Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 137/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par 4 ust. 1, par 5,par 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 17 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant specjalista– Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2015 roku sprawy ze skargi I. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., znak [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14.03.1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263, ze zm.), art. 2351 i 2352 Kodeksu pracy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] ., Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia u I.K. choroby zawodowej pod postacią obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości, co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego, jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

W dniu 26 lutego 2013r. wpłynęło do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej ze A. sp. z o.o. NZOZ - ZP i PS Przychodni Rejonowej nr [...] w K.

W dniu 28 lutego 2013r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia u I.K. choroby zawodowej pod postacią obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych l, 2 i 3 kHz, wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych.

Na podstawie analizy przebiegu zatrudnienia ustalono, że I.K. zatrudniony był w Zakładach Urządzeń Galwanicznych i Lakierniczych B. S.A. w W. na następujących stanowiskach pracy i w następujących okresach:

- od 01.09.1966r. do 21.06.1969r. - uczeń Szkoły Przyzakładowej B. - ślusarz,

- od 15.09.1969r. do 31.01.1971r. - ślusarz (W-4),

- od 01.02.1971r. do 26.04.1973r. - rozdzielca (W-l),

- od 27.04.1973r. do 10.04.1975r. - Zasadnicza służba wojskowa,

-od 02.05.1975r. do 31.01.1991r. - starszy planista (W-l),

-od 01.02.1991r. do 30.09.1997r. - koordynator produkcji (W-5),

- od 01.10.1997r. do 31.12.1997r. - p.o. mistrza (Z-5) wydz. krajami i montażu,

- od 01.01.1998r. do 30.09.2009r. - mistrz (Z-5).

Ponadto I.K. w okresie od 02.10.2009r. do 12.04.2010r. był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. jako bezrobotny, od dnia 13.04.2010r. przebywał na świadczeniu przedemerytalnym, a od 13.05.2010r. do 31.10.2013r. przebywał na rencie chorobowej.

Na stanowisku uczeń - ślusarz pracował 3 dni w tygodniu. Pod opieką pracownika i instruktora mógł obsługiwać wiertarkę i szlifierkę. Narażony był na hałas ogólny pochodzący od pracujących maszyn i narzędzi na hali. Na stanowisku ślusarz wykonywał wiercenie otworów, obrabianie brzegów blach po cięciu oraz szlifowanie. Obsługiwał wiertarkę elektryczną i szlifierkę pneumatyczną. Narażony był na hałas pochodzący od obsługiwanych narzędzi oraz na hałas pochodzący od sąsiednich pracujących maszyn i narzędzi na hali. Na stanowisku rozdzielcy rozdzielał dokumentację dot. wykonywanych prac na poszczególnych stanowiskach pracy, koordynował pracę między operacjami na hali produkcyjnej, po wykonaniu elementów przekazywał brygadom montażowym, nadzorował proces produkcyjny na wydziale wstępnego przygotowania. Mógł przebywać na hali produkcyjnej około 7 godz. dziennie. Narażony był na hałas ogólny pochodzący od pracujących maszyn, urządzeń i narzędzi na hali. Do obowiązków na stanowisku starszego planisty należało wydawanie zleceń na produkcję na poszczególne wydziały, nadzór nad realizacją zleceń, współpraca z mistrzami w zakresie realizacji zleceń, przeliczanie materiałów, kontrola terminowości wydawania materiałów do poszczególnych zleceń. Na hali przebywał 40% czasu pracy, a 60% czasu pracy w biurze. Narażony był na hałas ogólny pochodzący od pracujących maszyn, urządzeń i narzędzi na hali. Do obowiązków na stanowisku koordynatora produkcji w szczególności należało samodzielne prowadzenie spraw w zakresie koordynacji zadań wynikających z procesu produkcyjnego, pilnowanie terminowej realizacji zleceń, współpraca z brygadzistą i mistrzem w zakresie rozliczeń poszczególnych podzespołów i detali, kontrola nad pobieraniem materiałów z poszczególnych magazynów, prawidłowe prowadzenie zlecenia od momentu uruchomienia do jego zakończenia. Na hali przebywał 60% czasu pracy, a 40% czasu pracy w mistrzówce (biurze) znajdującej się na hali produkcyjnej. Narażony był na hałas ogólny pochodzący od pracujących maszyn, urządzeń i narzędzi na hali. Do obowiązków na stanowisku p.o. mistrza i mistrza Z5 w szczególności należała organizacja, nadzór, kontrola pracy w podległych zespołach, terminowa realizacja planów, realizowanie polityki kadrowej i płacowej, racjonalne gospodarowanie przydzielonym majątkiem, prowadzenie ciągłej edukacji i szkoleń pracowniczych, bieżące prowadzenie "Książki Urządzeń", prowadzenie i realizowanie produkcji zgodnie z procesem technologicznym. Na hali produkcyjnej przebywał 90 % czasu pracy, a 10% czasu pracy przebywał w mistrzówce. Narażony był na hałas ogólny pochodzący od pracujących maszyn, urządzeń i narzędzi na hali.

