Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 941/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 107
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 19 września 2023 r., sygn. akt SKO Gd/2244/22 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z 30 października 2020 r. M. T. (dalej: "Wnioskodawczyni", "Strona", "Skarżąca") wystąpiła do Prezydenta Miasta Gdyni (dalej: "Prezydent", "organ pierwszej instancji") o przyznanie jej oraz jej chorej przewlekle, niepełnosprawnej rodzinie zasiłku stałego, zasiłku okresowego, zasiłków celowych (na leki, koszty leczenia, żywność, środki higieny, rachunki za gaz i prąd), zasiłków z programu rządowego, zasiłków na zakup posiłku i żywność, dożywanie, opłacenie składek na ubezpieczenie zdrowotne, społeczne

i emerytalno-rentowe. Wnioskodawczyni wskazała, że w rodzinie są trzy osoby przewlekle chore, w tym dwie niepełnosprawne w stopniu znacznym, wymagające stałego leczenia

i opieki; dochód rodziny wynosi 530,75 zł, tj. 132,68 zł na osobę; na dochód składa się zasiłek pielęgnacyjny matki I. (215,84 zł), dodatek mieszkaniowy ojca K. (299,72 zł), dodatek energetyczny (15,19 zł), natomiast opłaty mieszkaniowe to czynsz (726,71 zł), gaz (40,87 zł) i prąd (65,12 zł).

Decyzją nr [...] z 21 lutego 2022 r. Prezydent, na podstawie art. 7, art. 8, art. 48, art. 106 ust. 1 i 4 oraz art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.

o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.) - dalej: "u.p.s.", rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1296)

i Uchwały nr V/93/19 Rady Miasta Gdyni z dnia 23 stycznia 2019 r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnie pomocy w zakresie dożywiania w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności dla osób objętych wieloletnim programem "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2019 r., poz. 781), odmówił Wnioskodawczyni przyznania pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego na żywność z program rządowego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania".

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że po stronie Wnioskodawczyni zachodzi brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu sytuacji, w której znalazła się rodzina Strony. Prezydent wskazał, że rodzinny wywiad środowiskowy nie został przeprowadzony, druk wywiadu posłużył jedynie do uzupełnienia i zebrania informacji o rodzinie, w dniu 11 stycznia 2022 r. z Wnioskodawczynią została przeprowadzona rozmowa telefoniczna. Organ pierwszej instancji podał, że wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS") i Urzędu Miejskiego w Gdyni w celu ustalenia sytuacji dochodowej rodziny, jednak dochód faktyczny nie został ustalony

z powodu nie przeprowadzenia wywiadu.

Prezydent wskazał, że jest w posiadaniu dokumentacji poświadczającej, że rodzina Strony jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe i możliwości. Mianowicie, ZUS w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie danych osobowych poinformował, że K. T. ma prawo do świadczenia emerytalnego, natomiast na własny wniosek zawiesił jego wypłatę. Natomiast siostra Wnioskodawczyni A. T. (osoba całkowicie ubezwłasnowolniona - opiekunem prawnym jest K. G.) od 1 sierpnia 2020 r. (bezterminowo) ma prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 215,84 zł, którą pobiera opiekun prawny. Ponadto K. T. uzyskał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na córkę A. T. w kwocie 1.830 zł miesięcznie począwszy od 1 stycznia 2020 r. (bezterminowo), jednak wypłata została wstrzymana z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a następnie prawo do tego świadczenia wygasło z winy K. T. Organ pierwszej instancji podał, że A. T. przysługuje renta oraz świadczenie uzupełniające w łącznej kwocie netto 1.525 zł, która regularnie wypłacana jest opiekunowi prawnemu, jednak K. G. nie ma możliwości przekazania swojej podopiecznej tych środków finansowych, gdyż nie zostaje wpuszczona do mieszkania, nikt nie odbiera telefonów, na wezwania nie ma żadnej odpowiedzi. Ponadto I. T. pobiera świadczenie uzupełniające w kwocie 500 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł. Prezydent zaznaczył, że w okresie od 1 maja do 31 października 2020 r. rodzina Wnioskodawczyni była uprawniona do dodatku mieszkaniowego w kwocie 299,72 zł oraz dodatku energetycznego w kwocie 15,91 zł.

Organ pierwszej instancji ocenił, że rodzina Strony posiada wystarczające środki finansowe na swoje utrzymanie, natomiast ze względu na swoją postawę, jak i przede wszystkim brak współpracy z pracownikiem socjalnym oraz z opiekunem prawnym A. T. blokują sobie drogę do odpowiednich warunków bytowych i finansowych.

