Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 64/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lipca 2024 r. sprawy ze skargi S. P. i M. P. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

S. P. i M. P. (dalej również: wnioskodawcy; skarżący) w piśmie z dnia 15 września 2022 r. (doręczonym organowi w dniu 16 września 2022 r.) wystąpili z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, zadając Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w K. (dalej: PPIS w K.; PPIS; organ) 12 następujących pytań:

"1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?

2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?

3. Według informacji od prof. I. P. ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

4. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?

5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?

7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?

8. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?

9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?

10. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?

11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.

12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?"

Odpowiadając na ten wniosek dwoma jednobrzmiącymi pismami z dnia 28 września 2022 r. (nadanymi w tym samym dniu, a doręczonymi 11 października 2022 r.), PPIS w K. wyjaśnił wnioskodawcom, że zgodnie z ustawą z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902) jest organem zobowiązanym do udzielenia informacji, ale tylko takiej, która znajduje się w jego posiadaniu i której używa do zrealizowania powierzonych prawem działań. Natomiast wnioski w sprawie indywidualnej nie mają charakteru informacji publicznej. W sytuacji, gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, iż żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą.

W dalszej części PPIS w K. wyjaśnił, że "z uwagi na to, że szczepienia są nieocenione w ochronie ludzkiego zdrowia, w trosce o dobro Państwa dziecka, PPIS w K. odpowiedział na pytania zawarte we wniosku w następujący sposób:

"Ad. 1, 3, 4, 6, 8,11,12

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. informacji w żądanym zakresie nie posiada, gdyż nie należą one do kompetencji tutejszego organu. W celu uzyskania odpowiedzi można zwrócić się do Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego Państwowy Zakład Higieny (http://www.pzh.gov.pl/), Głównego Inspektora Sanitarnego (https://gis.gov.pl/), Ministerstwa Zdrowia (https://www.gov.pl/web/zdrowie), Głównego Urzędu Statystycznego (http://stat.gov.pl/), Polskiego Towarzystwa Wakcynologii (http://ptwakc.org.pl/), Głównego Inspektora Farmaceutycznego (https://www.gif.gov.pl/), Komitetu Doradczego ds. Szczepień Ochronnych (ACIP) oraz do Komitetu Chorób Zakaźnych Amerykańskiej Akademii Pediatrii jak również do firm farmaceutycznych.

Ad. 2

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. nie posiada danych w żądanym zakresie. Dodatkowo informuje, iż obowiązek szczepień ochronnych w Polsce wynika wprost z ustawy z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r., poz. 1657) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 roku w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 753 z późn. zm.) i dotyczy bezpośrednio dzieci i młodzieży w wieku od 0 do 19 roku życia, Program Szczepień Ochronnych nazywany Kalendarzem Szczepień, jest opracowywany każdego roku przez Główny Inspektorat Sanitarny. Zawiera wykaz obowiązkowych i zalecanych szczepień oraz zasady ich przeprowadzania.

Ad. 5

W latach 2018-2022 na terenie działalności Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. nie nałożono grzywien na lekarzy.

Ad.7

W latach 2018-2022 do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. zgłoszono 2 ciężkie odczyny poszczepienne dotyczące:

- mężczyzna lat 80 - szczepienie przeciwko COVID/19 szczepionką COMIRNATY;

- kobieta lat 9 - szczepienie przeciwko odrze, śwince i różyczce szczepionką MMR VaxPro.

Ad. 9,10

Pytania objęte punktem 9 i 10 dotyczą informacji i oceny prawnej i w związku z tym nie spełniają kryterium informacji publicznej."

Następnie w piśmie z dnia 14 stycznia 2024 r. (doręczonym organowi w dniu 15 lutego 2024 r.) skarżący wnieśli o udzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem, obejmującym tym razem 13 pytań:

"1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?

2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?

3. Według informacji od prof. I. P. ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

4. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?

5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?

7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?

8. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?

9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?

10. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?

11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.

12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?

13. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023r. SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień w związku z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) uważacie Państwo, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do naszego dziecka?"

W odpowiedzi na ten wniosek, PPIS w K. w piśmie z dnia 23 lutego 2024 r. (nadanym w dniu 26 lutego 2024 r., a doręczonym wnioskodawcom w dniu 28 lutego 2024 r.) poinformował skarżących, że "pytania w zakresie pkt 1 - 12 pokrywają się z pytaniami 1-12 zawartymi w Państwa piśmie z dnia 15.09.2022 roku, na które tutejszy organ udzielił odpowiedzi pismem z dnia 28.09.2022 roku. Informacje tam zawarte pozostają aktualne. W związku z tym tutejszy organ uzupełniająco podaje informacje dotyczące danych statystycznych za cały rok 2022 oraz dodatkowo za rok 2023:

Ad. 5:

- rok 2022 - na terenie działalności Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. nie nałożono grzywien na lekarzy;

- rok 2023 na terenie działalności Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. nie nałożono grzywien na lekarzy;

Ad. 7:

- rok 2022 - do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. nie zgłoszono ciężkiego odczynu poszczepiennego;

- rok 2023 - do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. nie zgłoszono ciężkiego odczynu poszczepiennego".

Ponadto w zakresie pytania nr 13 PPIS w K. poinformował skarżących, że "w dniu 9 maja 2023 roku Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok sygn. akt SK 81/19 (Dz. U. poz. 909) w myśl którego: »I Art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657 ze zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art.47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. II Przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto postanawia: Umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie«."

PPIS wyjaśnił, że "z powyższego wynika iż Trybunał Konstytucyjny orzekł, że po pierwsze poddawanie się szczepieniom ochronnym jest zgodne z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej, a po drugie, że regulacja zawarta w Programie Szczepień Ochronnych ogłoszona przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu mogła obowiązywać najdłużej do dnia 12.11.2023 roku. W związku z powyższym dnia 1 października 2023 roku weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 roku w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U z 2023 poz. 2077), które określa m.in.: 1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym; 2) wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych; 3) schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich poddania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia; 4) kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne; 5) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych; 6) tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej dla osób, w przypadku których lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego. Szczepienia ochronne są obowiązkowe zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1284 z późn. zm.), który to przepis stanowi, że »osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym«. Powyższą powinność doprecyzowuje art. 17 ust. 1 ww. ustawy, na podstawie którego pewne kategorie osób są obowiązane do poddawania się wskazanym szczepieniom, zgodnie ze szczegółowymi zapisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 roku w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. W przypadku obowiązkowych szczepień, obowiązek ich wykonania wynika wprost z ustawy a brak zgody szczepionego bądź jego przedstawiciela ustawowego nie znosi tego obowiązku. Każdorazowo wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego."

S. P. i M. P., reprezentowani przez pełnomocnika - ad T., w piśmie z dnia 13 marca 2024 r. (data wpływu do organu: 15 marca 2024 r.) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność PPIS w K. w zakresie nieudostępnienia informacji publicznej, o którą wnosili w piśmie z dnia 14 stycznia 2024 r.

Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej – poprzez nieudostępnienie informacji publicznej.

Skarżący wnieśli o: 1) zobowiązanie PPIS do rozpoznania wniosku skarżących z dnia 14 stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej - i udzielenia informacji publicznej; 2) orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 4) zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że skarżący wystąpili z wnioskiem, doręczonym organowi 14 lutego 2024 r., o udostępnienie informacji publicznej przez PPIS w K. w zakresie dotyczącym szczepień ochronnych. Podniesiono, że "pismem z 23 lutego 2024 r. PPIS udzielił odpowiedzi udzielając w nikłym stopniu odpowiedzi na pytania i odsyłając do publikacji. [...] Do dnia dzisiejszego skarżącym nie udostępniono innych informacji poza zawartymi w piśmie z dnia 23 lutego 2024 r. mimo obowiązku PPIS. W treści pisma w odpowiedzi na zadane pytania w podpunktach 1-12 PPIS wskazał, że są one tożsame z pytaniami zadanymi wnioskiem z dnia 24 sierpnia 2022 r. złożonym przez S. P., na które organ udzielił odpowiedzi pismem z dnia 28 września 2022 r., wobec czego w błędnej opinii organu konieczne jest tylko i wyłącznie ich zaktualizowanie. Przesłane przez Organ odpowiedzi są niewystarczające podobnie jak odesłanie do publikacji, aby móc mówić o zrealizowaniu obowiązku udzielenia skarżącym informacji publicznej."

