Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 227/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 3 ust. 1 pkt. 1, art. 16  ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 535 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, działając na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, powoływanej dalej jako u.d.i.p.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1950 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosków M. S. z dnia [...] grudnia 2023 r. i [...] stycznia

2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, odmówił wnioskodawcy udostępnienia informacji publicznej w postaci:

1. liczby zarządzeń lub postanowień wydanych przez Sąd Najwyższy w okresie od 1 stycznia do 12 grudnia 2023 r. na podstawie art. 535 § 2 k.p.k.,

2. liczby uwzględnionych w 2023 r. wniosków złożonych przez skazanych lub ich obrońców w trybie art. 535 § 2 k.p.k.,

3. liczby skazanych pozbawionych wolności, którzy zostali sprowadzeni na rozprawę w Sądzie Najwyższym w 2023 r.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podniósł, że wnioskowana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Jednak, zdaniem organu, biorąc pod uwagę treść wniosków z dnia [...] grudnia 2023 r. i [...] stycznia 2024 r., należy przyjąć, że dotyczą one informacji przetworzonej, która w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie może zostać udostępniona bez wykazania interesu publicznego.

Organ wyjaśnił, że nie znajduje się w posiadaniu gotowej informacji o wskazanej przez wnioskodawcę charakterystyce, a ponadto nie jest możliwe wygenerowanie takiego zestawienia w sposób automatyczny z systemów wykorzystywanych do obsługi administracyjnej Sądu Najwyższego, bowiem funkcjonalności takiej nie posiadają informatyczne narzędzia wykorzystywane do obsługi działalności orzeczniczej i administracyjnej Sądu Najwyższego. Spełnienie oczekiwań wnioskodawcy jedynie w ramach pierwszego żądania wymagałoby stworzenia tylko dla niego i na jego żądanie informacji o liczbie wskazanych we wniosku z dnia [...] grudnia 2023 r. dokumentów z akt spraw karnych Sądu Najwyższego (zarządzeń lub postanowień) wydanych przez Sąd Najwyższy we wskazanym przez wnioskodawcę okresie (od 1 stycznia do 12 grudnia

2023 r.) na podstawie ściśle określonej podstawy prawnej (art. 535 § 2 k.p.k., który stanowi, że strony pozbawionej wolności nie sprowadza się na rozprawę, chyba że Prezes Sądu Najwyższego lub Sąd Najwyższy uzna to za konieczne). To z kolei oznaczałoby konieczność przedsięwzięcia żmudnych i czasochłonnych kwerend akt spraw karnych w ramach właściwych izb Sądu Najwyższego (Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Izba Karna) w celu zgromadzenia liczby interesujących wnioskodawcę orzeczeń. Organ podkreślił, że od stycznia do listopada 2023 r. w ramach samej jedynie Izby Karnej Sądu Najwyższego załatwiono łącznie ponad 3900 spraw, co z kolei ilustruje szacunkową liczbę akt, które należałoby szczegółowo zbadać w związku z żądaniem wnioskodawcy. Kolejne żądania wnioskodawcy, które zostały przedstawione w treści pisma z dnia 1 stycznia 2024 r. (pkt 2 i 3 osnowy zaskarżonej decyzji) zdają się być jeszcze bardziej skomplikowane. Wymagają one od organu dodatkowego przetworzenia informacji ze względu na sposób rozstrzygnięcia wniosku (uwzględnienie), a także kwerendy akt tradycyjnych bądź elektronicznych pod kątem odszukania informacji o sprowadzeniu osoby pozbawionej wolności na rozprawę w roku 2023. Z tych przyczyn organ uznał, że spełnienie żądania wnioskodawcy wiąże się z wytworzeniem nieistniejącej dotychczas informacji, która jest dodatkowo czasochłonna, co należy uznać za przetworzenie. Trudno jest przy tym jednoznacznie oszacować czas kwerendy akt wymaganej do wytworzenia żądanej informacji, ale nie ulega wątpliwości, że uwzględniałaby ona około 4000 akt fizycznych lub elektronicznych.

