Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1061/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 4
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69  art. 4
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
article: par. 8 ust 2 pkt 1 lit 6
journal: Dz.U. 2015 poz 354
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie obszarów uznawanych za obszary proekologiczne oraz  warunków wspólnej realizacji praktyki utrzymania tych obszarów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Krystyna Witt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2018 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 697 (słownie sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] kwietnia 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. przyznał skarżącemu M. R. na rok 2017 następujące płatności:

- jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł,

- płatność za zazielenienie w wysokości [...] zł,

- płatność redystrybucyjną w wysokości [...] zł,

- płatność do powierzchni uprawy buraków cukrowych w wysokości [...] zł

Odnośnie płatności za zazielenienie organ, dokonał jej pomniejszenia mając na uwadze, że wnioskodawca nie zapewnił, by przynajmniej 5 % gruntów ornych było obszarem proekologicznym. Powierzchnia gruntów ornych w gospodarstwie rolnym skarżącego wynosi bowiem 222,56 ha, zaś obszar proekologiczny zajmuje powierzchnię 2,0319 ha tj. 0,91 %.

Odwołując się skarżący wskazał, że elementy zadeklarowane w sprawie obszarowej na działkach rolnych zostały omyłkowo wpisane w rubrykę jako dodatkowa praktyka w programie rolno – środowiskowo – klimatycznym. Odwołujący zaznaczył, że w praktyce postępował według tabeli "Oświadczenie o powierzchni obszarów proekologicznych" zaś błąd wynikał z niepotrzebnego wpisania po raz drugi tych samych działek w tabeli "Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych".

Decyzją z [...] lipca 2018 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Odnośnie płatności za zazielenienie organ wskazał, że zgodnie z art. 43 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityk rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr [...] (Dz. Urz. UE L 347 z dnia [...] grudnia 2013 r. str. 608 z późn. zm., zwanego dalej "rozporządzeniem nr [...]") na wszystkich kwalifikujących się hektarach w rozumieniu art. 32 ust. 2 – 5 rolnicy uprawnieni do płatności w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej muszą przestrzegać praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska, o których mowa w ust. 2 niniejszej artykułu, lub praktyk równoważnych, o których mowa w ust. 3 niniejszego artykułu. Zgodnie z ust. 2 lit. c) cytowanego artykułu praktyką rolniczą korzystną dla klimatu i środowiska jest utrzymywanie na użytkach rolnych obszaru proekologicznego.

Stosownie do art. 46 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013 w przypadku gdy grunty orne gospodarstwa rolnego obejmują więcej niż 15 hektarów, rolnik zapewnia, aby od dnia [...] stycznia 2015 r. obszar odpowiadający przynajmniej 5 % gruntów ornych gospodarstwa rolnego był obszarem proekologicznym.

W przypadku, gdy rolnik nie utrzymuje powierzchni obszarów proekologicznych na poziomie minimum 5 % powierzchni gruntów ornych, wówczas zgodnie z art. 26 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L nr 181 z dnia 20 czerwca 2014 r. str. 48, zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji nr 640/2014") obszar wykorzystywany do obliczania płatności z tytułu zazielenienia zmniejsza się o dziesięciokrotność obszaru ekologicznego, którego istnienia nie stwierdzono. Kary administracyjne w odniesieniu do płatności z tytułu zazielenienia określa art. 28 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014.

Organ podniósł, że o tym, jakie obszary uznawane są za obszary proekologiczne stanowi rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2015 r. w sprawie obszarów uznawanych za obszary proekologiczne oraz warunków wspólnej realizacji praktyki utrzymania tych obszarów (Dz. U. poz. 354 z późn. zm., zwanego dalej "rozporządzeniem MRiRW z dnia 11 marca 2015 r.). Zgodnie z § 8 ust. 1 tego rozporządzenia w przypadku obszarów, o których mowa w art. 46 ust. 2 lit. i) rozporządzenia nr 1307/2013, czyli obszarów z międzyplonami lub pokrywą zieloną utworzonych poprzez sadzenie i kiełkowanie nasion, za obszary proekologiczne uznaje się obszary, które zostały utworzone przez:

1) wsiewki trawy l w uprawę główną albo,

2) wysianie mieszanki składającej się co najmniej z dwóch gatunków roślin z następujących grup:

a) zboża,

b) oleiste,

c) pastewne,

d) bobowate drobnonasienne,

e) bobowate grubonasienne,

f) miododajne

- z wyłączeniem mieszanki złożonej wyłącznie z gatunków zbóż.

