Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 606/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2025-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 4 pkt 3, art. 72 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 2805
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Asesor sądowy Jakub Polanowski Protokolant starszy inspektor sądowy Marta Ścibor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2025 r. sprawy ze skargi G. s.a.r.l. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 8 sierpnia 2024 r. nr 0601-IOD-3.4100.42.2024.10 w przedmiocie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 8 sierpnia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Skarbowego w Lublinie z dnia 8 kwietnia 2024 r., odmawiającą G. z siedzibą w L. (stronie, podatnikowi, skarżącej) stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie 10.393.387 zł oraz stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie 2.771.570 zł pobranym przez płatnika technicznego S. S.A. z tytułu wypłaconej dywidendy w 2022 r. w kwocie 69.289.245,48 zł.

Jak wynika z treści decyzji i akt sprawy, G. S.a.r.l. (obecnie G. , czyli skarżąca) wystąpiła o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2022 r. w kwocie 380.000 zł, po czym zmodyfikowała swój wniosek ostatecznie zwracając się o stwierdzenie nadpłaty i zwrot zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych w kwocie 13.164.957 zł, w związku z wypłatą dywidendy w 2022 r. w kwocie 69.289.245,48 zł.

Organ I instancji wydał decyzję, w której stwierdził nadpłatę w kwocie 2.771.570 zł, odmówił zaś jej stwierdzenia w pozostałym zakresie, tj. w kwocie 10.393.387 zł.

W odwołaniu od tej decyzji spółka zarzuciła naruszenie art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. w związku z art. 72 § 1 pkt O.p. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w związku z uznaniem, że podatnik nie posiadał bezpośrednio przynajmniej 10% udziałów w kapitale płatnika, art. 120 O.p. przez naruszenie zasady legalizmu i pominięcie wykładni prezentowanej w orzecznictwie oraz interpretacjach podatkowych, a nadto art. 2a oraz art. 121 § 1 O.p. – przez nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść podatnika, a w szczególności pominięcie interpretacji art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. z uwzględnieniem koncepcji przejrzystości.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy ustalił, że skarżąca spółka została utworzona w 2022 r., posiada na podstawie luksemburskiego prawa status spółki sekurytyzacyjnej i nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania. G.1 S.A. – płatnik – ma siedzibę na terytorium RP. Płatnikiem technicznym wypłacającym dywidendę od akcji G.1 S.A. jest S. S.A. W dniu 14 czerwca 2022 r. walne zgromadzenie akcjonariuszy płatnika zatwierdziło wypłatę dywidend na rzecz akcjonariuszy, jako dzień wypłaty wskazując 18 października 2022 r. W dniu wypłaty dywidendy większościowym bezpośrednim akcjonariuszem płatnika była G.2 B.V. siedzibą w H. , która posiada niecałe 50 % (43,09%) akcji. Od 5 września 2022 r. 100 % udziałowcem G.2 B.V. jest podatnik i zamierza nim być przez okres przekraczający 2 lata. Wyłącznym udziałowcem podatnika jest A. Ltd, którego udziały w 100 % posiada O. .

Wartość dywidendy wypłaconej w 2022 r. na rzecz G.2 B.V. wyniosła 69.289.245,48 zł. Płatnik techniczny S. S.A. pobrał od dywidendy zryczałtowany podatek dochodowy od osób prawnych (wg stawki 19%) w łącznej wysokości 13.164.957 zł.

W toku postępowania podatnik wyjaśnił, że akcje wyemitowane przez G.1 S.A. są w posiadaniu G.2 B.V. (247.461.591 akcji) i G.2 Zrt (21.891.289 akcji), które są zaewidencjonowane w S. S.A. na rachunku zbiorczym typu "omnibus", prowadzonym przez S. na rzecz banku C. z siedzibą w S. . Zgodnie z wyjaśnieniami, kwota dywidendy wynikająca z liczby akcji przechowywanych na rachunku zbiorczym, wypłacona została przez S., po potrąceniu podatku u źródła, na rachunek banku szwajcarskiego. Bank szwajcarski przekazał dywidendę odpowiednio do G.2 Holandia i G.2 Zrt. Wysokość odprowadzonego podatku u źródła od całej kwoty wypłaconej dywidendy wyniosła 14.329.573 zł.

