Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 530/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
article: art. 279 i art. 285
journal: Dz.U. 2018 poz 1669
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 października 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P.M. na decyzję Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 4 maja 2023 r. nr DSS.405.21.2023 w przedmiocie stypendium doktoranckiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 16 lutego 2023 roku numer 42 dr/st. dok./2023; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu w Białymstoku na rzecz skarżącego P.M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną decyzją z 4 maja 2023 r. nr DSS.405.21.2023 Rektor Uniwersytetu w Białymstoku utrzymał w mocy własną decyzję z 16 lutego 2023 r. nr 42dr/st.dok./2023 o odmowie przyznania P.M. (dalej: wnioskodawca, skarżący) stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2022/2023.

Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

II. 1. Wnioskiem z 3 października 2022 r. skarżący zwrócił się do Rektora o przyznanie stypendium doktoranckiego na studiach doktoranckich prowadzonych na Wydziale Chemii Uniwersytetu w Białymstoku w roku akademickim 2022/2023.

2. Decyzją z 16 lutego 2023 r. Rektor odmówił przyznania wnioskowanego stypendium doktoranckiego z uwagi na niespełnienie przesłanki terminowej realizacji studiów doktoranckich, o której mowa w § 13 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. poz. 1696, dalej: rozporządzenie).

Organ powołał się na art. 195 ust. 4a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm., dalej: p.s.w.) i § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku (uchwała Senatu UwB z 26 kwietnia z 2017 r. nr 2061) oraz wyjaśnił, że studia doktoranckie trwają nie krócej niż 2 i nie dłużej niż 4 lata. Podobnie w programie studiów doktoranckich czas ich trwania został również określony na 4 lata. Podkreślił, że do uzyskania stypendium doktoranckiego musi być spełniona przesłanka terminowej realizacji studiów doktoranckich wynikająca z § 13 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia. Wnioskodawca tej przesłanki nie spełnił. Zaliczył co prawda wszystkie przedmioty objęte programem studiów, za wyjątkiem seminarium doktoranckiego, co jest warunkiem przedłużenia studiów z uwagi na prowadzenie badań naukowych, jednak przedłużenie studiów (kolejne) świadczy o nieterminowej ich realizacji.

3. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył P.M. Wyjaśnił, że z § 15 ust. 3 rozporządzenia wynika możliwość uzyskania stypendium doktoranckiego także gdy studia doktoranckie są przedłużane. Zarzucił organowi naruszenie § 13 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia a także odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.

4. Zaskarżoną decyzją z 4 maja 2023 r. Rektor utrzymał w mocy własną decyzję wydaną w pierwszej instancji. Powtórzył ustalenia stanu faktycznego i ich ocenę prawną z decyzji pierwszoinstancyjnej. Podtrzymał pogląd, zgodnie z którym możliwość przedłużenia trwania toku studiów nie jest tożsama z ukończeniem studiów w terminie, bowiem zgodnie z art. 195 ust. 4a p.s.w. studia doktoranckie trwają nie krócej niż 2 lata i nie dłużej niż 4 lata. Identycznie uregulowano tę kwestię w § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku. Podobnie w programie studiów doktoranckich zatwierdzonym uchwałą nr 47/2017 Rady Wydziału Biologiczno-Chemicznego z 8 czerwca 2017 r. czas trwania studiów doktoranckich określono na 4 lata.

