Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 215/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 68 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 października 2023 r. sprawy ze skargi Kuratora spadku po zmarłej I. J. P. – adwokata Ł. G. na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nakazu opróżnienia i wyłączenia z użytkowania budynku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z [...] listopada 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 68 pkt 1 i 3, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 z późn. zm.) oraz art. 104 w związku z art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 2000) - dalej K.p.a., po rozpatrzeniu sprawy stanu technicznego częściowo zawalonego budynku mieszkalnego (oznaczonego na mapie ewidencyjnej symbolem [...]) usytuowanego na działce o nr ewid. [...] w obr. [...] przy ul. W. w B., nakazał współwłaścicielowi nieruchomości – K. G. oraz kuratorowi spadku po zmarłej I. J. P.:

-opróżnienie i wyłączenie z użytkowania przedmiotowego budynku w terminie natychmiastowym,

-umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie użytkowania budynku,

-wykonanie doraźnego zabezpieczenia budynku przed dostępem osób postronnych poprzez zlikwidowanie (zamurowanie) otworów okiennych i drzwiowego zlokalizowanych w ścianach zewnętrznych kondygnacji parteru w terminie do 14 dni od dnia opróżnienia i wyłączenia z użytkowania przedmiotowego budynku.

Jednocześnie na podstawie art. 108 § 1 kpa decyzji organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Z akt sprawy wynika, że K. G. (współwłaściciel nieruchomości), reprezentowanego przez adwokata – J. M., zawiadomił organ nadzoru budowlanego o budynku , który grozi zawaleniem oraz złożył wniosek o rozbiórkę tego obiektu. Podał, że budynek położony jest na terenie nieruchomości przy ul. W. w B. Do wniosku wnioskodawca załączył m.in. wypis z księgi wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości, zaświadczenie Prezydenta Miasta B. z dnia [...] .09.2020 r. Nr [...] oraz operat szacunkowy z dnia [...].04.2019 r. sporządzony przez inż. J. K. (upr. nr [...]).

Inspektorzy PINB dla Miasta B. przeprowadzili w dniu [...] kwietnia 2022 r. kontrolę przedmiotowego budynku, w ramach której ustalili, że jest to budynek mieszkalny konstrukcji murowanej o dachu konstrukcji drewnianej kryty dachówką cementową . Obiekt znajduje się w katastrofalnym stanie technicznym i nie nadaje się do użytkowania. Dach jest zapadnięty ze stropem do środka budynku. Kontrolujący stwierdzili liczne ubytki konstrukcji murowej oraz pęknięcia nadproży. Budynek znajduje się na wygrodzonej działce. W budynku przebywa 1 osoba. Budynek gospodarczy znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym - widoczne spękania i ubytki w okładzinach i wiązaniach między cegłami. Do ww. protokołu dołączono dokumentację fotograficzną.

Z uwagi na powyższe ustalenia PINB dla Miasta B. wskazał, że spełnione zostały przesłanki z art. 68 pkt 1 i pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Budynek nie nadaje się do wykorzystania dla potrzeb ludzi, w związku z groźbą jego zawalenia się.

Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie występuje sytuacja bezpośredniego zagrożenia zawaleniem obiektu, a w konsekwencji zagrożenia bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi.

Kurator spadku, adw. Ł. G. złożył odwołanie o powyższej decyzji oraz wniosek o wstrzymanie natychmiastowego jej wykonania.

W odwołaniu odwołujący zarzucił, naruszenie :

-przepisów postępowania , tj. art. 6, art.7, art.8, art.10 § 1, art. 11, art. 28, art.30 § 5, art.50 § 1, art. 61 § 4, art.75 § 1, art. 77 § 1, art.79 § 1 i 2, art.80, art.81 art.,84, art.85 § 1 , art. 86, art.97 § 1 pkt4, art.10§ 1, art.107 § 1 pkt 6 i § 3 oraz art. 108 § 1 K.p.a.

-przepisów prawa materialnego , tj. art. 68 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2022 r. znak: [...], [...] WINB odmówił wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. z dnia [...] listopada 2022 r., znak: [...].

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z [...] stycznia 2023 r. Nr [...], działając na podstawie art. 104 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2022 r. poz. 2000 ze zm.) oraz art. 68 pkt 1 i 3, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.)- dalej jako: " P.b.", utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. z dnia [...] listopada 2022 r., znak: [...].

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zacytował art. 68 P.b. , który stanowi, że w razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem, organ nadzoru budowlanego jest obowiązany: 1) nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania; 2) przesłać decyzję, o której mowa w pkt 1, obowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych na podstawie odrębnych przepisów; 3) zarządzić: a) umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania, b) wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem, technicznie uzasadnionych, terminów ich wykonania.

Z kolei zgodnie z art. 61 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7. Przy czym za należyty stan techniczny obiektu budowlanego należy uznać stan jego sprawności technicznej jako całości, a także elementów instalacji i urządzeń odpowiadający wymaganiom prawa, w tym przepisom techniczno- budowlanym.

Organ II instancji wskazał, że obowiązki nałożone przez organ I instancji w decyzji z dnia [...] listopada 2022 r. znak: [...] wynikają z dyspozycji art. 68 Prawa budowlanego. Podał, że podstawą orzeczenia przez nadzór budowlany nakazu opróżnienia bądź wyłączenia z użytkowania budynku w całości lub w części, jest stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego, podczas oględzin obiektu, bezpośredniego zagrożenia zawalenia się tego budynku. Powyższe wynika z protokołu z kontroli PINB w dniu [...] kwietnia 2022 r., w którym stwierdzono, że budynek mieszkalny znajduje się katastrofalnym stanie technicznym, nie nadaje się do używania, dach zapadnięty łącznie ze stropem do środka budynku. Potwierdza to także dołączona do rzeczonego protokołu dokumentacja fotograficzna. Organ odwoławczy wyjaśnił, że powyższy przepis ma zastosowanie wyłącznie wobec użytkowanych budynków, których stan techniczny stwarza zagrożenie katastrofą budowlaną. Organ stwierdził ,że z protokołu wynika również, że w budynku mieszkalnym przebywa jedna nieuprawniona do tego osoba.

