Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1501/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 122  ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
article: Art. 7, 8, 11, 77  par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: Art. 145 par. 1 pkt 1  lit. a i  c, art. 135, art. 200 i art. 205  par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie: WSA Jakub Makuch WSA Katarzyna Marasek-Zybura po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 marca 2023 r. sprawy ze skargi [...] Spółka jawna w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 lipca 2022 r., sygn. akt SKO.St./4113/40/2021, w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia zawodowego młodocianego pracownika I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz strony skarżącej – [...] Spółka jawna w W. - kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez [...] "G." G. Spółka jawna w W., zwanej dalej stroną skarżącą, decyzją z dnia 18 lipca 2022 r., sygn. akt SKO.St/4113/40/2021, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 122 ust. 1, ust. 6, ust. 11, ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r., poz. 1082, zwanej dalej Prawem oświatowym) w związku z § 10 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. z 2019 r., poz. 391 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie praktycznej nauki zawodu) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta C. z dnia 5 listopada 2021 r. nr [...] o odmowie dofinansowania stronie skarżącej kosztów kształcenia młodocianego pracownika K. K.

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 5 listopada 2021 r. nr [...] Burmistrz Miasta C., odmówił stronie skarżącej dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika K. K.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z treścią § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, przygotowanie zawodowe młodocianych prowadził W. G., zatrudniony w [...] "G." G. Spółka jawna w W. na stanowisku piekarz. W. G. posiada wykształcenie ogólnokształcące oraz ukończony kurs pedagogiczny dla instruktorów praktycznej nauki zawodu. Do dnia 31 sierpnia 2019 r. spełniał przesłanki prawne do bycia instruktorem praktycznej nauki zawodu zgodnie z § 10 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu, natomiast od dnia 1 września 2019 r. przestał je spełniać, w związku z wejściem w życie nowelizacji tego rozporządzenia, gdzie zgodnie z § 10 ust. 4 pkt 2 lit. a tego rozporządzenia po nowelizacji powinien także posiadać tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego nauczał. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki określone w treści w art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego.

W odwołaniu od tej decyzji strona skarżąca podniosła, że spełniła wymogi otrzymania dofinansowania kosztów kształcenia, o których mowa w art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego. Zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie art. 7, art. 10 § 1, art. 7a § 1 i § 2 pkt 1 k.p.a., art. 122 ust. 1, ust. 2, ust. 6 i ust. 11 ustawy Prawo oświatowe w zw. z art. 42 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji poprzez błędne uznanie, że brak przepisów intertemporalnych w przepisach nowelizacyjnych oznacza obowiązek stosowania przepisów nowego prawa.

Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Kolegium powołało treść przepisów art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego oraz wskazało, że w niniejszej sprawie od dnia 1 sierpnia 2018 r. do dnia 31 sierpnia 2021 r. W. G., zatrudniony w [...] "G." G. Spółka Jawna w W. na stanowisku piekarz, prowadził szkolenie zawodowe.

Kolegium ustaliło, że W. G., posiada wykształcenie ogólnokształcące (świadectwo ukończenia Liceum Ogólnokształcącego dla dorosłych, nr [...], z dnia 29 kwietnia 2005 r.) oraz ukończony kurs pedagogiczny dla instruktorów praktycznej nauki zawodu nr [...] z dnia 30 października 2017 r.

Zdaniem Kolegium w badanej sprawie nie budzi wątpliwości, że w dacie podpisania umowy z pracownikiem młodocianym, aż do końca jej trwania nauka zawodu odbywała się pod nadzorem W. G., którego kwalifikacje zawodowe należy rozpatrywać w oparciu o § 10 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu. Osoba taka powinna posiadać:

1) tytuł zawodowy w zawodzie, którego będzie nauczać lub w zawodzie pokrewnym do zawodu, którego będzie nauczać i co najmniej trzyletni staż pracy w zawodzie, którego będzie nauczać oraz świadectwo ukończenia technikum lub

2) tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będzie

nauczać i co najmniej czteroletni staż pracy w zawodzie, którego będzie nauczać, oraz świadectwo ukończenia technikum kształcącego w innym zawodzie niż ten, którego będzie nauczać.

Kolegium podkreśliło, że zgodnie z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych prowadzenie przygotowania zawodowego przez osobę z odpowiednimi kwalifikacjami dotyczy całego okresu prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianego. Pracodawca ubiegający się o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego winien wykazać nie tyle posiadanie wymaganych kwalifikacji w chwili złożenia wniosku, ile zaistnienie przesłanki "prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje". Omawiana przesłanka jest spełniona tylko wtedy, gdy w całym okresie przygotowania zawodowego osoba prowadząca posiadała wymagane kwalifikacje (tak w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Po 939/17).

