Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1038/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1038/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 grudnia 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo, Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz, WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w dniu 20 grudnia 2023 r., sprawy ze skargi W.G., na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, z dnia 25 września 2023r. nr 1201-IEE.7113.2.159.2023.2.AG, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, , , skargę oddala.,


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie (Dyrektor O/ZUS Kraków) jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego W.G. na podstawie własnych tytułów wykonawczych z 09.03.2020r o nr od [...] do nr [...] obejmujących należności składkowe za okres od kwietnia 2014r do listopada 2015r w kwocie należności głównej 9.080,20zł. Tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniami z dnia 10.03.2020r nr [...] i nr [...] o zajęciu rachunku bankowego w Banku [...] S.A organ egzekucyjny wysłał do zobowiązanego listem poleconym. Zobowiązany nie podjął przesyłki, pomimo dwukrotnego awizowania.

Zobowiązany w dniu 9.06.2020r. zgłosił się osobiście do organu egzekucyjnego. Z uwagi na fakt, że organ był w posiadaniu nieodebranej przesyłki, wydał zobowiązanemu oryginały tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, co zobowiązany potwierdził własnoręcznym podpisem.

Zobowiązany złożył skargę na czynność zajęcia rachunku bankowego. Organ egzekucyjny postanowieniem z 24.04.2023r. oddalił powyższą skargę na czynność egzekucyjną. Na postanowienie to zobowiązany złożył zażalenie. W zażaleniu zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 upea.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie po rozpatrzeniu zażalenia wydał w dniu 29.06.2023r postanowienie nr 1201-IEE.7113.2.104.2023.4.AG utrzymujące w mocy w.w. postanowienie. W uzasadnieniu swojego postanowienia organ odwoławczy poinformował zobowiązanego, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest organ egzekucyjny, którym w niniejszej sprawie jest Dyrektor Oddziału ZUS Kraków. Do tego organu należało złożyć wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 66 § 2 kpa odrębne podanie złożone w terminie czternastu dni od daty doręczenia niniejszego postanowienia uważa się za złożone w dniu wniesienia pierwszego podania tj. zażalenia.

Pismem z 12.07.2023r. zobowiązany, w nawiązaniu do powyższego postanowienia, złożył wniosek. We wniosku powołał się na przepisy: art. 59 § 1 pkt 7 i 10 upea, art. 33 § 6 i 8 upea w związku z art. 26§ 5 upea, art. 8 § 1 pkt 2, 6, 7, 13 upea oraz art. 10 § 3 upea, art. 6-11 kpa.

Organ egzekucyjny w odpowiedzi na powyższy wniosek wydal w dniu 18.07.2023r. postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego był już przedmiotem rozstrzygnięcia

Na powyższe postanowienie zobowiązany złożył zażalenie. W zażaleniu nie zawarł konkretnych zarzutów przeciwko zaskarżonemu postanowieniu. Powołał się na niedopuszczalność wszczęcia i prowadzenia egzekucji, błędną kwalifikację pism zobowiązanego (złożonych w toku egzekucji) oraz brak odpowiedzi na niektóre pisma. Zobowiązany powołał się również na inne postępowania dotyczące ustalenia jego niezdolności do pracy i prawa do renty. Stwierdził również, że prowadzenie egzekucji łamało fundamentalne normy, zasady i prawa zawarte w Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz stwarzało zagrożenie nie tylko dla jego zdrowia ale i życia. Do zażalenia zobowiązany dołączył swoje pismo z 10.03.202łr. oraz z 7.04.202 lr. i stwierdził, że pisma te zostały błędnie zakwalifikowane jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego wraz z uzupełnieniem.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 25 września 2023 r. nr 1201-IEE.7113.2.159.2023.2.AG po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniósł, że zgodnie z art. 13 pkt 1 ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie upea w brzmieniu obowiązującym przed 30.07.2020r. i niezakończonych przed dniem wejścia w życie znowelizowanej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie w.w. tytułów wykonawczych wszczęto przed datą wejścia w życie nowelizacji.

W myśl art. 61a § 1 kpa gdy żądanie o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Jako "uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania należy traktować takie sytuacje, które w sposób oczywisty, proceduralno-prawny stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania. Winny to być takie okoliczności, które już na wstępnym etapie przesądzają, że postępowanie nie mogłoby zakończyć się wydaniem decyzji merytorycznej. Takimi uzasadnionymi przyczynami są sytuacje, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo zapadło już rozstrzygnięcie.

