Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2745/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6246 Orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 786/22 w sprawie ze skargi D.S. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia 7 marca 2022 r., nr 316/O/2022 w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie na rzecz D.S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 786/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi D.S., uchylił zaskarżone orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 7 marca 2022 r., nr 316/O/2022 r. w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska [...], orzeczeniem z dnia 31 grudnia 2021 r., nr 01658/3/21, wydanym na podstawie art. 5 ust.1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1131) oraz § 4, § 11, § 16 pkt 1 i 2 oraz § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postepowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761 ze zm., dalej jako "rozporządzenie") i § 5 pkt 1 oraz § 7 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określania ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013 ze zm.), uznała D.S. za niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej, kategoria N, z uwagi na pozytywny wynik badania laboratoryjnego na obecność narkotyków i substancji psychoaktywnych.

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w Warszawie, po rozpoznaniu odwołania, orzeczeniem z dnia 7 marca 2022 r., utrzymała w mocy orzeczenie z dnia 31 grudnia 2021 r. W uzasadnieniu orzeczenia Komisja podała, że w dniu 23 grudnia 2021 r. badanie próbki moczu pobranej u D.S., wykazało pozytywny wynik na obecność opiatów w moczu. Rozpoznanie to zostało prawidłowo zakwalifikowane przez komisję lekarską pierwszej instancji jako § 72 pkt 3, co u kandydata do zawodowej służby wojskowej wg. załącznika nr 1 grupa I jednoznacznie powoduje niezdolność do służby - kategoria N. Z akt sprawy wynika, że 22 grudnia 2021 r. D.S. złożył oświadczenie, że w ciągu ostatnich 7 dni nie zażywał wymienionych w oświadczeniu leków, nie leczył się specjalistycznymi środkami psychotropowymi i nie zażywał środków psychostymulujących (narkotyki, "dopalacze" itp.). Komisja zwróciła uwagę, że badany nie ujawnił w oświadczeniu faktu zażywania leków mogących powodować fałszywie dodatni wynik badania moczu na obecność narkotyków oraz, że po sporadycznym spożyciu opiatów wyniki testów wykrywających ich obecność w moczu mogą być dodatnie przez 2-5 dni, to kolejne badanie po upływie tego czasu na ich obecność w moczu nie miałoby znaczenia weryfikującego i dowodziłoby jedynie faktu, że badany w późniejszym okresie poprzedzającym powtórne badanie nie zażywał tej substancji ponownie. Argumentacja zawarta w odwołaniu nie może być uwzględniona, gdyż wyroby zawierające mak (m.in. drożdżówka), zawierają znikome ilości opiatów, które nie mogły spowodować wzrostu ich poziomu w moczu.

Z powyższym orzeczeniem nie zgodził się badany, który złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a."), uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu kandydata za zdolnego do zawodowej służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia orzekanego, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana kwalifikacja była zgodna z przepisami określającymi zasady orzekania o zdolności do służby oraz tryb postępowania komisji lekarskich w tych sprawach.

Powodem orzeczenia u skarżącego niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej było rozpoznanie pozytywnego wyniku na obecność opiatów w moczu, które zostało zakwalifikowane według § 72 pkt 3 załącznika do rozporządzenia, jako pozytywny wynik badania laboratoryjnego na obecność narkotyków i substancji psychoaktywnych. Przy takim rozpoznaniu skarżący, jako kandydat do pełnienia zawodowej służby wojskowej zaliczony do grupy I, zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia, został uznany za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. Komisje lekarskie obu instancji w swoich ustaleniach oparły się na przeprowadzonym w dniu 23 grudnia 2021 r. badaniu próbki moczu, które wykazało pozytywny wynik na obecność opiatów w moczu. Uzasadniając przyznanie kategorii zdolności do służby N wyjaśniono, że 22 grudnia 2021 r. skarżący złożył oświadczenie, że w ciągu ostatnich 7 dni nie zażywał wymienionych w oświadczeniu leków, nie leczył się specjalistycznymi środkami psychotropowymi i nie zażywał środków psychostymulujących (narkotyki, "dopalacze" itp.). Zwrócono uwagę, że badany nie ujawnił w oświadczeniu faktu zażywania leków mogących powodować fałszywie dodatni wynik badania moczu na obecność narkotyków oraz, że po sporadycznym spożyciu opiatów wyniki testów wykrywających ich obecność w moczu mogą być dodatnie przez 2-5 dni, to kolejne badanie po upływie tego czasu na ich obecność w moczu nie miałoby znaczenia weryfikującego i dowodziłoby jedynie faktu, że badany w późniejszym okresie poprzedzającym powtórne badanie nie zażywał tej substancji ponownie. Ustalenia poczynione w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, wobec braku dowodów podważających wynik testu na obecność opiatów w organizmie i ewentualnych okoliczności ich wprowadzenia do organizmu badanego, nie czynią orzeczenia komisji lekarskiej pierwszej instancji prawnie wadliwym. Niemniej Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na argumentację skarżącego zawartą w odwołaniu, która wskazuje, że w okresie przedświątecznym spożył znaczną ilość makowca, co mogło być przyczyną pozytywnego wyniku badania laboratoryjnego na obecność opiatów w moczu. CWKL przyjęła natomiast, iż wyroby spożywcze zawierające mak (m.in. drożdżówka), zawierają znikome ilości opiatów, które nie mogły spowodować wzrostu ich poziomu w moczu.