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, że w przedmiotowej sprawie naruszenie przepisu art. 10 k.p.a. nie miało wpływu na wynik postępowania, bowiem fakt posiadania kwalifikacji zawodowych W. G. - zgodnych z treścią § 10 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu stanowił przedmiot postępowania prowadzonego przez Wójta Gminy Z. Z urzędu jest znana treść oświadczenia strony skarżącej, z którego wynika że W. G. nie posiada tytułu robotnika wykwalifikowanego w zawodzie, którego nauczał. Również zarzut naruszenia art. 7a k.p.a. nie jest zasadny, bowiem w przepisie tym nie chodzi o sytuacje, w których pojawiają się wątpliwości interpretacyjne przepisów mających zastosowanie w danej sprawie. Zastosowanie art. 7a § 1 k.p.a. i rozstrzyganie na jego podstawie na korzyść strony może mieć miejsce tylko wówczas, gdy wystąpią niedające się usunąć wątpliwości, co do wykładni przepisów stosowanego prawa, co zdaniem Kolegium w rozpatrywanej sprawie nie ma miejsca.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję strona skarżąca zarzuciła Kolegium naruszenie przepisów:

- art. 122 ust. 1, 2, 6, 11 w zw. z art. 122 ust. 7 pkt 3 Prawa oświatowego. w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2019 r. poprzez błędne zastosowanie, a także art. 42 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie, ponieważ w niniejszej sprawie w związku z zatrudnieniem przez skarżącego młodocianego K. K. w celu przygotowania zawodowego od 1 września 2018 r., a więc przed datą wejścia w życie nowelizacji i brakiem przepisów przejściowych, zastosowanie powinny mieć przepisy art. 122 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 pkt 3 Prawa oświatowego w brzmieniu sprzed wejścia w życie nowelizacji;

- art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a i b Prawa oświatowego poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że przystąpienie przez młodocianego do egzaminu zawodowego, zamiast czeladniczego przekreśla możliwość uzyskania dofinansowania przez pracodawcę będącego rzemieślnikiem, podczas gdy w dotychczasowym orzecznictwie ukształtowała się rozszerzająca wykładnia przepisów o dofinansowaniu - na gruncie obowiązującego poprzednio art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty oraz tożsamo brzmiącego przepisu Prawa oświatowego (przed 1 września 2019 r.), zgodnie z którą w związku z brakiem spójności między treścią ww. przepisów ustawy dotyczących dofinansowania, a treścią przepisów rozporządzeń dotyczących egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe, należy przyjmować, iż spełniony zostanie warunek otrzymania dofinansowania związany ze zdaniem przez młodocianego odpowiedniego egzaminu zarówno wówczas, gdy młodociany złoży egzamin zawodowy, jak i wówczas, gdy złoży egzamin czeladniczy, wystarczające jest bowiem zdanie któregokolwiek egzaminu potwierdzającego kwalifikacje młodocianego do wykonywania zawodu;

- art. 122 ust. 1, 2, 6 i 11 Prawa oświatowego w brzmieniu sprzed 1 września 2019 r. w zw. z § 10 ust. ust. 4 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu, poprzez błędną wykładnię, w sytuacji gdy nie ma przepisów przejściowych, a w dniu zawierania umowy z młodocianym, to jest 31 sierpnia 2018 r., pracodawca spełniał wszystkie wymagane prawem kryteria aby otrzymać dofinansowanie;

- art. 7a § i § 2 pkt 1 k.p.a. poprzez odebranie stronie uprawnienia do dofinasowania, mimo iż w sprawie istniały wątpliwości interpretacyjne, co do treści normy prawnej art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego. i wątpliwości te organ rozstrzygnął na niekorzyść skarżącego, pomimo obowiązku rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych co treści normy prawnej na korzyść strony;

- art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie zasady rozstrzygania w sposób pogłębiający zaufanie uczestników postępowania administracyjnego do obowiązującego prawa i bez uwzględnienia zasady pewności stanowionego prawa oraz poprzez nieuzasadnione odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, a to poprzez brak pouczenia o możliwości zaznajomienia się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, wypowiedzeniem się co do treści zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do niemożności wypowiedzenia się co do zgromadzonych w sprawie dowodów i materiałów oraz niemożności zgłoszenia stosownych żądań w sprawie;

