Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 424/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek rolny
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Przyznano wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 6 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 333
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - t.j.
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1752
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 28 kwietnia 2023 r., nr SKO.4140.38.2023 w przedmiocie wymiaru podatku rolnego na 2023 rok 1) oddala skargę, 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wynagrodzenie adwokatowi A.G. w kwocie 147,60 (sto czterdzieści siedem i 60/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 27,60 (dwadzieścia siedem i 60/100) złotych, za pomoc prawną udzieloną z urzędu.


UZASADNIENIE

J.K. (dalej: skarżący/podatnik) poddał kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w {...}z {...} kwietnia 2023 r. nr{...}, którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy {...}z {...} lutego 2023 r. nr {...}(sprostowaną postanowieniem z {...} kwietnia 2023 r. nr{...}) ustalającą, solidarnie podatnikowi oraz innym wymienionym w decyzji podatnikom, wysokość zobowiązania podatkowego w podatku rolnym na rok 2023 w kwocie {...} zł.

Wójt Gminy {...}za podstawę wymiaru podatku rolnego od działek o nr ew. {...}i {...}przyjął następujące wartości:

1) powierzchnia fizyczna – 0,7673 ha, w tym podlegająca opodatkowaniu 0,5536 ha i zwolniona od podatku 0,2137 ha,

2) powierzchnia przeliczeniowa – 0,4096 ha, w tym podlegająca opodatkowaniu 0,3669 ha i zwolniona od podatku 0,0427 ha,

3) podstawa opodatkowania użytków rolnych – 0,3669 ha,

4) stawka podatku –{...}zł

5) kwota podatku –{...}zł,

6) kwota podatku (do zapłaty, po zaokrągleniu do pełnego złotego) –{...}zł.

Organ pierwszej instancji podał, że ww. dane o powierzchni gruntu pozyskano z zawiadomienia z 1 kwietnia 2020 r. o zmianie danych, jakie otrzymano od Starosty Powiatu{...}. W myśl art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, podstawą wymiaru podatku są dane z ewidencji gruntów i budynków. W aktach sprawy zgromadzono:

1) wypis z rejestru gruntów dla działek nr ewid. {...}o pow. 0,6478 (zawierająca następujące użytki: Ps IV o pow. 0,3038 ha, Lzr-Ps IV o pow. 0,1055 ha, R IVa o pow. 0,1303 ha, Lzr-Ps V o pow. 0.1082 ha) oraz nr ewid. {...{(użytek R IVa o pow. 0,1195 ha), w których udział podatnika jako właściciela (współwłaściciela) wynosi 120/2880 części.

2) zawiadomienie od Starosty z 1 kwietnia 2020 r. o zmianie danych w ewidencji wynikającej z postanowienia Sądu z 26 listopada 2018 r. sygn. I Ns 373/18 w zakresie odnoszącym się do właścicieli (współwłaścicieli) działek i użytków gruntowych.

W odwołaniu podatnik zgłosił zastrzeżenia co do obciążenia go podatkiem rolnym, uznając wydaną decyzję za bezpodstawną. Podniósł, że nie przedstawiono mu dowodów, aby przysługiwało mu jakiekolwiek prawo do działek położonych w B. Posiada testament, jaki pozostawiła matka, który powinien mieć decydujące znaczenie. Zwrócił również uwagę na sprzeczność w podanych kwotach podatku, ponieważ podano ją w dwóch różnych wysokościach:{...} zł i {...} zł, które wprawdzie później sprostowano, ale on nie przejawia tym żadnego zainteresowania, ponieważ nie powinien być tym podatkiem obciążony. Za bezprawne uznał także zawiadomienie, jakie Starosta przesłał do Urzędu Gminy, ponieważ jak dotychczas nie toczyło się postępowanie o dział spadku.

Opisaną na wstępie decyzją SKO w {...}utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy uznając, że nie narusza ona przepisów postępowania (Ordynacji podatkowej), ani przepisów prawa materialnego – ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.

Organ odwoławczy podkreślił, że ewidencja gruntów i budynków stanowi dla organów podatkowych źródło urzędowej informacji, którymi są związane. Dopóki dane te nie zostaną zmienione w odpowiednim trybie, dopóty organ podatkowy obowiązany będzie je uwzględniać przy wymiarze podatków. Ze zgromadzonych dowodów wynika, że odwołujący się podatnik jest współwłaścicielem działek o nr ewid. {...} i {...}. Sygnalizowana w odwołaniu omyłka została przez organ pierwszej instancji sprostowana.

