Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 518/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 115a
journal: Dz.U. 2020 poz 360
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.
article: art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1610
law: Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra  właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z dnia 28 maja 2021 r. nr 91/2021 w przedmiocie odmowy naliczenia i wypłacenia wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 10 lipca 2019 r. K. J. zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w Jaworze o wypłacenie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji. W uzasadnieniu tego wniosku strona podała, że ze służby w Policji została zwolniona z dniem 26 lutego 2004 r. W związku ze zwolnieniem z Policji, na podstawie art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ustawy – Prawo bankowe, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 100 poz. 1084) otrzymała ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Wysokość tego ekwiwalentu ustalono w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.

Jak podniosła, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, stanowiący podstawę ustalenia (i wypłaty) ekwiwalentu pieniężnego art. 115a ustawy o Policji został uznany za częściowo niezgodny z Konstytucja RP.

Powołując się na wspomniany wyrok Trybunału Konstytucyjnego strona domagała się ponownego naliczenia należnego jej ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop z uwzględnieniem prawidłowego mnożnika i spowodowanie wypłaty tego świadczenia, w wysokości ustalonej od daty jego wymagalności wraz z ustawowymi odsetkami.

Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2019 r. (sygn. akt IV SAB/Wr 229/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpatrując skargę strony na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w Jaworze w rozpoznaniu wniosku z dnia 10 lipca 2019 r., zobowiązał tego Komendanta do rozpoznania wniosku strony w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd zwrócił uwagę, że realizacja prawa do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop następuje w drodze czynności materialno-technicznej, tj. poprzez wypłatę ekwiwalentu, natomiast odmowa wypłacenia ekwiwalentu powinna przybrać formę decyzji administracyjnej.

W sprawie, Komendant Powiatowy Policji nie wydał decyzji, co wskazuje na jego bezczynność w rozpoznaniu wniosku z dnia 10 lipca 2019 r.

Wydana w następstwie tego wyroku decyzja Komendanta Powiatowego Policji z dnia 14 kwietnia 2020 r. nr 1/2020 oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z dnia 5 czerwca 2020 r. nr 2399/2020 zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na mocy wyroku z dnia 13 listopada 2020 r., sygn. akt IV SA/Wr 327/20.

Sąd nie podzielił zapatrywania organu, w myśl którego, z uwagi na brak w porządku prawnym normy prawnej, która określałaby mechanizm naliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy według wskazań Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 , na dzień wydania decyzji nie istniała podstawa prawna do wydania decyzji w przedmiocie ponownego przeliczenia i ewentualnej wypłaty skarżącemu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Zwrócił uwagę, że wykonywanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego jest obowiązkiem wszystkich organów władzy publicznej, a nie tylko ustawodawcy, zaś bezczynność ustawodawcy na stwierdzoną niekonstytucyjność przepisu nie może prowadzić do pozbawienia jednostki jej prawa podmiotowego. Wskazał nadto, że na dzień wyrokowania, ustawodawca usunął stan niepewności prawnej, stanowiący w ocenie organu przesłankę do wydania decyzji odmownej dla strony z powołaniem się na brak podstawy prawnej do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, albowiem mocą art. 1 pkt 16 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2020 r., poz. 1610) nadał przepisowi w art. 115a ustawy o Policji nowe brzmienie, stanowiąc mianowicie: "Ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym."

W ramach zaleceń skierowanych do organów Sąd w wyroku tym wskazał, że organ Policji powinien ponownie rozpoznać wniosek skarżącego i rozstrzygnąć o zasadności żądania z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 7/15 oraz zaistniałej od 1 października 2020 r. zmiany stanu prawnego w/w ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r.

W decyzji z dnia 16 kwietnia 2021 r., nr 1/2021 Komendant Powiatowy Policji odmówił stronie naliczenia i wypłacenia wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. W podstawie prawnej tej decyzji wskazano na art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360 ze zm.) oraz art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1610, dalej: ustawa o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, ustawa nowelizująca). Ten ostatni przepis stanowił podstawę prawną wydanej w stosunku do strony decyzji odmownej.

Od tej decyzji strona wniosła odwołanie.

