Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1078/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Uchylono orzeczenie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 259 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2470
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j.)

SENTENCJA

Dnia 28 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2024 roku sprawy ze skargi J. S. na orzeczenie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej nagany 1) uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie organu I instancji; 2) zasądza od Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. na rzecz skarżącego J. S. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem z 7 lipca 2023 r. Dyrektor Aresztu Śledczego [...] , działając na podstawie art. 252 ust. 1 pkt 2 i art. 232 pkt 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2470 z późn. zm.; dalej: "ustawa" lub "u.s.w."), wymierzył karę dyscyplinarną nagany J.S. [...] (dalej: "skarżący", "obwiniony"), obwinionemu o to, że nie wykonał wydanego przez przełożonego – kierownika działu penitencjarnego polecenia służbowego, polegającego na przeprowadzeniu rozmowy końcowej ze skazanym i podpisaniu karty zwolnienia osadzonego, a przez to nie dopełnił obowiązków zawartych w art. 157 ust. 1 ustawy w zakresie postępowania zgodnego ze złożonym ślubowaniem określonym w art. 41 ust. 1 ustawy i przestrzegania przepisów wydanych na podstawie ustawy, w szczególności § 17 regulaminu nr 2/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z 18 października 2010 r. w sprawie sposobu pełnienia Służby przez funkcjonariuszy Służby Więziennej (dalej: regulamin"), co podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej na podstawie art. 230 ust. 1, 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy.

W złożonym odwołaniu skarżący zarzucił, że orzeczenie to zostało wydane

z naruszeniem:

- art. 230 ust. 1, 2 i 3 pkt. 1 ustawy w związku z § 17 regulaminu w zw. z art. 41 ust. 1 ustawy przez brak wskazania w treści orzeczenia daty i miejsca popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, co świadczy o wadliwości opisu czynu i przesądza o abstrakcyjności przeprowadzonego postępowania, braku wskazania kiedy i w jaki sposób skarżący miał nie wykonać polecenia służbowego, gdy od 5 do 9 stycznia 2023 r. był na zwolnieniu lekarskim, a zatem 5 stycznia 2023 r. był niezdolny do świadczenia pracy i nie mogło dojść do zaistnienia deliktu dyscyplinarnego, oraz przez pominięcie § 98 ust. 1 i 2 zarządzenia nr 2 Dyrektora Generalnego z 14 kwietnia 2016 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia i organizacji pracy penitencjarnej oraz zakresu czynności funkcjonariuszy i pracowników działów penitencjarnych terapeutycznych oraz oddziałów penitencjarnych potwierdzającego, że zakres czynności i obowiązków służbowych powierzonych skarżącemu 4 kwietnia 2022 r. obejmuje zadania przewidziane dla wychowawców ds. postpenitencjarnych, a nie starszych wychowawców; braku obiektywnego dowodu co do treści i przebiegu rozmowy telefonicznej skarżącego z przełożonym 5 stycznia 2023 r., pozwalającego na przyjęcie innego stanu faktycznego niż opisywany przez skarżącego, gdyż nie można przeprowadzić dowodu z nagrania tej rozmowy telefonicznej, a protokół przesłuchania przełożonego, z uwagi na wadliwość przeprowadzenia tego dowodu, nie pozwala na ustalenie przebiegu zdarzenia;

- art. 243 ust. 1-5 ustawy przez wyznaczenie do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego rzecznika dyscyplinarnego bez jednoczesnego wykazania stosownym dokumentem, że został on powołany przez przełożonego dyscyplinarnego do pełnienia tej funkcji;

