Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1496/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono wydanie  uchwały z naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, Protokolant referent Beata Kowalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej 1. stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa; 2. zasądza od Zarządu Dzielnicy [...] na rzecz A. S. kwotę 480 złotych (czterysta osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postepowania.


UZASADNIENIE

Zarząd Dzielnicy [...] (dalej "organ" lub "Zarząd"), działając na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2 Statutu Dzielnicy [...], stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały Nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2022 r. poz. 9305) w związku z § 6 pkt 8 uchwały Nr XLVi/1422/2008 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725) oraz § 4, § 18 ust. 1 pkt 2, § 5 ust. 1 w związku ust. 2 pkt 4 lit. f, § 7 ust. 2 pkt 12, § 32 ust. 1 pkt 3 w związku z ust. 8, § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a, § 34 ust. 3, § 35 ust. 1 i 2 uchwały Nr XXI11/669/2019 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r. poz. 14836, z 2020 r. poz. 5791, z 2021 r. poz. 5586 oraz z 2022 r. poz. 3530 i 4666, dalej jako "uchwała

w sprawie zasad wynajmowania lokali"), podjął w dniu [...] kwietnia 2023 r. uchwałę nr [...], którą odmówił udzielenia pomocy mieszkaniowej A. S. (dalej też jako "wnioskodawca" lub "skarżący").

W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca (ur. 1995 r.) wystąpił

z wnioskiem o pomoc mieszkaniową poprzez regulację tytułu prawnego do zajmowanego lokalu nr [...] przy ul. [...] - po wypowiedzeniu umowy najmu. Wnioskodawca wraz z matką E. K. (zmarła [...] września 2019 r.) oraz bratem M. S. był najemcą ww. lokalu na podstawie skierowania

z 10 listopada 2016 r. (umowa najmu zawarta na czas nieoznaczony w dniu [...] marca 2017 r.). Brak osób uprawnionych do wspólnego zamieszkiwania.

Zarząd wskazał, że z uwagi na nieregulowanie zaległych i bieżących należności z tytułu najmu przedmiotowego lokalu w kwocie [...] zł umowa najmu została wypowiedziana najemcom skutecznie z dniem [...] czerwca 2018 r. Sąd Rejonowy

w dniu [...] listopada 2019 r. orzekł eksmisję M. S. i A. S. (matka już nie żyła) nie przyznając prawa do lokalu socjalnego. Sąd Okręgowy wyrokiem z [...] listopada 2021 r. oddalił apelację pozwanych. Postanowieniem z [...] stycznia 2022 r. Sąd Okręgowy stwierdził, że wyrok Sądu Rejonowego w sprawie opróżnienia przez ww. przedmiotowego lokalu stał się prawomocny z dniem [...] listopada 2021 r. Wyrok nie został zrealizowany. W dniu [...] lutego 2020 r. Zakład Gospodarowania Nieruchomościami zawarł z bratem wnioskodawcy umowę restrukturyzacyjną (podpisana również przez wnioskodawcę) w sprawie spłaty zadłużenia, które na dzień [...] grudnia 2019 r. wynosiło [...] zł. M. S. i A. S. zobowiązali się do spłaty 40% zadłużenia, tj. kwoty [...] zł w 24 miesięcznych ratach - zaległości wykazane w ww. umowie w części dotyczącej spłaty zadłużenia

w ratach zostały spłacone w całości, natomiast umorzenie pozostałej kwoty, tj. [...] zł (60% zadłużenia) nastąpiło w marcu 2022 r. Obecnie opłaty za użytkowanie przedmiotowego lokalu są wnoszone na bieżąco za 1 osobę. W trakcie prowadzonego postępowania wnioskodawca do protokołu w dniu [...] czerwca 2022 r. poinformował, że brat M. S. wyprowadził się z ww. lokalu w 2020 r. po śmierci matki

i zamieszkał z żoną w [...], gdzie studiuje i pracuje, nie wiąże przyszłości z Polską. W dniu [...] czerwca 2022 r. wymeldował się z przedmiotowego lokalu.

