Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1475/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono wydanie  uchwały z naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 147 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), , Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2024 r. sprawy ze skargi L. P. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej 1. stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa, 2. zasądza od Zarządu Dzielnicy [...] na rzecz skarżącej L. P. kwotę 300 (słownie: trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zarząd Dzielnicy [...] (dalej "organ" lub "Zarząd"), działając na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1817), § 6 pkt 8 uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r.

w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań

i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), § 35 ust. 1

w związku z § 4, § 7 ust. 1 oraz § 32 ust. 1 pkt 3 i 6 uchwały Nr XXIII/569/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836, z 2020 r. poz. 5791, z 2021 r. poz. 5586 oraz z 2022 r. poz. 3530 i 4666, dalej jako "uchwała w sprawie zasad wynajmowania lokali") w dniu [...] marca 2023 r. podjął uchwałę nr [...], którą odmówił L. P. (dalej jako "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") udzielenia pomocy mieszkaniowej poprzez najem lokalu z mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawczyni (ur. 1974 r., rozwiedziona) złożyła wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy na podstawie § 4 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, jako gospodarstwo dwuosobowe. Wnioskodawczyni ubiega się o pomoc mieszkaniową

z synem K. P. (ur. 2003 r., kawaler). Zamieszkują oni w lokalu nr [...] przy ul. J. [...] w [...]. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu posiada były mąż wnioskodawczyni. Lokal składa się z 2 pokoi i kuchni

o powierzchni użytkowej 36,50 m2, mieszkalnej 21,30 m2. W lokalu na pobyt stały zameldowane są 4 osoby: wnioskodawczyni, jej były mąż, 2 synów (ur. 1995 r. i 2003 r.). Ww. osoby - zgodnie z przedstawionymi dokumentami - są zgłoszone do zamieszkiwania i opłat w lokalu.

Zarząd wskazał, że jest to kolejne wystąpienie wnioskodawczyni o pomoc mieszkaniową. Poprzedni wniosek złożony [...] marca 2021 r. uzasadniła przemocą psychiczną ze strony byłego męża, również wobec starszego syna, który wyprowadził się z lokalu. W 2007 r. założona była niebieska karta, w 2008 r. zostały ograniczone prawa rodzicielskie męża. Wnioskodawczyni zdecydowała się złożyć pozew o rozwód

z winy męża. Wówczas synowie mieli 14 i 6 lat. Po konsultacjach z psychologiem, licznych terapiach i grupach wsparcia dla osób doznających przemocy podjęła decyzję o zawieszeniu sprawy rozwodowej dając mężowi szansę ratowania rodziny. Następnie o rozwód wystąpiła w 2019 r. Wieloletnie, negatywne relacje męża ze starszym synem skutkowały wyprowadzeniem się syna z domu. Wnioskodawczyni od 1994 r. mieszka

w lokalu własnościowym, który jest własnością byłego męża. Po uzyskaniu rozwodu

w grudniu 2020 r. sytuacja w domu bardzo się pogorszyła. Były mąż wszczyna awantury, wulgarnie odnosi się do wnioskodawczyni w obecności syna i ogranicza jej podstawowe potrzeby, podkreślając za każdym razem, że mieszkanie jest jego, a ona jest dla niego obcą osobą. Żąda żeby natychmiast wyprowadziła się z jego mieszkania. Sąd nie orzekł o sposobie korzystania z mieszkania stron, wykonanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem powierzył obojgu rodzicom i ustalił miejsce pobytu małoletniego w każdorazowym miejscu zamieszkania matki dziecka.

Zarząd, uchwałą nr [...] z [...] czerwca 2021 r., po negatywnej opinii Komisji Mieszkaniowej nie zakwalifikował wnioskodawczyni do udzielenia pomocy mieszkaniowej z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego (otrzymywała wówczas rentę, wynagrodzenie z tytułu pracy na zastępstwo, alimenty na syna). Wnioskodawczyni ponadto nie przedstawiła operatu szacunkowego nieruchomości, której jest współwłaścicielką, informacji o warunkach mieszkaniowych starszego syna oraz potwierdzenia administratora budynku o ilości osób zamieszkujących w lokalu nr [...] przy ul. J. [...], co nie pozwoliło na zweryfikowanie faktycznej sytuacji rodziny, w tym sytuacji mieszkaniowej wstępnych.

