Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1802/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6162 Scalanie i wymiana gruntów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 58, art. 59 § 2, art. 129 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 28 ust. 1 i 2, art. 33 ust. 1
journal: Dz.U. 1982 nr 11 poz 80
law: Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu gruntów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2024 r. sprawy ze skargi G. B. na postanowienie Wojewody Podkarpackiego z dnia 4 września 2023 r.nr GK-II.7213.32.2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania – skargę oddala –


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi G.B. (dalej: "skarżący") jest, wydane na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej: "k.p.a."), postanowienie Wojewody Podkarpackiego z 4 września 2023 r. nr GK-II.7213.32.2023 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Jak wynika z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy Starosta [...] decyzją z 24 sierpnia 2022 r. nr GN.661.39.2019 orzekł o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów położonych na obszarze wsi Z. gmina G.

Decyzja została podana do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie w dniach od 25 sierpnia 2022 r. do 7 września 2022 r. na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy w G. i na tablicy ogłoszeń we wsi Z. oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w L. w dniach od 24 sierpnia 2022 r. do 6 września 2022 r.

Od tej decyzji odwołanie złożyło ośmiu uczestników scalenia, w tym dwóch z uchybieniem terminu.

Wojewoda Podkarpacki decyzją z 24 lutego 2023 r. nr GK-II.7213.43.2022 utrzymał w mocy wyżej opisaną decyzję Starosty z 24 sierpnia 2022 r.

Decyzja organu odwoławczego, stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2023 r., poz. 1197 ze zm. - dalej: "ustawa"), podana została do publicznej wiadomości przez wywieszenie na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy [...] oraz na tablicy ogłoszeń we wsi Z., a także zamieszczona w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Starostwa Powiatowego w L. oraz Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ww. ustawy z dniem upływu terminu, o którym mowa w ust. 1, decyzję Wojewody Podkarpackiego uważa się za doręczoną wszystkim uczestnikom scalenia. Termin podania decyzji Wojewody Podkarpackiego do publicznej wiadomości upłynął w dniu 20 marca 2023 r., stanowiącym datę doręczenia decyzji wszystkim stronom postępowania scaleniowego.

Na powyższą decyzję Wojewody zostały złożone skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.

W tej sytuacji Wojewoda obwieszczeniem z 13 kwietnia 2023 r. nr GK-II.7213.43.2022 zawiadomił, że zgodnie z art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.") przekazał odpowiedzi na skargi wraz ze skargami na ostateczną decyzję Wojewody Podkarpackiego z 24 lutego 2023 r. nr GK-II.7213.43.2022 utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z 24 sierpnia 2022 r. nr GN.661.39.2019 o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów położonych w obszarze wsi Z., gmina G.

Pismem z 3 sierpnia 2023 r. Starosta przekazał Wojewodzie pismo G.B. (data wpływu do Starostwa – 27 lipca 2023 r.) w którym wymieniony złożył odwołanie od decyzji z 24 sierpnia 2022 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący wskazał, że decyzja jest błędna, nie została mu doręczona ani nie została ogłoszona w jego miejscowości w taki sposób aby mógł się z nią zapoznać. O jej wydaniu dowiedział się początkiem lipca 2023 r.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z 4 września 2023 r. Wojewoda odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Organ przytoczył treść art. 57 § 1, § 4 i § 5, art. 58 k.p.a. oraz art. 28 i art. 33 ust. 1 ustawy o scaleniu. Wskazał, że decyzję o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów oraz decyzję organu wyższego stopnia podaje się do publicznej wiadomości przez wywieszenie na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń urzędu gminy, na której terenie są położone grunty objęte scaleniem oraz na tablicy ogłoszeń we wsi, której grunty tworzą obszar scalenia i zamieszczenie w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej starostwa powiatowego, w przypadku decyzji organu wyższego stopnia w tych sprawach - także w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ten organ. Z dniem upływu terminu, o którym mowa w ust. 1, decyzje wymienione w ust. 1, uważa się za doręczone uczestnikom scalenia.

Organ wyjaśnił, że decyzja Starosty z 24 sierpnia 2022 r. została podana do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie w dniach od 25 sierpnia 2022 r. do 7 września 2022 r. na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy w G. i na tablicy ogłoszeń we wsi Z. oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w L. w dniach od 24 sierpnia 2022 r. do 6 września 2022 r. Zatem z dniem 7 września 2022 r. decyzję Starosty uważa się za doręczoną wszystkim uczestnikom scalenia, także G.B.. Termin 14 dni na złożenie odwołania od ww. decyzji upłynął w dniu 21 września 2022 r. Tymczasem odwołanie G.B. zostało złożone w Kancelarii Ogólnej Starostwa Powiatowego w L. w dniu 27 lipca 2023 r. tj. z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 1 k.p.a. na wniesienie odwołania.

