Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 632/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2007-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 e  par. 2
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 7, 11
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Teza: W postępowaniu odnoszącym się do umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego, które prowadzone jest na podstawie art. 64 e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stosuje się zasady ogólne procedury administracyjnej

TEZY

W postępowaniu odnoszącym się do umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego, które prowadzone jest na podstawie art. 64 e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stosuje się zasady ogólne procedury administracyjnej


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2007 r. sprawy ze skargi P. S. A. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia [...] nr [...] 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz Spółki P. S. A. w B. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

I SA/Bd 632/07

UZASADNIENIE

Na podstawie tytułów wykonawczych od nr [..] do nr [...] oraz od nr [...] do nr [..] Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku P.S.A w B. w celu egzekucji należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca do grudnia 2002 r. oraz za okres od grudnia 2003 r. do maja 2004 r. w łącznej kwocie należności głównej 287.876.098,31 zł.

Organ egzekucyjny w celu wyegzekwowania należności zawiadomieniami z dnia [...] nr [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, tj. w B.S.A. O/B. W związku z zastosowaniem środka egzekucyjnego powstały koszty egzekucyjne w wysokości 235.775,20 zł.

Zobowiązana spółka pismem z dnia [...] złożyła wniosek o umorzenie w całości kosztów egzekucyjnych związanych z egzekwowaniem zaległości. W uzasadnieniu firma powołała się na przepis art. 64e ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dający podstawę do umorzenia kosztów egzekucyjnych, wskazując jednocześnie, iż w przypadku P.S.A. w B. spełnione zostały przesłanki określone cytowanym przepisem. Spółka wyraziła opinię, iż nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Wskazała jednocześnie, że ze względu na przedmiot prowadzonej działalności za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawia również ważny interes publiczny. Dodatkowo spółka podniosła, iż od początku prowadzenia działalności boryka się z trudnościami finansowanymi, które spowodowane są między innymi nieterminowym regulowaniem zobowiązań przez swoich kontrahentów co w rezultacie uniemożliwia jej terminową realizację zarówno zobowiązań publicznoprawnych jak i pozostałych. Wyjaśniono, iż mimo, że spółka zawarła ugodę restrukturyzacyjną ze swoim największym dłużnikiem tj. P. Sp. z o.o. to zadłużenie tego podmiotu nadal wynosi ponad miliard złotych a brak spłaty wierzytelności w tak znacznej wysokości ma bezpośredni wpływ na utratę płynności finansowej. Jednocześnie we wniosku w wyczerpujący sposób wyjaśniony został przedmiot prowadzonej działalności spółki i jego istotna rola w tworzeniu i funkcjonowaniu infrastruktury transportu krajowego.

Organ egzekucyjny pismem z dnia [...] wezwał do uzupełnienia złożonego wniosku o dokumenty mogące mieć wpływ na jego rozpatrzenie, m.in. umowy dotyczące zaciągniętych pożyczek, kredytów, gwarancji, zestawienia należności i zobowiązań, sprawozdania finansowe, ewidencję środków trwałych, deklaracji podatkowych, odpisów ksiąg wieczystych posiadanych nieruchomości, decyzje o wieczystych dzierżawach gruntów oraz wskazanie posiadanych kont bankowych. Zobowiązana spółka wraz z pismem z dnia 27 lutego 2007 r. przesłała dokumentację określającą jej sytuację finansową. Przedmiotową dokumentację uzupełniono kolejnym pismem z dnia [...]

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. postanowieniem z dnia [...] nr [...] nie widząc podstaw faktycznych i prawnych odmówił wnioskodawcy umorzenia kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż umorzenie kosztów egzekucyjnych ma charakter fakultatywny i od oceny organu egzekucyjnego zależy czy skorzysta z przysługującego mu uprawnienia. Wskazał jednocześnie, iż umorzenie kosztów egzekucyjnych następuje w sytuacji wyjątkowej, m.in. gdy dłużnik w dotychczasowym postępowaniu wykaże, iż nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. W opinii organu wyrażonej na podstawie będącej w jego dyspozycji dokumentacji - skoro na podstawie umowy cywilnoprawnej zwartej przez zobowiązaną spółkę z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, obejmującej spłatę zadłużenia z tytułu składek w ramach układu ratalnego spółka reguluje raty terminowo a do spłaty zadłużenia pozostało 13 rat. ( ostatnia rata przypada na marzec 2008r) to istnieje realna szansa na spłatę zaległości z tytułu kosztów egzekucyjnych w ratach miesięcznych dostosowanych do możliwości płatniczych spółki.

