Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 579/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 5 ust. 2, art. 16 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Protokolant Specjalista Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 22 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 22 maja 2024 r. nr [...] Prezes Sądu Apelacyjnego w K. (dalej: organ II instancji) działając na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2023.775 t.j.) dalej: k.p.a. oraz art. 5 ust. 2 i art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2022.902 t.j.) dalej: u.d.i.p., po rozpatrzeniu odwołania A. R. (dalej: skarżący, strona, wnioskodawca) z dnia 6 maja 2024 r. od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w K. (dalej: organ I instancji) z dnia 23 kwietnia 2024 r. nr [...] o odmowie udostępnienia informacji publicznej w postaci orzeczenia Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 17 grudnia 1984 r. w sprawie [...] wraz z uzasadnieniem, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji ze względu na prywatność osoby fizycznej.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem przesłanym pocztą elektroniczną, w dniu 2 kwietnia 2024 r. skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego o udzielenie w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej informacji w postaci wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 28 lipca 1975 roku w sprawie o sygnaturze akt [...] z uzasadnieniem oraz wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 19 grudnia 1984 roku w sprawie o sygnaturze akt [...] z uzasadnieniem.

Pismem z dnia 10 kwietnia 2024 roku udzielono wnioskodawcy informacji, że akta sprawy o sygnaturze [...] zostały przekazane do Instytutu [...] Oddział w K., i w celu uzyskania żądanej informacji wnioskodawca winien zwrócić się z wnioskiem do Instytutu [...] Oddział w K., jako dysponenta przedmiotowej sprawy, natomiast w zakresie udostępnienia zanonimizowanego wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. o sygnaturze [...] wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie wniosku na piśmie (w formie papierowej) z własnoręcznym (osobistym) podpisem wnioskodawcy lub opatrzonego certyfikowanym podpisem elektronicznym oraz wskazania adresu dla doręczeń w zakreślony 7-dniowym terminie od otrzymania pisma pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Następnie w wykonaniu wezwania dokonanego przez organ, wniosek uzupełniony został pismem z dnia 17 kwietnia 2024 r. o adres wnioskodawcy oraz własnoręczny podpis.

Wnioskodawca uzupełnił brak formalny wniosku o adres wnioskodawcy oraz własnoręczny podpis w piśmie z dnia 17 kwietnia 2024 roku na ww. wezwanie skierowane w dniu 11 kwietnia 2024 roku za pośrednictwem poczty elektronicznej.

Następnie Prezes Sądu Okręgowego w K. decyzją z dnia 23 kwietnia 2024 r. ([...]), działając na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 10 ust. 1, art. 16 ust. 1 i 2 w związku z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej odmówił udostępnienia informacji publicznej w postaci wyroku i uzasadnienia w sprawie o sygnaturze [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się w szczególności na ograniczenie dostępu do informacji publicznych na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej oraz brak waloru informacyjnego informacji stanowiących przedmiot wniosku po dokonaniu jego odpowiedniej anonimizacji.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał m.in., że zgodnie z art. 1 ust 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w u.o.i.p. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 i 2 tej ustawy każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, bez konieczności wykazywania interesu prawnego czy faktycznego, zwane dalej "prawem do informacji publicznej". Stosownie zaś do treści art. 5 ust. 2 prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Jak stanowi art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Pojęcie "informacji publicznej" nie zostało prawnie zdefiniowane, jednak art. 6 u.d.i.p. wskazuje, na zasadzie przykładowego wyliczenia, jakie informacje mieszczą się w tym pojęciu. W szczególności, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a-d u.d.i.p. udostępnieniu podlegają tzw. dane publiczne, w tym "dokumenty urzędowe" (m.in. treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających), "stanowiska w sprawach publicznych", zajęte przez organy władzy publicznej i funkcjonariuszy publicznych, treść innych "wystąpień i ocen", dokonywanych przez organy władzy publicznej, a także "informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych". Organ dodał, że zgodnie z art. 6 ust. 2 u.d.i.p. "dokumentem urzędowym" jest w rozumieniu tej ustawy "treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego (...), w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy". W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że "informacją publiczną" jest - co do zasady - każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne lub inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem publicznym, a także wiadomość, która nie została wytworzona przez sam podmiot publiczny, lecz odnosząca się do takiego podmiotu (zob. uchwała NSA z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 8/13 wraz z cyt. tam orzecznictwem). Równocześnie prawo dostępu do informacji publicznej nie jest prawem absolutnym. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 1 czerwca 2000 r (III RN 64/00, OSNP 2001, nr 6, poz. 183) prawo do informacji podlega ograniczeniom przewidzianym w art. 61 ust. 3 Konstytucji RP, który stanowi, że ograniczenie tego prawa może nastąpić ze względu na określoną w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Ograniczenia prawa do informacji mogą wynikać z faktu, że w kwestii trybu udzielania informacji Konstytucja RP odsyła do ustaw zwykłych, a w odniesieniu do Sejmu i Senatu - do ich regulaminów (art. 61 ust. 4).

