Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 283/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 174 ust. 4, art. 175 ust. 2-3, art. 181, art. 207 ust. 1-2.
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: art. 153.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Protokolant Referent stażysta Dorota Ziółecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 października 2014 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Rektora Politechniki Opolskiej z dnia 19 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium oddala skargę.


UZASADNIENIE

K. C. – reprezentowany przez adwokata A. S., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Rektora Politechniki Opolskiej z dnia 19 grudnia 2013 r., Ldz. [...], utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia 6 listopada 2013 r., L.dz.[...], odmawiającą przyznania skarżącemu pomocy materialnej w zakresie stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2011/2012.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 10 października 2011 r. K. C. wystąpił do Rektora Politechniki Opolskiej o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów za osiągnięcia uzyskane w poprzednim roku akademickim 2010/2011.

Decyzją z dnia 8 listopada 2011 r. Prorektor ds. studenckich (T. B.), działający z upoważnienia Rektora Politechniki Opolskiej, odmówił przyznania K. C. pomocy materialnej, we wnioskowanym zakresie. Jako podstawę prawną decyzji wskazał przepisy art. 175 ust. 2 i ust. 3 w zw. z art. 174 ust. 4 oraz art. 181 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.) zwanej dalej ustawą, zarządzenie Rektora Politechniki Opolskiej nr [...], z dnia 21 lipca 2011 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej oraz art. 104 K.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 i 2 ustawy. W uzasadnieniu organ podał, że na podstawie § 4 ust. 1 tego Regulaminu, stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymać student, posiadający rejestrację bez kredytu punktowego na kolejny rok studiów, uzyskaną najpóźniej do ostatniego dnia sesji egzaminacyjnej, ustalonego w zarządzeniu rektora uczelni w sprawie organizacji poprzedniego roku akademickiego oraz uzyskał za poprzedni rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Wskazując natomiast na zarządzenie Rektora Politechniki Opolskiej nr [...], z dnia 31 października 2011 r. w sprawie ustalenia wysokości świadczeń z funduszu pomocy materialnej na rok akademicki 2011/2012, stwierdził, że na liście rankingowej studentów kierunku [...], stacjonarne studia I stopnia, wnioskodawca uzyskał 0 punktów ze względu na brak rejestracji bez kredytu punktowego na kolejny rok studiów i tym samym brak było podstaw do przyznania wnioskowanego stypendium.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, w wyniku złożonego środka odwoławczego przez K. C., decyzją z dnia 10 stycznia 2012 r., Prorektor ds. studenckich (T. B.) działający z upoważnienia Rektora Politechniki Opolskiej, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 8 listopada 2011 r.

Na skutek wniesionej przez K. C. skargi na powyższą decyzję odwoławczą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wyrokiem z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Op 213/12, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, powołując regulacje art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 175 ust. 2 i ust. 3, art. 207 ust. 1 i 2 ustawy, że postępowanie w sprawie przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów winno być prowadzone z uwzględnieniem regulacji K.p.a., w tym art. 127 § 3 i art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Sąd dostrzegł, że prof. dr hab. inż. T. B., który podpisał zaskarżoną decyzję, jest Prorektorem ds. studenckich Politechniki Opolskiej i w tej sprawie, działając na podstawie udzielonego mu upoważnienia, wydał obie decyzje w imieniu Rektora Politechniki Opolskiej. Skoro ww. nie jest on osobą piastującą funkcję organu (Rektora), lecz pracownikiem tego organu, to w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, miał do niego zastosowanie przepis art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Nieuprawnione było zatem wydanie zaskarżonej decyzji w drugiej instancji przez tego samego pracownika uczelni, stąd uchylona została decyzja z dnia 10 stycznia 2012 r.

Następnie, w dniu 26 października 2012 r., Rektor Politechniki Opolskiej rozpoznając ponownie sprawę, wydał decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję Prorektora ds. studenckich z dnia 8 listopada 2011 r. Organ w pełni podzielił stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że jednolity tekst Regulaminu - stanowiącego podstawę prawną działania, wprowadzony zarządzeniem Nr [...] z dnia 21 lipca 2011 r. - został ogłoszony zarządzeniem Nr [...] Rektora z dnia 11 września 2012 r.

