Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 664/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 ust.1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 60, art. 67
journal: Dz.U. 2022 poz 1634
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
article: art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151, art. 250 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: § 4 ust. 1 i ust. 3 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2015 poz 1800
law: Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
article: § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 18
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.
article: art. 178 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Dnia 23 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak Protokolant st. asystent sędziego Marcelina Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 24 kwietnia 2023 roku znak SKO.4160.59.2023 w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty adiacenckiej 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokat I.K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] lokal [...], kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych obejmującą podatek VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej G. M. z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 24 kwietnia 2023 r. nr SKO.4160.59.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), art. 60 pkt 7, art. 61 ust. 1 pkt 4, art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1634 z późn. zm.) oraz art. 1 ust. 1 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity z 2018r., poz. 570 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Lutomiersk z 20 marca 2023 r. nr RRiGZ.3134.07.2022.U w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty adiacenckiej.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z 17 listopada 2022 r. nr 11/2022 ustalono na kwotę 22.070,40 zł opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w miejscowości W. oznaczonej w rejestrze gruntów jako działka nr [...] o pow. 9.832 m2, w następstwie jej podziału na działki od nr [...] do nr [...]. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 28 grudnia 2022 r. nr SKO.4160.287.2022.

26 stycznia 2023 r. do Urzędu Miasta i Gminy Lutomiersk wpłynął wniosek G.M. o umorzenie opłaty adiacenckiej.

Decyzją z 20 marca 2023r. nr RRiGZ.3134.07.2022.U Burmistrz Miasta i Gminy Lutomiersk odmówił umorzenia zaległej opłaty adiacenckiej w wysokości 22.070,40 zł.

W wyniku złożonego odwołania, zaskarżoną decyzją z 24 kwietnia 2023r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przypomniał, że organ przy wydawaniu decyzji w zakresie zastosowania ulg winien rozważyć, czy za zastosowaniem ulgi w postaci umorzenia należności przemawia ważny interes strony lub interes publiczny.

W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowo-wyjaśniającego ustalono, że: G.M., umowami zawartymi w formie aktów notarialnych z [...] września 2020 r. Repertorium [...] numer [...] oraz Repertorium [...] numer [...] sprzedała m.in. nieruchomości powstałe w wyniku podziału zatwierdzonego decyzją Wójta Gminy Lutomiersk nr 12/2020 z 21 lipca 2020 r., ostateczną 7 sierpnia 2020 r. nr RRiGZ.6831.12.2020, oznaczone odpowiednio działkami:

- nr [...] o pow. 0,1200 ha, nr 31/8 o pow. 0,1200 ha, nr [...] o pow. 0,5832 ha, udziały w wysokości 3/8 części we współwłasności działki drogowej nr [...] o obszarze 0,0162 ha, udziały w wysokości 3/8 części we współwłasności stanowiącej drogę wewnętrzną działki drogowej nr [...] o obszarze 0,2930 ha, udziały w wysokości 3/8 części we współwłasności działki drogowej nr [...] o obszarze 0,0249 ha za cenę w łącznej kwocie: 400.000,00 zł;

- nr [...] o pow. 0,1600 ha, udziały w wysokości 1/8 części w działce nr [...] o obszarze 0,0162 ha, udziały w wysokości 1/8 części w działce stanowiącej drogę wewnętrzną oznaczonej nr [...] o obszarze 0,2930 ha, udziały w wysokości 1/8 części w działce nr [...] o obszarze 0,0249 ha za cenę w łącznej kwocie: 100.000,00 zł. Łącznie za sprzedaż tych nieruchomości G.M. uzyskała kwotę: 500.000,00 zł.

W przedłożonej informacji o stanie majątkowym, w części dotyczącej posiadanego majątku nieruchomego, zobowiązana wskazała m.in. dom jednorodzinny z działką położony pod numerem porządkowym: P. , [...] P., nr księgi wieczystej [...]. Z treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, potwierdzonej podglądem na stronie internetowej Elektroniczne Księgi Wieczyste prowadzonej przez Ministerstwo Sprawiedliwości, wynika, iż G.M. nabyła nieruchomość oznaczoną działkami nr: nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 0,1959 ha położoną w miejscowości P., gmina P., 21 września 2020 r. (akt notarialny Repertorium [...] nr [...]).

