Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1118/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 3, art. 4, art. 5 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 5, ust. 6, art. 15 ust. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1255
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 75, art. 80, art. 86, art. 107 par. 3, art. 52
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 250 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 21 ust. 1 pkt 1 lit.c, par. 4 ust. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 18
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.
article: art. 15zzs4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 20 kwietnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Grosińska - Grzymkowska Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2023 roku sprawy ze skargi G. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 21 listopada 2022 r., nr DSE3-K0918-D18251-22/22 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 8 września 2022 r. nr DSE2-K1040-D18251-19D/22; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. B. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. MR


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 21 listopada 2022 r. nr DSE3-K0918-D18251-22/22 Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po ponownym rozpatrzeniu wniosku G.K., utrzymał w mocy własną decyzję z 8 września 2022 r. nr DSE2-K1040-D18251-19D/22 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Jak wynika z akt sprawy G.K. zwróciła się do organu z wnioskiem o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r., poz. 1255 z późn.zm. – dalej w skrócie "ustawa").

W toku postępowania wyjaśniającego Szef Urzędu zwrócił się do Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie informacji na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o treści zgromadzonych dokumentów dotyczących wnioskodawczyni. W odpowiedzi z 16 lipca 2021 r. Instytut Pamięci Narodowej poinformował, że w wyniku kwerendy archiwalnej przeprowadzonej z zasobach archiwalnych Instytutu nie odnaleziono akt oraz innych materiałów dotyczących działalności strony w strukturach zorganizowanych opozycji antykomunistycznej lub informacji o doznanych przez wnioskodawczynię represjach. Szef Urzędu w trybie art. 5 ust. 6 ustawy zwrócił się również o zaopiniowanie wniosku strony do Łódzkiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Sprawy Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych. W uchwale z 22 lipca 2022 r. Rada, negatywnie zaopiniowała wniosek strony o potwierdzenie przedmiotowego statusu.

Wobec poczynionych ustaleń decyzją z 8 września 2022 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił G.K. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Strona nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wystąpiła do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Pismem z 17 października 2022 r. organ zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania wyjaśniającego, możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz wskazał jakie przesłanki prawa materialnego, niezbędne do wydania decyzji pozytywnej, nie zostały spełnione, określił także termin do przesłania dodatkowych dowodów.

Powołaną na wstępie decyzją z 21 listopada 2022 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 – dalej w skrócie "k.p.a."), art. 5 w związku z art. 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r., poz. 1255), utrzymał w mocy własną decyzję z 8 września 2022 r.

