Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1363/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Marszałek Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 15zzzzl5
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej V. Sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Kr 275/23 w sprawie ze skargi V. Sp. z o.o. w G. na czynność Marszałka Województwa Małopolskiego z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wsparcia finansowego dla przewoźników w związku z Covid-19 oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 12 czerwca 2023 r., o sygn. akt I SA/Kr 275/23, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a."), oddalił skargę V. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej jako: "Spółka" lub "Skarżąca kasacyjnie") na czynność Marszałka Województwa Małopolskiego z dnia [...] stycznia 2023 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wsparcia finansowego związanego z Covid-19. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz innych orzeczeń powołanych poniżej, dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

2.1. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżyła powyższy wyrok w całości i na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. zarzuciła naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 15zzzzl5 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm. - dalej w skrócie: "ustawa o Covid-19") poprzez błędne uznanie, iż nie stanowi naruszenia tych przepisów przedwczesne ustalenie przez Marszałka Województwa Małopolskiego, w wyniku zaniechania przeprowadzenia jakichkolwiek czynności niezbędnych dla właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności koniecznych dla poczynienia istotnych w sprawie ustaleń w przedmiocie rzeczywistego stanu finansowego Spółki, jak również w następstwie uniemożliwienia dokonania korekty danych zawartych we wniosku, iż pomoc w ramach programu pomocowego SA.62603 - Covid-19 Support to bus operators nie znajduje zastosowania wobec Spółki, co doprowadziło do przedwczesnej odmowy przyznania wnioskowanej pomocy finansowej, podczas gdy Spółka spełnia wszystkie warunki przewidziane przepisami powyższej ustawy Covid-19 do jej otrzymania;

2) przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 151 P.p.s.a. poprzez jego nieuprawnione zastosowanie, spowodowane niedostrzeżeniem wad postępowania administracyjnego, tj. niewłaściwą kontrolę działalności administracji publicznej i w konsekwencji oddalenie skargi Spółki przez Sąd pierwszej instancji, pomimo tego, iż Spółka wykazała, że postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami uzasadniającymi jej uwzględnienie, co spowodowało jednocześnie naruszenie art. 146 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wskazanego naruszenia prawa materialnego, podczas gdy zarzut ten był zasadny ze względu na przytoczone w pkt 1 niniejszej skargi kasacyjnej okoliczności, tj. fakt spełniania przez Spółkę wszystkich warunków przewidzianych przepisami powyższej ustawy o Covid-19 do otrzymania pomocy finansowej w ramach programu pomocowego SA.62603 - Covid-19 Support to bus operators i tym samym na uwzględnienie zasługiwał wniosek Spółki o uchylenie zaskarżonej czynności Marszałka Województwa Małopolskiego w całości i uznanie przez Sąd, że Spółce przysługuje prawo do otrzymania wsparcia finansowego w ramach programu pomocowego SA.62603 – Covid-19 Support to bus operators.

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie oraz o zasądzenie na rzecz Spółki kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

2.2. Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

3. Skarga kasacyjna z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny sporządził uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 193 zdanie drugie P.p.s.a., przedstawiając jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta ma charakter szczególny, gdyż wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed Sądem odwoławczym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny sprowadził swoją dalszą wypowiedź tylko do rozważań, oceniających zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz żadna z przesłanek, przewidziana w art. 189 P.p.s.a., które podlegają rozważeniu z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę jedynie zakres wyznaczony podstawami skargi kasacyjnej określonymi w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., które dotyczą obrazy prawa materialnego oraz naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegałyby zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jednak w rozpoznawanej sprawie należało odstąpić od tej zasady z uwagi na to, że o wyniku sprawy decydowała ocena w oparciu o przepisy ustawy o Covid-19.

3.1. Powołując w skardze kasacyjnej obrazę art. 15zzzzl5 ustawy o Covid-19, wskazano na błędne uznanie i przedwczesne ustalenie oraz zaniechanie organu, co oznacza, że Skarżąca kasacyjnie zarzuca w istocie niewłaściwe zastosowanie powyższego przepisu prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut wadliwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Jest to konsekwencją faktu, że błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń, czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. W rozpatrywanej skardze kasacyjnej poza powołaniem przepisów wynikowych, czyli art. 151 i art. 146 P.p.s.a., nie sformułowano żadnych zarzutów procesowych, kwestionujących ustalony przez organ stan faktyczny, zaaprobowany przez Sąd pierwszej instancji, co oznacza związanie nim w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy ocena zasadności powyższego zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie niekwestionowanego stanu faktycznego, którego ustalenia nie zostały podważone.