W skardze do tut. Sądu podatnik podniósł, że nie wie, z jakiego powodu został obciążony podatkiem. Uważa, że postanowienie Sądu Rejonowego w Przemyślu o sygn. I Ns 375/18 jest bezprawne, ponieważ dotyczyło ono innej sprawy spadkowej, kogo innego i czego innego. Dostrzegł, że w decyzji Wójta był błąd, nie została ona oznaczona numerem sprawy, lecz numerem ewidencyjnym kartoteki i dlatego starał się ten błąd zgłosić w SKO w {...}Według jego oceny, właścicielem całości nieruchomości jest nadal jego dziadek, po którym nie zostało przeprowadzone żadne postępowanie spadkowe, więc ani on, ani jego matka i ojciec, ani siostry matki, nie mogły niczego w taki sposób nabyć. Z tego powodu jego siostra nie mogła więc niczego sprzedać. Zwracał się o stosowne wyjaśnienia i dokumenty do Starosty, ale został odesłany do sądu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w {...} wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd kontrola wydanych w sprawie decyzji podatkowych i postępowania, w których je wydano, nie wykazała, aby doszło do naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego albo procesowego, o których mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz U. z 2023 r. poz. 1634 z późń. zm.; dalej: "P.p.s.a."). Dlatego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrolowanymi decyzjami organy podatkowe ustaliły podatnikowi (solidarnie wespół z innymi podatnikami) zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym na rok 2023. Ustalenia faktyczne dotyczące przedmiotu opodatkowania organ pierwszej instancji oparł na danych z ewidencji gruntów i budynków, które udokumentował w aktach sprawy informacjami z rejestru gruntów i otrzymanym od Starosty zawiadomieniem o zmianie danych w ewidencji gruntów i budynków. Powołane na wstępie niniejszego uzasadnienia dane liczbowe o gruntach zostały przyjęte w takiej treści, jaka wynika z tych dokumentów. Sąd nie stwierdził rozbieżności między danymi przyjętymi do wymiaru podatku, w tym powierzchni gruntów, ich rolnego charakteru, oraz klasyfikacji jak i stawki podatku. Podatnik nie przedstawił natomiast żadnego dowodu, który dane z ewidencji odnoszące się do powierzchni działek by podważył.

W przekonaniu Sądu, nie są także wadliwe ustalenia odnoszące się do podmiotów zobowiązanych z tytułu obowiązku podatkowego - podatników. Przyjęte dane osobowe znajdują odzwierciedlenie we wpisach w księdze wieczystej prowadzonej dla działek nr ewid. {...} i {...} (nr księgi wieczystej {...}). Stanowisko podatnika odnoszące się w szczególności do tej ostatniej kwestii nie zasługiwało więc na uwzględnienie. Z ww. księgi wieczystej wynika, że jej współwłaścicielami w przyjętych przez organy udziałach są: Gmina {...} E.G. B.K., A.M.J.M., Z.K. , A.K. , T.K. , H.R. , I.F. i skarżący, zaś podstawą wpisu danych osobowych części tych osób, w tym skarżącego, było postanowienie Sądu Rejonowego w Przemyślu I Wydział Cywilny z 26 listopada 2018 r. o sygn. I Ns 373/18 o stwierdzeniu nabycia spadku. Podważanie tego rodzaju aktu prawnego, jak usiłuje to czynić skarżący, odbywa się w odrębnych trybach.

W decyzjach powołano także właściwe przepisy prawa materialnego, które znajdowały zastosowanie w sprawie wymiaru podatku rolnego i prawidłowo je zastosowano. Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (dalej: u.p.r.), która określa zasady opodatkowania podatkiem rolnym, reguluje opodatkowanie gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne. Zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 1 i § 9 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. poz. 1390) do użytków rolnych zalicza się:

- grunty orne (oznaczone symbolem R),

- łąki trwałe (oznaczone symbolem Ł),

- pastwiska trwałe (oznaczone symbolem Ps),

- sady (oznaczone symbolem S),

- grunty rolne zabudowane (oznaczone symbolem Br),

- grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych (oznaczone symbolem Lzr),

- grunty pod stawami (oznaczone symbolem Wsr),

- grunty pod rowami (oznaczone symbolem W),

- nieużytki (oznaczone symbolem N).