I.K. przez ponad 40 lat pracował w narażeniu na hałas w tym okresowo na hałas przekraczający normatywy higieniczne (74-87 dB; 85-89 dB; 79,7-107 dB). Od dnia 04.07.2002r. z powodu dolegliwości bólowych ze strony ucha, leczony był w Gabinecie Otolaryngologicznym lek. med. W.K. w W. W dniu 28.02.2013r. ze A. sp. z o.o. NZOZ - ZP i PS Przychodni Rejonowej Nr [...] w K. otrzymał skierowanie na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R. Poradnia Chorób Zawodowych, wydał orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 28 stycznia 2014r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu orzeczenia podano że na podstawie przeprowadzonych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w R. badań i konsultacji specjalistycznych w tym 3 - krotnego badania audiometrii tonalnej progowej wykazano obustronny niedosłuch odbiorczy, krzywe na poziomie od 30 do 75 dB. Ze względu na dużą rozbieżność wyników poszczególnych badań w audiometrii tonalnej progowej, konsultujący specjalista laryngolog, audiolog, foniatra zlecił weryfikację progu słuchu w obiektywnym badaniu ABR- słuchowe potencjały wywołane z pnia mózgu. Próg słuchu w badaniu ABR w uchu prawym dla 1000 Hz na poziomie 20 dB, dla trzasku (2, 3 kHz) - 50 dB, w uchu lewym próg słuchu dla 1000 Hz - 40 dB, trzask (2,3 kHz) - 50 dB. Wyliczony na podstawie badania ABR średni ubytek słuchu w uchu prawym lepiej słyszącym wynosi 40 dB, a w uchu lewym 46 dB. Uwzględniając powyższe oraz kryterium wielkości ubytku słuchu co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym dotyczące choroby zawodowej z poz. 21 stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.".

I.K. złożył wniosek o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego przez jednostkę orzeczniczą II stopnia.

Instytut Medycyny Pracy im. [...] Klinika Chorób Zawodowych i Toksykologii Oddział Chorób Zawodowych w Ł., orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...]r. stwierdził braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że w wyniku przeprowadzonej podczas hospitalizacji w IMP w Ł. konsultacji laryngologicznej z oceną audiologiczną stwierdzono ubytek słuchu wynoszący obustronnie 28 dB. Średnia głębokość uszkodzenia słuchu nie spełnia zatem wymaganej do rozpoznania choroby zawodowej średniej głębokości uszkodzenia słuchu określonej w przepisach prawnych na co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym. Z powyższego powodu brak jest podstaw do rozpoznania u badanego choroby zawodowej pod postacią obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (poz. 21 wykazu chorób zawodowych).

Instytut Medycyny Pracy w Ł., jako jednostka orzecznicza II stopnia wobec rozbieżności diagnostyczno-orzeczniczych, jakie wystąpiły pomiędzy orzeczeniem lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R., a orzeczeniem lekarskim Instytutu Medycyny Pracy w Ł. dotyczącej wielkości ubytku słuchu u I.K., w piśmie z dnia 18 lipca 2014r. wyjaśnił, że uzyskane u pacjenta wyniki mogą się niekiedy różnić w zależności od stosowanej aparatury, techniki wykonania badania, jak również subiektywnego charakteru badań audiometrycznych. Z tego powodu w postępowaniu orzeczniczym (zwłaszcza w jednostkach referencyjnych II szczebla orzeczniczego) stosowane są metody służące obiektywizacji i ustaleniu rzeczywistych progów słuchu pozwalające na uzyskanie maksymalnie obiektywnego wyniku. Takie też badania stały się podstawą do sformułowania orzeczenia lekarskiego w jednostce orzeczniczej II szczebla".

