Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 765/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 7, art. 27 ust. 2
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 4 kwietnia 2023 r. nr NWXIV.7581.2.3.2023 w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 4 kwietnia 2023 r. znak: NWXIV.7581.2.3.2023 Wojewoda Śląski (dalej "Wojewoda" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. (dalej "Prezydent" lub "organ pierwszej instancji") z 23 stycznia 2023 r. numer [...], sprostowaną postanowieniem Prezydenta z 30 marca 2023 r., w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

Prezydent decyzją z 23 stycznia 2023 r. orzekł w punkcie pierwszym o umorzeniu postępowania wszczętego z wniosku B. B. w sprawie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego za nieruchomość usytuowaną w, oznaczoną numerem [...] no powierzchni 2915 m2, k.m. [...], przejętą na podstawie decyzji Prezydenta z 1 października 1979 r. W punkcie drugim decyzji Prezydent odmówił P. K. (dalej "skarżąca") wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego za ww. nieruchomość. Decyzja ta została sprostowana z urzędu postanowieniem z 30 marca 2023 r. w ten sposób, że w miejsce nieprawidłowego numeru decyzji, na podstawie której doszło do przejęcia ww. nieruchomości i organu wydającego tę decyzję wpisano dane prawidłowe.

Podstawę prawną decyzji Prezydenta z 23 stycznia 2023 r. stanowiły przepisy art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 1, ust. 5, art. 130, art. 132 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity przywołany w podstawie prawnej decyzji: Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm.; dalej "u.g.n.") oraz art. 105 § 1 i art. 110 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity przywołany w podstawie prawnej decyzji: Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej "k.p.a."). W uzasadnieniu decyzji Prezydent wyjaśnił, że decyzją z 1 października 1979 r. orzeczono o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w S. oznaczonej numerem [...] , stanowiącej własność M. H. L. . W decyzji tej orzeczono także o odszkodowaniu z tego tytułu w wysokości 746 984 zł. Decyzja z 1 października 1979 r. stała się ostateczna z dniem 12 listopada 1979 r. Prezydent stwierdził, iż z uwagi na istnienie w obrocie prawym prawomocnej decyzji Prezydenta z 16 lipca 2014 r. o umorzeniu postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania prowadzonego na wniosek B. B. należało orzec jak w punkcie pierwszym sentencji decyzji. W odniesieniu natomiast do wniosku skarżącej o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania organ pierwszej instancji wyjaśnił, że doszło do ustalenia odszkodowania i przekazania odszkodowania do depozytu sądowego, co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w S. z [...] r. o sygn. akt [...]. Należało zatem uznać, że zostało ono wypłacone. Dodatkowo organ pierwszej instancji zaznaczył, że dokumentacja finansowa przechowywana jest przez okres 5 lat, a od wydania ww. postanowienia minęło 44 lata, zatem z uwagi na znaczny upływ czasu organ uznał uzyskany odpis postanowienia za wystarczający dowód wpłacenia kwoty odszkodowania do depozytu sądowego.

