Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 342/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 30 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2024 r.; sygn. akt V SA/Wa 1592/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2023 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu niewykorzystanej części dotacji postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 20 czerwca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1592/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. O. wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2023 r., w przedmiocie zwrotu niewykorzystanej części dotacji.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że we wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji skarżący stwierdził, że jej wykonanie, czyli zwrot tak znacznej kwoty (90 810,56 zł) spowoduje trudne do odwrócenia skutki w postaci utraty płynności finansowej i zagrozi funkcjonowaniu prowadzonego żłobka. Zajęcie rachunków do którego może dojść w przypadku skierowania decyzji do wykonania pociągnie niemożność regulowania czynszu najmu za lokal, a także pensji dla 12 pracowników. Niedogodności te mogą odczuć również dzieci uczęszczające do żłobka, w związku z brakiem prawidłowej opieki, czy też w przypadku konieczności wypowiedzenia umów zawartych z rodzicami dzieci, gdy działalność żłobka będzie musiała zostać zawieszona lub zakończona. Wniosek jest zatem w opinii skarżącego uzasadniony nie tylko z perspektywy interesu samego wnioskodawcy, ale również interesem społecznym, w związku ze szczególnym rodzajem świadczonej działalności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że skarżący do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie dołączył żadnych dokumentów finansowych. Jednak Sąd dokonał analizy dokumentów przedstawionych w toku rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Skarżący w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach formularza PPF podał, że gospodarstwo domowe prowadzi z narzeczoną i dwojgiem małoletnich dzieci, rodzina posiada dom bliźniak o powierzchni 80 m2 wartości 700.000 zł oraz 2 samochody osobowe o wartości 10.000 zł i 20.000 zł. Skarżący zadeklarował dochody z działalności gospodarczej w kwocie 8.000 zł/mies. netto oraz zobowiązania i wydatki obejmujące kredyty (5.000 zł), media (500 zł), ogrzewanie (400 zł) oraz prąd (300 zł). Podniósł, że jest jedynym żywicielem rodziny.

Biorąc pod uwagę przedmiot zaskarżenia, w ocenie Sądu I instancji, skarżący nie uprawdopodobnił, że przy wskazanych i udokumentowanych (we wniosku o przyznanie prawa pomocy) dochodach wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje znaczą szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. "Trudne do odwrócenia skutki" to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 27 sierpnia 2013 r. o sygn. akt I GZ 211/13, z dnia 26 listopada 2013 r. o sygn. akt II GZ 671/13).

W ocenie Sądu I instancji, w badanej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił, że zaistniała przesłanka dotycząca niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Powyższe, zdaniem WSA, skutkowało odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 61 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2024 poz. 935; dalej: p.p.s.a.).

W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 61 § 3 w zw. z art. 163 § 2 p.p.s.a., poprzez bezzasadną odmowę wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji SKO w Warszawie, w sytuacji, gdy wbrew błędnemu stwierdzeniu WSA w Warszawie, skarżący wykazał przesłanki przemawiające za koniecznością wstrzymania wykonalności w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom, a WSA winien był dostrzec, że skarżący prowadzi stosunkowo niewielkie przedsiębiorstwo (żłobek) o takich obrotach finansowych, że próba egzekucji objętej decyzją SKO kwoty ok. 100 000 zł doprowadzić może do niewypłacalności i w konsekwencji do upadłości przedsiębiorstwa oraz pozbawienia źródła dochodów skarżącego i zatrudnianych przez niego pracowników.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Zauważyć należy, że w sprawach, w których rozstrzygane są kwestie wstrzymania wykonania decyzji ciężar dowodzenia okoliczności wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. zdecydowanie przesuwa się na stronę wnioskującą, gdyż tylko ona posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. np. postanowienia NSA z dnia: 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07; 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA oceniając wniosek skarżącego w świetle przywołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. prawidłowo uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem zarówno zawarta w nim argumentacja, jak i dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej. Jak podkreślił Sąd I instancji, skarżący do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie dołączył żadnych dokumentów finansowych. Jednak Sąd dokonał analizy dokumentów przedstawionych w toku rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na marginesie wskazać należy, że postanowieniem z dnia 27 października 2023 r., sygn. akt V SPP/Wa 211/23, Referendarz sądowy w WSA w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł.

