Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2167/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie i poprzedzającą je decyzję organu I instancji
Powołane przepisy: article: art. 61 § 1 i § 3, art. 104 § 1 i § 2, art. 107 § 1, art. 134
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 25 ust. 7
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: art. 70 § 6 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Po 243/22 w sprawie ze skargi A. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 31 stycznia 2022 r., nr SKO.PS.4040.2175.2021 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 31 stycznia 2022 r., nr SKO.PS.4040.2175.2021 oraz poprzedzającą je decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 22 listopada 2021 r., nr OPS.5200.1266.7.ŚW.2021; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz A. D. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Po 243/22, oddalił skargę A. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 31 stycznia 2022 r., nr SKO.PS.4040.2175.2021 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

A. D. (dalej też jako strona lub skarżący), wnioskiem z dnia 02 listopada 2021 r. wniósł o wypłatę należnych od lipca 2021 r., a niewypłaconych do dnia złożenia wniosku w żadnej części, świadczeń wychowawczych przysługujących na dziecko – J. D., w wysokości po 500,00 zł miesięcznie.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wskazał, że decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 28 lutego 2017r. nr OPS.8255.1266.N.ŚW.2017 stała się ostateczna z dniem 31.01.2018 r., kiedy to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wydało decyzję nr SKO.PS.SR.4040.T.560.2017 uchylającą decyzję I instancji w części dotyczącej odsetek od nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, utrzymując ją w pozostałej części. W tej sytuacji doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia z uwagi na wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31.01.2018r. nr SKO.PS.SR.4040.T.560.2017 w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Niniejsza skarga została złożona w dniu 09.03.2018 r. (data stempla pocztowego). Zwrot akt z Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wraz z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 01.12.2020 r. (Sygn. akt II SA/Po 334/18) ze stwierdzeniem jego prawomocności nastąpił w dniu 01.03.2021 r. (data otrzymania dokumentów przez Ośrodek Pomocy Społecznej w [...]). Tym samym uznano, że ze względu na zawieszenie biegu terminu przedawnienia (w związku z toczącym się postępowaniem przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu), zobowiązanie z tytułu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego nie uległo przedawnieniu. Zatem możliwe jest jego potrącenie z bieżących świadczeń, począwszy od miesiąca lipca 2021 r.

Następnie A. D., zaskarżył w całości pismo Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w K[...] z dnia 22 listopada 2021 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu (dalej SKO lub Kolegium) postanowieniem z dnia 31 stycznia 2022 r. nr SKO.PS.4040.2175.2021 działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. z 2018 r., poz. 570), art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej k.p.a.), stwierdziło niedopuszczalność odwołania.

W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że organ I instancji nie wydał decyzji, lecz pismem z dnia 22 listopada 2021 r. odniósł się do wniosku A. D. z 02 listopada 2021 r. o wypłatę należnego świadczenia wychowawczego. Pismo to nie stanowi decyzji w rozumieniu art. 104 k.p.a., nie zawiera elementów przewidzianych w art. 107 k.p.a., ale też nie zostało wydane w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 1 pkt 1 albo pkt 2 k.p.a., to jest postępowaniu przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco bądź też, w postępowaniu przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. D. reprezentowany przez adwokata podał, że zaskarża w całości postanowienie SKO w Poznaniu z dnia 31 stycznia 2022 r., wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia z 22 listopada 2021 r.

We wspomnianym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w kontrolowanej sprawie zaistniała przyczyna niedopuszczalności odwołania w postaci braku przedmiotu zaskarżenia. Odwołanie nie zostało bowiem wniesione od decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 § 1 i 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty w całości lub w części, albo w inny sposób kończącej sprawę w danej instancji. Aby można było akt organu administracji publicznej zakwalifikować jako decyzję administracyjną, powinien zawierać elementy wymienione w art. 107 K.p.a. W ocenie Sądu I instancji, pismo z dnia 22 listopada 2021 r. ma charakter jedynie informacyjny i odnosi się do sposobu wykonania decyzji z dnia 28 lutego 2017 r., który jest zgodny z art. 25 ust. 7 u.p.w.d. Innymi słowy, pismo powyższe nie stanowi źródła praw i obowiązków skarżącego, a jedynie stanowi formę poinformowania go o dokonanym potrąceniu.

Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko zawarte w wyroku z dnia 20 kwietnia 2022 r. sygn II SA/Po 997/21, zapadłe w tożsamej sprawie ze skargi A. D. (dostępne w bazie orzeczeń CBOSA, orzeczenie prawomocne), zgodnie z którym samo potrącenie należności jest czynnością materialno-techniczną i wystarczy, aby organ pisemnie poinformował świadczeniobiorcę o fakcie potrącenia, a jako nieprawidłową należy uznać praktykę wydawania odrębnej decyzji dotyczącej potrącenia nienależnie pobranych świadczeń.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożył A. D. zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi na skutek błędnego stwierdzenia przez Sąd niedopuszczalności odwołania od pisma Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 22 listopada 2021 roku, nr OPS.5200.1266.7.ŚW.2021, pomimo zawarcia w zaskarżonym piśmie rozstrzygnięcia kończącego sprawę w I instancji, a zatem spełniającego podstawową funkcję decyzji administracyjnej;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art.-107 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi - pomimo, że pismo Organu z dnia 22 listopada 2021 roku zostało wydane na skutek wniosku Skarżącego o wszczęcie postępowania, a także pomimo tego, że pismo Organu spełnia wymogi stawiane decyzji administracyjnej i zawiera merytoryczne rozstrzygnięcie kończące sprawę w I instancji;

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a. - poprzez niezastosowanie norm zawartych w tych przepisach i nieuwzględnienie skargi, pomimo tego, że postępowanie w przedmiotowej sprawie było prowadzone na wniosek Skarżącego z dnia 2 listopada 2021 roku, a tym samym, skoro postępowanie zostało wszczęte, to powinna zostać (i została wydana) decyzja administracyjna, stanowiąca rozstrzygnięcie w sprawie, ewentualnie powinno zostać wydane postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, czego jednak Organ nie uczynił. W konsekwencji Skarżący powinien mieć możliwość zaskarżenia rozstrzygnięcia do organu II instancji, a złożonego przez Skarżącego odwołania nie sposób uznać za niedopuszczalne.

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 25 ust. 7 ustawy z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (dalej jako: u.p.p.w.d.), poprzez błędne uznanie (w końcowej części uzasadnienia wyroku), że Organ I instancji mógł dokonać potrącenia, w sytuacji gdy przedstawiona do potrącenia należność była przedawniona, i to pomimo że Skarżący wyraźnie informował o tym Organ przed dokonaniem potrącenia, a nadto Organ winien wziąć tę okoliczność pod uwagę z urzędu;

b) art. 25 ust. 5 u.p.p.w.d., poprzez pominięcie przez Sąd, że nie zaszła żadna z wymienionych enumeratywnie w przywołanym przepisie przesłanek przerwania biegu przedawnienia należności przedstawionej do potrącenia;

c) art. 70 § 6 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (dalej jako: Ordynacja podatkowa) poprzez pominięcie, że wskazana tam przesłanka zawieszenia biegu przedawnienia nie może mieć zastosowania do roszczenia o zwrot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, gdyż stanowiłoby to niedopuszczalną wykładnię rozszerzającą tego przepisu, wykraczającą poza przedmiotowy zakres jego zastosowania - ustawodawca kwestię ustalania i zwrotu świadczenia wychowawczego oraz przedawnienia należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego uregulował kompleksowo w art. 25 u.p.p.w.d., w dodatku w zakresie nieuregulowanym wskazana ustawa odsyła do przepisów k.p.a., a nie do Ordynacji podatkowej (art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d).

Z uwagi na powyższe wniesiono o:

I. uchylenie Wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Poznaniu;

II. zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, według norm przepisanych.

Skarżący kasacyjnie zrzekł się przeprowadzeni rozprawy.

W uzasadnieniu zwrócono uwagę, że Sąd I instancji nie wziął jednak pod uwagę faktu, że w niniejszej sprawie doszło do wszczęcia nowego postępowania administracyjnego, zainicjowanego wnioskiem Skarżącego, w związku z czym sprawy te nie są tożsame. W niniejszej sprawie, zdaniem skarżącego kasacyjnie, przedmiotem zaskarżenia nie było pismo Organu z informacją o potrąceniu z dnia 2 lipca 2021 r., ale pismo Organu z dnia 22 listopada 2021 r., wydane na skutek wniosku Skarżącego o wypłatę świadczenia.