Podatnikami tego podatku są osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne, będące – między innymi - właścicielami gruntów (art. 3 ust. 1 u.p.r.). Przy czym, jeżeli grunty te stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (posiadaczach), z zastrzeżeniem ust. 6 i 7. Zasady tej nie stosuje się, jeżeli grunty stanowią gospodarstwo rolne (ust. 6) albo jeżeli jeden lub kilku współwłaścicieli (posiadaczy) jest zwolnionych od podatku rolnego albo nie podlega temu podatkowi (ust. 7). W takiej sytuacji obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na współwłaścicielach (posiadaczach), którzy podlegają podatkowi rolnemu oraz nie są zwolnieni od tego podatku, w zakresie odpowiadającym ich łącznemu udziałowi w prawie własności lub posiadaniu (ust. 7). Podmiotem zwolnionym od opodatkowania na podstawie art. 3a u.p.r. jest gmina, na której nie ciąży obowiązek podatkowy. Ciąży on natomiast solidarnie na pozostałych współwłaścicielach.

Dalej z powołanej ustawy podatkowej wynika, że podstawę opodatkowania stanowi: dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych, dla pozostałych gruntów - liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków (art. 4 ust. 1 u.p.r.), przy uwzględnieniu przeliczników w okręgach podatkowych określonych w art. 4 ust. 5 u.p.r. Przy czym za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów stanowiących użytki rolne o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy (art. 2 ust. 1 u.p.r.). Sposób określenia stawki podatku rolnego uregulowano w przepisach art. 6 u.p.r.

Grunty będące przedmiotem współwłasności podatnika oznaczone zostały w ewidencji gruntów symbolami Lzr, Ps i R, a więc wszystkie zaliczane są do gruntów rolnych. Ich powierzchnia została określona na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków. W zaskarżonej decyzji SKO w {...}trafnie odwołano się do regulacji ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Jak bowiem wynika z art. 21 ust. 1 tej ustawy, dane z ewidencji gruntów i budynków stanowią, między innymi, podstawę wymiaru podatków. Regulacja ta, pomimo że nie została umieszczona w ustawie podatkowej, ma jednak istotne znaczenie dla konstrukcji podatku rolnego. Dokumenty wydawane na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków mają moc dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, a więc stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Jak natomiast podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, organy podatkowe co do zasady są związane danymi z ewidencji gruntów i budynków. Weryfikacja takich danych jest możliwa tylko w wyjątkowych sytuacjach, ale zasadniczo konieczne jest wtedy przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu, o którym mowa w art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2013 r. sygn. II FPS 2/13, a także wyroki z 5 czerwca 2014 r. sygn. II FSK 1647/12, z 26 września 2014 r. sygn. II FSK 3099/12, z 4 sierpnia 2017 r. sygn. II FSK 897/17, wyrok z 1 grudnia 2022 r. sygn. III FSK 1238/21). Niemniej, w kwestii ustalenia właściciela nieruchomości, istotne znaczenie ma nie ewidencja gruntów i budynków, czy oświadczenia stron, ale księga wieczysta i wpisy zamieszczone w dziale II księgi wieczystej (zob. art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece). Z przepisów art. 25 ust. 1 pkt 1 i art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece wynika, że dane z ewidencji gruntów i budynków służą tylko do oznaczenia nieruchomości i zamieszcza się je w dziale I księgi wieczystej. Informacje o właścicielach zamieszcza się natomiast w dziale II. Status właściciela nieruchomości należy więc ustalać przede wszystkim na podstawie danych z księgi wieczystej, a nie ewidencji gruntów i budynków. Podatnik nie podjął natomiast inicjatywy dowodowej w tym zakresie. Nie przedstawił żadnych dowodów, że zainicjował aktualizację danych ewidencyjnych w ewidencji gruntów lub ich sprostowania albo podważył podstawę wpisu swoich danych w księdze wieczystej na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece wynika natomiast, że sąd spadku był obowiązany zawiadomić sąd właściwy do prowadzenia księgi wieczystej o każdej zmianie właściciela nieruchomości, dla której założona jest księga wieczysta. W postępowaniu podatkowym dotyczącym wymiaru podatku rolnego organ podatkowy nie może natomiast prowadzić postępowania wyjaśniającego, w ramach którego dokonałby oględzin gruntu i jego pomiaru albo miałby prowadzić postępowanie w celu ustalenia stanu prawnego gruntu. Jeżeli skarżący uważa, że dane w ewidencji nie są aktualne, to powinien podjąć we własnym zakresie starania co do ich aktualizacji w odrębnym, przeznaczonym do tego postępowaniu, przed właściwym organem administracji publicznej (np. w trybie wynikającym z art. 22 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego) lub sądem powszechnym (zwłaszcza gdyby kwestionował wpisy w dziale II księgi wieczystej, na zasadach określonych w ustawie o księgach wieczystych i hipotece). Celu takiego nie może osiągnąć w postępowaniu dotyczącym wymiaru podatku rolnego, ponieważ organy podatkowe nie są właściwe, aby rozstrzygać spory o prawa własności. Jeżeli natomiast przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym jest przedmiotem współwłasności, to organ podatkowy nie może opodatkować odrębnie każdego ze współwłaścicieli albo pominąć któregokolwiek z nich. W myśl art. 91 Ordynacji podatkowej, do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny dla zobowiązań cywilnoprawnych. Z kolei art. 366 § 1 Kodeksu cywilnego stanowi, że kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Wynika z tego, że zapłata zobowiązania podatkowego przez jednego ze współwłaścicieli zwalnia pozostałych z tego obowiązku. Poza tym uregulowaniem pozostaje natomiast kwestia wzajemnego rozliczenia się współwłaścicieli z dokonanej zapłaty podatku, która ma charakter cywilnoprawny i pozostaje we właściwości sądów powszechnych, a nie organów podatkowych.