Organ II instancji dodał, że nakaz z art. 68 P.b. powinien być skierowany do właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Z treści księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w B. X Wydział Ksiąg Wieczystych dla przedmiotowej nieruchomości wynika, że zabudowana działka nr [...] przy ul. W. w B., stanowi własność K. G. oraz zmarłej I. J. M. (ostatnie nazwisko P.). Na wniosek PINB dla Miasta B., Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z dnia [...].08.2022 r. sygn. akt [...] ustanowił kuratora spadku po I. J. P. i wyznaczył na niego adwokata Ł. G.

Ustanowiony w trybie art. 30 § 5 kp.a. na żądanie organu administracji kurator spadku jest stroną postępowania administracyjnego, w którym występuje samodzielnie we własnym imieniu, ze wszystkimi tego konsekwencjami procesowymi, a więc także z taką, że w wyniku tego postępowania może zostać na niego nałożony określony obowiązek. Zdaniem organu odwoławczego, w sprawach dotyczących stanu technicznego obiektów budowlanych niejednokrotnie mamy do czynienia z sytuacją, gdy stan ten stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi bądź bezpieczeństwa mienia. Oczekiwanie wówczas na ustalenie spadkobierców zmarłego właściciela, co wiązałoby się zapewne z zawieszeniem postępowania na nieokreślony bliżej czas, byłoby nieracjonalne i sprzeczne z ideą unormowania art. 30 § 5 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 1006/16). Zdaniem organu II instancji to właśnie na kuratora spadku, skoro został ustanowiony przez właściwy Sąd Rejonowy, należało nałożyć obowiązki wynikające z zaskarżonej decyzji z art. 68 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego wobec stwierdzenia, że zaistniały ku temu przesłanki.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania, organ odwoławczy wyjaśnił, że koniecznym było w przedmiotowej sprawie ustanowienie kuratora spadku po zmarłej I. J. P. w celu zapewnienia ochrony interesów potencjalnych spadkobierców. Organy administracji publicznej obowiązane są bowiem załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki w terminach określonych w art. 35 i 36 Kpa.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 666 § 1 ustawy z dnia 17.11.1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 1805 ze zm.)

- dalej jako: "Kpc", do czasu objęcia spadku przez spadkobiercę sąd czuwa nad całością spadku, a w razie potrzeby ustanawia kuratora spadku. Z kolei w myśl art. 667 § 1 Kpc, kurator spadku powinien starać się o wyjaśnienie, kto jest spadkobiercą i zawiadomić spadkobierców o otwarciu spadku.

Kurator spadku po I. P. - adwokat Ł. G., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] stycznia 2023r., znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. z [...] listopada 2022r., znak: [...].

Na podstawie art. 134 § 1 , art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie od organu II instancji na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów i innych środków dowodowych:

- kopii wniosku o stwierdzenie nabycia spadku z dnia [...] stycznia 2023r. z prezentatą z [...] stycznia 2023r.,

- kopii pism kuratora spadku z dnia [...] stycznia 2023r. do T. R., J. R., W. R. i M. M. z potwierdzeniem nadania i odbioru, wydruku e- mail od K. G. oraz pism z Urzędu Miasta B.,

-wydruku ze strony internetowej Rejestrów Notarialnych- Rejestru Spadkowego PL,

-kopii pism od Sądu Rejonowego w B. ( I,II i XIV Wydziału Cywilnego) - celem ustalenia następujących faktów:

Wszczęcia przed Sądem Rejonowym w B. II Wydział Cywilny pod sygn. akt [...] postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej I. P. oraz kręgu spadkobierców ustawowych zmarłej I. J. P., poinformowania przez kuratora spadku spadkobierców ustawowych o otwarciu spadku , składzie i stanie spadku (udziale w prawie własności nieruchomości przy ul. W. w B.) oraz postępowaniu administracyjnym.

Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

• Art. 6, art.7,art.8 § 1 i 2 kpa, art. 77§ 1, art.80 kpa w zw. z art. 50 § 1, art. 75§ 1 art.80 § 1, art. 85 § 1, art.86 § K.p.a. poprzez brak podjęcia czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie w celu ustalenia kręgu stron (spadkobierców I. J. P.) oraz wyjaśnienia następujących okoliczności: czy spadek został objęty przez któregoś ze spadkobierców, czy nieruchomość przy ul. W. w B. nie znajduje się w posiadaniu samoistnym, czy pozostałej części budynku mieszkalnego na nieruchomości przy ul. W. w B. grozi rychłe zawaleniem się, czy w budynku rzeczywiście przebywa osoba nieuprawniona, jak i czy inne środki zabezpieczenia nie były wystarczające dla zapewnienia bezpieczeństwa,

• Art. 28 K.p.a. poprzez brak prawidłowego ustalenia przez organy kręgu stron postępowania ( spadkobierców I. J. P.),

• Art. 30 § 5 w zw. z art. 10 § 1 , art. 97 § 1 i art. 10§ 1 K.p.a. poprzez wystąpienie przez organ do sądu spadku o ustanowienie kuratora spadku i prowadzenie postępowania administracyjnego wyłącznie z udziałem kuratora spadku, podczas gdy I. J. P. zmarła przed wszczęciem postępowania, co obligowało organ do ustalenia jej spadkobierców i zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku,

• Art. 30 § 5 kpa w zw, z art. 667 § 1 i § 2 i art. 935 § 1-3 Kpc , poprzez nałożenie na kuratora spadku obowiązków na podstawie art. 68 P.b., podczas gdy kurator spadku jest jedynie zastępcą procesowym i nie powinien być adresatem decyzji ingerujących w sferę jego własnych praw i obowiązków,

• Art. 6, art. 10 § 1 kpa, art. 61 § 4 , art. 78 § 1 i art. 79 § 1 i § 2 K.p.a., poprzez de facto pozbawienie kuratora spadku możliwości udziału w postępowaniu dowodowym w sprawie i zgłaszania stosownych wniosków dowodowych w toku postępowania przed organem I instancji,

• Art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 11 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji szeregu istotnych dla rozpatrzenia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych, w tym brak odniesienia się przez organ II instancji do licznych zarzutów odwołania kuratora spadku z [...] grudnia 2022r.,

• Art. 68 pkt 1 i 3 P.b. poprzez nałożenie na kuratora spadku obowiązków dotyczących opróżnienia i wyłączenia budynku mieszkalnego z użytkowania oraz jego doraźnego zabezpieczenia, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego sprawy nie wynika jednoznacznie, aby pozostałej części budynku groziło rychłe zawalenie się, jak i aby w spornym budynku zamieszkiwała "osoba nieuprawniona", nie można jednocześnie nakładać obowiązków w postaci opróżnienia i wyłączenia budynku mieszkalnego z użytkowania , a ewentualnie inne środki zabezpieczenia byłyby adekwatne i proporcjonalne.