Ponadto skarżący podnieśli, że "udzielenie odpowiedzi niepełnej lub niejasnej (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.) wyczerpuje znamiona bezczynności w udostępnieniu informacji", co uzasadnia również przyjęcie, że "bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa". Na koniec zauważyli, że w niniejszej sprawie "organ winien był udostępnić informację publiczną na żądanie strony skarżącej, albo wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia stosownie uzasadniając decyzję".

W odpowiedzi na skargę, PPIS w K., reprezentowany przez pełnomocnika procesowego, wniósł o stwierdzenie niedopuszczalności skargi, ewentualnie oddalenie skargi w całości.

Organ wyjaśnił, że w piśmie z dnia 15 września 2022 r. (doręczonym organowi w dniu 16 września 2022 r. - I.dz. 5192) skarżący wnieśli o udzielenie informacji publicznej zadając Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w K. 12 pytań, na które organ odpowiedział pismem z dnia 28 września 2022 r. Następnie skarżący ponownie wnieśli o udzielenie informacji publicznej w piśmie z dnia 14 stycznia 2024 r. (doręczonym organowi w dniu 15 lutego 2024 r. - I.dz. 1230), zadając organowi 13 pytań. W wyniku analizy powyższego pisma organ stwierdził, że pytania nr 1-12 są tożsame jak w pierwszym wniosku, w związku z czym, odpowiadając na powyższy wniosek w piśmie z dnia 23 lutego 2024 r. organ zaktualizował informacje zawarte w pytaniu nr 5 i 7, które odnosiły się do danych statystycznych, bowiem od ostatniego udostępnienia informacji publicznej upłynął okres 17 miesięcy. Organ wskazał więc dane za cały 2022 rok oraz dodatkowo za rok 2023, a nadto odpowiedział na pytanie nr 13. Wskazał też skarżącym, że pozostałe informacje zawarte w piśmie z dnia 28 września 2022 r. pozostają aktualne.

PPIS w K. nie zgodził się z zarzutami skarżących.

W pierwszej kolejności wskazał na art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie wnieśli wymaganego ponaglenia, wobec czego zasadne jest stwierdzenie niedopuszczalności skargi.

Następnie, w razie stwierdzenia przez Sąd braku podstaw do uznania skargi za niedopuszczalną, organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn szczegółowo podanych w odpowiedzi na skargę.

W ocenie PPIS w K. wnioski skarżących o udostępnienie informacji publicznej są konsekwencją podejmowanych przez organ czynności mających na celu wyegzekwowanie od nich ustawowego obowiązku poddania ich dziecka szczepieniom ochronnym, na co wskazuje przebieg całego postępowania. Niezależnie od tego brak jest podstaw do stwierdzenia, że organ pozostaje w bezczynności. Podniósł, że w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, iż tutejszy organ nie dopuścił się bezczynności, bowiem w ustawowym terminie udzielił stronie odpowiedzi na jej wnioski.

Podkreślił, że uzyskując odpowiedź na pierwszy wniosek, skarżący nie kwestionowali, że nie spełnia ona ich oczekiwań. Nie wnosili nigdy o jej uzupełnienie, ani jej nie kwestionowali. Skoro organ raz udostępnił stronie w danym zakresie informację publiczną, to "nie można mówić, że odwołując się do tego udostępnienia przy odpowiedzi na kolejny wniosek w tożsamym zakresie, tym samym tej informacji nie udostępnia". Podkreślił, że skarżący cały czas tę odpowiedź organu posiadali, skoro pismo z dnia 28 września 2022 r. dołączyli do skargi.

