Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 61/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Lotnicze prawo
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 77 § 4, art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 46 poz 1 art. 2 lit b, art. 3 pkt 5, art. 3 ust. 2 lit. b, art. 7, art. 5 ust. 1 lit. c
law: Rozporządzenie (WE) NR 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i  pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie  (EWG) nr 295/91 (Tekst mający znaczenie dla EOG)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E.C. i A.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 215/22 w sprawie ze skarg E.C. i A.C. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 3 grudnia 2021 r. nr ULC-KOPP/0263-0643/04/17 w przedmiocie umorzenia postępowania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza solidarnie od E.C. i A.C. na rzecz Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 215/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi E.C. i A.C. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 3 grudnia 2021 r. w przedmiocie umorzenia postępowania.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Pasażerowie - A.C. i E.C., działając przez pełnomocnika, wystąpili do organu ze skargą/wnioskiem dotyczącym stwierdzenia naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 przez przewoźnika P. w związku z lotem z dnia 11 października 2014 r. nr [...] ma trasie [...]. Z tytułu odwołania tego lotu (po wyczerpaniu reklamacji) nie otrzymali bowiem od tego przewoźnika należnego odszkodowania. Istotą żądania zawartego w skardze było, aby Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego stwierdził w drodze decyzji administracyjnej, że ww. przewoźnik lotniczy nie wywiązał się względem ww. pasażerów z zobowiązań określonych przepisami rozporządzenia nr 261/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/EWG (rozporządzeniem nr 261/2004/WE).

W dniu 28 września 2017 r., Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wydał decyzję administracyjną, umarzającą postępowanie w całości. Ponownie rozpoznając sprawę, organ ten decyzją z 3 grudnia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję z 28 września 2017 r. Prezes ULC stwierdził, że ww. pasażerowie przedstawili dokument podróży wskazujący, iż lot w dniu 11 października 2014 r. na trasie [...] miał zostać wykonany przez P. rejsem o oznaczeniu [...]. Dokument podróży został wystawiony dnia 4 września 2014 r. przez podmiot: N. sp. z o.o. w O. (biuro podróży). Przewoźnik wyjaśnił, że nie realizował w dniu 11 października 2014 r. rejsu [...] na trasie [...]. Przewoźnik potwierdził, że biuro podróży zwróciło się z zapytaniem się o możliwość realizacji takiego rejsu, lecz przewoźnik odmówił z uwagi na niedostępność załóg. Na dowód powyższego przewoźnik przedstawił korespondencję prowadzoną w tym zakresie pomiędzy P. z biurem podróży. Z korespondencji tej wynika, że biuro podróży zapytało w dniu 26 września 2014 r. przewoźnika o możliwość realizacji spornego rejsu, tj. dwa dni po wystawieniu dokumentu podróży. Przewoźnik udzielił negatywnej odpowiedzi w dniu 30 września 2014 r. Natomiast biuro podróży w sprawie o sygn. ULC KOPP/0263-0620/17, dotyczącej tego samego lotu, pismem z dnia 23 lutego 2018 r. wyjaśniło, że przewoźnikiem obsługującym sporny lot nie był P., lecz inny przewoźnik: S. sp. z o.o. Zdaniem organu, ewentualne wyjaśnienia, dlaczego biuro podróży wystawiło dokument podróży wskazujący P. jako przewoźnika obsługującego w dniu 11 października 2014 r. sporny rejs na trasie [...] zanim przewoźnik ten potwierdził, iż może taki rejs wykonać, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wyjaśnienie tej kwestii może mieć jedynie znaczenie w relacjach pomiędzy biurem podróży, a wprowadzonymi w błąd taką informacją klientami biura. Relacje te nie są jednak przedmiotem niniejszego postępowania. Tym samym organ uznał, że P. nie były przewoźnikiem obsługującym przedmiotowy lot w rozumieniu art. 2 lit. b w zw. z art. 3 ust. 5 rozporządzenia nr 261/2004/WE. W konsekwencji, zdaniem organu, pasażerowie błędnie skierowali reklamację do ww. przewoźnika lotniczego.