W jej uzasadnieniu organ stwierdził, że wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Szefa Urzędu nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze ponowną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w pierwszej instancji Szef Urzędu wskazał, że strona nie spełniła przesłanek określonych w art. 2 lub art. 3 ustawy. W ocenie organu strona nie udowodniła okoliczności prowadzenia działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy. Wnioskodawczyni wskazała, że podstawą potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych jest okoliczność jej udziału w strajkach i manifestacjach podczas których, strona miała doznać ataków przemocy ze strony służb mundurowych. Wnioskodawczyni miała brać udział w zbiórkach orgaznizowanych w celu zbierania funduszy na rzecz osób zaangażowanych w działalność opozycyjną. Wnioskodawczyni podniosła również, że na jednym ze spotkań została dotkliwie pobita czego skutki odczuwa do dziś. Do akt sprawy zostało złożone oświadczenie M.C. (matka wnioskodawczyni), z którego wynika, że R. i G.K. wyjeżdżali do K., a w czasie jednego z wyjazdów miało dojść do pobicia wnioskodawczyni. Ponadto w aktach spawy znajdują się oświadczania J.G. oraz G.P. (siostry męża wnioskodawczyni). W oświadczeniu z 6 września 2021 r. J.G. potwierdził, że strona roznosiła ulotki Solidarności oraz zbierała pieniądze na potrzeby strajkujących. Natomiast w oświadczeniu z 3 września 2021 r. G.P. odniosła się wyłącznie do działalności męża strony. Zdaniem organu powyższe oświadczenia w żaden sposób nie mogą potwierdzić prowadzenia przez okres co najmniej 12 miesięcy działalności w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Organ podkreślił, że działalność określona w art. 2 ustawy, to nie jakikolwiek przejaw aktywności stanowiącej o braku akceptacji dla zastanego stanu rzeczy, a ukierunkowana i prowadzona w ramach zorganizowanych struktur lub w ścisłej współpracy z nimi zakazana działalność na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowiek w Polsce, trwająca co najmniej 12 miesięcy. Zgodnie z art. 5 pkt 3 ustawy wniosek o potwierdzenie przedmiotowego statusu musi być poparty w pierwszej kolejności dowodami potwierdzającymi spełnienie warunków, o których mowa w ustawie. Wobec nieuzyskania dokumentu czy informacji potwierdzających, że strona spełnia przesłanki z art. 2 i 3 ustawy, organ nie ma podstaw do wydania decyzji potwierdzającej wnioskowany status.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w ramach powadzonego postępowania, na podstawie art. 5 ust. 6 ustawy skierował wniosek do Łódzkiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych o zaopiniowanie wniosku strony w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Rada po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem dowodowym uchwałą nr 6/2022 z 22 lipca 2022 r. negatywnie zaopiniowała wniosek G.K. W uzasadnianiu uchwały członkowie Rady wskazali, po zapoznaniu się z dostępnymi publikacjami historycznymi dotyczącymi działalności opozycyjnej powadzonej w rejonie zamieszkania strony oraz udzieleniu wysłuchania stronie na posiedzeniu Rady, nie znajdują podstaw do pozytywnego zaopiniowania wniosku strony gdyż opisana działalność nie mieści się w definicji działalności opozycyjnej, o której mowa w omawianej ustawie. Powyższe stanowisko Rady podzielił również organ. Pomoc niesiona przez stronę ofiarom panującego ówcześnie reżimu totalitarnego należy uznać za działalność chwalebną dla strony, jednak nie jest to wystarczający czynnik, by uznać, iż wnioskodawczyni spełniła przesłanki z art. 2 ustawy. Organ podkreślił przy tym, że nie każda działalność opozycyjna, jak również nie każda represja z powodów politycznych ze strony władz komunistycznych jest przez prawodawcę uznawana jako podlegająca ustawie, a tym samym uprawniająca do ubiegania się o świadczenia pieniężne czy pomoc pieniężną. Działalność polegająca na pomocy materialnej rodzinom osób internowanych nie była w żaden sposób zagrożona odpowiedzialnością karną, w związku z czym również nie spełnia przesłanek wynikających z art. 2 ustawy. Udział strony w mszach świętych i manifestacjach nie mogą być brane pod uwagę przy spełnieniu warunków określonych w art. 2 ustawy. Mając na uwadze oświadczenie samej zainteresowanej, informacje uzyskane z IPN oraz negatywną opinię Łódzkiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych Szef Urzędu uznał, że wnioskodawczyni nie prowadziła działalności opozycyjnej w rozumieniu przepisu art. 2 ustawy. Organ zwrócił również uwagę na preambułę ustawy stanowiącej podstawę rozstrzygnięć o treści: "Uznając szczególne zasługi dla Polski tych jej obywateli, którzy w latach 1956-1989 z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych angażowali się w działalność antykomunistyczną zmierzającą do odzyskania suwerenności i niepodległości Ojczyzny lub byli z tych powodów represjonowani, uchwala się, co następuje". Z samej preambuły wynika zatem, że nie każda działalność, choćby była działalnością zasługującą na uznanie, może zostać potraktowana jako działalność opozycyjna. Ustawodawca wprost wskazał, że chodzi o działalność, którą można określić mianem szczególnych zasług prowadzoną z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych.

W ocenie organu strona nie przedstawiła również dowodów na okoliczność podlegania represjom w rozumieniu art. 3 ustawy. G.K. wskazała na doznanie uszczerbku na zdrowiu w czasie udziału w demonstracji. W orzecznictwie podkreśla się, że kwalifikacja skutków uszkodzeń ciała, powodująca rozstrój zdrowia na dłużej niż siedem dni (art. 3 ust. 3 lit. a ustawy) dokonywana powinna być przez lekarza na podstawie badania osoby pokrzywdzonej na podstawie obiektywnych objawów a nie subiektywnych odczuć i obserwacji członków rodziny lub innych uczestników zdarzenia. Tym bardziej, że uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia na okres dłuży niż 7 dni nie jest równoznaczny z czasem gojenia obrażeń, występowania subiektywnych dolegliwości, długością leczenia czy niezdolnością do pracy. (...) Skarżąca, jak słusznie zauważył organ, nie przedstawiła żadnej dokumentacji medycznej dotyczącej urazu, którego doznała w trakcie strajku. Co więcej nie przedstawiła też jakiejkolwiek dokumentacji medycznej dotyczącej samego procesu leczenia oraz jego długości. (...) Skarżąca nieprawidłowo utożsamia przesłankę uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni z czasem gojenia się ranny, odczuwanymi dolegliwościami, czasem leczenia, czy też czasem niezdolności do pracy.