Organ wskazał, że wnioskodawca jest kawalerem, nie posiada dzieci, nie leczy się na choroby przewlekłe, nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. Nie korzysta z pomocy OPS oraz dodatku mieszkaniowego. Źródłem jednoosobowego gospodarstwa wnioskodawcy są dochody z pracy dorywczej. Średnie miesięczne dochody w okresie badanych trzech miesięcy wyniosły [...] zł i nie przekroczyły kryterium uprawniającego do zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony. W niniejszej sprawie ma zastosowanie § 32 ust. 1 pkt 3 ww. uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, który stanowi, że wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela. Wnioskodawca w zajmowanym lokalu zamieszkuje bez zgody właściciela (umowa najmu wypowiedziana za zaległości i wyrok eksmisyjny). Ponadto zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 1 lit a ww. uchwały odmawia się pomocy mieszkaniowej, jeżeli wnioskodawca jest właścicielem lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części pod warunkiem, że może ich używać lub gdy posiada tytuł prawny do nieruchomości, której zbycie lub z której pożytki dają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.

Zarząd zauważył, że wnioskodawca wraz z bratem i siostrą jest w 6/18 udziałów współwłaścicielem kamienicy położonej przy ul. [...], pozostała część 12/18 należy do osoby obcej. Rodzeństwo otrzymało wymieniony udział w spadku po zmarłej matce. W budynku przy u. [...] znajdują się 22 lokale, 4 kondygnacje, powierzchnia budynku 321 m2. Według oświadczenia wnioskodawcy z [...] sierpnia 2022 r. budynek nie nadaje się do zamieszkania ze względu na jego zły stan techniczny. Sąd postanowieniem z [...] sierpnia 2022 r. umorzył postępowanie, wobec zawarcia ugody dotyczącej zachowku dla córki ojczyma wnioskodawcy. Ugoda dotyczy spłaty w trzech ratach kwoty w wysokości [...] zł. (do spłaty przez wnioskodawcę, jego brata

i siostrę). Wnioskodawca wraz z rodzeństwem prowadzi rozmowy z właścicielem pozostałej części udziałów, aby odkupił od nich ich udział 6/18. Zgodnie z projektem aktu notarialnego z lutego 2023 r. udział 6/18 został określony na kwotę [...] zł,

z czego dla wnioskodawcy jest to kwota w wysokości [...] zł.

W konkluzji organ stwierdził, że zgodnie z § 32 ust. 8 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Wniosek został też negatywnie zaopiniowany przez Komisję Mieszkaniową. Wobec powyższego, Zarząd odmawia udzielenia wnioskodawcy pomocy.

Pismem z 16 czerwca 2023 r. wnioskodawca wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na uchwałę Zarządu nr [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego oraz procesowego, tj:

1) art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 172, z późn. zm.), zwanej dalej "u.o.och.", który stanowi, że gmina, na zasadach

i w przypadkach określonych w ustawie, zapewnia lokale w ramach najmu socjalnego

i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych

o niskich dochodach, podczas gdy z zastosowanego kryterium dochodowego

w przedmiotowej sprawie wynika, że skarżący mieści się w kryterium dochodowym pozwalającym uzyskać prawo do lokalu mieszkalnego w Dzielnicy [...], bowiem dochód z badanych 3-mcy wyniósł [...] zł, a łączny dochód wynikający

z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za 2022 r. wyniósł [...] zł;

2) art. 4 ust. 1 u.o.och., który stanowi, że tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy, podczas gdy, z uzasadnienia złożonego przez skarżącego do wniosku o przyznanie lokalu mieszkalnego jak i wyjaśnień skarżącego składanych do organu wynika, że skarżący znalazł się w ciężkiej sytuacji życiowej i bytowej, bowiem jak wynika choćby

z uzasadnienia zaskarżonej uchwały, skarżący nie ma zbyt dużego wsparcia

w najbliższej rodzinie, gdyż jego mama zmarła parę lat temu; brat M. S.,

z którym mieszkał w ww. mieszkaniu wyprowadził się wraz ze swoją żoną do [...]; dziadkowie ze strony ojca i matki nie żyją (zabrakło tej informacji), a ojciec wynajmuje mieszkanie i nie posiada żadnej nieruchomości w której skarżący mógłby wraz z ojcem zamieszkać; siostra posiada swoją rodzinę; obecnie skarżący spłaca długi, które pozostały jeszcze po zmarłej mamie i długi związane z faktem, że w przeszłości korzystał z pomocy materialnej swoich przyjaciół (nie została zbadana wysokość długów pozostałych do spłacenia); są to długi u osób prywatnych i długi administracyjne, co świadczy o tym, że skarżący nie ma wsparcia materialnego

u najbliższych i jako młody człowiek musi radzić sobie sam, przez co podupadł na zdrowiu i obecnie leczy się u psychiatry z powodów depresyjnych; te okoliczności nie zostało zweryfikowane i przeanalizowane przez organ zgodne z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego;