Skarżący zarówno w odwołaniu, jak i w skardze zakwestionował powyższe ustalenia, podając, że wykonane z własnej inicjatywy badania lekarskie w dniach 28 i 29 grudnia 2021 r. wykazały wynik ujemny na obecność substancji uzależniających, to zaś uzasadniało konieczność przeprowadzenia przez CWKL ponownych badań na obecność morfiny i opium, czego nie uczyniono. Skarżący zaznaczył, że nawet wykonane na zlecenie Wojskowej Specjalistycznej Przychodni Lekarskiej SP ZOZ [...] badanie z dnia 23 grudnia 2021 r. wskazujące na wynik pozytywny w zakresie opiatów określał, iż każdy wynik dodatni lub wątpliwy należy potwierdzić metodą referencyjną (chromatografia gazową/spektrometrią mas lub chromatografią cieczowa/spektrometrią mas), czego także nie wykonano.

W świetle dostępnych w przestrzeni publicznej artykułów prasowych (powołanych w skardze), a przede wszystkim opracowań naukowych na temat ujawniania w testach narkotykowych opiatów po spożyciu artykułów żywnościowych zawierających mak stanowisko CWKL należy uznać za wadliwe. W artykule naukowym Marioli Burstein (eksperta w Wydziale Fizykochemii CLK KGP) "Badanie zawartości morfiny w płynach ustrojowych osób po spożyciu produktów spożywczych zawierających mak oraz jej oznaczenie w tych wyrobach" (publik. kwartalnik naukowy "Problemy Kryminalistyki", kwiecień – czerwiec 2008) opisano badania naukowe, w których uzyskano pozytywny wynik testów po spożyciu 2 kawałków makowca i drożdżówki z makiem. W badaniu posłużono się testem immunologicznym do wykrywania morfiny w moczu o stężeniu powyższej 300 ng/ml – Morfina TEST Iso Tech (wartość progowa testu jak w przypadku skarżącego). Wyniki badań doprowadziły autorkę publikacji do wniosku, iż wykrycie morfiny w płynach ustrojowych może wskazywać nie tylko na spożycie narkotyków opiatowych, lecz także na konsumpcję cukierniczych produktów spożywczych zawierających mak. Autorka opracowania podkreśliła, iż wyniki badań przedmiotowej pracy potwierdziły problem wykrywania morfiny w moczu po spożyciu ciastka z makiem poruszony w raporcie opracowanym przez Instytut Psychiatrii i Neurologii w biuletynie "Alkoholizm i Narkomania" 2006 r.