PPIS w K. podniósł, że "organ wyjaśnił skarżącym, że jest zobowiązany do udzielenia informacji, ale tylko takiej, która znajduje się w jego posiadaniu i której używa do realizowania powierzonych prawem działań, natomiast wnioski w sprawie indywidualnej nie mają charakteru informacji publicznej. Dodatkowo organ podał, że w sytuacji, gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, iż żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym ustawą o dostępie do informacji publicznej. Wobec tego organ wskazał linki stron internetowych, w gdzie skarżący mogą poszukiwać informacji na interesujące ich zagadnienia. Niezależnie od tego organ odpowiedział na wszystkie pytania, choć z przyczyn wskazanych powyżej odpowiedź polegała również na wskazaniu w konkretnych przypadkach, kiedy organ nie posiada wnioskowanych informacji".

PPIS podkreślił, że do zadań organów administracji publicznej nie należy poszukiwanie odpowiedzi na pytania, jeśli ich źródłem miałyby być dane, zbiory itp. nienależące do danego organu, do którego kierowane jest pytanie - wniosek o udostępnienie informacji publicznej. W tym zakresie odwołał się do brzmienia art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902). Dalej, stwierdził, że "organ odniósł się do każdego z 12 pytań - bądź wskazując, że nie posiada wnioskowanych informacji z uwagi na to, że nie należy to do zakresu jego kompetencji bądź udzielając konkretnej odpowiedzi stanowiącej przekazanie informacji publicznej. Jeżeli do organu nie wpłynęły określone informacje, to organ ich nie posiada. Natomiast pytanie nr 13 w istocie nie odnosi się do informacji publicznej a do stanu prawnego, na które mimo to organ udzielił odpowiedzi wskazując konkretną podstawę prawną".

W konsekwencji organ stwierdził, że w tych okolicznościach należy uznać, że "organ wywiązał się z ciążącego na nim - w myśl art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - obowiązku udostępniania informacji publicznej na wniosek strony w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, a zatem brak jest podstaw do stwierdzenia, że organ pozostaje w bezczynności, a w konsekwencji w bezczynności o charakterze rażącego naruszenia prawa. Zatem nie zachodzą przesłanki do zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej i udzielenia informacji publicznej".

Podkreślił również, że strona poza ogólnikowym stwierdzeniem, że "przesłane przez Organ odpowiedzi są niewystarczające podobnie jak odesłanie do publikacji" nie wskazała, w jakiej części w jej ocenie przesłane odpowiedzi są niewystarczające - czy odnosi się to do każdego z punktów (pytań) czy tylko w odniesieniu do niektórych z nich.

Przy takiej argumentacji PPIS stwierdził, że "skarga na bezczynność organu oraz żądanie wymierzenia organowi grzywny są całkowicie niezasadne".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga, jakkolwiek dopuszczalna, nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: p.p.s.a.

Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4, tj. mających za przedmiot m.in. decyzje administracyjne (pkt 1) oraz inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4), w tym przybierające postać tzw. czynności materialno-technicznych.

Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Zakres kontroli sądu w sprawach na bezczynność organu w załatwieniu sprawy sprowadza się do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze wydania określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego bądź podjęcia czynności materialno-technicznej oraz, czy wydanie określonego aktu prawnego nastąpiło w ustawowo określonym terminie. W myśl art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

W myśl art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902) - dalej: u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 601/05 - w braku odmiennego zastrzeżenia, wszystkie orzeczenia sądowe przywołane w niniejszym wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W odniesieniu do skarg na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie znajduje zastosowania wymóg z art. 53 § 2b in fine p.p.s.a. w postaci uprzedniego wniesienia ponaglenia do właściwego organu (por. np. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2433/18).