Odwołując się do treści art. 11 w zw. z art. 107 pkt 4a u.p.s. Prezydent wskazał,

że niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające z tych świadczeń stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Podkreślono, że na organie pomocy społecznej spoczywa obowiązek dokładnego

i rzetelnego zbadania sytuacji osoby, jak również ustalenia jej rzeczywistych potrzeb, natomiast na świadczeniobiorcy podanie wszelkich potrzebnych informacji. Wskazano również na przyjętą w ośrodku pomocy społecznej zasadę, że w nowe środowisko pracownik socjalny udaje się do miejsca zamieszkania w celu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego i ustalenia faktycznej sytuacji rodziny. Podano, że rodzina Strony nie korzystała z pomocy ośrodka od 2005 r., przez co pracownik socjalny na czas złożenia wniosku i toczącego się postępowania nie znał rodziny.

Prezydent podał, że zgodnie z art. 4 u.p.s. osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, takiej zaś postawy nie wykazuje żaden z członków rodziny Wnioskodawczyni. Organ pierwszej instancji zaznaczył, że nie dał wiary informacjom uzyskanym przez telefon, a zachowanie Strony i brak współpracy budzi niepokój. Za niezrozumiały uznano opór wobec przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, który pozwoliłby lepiej ocenić sytuację i potrzeby rodziny Wnioskodawczyni.

W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 19 września 2023 r. (sygn. akt SKO Gd/2244/22) utrzymało ją w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, przytoczył treść przepisów art. 3 ust. 1, art. 4, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 11

ust. 1, art. 37 ust. 1, art. 38 ust. 1, art. 39 ust. 1 i art. 107 ust. 4a u.p.a. podkreślając,

że w poprzednio wydawanych decyzjach wskazywał Stronie, iż niewyrażenie przez nią zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub na jego aktualizację będzie stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Ponadto Kolegium wskazywało, że Wnioskodawczyni sama powinna dążyć do wykorzystania wszystkich możliwości poprawy swojej sytuacji.

Organ odwoławczy podał, że z wniosku Strony toczy się wiele postępowań

o przyznanie jej świadczeń z pomocy społecznej rozpatrywanych zarówno przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji, Wnioskodawczyni składa wnioski o pomoc w bardzo szerokim zakresie, praktycznie co miesiąc.

Kolegium zaznaczyło, że w niniejszym postępowaniu rozpatruje wniosek Strony

z 30 października 2020 r., w którym wskazuje ona na konkretny stan faktyczny, tj. sytuację rodzinną, majątkową, zdrowotną, które powinny spowodować przyznanie jej świadczeń. Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszym postępowaniu organ pierwszej instancji ustalił stan faktyczny w zakresie możliwym do ustalenia na podstawie posiadanych kompetencji. Z uwagi na niemożność przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania organ prawidłowo ocenił jedynie oświadczenia Strony uzyskane podczas rozmowy telefonicznej. W celu ustalenia stanu faktycznego organ zwrócił się m.in. do ZUS, innych jednostek urzędu miasta w celu ustalenia dochodów uzyskiwanych przez rodzinę Wnioskodawczyni.

Kolegium stwierdziło, że na dzień złożenia wniosku dochodem rodziny był zasiłek pielęgnacyjny matki w kwocie 215,84 zł. Ponadto matka Strony otrzymywała także nie wskazane przez Stronę we wniosku z 30 października 2020 r. świadczenie uzupełniające w wysokości 500 zł. A. T. była uprawniona do renty w wysokości 1.525 zł miesięcznie. Podkreślono, że z akt toczących się przed Kolegium wynika, iż rodzina Strony uniemożliwiała kontakt ustanowionego w sprawie opiekuna prawnego z A. T.

i tym samym przekazywanie funduszy dla podopiecznej. K. T. był uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2020 r. bezterminowo na A. T. w wysokości 1.830 zł, wypłata została zawieszona od września 2020 r. z uwagi na niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Ponadto K. T. był uprawniony do świadczenia emerytalnego, które zawiesił na własny wniosek.

Organ odwoławczy zaakcentował, że organ pierwszej instancji nie miał możliwości obiektywnej weryfikacji informacji przekazanych podczas rozmowy telefonicznej przez Stronę dotyczących stanu zdrowotnego osób zamieszkujących w lokalu, ich sytuacji osobistej, rzeczywistych potrzeb.

