Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 604/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie: Sędzia WSA Jakub Makuch Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 3 lutego 2023 r. znak SKO.ŚR/4111/1304/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 3 lutego 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy T. odmawiającą przyznania P. C. (dalej: "skarżący) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką J. C. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej: "u.ś.r.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a.").

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 4 marca 2022 r. skierowanym do Ośrodka Pomocy Społecznej w T. skarżący zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Skarżący oświadczył, że jest rolnikiem i zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego w dniu 1 marca 2022 r. Matka skarżącego jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, który istnieje od 18 września 2020 r., daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Przyczyną niepełnosprawności są choroby neurologiczne (10-N). Zgodnie z orzeczeniem matka skarżącego wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną zdolnością do samodzielnej egzystencji.

Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący jest kawalerem, nie pracuje, opiekuje się matką. Matka porusza się na wózku inwalidzkim z pomocą innej osoby, wymaga pomocy we wszystkich czynnościach życia codziennego, w tym czynnościach higienicznych. Skarżący podaje posiłki, przygotowuje je, robi zakupy, sprząta, pierze. Pomaga w czynnościach higienicznych – mycie, czesanie, ubieranie, zmiana pampersa. Podaje lekarstwa, uczestniczy w wizytach lekarskich. W tym samym domu mieszka M. C., który pracuje i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe.

Decyzją z dnia 4 kwietnia 2022 r. Wójt Gminy T. odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu. Decyzją z dnia 25 maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uchyliło zaskarżoną decyzję oraz przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Kolegium wskazało, że w postępowaniu nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego w zakresie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną a niepodejmowaniem, czy rezygnacją z zatrudnienia. Zdaniem Kolegium wyjaśnienia wymaga również sytuacja rodzinna wnioskodawcy, czy brat może pomóc w opiece nad matką, czy pozostałe rodzeństwo może realizować obowiązki alimentacyjne.

W przeprowadzonym w dniu 22 czerwca 2022 r. wywiadzie środowiskowym wskazano, że skarżący opiekuje się matką, brat mieszkający w tym samym budynku, ani mieszkająca w pobliżu siostra, nie mogą pomóc w opiece. Matka skarżącego porusza się na wózku inwalidzkim. Opieka skarżącego obejmuje pomoc w czynnościach higienicznych, sprzątanie, pranie, gotowanie, podawanie posiłków, asystowanie w wizytach lekarskich, podawanie leków. Zwrócono uwagę na brak dostosowania miejsca zamieszkania do potrzeb osoby niepełnosprawnej.

Z pisma z dnia 6 lipca 2022 r. wynika, że skarżący z powodu opieki nad matką nie może pracować, nie dysponuje świadectwami pracy, ponieważ pracował wyłącznie dorywczo. Skarżący ma ośmioro rodzeństwa, z którym jednak nie utrzymuje kontaktów. Z oświadczenia S. C. wynika, że wraz z żoną otrzymują rentę, wymagają opieki, którą sprawuje ich córka, nie są w stanie ani osobistą opieką, ani pomocą finansową świadczyć swojego obowiązku alimentacyjnego względem matki.

Z oświadczenia M. C. wynika, że pracuje dorywczo, pomaga bratu w opiece nad matką, osiąga dochód około 200 zł, nie ma umowy o pracę, pomaga około trzech razy dziennie w opiece nad matką.

Z oświadczenia Z. W. wynika, że mąż jest na rencie z KRUS, wyjeżdża do pracy do Niemiec, odwiedza ona matkę, ale nie w stanie pomóc finansowo. Z oświadczenia G. F. wynika, że nie pracuje, jest ubezpieczona w KRUS, nie ma orzeczenia o niepełnosprawności, mąż pracuje za granicą, nie jest w stanie pomagać finansowo, czasami gotuje dla mamy zupę.