Z kolei § 8 ust. 2 pkt 1 lit. b) ww. rozporządzenia stanowi, że za obszary proekologiczne uznaje się obszary, o których mowa w ust. 1 pkt 2, jeżeli rolnik nie ubiega się o przyznanie do tych obszarów płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej z tytułu realizacji zobowiązania, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487) – tj. zobowiązania w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne", jeżeli w danym roku na tych obszarach rolnik jest obowiązany uprawiać międzyplony w celu realizacji tego zobowiązania.

Organ podniósł, że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skarżący w złożonym wraz z wnioskiem "Oświadczeniu o powierzchni obszarów proekologicznych" zgłosił łącznie 18 obszarów proekologicznych, położonych na 18 działkach ewidencyjnych. Jednocześnie na formularzu "Wniosku o przyznanie płatności na rok 2017 r. (część VIII "Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych", kolumna 9) skarżący wpisał informacje szczegółowe dotyczące warunków oraz wymogów w ramach realizowanych pakietów/wariantów w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego.

Zgodnie z instrukcją wypełniania wniosku kolumna 9 jest wypełniana m.in. w przypadku realizacji przez rolnika praktyki dodatkowej w ramach pakietu 1 działania rolno-środowiskowo-klimatycznego, o której mowa w punkcie I załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (Dz. U. poz. 415 z późn. zm.). Praktykami dodatkowymi, które podlegają realizacji przez rolnika w ramach pakietu 1 "Rolnictwo zrównoważone" najpóźniej w czwartym roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego mogą być: wysiew międzyplonu, przyoranie słomy lub przyoranie obornika.

Zdaniem organu z zawartej we wniosku deklaracji skarżącego jednoznacznie wynika, że zgłosił on realizację praktyki dodatkowej w ramach pakietu 1 działania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Potwierdzają to wpisy w kolumnie 9 "Oświadczenia o sposobie wykorzystania działek rolnych", które wskazują, że rolnik realizował praktykę dodatkową na zgłoszonych do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej działkach rolnych poprzez wysiew międzyplonów i przyoranie słomy.

Zestawiając ze sobą informacje zadeklarowane przez skarżącego we "Wniosku o przyznanie płatności na rok 2017" z danymi dotyczącymi obszarów proekologicznych, zawartymi w "Oświadczeniu o powierzchni obszarów proekologicznych" organ stwierdził, że na powierzchni 17 działek ewidencyjnych wykazanych w "Oświadczeniu..." (wyjątek stanowi działka ewidencyjna nr [...] z zadeklarowaną na niej działką rolną T1) skarżący prowadził uprawę międzyplonów, którą zgłosił również w ramach realizacji praktyki dodatkowej. Ze wskazanego rozporządzenia MRiRW z dnia [...] marca 2015 r. wynika, że w przypadku obszarów, na których prowadzona jest uprawa międzyplonów, uznaje się je za obszary proekologiczne wyłącznie pod warunkiem, że rolnik jednocześnie nie ubiega się o przyznanie do nich płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej z tytułu realizacji zobowiązania w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne", jeżeli rolnik jest zobowiązany do uprawy międzyplonów w celu realizacji tego zobowiązania.

Wobec tego organ uznał, że skarżący nie był uprawniony do tego, aby we "Wniosku o przyznanie płatności na rok 2017" zadeklarować jako obszary proekologiczne obszary z uprawą międzyplonów, w stosunku do których ubiegał się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej i na których była realizowana praktyka dodatkowa w ramach pakietu 1 w programie rolno-środowiskowo-klimatycznym.