Organ wskazał, że wnioskodawczyni złożony obecnie wniosek uzasadniła tak jak poprzedni. Napisała, że obecna sytuacja jest tragiczna, były mąż chcąc pozbyć się jej

z mieszkania stosuje przemoc psychiczną, wszczyna awantury, żąda natychmiastowego opuszczenia jego mieszkania. Wnioskodawczyni jest w stałym kontakcie z dzielnicowym, który rozmawia z byłym mężem, ale nic więcej nie może zrobić. Stan zdrowia wnioskodawczyni wymaga opieki wielu specjalistów, ma depresję, stany lękowe, spłycenie snu. Mimo spotkań z psychologiem, psychiatrą i grupą wsparcia dla osób doznających przemocy nie jest w stanie normalnie funkcjonować. Obecnie przebywa na rencie czasowej do [...] kwietnia 2023 r. Sytuacja finansowa nie pozwala na wynajęcie mieszkania na wolnym rynku. Rodzice są schorowani, nie ma możliwości zamieszkania z synem i psem w ich lokalu (ojciec - rak prostaty, matka - nerwica, problemy z sercem, ciśnieniem, problemy zwyrodnieniowe). Starszy syn wnioskodawczyni mieszka w wynajmowanym lokalu przy ul. [...] w [...] (najem okazjonalny). Z zaświadczenia Instytutu [...] z [...] grudnia 2021 r. wynika, że wnioskodawczyni od [...] lipca 2020 r. objęta jest specjalistycznym programem dla ofiar przemocy domowej. Skorzystała do chwili wystawienia ww. zaświadczenia z 14 konsultacji psychologicznych, 8 konsultacji psychiatrycznych, 4 konsultacji prawnych i wzięła udział w grupie wsparcia. Z zaświadczenia lekarza psychiatry z [...] listopada 2021 r. wynika, że wnioskodawczyni od jesieni 2020 r. korzysta z pomocy psychologa oraz lekarza.

Zarząd zauważył, że wnioskodawczyni w oświadczeniu majątkowym wskazała, iż jest współwłaścicielką w udziale 1/2 działki letniskowej. Załączyła kopię aktu notarialnego umowy sprzedaży z [...] czerwca 1996 r., z którego wynika, że wraz

z siostrą nabyły działkę nr [...] w [...] o powierzchni 0,07 ha zabudowaną drewnianą altaną krytą papą. Z przedstawionego wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] z [...] grudnia 2021 r. wynika, że teren działki położonej w obrębie ewidencyjnym [...] nr ewid. [...] znajduje się

w strefie terenów zabudowy letniskowej. Plan określa zasady i warunki kształtowania zabudowy, adaptację, modernizację istniejącej zabudowy letniskowej. Z informacji uzyskanych w dniu [...] marca 2022 r. od pracownika Urzędu Gminy [...] wynika, że ww. urząd nie posiada innego numeru księgi wieczystej działki w miejscowości [...], której współwłaścicielką jest wnioskodawczyni. Działka wnioskodawczyni położona jest na terenie zabudowy letniskowej, nie ma możliwości sprawdzenia jakiego typu budynek jest posadowiony na tej działce. W kartotece budynku również nie ma zapisów co do jego charakteru, nie ma gruntu wyłączonego pod zabudowania. Część mieszkańców/użytkowników występuje o nadanie numerów i następnie dokonuje zameldowania na pobyt pod adresami działek. Według mapy na działce wnioskodawczyni znajduje się budynek o pow. ok. 100 m (pow. dachu, może to być cały budynek lub część to zadaszony taras), jeżeli jest to powierzchnia budynku - powinno być wydane pozwolenie na budowę, jeżeli budynek nie został oddany do użytkowania jest niezinwentaryzowany. Podatki wnoszone są na podstawie deklaracji właścicieli

i w tej sprawie zgłoszony jest budynek o pow. 50 m2. W księdze wieczystej nieruchomość jest wpisana jako działka letniskowa.