Kolegium wskazało, że Strona jako przyczynę niepodejmowania pracy podaje konieczność opieki nad matką, jednak okoliczności tej nie można zweryfikować, ponieważ Wnioskodawczyni nie wpuszcza nikogo do mieszkania. Ponadto Strona obecnie nie ma przyznanego żadnego świadczenia z tytułu opieki nad matką.

W ocenie organu odwoławczego Strona swoim zachowaniem skutecznie uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu, żadne okoliczności natomiast nie uzasadniają takiego zachowania. Stan taki jest wyrazem braku współdziałania w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji, albowiem brak możliwości przeprowadzenia wywiadu ze względu na postawę Wnioskodawczyni uniemożliwia organowi dokonanie koniecznych ustaleń do załatwienia sprawy, w tym wypadku oświadczeń Strony złożonych telefonicznie.

Kolegium powtórzyło, że pracownicy socjalni wielokrotnie próbowali przeprowadzić wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania Wnioskodawczyni, jednak próby te okazały się bezskuteczne. Zdaniem organu odwoławczego żadne okoliczności obiektywne nie przemawiają za tym, aby nie przeprowadzić wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania Strony, tym bardziej że pracownicy socjalni wielokrotnie w toku innych postępowań deklarowali zachowanie wszelkich środków ochrony osobistej podczas przeprowadzania wywiadu.

Kolegium podkreśliło, że ustawodawca wielką wagę przywiązuje do współdziałania świadczeniobiorcy z pracownikami pomocy społecznej, zaś brak takiej współpracy może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych. Ustawodawca przyjął bowiem,

że celem pomocy społecznej nie jest trwałe wyręczanie beneficjenta w zaspokajaniu jego potrzeb bytowych, lecz jego aktywizacja, tak aby mógł samodzielnie zaspokajać potrzeby. Dlatego też bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie jego wypłaty.

W skardze na decyzję organu odwoławczego M. T., wnosząc o jej zmianę i wydanie decyzji przyznającej świadczenie, podniosła, że swoją argumentację opiera na tej, którą zawarła w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji w tych sprawach, gdzie udowodniła, że nie ma braku współpracy, gdyż wywiady zostały przeprowadzone zgodnie z ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1327 ze zm.) - dalej: "specustawa COVID", na co wskazuje ta ustawa, której Kolegium nie wzięło pod uwagę, lecz wydało decyzje wbrew tej ustawie, niesłusznie zarzucając uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu, podczas gdy wywiady odbyły się telefonicznie zgodnie ze specustawą COVID stanowiącą, że w czasie epidemii, by zapobiec zarażeniu się koronawirusem są wywiady zdalne, telefoniczne bądź na podstawie dokumentacji, oświadczenia lub informacji udostępnionych przez podmioty, o których mowa w art. 105 specustawy COVID, na co wskazuje art. 15o ust. 1 pkt 1, 2 i 3. Zdaniem Skarżącej żaden przepis nie wskazuje, że można podważać specustawę COVID, robić od niej wyjątek,

tj. że wywiad telefoniczny, jaki określa art. 15o tej ustawy może być niewystarczający i że musi być wywiad stacjonarny.

Jako nieuprawnione Strona oceniła również wstrzymanie świadczenia pielęgnacyjnego swojemu ojcu w związku z opieką nad jej siostrą A. T.

z uwagi na nieprzeprowadzenie wywiadu stacjonarnego w czasie epidemii. Wskazano,

że K. T. utracił prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w czasie epidemii COVID-19, gdy były wywiady zdalne, więc niesłusznie zabrano mu to świadczenie z uwagi na nieprzeprowadzenie wywiadu niezgodnego ze specustawą COVID.

Skarżąca zaznaczyła, że jej ojciec nie zawieszał wniosku o emeryturę, a jeżeli Kolegium twierdzi inaczej to powinno przedłożyć ten rzekomy wniosek o zawieszenie emerytury. Wyjaśniono, że K. T. nie chciał świadczenia emerytalnego, gdyż wyższe było świadczenie pielęgnacyjne, które otrzymywał. Zdaniem Skarżącej urząd nie powinien zmuszać do przechodzenia na niekorzystne dla siebie świadczenie.

Strona zaakcentowała, że sprawa dotyczy wniosku z 2020 r., organy nie mogą więc brać pod uwagę sytuacji z lat późniejszych, jakakolwiek by ona nie była. Zdaniem Skarżącej organy nie powinny dołączać do akt dokumentów z wniosków z innych miesięcy, innych postępowań prowadzonych przez siebie, gdyż sprawy te są od siebie niezależne, powinny opierać się wyłącznie na aktach tej sprawy, którą w tym czasie rozpatrują.

Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie i rozpatrzenie sprawy

w trybie uproszczonym, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z 12 marca 2024 r. reprezentujący Skarżącą pełnomocnik podtrzymał żądanie skargi w całości wnosząc jednocześnie o przyznanie wynagrodzenia za świadczenie pomocy prawnej z urzędu na rzecz Skarżącej.

W uzasadnieniu wskazano na wadliwość twierdzeń organów obu instancji sprowadzających się do formułowania stanowiska o odmowie ze strony Skarżącej poddania się wywiadowi środowiskowemu. Zdaniem pełnomocnika prezentując tego typu stanowisko organ pomija wnioski wynikające z faktu, że organ dysponuje już szeroką wiedzą co do sytuacji osobistej i majątkowej Skarżącej oraz jej najbliższych. Zaznaczono, że powyższe nie stanowi oczywiście podstawy do kwestionowania konieczności przeprowadzenia wywiadu, lecz uzasadniało zasadność stanowiska Strony o pozostaniu przy dokonywaniu wywiadu w sposób zdalny. Nie można bowiem pominąć okoliczności,

że wywiad miał dotyczyć kwestii leżących u podstaw wydania wnioskowanej decyzji, nie zaś ustalaniu jakichkolwiek innych okoliczności. Powyższe samo w sobie stanowi

o konieczności dokonania wykładni art. 15o specustawy COVID w sposób postulowany przez stronę skarżącą. Zwrócono przy tym uwagę, że w treści uzasadnienia decyzji organów obu instancji brakuje wskazania, jakich konkretnie danych organ nie może pozyskać w sposób inny niż przeprowadzenie wywiadu w sposób telefoniczny - w oparciu o posiadane już przez organ informacje zgromadzone w ramach innych wniosków składanych przez Skarżącą oraz przez jej domowników.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia

25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,

że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został

w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 19 września 2023 r. (sygn. akt SKO Gd/2244/22) utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z 21 lutego

2022 r. (nr [...]) odmawiającą M. T. przyznania pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego na żywność z program rządowego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania".

Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia przez Skarżącą wniosku (30 października 2020 r.), która stanowi, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób

i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1). Zatem zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom

i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 2, 3 i 4).

Jedną z form pomocy społecznej jest zasiłek celowy, który może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s.).

Choć przepis art. 39 u.p.s., w którym uregulowano zasiłek celowy wprost tego nie przewiduje, to nie ulega wątpliwości, że w oparciu o art. 8 u.p.s. świadczenie to zależne jest od kryterium dochodowego. Przyznanie tego rodzaju pomocy społecznej uzależnione jest zatem przede wszystkim od wystąpienia przesłanki dotyczącej braku możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej związanej z niemożliwością zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a także uzyskiwania dochodu nieprzekraczającego kwoty określonej w art. 8 ust. 1 u.p.s.

W związku z ubieganiem się przez Skarżącą o przyznanie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu rządowego, ustanowionego uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 (M.P. z 2018 r., poz. 1007) należy wskazać, że świadczenie to jest przyznawane osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w u.p.s. oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 200% kryterium, o którym mowa w art. 8 tej ustawy, osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 u.p.s.,

w szczególności osobom starszym, chorym i niepełnosprawnym (pkt III.2 ppk 1 Programu). Jednocześnie jest to świadczenie uznaniowe, co oznacza, że organ orzekając w konkretnej sprawie może więc, a nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, oceniając sytuację wnioskodawcy. Wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych danej sprawy (zob. wyrok NSA z 9 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1192/12, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem ustalenie sytuacji osobistej oraz stanu majątkowego ma zasadnicze znaczenie dla możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej.

Odmowa przyznania pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego, jest uzasadniona wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy organ ustali brak wystąpienia przesłanek pozytywnych, a także w sytuacji wystąpienia którejkolwiek przesłanki negatywnej, określonej w art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 4, art. 11 ust. 2 i art. 12 u.p.s. Pomoc państwa ma bowiem charakter subsydiarny i pozwala na interwencję organów państwa tylko w takich przypadkach, w których osoba lub rodzina rzeczywiście nie mają możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudności życiowych (zob. wyrok WSA w Gdańsku

z 14 lutego 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 748/18,).

Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, powodem odmowy przyznania Skarżącej wnioskowanej przez nią pomocy były dwie przyczyny: brak współdziałania Strony, która - zdaniem organów - swoim zachowaniem uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz niewykorzystywanie przez rodzinę Skarżącej własnych możliwości poprawy swojej sytuacji.

