Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 747/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 28 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Jarosław Szaro /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Asesor WSA Jacek Boratyn, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za poszczególne okresy lat 2007-2008 i odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B. K. (dalej: Zobowiązany, Skarżący, Wnioskodawca) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...], którą wymieniony organ, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanych przez ubezpieczonych.

Jak wynika z akt sprawy Skarżący był prezesem Zarządu fundacji "[...]". Fundacja, prowadząc działalność gospodarczą, zobowiązana była do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne za zatrudnianych pracowników. Nieopłacone składki stały się zobowiązaniami fundacji wobec ZUS.

Decyzjami z dnia [...] czerwca 2010 r., [...] stycznia 2012 r. i [...] grudnia 2012 r. ZUS przeniósł odpowiedzialność za zobowiązania fundacji na prezesa zarządu fundacji - B. K.

Wnioskiem z dnia 4 stycznia 2019 r. Zobowiązany zwrócił się do ZUS o umorzenie zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych objętych tytułami wykonawczymi [...] – [...] dochodzonych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w J. w sprawie egzekucyjnej [...] z uwagi na bardzo trudną sytuację zdrowotną.

W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, nieuleczalnie chorą i wymaga stałej opieki. Do wniosku dołączył zaświadczenia o stanie zdrowia, karty leczenia szpitalnego oraz orzeczenie o niepełnosprawności.

Organ ustalił, że Wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości położonej w S., na której ZUS dokonał zabezpieczenia należności na kwotę 40 122,87 zł, pobiera rentę rolniczą w wysokości 938,56 zł netto (w tym dodatek pielęgnacyjny) i po potrąceniach egzekucyjnych w wysokości 113,56 zł do wypłaty pozostaje mu 825 zł. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką dzieci. Żona Wnioskodawcy otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem w wysokości 620 zł. Ponadto rodzina otrzymuje zasiłek rodzinny w łącznej kwocie 328 zł.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] odmówił umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 39 786,93 zł, w tym:

ubezpieczenia społeczne - za okres 06/2007 r., 10-12/2008 r. w łącznej kwocie 28 787,63 zł, w tym z tytułu składek - 9 648,43 zł, odsetek liczonych na dzień 7 stycznia 2019 r. - 19 104,00 zł, kosztów upomnienia - 35,20 zł,

ubezpieczenie zdrowotne za okres od 02-06/2007 r., 12/2008 r. w łącznej kwocie 6 995,20 zł, w tym z tytułu odsetek liczonych na dzień 7 stycznia 2019 r. - 6 960,00 zł kosztów upomnienia - 35,20 zł,

Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres 02- 06/2007 r., 10-12/2008 r. w łącznej kwocie 4 004,10 zł, w tym z tytułu składek – 1 902,70 zł, odsetek liczonych na dzień 7 stycznia 2019 r. - 2 075,00 zł, kosztów upomnienia - 26,40 zł.

W ocenie organu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wykazała okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem ww. należności na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300 ze zm.), dalej: u.s.u.s.

Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. co uniemożliwiło pozytywne rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie.

Organ podkreślił, że w sprawienie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ze względu na brak należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Decyzje ZUS przenoszące na Wnioskodawcę odpowiedzialność za nieopłacone składki przez Fundację dotyczą wyłącznie należności za zatrudnionych pracowników.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Zobowiązany złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że jego sytuacja życiowa, zdrowotna i materialna jest dramatyczna. Podkreślił, że jego rodzina żyje bardzo skromnie i na wszystko brakuje pieniędzy. Rodziny nie stać ich na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., opisaną na wstępie, ZUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2019 r., podtrzymując stanowisko, że w sprawie brak jest przesłanek i okoliczności uzasadniających umorzenie należności.

Organ odwoławczy, w ślad za organem I instancji ustalił, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s.

Skarżący nie przedłożył bowiem żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że:

- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,

- wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniesiono przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

- Naczelnik Urzędu Skarbowego ani Komornik nie stwierdził braku majątku z którego można prowadzić egzekucję,

- brak jest podstaw do stwierdzenia, że w prowadzonym postepowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Organ podkreślił, że ze zgromadzonego materiału bezsprzecznie wynika, że sytuacja zdrowotna, materialna i rodzinna Wnioskodawcy jest bardzo ciężka, jednak z uwagi na specyfikę zadłużenia, które dotyczy należności z tytułu składek w części finansowanych przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, wniosek o umorzenie może zostać rozpoznany tylko w oparciu o wystąpienie elementu całkowitej nieściągalności długu.