W odwołaniu od decyzji skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyła decyzję pierwszoinstancyjną w części, tj. w zakresie punktu 2, w którym Prezydent odmówił skarżącej wypłaty odszkodowania. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuciła Prezydentowi błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji polegający na przyjęciu, że ustalone decyzją Prezydenta z 1 października 1979 r. odszkodowanie zostało wypłacone na rzecz uprawnionych, kiedy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wpłacone do depozytu sądowego odszkodowanie zostało wpłacone nieskutecznie, tj. na rzecz innej - niż uprawnione - osoby. Skarżąca podkreśliła, że w trakcie postępowania wywłaszczeniowego w wyniku którego wydana została decyzja z 1 października 1979 r. ujawniony w księdze wieczystej właściciel nieruchomości już nie żył. W wypadku gdy osoba ujawniona jako właściciel nie żyje odszkodowanie przyznaje się na rzecz konkretnych spadkobierców ustalonych w postępowaniu spadkowym, a jeśli postępowanie spadkowe nie zostało przeprowadzone – na rzecz nieustalonych imiennie spadkobierców. Wypłata odszkodowania nie nastąpiła na rzecz uprawnionych do odszkodowania. Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w S. z [...] r. złożona do depozytu kwota odszkodowania została wpłacona na rzecz nieżyjącego M. H. L. . Depozyt zatem został ustanowiony wadliwie, a odbiór kwoty złożonej do depozytu nie był możliwy. Pismem z 17 marca 2023 r. pełnomocnik skarżącej poinformował o uzyskaniu dokumentów stanowiących akta sprawy [...], prowadzonej przez Sądem Rejonowym w S. . Dokumenty te potwierdzają, że złożenie kwoty odszkodowania miało miejsce wobec nieżyjącego byłego właściciela nieruchomości. Wypłata odszkodowania z wpłaconego depozytu na rzecz spadkobierców nie była możliwa z uwagi na wskazanie jako uprawnionego wyłącznie właściciela nieruchomości. Jak wynika z postanowienia Sądu Powiatowego w B. z [...] r. właściciel nieruchomości zmarł [...] r. W tym dniu na spadkobierców przeszły wszystkie przysługujące mu prawa majątkowe. Ustalenie odszkodowania na jego rzecz nie mogło wywołać żadnych skutków. Znamienne jest również to, że organ dokonujący wywłaszczenia posiadał nie tylko wiedzę, że M.H. L. nie żyje, ale komu prawo własności przysługiwało. W aktach księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w S. znajduje się szereg dokumentów, które ten fakt potwierdzają.

Zaskarżoną decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną w zaskarżonym zakresie. Organ odwoławczy wskazał, że decyzja wywłaszczeniowa z 1 października 1979 r. wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zgodnie z przepisami ww. aktu prawnego w sytuacji, gdy wypłata odszkodowania osobie uprawnionej natrafiała na przeszkody prawne istniał obowiązek złożenia sumy odszkodowania do depozytu sądu powiatowego właściwego ze względu na położenie nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie przeszkodę prawną, o której mowa w przepisach ww. ustawy stanowił brak sądowego stwierdzenia nabycia spadku zarówno po zmarłym właścicielu nieruchomości (M. H. L.), jak i po jego następcy prawnym (A. (A.) L. ), co nie pozwalało na ustalenie prawidłowego kręgu ich spadkobierców, a także wyjazd spadkobierców poza granice kraju. Postępowanie spadkowe po A. (A.) L. , który zmarł [...] r., zostało przeprowadzone dopiero w 1997 r. (spadek na podstawie ustawy nabyła żona F. L. oraz córka B. B. ). Postanowieniem z [...] r. Sąd Rejonowy w D. stwierdził, iż na podstawie testamentu spadek po F. L. nabyły jej córki B. B. oraz skarżąca po 1/2 każda z nich. W postępowaniu wywłaszczeniowym uczestniczył pełnomocnik S. P. , posiadający notarialne pełnomocnictwo od F. L. . Decyzja wywłaszczeniowa została doręczona do rąk pełnomocnika, a 12 listopada 1979 r. uzyskała klauzulę prawomocności. W sprawie uzyskano dowód w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w S. z [...] r. o sygn. akt [...], z którego wynika, że sąd zezwolił na złożenie do depozytu sądowego kwoty 746 984 zł. Organ odwoławczy podkreślił, że to pełnomocnik skarżącej przedstawił dowód w postaci kopii polecenia przelewu na rachunek Sądu Rejonowego w S. na ww. kwotę tytułem złożenia do depozytu na rzecz właściciela nieruchomości. W ocenie Wojewody brak dokumentów spadkowych, a także fakt, że spadkobiercy mieszkali poza granicami kraju stwarzały przeszkody prawne do wypłaty należnego odszkodowania, co spowodowało złożenie odszkodowania do depozytu sądowego. Na procedurę podjęcia środków według wówczas obowiązujących przepisów spadkobiercy właściciela nieruchomości mieli 5 lat. Natomiast w toku postępowania wywłaszczeniowego pełnomocnik S. P. wskazał, że nie przeprowadzono postępowania spadkowego po nieżyjącym właścicielu nieruchomości.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania Wojewoda wyjaśnił także, że pełnomocnik skarżącej nie wskazał w jakim zakresie żąda przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania wyjaśniającego w oparciu o art. 136 k.p.a. i nie sformułował konkretnych wniosków dowodowych. Wojewoda nie stwierdził zaś potrzeby dodatkowego uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie.