- art. 247 ust. 1 ustawy przez wydanie orzeczenia mimo nieustalenia pełnego stanu faktycznego: z uwagi na odstąpienie od wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności czynu zarzucanego skarżącemu, w tym pozyskania dokumentów potwierdzających, kto zastępuje wychowawcę ds. pomocy postpenitencjarnej w czasie jego nieobecności

w służbie w zakresie przeprowadzania rozmów końcowych z osadzonymi zwalnianymi z zakładu karnego i czy na czas nieobecności tego funkcjonariusza w służbie 3-5 stycznia 2023 r. był ustanowiony jego zastępca oraz z uwagi na oddalenie wniosków dowodowych zgłoszonych w pkt. 3 i 4 pisma z 27 lutego 2023 r. (postanowienia nr 4-10/2023) i wniosku o uzupełnienie akt postępowania dyscyplinarnego z 12 maja 2023 r. i 15 czerwca 2023 r.; wobec rażących uchybień w zakresie przeprowadzenia czynności przesłuchania świadków, polegających na ograniczeniu przesłuchania świadków do potwierdzenia złożonych przez nich wcześniej notatek służbowych;

- art. 249 § 1 ustawy przez pominięcie okoliczności przemawiających na korzyść obwinionego w postaci sprzeczności zakresu jego obowiązków z przepisami prawa, złego stanu zdrowia skarżącego w dniu zdarzenia, skutkującego opuszczeniem jednostki i zwolnieniem lekarskim, faktycznych pobudek wszczęcia kolejnego postępowania dyscyplinarnego, motywów działania w niniejszym postępowaniu, celowego poszukiwania sposobów dyscyplinowania skarżącego, a przez to pozbawionego obiektywizmu sposobu prowadzenia postępowania i przeprowadzania czynności dowodowych oraz przez rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości co do przebiegu i treści rozmowy obwinionego z przełożonym 5 stycznia 2023 r. na niekorzyść obwinionego;

- art. 252 ust 2 pkt. 4 i 6 ustawy przez wydanie orzeczenia z uchybieniami w zakresie opisu czynu oraz braku należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego;

- art 250 ust. 1-1b ustawy przez prowadzenie postępowania pomimo upływu 5 maja 2023 r. terminu zakończenia czynności dowodowych i błędnego uznania, że czynności dowodowe zostały zakończone 18 kwietnia 2023 r., gdy składane przez skarżącego wnioski o uzupełnienie akt postępowania dyscyplinarnego stanowią czynności dowodowe i były przeprowadzane już po upływie terminu wyznaczonego przez Dyrektora Okręgowego postanowieniem nr 11/2023 z 3 marca 2023 r.;

- art. 251 ust. 6 ustawy przez wydanie postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych i sporządzenie sprawozdania mimo braku rozpoznania wniosku

o uzupełnienie akt postępowania dyscyplinarnego.

Orzeczeniem z 28 września 2023 r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Olsztynie (dalej: "Dyrektor Okręgowy") utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

W uzasadnieniu Dyrektor Okręgowy stwierdził, że postanowienie z 8 lutego 2023 r.

o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego i uzasadnienie orzeczenia Dyrektora Aresztu Śledczego z 7 lipca 2023 r. zawierają wyczerpujące informacje dotyczące miejsca

i czasu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego przez skarżącego. Wynika z nich, że

5 stycznia 2023 r. bezpośredni przełożony skarżącego poinformował w notatce służbowej kierownika jednostki, że obwiniony nie chciał podpisać karty zwolnienia osadzonego.

