Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 147/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewódzki Konserwator Zabytków
Treść wyniku: stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania
Powołane przepisy: article: art. 147
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 35,36,37
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) Sędzia WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu w dniu 21 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi F.-B. P. sp. z o.-o. sp. k. z siedzibą w K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków I. stwierdza, że Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, II. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. umarza postępowanie w sprawie zobowiązania Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie do wydania aktu, IV. przyznaje od Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie na rzecz strony skarżącej [...] sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w K. sumę pieniężną w wysokości 500 (pięćset) złotych; V. V. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

F. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedziba w K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie przez Małopolskiego Konserwatora Zabytków w Krakowie postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków budynku dawnej stołówki Kombinatu Budownictwa Mieszkaniowego, usytuowanego na dz. ew. nr 214 i 95 obr. 50 Nowa Huta na os. T. 19 w Krakowie.

W postępowaniu tym, zawiadomieniem z 12 września 2022 r. znak: RD.5140.19.2022.DW1, Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego, budynku dawnej stołówki Kombinatu Budownictwa Mieszkaniowego, usytuowanego na dz. ew. nr 214 i 95 obr. 50 Nowa Huta na o. w Krakowie. Pismem z dnia 30 września 2022 r. (data wpływu do organu 4 października 2022 r.) strona postępowania F. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedziba w K. wniosła o umorzenie postępowania. Pismem z dnia 6 października 2022 r. Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków zwrócił się do Archiwum Narodowego w Krakowie o

przeprowadzenie kwerendy archiwalnej w zakresie planów, rysunków, projektów oraz akt dotyczących czasu okoliczności powstania oraz funkcji ww. obiektu, a także działalności przedsiębiorstwa Kombinat Budownictwa Mieszkaniowego. Wyjaśnił, że dotychczasowe poszukiwania materiałów archiwalnych nie przyniosły rezultatu. Postanowieniem z dnia 10 października 2022 r. znak: RD.5140.19.2022.DW7 Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków odmówił umorzenia postępowania

w sprawie wpisu do rejestru zabytków budynku dawnej stołówki Kombinatu Budownictwa Mieszkaniowego, zlokalizowanego na os. T. 19 w Krakowie, dz. ew. nr 214 i 95 obr. 50 Nowa Huta. Pismem z 10 października 2023 r. organ zwrócił się do Archiwum Urzędu Miasta Krakowa z prośbą o udostępnienie wymienionych w piśmie materiałów archiwalnych: planów, rysunków, projektów z okresu budowy z ok. 1950 r. i przebudowy ok. 1970 r., a także akt dotyczących funkcji ww. obiektu oraz działalności przedsiębiorstwa Kombinat Budownictwa Mieszkaniowego. Kolejnym pismem z dnia 10 października 2022 r. organ zwrócił się do Miejskiego Konserwatora Zabytków o wypożyczenie dokumentacji dot. przedmiotowej nieruchomości. Zawiadomieniem z dnia 11 października 2022 r. organ wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na dzień 31 grudnia 2022 r. Pismem z 7 listopada 2022 r. organ poinformował o terminie oględzin na przedmiotowej nieruchomości w dniu 22 listopada 2022 r. W dniu 22 grudnia 2022 r. przeprowadzono oględziny.

W dniu 28 listopada 2022 r. (data wpływu do organu) Stowarzyszenie O. wniosło o dopuszczenie do udziału w sprawie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego budynku dawnej stołówki Kombinatu Budownictwa Mieszkaniowego, usytuowanego na dz. ew. nr 214 i 95 obr. 50 Nowa Huta na os. T., 19 w Krakowie.