Organ dalej wskazał, że rodzice wnioskodawczyni mieszkają w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] o powierzchni użytkowej 41,00 m2. W lokalu są zameldowani tylko rodzice. Wnioskodawczyni dołączyła do wniosku orzeczenie wydane [...] stycznia 2022 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (symbole [...], [...]- upośledzenie narządu ruchu, choroby narządu wzroku) wydane do [...] czerwca 2024 r. Ponadto przedstawiła pisma byłego męża z [...] lipca 2022 r. i [...] sierpnia 2022 r. wzywające ją do natychmiastowego opuszczenia lokalu oraz zapłaty 1000 zł miesięcznie z tytułu korzystania z lokalu. W toku postępowania nie udało się przeprowadzić wizji w lokalu nr [...] przy ul. J. [...], sąsiedzi zaś potwierdzili, że w lokalu zamieszkuje właściciel, jego żona oraz syn. Wykazany średni miesięczny dochód za okres VIII-X.2022 r. wynosi [...] zł (renta i zarobki z tytułu zatrudnienia wnioskodawczyni na umowę zlecenie oraz alimenty na syna). W dniu [...] listopada 2022 r. wnioskodawczyni złożyła pismo, w którym poinformowała, że

w dalszym ciągu pozostaje pod opieką Niebieskiej Linii, gdzie ma zapewnioną opiekę psychologa, psychiatry i grupy wsparcia dla osób doznających przemocy. Napisała, że mąż utrudnia jej i synowi zamieszkiwanie w lokalu. Z informacji uzyskanej w Sądzie Rejonowym dla [...] wie, że [...] listopada 2022 r. wpłynął pozew

o nakaz eksmisji. Wyjaśniła, że praca, którą wykonuje na zlecenie nie stanowi stałego źródła dochodu. Do pisma dołączyła zaświadczenie specjalisty psychiatry z Instytutu [...]. Ogólnopolskie Pogotowie dla [...] "[...]" z [...] października 2022 r., z którego wynika, że wnioskodawczyni od 2020 r. jest pod opieką Niebieskiej Linii, wcześniej również była przez wiele lat pod opieką lekarza psychiatry, leczona z powodu nawracających zaburzeń depresyjnych [...]. Leczona farmakologicznie, przewlekła stresująca sytuacja domowa utrudniająca proces zdrowienia. W okresie sierpień - wrzesień 2022 r. pogorszenie samopoczucia

i funkcjonowania, zmiana leku. Nadal trudna sytuacja w domu. Dodatkowo obciążona otyłością, problemy z kręgosłupem, stawami.

Organ wskazał, że pismem z [...] listopada 2022 r. wezwał wnioskodawczynię do przedstawienia wyceny nieruchomości o powierzchni 0,07 ha położonej w miejscowości [...], gm. [...], której jest współwłaścicielką. Podczas interwencji w dniu [...] listopada 2022 r. wnioskodawczyni przedstawiła sytuację swojej rodziny. Wyjaśniła, że na działce znajduje się dom letniskowy nieprzystosowany do całorocznego zamieszkiwania, jej rodzice korzystają z niego w okresie letnim (od kwietnia do października), sytuacja finansowa nie pozwala jej na sporządzenie wyceny. W dniu [...] grudnia 2022 r. wnioskodawczyni drogą mailową przysłała zdjęcia działki i domu.

Z załączonej decyzji w sprawie wymiaru zobowiązania pieniężnego za 2022 r. wynika, że naliczany jest podatek rolny za 700 m2 działki oraz za budynek o pow. 51,00 m2.

Następnie Zarząd powołał się na treść § 4, § 7 ust. 1 oraz § 32 ust. 1 pkt 3

i 6 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali. Stwierdził, że w wyniku analizy wniosku ustalono, iż w niniejszej sprawie występuje przekroczenie obowiązującego kryterium metrażowego. Wnioskodawczyni została wezwana przez byłego męża - jako właściciela mieszkania - do opuszczenia lokalu w trybie natychmiastowym wraz

z wypowiedzeniem jej umowy użyczenia lokalu. W piśmie były mąż wskazał, że wnioskodawczyni zajmuje lokal bezprawnie, bez żadnego tytułu prawnego i jego zgody, ponadto nie partycypuje w kosztach utrzymania. Naliczył kwotę 1.000 zł miesięcznie

z tytułu bezumownego korzystania z lokalu przez wnioskodawczynię. Poinformował, że podejmie wszelkie środki prawem przewidziane w celu opuszczenia przez nią lokalu.