Powyższą decyzję zaskarżył K. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Wyrokiem z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Op 14/13, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia 8 listopada 2011 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd powołał art. 173 ust. 1 pkt 3 oraz art. 181 ust. 1 ustawy i wskazał, że przepis art. 70 ust. 5 Konstytucji, do rangi zasady konstytucyjnej podnosi autonomię szkół wyższych. W art. 186 ust. 1 ustawy, prawodawca ustanowił dla rektorów wyższych uczelni delegację do określenia, w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego, szczegółowego regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń pomocy materialnej, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta i organy danej uczelni orzekające w przedmiocie świadczeń zobowiązane są stosować się do postanowień zawartych w regulaminie ustanowionym przez jej rektora. Mając na uwadze wskazane regulacje Sąd wywiódł, że w zakresie powierzonych do stanowienia w drodze regulaminu przepisów przeważają regulacje o charakterze proceduralnym, jednak do regulaminowego sprecyzowania w nim przekazano rektorowi również ustalenie szczegółowych kryteriów przyznawania pomocy, jak i wysokości świadczeń, a więc elementów o charakterze materialnoprawnym. Wypowiadając się w kwestii roli regulaminów w działalności uczelni Sąd stwierdził, że jako akty prawa wewnętrznego powinny być one zgodne z zasadami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnymi i aktami wyższego rzędu. Jednakże Sąd dostrzegł, że regulamin (stanowiący podstawę odmowy przyznania stypendium) wprowadzony zarządzeniem z dnia 21 lipca 2011 r., nr [...], podpisany został przez Prorektora ds. organizacyjnych - dr A. Ż., która nie posiadała uprawnienia do podpisania zarządzenia wprowadzającego Regulamin. Zatem Sąd wyjaśnił, że regulamin pomocy materialnej jest aktem administracyjnym o charakterze normatywnym, wewnątrzzakładowym, który reguluje prawa i obowiązki podmiotów będących "użytkownikami" danego zakładu. Nie jest on tym samym dokumentem, który jest przeznaczony do obiegu wewnętrznego i którego podpisanie nie wywołuje żadnych skutków prawnych dla studenta i uczelni, których wiążą m.in. przepisy zawarte w aktach normatywnych wewnątrzzakładowych. Kompetencji i upoważnienia do działania w imieniu Rektora i na jego rzecz nie można domniemywać, a uprawnienie do jego zastępowania musi wynikać wprost z treści pełnomocnictwa. Dlatego też Sąd uznał, że aby Prorektor ds. organizacyjnych A. Ż. legitymowana była do podpisania regulaminu pomocy materialnej z dnia 21 lipca 2011 r., takie umocowanie musiałoby zostać przekazane jej w sposób wyraźny i jednoznaczny w treści pełnomocnictwa. Dokonując analizy na podstawie przedstawionych dokumentów Sąd wywiódł, że pełnomocnictwo o takiej treści nie zostało przez organ przedłożone. W takim stanie faktycznym i prawnym Sąd uznał, że regulamin pomocy materialnej ustalony został przez podmiot nieuprawniony, a tym samym, nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania skarżącemu pomocy. Jak zaznaczył, wprawdzie zarządzenie Rektora Politechniki Opolskiej nr [...], z dnia 11 września 2012 r. podpisane zostało przez legitymowany do tej czynności organ, lecz to przedmiotowe zarządzenie nie konwalidowało wady zarządzenia nr [...], z dnia 21 lipca 2011 r. stanowiącego jedynie jednolity tekst Regulaminu. Tym samym, wydanie przez organ decyzji, na podstawie przepisu prawa wewnętrznego, którego wprowadzenie dokonane zostało z naruszeniem przepisów powszechnie obowiązujących, tj. art. 186 ust. 1 ustawy, nie pozwala na uznanie, że decyzja odpowiada prawu. Formułując wskazania co do dalszego postępowania Sąd wyjaśnił, że sprowadzają się one do załatwienia wniosku skarżącego o przyznanie pomocy materialnej na podstawie prawidłowo wprowadzonego Regulaminu, a w przypadku wykazania braku możliwości rozpoznania wniosku w powyższym trybie, konieczności załatwienia sprawy tylko na podstawie zapisów Prawo o szkolnictwie wyższym (Rozdział 2, art. 171 i nast.).