W ślad za organem pierwszej instancji organ odwoławczy wskazał, że powierzchnia gruntów ornych w gospodarstwie rolnych skarżącego wynosi 222,56 ha, zaś obszar proekologiczny zajmuje powierzchnię 2,0319 ha tj. 0,91 %. Skarżący powinien utrzymywać w gospodarstwie rolnym obszar proekologiczny na poziomie 11,1280 ha, stąd powierzchnia obszaru proekologicznego, którego istnienia nie stwierdzono, wyniosła 9,0961 ha.

Wobec tego zgodnie z art. 26 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr [...] zmniejszono obszar wykorzystywany do obliczenia płatności z tytułu zazielenienia o dziesięciokrotność obszaru proekologicznego, którego istnienia nie stwierdzono tj. o 90,96 ha. Ponadto, z uwagi na poziom procentowej różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania, który wyniósł 65,57 %, zgodnie z art. 28 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji nr [...] pomniejszono należną rolnikowi płatność za zazielenieni o kwotę kary administracyjnej, która wyniosła [...] zł. Dodatkowo płatność została pomniejszona o kwotę [...]zł wynikającą z zastosowania współczynnika korygującego w związku z art. 8 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym do tego rozporządzenia. Po uwzględnieniu wszystkich tych pomniejszeń kwota przyznanej skarżącemu płatności za zazielenienie wyniosła ostatecznie [...] zł.

Odnośnie kwestii podniesionej w odwołaniu organ zwrócił uwagę, że skarżący poprzez złożenie czytelnego podpisu na formularzu "Wniosku o przyznanie płatności na rok 2017" potwierdził znajomość zasad przyznawania płatności i pod groźbą odpowiedzialności karnej złożył wymagane oświadczenia jako zgodne ze stanem faktycznym. Skarżący podpisał również dokument "Oświadczenie o powierzchni obszarów proekologicznych", który stanowi integralną część wniosku o przyznanie płatności. Organ podkreślił, że przy wypełnianiu wniosku o płatność rolnik powinien zachować szczególną staranność oraz że w każdym przypadku to producent rolny ponosi pełną odpowiedzialność za treść merytoryczną złożonego wniosku, w tym także za skutki zgłoszenia danych niezgodnych z rzeczywistym staniem rzeczy.

W ocenie organu w przedmiotowej sprawie błędne zadeklarowanie we wniosku – jako obszarów proekologicznych,gruntów z uprawami międzyplonów, na których jest realizowana praktyka dodatkowa w ramach zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego nie może być uznana za błąd oczywisty w rozumieniu art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L 227 z dnia 31 lipca 2014 r. str. 69 z późn. zm., zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji nr 809/2014"). Wskazanie przez producenta rolnego powierzchni występujących w gospodarstwie rolnym obszarów proekologicznych stanowi istotną część wniosku. Informacje w tym zakresie nie mogą być pomijane, czy też różnorako interpretowane w sytuacji, w której wnioskodawca domaga się na ich podstawie płatności. Tego typu dane bezpośrednio oddziałują na sferę prawną wnioskodawcy, o której może decydować wyłącznie on. Już to przesądza o braku możliwości zakwalifikowania błędu popełnionego przez skarżącego do kategorii błędów oczywistych. Błąd oczywisty charakteryzuje m.in. to, że może on zostać wykryty już na podstawie treści wniosku i jego załączników. W zaistniałej sytuacji organ nie miał jednak możliwości wykrycia błędu na podstawie treści wniosku i załączników, ponieważ deklaracja zawarta we wniosku nie zawierała w sobie żadnych nieprawidłowości i była zgodna z instrukcją wypełnienia wniosku. Dopiero po wprowadzeniu danych z formularza wniosku do systemu informatycznego w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej ustalono, że producent rolny zadeklarował jako obszary proekologiczne działki z uprawą międzyplonów, na których jednocześnie była realizowana praktyka dodatkowa. Ponadto organ I instancji nie mógł stwierdzić nieprawidłowości w oparciu o dostarczone przez stronę dokumenty, bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Nieprawidłowość została wykryta dopiero w wyniku kontroli administracyjnej wniosku, podczas której weryfikacji podlega m.in. kwestia tego, czy zgłoszone przez rolnika we wniosku obszary proekologiczne mogą zostać uznane za takie obszary w myśl przepisów rozporządzenia MRiRW z dnia [...] marca 2015 r.