Następnie organ podniósł, że wnioskodawca nie wykazał, że uzyskanie informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Po pierwsze, we wnioskach z dnia [...] grudnia 2023 r. i [...] stycznia 2024 r. nie wskazano na jakiekolwiek okoliczności, które uzasadniałyby żądanie wnioskodawcy. Po drugie, również odpowiedź na wezwanie organu z dnia 30 grudnia 2023 r. nie zawiera argumentacji, która zostałaby uznana przez organ za szczególne uzasadnienie interesu publicznego w pozyskaniu żądanej informacji przetworzonej. Wnioskodawca w istocie zakwestionował jedynie w tym piśmie kwalifikację żądanej informacji jako informacji przetworzonej.

Organ uznał, że przesłanka interesu społecznego nie została spełniona. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, że informacja, o którą wniósł, mogłaby zostać wykorzystana w celu wywierania wpływu na poprawę funkcjonowania Sądu Najwyższego, czy sądownictwa w ogólności. Spełnienie tej przesłanki jest zaś niezbędne dla uznania, że żądana informacja ma znaczenie dla interesu publicznego.

M. S. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie, przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia, rozpoznanie sprawy na rozprawie wraz z zarządzeniem doprowadzenia skarżącego do siedziby Sądu oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie:

1. art. 61 ust. 1 i 2 w zw. z art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez nieprawidłowe zastosowanie polegające na ograniczeniu konstytucyjnego prawa, które to ograniczenie nie spełnia przesłanek konieczności i proporcjonalności, a ponadto nie znajduje uzasadnienia w potrzebie ochrony nakazanych w art. 61 ust. 3 Konstytucji RP wartości prawnie chronionych;

2. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., przez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że przedmiotem wniosku była informacja przetworzona;

3. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że przesłanka szczególnej istotności dla interesu publicznego nie została spełniona w niniejszej sprawie;

4. art. 16 ust. 2 pkt 2 u.d.i.p. poprzez brak zastosowania polegający na braku wskazania w uzasadnieniu decyzji imion, nazwisk i funkcji osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania;

5. art. 7, art. 8, art. 11 i art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy;

6. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez przedstawienie wadliwego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że nie wiadomo dlaczego i na jakiej podstawie prawnej organ połączył jego dwa wnioski (z dnia [...] grudnia 2023 r. i [...] stycznia 2024 r.). Jego zdaniem, wnioski powinny zostać rozpatrzone w dwóch odrębnych postępowaniach. W odniesieniu do wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r. organ nie dokonał żadnych czynności poza wydaniem decyzji administracyjnej.

Podniósł ponadto, że nie zgadza się z kwalifikacją informacji, o którą wnosił we wniosku z dnia [...] grudnia 2023 r. jako informacji przetworzonej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, ewentualnie o jej odrzucenie w przypadku nieuzupełnienia w terminie braku fiskalnego skargi. Podkreślił, że w jego ocenie dzielenie wniosków dotyczących tej samej problematyki na dwa odrębne postępowania nie miałoby praktycznego sensu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie jest przedmiotem sporu w tej sprawie, że żądana przez skarżącego we wnioskach z dnia [...] grudnia 2023 r. oraz z dnia [...] stycznia 2024 r. informacja stanowi informację publiczną. Tej okoliczności organ nie kwestionuje i tę ocenę organu Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w całości podziela.

Sąd uznaje również za prawidłowe przyjęte przez organ stanowisko, że żądana przez skarżącego informacja publiczna w obydwu ww. wnioskach stanowi informację przetworzoną.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, informacja publiczna przetworzona nie musi być wyłącznie wytworzoną rodzajowo nową informacją. Może ona bowiem obejmować dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te wykorzystywane w bieżącej działalności. Uzyskanie żądanych przez wnioskodawcę informacji musi się wiązać z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia, co nie zawsze należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników - może być traktowana jako informacja przetworzona (zob. wyroki NSA z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 863/14 i z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1645/14, wszystkie powoływane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku, wymagający zgromadzenia, przekształcenia (zanonimizowania) i sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych oraz zaangażowania środków osobowych, które zakłócą normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnią wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, mimo iż składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną, bowiem powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 792/11). W ocenie Sądu, z tego rodzaju informacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

We wniosku z dnia [...] grudnia 2023 r. skarżący domagał się udostępnienia informacji publicznej w postaci liczby zarządzeń lub postanowień wydanych przez Sąd Najwyższy w okresie od 1 stycznia do 12 grudnia 2023 r. na podstawie art. 535 § 2 k.p.k. Natomiast we wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r. wniósł o udostępnienie informacji w postaci: liczby uwzględnionych w 2023 r. wniosków złożonych przez skazanych lub ich obrońców w trybie art. 535 § 2 k.p.k., a także liczby skazanych pozbawionych wolności, którzy zostali sprowadzeni na rozprawę w Sądzie Najwyższym w 2023 r.