Skarżący kasacyjnie podniósł ponadto, iż odmiennie niż we wcześniejszej sprawie, pismo Organu z dnia 22 listopada 2021 roku stanowi decyzję administracyjną, w związku z czym zarówno postanowienie SKO, jak również zaskarżony Wyrok powinny podlegać uchyleniu. Sprawa zasługuje bowiem na jej merytoryczne rozstrzygnięcie - z uwagi na fakt, że w sprawie istnieje przedmiot zaskarżenia w postaci decyzji administracyjnej, która zakończyła postępowanie zainicjowane wnioskiem Skarżącego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o:

1. oddalenie skargi kasacyjnej;

2. zasądzenie od Skarżącego na rzecz Kolegium kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", ponieważ strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Z kolei zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie pozostawało zagadnienie, czy organ odwoławczy, rozpoznając odwołanie skarżącego od pisma Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z 22 listopada 2021 r. prawidłowo stwierdził jego niedopuszczalność na podstawie art. 134 k.p.a. oraz czy prawidłowo organ I instancji uznał, ze w sprawie nie miało miejsca przedawnienie należności.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że organ odwoławczy wydaje na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienie o niedopuszczalności odwołania w przypadku stwierdzenia braku spełnienia przesłanek podmiotowych lub przedmiotowych dopuszczalności odwołania. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do legitymacji skargowej podmiotu wnoszącego odwołanie. Przesłanki przedmiotowe natomiast obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Z mocy przepisu art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie służy od decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wskazać należy, że formę decyzji administracyjnej należy przypisać każdemu rozstrzygnięciu indywidualnej sprawy administracyjnej, w której dochodzi do konkretyzacji materialnej lub procesowej normy prawa administracyjnego. Niesporne pozostaje, że na zakwalifikowanie aktu do kategorii decyzji administracyjnych nie ma wpływu nazwa tego aktu, ale jego treść, co powoduje, że także pismo może stanowić w istocie decyzję administracyjną, której niezgodność z prawem może zostać wykazana w drodze złożenia od niej odwołania przez adresata tegoż pisma. Niezbędnymi elementami pozwalającymi na uznanie pisma za decyzję administracyjną są: oznaczenie organu administracyjnego, wskazanie adresata, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ (art. 107 § 1 k.p.a.). To, że każde "pismo" zawierające wskazane powyżej elementy, wbrew swojej nazwie, jest decyzją administracyjną nie budziło wątpliwości we wcześniejszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 1981 r. sygn. SA 1163/81; wyrok NSA z dnia 21 lutego 1994 r. sygn. I SAB 54/93 niepublik), nie budzi zastrzeżeń również w najnowszym orzecznictwie tego Sądu (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2018 r. sygn. II OSK 826/16; wyrok NSA z dnia 11 października 2017 r. sygn. I OSK 143/17; wyrok NSA z dnia 19 lipca 2016 r. sygn. II OSK 2762/14 publik. CBOSA). Jakkolwiek przy ocenie charakteru prawnego pisma skierowanego do określonego podmiotu istotne znaczenie ma treść pisma, to nie jest możliwe przeprowadzenie analizy tejże treści na potrzeby ocenienia, czy pismo to jest decyzją w rozumieniu art. 104 § 1 i 2 k.p.a., bez rozważenia konkretnych okoliczności sprawy, w jakich pismo zostało sporządzone oraz powodów skierowania go do określonego podmiotu. Czynności te mieszczą się w pojęciu wykładni oświadczenia zamieszczonego w piśmie organu administracji publicznej, dlatego też nie jest możliwe ich pominięcie.

Stwierdzając niedopuszczalność odwołania od pisma Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z 22 listopada 2021 r. SKO wskazało, że powyższe pismo nie jest decyzją w rozumieniu art. 104 k.p.a., ale stanowi jedynie odniesienie się do wniosku A. D. z 2 listopada 2021 r. o wypłatę należnego świadczenia wychowawczego. Stanowisko to zostało podzielone przez Sąd Wojewódzki.

Jednak z treści wniosku A. D. wynika z sposób bezsporny, że kwestionuje on zasadność potrącania z przyznanych mu świadczeń wychowawczych, nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w wysokości 5000 zł, wskazując na jego przedawnienie.

Z niespornego stanu faktycznego wynika także, że decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń stała się ostateczna 31 stycznia 2018 r. tj. z momentem wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu. Natomiast potrąceń zaczęto dokonywać od 2 lipca 2021 r., czyli po upływie 3 lata od uostatecznienia się decyzji zobowiązującej do zwrotu. Zdaniem organu pomocowego nastąpiło jednak zawieszenie biegu przedawnienia z uwagi na trwające postępowanie sądowe, które zakończyło się dopiero 1 marca 2021 r. zwrotem akt administracyjnych wraz prawomocnym wyrokiem. Tym samym – zdaniem organu – brak jest podstaw do wypłaty bieżących świadczeń wychowawczych.