Na powyższe rozstrzygnięcie, pismem z dnia [...] ( uzupełnionym pismem z dnia [...]) zostało złożone zażalenie. W uzasadnieniu zarzucono organowi egzekucyjnemu naruszenie zasad ogólnych określonych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, takich jak: art. 10 § 1 wraz z art. 81 kpa - poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, art. 6, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez nie rozpatrzenie materiału dowodowego, a także dokonanie ustaleń sprzecznych z zasadą swobodnej oceny dowodów oraz prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa, art. 7 oraz art. 107 § 3 w związku z art. 126 kpa poprzez nie odniesienie się do wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych przedstawionych we wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych, zwłaszcza pominięcie przesłanki jaką jest słuszny interes społeczny oraz naruszenie art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędną interpretację. Zdaniem spółki pominięte zostały fakty dotyczące w szczególności zapewnienia środka transportu tysiącom obywateli oraz pracę setkom ludzi, co stanowi ważny interes publiczny, który jest tożsamy z interesem społecznym oraz słusznym interesem obywateli.

W wyrażonej w zażaleniu opinii stwierdzono, iż organ egzekucyjny ocenił materiał dowodowy w sposób niepełny poprzez pominięcie dowodów przedstawiających trudną sytuację finansową Zakładu. Znajdująca się w krytycznej sytuacji firma, obciążona dodatkowo obowiązkiem spłaty kosztów egzekucyjnych zmuszona będzie do redukcji zatrudnienia osób, które pozostaną bez większych szans na znalezienie nowej pracy, a koszty wypłaty zasiłków poniesione zostaną przez Państwo, w tym Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto, w ocenie spółki, nieodniesienie się do wszystkich argumentów oraz budowanie twierdzeń pozbawionych logicznych podstaw przesądza o tym, iż przedmiotowe postępowanie prowadzone jest z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, a zaskarżone postanowienie nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 w związku z art. 126 kpa.

Dyrektor Izby Skarbowej w B. po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości 235.775,20 zł. W uzasadnieniu podniesiono argumentację tożsamą z wyrażoną w rozstrzygnięciu organu I instancji . Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 kpa poprzez brak możliwości czynnego udziału strony w postępowaniu bezpośrednio przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych Dyrektor Izby Skarbowej w B. wyraził pogląd, iż postępowanie egzekucyjne jest co do zasady postępowaniem wykonawczym w stosunku do postępowania orzekającego unormowanego w kodeksie postępowania administracyjnego. Wprawdzie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odsyła w kwestiach nieuregulowanych w niniejszej ustawie do przepisów zawartych w kpa, jednakże nie dotyczy to wskazanego wyżej art. 10 kpa ( zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym). Zasada ta odnosi się zdaniem organu II instancji jedynie do postępowania orzekającego i jedynie do postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Postępowanie egzekucyjne jest natomiast postępowaniem zmierzającym do wyegzekwowania należności nieuiszczonych w terminie. Organ podkreślił jednak , iż chcąc wnikliwie przeanalizować i ocenić sytuację finansową spółki organ egzekucyjny wezwał zobowiązanego do uzupełnienia materiałów dowodowych w związku z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Za zasadnością poglądu, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do stosowania zasad ogólnych określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego przemawia również zdaniem organu fakt, iż w Rozdziale 6 zatytułowanym "Koszty egzekucyjne" ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zostały uregulowane zasady określania, ustalania, egzekwowania oraz wydawania rozstrzygnięć w przedmiocie powstałych w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych.

Odnosząc się do zarzutów nieuwzględnienia przez organ egzekucyjny jako przesłanki przemawiającej za umorzeniem przedmiotowych kosztów egzekucyjnych ważnego interesu publicznego oraz słusznego interesu społecznego organ II instancji wyjaśnił, iż koszty egzekucyjne stanowią przychody Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z których finansowana jest m.in. wypłata bieżących świadczeń osobom uprawnionym. Brak wpłaty składek zaewidencjonowanych na indywidualnych kontach uprawnionych podmiotów w przyszłości negatywnie wpłynie na wysokość świadczeń emerytalnych. Dlatego też zdaniem organu wystąpienie ważnego interesu publicznego należało rozpatrzyć nie tylko w kontekście sytuacji ekonomiczno-finansowej spółki, ale także bieżącego stanu finansów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Interes publiczny w przedmiotowej sprawie winien być rozumiany przede wszystkim jako zapewnienie wpływu należnych dochodów do budżetu ZUS. Natomiast przy jego ocenie należałoby uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej systemu ubezpieczeń społecznych i Państwa.

