Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1650/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędziowie WSA Tomasz Grossmann WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2021 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2020 roku ([...]), na podstawie art. 17 i art. 17b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256), Samorządowe Kolegium Odwoławczego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Gminy O. z dnia [...] czerwca 2020 roku ([...]) odmawiającą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

K. S. (dalej także jako "wnioskodawczyni" lub "skarżąca"), reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, wniosła pismem z dnia [...] lutego 2020 roku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną – matką B. P. (k. 1-37 akt adm.).

Decyzją z dnia [...] marca 2020 roku ([...] Burmistrz Gminy O. orzekł o odmowie świadczenia w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 wnioskowanego na B. P., w oparciu o art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 1, art. 3 pkt2, 11, art. 17 ust. 1 pkt 4, ust 1a, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. a, ust. 5 pkt 2 lit. a w zw. z art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 2 i 3, art. 23 ust. 1, 2 art. 29 ust. 1 oraz art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2002 r., poz. 111)

W uzasadnieniu jako powód odmowy przywołano fakt, że niepełnosprawność B. P. powstała po ukończeniu 25 roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych); osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych); a osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych).

W odwołaniu z dnia [...] marca 2020 r. (k. 51-62 akt adm.) wnioskodawczyni, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, zaskarżyła powyższą decyzję w całości, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na treść decyzji, tj. naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w oparciu o tezy wyroku TK z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt. K 38/13; naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych; naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Decyzją z dnia [...] maja 2020 roku (k. 69-83 akt adm.), na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256) Samorządowe Kolegium Odwoławczego uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu wskazano, po pierwsze, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, wynikające z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności w oparciu o wyrok TK z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz.U. z 2014 r., poz. 1443). Po drugie, SKO w L. stanęło na stanowisku, że sam fakt pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim z osobą nielegitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności nie eliminuje innych bliskich w sprawie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, ale tylko wówczas gdy drugi współmałżonek – nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i jego woli (np. stan zdrowia, wiek), a jego sytuacja materialna nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę. Organ I instancji nie wyjaśnił istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności związanych z podnoszonymi w odwołaniu okolicznościami dotyczącymi zaistnienia przeszkód faktycznych do sprawowania opieki nad matką wnioskodawczyni przez współmałżonka matki – F. P.. Po trzecie, wskazano w oparciu o orzecznictwo sądowoadministracyjne, że posiadanie przez wnioskodawczynię uprawnienia do renty nie stanowi przeszkody do ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie uzasadnia przyznanie go w wysokości pomniejszonej o tę rentę, przy czym chodzi o rentę faktycznie otrzymywaną przez wnioskodawczynię, czyli w tzw. wysokości netto (pomniejszoną o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne). W toku ponownego rozpoznania sprawy przez organ I instancji wnioskodawczyni przedłożyła orzeczenie z dnia [...] sierpnia 2019 roku o stopniu niepełnosprawności jej ojca – F. P., współmałżonka B. P., oraz kserokopię Odpisu skróconego aktu zgonu F. P. z dnia [...] maja 2020 roku ([...]) wystawionego przez Kierownika U. S. cywilnego w O..

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 roku ([...]) Kierownik O. P. S. B. G. O. orzekł o odmowie świadczenia w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 wnioskowanego na B. P., w oparciu o art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 2, 11, art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 2 i 3, art. 23 ust. 1, 2, art. 29 ust. 1 oraz art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2002 r., poz. 111). W uzasadnieniu jako powód odmowy przywołano to, że niepełnosprawność B. P. powstała po ukończeniu 25 roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych);a osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Wniesionym w ustawowym terminie odwołaniem z dnia [...] lipca 2020 r. wnioskodawczyni, zastępowana przez pełnomocnika fachowego, zaskarżyła decyzję w całości, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na treść decyzji, tj. naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w oparciu o tezy wyroku TK z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt. K 38/13; naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Jednocześnie, sformułowano wniosek o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie co do istoty sprawy i przyznanie wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką.

W toku postępowania odwoławczego wnioskodawczyni złożyła oświadczenie z dnia [...] lipca 2020 roku o byciu osoba sprawną, mogącą podjąć pracę, ale jej niepodejmowaniu z uwagi na niepełnosprawność rodziców, oraz o pobieraniu renty rodzinnej po śmierci jej męża, przedkładając dodatkowo informację o pobieraniu große W. – R. z dnia [...] maja 2020 r. wydanym przez D. R. B.-B..