Organ zwrócił uwagę na ograniczenia zawarte w art. 47, 59, 50 i 51 Konstytucji RP. Ograniczenia prawa do uzyskiwania informacji zgodne są z powszechnie przyjętymi standardami, w szczególności europejskimi, w tym art. 8 i 10 ust. 2 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (przyjętej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., ratyfikowanej przez Polskę dnia 19 stycznia 1993 r.). W ocenie organu ograniczenia prawa do informacji mają różny charakter i stawiają wyżej niektóre dobra od prawa do uzyskiwania informacji. Podobnie w tym zakresie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 kwietnia 2019 r. (I OSK 2344/18, LEX nr 2677192), stwierdzając, że istnieje szereg ważniejszych dóbr i interesów niż prawo obywatela do informacji publicznej.

Zdaniem organu dostęp do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom, o czym świadczy treść art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483). Zgodnie z nim ograniczenie prawa do uzyskiwania informacji wskazanych w ust. 1 i 2 może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku prawnego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu państwa.

Przepis art. 5 ust. 2 u.d.i.p. konkretyzuje powyższą zasadę, wskazując wprost na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.

Organ wskazał, że w sytuacji zatem, gdy przedmiotem informacji publicznej jest, stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 4 ppkt a) tiret 3 u.d.i.p. treść orzeczenia sądu powszechnego udostępnianie informacji następuje poprzez udostępnienie tzw. informacji zanonimizowanej, jeśli jest to wystarczające do zagwarantowania praw opisanych w powołanym art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. W praktyce bowiem ochrona prywatności osoby fizycznej polega na nieudostępnieniu informacji publicznych, które zawierają informacje odnoszące się do sfery prywatności, lub też anonimizacji danych osobowych w udostępnianiu informacji publicznej. Co do zasady ochrona prywatności w zakresie realizacji prawa dostępu do informacji publicznej charakteryzuje się dążeniem do poddania anonimizacji konkretnego dokumentu, co jest równoznaczne z eliminacją danych osobowych pozwalających na zidentyfikowanie konkretnej osoby fizycznej. Tego rodzaju działanie postrzega się jako pozbawienie dokumentu cech indywidualizujących, a tym samym identyfikujących konkretną osobę fizyczną w sposób, który mógłby stanowić naruszenie jej prywatności.

Zdaniem organu anonimizacja nie może jednak prowadzić do pozorności treściowej. Taka sytuacja miałaby miejsce, gdy konieczność zachowania prawa do prywatności osoby/osób fizycznych opisanych w treści żądanej informacji spowodowałby, że dokument stałby się całkowicie nieczytelny, a przez to utracił walor informacyjny. W takiej sytuacji organ powinien wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji z powołaniem na określone wartości wskazane w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. (por. wyrok WSA w Krakowie z 27 lipca 2018 r., II SAB/Kr 99/18, LEX nr 2535260, wyrok NSA z 3 marca 202 r., I OSK 165/19, LEX nr 2842136).