Jak wynika z oświadczenia organu nie prowadzi on rejestrów żądanych informacji, brak jest również możliwości jej prostego wygenerowania z istniejących systemów informatycznych. W konsekwencji udostępnienie żądanych przez skarżącego informacji wymaga dokonania kwerendy tysięcy tomów akt prowadzonych w formie papierowej lub elektronicznej w celu odnalezienia wskazywanych przez skarżącego zarządzeń i postanowień, ich analizy merytorycznej w celu zidentyfikowania wniosków uwzględnionych, a także ustalenia liczby skazanych doprowadzonych na rozprawę. Sąd podziela stanowisko organu, że podjęcie tego rodzaju działań byłoby czasochłonne, a więc, wymagałoby przetworzenia informacji, a w konsekwencji wytworzenia nowej informacji.

Nie można jednocześnie oczekiwać od organu, że będące w jego dyspozycji zbiory dokumentów lub systemy informatyczne prowadzone przez organ będą zapewniały podmiotom wnioskującym o udostępnienie informacji publicznej uzyskanie tej informacji z uwzględnieniem dowolnego, przyjętego przez wnioskodawcę, kryterium. Jeżeli – tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie – organ nie dysponuje informacją w formie żądanej we wniosku, a jej przygotowanie wymaga dokonania szczegółowej analizy intelektualnej bardzo obszernego zbioru dokumentów, udostępnienie informacji wymagać będzie jej uprzedniego przetworzenia. Organ prawidłowo przyjął więc, że skarżący żąda udostępnienia informacji przetworzonej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 lutego 2017 r. sygn. akt IV SA/Wr 437/16), zbadanie, czy podmiot domagający się udzielenia informacji publicznej przetworzonej wykazał szczególny interes publiczny spoczywa na podmiocie obowiązanym do udzielenia informacji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący został wezwany przez organ do wykazania, że uzyskanie wnioskowanej przez niego informacji przetworzonej będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego, jedynie co do wniosku z dnia [...] grudnia 2023 r. Wezwanie takie nie odnosiło się natomiast do treści wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r. Jednak w ocenie Sądu, powyższe nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Skarżący ani w odpowiedzi na wezwanie organu, ani w kolejnym wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r., ani w skardze do sądu administracyjnego, a także w toku postępowania przed sądem administracyjnym, nie powołał się na jakiekolwiek okoliczności, które mogłyby uzasadnić spełnienie omawianej przesłanki. Wystąpienie w tej sprawie szczególnej istotności dla interesu publicznego w udostępnieniu żądanej we wnioskach: z dnia [...] grudnia 2023 r. oraz z dnia [...] stycznia 2024 r. informacji nie wynika również – jak słusznie zauważył organ – z charakteru żądanej informacji.

Z tej przyczyny Sąd podzielił stanowisko organu co do niewystąpienia w tej sprawie określonej w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przesłanki udostępnienia żądanej w obydwu wnioskach informacji publicznej przetworzonej, uznając postawione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego za niezasadne.

Zdaniem Sądu, z uwagi na fakt, że obydwa wnioski skarżącego dotyczyły wspólnej tematyki, tj. stosowania przez Sąd Najwyższy instytucji uregulowanej w art. 535 § 2 k.p.k., a przyczyna odmowy udostępnienia żądanej informacji była tożsama dla obydwu wniosków, jako prawidłowe należało ocenić wydanie przez organ jednej decyzji administracyjnej w przedmiocie zarówno wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2023 r., jak i wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r.

Odnosząc się do postawionego w skardze zarzutu naruszenia art. 16 ust. 2 pkt 2 u.d.i.p., należy wyjaśnić, że zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji. W zaskarżonej decyzji podano imiona i nazwiska osób, które sporządziły i zaakceptowały tę decyzję (s. 5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Wprawdzie nie wskazano funkcji pełnionych przez te osoby, lecz w ocenie Sądu to uchybienie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, a skarżący takiego wpływu w żaden sposób nie wykazał. Tymczasem zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, powoływanej dalej jako p.p.s.a.), naruszenie przepisów postępowania może być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji jedynie wówczas, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że tego rodzaju naruszenie nie wystąpiło.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.