3.2. Odnosząc się do istoty sporu należy wyjaśnić, że wsparcie finansowe przewoźników wykonujących przewozy autobusowe o charakterze użyteczności publicznej zostało uregulowane w art. 15zzzzl5 ustawy o Covid-19, który w sposób wyczerpujący określa zasady wypłaty tego wsparcia. Stosownie do art. 15zzzzl5 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Covid-19 w celu przeciwdziałania skutkom Covid-19 przewoźnicy wykonujący przewozy autobusowe oraz operatorzy przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej, z wyłączeniem komunikacji miejskiej, otrzymują wsparcie finansowe za miesiące obowiązywania ograniczeń w przemieszczaniu się środkami publicznego transportu zbiorowego w zakresie liczby zajętych miejsc siedzących albo miejsc siedzących i stojących w stosunku do dokumentacji technicznej lub techniczno-ruchowej pojazdu, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2021 r. Wysokość wsparcia, o którym mowa w ust. 1, ustala się dla każdego z beneficjentów przez porównanie poniesionych kosztów i osiągniętych przychodów w przeliczeniu na pracę eksploatacyjną zrealizowaną za każdy miesiąc roku 2019 w stosunku do poniesionych kosztów i osiągniętych przychodów w przeliczeniu na pracę eksploatacyjną zrealizowaną za ten sam miesiąc roku 2021 (ust. 2) .

Z ust. 3 art. 15zzzzl5 ustawy o Covid-19 wynika, że wsparcie, o którym mowa w ust. 1, jest należne beneficjentowi, w przypadku gdy: 1) z porównania, o którym mowa w ust. 2, wynikać będzie pogorszenie wyniku finansowego w odniesieniu do wozokilometra przewozu za objęty wsparciem miesiąc roku 2021 oraz 2) w miesiącu objętym wsparciem utrzymana została praca eksploatacyjna wyrażona w wozokilometrach na poziomie tego samego miesiąca roku 2019, a w przypadku obniżenia pracy eksploatacyjnej kwota wsparcia ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu. Zgodnie z ust. 8 tego przepisu środki finansowe są przekazywane przez właściwego miejscowo marszałka województwa na podstawie wniosków składanych przez przewoźnika, o którym mowa w ust. 1, lub organizatora publicznego transportu zbiorowego na podstawie wniosku złożonego przez operatora, o którym mowa w ust. 1, zawierających kalkulację wnioskowanych kwot wsparcia w ujęciu miesięcznym wraz z oświadczeniem o prawidłowości danych w nich ujętych. W myśl art. 15zzzzl5 ust. 9 ustawy o Covid-19 w celu weryfikacji danych ujętych we wniosku, o którym mowa w ust. 8, właściwy miejscowo marszałek województwa może:

1) żądać od przewoźnika oraz organizatora, o których mowa w ust. 1, dokumentów potwierdzających informacje zawarte we wniosku;

2) przeprowadzać kontrole i zlecać - na koszt beneficjentów - ich przeprowadzenie.

Przywołane powyżej regulacje określają w sposób wyczerpujący zasady wypłaty wsparcia finansowego przewoźników wykonujących przewozy autobusowe o charakterze użyteczności publicznej. Prawidłowe jest zatem stanowisko Sądu pierwszej instancji, że organ opierając się na danych przedstawionych przez Spółkę, zawierających kalkulacje wnioskowanych kwot wsparcia w ujęciu miesięcznym oraz na oświadczeniu o prawidłowości danych w nich ujętych, nie miał podstaw do kwestionowania czy weryfikacji danych wskazanych we wnioskach Spółki, które zostały przeanalizowane i ocenione. Co istotne Spółka nie wniosła w toku postępowania zastrzeżeń co do sposobu dokonanych wyliczeń oraz korekt, wskazując dopiero po zakończeniu postępowania, na własną pomyłkę w zakresie danych podanych we wniosku, która polegała na nieuwzględnieniu niektórych kosztów, co miało wpływ na ostateczny wynik finansowy. Słusznie Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że organowi nie można przypisać błędów w postępowaniu, skoro polegał on na danych, najlepiej znanych Skarżącej kasacyjnie i po ich analizie stwierdził, że Spółka nie spełnienia warunków do wsparcia finansowego przewoźników, na podstawie art. 15zzzzl5 ustawy o Covid-19.

