Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 14/25
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i odrzucono wnioski
Powołane przepisy: article: art. 87 par. 5
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 listopada 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 369/23 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 9 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2017 r. postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 29 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 369/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił K.S. przywrócenia terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 18 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 369/23, w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 9 lutego 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2017 r.

Wyrokiem z 18 lipca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę K.S. (dalej: "strona" lub "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku 9 lutego 2023 r.

Pismem z 6 listopada 2024 r. pełnomocnik strony złożył wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku. Uzasadniając go wskazał, że nie została mu doręczona przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy jak również nie pozostawiono ani pierwszego, ani powtórnego awiza. Pełnomocnik podał dalej, że z uwagi na powtarzające się od lat problemy z doręczaniem przesyłek poleconych i niepozostawianiem awiz, od lat weryfikuje cotygodniowo w urzędzie pocztowym, czy nie ma do niego adresowanych przesyłek listowych poleconych. Tak też uczynił w czerwcu 2023 r., i uzyskał informacje, że nie ma żadnej przesyłki poleconej adresowanej do pełnomocnika. W konsekwencji braku wiedzy o terminie rozprawy nie wziął w niej udziału oraz nie miał wiedzy o wydanym wyroku.

Pełnomocnik wskazał też, że pozostawał w uzasadnionym przekonaniu, że realny termin na rozpoznanie skargi w niniejszej sprawie to okres co najmniej 18-20 miesięcy licząc od wniesienia skargi, a 30 października 2024 r. skontaktował się telefonicznie z Wydziałem Informacji Sądowej w celu ustalenia, czy w sprawie został wyznaczony już termin rozprawy. W odpowiedzi uzyskał informację, że w sprawie zapadł prawomocny wyrok, a zawiadomienie o terminie rozprawy zostało do pełnomocnika wysłane 2 czerwca 2023 r. W związku z uzyskaniem tej informacji pełnomocnik niezwłocznie złożył pisemną reklamację w urzędzie pocztowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpatrując wniosek pełnomocnika strony o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku nie stwierdził istnienia takich okoliczności, które przemawiałyby za jego uwzględnieniem.

W ocenie Sądu, pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Twierdzenia pełnomocnika dotyczące nieprawidłowości w wykonaniu usługi w zakresie awizacji przesyłki pocztowej zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy nie znajdują potwierdzenia, zaś okoliczności powołane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione.

Z adnotacji umieszczonej w pkt 2 zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 31) jasno wynika data pierwszej awizacji przesyłki - 5 czerwca 2023 r. oraz wskazanie miejsca pozostawienia stosownego zawiadomienia tj. oddawcza skrzynka pocztowa. Powyższa data została również umieszczona na kopercie zawierającej przesyłkę z sądu. Zwrotne potwierdzenie odbioru wskazuje również na datę powtórnej awizacji, co miało miejsce po upływie 7 dni od pozostawienia pierwszego zawiadomienia. Wobec niepodjęcia przesyłki została ona zwrócona do adresata 20 czerwca 2023 r. W konsekwencji przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy została uznana za doręczoną w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") z dniem 19 czerwca 2023 r.

W ocenie Sądu, w kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest niewątpliwie koperta ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przeciwdowodu nie może stanowić jedynie oświadczenie strony o braku zawiadomienia w skrzynce pocztowej, gdyż nie jest ono wystarczające do obalenia domniemania doręczenia przesyłki w trybie awizo. WSA podkreślił, że pełnomocnik, dla uprawdopodobnienia takiego stanu rzeczy nie załączył do wniosku choćby oświadczenia innych użytkowników nieruchomości, że sytuacja związana z brakiem awizowania przesyłek miała już miejsce we wcześniejszych okresach.

Dokonując oceny tego, czy uprawdopodobniona została okoliczność świadcząca o braku zawinienia, a sprowadzająca się do twierdzenia o wadliwym działaniu operatora pocztowego, Sąd miał również na względzie, że inne przesyłki przesłane do pełnomocnika przez Sąd, zostały przez niego odebrane.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego zaskarżył je w całości, zarzucając naruszenie:

- art. 73 ust. 4 p.p.s.a. przez jego zastosowanie pomimo braku podstaw do ustalenia, że zawiadomienie o złożeniu przesyłki w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości odbioru przesyłki zostało dwukrotnie umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącego, zgodnie z § 2 i § 3 tego artykułu;

- art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo braku winy skarżącego w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wynikającego z niewykonania przez doręczyciela obowiązku awizowania przesyłki w sposób określony w art. 73 § 2 i 3 p.p.s.a.;

- błędne ustalenie, że przesyłka była dwukrotnie awizowana poprzez umieszczenie zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej pełnomocnika skarżącego 5 czerwca i 12 czerwca 2024 r.;

- art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił we wniosku o przywrócenie terminu do dokonania wnioskowanej czynności procesowej okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu.

Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 18 lipca 2023 r. Jednocześnie wniesiono o przeprowadzenie dowodu z dokumentów – oświadczeń innych współnajemców lokali użytkowych znajdujących się w budynku położonym w [...] uprawdopodobniających okoliczności wskazujące na brak winy pełnomocnika skarżącego w uchybieniu terminu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, jednakże z przyczyn innych niż wskazane w zażaleniu.

Zgodnie z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4).

W myśl przepisu art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.

W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego o przywrócenie terminu uznać należy za niedopuszczalny z mocy ustawy i stosownie do art. 88 w zw. z art. 87 § 5 p.p.s.a. podlega on odrzuceniu.

Z przywołanych regulacji wynika, że sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym m.in. wniosek o przywrócenie terminu złożony po upływie roku od uchybionego terminu, w sytuacji gdy nie zachodziły przypadki wyjątkowe. Regulacja ta stanowi odstępstwo od normy wyrażonej w art. 86 § 1 p.p.s.a., w myśl której, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.

Prawidłowe zastosowanie art. 87 § 5 p.p.s.a. jest uwarunkowane wykazaniem łącznego zaistnienia dwóch przesłanek, tj. tego, że od uchybienia terminu przewidzianego na dokonanie czynności procesowej upłynął okres dłuższy niż rok oraz że nie zaistniały okoliczności wyjątkowe, które to spowodowały.

Dokonanie ustaleń w zakresie pierwszej z ww. przesłanek co do zasady nie przysparza trudności (tak też było w niniejszej sprawie). Jeśli natomiast chodzi o przesłankę drugą, ustawodawca posłużył się w tym zakresie pojęciem nieostrym: "przypadki wyjątkowe". Oznacza to konieczność każdorazowego zdefiniowania tego pojęcia przez sąd w odniesieniu do indywidualnych okoliczności danej sprawy.

W orzecznictwie na gruncie tego przepisu wskazuje się, że pod pojęciem "przypadków wyjątkowych" należy rozumieć nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiały złożenie wniosku o przywrócenie terminu w normalnym terminie. Rozpoznając taki wniosek o przywrócenie terminu, sąd administracyjny powinien wyważyć argumenty wspierające wniosek i argumenty przemawiające za stabilizacją sytuacji ugruntowanej przez upływ czasu, a powstałej w następstwie niedokonania czynności procesowej w terminie oraz ustalić, czy przedstawione we wniosku argumenty uzasadniają, że w sprawie zachodzi przypadek, który można uznać za wyjątkowy (postanowienie NSA z 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 624/14; dostępne w Centralnej Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Pojęcie wyjątkowego przypadku podlega więc ocenie sądu, jednakże zgodnie z intencją ustawodawcy należy interpretować je ściśle. Za wyjątkowy przypadek należy uznać taką sytuację życiową, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że określone zdarzenia - tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe - nie należą do zdarzeń codziennych (postanowienie NSA z 12 stycznia 2018 r., sygn. akt I OZ 1906/17; publ. CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie uznawał, że podstawą do przywrócenia terminu na wniosek oparty o art. 87 § 5 p.p.s.a. nie może być np. sam fakt choroby, choćby ciężkiej, czy podeszły wiek, nie są one bowiem równoznaczne z całkowitą niemożnością dokonania czynności procesowej (por. postanowienia tego sądu: z 2 lipca 2013 r., sygn. akt I OZ 444/13, z 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 624/14, z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt I OZ 665/16, z 15 września 2017 r., sygn. akt I OZ 1304/17 i I OZ 1305/17, z 21 września 2017 r., sygn. akt I OZ 1301/17 i I OZ 1303/17; publ. CBOSA).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że nie mają bowiem decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, że pełnomocnik nie załączył do wniosku o przywrócenie terminu oświadczeń innych współnajemców nieruchomości na potwierdzenie błędów w doręczaniu przesyłek przez Pocztę czy też w ocenie WSA nienależycie interesował się przebiegiem postępowania sądowoadministracyjnego. Niewątpliwie bowiem z wniosku skarżącego nie wynikało, aby wystąpiły jakiekolwiek nadzwyczajne przeszkody uniemożliwiające powzięcie wiadomości, na jakim etapie rozpoznania znajduje się sprawa.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wyrok Sądu pierwszej instancji został wydany i ogłoszony 18 lipca 2023 r., a więc termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia minął 25 lipca 2023 r. Wniosek o przywrócenie terminu został nadany w placówce pocztowej 6 listopada 2024 r. W takiej sytuacji postanowienie o przywróceniu terminu wydane zostało 29 listopada 2024 r. tj. po upływie roku od jego uchybienia. Ustawa zaś nie dopuszcza przywrócenia terminu po upływie roku od jego uchybienia w przypadku, który nie można uznać za wyjątkowy.

Z powyższych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 88 i art. 87 § 5 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.