- niewłaściwe ustalenie i przyjęcie, że osoba prowadząca szkolenie zawodowe w imieniu pracodawcy nie posiada niezbędnych kwalifikacji do prowadzenia nauki w zawodzie sprzedawca określonych w rozporządzeniu w sprawie praktycznej nauki zawodu, tzn. nie spełnia warunków określonych w par 10 ust 4, ponieważ nie posiada tytułu robotnika wykwalifikowanego lub równorzędnego w zawodzie którego naucza ani tytułu zawodowego w zawodzie lub w zawodzie pokrewnym do zawodu którego naucza, podczas gdy takie uprawnienia miał szkolący w dacie zawierania umowy z młodocianym w dniu 31 sierpnia 2018 r, a powołując się na klasyfikację zawodów i specjalności pracownik który piecze chleb i go sprzedaje powinien być klasyfikowany jako piekarz nie jako sprzedawca.

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowił przepis art. 122 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r., poz. 1082, zwanej dalej Prawem oświatowym).

Art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego, w brzmieniu obowiązującym do 31 sierpnia 2019 r., stanowił, że pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.

Od 1 września 2019 r., treść art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego uległa zmianie i brzmiała, że pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:

a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2018 r., poz. 1267),

b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy;

3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.

W rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestią sporną było to, czy pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo zatrudniona u pracodawcy posiadała kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania i w konsekwencji, czy został spełniony warunek przyznania dofinansowania określony w przepisie art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego.

Mając na względzie przytoczone powyżej regulacje Prawa oświatowego słusznie zauważyło Kolegium, że z dniem 1 września 2019 r. w treści przepisu art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego nastąpiła zmiana. Podkreślić jednak należy, że w momencie wejścia w życie ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2245), nie zawarto przepisów przejściowych.

Przyznać należy, że brak przepisów intertemporalnych w przepisach znowelizowanej ustawy Prawa oświatowego oznacza co do zasady obowiązek stosowania przepisów nowego prawa.

Podkreślić jednakże należy dwie zasadnicze kwestie, które mają znaczenie dla prawidłowości kontrolowanych rozstrzygnięć w niniejszej sprawie.

Po pierwsze, że wskazana nowelizacja Prawa oświatowego nastąpiła przed zdaniem egzaminu przez młodocianego pracownika zatrudnianego przez stronę skarżącą.

Po drugie, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, a Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie pogląd ten podziela, że w sytuacji zmiany przepisów na mniej korzystne dla podmiotu, przy jednoczesnym braku przepisów przejściowych, uwzględniając normę art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, należy stosować normę względniejszą (por. wyroki NSA z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1691/12 i z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt I FSK 1996/11; wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sądy administracyjne kontrolują bowiem legalność działalności administracji publicznej, przy czym, zaznaczyć należy, że czynią to w ramach sprawowanego - wymiaru sprawiedliwości - (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.). Sprawując wymiar sprawiedliwości i rozstrzygając sporne zagadnienia sądy uprawnione są zatem do wyważenia racji stron procesu w ramach wykładni i stosowania relewantnych norm prawnych. Nie do pogodzenia - z istotą wymiaru sprawiedliwości - w ocenie Sądu, byłoby przyjęcie interpretacji znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów, w sposób, który prowadziłby do sytuacji, w której pracodawca zawarł umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego przed 1 września 2019 r., poniósł koszty kształcenia młodocianego pracownika, który zdał egzamin określony w umowie, a następnie - z uwagi na brak przepisów intertemporalnych - zostałby pozbawiony dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Zasada sprawiedliwości społecznej wymaga zatem, aby w takiej sytuacji, w której brak jest przepisów intertemporalnych i nowelizacja ustawy zmieniła sytuację adresata normy na mniej korzystną, stosować przepisy prawa korzystniejsze dla niego (por. wyroki: NSA z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1691/12, z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt I FSK 1996/11 oraz wyroki WSA w Poznaniu z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 284/19 oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 czerwca 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 558/20 publ. http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zasada sprawiedliwości społecznej jest jedną z naczelnych zasad ustrojowych Rzeczypospolitej Polskiej. Jako zasada prawa, jest normą prawną, która nakazuje albo zakazuje zrealizowania określonej wartości (M. Kordela, Zasady prawa. Studium teoretycznoprawne, Poznań 2014, s. 102). Stosowanie zasad prawa może doprowadzić do ich kolizji, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Z jednej strony, obowiązująca zasada praworządności z art. 6 k.p.a. (wyrażona także w art. 7 Konstytucji RP), a z drugiej zasada sprawiedliwości społecznej z art. 2 Konstytucji RP. Argumentem przemawiającym za przyznaniem warunkowego pierwszeństwa zasadzie sprawiedliwości społecznej w tym przypadku jest ratio legis przepisu art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego, zgodnie z którym ustawodawca dąży do wynagradzania pracodawców, którzy podejmują się dodatkowo, oprócz prowadzenia własnej działalności gospodarczej, kształcenia młodocianych pracowników, a także orzecznictwo sądów administracyjnych wykreowane według stanu prawnego sprzed 1 września 2019 r., w świetle którego nie jest istotne, czy młodociany pracownik zda egzamin zgodnie z § 11 ust. 2 i 4 rozporządzenia z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. z 2018 r. poz. 2010), jak i wówczas, gdy zda egzamin z pominięciem tego rozporządzenia, a wyłącznie na podstawie rozporządzeń Ministra Edukacji Narodowej (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 325/19 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 324/19 wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 284/19 oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 czerwca 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 558/20; publ. http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszym przypadku orzekające organy stanęły na stanowisku, że przyuczający do zawodu nie spełnił, warunków określonych w § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. z 2019 r., poz. 391 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie praktycznej nauki zawodu) – nie posiada bowiem tytułu robotnika wykwalifikowanego lub równorzędnego w zawodzie, którego nauczał