Końcowo Wojewoda wskazał, że fakt powołania przez Prezydenta niewłaściwych w sprawie przepisów, jakkolwiek wskazuje na wadliwość działania organu pierwszej instancji to jednak uchybienia te nie wpływają na wynik rozstrzygnięcia sprawy.

Pismem z 30 kwietnia 2023 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła skargę na wskazaną wyżej decyzję Wojewody. W skardze wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta w zaskarżonej części, jak również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że S. P. posiadał notarialne pełnomocnictwo do udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym w imieniu F. L. . Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 76 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. poprzez uznanie, że ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że odszkodowanie ustalone decyzją z 1 października 1979 r. zostało wypłacone na rzecz osób uprawnionych do odszkodowania. W skardze sformułowano także zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 2 w związku z art. 24 i 23 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wskutek błędnej ich wykładni poprzez przyjęcie, że ustalenie odszkodowania, a następnie jego wypłata na rzecz osoby nieistniejącej może być uznane jako skuteczne spełnienie świadczenia na rzecz osób uprawnionych do tego odszkodowania.

Skarżąca wniosła o przeprowadzenie postępowania dowodowego uzupełniającego z odpisu wniosku wywłaszczeniowego z 17 kwietnia 1972 r., odpisów pism z 15 lutego 1972 r., z 10 sierpnia 1971 r. oraz z 27 września 1971 r. na okoliczność, że pełnomocnictwo udzielone S. P. z 1962 r. nie obejmowało swoim zakresem umocowania do działania w postępowaniu wywłaszczeniowym. Skarżąca wniosła także o przeprowadzenie dowodu z kserokopii akt sprawy depozytowej [...] na okoliczność, że zgodnie z praktyką stosowania przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w przypadku ustalenia odszkodowania za nieruchomość, której właściciel nie żyje, zapłata odszkodowania w formie złożenia do depozytu sądowego następowała na rzecz spadkobierców byłego właściciela.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła te same argumenty co w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Dodatkowo podkreśliła, że pełnomocnik S. P. posiadał umocowanie wyłącznie do administrowania nieruchomością F. L. . Wypłata odszkodowania z wpłaconego depozytu na rzecz spadkobierców nie była możliwa z uwagi na wskazanie jako uprawnionego wyłącznie M. H. L. . Nawet gdyby spadkobiercy byłego właściciela zgłosili się po odbiór złożonej do depozytu kwoty odszkodowania, ich roszczenie o jego wypłatę nie mogłoby odnieść żadnego skutku.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewoda dodatkowo wyjaśnił, że co prawda w aktach archiwalnych nie zachował się oryginał pełnomocnictwa dla S. P. jednakże z pozostałych dokumentów jednoznacznie wynika, że brał on udział na każdym etapie postępowania wywłaszczeniowego, a jako pełnomocnik spadkobierców M. H. L. złożył on odwołanie od decyzji wywłaszczeniowej z 1 października 1979 r. Uznać więc należy, iż reprezentował on strony nie tylko w zakresie administrowania nieruchomością, ale również w trakcie całego postępowania wywłaszczeniowego działając jako pełnomocnik.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).

Skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. z uwagi na to, że zarówno skarżąca jak i organ odwoławczy wnieśli o zastosowanie tego trybu postępowania.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Zarzuty skargi okazały się niezasadne.

