Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1110/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 i 3.
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędziowie WSA Paweł Kornacki, Bożena Miliczek-Ciszewska, Protokolant Adam Cudek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2015 r. sprawy ze skargi H. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. (dalej: DIS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, § 4 pkt 1 i art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm. – dalej: u.p.e.a.), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. (dalej: NUS) z dnia [...] r., nr [...], którym organ ten odmówił H. M. (obecnie skarżący) umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do tytułów wykonawczych z dnia [...] roku, nr od [...] do [...].

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...] r., nr [...], NUS wobec skarżącego:

a) określił przybliżoną kwotę zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r., w wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę na dzień wydania decyzji w wysokości [...] zł;

b) określił przybliżoną kwotę zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za luty 2010 r. w wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę na dzień wydania decyzji w wysokości [...] zł;

c) dokonał zabezpieczenia w/w zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami na majątku podatnika w formie uznania kwoty [...] zł na rachunku depozytowym organu podatkowego.

W dniu 30 sierpnia 2012 r. skarżący dokonał wpłaty kwoty [...] zł na konto depozytowe Urzędu Skarbowego w C. Postanowieniem z dnia [...]r. NUS przyjął zabezpieczenie wykonania zobowiązania, wynikające z decyzji o zabezpieczeniu z dnia 23 sierpnia 2012 r. w formie uznania kwoty [...] zł na rachunku depozytowym organu podatkowego.

W dniu [...] r. NUS wystawił tytuły wykonawcze o nr:

a) [...] obejmujący zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. kwocie należności głównej w wysokości [...] zł, plus odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł (jako podstawę wystawienia tego dokumentu wskazano orzeczenie z dnia [...] r., nr [...]);

b) [...] obejmujący zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. w kwocie należności głównej w wysokości [...] zł, plus odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł (jako podstawę wystawienia tego dokumentu wskazano orzeczenie z dnia [...] r., nr [...]);

c) [...] obejmujący zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za luty 2010 r. w kwocie należności głównej w wysokości [...] zł, plus odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł (jako podstawę wystawienia tego dokumentu wskazano orzeczenie z dnia [...] r., nr [...]).

W dniu 2 stycznia 2014 r. nadano klauzulę o skierowaniu w/w tytułów wykonawczych do egzekucji.

Organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia 5 lutego 2014 r., działając na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a., dokonał zajęcia środków pieniężnych na rachunkach bankowych w A S.A. we W. oraz B S.A. w Ł.

W/w zawiadomienia wraz z odpisami przedmiotowych tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 7 lutego 2014 r.

A S.A. we W. odebrał zawiadomienie nr [...] w dniu 10 lutego 2014 r., a B S.A. w Ł. zawiadomienie nr [...] w dniu 11 lutego 2014 r.

W dniu 11 lutego 2014 r. na konto organu egzekucyjnego wpłynęły:

a) kwota w wysokości [...] zł tytułem "wpłaty z zawiadomienia [...] – częściowo",

b) kwota w wysokości [...] zł tytułem "zawiadomienia [...] odsetki koszty egzekucji".

Zawiadomieniami z dnia 12 lutego 2014 r. organ egzekucyjny uchylił zajęcia z dnia 5 lutego 2014 r. z powodu uregulowania należności przez skarżącego w dniu 11 lutego 2014 r.

Pismem z dnia 14 lutego 2014 r. zobowiązany złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do tytułów wykonawczych z dnia [...] r., o nr od [...]do [...].

Zarzucił naruszenie art. 33 pkt 1, 2, 3 i 10 u.p.e.a. w związku z art. 54 § 1 pkt 1, 3 i 7 o.p. wnosząc o:

– umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanych zajęć praw majątkowych stanowiących wierzytelność z rachunków bankowych;

– wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, do czasu rozpatrzenia zarzutów, w trybie art. 35 § 1 u.p.e.a.;

– umorzenie kosztów egzekucyjnych w wysokości [...]zł.