W skardze do sądu M. R. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzucając:

błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuwzględnieniu prawidłowej powierzchni obszaru proekologicznego wynikającego z braku wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ II instancji materiału dowodowego skutkujące błędnym uznaniem, że skarżący we wniosku o przyznanie płatności za rok 2017 co do opłaty za zazielenienie wskazał obszary proekologiczne z wysiewem międzyplonów w stosunku do których zrealizował zobowiązanie w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" tj. praktyki dodatkowej w ramach pakietu 1 w programie rolno-środowiskowo-klimatycznym poprzez wysiew międzyplonów na rok 2017,

§ 8 ust. 2 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2015 r. poprzez jego niezastosowanie,

art. 46 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013 w związku z art. 26 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 poprzez ich zastosowanie,

art. 24 – 27 oraz art. 28 rozporządzenia Komisji nr 640/2014 poprzez ich zastosowanie.

Zdaniem skarżącego, wbrew stanowisku organu z okoliczności sprawy wynika, że dane wskazane w kolumnie 9 Wniosku o przyznanie płatności miały charakter błędu oczywistego. Skarżący podniósł, że podjął zobowiązanie realizacji Pakietu 1 Rolnictwo zrównoważone na okres od [...] marca 2016 r. do [...] marca 2020 r. Wśród kluczowych zobowiązań w ramach tego pakietu jest zastosowanie na każdej działce rolnej:

- w jednym roku realizacji zobowiązania rolno – środowiskowo - klimatycznego, lecz nie później niż w czwartym roku realizacji tego zobowiązania praktyki dodatkowej – międzyplon (wysiewany w terminie do dnia 1 października, przy jednoczesnym zakazie wznawiania zabiegów agrotechnicznych przed dniem 15 lutego),

- w innym niż określony wyżej roku realizacji zobowiązania rolno – środowiskowo - klimatycznego, lecz nie później niż w 4 roku realizacji tego zobowiązania – przyoranie słomy.

Skarżący zwrócił uwagę, że podstawową zasadą siania międzyplonu jako praktyki dodatkowej w programie rolno-środowiskowo-klimatycznym jest to, że każda działka rolna w gospodarstwie producenta musi przejść tę praktykę jeden raz w przeciągu czterech lat. Dwukrotnie sianie międzyplonu w programie rolno-środowiskowo-klimatycznym nie przynosi żadnych korzyści, a jedynie generuje dodatkowe koszty. Nie tylko ze względu na negatywne skutki ekonomiczne, ale również pod względem praktycznym jest to nieracjonalne, ponieważ blokuje powierzchnię uprawną aż do wiosny roku następnego. Z tego powodu nie jest możliwe sianie roślin ozimych, które zazwyczaj dają wyższe plony oraz pozwalają na zachowanie właściwego zmianowania roślin, a także dobrych praktyk rolniczych w gospodarstwie, z których też producent zobowiązany jest wywiązać się. Nadto wskazanie w kolumnie 9 Wniosku uprawy międzyplonów w ramach praktyki dodatkowej na rok 2017 w zakresie otrzymania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej jest także obojętne z punktu widzenia uzyskania tej płatności na rok 2017.

Skarżący podniósł, że jak wynika z protokołu przeprowadzonej kontroli już w roku 2016 zrealizował praktykę dodatkową - wysiewanie międzyplonu ozimego na działkach rolnych K, L, N, P, X i Z. Ponadto błędne jest wskazanie w kolumnie 9 Wniosku do ww. działek międzyplonu ścierniskowego. Międzyplon ścierniskowy wysiewany jest w okresie od 1 lipca do 20 sierpnia, zaś zebrany mógł być po dniu 1 października. Zgłaszanie międzyplonu ścierniskowego do polityki rolno-środowiskowo-klimatycznej jest bezzasadne, gdyż uniemożliwia rolnikowi wykorzystanie pola uprawnego w dłuższym okresie, aniżeli przy międzyplonie ozimym tj. przynajmniej od 20 sierpnia do 15 lutego roku następnego. Takiego błędnego wpisania międzyplonu ścierniskowego w kolumnie 9 nastąpiło także odnośnie działek rolnych D, E i J.

