Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1087/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski, Asesor WSA Marcin Olejniczak, , Protokolant asystent sędziego Robert Latek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2024 r. sprawy ze skargi B. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 24 października 2023 r. znak: SKO.4115.241.2023 w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 24 października 2023 r., znak: SKO.4115.241.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpatrzeniu odwołania B.A. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 570), art. 2 art. 3 ust. 3 i 4, art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 36 pkt 2 lit. o, art. 54 ust. 1, art. 59 ust. 1, art. 101 ust. 1, art. 106 ust. 1 i 3, art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U . z 2023 r. poz. 901 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.p.s." oraz § 8 i § 10 Rozporządzenia Ministra Prący i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U z 2018 r. poz. 734) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 18 września 2023 r., znak: WPS.4137.561.8.2023 wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 16 w związku z art. 3 ust. 3, art. 54 ust 1, art. 59 ust 1, art. 102 ust. 1, art. 106 ust 1 i 4, art. 107, art. 110 ust. 8 u.p.s. o odmowie skierowania P.A. do Domu Pomocy Społecznej w B. przy ul. [...] prowadzonego przez Fundację "[...].".

Z akt sprawy wynika, że 18 sierpnia 2023 r. do organu I instancji wpłynął wniosek wraz z dokumentacją o skierowanie B.A. do domu pomocy społecznej. Opierając się na zgromadzonej dokumentacji uznano, że skarżąca spełnia przesłanki uzasadniające skierowanie do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku i 18 września 2023 r. organ I instancji wydał decyzję, znak: WPS.4137.560.1.2023 o skierowaniu skarżącej do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku, decyzję znak: WPS.4137.560.3.2023 o umieszczeniu B.A. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. [...] oraz decyzję znak: WPS.4137.560.2.2023 o ustaleniu opłaty za pobyt w placówce. W ocenie organu świadczenie w przyznanym wymiarze jest odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

W piśmie z 14 sierpnia 2023 r. B.A. wystąpiła z prośbą o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w B. przy ul. [...] przeznaczonego dla osób w podeszłym wieku oraz osób przewlekle somatycznie chorych prowadzonego przez Fundację [...] w ramach działalności gospodarczej. Zgodnie z wykazem zarejestrowanych domów pomocy społecznej w województwie małopolskim, opublikowanym na stronie internetowej Starosty [...], obwieszczeniem nr [...] z 23 stycznia 2023 r., posiadających zezwolenie Wojewody Śląskiego, ww. DPS nie jest prowadzony na zlecenie powiatu lub gminy.

Organ I instancji wydając przywołaną na wstępie decyzję wyjaśnił, że w stosunku do domów pomocy społecznej prowadzonych przez podmioty niepubliczne nie stosuje się przepisów dotyczących zasad kierowania i umieszczania osób w domu pomocy społecznej, ustalania średniego miesięcznego kosztu utrzymania w domu, zasad odpłatności za pobyt w domu, zasad zwalniania z odpłatności. Kwestie te mogą być określone przez takie domy w sposób dowolny. Podmioty prowadzące takie domy (w tym przedsiębiorcy działający w celu osiągnięcia zysku) mogą świadczyć swoje usługi na podstawie umów cywilnoprawnych z zainteresowanymi osobami. Również zakres świadczonych usług przez taki dom pomocy społecznej może wynikać bezpośrednio z zawartej umowy. Działalność domów pomocy społecznej prowadzonych w ramach działalności gospodarczej przez przedsiębiorców oparta jest na zasadach wolnorynkowych i dobrowolnej samodzielnej decyzji osób, które decydują się na zawarcie umowy o świadczenie usług z przedsiębiorcą prowadzącym dom pomocy społecznej. Ponadto organ zobowiązany jest do pełnego wykorzystania miejsc w łódzkich domach pomocy społecznej. Na dzień 18 września 2023 r. domy pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku dysponują łącznie 7 wolnymi miejscami, które należy w pierwszej kolejności zagospodarować. W Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. [...] , do którego skarżąca otrzymał decyzję o skierowaniu i umieszczeniu, B.A. będzie miała zapewnioną całodobową opiekę, a personel placówki dołoży wszelkich starań, by pobyt w ww. domu pomocy społecznej był komfortowy, a usługi dostosowane do potrzeb.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła B.A. nie zgadzając się z jej treścią i wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 18 września 2023 r., znak: WPS.4137.561.8.2023 wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 16 w związku z art. 3 ust. 3, art. 54 ust 1, art. 59 ust 1, art. 102 ust. 1, art. 106 ust 1 i 4, art. 107, art. 110 ust. 8 u.p.s. o odmowie skierowania P.A. do Domu Pomocy Społecznej w B. przy ul. [...] prowadzonego przez Fundację "[...].".