Organ zauważył także, że wniosek o przywrócenie terminu został ponadto złożony już po wydaniu ostatecznej decyzji Wojewody Podkarpackiego z 24 lutego 2023 r., a także w toku aktualnie prowadzonego przez WSA w Rzeszowie postępowania sądowoadministracyjnego w związku ze złożonymi skargami stron postępowania na powyższą ostateczną decyzję Wojewody.

Odnosząc się do wniosku o przywrócenie terminu Wojewoda uznał, że wskazywane przez skarżącego okoliczności w żaden sposób nie wskazują na występowanie przeszkód tego rodzaju, że uniemożliwiały mu dokonanie w terminie czynności związanych ze złożeniem odwołania w ustawowym terminie. Podanie do publicznej wiadomości decyzji - art. 28 ust. 1 ustawy i tzw. fikcja jego doręczenia - art. 28 ust. 2 ustawy jest tożsama z dowiedzeniem się przez stronę o wydaniu decyzji. Jako nieprawidłowe i nieuzasadnione organ uznał powoływanie się przez zainteresowanego, że nie została mu doręczona decyzja, że nie została ogłoszona w Z. przez co nie mógł się z nią zapoznać, a także wskazanie, że o decyzji organu I instancji dowiedział się "na początku lipca 2023 r.". Decyzja organu I instancji została doręczona wszystkim uczestnikom scalenia wsi Z., w tym także wnioskodawcy – w formie publicznego obwieszczenia. Doręczona została z dniem 7 września 2022 r. Wskazywane przez wnioskodawcę okoliczności nie zostały uznane przez Wojewodę za brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie złożył G.B.. Skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i uchylenie decyzji o scaleniu w zakresie wymiany jego działki nr [...] i przydzielania działki [...]. Wyjaśnił, że pracuje w delegacji i przez większość czasu nie ma go w domu. W domu została żona z dzieckiem (w dniu zatwierdzenia o zakończeniu scalenia syn miał 3 miesiące). Zona nie miała możliwości jeżdżenia do Gminy i dowiadywania się o decyzji (mieszkają ok. 7 km od Gminy). W miejscu ich zamieszkania – przysiółek Z. – decyzja nie została wywieszona. Wyjaśnił, że tablica ogłoszeń w ich miejscowości to kawałek deski do której każdy może coś zawiesić czy ściągnąć. Tymczasem informacje o decyzji winny być wywieszone na tablicach oszklonych lub kratowanych. Wyjaśnił też, że ma wykształcenie zawodowe, nie wie co to Biuletyn, nie posiada komputera i nie potrafi go obsługiwać. Poprosił dorosłą córkę brata o sprawdzenie sprzedaży działek i dopiero wówczas dowiedział się, że scalenie zostało zakończone.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda zawnioskował o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Wojewody Podkarpackiego o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia 24 sierpnia 2022 r., nr GN.661.39.2019 zatwierdzającej projekt scalenia gruntów położonych na obszarze wsi Z. gmina G., wydane na podstawie art. 59 § 2 k.p.a.

Warunkiem procedowania w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest ustalenie, że do uchybienia terminu doszło.

Starosta [...] decyzją z dnia 24.08.2022 r. znak: GN.661.39.2019 orzekł o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów położonych na obszarze wsi Z. gmina G. Przedmiotowa decyzja została podana do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie w dniach od 25.08.2022 r. do 07.09.2022 r. na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy w G. i na tablicy ogłoszeń we wsi Z. oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w L. w dniach od 24.08.2022 r. do 06.09.2022 r.

W myśl art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy, decyzję o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów oraz decyzję organu wyższego stopnia podaje się do publicznej wiadomości przez wywieszenie na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń urzędu gminy, na której terenie są położone grunty objęte scaleniem oraz na tablicy ogłoszeń we wsi, której grunty tworzą obszar scalenia i zamieszczenie w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej starostwa powiatowego, a w przypadku decyzji organu wyższego stopnia w tych sprawach - także w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ten organ. Z dniem upływu terminu, o którym mowa w ust. 1, decyzje wymienione w ust. 1, uważa się za doręczone wszystkim uczestnikom scalenia - art. 28 ust. 2 ustawy.

Jednocześnie art. 33 ust. 1 ustawy przesądza, iż przepisy k.p.a. mają zastosowanie w sprawach nieuregulowanych tą ustawą.

Mając na uwadze powyższe przepisy w przedmiotowej sprawie należy przyjąć, że z dniem 07.09.2022 r. decyzję Starosty [...] z dnia 24.08.2022 r. znak: GN.661.39.2019 uważa się za doręczoną wszystkim uczestnikom scalenia, tak więc także skarżącemu G.B.. Termin 14 dni na złożenie odwołania od ww. decyzji upłynął w dniu 21.09.2022 r

Okoliczność ta nie była kwestionowana. Natomiast odwołanie G.B. zostało złożone w dniu 27.07.2023 r. tj. ze znacznym uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 1 k.p.a, na wniesienie odwołania.