• Art. 138 § 2 K.p.a., poprzez błędne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy zachodziły przesłanki do uchylenia tej decyzji przez organ II instancji i skierowania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że działania o jakich mowa w art. 30 § 4 i 5 K.p.a. dotyczą śmierci strony w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, a nie sytuacji ustalenia przez organ administracji we wstępnej fazie postępowania administracyjnego kręgu osób, których udział w postępowaniu jest konieczny ze względu na ich interes prawny. Stwierdził, że prowadzenie postępowania z udziałem kuratora spadku nastąpiło z naruszeniem art. 30 § 5 , art. 10 § 1 i art. 97 § 1 K.p.a. Organ zamiast zwracać się do sądu o wyznaczenie kuratora spadku zobowiązany był do prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania. W ocenie skarżącego było to zagadnienie wstępne. Autor skargi dodał, że I. J. P. zmarła [...] lutego 2019r., a organ wszczął postępowanie z urzędu później, tj. [...] lipca 2022r. Postępowanie prowadzone w celu ustalenia następców prawnych po zmarłej nie było wystarczające z uwagi na art. 28 K.p.a. Bardziej wnikliwe działanie organu poprzez podjęcie wszelkich czynności dowodowych , skutkowałoby ustaleniem spadkobierców.

Szybkość rozpatrzenia sprawy, która miałaby służyć realizacji wartości chronionych przez art. 68 P.b. nie uzasadnia braku działania organów, który należy uznać za sprzeczny z przepisami K.p.a. - art.6 ( zasada legalności), art. 7 ( zasada prawdy obiektywnej), art. 77 § 1 (obowiązkiem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego) oraz art. 80 ( zasada swobodnej oceny dowodów). Skarżący wskazał ,że zasada szybkości postępowania nie została zrealizowana przez organ , [...] marca 2022r. wpłynęło do organu zawiadomienia współwłaściciela, wszczęcie postępowania nastąpiło dopiero [...] lipca 2022r., a decyzja została wydana [...] listopada 2022r. Wskazał również na wcześniejsze już częściowe zawalenie się dachu i stropu do wnętrza budynku, co potwierdza portal Google Maps. W jego ocenie przepis art. 30 § 5 K.p.a. dotyczy sytuacji , gdy spadek jest nieobjęty, natomiast organ, ani we wniosku o ustanowienie kuratora, ani w decyzji nie wyjaśnił, dlaczego przyjął , że spadek po zmarłej nie został objęty ( art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a.). Skarżący odwołał się do pojęcia zarządcy masy spadkowej i podał, że rodzeństwo wskazało kuratorowi spadku T. R., który miał zamieszkiwać wcześniej pod adresem W. w B. i który pod tym adresem odbiera nadal korespondencję. Zdaniem skarżącego ww. osoba oraz pozostali spadkobiercy powinni złożyć zeznania. Poza tym organ mógł za osobę faktycznie zarządzającą całą nieruchomością uznać K. G., który oświadczył kuratorowi, że opłaca od 2019r. podatek od nieruchomości. Organ mógł również wskazać adresatem inną osobę , np. jednego z potencjalnych spadkobierców. Skarżący uważa, że nie powinien być adresatem decyzji z uwagi na legitymację procesową kuratora w postępowaniu administracyjnym.

Przytoczył obowiązki kuratora spadku wynikające z art. 666 § 1 , art. 667 § 1 i § 2 oraz 935 § 1 k.p.c. Podkreślił, że zaciąganie przez kuratora spadku zobowiązań jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy są one gospodarczo uzasadnione i mogą być zaspakajane z dochodów spadku (art. 935 § 2 k.p.c.). Na dokonywanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu kurator potrzebuje zgody sądu spadku ( art. 935 § 3 k.p.c.).Skarżący stwierdził, że aby wykonać nałożone przez organ I instancji obowiązki (niezależnie czy zostaną one uznane za czynności zwykłego zarządu czy też za czynności przekraczające zwykły zarząd) musiałby on uzyskać zezwolenie sądu spadku na dokonanie tych czynności, a ponadto wnieść o przyznanie i wypłacenie mu przez sąd zaliczki na poczet wydatków związanych z wykonaniem decyzji.

Zdaniem skarżącego nie było podstaw do zastosowania art. 68 P.b. gdyż organ I instancji błędnie ustalił , że stan budynku bezpośrednio grozi zawaleniem. W ocenie skarżącego w spornym budynku nikt nie zamieszkuje i nie przebywa. Poza tym zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (protokoły z oględzin oraz zdjęcia ) nie wykazuje, aby pozostałej części budynku groziło rychłe zawalenie się. Natomiast do oceny stanu budynku organ powinien powołać biegłego rzeczoznawcę ( art. 84 K.p.a.). Skarżący zakwestionował termin określony w decyzji na wykonanie obowiązku, uznając go za nierealny. Oświadczył, że został pozbawiony udziału w postępowaniu przed organem I instancji, gdyż nie doręczono jemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania i nie wyznaczono terminu na przedstawienie jego stanowiska i zgłoszenie wniosków dowodowych. Organ przeprowadził wszystkie czynności dowodowe, w tym w szczególności ponowne oględziny – kontrolę nieruchomości ([...] sierpnia 2022r.) zanim ustanowiony został przez sąd kurator spadku postanowieniem z [...] sierpnia 2022r. Skoro organ wydał decyzję 3 miesiące później , to mógł wstrzymać się z dokonaniem tej czynności do czasu ustanowienia kuratora. Poza tym organ błędnie w zaskarżonej decyzji nałożył dwa nakazy równocześnie - opróżnienia i wyłączenia z użytkowania budynku. Stan budynku zdaniem skarżącego nie potwierdza pobytu ludzi, co uzasadniało zastosowanie art. 81a § 1 K.p.a. , aby wszelkie wątpliwości zostały rozstrzygnięte na korzyść strony. W grę mogło wchodzić wyłącznie nakazanie przez organ stronom wyłączenia z użytkowania obiektu.