Poza tym, w postępowaniu toczącym się na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: k.p.a., z wyjątkiem, o którym mowa w art. 16 ust. 2 u.d.i.p. - wobec czego przed wniesieniem skargi nie ma obowiązku wyczerpania trybu przewidzianego w art. 53 § 2b p.p.s.a., a zatem nie zachodzi konieczność wniesienia ponaglenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a. Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia 4 marca 2020 r. sygn. akt I OSK 1917/18 i 21 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 4287/18).

Warto jeszcze zauważyć, że zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność można wnieść "w każdym czasie" - a które to określenie musi być postrzegane w aspekcie trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 17 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 973/19).

Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności skargi, Sąd wyjaśnia, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Z kolei rodzaje informacji, które ustawa w ramach katalogu otwartego uznaje w szczególności za informację publiczną, określone zostały w art. 6 u.d.i.p. Informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów.

Wobec tego należy wyjściowo zauważyć, że adresat wniosku – tj. w tym wypadku państwowy powiatowy inspektor sanitarny – jest co od zasady podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jest organem władzy publicznej. Zagadnienie to pozostawało zresztą poza sporem w niniejszej sprawie.

Udostępnianiu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym o ich organizacji oraz o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b i lit. d u.d.i.p.). Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.d.i.p., informację publiczną stanowi również informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym między innymi o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (pkt 3 lit. a) oraz dane publiczne, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności m.in. treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (pkt 4 lit. a).

Na tym tle w orzecznictwie stwierdza się, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (aktualnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 416), w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie. Przede wszystkim informację publiczną stanowią informacje zbierane przez organ dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, które gromadzone są w powiatowym rejestrze zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych. Powyższe dane stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.

Zdaniem Sądu, z obszernego zakresu przedstawionych we wniosku skarżących z dnia 14 stycznia 2024 r. pytań, który w istocie odpowiadał ich wcześniejszemu wnioskowi z dnia 15 września 2022 r., rozszerzonemu o pytanie nr 13, nie wszystkie z podniesionych kwestii w ogóle mogły być uznane za żądanie udzielenia przez organ informacji publicznej, czyli informacji, które odnoszą się do publicznej sfery działalności tego organu, a zostały wytworzone lub są posiadane przez ten organ. Część podnoszonych kwestii dotyczy informacji ogólnych dotyczących ochrony zdrowia, w szczególności związanych z problematyką szczepień, w których posiadaniu są inne organy. Do takich informacji zalicza się w szczególności kwestie opisane w pytaniu nr 1, 4 i 8. Dlatego też PPIS w K. słusznie zaznaczył, że nie jest właściwym adresatem powyższych żądań i wskazał organy, które tego rodzaju informacje posiadają. Zasadnie też w analogiczny sposób uczynił to w odniesieniu do pytań nr 3, 6, 11 i 12, skoro nie dysponował danymi ani wiedzą na temat wskazany w tych pytaniach. Przy tym, w odniesieniu do pkt 11 i 12 wniosku warto jeszcze dodać, że poza zakresem działania organu pozostaje informacja dotycząca wskazania, w jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem oraz obejmująca żądanie wymienienia konkretnych badań, które można wykonać w tym celu lub w celu wykazania niedoborów odporności. Przedmiot takiego pytania wkracza bowiem w sferę wiedzy medycznej i nie należy do zadań organu administracji publicznej, jakim jest powiatowy inspektor sanitarny. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest też pogląd, zgodnie z którym nie są informacją publiczną zagadnienia dotyczące działalności Światowej Organizacji Zdrowia. Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy polskich władz publicznych ani gospodarowania mieniem publicznym. Z tych względów organ nie miał prawnego obowiązku udzielenia odpowiedzi na te pytania (por. orzecznictwo przywołane w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2024 r. sygn. akt IV SAB/Po 69/24).