W uzasadnieniu zarzutów zobowiązany podniósł, że z uwagi na nieistnienie zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2010 r. w wysokości innej niż zadeklarowana w dniu 18 grudnia 2013 r. zaskarżył decyzje DIS z dnia [...] r. do tutejszego Sądu. Zarzuty przedstawione w treści skarg do WSA potwierdzają nieistnienie zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2010 r. Z tego względu, zdaniem zobowiązanego, zachodzą przesłanki do uwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku będącego przedmiotem egzekucji, o czym jest mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a.

W dalszej kolejności wskazał (nawiązując do art. 33 pkt 2, 3 i 10 u.p.e.a.), że NUS w dniu [...] r. wydał decyzję w przedmiocie zabezpieczenia jego zobowiązań podatkowych w podatku VAT za okres od stycznia do lutego 2010 r. w formie uznania kwoty [...] zł. Wykonał powyższą decyzję wpłacając na rachunek depozytowy NUS kwotę [...] zł. Dodał, że jak wynika z treści decyzji zabezpieczającej, organ podatkowy zaliczył na poczet zabezpieczenia zobowiązań w podatku VAT za styczeń i luty 2010 r. również przybliżoną kwotę zwrotów podatku VAT należną - a nie wypłaconą - za miesiące od marca do maja 2010 r. w wysokości [...] zł. Z kolei Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. (dalej: DUKS) w decyzji z dnia [...] r. określił zobowiązanie skarżącego w podatku VAT za okres od marca do maja 2010 r. w kwocie innej niż zadeklarowana, jednak ta decyzja nie jest ostateczna i nie nadano jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Tym samym, w czasie wnoszenia zarzutów, za prawidłowe należy uznać kwoty zobowiązań podatkowych w podatku VAT za okres od marca do maja 2010 r. w wysokościach określonych w złożonych przez skarżącego deklaracjach VAT, a nie kwoty wynikające z zaskarżonej, nieostatecznej i niewykonalnej decyzji DUKS. Dlatego, przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny powinien uwzględnić nie tylko zabezpieczenie w formie wpłaty na rachunek depozytowy kwoty [...] zł, ale również zabezpieczenie ustanowione na kwocie zatrzymanych zwrotów podatku VAT, należnych skarżącemu za miesiące od marca do maja 2010 r. w wysokości [...] zł. Tym samym, wszczęcie postępowania egzekucyjnego byłoby uzasadnione, wyłącznie gdyby powyższe kwoty nie wystarczyły na uregulowanie zobowiązań podatkowych skarżącego.

Wskazał też, że organ egzekucyjny wystawił przedmiotowe tytuły wykonawcze bez uprzedniego wezwania go do zapłaty, czy też upomnienia.

Skarżący dodał, że dlatego obciążenie go kwotą kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł uważa za bardzo krzywdzące i nieuzasadnione.

Powyższe okoliczności, zdaniem skarżącego potwierdzają, że obowiązek zapłaty kwot określonych w przedmiotowych tytułach wykonawczych nie jest wymagalny, co uzasadnia zarzut określony w art. 33 pkt 2 u.p.e.a.

W dalszej kolejności skarżący wskazał, że w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] r., NUS jako podstawę prawną egzekwowanego obowiązku wskazał orzeczenie nr [...] z dnia [...] r., jednakże orzeczenie (decyzja) o takim numerze nie zostało wydane, stąd też nie funkcjonuje ono w obrocie prawnym. Dlatego tytuł wykonawczy nr [...] został oparty na nieistniejącej podstawie prawnej egzekwowanego obowiązku w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r., co stanowi naruszenie art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

Wreszcie, zobowiązany podniósł, że w zaskarżonych tytułach wykonawczych organ egzekucyjny nie wskazał wszystkich okresów przerw w naliczaniu odsetek i błędnie obliczył wysokość odsetek. Błędne obliczenie odsetek było konsekwencją nie uwzględnienia wszystkich występujących okresów przerw w ich naliczaniu, zgodnie z art. 54 § 1 o.p.