W rozpatrywanej sprawie istota sporu odnosi się do ustalenia, czy dywidenda wypłacona przez płatnika technicznego dla zagranicznego podmiotu G.2 B.V. może korzystać ze zwolnienia wynikającego z polskich przepisów w sytuacji, gdy rzeczywistym właścicielem należności jest podatnik. Zarówno organ I instancji, jak i Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej nr 0111-KDIB1-2.4010.88.2023.2.AK wydanej na wniosek podatnika uznali, że podatnik podlega obowiązkowi podatkowemu w Polsce od dochodów uzyskanych z dywidend wypłacanych przez spółkę z siedzibą w Polsce, pomimo że dywidenda jest najpierw przekazywana do G.2 B.V. Zastosowanie ma bowiem koncepcja "look through approach" uznająca, iż z uprawnień przewidzianych w UPO i w prawie Unii Europejskiej mogą korzystać inwestorzy (udziałowcy) z kraju objętego tymi postanowieniami, jeżeli są oni podatnikami w stosunku do otrzymanej należności i spełniają inne warunki przewidziane dla tych uprawnień, np. posiadają status rzeczywistego właściciela.

Zdaniem organu, to podatnik spełnia definicję "rzeczywistego właściciela" zawartą w art. 4a pkt 29 u.p.d.o.p. Ustawodawca w przypadku spełnienia warunków wskazanych w art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p. przewidział możliwość zwolnienia dywidend z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych, jeżeli m.in. uzyskujący dochody (przychody) z dywidend w rozumieniu art. 22 ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.p. posiada bezpośrednio nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale spółki wypłacającej dywidendę, o której mowa w art. 22 ust. 4 pkt 1 u.p.d.o.p. (art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p.).

W ocenie organu, w sprawie nie został spełniony warunek określony w art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p., bowiem strona, która podlega na terytorium Wielkiego Księstwa Luksemburga opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania i która jest faktycznym odbiorcą dywidendy oraz podmiotem zobowiązanym do jej opodatkowania, nie posiada bezpośrednio udziałów w spółce wypłacającej dywidendę.

Organ zwrócił uwagę, że przepis ten wprowadzono celem implementacji przepisów dyrektywy nr 90/435/EWG w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich, zastąpionej następnie dyrektywą nr 2011/96/UE. Celem unormowań unijnych było wprowadzenie regulacji dotyczących stosunków gospodarczych pomiędzy spółkami dominującymi i spółkami zależnymi, które to regulacje ułatwiałyby konsolidację tych spółek. Jednym z elementów tych uregulowań jest wskazanie, że przywileje wynikające z dyrektywy dotyczą udziałowców (spółek dominujących) uprawnionych do dochodu z tytułu otrzymanej dywidendy wypłaconej przez spółkę zależną.

Jak wskazano w zaskarżonej decyzji, podatnik argumentował, że jest rzeczywistym właścicielem wypłaconej dywidendy, gdyż G.2 B.V. nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej i nie jest faktycznie uprawniona do rozporządzania otrzymaną dywidendą, ani nie będzie mogła decydować o jej przeznaczeniu. Zdaniem strony, przesłankę z art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. uznać należy za spełnioną w przypadku zastosowania tzw. koncepcji przejrzystości w sytuacji, kiedy podatnik – rzeczywisty właściciel dywidendy otrzymuje tę dywidendę za pośrednictwem innego podmiotu (nie będącego rzeczywistym właścicielem) od polskiego płatnika nawet wówczas, gdy podatnik ten nie posiada bezpośrednio co najmniej 10 % udziałów (akcji) w kapitale płatnika. Organ tego stanowiska nie podzielił i przyjął, że bezpośrednim udziałowcem spółki wypłacającej dywidendę ma być spółka uzyskująca dochody (przychody) z tych dywidend. Przepisy nie przewidują udziału jakichkolwiek podmiotów trzecich, w takiej sytuacji bowiem przerwany jest bezpośredni związek prawny między spółką wypłacającą dywidendę i uzyskującą dochody z dywidend.

Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że wypłata dywidendy na rzecz skarżącej podlega opodatkowaniu podatkiem u źródła, zgodnie z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p., z uwzględnieniem zapisów umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania (UPO) lub innej ratyfikowanej umowy międzynarodowej. Podkreślił, że zastosowanie koncepcji "look-through approach" nie oznacza, że nie muszą być spełnione warunki preferencji zawarte w UPO. Koncepcja ta daje możliwość zastosowania postanowień umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania w stosunku do podmiotu będącego rzeczywistym właścicielem wypłacanej należności, jednak z uwzględnieniem warunków, które są przewidziane w danej umowie. Umowa polsko-luksemburska przewiduje natomiast warunek bezpośredniego posiadania co najmniej 10% w kapitale płatnika nieprzerwanie przez okres 24 miesięcy, co w analizowanym przypadku nie zostało spełnione.

