Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 198/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 129
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 maja 2023 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 17 listopada 2022 r. nr SKO.PS/40/120/2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 16 marca 2022 r. (data wpływu) A. W. (dalej jako: "skarżąca" lub "strona") wystąpiła do Wójta Gminy K. o ustalenie na jej rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką – D. S..

Decyzją z 19 lipca 2022 r. organ odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując, że nie została spełniona przesłanka wynikającą z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 615; dalej jako: u.ś.r.), gdyż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu wieku określonego w ww. przepisie.

W odwołaniu od powyższej decyzji, pełnomocnik strony zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., poprzez brak uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym to Trybunał stwierdził, że przepis ten w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę, w zależności od daty powstania niepełnosprawności, jest niekonstytucyjny. Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 10 lipca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia wskazało na treść art. 17 ust. 1 i ust. 1b u.ś.r., a następnie sentencję ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2021 r. K 38/13. Organ odwoławczy wyraził stanowisko, zgodnie z którym od momentu wejścia w życie ww. wyroku Trybunału, wskazywany przepis nie może być stosowany w jego dotychczasowym brzmieniu. W stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, a zatem w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Organ wskazał jednak, że – pomimo powyższego – rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu I instancji jest prawidłowe. W okolicznościach niniejszej sprawy nie ma bowiem podstaw do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak podniósł, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego opiera się na konstrukcji obowiązku alimentacyjnego, który może być realizowany w różnej formie, nie tylko przez osobiste starania, ale także przez sfinansowanie opieki. Nie ma podstaw, aby realizacja obowiązku alimentacyjnego, który wynika z istniejących między członkami rodziny więzi, była w zakresie skutków finansowych niejako automatycznie przerzucana na ogół podatników, którzy finansują system świadczeń opiekuńczych. Zapewnienie opieki rodzicowi jest obowiązkiem dzieci. Opieka, jako element realizacji obowiązku alimentacyjnego, jest świadczona nieodpłatnie. Sfinansowanie opieki ze środków publicznych, poprzez przyznanie i wypłatę świadczenie pielęgnacyjnego członkowi rodziny, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny, musi wynikać ze skrajnie niekorzystnej sytuacji rodzinnej osoby niepełnosprawnej, kiedy to członek rodziny rzeczywiście musi zrezygnować z pracy zarobkowej, żeby zapewnić opiekę, zaś opieka nie może być zapewniona w inny sposób.

Niepełnosprawna D. S. jest wdową, osobą przewlekle chorą, w podeszłym wieku. Posiada czworo dzieci: skarżąca oraz trzech synów. Z akt sprawy nie można wyprowadzić wniosku, że wszystkie te osoby są niepełnosprawne - legitymują się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, a także, że są w trudnej sytuacji materialnej, uniemożliwiającej im jakikolwiek wkład finansowy w realizację spoczywającego na nich obowiązku alimentacyjnego.

W ocenie Kolegium trudno uznać, aby czworo dorosłych dzieci, z których jedna zamieszkuje z osobą niepełnosprawną, nie było w stanie zrealizować ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego, polegającego na zapewnieniu matce opieki, bez konieczności rezygnacji z zatrudnienia przez jedną z nich. Realizacja obowiązku alimentacyjnego nie musi bowiem polegać na świadczeniu osobistej opieki, ale także na zapewnieniu środków na opiekę. W przypadku kilku zobowiązanych i odpowiedniej organizacji pomocy może istnieć możliwość zapewnienia opieki bez konieczności rezygnacji jednego z nich z pracy zarobkowej, która winna pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki. Z akt sprawy nie wynika, że dzieci osoby niepełnosprawnej nie osiągają żadnych dochodów i nie są w stanie w związku z tym świadczyć w jakimś, choćby niewielkim zakresie pomocy finansowej (wynika jedynie, że takiej pomocy nie deklarują i nie chcą udzielić).

