiałby prawo sędziego sądu wojskowego w stanie spoczynku, do uposażenia z tytułu pozostawania w zawodowej służbie wojskowej. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2012 r. I OSK 1074/12, że brak unormowania o zwolnieniu sędziego wojskowego w stanie spoczynku ze służby wojskowej z mocy prawa, w przypadku przeniesienia w stan spoczynku na skutek zmiany ustroju sądów (zniesienia wojskowego sadu garnizonowego) lub unormowania nakazującego zwolnienie ze służby takiego sędziego, nie jest tytułem prawnym do prawa do uposażenia żołnierza zawodowego, przysługującego niezależnie od uposażenia sędziego wojskowego w stanie spoczynku.

Wskazać należy, że art. 32 P.u.s.w. nie regulowały dalszych losów stosunku służbowego sędziego wojskowego w przypadku zniesienia sądu wojskowego, oprócz ewentualnego powołania na urząd sędziego sądu powszechnego. Sytuację tę normowały art. 71 § 3 P.u.s.p. w związku z art. 100 § 1 P.u.s.w., w myśl których stosunek służbowy sędziego wojskowego, w razie zmiany ustroju sądów nie wygasał, ani nie ulegał rozwiązaniu. Stosunek ten trwał, z tym, że sędzia wojskowy był przenoszony w stan spoczynku. Przejście w stan spoczynku nie kończyło i nie kończy obecnie stosunku służbowego sędziego wojskowego. Tak samo jest w odniesieniu do sędziów sądów powszechnych (art. 68-72 P.u.s.p.). Skoro sędziego sądu wojskowego dotyczyło unormowanie art. 72 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, to po przejściu w stan spoczynku sędzia sądu wojskowego w stanie spoczynku miał w dalszym ciągu prawo do tylko jednego uposażenia. O ile sędzia sądu wojskowego w stanie spoczynku nie podejmował dodatkowego zatrudnienia, innego zajęcia lub sposobu zarobkowania, zgodnie z regułami art. 86 § 1-6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.)

w związku z art. 70 § 1 Prawa o ustroju sądów wojskowych, w zakresie uposażenia miał wyłącznie prawo do uposażenia sędziego sądu wojskowego w stanie spoczynku. Uposażenie to stanowiło kontynuację uposażenia sędziego sądu wojskowego przysługującego przed przeniesieniem sędziego w stan spoczynku. Trafne są więc rozważania Sądu pierwszej instancji o braku podstaw do uposażenia z tytułu zawodowej służby wojskowej, po przejściu w stan spoczynku, przysługującego wyłącznie z racji przejścia w stan spoczynku i pozostania w zawodowej służbie wojskowej. Prawo do dodatkowego uposażenia uwarunkowane było i jest, w takiej sytuacji, powołaniem na nowe, w stosunku do urzędu sędziego, stanowisko służbowe. Świadczy o tym art. 78 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Jak wynika z wcześniejszych uwag, byłoby to możliwe w warunkach określonych w art. 86 § 1-6 P.u.s.p. w związku z art. 70 § 1 P.u.s.w.

Jak trafnie stwierdził Sąd pierwszej instancji, art. 89 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przy określaniu uposażenia żołnierza przeniesionego do dyspozycji, nakazuje odniesienie się do ostatnio zajmowanego stanowiska służbowego. Skarżący nie zajmował innego stanowiska służbowego, niż sędzia sądu wojskowego w stanie spoczynku. Także pozostawanie sędziego sądu wojskowego w stanie spoczynku w warunkach rygorów służby wojskowej i w rygorach wynikających z pozostawania sędzią nie jest okolicznością skutkującą uzyskaniem prawa do dodatkowego uposażenia. Wskazują na to, obok interpretacji językowej omówionych wyżej przepisów ustaw ustrojowych sądownictwa wojskowego i powszechnego oraz ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, rezultaty wykładni systemowej. Sędziowie sądów powszechnych, mimo przejścia w stan spoczynku, są obowiązani dochować godności sędziego, przy czym za uchybienie godności sędziego sędzia w stanie spoczynku odpowiada dyscyplinarnie (art. 104 § 2 P.u.s.p.). Nadto, na mocy art. 105 § 1 P.u.s.p., do sędziów w stanie spoczynku stosuje się odpowiednio art. 86 P.u.s.p.

Zauważyć należy, że przedmiotem niniejszej sprawy jest uposażenie, a nie kwestia zgodności z prawem sytuacji, w której po przeniesieniu sędziego wojskowego

w stan spoczynku z powodu zmiany ustroju sądów nie był on zwalniany, w ówczesnym stanie prawnym, ze służby wojskowej. Kwestia ta została uregulowana w ustawie – Prawo o ustroju sądów wojskowych z dniem 17 czerwca 2011 r., przepisem art. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 113, poz. 659). Obecnie, na mocy art. 35 § 2 P.u.s.w., sędziego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej z dniem podjęcia ostatecznej uchwały o przeniesieniu w stan spoczynku (regulacja ta nie odnosi się do przypadków przeniesienia w stan spoczynku, o których mowa w art. 32 § 1 P.u.s.w.). Wobec sędziów przeniesionych w stan spoczynku, z uwagi na zniesienie sądów wojskowych, przed dniem 17 czerwca 2011 r., a których przed wejściem w życie noweli z dnia 28 kwietnia 2011 r. nie zwolniono z zawodowej służby wojskowej, mógł być zastosowany art. 5 ust. 2 tej noweli. Przyczyny, dla których regulacje te nie zostały ustanowione wcześniej są obojętne z punktu widzenia prawa sędziego wojskowego przeniesionego w stan spoczynku do dodatkowego uposażenia. W niniejszej sprawie nie jest oceniana legalność pozostawania sędziów wojskowych przeniesionych w stan spoczynku w stosunku zawodowej służby wojskowej. Warto jednak zauważyć, że sędziów sądów wojskowych w stanie spoczynku dotyczyło, z mocy art. 70 § 1 P.u.s.w., unormowanie art. 74 § 1 w związku z art. 71 § 3 P.u.s.p. Odpowiednio stosowane