Pismem z 30 listopada 2022 r. organ wezwał stowarzyszenie do uzupełnienia braków formalnych wniosku i przesłania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. W dniu 19 grudnia 2022 r. (data wpływu do organu) stowarzyszenie uzupełniło brak formalne wniosku. Postanowieniem z 23 grudnia 2022 r. Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie dopuścił Stowarzyszenie do prowadzonego postępowania. Pismem z 19 stycznia 2023 r. organ zwrócił się do Biura Miejskiego Konserwatora Zabytków z prośbą o wypożyczenie lub umożliwienie wykonania kopii opinii wykonanej w maju 2012 r. Pismem z 19 stycznia 2023 r. F. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedziba w K. wniosła do Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie z wnioskiem o przyspieszenie rozpoznania sprawy. W dniu 16 lutego 2023 r. (data wpływu 22 luty 2023 r.) F. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedziba w K. złożyła ponaglenie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na przewlekłe prowadzenie postępowania w nin. sprawie. Postanowieniem z 9 maja 2023 r. znak: DOZ-APN.650.137.2023 r. MW Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków nie dopuścił się przewlekłości w ww. sprawie. Pismem z 10 marca 2023 r. Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków poinformował, że postępowanie w ww. sprawie zostało zakończone, a strony postępowania mogą zapoznać się z aktami sprawy oraz zgłosić pisemne uwagi i wnioski w terminie 14 dni od daty otrzymania niniejszego zawiadomienia.

Pismem z 20 maja 2023 r. F. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedziba w K. złożyła skargę na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie.

Strona skarżąca wniosła o:

- zobowiązanie Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie do wydania decyzji w sprawie j.w. w terminie 7 dni,

- stwierdzenie, że Małopolski Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie

dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w okresie od 12 września 2022 r. do 31 grudnia 2022 r.,

- stwierdzenie, że Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie

dopuścił się bezczynności w okresie od 1 stycznia 2023 r. do dnia orzekania,

ewentualnie do dnia wniesienia niniejszej skargi 30 maja 2023 r.,

- stwierdzenie, że bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

- wymierzenie Małopolskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków w Krakowie grzywny w wysokości 5.000 zł, ewentualnie przyznanie stronie Skarżącej od Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie sumy pieniężnej w wysokości 5.000,00 zł.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania oraz okoliczności towarzyszące sprawie, a także szeroką argumentację na poparcie zarzutów skargi.

Zdaniem strony skarżącej bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. Świadczy o tym nie tylko fakt, że organ nie rozpoznał sprawy ani w wyznaczonym przez siebie terminie do dnia 31 grudnia 2022 r., który nigdy nie został wydłużony (co stanowi naruszenie art. 36 k.p.a.), ani mimo upływu przeszło 2 miesięcy od dnia zawiadomienia stron pismem z dnia 10 marca 2023 r. o zakończeniu postępowania, ale przede wszystkim fakt, że postępowanie zostało wszczęte bezpodstawnie, bez jakiegokolwiek wstępnego postępowania sprawdzającego celowość jego prowadzenia, pod naciskiem mieszkańców okolicznych budynków, którzy kierując się własnym partykularnymi interesami domagali się zablokowania niechcianej przez nich inwestycji. Innymi słowy, mamy tu do czynienia z bulwersującym przypadkiem nadużycia administracyjnego, w ramach którego przewlekłość i bezczynność postępowania stanowią narzędzie służące organowi do intencjonalnego wydłużenia okresu, w którym inwestor nie może prowadzić legalnych robót budowlanych.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o:

- oddalenie skargi przez zobowiązanie Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie do wydania decyzji w terminie 7 dni (wnioskodawca nie wskazał, w jaki sposób ma być liczony ten termin), z uwagi na fakt, że organ wydał przedmiotową decyzję datowaną na dzień

19.06.2019 roku, Ldz RD. 5140.19. 2022.DW18 AT

- uznanie że mimo okresu trwania przedmiotowego postępowania (zarzut przewlekłości, bezczynności) organ zakończył postępowanie poprzez wydanie decyzji, a ponadto Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia 09.05.2023 roku, L.dz. DOZ-APN.650.137.2023.MW stwierdził, że Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków nie dopuścił się w w.w sprawie przewlekłości.

