Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 185/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.135, art.145§1 pkt 1 lit a ic, art.200, art.205§2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.107§3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Damian Bronowicki Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2021 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] roku nr [...], w całości. 2. Zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A.S. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

A.S. (dalej: Skarżąca, Strona) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor OR, organ II instancji, organ) z [...] kwietnia 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik BP, organ I instancji) z [...] sierpnia 2022 r. odmawiającą Skarżącej przyznania płatności rolno-środowiskowo – klimatycznej (dalej: płatność RSK) na 2021 r.

Z treści decyzji organu II instancji wynika, że Skarżąca we wniosku z 2021 r. wskazała, że obszar do jakiego ubiega się o płatności RSK w ramach wariantu 5,5 półnaturalne łąki świeże wynosi 6,79 ha.

Kierownik BP uznał, że wniosek nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ ustalił, że Strona działała w ramach szerszego przedsięwzięcia gospodarczego, w ramach którego stworzono sztuczne warunki do uzyskania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Za podstawę prawną ww. decyzji przyjął m.in.

art. 27 ust. 1 i ust. 2 Ustawy z dnia 20 luty 2015 r. wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422) – dalej: Ustawa PROW; § 3 ust. 3, § 16 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r, w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju, Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 415 ze zm. – dalej: Rozporządzenie RSK); art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L 1995.312.1 – dalej: Rozporządzenie nr 2988/95; art. 60 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania

nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549. ze zm.; dalej: Rozporządzenie nr 1306/2013).

W motywach decyzji Kierownik BP wskazał, że poczynione w wyniku kontroli administracyjnej ustalenia wykazały, że w odniesieniu do Strony brak było możliwości samodzielnego funkcjonowania wraz z pełną zależnością funkcjonalną od podmiotów

i osób trzecich powiązanych kapitałowo i osobowo, co stanowiło przesłankę uznania, że stworzono sztuczne warunki celem zwiększenia kwot pozyskiwanych z funduszy UE. Ustalił istnienie ścisłych powiązań Strony z osobą M.J. oraz szeregu osób fizycznych tj. I.O., K.S., Ł.P., M.J., M.P., W.K.. Bazując na tych powiązaniach M.J. dokonał multiplikacji podmiotów, które następnie z osobna mogły ubiegać się o przyznanie płatności obszarowych z ominięciem kwotowych limitów dofinansowania przysługującemu jednemu gospodarstwu rolnemu. Beneficjentem rzeczywistym

(tj. pośrednim udziałowcem) w szeregu spółek kapitałowych (w których funkcje zarządcze pełni m.in. Skarżąca) jest M.J., który pełni tę samą funkcję

w kilkudziesięciu innych podmiotach, powołanych w formie spółek z o.o. i ubiegających się w ARiMR o płatności obszarowe (w tym o płatności RSK). Organ I instancji ustalił, że zidentyfikowane (wymienione na str. 3 i 4 decyzji osoby fizyczne i prawne) oraz M2 sp. z o. o., FU sp. z o. o., G sp. z o. o., GG sp. z o.o., GA sp. z o.o., P1 sp. z o.o., RD sp. z o.o., TT sp. z o.o., w tym RP poza M.J. łączą (jako pośredniego udziałowca), łączą ponadto te same osoby występujące w organach w organach zarządczych

oraz współzależność funkcjonalno-ekonomiczna. Ustalił, że nie są one: zdolne

do samodzielnego funkcjonowania albowiem nie posiadają zaplecza technicznego

i magazynowego, a niezbędne pracę agrotechniczne są zlecane powiązanym podmiotom. Ponadto stwierdzono daleko idącą współzależność ekonomiczną, gdyż jak ustalił organ I instancji ponoszone koszty prowadzenia działalności często nie są adekwatne do realizowanej działalności rolniczej. Wskazał ponadto, że spółka dominująca względem części w/w spółek tj. P S.A. (dalej: P S.A.), pośredniczyła w finansowaniu inwestycji polegającej na zakupie gruntów rolnych.

Dyrektor OR utrzymując w mocy orzeczenie organu I instancji podzielił wyrażone w nim stanowisko co do faktu sztucznego podziału potencjału gruntów rolnych znajdujących się pod kontrolą faktyczną M.J., jak również faktu, że grunty deklarowane do płatności przez Skarżącą nie stanowią wyodrębnionego samodzielnego gospodarstwa oraz fakt, że nie jest ona samodzielnym producentem rolnym przedstawił mechanizm mający na celu zmaksymalizowanie wysokości otrzymanych płatności oraz uzyskania płatności do działek do których na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana z powodu przekroczenia limitów powierzchniowych i kwotowych dla pojedynczego gospodarstwa.

Organ II instancji zwrócił uwagę, że dane zawarte w Krajowym Rejestrze Sądowym (dalej: KRS) jak również dane zawarte w Systemie, o którym mowa w art. 2 Ustawy EP (w tym m.in, ewidencji wniosków o przyznanie płatności), mogą stanowić źródło ustaleń

i w sytuacji gdy nie są skutecznie podważone nie wymagają dalszego postępowania dowodowego.

Dyrektor OR wyjaśnił, że u podstaw odmówienia Stronie przyznania płatności RSK są okoliczności związane z potencjałem gruntów rolnych, nad którymi faktyczne władztwo sprawuje M.J., jak również okoliczności związane z funkcjonowaniem szeregu spółek kapitałowych, względem których M.J. posiada status beneficjenta rzeczywistego, o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2022 r., poz. 593). Wynika to z faktu, że całość udziałów w sukcesywnie tworzonych spółkach posiada podmiot P S.A., którego jedynym akcjonariuszem od momentu założenia spółki jest M.J.. Zarząd P S.A. reprezentowany jest przez prezesa M.J., a do dnia [...] listopada 2022 r. członkami zarządu pozostawali: M.W., K.S. oraz M.J.. Organ stwierdził, że M.J. posiada dominujący wpływ na działalność multiplikowanych spółek, w których funkcje zarządcze pełni m.in. Skarżąca poprzez pośrednie posiadanie całości udziałów.

Organ dokonał analizy podmiotów (osób prawnych i fizycznych) w których w 2021 r. jako osoba kluczowa wystąpił M.J., jak również deklarowanych przez nie powierzchni, które podlegają modulacji. W tabelach na k: 17-18 decyzji zobrazował obszary zgłoszone przez podmioty powiązane w ramach czterech form pomocy finansowej: płatności ONW, płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (JPO, RDST, PZZ, MR, płatności do roślin strączkowych), płatności RSK, oraz płatności ekologicznej (płatność RE) .

Również w formie tabeli (k-19-22) wykazał, że Skarżąca aplikuje jako osoba fizyczna, pozostając jednocześnie osobą decyzyjną w grupie podmiotów, względem których podmiotem nadrzędnym jest P S.A. (z beneficjentem rzeczywistym M.J.), która posiada całość udziałów w: A sp. z o.o., AP sp. z o.o., AP sp. z o.o., B sp. z o.o., M1 sp. z o.o., W1, W2, W3, W4, W5, W6, FP sp. z o.o., BG sp. z o.o., J sp. z o.o., S sp. z o.o., FG sp. z o.o., RG sp. z o.o., RP sp. z o.o., TO sp. z o.o., TT sp. z o.o., TF sp. o.o., TF sp. z o.o., TS sp. z o.o., M2 sp. z o.o., FU sp. z o.o., GG sp. z o.o., GA sp. z o.o., RD sp. z o.o., TT sp. z o.o., P1 sp. z o.o., a także 50% w AG sp. z o.o. (ponadto M.J. posiada 100% udziałów w AP sp. z o.o. oraz 98% w G sp. z o.o.). W ten sposób M.J. jako jedyny akcjonariusz P S.A. pośrednio posiada dominujący wpływ na działalność wymienionych spółek, ma pełna kontrole nad ich działalnością.

Wszystkie ww. spółki aplikują o dopłaty z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jak również o płatności w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, tj. płatności ONW, płatności PRSK i płatności RE (przy czym FU Sp. z o.o., RD Sp. z o.o. nie wnioskowały o płatności w 2021 r.), ponadto M.J., K.S., M.P., Skarżąca, W.K., również indywidualnie ubiegają się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W ocenie organu II instancji, z analizy całokształtu zebranego materiału dowodowego wynika, że ww. podmioty pozostają względem siebie w ścisłej zależności na płaszczyźnie funkcjonalnej, ekonomicznej oraz zarządzane są przez tę samą wąską grupę osób: M.J. - pośredni udziałowiec ww. spółek oraz osoby pełniące funkcje zarządcze, tj.: I.O., K.S., Ł.P., M.J., Skarżąca, M.P., W.K., którzy w sposób sztuczny dokonali multiplikacji podmiotów, czego efektem było obejście limitów kwotowych płatności obszarowych przysługujących jednemu gospodarstwu rolnemu.

Dyrektor OR wskazał przy tym, że gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące

się na terytorium tego samego państwa członkowskiego (art. 4 ust. 1 lit. b Rozporządzenia nr 1307/2013). Zgodnie z definicją określoną w art. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 2018/1091 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zintegrowanych statystyk dotyczących gospodarstw rolnych oraz uchylenia rozporządzeń (WE) nr 1166/2008 i (UE) nr 1337/2011 (Dz. U. UE L.2018.200.1) gospodarstwo rolne oznacza oddzielną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada własne kierownictwo i która prowadzi działalność gospodarczą w rolnictwie (...).