W okolicznościach niniejszej sprawy uzasadnione stało się, na podstawie § 23 ust. 2 rozporządzenia, przeprowadzenie ponownych badań lekarskich lub badań specjalistycznych, czego jednak CWKL nie uczyniła naruszając ten przepis. Zarówno termin wykonania skarżącemu testu na obecność narkotyków (w okresie przedświątecznym), oświadczenie skarżącego o spożywaniu wyrobów spożywczych zawierających mak i poddanie się przez zainteresowanego w dniach 28 i 29 grudnia 2021 r. badaniom laboratoryjnym na obecność substancji odurzających, które dały wynik negatywny, wskazują na konieczność poddania weryfikacji rozpoznania dokonanego przez organ pierwszej instancji. Tym samym wyprowadzony przez komisje lekarskie wniosek o niezdolności do służby na wskazanej podstawie, bez przeprowadzenia ponownych badań weryfikujących na obecność substancji uzależniających nie można uznać za prawidłowy. CWKL, rozpatrując odwołanie, nie skierowała skarżącego na ponowne badania, opierając się w swoim orzeczeniu na dokumentacji lekarskiej zgromadzonej w aktach sprawy przez komisję lekarską pierwszej instancji. Podkreślić należy, że badanie przeprowadzone przez Wojskową Specjalistyczną Przychodnię Lekarską SP ZOZ [...] w dniu 23 grudnia 2021 r. wskazujące na wynik pozytywny w zakresie opiatów zawierało zalecenie, aby każdy wynik dodatni potwierdzić metodą referencyjną, czego nie wykonano. Biorąc również pod uwagę ekspertyzy Z.W. - mgr farmacji i biegłego sądowego z zakresu toksykologii przy Sądzie Okręgowym [...] i A.S. – mgr chemii-toksykologii, dostarczone przez skarżącego przed Sądem, prawidłowość interpretacji wyniku badania laboratoryjnego moczu na obecność opiatów na etapie postępowania przed komisjami lekarskimi obu instancji, budzi uzasadnioną wątpliwości. Kwestią wątpliwą jest bowiem to, czy w oparciu o badanie próbki moczu wykonanej po spożyciu dużej ilości maku w cieście można było stwierdzić występowanie u skarżącego obecność narkotyków i substancji psychoaktywnych, co było bezpośrednim powodem zakwalifikowania go jako niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W ocenie Sądu, mając na uwadze powyższe ustalenie i powstałe na ich tle wątpliwości zasadnym było poddanie orzekanego ponownemu badaniu. Bezsprzecznie służby wojskowej nie powinny pełnić osoby zażywające narkotyki i substancje psychoaktywne, co wynika z § 72 pkt 3 załącznika do rozporządzenia, niemniej nie można do tej kategorii kwalifikować osób, które przypadkowo uzyskały test pozytywny na obecność opiatów po spożyciu wyrobów cukierniczych. Tym bardziej, że przed wykonaniem testu nie pytano badanego, czy nie spożywał on artykułów spożywczych zawierających znaczną ilość maku. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był, zdaniem Sądu, niewystarczający do wydania orzeczenia o niezdolności skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej z powołaniem się na powyższe rozpoznanie. Biorąc pod uwagę konsekwencje jakie dla orzekanego wywołuje orzeczenie o niezdolności do służby wydanie takiego orzeczenia musi być poprzedzone wnikliwą diagnostyką i jednoznacznymi ustaleniami.

Rozpoznając ponownie sprawę CWKL powinna w toku ponownego postępowania orzeczniczego uzupełnić materiał dowodowy o niezbędne dodatkowe badanie specjalistyczne skarżącego.

Z powyższym wyrokiem nie zgodziła się Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, wnosząc skargę kasacyjną i domagając się uchylenia w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznania skargi, rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z § 11 rozporządzenia oraz § 72 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia, poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla zastosowania przywołanego przepisu koniecznym jest wyjaśnienie przez wojskową komisję lekarską sposobu wprowadzenia do organizmu środka psychoaktywnego, wymienionego w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485 ze zm.). Z objaśnień szczegółowych do § 72 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia wynika jednoznacznie, że "Osoby po jednorazowym użyciu w celach niemedycznych środka psychoaktywnego wymienionego w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii należy kwalifikować jako niezdolnych". Zapis ten powinien być rozumiany w ten sposób, że orzekani zaliczeni do grupy I powinni być kwalifikowani jako niezdolni do pełnienia zawodowej służby wojskowej w przypadku każdorazowego stwierdzenia/ujawnienia w wykonanych badaniach użycia środka psychoaktywnego, bez względu na źródło jego pochodzenia. Wojskowa komisja lekarska, stwierdzając użycie takiego środka nie jest zobowiązana do szczegółowego ustalania źródła pochodzenia takiego rozpoznania, bowiem już dokonanie rozpoznania wskazanego w § 72 pkt 3 załącznika nr 1 powoduje obligatoryjną niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej dla osób zaliczonych do Grupy I obejmującej, między innymi, osoby ubiegające się o przyjęcie do zawodowej służby wojskowej. Tym samym, wobec jednoznacznego, niebudzącego żadnych wątpliwości - i nie kwestionowanego przez skarżącego - wyniku badania laboratoryjnego stanowiącego podstawę orzeczenia, brak było jakichkolwiek podstaw do zlecenia dodatkowych badań. Skarżący kasacyjnie organ wyjaśnił przy tym, że zgodnie z § 23 ust. 2 rozporządzenia CWKL, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby CWKL może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów. Przepis ten określa charakter czynności dowodowych CWKL, którą posiada charakter ograniczony, ponieważ organ odwoławczy nie jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości ani nawet w znacznej części, a jedynie jest uprawniony do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego i to jedynie wtedy, gdy zebrany materiał dowodowy jest niewystarczający lub budzi wątpliwości. Wbrew stanowisku zajętemu przez Sąd pierwszej instancji, organ nie był zobowiązany do "przeprowadzenia ponownych badań weryfikujących na obecność substancji uzależniających" poprzez skierowanie "D.S. na ponowne badania", ewentualne badanie, zlecone wiele dni po pierwszym badaniu, byłoby niewiarygodne bez względu na okoliczności, w których doszło do wprowadzenia do organizmu środków zawierających opiaty. Zgodnie z objaśnieniami szczegółowymi do § 72 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia, osoby po jednorazowym użyciu w celach niemedycznych środka psychoaktywnego wymienionego w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii należy kwalifikować jako niezdolnych do pełnienia zawodowej służby wojskowej, zatem orzeczenie CWKL było zgodne z obowiązującymi przepisami.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, natomiast strona przeciwna po doręczeniu jej odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą.

Rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jest ona niezasadna.

Przede wszystkim przypomnieć należy, że Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżone orzeczenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., podnosząc, że: "W okolicznościach niniejszej sprawy uzasadnione stało się, na podstawie art. § 23 ust. 2 rozporządzenia, przeprowadzenie ponownych badań lekarskich lub badań specjalistycznych, czego CWKL nie uczyniła, naruszając ten przepis. Zarówno termin wykonania skarżącemu testu na obecność narkotyków (w okresie przedświątecznym), oświadczenie skarżonego o spożywaniu wyrobów spożywczych zawierających mak i poddanie się przez zainteresowanego w dniach 28 i 29 grudnia 2021 r. badaniom laboratoryjnym na obecność substancji odurzających, które dały wynik negatywny, wskazują na konieczność poddania weryfikacji rozpoznania dokonanego przez organ pierwszej instancji. Tym samym wyprowadzony przez komisje lekarskie wniosek o niezdolności do służby na wskazanej podstawie, bez potwierdzenia ponownych badań weryfikujących na obecność substancji uzależniających nie można uznać za prawidłowy". Dalej Sąd pierwszej instancji podkreślił, że: "badanie przeprowadzone przez Wojskową Specjalistyczną Przychodnię Lekarską SP ZOZ [...] z 23 grudnia 2021 r. wskazujące na wynik pozytywny w zakresie opatów zawierało zalecenie, aby każdy wynik dodatni potwierdzić metodą referencyjną, czego nie wykonano. (...) Zgromadzony dotychczas materiał dowodowy był, zdaniem Sądu niewystarczający do wydania orzeczenia o niezdolności skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej z powołaniem się na powyższe rozpoznanie". Zatem Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżone orzeczenie z uwagi na naruszenie przepisów postępowania.

Natomiast w złożonej skardze kasacyjnej podniesiono wyłącznie zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z § 11 rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach i § 72 pkt 3 załącznika nr 1 do tego rozporządzenia, poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla zastosowania tego przepisu koniecznym jest wyjaśnienie przez wojskową komisję lekarską sposobu wprowadzenia do organizmu środka psychoaktywnego, wymienionego w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii.

Stosownie do art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091).

W skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutów naruszenia przepisów postępowania, a trzeba mieć na uwadze, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania służą m.in. kwestionowaniu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że brak tego rodzaju zarzutów w sprawie powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd pierwszej instancji.

Z treści podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu wynika, że skarżący kasacyjnie organ, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 72 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia, w rzeczywistości kwestionuje poczynione przez Sąd pierwszej instancji ustalenia odnoszące się do okoliczności faktycznych sprawy. Wyjaśnić należy, że kwestia czy orzekany użył środka psychoaktywnego, który został ujawniony w wykonanych badaniach oraz czy zachodzi konieczność przeprowadzenia dodatkowych badań na obecność tych substancji u orzekanego, stanowi element stanu faktycznego sprawy i może być skutecznie zakwestionowana poprzez zarzut naruszenia przepisów procesowych. Dokonanie błędnych ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego mogących być następnie podstawą zastosowania norm prawa materialnego stanowi bowiem naruszenie przepisów postępowania. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Jeżeli strona uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię jest niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Dlatego też omawiany zarzut naruszenia prawa materialnego okazał się w niniejszej sprawie nieskuteczny.

Skoro więc podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut okazał się nieskuteczny, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co z kolei skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 P.p.s.a.

O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt. 2 wyroku, na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 209 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Koszty te wynoszą 240 zł i obejmują wynagrodzenie dla pełnomocnika skarżącego za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 179 P.p.s.a. (uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12).