Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 783/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 38 ust. 10-11, art. 72 ust. 1 i ust. 4
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
journal: Dz.U.UE.L 2000 nr 204 poz 1 art. 97, art. 99
law: Rozporządzenie (WE) NR 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z 17 lipca 2000 r. ustanawiające system identyfikacji i rejestracji bydła i  dotyczące etykietowania wołowiny i produktów z wołowiny oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 820/97.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 39 ust. 1, ust. 4
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu w Wydziale III w trybie uproszczonym w dniu 12 listopada 2020 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 22 kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 22 kwietnia 2020 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako "Dyrektor ARiMR"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 – dalej jako "kpa") w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1505) i w zw. z art. 24 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018 r., poz. 1312 ze zm. – dalej: "ustawa o płatnościach"), po rozpatrzeniu odwołania "A" Spółki z o.o. z siedzibą w K.- dalej jako "Skarżąca" od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako "Kierownik ARiMR") z dnia 31 stycznia 2020 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

W dniu 8 maja 2020 r. Skarżąca wystąpiła do Kierownika ARiMR z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2019, w tym jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej do działek rolnych o łącznej powierzchni 134,41 ha, a także płatności do bydła do 20 sztuk zwierząt oraz płatności do krów do 20 sztuk.

W dniach 30 października – 7 listopada 2019 r. w gospodarstwie rolnika przeprowadzono czynności kontrolne w zakresie wymogów wzajemnej zgodności. W ich toku zidentyfikowano nieprawidłowość oznaczoną kodem BW 4.1, tj. stwierdzono, że posiadacz bydła nie zgłosił faktu urodzenia, śmierci oraz przewozu bydła do i z siedziby stada wraz z datami tych zdarzeń kierownikowi biura powiatowego ARiMR w terminie 7 dni od dnia nastąpienia tego zdarzenia. Niezgodność dotyczyła nieterminowości zgłoszeń w 1 przypadku - sztuki bydła o numerze [...], której nie stwierdzono w siedzibie stada. Jej padnięcie miało miejsce w dniu 5 lipca 2019 r. i zostało zgłoszone z błędnym numerem siedziby stada [...]. Uchybienie oceniono pod kątem wagi według kryteriów zasięgu, dotkliwości oraz trwałości, przypisując im wartości punktowe wynoszące - odpowiednio - 3, 1 oraz 3 punktów. Nieprawidłowość BW 4.1 ujawniono w pierwszej kolejności w załączniku IRZ-1, który wraz z załącznikami IRZ-3 oraz IRZ-7 przekazano reprezentantowi rolnika obecnemu w trakcie kontroli w dniu 31 października 2019 r. Natomiast dokument główny raportu, w którym także odnotowano powyższą niezgodność oraz załączniki IRZ-2, IRZ-4 i IRZ-8 przesłano drogą pocztową w dniu 27 listopada 2019 r.

Decyzją z dnia 31 stycznia 2020 r. Kierownik ARiMR przyznał Skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019, w tym jednolitą płatność obszarową, płatność za zazielenienie, płatność redystrybucyjną, płatności do bydła oraz płatności do krów - w kwotach wskazanych w decyzji. Ponadto stronie przyznano kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 1.454,55 zł.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji potwierdził prawidłowość powierzchni wykazanych w ramach poszczególnych grup upraw, jak również zakwalifikował do płatności wszystkie zadeklarowane przez rolnika zwierzęta. Tym samym początkowe kwoty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego odpowiadały żądaniu strony, niemniej zostały one pomniejszone ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, jak również z uwagi na zastosowanie współczynnika korygującego.

Organ pierwszej instancji wskazał, jaką nieprawidłowość stwierdzono w trakcie kontroli oraz wyjaśnił, że w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonej niezgodności dokonuje się zmniejszenia lub wykluczenia z płatności. W rozpatrywanej sprawie liczba punktów wagi wykrytych naruszeń wyniosła 7 (zasięg - 3 pkt, dotkliwość -1 pkt, trwałość - 3 pkt). Na tej podstawie określono procentową wielkość zmniejszenia wynoszącą 3%.

