Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 217/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2023-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33, art. 34 par. 3-4
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 2 pkt 26, art. 17 ust. 1-5, 10 pkt -1-2 i 11
journal: Dz.U. 2018 poz 151
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Krzysztof Armański, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2023 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach z dnia 17 stycznia 2023 r., znak: NEP.906.3.2023 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Ke 217/23

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2023 r. znak: NEP.906.3.2023, Świętokrzyski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Kielcach (dalej ŚPWIS) utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Staszowie (PPIS) z dnia 15 grudnia 2022 r. znak: SE IVa-4110/15/18 w sprawie zgłoszonych zarzutów.

W uzasadnieniu orzeczenia ŚPWIS wyjaśnił, że poprzez skuteczne doręczenie w dniu 16 listopada 2022 roku zobowiązanemu S. S. tytułu wykonawczego znak 2/2022 z dnia 3 listopada 2022 r., wszczął wobec niego egzekucję administracyjną obowiązku o charakterze niepieniężnym.

PPIS w Staszowie w ww. tytule wykonawczym określił stronie obowiązek poddania małoletniego W. S. szczepieniom ochronnym przeciw: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, odrze, śwince i różyczce, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, i jako podstawę prawną egzekwowanego obowiązku wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1657 ze zm.), zwanej dalej "ustawą".

Pismem z dnia 21 listopada 2022 r. S. S. wniósł do ŚPWIS zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które ww. organ egzekucyjny przekazał do PPIS w Staszowie, w celu opracowania stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Staszowie postanowieniem z dnia 15 grudnia 2022 roku oddalił zarzuty na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. S. S. wniósł zażalenie na postanowienie wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów.

ŚPWIS, rozpatrując przedmiotową sprawę w trybie zażaleniowym, dokonał oceny całości zebranego materiału dowodowego i stwierdził, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym, ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu i określają wszystkie istotne cechy tego obowiązku, tj. podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. To na stronie, jako rodzicu małoletniego W. S., spoczywa obowiązek zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza, sprawującego nad nim opiekę zdrowotną, w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych i wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. Ustawodawca zapewnił wykonanie lekarskiego badania kwalifikacyjnego jako niezbędnego i nierozerwalnego elementu procesu szczepienia w celu wykluczenia przeciwwskazań. Obowiązek określony w tytule wykonawczym dotyczący poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest zatem jednoznaczny ze zgłoszeniem się do lekarza prowadzącego szczepienia ochronne w celu wykonania badania kwalifikacyjnego, a następnie w przypadku stwierdzenia w trakcie takiego badania braku przeciwwskazań do szczepienia, z rozpoczęciem wykonywania szczepień ochronnych u dziecka. Zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2022 r. poz. 1876, ze zm.) pacjent ma prawo do odmowy zgody na udzielenie określonego świadczenia zdrowotnego, jednakże tylko wówczas, gdy przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej. Taką zaś odrębną ustawą jest ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zobowiązany nie przedstawił w toku przedmiotowej sprawy żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że zachodzą przeciwwskazania do szczepień. O realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji dziecka do szczepień decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie. Przeprowadzający konsultację specjalistyczną lekarz, zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, dokonuje wpisu w dokumentacji medycznej, uwzględniając w nim okres przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaj szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualny program szczepień z podaniem rodzaju stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. W karcie uodpornienia małoletniego W. S. w części "Przeciwwskazania do szczepień" brak informacji o istniejących przeciwwskazaniach do szczepień obowiązkowych. Nadto, w przedmiotowej sprawie na dzień dzisiejszy brakuje jakiejkolwiek dokumentacji medycznej, która mogłaby stanowić podstawę do odroczenia poddania małoletniego W. S. obowiązkowym szczepieniom ochronnym wystawionego przez lekarza zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

W świetle powyższego zdaniem ŚPWIS nie można uznać zarzutu odnośnie braku wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., za uzasadniony.