Organ ustalił nadto, że wprawdzie zobowiązana ze względu na niskie dochody i zły stan zdrowia znalazła się w trudnej sytuacji, jednakże nie została ona spowodowana nadzwyczajnymi okolicznościami i nie może mieć wpływu na konieczność spełnienia obowiązku zapłaty należności publicznoprawnej, stanowiącej dochód budżetu gminy.

Ponadto organ zwrócił uwagę na okoliczność wcześniejszego posiadania, przez zobowiązaną, środków pieniężnych wystarczających na zapłatę, należności ustalonej decyzją Burmistrza Miasta i Gminy Lutomiersk 11/2022 z 17 listopada 2022 r. nr RRiGZ.3134.07.2022, w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej.

Na tej podstawie, w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji zasadnie uznał, iż argumenty wymienione we wniosku, a odnoszące się do trudnej sytuacji życiowej i materialnej, nie stanowią wystarczającej przesłanki do zastosowania instytucji umorzenia zobowiązania z tytułu opłaty adiacenckiej. W przedmiotowej sprawie bowiem, nie zaistniały nadzwyczajne względy, nagłe zdarzenia losowe, czy sytuacje spowodowane działaniem czynników zewnętrznych, na które zobowiązana nie miała wpływu a które doprowadziły do braku możliwości wywiązania się z zapłaty opłaty adiacenckiej. Organ odwoławczy wskazał, że dla udzielenia ulgi poprzez całkowite umorzenie należności, nie jest wystarczające subiektywne przekonanie dłużnika, że taki jest właśnie jego interes w uzyskaniu ulgi, jeżeli obiektywnie istniejące okoliczności tego nie potwierdzają. Z kolei odwołanie się do "interesu publicznego" wymaga każdorazowo dokonywania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak np. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej. Zgodnie z zasadą mającą miejsce przy stosowaniu ulg w spłacie należności stanowiących dochód gminy, należy po zbadaniu całości sprawy, mając na uwadze możliwości finansowe i życiowe starającej się o ulgę strony, dokonać wyważenia interesu społecznego i interesu dłużnika. A tym samym przy ocenie tej okoliczności należy uwzględnić zasadność obciążenia jednostki samorządu terytorialnego, a w konsekwencji całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy. Organ przypomniał, że decyzja o umorzeniu opłaty adiacenckiej jest decyzją o charakterze uznaniowym więc musi odpowiednio wyważyć interesy przeciwstawnych stron - interes obywatela z interesem publicznym, kierując się przy tym proporcjonalnością uwzględniania obu rodzaju interesów. W tym warunkach, w ocenie organu odwoławczego, słusznie wskazuje zatem organ, że zobowiązana winna być traktowana, jak każda inna osoba, na rzecz której organ wcześniej w drodze decyzji ustalił opłatę adiacencką. Zostaje wówczas zachowana zasada sprawiedliwości wobec wszystkich obywateli dokonujących podziałów nieruchomości w celu ich ewentualnego późniejszego zbycia celem uzyskania korzyści finansowych. Organ odwoławczy zauważył, iż G.M. takie korzyści osiągnęła w 2020 r. a zatem udzielenie ulgi może doprowadzić do utraty zaufania obywateli do organów władzy publicznej. Zasadą pozostać musi płacenie należności w sposób i w terminach przewidzianych przez prawo i jedynie nadzwyczajne okoliczności mogą spowodować odstępstwo od tej reguły.

Mając powyższe na względzie, organ odwoławczy doszedł do przekonania, iż w sprawie nie zaistniała również przesłanka "interesu publicznego", która umożliwia umorzenie zobowiązania. Wobec kwestionowania tego rozstrzygnięcia przez G.M., organ II instancji wyjaśnił odwołującej się, że samo tylko stwierdzenie trudnej życiowo sytuacji wnioskodawcy nie nakłada na organ automatycznego obowiązku orzeczenia umorzenia zobowiązań, zastosowanie bowiem tej instytucji jest możliwym do zastosowania przywilejem a nie obowiązkiem organu, wyjątkiem a nie regułą.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi G.M. wniosła o umorzenie opłaty adiacenckiej, ponownie wskazując na swoją trudną sytuację materialną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi o odmowie umorzenia opłaty adiacenckiej.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 64 ust.1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 60 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tj.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1634 z późn.zm) - dalej jako "u.f.p.".