Rozpoznając po raz kolejny sprawę Rektor Politechniki Opolskiej, decyzją z dnia 6 listopada 2013 r., L.dz. [...], odmówił przyznania K. C. pomocy materialnej w zakresie stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2011/2012. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał na art. 175 ust. 2 i ust. 3, w związku z art. 174 ust. 4 oraz art. 181 ustawy, zarządzenie Rektora Politechniki Opolskiej nr [...], z dnia 15 lipca 2013 r. w sprawie Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej oraz na zarządzenie Nr [...] Rektora Politechniki Opolskiej z dnia 31 października 2011 r. w sprawie ustalenia wysokości świadczeń z funduszu pomocy materialnej na rok akademicki 2011/2012 i na art. 104 K.p.a w związku z art. 207 ust. 1 i ust. 2 ustawy. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że na podstawie § 4 ust. 1 tego Regulaminu, stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymać student, który posiada rejestrację bez kredytu punktowego na kolejny rok studiów, uzyskaną najpóźniej do ostatniego dnia sesji egzaminacyjnej, ustalonego w zarządzeniu rektora Uczelni w sprawie organizacji poprzedniego roku akademickiego oraz uzyskał za poprzedni rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Z kolei, na zasadzie punktu 7 załącznika do zarządzenia Nr [...] z dnia 31 października 2011 r., w przypadku, gdy student nie uzyskał rejestracji bez kredytu punktowego na kolejny rok studiów do ostatniego dnia sesji egzaminacyjnej, ustalonego w zarządzeniu rektora Uczelni w sprawie organizacji poprzedniego roku akademickiego, liczba punktów przypisana osiągnięciu sportowemu, wykazanemu we wniosku o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów, wynosi 0. W świetle wskazanych regulacji organ ustalił, że na liście rankingowej studentów kierunku [...], studia stacjonarne I stopnia, w roku akademickim 2011/2012 K. C. uzyskał 0 punktów ze względu na brak rejestracji bez kredytu punktowego na kolejny rok studiów. Zgodnie natomiast z tabelą 1, zamieszczoną w pkt 10 załącznika do zarządzenia nr [...] minimalna liczba punktów uprawniająca studenta do otrzymania stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2011/2012 na omawianym kierunku wynosi 4,04 punktów.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy K. C. zakwestionował prawidłowość decyzji i podniósł, że została ona wydana z naruszeniem zasady nie działania prawa wstecz, a to z tego względu, iż zasady przyznawania stypendium Rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2011/2012 ustalone zostały dopiero 31 października 2011 r., a więc już w trakcie trwającego roku akademickiego.

Decyzją z dnia 19 grudnia 2013 r., [...], Rektor Politechniki Opolskiej utrzymał w mocy decyzję z dnia 6 listopada 2013 r. W uzasadnieniu podał, wskazując na obowiązującą od dnia 1 października 2011 r. nowelizację przepisów ustawy oraz przywołując regulację z art. 181 ust. 1 oraz art. 174 ust. 4 ustawy organ wyjaśnił, że w następstwie wyroku WSA w Opolu z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt. II SA/Op 14/13, w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego wprowadził, zarządzeniem nr [...], z dnia 15 lipca 2013 r., Regulamin przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej. Regulamin ten ma zastosowanie do studentów i doktorantów ubiegających się o przyznanie świadczeń pomocy materialnej w roku akademickim 2011/2012. Według § 4 ust. 1 Regulaminu, stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymać student posiadający rejestrację bez kredytu punktowego na kolejny rok studiów, uzyskaną najpóźniej do ostatniego dnia sesji egzaminacyjnej, ustalonego w zarządzeniu rektora Uczelni w sprawie organizacji poprzedniego roku akademickiego, który uzyskał za poprzedni rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Na zasadzie natomiast § 4 ust. 7 tego Regulaminu, szczegółowe zasady przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów, wysokość stypendium oraz wymaganą liczbę punktów za średnią ocen lub wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym, obowiązujące w danym roku akademickim, ustala rektor uczelni w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego i podaje do wiadomości do końca miesiąca października. Ustalenia w tym zakresie wprowadzone zostały zarządzeniem Rektora nr [...], z dnia 31 października 2011 r. w sprawie ustalenia wysokości świadczeń z funduszu pomocy materialnej na rok akademicki 2011/2012, w którym określono m.in. szczegółowe zasady przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2011/2012. Organ zaakcentował, iż podstawowy warunek uprawniający studenta do otrzymania stypendium rektora, wynika wprost z § 4 ust. 1 Regulaminu. Na ten przepis powołano się w decyzji z dnia 6 listopada 2013 r., w której wskazano także na pkt 7 załącznika do zarządzenia Nr [...], który służy tylko do określania punktacji przypisanej osiągnięciu sportowemu studenta, który nie spełnił podstawowego warunku z § 4 ust. 1 Regulaminu. W świetle powyższego, organ uznał za bezzasadny zarzut wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Odnosząc powołane wyżej regulacje do stanu faktycznego, na podstawie dokumentu przebiegu studiów "Karta okresowych osiągnięć studenta" za semestr [...] i [...] roku akademickiego 2010/2011, organ przeprowadzając ich analizę, dokonał ustaleń. Podał, iż wnioskodawca nie uzyskał zaliczenia z praktyki [...] i [...]. Prodziekan ds. studenckich [...], działając na wniosek K. C. decyzją z dnia 9 lutego 2011 r. wyraził zgodę na zarejestrowanie go na semestr [...] z kredytem punktowym długoterminowym, z brakiem 4 punktów ECTS oraz ustalił termin wyrównania tego kredytu punktowego do dnia 13 lutego 2012 r. Natomiast w semestrze [...] w roku akademickim 2010/2011 wnioskodawca nie uzyskał zaliczenia wykładu z przedmiotu [...]. Stąd Prodziekan ds. studenckich [...] decyzją z dnia 8 lipca 2011 r., wyraził ponownie zgodę na zarejestrowanie wnioskodawcy na semestr [...], czyli na kolejny rok studiów, z kredytem punktowym długoterminowym, z brakiem 6 punktów ECTS oraz ustalił termin wyrównania tego kredytu punktowego do dnia 8 lipca 2012 r. Na podstawie wskazanych okoliczności organ stwierdził, że do ostatniego dnia sesji egzaminacyjnej w semestrze letnim kończącym rok akademicki 2010/2011, tj. do dnia 3 lipca 2011 r., skarżący nie uzyskał zaliczenia z ww. przedmiotu i nie posiadał rejestracji bez kredytu punktowego na kolejny rok studiów. Tym samym nie spełnił podstawowego warunku przyznania wnioskowanego stypendium, jakim jest uzyskanie w poprzednim roku akademickim 2010/2011 rejestracji bez kredytu punktowego na kolejny rok studiów, najpóźniej do ostatniego dnia sesji egzaminacyjnej, ustalonego w zarządzeniu rektora Uczelni w sprawie organizacji roku akademickiego 2010/2011, do dnia 3 lipca 2011 r., co wyłącza możliwość przyznania tego stypendium.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na powyższą decyzję skarżący zarzucił Rektorowi Politechniki Opolskiej naruszenie art. 186 ust. 1 i art. 187 ustawy w związku z § 1 - 6 obowiązującego wcześniej rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 16 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania stypendium ministra za osiągnięcia w nauce oraz stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe (Dz. U. nr 153, poz. 1093), przez ustalenie w § 4 Regulaminu (wprowadzonego zarządzeniem nr [...], z dnia 15 lipca 2013 r.) kryterium, które nie zostało przewidziane w rozporządzeniu i jest nieznane ustawie. Wskazując, że jest to kryterium bardziej restrykcyjne od przepisów ogólnie obowiązujących i kryterium, które określone było we wcześniejszym regulaminie obowiązującym do dnia 30 września 2011 r. skarżący podniósł, że ustalony warunek jest dyskryminujący względem studentów, którzy z racji wybranego kierunku studiów ([...]) znaczną część swojej aktywności poświęcają na osiąganie jak najlepszych wyników sportowych. Wskazał też na naruszenie przez zarządzenie nr [...], wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady nieretroakcji, a to na skutek tego, że zarządzenie wydane dnia 1 października 2011 r. reguluje stany faktyczne istniejące do dnia 3 lipca 2011 r. (data końca sesji) ze skutkiem na rok akademicki 2011/2012. Zarzut ten odniósł również do zarządzenia z dnia 31 października 2011 r., nr [...] wskazując, że wydane zostało po rozpoczęciu roku akademickiego.

