Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 210/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Dnia 19 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi P. R. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia 8 lutego 2024r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 1 września 2023 r. nr [...]; II. zasądza od Inspektor Transportu Drogowego na rzecz skarżącego kwotę 897,- (osiemset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z 01 września 2023 r. nr [...] [...] Inspektor Transportu Drogowego, powołując się na art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 2201, dalej jako u.t.d.) nałożył karę pieniężną w wysokości: 12 000 zł na P. R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...]. Organ stwierdził naruszenia określone w przepisach:

a) lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. jako niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi (wysokość kary pieniężnej: 5 000 zł);

b) lp. 10.2.3 załącznika nr 3 do u.t.d. jako dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10% i mniej niż 20% (wysokość kary pieniężnej: 5 000 zł);

c) lp. 10.3.1 [powinno być 10.3.2 – dopisek Sądu] załącznika nr 3 do u.t.d. jako dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20% (wysokość kary pieniężnej: 2 000 zł).

W odwołaniu P. R. (dalej także jako strona, skarżący) wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie:

1. art. 75 § 1 oraz art. 78 § 1 i art. 77 § 1 w zw. z art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.; dalej jako: K.p.a.) poprzez nieprzeprowadzenie dowodów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

2. art. 78 § 1 w zw. z art. 10 K.p.a. polegające na pominięciu wniosku dowodowego strony o przesłuchanie świadków w tym ewentualnego ich skonfrontowania;

3. art. 9 K.p.a. polegające na zaniechaniu przez organy administracji publicznej obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a przez to niewezwanie odwołującego do przedłożenia innych dowodów, które mogłyby potwierdzić wystąpienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność odwołującego;

4. art. 92a ust. 1 i 2 oraz art. 93 ust. 1 u.t.d. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zachodziły podstawy do nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy w sprawie zaistniały okoliczności wyłączające zastosowanie ww. przepisów, określone w art. 92b ust. 1 pkt 1 lit. a), b), c) i pkt 2 oraz art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., polegające na tym, że skarżący: (i) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, którego dopuścił się kierowca i inni wyznaczeni pracownicy, a naruszenie to nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć, (ii) zapewnił organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, (iii) zapewnił prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Uzasadniając napisał, że organ bezzasadnie pominął przedstawione istotne dowody, z których precyzyjnie wynika, że firma przewozowa wprowadziła szereg procedur, zmierzających do wyeliminowania jakichkolwiek uchybień w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa zgodnie z prawem. Nie może być tak, że organ stosuje zasadę kopiuj-wklej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie można znaleźć żadnej analizy ani wniosków. Wniósł o udostępnienie materiału dowodowego poprzez wyznaczenie terminu i miejsca dla osoby upoważnionej do wglądu do akt sprawy.

Decyzją z 08 lutego 2024 r. nr [...] Inspektor Transportu Drogowego, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.; art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 1, art. 92c ust. 1 u.t.d.; art. 33 i art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, (Dz. Urz. UE L 60 z 28.2.02014, str. 1 dalej jako rozporządzenie 165/2014), art. 2 pkt 35a, art. 61, art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 64 ust. 1 pkt 3, art. 64c ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 z późn. zm., dalej jako P.r.d.), § 3 ust. 1 pkt 2 [powinno być: § 2 ust. 1 pkt 4 – dopisek Sądu] rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn zm., dalej jako rozporządzenie w sprawie warunków technicznych), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając napisał, że zarzucane naruszenia zostały stwierdzone w dniu 21 kwietnia 2023 r. na DK nr [...], w miejscowości T., podczas kontroli drogowej zespołu pojazdów składającego się z ciągnika [...] nr rej. [...] wraz z naczepą [...] nr rej. [...], którego łączna dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony. Pojazdem kierował G. K., wykonując krajowy transport drogowy rzeczy, w imieniu i na rzecz strony.

Odnośnie naruszenia lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. organ zacytował art. 34 ust. 1 rozporządzenia 165/2014, zgodnie z którym kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Wykresówki ani karty kierowcy nie wyjmuje się z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów lub jest konieczne do wprowadzenia symbolu państwa po przekroczeniu granicy. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona. Konsekwencją powyższego jest lp.6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d., zgodnie z którym karą pieniężną w wysokości 5 000 zł jest sankcjonowana niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkująca nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi.