Kwestie, których dotyczą pytania nr 9 i 10 obejmują zaś informację z zakresu interpretacji i ocen prawnych oraz poradnictwa prawnego, wobec czego nie spełniają kryterium informacji publicznej. Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 28 września 2023 r. sygn. akt IV SAB/Po 98/23, w której Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. odpowiadał na niemal równobrzmiący (bo tylko różniący się brakiem pytania nr 13) wniosek o udostępnienie informacji publicznej, zgodnie z którym to stanowiskiem organ w trybie informacji publicznej nie jest zobowiązany do odpowiedzi na pytania dotyczące wiedzy prawniczej, zmierzające do udzielania porady prawnej lub dokonania przez organ wykładni przepisów. W szczególności zaś informacja żądana w pkt 9 wniosku nie jest zatem informacją publiczną, ponieważ dotyczy oceny zgodności wskazanych okoliczności z Konstytucją. Analogicznie też należy ocenić pytanie z pkt 13 wniosku.

W zakresie terminu udzielenia odpowiedzi należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli zaś informacja nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.).

Pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej oznacza w praktyce niepodjęcie stosownych czynności w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. Bezczynność polega zatem zasadniczo na nieudostępnieniu informacji (zaniechaniu rozpatrzenia wniosku), względnie na niewydaniu decyzji o odmowie jej udzielenia lub decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), jak też na niepoinformowaniu wnioskodawcy, że organ nie dysponuje żądaną informacją lub też, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, bądź udzieleniu odpowiedzi niepełnej lub niejasnej.

W niniejszej sprawie PPIS w piśmie z dnia 23 lutego 2024 r. (nadanym w dniu 26 lutego 2024 r.) udzielił odpowiedzi na wniosek skarżących z dnia 14 stycznia 2024 r. (doręczony organowi w dniu 15 lutego 2024 r.), całkowicie zasadnie odwołując się do wcześniejszej odpowiedzi z dnia 28 września 2022 r. (nadanym w tym samym dniu), jakiej udzielił skarżącym na niemal tożsamy wniosek z dnia 15 września 2022 r. W odpowiednim zakresie organ uzupełnił też informacje w zakresie pytań nr 5 i 7, aktualizując te informacje z uwagi na upływ czasu od pierwszego pisma z dnia 28 września 2022 r.

Wobec powyższego, organ nie przekroczył terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.

Odnosząc się zaś do głównego zarzutu skargi, że przesłane odpowiedzi są niewystarczające dla uznania zrealizowania obowiązku udzielenia informacji publicznej, Sąd podkreśla, że skuteczne postawienie zarzutu dotyczącego udzielenia niewyczerpujących odpowiedzi na pytania postawione we wniosku o udostępnienie informacji publicznej wymaga precyzyjnego wskazania, które odpowiedzi są niejasne (niepełne) oraz w jakim zakresie organ powinien je uzupełnić. Ogólne wskazanie, że organ udzielił "w nikłym stopniu odpowiedzi na pytania" jest niewystarczające.

Organ udzielił odpowiedzi na pytania skarżących w ustawowym terminie, w miarę posiadanych informacji - w sposób możliwie pełny i konkretny.

Zarzuty skargi okazały się bezpodstawne. Zdaniem Sądu, organ udzielił wystarczająco szczegółowych odpowiedzi na wszystkie zadane pytania. Stąd też brak podstaw do zarzucenia organowi bezczynności w udostępnieniu żądanej informacji publicznej. W zapytaniach dotyczących kwestii niebędących w zakresie kompetencji PPIS organ wskazał, w jakich specjalistycznych jednostkach można uzyskać odpowiedzi. Żadne z 13 pytań nie pozostało bez odpowiedzi. Brak jest też dokładnego wskazania przez skarżących, w jakim zakresie – ich zdaniem – odpowiedzi były "nikłe", co nie pozwala na szersze ustosunkowanie się do tego zarzutu.

W konsekwencji należało uznać, że wniosek skarżących w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej został, wbrew ogólnikowym twierdzeniom skargi, załatwiony prawidłowo i w ustawowo określonym terminie.

Z tych wszystkich względów Sąd stwierdził, że organ nie dopuścił się zarzucanej bezczynności.

W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.