Z przedstawionych przez wnioskodawczynię dokumentów wynika, że pomiędzy byłymi małżonkami istnieje konflikt. Wobec powyższego istnieje okoliczność, aby wyłączyć obowiązujące kryterium metrażowe. Jednakże w sprawie należy wziąć pod uwagę sytuację mieszkaniową wstępnych wnioskodawczyni (tym bardziej, że jak oświadcza rodzice lokalu nie zamieszkują przez okres 6-7 miesięcy na 12) oraz posiadanie przez nią tytułu prawnego do części nieruchomości w [...]. Z uwagi na nieprzedstawienie wyceny nieruchomości, brak jest możliwości stwierdzenia czy wnioskodawczyni może zabezpieczyć potrzeby mieszkaniowe we własnym zakresie (przedłożone dokumenty w szczególności nie przesądzają stanu technicznego budynku, w tym czy spełnia wymogi budynku mieszkalnego). Z informacji przekazanej przez wnioskodawczynię wynika, że pozew o nakazanie jej opuszczenia lokalu wpłynął do sądu [...] listopada 2022 r. Wnioskodawczyni [...] lutego 2023 r. złożyła w sądzie odpowiedź na pozew. O ewentualnym uprawnieniu wnioskodawczyni do najmu socjalnego rozstrzygnie sąd w prowadzonym postępowaniu.

W konkluzji uzasadnienia uchwały, organ wskazał, że wprawdzie Komisja Mieszkaniowa pozytywnie zaopiniowała wniosek, niemniej jednak zgodnie z § 35 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, o zakwalifikowaniu do udzielenia pomocy mieszkaniowej rozstrzyga Zarząd Dzielnicy.

Pismem z 13 czerwca 2023 r. wnioskodawczyni wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. uchwałę. Skarżąca wniosła o stwierdzenie sprzeczności z prawem zaskarżonej uchwały w zakresie w jakim odmawia ona zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej i zawarcia umowy najmu lokalu komunalnego. Nadto wniosła o stwierdzenie, że uchwała nie podlega wykonaniu w zakresie w jakim odmawia ona zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej poprzez zawarcie umowy najmu. Zaskarżonej uchwale zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali poprzez przyjęcie, że przesłanki przyjęte w powyższej jednostce redakcyjnej stanowię podstawę do oddalenia wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej, podczas gdy mogą one stanowić wyłącznie podstawę do poddania wniosku szczególnej analizie. Jednocześnie wskazała, że nie może wskazać precyzyjnych podstaw prawnych, gdyż uchwała nigdy nie została skarżącej doręczona, a przedłożono jej wyłącznie pismo powołujące się na jej podstawy.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że w jej przekonaniu zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa materialnego. Przede wszystkim, Zarząd wskazał, że przesłanką odmowy był fakt posiadania przez skarżącą tytułu do innej nieruchomości, który pozwoli jej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Zarząd nie zauważył w swojej wnikliwej analizie, że skarżąca jest współwłaścicielką w 1/2 ogródka działkowego, a nie domu ani lokalu mieszkalnego oraz samotną matką, która nie ma zdolności kredytowej i nie posiada środków, aby nabyć lokal ani wynajmować ponownie - obecna stawka rynkowa najmu jest nieadekwatna do aktualnych stawek za lokale komunalne czy socjalne i za taki czynsz skarżąca nie wynajmie lokalu na wolnym rynku. To, że rodzice skarżącej przebywają na działce przez kilka miesięcy wynika zaś

z wiedzy dość wydawałoby się powszechnej - sezon na przebywanie w altance działkowej obejmować może okres 3-4 miesięcy w roku. Powyższe wnioskowanie opiera się błędzie logicznym i nieprawidłowej wykładni uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali dokonywanej przez organ polegającej na przyjęciu a priori, że każdy tytuł pozwala na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Przyjęcie takiego rozumienia, bez zbadania treści stosunku najmu, przedmiotu prawa współwłasności oraz przeznaczenia nieruchomości prowadzi do błędnego rozumowania.