Podkreślić należy, że w zakresie doręczeń w sprawach prowadzonych w oparciu o przepisy ustawy scaleniowej wypowiedział się także NSA, który przyjął, że ogólną regułą systemową wynikającą z zestawienia art. 7 ust. 3 oraz 28 ust. 1 ustawy jest doręczanie zawiadomienia o wszczęciu i orzeczeń wydanych w postępowaniu scaleniowym w trybie publicznego obwieszczenia z wyłączeniem trybu określonego w art. 39-48 k.p.a. Regulacja ta ma na celu uproszczenie procedury doręczania tak zawiadomienia o wszczęciu jak i orzeczeń wydanych w postępowaniu scaleniowym w trybie obwieszczenia (art. 49 k.p.a.) z uwagi na wielość uczestników procesu scalenia (zob. wyrok NSA z 18 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2343/15; orzeczenia przytoczone w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zarzuty skarżącego o braku posiadania komputera, nieoszklonej tablicy ogłoszeń, czy trudnej sytuacji rodzinnej i zawodowej (delegacje) są w tej sprawie bezskuteczne.

Skutek w postaci fikcji uznania decyzji Starosty z dnia 24 sierpnia 2022 r. za doręczona w dniu 7 września 2022 r. nastąpił także wobec niego.

Wobec niespornego uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego Wojewoda zasadnie rozpoznał jego wniosek o przywrócenie terminu w tym przedmiocie.

Zgodnie z art. 58 k.p.a.

§ 1. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy,

§ 2. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Z przepisów tych wynika, że dla skutecznego skorzystania przez zainteresowanego (stronę) z omawianej instytucji, konieczne jest łączne zaistnienie czterech przesłanek:

1) zainteresowany wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu,

2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu,

3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin,

4) zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

Przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 58 k.p.a., ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy w niedopełnieniu obowiązku występuje tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Chodzi o taką przeszkodę w zachowaniu terminu, która jest niezależna od wiedzy i woli strony i jest nie do przezwyciężenia, która uniemożliwia nie tylko złożenie pisma procesowego w terminie, ale wyklucza w ogóle normalne działanie. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się min.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z dnia 20.01.2015 r. sygn. akt II GZ 896/15).

Zaznaczyć należy, że okoliczności wskazane przez G.B. w żaden sposób nie wskazują na występowanie przeszkód tego rodzaju, że uniemożliwiały mu dokonanie w terminie czynności związanych ze złożeniem odwołania w ustawowym terminie.

Rację ma Wojewoda przyjmując, że nie można zaakceptować twierdzenia strony, iż w rzeczywistości, mimo publicznego obwieszczenia decyzji, i ustawowej fikcji jej doręczenia (art. 28 ust. 2 ustawy o scaleniu i wymianie gruntów) o decyzji "dowiedziała" się ona dużo później, bo "na początku lipca 2023 r.".

Jeżeli uznaje się, że decyzja zatwierdzająca projekt scalenia weszła do obrotu w tym trybie, to niepodobna twierdzić, iż każdy odwołujący się nie ponosi winy w uchybieniu terminu do zaskarżenia tej decyzji wyłącznie z tego względu, iż nie wiedział o dokonanych w tym trybie obwieszczeniach. Skarżący zasadności wniosku o przywrócenie terminu nie upatrywał w wystąpieniu innych, nadzwyczajnych okoliczności, które mogłyby mu uniemożliwić wniesienia odwołania w ustawowym terminie (tak słusznie NSA w wyroku z dnia 12 stycznia 2017 r., II OSK 984/15).

Słusznie zatem Wojewoda przyjął, że powoływanie się przez zainteresowanego, że nie została mu doręczona decyzja ani nie została ona ogłoszona w Z. przez co nie mógł się z nią zapoznać, a także wskazanie, że o decyzji organu I instancji dowiedział się "na początku lipca 2023 r." nie można uznać za prawidłowe i uzasadnione, w sytuacji gdy decyzja organu I instancji została doręczona wszystkim uczestnikom scalenia wsi Z., w tym także G.B. - w formie publicznego obwieszczenia. Stosownie do art. 28 ust 2 ustawy za datę doręczenia decyzji organu I instancji uznaje się datę 7.09.2022 r.

Również wydana przez organ II instancji decyzja została podana do publicznej wiadomości w formie publicznego obwieszczenia, za datę jej doręczenia stosownie do ww. przepisu uznając dzień 20.03.2023 r.

Przepis art. 58 § 1 k.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Tak więc przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu jest zachowanie przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Nawet niewielkie niedbalstwo wyklucza zatem możliwość uwzględnienia żądania. Przy ocenie rodzaju uchybienia bierze się pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Zajęcie odmiennego stanowiska wprowadziłoby do stosunków procesowych niedopuszczalny element dowolności.

Biorąc pod uwagę powyższe zaznaczyć należy, że wskazywane przez G.B. okoliczności nie mogą być uznane za świadczące o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.