Skarżący w dwóch odrębnych skargach (o tożsamej treści - zarejestrowanych pod sygnaturami VI SA/Wa 215/22 - skarżąca E.C. i VI SA/Wa 216/22 - skarżący A.C.) złożyli skargę na ww. decyzję Prezesa ULC z dnia 3 grudnia 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył - na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., obecny tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej cyt. jako: "p.p.s.a.") - sprawy z obu ww. skarg do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz dalszego prowadzenia pod sygnaturą VI SA/Wa 215/22.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji stwierdził, że skargi nie zasługują na uwzględnienie, gdyż postępowanie w tej sprawie było bezprzedmiotowe, z uwagi na brak elementu materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można było wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. W ocenie WSA, organ zasadnie uznał, że P. nie były przewoźnikiem obsługującym przedmiotowy lot w rozumieniu art. 2 lit. b w zw. z art. 3 ust. 5 rozporządzenia, a w konsekwencji strona skarżąca błędnie skierowała reklamację do tego przewoźnika lotniczego. Sąd I instancji podzielił ustalenia organu, że nie można było zgodzić się z argumentacją skarżącej, przedstawioną w związku z treścią art. 2 lit. g rozporządzenia, że P. odpowiadały za działania i zaniechania kooperującego z nim organizatora turystyki, w tym za nieuprawnione użycie jego kodu. Prawidłowo zatem Prezes ULC umorzył postępowanie w niniejszej sprawie jako bezprzedmiotowe.

Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpili skarżący zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz uchylenie decyzji administracyjnej wydanej dnia 3 grudnia 2021 r. i ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego, alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Strona skarżąca wniosła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w kwocie 1117,00 zł na rzecz każdego ze skarżących oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania wywołanego wniesieniem przedmiotowej skargi kasacyjnej według norm przepisanych, w odniesieniu do każdego ze skarżących.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 2 lit b w zw., z treścią art. 3 pkt 5 w zw. z art. 3.ust. 2 lit. B rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez błędne ustalenie, że od zawarcia wiążącego kontraktu na linii biuro podróży- przewoźnik lotniczy, uzależnione jest istnienie uprawnień odszkodowawczych pasażera, w sytuacji, gdy pasażer nie ma wglądu w ustalenia pomiędzy w/w podmiotami i może się posiłkować jedynie treścią otrzymanego od organizatora turystyki potwierdzenia rezerwacji.

Ww. interpretacja rażąco narusza wymóg wysokiej ochrony konsumenta oraz treść wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 grudnia 2021 roku, w sprawie o sygn. akt: C - 146/20, C - 188/20, C - 196/20 i C - 270/20, Azurair i in., w sprawie C - 263/20 Airhelp oraz w sprawie C -395/20;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 2 lit g rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez jego błędne zastosowanie polegające na niezdanym ustaleniu, że wydane potwierdzenie rezerwacji na rejs przez organizatora turystyki nie wiąże przewoźnika lotniczego (cytat z treści uzasadnienia skarżonego wyroku: "użycie w rezerwacji desygnatora "[...]" nie jest wystarczające do wykazania tożsamości przewoźnika lotniczego - P. w sytuacji gdy nie wiązała go z biurem podróży żadna umowa w tym względzie"), co jest sprzeczne z wykładnią zaprezentowaną w treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 grudnia 2021 roku, sygn. akt: C-146/20, C-188/20, C-196/20 i C-270/20 oraz literalną treścią art. 2 lit. g rozporządzenia (WE) nr 261/2004, który to uprawnia organizatora wycieczek do wydania wiążącego przewoźnika potwierdzenia rezerwacji na rejs;

3. naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z treścią art. 141 § 4. p.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na:

a. błędnym zastosowaniu przepisów prawa materialnego, to jest art. 2 lit. g rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez pominięcie uprawnienia organizatora turystyki do wydania wiążącego przewoźnika lotniczego potwierdzenia rezerwacji na rejs, co doprowadziło do błędnego wniosku, że pasażerowie nie dysponowali treścią potwierdzenia rezerwacji na rejs liniami P. Sąd I instancji nie wyjaśnił przyczyn odstąpienia od stosowania w/w przepisu, pomimo jego literalnie jednoznacznej formy. Sąd jedynie lakonicznie wskazał, że użycie w rezerwacji desygnator [...] nie jest wystarczające - nie rozwijają szerzej przyczyn odstąpienia od treści w/w przepisu:

powyższe uchybienia doprowadziły do błędnego wniosku, iż P. nie była przewoźnikiem planowanym do obsługi rejsu [...] relacji [...] z dnia 11 października 2020 r., tym samym pasażerowie nie posiadali uprawnienia odszkodowawczego względem w/w przewoźnika. Pomijając w treści uzasadnienia powyższy przepisy (pomimo ich wskazania w treści skarg), uniemożliwiono kontrolę instancyjną orzeczenia w powyższym zakresie;

4. naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 77 § 4 k.p.a. w zw. z treścią art 105 § 1 k.p.a., poprzez pominięcie faktów istotnych dla rozpoznania przedmiotowej skargi, które to winny być znane Prezesowi Urzędu Lotnictwa Cywilnego "z urzędu", a mianowicie okoliczności, iż:

a. organizacja Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (lATA) przyznała przewoźnikowi lotniczemu P. kod [...] natomiast Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO) kod [1], które to przewoźnik wykorzystywał naprzemiennie dla oznaczania wykonywanych przez P. rejsów;

b. kody przewoźnika nadane w ramach organizacji ICAO oraz lATA są przyporządkowane tylko i wyłącznie jednemu podmiotowi, to jest są nadawane indywidualnie dla każdego przewoźnika lotniczego będącego członkiem w/w organizacji;

c. uznanie, że to przewoźnik S. był podmiotem odpowiedzialnym za zdarzenie - w sytuacji, gdy przewoźnik ten realizował jedynie rejs zastępczy, który nie był przedmiotem postępowania; powyższe doprowadziło do błędnego uznania, iż nie zostało udowodnione, iż przewoźnikiem planowanym do obsługi rejsu [...] relacji [...] z dnia 11 października 2020 r. była spółka akcyjna P., a postępowanie administracyjne zostało zainicjowane przeciwko niewłaściwemu podmiotowi.

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów dotyczących praw pasażerów stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku - najogólniej rzecz ujmując - wynika, że przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne uzasadniały - wobec ich prawidłowości - przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie oraz zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny odnośnie braku zaktualizowania się przesłanek wszczęcia i prowadzenia postępowania wobec przewoźnika lotniczego P. w sprawie naruszenia przepisów dotyczących praw pasażerów, albowiem przewoźnik ten nie wykonywał w dniu 11 października 2014 r. lotu o oznaczeniu kodowym [...] na trasie [...] i nie był zobowiązany do jego wykonania na podstawie jakiejkolwiek umowy z organizatorem - biurem podróży.

Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadnia twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie.

Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważa bowiem zarzut z pkt 3 petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a.

Zwłaszcza, że ocena odnośnie braku jego zasadności, a co za tym idzie skuteczności - podobnie, jak i pozostałych zarzutów kasacyjnych, o czym mowa dalej - nie może pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (zob. np. wyroki NSA z dnia: 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1925/21; 6 listopada 2020, sygn. akt II GSK 742/20; 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/15 oraz wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15 oraz wyroki NSA z dnia: 11 października 2022 r., sygn. akt II GSK 581/19; 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt II FSK 187/20; 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18; 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09; zob. również wyrok NSA z dnia 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/17), ani też znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. (por. np. wyroki NSA z dnia: 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13).

W tej zaś mierze przypomnienia wymaga, że przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, a związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc oznacza obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były - co trzeba podkreślić - na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby (mógłby być) inny. Skoro przy tym na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest mowa o "naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", to za uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek, że nie chodzi o każde (jakiekolwiek) naruszenia przepisów postępowania, lecz o naruszenie kwalifikowane jego skutkiem, a mianowicie skutkiem, którego wpływ może nie pozostawać bez wpływu na inny wynik sprawy, co wymaga - jak powyżej wyjaśniono - uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia prawa na wynik sprawy.

Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie zawiera wskazanego i zarazem koniecznego elementu, co prowadzi do wniosku o braku skuteczności omawianego zarzutu kasacyjnego.

Co więcej, w odpowiedzi na omawiany zarzut kasacyjny trzeba przede wszystkim podnieść, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn., akt II FPS 8/09) lub sporządzone jest w taki sposób, że nie jest możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, albowiem funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej.