Skarżąca wskazała, że obecnie zamieszkuje w lokalu, do którego nie posiada żadnego tytułu prawnego - to zaś w ogóle nie było przedmiotem analizy, a wydaje się, że ma kapitalne i kluczowe znaczenie. Organ odmówił jej zawarcia umowy najmu, pomimo znajomości dochodów oraz faktu, że na mieszkanie trzeba czekać długo

i najpierw trafia się na listę oczekujących, która powstaje na przełomie roku. Tym samym kwalifikacja do pomocy nie oznacza natychmiastowego przydziału lokalu,

a Zarząd nie powinien doprowadzać swojego mieszkańca do stanu bezdomności lub bezumownego korzystania z cudzego lokalu albo powodować eksmisji tym, że nie może zapewnić pomocy z należytym wyprzedzeniem.

W ocenie skarżącej skandaliczne jest stwierdzenie organu, że sąd

w postępowaniu eksmisyjnym zapewni jej lokal socjalny. Nie wiadomo z jakich przyczyn Zarząd zasłania się sądem w kwestii, gdzie sam może podjąć decyzję rozstrzygającą. Ponadto za skandaliczne i będące wyrazem bezduszności skarżąca uważa stanowisko zaprezentowane odnośnie tego, że może ona zamieszkać z rodzicami wraz z 20 letnim dzieckiem. Celem urzędników było upokorzenie skarżącej, a nie działanie zgodne

z prawem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

W uzasadnieniu wskazał, że zarzuty podnoszone w skardze nie znajdują potwierdzenia w ustaleniach dokonanych w wyniku przeprowadzonego przez organ postępowania. Skarżąca nie wykazała, że działka nie może służyć jej do całorocznego zamieszkiwania - mając na względzie zabudowania, która zostały zaprezentowane na wydrukach foto, choćby tych załączonych do skargi. Abstrahując od powyższego dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, znaczenie miała też wartość tej działki. Skarżąca pomimo wezwania takiej wyceny jednak nie przedstawiła. Przedstawione przez skarżącą dokumenty potwierdzały występowanie trudnej sytuacji rodzinnej w związku z zamieszkiwaniem w lokalu nr [...] przy ul. J. [...] w [...], wobec czego zachodziły okoliczności do rozważenia wyłączenia kryterium metrażowego. Jednakże przepisy uchwały obligują Zarząd do poszerzonej analizy sytuacji mieszkaniowej wstępnych, w wyniku której nie został potwierdzony brak możliwości zamieszkania skarżącej i jej syna w lokalu rodziców wnioskodawczyni. Zarząd również zobowiązany był wziąć pod uwagę posiadany przez skarżącą tytuł prawny do części nieruchomości w [...]. Z uwagi na nieprzedstawienie opisu i wyceny nieruchomości organ nie miał możliwości stwierdzenia, czy skarżąca mogła zabezpieczyć potrzeby mieszkaniowe we własnym zakresie (przedłożone dokumenty w szczególności nie przesądzają stanu technicznego budynku, w tym czy spełnia wymogi budynku mieszkalnego nadającego się do przebywania w nim dwóch osób przez cały rok kalendarzowy, nie określały też wartości udziału wnioskodawczyni w tej nieruchomości).

Zdaniem organu okoliczność posiadania przez skarżącą majątku, który pozwala na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie uniemożliwia zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu miasta, gdyż obowiązek zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty samorządowej odnosi się do osób, które nie są w stanie uczynić tego samodzielnie. Sprzeniewierzenie się temu byłoby sprzeczne z zasadą racjonalnego gospodarowania mieniem komunalnym.

Organ zauważył ponadto, że wyrokiem z [...] czerwca 2023 r. Sąd Rejonowy dla [...] w [...] [...] Wydział [...] w sprawie sygn. akt [...]

nakazał skarżącej, aby opuściła i opróżniła lokal mieszkalny numer [...] położony

w [...] przy ulicy [...] oraz ustalił, że przysługuje jej uprawnienie do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Zarząd w dniu [...] lipca 2023 r. podjął uchwałę nr [...] o przedstawieniu skarżącej oferty najmu lokalu socjalnego nr [...] przy ul. [...] w [...]. Oferta ta została przedstawiona skarżącej w piśmie

z [...] lipca 2023 r.