Kolegium po przywołaniu treści art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, ust. 2, ust. 3, art. 4, art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 36 pkt 2 lit. o, art. 54 ust. 1, ust. 2, ust. 2a, art. 56, art. 59 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 u.p.s. wyjaśniło, że u.p.s. przewiduje dwuetapowe (a nawet trzy etapowe) postępowanie administracyjne w sprawie skierowania i umieszczenia w domu pomocy społecznej. W pierwszej kolejności organ gminy właściwej dla osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej wydaje decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej. Natomiast etap trzeci, tj. przyjęcie określonej osoby do danego domu pomocy społecznej stanowi realizację decyzji wydanych we wcześniejszych etapach, przy czym podkreślenia wymaga, że w zakresie przyjęcia do domu pomocy społecznej nie wydaje się już decyzji administracyjnej, a czynność tego rodzaju posiada charakter czynności faktycznej (materialno-technicznej).

Decyzja o skierowaniu do placówki stanowi decyzję w sprawie przyznania świadczenia niepieniężnego w postaci pobytu i usług w domu pomocy społecznej i powinna przede wszystkim rozstrzygać o przyznaniu lub nieprzyznaniu świadczenia określonego oraz o typie placówki, w której adresat decyzji powinien zostać umieszczony. Organ bada: wiek, stan zdrowia i niepełnosprawność osoby oraz rzeczywiste jej zapotrzebowanie na usługi bytowe i zdolności do zapewnienia sobie bytu z pominięciem instytucjonalnych rozwiązań pomocy społecznej. Dopiero na podstawie tej decyzji zapada kolejne rozstrzygnięcie - decyzja o umieszczeniu w domu pomocy społecznej, którą wydaje organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej. Ustalenie konkretnej daty rzeczywistego przyjęcia do oznaczonego domu pomocy społecznej nie mieści się w kompetencjach organu właściwego do wydania decyzji w przedmiocie umieszczenia w danym domu pomocy społecznej, a mieści się w zakresie działania dyrektora tej placówki, który na piśmie zawiadamia osobę zainteresowaną o terminie przyjęcia do domu. Osoba zainteresowana musi jednak liczyć się z sytuacją, że w razie niemożności uwzględnienia jej wniosku o przyjęcie do domu pomocy społecznej we wnioskowanym terminie i przyznania wolnego miejsca innej osobie, może ona zostać powiadomiona o wpisaniu na listę oczekujących oraz o przewidywanym terminie oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej w następnej kolejności.

Następnie organ wskazał na treść art. 55 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. i stwierdził, że dokonując wyboru domu pomocy społecznej do którego skierowana ma być osoba wymagająca całodobowej opieki, organ zobowiązany jest brać pod uwagę nie tylko typ domu pomocy społecznej, czas oczekiwania na miejsce w tym domu i zakres świadczonych w nim usług ale również jej indywidualne potrzeby. W sposób szczególny uwzględnić musi, który z domów pomocy społecznej w sposób najpełniejszy zapewni, zgodnie z jej indywidualnymi potrzebami wolność, w tym swobodę praktyk religijnych, intymność, godność i poczucie bezpieczeństwa.

Kolegium stwierdziło, że z akt sprawy wynika, że P.A. spełnia przesłanki uzasadniające skierowanie do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku i Prezydent Miasta Łodzi wydał stosowną decyzje o skierowaniu i umieszczeniu P.A. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. [...] .