W ocenie organu ww. podmiotom nie można przypisać statusu gospodarstwa rolnego stanowiącego oddzielną jednostkę, zarówno pod względem technicznym jak

i ekonomicznym. Nie można ponadto stwierdzić, że ww. spółki posiadają własne odrębne kierownictwo, albowiem dominujący wpływ na ich działalność, jako pośredni udziałowiec, zawsze posiada M.J., zaś w skład ich organów zarządczych wchodzi – w różnych maksymalnie 3-osobowych składach – tylko 7 osób). Wobec powyższego ww. spółki są powiązane fundamentalnie na płaszczyźnie właścicielskiej poprzez osobę M.J. jako beneficjenta rzeczywistego oraz na płaszczyźnie zarządczej przez osoby - I.O., K.S., Ł.P., M.J., Skarżąca, M.P., W.K..

Dyrektor OR zwrócił przy tym uwagę na dokumentację dołączoną do akt sprawy, którą organy zarządcze spółek S sp. z o.o. oraz B sp. z o.o. złożyły z związku z ubieganiem się o pomoc z tytułu wystąpienia szkód w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem w 2021 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, gdzie zarząd ww. spółek (Skarżąca i K.S. oraz M.J. i I.O.) wskazali wprost, że podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy pozostaje w relacji powiązania z innymi podmiotami (dokładnie 31 szt.), które określono w załączniku nr 1 do tego oświadczenia, nie zatrudniającymi pracowników, w których beneficjentem rzeczywistym jest M.J..

Organ zaznaczył też, że z akt sprawy wynika, że niemal wszystkie ww. podmioty,

w tym Strona jako osoba fizyczna, nie posiadają własnej infrastruktury technicznej

w postaci maszyn i urządzeń tj. elementów infrastruktury niezbędnych do prowadzenia działalności rolniczej. W tym zakresie prace agrotechniczne na działkach deklarowanych przez zmultiplikowane podmioty są formalnie zlecane do podmiotów, które tę infrastrukturę posiadają. W przypadku Skarżącej ustalono (na podstawie dowodów załączonych do odwołania), że podmiotem, który wykonywał usługi rolnicze na działce zadeklarowanej był P.K., Z oświadczenia z [...] września 2022 r. wynikało, że osoba ta, na podstawie ustnej umowy ze Skarżącą wykonała na przełomie sierpnia i września 2021 r. usługę koszenia łąki oraz zbioru grochu.

W odpowiedzi z [...] stycznia 2023 r. (na wezwanie organu który zażądał doprecyzowania powyższych informacji) pełnomocnik Skarżącej wyjaśnił, że: -/ materiał siewny został zakupiony do HC, zapłata nastąpiła gotówką. Jako potwierdzenie transakcji pełnomocnik przedstawił potwierdzenie wypłaty gotówki w kwocie 8000 zł; -/ siewu i koszenia dokonywał P.K.,: usługa koszenia kombajnem rozliczona została we wrześniu 2021 r. gotówką; (jako dowód przedstawiono potwierdzenie wypłaty gotówki 9600 zł.) w zakresie uprawy i siewu grochu pełnomocnik wskazał, że Strona rozliczyła tę usługę z usługobiorcą zebranymi plonami; -/ w zakresie dotyczącym łąk wskazał, że koszenie (5,60 ha) zostało zlecone P.K., któremu w ramach rozliczeń przekazano zebrane siano; -/ zaznaczył również, że Strona oraz R.K. dokonali pomiędzy sobą wzajemnych rozliczeń, a finalnie P.K. zapłacił Skarżącej gotówką; -/ dodał, że Skarżąca nie posiada dokumentów związanych z uprawą gdyż jest rolnikiem ryczałtowym, nie ma obowiązku i nie prowadzi ewidencji zakupów towarów i usług, nie posiada magazynów, a zebrane plony były zabierane bezpośrednio z pola przez usługobiorcę.

Wyjaśnienia Strony organ II instancji uznał za zdawkowe i mało wiarygodne

w kontekście prowadzenia przez nią samodzielnego gospodarstwa rolnego na własną rzecz, ryzyko i rachunek.

Następnie Dyrektor OR przedstawił w formie tabeli (k- 26-27 decyzji) skalę ścisłych powiązań dotyczących ww. podmiotów prawnych i osób fizycznych (Strona, M.J., P.K.) w rozbiciu na: zleceniodawcę, datę zawarcia umowy, rodzaj wykonanych usług, osoby podpisującej umowę/odbierające wykonanie usługi i wykonawcę usługi. Odnośnie umów o świadczenie usług rolnych zaznaczył, że zgodnie z ich treścią I sp. z o.o. bądź też firma U R.K. (sporadycznie inni - jak w tej sprawie) zobowiązywali się do wykonywania na rzecz szeregu ww. podmiotów usług agrotechnicznych w postaci talerzowania gruntu, siewu roślin oraz zbiorów wykonywanych kombajnem zbożowym. W przypadku Strony, wskazywane prace – są w dużym stopniu nieudokumentowane i niemożliwe wręcz do oceny ze względu na wątpliwej jakości materiał dowodowy jaki Strona wniosła do akt sprawy.

W ocenie organu podział areału gruntu pozostającego w dyspozycji M.J. jest pozorny, a tym samym ma sztuczny charakter. Podkreślił, że szereg ww. podmiotów, w tym Strona nie posiadają atrybutów odrębności w sferze kierowniczej, jak również funkcjonalnej. Zarządzane są w jednolity sposób na co realny wpływ ma M.J.. Podmioty te zostały utworzone w ten sposób, że - poza nielicznymi wyjątkami przydzielono im tylko grunty, a przeze to, że (w zdecydowanej większości przypadków) nie: posiadają kadry pracowniczej oraz żadnej infrastruktury technicznej tj. maszyn, urządzeń, magazynów, środków transportu, są w pełni uzależnione od usług realizowanych przez firmy zewnętrzne. W okolicznościach ww. podmiotów firmą taką jest przede wszystkim I sp. z o.o. i wzajemnie albowiem zarząd tej spółki nie wniósł do sprawy jakichkolwiek dokumentów, które świadczyłyby o tym, że wykonywała ona usługi rolnicze również dla innych niż opisane w decyzji osób fizycznych bądź prawnych trudniących się uprawą gruntów rolnych. Wręcz przeciwnie - wszystko odbywało się w gronie tylko i wyłącznie kilkunastu podmiotów powiązanych, w zarządach których zasiada grono tych samych osób, a wspólnym mianownikiem w tym procederze jest osoba beneficjenta rzeczywistego - M.J..

Również w formie tabeli (k: 28-30) organ sporządził zestawienie w zakresie koncepcji prowadzenia działalności rolniczej przez ww. podmioty. Zauważył, że prowadzenia przez M.J. opiera się wyłącznie na produkcji roślinnej. Za wyjątkiem G sp. z o.o. żaden z podmiotów nie posiada zwierząt gospodarskich. Podniósł, że zawężony rodzajowo obszar prowadzonej działalności rolniczej (brak podstawowych zbóż: pszenicą,, jęczmień, pszenżyto, brak kukurydzy, rzepaku, uprawy warzyw, roślin okopowych, sadów i plantacji trwałych) jest kolejnym potwierdzeniem tezy, że ww. spółki należy traktować jako jeden organizm gospodarczy posiadający ściśle określoną koncepcję prowadzenia tejże działalności. Tym samym stanowi to kolejny dowód na fikcyjność podziału gruntów na niezależne i odrębne gospodarstwa. Niemal wszystkie podmioty (w tym Skarżąca) nie posiadają jakiejkolwiek infrastruktury (maszyn, urządzeń rolniczych), bazy przechowalniczej. Strategia tych podmiotów polega na uprawie tylko kilku gatunków roślin, ponieważ nie wymaga to użycia szerokiego wachlarza sprzętu agrotechnicznego, jak również wynika to z posiadanego przez osoby kierujące spółkami know-how w zakresie zasad uprawy .

Pozostając przy ekonomiczno-biznesowych aspektach świadczących o współzależności spółek kontrolowanych przez M.J., w części zarządów których zasiada Strona, organ zwrócił uwagę na umowę kredytową nr [...] zawartą między P S.A. a [...] S.A. na mocy której P S.A. uzyskała kredyt przeznaczony na inwestycje związane z gruntami rolnymi. Kredyt został przeznaczony na inwestycje polegające na udzieleniu pożyczki Stronie i spółkom: AG Sp. z o. o., S Sp. z o.o., AP Sp. z o.o., BG Sp. z o.o., J Sp. z o.o., FG Sp. z o.o., TO Sp. z o.o., TT Sp. z o.o., TT Sp. z o.o., TF Sp. z o.o., TF Sp. z o.o., TS Sp. z o.o., AP Sp. z o.o., FP Sp. z o.o., RP Sp. z o.o., A Sp. z o.o., W6 Sp z o.o. Zabezpieczaniem spłaty powyższego kredytu jest hipoteka nieruchomości będących własnością powyższych spółek oraz dodatkowo spółek powiązanych: RG sp. z o.o., GA sp. z o. o., a nawet własnością K.P. (siostry Pana M.J.) (pismo [...] SA z [...] maja 2022 r.). Ww. hipoteka umowna łączna na sumę 37 878 000,00 zł widnieje w księgach wieczystych (dział IV) wskazywanych organowi przez spółki, np. nr [...] (właściciel TO sp. z o.o.), nr [...] (właściciel TT sp. z o.o.), [...] (właściciel TS sp. z o.o.), [...] (właściciel TF sp. z o.o.) i innych. Tym samym, ww. spółki są solidarnie współobciążone ww. hipoteką celem zabezpieczenia kredytu udzielonego P S.A. Powyższy kredyt posiada także inne zabezpieczenia min. poręczenie cywilne akcjonariusza tj. M.J., poręczenia cywilne wybranych podmiotów zależnych od spółki zawierającej umowę kredytową - w tym wypadku spółki P S.A.