Odpowiadając na skargę Rektor Politechniki Opolskiej wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi uznał, że nie są one uzasadnione. Wyjaśnił, że aktem prawnym, regulującym zasady funkcjonowania pomocy materialnej dla studentów jest ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym, w której od dnia 1 października 2011 r., wprowadzono nowy katalog świadczeń pomocy materialnej. W szczególności dotychczasowe stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie zastąpione zostało nowym stypendium rektora dla najlepszych studentów, które może być przyznane nie więcej niż 10% studentów każdego kierunku studiów, prowadzonego na uczelni. Z uwagi na nowelizację koniecznym było opracowanie nowych kryteriów i zasad przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki 2011/2012. W związku z tym zarządzeniem z dnia 15 lipca 2013 r., nr [...], wprowadzono Regulamin przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej, który miał również zastosowanie do studentów i doktorantów ubiegających się o przyznanie świadczeń pomocy materialnej w roku akademickim 2011/2012 r. Zgodnie natomiast z postanowieniem § 4 ust. 7 Regulaminu, w dniu 31 października 2011 r. Rektor wydał zarządzenie nr [...] w sprawie ustalenia wysokości świadczeń z funduszu pomocy materialnej na rok akademicki 2011/2012. Zachowany został więc termin przewidziany przez przepisy Regulaminu. Organ stwierdził, że nie można zgodzić się ze skarżącym, jakoby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem zasady niedziałania prawa wstecz. Zasady przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2011/2012 ustanowione zostały bowiem w dniu 31 października 2011 r., a więc w zgodzie z obowiązującymi przepisami. Ponadto, adresatem zasady niedziałania prawa wstecz jest prawodawca, a nie organ stosujący prawo. Nie można więc stawiać takiemu organowi zarzutu naruszenia zasady, za której realizację nie odpowiada.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, z późń. zm.), sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym - na zasadzie art. 1 i art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.), w zakresie legalności decyzji administracyjnych stosują środki określone w P.p.s.a. W ramach swej kognicji Sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 P.p.s.a. W przypadku braku uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania aktu z naruszeniem prawa, skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Rektora Politechniki Opolskiej odmawiająca przyznania skarżącemu stypendium rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki 2011/2012. Okolicznością faktyczną odmowy było ustalenie przez organ, że skarżący nie spełnił koniecznego warunku do przyznania stypendium, jaki określony został przez Rektora w "Regulaminie przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej", zwanym dalej Regulaminem, przyjętym zarządzeniem z dnia 15 lipca 2013 r., nr [...]. Zarzuty skargi zmierzały natomiast do wykazania, że określenie w Regulaminie - przyjętym na nowy rok akademicki, zaostrzonego w ocenie skarżącego w stosunku do obowiązującego w poprzednim roku akademickim - kryterium przyznania stypendium, nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa. Zasadnicza kwestia sporna jaka powstała na gruncie niniejszej sprawy, sprowadzała się do tego, czy podejmując rozstrzygnięcie organ prawidłowo uwzględnił warunki jego przyznania ustalone Regulaminem, w sytuacji, gdy przyznanie stypendium na nowy rok akademicki 2011/2012 uzależnione zostało od stanu faktycznego zaistniałego w poprzednim roku akademickim, natomiast Regulamin określający taki wymóg przyjęty został po zakończeniu roku akademickiego 2010/2011.

Na wstępie wskazać trzeba, że w niniejszej sprawie Sąd nie był uprawniony do kontrolowania legalności całości treści Regulaminu. Skarga bowiem wniesiona została na decyzję, zatem w granicach niniejszej sprawy - dokonując oceny Sąd badał , czy zaskarżona decyzja, w tym jej rozstrzygnięcie, znajduje umocowanie prawne. W zakresie warunków przyznanie stypendium, na podstawie których organ dokonał oceny i które uwzględnił podejmując rozstrzygnięcie, weryfikacja Sądu sprowadzała się jedynie do sprawdzenia, czy uwzględnienie przez organ kryteriów określonych w Regulaminie nie stało w sprzeczności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Przede wszystkim, czy było zgodne ze znajdującą zastosowanie w niniejszej sprawie przywołaną wcześniej ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym, zwaną dalej ustawą, która reguluje prawo studentów do ubiegania się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa, w tym m.in. w formie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Natomiast podstawy do oceny Sądu nie mogło stanowić wskazane przez skarżącego rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 16 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania stypendium (...). Jakkolwiek obowiązywało ono jeszcze w dacie złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie stypendium (utraciło swoją moc z dniem 1 października 2012 r.), to jednak określało ono szczegółowe warunki i tryb przyznawania innych rodzajów stypendiów niż to, o które wystąpił skarżący i nie znajdowało zastosowania do stypendium przyznawanego przez rektora, którego dotyczy niniejsza sprawa.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała, aby przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu uzasadniającymi jej uchylenie. W ocenie Sądu, odpowiada ona przepisom prawa, a podniesione w skardze zarzutu nie zasługują na uwzględnienie. Rektor wydając decyzję nie naruszył przepisów postępowania i dokonał prawidłowej oceny na podstawie Regulaminu. Podzielić należy pogląd organu - Rektora, że skoro skarżący nie spełnił koniecznego warunku przyznania stypendium określonego w Regulaminie, to zaistniała podstawa do odmowy przyznania wnioskodawcy przedmiotowego świadczenia.

Przechodząc do rozważań w zakresie dokonanej oceny w pierwszej kolejności dostrzec trzeba, że działania organów podejmowane w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego, były już przedmiotem oceny sądowej, a zatem ocena prawna oraz wskazania co do dalszego postępowania w niniejszej sprawie wyrażone zostały w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Op 213/12 oraz wyroku z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Op 14/13.

Odnotować też przyjdzie, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Powyższa zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Przy czym, w pojęciu "ocena prawna" mieści się, przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także sposób ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Związanie oceną prawną, jak i zawartymi w orzeczeniu wskazaniami, co do dalszego postępowania powoduje, że determinują one działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym, podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. W przypadku rozpoznawania sprawy przez sąd oznacza ono z kolei, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Dlatego też, związanie oceną prawną powoduje, że ani organ administracji, ani sąd, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkować się mu w pełnym zakresie. Obowiązek ten może być wyłączony jedynie w wypadku zmiany stanu prawnego, istotnej zmiany okoliczności faktycznych, podjęcie przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwały zawierającej ocenę prawną odmienną od wyrażonej we wcześniejszym wyroku sądu administracyjnego, bądź wzruszenia wyroku zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. wyroki NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1296/10 i sygn. akt II FSK 1328/10 oraz z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1185/11, internetowa Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w tej sprawie, Sąd nie stwierdził, aby zaistniały okoliczności umożliwiające odstąpienie od oceny i wskazań co do dalszego postępowania sformułowanych w przywołanych orzeczeniach, tj. z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Op 213/12 oraz z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Op 14/13. Uwzględniając zatem stanowisko wyrażone w tych wyrokach, odnotować przyjdzie, że zaskarżona decyzja została wydana przez uprawniony organ tj. Rektora. Ponadto, wydając zaskarżoną decyzję organ zastosował się do wskazań, w tym określonych w wyroku z dnia 28 lutego 2013 r. W konsekwencji powyższego, zdaniem Sądu, prawidłowo też wydana została decyzja o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanego stypendium, uwzględniając przy tym zapisy Regulaminu wprowadzonego zarządzeniem Rektora z dnia 15 lipca 2013 r., nr [...].