W związku z tym bezpośredni przełożony zadzwonił do skarżącego i polecił przeprowadzić rozmowę końcową ze skazanym i podpisać kartę zwolnienia. Obwiniony nie wykonał tego polecenia. Polecenie przeprowadzenia rozmowy końcowej bezpośredni przełożony wydał skarżącemu dwukrotnie. W ocenie Dyrektora Okręgowego, wskazana została data i miejsce popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, a także zawarto informację, w którym momencie po wydaniu polecenia i w jaki sposób nie zostało ono wykonane przez skarżącego. Zaznaczył, że skarżący 5 stycznia 2023 r. stawił się do służby, podjął ją i wykonywał swoje obowiązki służbowe zgodnie z harmonogramem pracy. Ponadto, w toku prowadzonych czynności wyjaśniających skarżący przyznał, że zastępował wówczas innego funkcjonariusza w związku z jego nieobecnością w służbie z powodu choroby. Złe samopoczucie skarżący zgłosił bezpośredniemu przełożonemu dopiero o godz. 11:05, a jednostkę opuścił o godz. 11:07. W związku z powyższym brak jest podstaw do przyjęcia, że 5 stycznia w ogóle nie pełnił on służby w związku z niezdolnością do pracy. Dyrektor Okręgowy zauważył, że takie założenie powodowałoby, że należałoby uznać za niebyłe wszelkie czynności służbowe, jakie wykonał skarżący między rozpoczęciem służby a opuszczeniem jednostki o godz. 11:07. Dodał, że czas służby skarżącego za 5 stycznia 2023 r. rozliczono w oparciu o art. 120 ust. 4 w zw. z art. 131 ustawy, a jego uposażenie za ten dzień – zgodnie z art. 60c ust. 1 ustawy. Zauważył też, że skoro skarżący zwrócił się do przełożonego o wydanie polecenia służbowego na piśmie, to może to świadczyć, że stan zdrowia skarżącego w chwili otrzymania polecenia służbowego umożliwiał realizację obowiązków służbowych, a dopiero później uległ pogorszeniu.

Odnosząc się do zakresu czynności i obowiązków służbowych, powierzonych skarżącemu 4 kwietnia 2022 r., wyjaśnił, że oprócz obowiązku przeprowadzania rozmów końcowych ze skazanymi i tymczasowo aresztowanymi zwalnianymi z zakładu karnego, obejmuje on także obowiązek wykonywania innych zadań zleconych przez przełożonych. W związku z tym, niezależnie od zakresu czynności służbowych skarżącego i tego, czy obejmuje on zadania przewidziane dla wychowawców ds. postpenitencjarnych, czy starszych wychowawców, przełożony ma prawo wydać polecenie realizacji określonej czynności służbowej, w szczególności w przypadku ograniczonych zasobów osobowych wśród podległych funkcjonariuszy i pracowników, w celu należytej i sprawnej realizacji obowiązków spoczywających na danej komórce organizacyjnej. Taka sytuacja miała miejsce w dniu popełnienia przez skarżącego zarzucanego czynu. Dyrektor Okręgowy zaznaczył, że § 17 pkt 1 regulaminu przewiduje, że wykonywanie czynności przez podwładnego polega w szczególności na terminowej, dokładnej i starannej realizacji zadań stałych, określonych w indywidualnym zakresie obowiązków (czynności) oraz poleceń przełożonego. Zakres obowiązków obwinionego zawiera dyspozycję wykonywania innych zadań zleconych przez przełożonych, a w praktyce jego realizacja polega na przekazaniu polecenia służbowego do realizacji przez przełożonego.

Dyrektor Okręgowy stwierdził, że w odpowiedzi na pismo z 13 marca 2023 r. o udostępnienie nagrań z rozmów telefonicznych z 5 stycznia 2023 r. zestawionych ze stosownym numerem, uzyskano informację, że połączenia telefoniczne między telefonami służbowymi w systemie telefonii funkcjonującej w Służbie Więziennej nie są nagrywane. Uwzględniono więc stanowiska bezpośredniego przełożonego obwinionego i skarżącego, który w toku przesłuchania potwierdził rozmowę z bezpośrednim przełożonym 5 stycznia 2023 r. około godz. 11:00, co zostało udokumentowane w protokole jego przesłuchania.

Wyjaśnił, że 28 lutego 2023 r. dotychczasowy rzecznik dyscyplinarny złożył raport

o odwołanie z tej funkcji, w związku z czym kierownik jednostki wydał postanowienie o wyłączeniu rzecznika dyscyplinarnego od udziału w postępowaniu dyscyplinarnym, wyznaczając jednocześnie do dalszego jego prowadzenia kolejnego rzecznika dyscyplinarnego. Wyznaczony rzecznik dyscyplinarny spełniał wszelkie wymogi z art. 243 ust. 1-5 ustawy, a skarżący 28 lutego 2023 r. otrzymał ww. postanowienie, wiedział więc o zmianie rzecznika dyscyplinarnego.