Decyzją z dnia 28 maja 2021 r., nr 91/2021 Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji.

W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że wnioskodawca pełnił służbę w Policji do dnia 26 lutego 2004 r. W dacie zwolnienia ze służby wypłacono stronie przysługujący jej wówczas ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy.

Jak następnie podniósł, wyrokiem z dnia 13 listopada 2020 r., sygn. akt IV SA/Wr 327/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z dnia 5 czerwca 2020 r., nr 2399/2020 w przedmiocie odmowy przeliczenia i wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy ponad wypłaconą kwotę oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Jaworze z dni 14 kwietnia 2020 r., nr 1/2020.

Zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w postępowaniu sądu wiążą w sprawie organy których działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Argumentował następnie, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 listopada 2018 r. stracił moc art. 115a ustawy o Policji w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. W dniu 1 października 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Przepisem art. 1 pkt 16 tej ustawy ustawodawca nadał nowe brzmienie art. 115a ustawy o Policji, zgodnie z którym, ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Jednakże w art. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw ustawodawca wskazał, że przepis art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu nadanym tą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r.

W ocenie organu, powołany przez stronę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. nie może stanowić podstawy do ponownego przeliczenia ekwiwalentu pieniężnego albowiem zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. znajdą zastosowanie wyłącznie przepisy ustawy o Policji w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 1 października 2020 r.

Konkludując organ stwierdził, iż biorąc pod uwagę fakt, że wnioskodawca został zwolniony ze służby w Policji przed dniem 6 listopada 2018 r., nie przysługuje mu prawo naliczenia i wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z dnia 28 maja 2021 r. nr 91/2021 oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Jaworze z dnia 16 kwietnia 2021 r. nr 1/2021;

- uznanie bezczynności Komendanta Powiatowego Policji w Jaworze w załatwieniu sprawy;

- zobowiązanie Komendanta Powiatowego Policji w Jaworze do ponownego przeliczenia i wypłaty różnicy spornego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wraz z ustawowymi odsetkami;

- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu wniósł jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 21 marca 2022 r. Sąd działając na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zawiesił postępowanie sądowe w związku ze skierowaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (postanowieniem z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 866/20 pytania do Trybunału Konstytucyjnego o to: czy art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisu art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2020 r. do spraw dotyczących ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych po dniu 6 listopada 2018 r. w odniesieniu do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018r. jest zgodny z art. 2, art. 8 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 190 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ?

Postanowieniem z dnia 12 września 2023 r. Sąd postanowił podjąć zawieszone postępowanie sądowe na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. u. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Możliwe jest zatem wyeliminowanie przez sąd z obrotu prawnego decyzji wydanej przez organ administracji publicznej po stwierdzeniu, że narusza ona bądź przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepis postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepis prawa dający podstawę do wznowienia postępowania lub po ustaleniu, że decyzja organu dotknięta jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) i pkt 2 p.p.s.a.). Nadto, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57 p.p.s.a.).

Skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżony akt i poprzedzająca go decyzja naruszają przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co legło u podstaw uchylenia orzeczeń organów obu instancji.

Poprzedzając szczegółowe rozważania w sprawie na wstępie należy wyjaśnić, że postanowieniem z dnia 12 września 2023 r. Sąd na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 p.p.s.a. podjął zawieszone postępowanie sądowe w sprawie mając na względzie treść wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu (dalej: ETPC) z dnia 21 lipca 2022 r. w sprawie Bieliński przeciwko Polsce nr 4862/19, w którym uznano, że długotrwałe zawieszenie sprawy w oczekiwaniu na rozstrzygniecie Trybunału Konstytucyjnego narusza art. 6 i art. 13 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Zdaniem ETPCz, gdy długość postępowania sądowego uzależniona jest w znacznym stopniu od zwłoki w rozpoznaniu sprawy przez Trybunał Konstytucyjny dochodzi do naruszenia praw obywatela do skutecznego środka odwoławczego. Wydając w dniu 21 marca 2022 r. postanowienie o zawieszeniu postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd miał na uwadze wystąpienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (postanowieniem z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 866/20) do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem: czy art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisu art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2020 r. do spraw dotyczących ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych po dniu 6 listopada 2018 r. w odniesieniu do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018r. jest zgodny z art. 2, art. 8 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 190 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ?