W wyniku poczynionych ustaleń oraz treści orzeczeń jednostek orzeczniczych I i II stopnia, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. decyzją z dnia [...] r. nie stwierdził u I.K. choroby zawodowej - obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych l, 2 i 3 kHz (póz. 21 wykazu chorób zawodowych). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że rozpoznany u I.K., przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R. Poradnię Chorób Zawodowych średni ubytek słuchu w uchu prawym lepiej słyszącym wynoszący 40 dB, a w uchu lewym 46 dB oraz przez Instytut Medycyny Pracy [...] Klinikę Chorób Zawodowych i Toksykologii ubytek słuchu wynoszący obustronnie 28 dB, nie spełnia wymaganego do rozpoznania choroby zawodowej kryterium wielkości ubytku słuchu określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym. Pomimo narażenia na hałas (w tym okresowo na hałas przekraczający normatywy higieniczne), stwierdzenie choroby zawodowej jest wykluczone, bowiem choroba zawodowa nie została rozpoznana przez obie jednostki orzecznicze.

Od powyższej decyzji I.K. złożył odwołanie wskazując, że nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji, zarzucił, że w uzasadnieniu ww. decyzji brak jest informacji o jego przebywaniu w ramach zastępstwa w warsztacie hali produkcyjnej. Podkreślił, że nie podziela opinii IMP w Ł. w zakresie ubytku słuchu w lewym i prawym uchu.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny pismem z dnia 16.10.2014r. zwrócił się do Poradni Chorób Zawodowych WOMP w R. o wyjaśnienie, z medycznego punktu widzenia, rozbieżności w wynikach badań słuchu u zainteresowanego między jednostką orzeczniczą I a II instancji.

W udzielonej odpowiedzi na powyższe pismo wyjaśniono, że obiektywne badanie słuchu - ABR, mimo że nie jest zależne od reakcji badanego jest obarczone błędem wynikającym z zachowania osoby badanej w trakcie jego przeprowadzania (niespokojne zachowanie, przyjmowanie leków uspokajających).

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazał, że organ I instancji dokonując oceny narażenia zawodowego zawartej w "Karcie oceny narażenia zawodowego...." uwzględnił czas przebywania zainteresowanego w warsztacie hali produkcyjnej -40% czasu pracy na stanowisku starszego planisty, 60% czasu na stanowisku koordynatora produkcji i 90% czasu na stanowisku mistrza. Subiektywne natomiast odczucia różnic w ubytku słuchu w lewym i prawym uchu przez zainteresowanego nie mogą zmienić oceny dokonanej przez jednostki orzecznicze. Właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych, zgodnie z przepisem § 5 ust. 2 rozporządzenia, są lekarze posiadający specjalistyczne kwalifikacje, zatrudnieni w poradniach chorób zawodowych, klinikach chorób zawodowych i w innych wymienionych w tym przepisie jednostkach medycznych, posiadający wiedzę i doświadczenie w zakresie medycyny pracy. Na wiedzę tę składają się wieloletnie obserwacje w zakresie skutków biologicznych, jakie w zdrowiu człowieka wywołuje wykonywanie pracy zawodowej w narażeniu na określony czynnik szkodliwy, które dają typowy dla tych skutków obraz kliniczny choroby. Choroba zawodowa jest, bowiem nie tylko pojęciem prawnym, ale jest także pojęciem medycznym oznaczającym, że określone w wykazie chorób zawodowych schorzenie, z co najmniej wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane przez czynnik szkodliwy występujący w środowisku pracy. Biorąc, zatem pod uwagę, że o rozpoznaniu choroby zawodowej decydują względy medyczne, inspektor sanitarny nie może kwestionować rozpoznania zawartego w orzeczeniach lekarskich.

Warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie jej lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze i orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, prowadzi więc do odmowy stwierdzenia choroby zawodowej. Ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego poprzedzającego merytoryczne rozstrzygnięcie i wydawanego, w świetle § 6 ust. 1 cyt. rozporządzenia, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Takie stanowisko zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 20 maja 2002r., sygn. akt OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4).

W niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 2351 Kodeksu pracy, co jest warunkiem niezbędnym do stwierdzenia choroby zawodowej. Obowiązujące przepisy wymagają dla stwierdzenia choroby zawodowej wystąpienia łącznie 3 niezbędnych elementów: 1. choroba rozpoznana u badanego musi być ujęta w wykazie chorób zawodowych, 2. w środowisku pracy muszą występować czynniki szkodliwe dla zdrowia, 3. musi istnieć, co najmniej wysokie prawdopodobieństwo, że choroba ta została spowodowana tymi czynnikami szkodliwymi. Brak któregokolwiek z powyższych kryteriów nie pozwala uznać, że stwierdzone schorzenie jest chorobą zawodową.

Organ odwoławczy podkreślił, że jakkolwiek podczas badań słuchu wykonanych w w/w jednostkach orzeczniczych uzyskano istotnie różniące się wyniki ubytku słuchu, to jednak w żadnym z tych badań wielkość ubytku słuchu w uchu lepiej słyszącym nie osiągnęła wielkości pozwalającej na rozpoznanie choroby zawodowej. Brak jest też podstaw do kwestionowania prawidłowości wykonania tych badań przez specjalistów z różnych dziedzin specjalizacji medycznych zatrudnionych w w/w jednostkach orzeczniczych. Nie jest bowiem zadaniem tych jednostek ustalanie, jaka jest przyczyna, leżąca po stronie pacjenta, występowania istotnych różnic w wynikach badań audiologicznych wykonanych w przeciągu kwartału. Do wydania miarodajnego dla postępowania administracyjnego, dot. choroby zawodowej słuchu, orzeczenia lekarskiego podstawową sprawą jest ustalenie badaniami diagnostycznymi audiologicznymi wielkości ubytku słuchu oraz w przypadku, gdy ta wielkość spełnia kryteria ustalone w wykazie chorób zawodowych ocena, czy ma to związek z narażeniem zawodowym. U I.K. nie rozpoznano choroby zawodowej narządu słuchu, pomimo, że w środowisku pracy występowało narażenie zawodowe stwarzające ryzyko powstania przedmiotowej choroby zawodowej. Nie sam bowiem fakt pracy w warunkach szkodliwych stanowi podstawę stwierdzenia choroby zawodowej, lecz wykazanie, że występujące schorzenie zostało wywołane pracą w warunkach szkodliwych. Stwierdzenie utraty słuchu (..) nie oznacza, więc automatycznie stwierdzenia choroby zawodowej.