Podkreślając w tej mierze, że uzasadnienie kontrolowanego wyroku sądu administracyjnego I instancji zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., a analiza przedstawionych w nim argumentów, nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia, a ponadto, że jest ono wolne od wad i deficytów, które można, czy też należałoby kwalifikować, jako naruszenie przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, wyjaśnienia wymaga również, że zupełnie inną kwestią jest siła przekonywania argumentów zawartych w uzasadnieniu orzeczenia. Brak przekonania strony, czy też skarżącego kasacyjnie organu o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa - którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych - czy też odnośnie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Dlatego - co należy podkreślić - polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut jego naruszenia nie można bowiem skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np. wyroki NSA z dnia: 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13).

W odniesieniu natomiast do zarzucanego naruszenia przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. - w tym uwzględniając znaczenie konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a., co należy podkreślić, albowiem również w omawianym zakresie uzasadnienie skargi kasacyjnej nie jest wolne od daleko idących deficytów - należy podnieść, że jeżeli przywołany przepis prawa określa granice rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny (zob. np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1998 r., sygn. akt II SA 915/97 oraz wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2005 r., sygn. akt II GSK 321/07; zob. również wyroki NSA z dnia: 24 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 2294/14; 5 lipca 2020, sygn. akt I OSK 2559/20; 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 818/20; 17 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1683/17), zaś zarzut jego naruszenia wymaga wykazania, że wojewódzki sąd administracyjny nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić lub rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym), niż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub nie rozpoznał jej istoty (zob. np. wyrok NSA z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 2349/17; wyrok NSA z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 3805/18), to wobec braku wykazania przez stronę skarżącą zaistnienia chociażby jednej w przywołanych sytuacji lub sytuacji rodzajowo im podobnych trzeba stwierdzić, że również we wskazanym zakresie omawiany zarzut kasacyjny nie jest zasady, ani też skuteczny.

Znaczenie konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. nie pozostaje bez wpływu i na ten wniosek, że za niezasadny należało uznać zarzut z pkt 4. petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie adresowany wobec faktycznych podstaw wydanego w sprawie rozstrzygnięcia - jak wynika to z jego konstrukcji - zarzut naruszenia przepisów art. 77 § 4 w związku z art. 105 § 1 k.p.a.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 77 § 4 k.p.a. przez "pominięcie faktów istotnych dla rozpoznania przedmiotowej skargi" w zakresie oznaczenia kodu linii lotniczych ([...]) przyznanego przez Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA) przewoźnikowi P. (P.) oraz tzw. oznacznika ([1]) przyznanego tym liniom przez Organizację Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO), które są wykorzystywane przez ww. przewoźnika do oznaczania wykonywanych lotów.

W ocenie autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji błędnie uznał, że przewoźnikiem planowego na dzień 11 października 2014 r. rejsu [...] na trasie [...]był podmiot: P.

Powyższy zarzut podlegał oddaleniu jako oczywiście bezzasadny, niezależnie od jego konstrukcyjnej wadliwości polegającej niepołączeniu zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego z odpowiednim fragmentem normy odniesienia, która reguluje zasadnicze podstawy wykonywania przez sąd administracyjny weryfikacji sądowoadministracyjnej. Z akt sprawy, w tym treści uzasadnień kontrolowanych decyzji, jednoznacznie wynika, że skarżony organ uwzględnił znany mu z urzędu fakt przyporządkowania do przewoźnika lotniczego P. odpowiednich kodów nadanych przez organizacje IATA oraz ICAO. Sąd Wojewódzki nie mógł więc dokonać błędnej oceny w przedmiocie przestrzegania przez ten organ w kwestionowanym zakresie przepisu art. 77 § 4 k.p.a. Strona skarżąca kasacyjnie nie może natomiast za pośrednictwem zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w procesie kontroli sądowoadministracyjnej podważać wniosków, które w zakresie ocen materialnoprawnych wyprowadził sąd na podstawie ustalonego i uznanego za miarodajny stanu faktycznego sprawy.