Odnosząc powyższe do sytuacji wnioskującego doktoranta Rektor wywiódł, że na IV roku studiów doktoranckich 2020/2021 nie uzyskał on zaliczenia seminarium doktoranckiego i uzyskał przedłużenie trwania studiów z powodu prowadzenia długotrwałych badań naukowych. Następnie w roku akademickim 2022/2023 ponownie, w dniu 10 czerwca 2022 r., wystąpił o przedłużenie studiów doktoranckich z powodu przedłużających się badań naukowych. Uzyskał zgodę Kierownika studiów na drugie przedłużenie. Zdaniem jednak Rektora, przedłużenie, które doktorant uzyskał decyzją Kierownika Studiów Doktoranckich z 20 lipca 2022 r. wskazuje na niespełnienie przesłanki terminowej realizacji programu studiów. Rektor odnotował, że Doktorancka Komisja Stypendialna rekomendowała skarżącego do stypendium doktoranckiego po przeprowadzeniu oceny spełnienia kryteriów z § 13 ust. 2 rozporządzenia oraz kryteriów ustalonych przez Radę Wydziału Biologii uchwałą nr 2/2020 z 18 lutego 2020 r. oraz uchwałą nr 1/2020 Rady Wydziału Chemii z 30 stycznia 2020 r., ale nie wzięła pod uwagę (pominęła) kryterium terminowej realizacji programu studiów. Tymczasem jego uwzględnienie powoduje, że brak jest wystarczających przesłanek uzasadniających pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, z uwagi na brzmienie § 13 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia. Organ wyjaśnił, że regulacja §15 ust. 3 rozporządzenia nie nakłada na Rektora obowiązku wypłacania stypendium wszystkim doktorantom na przedłużeniu studiów doktoranckich, przepis ten dopuszcza jedynie taką możliwość. Dlatego wydanie negatywnej decyzji w przedmiotowej sprawie nie oznacza odstąpienia od utrwalonej praktyki.

5. Skargę do sądu administracyjnego wywiódł P.M.. Zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj. § 13 ust. 3 rozporządzenia w związku z art. 279 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawo Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przez jego niezastosowanie i odmowę przyznania skarżącemu stypendium doktoranckiego, podczas gdy prawidłowo stosowany przepis upoważnia do przyznania tego stypendium także w przypadku przedłużenia okresu studiów doktoranckich;

2. przepisów prawa materialnego w postaci obrazy § 15 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w związku z art. 279 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawo Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie podczas gdy nie ma on zastosowania do doktorantów przedłużających studia;

3. przepisów prawa materialnego w postaci obrazy art. 195a ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 279 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przez jego niezastosowanie i przyznanie stypendium w jednostce organizacyjnej uczelni mniej niż 50 % liczby uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich ogółem;

4. przepisów postępowania, tj. art. 8 § 2 k.p.a. przez nieuzasadnione odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w tym samym stanie faktycznym i prawnym.

6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 195a ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 279 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wskazał, że nie ma znaczenia w sprawie przyznanie stypendium doktoranckiego mniej niż 8 osobom przy ustaleniu ogółem 8 stypendium doktoranckich. Stypendium przyznaje się bowiem wtedy, kiedy student spełni kryteria przewidziane w przepisach. Podkreślił uznaniowość decyzji w sprawie stypendium doktoranckiego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

III. Skarga zasługuje na uwzględnienie.

IV. Sądowoadministracyjna kontrola działalności organów administracji publicznej odbywa się według kryterium zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Zdaniem sądu, zaskarżona decyzja o odmowie przyznania skarżącemu stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2022/2023 została wydana z naruszeniem prawa materialnego i prawa procesowego, w warunkach art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a., co skutkuje koniecznością jej uchylenia oraz uchylenia – z tych samych powodów – decyzji wydanej przez Rektora w pierwszej instancji.

V. Skarżący rozpoczął studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020. Dlatego do rozpatrzenia jego wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego nie miały zastosowania przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2022 r., poz. 574 z późn. zm.), lecz przepisy przejściowe zawarte w ustawie z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. poz. 1669 ze zm., dalej: ustawa wprowadzająca).

W myśl art. 279 ust. 1 ustawy wprowadzającej studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. (z dniem 6 września 2023 r. zmieniono ten termin na 31 grudnia 2024 r.). Stosownie do treści art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej, uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm., dalej: p.s.w.) w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 p.s.w., a decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w imieniu uczelni – rektor (ust. 2). Powołany przepis ustawy wprowadzającej jest tzw. normą kompetencyjną pozwalającą rektorowi na przyznawanie stypendium doktoranckiego, przy czym zasad i trybu przyznawania stypendium doktoranckiego należy poszukiwać w dotychczasowych przepisach ustawy p.s.w. i w wydanym na ich podstawie akcie wykonawczym - rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz.U. poz. 1696, z późn. zm., dalej: rozporządzenie).