Skarżący nie zgodził się z zarządzeniem w decyzji zabezpieczenia budynku poprzez zamurowanie wszystkich otworów okiennych i drzwiowych znajdujących się na parterze budynku, skoro nieruchomość jest ogrodzona. Zdaniem skarżącego wystarczające byłoby zarządzenie umieszczenia na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia ludzi lub mienia oraz o zakazie użytkowania budynku. Nałożone obowiązki są w ocenie skarżącego nieproporcjonalne ( art. 8 § 1 i § 2 K.p.a.).

W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1634 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym na podstawie art.15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.).

Na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd przeprowadził dowód uzupełniający z dokumentów zawartych we wniosku skargi.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...] stycznia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. z dnia [...].11.2022 r. w przedmiocie nakazu opróżnienia i wyłączenia z użytkowania budynku mieszkalnego (oznaczonego na mapie ewidencyjnej symbolem [...]) usytuowanego na działce o nr ewid. [...] w obr. [...] przy ul. W. w B.

Podstawę materialno-prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 68 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.), według których w razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem, organ nadzoru budowlanego jest obowiązany nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania oraz zarządzić:

a) umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania,

b) wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem, technicznie uzasadnionych, terminów ich wykonania.

Zastosowany przez organy przepis dotyczy budynku, w którym przebywają ludzie, którego stan stanowi bezpośrednie niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia z uwagi na realną groźbę zawalenia obiektu. Z kolei według powyższego przepisu możliwość zawalenia się budynku pociąga za sobą konieczność opróżnienia budynku w całości lub w części albo też wyłączenia go z użytkowania.

W przedmiotowej sprawie zaistnienie przesłanki potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem zostało potwierdzone przez organy.

Pierwsza informacja o złym stanie domu została zgłoszona przez współwłaściciela obiektu, który w piśmie z [...] lutego 2022r. złożył do PINB w B. zawiadomienie o budynku grożącym zawaleniem wraz z wnioskiem o wydanie decyzji nakazującej jego rozbiórkę. Do wniosku wnioskodawca załączył operat szacunkowy, który odzwierciedlał zły stan budynku. Na stronie 4 ww. dokumentu, pkt 2.4, rzeczoznawca stwierdził, że: " Budynek w bardzo złym stanie technicznym, ruina do rozbiórki. Użytkowany jeden pokój. Większa część dachu i stropu nad parterem uległa zawaleniu. Grozi zawalenie pozostałej części konstrukcji. Budynek nie nadaje się użytkowania, konieczna jest rozbiórka". Do operatu rzeczoznawca załączył dokumentację fotograficzną obiektu.

Drugim źródłem informacji o złym stanie budynku był protokół oględzin sporządzony w wyniku kontroli organu przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2022r. W czynności oględzin uczestniczył współwłaściciel obiektu. Do protokołu załączono dokumentację fotograficzną. W protokole stwierdzono, że z uwagi na stan techniczny obiekt nie nadaje się do użytkowania. Ustalono, że w budynku przebywa 1 osoba.

Trzecim dokumentem potwierdzającym stan budynku zagrożony zawaleniem był protokół kontroli przeprowadzonej [...] sierpnia 2022r. Kontrola został przeprowadzona przez dwóch Powiatowych Inspektorów Nadzoru Budowlanego, którzy tylko potwierdzili stan budynku opisany we wcześniejszych dokumentach i również wykonali dokumentację fotograficzną. Stwierdzili , że można dostać się na teren posesji.

Opis spornego obiektu dokonany w powyższych dokumentach oraz wykonana dokumentacja fotograficzna na miejscu nie pozostawiają wątpliwości co groźby zawalenia się budynku. Materiał dowodowy wykonany został przez osoby uprawnione. Wobec powyższego do stwierdzenia stanu obiektu budowlanego nie jest wymagana wiedza specjalistyczna biegłego ( art. 84 K.p.a.).

W ocenie Sądu powyższe ustalenia stanu faktycznego poparte materiałem dowodowym nakładały na organ I instancji obowiązek wydania decyzji nakazującej podmiotowi, do którego odnoszą się obowiązki z art. 61 pkt 1 P.b, opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania. Opis stanu technicznego budynku w operacie szacunkowym oraz w protokołach oględzin, w tym dokumentacja fotograficzna wykonana przez rzeczoznawcę oraz inspektorów nadzoru budowlanego uzasadniała wyłączenie w całości obiektu z użytkowania z uwagi na realną groźbę jego zawalenia się. Analiza materiału dowodowego, nie pozostawia wątpliwości, że cały obiekt znajduje się w stanie katastrofalnym. W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że biegły wprost w operacie szacunkowym wskazał, że budynek grozi zawaleniem pozostałej części konstrukcji.

Ze stanowiska współwłaściciela obiektu zawartego w piśmie z [...] lutego 2022r. wynika, że w budynku mieszkalnym jednorodzinnym, który grozi zawaleniem zamieszkują na stałe co najmniej dwie osoby. Stanowisko ww. poświadczył zaświadczeniem Prezydenta Miasta B. z [...] września 2020r., w którym wskazano, że na dzień [...] września 2020r. w budynku są zameldowane na pobyt stały lub czasowy dwie osoby. Podczas czynności kontrolnych do protokołu podano, że w budynku przebywa 1 osoba. Uczestniczący w oględzinach współwłaściciel nie wniósł uwag do treści ww. dokumentu.

Należy zauważyć , że protokół oględzin jest dokumentem urzędowym. Zgodnie z art. 76 § 1 K.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Przepis ten nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści tego dokumentu ( § 2).