Dyrektor Okręgowy stwierdził, że rzecznik dyscyplinarny nie uwzględnił złożonego 27 lutego 2023 r. wniosku dowodowego z pkt 3 i 4, gdyż ocenił, że okoliczność, która miała być udowodniona, nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bądź dowód był nieprzydatny do stwierdzenia danej okoliczności. Zważył również, że w toku przesłuchań świadkowie oświadczyli, że oprócz opisów, które wnieśli w notatkach służbowych, nie mają nic więcej do wniesienia. Zasadne było niepowielanie w protokołach przesłuchań informacji zawartych już w notatkach służbowych poszczególnych funkcjonariuszy.

Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie zostały uwzględnione okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i niekorzyść obwinionego. Stwierdził, że rzecznik dyscyplinarny prowadził postępowanie samodzielnie, bez wskazówek i nacisków, podlegając w tym zakresie bezpośrednio Dyrektorowi Aresztu Śledczego w B. Dodał, że wobec wyłączenia przełożonego dyscyplinarnego (co nastąpiło z jego inicjatywy) i wyznaczenia kierownika innej jednostki do dalszego jego prowadzenia, brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących celowego poszukiwania sposobów dyscyplinowania obwinionego i nieobiektywnego prowadzenia postępowania.

Zauważył, że w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego

i w orzeczeniu o ukaraniu zawarto postawiony skarżącemu zarzut, który w wyczerpujący sposób opisuje czyn zarzucony i następnie udowodniony obwinionemu. Orzeczenie o ukaraniu zawiera obszerne uzasadnienie, wskazujące fakty, które przełożony dyscyplinarny uznał za udowodnione i dowody, na których oparł się w tym zakresie.

W orzeczeniu przytoczono również podstawy prawne, na zasadzie jakich dokonano kwalifikacji prawnej zachowania obwinionego, z których wynikał obowiązek określonego zachowania się skarżącego.

Zaznaczył też, że czynności dowodowe zostały zakończone 18 kwietnia 2023 r., co spowodowało, że obrońca i obwiniony mogli zapoznać się z aktami postępowania dyscyplinarnego w terminie 5 dni. Z prawa tego skorzystali 9 maja 2023 r., a 12 maja 2023 r. obrońca skarżącego złożył wniosek o uzupełnienie akt postępowania dyscyplinarnego. Akta zostały uzupełnione i obrońca został poinformowany o możliwości zapoznania się z uzupełnionymi aktami, z którymi obwiniony zapoznał się 12 czerwca 2023 r. Wniosek z 15 czerwca 2023 r. pozostawiono bez rozpoznania, gdyż nic nie wnosił do postępowania. Zauważył, że zgodnie z art. 250 ust. 1b zd. 3 ustawy przekazanie akt postępowania dyscyplinarnego, poprzedzające wydanie stosownego postanowienia o przedłużeniu terminu prowadzenia czynności dowodowych, ma charakter fakultatywny. Wyższy przełożony dyscyplinarny może wydać rozstrzygnięcie w tym zakresie na podstawie informacji zawartych we wniosku sporządzonym przez przełożonego dyscyplinarnego.

Dyrektor Okręgowy ocenił, że ustalony stan faktyczny nie budzi wątpliwości, materiał dowodowy jest kompletny, a wina skarżącego w zakresie popełnienia zarzucanego czynu została udowodniona i znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym.