Dalej Dyrektor OR zauważył, że częstokroć te same adresy podane jako siedziby spółek, jak i adresy do korespondencji przewijają się we wszystkich podmiotach prawa handlowego oraz wśród osób fizycznych, które zgłosiły do płatności na 2021 r. Zastrzegł, że o ile zabieg taki jest prawnie dozwolony, to jednak w okolicznościach sprawy budzi wątpliwości. Spółki i osoby fizyczne zarejestrowane w ewidencji producentów ARiMR - w tym strona postępowania, wskazywały w 2021 r. miejsce swojej siedziby pod kilkoma powtarzającymi się adresami. W przypadku Skarżącej jest to adres: ul. [...]. Jest to jednocześnie adres siedziby podmiotów: AP sp. z o. o., RP sp. z o.o., oraz adres korespondencyjny AB sp. z o.o. Ponadto pod tym adresem siedzibę ma również Spółdzielnia "O" (KRS [...]) gdzie prezesem jest A.J., a w radzie nadzorczej zasiadają M.J. oraz W.K.. W ocenie organu adres ten to jedynie formalne wykreowanie miejsca do odbioru korespondencji nadawanej przez organy ARiMR do Strony. Generalnie, organ wskazał, że w świetle danych tabeli jest kilka powtarzających się miejsc, w których umiejscowiono formalne siedziby szeregu podmiotów, w których beneficjentem rzeczywistym jest M.J. a adresem korespondencyjnym jest zazwyczaj adres: ul. [...], w pozostałych przypadkach – każdy podmiot posiada zarejestrowanego w ARiMR pełnomocnika wyłącznie z grona wcześniej wielokrotnie wymienionych osób zasiadających w zarządach spółek, na którego ręce kierowana jest korespondencja - również pod ww. adres. Ponadto, jak ustalił organ, ww. pomieszczenia biurowe były dzierżawione, zaś transakcje te odbywały się wyłącznie w kręgu powiązanych osób fizycznych i prawnych.

Dla przykładu: -/ AG sp. z o.o. dzierżawi od Fundacji "[...]", w której funkcję prezesa zarządu pełni Strona, a członkiem Rady Fundacji jest Ł.P., na mocy umowy z [...] sierpnia 2018 r. podpisanej przez Skarżącą, K.S. i Ł.P. pomieszczenie biurowe o pow. 2 m² zlokalizowane w [...]; -/ AP sp. z o.o. dzierżawi od Fundacji "[...]" na mocy umowy z [...] czerwca 2016 r. podpisanej przez Skarżącą i Ł.P. pomieszczenie biurowe o pow. 5 m² zlokalizowane w [...] (sytuacja tożsama jak w przypadku AG sp. z o. o., -/ RP sp. z o.o. dzierżawi od G sp. z o. o. (prokurent M.J.) na mocy umowy z [...] czerwca 2018 r. podpisanej przez K.S. oraz M.P. pomieszczenie biurowe o pow. 2m² zlokalizowane

w [...]; -/ RG sp. z o.o. dzierżawi od G sp. z o.o. (prokurent M.J.) na mocy umowy z [...] czerwca 2018 r. podpisanej przez M.P., Ł.P. i M.J. pomieszczenie biurowe o pow. 2m² zlokalizowane w [...]; -/ A sp. z o.o. dzierżawi od G sp. z o.o. (prokurent M.J.) na mocy umowy z [...] czerwca 2018 r. podpisanej przez M.P., Ł.P. i K.S. pomieszczenie biurowe o pow. 2 m² zlokalizowane w [...]; -/ TF sp. z o.o. dzierżawi od AP sp. z o.o. na mocy umowy z [...] czerwca 2016 r. podpisanej przez W.K., Ł.P. i M.J. pomieszczenie biurowe o pow. 5m² zlokalizowane w [...]. Organ zauważył, że umowy dzierżawy pomieszczeń przez podmioty, w których beneficjentem rzeczywistym jest M.J. zawierane są zawsze w takiej samej formie oraz tylko i wyłącznie w gronie powiązanych osób prawnych, które reprezentowane są wyłącznie przez te same osoby fizyczne. Dodatkowo dzierżawa pomieszczenia biurowego o powierzchni 2 czy 5 m² jest w ocenie organu sprzeczna z wymogami Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz. U. 2003 r. poz. 1650 ze zm.) i służy jedynie wykreowaniu formalnych adresów siedzib ww. spółek wnioskujących o płatność (częstokroć tożsamych).

Powyższe, w ocenie organu dowodzi, że zarówno Skarżąca, jak i inne podmioty (osoby prawne i fizyczne) wskazane w decyzji nie stanowią odrębnych i samodzielnych gospodarstw rolnych będących zorganizowaną całością gospodarczą.

Dyrektor OR stwierdził, że M.J. przy asyście ww. osób fizycznych (działających jako członkowie zarządu) stworzył mechanizm polegający na formalnym rozpisywaniu pozyskiwanych lub posiadanych gruntów na tworzone w tym celu spółki prawa handlowego, pozostające pod jego kontrolą, tak by stworzyć pozory samodzielnego prowadzenia dzielności rolniczej. W rzeczywistości spółki te miały jednego właściciela - w osobie M.J. (poprzez P S.A.) oraz jedno kierownictwo w osobach: I.O., K.S., Ł.P., M.J., Skarżąca, M.P., W.K., które pełniły w spółkach, w tym AG sp. z o. o., funkcje zarządcze, w różnie skonfigurowanych maksymalnie 3-osbowych składach. Organ stwierdził, że M.J. nie konsolidował pozyskiwanej ziemi w ramach jednego gospodarstwa albowiem w takiej sytuacji uzyskałby kwotę dopłat obszarowych w wysokości znacznie niższej niż w przypadku rozpisania majątku ziemskiego na kilkadziesiąt spółek z o.o., co pozwala na ominiecie limitów zarówno kwotowych, jak również powierzchniowych, obowiązujących dla poszczególnych płatności. Według organu, ww. podział jest sztuczny albowiem spółki M.J. funkcjonują jako jeden organizm gospodarczy, jednolicie zarówno na płaszczyźnie stricte produkcyjnej, jak również biznesowej. Zasadniczym i jedynym celem takiego pozornego rozdrobnienia potencjału ziemskiego jest uzyskanie dodatkowych korzyści finansowych. Sam fakt, że dana spółka jest formalnym właścicielem ziemi nie świadczy o tym, że stanowi ona samodzielne gospodarstwo rolne. Gospodarstwa spółek M.J. mają jedynie kadłubowy charakter, albowiem są całkowicie pozbawione podstawowych atrybutów definiujących takie gospodarstwo, jak niezależność w obszarze technicznym jak również ekonomicznym. Nie zatrudniają żadnych pracowników, ani fizycznych ani merytorycznych, a niezbędne czynności agrotechniczne, formalnie wykonywane: przez daną spółkę, były po prostu zlecane podmiotom trzecim (także powiązanym), a kierunki prowadzenia działalności są dobierane dla wszystkich spółek tak, aby móc te zabiegi takim sposobem zrealizować, a także skonsolidować podaż poszczególnych rodzajów produktów, a tym samym ułatwić logistykę i zbyt. W sferze ekonomicznej ww. spółki są w pełni zależne od M.J., który podejmuje decyzje w zakresie finansowania ich działalności, czego dobitnym dowodem jest kredyt udzielony przez [...] na rzecz P S.A.

na mocy którego pośrednio, konsolidacyjnie finansowania jest działalność spółek: S sp. z o.o., AP sp. z o.o., BG sp. z o.o., J sp. z o.o., FG sp. z o.o., TO sp. z o.o., TT sp. z o.o. TT sp. z o.o., TF sp. z o.o., TF sp. z o.o., RP sp. z o.o., A sp. z o.o., W6 sp. z o.o.,

AG sp. z o.o.

W ocenie organu zamiarem M.J., pod kontrolą którego znajdował się areał ponad 2721 ha gruntów było zmultiplikowanie podmiotów mogących ubiegać się o dopłaty unijne (dopłaty bezpośrednie, płatności ONW, płatności PRSK, płatności RSK i płatności RE), w celu uzyskiwania ich w wyższej wysokości, poprzez ominięcie limitów kwotowych i powierzchniowych dla poszczególnych rodzajów płatności obowiązujące dla pojedynczego gospodarstwa rolnego.

Organ wskazał na szacunki ukazującej jakie zyski można osiągnąć poprzez sztuczny podział: znacznego areału grantów rolnych; (w omawianym przypadku 2721,47 ha tylko dla podmiotów zlokalizowanych na terenie województwa [...]) i przypisania rozdzielonych gruntów na utworzone w tym celu podmioty, które następnie

pod pozorem prowadzenia odrębnego gospodarstwa rolnego aplikują o dopłaty (w tym 51,15 ha zostało zadeklarowane indywidualnie przez Skarżącą oraz W.K.).

Według ustaleń organu, złożenie odrębnych wniosków przez wskazane spółki (30)

oraz osoby fizyczne powiązane personalnie i kapitałowo, tylko w ramach spółek obsługiwanych przez ARiMR na terenie województwa [...], spowodowało,

że w 2021 r. M.J. mógłby zyskać w przypadku płatności: -/ RDST – 142 138,24 zł; -/ MR – 308 590,00 zł; -/ bezpośrednich - 4.444,83 zł; -/ JPO – 634 086,42 zł -/ ONW - co najmniej 185 172,35 zł.

Mając na względzie przedstawiony wyżej stan rzeczy Dyrektor OR uznał, że tworzenie przez M.J. i powiązane z nim osoby wielu spółek zgłaszających grunty jako odrębne podmioty (również osoby fizyczne) ma charakter działania ukierunkowanego na obejście przepisów: art. 13 i 14 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW, § 15 ust 1 Rozporządzenia RE oraz art. 16 ust. Rozporządzenia RSK.

Stwierdził, że ww. podmioty - w tym Skarżącą jako osobę wykreowaną na producenta rolnego - należy traktować jako jeden organizm gospodarczy, tj. jako jedno gospodarstwo rolne stanowiące majątek M.J., zarządzane: przez; zamkniętą grupę ww. osób.

