Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SAB/Bd 66/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 658
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Brotkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Owczarzak Asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi F. S. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] kwietnia 2024 r. F. S. (dalej jako: "skarżący") wniósł skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący [...] złożył wniosek do Wojewody o udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Następnie, [...] stycznia 2024 r. skarżący wniósł ponaglenie, które zostało pozostawione bez rozpoznania przez Wojewodę w dniu [...] lutego 2024 r. Następnie Wojewoda wydał zaświadczenie z [...].03.2024 r. o tym, że skarżący wystąpił do niego o zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Jednocześnie zaświadczył, że do dnia sporządzenia zaświadczenia nie zapadła decyzja w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Powołał się na przepis art. 100c oraz 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2023 r., poz. 103 ze zm.), z których wynika, że nie rozpoczynają biegu terminy załatwienia przez wojewodów spraw, które uregulowane są albo w szczególnych przepisach ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach albo w art. 35 § 3 k.p.a. Rozpoczęte terminy ulegają zaś zawieszeniu na okres do 30 czerwca 2024 r. Organ podkreślił przy tym, że wskazane wyżej przepisy zawarte w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy.

Wojewoda wskazał ponadto, że skarżący złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w dniu [...].04.2023 r, a dzień wcześniej wjechał do Polski, posługując się hiszpańską wizą typu C, podając jako miejsce pobytu [...]. Do wniosku skarżący dołączył załącznik nr [...] wypełniony przez pracodawcę – [...] sp. z o.o. w B., z którego wynika, że skarżący został zatrudniony na stanowisko kierowcy samochodu C+E.

Organ zwrócił w związku z tym uwagę, że obecnie przed Wojewodą toczy się wiele postępowań o zezwolenie na pobyt czasowy dla osób zatrudnionych przez podmiot powierzający pracę [...] Sp. z o.o., którzy jako miejsce pobytu wskazali adres [...]. W roku 2023 r. funkcjonariusze Straży Granicznej w B. przeprowadzili kontrolę wobec ww. podmiotu i ustalili, że nie wypełnia on obowiązku posiadania lokalu. W raporcie z rozpoznania wskazano również na fakt poświadczenia nieprawdy przez pracowników dotyczący ich miejsca pobytu. Właściciel wynajmowanej przez spółkę Polka Transport sp. z o.o. nieruchomości stwierdził, że nie ma możliwości, aby cudzoziemcy mogli tam mieszkać.

Organ wskazał, na wątpliwości co do sposobu pozyskiwania pracowników przez ww. spółkę oraz związaną z tym konieczność wnikliwej analizy każdego z wniosków złożonych przez pracowników spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Przedmiot skargi stanowi bezczynność Wojewody Kujawsko-Pomorskiego w rozpatrzeniu wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Wniesiona skarga, została poprzedzona ponagleniem, o którym mowa w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej powoływanej jako "kpa").

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. W orzecznictwie przyjmuje się, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Podkreślenia także wymaga, że dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma znaczenia, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, ale bez przesądzania o treści czy skutkach tych działań.

Na gruncie przepisów kpa, pojęcie bezczynności zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36. W myśl art. 35 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 kpa). Na mocy art. 36 § 2 kpa ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Powyższe przepisy ustalające terminy załatwienia sprawy skorelowane są wprost z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 kpa, której to realizację gwarantują.

Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć jednak na względzie jej przedmiot i związane z tym szczególne okoliczności, w tym przede wszystkim mające zastosowanie przepisy oraz zmiany stanu prawnego mające miejsce jeszcze przed złożeniem przez skarżącego przedmiotowego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy z dnia [...] kwietnia 2023 r.

W pierwszej kolejności wskazać należy więc, że przepis art. 112a ustawy o cudzoziemcach stanowi, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni, a termin ten obliczany jest zgodnie z ust. 2 tego przepisu. Regulacja ta została dodana na mocy art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 91) i obowiązuje od dnia 29 stycznia 2022 r. Zakreśla ona zatem termin w jakim co do zasady organ winien rozpatrzyć wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który wynosi 60 dni od dnia, w którym nastąpiło ostatnie ze szczegółowo wymienionych w ust. 2 tej regulacji zdarzeń.

Podkreślenia wymaga jednak, że w rozpatrywanej sprawie istotne znaczenie mieć będzie po pierwsze art. 100c ustawy specjalnej, który wszedł w życie dnia 15 kwietnia 2022 r. na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 830 ze zm.) – a więc jeszcze przed wniesieniem przez skarżącego wniosku. Jak wynika bowiem z ust. 1 ww. przepisu w brzmieniu na dzień wniesienia przez skarżącego przedmiotowego wniosku - w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących m.in. udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy (pkt 1 lit. a) w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. W okresie, o którym mowa w ust. 1 - co z kolei wynika z art. 100c ust. 3 pkt 1 ww. ustawy specjalnej -przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się. Natomiast art. 100c ust. 3 pkt 2 ww. ustawy specjalnej określa, że organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Ważna jest także regulacja art. 100c ust. 4 ww. ustawy specjalnej. Stosownie bowiem do jej treści zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Zaznaczyć też należy, że na mocy nowelizacji z 13 stycznia 2023 r. został wprowadzony do ww. ustawy specjalnej – z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r. – art. 100d będący powieleniem regulacji art. 100c, ale wskazujący nowy graniczny okres zawieszający bieg terminów dotyczących niektórych spraw prowadzonych przez wojewodów – do 24 sierpnia 2023 r. Kolejnymi zmianą ustawy przedłużono ten termin do 4 marca 2024 r. W momencie składania skargi przez stronę, termin ten przedłużono do 30 czerwca 2024 r., a na mocy kolejnej nowelizacji do 30 września 2025 r. Przepis art. 100d ww. ustawy specjalnej przedłużył więc w istocie do 24 sierpnia 2023r., a aktualnie do 30 września 2025 r. (wedle ostatniej nowelizacji, zmieniono nin. ustawą z dnia 1 lipca 2024 r., która weszła w życie z dniem 1 lipca 2024 r. – do dnia 30 września 2025 r.) obowiązywanie określonych w art. 100c zasad biegu terminów załatwiania spraw prowadzonych od 15 kwietnia 2022 r.