ŚPWIS stwierdził, że stosownie do treści art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje zasadniczo z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jako że obowiązek szczepień wynika z treści przepisów obowiązującego prawa, nie jest ani koniecznym, ani zasadnym orzekanie o nim aktem administracyjnym. Wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy wskazuje właściwą podstawę prawną obowiązku. Wskazana w nim treść obowiązku jest precyzyjna i nie budzi wątpliwości. Tytuł wykonawczy został wystawiony przez właściwy, bo będący wierzycielem organ, posiadający na gruncie art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej kompetencje w zakresie sprawowania nadzoru nad ustalaniem zakresu i terminu do szczepień. Stąd też zarzut dotyczący niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów, ŚPWIS uznał za niezasadny.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł S. S., zarzucając postanowieniu ŚWINB:

1. naruszenie art. 34 § 4 pkt 1 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, podczas gdy organ egzekucyjny po otrzymaniu ostatecznego postanowienia o oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej albo stwierdzeniu jego niedopuszczalności – kontynuuje postępowanie egzekucyjne albo podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne,

2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku, podczas gdy obowiązek został częściowo wykonany, ponadto dla małoletniego nie został ułożony indywidualny kalendarz szczepień, nie zostały wykluczone przeciwwskazania do szczepienia, nie zostało wystawione zaświadczenie o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy mimo stawienia się na wizytę szczepienną, co skutkuje brakiem wymagalności obowiązku,

3. na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 i 4 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu,

4. naruszenia art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez rozpoznanie zarzutów, które nie mogą stanowić zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co powinno skutkować przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania wierzycielowi,

5. naruszenie art. 7a, 77 i 81a K.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego,

6. naruszenie art. 15 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak rozpoznania przez organ I instancji zgłoszonych zarzutów, a ograniczenie się do rozpoznania zażalenia, podczas gdy istotą zasady dwuinstancyjności jest ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy, w tym zarzutów do tytułu wykonawczego,

7. naruszenie art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w postanowieniu.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności postanowienia organu II instancji.

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania, lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 u.p.e.a. Zarzuty są więc sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego.

Za niezasadny należy uznać zawarty w pkt 1 petitum skargi, zarzut naruszenia art. 34 § 4 pkt 1 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, podczas gdy zdaniem skarżącego, organ egzekucyjny po otrzymaniu ostatecznego postanowienia o oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej albo stwierdzeniu jego niedopuszczalności – kontynuuje postępowanie egzekucyjne albo podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne. Organ w odpowiedzi na skargę słusznie podniósł, że zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a. co do zasady rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie wnoszone do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Skarżący skorzystał z przewidzianego ww. przepisem uprawnienia i wniósł na postanowienie PPIS w Staszowie z 17 stycznia 2023 r. zażalenie do ŚPWIS. W tej sytuacji ŚPWIS jako organ odwoławczy był zatem zobowiązany rozpoznać i rozstrzygnąć zażalenie, co też uczynił. W konsekwencji zarzut skarżącego, który skarży działanie wierzyciela, nie zaś organu egzekucyjnego nie zasługuje na uwzględnienie.

Nie można zgodzić się także z zarzutem zawartym w pkt 6 petitum skargi, że organ ograniczył się do rozpoznania zażalenia – jego przedmiotem było wszak nieuwzględnienie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym przez organ I instancji. W zarzutach tych podniesiono zaś częściowe wykonanie obowiązku w dniu 18 lutego 2019 r. i niewykonalność obowiązku w pozostałym zakresie, brak wymagalności obowiązku z uwagi na nieułożenie dla małoletniego indywidualnego kalendarza szczepień, a także błędne określenie podstawy prawnej obowiązku i błędne wskazanie podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut zawarty w pkt 3 petitum skargi dotyczący braku doręczenia skarżącemu upomnienia. Z akt sprawy wynika, że upomnienie zostało doręczone skarżącemu 9 listopada 2018 r. (k. nr 29 akt adm.) i już z tego względu nie podlega ono weryfikacji zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz.U. 2020 r., poz. 2194), które jak wskazuje § 3, wchodzi w życie z dniem 20 lutego 2021 r.

W ocenie Sądu nie można zgodzić się z zarzutem podniesionym w pkt 4 petitum skargi w zakresie rozpoznania zarzutów, które nie mogą stanowić zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności ŚPWIS ponownie rozpoznał i rozstrzygnął sprawę rozstrzygniętą przez organ I instancji. Prowadząc postępowanie wyjaśniające nie wykroczył poza kompetencje organu odwoławczego, co oznacza, że nie zastępował postępowania prowadzonego przed organem I instancji lecz zweryfikował stanowisko organu I instancji w granicach swoich kompetencji, uwzględniając całokształt okoliczności sprawy.

Sąd podziela stanowisko organów, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 3109/19). Zgodnie bowiem z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy).

Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy zamieszczone w rozdziale IV - poświęconym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 ustawy, osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie natomiast z treścią art. 17 ust. 2 ustawy, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Art. 17 ust. 3 i 4 ustawy stanowi zaś, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Przy czym, zdaniem Sądu, treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań, stanowią przesłankę, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu (por. wyrok WSA w Łodzi z 19 października 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 484/22). Stosownie do treści art. 17 ust. 10 ustawy minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2).

Zgodnie z art. 17 ust. 11 ustawy, Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega sczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat ten jest wydawany w oparciu o art. 17 ust. 11 ustawy.

Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie (por. m.in. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1494/08), z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika więc z mocy przepisów ustawowych.

Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Przez wymagalność należy rozumieć zaś taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego (por. P. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wydanie 9, 2021 r. – komentarz do art. 33 u.p.e.a.).

W sprawie niniejszej obowiązek poddania syna skarżącego szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym wynika z mocy przepisów ustawowych, zaś szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą został określony w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Program ten na kolejny rok ustalany jest przez centralny organ administracji państwowej na podstawie przepisów ustawy i zawiera szczegółowe wskazania dotyczące wykonywania szczepień dostatecznie precyzyjnie określonych w przepisie upoważniającym (por. wyroki NSA: z 7 lutego 2018, sygn. akt II OSK 934/16 oraz z 25 kwietnia 2018, sygn. akt II OSK 2434/17). W tej sytuacji nie zasługuje na uwzględnienie podnoszony przez skarżącego zarzut, że dla jego syna nie został ułożony "indywidualny kalendarz szczepień", w świetle ww. uregulowań nie ma to bowiem istotnego znaczenia dla wymagalności obowiązku. O indywidualnym programie szczepień stanowi § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, ale dotyczy on przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego.

W stanie faktycznym sprawy poza sporem jest, że małoletni syn skarżącego nie został zaszczepiony przeciwko żadnej z chorób zakaźnych wymienionych w tytule wykonawczym, mimo że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionek określone w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego. W sytuacji więc gdy wymagane terminy zaszczepienia już upłynęły, zaś dziecko nie zostało zaszczepione przeciwko żadnej chorobie zakaźnej, to obowiązek poddania go szczepieniom stał się wymagalny. Niczego w tym zakresie nie zmienia odwoływanie się przez skarżącego do wizyty lekarskiej z dnia 18 lutego 2019 r. Załączony do skargi zapis z tej wizyty jest mało czytelny, skarżący jednak nie kwestionuje tego, że nie doszło do zaszczepienia dziecka. Z załączonego do skargi zapisu wizyty trudno wywnioskować, aby stwierdzono jakiekolwiek przeciwwskazania do szczepienia, a tym bardziej o charakterze długotrwałym. Skarżący nie przedłożył także żadnego dokumentu, z którego takie przeciwwskazania by wynikały. Również w karcie uodpornienia nie wskazano takich przeszkód. Z zapisów na k. 64, pochodzących z kolejnych wizyt lekarskich w 2018 roku, a także z dnia 18 lutego 2019 r. wynika, że matka została poinformowana o potrzebie szczepienia dziecka. Z kolei z adnotacji urzędowej na k. 50 z dnia 28 października 2022 r. wynika, że do tego dnia rodzice W. S. nie zgłosili się wraz z nim w celu uzupełnienia zaległych szczepień.

W orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyrok NSA z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19) zwrócono uwagę, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 ustawy, jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się zaś badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, czyli w istocie jest odmową poddania się temu obowiązkowi.

Reasumując, zdaniem Sądu, postępowanie zakończone zaskarżonym postanowieniem zostało przeprowadzone prawidłowo, zaś zgromadzony w sprawie materiał był wystarczający do podjęcia właściwego rozstrzygnięcia.

Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie znany jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19, ogłoszony w Dz.U. 2023/909 z dnia 25 maja 2023 r., stwierdzający w części I, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Tym niemniej wyrok ten nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia, albowiem w części II sentencji Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Uzasadniając stanowisko w tym zakresie Trybunał dostrzegł potrzebę dostosowania stanu prawnego, a określenie w wyroku innego terminu utraty mocy obowiązującej uznał za niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Termin 6 miesięcy w ocenie Trybunału powinien być wystarczający do dokonania stosownych zmian.

Niezależnie od powyższego Trybunał podniósł, że wyrok ten nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.