Zgodnie z ustawą o działaczach opozycji antykomunistycznej Szef Urzędu potwierdza status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie udokumentowanego wniosku strony. Nie ulega wątpliwości fakt, iż to na organie administracji spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Powyższe nie oznacza jednak, że organ ma obowiązek poszukiwania "do skutku" dowodów potwierdzających zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony. Nałożenie na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia jednak strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Z treści przepisów nakładających wspomniane wyżej obowiązki nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, iż tylko organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony. Okoliczności prowadzonych rewizji oraz pozbawienie możliwości zaciągnięcia kredytów na modernizację gospodarstwa czy budowę domu oraz fakt, że skarżąca nie dostawała przydziałów na materiały budowlane nie są represjami zawartymi w katalogu wymienionym w art. 3 ustawy. W art. 3 ustawy enumeratywnie wskazano okoliczności, kiedy Szef Urzędu potwierdza status osoby represjonowanej z powodów politycznych. Żadne inne zdarzenia, okoliczności i dolegliwości nie mogą być uznane za represję w rozumieniu tej ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanego, stanowiły dużą dolegliwość.

W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych strona nie wykazała, a w toku postępowania nie ustalono, by strona prowadziła działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 ustawy lub podlegała którejkolwiek z represji ujętych w art. 3 ustawy. Z tych względów, mając na uwadze treść wskazanych powyżej przepisów oraz okoliczności faktyczne Szef Urzędu orzekł jak na wstępie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi G.K. wyraziła niezadowolenie z wydanej decyzji, uznając ją za krzywdzącą.

Odpowiadając na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 10 stycznia 2023 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

W piśmie procesowym z 6 kwietnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał argumentację skargi i wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu oświadczając, że nie zostały one opłacone w całości ani w części. Zdaniem pełnomocnika organ naruszył przepisy art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie wyczerpał bowiem wszystkich możliwości dowodowych, opierając wydane rozstrzygnięcie głównie na opinii wyrażonej w uchwale Rady Konsultacyjnej stwierdzając, że zgromadzone dowody nie potwierdzają w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości prowadzenia przez skarżącą działalności opozycyjnej. Uzasadnienie decyzji jest lakoniczne i w zasadzie nie wyjaśnia, z jakich powodów organ wniosku skarżącej nie uwzględnił. Przede wszystkim nie zawiera ono praktycznie żadnej oceny zgromadzonych dowodów i nie wskazuje z jakich względów oświadczenia załączone przez skarżącą do wniosku uznał za niewiarygodne. Pełnomocnik podkreślił, że niewątpliwie ciężar wykazania działalności opozycyjnej spoczywa głównie na wnioskodawcy, ponieważ to głównie on jest w posiadaniu dowodów. Na gruncie tej sprawy nie można powiedzieć, że skarżąca nie wykazała się inicjatywą dowodową, brała czynny udział w postępowaniu, składała pisemne wyjaśnienia, przedkładała dokumenty, które stanowią dowody w sprawie, wobec czego organ powinien dołożyć wszelkich starań, aby ustalić wszelkie okoliczności przydatne do wydania rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842), zwanej ustawą covidową, znowelizowanym na mocy art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), z dniem 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Na tle tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, wyraził pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego".

Zważywszy na treść powyższej regulacji zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 21 marca 2023 r., niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej, ziściły się bowiem warunki określone w tym przepisie. Rozpoznanie tej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 17 lutego 2023 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na brak oświadczenia pełnomocnika skarżącej o możliwościach technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie tego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z 17 lutego 2023 r.

Wymagany przy tym, przywołaną wyżej uchwałą NSA, standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z 17 lutego 2023 r.), z czego jednak nie skorzystały.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 259 – dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sąd oceniając legalność zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymującej w mocy własną decyzję tego organu o odmowie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych stwierdził, że zostały one wydane przedwcześnie, z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę materialnoprawną wydanych na gruncie rozpatrywanej rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r., poz. 1255). Według art. 5 wspomnianej wyżej ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 (ust. 1). Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (ust. 2). Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się:

1) dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3, oraz

2) decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności (ust. 3). Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zwrócić się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących warunków, o których mowa w art. 2 i art. 3, oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów (ust. 5). Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zwrócić się do właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych o zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (ust. 6).