W ocenie PWIS w Ł. zebrany w sprawie materiał, a przede wszystkim treść orzeczeń lekarskich w tym jednostki referencyjnej II stopnia orzeczniczego - Kliniki IMP w Ł., które stanowią podstawowy dowód w sprawie, wskazuje bez żadnych wątpliwości i sprzeczności, że brak jest podstaw do uznania, z co najmniej wysokim stopniem prawdopodobieństwa, że rozpoznana u I.K. choroba narządu słuchu została spowodowana działaniem hałasu występującego w środowisku pracy, ponieważ średnia głębokość uszkodzenia słuchu nie spełnia wymaganej do rozpoznania choroby zawodowej średniej głębokości uszkodzenia słuchu określonej w przepisach prawnych na co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym. Natomiast można przyjąć z wysokim stopniem prawdopodobieństwa, że schorzenie słuchu występujące u I.K. ma etiologię pozazawodową wskazaną w orzeczeniu lekarskim Kliniki IMP w Ł. wydanym w sprawie, tj. dolegliwości bólowe ze strony uszu leczone antybiotykiem, szumy uszne, zawroty głowy i zaburzenia równowagi. Należy podkreślić, że występowanie rozbieżności w stwierdzonej głębokości ubytku słuchu w wynikach badań lekarskich przeprowadzonych u zainteresowanego a zawartych w orzeczeniach jednostek orzeczniczych wydanych w niniejszym postępowaniu nie ma istotnego znaczenia w sprawie, gdyż średnia głębokość zdiagnozowanego uszkodzenia słuchu w uchu lepiej słyszącym wynosiła 40 dB (orzeczenie Poradni WOMP) i 28 dB (orzeczenie Kliniki IMP) tj. poniżej wartości określonej w przepisach wynoszącej 45 dB. Subiektywne natomiast przekonanie skarżącego, że stwierdzone dolegliwości mają jednak związek z wykonywaną pracą, w świetle orzeczeń lekarskich, nie może zmienić tej oceny. Państwowy Inspektor Sanitarny nie może stwierdzić choroby zawodowej, jeżeli właściwe jednostki orzecznicze (I i II stopnia) nie dokonały rozpoznania klinicznego choroby zawodowej.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi podtrzymując argumentację przedstawioną w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej p.p.s.a.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Przystępując do rozważań merytorycznych należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 235¹ Kodeksu pracy, dodanym ustawą z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2009 r. nr 99, poz. 825), za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Użyte w treści powyższego artykułu wyrażenie "choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych" musi być interpretowane z uwzględnieniem wydanego na podstawie art. 237 Kodeksu pracy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych(Dz. U. Nr 105, poz. 869), wymieniającego w załączniku wykaz chorób zawodowych. Tym samym dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędne jest stwierdzenie u danej osoby jednostki chorobowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, o ile w wyniku dokonanej przez właściwy organ administracji oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Stwierdzenie wystąpienia choroby zawodowej, zgodnie z § 5 powyższego rozporządzenia, musi zostać potwierdzone orzeczeniem lekarza spełniającego wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach dotyczących służby medycyny pracy, zatrudnionego bądź to w jednostce orzeczniczej I stopnia, wymienionej w ust. 2 powyższego paragrafu lub też w jednostce orzeczniczej II stopnia określonej w ust. 3 § 5 rozporządzenia. Stwierdzenie choroby zawodowej wymaga zatem łącznego zaistnienia trzech przesłanek: 1) zachorowanie na jedną z chorób, wymienionych w urzędowym wykazie, 2) przyczyna tej choroby znajduje się w warunkach środowiska pracy i 3) pomiędzy zachorowaniem a przyczyną zachodzi związek przyczynowo-skutkowy. Szczegółowy tryb postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej został uregulowany w przywołanym rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Wedle § 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia, właściwy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny po otrzymaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej wszczyna postępowanie, a szczególnie kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej. Z kolei § 6 ust. 1 powołanego rozporządzenia wskazuje, że właściwy lekarz wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników wykonanych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Jak wynika natomiast z § 8 ust. 1 i 2 opisanego rozporządzenia, decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się w oparciu o materiał dowodowy, a zwłaszcza w oparciu o dane zawarte w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika bądź też byłego pracownika. Jeżeli natomiast Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny uzna, że w sprawie konieczne jest uzupełnienie materiału dowodowego, to może on wystąpić o uzupełnienie wydanych już orzeczeń.

W wykazie stanowiącym załącznik do ww. rozporządzenia w punkcie 21 wymieniony jest "obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz"

Obowiązkiem organów administracji w przedmiotowym postępowaniu było ustalenie trzech elementów, a mianowicie: czy rozpoznana choroba jest chorobą wymienioną w wykazie chorób zawodowych, czy u skarżącego wystąpiło to schorzenie albo jego następstwa oraz czy bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

W powyższym zakresie ustalenia stanu faktycznego poczynione muszą być zgodnie z przepisami prawa procesowego. Po myśli art. 7 k.p.a., wyrażającego między innymi zasadę prawdy obiektywnej, organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu, stosownie do wymogów określonych przepisem art. 77 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena tak zebranego materiału powinna być dokonana w granicach prawem przewidzianej swobody. Stosownie do art. 80 k.p.a., organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, czemu należy dać stosowny wyraz w uzasadnieniu decyzji poprzez wskazanie faktów, które uznano za udowodnione, dowodów, na których się oparto oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a). Przy czym, według art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności, dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny, w tym także dokumenty medyczne i inne dostarczone przez stronę.