- uznanie, że czynność organu w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, w odniesieniu do brzmienia zapisów w art. 35 oraz art. 36 w związku z art. 37 §1 pkt 1 K.p.a, nie nosiła znamion rażącego naruszenia prawa;

- oddalenie wniosku w zakresie wymierzenia Małopolskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków grzywny w wysokości 5 000 zł, ewentualnie przyznania Skarżącej od Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków sumy pieniężnej w wysokości 5 000,00 zł, z uwagi na fakt, że jest to suma wyznaczona w sposób uznaniowy przez Skarżącego, nie poparta żadnymi dowodami na okoliczność jej wymagalności;

- zasądzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kosztów postępowania od skarżącego na rzecz organu, według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sprawa niniejsza, ze skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 poz. 1634, dalej: p.p.s.a.).

Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Rozpoznając skargę na bezczynność, sąd kontroluje, czy w sprawie zaistniał stan bezczynności lub przewlekłości. Z kolei zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 P.p.s.a.).

Skarga w przedmiotowej sprawie okazała się zasadna.

W związku z tym, że przedmiotem skargi uczyniono bezczynność oraz przewlekłość postępowania należy wyjść od tego, że zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a). Stosownie do art. 35 § 5 k.p.a., do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2). Stosownie do art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

Jak wynika z powyższego, Kodeks postępowania administracyjnego (a w ślad za nim Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) rozróżnia dwie postaci opieszałości organu: bezczynność i przewlekłość. Bezczynność związana jest z kwestią zachowania terminów załatwienia sprawy przez organ, zaś przewlekłość – ze sposobem działania organu administracji. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 22 czerwca 2023 r., II SAB/Gd 34/23 (orzeczenia.nsa.gov.pl) " bezczynność jest zatem stanem obiektywnie sprawdzalnym, związanym tylko z upływem terminu określonego w ustawie albo terminu wyznaczonego przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Przewlekłe prowadzenie postępowania natomiast to stan, w którym wprawdzie organ administracji nie przekroczył terminów określonych wyżej, a zatem nie ma podstaw do stwierdzenia jego bezczynności, ale prowadzi to postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 4 grudnia 2019 r., sygn. II OSK 2317/19 stwierdził, że o przewlekłym prowadzeniu postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić tylko wówczas, gdy jeszcze nie upłynął termin do wydania decyzji określony według przepisów wskazanych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ przy dołożeniu należytej staranności mógłby sprawę załatwić przed upływem tych terminów. Po ich upływie ocenie może podlegać jedynie stan bezczynności organu."

Przedmiotowa sprawa wpisu do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego budynku dawnej stołówki Kombinatu Budownictwa Mieszkaniowego na działce nr 2154 obr. 50 Nowa Huta na osiedlu Teatralnym w Krakowie została zainicjowana z urzędu zawiadomieniem z 12 września 2022 r.

Pismami z 6 i 10 października 2022 r. organ zwrócił się do Archiwum Narodowego w Krakowie i Archiwum Urzędu Miasta Krakowa o kwerendę i udostępnienie materiałów archiwalnych dotyczących obiektu będącego przedmiotem postępowania, a do Miejskiego Konserwatora Zabytków – o wypożyczenie dokumentacji dotyczącej nieruchomości.

Zawiadomieniem z 11 października 2022 r. organ, na podstawie art. 36 § 1 i 2 k.p.a. poinformował o braku możliwości zakończenia postępowania w ustawowym terminie i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na dzień 31 grudnia 2022 r. Pismem z 25 listopada 2022 r. organ zwrócił się do skarżącej, wskazując na konieczność zabezpieczenia w trybie pilnym dachu w miejscach uszkodzonych świetlików i rozpoczętych robót przy rozbiórce stropu na skrzydłem "A".

Pismem z 7 listopada 2022 r. organ zawiadomił o oględzinach obiektu w dniu 22 listopada 2022 r. Oględziny odbyły się 22 listopada 2022 r.

Postanowieniem z 23 grudnia 2022 r. organ dopuścił do udziału w postępowaniu Stowarzyszenie O. z siedzibą w Krakowie.

Pismem z 19 stycznia 2023 r. organ zwrócił się do Miejskiego Konserwatora Zabytków o wypożyczenie lub kopię opinii zleconej przez MKZ w maju 2012 r.

Pismem z 19 stycznia 2023 r. skarżąca zwróciła się o przyspieszenie rozpoznania sprawy, a pismem z 16 lutego wniosła ponaglenie.

Zawiadomieniem z 10 marca 2023 r. organ poinformował o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy i zgłoszenia uwag i wniosków, w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia.

Postanowieniem z 9 maja 2023 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków nie dopuścił się w sprawie przewlekłości.

W dniu 30 maja 2023 r. skarżąca wniosła za pośrednictwem Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

W dniu 19 czerwca 2023 r. Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie wydał decyzję kończącą postępowanie.

Oceniając powyższe przez pryzmat pojęć bezczynności i przewlekłości na wstępie zauważyć należy, że przedmiotowe postępowanie Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie wszczął z urzędu. W ocenie Sądu nie można organowi zarzucić, że wszczął je niepotrzebnie. W kompetencji konserwatora zabytków, jako organu wyspecjalizowanego w zakresie ochrony zabytków, leży inicjowanie postępowań administracyjnych w przedmiocie wpisu obiektów mających cechy zabytku do rejestru zabytków. Rzecz jednak w tym, że to postępowanie powinno być prowadzone zgodnie z zasadą szybkości postępowania, o której stanowi art. 12 k.p.a., zwłaszcza jeśli czas i sposób jego prowadzenia ma wpływ na prawa lub obowiązki stron postępowania. Do tej kwestii przyjdzie jeszcze wrócić w dalszej części uzasadnienia.

Tymczasem w przedmiotowej sprawie dopiero po blisko miesiącu od dnia zawiadomienia o wszczęciu postępowania (wrzesień 2022 r.) organ zwrócił się do Archiwum Narodowego, Archiwum UMK oraz Miejskiego Konserwatora Zabytków z wnioskami o udzielenie mu w tej sprawie stosownej pomocy (październik 2022 r.), a dopiero w kolejnym miesiącu przeprowadził oględziny obiektu (listopad 2022 r.). Z przekazanych Sądowi akt administracyjnych nie wynika, by w dalszym okresie czasu wykonywane były jakieś czynności dowodowe, poza ponownym zwróceniem się do Miejskiego Konserwatora Zabytków (styczeń 2023 r.).

W ocenie Sądu przedstawiona powyżej sekwencja czynności Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie, ustalona na podstawie akt sprawy dołączonych do odpowiedzi na skargę, wskazuje, że organ ten przewlekle prowadził postępowanie od momentu jego wszczęcia w dniu 12 września 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. (termin wyznaczony przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a.). W tym czasie organ podejmował wprawdzie czynności wyjaśniające, tj. zwracał się do innych organów, przeprowadził oględziny, ale czynności te z niezrozumiałych względów rozłożył w czasie. Skoro, jak należy założyć, organ posiadał wstępną wiedzę co do obiektu będącego przedmiotem postępowania, czynności dowodowe (zwłaszcza te wykazane powyżej) mogły być wykonane w sposób skoncentrowany, w znacznie krótszym czasie. Nie jest zatem tak, jak wskazał Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w postanowieniu z 9 maja 2023 r., że dla uniknięcia zarzutu przewlekłości wystarczy by organ prowadził czynności regularnie. Zdaniem Sądu, zarzut przewlekłości okazałby się niezasadny tylko wówczas, gdyby z akt sprawy wynikało, że czynności dowodowe podjęte zostały w najwcześniejszym możliwym terminie. Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca.