W rozumieniu art. 2 ustawy działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (ust. 1). Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (ust. 2).

Natomiast osobą represjonowaną z powodów politycznych zgodnie z art. 3 ustawy jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2021 r. poz. 177), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Zgodnie zaś z treścią art. 4 ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:

1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i

2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca zwróciła się do organu z wnioskiem o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Motywując swój wniosek skarżąca wskazała na: udział w strajkach organizowanych we W., Ł. i K.; doręczanie przesyłek w postaci paczek z żywnością, lekarstwami, pieniędzmi; udział w zebraniach, wiecach, demonstracjach prowadzonych na ulicach i placach we W., Ł. i K. W jego uzasadnieniu podkreśliła, że wraz z mężem R.K. przewoziła różne przesyłki. Te przesyłki odbierali na dworcu PKP np. w K. i wieźli na dworzec do W. Wozili te przesyłki do Ł., W. i K. Skarżąca podkreśliła również, że prowadziła różne zbiórki pieniężne. Na jednym ze spotkań została dotkliwie pobita i do tej pory ma niezdiagnozowane zawroty głowy. Brała też udział w strajkach we W., Ł. i K. w celu wparcia strajkujących. Do wniosku skarżąca załączyła decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z 9 czerwca 2021 r., wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, z której wynika, że G.K. nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa i w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że wobec skarżącej nie zaistniała przesłanka negatywna, uniemożliwiająca uzyskanie wnioskowanego statusu.

Z zebranego w sprawie materiału aktowego wynika, że organ pismem z 6 lipca 2021 r. w trybie art. 5 ust. 5 ustawy zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji o treści zgromadzonych dokumentów dotyczących G.K. oraz przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów. W odpowiedzi z 16 lipca 2021 r. Instytut Pamięci Narodowej poinformował, że w wyniku szczegółowej kwerendy nie odnaleziono dokumentów spełniających wymogi z art. 2 lub art. 3 ustawy. Nadto, pismem z 20 września 2021 r. Szef Urzędu, na podstawie art. 5 ust. 6 ustawy, wystąpił do Łódzkiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych o zaopiniowanie wniosku G.K. o potwierdzenie statutu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Dopiero przy piśmie z 22 lipca 2022 r. do akt sprawy wpłynęła uchwała nr 5/2022 Łódzkiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych z 22 lipca 2002 r. negatywnie opiniująca wniosek G.K. o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika również, że pismem z 16 lipca 2021 r. organ poinformował skarżącą, że istnieją okoliczności, które wymagają dodatkowego wyjaśnienia i, po przytoczeniu przepisów art. 2, art. 3 ustawy wezwał skarżącą do uzupełnienia materiału dowodowego dotyczącego prowadzonej przezeń działalności opozycyjnej lub doznanych represji z powodów politycznych w okresach, o których mowa w ustawie. Stwierdził także, że na podstawie danych zawartych we wniosku nie jest w stanie zweryfikować zakresu prowadzonej przez skarżącą działalności i określić doznanych represji z powodów politycznych, wobec czego poprosił o uzupełnienie wniosku poprzez nadesłanie dowodów (dokumentów prywatnych lub urzędowych, oświadczeń świadków, publikacji naukowych), które umożliwią potwierdzenie konkretnych ram czasowych i zakresu działalności opozycyjnej skarżącej oraz doznanych represji z powodów politycznych, w rozumieniu ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Odnosząc się do powyższego wezwania G.K. złożyła pismo z 26 lipca 2021 r., do którego załączyła obszerną dokumentację medyczną. W piśmie tym ponownie podkreśliła, że swoją działalność prowadziła wraz z mężem, a doznane przez nią represje polegały na pozbawieniu ich możliwości zakupu sprzętu rolniczego np. traktora i innych maszyn, braku możliwości otrzymania z banku kredytu na budowę domu i na rozwój gospodarstwa rolnego, nieodbieraniu z centrali zboża i kartofli, uniemożliwieniu nauki w studium administracyjnym. Skarżąca po raz kolejny podniosła, że podczas doręczania przesyłki na dworcu PKP w K. została dotkliwie pobita. Przyjechała też milicja i tam wystawiono im wilcze bilety i takiej pobitej ze złą opinią już nie przyjęto do studium administracyjnego. Strona wskazała, że po pobiciu odczuwa do dziś zawroty głowy. Ma stwierdzone podejrzenie tętniaka mózgu. W kolejnym piśmie z 16 sierpnia 2021 r. skarżąca wyjaśniła, że w tamtych czasach nie było tomografu, nie było ksera, telefonów komórkowych. Ponownie podniosła, że oboje z mężem jeździli do K. pociągiem, do Ł. autobusem. "Woziliśmy ciężkie toboły. To mój mąż dźwigał niejednokrotnie worek kartofli (50 kg) na czwarte piętro bo ludzie nie mieli co jeść." Do pisma skarżąca załączyła zeznanie świadka M.C., z którego wynika, że jej córka oraz zięć działali w podziemiu i udzielali się podczas różnych akcji wolnościowych. Świadek pamięta, że raz po takiej akcji córka została dotkliwie pobita i przywieziona przez zięcia półprzytomna do domu. Po tym zdarzeniu córka leżała w domu przez okres około 2 miesięcy, nie była w stanie chodzić, bardzo bolała ją głowa. Leczył ją wówczas lekarz z W. Po tym pobiciu córka choruje na zawroty głowy, traci przytomność i musi jechać do szpitala. Z innej akcji pobity wrócił zięć R.K. Został pobity po całym ciele, najgorzej było z jego kręgosłupem, nie mógł chodzić. Przez okres trzech miesięcy nie chodził do pracy. Świadek pamięta, jak córka i zięć opowiadali, że na dworcach PKP i PKS w K. i innych miastach było pełno członków ZOMO ubranych po cywilnemu, którzy wiedzieli, że będą przekazywane paczki i pieniądze, które próbowali im zabierać i przy tym dotkliwie bili."