Decyzją z dnia [...] lipca 2020 roku ([...]), na podstawie art. 17 i art. 17b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256), Samorządowe Kolegium Odwoławczego (dalej także jako "SKO" lub "SKO w L.") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, że zdaniem SKO w L. pominięcie przez organ I instancji derogacyjnego skutku orzeczenia TK w postaci eliminacji niekonstytucyjnej treści normatywnej art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i oparcie decyzji odmownej w sprawie przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki na jej niezdolną do samodzielnej egzystencji matką tylko na przesłance wieku powstania niepełnosprawności stanowiłoby naruszenie prawa materialnego.

Dodano, że podstawowym problemem w niniejszej sprawie jest wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem SKO w L., w oparciu o ewoluujące orzecznictwo sądowoadministracyjne (w szczególności wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19; wyrok NSA z dnia 08 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19; wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19), stosując interpretację celowościową i systemową, zgodną z Konstytucją RP, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale jedynie do wysokości tej emerytury. Pogląd ten ma zastosowanie, zdaniem Kolegium także do renty rodzinnej, w tym przypadku wdowiej.

Jednakże, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, wysokość netto pobieranej przez wnioskodawczynię renty rodzinnej przyznanej przez polskie organy rentowe ([...] zł) i renty przyznanej przez [...] organ rentowy ([...]) przekracza wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, co uniemożliwia przyznanie świadczenia w wysokości różnicy między świadczeniem pielęgnacyjnym a świadczeniem rentowym netto.

Taki stan rzeczy uzasadniał zdaniem SKO utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy.

W ustawowym terminie, pismem z dnia [...] września 2020 roku K. S., reprezentowana przez pełnomocnika fachowego, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję SKO w L. z dnia [...] lipca 2020 r. ([...]).

Powyżej wskazaną decyzję zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 5 lit. a poprzez uznanie, że samo przekroczenie wysokości pobieranych świadczeń rentowych w stosunku do wysokości kwoty świadczenia pielęgnacyjnego przemawia za odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednocześnie sformułowano wnioski o: rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.; o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Gminy O. z dnia [...] czerwca 2020 r. ([...]), na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a.; zasądzenie od organu zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w ocenie skarżącej nie można jej odmówić prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na osiągany przychód z tytułu renty rodzinnej, bowiem ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje żadnego kryterium dochodowego przy przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a wykładnia dokonana przez SKO w gruncie rzeczy sprowadza się do ustalenia dodatkowego kryterium – kryterium dochodowego. Dodano, że SKO co do zasady podziela stanowisko skarżącej o możliwości przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku równoczesnego pobierania świadczeń rentowych, w wysokości różnicy tych świadczeń, jednakże nie można tego uczynić z uwagi na to, że suma świadczeń rentowych skarżącej przekracza wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem skarżącej argument ten nie przemawia za odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] października 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wyraziło także zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W związku z sytuacją epidemiologiczną na terenie kraju pismami z [...] października roku (k. 15, 17 akt sąd.) Wojewódzki Sąd Administracyjny poinformował strony o zamiarze rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz zakreślił termin 7 dni od daty doręczenia na złożenie na piśmie ewentualnych wniosków dowodowych lub twierdzeń, które miałyby być podnoszone na rozprawie. Zarządzeniem z dnia [...] lutego 2021 r. skierowano sprawę na posiedzenie niejawne (k. 23 akt sąd.). Pismem z dnia [...] lutego 2021 roku pełnomocnik skarżącej wniósł o szybsze rozpoznanie skargi (k. 25 akt sąd.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że zarządzeniem nr 26/20 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw i wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-Cov-2 w związku z objęciem miasta Poznania obszarem należącym do strefy czerwonej oraz w zw. z Zarządzeniem nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. o odwołaniu rozpraw i kontynuowaniu działalności orzeczniczej Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych, sprawa niniejsza została przez Przewodniczącego Wydziału skierowana na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374).W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda Strony na rozpoznanie w tym trybie nie jest zatem konieczna. Przeprowadzenie posiedzenia niejawnego w tym przypadku jest uzależnione od uznania, że rozprawa mogłaby wywołać nadmierne zagrożenie dla życia i zdrowia osób w niej uczestniczących. Mając na uwadze, że Miasto Poznań, będące siedzibą tutejszego Sądu, zostało objęte tzw. obszarem czerwonym przesłanka powyższa została spełniona. Powyższe stanowisko jest zgodne z poglądem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS 6/19, zgodnie z którą przepis art. art. 15zzs4 ust. 3 uCOVID-19 należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019, poz. 2325 – dalej jako: "p.p.s.a."). Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przeprowadzając kontrolę sądowoadministracyjną zgodnie z przedstawionymi wyżej zasadami, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji Sąd nie dostrzegł naruszenia przepisów prawa materialnego - które miało wpływ na wynik sprawy - jak również przepisów postępowania, które - mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dostrzegł też naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że uchylenie decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego doznaje ograniczenia, bowiem może ono nastąpić tylko wówczas, jeżeli uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Podobnie, w przypadku naruszenia przepisów postępowania, przez możliwość istotnego wpływu na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji, a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego (por. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 458). Jednocześnie przyjmuje się, że brak takiego wpływu wystąpi w sytuacji gdy przy prawidłowym zastosowaniu prawa materialnego treść decyzji byłaby taka sama (por. A. Kabat [w;] B. Dauter, A. Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 624). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd musi zatem mieć na uwadze, czy uchylenie zaskarżonego aktu z uwagi na stwierdzone uchybienia może doprowadzić do wydania decyzji o innej treści na skutek ponownego rozpoznania sprawy.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 – u.ś.r.).