Kierowca nie zalogował do tachografu karty kierowcy w dniu kontroli od godz. 06:01 do godz. 10:16 wykonując przewóz na trasie z bazy przedsiębiorstwa do miejsca załadunku oraz z miejsca załadunku do miejsca kontroli drogowej. Kierujący przedstawił wydruk z tachografu cyfrowego z aktywnością z dnia 21 kwietnia 2023 r. zarejestrowaną ręcznie na odwrocie i wyjaśnił, że kartę kierowcy zostawił w domu.

Odnośnie naruszenia lp. 10.2.3 załącznika nr 3 do u.t.d. organ wskazał, że definicja pojazdu nienormatywnego została zawarta w art. 2 pkt 35a P.r.d. – jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Stosownie do art. 64 ust. 1 P.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ (pkt 1), przestrzegania warunków przejazdu określonych w tym zezwoleniu (pkt 2). W myśl ust. 2 tego artykułu zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń I lub II kategorii.

Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 61 ust. 1 P.r.d. ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu.

Organ wskazał, że kontrolowanym pojazdem przewożono ładunek w postaci dwóch bębnów z kablami. Stosownie do art. 2 pkt 35 lit. b) P.r.d. ładunek niepodzielny to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. A contrario, ładunek podzielny może zostać podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Organ ocenił, że brak jest jakichkolwiek wątpliwości co do podzielności przewożonego ładunku.

W wyniku zmierzenia i zważenia pojazdu organ I instancji stwierdził następujące naruszenie dopuszczalnych norm: rzeczywista masa całkowita pojazdu 47,2 t - przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 7,21 t czyli o 18%. Skarżący miał zezwolenie kat. IV nr [...] zezwalające na przejazdu pojazdu nienormatywnego o stwierdzonych parametrach, z ładunkiem niepodzielnym. Z uwagi ma podzielność ładunku oraz przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi posiadane zezwolenie nie uprawniało do przejazdu kontrolowanego pojazdu członowego.

Organ odwoławczy wskazał typ wagi i jej numer seryjny, zaznaczył, że pomiary przeprowadzono zgodnie z procedurą opisaną w instrukcji producenta urządzeń wagowych, na zatwierdzonym przez geodetę stanowisku. Odczytów wskazań wag dokonywano wspólnie z kierującym, w trakcie odczytów nie występowały wahania wskazań. Kierujący został zapoznany z procedurą ważenia z użyciem wag przenośnych do pomiarów statycznych, świadectwami legalizacji i wzorcowania użytych urządzeń i przyrządów pomiarowych oraz z protokołem pomiaru pochylenia terenu na stanowisku pomiarowym. Ponadto kierujący miał możliwość zapoznania się z instrukcją obsługi użytych wag przenośnych.

Odnośnie naruszenia lp. 10.3.2 załącznika nr 3 do u.t.d. organ powtórzył definicję pojazdu nienormatywnego z art. 2 pkt 35a P.r.d. oraz warunki poruszania się pojazdem nienormatywnym z art. 64 ust. 1 P.r.d. Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku pojazdu członowego 16,50 m, z zastrzeżeniem które nie ma znaczenia w sprawie.

W wyniku zmierzenia organ I instancji stwierdził, że długość kontrolowanego zespołu pojazdów wynosi 17,0 metrów - przekroczenie długości o 0,50 metra czyli o 3,03 %. Organ odwoławczy wskazał nr seryjny przymiaru wstęgowego, zaznaczając, że narzędzie posiadało ważną legalizację.

Odnosząc się do argumentów odwołania organ wyższego stopnia stwierdził, że strona w toku postępowania nie wnosiła o przeprowadzanie dowodu z przesłuchania. Ponadto w odwołaniu strona nie wskazała kto w jej ocenie powinien zostać przesłuchany. Tym samym zarzut strony w ocenie organu jest bezprzedmiotowy.

W toku postępowania skarżący nie przedstawił żadnych dowodów pozwalających na uwolnienie go od odpowiedzialności. W sprawie nie znajdzie zastosowania art. 92b u.t.d. bowiem przepis ten dotyczy przypadku, gdy podczas kontroli zostały stwierdzone naruszenia czasu pracy kierowców. Odnośnie zastosowania art. 92c u.t.d. strona nie przedstawiła żadnych dowodów, iż do popełniania naruszeń doszło w wyniku nadzwyczajnych okoliczności.

Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł P. R. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...], zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik zarzucił:

1) naruszenie art. 7, art. 77, art. 78, art. 80 art. 84, art. 107 K.p.a. wyrażające się bezpodstawnym przyjęciem, iż strona skarżąca jest odpowiedzialna za nieumieszczenie karty kierowcy przez kierowcę w tachografie, w tym rzekomego niewłaściwego obsługiwania urządzenia rejestrującego w dniu kontroli, co zdaniem pełnomocnika jest twierdzeniem błędnym, a powyższe zachowanie kierowcy nie może obciążać pracodawcy;

2) błędną kwalifikację naruszenia polegającego na prowadzeniu pojazdu bez włożonej karty do tachografu, bowiem w przypadku kiedy kierowca prowadzi pojazd bez włożonej karty do tachografu ustawodawca przewidział w taryfikatorze – załączniku nr 3 do u.t.d. pozycję 6.3.5 "Niedopuszczalne wyjęcie wykresówek lub karty kierowcy, mające wpływ na rejestrację danych", podczas gdy organ potraktował jazdę bez karty jako "niewłaściwą obsługę lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi" - lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d.; pełnomocnik podkreślił, że kierowca nie dokonał błędnej obsługi tachografu gdyż go nie obsługiwał z racji niezalogowania karty, zarazem kierowca nie wypełnił również drugiej części naruszenia tj. odłączenia tachografu, bowiem tachograf był podłączony i rejestrował wszystkie aktywności kierowcy;

3) utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu art. 2 pkt 35b PrDrog zdaniem pełnomocnika powinna prowadzić do wniosku, że przewożony przez stronę ładunek pojazdem nienormatywnym stanowi ładunek niepodzielny, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie mógł być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków, z akt sprawy nie wynikają ustalenia i wnioski organu w zakresie stwierdzenia, że był to ładunek podzielny;

4) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także zaniechaniu wyważenia interesu publicznego oraz słusznego interesu strony wbrew ciążącemu na organie obowiązkowi,

5) wydanie decyzji jedynie w oparciu o ustalenia zebrane w toku kontroli i nie uwzględnienie wniosków dowodowych złożonych przez skarżącą,

6) naruszenie art. 92c u.t.d., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

7) art. 107, art. 6, art. 7, art. 8, oraz art. 11 K.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w szczególności z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co zdaniem pełnomocnika uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej jako P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Tylko zatem stwierdzenie przez Sąd, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem decyzji.

Przeprowadzone w powyżej określonych ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że obie decyzje w sprawie podlegają uchyleniu, aczkolwiek z powodów innych niż wskazane w skardze.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy zgodności z prawem nałożenia kary pieniężnej na skarżącego, w imieniu na rzecz którego był wykonywany krajowy transport rzeczy, poddany kontroli drogowej, za poszczególne naruszenia stwierdzone w trakcie kontroli, zaistnienia określonych naruszeń oraz ich kwalifikacji prawnej. Zawodowy pełnomocnik zakwestionował w skardze (i) odpowiedzialność skarżącego za wykonywanie przez kierowcę przewozu bez karty kierowcy w tachografie, (ii) kwalifikację tego naruszenia, (iii) ocenę organu, że przewożony ładunek był podzielny, co skutkuje uznaniem, że przewóz był wykonywany pojazdem nienormatywnym, bowiem zezwolenie którym legitymuje się skarżący uprawnia do przejazdu pojazdem nienormatywnym o stwierdzonych parametrach, ale wyłącznie z ładunkiem niepodzielnym.

W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że nie ma racji skarżący, twierdząc że nie może ponosić odpowiedzialności za działanie kierowcy, którego dotyczy niniejsza sprawa.

W art. 92a ust. 1 u.t.d. określono, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie.

Według art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:

1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,

2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10

- załącznika nr 3 do ustawy.

Co istotne z punktu widzenia zarzutu skargi kwestionującego odpowiedzialność skarżącego za to, że kierowca wykonywał przewóz bez karty kierowcy w tachografie, określone w art. 92a ust. 1 u.t.d. pojęcie "obowiązków lub warunków przewozu drogowego" posiada definicję legalną zawartą w art. 4 pkt 22 u.t.d. Przepis ten określa, że "obowiązki lub warunki przewozu drogowego" to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz, między innymi ww. rozporządzenia nr 165/2014.

Powodem uchylenia obu decyzji wydanych w sprawie była wadliwa, zdaniem Sądu, kwalifikacja prawna wykonywania przewozu bez rejestrowania przejazdu na karcie kierowcy. Sąd zaznacza, że ocenił jako błędną także kwalifikację prawną zaproponowaną w skardze.

Jak wynika z akt sprawy i jest poza sporem w sprawie, kontrolerzy stwierdzili wykonywanie przewozu bez zalogowania do tachografu karty kierowcy od wyjazdu z bazy do miejsca załadunku i od miejsca załadunku do chwili zatrzymania do kontroli (21 kwietnia 2023 r. od godz. 06.01 do chwili kontroli tj. do godz. 10.16). Kierowca okazał wydruk z tachografu z aktywnością z dnia 21 kwietnia 2023 r. zarejestrowaną ręcznie na odwrocie i oświadczył, że kartę kierowcy zostawił w domu (k. 35).

Sąd w pełni podziela i przyjmuje za własną ocenę prawną organów obu instancji dotyczącą obowiązku prawnego stosowania wykresówki lub karty pracy kierowcy podczas prowadzenia pojazdu którego dotyczy niniejsza sprawa.

Organ zakwalifikował przewóz realizowany bez karty kierowcy jako przewóz z grupy naruszeń 6.2 załącznika nr 3 do u.t.d., zatytułowanej "Wykonywanie przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf", a konkretnie jako naruszenie lp. 6.2.1. opisane jako "Niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi.". Zdaniem Sądu jest to kwalifikacja błędna, skutkująca nałożeniem kary pieniężnej w zawyżonej wysokości.

Katalog naruszeń przepisów o stosowaniu tachografów to część załącznika nr 3 do u.t.d., zaczynająca się od liczby porządkowej 6. Naruszenia przepisów o stosowaniu tachografów są podzielone na trzy grupy: naruszenia zasad i warunków wyposażenia pojazdu w tachograf (grupa naruszeń od lp. 6.1.), wykonywanie przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf (grupa naruszeń od lp. 6.2), naruszenia zasad i warunków użytkowania tachografu (grupa naruszeń od lp. 6.3.).

Analizowany czyn z pewnością nie dotyczy zasad i warunków wyposażenia pojazdu w tachograf (grupa naruszeń od lp. 6.1.).

Druga grupa naruszeń, dotycząca wykonywania przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf (grupa naruszeń od lp. 6.2), składa się tylko z dwóch naruszeń. Oprócz stwierdzonego przez organ naruszenia lp. 6.2.1. "Niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi." obejmuje także naruszenie lp. 6.2.2 "Ukrywanie, likwidowanie, niszczenie, podrabianie lub przerabianie danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych i pobranych z tachografu lub karty kierowcy". Zdaniem Sądu, aby zakwalifikować naruszenie do grupy naruszeń 6.2 załącznika nr 3 do u.t.d., zatytułowanej "Wykonywanie przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf", niezbędne musi być udowodnienie oddziaływania rozumianego jako niedozwolone przez ustawodawcę manipulowanie przy mechanizmie bądź oprogramowaniu tachografu i dlatego Sąd ocenia kwalifikację zastosowaną przez organ jako błędną. Kierowca bowiem nie ingerował w działanie tachografu jak i nie ingerował w dane rejestrowane przez tachograf, nie obsługiwał i nie odłączał tachografu. Kierowca od rozpoczęcia przejazdu do chwili kontroli nie posiadał przy sobie karty kierowcy.

Trzecia i ostatnia grupa naruszeń przepisów o stosowaniu tachografów, dotycząca zasad i warunków użytkowania tachografu, zawiera dziewiętnaście naruszeń, z czego posługiwania się kartą kierowcy dotyczą następujące opisy naruszeń: lp. 6.3.1. "Wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf cyfrowy przez kierowcę nieposiadającego własnej, ważnej karty kierowcy", lp. 6.3.2. "Posiadanie lub posługiwanie się przez kierowcę więcej niż jedną własną, ważną kartą kierowcy", lp. 6.3.3. "Posługiwanie się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą", lp. 6.3.5. "Niedopuszczalne wyjęcie wykresówek lub karty kierowcy, mające wpływ na rejestrację danych", lp. 6.3.6. "Używanie wykresówki lub karty kierowcy przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona, skutkujące utratą danych zapisanych na wykresówce lub na karcie kierowcy, bądź uniemożliwiające odczyt aktywności zapisanych na wykresówce", lp. 6.3.7. "Okazanie brudnych lub uszkodzonych wykresówek lub karty kierowcy, z nieczytelnymi danymi", lp. 6.3.8. "Niespełnienie wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy", lp. 6.3.9. "Niezaznaczenie przez kierowcę na wykresówce lub wykresówce dołączanej do karty kierowcy wszystkich wymaganych informacji dotyczących okresów, które nie są rejestrowane, gdy tachograf nie działa lub działa wadliwie" lp. 6.3.10. "Wykonywanie przewozu drogowego w załodze kilkuosobowej z włożeniem wykresówki lub karty kierowcy lub wykresówek lub kart kierowcy w nieodpowiednie czytniki tachografu".