Następnie, w odpowiedzi na pismo organu z 23 sierpnia 2021 r. o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i możliwości przedłożenia dodatkowych dowodów celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 2 i 3 ustawy, skarżąca w piśmie z 6 września 2021 r. wskazała, że podczas doręczania przesyłek, w których były dokumenty, ulotki, a także lekarstwa i pieniądze spotykali się wraz z mężem na dworcach w takich miastach jako W., Ł., K. Strona wyjaśniła, że w Ł. po przesyłki przychodziła Pani J., a w K. Pan S. Na dworcu we W. był chłopak, który przedstawiał się jako "M.". Z W. skarżąca pamięta R.K1., ale wie, że on już nie żyje. W dalszej części pisma skarżąca odniosła się do swojego ojca J.K. Do wspomnianych wyjaśnień skarżąca załączyła pisemne oświadczenie J.G., z którego wynika, że G.K. roznosiła ulotki Solidarności oraz zbierała pieniądze na potrzeby strajkujących, którzy nie otrzymywali wynagrodzenia. Załączyła również zeznania G.P., z których wynika, że jej brat działał w opozycji, jeździł na strajki, przewoził różne przesyłki do ludzi opozycji do W., Ł. i K. Zbierał pieniądze po wsi i przekazywał dla ludzi, którzy byli internowani. Raz został bardzo pobity. Leżał w domu przez około miesiąc. Do tej pory cierpi na kręgosłup. Z kolei w piśmie, które wpłynęło do organu 16 sierpnia 2022 r., skarżąca wyraziła swój sprzeciw, wobec tego jak została potraktowana wraz z mężem prze Komisję, która ją przesłuchiwała.

W świetle powyższych okoliczności Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z 8 września 2022 r., utrzymaną w mocy decyzją z 21 listopada 2022 r. odmówił skarżącej potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych stojąc na stanowisku, że strona nie udowodniła okoliczności prowadzenia działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy, nie przedstawiła również dowodów na okoliczność podlegania represjom w rozumieniu art. 3 ustawy. Organ podzielił stanowisko Rady Konsultacyjnej, która uznała, że działalność strony nie mieści się w definicji działalności opozycyjnej, o której mowa w ustawie. Stwierdził ponadto, że oświadczenia M.C., J.G., G.P. nie potwierdzają prowadzenia przez okres co najmniej 12 miesięcy działalności w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. W podsumowaniu organ przyznał, że bez wątpienia, to na organie spoczywa co do zasady obowiązek wszechstronnego i rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Nie oznacza jednak, że organ ma obowiązek poszukiwania "do skutku" dowodów potwierdzających zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony. Nałożenie na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego nie zwalnia jednak strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku.