Biorąc pod uwagę powyższe uwarunkowania faktyczne sprawy należy uznać, że pismo Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z 22 listopada 2021 r. zawiera minimum elementów, które winna zawierać decyzja administracyjna, bowiem rozstrzyga indywidualną sprawę, w której doszło do konkretyzacji materialnej normy prawa administracyjnego - w tym przypadku odmowy uwzględnienia okoliczności przedawnienia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych. Innymi słowy, powyższe pismo nakłada na stronę obowiązek w postaci znoszenia czynności potrącenia.

Należy także zauważyć, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2022 r. w sprawie sygn. akt II SA/Po 997/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu już raz oddalił skargę A. D. na postanowienie SKO stwierdzające niedopuszczalność odwołania od pisma z dnia 2 lipca 2021 r. W uzasadnieniu powyższego wyroku wskazano, że powyższe pismo ma charakter jedynie informacyjny i odnosi się do sposobu wykonania decyzji z dnia 28 lutego 2017 r., który jest zgodny z art. 25 ust. 7 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W niniejszej sprawie A. D. wnioskował natomiast o wypłatę należnego od lipca 2021 r. świadczenia wychowawczego przysługujące na dziecko J. D., z uwagi na przedawnienie potrącanych należności. Również i to żądanie nie zostało uwzględnione, a odwołanie złożone od tego rozstrzygnięcia również zakończyło się wydaniem postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania. Powyższe upoważnia do stwierdzenia, że skarżący od lipca 2021 r. próbuje zwalczać działanie organu polegające na potrącaniu nienależnie pobranych należności z bieżąco wypłacanych świadczeń, mimo ich przedawnienia. Pomimo tego, również to ostatnie stanowisko organu wyrażone w przedmiotowej sprawie zostało zaakceptowane przez Sąd Wojewódzki ze wskazaniem, że zarzuty związane z potrąceniem mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego jako czynność materialnotechniczna. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, takie stanowisko Sądu stanowi przejaw nadmiernego rygoryzmu – zwłaszcza w okolicznościach niniejszej sprawy.

W tej sytuacji należy stwierdzić, że stanowisko przestawione w zaskarżonym wyroku jest wadliwe, gdyż jak wyżej wskazano, postanowienie Kolegium z 31 stycznia 2022 r. zostało wydane z naruszeniem art. 134 k.p.a.

Z kolei decyzja Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z 22 listopada 2021 r. została wydana z naruszeniem art. art. 25 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. W odniesieniu do nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych ustawodawca wprowadził dwa terminy materialnoprawne. Pierwszy odnosi się do kwestii możliwości wydania decyzji ustalającej i zobowiązującej do zwrotu. Zgodnie z art. 25 ust. 6 u.p.p.w.d., decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 2 lata. Termin ten nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Istotniejszy jest termin przedawnienia należności, co do których decyzja ustalająca została już wydana. Zgodnie z art. 25 ust. 4 u.p.p.w.d, należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń stała się ostateczna. Ustawodawca wprowadził trzy przesłanki przerwania biegu terminu przedawnienia, po którym termin biegnie na nowo (art. 25 ust. 5 u.ś.r.). W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek tam wymienionych, zatem nastąpiło przedawnienie należności, gdyż potrącenie miało miejsce po upływie trzech lat od wydania uostatecznienia się decyzji zwrotowej. Brak uwzględnienia kwestii, że doszło w niniejszej sprawie do przedawnienia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń miał kluczowy wpływ na wadliwość rozstrzygnięcia organu pomocowego, której to wadliwości nie dostrzegł Sąd Wojewódzki.

W tym stanie rzeczy stwierdzając, że skarga kasacyjna jest uzasadniona, zaś istota sprawy dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i do rozpoznania skargi w oparciu o art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w następstwie tego do uchylenia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zaskarżonego postanowienia oraz na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a poprzedzającej je decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z 22 listopada 2021 r.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ pomocowy uwzględni stanowisko przestawione wyżej w zakresie przedawnienia świadczeń nienależnie pobranych ustalonych decyzją z 31 stycznia 2018 r. i w tym zakresie wyda odpowiednie rozstrzygnięcie dotyczące uprawnień skarżącego, wynikających z przepisów prawa.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono natomiast na podstawie art. 209 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a.