Zgodnie z tym art. 64 ust. 1 pkt. 2 u.f.p., należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może, na wniosek zobowiązanego: umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym (lit. a); umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego (lit. b).

Przepis art. 60 u.f.p. stanowi, iż środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych:

1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;

2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego;

3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych;

4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych;

5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych;

6) należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności;

6a) należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe;

7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;

8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.

Zgodnie natomiast z art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

Nadmienić należy, że postępowanie o udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności uregulowane w powołanym powyżej przepisie jest oparte na uznaniu administracyjnym, na co wskazuje wprowadzony do treści tego przepisu zwrot "organ może". Oznacza to, że organ ma obowiązek zbadania i oceny istnienia przesłanek warunkujących umorzenie wnioskowanych należności oraz istniejących między nimi wzajemnych relacji.

Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia wyraża się w tym, iż organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanek umorzenia uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest jednak stanowisko, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Oznacza to, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści artykułów 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie powinno zaś odpowiadać wymogom art. 107 k.p.a, tak, aby strona mogła mieć pewność, a sąd mógł ocenić, że wszystkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów. W szczególności w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla wnioskującego powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia lub nieistnienia okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia. Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek, tj. np. w sytuacji ustalenia przez organ, że w sprawie występuje ważny interes zobowiązanego. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi.

W orzecznictwie wskazuje się, że obie te przesłanki (ważny interes zobowiązanego i interes publiczny) mają tę samą wartość i w związku z tym żadna z nich nie powinna być preferowana przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności. Organ rozpoznając wniosek nie jest w tym względzie skrępowany stanowiskiem wnioskodawcy oraz jego oceną przesłanek umorzeniowych. Ma jednak obowiązek przeprowadzenia postępowania w sposób umożliwiający wnioskodawcy wykazanie okoliczności uzasadniających umorzenie należności w całości lub w części (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2022 r. w spr. I GSK 1117/21, CBOSA).

Wymaga wyjaśnienia, że kontrola sądowa tego rodzaju rozstrzygnięć (opartych na uznaniu administracyjnym) sprowadza się w głównej mierze do zbadania, czy decyzja poprzedzona została prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego i prawnego sprawy. Sąd bada więc, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej w myśl, której organy zobligowane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.). Ponadto, czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.), czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.) oraz czy wydane decyzje odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności, czy uzasadnienie decyzji wskazuje przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia należności. Natomiast sam wybór rozstrzygnięcia, dokonany na podstawie kryteriów celowości i słuszności pozostaje poza kontrolą sądu. Istnieją pewne granice uznania administracyjnego, w obrębie których może poruszać się organ administracji, podejmując decyzję na podstawie art. 64 ust. 1 pkt. 2 lit. a u.f.p. (por. wyroki NSA: z 27 lutego 2013 roku, sygn. II FSK 1351/11, z 2 lutego 2017 roku, sygn. II FSK 4126/14 oraz z 7 marca 2017 roku, sygn. I OSK 1262/15).

Powyższe uwagi odnoszą się również do umorzenia zobowiązania z tytułu opłaty adiacenckiej. Należy podkreślić, że przyznanie organowi administracji dyskrecjonalnych uprawnień, wynikających z uznania administracyjnego, nie oznacza zupełnej dowolności w podejmowaniu przez ten organ decyzji.

Istota sprawy sprowadza się zatem do konieczności dokonania przez organy administracji oceny żądania skarżącego w kontekście przesłanki interesu publicznego i uczynienie użytku z przysługującego im uznania administracyjnego w ramach zgodnych z art. 6 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej (por. wyrok: NSA z 27 lutego 2013 roku, sygn. II FSK 1351/11, NSA z 2 lutego 2017 roku, sygn. II FSK 4126//14, NSA z 7 marca 2017 roku, sygn. I OSK 1262/15).

Na gruncie niniejszej sprawy decyzją Wójta Gminy Lutomiersk nr 11/2022 z 17 listopada 2022 r., utrzymanej w mocy ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 28 grudnia 2022 r. nr SKO.4160.287.2022, zobowiązano G.M. (poprzednio K.) do uiszczenia na rzecz Gminy Lutomiersk opłaty adiacenckiej 22.070,40 zł.