W skardze kasacyjnej nie wykazano uchybień w postępowaniu organów, ani Sądu pierwszej instancji, który zasadnie przyjął, że organ przyznaje wsparcie na podstawie złożonych wniosków i wsparcie jest należne beneficjentowi, tylko w ściśle określonej sytuacji, pogorszenia wyniku finansowego. Jeśli po dokonaniu analizy danych zawartych we wniosku i dokonaniu porównania, o którym mowa w ust. 2, brak jest pogorszenia wyniku finansowego, co w niniejszej sprawie nie zostało podważone, to brak jest podstaw do udzielenia wnioskowanej pomocy. Nie ulega wątpliwości, że w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii Covid-19 obowiązkiem organu było sprawdzenie i porównanie danych przedstawionych szczegółowo w treści wniosku. Wprawdzie na podstawie art. 15zzzzl5 ust. 9 ustawy o Covid-19 organ może żądać od przewoźnika, dokumentów potwierdzających informacje zawarte we wniosku, czy przeprowadzać kontrole i zlecać - na koszt beneficjentów - ich przeprowadzenie, ale tylko w celu weryfikacji danych ujętych we wniosku. Jeżeli zatem dane zawarte we wniosku nie wzbudziły wątpliwości organu, który uznał je za miarodajne, a Spółka nie podjęła w toku postępowania próby ich korekty, składając oświadczenie o ich prawidłowości, to bezpodstawne jest oczekiwanie zawarte w skardze kasacyjnej podjęcia "przeprowadzenia jakichkolwiek czynności niezbędnych dla właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności koniecznych dla poczynienia istotnych w sprawie ustaleń w przedmiocie rzeczywistego stanu finansowego Spółki". Wbrew twierdzeniom Spółki organ nie uniemożliwił dokonania korekty danych zawartych we wniosku. W interesie Spółki ubiegającej się o wsparcie finansowe dla przewoźników było precyzyjne, prawidłowe i rzetelne wypełnienie wniosku o pomoc, przedstawiając dane bez omyłek i błędów. Skarżąca kasacyjnie pomija, że postępowanie w przedmiocie udzielenia wsparcia w związku z ograniczeniami wszczynane jest wyłącznie na wniosek przewoźnika, a ustalenie prawa do wparcia następuje na podstawie wniosku i złożonych oświadczeń. Na organie nie ciążył obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy, a jedynie uwzględnienia całego materiału dowodowego przedstawionego przez stronę. Wobec powyższego ciężar wykazania spełnienia przesłanek, w tym pogorszenia wyniku finansowego, od którego uzależnione jest otrzymanie wsparcia, spoczywa na przewoźniku, a nie na organie.

Reasumując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, w niniejszej sprawie nie doszło do obrazy art. 15zzzzl5 ustawy o Covid-19 i przedwczesnego ustalenia przez organ stanu finansowego Spółki.

3.3. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów art. 151 i art. 146 P.p.s.a., które jako przepisy wynikowe stanowią jedynie prawną podstawę orzeczenia odpowiednio oddalającego skargę lub uwzględniającego skargę na akt. W przypadku art. 146 P.p.s.a., który składa się z dwóch paragrafów, autor skargi kasacyjnej nie wskazał, o którą jednostkę redakcyjną tego przepisu chodzi, co uniemożliwia pełne odniesienie się do tej części zarzutu. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zawartymi w skardze kasacyjnej podstawami i wnioskami (w myśl art. 174 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 176 P.p.s.a.), co oznacza m.in., że jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest zatem rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego domyślanie się, precyzowanie lub korygowanie przepisów podanych w sposób niepełny w zarzutach skargi kasacyjnej.

W art. 151 P.p.s.a., zastosowanym przez WSA w Krakowie, ustawodawca uregulował treść rozstrzygnięcia sądu w przypadku, gdy nie zostały potwierdzone zarzuty naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym. Skuteczność zarzutu naruszenia tego przepisu zależy od wykazania zasadności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Orzeczenie oddalające skargę nie jest bowiem skutkiem zastosowania jedynie art. 151 P.p.s.a., lecz następstwem ustaleń poprzedzających wydanie wyroku i zastosowania przepisów nakazujących sądowi takie ustalenia poczynić. Innymi słowy skoro WSA w Krakowie nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to prawidłowo zastosował środek przewidziany w ustawie, oddalając skargę Spółki, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Wobec powyższego zarzuty naruszenia opisanych powyżej przepisów P.p.s.a. uznać należy za bezzasadne.

3.4. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną Spółki jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, po uprzednim rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 182 § 2 P.p.s.a.

M. Bejgerowska B. Fischer J. Salachna