Skarżący zawiadomieniem z [...] września 2022r. został poinformowany przez organ, stosownie do art. 10 i art. 73 § 1 K.p.a., o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i złożenia wyjaśnień. Zawiadomienie odebrał [...] października 2022r. i do dnia wydania decyzji przez organ I instancji , tj. [...] października 2022r. nie złożył żadnych dowodów, dokumentów i wyjaśnień na poparcie twierdzeń zawartych w odwołaniu i obecnie powtórzonych w skardze. Nie złożył oświadczeń potencjalnych spadkobierców co do ewentualnego zarządcy nieruchomości. Nie dostarczył również pisemnego stanowisko K. G., potwierdzającego opisane w treści skargi informacje uzyskana podczas rozmowy z nim. Innymi słowy, skarżący mając możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji organu I instancji nie przedstawił żadnego stanowiska , po prostu milczał. Tak samo do odwołania skarżący nie załączył żadnych dokumentów mogących podważyć ustalenia organu w dniu kontroli. W tych okolicznościach sprawy brak jest dowodów na podważenie ustaleń protokołów kontroli. Skarżący miał zapewniony czynny udział w postępowaniu, z którego nie skorzystał. W dniu [...] grudnia 2022r. skarżący dysponował oświadczeniem K. G. co do potencjalnych spadkobierców oraz informacją o płaceniu przez niego podatku od nieruchomości od 2019r. Współwłaściciel oświadczył, że nie znał zmarłej i nie jest z nią spokrewniony. Pisma tego jednak nie przekazał organowi II instancji, który [...] stycznia 2023r. wydał zaskarżoną decyzję.

Powyższe pismo tym bardziej potwierdza, że organom nie byli znani potencjalni spadkobiercy, a spadek był nieobjęty.

W ocenie Sądu organ prawidłowo zastosował art. 68 pkt 1 P.b. Z uwagi na okoliczności, że całemu budynkowi groziło rychłe zawalenie oraz ,że w spornym budynku przebywają ludzie, należało w decyzji orzec o obowiązku opróżnienia budynku mieszkalnego z jednoczesnym wyłączenia go z użytkowania.

Za uzasadnione Sąd uznaje zastosowanie przez organ art. 68 pkt 3 P.b. w związku ze spełnieniem przesłanek do wydania decyzji z art. 68 pkt 1 P.b. W przypadku wydania decyzji nakazującej opróżnienie bądź wyłączenie całości lub części budynku z użytkowania organ nadzoru budowlanego powinien zarządzić umieszczenie na budynku, względem którego zapadła decyzja, zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania, a także zarządzić wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem technicznie uzasadnionych terminów wykonania tych czynności. Jest to regulacja na tyle istotna, że zobligowanie ustawowe organu nadzoru budowlanego do wykonania określonych czynności jest potrzebne w celu zaakcentowania konieczności baczenia na możliwość wystąpienia sytuacji poważnych, grożących katastrofą, a nawet utratą zdrowia, życia ludzi oraz utratą i uszkodzeniem mienia. Wymagane jest w związku z tym podjęcie czynności zabezpieczających.

Ustalony przez organ I instancji stan faktyczny przedmiotowej sprawy zobowiązywał do podjęcia czynności zabezpieczających.

Wobec powyższego całkowicie uzasadnione jest rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu I instancji, w którym nakazano adresatom:

- opróżnienie i wyłączenie z użytkowania przedmiotowego budynku w terminie natychmiastowym,

- umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie użytkowania budynku,

- wykonanie doraźnego zabezpieczenia budynku przed dostępem osób postronnych poprzez zlikwidowanie (zamurowanie) otworów okiennych i drzwiowego zlokalizowanych w ścianach zewnętrznych kondygnacji parteru w terminie do 14 dni od dnia opróżnienia i wyłączenia z użytkowania przedmiotowego budynku.

Nałożenie na adresatów ww. obowiązków w zaskarżonej decyzji wypełnia przesłankę z art. 68 pkt 3 p.b. Dodać również należy, że spełnienie w przedmiotowej sprawie przesłanek z art. 68 pkt 1 i 3 P.b. uzasadniało nadanie decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 Kpa, który ma zastosowanie, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego.

W przedmiotowej sprawie nie można mieć wątpliwości , że istniało realne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego w dacie wydawania decyzji przez organ I instancji.

Sąd nie uważa ,że termin zakreślony przez organ na wykonanie obowiązku naruszał przepisy prawa. Zakres robót zabezpieczających budynek przed dostępem osób postronnych nie wymaga znacznego nakładu pracy i jest przede wszystkim liczony od dnia opróżnienia i wyłączenia z użytkowania przedmiotowego budynku. Poza tym w przypadku trudności termin ten może być na wniosek strony przedłużony.

W ocenie Sądu organ prawidłowo określił w zaskarżonej decyzji jej adresatów.

Adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 68 pkt 1 P.b. jest podmiot, o którym mowa w art. 61 pkt 1 P.b., czyli właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.

Sąd stoi na stanowisku, że posiadacz samoistny nie jest stroną postępowania , jeśli istnieją dokumenty potwierdzające własność. Decyzja administracyjna nie może być oparta na domniemanym zarządcy obiektu budowlanego. Aby zweryfikować uprawnienia zarządcy, to po pierwsze osoba ta musiałby być ujawniona organowi. Po drugie jej uprawnienia musiałyby wynikać z umowy zawartej z właścicielem obiektu. Poza dokumentami potwierdzającymi własność (księga wieczysta, wypis z rejestru gruntów), organ nie dysponował żadnymi innymi dowodami na potwierdzenie uprawnień innych osób na podstawie art. 61 pkt 1 P.b.

Bezsporne jest , że budynek mieszkalny usytuowanego na działce o nr ewid. [...] w obr. [...] przy ul. W. w B. stanowił w dniu kontroli współwłasność K. G. oraz I. J. M. -ostatnie nazwisko P., która zmarła [...] lutego 2019r., po której nie został objęty spadek.