W ocenie organu żądana przez wnioskodawcę informacja w postaci wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 19 grudnia 1984 roku w sprawie o sygnaturze akt [...] z uzasadnieniem nie mogła zostać zanonimizowana w taki sposób aby z jednej strony zapewnić wnioskodawcy prawo do żądanej informacji, a z drugiej zachować w należytej ochronie wartości prawnie chronione, w szczególności prawo do prywatności osób fizycznych. Organ podkreślił, że wniosek dotyczył sprawy karnej dotyczącej popełnienia przestępstw o wyjątkowo bulwersujących okolicznościach, które zostały szeroko opisane zarówno w treści wyroku z dnia 19 grudnia 1984 roku jak i uzasadnienia wyroku. Opis okoliczności popełnionych czynów, także sposobu zebrania materiału dowodowego, opisu świadków i okoliczności zdarzeń jest na tyle szczegółowy a zarazem drastyczny, że dokonanie zwykłej anonimizacji, poprzez zakrycie danych osobowych opisanych tam osób, w tym osób pokrzywdzonych i członków ich rodzin nie wywołałby skutku jaki zapewnić ma anonimizacja i faktycznie doprowadził do wtórnej wiktymizacji ofiar przestępstw. Równocześnie konieczny do zastosowania zakres anonimizacji w postaci zakrycia tych elementów stanu faktycznego, które w prosty sposób mogłyby doprowadzić do identyfikacji konkretnej osoby bądź osób, prowadziłby do utraty przez powołane we wniosku dokumenty waloru informacyjnego, a więc zniweczyłby rezultat, do którego dążył wnioskodawca, przedkładając swój wniosek (por. wyrok WSA w Gliwicach z 1 października 2013 r., IV SAB/Gl 86/13).

W świetle powyższego, wobec faktu, że anonimizacja danych zawartych w żądanych dokumentach, jako dopuszczalna bezdecyzyjna forma ograniczenia dostępu do części żądanych danych, jest wypełnieniem obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej, tylko w sytuacji gdy czynność ta nie pozbawi dokumentu waloru informacyjnego, a w niniejszej sprawie taki byłby skutek zastosowanej anonimizacji, organ wydał decyzję odmawiającą udzielenia żądanej informacji w zakresie wniosku o udostępnienie wyroku z dnia 19 grudnia 1984 roku wraz z uzasadnieniem na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał dodatkowo szereg orzeczeń sądowych, z których wynika że wkraczanie w sferę prywatną musi być zawsze uzasadnione istotnymi racjami interesu publicznego.

Prawidłowość ww. decyzji zakwestionował skarżący wnosząc odwołanie do organu II instancji pismem z dnia 6 maja 2024 r., i wnosząc o jej uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Prezesowi Sądu Okręgowego w K., zarzucając naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 2 ust. 1 w zw. z art.10 ust. 1 u.d.i.p. poprzez ograniczenie prawa do informacji publicznej.

Nadto skarżący wskazał, że ocena jego wniosku przez organ jest subiektywna i bezpodstawna ponieważ na podstawie akt wnioskowanej sprawy karnej wydana została książka w 2021 r., a on wnioskuje tylko o orzeczenie wraz z uzasadnieniem czyli o znacznie węższy zakres informacji. Natomiast odnosząc się do wtórnej wiktymizacji ofiar podnosił, że takie zagrożenie nie występuje z uwagi na znaczny upływ czasu.

W ocenie Prezesa Sądu Apelacyjnego odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie, ponieważ zakres wskazanych w Konstytucji RP wartości uzasadniających ograniczenie dostępu do informacji, publicznej precyzuje ustawodawca w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. wskazując, że ograniczenia takie uzasadnione są potrzebą zapewnienia ochrony prywatności osób fizycznych. Organ II instancji wskazał, że udostępnienie zgodne z żądaniem wniosku naruszałoby wymóg zapewnienia ochrony prywatności osób fizycznych, gdyż anonimizacja nie zapewniłaby ochrony tożsamości, a przez to prywatności osoby fizycznej.

Z uwagi na brak możliwości pogodzenia prawa do informacji publicznej bez uszczerbku dla prawa do prywatności osób fizycznych będących stronami postępowania sądowego, organ II instancji stwierdził, że na mocy powołanych przepisów należało orzec jak w sentencji decyzji.

