Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1036/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5-6 i art. 24
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 1075/20 w sprawie ze skargi I. G. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od I. G. na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1075/20 oddalił skargę I. G. (dalej jako "skarżąca", "strona") na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Strona złożyła w dniu 30 maja 2019 r. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 wraz załącznikami graficznymi, na których wskazała położenie działek rolnych. Do wniosku załączyła umowę kontraktacji nr [...] z 14 maja 2019 r. zawartą pomiędzy producentem skrobi A. sp. z o.o. a plantatorem – G. sp. z o.o. oraz umowy kontraktacyjnej zawartej pomiędzy rolnikiem a G. sp. z o.o.

Rozpoznając wniosek, organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej w części dotyczącej powierzchni wycofanej w dniu 15.06.2019 r. oraz w sprawie przyznania płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno w części dotyczącej powierzchni wycofanej w dniu 15.06.2019 r. Ponadto organ I instancji odmówił przyznania Stronie płatności do powierzchni uprawy ziemniaków skrobiowych – 2019 i przyznał:

- jednolitą płatność obszarową – 2019 w wysokości 18 287,15 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 229,44 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- płatność za zazielenienie - 2019 w wysokości 12.273,37 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 153,99 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- płatność redystrybucyjną – 2019 w wysokości 4.932,57 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 61,89 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- płatność dla młodych rolników – 2019 w wysokości 6.401,51 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 80,32 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- płatność do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno – 2019 w wysokości 7.063,94 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 88,63 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- płatność do powierzchni uprawy buraków cukrowych -2019 w wysokości 15 052,94 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 188,86 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego.

Skarżącej przyznano również kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 772,61 zł.

Organ wskazał, że podstawa wydanej decyzji jest art. 5-6 i art. 24 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1312 z późn. zm.), dalej "ustawa o płatnościach" oraz art. 104 i art. 105 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 256), dalej "k.p.a.". Podkreślił, że odmówiono przyznania płatności do powierzchni uprawy ziemniaków skrobiowych, bowiem z treści umowy z dnia 25 kwietnia 2019 r. wynikało, że podmiot ten nie prowadził wymaganej w art. 15 ust.3 pkt 1 lit.a) ustawy o płatnościach, działalności obejmującej wytwarzanie skrobi lub wyrobów skrobiowych. Organ I instancji wskazał, że przedmiot działalności spółki może być zmieniony jedynie w drodze uchwały wspólników poprzez zmianę umowy spółki, a zmiana umowy jak wynika z art. 255 § 1 kodeksu spółek handlowych, następuje z dniem wpisu do rejestru KRS. Wpis do KRS jest z kolei konstytutywny, który dopiero z dniem ujawnienia go w rejestrze wchodzi w życie. W sprawie zmiana umowy wraz z wpisem do rejestru, nastąpiła w dniu 12 lipca 2019 r., w związku z czym, w ocenie organu I instancji, umowa z 25 kwietnia 2019 r. nie spełniała warunku opisanego w art. 15 ust.3 pkt1 lit. a) ustawy o płatnościach, ponieważ nie była podpisana z podmiotem prowadzącym wymaganą działalność.

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2020 r. organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Dyrektor ARiMR stwierdził, że zmiana umowy spółki G. sp. z o.o. polegająca na dodaniu w § 3 Umowy (tekst jednolity umowy z 7 czerwca 2019 r.) przedmiotu działalności dotyczącego wytwarzania przez spółkę skrobi i wyrobów skrobiowych PKD 10.62.Z nastąpiła skutecznie w dniu 12 lipca 2019 r. tj. w dniu ujawnienia tego wpisu w KRS. Zatem umowa przedstawiona przez stronę w dniu 18 czerwca 2019 r. nie została zawarta w dniu 25 kwietnia 2019 r. z podmiotem, którego działalność obejmowała wymagane przepisem art. 15 ust. 3 pkt 1 lit. a) ustawy o płatnościach wytwarzanie skrobi i wyrobów skrobiowych PKD 10.62 .Z. Ponadto Dyrektor ARiMR wskazał, że ostatecznym terminem na złożenie wniosku oraz wszelkich dokumentów czy umów stanowiących o kwalifikowalności pomocy w roku 2019 był dzień 25 czerwca 2019 r. (31 maja + 25 dni kalendarzowych). Podkreślił, że termin składania wniosków (także termin na składania dokumentów i umów) jest terminem prawa materialnego i nie jest terminem przywracalnym. W przypadku naruszenia terminu materialnego dochodzi do wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W rozpoznawanej sprawie jak stwierdził organ II instancji, Strona przedstawiła dokument KRS, zawierający konstytutywny wpis dotyczący działalności spółki G. sp. z o.o. dotyczący prowadzenia przez spółkę działalności PKD 10.62.Z - wytwarzanie skrobi i wyrobów skrobiowych, w dniu 15 lipca 2019 r., zatem należy uznać, że wymagany komplet dokumentów, z których wynikałoby, iż umowa została zawarta z podmiotem, którego przedmiot działalności obejmuje wytwarzanie skrobi lub wyrobów skrobiowych, został złożony po ostatecznym terminie (25 czerwca 2019 r.) przewidzianym do tego celu.