W tej materii skarżący podniósł, że przed wystawieniem tytułów wykonawczych NUS posiadał na rachunku depozytowym kwotę zabezpieczenia w wysokości [...] zł oraz dysponował kwotą zwrotu podatku VAT, należnego za miesiące od marca do maja 2010 r. w wysokości [...] zł, a zobowiązania określone w tytułach wykonawczych znajdowały pokrycie w zabezpieczonych kwotach zobowiązań. Zatem od dnia wydania decyzji zabezpieczającej, tj. [...] r., organ egzekucyjny nie mógł naliczać odsetek za zwłokę (art. 54 § 1 pkt 1 o.p.)

Ponadto w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy wydał decyzję z przekroczeniem terminu określonego w art. 139 § 3 o.p. Odwołanie zostało przekazane do DIS w dniu 16 lipca 2013 r. a decyzje organu II instancji zostały doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 20 listopada 2013 r. Tym samym, z uwagi na zwłokę w rozpoznaniu sprawy przez DIS, zgodnie z art. 54 § 1 pkt 3 o.p. w okresie od 17 września 2013 r. do 20 listopada 2013 r. organ egzekucyjny nie powinien naliczać odsetek, a wykazać przerwę w ich naliczaniu.

Co więcej, decyzje NUS będące podstawą do wszczęcia postępowań egzekucyjnych nie zostały doręczone w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowań podatkowych, co uzasadnia nienaliczenie odsetek po przekroczeniu tego terminu (art. 54 § 1 pkt 7 o.p.).

Organ egzekucyjny w treści tytułów wykonawczych zawyżył więc kwoty odsetek, poprzez nieuwzględnienie przerw w ich naliczaniu wynikających z zastosowania art. 54 § 1 pkt 1, 3 i 7 o.p. - co potwierdza zasadność zarzutów określonych w art. 33 pkt 2, 3 i 10 u.p.e.a.

Pismem z dnia 14 lutego 2014 r. skarżący wniósł "skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego w postaci zajęcia praw majątkowych stanowiących wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, skutkujących obciążeniem kosztami egzekucyjnymi w wysokości [...]zł, dokonanego w ramach postępowania egzekucyjnego objętego tytułami wykonawczymi z dnia [...]r. o nr od [...] do [...], wystawionymi przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. i doręczonych wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunków bankowych w dniu 07.02. 2014 r.".

W dniu 19 lutego 2014 r. NUS postanowił "sprostować z urzędu oczywisty błąd pisarski stwierdzony w tytule wykonawczym z dnia [...] r. nr [...] i w miejsce błędnie wskazanego numeru orzeczenia z dnia [...] r. <[...]> na pierwszej stronie tytułu wykonawczego w pozycji trzydzieści wpisać numer orzeczenia <[...]>".

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] NUS "odrzucił":

a) zarzut nieistnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2010 r. w wysokości wskazanej tytułami wykonawczymi z dnia [...] r. o nr [...],[...] i [...] - jako bezzasadny;

b) zarzut braku wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi z dnia 27 grudnia 2014 r. - jako bezzasadny;

c) zarzut określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji stanowiących podstawę prawną tych należności - jako bezzasadny;

d) zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia - jako bezzasadny;

e) zarzut niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. - jako bezzasadny.

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], NUS umorzył postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł ze względu na jego bezprzedmiotowość. Wskazał, że umorzyć można tylko należność istniejącą, należną organowi. W tym przypadku uregulowanie kosztów przed dniem złożenia wniosku spowodowało, że nie są one już należne. Zatem nie można umorzyć czegoś co nie istnieje w dacie skierowania żądania do organu egzekucyjnego, a więc występuje brak przedmiotu sprawy umorzenia.