Podkreślenia wymaga przy tym, że art. 100c oraz art. 100d ustawy specjalnej nie wprowadzają rozróżnienia ze względu na kraj pochodzenia lub obywatelstwo cudzoziemca, którego dotyczy postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt. W ocenie Sądu, przytoczona regulacja prawna jest bowiem regulacją szczególną. Wprawdzie została umieszczona w ustawie specjalnej to jednak z uwagi na jej umiejscowienie w systematyce ustawy, ograniczone w czasie obowiązywanie oraz użytą terminologię ma zastosowanie nie tylko do obywateli Ukrainy, o których mowa w art. 1 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy specjalnej, ale do wszystkich wymienionych w przepisie postępowań dotyczących cudzoziemców. Ustawodawca najpierw zamieścił bowiem w ustawie specjalnej przepisy nowelizujące inne ustawy, w tym ustawę o cudzoziemcach (art. 88), następnie przepisy przejściowe i regulacje szczególne. Zamiarem ustawodawcy nie była zmiana ustawy o cudzoziemcach, a tylko wprowadzenie regulacji obowiązującej przez określony czas, początkowo do końca 2022 r., co następnie wraz z kolejnymi nowelizacjami wydłużano. Po drugie ustawodawca użył w powołanym przepisie pojęcia "cudzoziemiec", wcześniej w tej ustawie niezdefiniowanego. Z kolei sama ustawa odnosi się do obywateli Ukrainy lub obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy przybyli do Polski od 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi na obszarze Ukrainy i tymi pojęciami ustawodawca konsekwentnie posługuje się w tej ustawie. Definicji pojęcia "cudzoziemiec" należy zatem poszukiwać w ustawie o cudzoziemcach. Zgodnie zaś z jej art. 3 pkt 2 cudzoziemiec, to każdy, kto nie posiada obywatelstwa polskiego. Zatem pojęcie "cudzoziemca" ma szerszy zakres niż pojęcie "obywatel Ukrainy". Dotyczy osób mających także inne obywatelstwo niebędące obywatelstwem polskim. Zatem dotyczy on także skarżącego - obywatela [...], nieposiadającej obywatelstwa polskiego. W konsekwencji regulacja art. 100c oraz art. 100d ustawy specjalnej ma zastosowanie do wszystkich wymienionych w niej postępowań dotyczących cudzoziemców w okresie od wejścia w życie powołanego przepisu do końca okresu wyznaczonego tymi przepisami, w tym i do skarżącego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II SAB/Gl 487/22 – dostępny na stronie jw.

Mając zatem na uwadze, że regulacje zawarte w art. 100c oraz art. 100d ustawy specjalnej stanowią lex specialis do regulacji ustawy o cudzoziemcach w zakresie ustalania terminu załatwienia określonych w nim pod względem przedmiotowym i podmiotowym spraw administracyjnych, stwierdzić należy, że w sprawie wszczętej wnioskiem skarżącego z dnia 28 kwietnia 2023 r. to właśnie te przepisy szczególne mają zastosowanie i że w związku z tym w sprawie nie doszło do bezczynności. Jak już bowiem wykazano powyżej, z przepisów art. 100c ust. 1 oraz art. 100d ust. 1 ustawy specjalnej (w brzmieniu na dzień wniesienia skargi) wynika, że z chwilą wejścia w życie przepisu art. 100c ustawy specjalnej, tj. od 15 kwietnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2024r. nie rozpoczyna się bieg terminu na załatwienie spraw dotyczących udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (tzn. na okres od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r.). Z przepisów tych wynika także i to, że w okresie wyznaczonym przez obydwa wskazane powyżej artykuły (tzn. od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r.) nie stosuje się przepisów o bezczynności organów i nie zasądza się od organu sum pieniężnych na rzecz strony za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Uznać należy zatem, że skoro skarżący, nieposiadający obywatelstwa polskiego, wniosek o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy złożył [...] kwietnia 2023 r. to tym samym spełnione zostały przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, pozwalające na zastosowanie w rozpatrywanej sprawie art. 100c oraz art. 100d ustawy specjalnej. W konsekwencji bieg terminu na załatwienie wniosku skarżącego nie rozpoczął się. Sąd orzekający wyraża stanowisko, że przepisy art. 100c i 100d ustawy specjalnej, biorąc pod uwagę ich cel, dotycząc wszystkich czynności, aktów i działań organu związanych z rozpatrzeniem wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, a więc obejmują one zarówno zakres formalnego, jak i merytorycznego rozpatrzenia wniosku w tym przedmiocie.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że bezzasadna jest wniesiona przez skarżącego skarga na bezczynność Wojewody Kujawsko-Pomorskiego. W konsekwencji bezzasadne są również jego twierdzenia o rażącym naruszeniu przepisów prawa i żądaniu przyznania wnioskowanej sumy pieniężnej od organu.

W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, oddalił skargę.