Decyzją z dnia 15 września 2022 r. Wójt Gminy T. odmówił przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ wskazał, że skarżący ma możliwość podjęcia dorywczych prac, ponieważ dotychczas je podejmował, a poza tym ma pewną pomoc ze strony rodzeństwa. Co więcej, niepełnosprawność matki skarżącego powstała po ukończeniu przez nią wieku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucił naruszenie

- art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez brak uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego doszło do uznania niekonstytucyjności wskazanej normy, w zakresie w jakim różnicuje możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki,

- art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że sam fakt posiadania przez osobę wymagającą opieki kilku osób zobowiązanych w równym stopniu do alimentacji na jej rzecz uniemożliwia przyznanie świadczenia jednej z nich, spełniającej ustawowe przesłanki;

- naruszenie przepisów postępowania: art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez przyjęcie, że sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez opiekuna osoby dorosłej wymagającej opieki, skutkuje brakiem przyznania świadczenia i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Decyzją z dnia 3 lutego 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W ocenie organu w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy opieką nad matką a niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, ponieważ przed podjęciem opieki skarżący nie podejmował zatrudnienia, a zatem brak jest przesłanek do przyjęcia, że to opieka nad matką jest podstawą jego niepodejmowania. Organ wskazał, że skarżący ma ośmioro rodzeństwa, jeden z braci mieszka ze skarżącym, a siostra w tej samej miejscowości. Kolegium podniosło, że matka skarżącego ma ośmioro dzieci, na których niewątpliwie spoczywa obowiązek alimentacyjny, który może być realizowany w różny sposób, w szczególności poprzez osobistą opiekę lub wsparcie finansowe osoby niepełnosprawnej. Organ podkreślił, że podnoszone w toku postępowania przez rodzeństwo skarżącego okoliczności, takie jak: posiadanie własnej rodziny, pracy zawodowej, zamieszkiwanie w znacznej odległości od matki, nie zwalniają z obowiązku alimentacyjnego, choć mogą utrudniać jego realizację.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a opieką nad matką, podczas gdy związek taki istnieje;

- dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że fakt posiadania przez osobę niepełnosprawną kilku osób zobowiązanych do alimentacji na jej rzecz uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednej z nich, pomimo spełnienia przesłanek ustawowych;

- naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy – tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 §1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez przyjęcie, że sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez opiekuna osoby dorosłej wymagającej opieki, skutkuje brakiem przyznania świadczenia i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola legalności decyzji przeprowadzona zgodnie z ww. granicami wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, z prawidłowo zastosowaną normą prawa materialnego, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie.

W niniejszej sprawie niesporne były następujące okoliczności: skarżący opiekuje się niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, skarżący ma ośmioro rodzeństwa, brat skarżącego mieszka w tym samym budynku co skarżący, podejmuje prace dorywcze, w miarę możliwości wspiera skarżącego w opiece. Niesporny był również zakres opieki skarżącego nad matką, który obejmuje: przygotowanie i podanie posiłków, robienie zakupów, pomoc w czynnościach higienicznych, w zmianie ubioru, zmianie pampersa, uczestniczenie w wizytach lekarskich, sprzątanie, pranie. Z okoliczności sprawy wynika również, że mieszkanie, w którym mieszka skarżący z matką nie jest przystosowane dla potrzeb osoby niepełnosprawnej.

Zdaniem Sądu prawidłowo przyjęły organy w zaskarżonych decyzjach, że w niniejszej sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a opieką nad matką, wynika to w pierwszej kolejności z faktu, że zakres opieki określony przez skarżącego nie jest tego rodzaju, aby wykluczał podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia przez skarżącego, co więcej skarżący przed rozpoczęciem opieki nad matką nie podejmował stałego zatrudnienia, a jedynie prace dorywcze, nie przedstawiając żadnego potwierdzenia na ich realizowanie. We wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżący wskazał, że 1 marca 2022 r. zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego. Co więcej, skarżący ma ośmioro rodzeństwa, które może pomóc w opiece nad matką, a zatem skarżący nie musi całkowicie realizować z zatrudnienia, aby zapewnić opiekę matce. Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że ocena spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w tym w szczególności ocena "konieczności" rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącego powinna uwzględniać okoliczność, że skarżący ma rodzeństwo, w tym w szczególności brata (pracującego dorywczo) oraz siostrę mieszkającą w tej samej miejscowości.

