Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 813/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: sędzia WSA Jarosław Wichrowski asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2023 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy O. z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz D. D. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia 14 kwietnia 2023 r. Wójt Gminy O. odmówił D. D. (dalej: skarżąca, strona) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na matkę – T. M., legitymującą się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 11 listopada 2020 r., kwalifikującym ją do osób trwale niezdolnych do samodzielnej egzystencji oraz wskazującym datę powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji – przed 1 marca 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka wynikająca z treści art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 – dalej "u.ś.r.", gdyż niepełnosprawność matki skarżącej nie powstała w którymś z okresów wskazanych w tym przepisie.

2. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

3. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy decyzją z dnia 24 maja 2023 r. utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności odniósł się do przesłanki odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia z art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazanej w zaskarżonej decyzji wskazując, że przepis ten nie może mieć zastosowania w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, o czym orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.

Uzasadniając odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia organ wskazał, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, aby opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba, która zajmuje się osobą niepełnosprawną. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. to sytuacja, w której wnioskodawca z własnej woli zaprzestaje wykonywania czynności zarobkowych wymienionych w art. 3 pkt 22 tej ustawy. Jednocześnie zakończenie stosunku prawnego zatrudnienia lub innego stanu pracy zarobkowej powinno być podyktowane zamiarem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, związaną z ubiegającym się oświadczenie węzłem obowiązku alimentacyjnego. Zdaniem organu treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wskazuje, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. Musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a podjęciem opieki nad osobą wskazaną w ustawie. Ponadto stan zdrowia osoby, nad którą opieka ma być sprawowana sprawia, że osoba ta bezwzględnie wymaga opieki.

W kontekście powyższych uwag Kolegium wskazało, że z taką sytuacją mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy. Z oświadczenia skarżącej z dnia 16 marca 2023 r. wynika, że jedynym jej zatrudnieniem był okres od 19 marca 2003 r. do 31 października 2003 r. (ponad 7 miesięcy), przy czym skarżąca miała wówczas 37 lat. W dokumentacji zgromadzonej przez organ I instancji nie ma informacji, co do wcześniejszego zatrudnienia skarżącej jak również zatrudnienia w późniejszym okresie czasu, mimo, że w dacie składania wniosku o świadczenie pielęgnacyjne strona jest w wieku (56 lat, rocznikowo 57 lat). Osobistą opiekę nad matką skarżąca sprawuje dopiero od miesiąca marca 2023 r. Ponadto skarżąca nie jest zarejestrowana nawet w Urzędzie Pracy, jako poszukująca zatrudnienia. Wobec powyższego w ocenie organu skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, nie była bowiem osobą aktywną zawodowo od 20 lat. Również w toku postępowania strona nie wykazała, aby była osobą aktywnie poszukująca zatrudnienia i z tego zatrudnienia z uwagi na konieczność sparowania opieki nad niepełnosprawną matką musiała zrezygnować. Powyższe jest szczególnie istotne, gdyż data powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji T. M. istniała przed 01 marca 2020 r., a zatem wcześniej choroba matki nie stała na przeszkodzie, aby skarżąca podjęła aktywność zawodową.

Reasumując Kolegium stwierdziło, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad matką, a rezygnacją i niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie istnieje wymagany art. 17 ust. 1 u.ś.r. związek, zatem brak jest podstaw do przyznania wnioskodawczym świadczenia pielęgnacyjnego.

4. W skardze skierowanej do tut. Sądu skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zwrot kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumentację wspierającą podniesione zarzutu. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podniosła w szczególności, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i od wnioskodawcy zależy więc, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego o nie wystąpi. Nie ma zatem podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce ona wystąpić z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie można również podważać prawa do uzyskania świadczenia w sytuacji, gdy strona wnioskująca wcześniej nie podejmowała aktywności zawodowej z innych przyczyn niż opieka, jednak u podstaw rezygnacji z zatrudnienia bądź jego niepodejmowania (przy obiektywnej zdolności do podjęcia zatrudnienia) jest na dzień składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną. Organ jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka zdolna jest do pracy i czy wyłączną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a więc powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

5. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

6. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023r. poz. 1634 - dalej "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a. zarówno skarżąca, jak również organ wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga jest zasadna.

7. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 24 maja 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy O. z dnia 14 kwietnia 2023 r., którą odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, która określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przy czym stosownie do art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jak wskazano zaś w art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

9. Odnosząc się do zawisłego w przedmiotowej sprawie sporu w pierwszej kolejności wskazać należy, że Kolegium prawidłowo skorygowało błąd organu I instancji co do jednej z podstaw odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia nie może być przesłanka wyrażona art. 17 ust. 1b u.ś.r. Zgodność z Konstytucją RP tego przepisu została zakwestionowana wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 (Dz. U. 2014, poz. 1443). Trybunał uznał za niekonstytucyjne uzależnienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od czasu powstania niepełnosprawności. Wprawdzie prawodawca nie podjął działań w celu uchylenia lub zmiany art. 17 ust. 1b u.ś.r., jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się jednolity już pogląd, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (por. m. in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 listopada 2021 r., sygn. I OSK 786/21, z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie m. in.: z dnia 28 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 682/22, z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 603/22, z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 329/22).

10. Przechodząc zatem do głównej osi sporu wskazania wymaga, że bezspornym w sprawie jest, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła córka osoby wymagającej opieki. Zdaniem organu odwoławczego brak jest związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawna w stopniu znacznym matką. W ocenie organu skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, bowiem jest osobą nieaktywną zawodowo od 20 lat. Ponadto w toku postępowania nie wykazała, aby była osobą aktywnie poszukująca zatrudnienia i z tego zatrudnienia z uwagi na konieczność sparowania opieki nad niepełnosprawną matką musiała zrezygnować.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że Sąd nie podziela stanowiska organu, co do niezaistnienia w sprawie przesłanki braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją zatrudnienia a sprawowaniem przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką. Podkreślenia wymaga, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. mowa jest zarówno o rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej), jak i o jego "niepodejmowaniu". Co do rezygnacji z zatrudnienia nie budzi wątpliwości, że zdarzenie to zachodzi w określonym momencie i winno być spowodowane zaistnieniem konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. "Niepodejmowanie" zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) w rozumieniu art. 17 ust. 1 in fine u.ś.r. – w odróżnieniu od użytego w tym przepisie pojęcia "rezygnacji" – nie jest zaś zdarzeniem, które zachodzi w określonym momencie, lecz stanem trwającym przez jakiś (zwykle dłuższy) czas. Z biegiem tego czasu powody niepodejmowania zatrudnienia mogą się zaś zmieniać – może być to związane np. z własną długotrwałą niedyspozycją zdrowotną, by następnie, z upływem miesięcy lub nawet lat i w związku ze zmianą sytuacji osobisto-rodzinnej, przybrać postać np. konieczności opieki nad coraz bardziej niesprawnymi (czy wręcz niepełnosprawnymi) rodzicami, krewnymi lub współmałżonkiem. Dlatego – inaczej niż przy przesłance "rezygnacji z zatrudnienia" – dla oceny istnienia prawnie relewantnego związku pomiędzy "niepodejmowaniem zatrudnienia" (nadal), a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym krewnym albo małżonkiem, istotne znaczenie ma nie to, czy w ogóle trwał, a jeśli tak, to z jakiego powodu zakończył się ostatni okres zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) opiekuna, i od kiedy nie pozostaje on już w zatrudnieniu, ani czy w ogóle kiedykolwiek pracował zarobkowo. Istotne jest to, z jakiego powodu ów opiekun nadal nie podejmuje zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) w czasie sprawowania opieki nad niepełnosprawnym podopiecznym i ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne – czy właśnie w związku ze sprawowaniem tej opieki, czy może z innej przyczyny (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. IV SA/Po 869/21).