Przypomnieć trzeba, że w wyroku z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Op 14/13, Sąd uznał, iż Regulamin przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej, regulujący kryteria i tryb udzielania stypendiów na rok akademicki 2011/2012, wprowadzony wcześniejszym zarządzeniem z dnia 21 lipca 2011 , nr [...], nie mógł stanowić podstawy do wydania decyzji w sprawie przyznania skarżącemu stypendium, z uwagi na to, że jego wprowadzenie nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa. Sąd dostrzegł, że zarządzenie to zostało podpisane przez nieuprawnioną osobę. Jednakże Sąd nie oceniał i nie kwestionował, legalności samych zapisów Regulaminu, a jedynie badał legalność wprowadzenia w życie tego aktu i w tym zakresie ocenił, że nie mógł on stanowić podstawy do wydania decyzji stypendialnej. W granicach tej oceny, jako wskazanie co do dalszego postępowania Sąd wskazał w wyroku na konieczność załatwienia wniosku skarżącego o przyznanie stypendium na podstawie prawidłowo wprowadzonego Regulaminu.

Respektując zatem ocenę Sądu i stosując się do zalecenia wynikającego ze wskazań wyroku, Rektor wydał zarządzenie z dnia 15 lipca 2013 r., nr [...], którym w sposób prawidłowy wprowadził Regulamin mający zastosowanie w roku akademickim 2011/2012. Skoro powyższe zarządzenie podpisane zostało przez uprawniony organ uczelni, zatem uznać należy, że konwalidowana została czynność wprowadzenia Regulaminu w życie, a tym samym akt ten mógł stanowić podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Na skutek bowiem wydania ww. zarządzenia przez uprawniony do tego organ uczelni, czynność ustalenia Regulaminu została skutecznie (ważnie) dokonana.

Odnośnie charakteru aktu, jakim jest Regulamin - Sąd wypowiedział się już w wyroku z dnia z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Op 14/13, przyjmując, że prawo kształtowania przez organy uczelni wyższej aktami wewnętrznymi sytuacji prawnej, w tym praw i obowiązków studentów, pomimo jego autonomicznego charakteru, wymaga zachowania wszystkich standardów wpływających na jego wewnętrzną spójność oraz zgodności z przepisami powszechnie obowiązującymi. Regulamin, jako akt wewnętrzny uczelni, ustalany na zasadzie art. 186 ust. 1 ustawy przez rektora, w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego, pomimo swego autonomicznego charakteru nie może naruszać podstawowych zasad prawnych obowiązujących w postępowaniu administracyjnym, ani też pozostawać w sprzeczności z postanowieniami aktów wyższego rzędu, gdyż naruszałoby to podstawową zasadę konstytucyjną hierarchiczności systemu źródeł prawa.

Uwzględniając tę wykładnię należy się zgodzić z tym, że Regulamin, jako akt wewnętrzny musi spełniać wymogi zgodności z prawem, w tym nie może naruszać zasady niedziałania prawa wstecz ze szkodą dla studentów. Pomimo akceptacji takiego poglądu, nie można jednak zgodzić się z zarzutem skarżącego, że przy ocenie jego wniosku i wydaniu zaskarżonej decyzji organ, stosując kryteria wynikające z Regulamin, naruszył art. 186 ust. 1 ustawy, a poprzez ich wprowadzenie - konstytucyjną zasadę niedziałania prawa wstecz, z uwagi na okoliczność, że kryteria przyjęte na rok akademicki 2011/2012 nie obowiązywały w chwili, w której miały miejsce zdarzenia istotne przy ustalaniu prawa do stypendium.