3) art. 21 ust. 3 pkt 2 u.o.och. w zw. z § 32 ust. 1 pkt 3 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, stanowiące, że zasady wynajmowania lokali wchodzących

w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać w szczególności warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy, w przypadku gdy, organ nie podjął żadnych faktycznych czynności, tj. przesłuchania świadków, m.in. ojca skarżącego, w celu zbadania czy istnieją jakiekolwiek warunki lokalowe, w których mógłby zamieszkać skarżący, bowiem gdyby organ przeprowadził przedmiotowy dowód, to wywnioskowałby, że brak jest jakichkolwiek warunków lokalowych do zamieszkania wraz z ojcem. Nie zbadano dokładnie tej kwestii, a jedynie zebrano wyjaśnienia od skarżącego bez weryfikacji ww. dowodu i odniesienia się do niego;

4) § 18 ust. 5 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, poprzez brak zastosowania niniejszego przepisu, w sytuacji, gdy z brzmienia wynika, że pomoc mieszkaniowa, może być udzielona poprzez zawarcie umowy najmu tego lub innego lokalu; należy zauważyć, iż skarżący wskazywał w swoich oświadczeniach, że spłaca długi rodzinne (organ zaniechał zbadania w jakiej kwocie są to długi, jakiego rodzaju, czy są to długi urzędowe, administracyjne, z jakiego tytułu), również po swojej zmarłej mamie i nie jest w stanie podołać wynajęciu mieszkania na ogólnym rynku (obecnie

z uwagi na inflację, ceny mieszkań znacznie wzrosły), a obecna sytuacja rodzinna

i finansowa nie pozwala mu na zabezpieczenie uzasadnionych potrzeb lokalowych (skarżący spłaca nadal długi - pozostało ok. [...] tys. zł, które powstały w latach młodzieńczych - brak pieniędzy na bilety, żywność, ubrania, rzeczy codziennego użytku, z powodu biedy panującej w ich domu - dzieci wychowywały się bez ojca, nie miały zbyt dużego wsparcia mentalnego i finansowego w swoim ojcu); skarżący może zamieszkać w innym mniejszym lokalu m.st. Warszawy, jeżeli jest taka konieczność zmiany lokalu na mniejszy metraż, powyższe kwestie nie zostały zbadane;

5) §18 ust. 2 pkt 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, poprzez brak jest zastosowania w przypadku, gdy pomocy mieszkaniowej można udzielić osobie, która za pisemną zgodą Miasta lub na podstawie odrębnych przepisów była uprawniona do zamieszkiwania i nieprzerwanie zamieszkuje w tym lokalu, jeżeli najemca lub były najemca zmarł, a osoba, która pozostała w lokalu nie wstąpiła w najem na podstawie art. 691 Kodeksu cywilnego, w przypadku gdy, w rzeczywistości tak właśnie było, bowiem mama skarżącego zmarła pozostawiając troje dzieci z długami do spłaty, w tym zadłużenie z tytułu zapłaty za zaległy czynsz; skarżący pozostał w zajmowanym mieszkaniu do chwili obecnej; brat wyprowadził się; siostra również;