Zobowiązany wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję ZUS z dnia [...] sierpnia 2019 r., opisaną na wstępie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do dalszego prowadzenia w przedmiocie merytorycznego rozpoznania i uwzględnienia wniosku o umorzenie składek i odsetek, ewentualnie uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji ze stwierdzeniem, że jej wydanie nastąpiło z naruszeniem prawa, ewentualnie uwzględnienia skargi, uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej wydanie decyzji I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 2096 ze zm., dalej. k.p.a.) oraz art. 28 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia i zastosowania tych obowiązujących przepisów ustawowych w przedmiotowej sprawie,

- powołanie w zaskarżonej decyzji przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., który to przepis w przedmiotowej sprawie nie powinien być zastosowany, gdyż należało powołać i zastosować art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

- naruszenie przepisów art. 30, art. 83 ust.4 , art. 28 ust. 3a, art. 83b u.s.u.s. poprzez błędną wykładnię ww. przepisów a w szczególności na błędnym przyjęciu – ustaleniu, że ZUS nie ma możliwości umorzenia zaległych składek o jakich mowa w zaskarżonej decyzji - jak i odsetek za zwłokę ,

- naruszenie przepisu art. 116 a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 Ordynacja podatkowa) poprzez pociągnięcie do odpowiedzialności Skarżącego jako Prezesa Zarządu za zaległości wobec ZUS.

W ocenie Skarżącego powinien on zostać zwolniony z obowiązku uregulowania zaległości powstałych w opłacaniu należnych składek ze względu na trudną sytuację, w jakiej się znajduje. Podkreślił, że jest osobą nieuleczalnie chorą, niezdolną do samodzielnego życia, osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2523 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem sąd bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź, gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie kontroli sądowoadministracyjnej poddano decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...], którą wymieniony organ, po ponownym rozpatrzeniu wniosku złożonego przez Zobowiązanego o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanych przez ubezpieczonych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] odmawiającą umorzenia ww. należności.

Zobowiązany był prezesem zarządu fundacji "[...]", która prowadząc działalność gospodarczą nie wywiązała się z obowiązku opłacania składek za zatrudnionych pracowników w świetle przepisów u.s.u.s. Odpowiedzialnością za zaległości Fundacji wobec ZUS obciążono Prezesa Zarządu Fundacji – B. K., który wnioskiem z dnia 4 stycznia 2019 r. zwrócił się do ZUS o umorzenie zadłużenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanych przez ubezpieczonych.

Należy zwrócić uwagę, że w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. ustalona została zasada, zgodnie z którą należności z tytułu składek (w tym odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

Sytuacje całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. zostały wyliczone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia

28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Podkreślić należy, że wyliczenie zawarte w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

W przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3, a tym samym nie zachodzi całkowita nieściągalność należności składkowych. Mając na uwadze fakt, iż w stosunku do działalności strony nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne należy uznać, iż nie zostały zrealizowane przesłanki z pkt 2, 4 i 4b art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Z przyczyn oczywistych stwierdzić należy brak podstaw do zastosowania pkt 1 cyt. przepisu. Nie znajdzie również również zastosowania pkt 4a art. 28 ust. 3 u.s.u.s., mając na uwadze, że zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.

Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego ani Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku z którego możnaby prowadzić egzekucję. Skarżący pobiera świadczenie rentowe w wysokości 938,56 zł netto oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł. Z tytułu egzekucji sądowych dokonywane są potracenia w wysokości 113,56 zł miesięcznie. Prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną, która pobiera świadczenie z tytułu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny w kwocie 620 zł miesięcznie. Rodzina zobowiązanego pobiera zasiłek rodzinny w kwocie 328 zł. Jednocześnie Skarżący jest właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości S. , na której ZUS dokonał zabezpieczenia należności w postaci wpisu do hipoteki na kwotę 40 122,18 zł. Mając na uwadze powyższe nie można przyjąć, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, zwłaszcza, że postępowanie egzekucyjne nadal jest prowadzone.

Sąd podziela stanowisko organu, że w przedmiotowej sprawie z uwagi na specyfikę zadłużenia Skarżącego, które dotyczy należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych wniosek o umorzenie mógł zostać rozpoznany wyłącznie w oparciu o wystąpienie elementu całkowitej nieściągalności długu.

W ocenie Sądu organ trafnie stwierdził, że w odniesieniu do należności z tytułu składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez płatnika, nie ma zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Oznacza to, że umorzenie z powodu trudnej sytuacji może dotyczyć wyłącznie składek na własne ubezpieczenia płatnika składek a takie w przedmiotowej sprawie nie występują.

Z tego względu sytuacja zdrowotna, na którą powołuje się Skarżący, która jest niewątpliwie ciężka, nie może być podstawą umorzenia przedmiotowych należności, gdyż brak jest podstaw do zastosowania rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz.1365 ze zm.).

Tak więc, dokonując oceny, pod względem zgodności z prawem, przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego stwierdzić należy, że brak jest podstaw do jego kwestionowania. ZUS dokonał bowiem właściwej oceny zebranego i dostępnego dla niego materiału dowodowego, czyniąc na jego podstawie właściwe ustalenia. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, natomiast sformułowane w skardze zarzuty, jako bezpodstawne, nie zasługują na uwzględnienie.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.