Od ww. decyzji skarżący wywiódł 25 czerwca 2024 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Gliwicach zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów:

1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub brakiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie, a przez to prowadzenie postępowania w sposób uniemożliwiający uzyskanie wnioskowanej informacji,

2) art. 10 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokolarni nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2, w zakresie w jakim z Konwencji wynika, iż każdemu przysługuje prawo do otrzymywania i przekazywania informacji, bez ingerencji władz publicznych i bez względu na granice państwowe, poprzez jego niezastosowanie, polegające na zaniechaniu udostępnienia informacji objętych wnioskiem oraz władcze i nieuzasadnione ograniczenie prawa do informacji,

3) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (dalej jako: Konstytucja RP) w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji, poprzez jego niezastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji o działalności Organu, ograniczenie możliwości prowadzenia debaty publicznej oraz poddania jego działań społecznej kontroli,

4) art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej (dalej jako; u.d.i.p.) w zakresie w jakim przepis ten stanowi, że ograniczenie prawa do informacji ze względu na prywatność osoby fizycznej, poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na uznaniu, że dostęp do wnioskowanych przeze mnie informacji podlega ochronie z uwagi na prywatność osób fizycznych,

5) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania, polegający na nieudostępnieniu wnioskowanej informacji.

Wobec powyższego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej, a także zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazał. m.in., że w niniejszej sprawie ustalenia wymaga, czy organ prawidłowo uznał, że udostępnienie wnioskowanego przeze mnie orzeczenia jest niemożliwe z uwagi na potrzebę ochrony prywatności osób fizycznych. W ocenie strony wystarczającym środkiem ochronnym jest odpowiednia anonimizacja wskazanego wyroku.

Skarżący wskazał, że prawo do informacji jest podstawowym prawem człowieka, zagwarantowanym nie tylko na gruncie prawa krajowego w Konstytucji RP, na gruncie prawa Unii Europejskiej w Karcie Praw Podstawowych, ale także w powszechnym systemie międzynarodowej ochrony praw człowieka w Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Szczególne znaczenie tego prawa wynika z tego, że prawo do informacji jest nie tylko wartością samą w sobie, ale często jest niezbędne do skutecznego egzekwowania innych praw i wolności oraz prowadzenia rzetelnej, opartej na faktach debaty publicznej.

Organ władzy publicznej posiadając monopol na dysponowanie określoną informacją, jednocześnie w sposób nieuzasadniony odmawiając jej udostępnienia, staje się cenzorem debaty publicznej.

Przepisy prawa tworzą zupełny i spójny system prawa. Oznacza to, że poszczególne artykuły są ze sobą logicznie powiązane oraz należy wykładać je z uwzględnieniem ich wspólnych aksjologicznych podstaw. Prawo do informacji o treści orzeczenia w sposób bezpośredni powiązany jest z prawem do jawnego postępowania.

Społeczna kontrola wymiaru sprawiedliwości nie kończy się na publicznym postępowaniu, ale obejmuje także możliwość poznania i obywatelski nadzór nad treścią orzeczeń. W tym zakresie warto przywołać uzasadnienie nowelizacji przepisów u.d.i.p. z 1 stycznia 2015 r., która ponad wszelką wątpliwość przesądziła, że treść orzeczeń sądów stanowi informację publiczną. Zgodnie z nią "Doprecyzowanie we wskazanym wyżej zakresie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej ma przyczynić się do wyeliminowania ewentualnych wątpliwości dotyczących uznawania orzeczeń sądów i trybunałów za informację publiczną. Z drugiej strony dostępność orzeczeń wskazuje się jako jedną z gwarancji transparentności działania sądów i trybunałów pozytywnie wpływającą na merytoryczny poziom wydawanych przez nie rozstrzygnięć, a także na poprawę stanu świadomości prawnej i pewność obrotu prawnego."

W świetle powyższych informacji należy uznać, że zasada jawności postępowania oraz zasada jawności orzeczeń są ze sobą aksjologicznie i funkcjonalnie powiązane oraz razem tworzą ogólną zasadę jawności wymiaru sprawiedliwości. Skoro postępowanie we wskazanej przeze mnie sprawie było jawne (w treści wydanych decyzji organy obu instancji nie wykazały, że było przeciwnie), to w konsekwencji należy uznać, że jawny powinien być także wyrok wydany w tej sprawie.