Ponadto organ podniósł, że skarżąca nie wykonuje przy matce przez cały czas czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życia codziennego (niepełnosprawna nie jest osobą leżącą, całodobowo pampersowaną, cewnikowaną, karmioną), nie wymaga szczególnej pielęgnacji i obsługi, nie potrzebuje specjalnych zabiegów pielęgnacyjnych lub terapii, które wymagają udziału innych osób, są czasochłonne lub muszą być cyklicznie i często powtarzane w ciągu dnia (z akt sprawy nie wynika, że taka pomoc jest niepełnosprawnej świadczona bądź też istnieje konieczność zorganizowania takiej pomocy). Pomoc strony zasadniczo sprowadza się do wykonywania czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują. Sprawowana opieka w stanie faktycznym sprawy stanowi naturalną formę pomocy w rodzinie i nie stoi na przeszkodzie jednoczesnemu wykonywaniu pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Nadto dodał, że skarżąca raz na 2 - 3 tygodnie wyjeżdża do swojego mieszkania w Zamościu, pozostawiając niepełnosprawną matkę samą i utrzymując z nią jedynie kontakt telefoniczny, jednocześnie zabezpieczając w taki sposób konieczne potrzeby matki, aby, jak sama podała, niczego jej nie brakowało, co – zdaniem Kolegium - wskazuje, iż osoba wymagająca opieki jest w stanie funkcjonować w pewnym przedziale czasowym samodzielnie, oczywiście w warunkach zabezpieczenia jej niezbędnych potrzeb, co dowodzi, iż podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez skarżącą, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, wydaje się być możliwe do realizacji.

W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wskazała, że organ odwoławczy błędnie ocenił możliwości sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką przez liczne rodzeństwo, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny. Nadto podniosła, iż organ błędnie ocenił i niezasadnie uznał, iż zakres sprawowanej przez nią opieki nie wyklucza podjęcia zatrudnienia.

W odpowiedzi na zarzuty podniesione w skardze, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu wniosło o jej oddalenie, podtrzymuje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w związku z wnioskiem zarówno strony skarżącej jak i organu, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Poza brakiem udziału stron w tym trybie, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym. W ramach tej kontroli, tak jak w każdym przypadku sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do zaskarżonych aktów lub czynności (art. 135 p.p.s.a.).

Stosownie zaś do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa. Sąd nie jest natomiast władny oceniać takich okoliczności, jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem organu oraz czy orzeczenie to wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i tym podobnych kwestii.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Sąd uznał, że skarga nie jest uzasadniona.

Przedmiotem żądania skarżącej, wyrażonego w jej wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

Wniosek ten podlegał zatem rozpatrzeniu w oparciu o przepisy przywoływanej w części historycznej niniejszego uzasadnienia u.ś.r., w szczególności jej art. 17.

Na wstępie Sąd podkreśla, że nie budzi żadnych wątpliwości prawidłowość stanowiska Kolegium dotyczącego zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy. Zasadnie bowiem Kolegium uznało, że nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ww. przepis, którego niezgodność z konstytucyjną zasadą równości została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Kwestia ta, jako już utrwalona w orzecznictwie nie wymaga szerszego omówienia a przedstawione przez organ odwoławczy wywody i wnioski jej dotyczące są właściwe i Sąd podziela takie właśnie stanowisko.

Kolegium uznało jednakże, że istnieją inne okoliczności wykluczające przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Mianowicie - jego zdaniem - przeszkodą w przyznaniu wnioskowanego świadczenia jest brak związku przyczynowo - skutkowego między rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem stałej opieki nad niepełnosprawną matką oraz okoliczność posiadania przez niepełnosprawną także innych dzieci mogących uczestniczyć w sprawowaniu nad nią opieki.

Stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

W pierwszej kolejności, wyjaśnić należy, że podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest nie tylko sprawowanie stałej, ciągłej opieki, ale aby opieka ta (jej zakres) wykluczała możliwość podjęcia zatrudnienia lub powodowała konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie to ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy, czy też niemożność jej podjęcia z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Pojęcie opieki, o którym mowa w powyższym przepisie, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r., pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. np. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19).