W powyższym świetle nie jest w pełni uzasadnione ograniczenie argumentacji organu odwoławczego do prostego założenia, że nie występuje przesłanka związku przyczynowo-skutkowego, skoro skarżąca ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na matkę nad którą sprawuje osobistą opiekę od marca 2023 r., a jest osobą niepracującą od 20 lat. W ocenie Sądu dla w pełni przekonującego twierdzenia w tym zakresie organ winien najpierw poczynić dodatkowe ustalenia, np. w drodze przesłuchania świadków (skarżącej i członków jej rodziny) jak kształtowała się sytuacja skarżącej i jej matki (ich relacja opiekun-podopieczna), skoro skarżąca wskazywała, że wcześniej dojeżdżała do Ś. celem sprawowania opieki nad matką w miejscu jej zamieszkania, a ponadto w razie potrzeby pomagała również ojcu, który po rozwodzie nie zamieszkiwał razem z matką. Innymi słowy zbadać należy czy nie jest tak, że niepodejmowanie zatrudnienia jest oparte zasadniczo o inną przyczynę aniżeli sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a świadczenie pielęgnacyjne ma mieć jedynie charakter wspomagający budżet rodzinny. Zaakcentowania również wymaga, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być dokonywana jako aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym wnioskodawca wystąpił o przyznanie świadczenia, bowiem powyższa regulacja nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia (czy też jego niepodejmowania) z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia wystąpi on o to świadczenie. Nie ma podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia, ani też uzależniania zaistnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem pracy oraz datą ustalenia stopnia niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 218/20). Organy weryfikując to czy po stronie skarżącej zaistniały ustawowe przesłanki uprawniające do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, winny wszechstronnie zbadać jej sytuację życiową, w szczególności zaś mając, co do zasady na uwadze sytuację w chwili złożenia wniosku. Z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wprost wynika, że wnioskujący o to świadczenie musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. W każdym przypadku rozpoznawania wniosku o świadczenie pielęgnacyjne niezbędne jest zatem przeprowadzenie w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, znajdującego odzwierciedlenie w aktach sprawy, a następnie przeanalizowanie ustalonych okoliczności przy jednoczesnym uwzględnieniu aktualnej indywidualnej sytuacji życiowej wnioskodawcy oraz osoby wymagającej opieki.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy zatem, że ocena organów orzekających w sprawie co do kwestii zaistnienia w sprawie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaną opieką jawi się w świetle znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego, jak i wniosków organów przedstawionych na gruncie wydanych decyzji, jako całkowicie nieuzasadniona i niekompletna. Przede wszystkim organy nie zweryfikowały również tego, czy aktualnie skarżąca jest w stanie podejmować pracę i poprzestały wyłącznie na tym, że ostatnie zatrudnienie skarżącej miało miejsce 20 lat temu, uznając to za okoliczność przesądzającą o niespełnieniu w sprawie warunków określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Tym samym, w ocenie Sądu, odmowa skarżącej wnioskowanego świadczenia w okolicznościach sprawy, była co najmniej przedwczesna.

10. W tym miejscu podkreślić również należy, biorąc pod uwagę treść przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego oraz treść orzeczenia o ustaleniu znacznego stopnia niepełnosprawności stwierdzić należy, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką wymaga dodatkowej szczegółowej weryfikacji. Otóż ze znajdującego się w aktach administracyjnych wywiadu środowiskowego nie wynika, jaki jest szczegółowy zakres czynności wykonywanych przez skarżącą przy matce, a jedynie to, że cierpi ona na chorobę Alzhaimera oraz ma problemy z poruszaniem się. Wymaga pomocy w higienie, przygotowywaniu i podawaniu posiłków oraz wizyt u lekarza. Z tak zebranego materiału dowodowego nie sposób wywnioskować, ile dane czynności - które są niezbędne przy opiece - zajmują skarżącej. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że stałej i ciągłej opieki nie należy rozumieć, jako wykonywanie opieki bez przerwy i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest jej stopniem niepełnosprawności, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które warunkują jej egzystowanie w warunkach godności człowieka. W ocenie Sądu istotne dla właściwego rozpoznania i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest również zobrazowanie czasu faktycznej i koniecznej obecności skarżącej przy matce w ciągu doby i tym samym dokonania realnej oceny możliwości pogodzenia przez skarżącą możliwości wykonywania pracy zarobkowej (choćby w niepełnym zakresie czasu pracy) z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką w zakresie adekwatnym do posiadanych przez nią schorzeń. Organ winien mieć na uwadze, że opieka nad niepełnosprawną osobą polega również na wykonywaniu takich podstawowych czynności jak sprzątanie, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów i to te czynności – umożliwiające przecież egzystencję osobie niepełnosprawnej w stopniu znacznym – stanowią rdzeń tej opieki. W zależności od sytuacji osoby niepełnosprawnej mogą one jednak przybierać postać czynności bardziej czasochłonnych i angażujących. Rolą organu jest zaś ustalenie charakteru i koniecznego wymiaru w tej konkretnej sprawie tej pomocy, a dalej ocena, czy wykonywanie czynności domowych związanych z opieką nad niepełnosprawną rzeczywiście pozbawia wnioskodawczynię możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Bez precyzyjnego ustalenia zakresu sprawowanej opieki (zarówno pod względem wykonywanych czynności, jak i pór dnia przeznaczonych na tę opiekę) nie jest możliwe przesądzenie przedmiotowej kwestii.

11. Z powyższych względów Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzekł w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien dokonać merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej, badając czy ustalony w sprawie stan faktyczny wypełnia dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 u.ś.r., przy uwzględnieniu zakresu, w jakim przepis ten został uznany za niekonstytucyjny na mocy wyroku TK z dnia 23 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), a także uwzględniając dokonaną przez Sąd wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r., wskazującą jakie kwestie są rzeczywiście fundamentalne dla stwierdzenia wystąpienia w sprawie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją czy niepodejmowaniem pracy a opieką nad niepełnosprawną matką skarżącej. Ponadto organ winien pogłębić wyjaśnienia odnośnie zakresu sprawowanej przez skarżącą opieki w celu ustalenia czy jej wymiar uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia.