Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 621/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 28, art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 24  ust. 2a
journal: Dz.U. 2017 poz 2101
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: Art. 3  ust. 1, art. 5, art. 8
journal: Dz.U. 2017 poz 1007
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1007).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Barbara Pasternak po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 23 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

I.

Pismem z dnia 28 lutego 2017 r., sprecyzowanym następnie pismem z dnia 9 maja 2017 r., J. P. wniosła o sprostowanie ewidencji prowadzonej dla działek nr [...], [...], [...] [...] oraz [...] położonych na G w R, poprzez m.in. wskazanie, że działki [...] i [...] stanowią dawną działkę kat. [...], która posiadała drogę dojazdową biegnącą po obecnie istniejących działkach nr [...] i [...] dr G (działka nr [...]).

Pismem z dnia 13 czerwca 2017 r. Starosta poinformował J. P., że sprawa administracyjna z jej wniosku z dnia 28 lutego 2017 r. została rozdzielona na pięć odrębnych spraw administracyjnych, w tym sprawę dotyczącą aktualizacji operatu ewidencyjnego obrębu R, jednostka ewidencyjna R, w zakresie działek ewid. nr [...] i nr [...], która kontynuowana będzie pod znakiem: [...].

Postanowieniem z dnia [...] 2017 r. nr [...] Starosta odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji danych ewidencyjnych działek ewid. Nr [...] i nr [...] położonych w obrębie R, jednostka ewidencyjna R. W uzasadnieniu organ I instancji przytoczył treść art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 24 ust. 2a i ust. 2b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i stwierdził, że J. P. nie należy do kręgu podmiotów posiadających legitymację procesową do złożenia wniosku o aktualizację danych operatu ewidencyjnego w zakresie działek ewid. nr [...] i nr [...] położonych w obrębie R. Z zapisów jednostki rejestrowej [...] i [...] rejestru gruntów prowadzonego dla obrębu R wynika bowiem, że wnioskodawczyni nie jest właścicielem przedmiotowych działek, ani też władającym na zasadach samoistnego posiadania. Jak wynika z treści księgi wieczystej nr [...], pozyskanej ze strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości, stan prawny działki ewid. nr [...] nie uległ zmianie i jest zgodny z zapisami w rejestrze gruntów. Z kolei działka ewid. nr [...], dla której nie założono księgi wieczystej, zgodnie z rejestrem gruntów nie jest w samoistnym posiadaniu J. P. Organ I instancji stwierdził, że wnioskodawczyni w piśmie z dnia 29 sierpnia 2017 r. również nie wykazała interesu prawnego umożliwiającego żądanie zmian w odniesieniu do działek ewid. nr [...] i nr [....], a przedłożone do akt sprawy dokumenty potwierdzają, że nie posiada ona tytułu własności do przedmiotowych działek.