W złożonej skardze skarżący zarzucił, że orzeczenie organu odwoławczego zostało wydane z naruszeniem:

- art. 243 ust. 1 i 2 ustawy przez pominięcie, że aktach sprawy nie ma decyzji potwierdzających, że osoby prowadzące postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącego zostały powołane przez przełożonego dyscyplinarnego na rzeczników dyscyplinarnych na okres 4 lat, co skutkuje nieważnością prowadzonych przez nie czynności;

- art. 247 ust. 1-3 w zw. z art. 259 ust. 1 pkt 2 ustawy w zw. z art. 177 k.p.k., gdyż organ odwoławczy uznał, że zasadne było niepowielanie w protokołach przesłuchań informacji zawartych w notatkach służbowych funkcjonariuszy, mimo że celem dowodu z przesłuchania świadków jest odebranie od świadka zeznania, czego nie może zastąpić potwierdzenie przez świadka sporządzonych wcześniej notatek służbowych, a tym samym protokoły przesłuchania świadków nie mogą stanowić dowodu w sprawie, gdy ponadto przeprowadzający czynność rzecznik nie mógł skutecznie pouczyć świadków o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, gdyż nie mieściło się to w zakresie jego uprawnień z uwagi na brak decyzji o powołaniu rzecznika dyscyplinarnego;

- art. 252 ust. 2 pkt. 4 i 6 ustawy przez nieuprawnione przyjęcie, że uzasadnienie orzeczenia z 7 lipca 2023 r. może skutecznie uzupełnić braki w sentencji tego orzeczenia w zakresie opisu czynu, tj. niewskazanie daty i miejsca popełnienia przewinienia dyscyplinarnego;

- art. 230 ust. 1, 2 i 3 pkt. 1 ustawy w związku z § 17 regulaminu w zw. z art. 41 ust. 1 ustawy wobec uznania, że skarżący nie wykonał dwukrotnie wydanego mu przez bezpośredniego przełożonego polecenia służbowego, mimo że: wyższy przełożony dyscyplinarny nie potrafił zidentyfikować, w którym momencie po wydaniu polecenia i w jaki sposób skarżący nie wykonał polecenia służbowego, które mogło być wykonane w ciągu całego dnia służby, obwiniony został obiektywnie pozbawiony realnej możliwości wykonywania obowiązków służbowych 5 stycznia 2023 r., gdyż za zgodą bezpośredniego przełożonego, opuścił jednostkę z uwagi na złe samopoczucie, a wystawione 5 stycznia 2023 r. zaświadczenie lekarskie potwierdza niezdolność skarżącego do wykonywania obowiązków służbowych w tym dniu, co przesądza o niemożności przypisania mu winy i wymierzania kary; zakres czynności i obowiązków służbowych powierzonych skarżącemu 4 kwietnia 2022 r. jest sprzeczny z § 98 ust. 1 i 2 zarządzenia nr 19/16 Dyrektora Generalnego z 14 kwietnia 2016 r., gdyż przewiduje obowiązek wykonywania czynności i zadań zastrzeżonych dla funkcjonariuszy pełniących inne funkcje;

- art. 254 ust. 1 ustawy przez dowolną, pozostającą w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym, zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę niektórych zarzutów odwołania;

- art. 254 ust. 1 ustawy przez uznanie, że stan faktyczny nie budzi wątpliwości, mimo że nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności czynu zarzucanego skarżącemu i zaniechano przeprowadzenia dowodów zgłoszonych w pkt. 3 i 4 pisma z 27 lutego 2023 r. i wniosku o uzupełnienie akt postępowania dyscyplinarnego z 12 maja i 15 czerwca 2023 r.;

- art. 249 § 1 ustawy przez nieuwzględnianie okoliczności przemawiających na korzyść obwinionego;

- art. 249 § 1 ustawy przez błędne rozumienie zasady in dubio pro reo i stwierdzenie, że wykonano wszystkie niezbędne czynności zmierzające do pozyskania dowodu z nagrania rozmowy telefonicznej obwinionego z przełożonym 5 stycznia 2023 r., a w efekcie pominięcie, że w sytuacji braku dowodu z nagrania rozmowy telefonicznej ww. zasada nakazywała przyjąć, że skarżący nie odmówił wykonania polecenia służbowego;