ani tytułu zawodowego w zawodzie lub w zawodzie pokrewnym do zawodu, którego nauczał.

Dodatkowo, orzekające w drugiej instancji Kolegium wskazało, że prowadzący przygotowanie zawodowe w imieniu strony skarżącej nie spełnił przesłanek przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, gdyż przez cały okres przygotowania zawodowego młodocianego nie posiadał wymaganych kwalifikacji. Nie wystarczy więc, zdaniem Kolegium, że takimi kwalifikacjami podmiot ten legitymował się w chwili złożenia wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Jak bowiem podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazywana przesłanka jest spełniona tylko wtedy, gdy w całym okresie przygotowania zawodowego osoba prowadząca posiadała wymagane kwalifikacje.

Istotnie, treść regulacji § 10 ust. 4 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu wskazuje na konieczność kumulatywnego spełnienia przez uprawniony podmiot do otrzymania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, warunków w zakresie przygotowania zawodowego i pedagogicznego, aby przysługiwało mu dofinansowanie kosztów kształcenia. Oczywiście muszą przy tym zostać spełnione warunki określone w ustawie, tj. ukończenie przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy i zdanie egzaminu. Wszystkie powyższe okoliczności winny być potwierdzone stosownymi, wskazanymi w przepisach dokumentami.

Zauważyć jednakże należy, że z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego dofinansowanie kosztów kształcenia przysługuje tym pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego (co w niniejszej sprawie jest bezsporne), jeżeli pracodawca "lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo zatrudniona u pracodawcy" posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania.

Nie ulega wątpliwości, że jakkolwiek pracodawcą w niniejszej sprawie jest strona skarżąca, to prowadzący przyuczenie zawodowe młodocianych posiadał określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania kwalifikacje. Umowa została zawarta na okres 36 miesięcy kształcenia młodocianego – od 1 września 2018 r. do 31 sierpnia 2021 r. W dacie zawierania umowy z młodocianym pracownikiem pracodawca spełniał te wymogi, na co trafnie zwróciła uwagę pełnomocnik strony skarżącej, a co zresztą przyznały nawet same orzekające w sprawie organy. Złożył wniosek z wszelkimi wymogami. Rozpoczęcie cyklu szkolenia i zawarcie umowy miały miejsce przed zmianą przepisów – tj. przed 1 września 2019 r. Pracownik ukończył kształcenie i zdał egzamin.

Podnieść również należy w odniesieniu do tej ostatniej z wymienionych kwestii - związanej ze zdaniem egzaminu przez młodocianego pracownika - że w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 września 2019 r. sądy administracyjne, rozstrzygając sprawy z zakresu dofinansowania kształcenia młodocianych pracowników, stosowały wykładnię rozszerzającą, w zakresie, w jakim ustawodawca nie sprecyzował w art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego wymogów, co do obowiązku zdawania konkretnego egzaminu przed podmiotem, o którym mowa w pkt 1 omawianego przepisu.