Skarżąca zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1075/20 ją oddalił. Sąd I instancji uznał, nie stwierdził takiego rodzaju naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania tego aktu z obrotu prawnego. Jednocześnie do podstawy rozstrzygnięcia Sąd przyjął, że prawidłowe są ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał na treść art. 15 ust. 3 ustawy o płatnościach i podkreślił, że płatność może zostać przyznana rolnikowi jeżeli zawarł umowę, która jest zawierana pomiędzy producentem ziemniaków skrobiowych z określonej powierzchni gruntów, a podmiotem, który te ziemniaki zobowiąże się odebrać i wyprodukować z nich skrobię lub wyroby skrobiowe. W zaskarżonej decyzji wykazano, że strona nie spełniła warunku koniecznego ustanowionego przez prawodawcę do otrzymania płatności do powierzchni upraw ziemniaków skrobiowych i wyjaśniono, że powodem odmowy przyznania płatności do powierzchni uprawy ziemniaków skrobiowych było podpisanie przez rolnika umowy z podmiotem, który na dzień zawarcia umowy – 25 kwietnia 2019 r. nie prowadził wymaganej w art. 15 ust. 3 pkt 1 lit a) ustawy o płatnościach, działalności obejmującej wytwarzanie skrobi lub wyrobów skrobiowych. Sąd ten zgodził się w pełni z organem również w zakresie uznania, że termin do składania dokumentów jest przepisem prawa materialnego, a jego uchybienie wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym.

Sąd I instancji uznał również za słuszne stanowisko organu aprobując, że zmiana umowy spółki jest skuteczna z chwilą jej wpisu do rejestru. Przedstawione dokumenty z KRS z 12 lipca 2019 r., potwierdziły, iż wpis dotyczący przedmiotu działalności spółki G. sp. z o.o., dotyczący wytwarzania skrobi i wyrobów skrobiowych PKD 10.62.Z, został dokonany przez sąd rejestrowy w dniu 12 lipca 2019 r. Zatem zasadnie przyjęły organy obu instancji, że umowa przedstawiona przez Stronę w dniu 18 czerwca 2019 r. nie została zawarta w dniu 25 kwietnia 2019 r. z podmiotem którego działalność obejmowała wymagane przepisem art. 15 ust. 3 pkt 1 lit a) ustawy o płatnościach – wytwarzanie skrobi i wyrobów skrobiowych PKD 10.62.Z. Zmiana umowy spółki nastąpiła w dniu 7 czerwca 2019 r. (§ 3 umowy) i dopiero po wpisie w KRS spółka miała wymagany kod PKD 10.62.Z.

Następnie skarżąca, na podstawie art. 173 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako: "p.p.s.a."), zaskarżyła w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 lutego 2021 r. oddalający skargę na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z [...] maja 2020 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Płocku nr [...] z [...] marca 2020 r. w zaskarżonym zakresie dotyczącym odmowy przyznania płatności do powierzchni uprawy ziemniaków skrobiowych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przez Sąd przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez oddalenie złożonych przez stronę wniosków dowodowych podczas, gdy przeprowadzenie tych dowodów było niezbędne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, to jest: posiadania przez G.15 sp. z o.o. statusu grupy producentów rolnych, posiadania przez stronę statusu członka tej grupy producentów rolnych, zawarcia pomiędzy nią a Spółką umowy kontraktacji dot. ziemniaków skrobiowych, osiągnięcia przez stronę w 2019 r. celów udzielania wsparcia bezpośredniego do uprawy ziemniaków skrobiowych, a jednocześnie nie powodowało nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku nieprawidłowego dokonania kontroli legalności działania organów administracji publicznej oddalił skargę strony, mimo iż w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegającego na tym, że organ I instancji uchybił obowiązkowi niezwłocznego poinformowania strony o stwierdzonym braku zawarcia umowy, o której mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o płatnościach z podmiotem, który w przedmiocie swojej działalności nie ma zarejestrowanego kodu PKD 10.62.Z "wytwarzanie skrobi i wyrobów skrobiowych" i niezwłocznego poinformowania strony o skutkach nieusunięcia tego braku w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, podczas gdy był to okres przed 25 czerwca 2019 r., w którym strona mogła jeszcze złożyć kompletny wniosek i uzyskać wsparcie bezpośrednie; uchybienie to skutkowało odmową przyznania stronie płatności związanej do powierzchni uprawy ziemniaków skrobiowych w całości, podczas gdy (gdyby organ I instancji prawidłowo wypełnił swoje obowiązki) strona mogła ona uzyskać pomoc finansową w zmniejszonej wysokości;

2. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, tj.:

a) naruszenie przez Sąd prawa materialnego przez błędne niezastosowanie art. 4 lit. a) i art. 5 pkt. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (dalej jako: "Rozporządzenie nr 1305/2013") oraz pkt 13 Rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 23 czerwca 2011 r. w sprawie WPR do 2020 r.: sprostać wyzwaniom przyszłości związanym z żywnością, zasobami naturalnymi oraz aspektami terytorialnymi (2011/2051(INI)) (2012/C 390 E/06) (dalej jako: "Rezolucja") przyjmując, że stronie należy odmówić przyznania płatności związanej do powierzchni upraw ziemniaków skrobiowych, pomimo tego, że swoim zachowaniem Strona zrealizowała cele tego wsparcia a zatem zgodnie ze wskazanymi przepisami prawa materialnego powinna być jej przyznana płatność;

b) naruszenie przez Sąd prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, co przejawiało się w mylnym uznaniu przez Sąd, że organy prawidłowo zinterpretowały art. 15 ust. 3 pkt 1 lit. a) ustawy w związku z art. 7a § 1 k.p.a. przyjmując, że umowa kontraktacji zawarta pomiędzy stroną a Spółką nie spełnia warunku określonego w tym przepisie, co skutkowało odmową przyznania stronie płatności do powierzchni uprawy ziemniaków skrobiowych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację wniesionych zarzutów i wniosła o:

1. na podstawie art. 176 § 1 pkt. 3) p.p.s.a. w zw. z art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie w całości decyzji organu II instancji oraz decyzji organu I instancji w zaskarżonym zakresie;

2. ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania;

3. na podstawie art. 203 pkt. 1 p.p.s.a. o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;

4. na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. niniejszym o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ w pełni poparł stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

Zgodnie z 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., tak jak w rozpoznawanej sprawie, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Wskazać jeszcze należy, że w postępowaniu kasacyjnym nie bada się całokształtu sprawy, a tylko weryfikuje zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Skargę kasacyjną oparto na obu postawach kasacyjnych z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Dla dokonania oceny, czy Sąd pierwszej instancji prawidłowo rozpoznał sprawę pod kątem przepisów prawa materialnego (ocenił prawidłowość dokonanej przez organy wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego), niezbędne było uprzednie dokonanie oceny, czy prawidłowo ustalono wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i czy nie dopuszczono się innego naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący sformułował dwa zarzuty procesowe - naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach. Nie było to jednak wystarczające do podważenia ustaleń faktycznych, jakich dokonały organy, a które Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę swego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przy czym zaznaczyć należy, że zasadą wynikającą z art. 133 § 1 p.p.s.a. jest wydanie przez sąd administracyjny wyroku na podstawie akt sprawy przedstawionych przez organ administracji publicznej.

Celem postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym nie jest ustalenie okoliczności faktycznych sprawy administracyjnej lub zwalczenie ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym, lecz weryfikacja, czy ustaleń tych organy dokonały zgodnie z zasadami określonymi w procedurze administracyjnej. Uzupełniające postępowanie dowodowe, o którym mowa, ma na celu umożliwienie sądowi skonfrontowania z dokumentami prawidłowości ustaleń dokonanych przez organy na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Dowody takie nie mogą odnosić się do okoliczności, które nie zostały zaoferowane organom, których strona nie podniosła w toku postępowania administracyjnego (por. wyroki NSA z 26 czerwca 2024, sygn. akt III FSK 1298/22, z 20 czerwca 2024, sygn. akt III FSK 1251/22; z 9 maja 2024 sygn. akt II GSK 473/21; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.p.; dalej powoływane orzeczenia tamże). Sąd administracyjny nie dokonuje bowiem własnych ustaleń faktycznych w sprawie administracyjnej. Nie sformułowano natomiast w skardze kasacyjnej zarzutów opartych na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., które powiązano by z przepisami proceduralnymi ustawy o płatnościach oraz k.p.a. (zob. art. 3 ustawy o płatnościach). Nie zakwestionowano także prawidłowości oceny zgromadzonych przez organy dowodów, w tym poprzez przekroczenie granic zasady swobodnej oceny dowodów, ani kompletności materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny nie może natomiast uzupełniać zarzutów (podstaw) kasacyjnych. Wobec zatem niepodważenia ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia ustaleniami tymi Naczelny Sąd Administracyjny był związany.