Nadto należy zauważyć, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany jest pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Takie stanowisko zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. i zachowuje ono nadal aktualność (sygn. OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4) Oznacza to, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej w istocie nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenie lekarskie jest bowiem jedynym wiarygodnym środkiem dowodowym służącym stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Wyjaśnić należy, że lekarze orzecznicy, jako specjaliści medycyny pracy, posiadają kwalifikacje i kompetencje do oceny wpływu szkodliwych czynników w środowisku pracy na organizm ludzki. Przy rozpoznawaniu chorób zawodowych posiłkują się ściśle określonymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi. Orzeczenie lekarskie uprawnionej do orzekania jednostki służby zdrowia ma walor opinii biegłego, a organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie mają prawa wnikać w sposób i tryb badań orzeczniczych, przeprowadzanych przez uprawnione do orzekania w sprawie chorób zawodowych jednostki służby zdrowia. Innymi słowy, organy nie maja prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Organy te mają natomiast obowiązek kontrolować, czy wydana przez jednostkę służby zdrowia opinia wyjaśniła istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, czy jest rzeczowa i przekonywująco uzasadniona, a jeśli odpowiada tym warunkom, to stanowi podstawę do wydania prawidłowej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 lutego 2012 r., VII SA/Wa 2857/11, LEX nr 1139861).

W niniejszej sprawie poza sporem pozostawała kwestia istnienia narażenia na czynniki szkodliwe. Spornym było natomiast istnienie schorzenia figurującego w wykazie chorób zawodowych

W ocenie Sądu organy dołożyły wszelkiej staranności celem dokładnego i kompleksowego wyjaśnienia sprawy. Na żadnym z etapów postępowania nie kwestionowano faktu wykonywania przez skarżącego pracy, w warunkach stwarzających możliwość powstania choroby zawodowej wywołanej sposobem wykonywania pracy. Nie mniej jednak nie stwierdzono istnienia schorzenia wymienionego w poz. 21 rozporządzenia o chorobach zawodowych. Skarżący był badany przez właściwe jednostki służby zdrowia I i II szczebla diagnostyczno – orzeczniczego. Były to: Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R. Poradnia Chorób Zawodowych ( orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej) oraz Instytut Medycyny Pracy im. [...] Klinika Chorób Zawodowych i Toksykologii Oddział Chorób Zawodowych w Ł. ( orzeczenie lekarskim nr [...] z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej). Instytut Medycyny Pracy w Ł., jako jednostka orzecznicza II stopnia wobec rozbieżności diagnostyczno-orzeczniczych, jakie wystąpiły pomiędzy orzeczeniem lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R., a orzeczeniem lekarskim Instytutu Medycyny Pracy w Ł. dotyczącej wielkości ubytku słuchu u I.K., w piśmie z dnia 18 lipca 2014r. wyjaśnił, że uzyskane u pacjenta wyniki mogą się niekiedy różnić w zależności od stosowanej aparatury, techniki wykonania badania, jak również subiektywnego charakteru badań audiometrycznych. Z tego powodu w postępowaniu orzeczniczym (zwłaszcza w jednostkach referencyjnych II szczebla orzeczniczego) stosowane są metody służące obiektywizacji i ustaleniu rzeczywistych progów słuchu pozwalające na uzyskanie maksymalnie obiektywnego wyniku. Takie też badania stały się podstawą do sformułowania orzeczenia lekarskiego w jednostce orzeczniczej II szczebla". Zatem jednostki orzecznicze zgodnie stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wymienionej w poz. 21 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Z wydanych w toku postępowania orzeczeń lekarskich jednoznacznie wynika, że stwierdzony u skarżącego ubytek słuchu nie był wystarczająco duży by spełniać kryteria do rozpoznania choroby zawodowej.