Ponadto zgłoszenie na rok 2017 w kolumnie 9 Wniosku realizacji praktyki dodatkowej w ramach zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego w postaci przyorania słomy pozostaje bez znaczenia dla oceny zakwalifikowania obszarów wskazanych jako obszary proekologiczne zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 11 marca 2015 r.

Skarżący podniósł także, że wobec wskazania w odwołaniu na konkretne argumenty przemawiające za tym, iż wynik kontroli administracyjnej organu I instancji jest nieprawidłowy, na organie II instancji, który stosownie do przepisów ustawy o płatnościach bezpośrednich jest zobowiązany stać na straży praworządności, spoczywał obowiązek sprawdzenia, czy kwestionowana wysokość płatności za zazielenienie jest prawidłowa i czy została ustalona w oparciu o prawidłową wykładnię przepisów. Organ II instancji nie zweryfikował twierdzeń skarżącego, że w praktyce postępował według dokumentu "Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych" w kolumnie 9 Wniosku poprzez realizację praktyki dodatkowej w ramach pakietu 1 działania rolno-środowiskowo-klimatycznego polegającej na wysiewie międzyplonów i przyoranie słomy. Skoro brak uprawnień skarżącego do zadeklarowania we wniosku obszarów proekologicznych jako obszarów z uprawną międzyplonów wynika z braku realizacji tego rodzaju międzyplonów w ramach praktyki dodatkowej w ramach pakietu 1 w programie rolno-środowiskowo-klimatycznym, a skarżący faktycznie nie wykonał ww. praktyki dodatkowej w ramach pakietu 1, to tym samym uznać należy, że obszary wskazane przez niego w dokumencie Oświadczenie o powierzchni obszarów proekologicznych winny być zakwalifikowane w pełnej wartości jako obszary proekologiczne.

Skarżący podkreślił, że popełniony błąd wynikał z winy pracownika ODR. Skarżący dowiedział się o nim z decyzji organu I instancji. Przed sporządzeniem odwołania skarżący stawił się w organie I instancji i uzasadnił przyczyny pojawienia się błędu. Organ powinien pouczyć skarżącego o prawie do żądania od organu udzielenia mu niezbędnych informacji i zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu, a przede wszystkim przed wydaniem decyzji, umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżący podkreślił, że w świetle przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zakresie ciężaru dowodu, w razie wątpliwości co do okoliczności faktycznych mających uzasadnić przyznanie wnioskowanych płatności, organ prowadzący postępowanie jest jednak zobowiązany do żądania od strony dodatkowych wyjaśnień i dowodów, pomimo że jego rola ogranicza się do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Brak stosownego pouczenia uniemożliwił skarżącemu wykazania w toku postępowania przed organami umowy z Ośrodkiem Doradztwa Rolniczego świadczącej o woli zachowania przez niego należytej staranności przy wypełnieniu wniosku, złożenia wyjaśnień i przedstawienia dowodów świadczących o tym, że treść rubryki nr [...] w zakresie realizacji praktyki dodatkowej poprzez wysiew międzyplonów jest niezgodna z rzeczywistym stanem rzeczy poprzez przedstawienie wyników kontroli za rok 2016.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Istotną kwestią w sprawie jest rozstrzygnięcie, czy popełniony przez skarżącego błąd przy wypełnianiu wniosku można uznać za błąd oczywisty w rozumieniu art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności.

Zgodnie ze wskazanym przepisem "wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze.

Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym."