W piśmie procesowym z 22 sierpnia 2023 r. skarżąca popierając skargę

w całości zakwestionowała twierdzenia organu zawarte w odpowiedzi na skargę. Wskazała, że ww. wyrok Sądu Rejonowego dla [...] nie ma znaczenia dla sprawy będącej przedmiotem skargi. Organ nie przeprowadził postępowania dowodowego, aby móc opierać stanowisko na swoich stwierdzeniach. Przedmiotowy wyrok wskazuje zaś, że skarżąca powinna uzyskać pomoc lokalową.

W piśmie procesowym z 14 maja 2024 r. pełnomocnik organu podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o przeprowadzenie dowodu z umowy najmu lokalu socjalnego z [...] sierpnia 2023 r. dla ustalenia faktu zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych skarżącej.

Na rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku w sprawie, skarżąca popierając skargę wyjaśniła, że mieszkanie socjalne zostało jej przyznane na okres otrzymywania renty. Gdyby nie przyjęła tego lokalu, to nie miałaby gdzie mieszkać. Chciałaby zamieszkać w lokalu komunalnym z młodszym synem. Nadto wniosła

o zasądzenie kosztów postępowania.

Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "P.p.s.a." postanowił uwzględnić wniosek dowodowy organu zawarty w piśmie z 14 maja 2024 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 735 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2022 r., poz. 329), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 i 2 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Zgodnie z art. 147 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Zgodnie z oceną prawną wyrażoną w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), uchwała zarządu dzielnicy m.st. Warszawy w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. Uchwała ta dotyczy bowiem działań organów gmin, podejmowanych w innej niż umowa prawnej formie działania administracji, a mianowicie w drodze nienormatywnych aktów ogólnych organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Analogicznie należy ocenić charakter prawny uchwały w przedmiocie zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobu m.st. Warszawy. Przepis art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów jest dopuszczalna i zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną zaskarżonej uchwały indywidualnej w sprawie wniosku skarżącego stanowiła powołana już wyżej uchwała z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali, która zawiera zarówno przepisy materialne jak

i procesowe - reguluje tryb podejmowania uchwały indywidualnej, jak również faktyczne podstawy jej przyjęcia.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że ww. uchwała - jako prawo miejscowe - określa zasady, na jakich są wynajmowane mieszkańcom Warszawy lokale znajdujące się w dyspozycji Miasta. Uchwała ta, określając tryb rozpoznawania

i załatwiania wniosków o zakwalifikowanie do zawarcia umowy najmu lokalu, reguluje sposób również poddania tego rodzaju spraw kontroli społecznej. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosków dotyczących zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu komunalnego, organ gminy (w tym przypadku dzielnicy miasta) realizuje zadania wykraczające poza typowe prawa i obowiązki wynajmującego, wynikające z przepisów prawa cywilnego. W tym wypadku należy bowiem zbadać, czy dana osoba może uzyskać pomoc gminy w zaspokojeniu jej potrzeb mieszkaniowych. Stwierdzenie zaś, że wnioskodawca spełnia określone wymagania, winno prowadzić do umieszczenia kandydatury takiego wnioskodawcy na liście oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego.

W postępowaniu poprzedzającym ustalenie listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r.

o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 172 ze zm.) ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09, publ.: j.w.). Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 kpa, nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej. Powołany przepis stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W myśl § 32 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej:

1) ocenę faktycznych warunków mieszkaniowych przeprowadzoną bezpośrednio w miejscu zamieszkiwania wnioskodawcy z zastrzeżeniem ust. 9, 10 i 11;

2) dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy;

3) zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela;

4) posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 9 ust. 1 pkt 1 umożliwiającego zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie;

5) rozporządzenie w okresie ostatnich 7 lat przed dniem złożenia wniosku, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, nieruchomością lub spółdzielczym prawem, o których mowa w § 9 ust. 1 pkt 1, które pozwoliłyby na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, w tym fakt dokonania przez te osoby zamiany tych tytułów prawnych na lokal kwalifikujący do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu;

6) warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania oraz warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach.

Przepis ust. 1 pkt 6 nie ma zastosowania do spraw wskazanych w § 8 pkt 4, § 11-13 i § 18 ust. 1 pkt 2 oraz § 21-23, § 25 oraz § 30 ust. 2.