6) § 18 ust. 3 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, poprzez brak zastosowania w przypadku, gdy przepis ten jasno stanowi, że udzielenie pomocy mieszkaniowej, jest możliwe w przypadku braku zaległości związanych z zajmowanym lokalem albo braku zaległości, za które odpowiadają osoby pozostałe w lokalu,

a warunek ten uważa się za spełniony, jeżeli co najmniej przez 3 miesiące realizowana jest umowa o spłacie całości zadłużenia albo umowa o spłacie zadłużenia, za które odpowiadają osoby pozostałe w lokalu, w przypadku gdy tak właśnie taka umowa została podpisana bowiem, umową nr [...] w sprawie restrukturyzacji zadłużenia z [...] lutego 2020 r. pomiędzy [...], a bratem skarżącego, który również zamieszkiwał w ww. lokalu mieszkalnym, została zawarta umowa, w której dłużnik przystępuje do programu restrukturyzacji zadłużenia dłużników lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy, określonego uchwałą nr XIII/295/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 30 maja 2019 r. składając w dniu [...] października 2019 r. wniosek o umorzenie zadłużenia z tytułu używania lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...], wybierając wariant 3 wniosku o restrukturyzację zadłużenia; kwota zadłużenia wynosiła [...] zł (40% wyniosło [...] zł), która o kwota obecnie została w całości spłacona,

a w konsekwencji spłaty zadłużenia, brak jest jakiejkolwiek zaległości (a jest nawet nadpłata, bowiem skarżący pilnuje, aby czynsz zawsze był opłacony na czas) z tytułu należności za czynsz przedmiotowego lokalu mieszkalnego, zatem zgodnie z § 18 ust. 3 uchwały, pomoc mieszkaniowa skarżącemu powinna zostać udzielona przez Miasto Stołeczne Warszawa;

7) § 18 ust. 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, poprzez brak zastosowania tego przepisu, w przypadku, gdy przepis ten jasno stanowi, że przez osoby uprawnione do udzielenia pomocy należy rozumieć: małżonka najemcy, byłego małżonka najemcy, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów, należy zaznaczyć, że w przedmiotowej sprawie skarżący jest synem rodzonym zmarłej mamy, która otrzymała pomoc mieszkaniową dla siebie

i swojej rodziny, zatem należy stwierdzić, że również ta przesłanka została spełniona;

8) § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, poprzez błędne zastosowanie tego przepisu i błędną jego interpretację, bowiem przepis ten jasno

i wyraźnie stanowi, że odmawia się pomocy mieszkaniowej, jeżeli wnioskodawca, jego małżonek, osoba pozostająca faktycznie we wspólnym pożyciu lub inna osoba zgłoszona do wspólnego zamieszkiwania jest właścicielem lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części, lub, pod warunkiem, że może ich używać lub gdy posiada tytuł prawny do nieruchomości, której zbycie lub z której pożytki dają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie; zatem należy zauważyć, że sam fakt posiadania udziałów w innej nieruchomości, tj. w przypadku skarżącego udziału 6/18 przy ul. [...], która obecnie jest ruiną i nie nadaje się do użytku (skarżący po długich negocjacjach odsprzedał swój udział współwłaścicielowi za kwotę ok. [...] zł), nie zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, gdyż wysokość długów po mamie oraz długów

z lat młodzieńczych pokrywają znacznie przypadającą wysokość udziału z tytułu sprzedaży kamienicy, zatem skarżący nie jest w stanie zakupić własnego mieszkania za przypadający udział z tytułu jego sprzedaży; organ prowadzący ww. postępowanie nie zbadał ww. okoliczności, a jedynie wyliczył udział skarżącego bez zbadania wysokości długów, które skarżący obecnie spłaca; zatem sytuacja skarżącego pozwala na udzielenie pomocy finansowej.

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj.

- art. 7 kpa (zasady prawdy obiektywnej; zasady uwzględniania interesu społecznego

i słusznego interesu obywateli) poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, przede wszystkim poprzez brak zbadania przez organ przyczyn złożonego wniosku o przyznanie pomocy mieszkaniowej ze strony organu; brak weryfikacji wysokości długów po zmarłej mamie

i jego wysokości;

- art. 8 kpa (zasady zaufania do władzy publicznej - utrwalone praktyki rozstrzygania spraw) poprzez wydanie przez organ bez analizy tej sprawy, przypadków podobnych do przedmiotowej sprawy i komentarzy do przepisów prawa, na podstawie których została wydana decyzja,