Po rozpoznaniu zażalenia J. P., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego postanowieniem z dnia [...] 2017 r. nr [...] uchylił powyższe postanowienie Starosty z dnia [...] 2017 r. Zdaniem organu II instancji, w rozpatrywanej sprawie zachodzą zasadnicze wątpliwości co do przedmiotu oraz zakresu wniesionego żądania. Pomimo bowiem zwrócenia się przez organ I instancji do wnioskodawczyni o doprecyzowanie wniesionego żądania, J. P. podtrzymała swoje żądanie z dnia 28 lutego 2017 r. wskazując dodatkowo, iż w tym zakresie żąda "naniesienia na mapy i w ewidencji oraz operacie konturów i granic oraz powierzchni wskazanych działek zgodnie z przedstawionymi dokumentami". W ocenie organu II instancji, z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy jak również z treści zażalenia wynika, iż wnioskodawczyni domaga się ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków działki ewidencyjnej odpowiadającej pb.l.kat. [...] oraz ujawnienia jej jako właściciela. Żądanie to powinno jednak zostać doprecyzowane przez stronę w ramach ponownie prowadzonego postępowania wyjaśniającego, bowiem ze względu na przedmiot i zakres żądania, może ono znacząco wpłynąć, na ocenę istnienia po stronie wnioskodawczyni interesu prawnego, do wszczęcia postępowania aktualizacyjnego. Organ II instancji stwierdził, że brak precyzyjnie sformułowanego żądania powoduje, iż rozstrzygnięcie organu I instancji (sentencja postanowienia) należy uznać za nieprecyzyjne, a tym samym za przedwczesne. Odnosząc się do dokonanej przez organ Starostę oceny spełnienia przesłanek wskazanych w art. 61 a § 1 k.p.a. organ II instancji stwierdził, że są zasadne jedynie w części w związku z faktem, że działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] mają odmienny stan prawny - działka ewidencyjna nr [...] ma nieuregulowany stan prawny (w jednostce rejestrowej [...] ujawniono posiadanie samoistne), natomiast działka ewidencyjna nr [...] objęta jest księgą wieczystą nr [...]. Zdaniem organu II instancji, Starosta powinien był zatem rozważyć możliwość rozdzielenia przedmiotu aktualizacji na dwa odrębne postępowania. Kwestia działki ewidencyjnej nr [...] nie budzi bowiem w tym wypadku wątpliwości w kontekście art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a., a to z uwagi na założoną księgę wieczystą. Natomiast kwestia działki ewidencyjnej nr [...] jest otwarta w tym sensie, że możliwość ujawnienia prawa własności nie jest wykluczona w tym wypadku przez przepisy prawa materialnego z uwagi na jej nieuregulowany stan prawny. Mając powyższe na względzie organ II instancji uznał, że podniesione przez J. P. zarzuty co do błędnego przyjęcia przez Starostę, że zaistniały oczywiste przesłanki wynikające z przepisu art. 61a § 1 k.p.a., są zasadne w części dotyczącej braku interesu prawnego do wszczęcia postępowania aktualizacyjnego w sprawie działki ewidencyjnej nr [...]. Organ II instancji stwierdził, że Starosta naruszył art. 61 § 1 oraz art. 61a § 1 k.p.a., gdyż ocena zasadności rozstrzygnięcia wydanego w oparciu o art. 61a k.p.a. nie jest możliwa w sytuacji gdy wniesione żądanie nie zostało sprecyzowane. Dlatego też niezasadne jest na tym etapie odmawianie wnioskodawczyni wszczęcia postępowania w wymienionym wyżej zakresie bez zbadania czy wskazane przez wnioskodawczynię dokumenty, a także dokumenty zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, mogą stanowić podstawę aktualizacji.

II.

Pismem z dnia 5 lutego 2018 r. znak: [...] Starosta poinformował J. P., że sprawa administracyjna z jej wniosku z dnia 28 lutego 2017 r., dotycząca aktualizacji operatu ewidencyjnego obrębu R, jednostka ewidencyjna R, w zakresie działek ewid. nr [...] i nr [...] została rozdzielona na dwie odrębne sprawy administracyjne, w tym na sprawę dotyczącą aktualizacji operatu ewidencyjnego obrębu R, jednostka ewidencyjna R, w zakresie działki ewid. nr [...], która kontynuowana będzie pod znakiem: [...]. Kolejnym pismem z tej samej daty organ I instancji wezwał J. P. do wykazania, w terminie 14 dni, interesu prawnego do złożenia wniosku, gdyż nie figuruje ona w rejestrze gruntów prowadzonym dla obrębu ewidencyjnego R jako właściciel działki ewid. nr [...].

W odpowiedzi ma powyższe J. P .nadesłała pismo z dnia 26 lutego 2018 r., w którym wyjaśniła, że jej zmarły mąż nabył nieruchomość, dawną działkę katastralną nr [...], która obecnie jest częścią działek nr [...] i [...] i fakt ten winien zostać odnotowany w prowadzonej ewidencji.

Postanowieniem z dnia 2 marca 2018 r. nr [...] Starosta odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, dotyczących działki ewid. nr [...] położonej w obrębie R, jednostka ewidencyjna R. Organ I instancji stwierdził, że J. P. nie należy do kręgu podmiotów posiadających legitymację procesową do złożenia wniosku o aktualizację danych operatu ewidencyjnego w zakresie działki ewid. nr [...] położonej w obrębie R. Z zapisów jednostki rejestrowej [...] rejestru gruntów prowadzonego dla obrębu R wynika bowiem, że nie jest ona właścicielem przedmiotowej działki. Jak wynika z treści księgi wieczystej nr [...], pozyskanej ze strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości, stan prawny działki ewid. nr [...] nie uległ zmianie i jest zgodny z zapisami w rejestrze gruntów. Organ zaznaczył, że również w piśmie z dnia 26 lutego 2018 r. J. P. nie wykazała interesu prawnego umożliwiającego jej żądanie zmian w odniesieniu do działki ewid. nr [...], zaś przedłożone do akt sprawy dokumenty potwierdzają, że nie posiada ona tytułu własności do przedmiotowej działki.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Starosty J. P. wniosła o jego uchylenie. W uzasadnieniu wnosząca zażalenie podniosła, że jej mąż nabył nieruchomość – dawną działkę katastralną nr [...], która obecnie jest częścią działek nr [...] i [...], zaś ona jako jego spadkobierczyni wstąpiła w ogół praw i obowiązków wynikających z własności nieruchomości. Odnosząc się do twierdzeń Starosty, że z treści księgi wieczystej prowadzonej dla działki nr [...] o nr [...] wynika, że ani J. P. ani jej mąż nie są właścicielami, J. P. podniosła, organ zapomniał o treści art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, który uchyla domniemania prawne co do prawdziwości wpisów księgi wieczystej, o ile znajduje się w niej wzmianka o toczącym się postępowaniu w sprawie uregulowania prawa własność tej nieruchomości. Wnosząca zażalenie wskazała, że w rzeczonej księdze wieczystej umieszczono wzmiankę o toczącym się przed Sądem Rejonowym postępowaniu pod sygn. akt [...] o uregulowanie prawa własności do działki nr [...]. J. P. uważa zatem, że z treści wymienionej wyżej księgi wieczystej nie można wywodzić, że nie jest ona właścicielem działki, bo wpisani w niej właściciele nie cieszą się domniemaniem prawdziwości. Nie można zatem tylko na tej podstawie twierdzić, iż nie jest ona stroną. Należy bowiem ustalić zakres przedmiotowy kontraktu kupna jej męża i ustalić w jakim zakresie obejmuje on sporną działkę oraz dlaczego nie został ten fakt uwzględniony w ewidencji.

Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2018 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.) w związku z art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2101 z późn. zm.), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy postanowienie Starosty z dnia [...] 2018 r. nr [...]. W ocenie organu II instancji, argumentacja zawarta w uzasadnieniu postanowienia Starosty jest precyzyjna i oparta na obowiązujących przepisach prawa, zaś wnioskodawczyni nie wykazała istnienia po swojej stronie interesu prawnego do wszczęcia postępowania aktualizacyjnego wskazanego w art. 24 ust. 2a pkt 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Jak wynika bowiem z akt rozpatrywanej sprawy działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0323 ha została ujawniona w jednostce rejestrowej [...], w której jako właścicieli na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej ujawniono P. i A. P. Dla tej działki ewidencyjnej prowadzona jest księga wieczysta nr [...], do której zostało wpisane ostrzeżenie o toczącym się przed Sądem Rejonowym pod sygn. akt [...] postępowaniu w sprawie uregulowania prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], położonej w R. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Art. 5 tej ustawy stanowi z kolei, iż w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Celem rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych jest wzmocnienie pewności obrotu gospodarczego przez narzucenie bezwzględnej przewagi stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej nad rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Organ stwierdził, że wskazany przez J. P. art. 8 w/w ustawy precyzuje, że rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych wyłącza wzmianka o wniosku, o skardze na orzeczenie referendarza sądowego, o apelacji lub kasacji oraz ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Organ administracyjny nie jest przy tym uprawniony do dokonywania własnej oceny, czy w danym przypadku działała, czy też nie działała rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych. Organ administracji publicznej nie ma bowiem możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Dopóki zatem wniosek wynikający z domniemania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy, nie zostanie wzruszony, dopóty wiąże sąd w każdym postępowaniu cywilnym, w szczególności w procesie o ochronę posiadania, w postępowaniu karnym, a także organy prowadzące postępowania administracyjne oraz sąd w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zdaniem organu II instancji, wpis ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu nie uchyla wskazanego wyżej domniemania z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Organ II instancji stwierdził zatem, że dokonaną przez Starostę odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego należy uznać za zasadną, gdyż została zrealizowana wskazana w art. 61a k.p.a. przesłanka braku po stronie podmiotu żądającego wszczęcia postępowania legitymacji procesowej do jego wszczęcia. W ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego przyczyny odmowy wszczęcia postępowania są oczywiste już po analizie wniosku i przy wiedzy posiadanej przez organ z urzędu. Ponadto organ podkreślił, że podmiot nie posiadający aktualnych praw do nieruchomości będącej przedmiotem żądania, nie będzie stroną w sprawie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków jak również nie może takiego postępowania zainicjować.

W skardze na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego J. P. wniosła o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie:

– art. 7 k.p.a., poprzez błędnie ustalony w sprawie stan faktyczny, poprzez uznanie że nie jest ona stroną w sprawie;

– art. 28 k.p.a., poprzez uznanie, że nie jest ona stroną w sprawie;

– art. 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie całościowego zebrania materiału dowodowego w sprawie;

– art. 80 k.p.a., poprzez wybiórczą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego przez WINB;

– art. 136 k.p.a., poprzez zaniechanie przez WINB przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego;

– § 35 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, poprzez przyjęcie poprzez odmowę sprostowania danych w rejestrach i operatach na podstawie przedstawionego przez strony materiału dowodowego;

– § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, poprzez przyjęcie, że nie jest obowiązkiem organu dbanie o to aby dane znajdujące się w prowadzonych rejestrach były zgodne ze stanem faktycznym;

– § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, poprzez niewyeliminowanie danych błędnych nieodpowiadających stanowi prawnemu i faktycznemu;

– art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1082 r. o księgach wieczystych i hipotece, poprzez przyjęcie, że rękojmia wiary publicznej księgi wieczystej nie została wyłączona mimo wpisanego ostrzeżenia w księdze wieczystej.

W uzasadnieniu skargi skarżąca ponownie podniosła, że jej zmarły mąż nabył dawną działkę katastralną nr [...], która obecnie jest częścią działek nr [...] i [...], a ona, jako jego spadkobierczyni, wstąpiła w ogół praw i obowiązków wynikających z własności nieruchomości. Skarżąca powołała się również na treść art. 8 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wskazując, że uchyla on domniemanie prawne co do prawdziwości wpisów księgi wieczystej. Skarżąca stwierdziła, że w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla działki nr [...], znajduje się wzmianka o toczącym się przed Sądem Rejonowym postępowaniu pod sygn. akt [...] o uregulowanie prawa własności do działki nr [...]. J. P. uważa zatem, że z treści w/w księgi wieczystej nie można wywodzić, że nie jest ona właścicielem działki, bo wpisani w niej właściciele nie cieszą się domniemaniem prawdziwości. Nie można zatem tylko na tej podstawie twierdzić, iż nie jest ona stroną.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż organy obu instancji wydając zaskarżone postanowienia nie naruszyły obowiązujących przepisów prawa.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy art. 28 i art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm) - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) oraz przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 2101 z późn. zm.) - Prawo (pgik). Zgodnie z treścią art. 28 i art. 61a § 1 k.p.a.:

"Art. 28. Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek."