Skarżąca kasacyjnie zarzuciła, że nie została powiadomiona przez organy o tym, że przedłożona umowa nie spełniała warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt 1 lit. a) ustawy o płatnościach, a Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł naruszenia art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach. Zarzut ten nie jest jednak trafny. Organ pierwszej instancji prawidłowo wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku i takie wezwanie do skarżącej skierował (skarżąca nie był stroną umów, które pierwotnie dołączyła do wniosku, dlatego uznano, że wniosek zawierał braki). Natomiast to, że przedłożona na wezwanie umowa (której była już stroną) nie spełniała warunków określonych w powołanym przepisie (z powodów dotyczących kontrahenta) nie stanowiło braku, który podlegałby uzupełnieniu w tym trybie. Nie było to uchybienie proceduralne, o którym mowa w art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach (w zw. z § 2 ust. 2 i § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w spawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), lecz odnoszące się bezpośrednio do kryterium merytorycznego, wynikającego z art. 15 ust. 3 pkt 1 lit. a) ustawy o płatnościach. Co więcej, w przepisie tym jednoznacznie wyłączono możliwość stosowania art. 64 § 2 k.p.a. Skarżąca natomiast nie żądała od organu udzielenia jej, stosownie do art. 3 ust. 2    pkt 3 ustawy o płatnościach, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Wobec tego organy, stosownie do art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, obowiązane były do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W myśl natomiast art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Nie ulega zatem wątpliwości, że to nie organy powinny dążyć do skompletowania dokumentów, na podstawie których skarżąca mogłaby otrzymać wnioskowane płatności. Takich dowodów powinien dostarczyć podmiot ubiegający się o płatności, a więc skarżąca. W postępowaniu pomocowym ustaleń faktycznych organy dokonują bowiem zasadniczo na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania. Konieczność zgromadzenia dowodów ciąży na organie wówczas, gdy zamierza na ich podstawie wywieść określone dla strony skutki prawne.

Skarżąca kasacyjnie starała się również wykazać, że umowa, którą przedłożyła organom, została zawarta z grupą producentów rolnych, której jest członkiem, tj. że ziścił się warunek określony w art. art. 15 ust. 3 pkt 1 lit. b) ustawy o płatnościach. Jednak odnoszące się do tej kwestii dowody, które zaoferowała na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, zmierzały do wykazania okoliczności, które nie były przedmiotem oceny organów. Już z samej argumentacji skargi kasacyjnej wynikało, że skarżąca nie posiadała takiego statusu w dniu zawarcia umowy (25 kwietnia 2019 r.), skoro sąd rejestrowy dokonał konstytutywnego wpisu dotyczącego zakresu działalności spółki dopiero w dniu 12 lipca 2019 (a więc po upływie ostatecznego terminu do zgłoszenia wniosku o płatność tj. 25 czerwca 2019 r.). Zgłoszone wnioski dowodowe nie spełniały zatem warunków określonych w art. 106 § 3 p.p.s.a. i nie miały na celu wykazanie uchybień organów w toku postępowania administracyjnego, lecz całkowicie innych okoliczności faktycznych. Prawidłowo zatem Sąd I instancji dowodów takich nie dopuścił.

Z ustaleń faktycznych sprawy wynikało, że skarżąca złożyła wniosek o płatności bezpośrednie, w tym płatności do powierzchni uprawy ziemniaków skrobiowych. Organy uznały, że dołączona do wniosku (na wezwanie organu) umowa kontraktacji nie spełniała warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt 1 lit. a) ustawy o płatnościach, ponieważ na dzień jej zawarcia przedmiot działalności Spółki, z którą ją zawarto, nie obejmował wytwarzania skrobi lub wyrobów skrobiowych. Jak wskazano powyżej przedmiot ten został zarejestrowany w rejestrze przedsiębiorców KRS 12 lipca 2019 r., podczas gdy umowa została zawarta 25 kwietnia 2019 r., a przedłożona organowi 18 czerwca 2019 r.