- art. 9 kpa (zasady informowania stron) poprzez zaniechanie poinformowania strony

o możliwości odwołania się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego od wydanej uchwały w przypadku gdy, strona nie otrzymała pouczenia do doręczonej uchwały

o prawie odwołania się od ww. uchwały, co stanowi naruszenie podstawowych praw obywatela;

- art. 10 § 1 kpa (zasady czynnego udziału strony w postępowaniu) poprzez brak zawiadomienia skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami postępowania administracyjnego przed wydaniem decyzji;

- art. 11 kpa (zasady przekonywania) poprzez brak wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób

w miarę możności wytłumaczyć zasadność swojego rozstrzygnięcia w zakresie odmowy przyznania prawa do lokalu mieszkalnego z zasobów m.st. Warszawy;

- art. 75 kpa, stanowiący, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (w szczególności dowodem mogą być zeznania świadków), co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca, bowiem nie przesłuchano żadnego świadka w kwestii warunków życia skarżącego, jego trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, a przede wszystkim w zakresie konieczności leczenia stanów lękowych i depresyjnych z powodu zdarzeń mających miejsce w przeszłości.

Skarżący wniósł o uchylenie wydanej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął zarzuty skargi. Zauważył m.in., że § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali błędnie zastosowano i dokonano błędnej jego interpretacji, bowiem przepis ten jasno i wyraźnie stanowi, że odmawia się pomocy mieszkaniowej, jeżeli wnioskodawca, jego małżonek, osoba pozostająca faktycznie we wspólnym pożyciu lub inna osoba zgłoszona do wspólnego zamieszkiwania jest właścicielem lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części, lub, pod warunkiem, że może ich używać lub gdy posiada tytuł prawny do nieruchomości, której zbycie lub z której pożytki dają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Sam zaś fakt posiadania udziałów w innej nieruchomości, tj. w przypadku skarżącego udziału 6/18 przy ul. [...], która obecnie jest ruiną i nie nadaje się do użytku (skarżący po długich negocjacjach odsprzedał swój udział współwłaścicielowi za kwotę ok. [...] zł), nie zabezpiecza potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie młodego człowieka, gdyż wysokość długów po mamie oraz długów z lat młodzieńczych pokrywają znacznie przypadającą wysokość udziału z tytułu sprzedaży kamienicy. Skarżący nie jest w stanie zakupić własnego mieszkania za przypadający udział z tytułu jego sprzedaży; organ prowadzący ww. postępowanie nie zbadał ww. okoliczności, a jedynie wyliczył udział skarżącego bez zbadania wysokości długów, które ten obecnie spłaca. Skarżący otrzymał uzasadnienie dotyczące odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej w bardzo ograniczonym zakresie. Brak jest możliwości szczegółowego przeanalizowania zarówno tego uzasadnienia jak i podjętego rozstrzygnięcia, gdyż uchwała ta posiada ograniczone (do paru zdań) uzasadnienie w zakresie jej podjęcia. Brak prowadzenia tego rodzaju postępowań w zakresie przyznania albo odmowy lokalu mieszkalnego, na podstawie przepisów kpa, nie zwalnia organu od wnikliwej analizy poszczególnej sprawy. W tej sprawie tego zabrakło. Nie zbadano najważniejszej kwestii, a mianowicie okoliczności, z jakich powodów skarżący złożył wniosek o przyznanie lokalu mieszkalnego. Skarżący we wniosku, jak i w uzupełnianym materiale dowodowym wskazywał na jego trudną sytuację rodzinną i materialną. Te kwestie w żadnym razie nie zostały wzięte pod uwagę w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wobec powyższego niniejsza skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 735 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2022 r., poz. 329), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 i 2 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Zgodnie z art. 147 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Zgodnie z oceną prawną wyrażoną w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), uchwała zarządu dzielnicy m.st. Warszawy w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. Uchwała ta dotyczy bowiem działań organów gmin, podejmowanych w innej niż umowa prawnej formie działania administracji, a mianowicie w drodze nienormatywnych aktów ogólnych organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Analogicznie należy ocenić charakter prawny uchwały w przedmiocie zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobu m.st. Warszawy. Przepis art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów jest dopuszczalna i zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną zaskarżonej uchwały indywidualnej w sprawie wniosku skarżącego stanowiła powołana już wyżej uchwała z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali, która zawiera zarówno przepisy materialne jak