Podejmując decyzję o podjęciu zwieszonego postępowania na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Sąd, uznając nadrzędność prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (a także kierując się wspomnianym orzeczeniem ETPCz) miał na względzie, że Trybunał Konstytucyjny w sprawie zainicjowanej wspomnianym pytaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt P/21) mimo upływu dwóch lat od wyznaczył rozprawy, ani nie rozpoznał sprawy w tym zakresie. Nadto, uwzględnił kompetencje orzecznicze a jednocześnie i obowiązek sądu administracyjnego do dokonywania prokonstytucyjnej wykładni przepisów prawa.

Dokonując zatem oceny legalności zaskarżonej decyzji konieczne jest wskazanie na podnoszony przez stronę w treści skargi fakt wydania w dniu 30 października 2018 r (opublikowanego w dniu 6 listopada 2018 r., Dz. U. z 2018 r. poz. 2102) orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt K 7/15), w którym orzeczono o niezgodności z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP przepisu art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu obowiązującym w dacie zwolnienia strony ze służby) w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 miesięcznego uposażenia.

W opinii Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę wskazane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stanowi wyznacznik przy dokonywaniu wykładni przepisów odnoszących się do poruszanej w nim problematyki. Wyrażony pogląd ma uzasadnienie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gliwicach z dnia 23 sierpnia 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 1754/21, w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1102/21, we Wrocławiu z dnia IV SA/Wr 85/21 i IV SA/Wr 282/22, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Sądów Administracyjnych). Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela przedstawioną w tych orzeczeniach wykładnię art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej w zw. z art. 115a ustawy o Policji.

Dla przejrzystości wywodu konieczne jest przywołanie ww. przepisów. W dacie powstania prawa do spornego świadczenia przepis art. 115a ustawy o Policji przewidywał, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.

Powołanym już orzeczeniem Trybunał Konstytucyjny uznał niezgodność z art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia za niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP.

W efekcie, przepisami ustawy nowelizującej (ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 1610 ze zm.) dokonano zmiany ww. zapisu, który otrzymał brzmienie: "ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym."

Jednocześnie w ustawie nowelizującej zawarto przepis przejściowy – art. 9 ust. 1 - stanowiący, że: przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r.

Lektura ww. przepisu prowadzi do wniosku, że wolą ustawodawcy było, aby do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub urlop dodatkowy, za okres sprzed 6 listopada 2018 r., w zakresie wysokości przelicznika stosować reguły wynikające z ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym sprzed tej daty, a które to Trybunał Konstytucyjny w powołanym już wyroku z dnia 30 października 2018 r. uznał za niezgodne z przepisami Konstytucji, tj. art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP.

W opinii Sądu przywołane regulacje przejściowe stanowią przykład wtórnej niekonstytucyjności normy prawnej wyznaczającej wysokość współczynnika do wyliczenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i urlop dodatkowy (w wysokości 1/30). Zjawisko to polega na tym, że ustawodawca powtarza rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne (por. K. Kos, o pojęciu wtórnej niekonstytucyjności prawa, Przegląd Prawa Konstytucyjnego 2018. Nr 2 (42), s. 21). Jak przyjmuje się w doktrynie, derogacja trybunalska, znajdująca swoje umocowanie w Konstytucji RP, wyłącza ogólny reżim intertemporalny, obejmujący zmiany przepisów dokonywane przez ustawodawcę. Stwierdzenie niekonstytucyjności danego przepisu zamyka zawsze drogę do stosowania normy po dacie jej derogowania z powodu niekonstytucyjności. Oznacza to, że racjonalny ustawodawca tworząc przepisy przejściowe powinien je konstruować w taki sposób, aby uwzględnić skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Tymczasem poprzez wprowadzenie art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej ustawodawca de facto próbuje ograniczyć zakres zastosowania Trybunału Konstytucyjnego, a nadto, narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków Trybunału Konstytucyjnego.