"Art. 61a. § 1. Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania."

Aby ustalić, czy dana osoba ma interes prawny w postępowaniu administracyjnym należy wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie osoba ta może skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Chodzi tu zatem o interes prawny, a nie faktyczny, przy czym musi występować bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy interesem prawnym strony, a wynikiem postępowania administracyjnego (por. np. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2569/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie konkretnej normy prawa materialnego. Powyższe oznacza, że interes prawny mają tylko te podmioty, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Interes prawny musi być aktualny, tj. powinien rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być więc interes tylko przewidywany w przyszłości, ani hipotetyczny (por. np. wyrok NSA z dnia 13 marca 2009 r, sygn. akt II OSK 732/08, CBOSA). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne. Ewidencja nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Ewidencja spełnia jedynie funkcje rejestrujące stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtuje on nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów (por. np. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2403/14, CBOSA). Interes prawny w postępowaniu ewidencyjnym mają zatem niewątpliwie osoby, które mogą domagać się dokonania wpisu w tej ewidencji.

W ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne ustawodawca określił podmioty uprawnione do złożenia wniosku o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z treścią art. 24 ust. 2a pgik:

"Art. 24. 2a. Informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:

1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,

c) materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji;

2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania."

Z kolei art. 20 ust. 2 pkt 1 pgik stanowi, że:

"Art. 20. 2. W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:

1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku:

a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,

b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania;"

Stronami postępowania o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków są zatem jedynie właściciele nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości; b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy wydruku księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla działki nr [...], skarżąca nie jest właścicielką tej działki ani nie legitymuje się innym tytułem prawnym do tej działki. Jako właściciele tej działki wpisani są A. P. i P. P. Z kolei w Dziale III księgi wpisane jest ostrzeżenie o toczącym się przed Sądem Rejonowym pod sygn. akt [...] postępowaniu w sprawie uregulowania prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], położonej w R.

Wskazać należy, że w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2017 r. poz. 1007 z późn. zm., zwanej dalej: u.k.w.h.) ustawodawca zawarł domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zgodnie z art. 5 u.k.w.h. w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Z kolei w myśl art. 8 u.k.w.h. rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych wyłącza wzmianka o wniosku, o skardze na orzeczenie referendarza sądowego, o apelacji lub kasacji oraz ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Należy jednak wskazać, że ostrzeżenie przewidziane w art. 8 u.k.w.h. nie powoduje uchylenia domniemania z art. 3 u.k.w.h. Stanowi ono bowiem jedynie wskazówkę, że treść księgi wieczystej może nie obejmować wiarygodnych wiadomości o stanie prawnym nieruchomości.

Dopóki zatem postępowanie w przedmiocie uregulowania prawa własności działki nr [...] toczące się przed Sądem Rejonowym nie zakończy się prawomocnym orzeczeniem i nie zostanie zmieniony wpis w księdze wieczystej, organy administracyjne nie mogą przyjąć tylko w oparciu o twierdzenia skarżącej, że jest ona właścicielką działki nr [...]. O tym bowiem, czy w analizowanym przypadku doszło do nabycia prawa własności, czy też nie doszło, rozstrzygać może jedynie sąd cywilny. Organy administracyjne nie są natomiast uprawnione do dokonywania własnej oceny, czy w danym przypadku działała, czy też nie działała rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych.

W rezultacie należało przyjąć, że skoro w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania skarżąca nie była ujawniona w księdze wieczystej jako właścicielka nieruchomości, to - jako że wpis ten korzysta z domniemania, iż prawo, którego dotyczy jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, nie miała ona interesu prawnego do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem.

Zasadnie zatem organy obu instancji przyjęły, że skoro skarżąca nie należy do kręgu osób uprawnionych do złożenia wniosku o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów odnośnie działki ewidencyjnej nr [...], położonej w R, to nie może skutecznie domagać się wszczęcia postępowania administracyjnego w tym przedmiocie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł – jak w sentencji.