Stosownie do art. 132 ust. 3 u.g.n. wysokość odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Z mocy wskazanej regulacji osoba wywłaszczona lub jej następca prawny posiada roszczenie o waloryzację odszkodowania, które organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania uwzględnia, gdy stwierdzi, iż istnieje niewykonana ostateczna decyzja administracyjna o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości (por. wyrok WSA w Warszawie z 9 lipca 2020 r., VIII SA/Wa 383/19, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").

W orzecznictwie zgodnie wskazuje się, że norma zawarta w art. 132 ust. 3 u.g.n. ma także zastosowanie do odszkodowania ustalonego na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniach, a więc także przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64 z późn. zm.; dalej "u.z.t.w.n."), o ile decyzja w przedmiocie odszkodowania nie została wykonana (por. wyrok WSA w Krakowie z 8 października 2013 r., II SA/Kr 826/13; wyrok WSA w Gdańsku z 28 października 2015 r., II SA/Gd 412/15; wyrok WSA w Warszawie z 9 lipca 2020 r., VIII SA/Wa 383/19 – opubl. w CBOSA).

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że na mocy decyzji Prezydenta z 1 października 1979 r. znak: [...] doszło do wywłaszczenia nieruchomości położonej w S. , oznaczonej jako pgr [...] nmj. [...], o powierzchni 2915 m2, zapisanej w KW numer [...] Państwowego Biura Notarialnego w S. stanowiącej własność M. H. L. oraz do ustalenia odszkodowania z tego tytułu w wysokości 745 984 zł. Decyzja wywłaszczeniowa została wydana na podstawie przepisów u.z.t.w.n., a postępowanie zostało wszczęte na wniosek Z. "[...]".

Zgodnie z art. 2 u.z.t.w.n. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu, tj. 1 października 1979 r. wywłaszczenie mogło nastąpić jedynie na rzecz Państwa, a o wywłaszczenie mógł ubiegać się zainteresowany organ administracji państwowej, instytucja państwowa lub przedsiębiorstwo państwowe. Wywłaszczenie następowało za odszkodowaniem, a obowiązek odszkodowania ciążył na ubiegającym się o wywłaszczenie (art. 7 u.z.t.w.n.). W myśl art. 27 ust. 2 u.z.t.w.n. sumę odszkodowania przypadającą do wypłaty należało złożyć do depozytu sądowego również w przypadku, jeżeli osoba uprawniona odmawiała przyjęcia odszkodowania albo jeżeli wypłata odszkodowania osobie uprawnionej natrafiała na przeszkody prawne. Suma odszkodowania złożona do depozytu sądowego przechodziła na własność Państwa, jeżeli osoby uprawnione do odbioru nie podjęły jej w ciągu 5 lat od dnia doręczenia im wezwania do odbioru ze wskazaniem skutków niepodjęcia (art. 27 ust. 3 u.z.t.w.n.).

Wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości określonego w formie pieniężnej następuje przede wszystkim poprzez wypłatę kwoty odszkodowania osobie uprawnionej. Realizacja decyzji odszkodowawczej może polegać także na złożeniu przez dłużnika (podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania) kwoty odszkodowania do depozytu sądowego, bowiem skuteczne (ważne) złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego ma takie same skutki jak spełnienie świadczenia.

Kwestią kluczową dla rozpoznawanej sprawy są ustalenia dotyczące tego, czy doszło do wypłaty odszkodowania osobom uprawnionym.