Na ww. postanowienie organu II instancji pismem z dnia [...] została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której wniesiono o jego uchylenie. Uzasadniając skargę strona powieliła zarzuty i argumentację zawarte w zażaleniu. Dodatkowo skarżąca spółka zarzuciła naruszenie art.18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne uznanie, że w postępowaniu o umorzenie kosztów egzekucji nie znajdują zastosowania przepisy ustawy kodeks postępowania administracyjnego, w tym przepisy ogólne kpa. Skarżąca podniosła, iż postępowanie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie jest postępowaniem egzekucyjnym sensu stricto, gdyż nie prowadzi do celów, jakie wskazywał organ odwoławczy. W konsekwencji w opinii skarżącej spółki skoro postępowanie w zakresie umorzenia kosztów egzekucji nie prowadzi do wyegzekwowania jakichkolwiek obowiązków, to błędnym jest wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko organu, że do postępowania w zakresie umorzenia stosuje się wyłącznie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a w tym zasad ogólnych w nim określonych.

Zdaniem spółki postępowanie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych jest postępowaniem administracyjnym, do którego znajdują zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym również przepisy stanowiące zasady ogólne tego postępowania. Zdaniem skarżącej przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określają jedynie przesłanki umorzenia kosztów powstałych na skutek prowadzenia postępowania egzekucyjnego, natomiast procedura co do ich umorzenia została uregulowana nie w rzeczowej ustawie, ale w kodeksie postępowania administracyjnego.

Zdaniem skarżącej spółki, obowiązkiem zarówno organu I jak i II instancji było zarówno stosowanie przepisów kpa, w tym przepisów art. 6,7,8,10,81 jak i innych wskazanych w zażaleniu. Strona pokreśliła jednocześnie, iż na zasady ogólne powoływał się organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Stąd niezrozumiałym jest w opinii skarżącej stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, zgodnie z którym brak jest jakichkolwiek podstaw do stosowania zasad ogólnych określonych w kodeksie postępowania administracyjnego.

Ponadto skarżąca spółka podniosła zarzut błędnego zastosowanie art. 29 ustawy, podkreślając, iż przepis art. 64 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa, by przy badaniu przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych należałoby wziąć pod uwagę stan finansów ubezpieczeń społecznych. Wskazano, iż takie przesłanki wymienione zostały w art. 29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie Zakład może na wniosek dłużnika odroczyć termin płatności należności z tytułu składek oraz rozłożyć należności na raty, uwzględniając możliwości płatnicze dłużnika oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji organ II instancji w przedmiotowej sprawie myli dwie różne kwestie - spłatę zaległych składek ze spłatą kosztów egzekucyjnych powstałych na skutek egzekwowania tych zaległych składek. Zdaniem skarżącej są to dwie odrębne sprawy, uregulowane różnymi przepisami, które upoważniają organ egzekucyjny do zastosowania poszczególnych ulg kierując się przy ich udzielaniu odrębnym katalogiem przesłanek. Tym samym zdaniem strony skarżącej, mając na uwadze przepis art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ II instancji nie może kierować się przesłankami rozłożenia należności na raty rozstrzygając o poprawności postanowienia organu egzekucyjnego wydanego w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia i wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia [...] strona skarżąca wyraziła pogląd, iż ustawodawca wymagając udowodnienia przesłanek koniecznych do umorzenia kosztów egzekucji, nakłada na organ egzekucyjny obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, zebrania materiału dowodowego i odpowiedniej jego oceny kątem możliwości zastosowania wnioskowanej ulgi. Zaś przeprowadzenie postępowania dowodowego przez Dyrektora ZUS-u, obliguje go automatycznie do stosowania przepisów ogólnych zamieszczonych w kodeksie postępowania administracyjnego, albowiem łączą się one nierozerwalnie z przepisami o postępowaniu dowodowym.

Dodatkowo wskazała na wyrażone w doktrynie i orzecznictwie poglądy, iż określona w art. 7 kpa zasada postępowania administracyjnego odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy. Przepis ten ma zastosowanie przede wszystkim w odniesieniu do decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego.