Stąd wyjaśnić przyjdzie, że stypendium rektora dla najlepszych studentów, wskazane w art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy, jako jedna z form pomocy materialnej dla studentów z budżetu państwa, w myśl art. 181 ust. 1 ustawy, może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Zapis, że student może otrzymać omawiane stypendium, przesądza o tym, że decyzja wydana w tym przedmiocie ma charakter konstytutywny. Zauważyć też należy, że zgodnie z art. 184 ust. 1 i ust. 2 ustawy, omawiane stypendium, na określony rok akademicki, student może otrzymać w danym roku akademickim. To oznacza, że rozpatrując wniosek na dany rok akademicki organ ma obowiązek stosować aktualnie obowiązujące w tym roku akademickim przepisy prawa, w tym regulacje przyjętego Regulaminu. Podstawę faktyczną decyzji stanowią bowiem wyniki uzyskane przez studenta w poprzednim roku, ale są one oceniane w dacie orzekania przez organ, który zobowiązany jest stosować stan prawny obowiązujący w dacie orzekania (por. wyrok NSA z dnia 23 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 929/13, internetowa CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Delegacja ustawowa do określenia, w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego, szczegółowego regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8, w tym m.in. szczegółowych kryteriów i trybu udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, ustanowiona została dla rektorów wyższych uczelni w art. 186 ust. 1 ustawy, wg. brzmienia obowiązującego na dzień złożenia przez skarżącego wniosku jak i na dzień wydania zaskarżonej decyzji.

Dlatego w tym miejscu odnotować można, że przyznanie rektorowi w art. 186 ust. 1 ustawy stosownego uprawnienia, uzasadnione jest zarówno pozycją prawnoustrojową uczelni, jako autonomicznego podmiotu, którego działalność określają przepisy ustawy (art. 70 ust. 5 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy), a która to autonomiczność oznacza prawo kształtowania przepisami wewnętrznymi sytuacji prawnej studentów oraz brak możliwości całkowitego regulowania ustawami wszystkich spraw określających pozycję studenta.

Zauważyć ponadto należy, że ustawa, w tym przepis art. 186 ustawy, zarówno obecnie, jak i w dacie składania przez skarżącego wniosku o stypendium, nie obliguje do wydania regulaminu, czy też dokonywania w nim zmian na tyle wcześnie, by studenci mogli zapoznać się z wymogami, które w nowym roku akademickim musieliby spełnić. Mając na uwadze treść art. 161 ust. 1 ustawy, w którym ustawodawca wprowadził określony wymóg czasowy odnośnie uchwalenia regulaminu studiów, nie można też uznać, że jest to przeoczenie prawodawcy. Przyjąć natomiast należy, że brak takiego wymogu co do regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej, jest przejawem autonomii szkół wyższych, gwarantowanej art. 70 ust. 5 Konstytucji RP, w zakresie możliwości modyfikacji kryteriów i trybu przyznawania stypendiów w zależności od okoliczności faktycznych, w tym np. posiadanych funduszy. Nie oznacza to jednak dowolności w zakresie możliwości zmiany. Z uwagi na to, że stypendium rektora dla najlepszych studentów finansowane jest ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa, jako obiektywny miernik uzasadniający zmianę w tym zakresie przyjąć trzeba ważny interes publiczny.

Za okoliczność uzasadniającą zmianę regulaminu uznać tym samym należy, konieczność dostosowania go do obowiązujących przepisów prawa, w tym na skutek zmiany ustawy. Przyczyną wprowadzenia nowego Regulaminu na rok akademicki 2011/2012 przez Rektora Politechniki Opolskiej była właśnie taka okoliczność. Omawiana ustawa została bowiem zmieniona nowelą z dnia 18 marca 2011 r. (Dz. U. nr 84, poz. 455), której art. 38 wprost stanowił, że wchodzi ona w życie z dniem 1 października 2011 r. Wprawdzie, co do terminu wejścia w życie zmian ustawodawca przewidział pewne wyjątki, określając w tym zakresie także późniejszy termin, niemniej jednak nie obejmowały one zmian dotyczących regulacji w zakresie przyznawania świadczeń określonych w art. 173 ust. 1 ustawy. Od dnia 1 października 2011 r. zmieniony został m.in. art. 173 ust. 1 ustawy, określający formy pomocy materialnej dla studentów, przez wprowadzenie nowej formy świadczenia, w postaci stypendium rektora dla najlepszych studentów, która wcześniej, a więc także w roku akademickim 2010/2011, nie była w ustawie przewidziana. Zmieniono również art. 174 ust. 4 ustawy, regulujący podział środków dotacji przeznaczonych w danym roku na stypendia rektora dla najlepszych studentów oraz brzmienie art. 181 i art. 186 ustawy. Wskazane zmiany spowodowały, że Regulamin obowiązujący w poprzednim roku akademickim 2010/2011 nie mógł mieć zastosowania do przyznawania stypendiów na rok akademicki 2011/2012, chociażby z tego względu, że nie przewidywał przyznania pomocy w formie stypendium rektora dla najlepszych studentów, a przez to nie określał kryteriów i trybu udzielenia tego świadczenia. Tym samym też, konieczne było ustalenie nowego Regulaminu określającego kryteria i tryb przyznania takiej pomocy na nowy rok akademicki 2011/2012, a obowiązującego od dnia 1 października 2011 r.