Zawiadomieniem z dnia 17 marca 2014 r., w związku z wnioskiem o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] do czasu rozpatrzenia zarzutów, NUS poinformował zobowiązanego, że zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a. zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu.

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] DIS oddalił skargę z dnia 14 lutego 2014 r. na czynności egzekucyjne zajęcia środków pieniężnych na rachunkach bankowych.

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] DIS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie NUS u umorzeniu postępowania w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł. – ze względu na bezprzedmiotowość.

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do tytułów wykonawczych z dnia [...]r. o nr od [...] do [...].

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] organ egzekucyjny odmówił uchylenia czynności egzekucyjnych polegających na zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych w B dokonanej zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] r. oraz w A dokonanej zawiadomieniem nr [...] z [...] r.

W zażaleniu na postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązany zarzucił naruszenie:

– art. 59 § 3 u.p.e.a. – poprzez jego zastosowanie przed prawomocnym zakończeniem postępowania sądowego w sprawie rozpatrzenia zarzutów w zakresie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] roku o nr od [...] do [...];

– art. 59 § 1 pkt 2 ustawy – poprzez jego niezastosowanie w przypadku nieistnienia egzekwowanego obowiązku podatkowego oraz wydania zaskarżonych ww. tytułów wykonawczych w momencie braku wymagalności obowiązku zapłaty kwot w nich określonych z uwagi na posiadanie w dniu [...] roku zabezpieczenia w postaci zatrzymanych zwrotów podatku VAT należnych za miesiące od marca do maja 2010 roku w wysokości [...]zł.

W związku z powyższym zobowiązany wniósł o:

1) zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowań przed WSA w Gliwicach, dotyczących określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. i luty 2010 r. oraz rozpatrzenia zarzutów w zakresie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych gdyż ocena dokonana przez Sąd stanowi kwestię prejudycjalną dla rozstrzygnięcia zażalenia;

2) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy – poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego do przedmiotowych tytułów wykonawczych.

W uzasadnieniu zażalenia poza okolicznościami tożsamymi z treścią wniosku z dnia 14 lutego 2014 r. zobowiązany, powołując się na przepis art. 59 § 3 u.p.e.a. wskazał, iż złożył skargę do WSA w Gliwicach na postanowienie DIS z dnia [...]r. utrzymujące w mocy postanowienie NUS nie uwzgledniające jego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w której przedstawił argumentację i zarzuty potwierdzające konieczność zastosowania art. 33 pkt 1, 2 i 3 ustawy skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Zdaniem zobowiązanego powyższe okoliczności oraz brzmienie art. 59 § 3 u.p.e.a. uzasadniają zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego dotyczącego rozpatrzenia zarzutów w zakresie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych, gdyż ocena dokonana przez Sąd Administracyjny stanowi kwestię prejudycjalną dla rozstrzygnięcia zażalenia, a w szczególności zasadności zastosowania art. 59 § 3 ustawy egzekucyjnej.

Ustosunkowując się do zarzutów zażalenia DIS w pierwszej kolejności wskazał, że zgodnie z art. 59 § 3 u.p.e.a. w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4.

Przyczyny obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie wymienione w art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej. Powyższy przepis stanowi, iż postępowanie egzekucyjne umarza się :

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna ze wskazanych wyżej okoliczności skutkujących umorzeniem postępowania egzekucyjnego, albowiem :

– obowiązek nie został wykonany przed wszczęciem postępowania;

– obowiązek jest wymagalny, nie został umorzony i nie wygasł z innego powodu, obowiązek istnieje;

– egzekwowany obowiązek został określony zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego;

– nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego;

– egzekucja administracyjna jest dopuszczalna, obowiązek doręczenia upomnienia nie ciążył na wierzycielu;

– postępowanie egzekucyjne nie było zawieszone na żądanie wierzyciela, zatem nie zachodzi okoliczność braku podjęcia tego postępowania przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

– wierzyciel nie wystąpił z żądaniem umorzenia postępowania egzekucyjnego;