W trakcie czynności oględzin obiektu oraz w trakcie postępowania administracyjnego nikt nie zgłosił się i nie przedstawił dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do nieruchomości po zmarłej współwłaścicielce. Zwrócić należy uwagę, że nawet, gdy na wniosek organu E. Sp. z o.o. odcięła zasilanie budynku, nie zgłosił się nikt, kto byłby posiadaczem samoistnym i posiadał tytuł prawny do nieruchomości, tj. postanowienie sądu powszechnego o stwierdzeniu zasiedzenia nieruchomości. Wniosek o odcięcie zasilania złożył organ, a nie K. G., na którego wyłączne uprawnienia zarządcy obiektu budowlanego powołał się w skardze skarżący.

Z uwagi na zagrożenie zawaleniem się budynku oraz na niebezpieczeństwo zagrożenia dla ludzi i mienia organ I instancji prawidłowo wystąpił do sądu spadku o ustanowienie kuratora spadku.

W ocenie Sądu nie było przeszkód do prowadzenia postępowania administracyjnego z udziałem kuratora spadku w sytuacji, gdy współwłaścicielka nieruchomości zmarła przed wszczęciem postępowania.

Śmierć strony lub jednej ze stron nakłada na organ obligatoryjny obowiązek zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. Organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony albo zarządcy sukcesyjnego do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105).

W przypadku wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 Kpa, nie można zawiesić postępowania administracyjnego. Przepis art. 30 § 5 stanowi, że w sprawach dotyczących spadków nieobjętych jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku - kurator wyznaczony przez sąd na wniosek organu administracji publicznej.

Na dzień wszczęcia postępowania przez organ i skierowania do sądu spadku wniosku o ustanowienie kuratora spadku nie byli znani organowi spadkobiercy. Nie było podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Powyższe stanowisko Sądu znajduje potwierdzenie w poglądach doktryny (por. Komentarz do art. 30 § 5 K.p.a.- red. prof. dr hab. Roman Hauser, prof. dr hab. Marek Wierzbowski 2023, III. Sprawy dotyczące spadków nieobjętych, pkt 3, Legalis). W ocenie Sądu Komentatorzy słusznie uważają, że dla zastosowania art. 30 § 5 K.p.a. nie ma znaczenia, czy spadek otworzył się i nie został objęty przed wszczęciem postępowania, czy też w jego toku.

Autorzy Komentarza podają, że przepis art. 30 § 5 K.p.a. został bowiem umieszczony w przepisach ogólnych kodeksu, w rozdziale dotyczącym strony, nie zaś wśród przepisów regulujących zawieszenie postępowania (które ze swej natury odnoszą się do zdarzeń występujących jedynie w toku postępowania, jako że tylko wszczęte postępowanie, na skutek zaistniałych w jego trakcie okoliczności, może zostać zawieszone). Co więcej, norma art. 30 § 5 KPA, inaczej niż – bezpośrednio ją poprzedzające – przepisy art. 30 § 4 i 4a KPA, nie zawiera w swej treści zastrzeżenia, z którego wynikałoby, że normę tę stosuje się tylko i wyłącznie do spadków otwartych i nieobjętych "w toku" postępowania. Z zestawienia art. 30 § 5 oraz art. 97 § 1 pkt 1 KPA wynika ponadto, że w razie śmierci strony w toku postępowania trzeba je kontynuować – bez zawieszenia – z udziałem podmiotów wskazanych w art. 30 § 5 KPA, wobec czego byłoby kompletnie nieracjonalne, gdyby takiego postępowania nie można było wszcząć z udziałem (faktycznego) zarządcy masy spadkowej, w tym – ustanowionego wcześniej (poza trybem z art. 30 § 5 KPA) – kuratora spadku, skoro podmioty te mogą działać (w obrocie prawnym) jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego, a zarazem występują w tym postępowaniu jako samodzielne procesowo strony (por. też wyr. WSA w Szczecinie z 20.12.2017 r., II SA/Sz 1362/17, Legalis).

W Komentarzu bardzo wyraźnie zaznaczono, że art. 30 § 5 K.p.a. stosuje się w sprawach dotyczących spadków otwartych i nieobjętych zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i w jego toku, a więc postępowanie administracyjne można wszcząć z udziałem podmiotów wymienionych w art. 30 § 5 K.p.a. (gdy śmierć spadkodawcy nastąpiła wcześniej) oraz stosować ten przepis w razie śmierci strony już w toku (wszczętego) postępowania. Takie stanowisko pozostaje zarazem w zgodzie z dyrektywami prostoty i szybkości postępowania (art. 12 K.p.a.), tym bardziej, że warto przypomnieć, że organ prowadzący postępowanie powinien działać rozsądnie, z intencją usprawnienia postępowania, a nie jego obezwładnienia (zob. uchw. SN z 26.2.2014 r., III CZP 137/13, OSNC 2015, Nr 1, poz. 2 oraz cyt. tam orzecznictwo).

Skład Sądu w całej rozciągłości podziela powyższe stanowisko i uważa, że skoro spadek przed wszczęciem postępowania był nieobjęty, to organ prawidłowo zawiadomieniem z [...] lipca 2022r. wszczął postępowanie w sprawie i doręczył je żyjącemu współwłaścicielowi. W celu natomiast zagwarantowania praw potencjalnych spadkobierców również [...] lipca 2022r., organ skierował do Sądu Rejonowego w B. II Wydział Cywilny, wniosek na podstawie art. 666 ustawy z 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2014r., poz. 101 ze zm.) o ustanowienie kuratora spadku nieobjętego po zmarłej I. J. M.

Należy przyjąć ,że sąd powszechny uznał wniosek o ustanowienie kuratora spadku za uzasadniony , ponieważ postanowieniem z [...] sierpnia 2022r., sygn. akt [...] ustanowił kuratora spadku na wniosek PINB w osobie skarżącego.

Tym samym Sąd stoi na stanowisku, że nie było przesłanek do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., tj. - gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

W tym miejscu należy dodać, że na wniosek skarżącego Sąd przeprowadził dowód uzupełniający z dokumentów załączonych do skargi, w tym wniosku kuratora o stwierdzenie nabycia spadku z dnia [...] stycznia 2023r. z prezentatą z dnia [...] stycznia 2023r. Dokument ten skarżący sporządził przed wydaniem zaskarżonej decyzji w dniu [...] stycznia 2023r. Skarżący dopiero w piśmie z [...] stycznia 2022r. poinformował organ II instancji o ustaleniu potencjalnych spadkobierców i wniosku do Sądu Rejonowego w B. z [...] stycznia 2023r. Powyższe tym bardziej oznacza, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie byli znani spadkobiercy nieobjętego spadku po zmarłej. Okoliczność ta potwierdza zasadność wniosku PINB o ustanowienie kuratora spadku w przedmiotowej sprawie.