Skoro zaś granice uznania administracyjnego wyznacza art. 7 kpa to organ administracyjny podejmując rozstrzygnięcie powinien uwzględnić interes społeczny i słuszny interes obywatela oraz działając w ramach tego uznania, winien wszechstronnie i dokładnie zbadać okoliczności faktyczne, mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 77 kpa).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie je poprzedzające należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Skarżącej Spółce odmówiono umorzenia kosztów egzekucyjnych. Głównym powodem negatywnego dla strony rozstrzygnięcia było uznanie przez organy, iż w sprawie nie zaszła żadna z przesłanek określonych w art. 64 e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W zakresie naruszenia prawa przede wszystkim podnieść trzeba, iż nie można zaakceptować tezy organów, że skoro przesłanki umorzenia kosztów zostały uregulowane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to niezasadnym wydaje się konieczność stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Tym samym brak jest jakichkolwiek podstaw - jak twierdzi organ - do stosowania zasad ogólnych określonych w kpa, do postępowania w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Na aprobatę zasługuje jedynie stwierdzenie, że przesłanki umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego zostały określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie oznacza to jednak, że organ rozstrzygający sprawę – taką jak w tym przypadku - o charakterze uznaniowym, nie jest zobligowany do stosowania zasad ogólnych postępowania administracyjnego i w konsekwencji ich zastosowania, do uwzględniania w toku postępowania przesłanek z nich wynikających, które determinują kierunek jego prowadzenia.

Zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Powołany przepis zawiera przede wszystkim dyrektywę odpowiedniego stosowania kpa, jeżeli przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej. Wykładnia tego przepisu na gruncie niniejszej sprawy winna być dokonana z uwzględnieniem przedmiotu rozstrzygania. Podkreślić trzeba, że umorzenie kosztów egzekucyjnych nie jest stricte postępowaniem egzekucyjnym. Nie prowadzi ono bowiem do przymusowego zrealizowania obowiązku o charakterze publicznoprawnym, na zasadzie wyjątku także należności cywilnoprawnej. Postępowanie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych jest w zasadzie typowym postępowaniem administracyjnym. Zbliżonym przedmiotowo, do postępowania odnoszącego się do umorzenia zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej, o którym to mowa w art. 67 a Ordynacji podatkowej. Nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu podatkowym dotyczącym umorzenia należności podatkowych zastosowanie znajdują zasady ogólne postępowania podatkowego, które w zasadzie można uznać za odpowiedniki zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Brak jest – zdaniem Sądu – jakiegokolwiek uzasadnienia dla niestosowania w postępowaniu odnoszącym się do umorzenia kosztów egzekucyjnych omawianych reguł.

Reasumując powyższe stwierdzić należy, iż w postępowaniu odnoszącym się do umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego, które prowadzone jest na podstawie art. 64 e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stosuje się zasady ogólne procedury administracyjnej.

Tym samym wobec niezastosowania w pełni tych reguł, doszło do naruszenia procedury administracyjnej. Przede wszystkim w stanie faktycznym niniejszej sprawy należy zauważyć naruszenie zasady ogólnej uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, wywodzonej z art. 7 kpa. Powołany przepis stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W ramach słusznego interesu obywateli należy uwzględnić również słuszny interes strony. Na organie ciąży obowiązek wyważenia, przy załatwianiu sprawy, interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Potwierdzeniem powyższego jest orzeczenie NSA z dnia 21 lipca 1998 r., sygn. akt II SA 506/98, LEX nr 41383, w którym Sąd stwierdził, że granice uznania administracyjnego wyznacza art. 7 kpa. Oznacza to, że organ administracyjny podejmując rozstrzygnięcie powinien uwzględnić interes społeczny i słuszny interes obywatela. Podejmując zatem decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny. Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż w sprawach, w których wprowadzona jest instytucja tzw. decyzji związanej [...] nie ma podstaw do stosowania art. 7 kpa, który dotyczy wyrażania racji interesu jednostki i interesu publicznego przy wydawaniu decyzji pozostawionych uznaniu administracyjnemu (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 1995 r., sygn. akt S.A./Ka2198/94, LEX 27111). Powołane orzecznictwo odnosi się wprawdzie do decyzji uznaniowych, jednak – zdaniem Sądu – znajduje odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie.

Warto też przywołać orzeczenie Sądu Najwyższego, w którym stwierdzono, że w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Zarówno istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu publicznego nad indywidualny podlegać muszą zawsze wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej, a już szczególnie wówczas, gdy chodzi o udowodnienie, iż w interesie publicznym leży ograniczenie (lub odjęcie) określonego przez Konstytucję RP prawa własności (por. wyrok SN z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93, OSNC 1994/9/181).