Dalej organ II instancji wskazał, że o tym, że autonomiczny charakter gospodarstw rolnych reprezentowanych przez spółki M.J. jest tylko pozorny, świadczy również fakt powoływania szeregu spółek w tym samym czasie. I tak: -/ W1 sp. z o.o. - wpis do KRS listopad 2012 - deklaruje jedną działkę ewidencyjną nr [...], o pow. 73,64 ha, żyto; -/ W2 sp. z o.o. - wpis do KRS październik 2012 - deklaruje dwie działki nr [...], o łącznej pow. 74,01 ha, -/ W3 sp. z o.o. - wpis do KRS październik 2012 - deklaruje dwie działki e nr [...], o łącznej powierzchni 69,10ha, -/ W4 sp. z o.o. - wpis do KRS październik 2012 – deklaruje jedną działkę nr [...], o powierzchni 44,14 ha, -/ W5 sp. z o.o. - wpis do KRS październik 2012 - deklaruje jedną działkę nr [...], o powierzchni 49,20 ha.

Zdaniem organu, przykład ten rażąco wskazuje jaki był zamiar powołania do życia ww. podmiotów przez M.J.. Każdej ze spółek przypisano jedną lub dwie działki ewidencyjne. Nadto, grunty przypisane ww. spółkom leżą obok siebie, tj. w tym samym obrębie ewidencyjnym. Co istotne, wszystkie te spółki (W) realizują identyczną koncepcję prowadzenia działalności rolniczej.

Kolejnym przykładem sztucznego podziału bazy produkcyjnej są w ocenie Dyrektora OR działki zlokalizowane w [...]. Zostały zadeklarowane przez spółki spod znaku T: TO sp. z o.o. deklaruje działkę nr [...] o pow. 81,79 ha, TT sp. z o.o. - działkę nr [...] o pow. 94,56 ha (żyto), TT sp. z o.o. - działki nr [...] o pow. 71,85 ha (żyto i owies), TF sp. z o.o. - działki nr [...] o pow. 67,12 ha (żyto, owies, łubin), TF sp. z o.o. - działki nr [...] o łącznej pow. 75,23 ha (owies i żyto) i TS sp. z o.o. - działki nr [...], o łącznej pow. 39,46 ha (łubin i owies), które nie tylko położone są w jednym obrębie ewidencyjnym, ale znacząca ich część wręcz graniczy ze sobą.

Podobnie jest z gruntami zlokalizowanymi w [...], gdzie uprawę tych samych roślin na 2021 r. deklarują m.in.: RP sp. z o.o., FP sp. z o.o., AP sp. z o.o. oraz RG sp. z o.o. I tak, FP sp. z o.o. deklaruje łubin (73,05 ha) na części działki nr [...], a na pozostałej jej części łubin (7,72 ha) deklaruje RG sp. z o.o., która jednocześnie deklaruje łubin (2,03 ha) na bezpośrednio przylegającej działce nr [...]. Ta z kolei działka przylega bezpośrednio do działki nr [...], na części której łubin (66,48 ha) deklaruje RP sp. z o.o., zaś na pozostałej jej części RP sp. z o.o. deklaruje żyto (63,76 ha), a bezpośrednio do tej działki przylega działka nr [...], na której żyto (27,19 ha) deklaruje podmiot RG sp. z o.o. Nadto, w bardzo bliskiej odległości, AP sp. z o.o. deklaruje kolejny duży kompleks działek tj. nr [...] (łącznie ponad 131 ha), na których zadeklarowano wyłącznie uprawy żyta i łubinu, przy czym dodać należy, że kolejny podmiot tj. AB sp. z o.o. deklaruje szereg działek (nr [...]) o łącznym obszarze 95,35 ha (groch 60,68 ha oraz łubin 34,67 ha) zlokalizowanych również w [...]). Działki te - na co na marginesie zwrócił uwagę organ - dzierżawione są od kolejnego podmiotu powiązanego tj. AP sp. z o. o. na podstawie umowy poddzierżawy z [...] kwietnia 2021 r.

W kontekście pozorności w funkcjonowaniu organ zwrócił też uwagę, że spółki: RP sp. z o.o., AP sp. z o, o. oraz FP sp. z o.o., dzierżawią (umowy z [...] lipca 2018 r., podpisane przez: K.S. oraz Stronę, K.S. oraz K.P., K.S. oraz Ł.P.) od K.B. magazyn (zaledwie około 400 m2, który zlokalizowany jest na działce nr [...]. Zatem, trzy spółki, uprawiające w tym samym kompleksie takie same uprawy składują plony w tym samym miejscu.

Zdaniem Dyrektora OR kolejnym jaskrawym przykładem zamierzonej koordynacji

w działaniach zarządów ww. spółek powiązanych, w zarządach których częstokroć zasiada Strona są kwestie związane z rozliczeniami prac wykonanych przez podmiot U R.K.. Zaznaczył, że wg danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEDiG) R.K. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej od dnia [...] listopada 2020 r., zaś zgłosił jej wznowienie w dniu [...] czerwca 2022 r., przy czym jako datę wznowienia wskazał dzień [...] marca 2021 r. W dniu zgłoszenia zmian w CEDiG tj. w dniu [...] czerwca 2022 r. R.K. wystawił szereg faktur VAT za usługi, które miał świadczyć w roku 2021 dla: AB sp. z o.o., M1 sp. z o.o., J sp. z o.o., RG sp. z o.o., A sp. z o.o., TF sp. z o.o., AP sp. z o.o., FP sp. z o.o. oraz RP sp. z o.o. Według zawieranych przez R.K. z zarządami poszczególnych spółek - tożsamych w swej treści – umów o świadczenie usług rolnych wynika, że zapłata za usługi nastąpi na podstawie wystawionej faktury VAT, jednak w treści tychże faktur określono wyraźnie, iż formą płatności jest przelew, przy czym żadna z ww. Spółek nie wniosła do akt swoich spraw potwierdzenia, że opłata za usługi - w formie przelewu - została na rzecz R.K. przekazana. Nie ma również dowodów na to, że nastąpiła zmiana formy płatności np. na gotówkę. Organ stwierdził, że dziwi także fakt, że przedsiębiorca świadczący usługi rolnicze dla kilku spółek już od pierwszego kwartału 2021 r. nie pobrał za to należnego wynagrodzenia, zaś żadna z tych spółek na przestrzeni całego 2021 r. nie zauważyła, że R.K. ma zawieszoną działalność gospodarczą.

Organ zwrócił również uwagę, że większość spółek, w których beneficjentem rzeczywistym jest M.J. nie dysponuje jakąkolwiek infrastruktura magazynową. Organy zarządcze spółek rozwiązały ten problem posiłkując się bazą logistyczną wykonawców usługi (spółki I bądź R.K.). Nadto, w świetle przedkładanej przez spółki dokumentacji nie sposób ustalić na jakich zasadach dysponują one powierzchniami magazynowanymi należącymi do I sp. z o. o.

Kolejny wątek, co do którego wypowiedział się w decyzji organ dotyczył działalności AP sp. z o.o. (jedyny udziałowiec M.J.). Spółka ta weszła w posiadanie działek deklarowanych do płatności na 2021 r. na podstawie umowy dzierżawy z [...] kwietnia 2021 r. zawartej z Syndykiem Masy Upadłości K S.A. Umowa dzierżawy obejmuje nie tylko pięć działek deklarowanych przez AP, ale również osiemnaście innych działek gruntu rolnego. Kluczowe znaczenie ma fakt, że organ zarządczy AP sp. z o. o. mimo posiadania ku temu stosownego potencjału nie zdecydował się na prowadzenie działalności rolniczej na całości wydzierżawionych gruntów. Stały się one przedmiotem poddzierżawy, której udzielono w dużej części do podmiotów powiązanych.

Dyrektor OR zaznaczył też, że M.J. jako jedyny udziałowiec AP był już wcześniej zaangażowany w kreowanie pozornie działających gospodarstw rolnych. Jako przykład wskazał spółki spod znaku T-powstały na bazie majątku ww. podmiotu. I tak, własność działek nr [...] objętych KW nr [...] na rzecz TS sp. z o.o. przeniesiona została właśnie

z AP sp. z o.o., zaś TS weszła w posiadanie działki nr [...] na mocy umowy dzierżawy z [...] marca 2016 r. zawartej z AP sp. z o. o. Z kolei, z działka ewidencyjna nr [...] (deklarowana do płatności przez TO sp. z o.o.) została odłączona od księgi wieczystej nr [...]. Z tej księgi wieczystej odłączono również działki nr [...], które przyłączono do księgi [...], a ich własność przypisano TT sp. z o.o. Ponadto z tej księgi wieczystej odłączono działki nr: [...] i przyłączono do nowej KW nr [...], a własność przeniesiono na rzecz TF sp. z o. o. Z KW nr [...] odłączono działki nr: [...] i przyłączono do KW nr [...] przy przeniesieniu własności na rzecz TF sp. z o.o. Co więcej, opisane czynności miały miejsce w zbliżonym czasie i w dobitny sposób ukazują kreację sztucznych gospodarstw już w momencie tworzenia kolejnych spółek, a rolę decyzyjną w przedmiotowym procederze, jako jedyny udziałowiec AP pełnił M.J..

Dyrektor OR zwrócił również uwagę na wielkość areałów przypisywanych do spółek. Mianowicie są to areały o wielkości rzędu kilkudziesięciu hektarów i tyczy się to nie tylko ww. spółek, lecz większości wyszczególnianych w decyzji podmiotów, w których

udziały pośrednio posiada M.J.. Przypomniał, że płatność RDST przysługuje maksymalnie do 27 ha, a płatność MR - do 50 ha. Natomiast płatność ONW przysługuje do 75 ha. Tym samym, podział znacznego areału gruntów na gospodarstwa o wielkości rzędu 40-75ha umożliwia zmaksymalizowanie zysków z tytułu dopłat obszarowych dystrybuowanych przez ARiMR i taki w ocenie organu był zamiar M.J. wraz z osobami pełniącymi w spółkach funkcje zarządcze.