Natomiast okres, który nastąpił po 31 grudnia 2022 r., należy ocenić jako okres bezczynności Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Organ przekroczył już wówczas terminy załatwienia sprawy, zarówno ten ustawowy (art. 35 § 3 k.p.a.), jak i ten wyznaczony na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Jak wskazano powyżej, z akt sprawy nie wynika, by do dnia wniesienia skargi organ podejmował jakieś doniosłe czynności dowodowe. W tym okresie organ ograniczył się do ponownego wystąpienia do innego organu, przekazania ponaglenia organowi wyższego stopnia oraz zawiadomienia stron o zgromadzonym materiale dowodowym. Z akt sprawy nie wynika, dlaczego decyzja wydana została dopiero po wniesieniu skargi.

Mając powyższe na względzie Sąd orzekł punkcie I sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdzając, że Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania.

W punkcie II sentencji wyroku Sąd stwierdził, po myśli art. 149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2016 r., I OSK 2451/14). Oceny sposobu prowadzenia postępowania pod kątem bezczynności należy dokonywać mając na uwadze zindywidualizowane okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r., II OSK 652/15). W okolicznościach tej sprawy Sąd miał na względzie, że wprawdzie okres przewlekłości i bezczynności nie był znaczny, niemniej jednak wziął pod uwagę skutki, które wiązały się dla skarżącej w związku z prowadzeniem przedmiotowego postępowania w sposób opisany powyżej, z naruszeniem zasady szybkości postępowania.

Skutki te wiążą się z regulacją określoną w art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który stanowi, że od dnia wszczęcia postępowania w sprawie wpisu zabytku do rejestru do dnia, w którym decyzja w tej sprawie stanie się ostateczna, przy zabytku, którego dotyczy postępowanie, zabrania się prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych i podejmowania innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku. Zgodnie z art. 10a ust. 2 ustawy zakaz, o którym mowa w ust. 1, dotyczy także robót budowlanych objętych pozwoleniem na budowę albo zgłoszeniem, a także działań określonych w innej decyzji pozwalającej na ich prowadzenie. Nie jest w sprawie sporne, że skarżąca prowadziła działania inwestycyjne związane z obiektem stanowiącym przedmiot postępowania, co więcej – posiadała pozwolenia konserwatorskie na wykonywanie robót budowlanych dotyczących tego obiektu, a organ miał wiedzę o podjętych działaniach i wydanych na rzecz skarżącej lub jej poprzedników prawnych rozstrzygnięciach (vide – pismo skarżącego z 30 września 2022 r., pismo organu z 25 listopada 2022 r.). W ocenie Sądu, dopuszczając się przewlekłości i bezczynności, organ aprobował nadmierne i nieuzasadnione ograniczenie praw właściciela obiektu będącego przedmiotem postępowania, co pozwala przypisać tej przewlekłości i bezczynności znamię rażących.

Z tej samej przyczyny, w uwzględnieniu wniosku zawartego w skardze, Sąd w punkcie IV sentencji wyroku przyznał skarżącej od organu na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. sumę pieniężną w wysokości 500 złotych. Wbrew stanowisku organu brak jest konieczności wykazania przez skarżącego "wymagalności" żądanej sumy. W ocenie Sądu wystarczające jest wykazanie, że wskutek bezczynności lub przewlekłości organu skarżący doznał lub mógł doznać uszczerbku. Ustalenie adekwatnej kwoty pieniężnej (z zastrzeżeniem kwoty maksymalnej) pozostawione zostało uznaniu Sądu. Zasądzając w niniejszej sprawie na rzecz skarżącej sumę pieniężną Sąd działał w przekonaniu, że obowiązek ten wpłynie mobilizująco i prewencyjnie na Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Dla tego celu kwota 500 złotych wydaje się adekwatna.

Sąd wskazuje również, że nie było podstaw do oddalenia skargi ze względu na wydanie przez organ decyzji po wniesieniu skargi. Jak słusznie podniosła skarżąca, w nawiązaniu do wyroku NSA z 10 listopada 2022 r., III OSK 2036/21, w aktualnym stanie prawnym, wydanie decyzji po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego nie powoduje konieczności umorzenia postępowania sądowego co do żądania stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłości przed wydaniem decyzji. Okoliczność ta uzasadniała natomiast umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w punkcie III sentencji wyroku.

W punkcie V sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.