Oceniając powyższe stanowisko w pierwszej kolejności należy wskazać, że dla rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej niezbędne jest dokonanie stosownych ustaleń faktycznych, którym służy obligatoryjny w swoim charakterze wywiad środowiskowy. O ile jednak organy orzekające zobowiązane są do wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: "k.p.a.", o tyle na osobie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych zgodnie

z art. 4, art. 11 ust. 2, art. 12, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 i 4a u.p.s. Tym samym, dokonanie wykładni tych przepisów ma istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych brak zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego uznaje się za przejaw uniemożliwienia ustalenia rzeczywistej sytuacji rodzinno-majątkowej, a tym samym brak współdziałania przez wnioskodawcę, który wystąpił o świadczenie z organem prowadzącym postępowanie

w celu merytorycznego rozpoznania jego wniosku (zob. wyrok WSA w Warszawie

z 7 października 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 403/21).

Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązane są bowiem do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 u.p.s.), a decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 106 ust. 4 u.p.s.). Wywiad taki służy ustaleniu sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób oraz rodzin ubiegających się o świadczenie z pomocy społecznej (art. 107 ust. 1 u.p.s.).

W judykaturze akcentuje się, że rodzinny wywiad środowiskowy, przeprowadzany na podstawie art. 107 i nast. u.p.s., jak również jego aktualizacja, jest szczególnym dowodem w sprawie osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, który jest sporządzany we współdziałaniu z osobą zainteresowaną. Na wywiad składa się szereg czynności organu wykonywanych przez pracownika socjalnego, takich jak m.in. przesłuchanie strony i jej rodziny pod rygorem odpowiedzialności karnej za udzielenie nieprawdziwych informacji, wykorzystanie istotnych dla sprawy dokumentów oraz przeprowadzenie własnych obserwacji w celu zweryfikowania informacji uzyskanych

z innych źródeł dowodowych, w szczególności z oświadczenia o stanie majątkowym, złożonego przez stronę. Wywiad jest specyficznym sposobem zbierania informacji

o sytuacji strony, stanowiącym dla organu pomocy społecznej konieczne i podstawowe źródło informacji o sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej osoby ubiegającej się

o świadczenia, będący podstawą ustaleń faktycznych dokonywanych w decyzji administracyjnej i poddawanych prawnej ocenie (zob. wyrok WSA w Łodzi z 30 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Łd 766/19).

Należy również wskazać, że zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny

i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 r., poz. 893) wywiad przeprowadza się z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu, w dniach roboczych, w godzinach pracy podmiotu uprawnionego, albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej. Z § 4 tego rozporządzenia wynika natomiast, że pracownik socjalny, przeprowadzając wywiad, bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby samotnie gospodarującej lub osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy (ust. 1). W ramach przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i diagnozy sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z nich wynikające, stanowiące podstawę planowania pomocy (ust. 2).

Konsekwencje braku współdziałania z organem zostały z kolei ogólnie unormowane w art. 11 ust. 2 u.p.s., zgodnie z którym brak współdziałania osoby lub rodziny

z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach

o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału

w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia

i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego

w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych

z pomocy społecznej. Wbrew twierdzeniu skarżącej, w przywołanym przepisie możliwość odmowy przyznania świadczenia nie została ograniczona jedynie do sytuacji odmowy podjęcia leczenie odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną. Jak wynika bowiem z treści art. 11 ust. 2 u.p.s., katalog okoliczności uzasadniających odmowę przyznania świadczenia jest znacznie szerszy i obejmuje m.in. brak współdziałania osoby w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej.

Jak już wyżej wskazano - odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub uniemożliwienie jego prowadzenia są kwalifikowane jako wyraz braku współdziałania osoby w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, o którym mowa w art. 11 ust. 2 u.p.s.

W sytuacji bowiem, gdy wnioskodawca swoim zachowaniem skutecznie uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu, a żadne okoliczności nie uzasadniają jego zachowania, to stan taki jest wyrazem braku współdziałania w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji, albowiem brak możliwości przeprowadzenia wywiadu ze względu na postawę strony uniemożliwia organowi dokonanie koniecznych ustaleń do załatwienia sprawy (zob. wyrok WSA

w Krakowie z 11 października 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 580/21).