Organ II instancji zasadnie wskazał, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym brak jest podstaw do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na wiek, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Jest to konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), w którym Trybunał stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W niniejszej sprawie nie zachodziła negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., ponieważ ojciec skarżącego jest wdowcem.

Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności – bowiem ta wynika z prawnego i moralnego obowiązku względem rodzica – lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie to nie może być zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. W przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi o sprawowanie stałej, ciągłej opieki, której zakres wyklucza podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga.

Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1 a u.ś.r., pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13). Opieka uzasadniająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego musi być tego rodzaju, że podjęcie zatrudnienia przez opiekuna (nawet w częściowym wymiarze czasu pracy) musiałoby się wiązać ze szkodą dla zaspokojenia podstawowych potrzeb osoby wymagającej opieki.

Tymczasem, zakres czynności opiekuńczych wskazanych przez skarżącego (w oświadczeniach oraz wywiadzie środowiskowym) nie daje podstaw do stwierdzenia, że skarżący nie ma możliwości podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia, w tym także prowadzenia gospodarstwa rolnego. Sąd podziela w pełni pogląd wyrażony w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (z dnia 5 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 918/22), w świetle którego takie czynności jak: przygotowanie posiłków, ich podanie, podanie leków, czynności higieniczne, a tym bardziej czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego mogą być realizowane przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu, a także w dni wolne. Nie sposób przyjąć, aby takie czynności, jak dbanie o czystość w domu- sprzątanie, pranie, zmienianie pościeli, towarzyszenie w wizytach lekarskich, badaniach, wykupywanie leków, pilnowanie ich przyjmowania, pomoc w ubieraniu się, przygotowanie posiłków, czy ich podanie wymagały całkowitej rezygnacji przez skarżącego z zatrudnienia. Podkreślić należy, że są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je (dla siebie, a przy okazji także dla domowników) przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, czy w dni wolne od pracy. Czynności polegające na pomocy w utrzymaniu higieny, podawaniu posiłków, czy leków nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia (por. wyrok WSA w Krakowie, jw.). W rezultacie, zdaniem Sądu prawidłowo przyjęto w zaskarżonej decyzji, że zakres opieki skarżącego nad matką nie jest tego rodzaju, aby wykluczał całkowicie podjęcie zatrudnienia przez skarżącego, a w rezultacie brak było spełnienia w sprawie podstawowej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Sąd podziela stanowisko przyjęte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2021 r. (sygn. akt I OSK 275/21), że prawidłowo interpretowana hipoteza normy wyrażonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. obejmuje również konieczność poszukiwania związku - także czasowego - pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej (działań zmierzających do jej podjęcia), a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną. Tymczasem, w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie pozostawał na żadnym etapie życia w stałym zatrudnieniu. Jak wynika z oświadczeń skarżącego, podejmował on jedynie prace dorywcze, ale nie jest w stanie w żaden sposób udokumentować ich podejmowania. Podkreślić należy, że istota świadczenia pielęgnacyjnego polega na tym, że ma ono zrekompensować utratę dochodu przez osobę rezygnującą/niepodejmującą zatrudnienia. W odniesieniu do skarżącego nie można zatem mówić o rezygnacji z zatrudnienia. W ocenie Sądu w toku postępowania nie zostało również wykazane, aby skarżący nie podejmował zatrudnienia z uwagi na opiekę nad matką. Opieka ta, aby mogła stanowić podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a więc powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 lutego 2022 r. (sygn. akt III SA/Kr 1700/21), że ustalenia w zakresie przyczynowo-skutkowego muszą się opierać na w pełni miarodajnych przesłankach w aspekcie subiektywnym (motywy niepodejmowania zatrudnienia) oraz obiektywnym (uwarunkowana czynnikami zewnętrznymi możliwość znalezienia pracy). W ocenie Sądu z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że skarżący jest osobą bierną zawodowo, a w toku postępowania nie wskazywał jakiego rodzaju aktywność zawodową mógłby podjąć, gdyby nie opiekował się matką. Wskazać równocześnie należy, że był na każdym etapie postępowania reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika.