Kierownik ARiMR wskazał, że w przypadku powtarzającej się niezgodności, tj. gdy w roku n-1 lub n-2 także stwierdzona została nieprawidłowość, poziom sankcji w roku bieżącym wyliczany jest jako iloczyn współczynnika 3 oraz procentowej wartości obniżki ustalonej dla niezgodności w tym roku.

Organ pierwszej instancji ustalił, że w trakcie kontroli stwierdzono naruszenie wymogów wzajemnej zgodności o kodach nieprawidłowości BW 2.1, BW 3.4, BW 4.1 oraz BW 5.1. Ostateczna wielkość zmniejszenia każdej kwoty przysługujących stronie płatności na rok 2019 wyniosła 9%. W ramach poszczególnych płatności zastosowane zostały zatem pomniejszenia o wskazane kwoty w ramach jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej, płatności do bydła, płatności do krów oraz w ramach płatności z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.

Początkowe kwoty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostały również zmniejszone z uwagi na uwzględnienie współczynnika korygującego, który ma zastosowanie wtedy, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego przewyższa w danym roku równowartość 2.000 euro.

Ze względu na zastosowanie powyższych redukcji Skarżącej przyznano płatność z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca podkreśliła, że naruszenie BW 4.1 dotyczyło jednej sztuki zwierząt, której padnięcie nie zostało zgłoszone do ARiMR w odpowiednim terminie i zanegowała ocenę wagi wykrytej nieprawidłowości oraz liczbę naliczonych punktów, szczególnie w zakresie trwałości. Odwołująca się potwierdziła, że gospodarstwo nie dopełniło swojego obowiązku niemniej wskazała, że ww. zwierzę zostało oddane do utylizacji, o czym odpowiedni zakład poinformował ARiMR. Zatem niezgodność nie stanowiła zagrożenia dla zdrowia publicznego; wynikała z błędu ludzkiego, nie zaś chęci oszukania ARiMR. Skarżąca wyjaśniła, że w kontrolowanym okresie w gospodarstwie miało miejsce 2016 różnych zdarzeń zgłaszanych do ARiMR, a uchybienie dotyczyło wyłącznie jednego. Wobec tego potraktowanie strony jako recydywistę i naliczenie 9% sankcji jest niesprawiedliwe i nieadekwatne. Analiza protokołów z czynności kontrolnych z 2017 i 2019 pozwala ukazać zakres zmian, jakie zaszły w gospodarstwie i jakich starań spółka dokłada, aby wszystkie zdarzenia były zgłaszane w ustawowym terminie.

Mając na uwadze powyższe, Skarżąca zawnioskowała o odstąpienie od sankcji nałożonych na jej gospodarstwo rolne.