- art. 252 ust. 2 pkt. 4 i 6 ustawy, gdyż uzasadnienie orzeczenia organu pierwszej instancji ma charakter ogólnikowy i sprowadza się do sprawozdania z przebiegu postępowania dyscyplinarnego i nie zawiera pogłębionej analizy zgromadzonych dowodów i ich wnikliwego omówienia;

- art. 250 ust. 1-1b ustawy przez nieuprawnione uznanie, że czynności dowodowe zostały zakończone 18 kwietnia 2023 r., mimo że rzecznik dyscyplinarny wykonywał dalsze czynności oraz przez ocenę, że wniosek z 15 czerwca 2023 r. nic nie wnosił do postępowania, co stanowi rażące naruszenie procedur regulujących sposób prowadzenia postępowania dyscyplinarnego,

- art. 251 ust. 4 i 6 ustawy przez uznanie, że wydanie postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych i sporządzenie sprawozdania pomimo braku rozpoznania wniosku obrońcy o uzupełnienie akt postępowania dyscyplinarnego z 15 czerwca 2023 r., było zgodne z prawem.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego go orzeczenia organu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania,

w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej: "p.p.s.a."

Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

Sąd poddawszy kontroli zaskarżone orzeczenie stwierdził, że skargę należy uwzględnić, choć nie wszystkie zarzuty w niej zawarte zasługują na podzielenie.

Końcowa część poprzedniego zdania dotyczy przede wszystkim tego, czy skarżący mógł odmówić wykonania polecenia przełożonego, gdyż nie zgadzał się z zakresem czynności i obowiązków powierzonych jemu 4 kwietnia 2022 r. Oczywistym jest, że jeżeli skarżący wcześniej nie zakwestionował skutecznie powierzonych czynności służbowych to jego obowiązkiem było wykonywanie poleceń przełożonych, także ustnych.

Podobnie rzecz się przedstawia z twierdzeniami dotyczącymi tego, że w dniu 5 stycznia 2023 r. skarżący w ogóle nie wykonywał obowiązków służbowych z uwagi na chorobę, stwierdzenie to jest zasadne, ale dotyczy czasu po godzinie 11.05.

Z pewnością niedokładnością ze strony organu I instancji był brak wskazania w orzeczeniu czasu i miejsca, w jakim skarżący miał się dopuścić przewinienia dyscyplinarnego, jednak uchybienie to zostało naprawione przez organ odwoławczy, nadto wcześniej przedstawiony zarzut zawierał czas i miejsce.

W rozpoznawanej sprawie żadnych wątpliwości nie budzi to, że skarżący 5 stycznia 2023 r. nie przeprowadził rozmowy końcowej ze skazanym i nie podpisał karty zwolnienia osadzonego. W stopniu dostatecznym organy prowadzące postępowanie nie ustaliły jednak, co było powodem takiego stanu rzeczy.

Stosownie do treści art. 259 ust. 1 u.s.w. w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego dotyczące m.in. świadków i konfrontacji.

Pierwszym błędem, jakiego dopuścił się organ prowadzący postępowanie, było praktycznie zastąpienie zeznań notatkami służbowymi. Treści zeznań nie można zastępować treścią pism i zapisków zwłaszcza w sytuacji, gdy są one bardzo ogólnikowe i sprowadzają się do kilku lakonicznych zdań.

Najistotniejsza rozbieżność istnieje pomiędzy wyjaśnienia skarżącego a zeznaniami ( notatkami służbowymi ) [...]. W sytuacji kiedy uzyskanie nagrania z przeprowadzonej rozmowy telefonicznej okazało się niemożliwe to naturalną koleją rzeczy było skonfrontowanie tych dwóch osób. Niewiadomą pozostaje to, dlaczego czynności tej nie dokonano, przyjmując jednocześnie za wiarygodną wersję świadka, a nie skarżącego.

W świetle dokonanych ustaleń można mieć przynajmniej przypuszczenia, że rozmowę tę powinien słyszeć świadek [...], bo przecież mógł on jeszcze przebywać w pomieszczeniu przełożonego.