Z tej przyczyny, w sprawie należało odmówić stosowania art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej w brzmieniu dotkniętym wtórną niekonstytucyjnością przepisu art. 115a ustawy o Policji oraz dokonać prokonstytucyjnej wykładni tego przepisu w zakresie donoszącym się do wysokości współczynnika ekwiwalentu pieniężnego przysługującego policjantom zwolnionym ze służby przed 6 listopada 2018 r. W konsekwencji trzeba przyjąć, że skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego usunął z systemu prawnego niekonstytucyjne brzmienie art. 115a ustawy o Policji w zakresie współczynnika 1/30, to posłużenie się przez ustawodawcę w art. 9 ust. 1 przepisu przejściowego zawartego w ustawie zmieniającej sformułowaniem "na zasadach wynikających z przepisów ustawy" oznacza, że należy stosować art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, jednak z wyłączeniem tej jego części (dotyczącej współczynnika ekwiwalentu w wysokości 1/30), którą uznano za sprzeczną z przepisami ustawy zasadniczej i którą należy wypełnić treścią powołanego już wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 7/15. Innymi słowy, ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy należy obliczać według zasad podanych w ustawie o Policji w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15.

Konieczne jest wskazanie, że na mocy art. 190 Konstytucji RP nie tylko Sądy, ale także organy administracji publicznej powinny dokonywać wykładni art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej zgodnie z Konstytucja RP. Przeciwne rozumienie ww. przepisów prowadzi do stosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego jedynie na przyszłość (od dnia jego publikacji), z wyłączeniem skutku retroaktywnego. Takie stanowisko narusza art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.

Pogląd ten, jak wskazano należy uznać za ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Końcowo już tylko odnotowania wymaga, że w uzasadnieniu do projektu do ustawy mieniającej wyjaśniono, że projekt przewiduje wprowadzenie rozwiązań prawnych mających na celu wdrożenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt 7/15.

Reasumując, poprzez odmowę wypłacenia stronie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy organ naruszył przepis art. 66 ust. 2 i art. 190 ust. 4 Konstytucji oraz art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ustawy zmieniającej poprzez ich błędną wykładnię w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

W nawiązaniu do treści skargi, w której skarżący domagał się stwierdzenia bezczynności organu Policji trzeba w tym miejscu wyjaśnić, że przedmiotem wywiedzionej skargi skarżący uczynił decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z dnia 28 maja 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Jaworze z dnia 16 kwietnia 2021 r. Sąd, będąc związanym granicami sprawy nie mógł orzekać w przedmiocie zarzucanej Komendantowi Powiatowemu Policji w Jaworze bezczynności, albowiem skarga na decyzję administracyjną oraz skarga na bezczynność to dwie odrębne kategorie skarg. Skarżący przedmiotem w wniesionej skargi uczynił akt administracyjny a nie bezczynność organu Policji.

Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie zobowiązany do wzięcia pod uwagę rozważań Sądu przyjmując, że wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub urlop dodatkowy za okres sprzed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obwiązującym przed 6 listopada 2018 r., ale w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Nadto, że świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu będzie wynagrodzenie za jeden dzień roboczy, przy czym art. 115a ustawy o Policji odwołuje się do ostatniego uposażenia należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Rzeczą organu będzie następnie ponowne ustalenie wysokości przysługującego stronie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy (wypoczynkowy i dodatkowy), według podanych wyżej zasad i określenie różnicy pomiędzy kwotą wymaganą a już wypłaconą.

Na marginesie należy dodać, że przeszkody do obliczenia i wypłacenia różnicy między kwotą należną, a kwotą wypłaconą stronie z tytułu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, nie stanowi art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Sąd w tym zakresie podziela wyrażane w tym zakresie stanowisko sądów administracyjnych, że nie można przez instytucję przedawnienia unicestwiać uprawnienia jednostki do przywrócenia stanu konstytucyjności po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności prawnej podstawy czynności materialno-technicznej wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Takie działania organów Policji godziłyby w konstytucyjną zasadę państwa prawa i wywodzoną z niej zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 205/21).

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i art. 135 p.p.s.a. p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje organu pierwszej instancji, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.