Odmowa udostępnienia informacji, jako środek najdotkliwiej ingerujący w prawo do informacji, powinno być stosowane wyłącznie w ostateczności. W razie konfliktu prawa do informacji z prawem do prywatności, skutecznym, a zarazem proporcjonalnym rozwiązaniem jest odpowiednia anonimizacja informacji.

Sprawa będąca przedmiotem złożonego wniosku była bowiem w swoim czasie bardzo znana i medialna. Dane pozostałych uczestników postępowania nie są mi znane. Ponadto, oskarżony został skazany na karę śmieci, której wykonania nie dożył (popełnił samobójstwo przed jej wykonaniem), a ochrona prywatności nie przysługuje osobom zmarłym.

Nadto wskazał na wyraźny brak konsekwencji po stronie władz Sądu Okręgowego w K., które wydały autorowi książki dotyczącej przedmiotowej sprawy zgodę na zapoznanie się i wykorzystanie dokumentów z akt sprawy, nie dostrzegając zagrożenia dla ochrony prywatności osób fizycznych, czy wtórnej wiktymizacji ofiar przestępstw. Dostrzegły jednak takie zagrożenie w przypadku jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Ponadto, udostępnienie samej treści orzeczenia wraz z uzasadnieniem stanowi w ocenie strony znacznie mniejszą ingerencję w prywatność stron postępowania, niż tak szerokie udostępnienie całości akt sprawy jak ww. autorowi książki.

Skarżący podkreślił, że orzeczenie, o które wnioskuje, zostało wydane prawie 40 lat temu. Natomiast ustalenie tożsamości osób w oparciu o wskazane w orzeczeniu okoliczności jest obecnie niemożliwe. Prawidłowa anonimizacja orzeczenia jest zatem wystarczającym, proporcjonalnym i adekwatnym środkiem ochrony ich prywatności, a w sprawie nie było podstaw do wydania decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji.

Ponadto skarżący wskazując na zasadność swojego stanowiska przywołał szereg orzeczeń sądowych.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz podnosząc m.in., że udostępnienie zgodnie z żądaniem wniosku naruszałoby wymóg zapewnienia prywatności osób fizycznych, gdyż anonimizacja nie zapewniłaby ochrony tożsamości, a przez to prywatności osoby fizycznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanową inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest - co do zasady - wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu oraz poprawność zastosowanej procedury. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) dalej przywoływanej jako: "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu była decyzja Prezesa Sądu Apelacyjnego utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w postaci treści orzeczeń Sądu Okręgowego w sprawie o sygn. akt [...] po anonimizacji.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Prezes Sądu Okręgowego jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Adresatami obowiązku udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, wymienione w art. 4 u.d.i.p. W szczególności są nimi organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., do których niewątpliwie należy zaliczyć także prezesów sądów wszystkich szczebli, będących organami władzy sądowniczej, co znajduje też potwierdzenie w jednolitym i utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym).

Nie jest sporne miedzy stronami, że wniosek skarżącego dotyczy informacji publicznej i przywołać tutaj należy przepis art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p., z którego wynika, że udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym między innymi treść orzeczeń sądów powszechnych.

Z uzasadnienia projektu zmiany ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wprowadzającej ten przepis wynika, że doprecyzowanie poprzez dodanie tiret trzeciego w art. 6 ust. 1, ust. 1 pkt 4 lit. a) przyczyni się do wyeliminowania ewentualnych wątpliwości dotyczących uznawania orzeczeń sądów i trybunałów za informację publiczną. Dostępność orzeczeń przyczyni się do zapewnienia transparentności działania sądów i trybunałów oraz pozytywnie wpłynie na merytoryczny poziom wydawanych przez nie rozstrzygnięć, a także na poprawę stanu świadomości prawnej i pewności obrotu prawnego.

W orzecznictwie podkreśla się w związku z tym, że orzeczenia sądowe wraz z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd powszechny, w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w u.d.i.p. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 stycznia 2018 r., I OSK 784/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dodatkowo wyjaśnić należy, że przepis art. 4 ust. 3 u.d.i.p. nakłada obowiązek udostępnienia informacji publicznej na organ władzy publicznej, będący w posiadaniu takiej informacji.