Jednocześnie organ zaznaczył, że także M.J. indywidualnie ubiegał się o płatności obszarowe, począwszy od roku 2008. W ramach poszczególnych kampanii deklarował następujące areały działek rolnych: -/ 2008 r. - 145,40 ha; -/ 2009 r. - 45,40 ha; -/ 2010 r. - 143,50 ha; -/ 2011 r. - brak wniosku; -/ 2012 r. - 41,61 ha; -/ 2013 r. - brak wniosku; -/ 2014 r. - 18,00 ha; -/ 2015 r. - 27,64 ha; -/ 2016 r. - 9,64 ha; -/ 2017 r. - 9,64 ha; -/ 2018 r. - 9,60 ha; -/ 2019 r. - 9,63 ha; -/ 2020 r. - 8,40 ha; -/ 2021 r. - 8,41 ha.

Tak więc tylko do 2010 r. areał zgłaszany indywidualnie przez M.J. przekraczał pułap 100 ha. Od 2016 r. deklarował do płatności powierzchnię nieprzekraczającą 10 ha. Ponadto, grunty zgłaszane wcześniej do płatności indywidualnie przekazywał innym (także powiązanym) podmiotom, np. podmiotowi K sp. z o.o. w którym posiada 50% udziałów (Regon [...]) - działkę nr [...] o pow. 60,00ha (obręb [...]), podmiotowi GA Sp. z o.o. działkę nr [...] o pow. 18,00 ha (obręb [...]). W ocenie Dyrektora OR, powoływanie tych spółek następowało wyłącznie w celu przypisania im rozdzielanej ziemi pozyskiwanej przez M.J., o czym świadczy porównanie dat zawiązania poszczególnych spółek z datą przypisania do nich ziemi i rozpoczęcia aplikowania o dopłaty, przy czym przedmiotowe grunty są jedynymi aktywami tych spółek. Co więcej, stwierdzono przypadki rozpoczęcia aplikowania o dopłaty jeszcze przed wpisem spółki do KRS, czyli w czasie posiadania przez daną spółkę statusu "w organizacji" (m.in. AP sp. z o.o., FP sp. z o.o., GA sp. z o.o.).

Dalej organ stwierdził, że grunty deklarowane do płatności przez Skarżącą, jak również ww. podmiotów pozostają pod wyłączną kontrolą M.J. oraz zamkniętej grupy osób pełniących funkcje zarządcze.

W okolicznościach sprawy korzyści Skarżącej miały wynikać z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem przez kilkadziesiąt podmiotów podzielonych pomiędzy nie gruntów, aniżeli byłoby to w przypadku zgłoszenia całości gruntów przez jeden podmiot.

Organ podkreślił, że system dopłat został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Tymczasem działalność M.J. stoi w sprzeczności do ww. celów, ponieważ prowadzi do zwiększenia nierówności w dochodowości gospodarstw rolnych, poprzez ominięcie przepisów dotyczących limitów powierzchniowych, kwotowych i degresywności obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa. Organ uznał, że stworzono sztuczne warunki przez beneficjenta albowiem udowodniono łącznie występowanie elementu obiektywnego i subiektywnego.

Wprowadzenie mechanizmów modulacji i degresywnych płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Zatem osiągnięcie korzyści wynikających z obejścia przepisów wprowadzających do systemu wsparcia modulacje, wskaźnik korygujący i stawki degresywne, pozostaje w sprzeczności z celami systemu wsparcia, do których należy zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. Wprowadzenie zasady pełnego wsparcia dla mniejszych i słabszych ekonomicznie podmiotów i ograniczenie

kwotowe dla podmiotów większych, służyło zapewnieniu konkurencyjności. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa, konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia konkurencyjności na danym rynku. Wprowadzenie konkurencyjności miało zapewnić zmniejszenie kwotowej płatności dla większych rolników poprzez wprowadzenie współczynnika korygującego albowiem wprowadzenie modulacji kwotowej jak również degresywnych stawek płatności miało na celu przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w dużych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu mniejszych rolników, co w konsekwencji powoduje podniesienie indywidualnych dochodów prawdziwych rolników tj. tych którzy pracują w tych gospodarstwach i dla których dochody z tego gospodarstwa stanowią wartość dodaną.

W skardze wniesionej do tut. Sądu pełnomocnik Skarżącej zarzucił naruszenie:

A. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 15 w zw. z art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) poprzez ich niezastosowanie, polegające na tym, że organ II instancji przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe w bardzo rozległym zakresie, stanowczo przekraczającym uprawnienia organu odwoławczego (w tym szeroko badał okoliczności dotyczące spółek wskazanych w uzasadnieniu decyzji), a także nie wyjaśnił wątpliwości podnoszonych przez Stronę w odwołaniu a dotyczących braku doręczenia jej wezwania skierowanego przez organ I Instancji, podczas gdy w przypadku istotnych braków postępowania dowodowego powinien był uchylić decyzję organu I instancji i przekazać mu sprawę do ponownego rozpoznania, w konsekwencji doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności przejawiającego się w tym, że niektóre okoliczności faktyczne zostały poddane pod rozwagę tylko w ramach organu jednej instancji; 2. art. 27 ust. 1 pkt 2) oraz ust. 2 Ustawy PROW w zw. z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 polegające na tym, że organ II szeroko odniósł się do okoliczności dotyczących działalności innych, odrębnych od Strony podmiotów (spółek prawa handlowego), nie wykazując jakie okoliczności, które indywidualnie dotyczą Skarżącej, miałyby świadczyć o stworzeniu przez nią sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnych płatności oraz miałyby świadczyć o braku realizacji celów systemu wsparcia przez nią, w konsekwencji organ

II nie przedstawił faktów i dowodów świadczących o wystąpieniu przesłanki sztucznych warunków w odniesieniu do Strony, pomimo że to na nim spoczywał ciężar dowodu,

a wyciągnął w stosunku do Strony negatywne konsekwencje płynące z takiego ustalenia, w szczególności organ pominął, że: a) Strona nie jest spółką prawa handlowego, w której beneficjentem rzeczywistym byłby M.J., nie została utworzona przez M.J. - jest osobą fizyczną, rolnikiem, który na własny rachunek i we własnym imieniu prowadzi działalność rolniczą na zgłoszonych do płatności działkach, b) Strona oświadczyła, że prowadzi działalność rolniczą na gruntach dzierżawionych od B.M. i przedłożyła w toku postępowania potwierdzenia zapłaty czynszu dzierżawnego z [...] sierpnia 2017 r., [...] stycznia 2018 r., [...] maja 2018 r., [...] listopada 2018 r. [...] grudnia 2018 r., [...] września 2019 r., [...] listopada 2019 r., [...] maja 2020 r, [...] czerwca 2020 r., [...] czerwca 2021 r., [...] czerwca 2021 r, [...] lutego 2022 r., [...] marca 2022 r., [...] kwietnia 2022 r., [...] maja 2022 r., [...] maja 2022 r., [...] maja 2022 r., [...] lipca 2022 r, które to płatności dokonywane były z konta Skarżącej na rachunek bankowy B.M., z tytułem operacji czynsz dzierżawny [...] (a więc w miejscowości, gdzie Strona dzierżawi działki, na których prowadzi działalność rolniczą i które są zgłaszane do płatności) oraz rokiem, za który jest dokonywana płatność - co jednoznacznie potwierdza, że Strona nie prowadzi działalności na gruntach, nad którymi władztwo faktyczne miałby sprawować M.J., ponieważ dzierżawi je od B.M. oraz samodzielnie ponosi koszty prowadzonej przez siebie działalności rolniczej, c) Skarżąca nie zaciągała kredytu na zakup gruntów rolnych, grunty były dzierżawione od osoby prywatnej, w odniesieniu do niej nie ma zatem żadnego znaczenia przytaczanie dokumentu, potwierdzającego uzyskanie kredytu z [...] S.A. przez P S.A., jak również pozostałe zarzuty, które kierowane są w odniesieniu do spółek prawa handlowego, którą Strona nie jest. Co istotne, orzecznictwo sądów administracyjnych potwierdza, że to, że podmioty są powiązane wcale nie świadczy, że celem wszystkich podmiotów mogła być chęć uczestnictwa w tworzeniu sztucznych warunków i w przypadku każdego z nich, indywidualnie organy powinny wykazać brak prowadzenia działalności rolniczej oraz udział w tworzeniu sztucznych warunków (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 11 kwietnia 2018 r, sygn. akt I SA/Bk 101/18). 3. art. 27 ust. 2 Ustawy PROW w zw. z art. 6 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 polegające na tym, że organ II instancji nie wyjaśnił powziętych w toku sprawy wątpliwości w zakresie przygotowanie gruntu i siewu grochu, rozstrzygając wątpliwości w sposób nieuprawniony na niekorzyść Strony, a także nie ustalił czy posiada ona wykształcenie rolnicze, które pozwala na samodzielne prowadzenie gospodarstwa rolnego na własną rzecz iI rachunek, podczas gdy to obowiązkiem organu, który zarzuca Stronie stworzenie sztucznych warunków jest udowodnienie tej okoliczności, w tym należyte wyjaśnienie występujących w sprawie wątpliwości; 4. art. 27 ust. 1 pkt 2) oraz ust. 2 Ustawy PROW w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. Urz. UE C115 z dnia 9 maj 2008 r.) w zw. z art. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698.2005 (Dz. U. EE L 2013.347.487 ze zm.) polegające na tym, że organ II instancji nie rozpatrzył wszechstronnie całego materiału dowodowego oraz dokonał jego oceny w sposób nielogiczny i sprzeczny z doświadczeniem życiowym, w konsekwencji ustalił stan faktyczny w sposób nieprawidłowy, ponieważ wbrew dowodom znajdującym się w aktach sprawy przyjął, że Strona nie jest w stanie wypełnić celów wspólnej polityki rolnej, podczas gdy w rzeczywistości cele te realizuje, ponieważ jest rolnikiem, który we własnym imieniu i na własny rachunek prowadzi działalność rolniczą na dzierżawionych przez siebie gruntach; 5. art. 27 ust. 1 pkt 2) oraz ust. 2 Ustawy PROW w zw. z art. 80 k.p.a. przez uznanie wyjaśnień Strony dotyczących prowadzonej działalności rolniczej za niewiarygodne, podczas gdy Strona jest rolnikiem ryczałtowym, wobec czego nie ma obowiązku i nie prowadzi ewidencji zakupów i sprzedaży towarów i usług, w związku z czym nie posiada dokumentów związanych z uprawą, o które wzywał ją organ II;

6. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 przez uznanie, że

fakt sprawowania przez Stronę funkcji członka zarządu w kilku spółkach przesądza

o stworzeniu przez nią sztucznych warunków, podczas gdy okoliczności te same

w sobie nie mogą uzasadniać takiego wniosku; 7. art. 27 ust. 1 pkt 2) oraz ust. 2 Ustawy PROW, art. 1, art. 77 §1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. przez nieuzasadnione ustalenie, że koniecznym do uzyskania pomocy publicznej w ramach niniejszej sprawy jest posiadanie własnego sprzętu agrotechnicznego i samodzielne jego użytkowanie, podczas gdy żaden przepis prawny nie nakazuje wnioskodawcy pobierającemu płatność, o której mowa w postępowaniu, być właścicielem takiego sprzętu, wystarczającym jest bowiem, by rolnik był w stanie zapewnić, że takie

zabiegi będą wykonanie na polach zgłaszanych do dotacji w celu prowadzenia

uprawy w dobrej kulturze rolnej, a ten obowiązek Strona spełniła zlecając wykonanie tych zabiegów podmiotowi trzeciemu; 8. art. 7, art. 77 §1, art. 80 k.p.a. oraz art. 27

ust. 1 pkt 2) oraz ust. 2 Ustawy PROW przez ustalenie, że M.J. wywiera dominujący lub realny wpływ na działalność Strony oraz innych podmiotów wskazanych w decyzji, podczas gdy nie przywołano żadnej okoliczności popartej dowodem na to, że faktycznie to M.J. decydował w danej kwestii, co czyni ten wniosek nieuzasadnionym, ponieważ nie został poparty żadną konkretną okolicznością ani żadnym konkretnym dowodem; 9. art. 8 § 2 k.p.a. przez odstąpienie przez organ II instancji bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, ponieważ w poprzednich latach, gdy sposób prowadzenia działalności przez Stronę jak również przepisy stanowiące podstawę przyznania płatności były takie same, organy administracyjne przyznawały Stronie wnioskowane płatności i nie kwestionowały prowadzenia działalności rolniczej przez Skarżącą, a także przyznały jej płatność ekologiczną na 2021 r. i nie miały wówczas żadnych zastrzeżeń co do prowadzonej przez Stronę działalności; 10. art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. przez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu przyczyn, dla których odmówiono przyznania Stronie płatności, przejawiające się w tym, że organ II instancji w uzasadnieniu decyzji pomija okoliczności i dowody, które indywidualnie odnoszą się do Strony, natomiast szeroko odnosi się do okoliczności i dowodów dotyczących działalności innych, odrębnych od Strony podmiotów (spółek prawa handlowego), nie wyjaśniając przy tym związku tych okoliczności i dowodów z działalnością rolniczą Strony a także nie wyjaśniając, na czym ma polegać sztuczne stworzenie warunków przez Stronę, jakie nienależne korzyści miałaby uzyskać konkretnie Skarżąca, których celów systemu wsparcia zdaniem organu II nie realizuje konkretnie Strona, jak również z jakich okoliczności organ II wywodzi tezę, że Strona zamierzała wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami systemu wsparcia; 11. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. przez powoływanie się przez organ II instancji w sposób ogólnikowy na "zgromadzony w sprawie materiał dowodowy" podczas gdy skoro organ wyciąga konkretny wniosek to powinien był wskazać konkretny dowód, który był podstawą dla niego, tymczasem organ w niniejszej sprawie w ten sposób nie uzasadnił swojej decyzji, przez co Strona nie jest w stanie ustalić na podstawie jakich dowodów dokonywał poszczególnych ustaleń, a w konsekwencji naruszył zasadę przekonywania stron postępowania do zasadności przesłanek, którymi się kierował wydając zaskarżoną decyzję; 12. art. 110 k.p.a. przez naruszenie zasady związania organu wydaną decyzją przejawiające się w tym, że skoro Strona została wpisana do ewidencji producentów to ARiMR uznał, że wykazała, że prowadzi działalność rolniczą samodzielnie, a w ramach postępowania zarzuca Stronie bezpodstawnie, że nie wykazuje ona takiej samodzielności, podczas gdy organ był związany decyzją w tej kwestii, ponieważ stan faktyczny w tym zakresie nie uległ zmianie;

B. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 2 ust. 2 pkt 1) ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U.2022.593; dalej: Ustawa AML) przez jego niewłaściwe zastosowanie i skoncentrowanie całej sprawy wokół tego, że M.J. spełnia wymogi określenia go jako beneficjenta rzeczywistego na gruncie Ustawy AML, podczas gdy normy z tej ustawy nie powinny znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ jest to inna gałąź prawa, normy dotyczące pomocy publicznej związanej z działalnością rolniczą są kompleksowo uregulowane i nie przewidują

takiej instytucji jak beneficjent rzeczywisty, instytucja beneficjenta rzeczywistego

została określona na gruncie Ustawy AML w zupełnie innych celach dotyczących przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy. 2/ art. 2 lit. a) rozporządzenia PE i Rady (WE) Nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88, przez nieuznanie, że gospodarstwo rolne Strony, jako wyodrębniona pod względem technicznym i ekonomicznym jednostka, posiadająca oddzielne kierownictwo I prowadząca działalność rolniczą, spełnia definicję wskazaną w ww. przepisie.

3/ art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 przez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, że okoliczność, że dana osoba jest członkiem zarządu w kilku spółkach

lub że spółki mają ten sam adres siedziby jest okolicznością przesądzającą

o niesamodzielności takich podmiotów, podczas gdy orzecznictwo sądów administracyjnych wykluczyło taką wykładnię między innymi w wyroku WSA

w Szczecinie z 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 206/15, 4/ art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 oraz art. 4 pkt 3 rozporządzenia nr 2988/95 przez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę przyznania Stronie płatności, podczas gdy prawidłowe rozpatrzenie i ocena materiału dowodowego powinno doprowadzić organ do wniosku, że Strona nie stworzyła sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych

z celami wsparcia. 5/ § 2 Rozporządzenia RSK przez jego niezastosowanie, podczas gdy Strona spełnia wszystkie wymogi do otrzymania pomocy;

Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji w całości organów I i II instancji, oraz o zwrot kosztów postępowania na jej rzecz według norm przepisanych. Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z decyzji Kierownika BP z [...] lipca 2016 r. nr [...] na okoliczność wpisu do ewidencji producentów, wykazania samodzielność prowadzenia przez nią działalności rolniczej.

Dyrektor OR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 23 listopada 2023 r. Sąd oddalił wniosek Strony

o przeprowadzenie dowodu z decyzji załączonej do skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi,

a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Stwierdzenie, że poddaną kontroli decyzję (postanowienie) wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Poddany w niniejszej sprawie ocenie Sądu spór sprowadza się do oceny, czy Skarżąca wraz ze wskazanymi przez organ odwoławczy podmiotami sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami. Spór zaistniał na płaszczyźnie wnioskowanej przez Stronę płatności RSK za rok 2021. Organy przyjęły, że przyznanie tej płatności (jak

i pozostałych, o które skarżąca wnioskowała), byłyby korzyścią uzyskaną w wyniku stworzenia sztucznych warunków i stałoby w sprzeczności z celami sektorowego prawodawstwa rolnego, co uzasadnia odmowę ich przyznania na podstawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Przepis ten stanowi, że bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Przyczyną zastosowania art. 60 rozporządzenia 1306/2013 było stwierdzenie wystąpienia okoliczności z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, zgodnie z którym działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny

z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku, poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

W celu wykładni powyższych przepisów pomocne jest odwołanie się do orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku o sygn. akt C-434/12 (tekst wyroku dostępny na stronie internetowej www.curia.europa.eu (dalej: CURIA) dokonano wprawdzie wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2011 r. nr 65/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. UE L 2011.25.8), ale jego treść odpowiada treści art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Trybunał wyjaśnił, że art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach elementu obiektywnego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danej sprawy pozwalające na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Z kolei

w ramach elementu subiektywnego należy rozważenie dowodów pozwalających na stwierdzenie, że przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W powyższym względzie można oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna między osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji między tymi osobami.

W wyroku z 7 kwietnia 2022 r. w sprawie C-176/20 (CURIA) TSUE uściślił (pkt 75) – że ze sztucznymi warunkami mamy do czynienia wówczas, gdy "(...) z jednej strony

z ogółu obiektywnych okoliczności wynika, że pomimo formalnego poszanowania warunków przewidzianych we właściwym uregulowaniu cel realizowany przez to uregulowanie nie został osiągnięty, a z drugiej strony wykazano wolę uzyskania korzyści wynikającej z uregulowania Unii poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania".