Zwłaszcza, gdy podkreślić - co aż nadto jasno wynika z akt sprawy, czego w istocie rzeczy strona skarżąca nie kwestionuje - że P. nie wykonywały w dniu 11 października 2014 r. lotu o oznaczeniu kodowym [...] na trasie [...]i nie były zobowiązane do jego wykonania na podstawie jakiejkolwiek umowy z organizatorem - biurem podróży, ani też nie potwierdziły jego realizacji. Rejs o wymienionym kodzie w dniu 11 października 2014 r. na trasie [...], co nie mniej jasno wynika z akt sprawy, realizowany był bowiem przez S. sp. z o.o.

Jeżeli tak, to w świetle powyższego za oczywisty należy uznać wniosek, że okoliczność posłużenia się w potwierdzeniu rezerwacji przez biuro podróży kodem przewoźnika lotniczego P., a mianowicie kodem [...], nie dowodzi, że przewoźnik ten realizował rejs na w dniu 11 października 2014 r. na trasie [...]. Zwłaszcza, że nie wiązała go z wymienionym biurem podróży żadna umowa (czy też nawet potwierdzenie) w tym zakresie, co siłą rzeczy podważa zasadność twierdzenia, że wymieniony lot miałby zostać odwołany z winy organizatora (biura podróży) mającego współpracować ze wskazanym przewoźnikiem lotniczym, a w konsekwencji zasadność twierdzenia o wadliwej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, która została wydana w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów dotyczących praw pasażerów.

Przywołane okoliczności, aż nadto jednoznacznie dowodzą braku zaktualizowania się przesłanek wszczęcia i prowadzenia postępowania wobec przewoźnika lotniczego P. w sprawie naruszenia przepisów dotyczących praw pasażerów, albowiem przewoźnik ten nie wykonywał w dniu 11 października 2014 r. lotu o oznaczeniu kodowym [...] na trasie [...]i nie był zobowiązany do jego wykonania na podstawie jakiejkolwiek umowy z organizatorem - biurem podróży.

Tym samym, jeżeli przepis art. 105 k.p.a. akcentuje znaczenie okoliczności bezprzedmiotowości postępowania, a więc innymi słowy brak jego przedmiotu, co stanowi konsekwencję braku istnienia (odpadnięcia) jednego z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a., co powoduje, że w sposób oczywisty brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy oraz jej załatwienia w drodze decyzji (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt III SK 20/10 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 2424/94), to w świetle przywołanych okoliczności stanu fatycznego rozpatrywanej sprawy omawiany zarzut kasacyjny należało uznać za niezasadny.

Dokonując kompleksowej weryfikacji podniesionych i poddanych rekonstrukcji zarzutów naruszenia prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał ich bezzasadność na tle ustalonego stanu faktycznego sprawy.

Strona skarżąca kasacyjnie nie zdołała skutecznie podważyć dokonanej przez kontrolowany Sąd I instancji pozytywnej oceny legalnościowej ustalenia przez skarżony organ stanu faktycznego. W związku z powyższym, stan ten w postaci nadanej mu przez Sąd I instancji jest wiążący w postępowaniu kasacyjnym i jako taki stanowi przedmiot odniesienia dla kontroli prawidłowości wykładni i stosowania prawa materialnego w zakresie wyznaczonym w zarzutach skargi kasacyjnej.

Z ustaleń Sądu I instancji wynika, że jakkolwiek strona skarżąca kasacyjnie jako podróżna otrzymała od organizatora imprezy turystycznej, w rozumieniu art. 3 pkt. 2 i 8 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2302 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych, zmieniającej rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 i dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE oraz uchylającej dyrektywę Rady 90/314/EWG, dokument podróży, w którym istotnie wskazano jako przewoźnika lotniczego P. oraz dane identyfikujące lot na spornej trasie (w tym dane dotyczące godzin odlotu i przylotu), to jednak z ustaleń tych nie można wyprowadzić wniosku, że doszło do aktualizacji prawa do odszkodowania od P.