W okolicznościach badanej sprawy poza sporem pozostaje, że K. S. sprawuje opiekę nad matką B. P., która posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Kwestią bezsporną pozostaje, że Skarżąca ma ustalone prawo do renty rodzinnej przyznanej przez polskie organy rentowe ([...] zł) i renty przyznanej przez niemiecki organ rentowy ([...] Euro). Bezsporne pozostaje także, że wysokość pobieranych przez Skarżącą świadczeń rentowych przewyższała wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, która w dacie rozpoznawania sprawy wynosiła [...] zł.

W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do zasadności przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. W ocenie Skarżącej narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u. ś. r. która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do renty rodzinnej. Prawidłowa wykładnia przepisów, w przekonaniu Skarżącej, powinna prowadzić do wniosku, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u. ś. r. wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale do wysokości tej renty. Pełnomocnik Skarżącej wskazuje, że choć w niniejszej sprawie - wysokość świadczeń rentowych pobieranych przez Skarżącą przewyższa wysokość świadczenia pielęgnacyjnego – to okoliczność ta nie uzasadniała odmowy przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.

Według organów fakt ustalenia Skarżącej prawa do renty rodzinnej stanowi negatywną przesłankę przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Sądu, to stanowisku organów należy przyznać rację.

Dokonując wykładni przepisów stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji kierować się należało nie tylko literalnym brzmieniem przepisów, ale również należało uwzględnić dyrektywy celowościowe i systemowe wykładni. Dla zrozumienia intencji prawodawcy uzasadnione jest bowiem kierowanie się zasadą, omnia sunt interpretanda. Oznacza to, że dla ustalenia znaczenia tekstu prawnego konieczne jest przejście przez wszystkie fazy wykładni, w tym wykorzystanie wszystkich - wyróżnionych w nauce - reguł interpretacyjnych, tj. językowych, systemowych oraz funkcjonalnych. W przypadku tekstów prawnych nie chodzi bowiem o to, aby po prostu rozumieć tekst czy jakiś jego przepis (bez wysiłku czy z jakimś szczególnym wysiłkiem), ale o to by zrozumieć ten tekst (przepis) zgodnie z treścią nadaną mu przez prawodawcę (por. wyrok NSA z 12.10.2017 r. sygn. I OSK 829/17, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. literalnie stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. W okolicznościach badanej sprawy bezsporne pozostaje, że Skarżąca ma ustalone prawo do renty rodzinnej przyznanej na podstawie art. 65 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2018, poz. 1270 ze zm.).

Cel ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak i istota samego świadczenia pielęgnacyjnego zostały natomiast jasno zdefiniowane przez samego ustawodawcę, na etapie procesu legislacyjnego. W uzasadnieniu projektu ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazano, że celem projektu ustawy o świadczeniach rodzinnych była budowa nowego, wyraźnie odrębnego od systemu pomocy społecznej, systemu pozaubezpieczeniowych świadczeń rodzinnych, służących wspieraniu rodziny w realizacji jej funkcji, głównie opiekuńczej, wychowawczej i edukacyjnej. Wolą ustawodawcy było przeznaczenie świadczenia pielęgnacyjnego dla osób rezygnujących z aktywności zawodowej (por. Uzasadnienie do projektu ustawy Sejmu RP IV kadencji o świadczeniach rodzinnych, druk nr 1555). Wyniki wykładni przeprowadzonej przy użyciu dyrektyw literalnych i celowościowych prowadzą do spójnego wniosku, że wolą ustawodawcy było zabezpieczenie osób rezygnujących z aktywności zawodowej, w celu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Należy zauważyć, że stanowiska tego nie zmienia wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. SK 2/17. Pomimo bowiem, że stwierdza on niezgodność art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. z przepisami ustawy zasadniczej (w zakresie w jakim przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy), to pośrednio też dowodzi prawidłowości rezultatów wykładni przeprowadzonej na tle obowiązującego brzmienia tego przepisu.