Następnie Kolegium przywołało treść art. 65 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 u.p.s. i wyjaśniło, że istotna różnica pomiędzy ww. przepisem a art. 54 ust. 1 i 2 u.p.s. polega na tym, że art. 54 ust. 2 u.p.s. wprowadza zasadę obligatoryjnego kierowania do domu pomocy społecznej w przypadku zaistnienia przesłanek dotyczących stanu zdrowia i wieku danej osoby, która chce skorzystać z opieki w takiej placówce, natomiast art. 65 ust. 2 u.p.s. wprowadza wyjątek od tej zasady przewidujący jedynie możliwość skierowania do domu pomocy społecznej, prowadzonego przez podmioty niepubliczne, co wiąże się z wydaniem decyzji o charakterze uznaniowym. Zatem w sytuacji gdy wniosek dotyczy skierowania do DPS prowadzonego przez podmiot niepubliczny, który nie jest prowadzony na zlecenie wójta (burmistrza, prezydenta miasta) lub starosty, organ ma obowiązek ustalić przede wszystkim dostępność miejsc w DPS o zasięgu gminnym lub powiatowym.

Kolegium wyjaśniło, że Dom Pomocy Społecznej w B. leży poza Ł. Plan finansowy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. na 2023 r. na zadanie związane z kierowaniem i ponoszeniem opłaty przez Miasto Ł. na rzecz mieszkańców Ł. przebywających w domach pomocy społecznej poza powiatem [...] są bardzo ograniczone. Niska waloryzacja świadczeń oraz coroczne podwyższanie kosztów utrzymania we wszystkich domach pomocy społecznej zwiększa każdego roku udział Miasta Ł. w zobowiązaniach. Powyższe spowodowało niedobór środków na realizowane zadanie, sytuacja ta nie pozwala na zaciąganie nowych zobowiązań. A zatem pomimo wolnych miejsc w domach pomocy społecznej poza Ł., Miasto Ł. mimo starań, nie posiada świadków finansowych na kierowanie do nich osób potrzebujących.

Jednocześnie Kolegium wskazało, że możliwość umieszczenia zależy od aktualnych i prognozowanych możliwości organu w przedmiocie umieszczenia w domach pomocy społecznej, w tym zabezpieczenia finansowego pobytu pensjonariuszy już przebywających w placówkach oraz oczekujących na umieszczenie. Z uwagi na dużą liczbę osób oczekujących na skierowanie do domów pomocy społecznej oraz środki budżetowe jakimi dysponuje organ I instancji w związku ze składanymi wnioskami obowiązuje okres oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej (tj. w pierwszej kolejności do domów pomocy społecznej kierowane są osoby z postanowieniem sądu o umieszczeniu bez wyrażenia zgody, osoby samotne u których usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania są niewystarczające). W związku z tym organ nie udziela świadczeń w założony przez wnioskodawców sposób. Nadto z uwagi na ograniczoną liczbę wolnych miejsc oraz bardzo długą listę osób oczekujących na skierowanie do Domów Pomocy Społecznej prowadzona jest bardzo szczegółowa weryfikacja składanych wniosków o umieszczenie w stacjonarnych placówkach pomocy społecznej.

Organ administracyjny musi rozważyć wszystkie problemy pod kątem interesu społecznego jak i słusznego interesu strony. Organ wskazał, że P.A. nie został pozostawiony sam sobie lecz został skierowany i umieszczony w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. [...] . Nie można z góry zakładać, że w tym domu pomocy społecznej P.A. nie nawiąże więzi przyjacielskiej i religijnej.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B.A. zaskarżyła w całości decyzję organu II instancji zarzucając naruszenie przepisów:

A. postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj:

1. art. 107 § 1 pkt 3, 5, 6 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niejednoznaczne oznaczenie strony – adresata decyzji, co znalazło przełożenie na treść uzasadnienia faktycznego decyzji poprzez powołanie okoliczności niezgodnych ze stanem faktycznym;

2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz dokonanie jego niepełnej oceny, przejawiającej się w całkowitym pominięciu informacji dotyczących wyznania skarżącej;

3. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nieuwzględnienie w uzasadnieniu faktycznym decyzji, wielokrotnie podnoszonego faktu wyznania skarżącej (przynależności do Z.);

4. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji do licznych zarzutów skarżącej wyrażonych w treści złożonego odwołania;

B. prawa materialnego mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 54 ust. 2 w zw. z art. 55 ust. 1 u.p.s. poprzez wydanie decyzji odmownej bez uwzględnienia okoliczności sprawy stanowiących o indywidualnych potrzebach skarżącej, a wynikających z jej wyznania;

2. art. 54 ust. 2 w zw. z art. 55 ust. 1 i 2 u.p.s. poprzez wydanie decyzji odmownej bez uwzględnienia prawa skarżącej do godności, poczucia bezpieczeństwa oraz swobody praktyk religijnych utożsamianego z przynależnością do Z..

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że wybór Domu Pomocy Społecznej w B. przy ul. [...] wynika z faktu przynależności do Z. i umożliwia jej realizację praktyk religijnych wśród współwyznawców. Organy obu instancji nie odniosły się do kwestii przynależności skarżącej do Z. (stanowiącej o szeroko rozumianych indywidualnych potrzebach skarżącej). Kwestia przekonań religijnych, tj. wyznania skarżącej powinna być analizowana szerzej i uwzględniać także faktyczne brzmienie przepisów u.p.s., gwarantujące każdej osobie wymagającej całodobowej opieki prawo min. do godności i poczucia bezpieczeństwa, które tożsame jest z poczuciem przynależności, w tym m.in. przynależności do wspólnoty współwyznawców.

W pierwszej kolejności skarżąca stwierdziła, że decyzja Kolegium narusza zasady postępowania administracyjnego, a określenie strony postępowania w decyzji ma na celu zidentyfikowanie podmiotu, który staje się adresatem oświadczenia woli zawartego w rozstrzygnięciu. Z punktu widzenia prawidłowości decyzji jest obojętne, w którym miejscu decyzji strona zostanie wskazana, ważne jest, by była ona w sposób jednoznaczny określona. W zaskarżonej decyzji ww. wymóg nie został jednak spełniony, albowiem rozstrzygnięcie przewiduje, że decyzja dotyczy sprawy P.A., a nie skarżącej - B.A.. Dodatkowo bezpośrednio w uzasadnieniu decyzji wszelkie dane dotyczące zarówno złożonych w toku postępowania dokumentów, wydanych przez organ decyzji, jak i ustalonego stanu faktycznego w sprawie dotyczą tylko i wyłącznie P.A., a brak jest jakichkolwiek odniesień czy powołań na dokumenty, których autorem oraz adresatem jest skarżąca. Jedynym miejscem, w którym prawidłowo zostały podane dane skarżącej jest tzw. rozdzielnik. W ocenie skarżącej nie sposób uznać, że decyzja SKO w Łodzi została sporządzona prawidłowo z punktu widzenia elementów formalnych (składowych) decyzji administracyjnej, tj. w taki sposób, który w sposób jednoznaczny określa stronę postępowania oraz zawiera odniesienia do dokumentów i ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie skarżącej.

Następnie skarżąca stwierdziła, że jej zdaniem zaskarżona decyzja uchybia przywołanym przepisom k.p.a. poprzez nieuwzględnienie w ramach materiału dowodowego pisemnie potwierdzonych informacji o przynależności skarżącej do Z. co jednocześnie było bezpośrednią przyczyną wystąpienia z prośbą o umieszczenie w DPS w B.. Dom Pomocy Społecznej w B. jest dla skarżącej miejscem szczególnym. Poza niezbędną opieką i świadczeniami umożliwia realizację głębokich przekonań religijnych. Jego wybór wynika z wieloletnich przyjaźni z mieszkańcami DPS w B., którzy w większości również przynależą do Z. i tylko pobyt w tej placówce gwarantuje skarżącej bezpieczeństwo psychiczne i emocjonalne związane z przynależnością do tej wspólnoty religijnej. Brak uwzględnienia informacji o przynależności do Z. uniemożliwia w ocenie skarżącej dokonanie prawidłowych ustaleń faktycznych, mających zasadnicze znaczenie dla późniejszej oceny stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. W uzasadnieniu decyzji brak jest jakichkolwiek odniesień do wielokrotnie podnoszonego faktu ww. przynależności.