W odniesieniu do zarzutów odwołania organ wyjaśnił też, że nie doszło do naruszenia zasady legalizmu, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta na podstawie i w granicach prawa. Zaznaczył, że nie ma obowiązku uwzględnienia rozstrzygnięć wydawanych w analogicznych sprawach, a istnienie orzecznictwa nie odbiera organowi prawa do samodzielnej oceny zdarzeń i wykładni przepisów. Uznał też, że nie wystąpiły żadne nieusuwalne trudności interpretacyjne (uzasadniające zastosowanie art. 2a O.p.), bowiem wykładnia językowa art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. daje jednoznaczne rezultaty.

Organ uznał zasadność wniosku skarżącej w zakresie kwoty 2.771.570 zł na podstawie art. 10 ust. 2 lit b UPO i stosownie (do 15%) obniżył stawkę procentową podatku od dywidendy brutto.

W skardze na powyższą decyzję G. S.a.r.l. w L. wniosła o jej uchylenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zdaniem skarżącej, decyzję wydano z naruszeniem art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. w zw. z art. 72 § 1 pkt 2 O.p. – wskutek ich błędnej wykładni uznano, że dywidenda nie korzystała ze zwolnienia z opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 22 ust. 4-4a i ust. 4d u.p.d.o.p., ponieważ skarżąca nie posiadała bezpośrednio akcji w kapitale G.1 S.A. (płatniku), a zatem nie został spełniony warunek bezpośredniego posiadania nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale spółki wypłacającej dywidendę. Tymczasem zdaniem skarżącej, dywidenda korzystała ze zwolnienia ze względu na fakt, że warunek ten był spełniony w oparciu o koncepcję look-through approach, a organ powinien był stwierdzić nadpłatę podatku w kwocie wynikającej z wniosku.

Strona zarzuciła też naruszenie art. 120 O.p. (zasady legalizmu), polegające na błędnej wykładni, a w konsekwencji niewłaściwym zastosowaniu przepisu art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p., z uwagi na nieuwzględnienie wykładni prezentowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych i interpretacjach indywidualnych w zakresie spełnienia warunku zwolnienia wskazanego w tym przepisie w oparciu o koncepcję przejrzystości (transparentności). Nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść podatnika i pominięcie korzystnej dla skarżącej interpretacji normy prawa materialnego strona uznała także za działanie niezgodne z art. 2a i art. 121 § 1 O.p.

W ocenie skarżącej, stanowisko organu co do braku spełnienia przesłanki zwolnienia wskazanej w art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. jest błędne. Przesłankę posiadania przez podatnika nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale płatnika wypłacającego dywidendę należy uznać za spełnioną w przypadku zastosowania tzw. koncepcji przejrzystości (transparentności, look-through approach), tj. w sytuacji, gdy podatnik z państwa członkowskiego Unii Europejskiej, będący rzeczywistym właścicielem należności dywidendowej, otrzymuje tę należność za pośrednictwem innego podmiotu niebędącego jej rzeczywistym właścicielem od polskiego płatnika - nawet wówczas, gdy podatnik ten posiada tylko pośrednio dostateczną ilość udziałów. Spółka zaznaczyła, że takie zapatrywanie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz interpretacjach podatkowych. Zwróciła też uwagę na wyroki ETS w tzw. sprawach duńskich (C-116/16 i C-117/16). Podkreśliła, że w niniejszej sprawie rzeczywistym odbiorcą dywidendy jest podmiot nie mający siedziby w tzw. raju podatkowym, a dokonana przez organ wykładnia prowadzi do podwójnego opodatkowania dywidendy. Zdaniem strony, w przypadku wypłaty dywidendy nie ma w ogóle ustawowych podstaw do przeprowadzania badania, kto jest rzeczywistym właścicielem wypłat. Z uwagi na to, że skarżąca, będąca rzeczywistym właścicielem dywidendy, posiada 100% udziałów w spółce pośredniczącej - G.2 H. , a ta posiada około 50% akcji w płatniku, to tym samym spełniony jest warunek, o którym mowa w art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p.