Jak wskazał Sąd I instancji, skarżący w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach formularza PPF podał, że gospodarstwo domowe prowadzi z narzeczoną i dwojgiem małoletnich dzieci, rodzina posiada dom bliźniak o powierzchni 80 m2 wartości 700.000 zł oraz 2 samochody osobowe o wartości 10.000 zł i 20.000 zł. Skarżący zadeklarował dochody z działalności gospodarczej w kwocie 8.000 zł/mies. netto oraz zobowiązania i wydatki obejmujące kredyty (5.000 zł), media (500 zł), ogrzewanie (400 zł) oraz prąd (300 zł). Podniósł, że jest jedynym żywicielem rodziny.

Ponadto z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2023 r. w okresie od stycznia do września 2023 r. wynika, że skarżący uzyskał przychody z działalności w kwocie 161.575,00 zł i poniósł koszty w wysokości 179.933,05 zł. Z zeznania podatkowego PIT-36 w 2022 r. wynika przychód z działalności w kwocie 310.238,00 zł, koszty działalności w wysokości 212.127,68 zł oraz dochód w kwocie 98.110,32 zł.

W okresie od 21 czerwca 2023 r. do 19 września 2023 r. (ok. 3 miesiące) na pierwszym koncie skarżącego suma uznań wyniosła 276.686,70 zł (średnio 92.228,90 zł/mies.), a suma wydatków 274.855,29 zł (średnio 91.618,43 zł/mies.), na drugim koncie suma uznań wyniosła 202.500 zł (średnio 67.500 zł/mies.), a suma wydatków 201.448,49 zł (średnio 67.149,49 zł/mies.). Na trzecim koncie suma uznań wyniosła 122.781,43 zł (średnio 40.927,14 zł/mies.), a suma wydatków 129.720,93 zł (średnio 43.240,31 zł/mies.).

Należy także zauważyć wydatki (kwota ok. 8.650 zł) na wyjazd do USA w 2023 r. Rachunki przedstawiają wydatki w lokalach gastronomicznych, sklepach odzieżowych, obuwniczych, wielobranżowych, aptekach, drogeriach, atrakcjach turystycznych, miejscach rekreacji czy na lotniskach. Bez kosztów biletów lotniczych (Polska-USA), zakwaterowania, czy transportu pomiędzy kilkoma miastami w USA (m.in. Las Vegas, Long Beach, Chicago). Ponadto skarżący nie wyjaśnił też celu wszystkich pozostających do spłaty kredytów.

W realiach niniejszej sprawy skarżący umotywował swój wniosek, jak również przedłożył wiele dokumentów potwierdzających - jego zdaniem - wywody zawarte w tym wniosku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wykazał on jednak należycie okoliczności uzasadniających skorzystanie z ochrony tymczasowej jaką stanowi środek w postaci wstrzymania wykonania wnioskowanej decyzji.

Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, w rozpoznawanej sprawie załączono do wniosku o przyznanie prawa pomocy bardzo liczne dokumenty, które obrazują dobrą i stabilną sytuację finansową skarżącego (czego przykładem są między innymi wydatki na podróż do USA). Zatem wobec jedynie ogólnych twierdzeń zawartych w samym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie można uznać, że skarżący wykazał, iż w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji zajdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

W kontekście powołanych przez skarżącego motywów obejmujących obawy o trudne do odwrócenia skutki w postaci powstania znacznych strat finansowych w prowadzonej działalności gospodarczej, należało wyjaśnić, że wykonanie świadczenia pieniężnego samo w sobie - co do zasady - nie wywołuje nieodwracalnych skutków. Ewentualne uchylenie wnioskowanej decyzji powoduje konieczność zwrotu uprzednio pobranej/uiszczonej należności. W przypadku zaś przymusowego jej egzekwowania, wdrożona egzekucja prawnie jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu.

Ze wskazanych okoliczności i załączonych dokumentów Naczelny Sąd Administracyjny nie był w stanie, tak jak i Sąd I instancji, ocenić że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków względem skarżącego.

Z uwagi na to, że skarżący nie jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, NSA poucza stronę, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.