Decyzją z dnia 22 kwietnia 2020 r. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał treść art. 93 ust. 1, art. 97 i art. 99 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. L 347 z 20.12.2013, s. 549) - dalej "rozporządzenie nr 1306/2013"; art. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1760/2000 z dnia 17 lipca 2000 r. ustanawiającego system identyfikacji i rejestracji bydła i dotyczącego etykietowania wołowiny i produktów z wołowiny oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 820/97 (Dz.U. L 204 z 11.8.2000, s. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1760/2000"; art. 67 ust.1 lita, ust. 4 lit.a, art. 72 ust. 1 i 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r., str. 69, z późn. zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem nr 809/2014", art. 38 ust.1, 4, 5, 10, 11 ustawy o płatnościach oraz § 1 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 maja 2015 r. w sprawie wymogów, do których kontroli jest właściwy powiatowy lekarz weterynarii, oraz rodzajów tej kontroli (Dz. U. z 2015 r. poz. 692); art. 2 ust. 1 pk1 25, art. 39 ust.1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. L 181/48 z 20.06.2014) - zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014"; art. 4 ust. 1 lit.e, art. 32 ust.2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) ni-1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 608, z późn. zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013"; oraz wskazał na przepisy ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz.U. z 2019 poz. 1149), zwanej "ustawą o IRZ"; § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom (Dz. U. z 2015 r.), zwanego dalej "rozporządzeniem ws. liczby punktów", a także art. 138 § 1 i art. 139 kpa i stwierdził, że w troku przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono, że w siedzibie stada brak jest sztuki bydła o numerze [...], zaś padniecie tego zwierzęcia, które miało miejsce w dniu 5 lipca 2019 r. zostało zgłoszone z mylnym numerem siedziby stada, co wymagało korekty ze względu na niespójną historię zwierzęcia. Przedstawicielka Powiatowego Inspektoratu Weterynarii ustaliła, że uchybienie to odpowiada nieprawidłowości BW 4.1 - stwierdzono, że posiadacze bydła nie zgłaszają faktu urodzenia, śmierci oraz przewozu bydła do i z siedziby stada wraz z datami tych zdarzeń kierownikowi biura powiatowego ARiMR w terminie 7 dni od dnia nastąpienia tego zdarzenia. Określono zasięg, dotkliwość i trwałość niezgodności - odpowiednio 3, 1 oraz 3 pkt.

Dyrektor ARiMR podkreślił, że w ten sam sposób wykryte uchybienie ocenił Powiatowy Lekarz Weterynarii, właściwy miejscowo oraz rzeczowo ze względu na siedzibę Skarżącej, czemu dał wyraz w raporcie z czynności kontrolnych, doręczonemu rolnikowi drogą pocztową w dniu 29 listopada 2019 r.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że w oparciu o wskazane przepisy rozporządzenia nr 640/2014 i rozporządzenia ws. liczby punktów wyrażona w procentach wielkość kary administracyjnej to 3%. Jednakże w myśl art. 39 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014 w przypadku pierwszego powtórzenia tej samej niezgodności wielkość mnoży się przez trzy. W tym przypadku mamy do czynienia z powtarzalnością, tj. niezgodnością z tym samym wymogiem lub normą, wykrytą więcej niż raz w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych, o ile poinformowano beneficjenta o poprzednich przypadkach niezgodności, oraz zależnie od okoliczności, dano mu możliwość zastosowania środków niezbędnych do usunięcia poprzedniej niezgodności.

Organ stwierdził, że w toku przeprowadzonych u Skarżącej w dniach 8 listopada 2017 r. - 28 grudnia 2017 r. czynności kontrolnych również stwierdzono nieprawidłowość o kodzie BW 4.1 co wynika z raportu z kontroli na miejscu obejmującej wniosek strony o przyznanie płatności na rok 2017. W tym stanie rzeczy poziom sankcji w roku 2019 wyliczyć należy jako iloczyn współczynnika 3 oraz procentowej wartości obniżki w bieżącym roku. Zatem zdaniem organu odwoławczego ostateczna procentowa wielkość zmniejszenia kwoty przysługujących wnioskodawcy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego winna wynosić 9%. Dlatego też w ocenie Dyrektora ARiMR organ pierwszej instancji trafnie zastosował kary administracyjne z tytułu nieprawidłowości BW 4.1 oraz z uwagi na jej powtarzalność.

Odnosząc się do zarzutów i okoliczności przedstawionych w odwołaniu Dyrektor ARiMR wskazał, iż bez znaczenia pozostaje fakt, że niezgodność dotyczyła wyłącznie jednej sztuki, tym bardziej, że Skarżąca sama przyznała, iż nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku terminowego zgłaszania zdarzeń związanych z posiadanymi zwierzętami. Nieprawidłowość w tym zakresie jest o tyle doniosła, że zwierzę o podanym identyfikatorze padło w dniu 5 lipca 2019 r. natomiast niezgodność co do jego stanu została ujawniona dopiero w trakcie kontroli na miejscu, która miała miejsce w dniach 30-31 października 2019 r.