Zdaniem Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający do stwierdzenia, że odszkodowanie orzeczone decyzją wywłaszczeniową z 1 października 1979 r. zostało skutecznie złożone do depozytu sądowego. Organ pierwszej instancji uzyskał dowód w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w S. Wydział II Cywilny z [...] r. o sygn. akt [...] o zezwoleniu na złożenie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego oraz w postaci pisma Sądu Rejonowego w S. z [...] r. informującego o wpłacie odszkodowania. W toku postępowania odwoławczego uzyskano od pełnomocnika skarżącej kopię polecenia przelewu odszkodowania na rachunek Sądu Rejonowego w S. z [...] r. Jak trafnie wskazały organy zgodnie z art. 27 ust. 2 u.z.t.w.n. sumę odszkodowania przypadającą do wypłaty należało złożyć do depozytu sądowego, jeżeli osoba uprawniona odmawiała przyjęcia odszkodowania albo jeżeli wypłata odszkodowania osobie uprawnionej natrafiała na przeszkody prawne. W rozpoznawanej sprawie przeszkodę prawną, o której mowa w ww. przepisie, stanowił brak sądowego stwierdzenia nabycia spadku zarówno po właścicielu wywłaszczonej nieruchomości, jak i po jego następcy prawnym, a także wyjazd potencjalnych spadkobierców poza granice kraju.

Organy orzekające w sprawie wywiązały się zatem należycie z obowiązków wynikających z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Pomimo znacznego upływu czasu od daty zakończenia postępowania sądowego w przedmiocie zezwolenia na złożenie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego, w sposób wystarczający wykazały, iż decyzja wywłaszczeniowa została zrealizowana, tj. należne odszkodowanie zostało złożone do depozytu sądowego, w wyniku czego Skarb Państwa jako dłużnik zwolnił się z powstałego zobowiązania. Sąd podziela ustalenia organów, że fakt złożenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość do depozytu sądowego stanowi dowód pośredni na okoliczność realizacji decyzji wywłaszczeniowej. W orzecznictwie zgodnie wskazuje się, że założenie, iż jedynym dowodem na dokonanie wypłaty przyznanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jest dowód z dokumentu potwierdzającego jego wypłatę czy też dokument potwierdzający złożenie sumy odszkodowania do depozytu sądowego jest nieuprawnione. Takie założenie stwarzałoby bowiem potencjalną możliwość wszystkim byłym właścicielom wywłaszczonych nieruchomości oraz ich prawnym następcom do występowania o wypłacenie odszkodowania już po upływie przewidzianego prawem okresu przechowywania dokumentacji księgowej (por. wyroki NSA: z 13 listopada 2019 r., I OSK 588/18; z 10 września 2020 r., I OSK 182/20; wyrok WSA w Lublinie z 9 kwietnia 2015 r., II SA/Lu 568/14 – opubl. w CBOSA). Brak dokumentacji pozwalającej na stwierdzenie wypłaty może stanowić prawną konsekwencję upływu czasu i nie można na tej podstawie doszukiwać się podstawy roszczenia o wypłatę odszkodowania (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 21 maja 2019 r. II SA/Bd 1150/18; wyrok WSA w Szczecinie z 5 grudnia 2019 r., II SA/Sz 758/19 – opubl. w CBOSA).