Konsekwencje tego rodzaju zachowania zostały przy tym unormowane przez ustawodawcę w art. 107 ust. 4a u.p.s., zgodnie z którym niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Przenosząc przytoczone powyżej regulacje i poczynione na ich tle uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd podziela stanowisko organów, że Skarżąca nie wypełniła obowiązku współdziałania, o którym mowa w powyższych przepisach.

Nie ulega wątpliwości, że pracownik socjalny podejmował próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania Skarżącej i próby te okazały się bezskuteczne. Znajduje to potwierdzenie w aktach sprawy, z których wynika m.in.,

że 10 stycznia 2022 r. pracownik socjalny udał się do miejsca zamieszkania Strony w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak nikt nie otworzył drzwi, domofon na klatkę schodową był otwarty, pracownicy pukali głośno do drzwi, jednak nikt nie otworzył. Pracownik socjalny próbował w tym dniu nawiązać kontakt telefoniczny ze Skarżącą, jednak nie odebrała ona telefonu, ani nie oddzwoniła (k. 68 akt organu pierwszej instancji). W związku z tym 17 stycznia 2022 r. wystosowano do Strony wezwanie do kontaktu

z pracownikiem socjalnym w celu ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, zaznaczając że sprawa dotyczy wniosku

o pomoc z 30 października 2020 r. W wezwaniu poinformowano, że w przypadku braku kontaktu w wyznaczonym terminie zachowanie Skarżącej zostanie uznane za brak współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, co zgodnie z art. 11 ust. 2 u.p.s. stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia (k. 67 akt organu pierwszej instancji). Po odebraniu wezwania w dniu 21 stycznia 2022 r. (k. 66 akt organu pierwszej instancji) Strona dzień później wysłała do organu pierwszej instancji e-maila z prośbą

o przeprowadzenie wywiadu w formie zdalnej, w trybie przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem

i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2024 r., poz. 340 ze zm.) (k. 84 akt organu pierwszej instancji).

W piśmie z 9 lutego 2022 r., w odpowiedzi na e-maila Skarżącej z 4 lutego 2022 r., organ pierwszej instancji wskazał, jakie okoliczności brane są pod uwagę podczas przeprowadzanego wywiadu środowiskowego. Wyjaśniono także, że sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby lub rodziny ustala się na podstawie m.in. dokumentów oraz obiektywnej oceny pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad w miejscu zamieszkania osoby ubiegającej się o pomoc (k. 109 akt organu pierwszej instancji).

W toku postępowania administracyjnego Strona konsekwentnie nie wyrażała zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, wnosząc zamiast tego o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w formie telefonicznej. W takiej też formie wywiad środowiskowy został ostatecznie przeprowadzony (k. 141-147 akt organu pierwszej instancji), niemniej, w ocenie Sądu, nie sposób uznać, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Skarżąca wypełniła tym samym obowiązek współdziałania

z organem pomocowym, a zgromadzony materiał dowodowy dostarczył takich danych, które pozwoliły w sposób niewątpliwy ustalić sytuację rodziny Strony.

Należy również wyjaśnić, że zgodnie z art. 15o ust. 1 specustawy COVID,

w brzmieniu obowiązującym w 2022 r., z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, ilekroć zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wymagane jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji, w szczególności z osobą lub rodziną, które zostały poddane kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia lub choroby zakaźnej, ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej zamiast przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może nastąpić na podstawie:

1) rozmowy telefonicznej z pracownikiem socjalnym, a w przypadku osób niepełnosprawnych z powodu dysfunkcji narządu słuchu przy wykorzystaniu środków wspierających komunikowanie się, o których mowa w art. 3 pkt 5 ustawy z dnia

19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się

(Dz. U. z 2017 r. poz. 1824), oraz,

2) dokumentów lub oświadczenia, o których mowa w art. 107 ust. 5b ustawy z dnia

12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a także ich kopii, w tym elektronicznych, uzyskanych od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc lub

3) informacji udostępnionych przez podmioty, o których mowa w art. 105 tej ustawy.