W rozpoznawanej sprawie umowa o pracę z młodocianym pracownikiem w celu przygotowania zawodowego została zawarta w dniu 31 sierpnia 2018 r. (k. 4 akt administracyjnych). W tej dacie obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. z 2018 r., poz. 2010).

W orzeczeniach wydanych na tle art. 70b ustawy o systemie oświaty (ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty; Dz. U. z 2020 r., poz. 1327), mającego identyczne brzmienie jak art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego, wielokrotnie zwracano uwagę na to, że przepisy rozporządzenia w zakresie wymogów egzaminacyjnych dotyczących młodocianego kończącego naukę zawodu nie są spójne z regulacjami ustawy o systemie oświaty, dotyczącymi przesłanek uzyskania dofinansowania kosztów jego kształcenia. Wskazywano właśnie na cel regulacji tych przepisów, które mają w założeniu zachęcić pracodawców do kształcenia zawodowego młodocianych poprzez dofinansowanie kosztów takiego kształcenia. Dofinansowanie to przysługuje po spełnieniu określonych warunków normatywnych, dotyczących zarówno pracodawcy, jak i młodocianego. Młodociany pracownik ma wprawdzie obowiązek zdać egzamin kończący naukę zawodu, ale pracodawca nie zawsze może mieć wpływ na to, kiedy i przed jaką komisją egzaminacyjną będzie zdawać młodociany pracownik.

W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto zatem, że przez zdanie egzaminu zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 122 ust. 1 pkt 1 należy rozumieć zdanie egzaminu na podstawie któregokolwiek z przepisów,

na podstawie których funkcjonują komisje egzaminacyjne wymienione w § 11 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. z 2018 r. poz. 2010; por.m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 października 2009 r., sygn. akt I OSK 271/09; wyrok z dnia 7 października 2009 r., sygn. akt I OSK 273/09; wyrok z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2942/17). Tezy zawarte we wskazanych orzeczeniach zachowują w dalszym ciągu aktualność.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach tych podkreśla, że jeżeli młodociany ukończy naukę zawodu złożeniem egzaminu na podstawie któregokolwiek z przepisów regulujących zdawanie egzaminów kończących naukę zawodu, spełniony zostanie warunek do uzyskania przez pracodawcę dofinansowania.

Zdanie takiego egzaminu stanowi wobec tego spełnienie jednego z warunków dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

Wobec tego nie do pogodzenia – z istotą wymiaru sprawiedliwości – byłoby zdaniem składu orzekającego Sądu przyjęcie takiej interpretacji przepisów Prawa oświatowego i wykonawczych do tej ustawy w sposób, który prowadziłby do sytuacji, w której pracodawca zawarł umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego przed 1 września 2019 r., poniósł koszty kształcenia młodocianego pracownika, który zdał egzamin określony w umowie, a następnie – z uwagi na brak przepisów intertemporalnych – zostałby pozbawiony dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

W ocenie Sądu, błędna jest wykładnia przepisów prawa materialnego, według której, do rozpoznania wniosku o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika przyjęto kryteria określone w znowelizowanych przepisach Prawa oświatowego.

W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, jak i organ pierwszej instancji błędnie przyjęli, że podstawę rozpoznania wniosku strony skarżącej stanowiły kryteria określone w art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego w brzmieniu obowiązującym po 1 września 2019 r., co stanowiło naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.).

W tym stanie rzeczy uznać należało, że strona skarżąca spełniła normatywne przesłanki uprawniające do przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, określone w art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego:

- w dniu 31 sierpnia 2018 r. zawarta została z młodocianym pracownikiem umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego;

- młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1 (pkt 2 ust. 1 art. 122 Prawa oświatowego).

Ponadto wniosek o przyznanie dofinansowania został złożony w terminie określonym w art. 122 ust. 7 Prawa oświatowego.

W ocenie więc Sądu kontrolowane decyzje zapadły z naruszeniem przepisów prawa materialnego (art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwą wykładnię i zastosowanie oraz postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2022 r., poz. 2000), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikłą z niewłaściwie przeprowadzonej wykładni prawa materialnego.

Organy administracji ponownie rozpoznając sprawę szczegółowo i rzetelnie rozważą okoliczności niniejszej sprawy, uwzględniając wyrażone w uzasadnieniu wyroku stanowisko prawne, stosownie do postanowień art. 153 P.p.s.a., a następnie wydadzą stosowne rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c, art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie 200 i 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), orzekł, jak w punkcie II sentencji wyroku.