i procesowe - reguluje tryb podejmowania uchwały indywidualnej, jak również faktyczne podstawy jej przyjęcia.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że ww. uchwała - jako prawo miejscowe - określa zasady, na jakich są wynajmowane mieszkańcom Warszawy lokale znajdujące się w dyspozycji Miasta. Uchwała ta, określając tryb rozpoznawania

i załatwiania wniosków o zakwalifikowanie do zawarcia umowy najmu lokalu, reguluje sposób również poddania tego rodzaju spraw kontroli społecznej. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosków dotyczących zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu komunalnego, organ gminy (w tym przypadku dzielnicy miasta) realizuje zadania wykraczające poza typowe prawa i obowiązki wynajmującego, wynikające z przepisów prawa cywilnego. W tym wypadku należy bowiem zbadać, czy dana osoba może uzyskać pomoc gminy w zaspokojeniu jej potrzeb mieszkaniowych. Stwierdzenie zaś, że wnioskodawca spełnia określone wymagania, winno prowadzić do umieszczenia kandydatury takiego wnioskodawcy na liście oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego.

W postępowaniu poprzedzającym ustalenie listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r.

o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 172 ze zm.) ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09, publ.: j.w.). Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 kpa, nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej. Powołany przepis stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W myśl § 32 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej:

1) ocenę faktycznych warunków mieszkaniowych przeprowadzoną bezpośrednio w miejscu zamieszkiwania wnioskodawcy z zastrzeżeniem ust. 9, 10 i 11;

2) dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy;

3) zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela;

4) posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 9 ust. 1 pkt 1 umożliwiającego zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie;

5) rozporządzenie w okresie ostatnich 7 lat przed dniem złożenia wniosku, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, nieruchomością lub spółdzielczym prawem, o których mowa w § 9 ust. 1 pkt 1, które pozwoliłyby na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, w tym fakt dokonania przez te osoby zamiany tych tytułów prawnych na lokal kwalifikujący do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu;

6) warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania oraz warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach.

Przepis ust. 1 pkt 6 nie ma zastosowania do spraw wskazanych w § 8 pkt 4, § 11-13 i § 18 ust. 1 pkt 2 oraz § 21-23, § 25 oraz § 30 ust. 2.

Wynikający z § 32 ust. 1 ww. uchwały obowiązek poddania wnikliwej analizie wymienionych w tym przepisie okoliczności pozostaje w korelacji z zawartą w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wnikliwa analiza, do przeprowadzenia której obowiązany jest organ, powinna polegać na "sumiennym zgłębianiu, docieraniu do sedna rzeczy, dociekliwości" (por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczak, PWN 1983, hasło "wnikliwie"). Organ zobowiązany jest zatem do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa.

Odnosząc się do wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały podstaw odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobu m.st. Warszawy poprzez zawarcie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony, nie można - w ocenie Sądu - przyjąć, że stanowisko organu jest wynikiem dokonania wnikliwej analizy przesłanek określonych w § 32 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali.

Organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu stwierdził, że zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, odmawia się pomocy mieszkaniowej, jeżeli wnioskodawca jest właścicielem lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części pod warunkiem, że może ich używać lub gdy posiada tytuł prawny do nieruchomości, której zbycie lub z której pożytki dają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.

Zarząd zauważył przy tym jedynie, że skarżący wraz z bratem i siostrą jest

w 6/18 udziałów współwłaścicielem kamienicy położonej przy ul. [...], pozostała część 12/18 należy do osoby obcej. Rodzeństwo otrzymało wymieniony udział w spadku po zmarłej matce. Skarżący wraz z rodzeństwem prowadzi rozmowy

z właścicielem pozostałej części udziałów, aby odkupił od nich ich udział 6/18. Zgodnie z projektem aktu notarialnego z lutego 2023 r. udział 6/18 został określony na kwotę [...] zł, z czego dla skarżącego jest to kwota w wysokości [...] zł.