Stosownie do treści art. 200 ust. 1 p.s.w. uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Zgodnie zaś z § 13 ust. 1 rozporządzenia stypendium doktoranckie na pierwszym roku studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który osiągnął bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym. Z kolei § 13 ust. 2 rozporządzenia stanowi, że stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który:

1) terminowo realizuje program studiów doktoranckich;

2) wykazuje się zaangażowaniem w: a) prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych lub b) realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową;

3) w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej

i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej.

VI. W niniejszej sprawie skarżący jest doktorantem, któremu dwukrotnie przedłużano studia doktoranckie. Przedłużenie studiów doktoranckich należy uznać wprawdzie za sytuację wyjątkową, tym niemniej przyznanie stypendium doktoranckiego doktorantom, którym przedłużono okres odbywania studiów doktoranckich, jest możliwe. Ich sytuacja prawna jest odmienna w stosunku do pozostałych doktorantów, dlatego też ustawodawca w powołanym wyżej rozporządzeniu wprowadził odrębną podstawę prawną do przyznania stypendiów dla tej grupy osób w § 15 ust. 3 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem w przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej może przyznać doktorantowi stypendium doktoranckie w tym okresie. Wprawdzie prawodawca nie określił przesłanek przyznawania stypendium doktorantom przedłużającym studia, tak jak to uczynił w stosunku do doktorantów drugiego i kolejnych lat w § 13 ust. 2 rozporządzenia, tym niemniej w orzecznictwie sądów administracyjnych i piśmiennictwie przyjmuje się, że powinny one zostać unormowane w akcie wewnętrznym uczelni lub jednostki naukowej (zob: wyroki z 9 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 499/22, 9 lutego 2023r., II SA/Wa 2233/22, dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl oraz S. Nitecki [w:] Prawo o szkolnictwie wyższym. Komentarz, red. P. Chmielnicki, P. Stec, LEX/el. 2017, art. 200).

Bezspornie w powołanej w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji uchwale Senatu UwB z dnia 26 kwietnia 2017 r. nr 2061 w sprawie Regulaminu studiów doktoranckich UwB brak jest takiej regulacji. Zapis § 21 ust. 1 tejże uchwały stanowi jedynie, że doktorant studiów stacjonarnych może otrzymywać stypendium doktoranckie na zasadach określonych przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego. W związku z powyższym co do zasady uprawnione było sięgnięcie przez organ do przesłanek określonych w § 13 ust. 2 rozporządzenia, jednakże niezbędne było odpowiednie zastosowanie tego przepisu.

Rektor, odmawiając przyznania skarżącemu stypendium doktoranckiego wskazał na § 13 ust. 2 pkt 1 oraz § 15 ust. 3 rozporządzenia, a zasadniczą przesłanką odmowy jego przyznania uczynił nieterminową realizację przewidzianego odrębnymi przepisami programu studiów doktoranckich. Zdaniem organu, skoro skarżący, będąc doktorantem IV roku studiów doktoranckich, korzystał z drugiego przedłużenia studiów doktoranckich, to nie spełnia przesłanki "terminowej realizacji programu studiów doktoranckich", ponieważ nie uzyskał zaliczenia seminarium doktoranckiego, co jest wymagane do zaliczenia IV roku studiów doktoranckich.

W ocenie sądu nie można zgodzić się z powyższym stanowiskiem. Przesłanki terminowej realizacji programu studiów doktoranckich nie można wprost odnieść do sytuacji doktorantów przedłużających studia, gdyż nie są oni już objęci programem studiów. Nie bez przyczyny ustawodawca, przewidując w § 15 ust. 3 rozporządzenia możliwość przyznania stypendium doktoranckiego doktorantom w przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, nie odesłał wprost do stosowania § 13 ust. 2 tego rozporządzenia. Zaakceptowanie w takiej sytuacji interpretacji organu skutkowałoby tym, że pomimo, iż zapis § 15 ust. 3 rozporządzenia wprost przewiduje możliwość przyznania stypendium doktoranckiego doktorantowi przedłużającemu okres odbywania studiów doktoranckich, to jednak przez wymóg terminowej realizacji programu studiów doktoranckich taka osoba zostałaby de facto takiej możliwości pozbawiona. Tymczasem, jak zasygnalizowano już wyżej, ustawodawca w komentowanym rozporządzeniu nie wyłączył a priori możliwości przyznania stypendium doktorantom, którym - tak jak skarżącemu - przedłużono okres odbywania studiów doktoranckich.