Wynikający z § 32 ust. 1 ww. uchwały obowiązek poddania wnikliwej analizie wymienionych w tym przepisie okoliczności pozostaje w korelacji z zawartą w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wnikliwa analiza, do przeprowadzenia której obowiązany jest organ, powinna polegać na "sumiennym zgłębianiu, docieraniu do sedna rzeczy, dociekliwości" (por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczak, PWN 1983, hasło "wnikliwie"). Organ zobowiązany jest zatem do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa.

Odnosząc się do wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały podstaw odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobu m.st. Warszawy poprzez zawarcie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony, nie można - w ocenie Sądu - przyjąć, że stanowisko organu jest wynikiem dokonania wnikliwej analizy przesłanek określonych w § 32 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali.

Organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu stwierdził, że zgodnie z § 4 uchwały

w sprawie zasad wynajmowania lokali, pomoc mieszkaniowa może być udzielona osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 (kryterium dochodowe) oraz w § 7 (warunki metrażowe) z zastrzeżeniem § 8 i § 9. Zgodnie zaś z § 7 ust. 1 ww. uchwały przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy,

z zastrzeżeniem ust. 2-4, uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna na osobę zamieszkującą w lokalu wynosi nie więcej niż 10 m2 w przypadku zamieszkiwania 1 osoby w lokalu, a w przypadku zamieszkiwania 2 osób w lokalu nie więcej niż 14 m2, powiększone o dodatkowe 6 m2 na każdą kolejną osobę zamieszkującą

w lokalu. Zgodnie zaś z § 32 ust. 1 pkt 3 i 6 ww. uchwały wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej: zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela, warunki mieszkaniowe

w poprzednich miejscach zamieszkania oraz warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych (...) i możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach.

Jak wskazano w zaskarżonej uchwale, w wyniku analizy wniosku skarżącej ustalono, że istnieje okoliczność, aby wyłączyć obowiązujące kryterium metrażowe. Jednakże jak wskazuje organ, w sprawie należy wziąć pod uwagę sytuację mieszkaniową wstępnych skarżącej. Jak zaś, oświadcza sama skarżąca, jej rodzice nie zamieszkują w zajmowanym przez siebie lokalu mieszkalnym przez okres 6-7 miesięcy w roku. Ponadto skarżąca posiada tytuł prawny do części nieruchomości w [...]. Z uwagi na nieprzedstawienie wyceny tej nieruchomości, brak jest możliwości stwierdzenia czy skarżąca może zabezpieczyć potrzeby mieszkaniowe we własnym zakresie. Przedłożone przez skarżącą dokumenty w szczególności nie przesądzają stanu technicznego budynku, w tym czy spełnia on wymogi budynku mieszkalnego.

O ewentualnym uprawnieniu skarżącej do najmu lokalu socjalnego rozstrzygnie zaś sąd powszechny w prowadzonym postępowaniu. Mimo, że Komisja Mieszkaniowa pozytywnie zaopiniowała wniosek, to o zakwalifikowaniu do udzielenia pomocy mieszkaniowej rozstrzyga jednak Zarząd Dzielnicy.

W ocenie Sądu, działając w ten sposób organ nie wypełnił w należyty sposób obowiązku wynikającego z § 32 ust. 1 pkt 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali. Pomimo bowiem podnoszonej przez skarżącą argumentacji, że nie ma ona możliwości zamieszkiwania w lokalu należącym do jej rodziców, ani też na posiadanej

w ½ części nieruchomości w [...], która stanowi działkę letniskową, organ nie dokonał należytej oceny faktycznych warunków mieszkaniowych przeprowadzonej bezpośrednio w ww. miejscach. Organ nie przeprowadził żadnego wywiadu środowiskowego, czy też oględzin budynku na działce letniskowej ani też lokalu zajmowanego przez jej rodziców. Odnośnie posiadanej w ½ części nieruchomości

w [...] pozyskał zaś w tym zakresie jedynie ogólną informację od pracownika urzędu gminy.