Zdaniem Sądu organy prawidłowo oceniły sporządzone na użytek tego postępowania - orzeczenia lekarskie za jednoznaczne, spójne i wyczerpujące, opierając na nich swoje rozstrzygnięcia o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Ponadto zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na podjęcie przez organy odmiennych rozstrzygnięć, albowiem organ administracji, nie posiada specjalistycznej wiedzy, która niezbędna jest do rozpoznania chorób zawodowych, a wiedzę taką posiadają uprawnione jednostki diagnostyczno-orzecznicze, wydające w tym zakresie stosowne, przewidziane prawem orzeczenia lekarskie. Wydane w sprawie orzeczenia - mające charakter opinii biegłych - wymykają się ocenie merytorycznej, a podlegają jedynie badaniu pod kątem logiki, spójności oraz prawidłowości uzasadnienia (wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 września 2011 roku sygn. akt III SA/Kr 1436/10 orzeczenie dostępne w centralnej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 23 maja 2012r. sygn. II OSK 617/12 "(...)należy mieć na uwadze, że zakwestionowania orzeczenia lekarskiego można dokonać tylko pod względem formalnym (np. wydanie przez nieuprawnionego lekarza, czy w nieprawidłowej formie). Nie może to jednak dotyczyć treści merytorycznej tych orzeczeń. Zakwestionować orzeczenie lekarskie można także w przypadku, gdy w materiale dowodowym sprawy znajdują się inne orzeczenia lekarskie o odmiennej treści, lecz nawet wówczas organy i sąd nie są uprawnione do zakwestionowania merytorycznie treści orzeczenia, a jedynie mogą domagać się wydania dalszych orzeczeń przez inne uprawnione podmioty w celu ujednolicenia stanowiska (porównaj: wyrok NSA z dn. 28.10.2011 r., sygn. akt II OSK 1034/11, uzasadnienie do uchwały 7 sędziów NSA z dn. 20.05.2002 r., sygn. akt OPS 3/02, opubl. ONSA z 2003 r., nr 1, poz. 4, wyrok NSA z dn. 5.01.2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, zamieszczony w LEX nr 315089). W przedmiotowej sprawie jak wynika z akt administracyjnych skarżący nie przedstawił żadnych innych dowodów czy orzeczeń lekarskich o odmiennej treści. Również w bardzo lakonicznej skardze odwołuje się jedynie do argumentów wskazanych w odwołaniu, które w zasadzie dotyczyły niekwestionowanej przez organy charakterystyki pracy skarżącego wykonywanej w warunkach narażenia na hałas. Podnoszona zaś w odwołaniu kwestia różnicy w ubytku słuchu w obu uszach była przedmiotem analizy jednostek orzeczniczych przedstawionej zarówno w orzeczeniach lekarskich jak i pismach uzupełniających.

Sąd jako uprawnione uznał stwierdzenie organu odwoławczego, że nie sam fakt pracy w warunkach szkodliwych stanowi podstawę stwierdzenia choroby zawodowej, lecz wykazanie, że występujące schorzenie zostało wywołane pracą w warunkach szkodliwych. Stwierdzenie utraty słuchu nie oznacza, więc automatycznie stwierdzenia choroby zawodowej. Występowanie rozbieżności w stwierdzonej głębokości ubytku słuchu w wynikach badań lekarskich przeprowadzonych u zainteresowanego a zawartych w orzeczeniach jednostek orzeczniczych wydanych w niniejszym postępowaniu nie ma istotnego znaczenia w sprawie, gdyż średnia głębokość zdiagnozowanego uszkodzenia słuchu w uchu lepiej słyszącym wynosiła 40 dB (orzeczenie Poradni WOMP) i 28 dB (orzeczenie Kliniki IMP) tj. poniżej wartości określonej w przepisach prawa wynoszącej 45 dB. Subiektywne natomiast przekonanie skarżącego, że stwierdzone dolegliwości mają jednak związek z wykonywaną pracą, w świetle orzeczeń lekarskich, nie może zmienić tej oceny. Państwowy Inspektor Sanitarny nie może bowiem stwierdzić choroby zawodowej, jeżeli właściwe jednostki orzecznicze (I i II stopnia) nie dokonały rozpoznania klinicznego choroby zawodowej.

Konkludując stwierdzić należy, że nie będąc uprawnionymi do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punku widzenia organy na podstawie prawidłowej oceny zebranych w sprawie dowodów -zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami - poczyniły prawidłowe ustalenia w sprawie i w oparciu o te ustalenia wydały trafne rozstrzygnięcia.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

bg