W ocenie Sądu wykładnia naruszeń dotyczących stosowania tachografów – w części dotyczącej karty kierowcy, prowadzi do wniosku, że wykonywanie przewozu bez karty kierowcy powinno zostać zakwalifikowane jako naruszenie lp. 6.3.1. "Wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf cyfrowy przez kierowcę nieposiadającego własnej, ważnej karty kierowcy.", zaś wysokość kary pieniężnej za to naruszenie wynosi 2 000 zł. Brak posiadania własnej, ważnej karty kierowcy wskazane w tym naruszeniu dotyczy nie tylko braku takiej karty w ogóle ale jej nieposiadanie w trakcie wykonywanego przewozu, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Taką kwalifikację prawną naruszenia polegającego na jeździe bez karty w tachografie, aczkolwiek bez jego wykładni, aprobowały sądy administracyjne (wyroki: WSA w Gorzowie Wlkp. z 26 kwietnia 2023 r. II SA/Go 143/23; WSA w Łodzi z 08 kwietnia 2021 r. III SA/Łd 670/20; CBOSA).

Powyższej oceny Sądu nie zmienia, zacytowana w odpowiedzi na skargę część uzasadnienia wyroku WSA w Krakowie z 31 marca 2022 r. III SA/Kr 1582/21. W przywołanej sprawie był nieco inny stan faktyczny, bowiem kierowca posiadał w pojeździe swoją ważną kartę do tachografu cyfrowego i umieścił ją w tachografie pod koniec dnia pracy. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, aby zakwalifikować naruszenie do grupy naruszeń 6.2 załącznika nr 3 do u.t.d., zatytułowanej "Wykonywanie przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf", niezbędne musi być udowodnienie oddziaływania rozumianego jako niedozwolona przez ustawodawcę aktywność przy tachografie lub jego oprogramowaniu.

W konsekwencji Sąd nie zgadza się z zarzutem skargi, jakoby przewóz bez karty kierowcy był naruszeniem opisanym w lp. 6.3.5 załącznika nr 3 do u.t.d.: "Niedopuszczalne wyjęcie wykresówek lub karty kierowcy, mające wpływ na rejestrację danych." W ocenie Sądu naruszenie wskazane w skardze dotyczy sytuacji, w której kierowca w trakcie pracy wyjął kartę kierowcy i - bezprawnie - kontynuował jazdę, uniemożliwiając rejestrację danych, w tej części które zostałyby zarejestrowane, gdyby karta kierowcy pozostawała w tachografie.

W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy nie znajdowały zastosowania przepisy dopuszczające wykonywanie przewozu bez karty kierowcy. Kierowca nie zgłosił zaginięcia karty właściwym organom, nie wystąpił o zastępczą kartę kierowcy, zaś przedmiotowy przewóz nie dotyczył powrotu pojazdu do bazy (art. 29 ust. 4-5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 165/2014), zatem kierowca nie był uprawniony do prowadzenia pojazdu bez karty kierowcy.

Co do pozostałych naruszeń tj. wykonywania przewozu drogowego zespołem pojazdów którego masa została przekroczona oraz którego dopuszczalna długość została przekroczona, Sąd stwierdza, że podziela materialnoprawną kwalifikację organów obu instancji, z zaznaczeniem omyłki pisarskiej co do naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20%.

Jak wynika z akt sprawy i jest poza sporem, kierowca wykonywał transport drogowy kabli na dwóch bębnach drewnianych (protokół przesłuchania kierowcy– k. 25v, zdjęcia ładunku – k. 22-23). Jest zatem oczywiste, że kontrolowanym pojazdem członowym realizowany był przewóz drogowy ładunków podzielnych tzn. innych niż ładunek niepodzielny, o którym mowa w art. 2 pkt 35b P.r.d., zgodnie z którym ładunek niepodzielny to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Skoro ładunek stanowiły kable na dwóch bębnach to nic nie stało na przeszkodzie, żeby ładunek przewieźć odrębnymi przewozami.

