Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1059/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Dariusz Czarkowski (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi B... Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia ...kwietnia 2019 r. nr ... w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez [...] sp. z o.o. (dalej zwana "Skarżącą", "Spółką" lub "Stroną") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej zwany "organem") z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] o odmowie uwzględnienia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] lipca 2018 r. o numerach od [...] do [...] z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia.

Zaskarżone[...]III Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku spółki [...] Sp. z o.o. na podstawie własnych tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] lipca 2018 r. o numerach: [...][...] obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres 10/2016 - 03/2017, o numerach: [...],[...] obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 10/2016 oraz 03/2017, a także o numerach: [...],[...] obejmujących należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 10/2016 - 03/2017 w kwocie należności głównej w wysokości [...] zł.

W ramach prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], nr [...] i nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego u dłużnika zajętej wierzytelności tj. w [...] Banku S.A. oraz zawiadomieniami z tego samego dnia tj. [...] lipca 2018 r., nr [...], nr [...] i nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego u dłużnika zajętej wierzytelności tj. w [...] Banku S.A.

W dniu 20 sierpnia 2018 r. Strona sporządziła pismo, które Skarżąca złożyła bezpośrednio do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. w dniu [...] sierpnia 2018 r. W uzasadnieniu, przedmiotowego pisma Spółka wskazała, że wnosi "(...) o natychmiastowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego" kwestionując tym samym zasadność prowadzonego postępowania egzekucyjnego z uwagi na nieistnienie obowiązku. Zdaniem Strony, na jej koncie powstała nadpłata w wyniku złożonych korekt deklaracji ZUS - RCA i DRA.

Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. potraktował pismo Strony jako zarzuty na postępowanie egzekucyjne i postanowieniem nr [...] w dniu [...] października 2018 r. oddalił zarzuty z uwagi na niedotrzymanie terminu do ich wniesienia. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone Spółce w dniu [...] października 2018 r. Strona nie zgadzając się z treścią powyższego postanowienia złożyła, z zachowaniem ustawowego terminu, zażalenie opatrzone datą [...] października 2018 r. W uzasadnieniu przedmiotowego zażalenia Skarżąca wskazała, że w zawiadomieniach o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, wskazano w punkcie - Pouczenie dla zobowiązanego - termin 14 dni od daty otrzymania przedmiotowego zawiadomienia. Wobec powyższego Spółka uznała, że do uchybienia terminowi doszło na skutek błędnego pouczenia Strony przez organ pierwszej instancji. W piśmie tym złożyła również wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 30 lipca 2018 r. o numerach od [...] do [...].

Rozpatrując zażalenie Strony Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2018r. uchylił zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ nadzoru stwierdził, że podniesione przez Skarżącą argumenty nie stanowiły przesłanki do jednoznacznego zinterpretowania żądania Strony. W związku z tym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. uznał, iż organ egzekucyjny winien wezwać Stronę do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie z dnia [...] sierpnia 2018 r.

W dniu [...] grudnia 2018 r. Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie pismem nr [...] wezwał Skarżącą do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie z dnia [...] sierpnia 2018 r., poprzez wskazanie, czy przedmiotowym pismem Strona wnosi skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. tj. skargę na zajęcie rachunku bankowego z dnia 31 lipca 2018 r. skierowane do [...] Banku S.A i do [...] Bank S.A., czy też wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W niniejszym wezwaniu wyjaśniono również procedurę zgłoszenia zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego w trybie art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazując jednocześnie, że termin do wniesienia zarzutów wynosi 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce w dniu 8 sierpnia 2018 r., zatem pismo Strony z dnia [...] sierpnia 2018 r., które zostało złożone w dniu 23 sierpnia 2018 r., wpłynęło po upływie 7 dniowego terminu na wniesienie zarzutów. Stronie zwrócono uwagę również na uregulowanie o przysługującym prawie do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu na podstawie art. 58 § 1 i § 2 k.p.a.

W odpowiedzi na wezwanie Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] grudnia 2018 r., Strona pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. wniosła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wskazując naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. błąd co do istnienia zobowiązania i możliwości prowadzenia egzekucji oraz wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu przedmiotowego pisma Strona wskazała na toczące się postępowanie przed Sądem Okręgowym w Warszawie [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych w sprawie o sygn. akt [...] dotyczącego istnienia nadpłaty na koncie płatnika składek. W ocenie Strony okoliczność trwającego postępowania sądowego, a także regulacji wynikającej z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., nie upoważniały Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. do wystawienia tytułów wykonawczych z dnia [...] lipca 2018r. od nr [...] do nr [...]. Następnie Spółka podniosła, iż kwoty wskazane w przedmiotowych tytułach wykonawczych nie wynikają z deklaracji złożonych przez płatnika składek, z uwagi na fakt, iż płatnikowi przysługuje prawo złożenia deklaracji ZUS DRA i do ich korygowania, to zdaniem Strony skorygowane deklaracje, jako ostateczne oświadczenie płatnika, winno być brane pod uwagę jako podstawa do ewentualnego wystawienia tytułu wykonawczego, a nie wcześniejsze deklaracje zawierające błędy.

Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. po ponownym rozpatrzeniu pisma Strony z dnia [...] sierpnia 2018 r. doprecyzowanego pismem z dnia [...] stycznia 2019 r., wydał dwa odrębne rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, a mianowicie postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. postanowił odmówić uwzględnienia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 30 lipca 2018 r. o numerach od [...] do [...], z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia, natomiast postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. postanowił odmówić umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Spółka nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem w zakresie odmowy uwzględnienia zarzutów, wniosła pismem z dnia [...] lutego 2019 r., nadanym w dniu [...] lutego 2019 r. w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu prawa pocztowego, w terminie zażalenie na ww. postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W.. Przedmiotowe rozstrzygnięcie Strona zaskarżyła, zarzucając naruszenie art. 112 kpa poprzez wydanie niniejszego postanowienia w sytuacji, gdy do uchybienia terminu doszło na skutek błędnego pouczenia strony przez organ, a powtórne złożenie wniosku o jego przywrócenie nie było konieczne.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W., po rozpatrzeniu przedmiotowego zażalenia postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie

Od powyższego postanowienia strona złożyła skargę do WSA w Warszawie.

W skardze Strona zarzuciła:

- na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie prawa procesowego, tj. art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późniejszymi zmianami), polegające na nieprawidłowej i fragmentarycznej analizie materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji uznaniu, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji z powodu uchybienia terminowi do ich wniesienia;

- na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie prawa procesowego, tj. art. 112 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego, polegające na nieprawidłowej i fragmentarycznej analizie materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji uznaniu, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające utrzymania w mocy postanowienia organu I instancji, mimo że istniały przesłanki do przywrócenia terminu stronie do wniesienia środka zaskarżenia. W uzasadnieniu skargi Strona podniosła, że złożywszy raz wniosek o przywrócenie terminu w toku instancji nie składała go ponownie, nie mając wiedzy, że nie wywołał on zamierzonych skutków. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia go poprzedzającego, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania. Wniosła również o wstrzymanie wykonania postanowienia Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] lutego 2019 r. w całości, z uwagi na wystąpienie przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia Skarżącej znacznej szkody na skutek wykonania zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. odmówił wstrzymania wykonania przedmiotowego postanowienia Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W.. Skarżąca na w/w rozstrzygnięcie Sądu wniosła zażalenie w dniu [...] października 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 16 kwietnia 2019 r. oddalił powyższe zażalenie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwana dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Mając na uwadze ww. kryteria kontroli sądowej stwierdzić należy, że skarga okazała się zasadna.

Odnosząc się do ram prawnych niniejszej sprawy należy przywołać art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r.; poz. 1314 ze zm. dalej "upea") zgodnie, z którym organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. W świetle art. 26 § 5 pkt 1 upea wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Instytucję zarzutów reguluje zaś art. 33 upea. Zgodnie z treścią § 1 przedmiotowej normy prawnej zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Z art. 27 § 1 pkt 9 upea wynika, że zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Ewentualne przywrócenie terminu do jego wniesienia regulowane jest przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1966 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018; poz. 2096 ze zm. dalej zwany "kpa") z uwagi na treść art. 18 upea, w świetle którego jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Instytucję przywrócenia terminu regulują zaś art. 58 i art. 59 kpa.

Przenosząc powyższe spostrzeżenia na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd podziela ustalenia organu, że przesyłka, zawierająca tytuły wykonawcze z dnia [...] lipca 2018 r., została odebrana w dniu 8 sierpnia 2018 r. Powyższe potwierdzają podpis A. Ż. i pieczątka spółki [...] Sp. z o.o. umieszczone na potwierdzeniu odbioru. W tej sytuacji siedmiodniowy termin do wniesienia zarzutów upłynął Skarżącej w dniu 16 sierpnia 2018 r., co oznacza, iż wniesione przez Stronę pismo, datowane na dzień 20 sierpnia 2018 r., złożone bezpośrednio w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w dniu 23 sierpnia 2018 r., doprecyzowane pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. zawierające zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zostały wniesione po upływie terminu przewidzianego w art. 27 § 1 ust. 9 upea. Zarówno organ odwoławczy jak i pierwszoinstancyjny w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć podniosły, że Strona nie skorzystała z instytucji przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów (odpowiednio strona 8, akapit 2 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., jak i strona 3, akapit 3 uzasadnienia postanowienia Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W.). W ocenie Sądu organy tym samym błędnie nie rozpatrzyły wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] lipca 2018 r. o numerach od [...] do [...] zawartego w zażaleniu z dnia [...] października 2018 r. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie nr [...] z dnia [...] października 2018r. (doręczone Spółce 18 października 2018 r.).

Sąd w składzie niniejszym podziela stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2010 r., wydane w sprawie o sygn. akt I OSK 408/09, w którym orzeczono że postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania będzie wadliwe wówczas, gdy zostanie wydane przed rozpatrzeniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podobne stanowiska zawarte są w innych orzeczeniach sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 czerwca 2019 r., wydany w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 396/19 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2020 r., wydany w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2100/19). Powyższe orzeczenia dotyczą postanowień o stwierdzeniu uchybienia do wniesienia odwołania, ale w ocenie Sądu, nie ma żadnych racjonalnych przesłanek, aby nie miały również zastosowania do postanowień o nieuwzględnieniu zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Tym samym organom skutecznie można zarzucić naruszenie art. 59 w zw. z art. 58 kpa, co skutkowało przedwczesnym rozstrzygnięciem w przedmiocie złożonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobowiązany będzie uwzględnić powyższe rozważania. W szczególności powinno się przede wszystkim rozpatrzyć wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] lipca 2018 r. o numerach od [...] do [...] zawarty w zażaleniu z dnia [...] października 2018 r. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. nr [...] z dnia [...] października 2018 r. Dopiero wówczas organy będą uprawnione do rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonych powyżej zarzutów.

W tych okolicznościach Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.