art. 74 § 1 w związku z art. 71 § 3 P.u.s.p. wskazywały na prawo powrotu sędziego wojskowego przeniesionego w stan spoczynku z powodu zniesienia sądu, na poprzednio zajmowane stanowisko albo stanowisko równorzędne, jeżeli ustały przyczyny będące podstawą przeniesienia w stan spoczynku. Jest zaś niewątpliwe, że prawo powrotu na stanowisko sędziego sądu wojskowego mogło być zrealizowane

w razie spełnienia warunku z art. 22 § 1 P.u.s.w., w myśl którego sędzią sądu wojskowego może być oficer pełniący zawodową służbę stałą.

Brak w Prawie o ustroju sądów wojskowych przepisów o zwolnieniu sędziego sądu wojskowego przeniesionego w stan spoczynku z powodu zniesienia sądu,

z zawodowej służby wojskowej, czy to z mocy prawa, czy też na mocy aktu administracyjnego o zwolnieniu, nie może być określany jedynie jako przejaw luki prawnej. Niezależnie od norm Prawa o ustroju sądów wojskowych, zwolnienie

z zawodowej służby wojskowej regulowały art. 114 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Natomiast brak tego rodzaj norm w Prawie o ustroju sądów wojskowych, w powiązaniu z obowiązującymi wówczas art. 32 § 4 i 6 P.u.s.w., umożliwiającymi sędziom sądów wojskowych, mającym prawo do przejścia w stan spoczynku z powodu ukończenia 60 lat, oraz w powiązaniu z powoływanymi już wyżej art. 70 § 1 P.u.s.w. w związku z art. 74 § 1 oraz art. 71 § 3 P.u.s.p., stanowił regulację systemową umożliwiającą sędziom sądów wojskowych dalszą aktywność: na urzędzie sędziego sądu powszechnego bądź na stanowisku sędziego sądu wojskowego. Celem tego unormowania nie było więc przyznanie sędziemu sądu wojskowego przeniesionemu w stan spoczynku dodatkowego uposażenia z tytułu pozostawania

w służbie wojskowej, niezależnego od uposażenia sędziego w stanie spoczynku.

W konsekwencji, prowadzi to do wniosku, że zarówno wykładnia językowa, jak

i wykładnia systemowa oraz wykładnia celowościowa powołanych wyżej norm Prawa

o ustroju sądów wojskowych, Prawa o ustroju sądów powszechnych i ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wskazują, że sędzia sądu wojskowego przeniesiony w stan spoczynku ma prawo do uposażenia sędziego przeniesionego w stan spoczynku od daty przeniesienia w stan spoczynku i nie ma prawa do dodatkowego uposażenia wyłącznie z tytułu pozostawania w służbie wojskowej po tej dacie.

W świetle powyższych uwag jak nietrafne ocenić należy podniesione w skardze kasacyjnej zarzutu prawa materialnego. Konsekwentnie przyjąć należy, iż szczególny tryb przenoszenia sędziego wojskowego w stan spoczynku wyłącza możliwość stosowania wobec tego stanowiska służbowego procedury określonej w art. 45 ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Nawiązuje do tej sytuacji art. 45 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W rezultacie bezpodstawny jest także zarzut naruszenia art. 89 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W odniesieniu do sędziego wojskowego, jak prawidłowo uznał Sąd pierwszej instancji, powstanie prawa do uposażenia wynika z art. 70 § 1 P.u.s.w.

w związku z art. 91 § 1 P.u.s.p., a nie z przepisów art. 76 ust. 1 i 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Za zgodną z brzmieniem art. 6 ust. 1 pkt 15 ustawy

o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych uznać również należy wypowiedź Sądu pierwszej instancji w zakresie określenia stanowiska pełnionego przez żołnierza zawodowego będącego sędzią sądu wojskowego. Jest to wyłącznie stanowisko sędziego sądu wojskowego.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania stwierdzić należy, że stanowią one odzwierciedlenie procesowej koncepcji materialnej przedstawionej przez skarżącego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego

w zaskarżonym wyroku Sąd prawidłowo ocenił, że w postępowaniu prowadzonym

w tej sprawie, wyczerpująco ustalono okoliczności istotne z punktu potrzeb prawa materialnego i prawidłowo je oceniono, a więc bez naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Nadto, Sąd pierwszej instancji orzekł w granicach sprawy i przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu wyroku odpowiadającym wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a. Nie jest zasadny zarzut braku właściwości Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie. Właściwość ta, w sprawach uposażenia, wynika z art. 104 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Z tego też względu zamierzonego skutku nie mogły również odnieść podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia art. 19 i art. 139 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skargę kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu w oparciu

o art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.