Należy zauważyć, że w cytowanym przepisie mowa jest o "oczywistym błędzie wniosku" nie zaś np. o "oczywistej omyłce pisarskiej lub rachunkowej". O zakwalifikowaniu danego błędu jako błędu oczywistego decydować musi łatwość jego wykrycia. Przyjąć należy, iż błąd jest oczywisty, jeżeli ujawnia się go bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami, wyłącznie na podstawie weryfikacji samego wniosku przez organ. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny, to błąd jest oczywisty i może być poprawiony w każdym czasie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 października 2018 r. sygn. akt I SA/Go 274/18 oraz wskazane tam orzecznictwo).

Jako niespójność czy sprzeczność wniosku należy zdaniem Sądu ocenić sytuację, kiedy te same działki deklarowane są w różnych częściach wniosku, pomimo że są to takie części wniosku, że samo zadeklarowanie danej działki w jednej części wniosku wyklucza jej prawidłowe zadeklarowanie w innej części wniosku.

W przedmiotowej sprawie, jak wynika z treści "Oświadczenia o powierzchni obszarów proekologicznych" stanowi ono integralną część wniosku o przyznanie płatności W-1/01 (por. wyjaśnienie do przypisu 1). W złożonym organowi przez skarżącego wniosku (na ww. formularzu W-1/01) w części VIII "Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych" znajdują się kolumny 8 i 9 opisane wspólnie jako "Dane w zakresie płatności rolnośrodowiskowej/rolno-środowiskowo-klimatycznej/ekologicznej". Kolumna 9 opisana jest jako "Informacje szczegółowe dotyczące warunków oraz wymogów w ramach realizowanych pakietów/wariantów". Z treści § 8 ust. 2 pkt 1 lit. b Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2015 r. w sprawie obszarów uznawanych za obszary proekologiczne oraz warunków wspólnej realizacji praktyki utrzymania tych obszarów wynika, że za obszary proekologiczne uznaje się obszary, o których mowa w ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia, jeżeli rolnik nie ubiega się o przyznanie do tych obszarów płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej z tytułu realizacji zobowiązania, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. Odnosząc to to powyżej opisanej konstrukcji wniosku oznacza to, że samo dokonanie przy numerze ewidencyjnym danej działki zapisów w kolumnach 8 i 9 części VIII wniosku, zważywszy na ww. opis tych kolumn wskazuje, iż rolnik ubiega się o przyznanie do tej działki płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej, a więc wykluczone jest wykazanie tej działki w Oświadczeniu o powierzchni obszarów proekologicznych.

W przedmiotowej sprawie zdaniem Sądu, wbrew stanowisku organu, mamy zatem do czynienia z sytuacją "oczywistego błędu wniosku" o którym mowa w art. 4 rozporządzenia Komisji nr 809/2014. Błąd ten – jak stanowi ww. przepis, może zostać poprawiony w każdym czasie. Wskazanie zatem przez skarżącego w odwołaniu na sytuację zaistnienia tegoż błędu winno skutkować wezwaniem skarżącego przez organ – stojący na straży praworządności, do sprecyzowania zgłoszonej poprawki i rozstrzygnięcia sprawy po przedłożeniu takowej poprawki.

Opisany wyżej charakter "oczywistego błędu wniosku" wykluczają natomiast możliwość prowadzenia postępowania dowodowego, którego brak zarzuca skarżący. Prowadzenie postępowania dowodowego oznaczałoby bowiem dokonanie oceny merytorycznej wykraczającej poza zbadanie samej treści złożonego wniosku. W tym zakresie zatem zarzuty skargi są niezasadne.

Z powyższych względów Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 4 rozporządzenia Komisji nr 809/2014. Naruszenie to polegało na błędnej wykładni tego przepisu, której efektem była konkluzja o braku podstaw do zastosowania tego przepisu w rozpoznawanej sprawie.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni wskazania wynikające z niniejszego uzasadnienia, umożliwiając skarżącemu poprawienie błędu w zakresie wskazania działek objętych płatnością rolno-środowiskowo-klimatyczną oraz zaliczanych do obszarów proekologicznych.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804), biorąc pod uwagę wysokość wniesionego wpisu i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.