W ocenie Sądu w razie śmierci strony postępowania, celem umożliwienia jego kontynuowania, organ powinien zwrócić się do sądu o wyznaczenie kuratora spadku, gdy wiadomym jest, że zmarła strona nie pozostawiła następców prawnych.

W przypadku konieczności ustalenia stron postępowania będących następcami prawnymi nieżyjących osób fizycznych dowodem istnienia tego następstwa prawnego jest postanowienie właściwego sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub sporządzony przez notariusza akt poświadczenia dziedziczenia. Brak postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego poświadczenia dziedziczenia co do którejś ze stron postępowania powoduje, że nie można ustalić bezspornie kręgu osób, które mają prawo uczestniczyć w postępowaniu w charakterze stron.

Podkreślić należy, że organ poszukiwał stron postępowania. Wynikiem tego jest informacja z [...] marca 2022r. uzyskana z przeglądarki strony internetowej o pełnych danych osoby, że P. I. nie żyje, zmarła [...] lutego 2019r. W trakcie oględzin obiektu, współwłaściciel nie wskazał spadkobierców ( brak w protokole oględzin jakichkolwiek adnotacji organu w tym zakresie).

Poinformowanie organów nadzoru budowlanego o ustaleniu "potencjalnych spadkobierców skarżący zawarł w piśmie z "[...] stycznia 2022r.", które wpłynęło do organu II instancji [...] stycznia 2023r. Miało to miejsce już po wydaniu zaskarżonej decyzji, tj. po dniu [...] stycznia 2023r. Informacja przekazana w powyższym piśmie organowi II instancji może mieć wpływ na przyszłe postępowania prowadzone przed organami nadzoru budowlanego, ale nie skutkuje naruszeniem przepisów postępowania przez organy administracji.

Wyjaśnić należy , że sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonej decyzji na dzień jej wydania. Co oznacza, że sąd ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu przy uwzględnieniu wszystkich konsekwencji wynikających z art. 133 § 1 p.p.s.a., a mianowicie na podstawie stanu faktycznego i stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Co do zasady nie podlega uwzględnieniu zmiana stanu faktycznego i prawnego, która nastąpiła po wydaniu kontrolowanego aktu.

W ocenie Sądu istotne jest również to, że Sąd Rejonowy w B. II Wydział Cywilny, w postanowieniu z [...] stycznia 2023r. , sygn. akt: [...] po rozpoznaniu sprawy z wniosku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. o ustanowienie kuratora spadku:

1. zezwolił kuratorowi spadku po I. P.- Ł. G. na dokonanie czynności polegających na wykonaniu obowiązków nałożonych na kuratora spadku decyzją PINB z dnia [...] listopada 2022r. znak: [...], której nadany został rygor natychmiastowej wykonalności w postaci :

a) opróżnienia i wyłączenia z użytkowania przedmiotowego budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ew. [...], obręb [...] przy ul. W. w B. (oznaczonego na mapie ewidencyjnej symbolem [...]),

b) umieszczeniu na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie użytkowania budynku,

c) wykonaniu doraźnego zabezpieczenia budynku przed dostępem osób postronnych poprzez zlikwidowanie (zamurowanie) otworów okiennych i drzwiowego zlokalizowanych w ścianach zewnętrznych kondygnacji parteru.

2. przyznał kuratorowi spadku ze Skarbu Państwa -Sądu Rejonowego w B. zaliczkę w wysokości [...] zł.

Powyższe postanowienie dowodzi, że Sąd Rejonowy w B. pozytywnie rozpoznał wniosek skarżącego z [...] grudnia 2022r. o zatwierdzenie dokonania czynności oraz przyznanie i wypłatę zaliczki ( k- 84 akt administracyjnych). Zezwolił na dokonanie czynności polegających na wykonaniu obowiązków nałożonych na kuratora spadku decyzją PINB z dnia [...] listopada 2022r. znak : [...] i przyznał zaliczkę w żądanej wysokości [...] zł.

Wobec powyższego nieuzasadnione jest stanowisko skargi zawarte w jej uzasadnieniu w zakresie zaciągania przez kuratora spadku zobowiązań w przedmiotowej sprawie i zgody sądu spadku. Zgoda ta została udzielona co do zakresu czynności i wnioskowanej zaliczki na poczet wydatków związanych z wykonaniem decyzji.

Skład Sądu zwraca w tym miejscu uwagę, że nie posiad uprawnień do kwestionowania postanowień sądu powszechnego, w tej sprawie - Sądu Rejonowego w B. Wręcz przeciwnie, orzeczenie to jest wiążące dla tut. Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę jak i dla organów administracji prowadzących przedmiotowe postępowanie. "Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy, inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Wynikający z niej stan związania ograniczony jest jednak, co do zasady, tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów." Wyrok SN z 13.01.2000 r., II CKN 655/98, LEX nr 51062.

Wobec powyższego postanowienie o ustanowieniu kuratora spadku jest wiążące dla organów administracji i tut. Sądu.

W ocenie Sądu nie uprawnione są całkowicie zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów postępowania w zakresie braku podjęcia czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawie w celu ustalenia kręgu stron postępowania, wyjaśnienia czy spadek został objęty przez któregoś ze spadkobierców, czy nieruchomość przy ul. W. w B. nie znajduje się w posiadaniu samoistnym.

Organ prawidłowo ustalił krąg stron postępowania , wszczął postępowanie w stosunku do żyjącego współwłaściciela obiektu, natomiast prawa spadkobierców zabezpieczył wnioskiem do Sądu o ustanowienie kuratora spadku.

Organ prawidłowo uczynił adresatem decyzji kuratora spadku ustanowionego postanowieniem Sądu. Tym samym niezasadny jest zarzut dotyczący naruszenia art. 30 § 5 kpa w zw., z art. 667 § 1 i § 2 i art. 935 § 1-3 Kpc, poprzez nałożenie na kuratora spadku obowiązków na podstawie art. 68 P.b.

Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez komentatorów ww. Komentarza do art. 30 § 5 Kpa, którzy wskazali, że zgodnie z art. 30 § 5 K.p.a. w sprawach dotyczących spadków nieobjętych kurator spadku lub inny (faktyczny) zarządca masy spadkowej występują jako strony. Ich pozycja procesowa jest zatem specyficzna, bowiem działają w warunkach, w których spadkodawca już nie żyje, natomiast spadkobierca jeszcze nie jest znany (w szczególności działalność kuratora spadku lub wykonawcy testamentu zmierza dopiero do ustalenia i odnalezienia spadkobierców). W takiej sytuacji stroną nie może być ani nieżyjący spadkodawca, ani nieznany spadkobierca, w związku czym jako strona występuje samodzielnie we własnym imieniu – ale na rzecz poszukiwanych spadkobierców – (faktyczny) zarządca masy spadkowej, w tym przede wszystkim kurator spadku; jest to zatem przypadek zastępstwa pośredniego (por. np. uchw. SN z 2.4.2008 r., III CZP 12/08, OSNC 2009, Nr 6, poz. 78; wyr. SN z 10.12.2009 r., III CSK 82/09, MoP 2010, Nr 23, s. 1306; uchw. SN(7) z 1.2.2011 r., III CZP 78/10, OSNC 2011, Nr 6, poz. 61, z glosą M. Margońskiego, PPC 2012, Nr 1, s. 165; wyr. WSA w Warszawie z 12.3.2021 r., IV SA/Wa 2680/20, Legalis, oraz z 30.4.2021 r., VII SA/Wa 896/15, Legalis). To bezpośrednio zarządcę masy spadkowej (osobę faktycznie władającą spadkiem), w tym kuratora spadku, należy zatem traktować jako stronę postępowania ze wszystkimi tego konsekwencjami procesowymi (zob. też wyr. NSA z 8.2.2018 r., II OSK 1021/17, Legalis).

Trzeba jednak zastrzec, że o ile badanie zdolności podmiotowej i procesowej będzie w takiej sytuacji odnosiło się wprost do (faktycznego) zarządcy masy spadkowej (kuratora spadku), o tyle jego legitymacja (interes prawny) będzie w zasadzie jedynie refleksem legitymacji procesowej nieznanych spadkobierców danej rzeczy lub prawa, którzy – gdyby byli ustaleni – samodzielnie braliby udział w postępowaniu w charakterze jego stron.

Przystępując do udziału w postępowaniu administracyjnym, kurator spadku powinien wykazać swoje uprawnienie w tym zakresie poprzez przedłożenie odpisu postanowienia sądu o ustanowieniu go takim kuratorem dla konkretnej masy spadkowej po oznaczonym spadkodawcy.

Wobec powyższego Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że nie powinien on być adresatem decyzji z uwagi na legitymację procesową kuratora w postępowaniu administracyjnym.

Nieuzasadnione są również zarzuty skargi oparte na naruszeniu przepisów K.p.a. - art.6 ( zasady legalności), art. 7 ( zasady prawdy obiektywnej), art. 77 § 1 ( obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego) oraz art. 80 ( zasady swobodnej oceny dowodów). Wbrew stanowisku skarżącego stan faktyczny sprawy potwierdza , że konieczne było szybkie działanie ze strony organów, ponieważ spełnienie przesłanek z art. 68 pkt 1 P.b. uniemożliwia już zamieszkiwanie budynku mieszkalnego z uwagi na jego zły stan techniczny, który powoduje zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzkiego bo bezpośrednio grozi zawaleniem. Kwestia ewentualnych rozliczeń kosztów związanych z wykonaniem opartego na art. 68 pkt 1 P.b. nakazu opróżnienia budynku oraz zarządzeń opartych na art. 68 pkt 2 i 3, pomiędzy współwłaścicielami budynku nie stanowi elementu sprawy administracyjnej, a co za tym idzie – nie ma znaczenia przy określaniu adresata decyzji. Rozliczenia pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości nie należą do sfery spraw administracyjnych i nie mają wpływu na orzeczenie administracyjne. Obciążający współwłaścicieli nieruchomości obowiązek wykonania określonych robót budowlanych dotyczy świadczenia niepodzielnego. Spory związane z rozliczeniem kosztów poniesionych w związku z wykonaniem tych robót mogą być rozwiązywane na drodze postępowania cywilnego. Rozłożenie ciężaru kosztów remontów i napraw, a także przeprowadzenia poszczególnych prac jest sprawą współwłaścicieli budynku, a w razie sporu – sprawą cywilną, a więc nienależącą do kompetencji organów nadzoru budowlanego (patrz: wyrok NSA z dnia 14 września 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 1674/97: Arkadiusz Despot-Mładanowicz [w:] "Prawo budowlane. Komentarz", pod red. A. Glinieckiego, WK 2016, pkt 10 do art. 66).

W ocenie Sądu uzasadnienie decyzji nie narusza art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 11 kpa. Sąd Rejonowy w B. ustanowił kuratora spadku dla spadku nieobjętego i zezwolił skarżącemu na dokonanie wszystkich czynności określonych w decyzji organu I instancji, w tym zlikwidowanie (zamurowanie) otworów okiennych i drzwiowych (postanowienie z [...] stycznia 2023r. , [...]).

Sąd w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę podziela stanowisko organu co do konieczności zabezpieczenia otworów w budynku. Uniemożliwi to osobom postronnym dostęp do obiektu, który grozi zawaleniem.

W skardze skarżący zarzucił również naruszenie art. 8 § 1 i § 2 K.p.a. -zasada zaufania do władzy publicznej; utrwalone praktyki rozstrzygania spraw. Z uwagi na stan techniczny obiektu organ w zaskarżonej decyzji nie naruszył zasady proporcjonalności. Sąd nie dostrzegł również zmienności działania organów administracji w przedmiotowej sprawie, które polegają na zmienności poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach wydanych na tle takich samych stanów faktycznych, ze wskazaniem tej samej lub bardzo zbliżonej podstawy prawnej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.