Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 4830/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13ha ust. 3, art. 13hb ust. 1bb, art. 13i ust. 1a
journal: Dz.U. 2023 poz 645
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
article: art. 2 pkt 33
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 189f par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant ref. Robert Mirończyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi G. S.A. z siedzibą w D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ") decyzją z 23 czerwca 2023 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm. dalej: "K.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 645, z późn. zm., dalej: u.d.p.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2539, dalej: "rozporządzenie w sprawie opłat"), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201, ze zm.), utrzymał w mocy decyzję z 21 marca 2023 r. nr [...] nakładającą na [...] S.A. z siedzibą w D. (dalej: "Strona", "Spółka", "Skarżący"), karę pieniężną w wysokości 1.500 zł., za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że 29 października 2021 r. o godzinie 15:08 System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (dalej: "SPOE KAS") zarejestrował przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] (rodzaj: ciągnik samochodowy) przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym MJK0S, znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr [...] (granica państwowa) - węzeł M.. Powyższe zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...].

W wyniku dokonanej kontroli stwierdzono, iż ww. pojazd samochodowy nie został zarejestrowany w SPOE KAS oraz nie uiszczał opłaty z wykorzystaniem usługi EETS. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Na podstawie danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, iż dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu wynosiła powyżej 3,5 tony. W oparciu o dane zawarte w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną organ prowadzący postępowanie ustalił, iż na dzień odnotowania naruszenia odpowiedzialnym był podmiot będący korzystającym z drogi o którym mowa w art. 13ia ust. 19 u.d.p., tj. Strona.

Pismem z 1 lipca 2022 r. GITD zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia zarejestrowanego podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 K.p.a. Zawiadomienie doręczono osobie uprawnionej do odbioru 5 lipca 2022 r.

Strona złożyła wyjaśnienia, w których wskazała, iż do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej doszło w wyniku problemów technicznych przy rejestracji pojazdów. Strona wskazała, że 19 października 2021 r. poprzez pośrednika zgłoszono ww. pojazd do rejestracji w elektronicznym systemie poboru opłat, jednakże sam fakt zarejestrowania ww. pojazdu w owym systemie miał miejsce po dokonaniu naruszenia.

GITD, pismem z 25 listopada 2022 r., które doręczono w trybie art. 45 K.p.a., 1 grudnia 2022 r., zawiadomił Stronę o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie organ pouczył Stronę o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz możliwości zgłoszenia żądań.

Organ stwierdził następnie, że Strona 29 października 2021 r. naruszyła obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej. Konsekwencją tego było nałożenie na nią kary pieniężnej w wysokości 1500 zł stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.

Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy GITD po przytoczeniu mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa stwierdził, że w decyzji I instancji prawidłowo ustalono stan faktyczny. Na poczynione ustalenia w pełni pozwalał zgromadzony materiał dowodowy, z którego wynika, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...]poruszał się 29 października 2021 r. o godzinie 15:08 po odcinku autostrady [...]i za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Pojazd nie został zarejestrowany w systemie poboru opłaty elektronicznej KAS, a ponadto nie uiszczał opłaty z wykorzystaniem usługi EETS. Z danych znajdujących się w systemie e-TOLL wynika, że ww. pojazd został zarejestrowany w systemie dopiero 29 października 2021 r. o godzinie 18:13, czyli już po stwierdzonym naruszeniu.

Organ wyjaśnił następnie, że operatorzy kart flotowych mogą dokonywać rejestracji użytkowników i ich pojazdów w systemie. Jednakże po pierwsze, postanowienia umów zawieranych pomiędzy stroną a operatorem kart flotowych [...] Sp. z o.o. nie są przedmiotem prowadzonego postępowania. Po drugie, operatorzy kart flotowych nie ponoszą odpowiedzialności administracyjnej za naruszenia wskazane w ustawie o drogach publicznych, bowiem katalog podmiotów ponoszących tą odpowiedzialność został wskazany w art. 13k ust. 4 u.d.p. Organ podkreślił, że Strona powinna mieć świadomość tego, że fakt zgłoszenia rejestracyjnego dokonanego do [...] Sp. z o.o. 19 października 2021 r. nie oznacza faktu zarejestrowania pojazdu w SPOE KAS. Strona jako właściciel pojazdu zlecający czynność zarejestrowania pojazdu w systemie innemu podmiotowi, powinna przed rozpoczęciem pojazdu upewnić się czy proces rejestracji się zakończył. Tymczasem w przedmiotowej sprawie Strona dopuściła do tego, żeby jej pojazd, który nie został zarejestrowany w systemie poruszał się po drogach publicznych. Dodatkowo Strona twierdzi, że nie miała możliwości weryfikacji statusu zgłoszenia pojazdu, z czym organ się nie zgodził, ponieważ Strona sama przedstawiła organowi wydruk wiadomości email z 13 lipca 2022 r. pochodzący od operatora kart flotowych, w którym operator ten informuje ją o tym, że proces rejestracji się nie zakończył. Powyższe potwierdza, zdaniem organu, że tak samo Strona mogła postąpić przed przejazdem, tzn. powinna w dowolny sposób skontaktować się z operatorem kart flotowych w celu ustalenia czy pojazd został zarejestrowany w systemie i czy może wjechać na drogę płatną. Zdaniem organu, Strona nie dochowała należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Nie upewniła się czy pojazd został zarejestrowany w systemie i świadomie naraziła się na odpowiedzialność za popełnione naruszenie. Takie zachowanie Strony, zdaniem organu, wyklucza możliwość zastosowania odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia przez organ art. 189e K.p.a., GITD podkreślił, że naruszenie nie wynikało z błędów w działaniu systemu e-TOLL, a było wynikiem braku zarejestrowania pojazdu w systemie poboru opłaty elektronicznej KAS, a więc okolicznością zależną od Strony. Rejestracja ta powinna nastąpić przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg płatnych. GITD podkreślił, że rejestracja pojazdu w systemie poboru opłaty elektronicznej KAS była możliwa od 25 maja 2021 r. Strona zatem miała wystarczająco dużo czasu na dokonanie rejestracji przedmiotowego pojazdu. Natomiast do czasu zarejestrowania pojazdu nie powinna korzystać z dróg płatnych objętych systemem e-TOLL.