– nie wystąpiły inne przypadki przewidziane w ustawach.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów zażalenia organ nadzoru wskazał, że zabezpieczona decyzją z dnia [...] r. kwota [...]zł, wpłacona przez skarżącego na podstawie tejże decyzji, została zarachowana na zaległości podatkowe jeszcze przed wystawieniem tytułów wykonawczych w dniu 27 grudnia 2013 r., tyle tylko, że z błędną datą. W dniu 11 lutego 2014 r. dokonano poprawnego zarachowania tej kwoty z dniem dokonania wpłaty, tj. z dniem 30 sierpnia 2012 r. (należność główna [...]zł oraz odsetki [...]zł), a następnie ograniczono tytuł wykonawczy.

Co do kwoty [...] zł DIS wskazał, że NUS zatrzymał zwroty do czasu zakończenia weryfikacji rozliczeń podatnika, co nastąpiło poprzez wydanie przez DUKS decyzji w dniu [...]r., w której określono prawidłowe kwoty zwrotu podatku VAT za okres od marca do maja 2010 r. w wysokościach innych niż deklarowane. Decyzja nie jest ostateczna, ale także nie została uchylona. Wierzyciel na dzień wystawienia tytułów wykonawczych nie posiadał więc zabezpieczenia na kwotę [...]zł.

Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego błędu pisarskiego w tytule wykonawczym DIS wskazał, że we wskazanym przez zobowiązanego tytule jako podstawę prawną egzekwowanego obowiązku wskazano decyzję z dnia [...] r., nr [...], podczas gdy powinna to być decyzja o nr [...]. Popełniono więc omyłkę pisarską, pomijając "0", lecz została ona sprostowana.

W zakresie zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia DIS podał, iż zgodnie z § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2001 r., poz. 1541 ze zm.) postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia jeśli należność pieniężna została określona w orzeczeniu – co ma miejsce w tej sprawie.

Podniósł, że w przedmiotowej sprawie NUS wydał w dniu [...] roku decyzje określające wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 roku w wysokości [...] zł. i za luty 2010 roku w wysokości [...]. Po rozpatrzeniu odwołań DIS decyzjami z dnia [...] roku utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji.

Egzekwowany obowiązek (zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2010 roku) został określony w powołanych wyżej tytułach wykonawczych – zgodnie z treścią obowiązku określonego ww. decyzjach z dnia [...] roku.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił różnicę dotyczącą wysokości kwoty określonej w tytule wykonawczym a orzeczeniem będącym podstawą jego wystawienia (str. 11 uzasadnienia postanowienia).

W skardze, skierowanej do WSA w Gliwicach zobowiązany zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie, wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów wyrażającą się w:

a) pominięciu decyzji NUS w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań skarżącego w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do lutego 2010 r. wraz z odsetkami;

b) nieuwzględnieniu, że organ egzekucyjny przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego i dokonaniem zajęć rachunków bankowych powinien uwzględnić w całości zabezpieczenie określone w decyzji o zabezpieczeniu i to zarówno w formie wpłaty na rachunek depozytowy kwoty [...]zł, jak również zabezpieczenia ustanowionego na kwocie zatrzymanych zwrotów podatku VAT;

c) nieuwzględnieniu, że organ egzekucyjny w sposób nieuprawniony i bezprawny wystawił zaskarżone tytuły wykonawcze, a następnie dokonał zajęcia rachunków bankowych skarżącego, powodując obciążenie go kosztami egzekucyjnymi w wysokości [...]zł;

d) pominięciu, że w momencie przeprowadzenia czynności egzekucyjnych, tj. w lutym 2014 r. nie było w obrocie prawnym ostatecznej decyzji określającej zobowiązania w podatku od towarów i usług od marca do maja 2010 r. w kwocie innej niż zadeklarowana;

2) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących umorzeniem postępowania egzekucyjnego, pomimo posiadania przez organ podatkowy zabezpieczenia w postaci zatrzymanych zwrotów podatku VAT należnych za miesiące od marca do maja 2010 roku w kwocie [...]zlotych;

3) naruszenie art. 59 § 3 u.p.e.a. – poprzez jego zastosowanie przed prawomocnym zakończeniem postępowania sądowego w sprawie rozpatrzenia zarzutów w zakresie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r., nr od [...] oraz [...];

4) naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. – poprzez jego niezastosowanie w przypadku nieistnienia egzekwowanego obowiązku podatkowego oraz wydanie ww. tytułów wykonawczych w momencie braku wymagalności obowiązku zapłaty kwot w nich określonych z uwagi na posiadanie w dniu [...] roku zabezpieczenia w postaci zatrzymanych zwrotów podatku VAT należnych za miesiące od marca do maja 2010 roku w wysokości [...]zł.

W oparciu o powyższe, skarżący wniósł o:

1) uwzględnienie skargi i uchylenie w całości postanowienia DIS z dnia [...] r. oraz poprzedzającego go postanowienia NUS z dnia [...]r.;

2) zasądzenie na rzecz skarżącego od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych;

3) zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowań sądowych w sprawach dotyczących:

a) określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2010 r., prowadzonych przez Naczelny Sąd Administracyjny na skutek złożenia skarg kasacyjnych od wyroków WSA w Gliwicach w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 73/14 oraz III SA/Gl 74/14, gdyż ocena dokonana przez Sąd stanowi kwestię prejudycjalną dla rozstrzygnięcia niniejszej skargi,

b) rozpatrzenia zarzutów wniesionych na prowadzone postępowanie egzekucyjne, gdyż ocena dokonana przez Sąd stanowi kwestię prejudycjalną dla rozstrzygnięcia niniejszej skargi.

W uzasadnieniu skargi powołano okoliczności zawarte we wniosku z dnia 14 lutego 2014 r. oraz zażaleniu na postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto, skarżący podniósł, że organ podatkowy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 i 80 k.p.a. Wskazał, że realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Przenosząc te regulacje na grunt tej sprawy podniósł, że organ rozpatrując zażalenie powinien uwzględnić wszystkie okoliczności faktyczne towarzyszące podjętym czynnościom egzekucyjnym.

W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wskazał, że nie znajduje podstaw do zawieszenia tego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowań prowadzonych pod sygnaturą III SA/Gl 73/14 i III SA/Gl 74/14, w których oddalono skargi na decyzje dotyczące określenia zobowiązania w podatku VAT za styczeń i luty 2010 r.

W piśmie procesowym z dnia 12 marca 2015 r. skarżący po raz kolejny powtórzył swoją argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Uwzględnienie skargi może nastąpić tylko jeśli: a) zaskarżony akt (tu: postanowienie) został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) względnie, jeśli akt dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a zatem skarga na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że istota niniejszej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy słusznie organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...]roku, nr od [...] do [...].

Przechodząc do analizy przepisów regulujących zasady prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazać trzeba, że organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest obowiązany umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu. Przepis art. 59 u.p.e.a. jest przepisem bezwzględnie obowiązującym. Stosownie do tego przepisu prawnego postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (§ 2).

W przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 (§ 3).

Postanowienie, o którym mowa w § 3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu (§ 4).

Na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym (§ 5).

Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel. Umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są w znacznej części następstwem pojawienia się przyczyn niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego. Jeżeli egzekucja prowadzona jest na podstawie określonej grupy tytułów wykonawczych i nie można wyegzekwować należności tylko z części tytułów, wówczas postępowanie ulega częściowemu umorzeniu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że organ egzekucyjny zasadnie, zdaniem Sądu, wykazał że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie prawidłowo wystawionych tytułów wykonawczych; zaległości podatkowe nie zostały przez skarżącego uregulowane; zostały one objęte tytułami wykonawczymi i skierowane do egzekucji w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Organ nadzoru prawidłowo wykazał, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek, przewidziana w powołanym wyżej art. 59 § 1 u.p.e.a. – skutkująca umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez pełnomocnika w skardze wskazać należy, że skarżący bezzasadnie powołuje się na brak wymagalności obowiązku zapłaty kwot określonych w tytułach wykonawczych z dnia 27 grudnia 2013 r. z uwagi na posiadanie przez organ kwoty [...]zł z tytułu zabezpieczenia decyzją z dnia [...]r., zwrotu podatku VAT za okres od marca do maja 2010 r. Należy zauważyć, że decyzja NUS z dnia [...]r. wyraźnie wskazuje, że organ dokonał na podstawie art. 33 § 2 pkt 2 o.p. zabezpieczenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku VAT za styczeń i luty 2010 r. poprzez uznanie tylko kwoty [...]zł. Zgodnie z art. 33 § 1 i 4 o.p. w związku z art. 33d § 2 pkt 6 o.p. sentencja decyzji o zabezpieczeniu składa się z dwóch elementów: oznaczenia zabezpieczonego zobowiązania podatkowego oraz wskazania zabezpieczonej kwoty tego zobowiązania. Organ w decyzji z dnia [...]r. wskazał, które zobowiązania zabezpiecza określając ich przybliżoną wysokość na [...]zł i [...]zł, wraz z odsetkami, jak również określił, że zabezpiecza wskazane zobowiązania podatkowe poprzez uznanie na rachunku depozytowym kwoty [...]zł. Także w postanowieniu z dnia [...]r., wydanym na podstawie art. 33d § 2 pkt 6 o.p. NUS wyraźnie wskazał, że przyjmuje zabezpieczenie w kwocie [...]zł. Stąd twierdzenie skarżącego, że analizowana decyzja stanowi zabezpieczenie wykonania sprecyzowanych tam zobowiązań podatkowych, także w odniesieniu do kwoty [...]zł - nie jest zasadne.

Należy w tym miejscu dodać, że w odniesieniu do zwrotu różnicy podatku VAT za miesiące od marca do maja 2010 r. NUS działając na podstawie art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2004 r., poz. 535 ze zm.) przedłużył termin jej zwrotu do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia skarżącego dotyczącego tego okresu (postanowienia z dnia [...] r., z dnia [...] r., z dnia [...]r.), co nastąpiło decyzją DUKS z dnia [...]r.

W tej sytuacji prawnej, organ dysponował kwotą [...]zł, lecz nie - jak twierdzi skarżący - na podstawie decyzji z dnia [...]r. o zabezpieczeniu wykonania zobowiązań podatkowych z tytułu podatku VAT za styczeń i luty 2010 r., lecz na podstawie wymienionych wyżej postanowień, opartych o art. 87 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług.

Można ponadto dodać, że decyzję wymiarowe na podstawie których wystawiono w tej sprawie tytuły wykonawcze są ostateczne, a zatem zgodnie z art. 239e o.p. podlegają wykonaniu, zaś stosownie do art. 61 §1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje ich wykonania.

Z tych względów zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 i art. 59 § 3, jak również powiązana z tym argumentacja, oparta o naruszenie przez organy art. 7, 77 i 80 k.p.a. - nie jest trafna.

Sąd nie zawiesił niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowań sądowoadministracyjnych, dotyczących zgodności z prawem decyzji wymiarowych (sprawy o sygnaturze III SA/Gl 73/14 i III SA/Gl 74/14), ponieważ DIS w tej mierze nie wyraził zgody, zaś Sąd nie dostrzegł podstaw, aby postępowanie zawiesić działając z urzędu na podstawie art. 124 lub art. 125 p.p.s.a. Można dodać, że ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego wskazanych decyzji wymiarowych będzie mogło zostać uwzględnione w ramach innych instytucji prawnych.

Z tych wszystkich powodów na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.