Zatem Prezes Sądu jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. zaś żądana w niniejszej sprawie informacja ma charakter informacji publicznej (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p.) (vide: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 czerwca 2014 r. w sprawie II SA/Go 305/14 oraz wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie II SA/Go 127/14 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto organy wydając w tej sprawie decyzje o odmowie udostępnienia informacji w trybie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., jednoznacznie uznały publiczny charakter wnioskowanej przez skarżącego informacji.

Dalej należy wskazać, iż przepisy u.d.i.p. nie przewidują żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej, a wniosek o udostępnienie informacji publicznej rozpatruje się bądź przez udostępnienie informacji w następstwie dokonania czynności materialno - technicznej, bądź przez wydanie stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej (z uwagi na ograniczenia z art. 5 u.d.i.p., lub - w przypadku informacji przetworzonej - ze względu na brak szczególnie istotnego interesu publicznego) bądź o umorzeniu postępowania (vide: wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie II SAB/Bd 10/15). Przepisy ustawy o dostępie do informacji, publicznej, realizują obowiązek ww. ochrony poprzez ograniczenie wskazane w art. 5 ust. 2 tej ustawy. Dostęp do informacji o sprawach publicznych, jakkolwiek bardzo szeroko unormowany w przepisach ww. ustawy, nie jest jednak nieograniczony.

Przepis art. 5 ust. 2 u.d.i.p. wyraźnie wskazuje, że prawo dostępu do informacji publicznej podlega ograniczeniu z uwagi na ochronę prawa do prywatności osoby fizycznej. Tezę iż, prawo dostępu do informacji publicznej nie jest nieograniczone określa wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2021 r. III OSK 2160/21 (dostępny: Legalis Numer 2592455), który stanowi:

"1. Prawo dostępu do informacji publicznej nie jest nieograniczone. W przypadku wszakże kolizji praw konstytucyjnie i ustawowo chronionych niezbędne jest ich wyważenie, które nie może prowadzić do generalnego wyłączenia prawa do informacji publicznej w określonej kategorii spraw. W przypadku potrzeby zapewnienia ochrony prywatności osób fizycznych podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej winny natomiast, co do zasady, poprzestać na takim zanonimizowaniu danych wrażliwych, aby nie istniała obiektywna możliwość poznania ich po zapoznaniu się z informacją publiczną. Skoro tożsamość osoby fizycznej można określić bezpośrednio lub pośrednio, w szczególności przez powołanie się na jeden lub kilka specyficznych czynników określających cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne tej osoby, to odmowa ujawnienia owych czynników choćby poprzez ich anonimizację winna być najczęściej uznana za wystarczający sposób ochrony tożsamości, a przez to prywatności osoby fizycznej. Rzeczą podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji jest bowiem dokonanie takiej anonimizacji, która uniemożliwi identyfikację osób objętych żądaniem udostępnienia informacji publicznej.

2. Dopiero w razie uznania i przekonującego wykazania, że istnieje potrzeba ochrony prywatności określonej osoby lub osób, a celu tego w dostateczny sposób nie spełni anonimizacja danych wrażliwych osób uczestniczących w takim postępowaniu, organ, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej, winien - w oparciu o art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej - wydać decyzję administracyjną odmawiającą udostępnienia konkretnej informacji publicznej, powodując się na ograniczenia zawarte w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ocena czy prawo do informacji publicznej danego rodzaju podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej winna być przy tym dokonana w sposób zindywidualizowany, odrębnie dla każdej z żądanych informacji, z wyraźnym wskazaniem jakie konkretnie przesłanki przemawiają za odmową udzielenia konkretnej informacji".

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że informacje dotyczące sfery życia prywatnego nie podlegają udostępnieniu w przedmiotowej sprawie z uwagi na ochronę prawa do prywatności osób, których wnioskowane orzeczenie dotyczy.