GITD stwierdził, że wskazane przez Stronę okoliczności nie wypełniają przesłanek pozwalających na wyłączenie możliwości ukarania Strony w sytuacji, gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej (art. 189e K.p.a.) lub odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i zastosowaniu pouczenia (art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a.), gdy waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.

Decyzję GITD z 23 czerwca 2023 r. Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w całości, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz decyzji I instancji, a także o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:

1) art.. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z ark 80 K.p.a., przez dowolną i subiektywną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności w zakresie przedstawionych dowodów potwierdzających dokonanie przedmiotowego zgłoszenia przez Skarżącego, co skutkowało błędnym przyjęciem, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od ukarania Skarżącego zważywszy przy tym na całokształt okoliczności sprawy,

2) art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., przez jego niezastosowanie, podczas gdy w niniejszej sprawie zaistniały wszelkie przesłanki uzasadniające odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.

W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumentację popierającą zarzuty skargi, powtarzając argumentację podniesioną w toku postępowania administracyjnego. Wskazał więc, że w związku z zawarciem umowy leasingu przedmiotowego pojazdu doszło do zmiany numeru rejestracyjnego w zakresie czytnika (wymiana na nowy) [...]. Co istotne, jak podkreślił Skarżący, zmiana ta została zgłoszona przez Skarżącego niezwłocznie tj. już 19 października 2021 r., jednakże system E-TOLL (konto) został aktywowany dopiero 30 października 2021 r. (co została ujawnione dopiero z dniem otrzymania zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego). Skarżący dodał, że nie miał wiedzy o tym, że pomimo zgłoszenia konto nie zostało aktywowane niezwłocznie, istotnym jest przy tym fakt, że od momentu zgłoszenia Skarżący pozostawał w gotowości uiszczenia przedmiotowej opłaty. Skarżący stwierdził, że dopełnił zatem wszelkich powinności, które jego obciążały. Skarżący nie otrzymał informacji zwrotnej, że zgłoszenie nie zostało zarejestrowane, a tym samym, że pobranie opłaty będzie niemożliwe.

Skarżący stwierdził, że dochował najwyższej staranności zawodowej poprzez przedmiotowe zgłoszenia. Co więcej., dokonując zgłoszenia rejestracyjnego był zdeterminowany do uiszczenia opłaty, o czym świadczy fakt niezwłocznego zgłoszenia, a także środków istniejących na karcie operatora ([...]sp. z o.o.). Sam jednak fakt, że wewnętrzna procedura rejestracji trwała aż 11 dni miał charakter zewnętrzny i niezależny od Skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wychodząc od analizy regulacji prawnej, należy wskazać, że obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., zgodnie z którym "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.". Według art. 13ha ust. 1 u.d.p., "Opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6", to jest w rozporządzenia w sprawie opłat. Z art. 13ha ust. 3 u.d.p., jak i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 tej ustawy wynika, że powyższa opłata elektroniczna pobierana jest za przejazd po płatnych drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Jak wynika z art. 13hb ust. 1bb u.d.p., "Opłata elektroniczna jest pobierana za pomocą systemu teleinformatycznego, zwanego dalej "Systemem Poboru Opłaty Elektronicznej KAS"." Zgodnie z art. 13i ust. 1a u.d.p., "Uiszczanie opłat za pomocą systemu elektronicznego poboru opłat, o którym mowa w ust. 1, może następować z wykorzystaniem usługi EETS." W świetle art. 13ia ust. 1 u.d.p., w celu uiszczania opłaty elektronicznej z wykorzystaniem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu jest obowiązany dokonać rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną. Rejestracji nie dokonuje się w przypadku uiszczania opłaty elektronicznej z wykorzystaniem usługi EETS. Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 u.d.p., "Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach." Zgodnie z art. 13k ust. 4 pkt 1 u.d.p., w brzmieniu obowiązującym w dniu naruszenia, "Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 2a-2d, wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu, albo korzystającemu z drogi w przypadku, o którym mowa w art. 13ia ust. 19." Powyższą karę pieniężną, nakłada się zgodnie z art. 13k ust. 9 u.d.p., a do jej wymierzania, jak wynika z art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o transporcie drogowym, właściwy jest GITD.