W ocenie Sądu, działając w ten sposób organ nie wypełnił w należyty sposób obowiązku wynikającego z § 32 ust. 1 pkt 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali. Pomimo bowiem podnoszonej przez skarżącego argumentacji, że nie ma on możliwości zakupu własnego mieszkania za przypadający mu udział z tytułu sprzedaży posiadanej w części nieruchomości, organ w zaskarżonej uchwale w ogóle nie zbadał ww. okoliczności. W kontekście podnoszonej przez skarżącego w toku postępowania argumentacji jest to z pewnością niewystarczająco wnikliwe dokonanie analizy sprawy.

Zgodnie z § 9 ust. 1 uchwały z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali, odmawia się pomocy mieszkaniowej, jeżeli wnioskodawca, jego małżonek, osoba pozostająca faktycznie we wspólnym pożyciu lub inna osoba zgłoszona do wspólnego zamieszkiwania jest właścicielem lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części, który pozwala na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.

Organ w zaskarżonej uchwale nie dokonał żadnych ustaleń, czy środki uzyskane przez skarżącego ze sprzedaży posiadanej części nieruchomości umożliwią mu zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Organ powinien zaś ustalić (choćby w przybliżeniu) jaką wartość mają lokale mieszkalne znajdujące się

w gminie rozpoznającej wniosek. Tylko bowiem poczynienie powyższych ustaleń pozwoli organowi na realną ocenę tego, czy środki uzyskane ze sprzedaży części posiadanej nieruchomości umożliwią zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych skarżącego we własnym zakresie. Organ zatem przedwcześnie rozstrzygnął sprawę merytorycznie.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie więc do tego, by usunąć powyższe uchybienie, co umożliwi wydanie rozstrzygnięcia nie noszącego cech arbitralności. Reasumując, Sąd stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana

z istotnym naruszeniem przepisów procesowych zawartych w uchwale z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali, poprzez niewłaściwe zastosowanie § 32 ust. 1 pkt 4 tej uchwały, co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przede wszystkim, organ podejmując rozstrzygnięcie, nie zebrał a następnie nie dokonał

w wyczerpujący sposób oceny materiału dowodowego, nie czyniąc istotnych dla przyjętej podstawy prawnej ustaleń faktycznych. Przeciwnie, stanowisko organu zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazuje na bardzo lakoniczną, pobieżną i wybiórczą ocenę okoliczności faktycznych, co przeczy dyspozycji zawartej

w § 32 ust. 1 ww. uchwały. Powyższy sposób załatwienia sprawy nie spełnia także standardów obowiązujących w państwie prawa. Choć Zarząd prowadząc postępowanie

w przedmiotowej sprawie, był zobowiązany stosować przepisy procesowe zawarte

w ww. uchwale, to jednak organ władzy publicznej nie powinien tracić z pola widzenia zasad prawnych określonych w art. 6 i art. 7 kpa. Przepisy te stanowią, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Tych zasad, w ocenie Sądu,

w niniejszej sprawie nie respektowano. W tym stanie rzeczy zaskarżona uchwała została wydana z istotnym naruszeniem prawa. Zarząd wydając zaskarżoną uchwałę nie dochował więc wszelkich zasad prawidłowego działania i nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego wystarczająco wnikliwie, nie zgromadził też w sposób kompletny stosownego materiału dowodowego

i nie poddał go szczegółowej analizie. Wszystkie te elementy powinny zaś znaleźć się

w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia. Zarząd winien w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia ustalić, jakie kryteria skarżący miał obowiązek spełnić;

z których przepisów uchwały kryteria te wynikają; czy skarżący został prawidłowo wezwany do wykazania, że przedmiotowe kryteria spełnia; oraz czy dokumenty złożone przez skarżącego potwierdzają stanowisko organu, że skarżący określonych uchwałą kryteriów nie realizuje. Takiej oceny organ w zaskarżonej uchwale ogóle jednak nie przeprowadził. Stosownie do treści art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r.

o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594 z późn. zm.), nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba, że uchybiono obowiązkom przedłożenia uchwały lub zarządzenia

w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Od daty podjęcia zaskarżonej uchwały do chwili wydania niniejszego wyroku minął rok, zachodzi zatem przesłanka wyłączenia stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały, o której mowa w ww. przepisie. Powyższe ustalenia nakazują stwierdzić, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Orzeczenie

o kosztach oparto na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.