W sprawie w zasadzie pominięto umiejscowienie w czasie poszczególnych poleceń, działań czy rozmów. Bezsporne jest to, że skarżący o godz. 11.05 zgłosił przełożonemu swą niedyspozycję i po dwóch minutach opuścił areszt śledczy. Niewiadomą pozostaje natomiast to, kiedy [...] poinformował [...], że skarżący odmówił przeprowadzenia rozmowy końcowej ze skazanym i nie podpisał karty zwolnienia osadzonego. Z uwagi na zgłoszoną około godziny 11.05 chorobę istotnym wydaje się być to, czy rozmowa telefoniczna miała miejsce w godzinach rannych, czy przed godziną jedenastą i do kiedy ( której godziny ) skarżący miał wykonać polecenie przełożonego. Podobnie rzecz się przedstawia z ustaleniem, kiedy [...] polecił [...] przeprowadzenie rozmowy końcowej ze skazanym i podpisanie karty zwolnienia osadzonego tj. czy miało to miejsce przed opuszczeniem przez skarżącego miejsca służby, czy już po.

Ustalenie wskazanych wyżej okoliczności może być pomocne przy odtworzeniu rzeczywistego przebiegu zdarzeń, zwłaszcza, w której po przeprowadzeniu konfrontacji, nie da się jednoznacznie i bezspornie ustalić przebiegu rozmowy skarżącego z przełożonym. Jednak raz jeszcze podkreślić należy, świadkowie w sprawie powinni być przesłuchani przez rzecznika dyscyplinarnego w sposób uregulowany przepisami k.p.k., w sposób szczegółowy, przesłuchanie nie może ograniczać się do powielenia treści notatki służbowej.

W czasie prowadzenia postępowania wobec skarżącego z mocy postanowienia Dyrektora Okręgowego z 8 marca 2023 r. został wyłączony przełożony dyscyplinarny tj. Dyrektor Aresztu Śledczego [...]. Wyłączenie nastąpiło na wniosek Dyrektora A.Ś. z uwagi na to, że toczy się aktualnie sprawa karna między nim a skarżącym. Nadto skarżący 12 grudnia 2022 r. do stosownej komisji A. Ś. [...] wystosował pismo dotyczące jego dyskryminacji.

Wyłączenie w takiej sytuacji przełożonego dyscyplinarnego - Dyrektora Aresztu Śledczego [...] należy uznać za zasadne. Wydaje się jednak, że okoliczności z powodu, których nastąpiło wyłączenie przełożonego dyscyplinarnego istniały jeszcze przed wszczęciem niniejszego postępowania, co miało miejsce 8 lutego 2023 r. Przed wyłączeniem przełożony dyscyplinarny powołał trzech rzeczników dyscyplinarnych ( pierwszego do prowadzenia czynności wyjaśniających, kolejnych dwóch do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego ). W takiej sytuacji po wyznaczeniu nowego przełożonego dyscyplinarnego ( Dyrektor Aresztu Śledczego [...]) przynajmniej czynność przesłuchania świadków należałoby powtórzyć, również wtedy gdyby przesłuchanie to wcześniej zostało przeprowadzone z zachowaniem stosownych procedur.

W sprawie nie ma uzasadnionych podstaw do twierdzeń, że przełożony dyscyplinarny do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego wyznaczał inne osoby niż rzeczników dyscyplinarnych powołanych na podstawie art. 243 ust. 2 ustawy, jednak z uwagi na podnoszone przez stronę skarżącą zastrzeżenia taki akt powołania ( na 4 lata ) powinien być przedstawiony, aby rozwiać wszelkie wątpliwości.

W tym stanie sprawy Sąd w żądnym stopniu nie przesądza o treści przyszłego rozstrzygnięcia, gdyż z uwagi na ułomności przeprowadzonego dotychczas postępowania dyscyplinarnego każde orzeczenie jest możliwe.

Dlatego też biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd w pkt 1) wyroku uchylił zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie organu pierwszej instancji.

O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej, będącego adwokatem, oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964).