Jak wynika też z załącznika nr 1 pkt 3 lit. a do rozporządzenia drogowego, autostrada [...] na odcinku Z. (granica państwowa) - węzeł M., została wymieniona jako odcinek drogi krajowej na której pobiera się opłatę elektroniczną.

Zaskarżoną decyzją, na Skarżącego została nałożona kara pieniężna za przejazd 29 października 2021 r., spornego pojazdu płatnym odcinkiem autostrady [...] – Z. (granica państwowa) - węzeł M., bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej. W chwili przejazdu, pojazd nie był zarejestrowany w SPOE KAS, a ponadto opłata nie była uiszczana z wykorzystaniem usługi EETS, co nie budzi wątpliwości w sprawie. Oznacza to, że za przejazd płatnym odcinkiem drogi nie została uiszczona należna opłata elektroniczna.

Z tych względów należy stwierdzić, że GITD prawidłowo nałożył na Skarżącego karę pieniężną w prawidłowej wysokości, za przejazd spornym pojazdem, płatnym odcinkiem drogi bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej.

Sąd stwierdza, że nie jest uzasadniony zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. W ocenie Sądu, GITD po analizie okoliczności niniejszej sprawy zasadnie uznał, że nie znalazł przesłanek do zastosowania tego przepisu. Podnoszone przez Skarżącego w skardze oraz w postępowaniu administracyjnym okoliczności nie dają podstaw do uznania, że waga stwierdzonego w sprawie naruszenia jest znikoma. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu, że Skarżący zgłoszenie rejestracyjne dokonane za pośrednictwem zewnętrznej firmy nie oznacza zarejestrowania pojazdu w SPOE KAS. Organ ma całkowitą rację twierdząc, że Skarżący jako właściciel pojazdu zlecający czynność zarejestrowania pojazdu w systemie innemu podmiotowi, powinien przed rozpoczęciem przejazdu upewnić się czy proces rejestracji się zakończył. Skarżący mógł oczywiście zawrzeć umowę z podmiotem zewnętrznym w kwestii dokonania rejestracji spornego pojazdu w SPOE KAS, nie oznacza to jednak przeniesienia odpowiedzialności administracyjnej za administracyjne obowiązki ciążące na Skarżącym, na inny podmiot. Odpowiedzialność tę bowiem regulują cyt. powyżej przepisy ustawy o drogach publicznych. Skarżący zatem nie upewniając się, że proces rejestracji spornego pojazdu w SPOE KAS został dokonany, dopuścił do tego, że sporny pojazd, bez zarejestrowania w systemie, a w konsekwencji bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej, poruszał się po płatnym odcinku drogi publicznej. Skarżący będąc podmiotem profesjonalnym, dokonującym przejazdów, za które należna jest opłata elektroniczna w ramach zawodowej działalności, nie dopilnował wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków związanych z uiszczaniem opłaty elektronicznej. Trudno zatem uznać, że waga powyższego naruszenia była znikoma. Na marginesie można dodać, że niedopilnowanie wypełnienia ciążących na Skarżącym ustawowych obowiązków związanych z uiszczaniem opłaty elektronicznej skutkowało dodatkowymi przypadkami nieuiszczenia przez Skarżącego należnej opłaty elektronicznej za przejazd po płatnym odcinku drogi publicznej, o czym Sąd wie z urzędu (sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 4831/ 23, VI SA/Wa 4832/ 23, VI SA/Wa 6139/ 23).

Sąd stwierdza, że organ nie naruszył również w niniejszej sprawie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Organ oparł się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, dokonał jego merytorycznej oceny z uwzględnieniem ogólnych zasad proceduralnych określonych w tych przepisach. Organ podjął zatem wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Organ również dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i podnoszonej przez Skarżącego argumentacji, sprowadzającej się w istocie do stwierdzenia, że zlecenie podmiotowi zewnętrznemu rejestracji spornego pojazdu w SPOE KAS i zapewnienie odpowiednich środków finansowych na koncie Skarżącego, wyczerpuje ciążące na Skarżącym ustawowe obowiązki związane z opłacaniem należnej opłaty elektronicznej za przejazdy płatnym odcinkiem drogi publicznej. Z wyjaśnionych powyżej względów, w ocenie Sądu, organ dokonał prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), przyjmując, że Skarżący jednak nie wywiązał się z ciążących na nim powyższych obowiązków, nie dopilnował bowiem rejestracji pojazdu w SPOE KAS przed dokonaniem spornego przejazdu, co skutkowało nieuiszczeniem należnej opłaty elektronicznej. Organ ustalił okoliczności faktyczne niniejszej sprawy oraz uzasadnił powody nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej dokładnie wyjaśniając przepisy prawa regulujące obowiązek uiszczania opłaty elektronicznej, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji, spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a.

Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził uchybień w zakresie stosowania przez organ przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), orzekł jak w sentencji.