Ustalenie zatem przez organ administracji, że w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo zapadło już rozstrzygnięcie, winno skutkować wydaniem orzeczenia o odmowie wszczęcia postępowania.

Z akt sprawy wynika, że sprawa wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego (wniosek z 10.03.2021r., doprecyzowany pismem z 7.04.2021r.) była już rozpatrywana przez organ egzekucyjny, który wydał postanowienie z 14.04.2021r. umarzające jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Powodem wydania takiego rozstrzygnięcia było zakończenie egzekucji, wskutek wyegzekwowania należności. Postanowienie organu egzekucyjnego organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowieniem z 1.06.202 lr. nr 1201-IEE.711.2.79.2021.2.EP. Wyrokiem z 10.05.2022r. sygn akt I SA/Kr 979/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Krakowie oddalił skargę na w.w postanowienie.

W zażaleniu zobowiązany zarzucił błędną kwalifikację jego pism z 10.03.2021r. oraz 7.04.2021r. Organ odwoławczy odpowiadając na powyższy zarzut wyjaśnia, że zarzut taki mógł być podnoszony w postępowaniu, w którym wnioski te były rozpatrywane tj. w postępowaniu zakończonym w.w. wyrokiem WSA.

Wydanie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego skutkowało tym, że wniosek nie był rozpatrywany merytorycznie. W związku z tym zarzuty zawarte w zażaleniu dotyczące niedopuszczalności wszczęcia i prowadzenia egzekucji nie mogą być badane w tym postępowaniu.

Na powyższe postanowienie zobowiązany złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze podtrzymał zarzuty zawarte w zażaleniu z dnia 7.08.2023r. wskazując, że organ od 2020r. nie zbadał dopuszczalności egzekucji. Zdaniem skarżącego organ egzekucyjny naruszył wszystkie możliwe przepisy kpa, skarżący nie był informowany ani o wszczęciu ani o zakończeniu egzekucji. Organ posiadał wiedzę, że egzekucja jest niedopuszczalna, o czym świadczy - zdaniem zobowiązanego: zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego potwierdzające fakt, iż niedobór w zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych skarżącego wynosi za okres 2014r. do 2019r.: 53.343,75 zł. oraz wyniki badań medycznych potwierdzających fakt zagrożenia zdrowia i życia. Skarżący zarzucił, że organ nie rozpatrzył zarzutów dotyczących zagrożenia zdrowia i życia. Podkreślił, że działania ZUS O/Kraków przyczyniły się do złego stanu zdrowia zobowiązanego. Skarżący wskazał, że w postanowieniu z dnia 14.04.2021r. (powołanym w zaskarżonym postanowieniu) organ nie rozpatrzył merytorycznie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, z uwagi na jego bezprzedmiotowość w związku z całkowitą zapłatę zaległych składek. Skarżący powołał się na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wydane w innym postępowaniu, w którym organ stwierdził, że wyegzekwowanie należności objętej tytułami wykonawczymi przed rozpatrzeniem skargi na czynność egzekucyjną, nie skutkuje bezprzedmiotowością takiego postępowania. Skarżący powołał się na treść art. 107 kpa i zarzucił organowi II instancji, że "w orzeczeniach uporczywie zatajacie te fundamentalne dowody, nie podaje przyczyn z powodu których zostały one zignorowane (...). 1201-IEE.762.1.71.2023.2 Skarżący do skargi dołączył wyrok NSA z dnia 18.05.2023r. sygn akt. III FSK 2/23 i stwierdził, że organy I i II instancji błędnie stwierdziły, że "na dzień wydania niniejszego postanowienia brak rozstrzygnięcia w powyższej sprawie", co jest zatajeniem prawdy. Skarżący zarzucił (podobnie jak w zażaleniu), że prowadzenie egzekucji łamało fundamentalne normy, zasady i prawa zawarte w Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz stwarzało zagrożenie nie tylko dla jego zdrowia ale i życia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powołując się na rozważania zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem bowiem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym w niniejszej sprawie jest postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Podstawą wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia organów obu instancji był art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) Zgodnie z tą regulacją, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Postanowienie wydane w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest zatem aktem formalnym, a nie merytorycznym i organ nie rozstrzyga w nim sprawy co do jej istoty, a także nie prowadzi postępowania administracyjnego przed wydaniem postanowienia, prowadzącego do wyjaśnienia sprawy. Organ działając na podstawie art. 61a k.p.a. jest zobowiązany odmówić wszczęcia postępowania tylko w przypadkach oczywistych, z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Badanie istnienia okoliczności stanowiących przeszkody do wszczęcia postępowania, o których mowa w art. 61a k.p.a. nie jest podstawą do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie, gdyż w takim wypadku byłoby to rozstrzyganie sprawy co do jej istoty (por. wyrok WSA w Szczecinie z 20 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 1210/17). Ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane, ale przyjmuje się, że przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie (powaga rzeczy osądzonej), lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Przeszkoda przedmiotowa zaistnieje wówczas, gdy w złożonym do organu administracji publicznej podaniu ustalone zostanie zaistnienie negatywnych przyczyn załatwienia wniosku na podstawie jego wstępnej analizy, co stwarza obowiązek odmowy wszczęcia postępowania (por. wyrok NSA z 10 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 656/21).