Należy podkreślić, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy jest zasadą, natomiast przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w formie przewidzianej w art. 15o ust. 1 specustawy COVID jest wyjątkiem od tej zasady i jako taki przepis ten powinien być stosowany ściśle i nie powinien być nadużywany. Zastosowanie tego przepisu jest uzasadnione tylko wówczas, gdy ze względów związanych z przeciwdziałaniem COVID-19 przeprowadzenie wywiadu w formie wymaganej przez przepisy u.p.s. napotyka obiektywne problemy. Z akt sprawy nie wynika, aby na przeszkodzie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania Strony stały powody związane z przeciwdziałaniem COVID-19, w szczególności, aby którykolwiek z domowników pozostawał na kwarantannie. Żądając przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w formie telefonicznej Skarżąca powoływała się ogólnie na stan epidemii i obawę o zdrowie swoje i członków swojej rodziny, niemniej jednak nie jest to wystarczające, zwłaszcza że pracownik socjalny gwarantował zachowanie reżimu sanitarnego, a ponadto Strona - jak sama twierdziła - poruszała się po mieście (jeździła m.in. do swojego prawnika). Trudno zatem dopatrzeć się istnienia obiektywnych okoliczności uniemożliwiających przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania Skarżącej.

Należy podkreślić, że wywiad telefoniczny może okazać się niewystarczający

w pewnych sytuacjach, gdy np. istnieją wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji rodziny, nie daje on bowiem możliwości poczynienia przez pracownika socjalnego własnych obserwacji i zweryfikowania podawanych mu telefonicznie informacji. Okoliczności faktyczne ujawnione w niniejszej sprawie potwierdzają potrzebę zweryfikowania informacji udzielonych telefonicznie przez Stronę w miejscu jej zamieszkania wraz z rodziną.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że pomimo przeprowadzenia rozmowy telefonicznej pozyskane od Skarżącej informacje pozostawiają wątpliwości co do rzeczywistego stanu faktycznego. Pracownik socjalny nie mógł zweryfikować w miejscu zamieszkania Strony przesłanek przyznania pomocy społecznej, w tym warunków życia rodziny i jej sytuacji finansowej i nie miał podstaw do wdrożenia jakiejkolwiek pomocy adekwatnej do sytuacji rodziny.

W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, należy zgodzić się z organami, że Skarżąca uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania, przy jednoczesnym braku przesłanek do zastosowania art. 15o ust. 1 specustawy COVID, co należy uznać za brak współdziałania Strony w rozwiązywaniu jej trudnej sytuacji życiowej. Wskutek takiego postępowania Skarżącej pozostały nieusunięte wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji jej i jej rodziny stojące na przeszkodzie do pozytywnego rozpoznania jej wniosku.

W dalszej kolejności należy podkreślić, że ustalenie informacji dotyczycących wyłącznie dochodu rodziny nie wyczerpuje zakresu ustaleń, do jakich zobowiązany jest organ pomocy społecznej. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się bowiem ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających

z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). Kryterium dochodowe nie jest zatem wyłączną przesłanką, jaką organ udzielający świadczeń z pomocy społecznej zobowiązany jest ustalić. Ustawodawca wielką wagę przywiązuje do współdziałania świadczeniobiorców z pracownikami pomocy społecznej, ponieważ pomoc społeczna nie może sprowadzać się do prostego rozdawnictwa świadczeń. Dlatego też bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia, o czym mowa w przepisach art. 11 i art. 107 ust. 4a u.p.s.

(zob. wyrok NSA z 27 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 3327/15). W sprawach z zakresu pomocy społecznej kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być zatem cele i zadania pomocy społecznej, a nie subiektywne oczekiwania osób uprawnionych, zmierzające do obarczenia organów pomocy społecznej pełnym zakresem obowiązków przejęcia całkowitej opieki finansowej i życiowej nad osobą dotkniętą jedną z form niedostatku, określonych w art. 7 u.p.s. (zob. wyrok NSA z 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 116/10).

Podstawowym zatem obowiązkiem osoby ubiegającej się o pomoc społeczną jest udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej, nie tylko dochodowej, ale też osobistej, rodzinnej, majątkowej, a utrudnianie organowi poczynienia takich ustaleń obliguje organ do odmownego załatwienia wniosku, skoro nie jest on w stanie dostosować udzielanej pomocy do zadań i celów pomocy społecznej, zgodnie z art. 3 u.p.s.

Należy wskazać, że w niniejszej sprawie to zachowanie samej Skarżącej zdeterminowało treść wydanych przez organy obu instancji rozstrzygnięć. Stwierdzony brak wymaganej współpracy z pracownikami socjalnymi stanowił wystarczającą podstawę odmowy przyznania Stronie wnioskowanego świadczenia. Skutki takiej postawy określa bowiem art. 11 ust. 2 u.p.s., który w analizowanym przypadku zasadnie został zastosowany. Jak wskazuje się zaś w orzecznictwie, uniemożliwienie przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego jako jedna z postaci odmowy współdziałania

z organem może stanowić samodzielną podstawę decyzji o odmowie przyznania świadczeń z pomocy społecznej (zob. wyroki NSA: z 16 września 2022 r. sygn. akt I OSK 1765/19 i z 27 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 583/13).