Dla ustalenia związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej w jakimkolwiek, nawet najmniejszym zakresie.

Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości i konieczności wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20 i z 18 maja 2021 r., I OSK 275/21). To organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13).

Przenosząc te ogólne uwagi interpretacyjne na grunt rozpoznawanej sprawy, należało stwierdzić, że organy wykazały w sposób przekonujący, że skarżąca nie wykonuje wobec swojej niepełnosprawnej matki opieki, która uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Mianowicie, jak wynika z akt sprawy, matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Z jego treści wynika, że główne jej schorzenia to: miażdżyca, niedokrwienność serca, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca i zwyrodnienie stawów kręgosłupa oraz obwodowych. Porusza się z trudem za pomocą kuli łokciowej. Wymaga pomocy przy wykonywaniu codziennych czynności, jak utrzymanie higieny osobistej, ubieranie i przygotowanie posiłków.

Zestawienie powyższych chorób i dolegliwości z czynnościami wykonywanymi przez skarżąca prowadzi jednak do wniosku, że te nie są tego rodzaju oraz rozmiaru, iż uniemożliwia to podjęcie przez skarżącą jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

Jak wskazano, matka skarżącej porusza się za pomocą sprzętu ortopedycznego. Ze względu na problemy z poruszaniem się nie jest w stanie np. zrobić zakupów, prania czy posprzątać mieszkanie. Wiele czynności jest jednak w stanie wykonać samodzielnie. W szczególności nie jest osobą leżącą, pampersowaną lub cewnikowaną, nie wymaga karmienia ani pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych. Nie wymaga szczególnej pielęgnacji i obsługi, nie potrzebuje specjalnych zabiegów pielęgnacyjnych lub terapii, które wymagają udziału innych osób, są czasochłonne lub muszą być cyklicznie i często powtarzane w ciągu dnia. Niepełnosprawna samodzielnie mierzy ciśnienie tętnicze i poziom cukru.

Pomoc skarżącej, zasadniczo sprowadza się do wykonywania czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują. Sprawowana opieka w stanie faktycznym sprawy stanowi naturalną formę pomocy w rodzinie i nie stoi na przeszkodzie jednoczesnemu wykonywaniu pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Sprawowana przez stronę opieka sprowadza się głównie do zabezpieczenia potrzeb bytowych osoby niepełnosprawnej - skarżąca w ramach sprawowania opieki wykonuje następujące czynności: przygotowuje posiłki, dba o czystość, dowozi do lekarza, robi zakupy, pomaga w załatwianiu spraw urzędowych, pomaga w utrzymaniu higieny.

W tych okolicznościach słusznym było uznanie, że opieka skarżącej nie świadczy o wypełnieniu warunku ścisłego i bezpośredniego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną opieką. Czynności takie jak pranie, sprzątanie, robienie zakupów i pomoc w myciu i utrzymaniu higieny osobistej wykonywane przez skarżącą stanowią bowiem typowe czynności opiekuńcze, które może wykonywać również jako osoba czynna zawodowo. Te oraz pozostałe ustalone przez organy czynności wykonywane przez skarżącą składające się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego (robienie zakupów, pranie, sprzątanie, załatwianie spraw urzędowych i wizyt lekarskich), nie wymagają całodobowej dyspozycyjności, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane również przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Trafne przy tym jest domniemanie Kolegium, iż wykonywane czynności wynikają z faktu wspólnego zamieszkiwania z niepełnosprawną matką.

Wobec tego nie można uznać, że to właśnie opieka nad matką, z racji czasochłonności i charakteru wykonywanych czynności, uniemożliwia skarżącej aktywność zawodową. Skarżąca nie wykonuje w związku ze stanem zdrowia matki żadnych ekstraordynaryjnych, szczególnych czynności, pochłaniających tyle czasu, by niemożliwe było podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.