Zgodzić się wprawdzie należy z Rektorem, że z treści art. 195 ust. 4a p.s.w. oraz § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku wynika, że studia doktoranckie trwają nie krócej niż 2 lata i nie dłużej nić 4 lata, jednak nie oznacza to, że studia doktoranckie nie mogą trwać dłużej, co wprost zostało przewidziane w § 9 ust. 2-7 ww. Regulaminu. Jak wynika z § 9 ust. 2 i 3 Regulaminu, kierownik studiów doktoranckich, na wniosek doktoranta, po zasięgnięciu opinii opiekuna naukowego lub promotora, może przedłużyć okres odbywania studiów doktoranckich, zwalniając jednocześnie doktoranta z obowiązku uczestniczenia w zajęciach w przypadku konieczności prowadzenia długotrwałych badań naukowych, realizowanych w ramach studiów, łącznie nie dłużej niż o 2 lata. Warunkiem uzyskania zgody na przedłużenie studiów z ww. powodu jest zaliczenie wszystkich przedmiotów objętych programem studiów, z wyłączeniem seminarium doktoranckiego.

W przypadku skarżącego oznacza to, że skorzystanie, zgodnie z obowiązującymi przepisami, z możliwości przedłużenia studiów doktoranckich o określony czas – w sprawie niniejszej ostatnio na podstawie decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich z 20 lipca 2022 r. z uwagi na konieczność prowadzenia długotrwałych badań naukowych realizowanych w ramach studiów - nie może być traktowane jako równoznaczne z nieterminową realizacją programu studiów doktoranckich. Legalne, usprawiedliwione koniecznością prowadzenia badań naukowych przedłużenie studiów doktoranckich z jednoczesnym zaliczeniem wszystkich przedmiotów objętych programem studiów (z wyłączeniem seminarium doktoranckiego) nie oznacza, jak interpretuje to organ - nieterminowej realizacji programu studiów. Przesłanki terminowej realizacji programu studiów doktoranckich nie można wprost odnieść do sytuacji doktorantów przedłużających studia na podstawie § 9 ust. 2 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku. Tacy doktoranci nie są już objęci programem studiów. Zaliczyli wszystkie wymagane przedmioty, zaś zaliczenie seminarium doktoranckiego zostało uzależnione od przygotowania rozprawy doktorskiej – na przygotowanie której w późniejszym terminie uzyskali zgodę właściwych organów UwB.

Podsumowując stwierdzić należy, że powołana przez Rektora przesłanka nieterminowego realizowania programu studiów doktoranckich nie ma zastosowania dla oceny spełnienia przesłanek do uzyskania stypendium doktoranckiego względem doktorantów przedłużających okres odbywania studiów doktoranckich (nawet po raz drugi – tak jak skarżąca), z uwagi na konieczność prowadzenia badań naukowych. Okoliczność legalnego przedłużenia studiów doktoranckich nie może stanowić podstawy do wykluczenia doktoranta z możliwości ubiegania się o stypendium doktoranckie z uwagi na niespełnienie przesłanki z § 13 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia. Odmienne stanowisko stanowiłoby wykładnię contra legem. Dlatego sąd stwierdził, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. § 15 ust. 3 w zw. z § 13 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia.

VII. W zakresie naruszenia przepisów postępowania - organ naruszył przede wszystkim art. 8 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji prowadzący postępowanie jest związany swoją wcześniejszą praktyką rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Przez utrwaloną praktykę należy rozumieć zgodne z prawem, akceptowane przez sądy, stabilne, jednolite, ustandaryzowane i wieloletnie oraz znane publicznie postępowanie organów administracji publicznej przy rozstrzyganiu spraw tego samego rodzaju w takich samych stanach faktycznych i prawnych (zob. wyrok NSA z 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1016/22).