W kontekście podnoszonej przez skarżącą w toku postępowania argumentacji jest to z pewnością niewystarczająco wnikliwe dokonanie analizy sprawy. Zarząd wskazuje, że przyczyną odmowy zakwalifikowania skarżącej na listę oczekujących do udzielenia pomocy mieszkaniowej jest fakt posiadania przez skarżącą tytułu do innej nieruchomości, który pozwoli jej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Organ pomija jednak okoliczność, że skarżąca jest współwłaścicielką tylko w ½ części nieruchomości w [...], która co więcej - jak podnosi skarżąca - jest jedynie działką letniskową nie nadającą się do całorocznego zamieszkiwania. Dodatkowo jak podnosi skarżąca, nie stać jej na przedstawienie stosownej wyceny tej nieruchomości. Organ dokonuje też dowolnego stwierdzenia, że skoro rodzice skarżącej przebywają na ww. działce letniskowej przez kilka miesięcy w roku, to skarżąca może zamieszkiwać

w zajmowanym przez nich lokalu mieszkalnym. Zarząd nie odnosi się również do tego, że skarżąca wystąpiła o udzielenie pomocy mieszkaniowej poprzez najem lokalu

z mieszkaniowego zasobu m. st. Warszawy jako gospodarstwa dwuosobowego, tj.

z uwzględnieniem jej syna Konrada. Fakt zaś, że skarżąca otrzymała ofertę najmu lokalu socjalnego w związku z wyrokiem eksmisyjnym, nie oznacza, że nie może ona ubiegać się o pomoc mieszkaniową z zasobów m. st. Warszawy.

Reasumując, Sąd stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana

z istotnym naruszeniem przepisów procesowych zawartych w uchwale z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali, poprzez niewłaściwe zastosowanie § 32 ust. 1 pkt 3 i 6 tej uchwały, co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przede wszystkim, organ podejmując rozstrzygnięcie, nie zebrał a następnie nie dokonał w wyczerpujący sposób oceny materiału dowodowego, nie czyniąc istotnych dla przyjętej podstawy prawnej ustaleń faktycznych. Przeciwnie, stanowisko organu zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazuje na bardzo lakoniczną, pobieżną i wybiórczą ocenę okoliczności faktycznych, co przeczy dyspozycji zawartej

w § 32 ust. 1 ww. uchwały.

Powyższy sposób załatwienia sprawy nie spełnia także standardów obowiązujących w państwie prawa. Choć Zarząd prowadząc postępowanie

w przedmiotowej sprawie, był zobowiązany stosować przepisy procesowe zawarte

w ww. uchwale, to jednak organ władzy publicznej nie powinien tracić z pola widzenia zasad prawnych określonych w art. 6 i art. 7 kpa. Przepisy te stanowią, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Tych zasad, w ocenie Sądu,

w niniejszej sprawie nie respektowano. W tym stanie rzeczy zaskarżona uchwała została wydana z istotnym naruszeniem prawa.

Zarząd wydając zaskarżoną uchwałę nie dochował więc wszelkich zasad prawidłowego działania i nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego wystarczająco wnikliwie, nie zgromadził też w sposób kompletny stosownego materiału dowodowego

i nie poddał go szczegółowej analizie. Wszystkie te elementy powinny zaś znaleźć się

w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia. Zarząd winien w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia ustalić, jakie kryteria skarżąca miała obowiązek spełnić;

z których przepisów uchwały kryteria te wynikają; czy skarżąca została prawidłowo wezwana do wykazania, że przedmiotowe kryteria spełnia; oraz czy dokumenty złożone przez skarżącą potwierdzają stanowisko organu, że skarżąca określonych uchwałą kryteriów nie realizuje. Takiej oceny organ w zaskarżonej uchwale ogóle jednak nie przeprowadził.

Stosownie do treści art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

o samorządzie gminnym, nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba, że uchybiono obowiązkom przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Od daty podjęcia zaskarżonej uchwały do chwili wydania niniejszego wyroku minął rok, zachodzi zatem przesłanka wyłączenia stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały, o której mowa w ww. przepisie. Powyższe ustalenia nakazują stwierdzić, że zaskarżona uchwała została wydana

z naruszeniem prawa.

Rozpatrując sprawę ponownie, organ weźmie pod uwagę dokonaną wyżej ocenę prawną. W konsekwencji, mając na względzie procesowe i materialne przepisy uchwały z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali,

w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości ustali, czy skarżąca spełnia przesłanki do zakwalifikowania jej do udzielenia pomocy mieszkaniowej,

a w konsekwencji zawarcia umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Orzeczenie

o kosztach, na które składa się uiszczony przez skarżącą wpis od skargi, oparto na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 P.p.s.a.