Wskazać jeszcze należy, że według komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 19 października 2022 r. (M. P. poz. 995) średnia cena skupu żyta za okres 11 kwartałów poprzedzających kwartał poprzedzający rok podatkowy 2023 wynosiła 74,05 zł za 1 dt. Dla gruntów gospodarstwa rolnego stawka podatku, stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 u.p.r., stanowi równowartość pieniężną 2,5 q żyta. Dla gruntów gospodarstw rolnych równowartość 2,5 q żyta wynosiła zatem 185,12 zł za 1 ha przeliczeniowy i taką wartość przyjęto w decyzjach. Wartości tej skarżący nie kwestionował, podobnie jak sposobu przeliczenia na zasadach określonych w przepisach art. 4 u.p.r. powierzchni fizycznej gruntu (użytku rolnego) na hektary przeliczeniowe, których z uwagi na dyspozycję art. 134 § 2 P.p.s.a. Sąd nie miał podstaw zakwestionować. Ponieważ kwota zobowiązania podatkowego nie przekraczała {...}zł, podlegała ona zapłacie jednorazowo, stosownie do art. 6a ust. 10a u.p.r. Przy czym obowiązek zapłaty podatku ciąży na wszystkich wymienionych podatnikach, z wyłączeniem Gminy, solidarnie. Do uregulowania zobowiązania wystarczające będzie uregulowanie należności tylko przez jednego z podatników i wobec Gminy będzie to mieć skutek wygaszający zobowiązania wszystkich pozostałych podatników.

Ponieważ Sąd nie stwierdził przy wydawaniu decyzji podatkowych żadnych uchybień natury proceduralnej, ani przepisów prawa materialnego, skarga musiała zostać oceniona za niezasadną i oddalona na podstawie 151 P.p.s.a.

Na podstawie art. 250 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964) oraz § 4 ust. 2 rozporządzeniach Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2023 r. poz. 2631), przyznał adwokatowi A.G. wynagrodzenie w kwocie {...} złotych, w tym opłatę w wysokości {...} zł i podatek od towarów i usług w kwocie {...}złotych, za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu.

Odnośnie do powyższego zauważyć należy, że uwzględniając wyroki Trybunału Konstytucyjnego w sprawach o sygn. SK.66/19, SK.78/21, SK.53/22, SK.85/22 oraz SK. 83/19 i orzeczoną nimi niekonstytucyjność stawek opłat określonych w rozporządzeniach Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2023 r. poz. 2631) i w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2023 r. poz. 2437) oraz wskazywaną przez Trybunał konieczność zasądzania na rzecz pełnomocników z urzędu opłat nie niższych niż przewidziane w rozporządzeniach regulujących stawki dla adwokatów i radców prawnych z wyboru, a więc przy uwzględnieniu rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964) oraz w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935), Sąd, mając na względzie dyspozycję art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, postanowił przyznać pełnomocnikowi wynagrodzenie na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, ponieważ Minister Sprawiedliwości nie dostosował dotychczas rozporządzeń o wynagrodzeniach pełnomocników z urzędu do wyroków Trybunału Konstytucyjnego, a ponadto podwyższyć to wynagrodzenie do kwoty 120 zł ze względu na uciążliwość sprawy. Tak określona opłata została na podstawie § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, podwyższona o stawkę podatku od towarów i usług (23%).