Zwrócić należy uwagę, że we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżący oświadczył, że 1 marca 2022 r. zrezygnował z prowadzenia gospodarstwa rolnego (w późniejszych pismach podnosił, że zrezygnował z prac dorywczych). Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności matki skarżącego pochodzi z roku 2020, a zatem również w tym zakresie brak jest związku czasowego pomiędzy zaprzestaniem pracy zarobkowej przez skarżącego a opieką nad matką, ponieważ ani z treści wniosku, ani z oświadczeń skarżącego nie wynika, żeby w 2022 r. doszło do takiego pogorszenia stanu zdrowia matki skarżącego, że musiał on zaprzestać prowadzenia gospodarstwa rolnego, mimo że przez dwa lata udawało mu się godzić te działania. Sąd podziela stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r. (I OPS 5/12), w zakresie w jakim Sąd ten wskazał, że prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzanie gospodarstwem. Zatem przy właściwej organizacji pracy, rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne – zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. Tym bardziej, że zakres czynności opiekuńczych wskazanych przez skarżącego nie jest tego rodzaju, aby wykluczał prowadzenie gospodarstwa rolnego.

Zdaniem Sądu ocena konieczności rezygnacji z zatrudnienia przez osobę wnioskującą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, powinna uwzględniać okoliczność, że do alimentacji osoby niepełnosprawnej zobowiązana jest dziewięcioro dzieci, w stosunku do których istnieją okoliczności utrudniające opiekę, takie jak pozostawanie w zatrudnieniu, problemy zdrowotne, czy potrzeba utrzymania rodziny, ale nie zachodzą okoliczności obiektywnie zwalniające z obowiązków alimentacyjnych względem matki. Podkreślić należy, że świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem z zakresu pomocy społecznej, a zatem jego przyznanie powinno uwzględniać zasadę subsydiarności, w świetle której Państwo powinno pomagać tam, gdzie jednostka nie może poradzić sobie sama. Równocześnie, interpretacja przepisów u.ś.r. wymaga odwołania do wyrażonej w Konstytucji RP zasady wspierania rodzin, które znajdują się trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji). W ocenie Sądu pomoc Państwa powinna być stosowana tam, gdzie jednostka (rodzina) nie jest w stanie poradzić sobie samodzielnie.

Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 czerwca 2010 r. (sygn. akt S 1/10) o przedstawieniu Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej uwag dotyczących niezbędności działań ustawodawczych, zmierzających do zapewnienia spójności zasad przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne jest subsydiarną formą pomocy rodzinie, jest ono wyrazem realizacji zasady pomocniczości. Jak podkreślił Trybunał, rekonstrukcja normy określonej w art. 17 u.ś.r. wymaga uwzględnienia zarówno przepisów tej samej ustawy, jak i innych ustaw m. in. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej: "k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 135 § 2 k.r.o. wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego. Równocześnie, podkreślić należy, że zasadniczą przyczyną odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego był brak związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a opieką nad matką ustalony w oparciu o stan zdrowia matki i zakres czynności opiekuńczych.

Zdaniem Sądu organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, a skarżący zarzucając wadliwość ustaleń nie wskazał, na czym ona polega, nie wskazał w szczególności w skardze odmiennego stanu zdrowia matki, czy odmiennego zakresu czynności opiekuńczych. Zwrócić należy uwagę, że słuszny interes strony może być uwzględniony wyłącznie w granicach wyznaczonych przez normę prawną, organy nie mają możliwości przyznania świadczenia w przypadku, gdy nie zostały spełnione przesłanki jego przyznania, wyłącznie na podstawie przesłanki słusznego interesu strony.

Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji innych niż podnoszonych w skardze naruszeń. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, z prawidłowym zastosowaniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.