Zdaniem organu odwoławczego, organem właściwym do ustalenia wagi nieprawidłowości BW 4.1 (w tym trwałości niezgodności) jest w niniejszej sprawie, jako organ kontroli zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o płatnościach, Powiatowy Lekarz Weterynarii. Jak stanowi art. 38 ust. 11 ustawy o płatnościach, w przypadku gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w tym raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia co do ustaleń zawartych w raporcie osobie, która wykonywała czynności kontrolne. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz z informacji uzyskanych od przedstawiciela Powiatowego Inspektoratu Weterynarii nie wynika, aby do dnia zaskarżenia decyzji organu pierwszej instancji Skarżąca zgłosiła jakiekolwiek zastrzeżenia co do treści raportu z kontroli, który został jej doręczony w dniu 29 listopada 2020 r. Mając na uwadze powyższe Dyrektor ARiMR stwierdził, że Skarżąca nie podważyła wyników kontroli w sposób skuteczny.

Zdaniem organu odwoławczego, okoliczność zgłoszenia padnięcia sztuki o wskazanym numerze ([...]) do ARiMR przez zakład utylizacyjny jest bez znaczenia w sprawie. Obowiązek terminowego zgłaszania wszelkich zdarzeń ciąży bowiem na wszystkich podmiotach i na każdym etapie hodowli danego zwierzęcia. Organy ARiMR nie dopatrzyły się przy tym, aby stwierdzona niezgodność stanowiła zagrożenie dla zdrowia publicznego, dotyczyła ona bowiem obszaru identyfikacji i rejestracji zwierząt, niemniej zgodnie z prawodawstwem unijnym i krajowym stanowiła ona podstawę do zastosowania kar administracyjnych. Nieprawidłowość zakwalifikowano jako zaniedbanie, nie zaś celowe działanie rolnika.

Zdaniem Dyrektora ARiMR, określenie procentowego zmniejszenia płatności 3%, a następnie pomnożenie go przez współczynnik 3 wynikało wprost z przepisów prawa. Nie było wiec podstaw do uwzględnienia odwołania.

Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że w postępowaniu odwoławczym przeanalizował treść aktualnej ortofotomapy cyfrowej sporządzonej ze zdjęć lotniczych wykonanych w dniu 3 czerwca 2019 r., w wyniku czego odmiennie ustalił stan faktyczny w zakresie rzeczywistej powierzchni deklarowanych przez Skarżącą w oparciu o wartości MKO wyznaczone dla poszczególnych działek referencyjnych. Organ odwoławczy ustalił, że zgodnie z art. 18 ust. 6 rozporządzenia nr 640/2014 Skarżącej przysługują płatności obszarowe do powierzchni 133,85 ha.

W zakresie płatności do bydła oraz płatności do krów organ odwoławczy nie dopatrzył się nieprawidłowości i zakwalifikował do płatności wszystkie deklarowane zwierzęta, tj. 20 sztuk bydła oraz 20 sztuk krów.

W tym stanie faktycznym Dyrektor ARiMR ustalił, że Skarżącej przysługują płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019, których wysokość wykazał w tabelarycznym zestawieniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła Dyrektorowi ARiMR, że nieprawidłowo interpretuje raport czynności kontrolnych w zakresie wymogów wzajemnej zgodności, na podstawie którego wydano zaskarżoną decyzję.

W ocenie Skarżącej, system Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt ARiMR przyjął zgłoszenie padnięcia z błędem siedziby stada: sztuka bydła o numerze [...] w momencie zgłoszenia nie należała do siedziby stada [...], a mimo to zgłoszenie zostało przyjęte, a powinno być bezwzględnie odrzucone. Sprawnie działający system uniemożliwiłby błędne przemieszczenie, a producent rolny miałby szansę naprawić błąd.