Należy dodać też, że Sądowi oczywiście znany jest spór, który wywiązał się w judykaturze dotyczący wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. co do tego, czy narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej niż to świadczenie. Część sądów akcentowała istotną zmianę relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do tego świadczenia i dokonując interpretacji art. 17 ust. 5 u.ś.r przy użyciu narzędzi tzw. wykładni dynamicznej, która zakłada zmienność znaczenia przepisów wysławiających normy, uwzględniającej aktualne potrzeby systemu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2020 r. sygn. I GSK 597/17) akcentowała, że w dacie wprowadzenia negatywnej przesłanki przyznania świadczenia w cytowanym przepisie wynosiło ono 420 zł. Ustalenie to prowadziło do wniosków - których Sąd w składzie sprawę niniejszą rozpoznającym nie podziela - a mianowicie, że w obecnych realiach pozbawienie w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi otrzymującemu świadczenie niższe nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej i narusza konstytucyjną zasadę równości. W ocenie Sądu, w składzie sprawę niniejszą rozpoznającym, prawidłowość zacytowanego stanowiska podważa sam ustawodawca, który w toku procesu legislacyjnego literalnie wskazał, że celem projektu ustawy o świadczeniach rodzinnych była budowa nowego - wyraźnie odrębnego – "od systemu pomocy społecznej, systemu pozaubezpieczeniowych świadczeń rodzinnych" (por. Uzasadnienie do projektu ustawy Sejmu RP IV kadencji o świadczeniach rodzinnych, druk nr 1555). Z tej też przyczyny nie ma jednego przepisu regulującego zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty rodzinnej, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy. W przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w której wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( t.j. Dz.U. 2018.1270 – dalej jako: "ustawa o emeryturach i rentach z FUS"), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów ( por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Dlatego też Sąd podziela stanowisko doktryny, co do tego, że odstąpienie od literalnego brzmienia art. 17 u.ś.r., czego wprost domaga się Skarżąca, skutkowałoby wprowadzeniem do porządku prawnego nowego świadczenia, a mianowicie "wyrównawczego świadczenia pielęgnacyjnego", które jest nieznane u.ś.r. (por. S. Nitecki, Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w części stanowiącej różnicę pomiędzy uzyskiwaną emeryturą a kwotą tego świadczenia, Glosa krytyczna do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2020 r. (I OSK 2392/19), Samorząd Terytorialny 2020, 7-8, s.182). To natomiast oznacza, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przeprowadzona przy użyciu dyrektyw językowych, celowościowych i systemowych, prowadzi do tego samego wniosku, tj. że intencją ustawodawcy było pozbawienie osób mających ustalone prawo do renty rodzinnej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w całości. Z tej też przyczyny Sąd nie podziela stanowiska Skarżącej, prezentowanego w niniejszej sprawie, co do naruszenia zasad konstytucyjnych, w tym zasady równości. Należy bowiem zwrócić uwagę, że intencją ustawodawcy jest zabezpieczenie osób rezygnujących z aktywności zawodowej, w celu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Skarżąca ma tymczasem ustalone prawo do renty rodzinnej, której celem jest właśnie zapewnienie środków utrzymania (por. wyrok SN z dnia 24 października 2017 r. sygn. II UK 455/16 oraz R. Babińska-Górecka, M. Bartnicki [w:] K. Antonów (red.), Komentarz do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Wyd/El 2019).

Niezależnie zatem od wystąpienia w badanej sprawie przesłanki negatywnej przyznania wnioskowanego świadczenia, w okolicznościach tej sprawy nie ziściła się również przesłanka pozytywna przyznania wnioskowanego świadczenia. Należy, bowiem zauważyć, że na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których z woli ustawodawcy ciąży obowiązek alimentacyjny jeżeli nie podejmują lub "rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności. Należy jednak zauważyć, że tak jak nie można równocześnie pobierać wynagrodzenia za pracę i świadczenia pielęgnacyjnego, tak również nie można pobierać jednocześnie renty rodzinnej oraz świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem renta rodzinna jest świadczeniem zapewniającym środki utrzymania. Z zatrudnienia zrezygnować mogą (odpowiednio go nie podejmować) tylko osoby aktywne zawodowo dla których praca jest głównym źródłem utrzymania. Pomimo, że sprawiedliwość społeczna łączy się z konstytucyjną zasadą równości, to nie oznacza konieczności przyznania wszystkim kategoriom obywateli (grup podmiotów) jednakowych praw i obowiązków. Natomiast osoby mające ustalone prawo do świadczenia zapewniającego środki utrzymania (renty rodzinnej), a opiekujące się niepełnosprawnymi członkami swoich rodzin nie pozostają w takiej samej sytuacji jak osoby, które takiego prawa nie nabyły (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2020 r. sygn. I OSK 1334/20).

Mając zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw oraz, że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego - które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić.

Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, orzekł jak w sentencji.