Z kolei w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazuje się, że użyty zwrot dotyczący tego, że warunki zostały sztucznie stworzone, ma niedookreślony charakter, wobec czego w każdej sprawie należy indywidualnie badać jego znaczenie na tle stanu faktycznego konkretnej sprawy. Mimo braku definicji pojęcia warunków sztucznie stworzonych przyjmuje się, że dotyczy ono takich sytuacji, w których można przyjąć na podstawie istniejących okoliczności faktycznych, że nie miałyby one miejsca, gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia (por. wyrok w sprawie

o sygn. akt I GSK 563/19 - to i dalsze orzeczenia dostępne w bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić należy, że stworzenie sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności to stworzenie takich warunków, które w określonym stanie faktycznym nie mają żadnego innego racjonalnego uzasadnienia poza uzyskaniem korzystniejszej sytuacji w zakresie płatności od tej, jaką miałby beneficjent, gdyby takich warunków nie stworzył (wyrok NSA, o sygn. akt II GSK 2576/14). Omawiana klauzula ma generalny charakter. Nie dotyczy więc konkretnych sytuacji zaistniałych na gruncie konkretnej płatności, lecz całości albo istotnej części zjawiska uznawanego za sztuczne wykreowanie określonych elementów stanu faktycznego tak, aby odpowiadały one

nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale innemu przepisowi - dla podmiotu tej manipulacji korzystniejszemu (wyrok NSA

o sygn. akt I GSK 1621/18). Nie jest bowiem możliwe stworzenie skutecznej normy ogólnej, która wprost przewidywałaby zakaz wskazanego wyżej działania, prowadzącego wprost do uzyskania płatności w wysokości wyższej od tej, którą beneficjent otrzymałby w normalnym układzie rzeczy (wyrok NSA o sygn. akt I GSK 917/18).

Co istotne, z jednolitego orzecznictwa NSA wynika, że stwierdzenie, iż doszło do sztucznego stworzenia przez beneficjenta warunków do uzyskania pomocy unijnej możliwe jest dopiero w wyniku spójnego podsumowania zdarzeń wywołanych przede wszystkim działaniem zainteresowanej strony, ubiegającej się o tę pomoc. Konieczna jest także równoczesna wszechstronna i logiczna ocena tych wszystkich okoliczności wynikających z wniosku innego podmiotu, czy podmiotów oraz ich innych działań, świadczących o zamiarze innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających

z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych ukierunkowanych wyłącznie na to, by osiągnąć zamierzony przez beneficjenta skutek prawny w postaci uzyskania środków pomocowych.

Tym samym, punktem odniesienia przeprowadzanej przez organ oceny powinny być cele ustanowione przez ustawodawcę unijnego i krajowego, uzasadniające przyznanie pomocy. Niewątpliwie ocena tych okoliczności jest inna w sytuacji, gdy dotyczy płatności podlegających modulacji, czy też degresji, a inna gdy w zakresie płatności obszarowych na dany rok nie obowiązywały żadne modulacyjne ograniczenia płatności (por. wyroki w sprawach o sygn. akt I GSK 999/18, I GSK 1229/18, I GSK 117/18,

I GSK 901/18 i I GSK 1039/18).

W rozpoznawanej sprawie należało zatem dokonać oceny ustalonych

w postępowaniu administracyjnym okoliczności faktycznych, przez pryzmat przytoczonych wcześniej przepisów. Oznaczało to konieczność wykazania przez organy, że po pierwsze, skarżąca stworzyła wraz z pozostałymi, powiązanymi podmiotami sztuczne warunki do uzyskania płatności i, po drugie, że uzyskanie tych korzyści jest sprzeczne z celami sektorowego prawodawstwa rolnego (wyrok NSA

w sprawie o sygn. akt I GSK 657/18). Organ powinien zatem nie tylko ocenić, czy działania strony nakierowane były na uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, ale także czy można je wspólnie przypisać wszystkim wspomnianym w decyzji podmiotom, z którymi – jak twierdzą organy – skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne. Przy czym, według organów chodzi tu o gospodarstwo będące

w istocie jednym organizmem ekonomiczno-organizacyjnym.

Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie dotyczące przyznania płatności

jest uwzględnienie art. 27 ust. 1 Ustawy PROW. W myśl tego przepisu - organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2 )jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania

i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kpa nie stosuje się.

Z kolei art. 27 list. 2 Ustawy PROW stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące

w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Wskazane przepisy modyfikują zasady postępowania w sprawach dotyczących przyznania płatności, ograniczając szereg obowiązków organu. W szczególności dotyczy to obowiązku dążenia do prawdy obiektywnej i rozłożenia ciężaru dowodu.

W postępowaniu w sprawie płatności, toczącym się z wniosku rolnika, organ ma ograniczony obowiązek wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, co wynika z przytoczonych przepisów ustawy. Przepisy powyższe ustanawiają więc dla omawianej kategorii spraw wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m. in. w art. 77 k.p.a. Zasada ta mówi, że organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy finansowej w ramach obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Ograniczono też stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej (art. 9 k.p.a.), a także zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.).

Jednakże, co istotne w niniejszej sprawie, zarzucając stronie postępowania stworzenie sztucznych warunki i wywodząc z tego skutki prawne, również na organie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie przyjętej tezy. Z uwagi na nałożony na niego obowiązek stania na straży praworządności (art. 27 ust. 1, pkt 1 Ustawy PROW) organ nie jest zwolniony z wszelkich obowiązków dowodowych. W szczególności dotyczy to spraw, w których następuje pozbawienie prawa do płatności ze względu na sztuczne tworzenie warunków. W sprawach tego rodzaju ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na organie, natomiast obowiązkiem strony jest wykazanie spełnienia warunków do przyznania płatności (wyrok NSA o sygn. akt I GSK 740/18). Zatem, to na organie spoczywał obowiązek wykazania okoliczności potwierdzających przyjmowaną przez niego tezę, że doszło do stworzenia sztucznych warunków. Organ jest jednak uprawiony do sięgnięcia po te dowody od strony, która jest w tym postępowaniu obowiązana przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek (wyrok NSA o sygn. akt I GSK 2602/18).

Mając powyższe na uwadze, należy zauważyć, że przy próbie wykazania sztucznego stworzenia warunków organy zasadnie wzięły pod uwagę działania nie tylko skarżącej, ale i innych, wskazanych w decyzji podmiotów. Jednak w ocenie Sądu na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów nie można uznać, że organy wykazały podstawową okoliczność, mającą znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Na potrzeby sprawy należy przypomnieć, że zgodnie z § 2 rozporządzenia RSK, płatność taką przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny

w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji

gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) realizuje

5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo- klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31 lipca 2014 r., str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu; 3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Według natomiast § 4 ust. 2 pkt 5 Rozporządzenia RSK rolnik lub zarządca realizujący zobowiązanie rolno - środowiskowo - klimatyczne przestrzega innych wymogów, które są określone dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku nr 2 do rozporządzenia. W myśl zaś § 16 ust. 1 Rozporządzenia RSK - w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-6, płatność jest przyznawana w wysokości:

1) 100 % stawki płatności - za powierzchnię gruntów od 0,1 ha do 50 ha; 2) 75 % stawki płatności - za powierzchnię gruntów powyżej 50 ha do 100 ha; 3) 60% stawki płatności - za powierzchnię gruntów powyżej 100 ha.

Z kolei stosownie do treści art. 3 pkt 3 Ustawy EP, producent rolny to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca rolnikiem w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, lub posiadaczem zwierzęcia. Użyte wyżej pojęcie oznacza osobę fizyczną lub prawną, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w zw. z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą (art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013). Natomiast przez działalność rolniczą należy rozumieć produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy (art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013).

W ocenie Sądu, zgromadzony przez organy materiał dowodowy jest niewystarczający aby uznać, że skarżąca wraz z pozostałymi wymienionymi przez organy podmiotami tworzą jedno gospodarstwo rolne, a warunki uzyskania przez skarżącą korzyści w postaci dopłat, zostały stworzone sztucznie.

Podkreślić raz jeszcze należy, że użyty zwrot dotyczący tego, że warunki zostały sztucznie stworzone, ma niedookreślony charakter, wobec czego w każdej sprawie należy indywidualnie badać jego znaczenie na tle stanu faktycznego konkretnej sprawy.

Na aprobatę zasługuje stanowisko, że organy uzasadniając odmowę przyznania płatności skarżącej były zobowiązane do przedstawienia w uzasadnieniu decyzji bardzo szczegółowych, wnikliwych rozważań dotyczących całego procesu tworzenia sztucznych warunków i opisu działania wszystkich podmiotów zaangażowanych w ten proces. W ocenie Sądu organy, przyjmując sztuczne stworzenie warunków do uzyskania płatności, mimo powołania wielu szczegółowo omówionych okoliczności, nie zgromadziły w sposób wystarczający materiału dowodowego.