Skarżąca stwierdziła ponadto, że System Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt ARiMR jest tak skonstruowany, że nie ma możliwości dokonania korekty numeru siedziby stada przez pracownika ARiMR. Skarżąca wyjaśniła, że podczas próby korekty nieprawidłowego zgłoszenia padnięcia jeszcze przed kontrolą została poinformowana o braku takiej możliwości bez wycofania błędnego zgłoszenia i ponownego zgłoszenia z prawidłowym numerem siedziby stada, przy czym prawidłowe zgłoszenie możliwe było jedynie z dniem próby dokonania korekty, co system IRZ traktuje jako "nieterminowość zgłoszenia", a to naraża automatycznie na sankcje karne.

Według Skarżącej, ARiMR nie daje producentom rolnym odpowiednich narzędzi, pozwalających na terminowe wywiązywanie się ze swoich obowiązków w zakresie Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt, w związku z czym bezzasadne jest nałożenie sankcji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora ARiMR z dnia 22 kwietnia 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika ARiMR z dnia 31 stycznia 2020 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019, a spór dotyczy tego, czy organy zasadnie, na podstawie ujawnionych w toku przeprowadzonej kontroli nieprawidłowości, określiły procentową wielkość zmniejszenia przyznanych kwot płatności przysługujących Skarżącej na rok 2019.

W ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy jest niesporny, bowiem w toku czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie rolnym Skarżącej w dniach 30 października 2019 r. - 7 listopada 2019 r. stwierdzono nieprawidłowości, polegające na braku w siedzibie stada sztuki bydła o numerze [...]. Ustalono również, że padnięcie miało miejsce w dniu 5 lipca 2019 r., zostało zgłoszone z nieprawidłowym nr siedziby stada [...], co wymagało korekty ze względu na niespójną historię zwierzęcia.

Podkreślenia wymaga, że właściwy miejscowo powiatowy lekarz weterynarii na mocy art. 38 ust. 10 - 11 ustawy o płatnościach jest zobowiązany do sporządzenia raportu, o którym mowa w art. 72 ust. 1 i 4 rozporządzenia nr 809/2014, zawierającego ustalenia z kontroli na miejscu, a następnie do przekazania go kierownikowi biura powiatowego ARiMR. Jeżeli rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w tym raporcie, może zgłosić umotywowane pisemne zastrzeżenia temu powiatowemu lekarzowi weterynarii, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił takie umotywowane zastrzeżenia osobie, która wykonywała czynności kontrolne.

Przedstawicielka Powiatowego Inspektoratu Weterynarii ustaliła, że uchybienie to odpowiada nieprawidłowości BW 4.1- tj. posiadacze bydła nie zgłaszają faktu urodzenia, śmierci oraz przewozu bydła do i z siedziby stada wraz z datami tych zdarzeń kierownikowi biura powiatowego ARiMR w termiach 7 dni od dnia nastąpienia tego zdarzenia. Określono zasięg, dotkliwość i trwałość niezgodności - odpowiednio 3, 1 oraz 3 pkt. W ten sam sposób uchybienie ocenił Powiatowy Lekarz Weterynarii, czemu dał wyraz w raporcie z czynności kontrolnych, doręczonym Skarżącej w dniu 29 listopada 2019 r. Podkreślić w tym miejscu należy, że Skarżąca nie wniosła zastrzeżeń do raportu z kontroli. Organy ustaliły również, że zgłoszenie z właściwym numerem siedziby stada gospodarstwa rolnego Skarżącej nastąpiło dopiero w dniu 11 marca 2020 r.

Zdaniem Sądu, organ pierwszej instancji przedstawił przebieg kontroli w zakresie wymogów wzajemnej zgodności, w tym wskazał jaką nieprawidłowość stwierdzono w jej trakcie oraz wyjaśnił, że w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonej niezgodności dokonuje się zmniejszenia lub wykluczenia z płatności. W rozpatrywanej sprawie liczba punktów wagi wykrytych naruszeń wyniosła 7 (zasięg - 3 pkt, dotkliwość -1 pkt, trwałość - 3 pkt). Na tej podstawie określono procentową wielkość zmniejszenia wynoszącą 3%.

W ocenie Sądu, prawidłowo Dyrektor ARiMR uznał, że w art. 7 rozporządzenia nr 1760/2000 wskazano, iż wszyscy posiadacze zwierząt zobowiązani są m.in. do zgłaszania właściwym władzom wszystkich przemieszczeń do i z gospodarstwa oraz wszystkich przypadków urodzenia i śmierci zwierząt w gospodarstwie wraz z datami tych zdarzeń w maksymalnym terminie określonym przez dane państwo członkowskie; ten maksymalny termin wynosi co najmniej trzy dni i nie przekracza siedmiu dni od dnia zaistnienia jednego z tych zdarzeń. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o IRZ, posiadacz zwierzęcia gospodarskiego zgłasza kierownikowi biura informacje określone w art. 7 ust. 1 tiret drugie rozporządzenia nr 1760/2000 w terminie 7 dni - w przypadku bydła. Stosownie do art. 97 i 99 rozporządzenia nr 1306/2013 w przypadku stwierdzenia niezgodności w tym zakresie zmniejsza się całkowitą kwotę płatności.

Jak stanowi art. 39 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 jeżeli stwierdzona niezgodność wynika z zaniedbania ze strony beneficjenta, stosuje się zmniejszenie. Zmniejszenie to, co do zasady, wynosi 3% łącznej kwoty wynikającej z płatności i rocznych premii wymienionych w art. 92 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Agencja płatnicza może jednak, na podstawie oceny ważności niezgodności, dokonanej przez właściwy organ kontrolny w poświęconej ocenie części sprawozdania z kontroli, biorąc pod uwagę kryteria, takie jak powtarzalność, zasięg, dotkliwość oraz trwałość niezgodności, postanowić o zmniejszeniu tego odsetka do 1% lub o zwiększeniu go do 5% łącznej kwoty, o której mowa w akapicie pierwszym. (...) Ponadto zmniejszenie stosowane zgodnie z ust. 1 w przypadku pierwszego powtórzenia tej samej niezgodności mnoży się przez trzy (art. 39 ust. 4).

Nie budzi wątpliwości Sądu, że na podstawie przeprowadzonej kontroli organy prawidłowo uznały, że Skarżąca ciążącego na niej obowiązku zgłoszenia padnięcia bydła w zakreślonym terminie nie dokonała, bowiem padnięcie miało miejsce w dniu 5 lipca 2019 r., ale zostało zgłoszone z nieprawidłowym numerem siedziby stada, przy czym zgłoszenie z właściwym numerem siedziby stada gospodarstwa rolnego Skarżącej nastąpiło dopiero w dniu 11 marca 2020 r. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że organy zasadnie określiły procentową wielkość zmniejszenia wynoszącą 3%. Podkreślenia wymaga, że wykryte uchybienie było kolejną tego typu nieprawidłowością ujawnioną w gospodarstwie Skarżącej, gdyż ze zgromadzonego w spawie materiału dowodowego wynika, iż w toku czynności kontrolnych przeprowadzonych u Skarżącej w dniach 8 listopada 2017 r. - 28 grudnia 2017 r. także stwierdzono nieprawidłowość o kodzie BW 4.1.

Skoro zatem doszło do powtórzenia tej samej niezgodności, to organy właściwie, na podstawie powołanego art. 39 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014 pomnożyły wskazane zmniejszenie przez trzy. Tym samym, ostateczną procentową wielkość zmniejszenia kwoty przysługującej Skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego właściwie określono na 9%.

W świetle powyższego nie mają znaczenia podnoszone przez Skarżącą argumenty zarówno w odwołaniu od decyzji oraz w skardze do Sądu, w szczególności dotyczące funkcjonalności Systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt, który przyjął zgłoszenie padnięcia sztuki bydła z niewłaściwym numerem siedziby stada, skoro organ administracji był związany zgłoszeniem o podanej treści i z takim numerem siedziby stada.