Na podstawie niepodważonego skutecznie stanu faktycznego sprawy brak jest bowiem podstaw do uznania podmiotu P. za "obsługującego przewoźnika", na którym zgodnie z art. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 lit. c) w zw. z art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004/WE ciąży obowiązek wypłaty odszkodowania za odwołanie lotu. O ile bowiem z przepisów art. 2 lit. g) i l) w zw. z art. 3 ust. 2 i art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004/WE na tle dotychczasowego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) można wyprowadzić ogólnie ważny wniosek, że skoro rezerwacja przyjęta i zarejestrowana przez organizatora wycieczek ma tę samą wartość co rezerwacja przyjęta i zarejestrowana przez przewoźnika lotniczego (zob. pkt 41 i 51 uzasadnienia wyroku TSUE z dnia 21 grudnia 2021 r. w sprawach połączonych C-146/20, C-188/20, C-196/20 i C-270/20, AD i in. przeciwko Corendon Airlines i in., ECLI:EU:C:2021:1038), to przewoźnik ten - nawet jeśli organizator wycieczek nie otrzymał od niego potwierdzenia realizacji lotu oraz czasu odlotu i przylotu - może ponosić odpowiedzialność na zasadach określonych w ww. rozporządzeniu, o tyle warunkiem powstania prawa do uzyskania na podstawie art. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 261/2004/WE odszkodowania za odwołanie lotu od przewoźnika lotniczego jest przypisanie temu przewoźnikowi statusu obsługującego przewoźnika w rozumieniu art. 2 lit. b) ww. rozporządzenia. Zgodnie z tym ostatnim przepisem termin "obsługujący przewoźnik" oznacza przewoźnika lotniczego wykonującego lub zamierzającego wykonać lot zgodnie z umową zawartą z pasażerem lub działającego w imieniu innej osoby, prawnej lub fizycznej, mającej umowę z tym pasażerem.

W świetle najnowszego orzecznictwa Trybunału Luksemburskiego (zob. postanowienie z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie C-607/22, Eurowings GmbH przeciwko Flightright GmbH, ECLI:EU:C:2023:201, pkt 18-21, 24) za obsługującego przewoźnika lotniczego należy uznać przewoźnika, który w ramach swojej działalności w zakresie transportu pasażerskiego podejmuje decyzję o przeprowadzeniu konkretnego lotu, włącznie z ustaleniem zarówno jego trasy, jak i rozkładu czasowego, a tym samym o stworzeniu dla zainteresowanych oferty przewozu lotniczego. Podjęcie tego rodzaju decyzji oznacza bowiem, że przewoźnik ten ponosi odpowiedzialność za wykonanie tego lotu, w tym między innymi za jego ewentualne odwołanie lub duże opóźnienie w przylocie (zob. podobnie wyrok TSUE z dnia 4 lipca 2018 r., Wirth i in., C-532/17, EU:C:2018:527, pkt 20). Jeżeli zaś przewoźnik lotniczy nie podejmuje decyzji o wykonaniu konkretnego lotu i nie tworzy oferty przewozu lotniczego, nie można przyjąć, że zamierzał on wykonać taki lot w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004, w związku z czym nie można go uznać za "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu tego przepisu. Sytuację tę należy jednak odróżnić od tej, w której oferta stworzona przez przewoźnika lotniczego istnieje, lecz następnie zostaje przez tego przewoźnika zmieniona, co skutkuje ewentualnym opóźnieniem lub odwołaniem lotu. Przewoźnik lotniczy, który stworzył ofertę przewozu lotniczego odpowiadającą ofercie wskazanej przez organizatora wycieczek w ramach jego stosunku z pasażerem - nawet jeśli możliwe są zmiany względem tej oferty – powinien zostać uznany za zamierzającego wykonać lot w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004, a zatem można go uznać za "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu tego przepisu (zob. podobnie wyrok TSUE z dnia 21 grudnia 2021 r., Azurair i in., C-146/20, C-188/20, C-196/20 i C-270/20, EU:C:2021:1038, pkt 59, 62). W ocenie TSUE art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004 należy więc interpretować w ten sposób, że przewoźnika lotniczego nie można uznać za "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu tego przepisu, w sytuacji gdy pasażer zawarł z organizatorem wycieczek umowę dotyczącą konkretnego lotu oznaczonego numerem lotu i datą, który to lot miał być obsługiwany przez tego przewoźnika lotniczego, jednak ten ostatni nigdy nie zaplanował lotu o tym numerze i w tym terminie, lecz można go uznać za "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu wspomnianego przepisu, jeżeli przewoźnik ten stworzył ofertę, którą następnie ewentualnie zmienił.