Zgodnie z art. 64 ust. 2 P.r.d. zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I.

W przedmiotowej sprawie przewożony był ładunek podzielny a skarżący nie posiadał zezwolenia kategorii I tylko kategorii IV, które nie uprawniało do wykonywania przewozu pojazdów o większej masie całkowitej i długości niż wynikało to z § 2 ust. 1 pkt 4 i § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31.12 2022r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. 2016.2022 ze zm.)

Jak wynika z akt sprawy i jest poza sporem, dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów wynosi 40 000 kg (k. 26, § 3 ust. 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia). Rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła 47 200 kg zatem przekraczała jego dopuszczalną masę całkowitą o 7 200 kg, tj. o 18%. Zgodnie z protokołem kontroli, przed rozpoczęciem ważenia kierujący został zapoznany z procedurą ważenia i dokumentami kontroli użytych urządzeń i przyrządów pomiarowych oraz instrukcją użytkownika urządzenia wagowego. Kierowca skorzystał z możliwości złożenia wniosku o ponowne ważenie pojazdu oraz nie wniósł uwag do kontroli. W myśl lp. 10.2.3. załącznika nr 3 do u.t.d. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10% i mniej niż 20% zagrożone jest karą pieniężną w wysokości 5 000 zł i taka właśnie kara pieniężna – za to naruszenie – została nałożona na skarżącego.

Sąd zaznacza przy tym, że jak wynika z akt sprawy kierowca miał wyświetlone na tablicy rozdzielczej w kabinie, jaki jest nacisk na poszczególne osie pojazdu, z niewielkim tylko odchyleniem od rzeczywistej masy całkowitej pojazdu. Kierowca z łatwością mógł zliczyć, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu została przekroczona (zdjęcie na k. 23) i zatroszczyć się o zważenie zespołu pojazdów na profesjonalnej wadze.

Odnośnie wykonywania przewozu drogowego zespołem pojazdów których dopuszczalna długość została przekroczona, Sąd stwierdza, że organ wyższego stopnia prawidłowo wskazał na § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, zgodnie z którym długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku pojazdu członowego 16,50 m, z zastrzeżeniem które nie ma znaczenia w sprawie.

W trakcie kontroli stwierdzono, że długość środka transportu wynosi 17,0 m zatem przekracza dopuszczalną długość pojazdu członowego (16,50 m) o 0,50 m, tj. o 3,03% - przy czym była to długość samego pojazdu członowego ponieważ przewożony ładunek nie wystawał poza jego tylny obrys. Jako że przewożony ładunek był podzielny, to posiadane przez kierowcę zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego o stwierdzonych parametrach z ładunkiem niepodzielnym, nie miało zastosowania w sprawie tzn. nie uprawniało do przejazdu.

Zgodnie z lp. 10.3.2. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20% zagrożone jest karą pieniężną w wysokości 2 000 zł i taka właśnie kara pieniężna – za to naruszenie – została nałożona na skarżącego. Sąd zaznacza, że organy obu instancji posługiwały się prawidłową kwalifikacją materialnoprawną tego naruszenia, wadliwie określając wyłącznie liczbę porządkową.

Z uwagi na stwierdzone naruszenie prawa materialnego dotyczącego kwalifikacji jednego z naruszeń, opisanego wyżej, odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi, w tym dotyczących braku zastosowania art. 92 c utd Sąd uznał za przedwczesne. Dopiero bowiem prawidłowa kwalifikacja wszystkich zarzucanych skarżącemu naruszeń pozwoli na ocenę czy zaszły przesłanki egzoneracyjne.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji zastosuje się do oceny prawnej wyrażonej przez Sąd, co oznaczać będzie prawidłową kwalifikację naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu bez zalogowania do tachografu karty kierowcy oraz uwzględnienie faktu, że Sąd przesądził, iż materialnoprawna kwalifikacja obu pozostałych naruszeń była zgodna z prawem, z koniecznością zastosowania prawidłowej numeracji naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20% (lp. 10.3.2.).

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie pierwszym wyroku. Na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 § 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) w pkt II. sentencji wyroku zasądził od organu na rzecz skarżącej tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 897 zł jako sumę wpisu od skargi (400 zł), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) oraz stawki wynagrodzenia pełnomocnika (480 zł).