W ocenie Sądu, płatności są przyznawane na wniosek rolnika, a dane zawarte we wniosku powinny odwzorowywać stan faktyczny. Nie ulega wątpliwości, że to na rolniku ciąży odpowiedzialność za treść przedkładanego wniosku, a zarazem podpis na wniosku oznacza, iż strona potwierdza znajomość przepisów określających zasady uzyskania płatności oraz skutki podejmowanych działań i zaniedbań. To wnioskodawca odpowiada za prawidłowość składanych do ARiMR wniosków w szczególności, iż mają one wpływ na wysokość przyznawanych płatności do gruntów rolnych.

Podsumowując powyższe uznać należało, że Dyrektor ARiMR zasadnie określił wielkość zmniejszenia kwoty przysługujących Skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za wskazany rok w wysokości 9 % z uwagi na wykryte uchybienie BW 4.1 i jego powtarzalność. Uchybienie to zostało ocenione przez Przedstawiciela Powiatowego Inspektoratu Weterynarii, a następnie przez Powiatowego Lekarza Weterynarii, czemu dano wyraz w sporządzonym raporcie z czynności kontrolnych, który doręczono Skarżącej w dniu 29 listopada 2019 r. Skoro Skarżąca w zakreślonym terminie nie wniosła w formie prawem przewidzianych uwag do tego protokołu, to bez znaczenia pozostaje fakt, że niezgodność dotyczyła wyłącznie jednej sztuki, tym bardziej, że Skarżąca sama przyznała, iż nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku terminowego zgłaszania zdarzeń związanych z posiadanymi zwierzętami. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz z informacji uzyskanych od przedstawiciela Powiatowego Inspektoratu Weterynarii nie wynika, aby do dnia zaskarżenia decyzji organu pierwszej instancji Skarżąca zgłosiła jakiekolwiek zastrzeżenia co do treści raportu z kontroli, który został jej doręczony w dniu 29 listopada 2020 r. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że Dyrektor ARiMR zasadnie skonstatował, iż Skarżąca nie podważyła wyników kontroli w sposób skuteczny.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że brak było zatem podstaw do przyjęcia, że ocena stanu faktycznego sprawy oraz zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez organy ARiMR naruszyła art. 7, art. 77, czy art. 80 kpa. Z treści powołanych przepisów wynika przede wszystkim to, że organ administracji publicznej podejmuje niezbędne czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w sposób wyczerpujący zbiera i rozpatruje cały materiał dowodowy oraz ocenia na podstawie całego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Przepisy te statuują m.in. zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznaczają one organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Powyższe reguły, w ocenie składu orzekającego, zostały zachowane w rozpoznawanej sprawie. Zdaniem Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania. Organ zbadał wszechstronnie sprawę, w szczególności - w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały zgromadzony materiał dowodowy, a następnie podjął właściwe, oparte na ustalonym stanie faktycznym rozstrzygnięcie. Powyższe bez wątpienia odzwierciedla wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji. Organ wydając zaskarżoną decyzję był związany przepisami prawa a nie wyłącznie interesem strony.

Należy podkreślić, iż art. 6 kpa jednoznacznie określa, iż organy administracji publicznej działają tylko i wyłącznie w granicach i na podstawie przepisów prawa. Zasada praworządności uniemożliwia podejmowanie jakichkolwiek działań sprzecznych lub niezgodnych z obowiązującym porządkiem prawnym. Przyznanie przez organ administracyjny płatności osobie, która nie spełniła przesłanek niezbędnych dla jej przyznania, wskazanych w aktach prawnych, byłoby bezwzględnie sprzeczne z zasadą praworządności.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdzając tym samym wadliwości zaskarżonej decyzji i nie znajdując podstaw do jej uchylenia, na mocy art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako niezasadną.