Nie bez znaczenie jest fakt, że skarżąca raz na 2 - 3 tygodnie wyjeżdża do swojego mieszkania w Zamościu, pozostawiając niepełnosprawną matkę samą i utrzymując z nią jedynie kontakt telefoniczny, co jednoznacznie świadczy, że ta jest w stanie funkcjonować w pewnym przedziale czasowym samodzielnie, oczywiście w warunkach zabezpieczenia jej niezbędnych potrzeb. Powyższe dodatkowo dowodzi, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez skarżącą, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, jest możliwe do realizacji.

W tych okolicznościach, zdaniem Sądu uzasadnione jest stanowisko organów o braku bezpośredniego związku między koniecznością stałej opieki nad matką a tym, że skarżąca nie podejmuje jakiegokolwiek zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Innymi słowy rezygnacja z pracy zawodowej musi nastąpić w celu sprawowania opieki. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Tym samym nie znalazło potwierdzenia stanowisko skarżącej, że ze względu na sprawowaną opiekę nie jest w stanie podjąć zatrudnienia nawet w najmniejszym wymiarze czasowym.

Ponadto trafnie wskazało Kolegium, że skarżąca posiada jeszcze trzech braci, a zatem rodzeństwo, które może wspólnie ze skarżącą realizować obciążający ich z mocy prawa obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej: "k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo, a zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Sąd podziela dominujący w orzecznictwie pogląd, iż nawet wykonywanie zatrudnienia przez dzieci osoby wymagającej opieki czy nawet zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że nie są one w stanie sprawować opieki nad rodzicem (zob. np. wyrok WSA w Opolu z 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z 12 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 66/21, wyrok WSA w Gdańsku z 11 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1201/20). Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, innym zakładzie administracyjnym, w którym władztwo zakładowe ogranicza sposobność określonego postępowania, czy stwierdzony znaczny stopień niepełnosprawności, który nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa, zamieszkiwanie w innej miejscowości niewątpliwie mogą utrudniać sprawowanie opieki nad osobą wymagającą opieki, jednakże okoliczności takie tego nie uniemożliwiają, tym bardziej że wykonanie obowiązku alimentacyjnego nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych. W aktach brak dowodu aby skarżąca, czy też jej matka próbowały wyegzekwować spełnienie ww. obowiązku od pozostałych dzieci. W konsekwencji, nie sposób przyjąć, aby istniały jakiekolwiek obiektywne przeszkody w wywiązywaniu się przez rodzeństwo skarżącej z ich obowiązków alimentacyjnych względem matki.

Przypomnieć należy, że pomoc Państwa ma charakter subsydiarny, ponieważ to przede wszystkim na rodzinie ciąży obowiązek opieki nad osobą niepełnosprawną. Pomoc Państwa jest zatem możliwa jedynie wówczas gdy wnioskujący o nią wykaże, w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji (w tym m.in. współdziałanie wszystkich dzieci w opiece, ew. zatrudnienie opiekunki, czy skorzystanie z usług opiekuńczych), a pomimo to - ze względu na rzeczywisty zakres opieki wynikający z potrzeb osoby niepełnosprawnej (a dokładniej, z posiadanych przez nią schorzeń) – istnieje konieczność rezygnacji z zatrudnienia bądź ww. sytuacja uniemożliwia jego podjęcie. Z akt sprawy nie wynika, że dzieci osoby niepełnosprawnej nie osiągają żadnych dochodów i nie są w stanie w związku z tym świadczyć w jakimś, choćby niewielkim zakresie pomocy finansowej (wynika jedynie, że takiej pomocy nie deklarują i nie chcą udzielić).

Podsumowując, w tym stanie rzeczy zaskarżone rozstrzygnięcie orzekające o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, należało uznać za zasadne w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a nadto wydane z zachowaniem zasad postępowania określonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., oraz opatrzone uzasadnieniem odpowiadającym kryteriom z art. 107 § 3 K.p.a.

Z tych względów Sąd, na postawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.