Należy również zgodzić się z organami, że pomoc społeczna przysługuje dopiero wówczas, gdy osoba mimo wykorzystania wszystkich swoich możliwości poprawy swej sytuacji nadal pozostaje w niedostatku uniemożliwiającym zaspokajanie potrzeb

o charakterze elementarnym. Co do zasady bowiem u.p.s. jest ukierunkowana na udzielanie wsparcia osobom rzeczywiście go potrzebującym. Na subsydiarną funkcję pomocy społecznej ustawodawca po raz kolejny zwraca uwagę w art. 12 u.p.s., zgodnie

z którym w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia. Przepisy u.p.s. nie dopuszczają zatem wykorzystywania środków społecznych przez osoby, które mają możliwość zaspokojenia potrzeb życiowych z własnych środków, nie czyniąc tego jednak z własnej woli i wyboru.

Z dokonanych przez organ pierwszej instancji ustaleń wynika zaś, że rodzina Skarżącej ma możliwości uzyskiwania dochodów ze źródeł, których nie wykorzystuje.

K. T. przyznano bowiem od 1 października 2019 r. świadczenie emerytalne, którego wypłata została zawieszona zgodnie z jego dyspozycją. Ustalenie to znajduje potwierdzenie w zaświadczeniu wystawionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu 11 maja 2021 r. (k. 87 akt organu pierwszej instancji). Zaświadczenie to, jako dokument urzędowy, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone i korzysta z domniemania prawdziwości, stosownie do art. 76 § 1 k.p.a. Domniemania tego Skarżąca nie podważyła, nie oferując (oprócz swoich twierdzeń) żadnych dowodów pozwalających na zakwestionowanie okoliczności wynikających z wystawionego zaświadczenia.

Natomiast siostrze Skarżącej A. T. przysługuje renta socjalna wraz ze świadczeniem uzupełniającym w kwocie 1.525 zł (k. 88-89 akt organu pierwszej instancji) oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł (k. 93 akt organu pierwszej instancji). Świadczenie to przekazywane jest opiekunowi prawnemu A. T., którego rodzina nie uznaje i z którym nie współpracuje, co jest przyczyną, dla której opiekun prawny gromadzi wskazane środki na odrębnym rachunku bankowym i nie przekazuje ich rodzinie Skarżącej (k. 74 i 82 akt organu pierwszej instancji).

Z powyższych ustaleń wynika zatem uzasadnione przypuszczenie, że rodzina Skarżącej nie wyczerpuje możliwości poprawy swojej sytuacji własnymi staraniami, co

w powiązaniu z postawą Strony, blokującą możliwość zweryfikowania przez organ wpływu przywołanych okoliczności na jej aktualną sytuacją dochodową, osobistą, rodzinną

i majątkową, stanowi przejaw braku współdziałania osoby w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, skutkujący odmową przyznania wnioskowanego świadczenia.

Końcowo należy wskazać, że zgodnie z intencją ustawodawcy celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków

w dążeniu do poprawy sytuacji bytowej określonej osoby. Przepis art. 3 u.p.s. nie dopuszcza możliwości uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów, ani nie pozwala na udzielenie tej pomocy osobom, które dysponują możliwościami samodzielnego przezwyciężenia trudności, na jakie napotkały, lub też realizowania tylko takiej formy pomocy, jakiej strona subiektywnie oczekuje. Przez współdziałanie osoby ubiegającej się

o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z jego uzasadnionych i rozsądnych propozycji pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, w jakich się znalazła w celu "wyjścia" z systemu pomocy społecznej i umożliwienia samodzielnego oraz odpowiedzialnego życia

w społeczeństwie. W niniejszej sprawie natomiast słusznie organy stwierdziły brak współdziałania ze strony członków rodziny Skarżącej w przezwyciężeniu ich trudnej sytuacji życiowej.

W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym brak jest, w ocenie Sądu, podstaw prawnych do pozytywnego załatwienia wniosku Skarżącej i przerzucania ciężaru pomocy

w utrzymaniu jej i jej rodziny na Państwo, czyli w istocie na pozostałych obywateli.

Podsumowując Sąd uznał działanie organów za zgodne z przepisami prawa materialnego. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.

Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożył organ administracji publicznej w odpowiedzi na skargę (k. 26 akt sądowych), a Skarżąca

w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu tego wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.[pic]