Organy prawidłowo przyjęły szeroką perspektywę postępowania, obejmując nim wszystkie podmiotów, które mogły zostać uznane za elementy jednolitego mechanizmu służącego sztucznemu tworzeniu warunków do uzyskania płatności. W zaskarżonej decyzję organ odwoławczy stwierdził, że "zamiarem M.J., pod kontrolą którego pośrednio bądź bezpośrednio - znajdował się areał około 2721 ha gruntów uprawowych, było zmultiplikowanie podmiotów mogących ubiegać się o dopłaty obszarowe, w celu uzyskiwania ich w wyższej wysokości, poprzez ominięcie limitów kwotowych i powierzchniowych oraz przepisów o degresywności obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa. Jednakże te zmultiplikowane podmioty nie mogły być uznane za samodzielne gospodarstwa, albowiem są ze sobą powiązane w aspekcie właścicielskim, zarządzane przez wąską grupę osób, nie posiadają (poza gruntami) zaplecza technicznego oraz kadrowego, a działalność rolnicza jest realizowana pełnym systemem zlecania (przy pomocy powiązanych podmiotów wspomagających).". Opisał również szereg okoliczności potwierdzających powyższe twierdzenie. Najważniejszymi z nich są: 1. W kierownictwie wszystkich spółek powtarzały się te same osoby: I.O., K.S., Ł.P., M.J., A.S., M.P., W.K., z nadrzędną rolą M.J. (poprzez P S.A.); 2. Udziałowcem wszystkich spółek, poza I sp. z o.o. oraz AB sp. z o.o., była P S.A. Z kolei udziałowcem I sp. z o.o. była AB, a jej udziałowcami Ł.P. i A.S.; 3. Spółka AP sp. z o.o. poddzierżawiła działki pozyskane od Syndyka Masy Upadłości K S.A. spółce AB oraz R.K.; 4. Utworzenie grup spółek (T, W, P) w tym samym czasie oraz przypisywanie poszczególnym spółkom w grupach jednej lub dwóch działek ewidencyjnych leżących blisko siebie; 5. Spółki dzierżawiły działki od innych powiązanych podmiotów; 6. Spółki nie posiadały własnego sprzętu rolniczego i zlecały prace rolne tym samym podmiotom powiązanym tj.: I sp. z o.o., R.K. oraz S.B.. Umowy na te usługi była zawierane w tym samym czasie i według wspólnego wzoru. Z kolei cena wykonanych przez I sp. z o.o. usług siewu i kombajnowania była znacznie zaniżona; 7. Ubiegające się o płatności podmioty nie posiadały własnych magazynów i środków transportu zlecając usługi magazynowe I sp. z o.o. oraz R.K.; 7.R.K. wykonywał usługi na rzecz powiązanych podmiotów pomimo zawieszenia działalności gospodarczej; 8. Spółki nie przedstawiły potwierdzeń przelewów za wykonane usługi; 9. Wszystkie opisane podmioty miały podobny, zawężony zakres produkcji roślinnej; 10. Jedynie 9 z 26 podmiotów kupowało olej napędowy, 11. Wszystkie spółki miały jedynie kilka, grupowo przypisanych, adresów siedzib i adresów korespondencyjnych; 12. Część wskazanych w decyzji podmiotów dzierżawiło pomieszczenia biurowe od podmiotów powiązanych; 13. Kredyt udzielony przez [...] dla P S.A. został przeznaczony na pożyczki dla 17 wymienionych w decyzji spółek, a jego zabezpieczeniem jest hipoteka nieruchomości będących ich własnością; 14. Większość wymienionych w decyzji podmiotów osiąga dochód jedynie dzięki dopłatom.

Jednak wskazane okoliczności nie świadczą w ocenie Sądu o tym, że skarżąca sztucznie stworzyła warunki do uzyskania korzyści w postaci dopłat.

Podstawowym elementem opisanego przez organy mechanizmu, który miał służyć sztucznemu tworzeniu warunków dla uzyskania większych dopłat, był brak konsolidacji gruntów pozyskiwanych przez podmioty kontrolowane przez M.J.. Organ ocenił, że w procesie pozyskiwania gruntów rolnych M.J. wraz z wąską grupą osób, powoływał spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub posługiwał się istniejącymi, aby rozpisywać na nie areały rzędu kilkudziesięciu hektarów, po to aby ominąć limity przyznawanych płatności.

W ocenie Sądu, tak przedstawiony mechanizm nie obejmuje jednak skarżącej.

W toku postępowania Strona oświadczyła (pismo z [...] września 2022 r.), że prowadzi działalność rolniczą na gruntach rolnych dzierżawionych od B.M. i samodzielnie decyduje, jakie rośliny uprawiać na dzierżawionych gruntach, kiedy i jakie zabiegi należy wykonywać. Wskazała, że samodzielnie kontrolowała stan upraw, zlecała wykonywanie koszenia łąk oraz zbioru grochu. Do oświadczenia dołączyła również duplikaty potwierdzenia wykonania przelewu na rzecz B.M. czynszu dzierżawnego za szereg okresów.

Zatem grunty, które skarżąca zgłaszała do płatności, zostały wydzierżawione od B.M. czyli, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, osoby nie powiązanej

z podmiotami wskazanymi w decyzji, ani ze skarżącą. Co również istotne, grunty te nie zostały podzielone i poddzierżawione celem zgłoszenia do płatności przez inne podmioty (taka okoliczność nie wynika z treści zaskarżonej decyzji).

Tym samym skarżąca nie przyczyniła się również do powiększenia areału spółek "zależnych od M.J.".

W świetle tych okoliczności nie można zatem stwierdzić aby działania skarżącej dotyczące pozyskania gruntów zgłaszanych do dopłat, wpisywały się w przedstawiony w decyzji mechanizm, polegający na braku konsolidacji gruntów i przydzielaniu wielu podmiotem mniejszych działek, aby ominąć limity przyznawania płatności. W ocenie Sądu nie noszą one znamion "sztuczności".

Zatem całkowicie nieuprawnione jest twierdzenie organu, że "...wymienione wyżej podmioty – w tym A.S. jako osobę wykreowaną na producenta rolnego – należy traktować jako jeden organizm gospodarczy tj. jako jedno gospodarstwo rolne stanowiące majątek M.J. i zarządzane przez zamkniętą grupę osób tj. I.O., K.S., Ł.P., M.J., A.S., M.P., oraz W.K.".

Podkreślić również należy, że Skarżąca nie zaciągała kredytu na zakup gruntów rolnych, grunty były dzierżawione od osoby prywatnej, w odniesieniu do niej nie ma zatem żadnego znaczenia przytaczanie dokumentu, potwierdzającego uzyskanie kredytu z [...] S.A. przez P S.A., jak również pozostałe zarzuty, które kierowane są w odniesieniu do spółek prawa handlowego, którą skarżąca nie jest.

Organ nie przedstawił również szczegółów dotyczących jej działalności w tym opłacalności ekonomicznej. Szczegółowego wyjaśnienia wymaga również okoliczność zakupu przez skarżącą materiału siewnego od HC. Organ winien w tym zakresie zażądać od skarżącej przedłożenia, np. oświadczenia sprzedawcy materiału siewnego lub przeprowadzić w tym zakresie przesłuchanie tej osoby jako świadka.

Z tych też powodów stwierdzić należy, że przedstawiony przez organy materiał dowodowy jest niewystarczający aby uznać, że skarżąca uzyskała większe płatności tylko dlatego, że była elementem opisanego przez organy mechanizmu.

Z opisanego w uzasadnieniu decyzji stanu faktycznego wynika, że skarżąca mogła ułatwiać funkcjonowanie mechanizmu służącego innym podmiotom do uzyskania płatności w wyższej wysokości. Te okoliczności w połączeniu z powiązaniami osobowymi, kapitałowymi wskazanych w decyzji podmiotów, sugerowałoby, że wszystkie spółki (podmioty) funkcjonowały jako jeden organizm (jednak wyłącznie na płaszczyźnie decyzyjnej dotyczącej struktury zasiewów, prac rolnych, wydatków

i sprzedaży zbiorów). Jednak, z uwagi na brak połączenia skarżącej z podstawowym elementem owego mechanizmu, tj. rozdrobnieniem areału i uzyskaniem dzięki temu większych płatności, a w konsekwencji przysporzenie korzyści dalszym sprecyzowanym podmiotom, uniemożliwia ocenę, że skarżąca uczestniczyła w opisanym przez organ odwoławczy mechanizmie jako jego beneficjent.

Zebrany materiał dowodowy, w ocenie Sądu, nie daje podstaw do wyprowadzenia oceny, że Skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności rolniczej i odmowy przyznania płatności na tej podstawie. Jak już wspomniano Strona dysponowała działkami wydzierżawionymi od osób niepowiązanych z opisanym przez organ mechanizmem. Organ nie przedstawił żadnego dowodu wskazującego jednoznacznie, że decyzje Skarżącej, dotyczące rodzaju i zakresu produkcji, hodowli czy upraw, doboru kontrahentów, itd., nie były samodzielne, że to inne podmioty miały wpływ na działalność skarżącej. Okoliczność występowania tych samych osób wśród członków zarządu skarżącej oraz spółki P SA i spółek, w której ma ona udziały, nie jest w tym zakresie wystarczająca.

Wskazane wyżej uchybienia stanowią o naruszeniu art. 27 ust. 1 pkt 2 Ustawy PROW. Z unormowań tych wynika, że organ jest zobowiązany rozpatrzyć, ale nie zbierać materiał dowodowy. Jednocześnie jednak ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tym samym, w niniejszym postępowaniu to na organie spoczywał obowiązek wykazania okoliczności potwierdzających przyjmowaną przez niego tezę, że doszło do stworzenia sztucznych warunków. Organy nie uzasadniły tez, które postawiły. Z kolei uchybienia w zakresie gromadzenia materiału dowodowego nie pozwalają na obecnym etapie na przesądzenie, czy naruszono art. 60 rozporządzenia 1306/2013 i pozostałe wymienione w skardze przepisy prawa materialnego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobowiązany wziąć pod uwagę treść niniejszego orzeczenia i po ewentualnym uzupełnieniu materiału dowodowego ponownie rozpoznać sprawę.

Naruszenie wskazanych wyżej przepisów postępowania, w szczególności przepisów art. 27 ust. 1 pkt 2 Ustawy PROW w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stąd w pkt 1 sentencji wyroku orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a.

Jednocześnie Sąd, stosownie do art. 135 P.p.s.a. uchylił decyzję organu pierwszej instancji uznając, że jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 P.p.s.a.