Powołany art. 15 ust. 3 pkt 1 lit. a) ustawy o płatnościach stanowił, że płatność związana do powierzchni uprawy ziemniaków skrobiowych jest przyznawana rolnikowi, jeżeli zawarł umowę na uprawę ziemniaków skrobiowych, w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia podmiotowi, którego przedmiot działalności obejmuje wytwarzanie skrobi lub wyrobów skrobiowych, określonej ilości ziemniaków skrobiowych z określonej powierzchni gruntów, a podmiot ten zobowiązuje się te ziemniaki odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i wyprodukować z nich skrobię lub wyroby skrobiowe.

W skardze kasacyjnej sformułowano zarzut naruszenia ww. przepisu poprzez błędną wykładnię, choć faktycznie argumentacja skarżącej kasacyjnie wskazuje na dążenie do wykazania niewłaściwego jego zastosowania (błędną subsumpcję). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie dopuścił się żadnej postaci naruszenia tego przepisu. Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że jego rozumienie przez organy było właściwe i trafnie zastosowano go w ustalonych okolicznościach przyjmując, że nie wykazano spełnienia warunku, jaki został w nim określony. Przedłożoną umowę oceniono w kontekście ww. przepisu przez pryzmat terminu, w którym została ona zawarta, skoro w treści przepisu jednoznacznie wskazano, że płatność jest przyznawana rolnikowi, który zawarł umowę z podmiotem, którego przedmiot działalności obejmował wytwarzanie skrobi lub wyrobów skrobiowych. Warunek, o którym mowa, musiał być zatem spełniony na dzień zawarcia umowy kontraktacji, a nie dopiero na dzień wydania decyzji w sprawie płatności. Zawarcie takiej umowy zostało przez ustawodawcę uznane jako warunek konieczny do ziszczenia się przesłanki kwalifikowalności do płatności do powierzchni upraw ziemniaków skrobiowych. Był to warunek dodatkowy do tych, które przewidziano w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach dla płatności bezpośrednich w ogólności. Ustawodawca wyraźnie ograniczył możliwość przyznania płatności związanych do powierzchni uprawy ziemniaka skrobiowego tylko tym rolnikom, którzy zawarli umowę kontraktacji z podmiotem spełniającym określone kryterium, a nie z jakimkolwiek innym podmiotem. Przyjęcie zaproponowanego przez skarżącą kasacyjnie sposobu stosowania ww. przepisu prowadziłoby do obejścia prawa i stosowania go w sposób niezgodny z jego brzmieniem oraz intencją ustawodawcy. Dlatego Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że organy zgodnie z prawem uznały, że skarżąca nie spełniła jednego z warunków przyznania spornej płatności. Oceny te były wynikiem wyczerpującego rozpatrzenia przez organy materiału dowodowego.

Sąd I instancji nie naruszył także art. 4 lit. a) i art. 5 pkt 3 rozporządzenia (UE) 1305/2013, poprzez ich niezastosowanie. Powołane rozporządzenie, jak wynika z regulacji art. 1, określa cele, do realizacji których ma przyczyniać się polityka rozwoju obszarów wiejskich, oraz odpowiednie priorytety unijne w zakresie polityki rozwoju obszarów wiejskich. Żaden z powołanych w skardze kasacyjnej przepisów nie odnosi się do przesłanek przyznania płatności do powierzchni uprawy ziemniaków skrobiowych i nie stanowił podstawy prawnej rozstrzygnięcia wyroku, ani decyzji. Pierwszy z nich określa jeden z celów wspólnej polityki rolnej, jakim jest wsparcie rozwoju obszarów wiejskich poprzez wspieranie konkurencyjności rolnictwa. Drugi odnosi się do priorytetów unijnych w zakresie rozwoju obszarów wiejskich w postaci wspierania organizacji łańcucha dostaw żywności, w tym przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych, promowania dobrostanu zwierząt i zarządzania ryzykiem w rolnictwie, obejmujące wymienione w nim cele szczegółowe. Skarżący kasacyjnie nie wyjaśnił natomiast, jaki skutek miałby dla niego wystąpić, gdyby te przepisy zostały zastosowane w ustalonych okolicznościach i w jaki sposób mogłoby to nastąpić. Podsumowując stwierdzić należy, że Sąd w niniejszym składzie podziela i uznaje za własny pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2024 r. (sygn. akt I GSK 846/21, tamże), w analogicznej sprawie.

W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się zarzucanych naruszeń przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego. Dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. skarga kasacyjna została oddalona.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).