Następnie skarżąca stwierdziła, że dokonując wyboru domu pomocy społecznej organ zobowiązany jest brać pod uwagę nie tylko typ domu pomocy społecznej, czas oczekiwania na miejsce w tym domu i zakres świadczonych w nim usług, ale również jej indywidualne potrzeby. W sposób szczególny uwzględnić musi który z domów pomocy społecznej w sposób najpełniejszy zapewni, zgodnie z jej indywidualnymi potrzebami, wolność, w tym swobodę praktyk religijnych, intymność, godność i poczucie bezpieczeństwa. W ocenie skarżącej organy poprzestały jedynie na ustaleniu, które z placówek leżących w obrębie gminy i powiatu mają możliwość zapewnienia jej podstawowej opieki. Pominięto natomiast ocenę czy placówka do której jest kierowana w pełni odpowiada jej indywidualnym potrzebom w zakresie swobody realizacji praktyk religijnych związanych z przynależnością do Z.. Nie zwrócono dostatecznej uwagi zarówno na przepisy art. 54 ust. 2, art. 55 ust. 1 i 2 u.p.s., jak również zlekceważono pośrednio art. 7 k.p.a. Według wiedzy skarżącej w DPS w Ł., do którego została skierowana, żaden z pensjonariuszy nie przynależy do Z.. Nie ma tu zatem mowy o jakiejkolwiek możliwości realizacji praktyk religijnych przez skarżącą, co więcej, wyznanie skarżącej narazi ją bezpośrednio na ostracyzm środowiskowy. Uniemożliwi tym samym współtworzenie społeczności duchowej, która jest dla niej oparciem, nadzieją i radością życia. W DPS w B. skarżąca zna wiele osób i utrzymuje z nimi przyjacielskie kontakty. Jako osoba doświadczona życiowo chciałaby być częścią wspólnoty podzielającej jej przekonania religijne, co zapewni jej wewnętrzny spokój, poczucie bezpieczeństwa, nadzieję i szczęście aż do końca jej dni. Dla skarżącej wsparcie ze strony przyjaciół - współbraci w wierze jest bardzo ważne. Jest gwarantem zrozumienia, akceptacji, poczucia intymności oraz wspólnoty i godności człowieka, która oznacza m.in. poczucie własnej wartości i szacunek dla samego siebie, co wyraża się w pragnieniu posiadania także szacunku ze strony innych z uwagi na własne walory duchowe czy moralne. Poszanowanie godności nie może dopuszczać żadnych form dyskryminacji, godność nie jest zależna od wieku, stanu umysłowego, poziomu rozwoju czy sytuacji materialnej. Jest to szczególnie ważne w funkcjonowaniu instytucji pomocy społecznej, do których często zwracają się osoby zepchnięte na społeczny margines. Godności nie są przecież pozbawieni ludzie starsi, chorzy czy niepełnosprawni.

Wskazane okoliczności sprawy nie zostały w żaden sposób uwzględnione w decyzji Kolegium pomimo, że skarżąca o nich informowała oraz wskazywała je w odwołaniu. W treści uzasadnienia decyzji brak jakiejkolwiek analizy stanu faktycznego sytuacji skarżącej, a odnoszącej się do jej "indywidualnych potrzeb". Kwestie te zostały całkowicie pominięte przy dokonywaniu rozstrzygnięcia w sprawie, co stanowi naruszenie przepisów mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej uchylenie.

Na wstępie organ wyjaśnił, że rozpatrując odwołanie B.A. posłużyło się wcześniej przygotowanym wzorem decyzji w której stroną był syn P.A., a B.A. występowała tam jako opiekun prawny. Rzeczywistą intencją Kolegium było wskazanie w całej treści decyzji B.A. jako osoby której odmówiono skierowania do Domu Pomocy Społecznej w B. przy ul. [...] , a nie jej syna P.A.. P.A. odrębną decyzją również odmówiono skierowania Domu Pomocy Społecznej w B. przy ul. [...] co było przedmiotem innego postępowania. 6 października 2023 r. B.A. wniosła do organu I instancji dwa tożsame odwołania, jedno jako strona drugie jako opiekun prawny P.A.. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi omyłka ta była oczywistym błędem pisarskim i nie miała wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie.