Z twierdzeń skarżącego zawartych w aktach sprawy wynika, czemu nie zaprzeczył Rektor na etapie postępowania przed organem jak i w odpowiedzi na skargę, że za wcześniejsze lata akademickie Rektor w odniesieniu do doktorantów przedłużających studia doktoranckie przyznawał stypendia doktoranckie. Powyższa praktyka nie została zakwestionowana przez sąd we wcześniejszych wyrokach dotyczących tej tematyki, nie uległ również zmianie stan prawny. Co więcej, sąd wypowiedział się już w kwestii przesłanek przyznawania stypendium doktoranckiego osobom przedłużającym studia doktoranckie na Uniwersytecie w Białymstoku. W prawomocnym wyroku z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 312/22 dotyczącym odmowy przyznania stypendium doktoranckiego stwierdził wprost, że przyznawanie stypendium doktoranckiego doktorantom, którym przedłużono okres odbywania studiów doktoranckich jest możliwe, jednak ich sytuacja prawna jest odmienna w stosunku do pozostałych doktorantów, co może wpływać też na sferę ubiegania się o określone świadczenia. W tymże wyroku sąd wskazał jednocześnie, że przesłanki terminowej realizacji programu studiów doktoranckich nie można wprost odnieść do sytuacji doktorantów przedłużających studia, gdyż nie są oni już objęci programem studiów, zatem przesłankę tę należy pominąć w stosowaniu. Z akt sprawy nie wynika, a przynajmniej nie wskazał tego Rektor, z jakich przyczyn zmienił swoje stanowisko i obecnie uznaje, że osobom przedłużającym studia doktoranckie nie można przyznawać stypendium doktoranckiego. Odstąpienie od tej utrwalonej praktyki bez uzasadnionej przyczyny jest sprzeczne z art. 8 § 2 k.p.a. Oczywiście, powyższy zakaz nie ma charakteru bezwzględnego. Organ może od niego odstąpić, winien jednak wykazać uzasadnioną przyczynę, dla której tak czyni, czyli uzasadnić dlaczego wcześniejsze stanowisko było nieprawidłowe i w jakim zakresie nie daje się pogodzić z zasadą działania na podstawie i w granicach prawa (zasadą praworządności). Wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonej decyzji, dyrektywa art. 8 § 2 k.p.a. nie odnosi się jedynie do kolejności działań podejmowanych w toku postępowania, ale również do merytorycznego sposobu załatwienia sprawy.

VIII. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wskazaną powyżej ocenę prawną. Będzie miał przede wszystkim na uwadze, że sama okoliczność przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, z uwagi na konieczność prowadzenia badań naukowych (§ 9 ust. 2 Regulaminu studiów doktoranckich) nie jest równoznaczna z nieterminową realizacją programu studiów doktoranckich i nie może stanowić negatywnej podstawy do przyznawania wnioskowanego stypendium. Z tego też względu organ powinien ocenić wniosek skarżącego o przyznanie stypendium z pominięciem przesłanki wynikającej z § 13 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, mając na uwadze opinię właściwej komisji stypendialnej.

Uwzględniając powyższe zalecenia oraz fakt, że decyzja w przedmiocie stypendium doktoranckiego ma charakter uznaniowy - § 15 ust. 3 rozporządzenia, przy ponownym rozpoznaniu sprawy szczególnie istotne będzie wskazanie jasnych i obiektywnych kryteriów, jakimi kierował się organ podejmując decyzję. Rozstrzygnięcie uznaniowe wymaga bowiem szczególnej staranności organu w podejściu do materiału dowodowego i jego oceny, a przede wszystkim należytego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, tak aby uniknąć zarzutu arbitralności i dowolności.

IX. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 p.p.s.a. sąd orzekł o uchyleniu decyzji wydanych w obu instancjach (pkt 1 sentencji). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na kwotę zasądzonych kosztów składa się wpis od skargi w kwocie 200 zł (pkt 2 sentencji