Przedmiotowa opłata adiacencka ma związek z zatwierdzeniem decyzją Wójta Gminy Lutomiersk nr 12/2020 z 21 lipca 2020 r. podziału nieruchomości oznaczonej działką nr [...] o pow. 0,9832 ha położonej w obrębie W., gmina Lutomiersk, na działki ewidencyjne: nr [...] o pow. 0,1600 ha, nr [...] o pow. 0,1200 ha, nr 31/8 o pow. 0,1200 ha, nr [...] o pow. 0,5832 ha.

Rozpoznając wniosek skarżącej o umorzenie w całości opłaty adiacenckiej, organy ustaliły sytuację majątkową skarżącej. Z dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę organ ustalił, iż osoby pozostające na wspólnym gospodarstwie domowym skarżącej to G.M. (42 lata) - zobowiązana, D.M. (32 lata) – mąż, D.M. (6 lat) - syn, W.M. (3 lata) - syn. Miesięczny dochód na rodzinę skarżącej wynosi 1.200,00 zł, w tym: 2 x 500+, rodzinne, a na strukturę miesięcznych wydatków składa się: gaz - 150,00 zł, prąd - 709,32 zł, woda - 170,10 zł, szambo - 200,00 zł, śmieci - 175,00 zł, opał - 5.000,00 zł, telefon - 133,97 zł, odpady komunalne - 2.467,41 zł, opłata za internet - 80,00 zł, recepty - 100,00 zł, szkoła syna D. - 265,00 zł oraz jego ubezpieczenie - 60,00 zł, a także szkoła syna W. -200,00 zł oraz jego ubezpieczenie - 60,00 zł. Ponadto organ ustalił, iż G.M. i D.M. są osobami bezrobotnymi. Zobowiązana posiada dom jednorodzinny z działką, numer porządkowy: [...] P., P. , numer księgi wieczystej [...], oraz kurnik 2,5 m - 2 m powierzchnia, wartość 2.500,00 zł.

Ponadto organ ustalił, iż G.M., aktami notarialnymi z [...] września 2020 r. Repertorium [...] numer [...] oraz Repertorium [...] numer [...] sprzedała m.in. nieruchomości powstałe w wyniku podziału zatwierdzonego decyzją Wójta Gminy Lutomiersk z 21 lipca 2020 r., oznaczone działkami nr odpowiednio: nr [...] o pow. 0,1200 ha, nr 31/8 o pow. 0,1200 ha, nr [...] o pow. 0,5832 ha, udziały w wysokości 3/8 części we współwłasności działki drogowej nr [...] o obszarze 0,0162 ha, udziały w wysokości 3/8 części we współwłasności stanowiącej drogę wewnętrzną działki drogowej nr [...] o obszarze 0,2930 ha, udziały w wysokości 3/8 części we współwłasności działki drogowej nr [...] o obszarze 0,0249 ha za cenę w łącznej kwocie: 400.00,00 zł; nr [...] o pow. 0,1600 ha, udziały w wysokości 1/8 części w działce nr [...] o obszarze 0,0162 ha, udziały w wysokości 1/8 części w działce stanowiącej drogę wewnętrzną oznaczonej nr [...] o obszarze 0,2930 ha, udziały w wysokości 1/8 części w działce nr [...] o obszarze 0,0249 ha za cenę w łącznej kwocie: 100.00,00 zł. Zatem łącznie za sprzedaż tych nieruchomości G.M. uzyskała kwotę 500.000,00 zł. Z treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P., V Wydział Ksiąg Wieczystych, potwierdzonej podglądem na stronie internetowej Elektroniczne Księgi Wieczyste prowadzonej przez Ministerstwo Sprawiedliwości organ ustalił, iż G.M. nabyła zabudowaną nieruchomość oznaczoną działkami nr: nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 0,1959 ha położoną w miejscowości P., gmina P., [...] września 2020 r. (akt notarialny Repertorium A nr [...]).

Ustalone przez organ okoliczności obrazują całościowo sytuację majątkową skarżącej, która nie może być ograniczona wyłącznie do bieżących stałych dochodów i wydatków.