Biorąc powyższe pod uwagę zauważyć należy, iż w stanie faktycznym sprawy odmowa zastosowania przez organy podczas postępowania art. 7 kpa spowodowała, iż sprawa nie została rozstrzygnięta przy uwzględnieniu słusznego interesu strony, który w ramach toczącego się postępowania winien być wzięty pod uwagę, gdyż umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego następuje w drodze uznania administracyjnego.

Takie naruszenie powołanej zasady implikuje tezę, iż w sprawie nie ustalono w sposób wszechstronny stanu faktycznego. Nie wyjaśniono bowiem w sposób wystarczający stanu faktycznego związanego ze słusznym interesem strony, który – jak już wcześniej wspomniano - ma istotne znaczenie przy podejmowaniu decyzji o charakterze uznaniowym. Zauważyć w tym miejscu należy, że w treści decyzji organu drugiej instancji stwierdzono, iż chcąc wnikliwie przeanalizować i ocenić sytuacje finansową Spółki organ egzekucyjny wezwał zobowiązanego do uzupełnienia materiałów dowodowych. Z uzasadnień uchylonych decyzji nie wynika jednak, że ustalono w tym zakresie w sposób wyczerpujący stan faktyczny i dokonano analizy tego materiału pod kątem sytuacji finansowej skarżącego. Brak w uzasadnieniach przedstawienia danych finansowych Spółki, ich analizy oraz oceny pod kątem przesłanek uznania administracyjnego, jak i pod kątem przesłanki z art. 64 e § 2 pkt 1, z którego to przepisu wynika, że koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej.

Zgodnie z art. 107 § 3 w związku z art. 126 kpa uzasadnienie faktyczne postanowienia powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia, z przytoczeniem przepisów prawa. Art. 107 kpa określa podstawowe części składowe, jakie powinno postanowienie zawierać. Do tych części ustawodawca zalicza między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie zatem stanowi integralną cześć postanowienia i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część postanowienia (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2000r., sygn. akt I SA/Kr 856/98, LEX nr 43041). Tak więc uzasadnienie jako jeden z elementów postanowienia winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Uzasadnienie postanowienia ma szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości postanowienia przez organ wyższego stopnia, zwłaszcza postanowienia o charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia takiego postanowienia uniemożliwia bowiem - w przypadku jego zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego, gdyż to swobodne uznanie nie może być wszakże tożsame z dowolnością. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia ma kardynalne znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 kpa, a realizowanej na mocy art. 107 § 3 tego aktu prawnego. Organ administracyjny jest zobowiązany tą zasadą do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia, jest jego uzasadnienie. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ podatkowy pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. W świetle art. 107 § 3 kpa w uzasadnieniu faktycznym należy przytoczyć wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonać na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny czy dana okoliczność została udowodniona.

W kontekście powyższego warto powołać orzeczenie NSA z dnia 16 listopada 1999r., sygn. akt III S.A. 7900/98, LEX nr 47243, w którym Sąd zauważył, iż w przeciwieństwie do innych rodzajów luzów decyzyjnych uznanie jest możliwością wyboru konsekwencji prawnej. W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 kpa (por. też już przywoływany wyrok NSA z dnia 21 lipca 1998 r., sygn. akt II S.A. 506/98, LEX nr 41383 oraz wyrok z dnia 23 września 1996 r., sygn. akt S.A./Ka 1418/95, Glosa 1997/5/30).

Wypada też odnotować orzeczenie, w którym stwierdzono, że uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza wprawdzie sam przez się sądowej ich kontroli, ale zakres tej kontroli znacznie ogranicza. Sprowadza się ona zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale 2 k.p.a (por. wyrok NSA z dnia 11 września 1996 r., sygn. akt SA/Ka 1543/95, Biul.Skarb. 1997/2/29).

Dokonując podsumowującej oceny legalności wyeliminowanych z obrotu prawnego postanowień, mając na uwadze zaistniały stan faktyczny sprawy, należy zgodzić się ze stroną skarżącą, co do naruszenia przez organy wskazanych przez nią w skardze, jak i w uzupełniającym piśmie procesowym przepisów regulujących zasady ogólne oraz odnoszących się do wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego.

Mając zatem na względzie powyższe Sąd dokonał rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Natomiast o kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.