Odnosząc powyższe uwagi wykładnicze TSUE do wiążącego w niniejszej sprawie stanu faktycznego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podmiotu P. nie można uznać za "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004, albowiem jakkolwiek strona skarżąca kasacyjnie jako pasażer zawarła z organizatorem wycieczek umowę dotyczącą konkretnego lotu oznaczonego numerem lotu i datą, który to lot miał być obsługiwany przez ww. przewoźnika lotniczego, to jednak ten ostatni nigdy nie zaplanował lotu o tym numerze i w tym terminie, jak również nie potwierdził przyjęcia skierowanej do niego przez organizatora wycieczek oferty wykonania tego lotu. Nie istnieją również podstawy, aby przyjąć, że przewoźnik P. stworzył ofertę wykonania spornego lotu, którą następnie zmienił. W związku z powyższym, ostatecznie prawidłowe okazały się wyniki dokonanego przez kontrolowany Sąd I instancji weryfikacyjnego zastosowania przepisów art. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 261/2004/WE w przedmiotowej sprawie. Nie można również nie zauważyć, że sam fakt przeniesienia pasażerów przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek z lotu, na który mieli rezerwacje, na inny lot (art. 3 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 261/2004/WE), będący konsekwencją odwołania pierwotnego lotu przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek, nie skutkuje automatycznie powstaniem prawa do odszkodowania z art. 7 rozporządzenia nr 261/2004/WE, jeżeli nie zostanie stwierdzone, że nie zachodzą przesłanki negatywne, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. c) powyższego rozporządzenia.

Pozbawiona usprawiedliwionych podstaw jest także podjęta w skardze kasacyjnej próba identyfikacji terminu "przeniesienie na inny lot" (art. 3 ust. 2 lit. b) z pojęciem odwołania lotu w rozumieniu art. 2 lit. l) rozporządzenia nr 261/2004/WE. Pojęcie przeniesienia na inny lot jest bowiem ściśle związane z ogólnym przedmiotowym zakresem zastosowania ww. rozporządzenia, a więc z sytuacjami, w których dochodzi do odmowy przyjęcia pasażerów na pokład wbrew ich woli, odwołania lub opóźnienia ich lotu (art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004/WE). Nie może zatem być ono interpretowane autonomiczne i w oderwaniu od powyższych sytuacji. W związku z tym wymieniona w art. 3 ust. 2 lit. b) kategoria pojęciowa przeniesienia na inny lot musi być rozumiana w świetle ogólnego zakresu przedmiotowego analizowanego rozporządzenia, a więc przede wszystkim w związku z sytuacjami odmowy przyjęcia na pokład (art. 4) lub odwołania lotu (art. 5) oraz powiązanymi z tymi sytuacjami i przewidzianymi w art. 8 ust. 1 lit. b) i c) tego aktu uprawnieniami pasażerów do zmiany planu podróży do ich miejsca docelowego przez przeniesienie na alternatywny lot (por. art. 7 ust. 2 cyt. rozporządzenia). Prawidłowość takiej interpretacji potwierdził TSUE m.in. w wyroku z dnia 12 marca 2020 r. w sprawie C-832/18, A i in. przeciwko Finnair Oyj (ECLI:EU:C:2020:204). Trybunał wskazał, że z art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004/WE wynika, iż rozporządzenie to ma zastosowanie do sytuacji, w której pasażer linii lotniczych został przeniesiony przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek, w następstwie odwołania jego lotu zarezerwowanego, na lot alternatywny do miejsca docelowego (zob. pkt 25 i por. pkt 26 uzasadnienia wyroku).

W ramach uwag końcowych i w nawiązaniu do postanowienia TSUE z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie C-607/22 (zob. pkt 23 uzasadnienia), należy odnotować, że w sytuacji gdy przewoźnik lotniczy nie ma statusu "obsługującego przewoźnika" w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004/WE, w związku z czym nie jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania na podstawie tego rozporządzenia, pasażer nie traci jednak uprawnienia do wytoczenia powództwa zgodnie z prawem krajowym przeciwko organizatorowi wycieczek, w celu uzyskania naprawienia szkody poniesionej wskutek działań tego organizatora.

W tym stanie sprawy, mając na uwadze negatywny wynik kontroli kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych - orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej (punkt pierwszy wyroku) oraz o zasądzeniu od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz skarżonego organu kwoty 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (punkt drugi wyroku).