Jak słusznie wskazał organ, w przedmiotowej sprawie, nie zaistniały nadzwyczajne względy, nagłe zdarzenia losowe, czy sytuacje spowodowane działaniem czynników zewnętrznych, na które zobowiązana nie miała wpływu, a które doprowadziły do braku możliwości wywiązania się z zapłaty opłaty adiacenckiej. Dla udzielenia ulgi poprzez całkowite umorzenie należności, nie jest wystarczające subiektywne przekonanie dłużnika, że taki jest właśnie jego interes w uzyskaniu ulgi, jeżeli obiektywnie istniejące okoliczności tego nie potwierdzają.

Sąd potwierdza stanowisko organu, jedynie wyjaśniając stronie, że ponoszenie stałych wydatków z tytułu utrzymania nie spełnia jeszcze samo w sobie przesłanki do umorzenia należności publiczno-prawnych. Co prawda skarżąca wskazała, że nie ma środków na uiszczenie wymaganej opłaty z uwagi na swą sytuację majątkową oraz brak pracy, jednak w sytuacji dokonanych przez skarżącą w 2020 roku transakcji i posiadanego majątku nieruchomego oraz uzyskanych kwot ze sprzedaży nieruchomości takie twierdzenia pozostają bez wpływu na ocenę możliwości płatniczych skarżącej, która winna liczyć się z poniesieniem opłat .

Organ słusznie rozważył również zasadność umorzenia należności w kontekście interesu publicznego podnosząc, że w niniejszej sprawie za umorzeniem należności nie przemawia również interes publiczny. Organ odwoławczy podkreślił, że pojęcie interesu publicznego odwołuje się do wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość czy zaufanie do organów państwa a przy ocenie tej okoliczności należy uwzględnić zasadność obciążenia jednostki samorządu terytorialnego, a w konsekwencji całego społeczeństwa, kosztami udzielonej w ten sposób pomocy. Organ nie znalazł podstaw do przyjęcia, że interes publiczny stanowił o zasadności umorzenia tej należności w całości.

Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. między innymi uzasadnienie do wyroku NSA z 2 lutego 2017 r. sygn. akt II FSK 4126/14 – orzecznictwo na tle art. 6 § 1 Ordynacji podatkowej) stosowanie ulg, np. w postaci umorzenia, nie stanowią przywileju samego w sobie. Jest to forma pomocy udzielonej przez państwo po to, by poprzez stosowanie zasady terminowego płacenia podatków nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia, tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do obowiązanego do zapłaty oraz jego najbliższych, a także osób zależnych od niego zależnych. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych, państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. W konsekwencji ustalenie przez organ kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe uiszczanie zobowiązań publicznoprawnych w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Dokonując "ważenia" obu wartości organ podatkowy uwzględniać powinien zasady etyki, sprawiedliwości i zaufania do organów państwa itp. (por. wyrok NSA z 27 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1351/11).

Te kwestie zostały rozważone przez organy, które uznały, że na gruncie sprawy nie zachodzi taki interes, publiczny czy prywatny, który uzasadniałby umorzenie w całości opłaty adiacenckiej, o które wnosiła skarżąca.

Przeprowadzone przez organy obu instancji postępowanie wyjaśniające, odpowiadało wymogom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organy podjęły w sprawie wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z art. 7 kpa oraz zebrały, uzupełniły i wreszcie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, uwzględniając wnioski strony a uzasadnienia ich rozstrzygnięć odpowiadały przepisom art. 107 k.p.a.

Ze względu na powyższe skarga na zasadzie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu, o czym sąd orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Podstawę prawną wydania rozstrzygnięcia z punktu drugiego sentencji stanowił natomiast art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 4 ust. 1 i ust. 3 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Sąd podziela bowiem stanowisko prezentowane w szeregu wyroków Trybunału Konstytucyjnego, kwestionujące konstytucyjność zróżnicowania wynagrodzenia otrzymywanego przez pełnomocników z urzędu ze stawkami opłat za czynności pełnomocników działających z wyboru (zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt SK 66/19 – Lex nr 2952994, z 20 grudnia 2022 r., sygn. akt SK 78/21 – Lex nr 3489599, z 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt SK 85/22 – Lex nr 3519500 oraz z 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt SK 53/22 (Dz. U. z 2023 r., poz. 842).

Kierując się zatem prokonstytucyjną wykładnią przepisów prawa oraz bazując na zasadzie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP należało przyznać pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie na poziomie równym minimalnej stawce wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, tj. w kwocie 480 zł, w tym podatek od towarów i usług, pomijając przy tym dyspozycję § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t. jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 18).