Odnosząc się do kwestii swobody w wyrażaniu swoich przekonań religijnych organ wskazał, że naruszanie swobody sumienia występuje w takich sytuacjach, w których zachowanie się określonego podmiotu uniemożliwia lub utrudnia innej osobie wyznawanie i praktykowanie wybranej religii. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy umieszczenie w DPS w B. ze względu na przynależność do Z. w tamtej okolicy (ok. 290 km od Ł.) pozostawało bez żadnego związku z możliwością wyznawania określonej religii oraz jej praktykowania. Dobro osobiste jakim jest swoboda sumienia nie zostało zatem naruszone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego, jednakże z innych przyczyn niż wymienione w skardze.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada z urzędu m.in. czy zaskarżony akt administracyjny jest dotknięty jedną z wad powodujących jego nieważność zaskarżonego aktu, to jest w niniejszym postępowaniu, jednej z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.

W postępowaniu sądowym ustalone zostało, że 24 października 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wydało decyzję nr SKO.4115.241.2023, której treść faktycznie odpowiada decyzji tego Kolegium z 24 października 2023 r., nr SKO.4115.240.2023, utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 18 września 2023 r., znak: WPS.4137.561.8.2023 wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 16 w związku z art. 3 ust. 3, art. 54 ust 1, art. 59 ust 1, art. 102 ust. 1, art. 106 ust 1 i 4, art. 107, art. 110 ust. 8 u.p.s. o odmowie skierowania P.A. do Domu Pomocy Społecznej w B. przy ul. [...] prowadzonego przez Fundację "[...]". Powyższa okoliczność została przyznana przez Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi w odpowiedzi na skargę, w której Kolegium wyjaśniło, że rozpatrując odwołanie B.A. posłużyło się wcześniej przygotowanym wzorem decyzji w której stroną był syn P.A., a B.A. występowała tam jako opiekun prawny. Rzeczywistą intencją Kolegium było wskazanie w całej treści decyzji B.A. jako osoby której odmówiono skierowania do Domu Pomocy Społecznej w B. przy ul. [...] , a nie jej syna P.A..

W ocenie sądu nie można powyższego błędu uznać za oczywistą omyłkę pisarską.

W myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i piśmiennictwie "rażące naruszenie prawa" definiowane jest jako takie naruszenie przepisów prawa, które w świetle stanu prawnego nie budzi wątpliwości. Do przypadków rażącego naruszenia prawa zalicza się między innymi pogwałcenie zasad ogólnych zawartych w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, to jest: oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad określonych w art. 6-11 k.p.a. w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu (por. uzasadnienie wyroku NSA z 8 czerwca 1983 r., I SA 355/83, ONSA 1983, Nr 1, poz. 40). W szczególności dotyczy to naruszenia zasady dwuinstancyjności. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 kwietnia 1989 r. (sygn. akt II SA 1198/88, ONSA 1989, Nr 1, poz. 36) "Organ odwoławczy w wyniku ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy może orzekać tylko o mocy prawnej zaskarżonej decyzji. Podkreśla to NSA w wyroku z 21.12.1987 r., IV SA 907/87, wskazując, że decyzja organu odwoławczego dotycząca decyzji, która nie była przedmiotem odwołania, jest nieważna z przyczyny rażącego naruszenia prawa. Takie też stanowisko przyjął NSA w wyroku z 17.9.1990 r., III SA 647/90, że decyzja organu odwoławczego, która w trybie art. 138 § 1 k.p.a. rozstrzyga o decyzji organu I instancji, niebędącej przedmiotem odwołania, jest wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2016, s. 614)"

Objęta skargą w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 24 października 2023 r. nr SKO.4115.241.2023, faktycznie rozpoznawała odwołanie które to zastało rozpoznane już w decyzji 24 października 2023 r. nr SKO.4115.240.2023 , a zatem decyzja ta rażąco naruszała prawo i - jako rażąco wadliwa - musi zostać wyeliminowana z obrotu prawnego.

W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.