Ponadto w toku postępowania odwoławczego pełnomocnik skarżącej przedłożył kopie dokumentów składających się na akta sprawy [...], które zostały mu udostępnione przez Sąd Rejonowy w S. . W aktach sprawy znajduje się nieuwierzytelniona kopia polecenia przelewu zleconego przez Okręgową Dyrekcję Rozbudowy Miast w S. Oddział w B. na rachunek Sądu Rejonowego w S. z [...] r. na kwotę 746 964 zł tytułem złożenia do depozytu na rzecz właściciela nieruchomości wywłaszczonej (w tytule przelewu wskazano numer i datę decyzji wywłaszczeniowej). W rozpoznawanej sprawie zachował się zatem dokument potwierdzający złożenie sumy odszkodowania do depozytu sądowego. Należy przy tym wyjaśnić, że w postępowaniu administracyjnym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Nawet niepotwierdzone za zgodność kserokopie dokumentów mogą być dowodem w sprawie. Dopiero przy kwestionowaniu ich wiarygodności konieczne jest przedłożenie oryginałów (por. wyroki NSA: z 12 października 2011 r., II OSK 2007/10 oraz z 6 października 2010 r., II OSK 1508/09 – opubl. w CBOSA). Skarżąca nie kwestionowała wiarygodności wskazanego polecenia przelewu.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że dotyczą one przede wszystkim prawidłowości decyzji wywłaszczeniowej. Skarżąca wskazuje bowiem, że ustalenie odszkodowania nastąpiło na rzecz nieżyjącego właściciela nieruchomości, a nie na rzecz jego spadkobierców. Ustalenie odszkodowania na rzecz nieżyjącego właściciela nieruchomości nie mogło wywołać żadnych skutków prawnych. Wadliwie oznaczenie osoby uprawnionej do odszkodowania skutkowało zaś tym, że następcy prawni zmarłego właściciela nie mogli ubiegać się o wypłatę ustalonego odszkodowania. Skarżąca kwestionuje także pełnomocnictwo S. [...] do reprezentowania spadkobierczyni właściciela nieruchomości w postępowaniu wywłaszczeniowym. Podkreślić należy, że tego rodzaju zarzuty mogą być podnoszone w odrębnym postępowaniu dotyczącym kontroli legalności decyzji wywłaszczeniowej. Zauważyć należy, że decyzja wywłaszczeniowa z 1 października 1979 r. została opatrzona klauzulą ostateczności i prawomocności w dniu 12 listopada 1979 r. Decyzja ta korzysta z domniemania prawidłowości i legalności. Domniemanie prawidłowości decyzji wyraża się w przyjęciu, że decyzja jest prawidłowa (niewadliwa) tak długo, dopóki nie zostanie obalona w sposób przewidziany przepisami prawa. Oznacza to, że do momentu zmiany, uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzja uważana jest za prawidłową i wywołującą wszelkie związane z jej wydaniem skutki.. Konsekwencją domniemania prawidłowości decyzji jest domniemanie jej legalności. W k.p.a. nie przewidziano konstrukcji nieważności decyzji administracyjnej z mocy samego prawa. Wyeliminowanie wadliwej decyzji ostatecznej z obrotu prawnego może nastąpić wyłącznie przez wydanie nowej decyzji uchylającej (zmieniającej) lub stwierdzającej jej nieważność. Wobec tego dopóki decyzja wywłaszczeniowa z 1 października 1979 r. funkcjonuje w obrocie prawnym zarówno organy administracji jak i sąd administracyjny zobowiązany jest do jej uwzględnienia przy wydawaniu swojego rozstrzygnięcia.

Złożenie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego nastąpiło zgodnie z decyzją wywłaszczeniową z 1 października 1979 r., tj. na rzecz wskazanej w tej decyzji osoby uprawionej. Wykonanie decyzji wywłaszczeniowej nastąpiło zatem poprzez złożenie świadczenia do depozytu sądowego, a nie poprzez jego zapłatę. Złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego jest równoznaczne ze spełnieniem świadczenia przez dłużnika. Wywody skargi dotyczące braku dowodów na wypłacenie odszkodowania z depozytu sądowego do rąk uprawnionych spadkobierców nie mogą więc odnieść pożądanego skutku. Zauważyć przy tym należy, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po następcy prawnym właściciela wywłaszczonej nieruchomości zostało wydane dopiero 19 listopada 1997 r. (postanowienie Sądu Rejonowego w D. w sprawie [...]).

Podkreślić także należy, że ani organy administracji ani sąd administracyjny nie są uprawnione do kontroli prawidłowości lub ważności czynności procesowych, które zostały dokonane przez sąd powszechny w związku z wydaniem postanowienia zezwalającego na złożenie odszkodowania do depozytu sądowego, ani tym bardziej do podważania legalności orzeczenia sądu w tym przedmiocie. Wprawdzie znajdujące się w aktach sprawy postanowienie Sądu Rejonowego w S. z [...] r. w sprawie [...] nie zostało opatrzone klauzulą prawomocności, jednakże z okoliczności sprawy wynika, że ma moc wiążącą i skuteczność prawną.

Uznawszy zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje są niezgodne z prawem (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.