Przeszkoda wszczęcia postępowania musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie musi wynikać z treści wniosku, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie (wyrok WSA w Kielcach z 4.10.2012 r., II SA/Ke 557/12, LEX nr 1234275). Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania należy do rozstrzygnięć o charakterze formalnym, tamującym merytoryczne załatwienie sprawy. Warunkiem koniecznym pozwalającym na wydanie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Tożsamość ta będzie istniała wówczas, gdy: występują te same podmioty w sprawie, gdy dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego, a do tego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy.

W kontrolowanej sprawie organy obu instancji za zasadniczą przeszkodę uniemożliwiającą wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie uznały okoliczność, że sprawa wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego (wniosek z 10.03.2021r., doprecyzowany pismem z 7.04.2021r.) była już rozpatrywana przez organ egzekucyjny, który wydał postanowienie z 14.04.2021r. umarzające jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Powodem wydania takiego rozstrzygnięcia było zakończenie egzekucji, wskutek wyegzekwowania należności. Postanowienie organu egzekucyjnego organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowieniem z 1.06.2021r. nr 1201-IEE.711.2.79.2021.2.EP. Wyrokiem z 10.05.2022r. sygn akt I SA/Kr 979/21 WSA w Krakowie oddalił skargę na ww. postanowienie. Postanowieniem z 14 sierpnia 2023 r. Sąd odmówił sporządzenia uzasadnienia od ww. wyroku z uwagi na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia po terminie.

Zgodzić się zatem należy z organem, że niedopuszczenie jest, aby w tożsamej podmiotowo i przedmiotowo sprawie toczyły się dwa postępowania: równolegle (lis pendens), bądź następująco po sobie (res iudicata). Ustalenie, że w sprawie już wszczętej lub prawomocnie zakończonej mamy do czynienia z tym samym podmiotem praw i obowiązków oraz z identycznym przedmiotem sprawy co w nowo wywiedzionej sprawie, powoduje niedopuszczalność prowadzenia tego nowego postępowania.

Dlatego też wydanie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego skutkowało tym, że wniosek zobowiązanego nie był rozpatrywany merytorycznie. W związku z tym zarzuty zawarte w skardze dotyczące niedopuszczalności wszczęcia i prowadzenia egzekucji, czy też wpływu egzekucji na zdrowie zobowiązanego nie mogły być badane w tym postępowaniu.

W skardze zobowiązany powołał się na stanowisko organu odwoławczego (zaprezentowane w postępowaniu w sprawie skargi na czynność egzekucyjną), że wyegzekwowanie należności objętej tytułami wykonawczymi przed rozpatrzeniem skargi na czynność egzekucyjną, nie skutkuje bezprzedmiotowością takiego postępowania. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko organu, że powyższa okoliczność dot. bezprzedmiotowości postępowania w sytuacji wyegzekwowania należności, mogła być podnoszona w postępowaniu zakończonym w.w. wyrokiem WSA z 10.05.2022r. sygn akt I SA/Kr 979/21. W postępowaniu objętym niniejszą skargą powoływanie się na takie stanowisko jest nieuzasadnione.

Mając na uwadze powyższe Sąd podziela stanowisko organu, że sprawa administracyjna wszczęta wnioskiem Skarżącego z 10.03.2021r. doprecyzowana pismem z dnia 4.04.2021r. i rozstrzygnięta postanowieniem z 14.04.2021 r. , jest tożsama sprawie, o której zainicjowanie Skarżący wniósł pismem z 12.07.2023r. W sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a wskazywane w skardze zarzuty są bezzasadne. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie stwierdził zatem naruszeń prawa, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.