Odnosząc się do zaprezentowanego wyżej stanowiska organu wskazać przede wszystkim trzeba, że postępowanie administracyjne w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej (art. 2 ustawy) lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (art. 3 ustawy), co wyraźnie umknęło uwadze Szefa Urzędu, toczy się według reguł procesowych zdefiniowanych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego z odpowiednimi modyfikacjami wynikającymi z przepisów ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Co prawda, w toku rozważanego postępowania ciężar dowodu został przeniesiony na wnioskodawcę, to jednak co należy wyraźnie podkreślić, organ nie został zwolniony z podejmowania działań zmierzających do wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., art. 75 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowód organ powinien dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu (art. 86 k.p.a.). Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego, organ powinien ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Wyniki poczynionych w toku postępowania wyjaśniającego ustaleń powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W kontrolowanej sprawie organ prowadzący postępowanie ograniczył swoją aktywność dowodową wyłącznie do czynności przewidzianych w przywołanym na wstępie rozważań art. 5 ust. 5 i 6 ustawy oraz ogólnikowej analizy pisemnych wyjaśnień strony skarżącej i oświadczeń świadków, zarzucając skarżącej w motywach wydanych decyzji brak przedstawienia dowodów na okoliczności wskazane w przepisach art. 2 i art. 3 ustawy. Stanowisko organu, jak trafnie zauważył pełnomocnik skarżącej, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie zasługuje jednak na aprobatę. W toku kontrolowanego postępowania wyjaśniającego skarżąca oraz jej mąż, z którym jak twierdziła konsekwentnie w toku całego postępowania administracyjnego miała prowadzić działalność, o której mowa w art. 2 ustawy, podobnie jak i zgłoszeni przezeń świadkowie nie zostali przesłuchani przez organ, celem ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej okoliczności faktycznych związanych z prowadzoną przez skarżącą i jej męża działalnością, okresów jej prowadzenia, niezbędnych do prawidłowego załatwienia sprawy. Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że również mąż skarżącej R.K. zwrócił się do organu z analogicznym wnioskiem jak strona skarżąca, a przed tutejszym Sądem pod sygn. akt II SA/Łd 327/23 zawisła sprawa ze skargi R.K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 21 listopada 2022 r. odmawiającą potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ mógł w tym zakresie skorzystać z trybu przewidzianego w art. 52 k.p.a., stanowiącego, że w toku postępowania organ administracji publicznej zwraca się do właściwego terenowego organu administracji rządowej lub organu samorządu terytorialnego o wezwanie osoby zamieszkałej lub przebywającej w danej gminie lub mieście do złożenia wyjaśnień lub zeznań albo do dokonania innych czynności, związanych z toczącym się postępowaniem. Organ prowadzący postępowanie winien oznaczyć zarazem okoliczności będące przedmiotem wyjaśnień lub zeznań albo czynności, jakie mają być dokonane. Również w motywach kontrolowanych decyzji próżno poszukiwać wyjaśnień organu z jakich powodów nie skorzystał w możliwości przesłuchania skarżącej, jej męża oraz wskazanych przez nią świadków, co w świetle dość ogólnikowych wyjaśnień skarżącej mogło istotnie przyczynić się do rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a tym samym prawidłowego jej rozstrzygnięcia. Dodać w tym miejscu trzeba, że to nie rolą właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej jest przesłuchanie, czy też jak wskazano w treści uchwały "wysłuchanie" strony i zgłoszonych przez nią świadków, lecz wyłącznie organu prowadzącego postępowanie administracyjne, który powinien w tym zakresie kierować się regułami procedury administracyjnej, ściśle sprecyzowanymi w przytoczonych wyżej przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Zadaniem właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych, co wprost wynika z treści art. 15 ust. 4 pkt 1 ustawy w zw. z art. 5 ust. 6 ustawy jest wyłącznie zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, a nie prowadzenie w zastępstwie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postępowania administracyjnego w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w tym ustalanie stanu faktycznego sprawy oraz zbieranie dowodów.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane przedwcześnie, bez dostatecznego, rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w oparciu o niekompletny i niedostatecznie rozważony materiał aktowy sprawy, co świadczy dobitnie o naruszeniu omówionych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kontynuując postępowanie wyjaśniające organ powinien uwzględnić poczynione wyżej uwagi i przesłuchać zgodnie z zasadami procedury administracyjnej wskazanych przez skarżącą świadków w tym jej męża oraz samą skarżącą, a następnie na podstawie zgromadzonego kompletnego materiału dowodowego ustalić niewadliwy stan faktyczny sprawy, który będzie stanowił podstawę wydania rozstrzygnięcia odpowiadającego przepisom obowiązującego prawa. Sąd nie przesądza tym samym ostatecznego kierunku rozstrzygnięcia sprawy niniejszej.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną, o czym orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r., poz. 18). k.ż.