Ponadto przede wszystkim podkreślić należy, że prawo do prywatności ma charakter szczególny w systemie praw i wolności konstytucyjnych. Art. 47 Konstytucji RP wskazuje bowiem, że każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Przepis ten nakłada więc na władze publiczne obowiązek ochrony chronionych prawem dóbr jednostki, w tym ochrony prawnej życia prywatnego, przed nieuzasadnioną ingerencją. Przy czym pamiętać należy, że art. 61 ust. 1 Konstytucji RP gwarantuje obywatelom prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne.

W przypadku kolizji tych dwóch konstytucyjnych praw – z jednej strony konstytucyjnego prawa do informacji z drugiej prawa do prywatności – nie można bezwzględnie przyznać priorytetu temu pierwszemu. Nie istnieje formuła zagwarantowania obywatelom dostępu do informacji za wszelką cenę. Nie można również wykluczyć możliwości ingerencji w sferę prywatną za pomocą prawa do informacji publicznej (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 czerwca 2002 r., sygn. K 11/02, publ. OTK-A 2002 nr 4, poz. 43). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 5 marca 2003 r., sygn. K 7/01, wskazał, że prawo do ochrony życia prywatnego, tak jak każda inna wolność i prawo jednostki, znajduje swoje umocowanie aksjologiczne w godności osoby, jednakże utożsamianie naruszenia każdego prawa i wolności z naruszeniem godności pozbawiałoby gwarancje zawarte w art. 30 Konstytucji RP samodzielnego pola zastosowania. Spłycałoby w gruncie rzeczy i nadmiernie upraszczałoby sens oraz treść normatywną zawartą w pojęciu, którym operuje art. 30 Konstytucji RP. Obejmuje ono bowiem najważniejsze wartości, które nie korzystają z innych, samodzielnych gwarancji na gruncie konstytucyjnym, a które dotykają istoty pozycji jednostki w społeczeństwie, jej relacji do innych osób oraz do władzy publicznej. Przyjęcie innego stanowiska prowadziłoby do zakwestionowania ukształtowanej linii orzecznictwa na gruncie art. 47 Konstytucji RP, która wyraźnie przyjmuje założenie, że prawo do życia prywatnego nie może być traktowane w kategoriach absolutnych i również może podlegać ograniczeniu stosownie do kryteriów określonych przez zasadę proporcjonalności (publ. OTK-A 2003, nr 3, poz. 19). Prywatność zatem może być w pewnych sytuacjach przedmiotem ingerencji dla ochrony dobra wspólnego, jednak wkraczanie w tę sferę, musi być dokonywane w sposób ostrożny i wyważony, z należytą oceną racji, które przemawiają za taką ingerencją. Nie zawsze jednak dobro wspólne przeważa nad interesem indywidualnym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 marca 2006 r., sygn. K 17/05).

Z tego powodu pogodzenie obu wartości konstytucyjnych, tj. prawa do informacji publicznej, bez uszczerbku dla prawa do prywatności osoby fizycznej, powinno być zrealizowane poprzez anonimizację danych umożliwiających identyfikację osoby.

Jednakże w przedmiotowej sprawie anonimizacja nie zapewniłaby ochrony prywatności osób fizycznych.

Skargą rozpoznawaną w niniejszej sprawie zaskarżona została decyzja odmawiająca dostępu do informacji publicznej o treści wyroku Sądu Okręgowego o sygnaturze akt [...].

Biorąc pod uwagę szczególny charakter sprawy karnej o sygnaturze akt [...], w której ocenie sądu podlega to badanie sfery osobistych i często intymnych kwestii nie sposób zaaprobować poglądu, że orzeczenia w takich sprawach powinny być udostępnione na podstawie u.d.i.p. każdemu, kto tego zażąda. Tym bardziej, że nawet anonimizacja danych osobowych nie stanowi dostatecznej gwarancji, że dane te nie zostaną odkodowane na podstawie innych informacji zawartych w takim wyroku.