W uzasadnieniu skargi wskazano też, że wykładnia powyższego przepisu, opierająca się na koncepcji przejrzystości, została przez organ całkowicie pominięta. Naruszono przy tym zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika oraz zasadę zaufania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 30 stycznia 2025 r. skarżąca uzupełniła argumentację skargi podkreślając, że najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje na istnienie podstawy do wykładni przepisów regulujących zwolnienie z opodatkowania z uwzględnieniem koncepcji look-through approach. W takim przypadku przesłanka bezpośredniego posiadania udziałów wskazana w art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. może zostać spełniona również w sytuacji, gdy rzeczywistym właścicielem otrzymanej dywidendy nie jest spółka posiadająca bezpośrednio minimum 10% udziałów (akcji) w kapitale spółki wypłacającej dywidendę. Przesłankę bezpośredniości posiadania udziałów należy bowiem odnosić kolejno do każdego podmiotu w łańcuchu (kaskadowo). Skarżąca podkreśliła, że takie stanowisko jest prezentowane podczas prac ministerialnych nad projektem objaśnień podatkowych dotyczących stosowania koncepcji przejrzystości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Spór w sprawie dotyczy oceny prawnej złożonego przez skarżącą wniosku o stwierdzenie nadpłaty w zakresie, w którym wniosek ten został przez organ oceniony negatywnie. Organ odmówił bowiem stwierdzenia nadpłaty z uwagi na brak spełnienia przesłanek zwolnienia przedmiotowego z art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p., a dokładnie mówiąc z art. 22 ust. 4 pkt 3 tego przepisu. Skargą objęto jednak całość rozstrzygnięcia, a zatem także i tę jego część, w której organ w części stwierdził nadpłatę, z uwagi na zastosowanie preferencyjnej stawki podatkowej (15%) na podstawie art. 10 ust. 2 lit b Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Wielkim Księstwem Luksemburga w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzonej w Luksemburgu dnia 14 czerwca 1995 r. (Dz.U. z 1996 r., nr 110, poz. 527, dalej: UPO). Ta część rozstrzygnięcia organu – choć formalnie objęta zaskarżeniem – nie jest co do zasady kwestionowana. Skarżąca prezentuje natomiast stanowisko, że rozstrzygnięcie w sprawie powinno zostać oparte na innej niż wskazana podstawie prawnej, bowiem w związku z przysługującym zwolnieniem podatkowym – cała wskazana we wniosku kwota uiszczonego podatku u źródła stanowi nadpłatę. Jeśli zaś tak, nie może być mowy o stosowaniu preferencji stawkowej.

Jak wynika z treści dokonanych w sprawie ustaleń stanu faktycznego (który pozostaje poza sporem), płatnik (spółka polska – G.1 S.A), za pośrednictwem płatnika technicznego – S. S.A., uchwałą Zwyczajnego Zgromadzenia Akcjonariuszy z 14 czerwca 2022 r. przeznaczyła część zysku z 2021 r. na wypłatę dywidendy. W dniu 18 października 2022 r. dywidenda ta została wypłacona.

Wypłaty dokonano za pośrednictwem rachunków bankowych w S. oraz C. w Szwajcarii dla G.2 B.V. w Holandii (która posiadała 43,09% akcji płatnika, tj. 247.461.591 akcji) oraz G.2 Zrt. Łączna kwota wypłaconej dywidendy wyniosła 75.418.806,40 zł, z czego na rzecz G.2 B.V. w Holandii przypadło 69.289.245,48 zł. Płatnik techniczny pobrał z tytułu tej wypłaty na podstawie art. 26 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 2e u.p.d.o.p. zryczałtowany podatek dochodowy od osób prawnych według stawki 19% w łącznej wysokości 14.329.573 zł (z czego od dywidendy dla spółki G.2 B.V. w Holandii – 13.164.957 zł).

W dacie wypłaty G.2 B.V. w Holandii posiadała 43,09% akcji płatnika. Z kolei od 5 września 2022 r. 10% udziałowcem G.2 B.V. w Holandii jest G. S.a.r.l. w Luksemburgu i zamierza nim być przez okres przekraczający 2 lata.