Powyższe okoliczności spowodowały, że rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie stypendium w nowej formie – stypendium rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki 2011/2012, który został złożony w dniu 10 października 2011 r., Rektor miał obowiązek stosować nowe przepisy prawa i dokonać oceny na podstawie kryteriów oraz trybu udzielania stypendium przyjętych w nowym Regulaminie. Zasadny staje się wniosek, że skoro organ działał na podstawie prawidłowo wprowadzonego regulaminu, przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie mógł naruszyć art. 186 ustawy. Nie uchybił też art. 2 Konstytucji RP, gdyż decyzja jest aktem stosowania prawa, a nie aktem jego stanowienia, a ponadto wydana została na podstawie obowiązujących przepisów, znajdujących zastosowanie do przyznawania stypendiów na rok akademicki 2011/2012.

W zakresie oceny legalności zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 181 ust. 1 ustawy, który określa przesłanki przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów, w szczególności uwzględniając użyty w nim zwrot, że "stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student", przyjąć z kolei należy, że decyzja wydawana w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Uznanie daje organowi pewną swobodę przy podejmowaniu decyzji. O ile zatem rozstrzygniecie musi wynikać z okoliczności sprawy, ustalonych w trakcie postępowania administracyjnego, powoduje ono, że organ nie jest zobowiązany przyznać stypendium w każdym przypadku spełnienia warunków określonych w ustawie. Może, a nawet powinien uwzględnić w tym zakresie kryteria przyznania tego świadczenia wynikające z obowiązującego na dany rok akademicki regulaminu. Z kolei, kryteria te to nic innego, jak okoliczności stanowiące podstawę oceny, których spełnienie umożliwia przyznanie stypendium.

Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów determinuje jednak zakres kontroli jej legalności. Sprawia on bowiem, że dokonywana przez sąd administracyjny kontrola, wymyka się spod merytorycznej oceny zasadności zastosowania kryteriów wynikających z regulaminu i sprowadza się zasadniczo do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone przeprowadzonym postępowaniem w sposób prawidłowy, z zachowaniem przepisów procedury, w szczególności, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zostały zebrane wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia przesłanek przyznania stypendium oraz czy decyzja, podjęta na ich podstawie nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, tj. czy nie nosi cech dowolności (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 234/14, niepublikowane).

Oceniając pod takim kątem zaskarżoną decyzję, Sąd stwierdził, że nie narusza ona zasad i przepisów postępowania administracyjnego, które znajdują zastosowanie do postępowania prowadzonego przez Rektora na zasadzie art. 207 ust. 1 ustawy, a także nie narusza przepisów omawianej ustawy. Mając na uwadze osiągnięte przez skarżącego wyniki sportowe, wskazane we wniosku o przyznanie stypendium na rok akademicki 2011/2012, organ wydający decyzję prawidłowo dokonał oceny w kontekście kryteriów udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów przyjętych w Regulaminie ustalonym na podstawie art. 186 ustawy. Uwzględniając te kryteria, organ nie dopuścił się przy tym dowolności, gdyż ustalone zostały one na podstawie delegacji ustawowej, a Regulamin został wprowadzony w sposób prawidłowy od 1 października 2011 r., na skutek zmiany ustawy. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone zostało w sposób wyczerpujący, a dokonana przez organ ocena została przedstawiona w uzasadnieniu decyzji, które spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 K.p.a.

Stwierdzić trzeba, że prawidłowo dokonano ustaleń w zakresie stanu faktycznego, których sam skarżący nie kwestionuje. Organ przeanalizował jego sytuację na podstawie dokumentacji przebiegu studiów z poprzedniego roku akademickiego 2010/2011. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił też dlaczego odmówił przyznania wnioskowanego stypendium. Wskazując na § 4 ust. 1 Regulaminu stwierdził, że skarżący nie spełnił określonego w tej regulacji kryterium, w postaci posiadania rejestracji bez kredytu punktowego na kolejny rok studiów, najpóźniej do ostatniego dnia sesji egzaminacyjnej. Kryterium to określone zostało w sposób jasny i jednoznaczny. Skoro od jego spełnienia uzależnione zostało przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki 2011/2012, a skarżący nie spełnił tego kryterium, prawidłowo Rektor odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.

W ocenie Sądu, wyjaśnienie podjętego rozstrzygnięcia było wystarczające i znajdowało umocowanie w dokonanych ustaleniach. Samo rozstrzygnięcie nie przekraczało granic dopuszczalnego uznania administracyjnego i nie było dowolne, gdyż znajdowało oparcie w Regulaminie i mieściło się w graniach uznania wynikającego z art. 181 ust. 1 ustawy.

Reasumując, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została przy uwzględnieniu oceny i wskazań wynikających z wydanych w sprawie wyroków i odpowiada przepisom prawa, a zarzuty skargi, jako bezzasadne nie zasługiwały na uwzględnienie.

Z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skarga została oddalona.