Sytuacja w przedmiotowej sprawie jest o tyle specyficzna, że skarżący wskazał konkretną sygnaturę sprawy, domagając się udostępnienia treści wydanego rozstrzygnięcia. Słusznie zatem orzekające organy wysnuły przypuszczenie, że skarżący może znać dane osoby, które ten wyrok dotyczył. I w konsekwencji zasadnie zastosowano podstawę wyłączającą możliwość udostępnienia zakresu wnioskowanej informacji publicznej w postaci zapewnienia osobom, którym wyrok w sprawie o sygnaturze akt [...], dotyczył, prawa do prywatności. Nie budzi wątpliwości Sądu, że dane objęte rozstrzygnięciem w wyroku wydanym w sprawie bez względu na zakres tego rozstrzygnięcia odnosi się do dóbr osobistych przysługujących osobom fizycznym i ujawnienie tych danych naruszyłoby prawnie chronioną sferę prywatności. Natomiast ze względu na okoliczność, że skarżący zwrócił się o udostępnienie mu wyroku w konkretnej sprawie, powstała uzasadniona wątpliwość, że anonimizacja danych osobowych takiego wyroku może nie zapewnić osobom, którym to rozstrzygnięcie dotyczy pełnej ochrony ich prywatności. Zasadną zatem stała się w ocenie Sądu odmowa udostępnia treści przedmiotowego orzeczenia.

Sąd rozstrzygający podzielił stanowisko organów, że okoliczności i stan faktyczny zaoferowany przez samego wnioskodawcę wyklucza możliwość, aby dokonać tak pogłębionej anonimizacji danych, w tym tzw. danych wrażliwych, aby nie istniała obiektywna możliwość poznania ich po zapoznaniu się z informacją publiczną

przez żądającego udostępnienia. Tym samym udostępnienie zgodnie z żądaniem wniosku naruszałoby wymóg zapewnienia ochrony prywatności osób fizycznych, gdyż anonimizacja nie zapewniłaby ochrony tożsamości, a przez to prywatności uczestników postępowania karnego, o którym mowa we wniosku skarżącego.

Biorąc pod uwagę szczególny charakter sprawy karnej, której udostępnienia wyroku wraz z uzasadnieniem domaga się skarżący, nie sposób zaaprobować poglądu, że orzeczenia w takich sprawach powinny być udostępnione na podstawie Ustawy każdemu, kto tego zażąda. Tym bardziej, że nawet anonimizacja danych osobowych nie stanowi dostatecznej gwarancji, że dane te nie zostaną odkodowane na podstawie innych informacji zawartych w uzasadnieniu orzeczenia, w szczególności biorąc pod uwagę wskazanie przez skarżącego publikacji książkowej opartej na aktach sprawy sądowej.

W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo dokonały wyważenia kolidujących ze sobą praw podmiotowych, jakimi są prawo do informacji publicznej i prawo do prywatności mając na uwadze szczególnych charakter przestępstw, których dotyczył wniosek oraz treści uzasadnień wyroków zapadających w tego rodzaju sprawach i przyznały priorytet prawu do prywatności. Organy zasadnie przyjęły, że zanonimizowanie danych osobowych, polegające de facto na usunięciu obszernych fragmentów uzasadnień nie zapewni ochrony prawa do prywatności osób fizycznych, a jednocześnie prowadziłoby do całkowitej nieczytelności uzasadnień wyroków, co finalnie skutkowałoby nieosiągnięciem celu, do którego dążył wnioskodawca składając wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Tym samym organy po wyważeniu kolidujących ze sobą praw, prawa do informacji publicznej oraz prawa do prywatności, zasadnie przyjęły, że anonimizacja uzasadnień nie przyniesie zakładanego rezultatu. Spełnione więc zostały przesłanki odmowy udostępnienia informacji publicznej w żądanym zakresie.

Zdaniem Sądu decyzje wydane w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej powinny odpowiadać w swojej treści wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., a uzasadnienie takiej decyzji, zgodnie z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, musi wyjaśniać stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się organ przy jej wydaniu. W ocenie Sądu organy obu instancji przedstawiły w wydanych decyzjach racjonalną i przekonującą argumentację uzasadniającą odmowę udostępnienia informacji publicznej w żądanych zakresie stosownie do art. 16 ust. 1 k.p.a.

W świetle powyższego zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia naruszenie przepisów art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, art. 10 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 5 ust. 2, art 10 ust 1 w zw. z art. 13. 1 u.d.i.p. należało uznać za bezzasadne.

W tym stanie rzeczy skargę wniesioną w niniejszej sprawie Sąd na podstawie art. 151p.p.s.a. oddalił.