Jednocześnie – jak ustalono w sprawie - rzeczywistym właścicielem dywidendy nie jest G.2 B.V. w Holandii, ale G. S.a.r.l. w Luksemburgu (obecnie G. , czyli skarżąca, która – jak wskazano powyżej - posiada 100% udziałów spółki holenderskiej. Powyższe wynika z interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 29 maja 2023 r., wydanej na wniosek skarżącej, do której spółka ta się zastosowała. Jak wyjaśniono w decyzji, G.2 B.V. w Holandii nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej i nie będzie faktycznie uprawniona do rozporządzania dywidendą, ani nie będzie mogła decydować o jej przeznaczeniu. To skarżąca jest podatnikiem w stosunku do przedmiotowej dywidendy i z tego względu uprawniona była do złożenia wniosku o zwrot nadpłaty podatku od dywidendy wypłaconej na rzecz G.2 B.V. w Holandii.

Mając to na uwadze organy uznały, że skarżąca nie spełnia warunku do zwrotu całości zapłaconego podatku, gdyż nie posiada nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale wypłacającego dywidendy płatnika (art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p.).

Zdaniem Sądu, stanowisko organów jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p., zwalnia się od podatku dochodowego przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a, f oraz j (...), jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:

1) wypłacającym dywidendę oraz inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych jest spółka mająca siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) uzyskującym dochody (przychody) z dywidend oraz inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o których mowa w pkt 1, jest spółka podlegająca w Rzeczypospolitej Polskiej lub w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania;

3) spółka, o której mowa w pkt 2, posiada bezpośrednio nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale spółki, o której mowa w pkt 1;

4) spółka, o której mowa w pkt 2, nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania.

Wskazane warunki zwolnienia przedmiotowego muszą być spełnione łącznie. W pkt 3 przepisu wprowadzono warunek bezpośredniego posiadania przez podatnika nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale spółki, będącej płatnikiem.

W kontekście powiązań kapitałowych możliwe jest powiązanie bezpośrednie, które polega na tym, że jedna spółka posiada udziały bezpośrednio w kapitale drugiej spółki. Drugi typ powiązań to powiązania kapitałowe pośrednie, których istota w sposób obrazowy i uproszczony polega na tym, że jeśli jeden podmiot posiada w kapitale drugiego podmiotu określony udział, a ten drugi posiada taki udział w kapitale innego podmiotu, to pierwszy podmiot posada udział pośredni w kapitale tego innego podmiotu w tej samej wysokości. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1450/15 (odwołując się do swojego rozstrzygnięcia z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 536/12) wskazał, że użyte w art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. określenie "bezpośrednio" odnosi się do nieprzerwanego posiadania nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale spółki wypłacającej dywidendę (art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p.). Określenie to należy rozumieć jako posiadanie tych udziałów wprost, a nie pośrednio poprzez inne osoby prawne.

Zgodnie ze znaczeniem językowym: "bezpośrednio" to bez jakiegokolwiek pośrednictwa; osobiście, wprost, zaś "bezpośredni" to nie mający ogniw pośrednich, dotyczący kogoś czy czegoś wprost (Multimedialny Słownik Języka Polskiego pod red. M. Szymczaka, PWN, Warszawa 2009, tom I). Coś można zatem posiadać lub wykonywać samodzielnie bez udziału innych podmiotów lub przy ich wykorzystaniu. W związku z tym "bezpośrednio" jest pojęciem znaczeniowo odmiennym (przeciwstawnym) od pojęcia "za pośrednictwem.

Wykładnia językowa analizowanego przepisu nie pozostawia w związku z tym jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych wskazując, że bezpośrednim udziałowcem spółki wypłacającej dywidendę ma być spółka uzyskująca dochody (przychody) z tych dywidend. Skoro bezspornym w sprawie jest, że uzyskującym dochody jest skarżąca (rzeczywistym ich właścicielem), to oczywistym jest, że w celu skorzystania ze zwolnienia dywidendowego zobligowana była do posiadania wskazanej wielkości udziałów w spółce wypłacającej dywidendę, a nie w spółce pośredniczącej w jej przekazaniu.

Warunek bezpośredniego posiadania przez spółkę, o której mowa w art. 22 ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.p., udziałów w spółce wypłacającej dywidendę wyklucza jakikolwiek udział podmiotów trzecich, które by "pośredniczyły" w tym stosunku prawnym dotyczącym posiadania udziałów. Zatem w sytuacji, gdy pomiędzy rzeczywistym beneficjentem dywidendy, a spółką ją wypłacającą (płatnikiem) ulokowany jest podmiot, który pośredniczy między tymi spółkami w przekazaniu dywidendy, to nie może być mowy o istnieniu bezpośredniego związku prawnego między spółką wypłacającą dywidendę (art. 22 ust. 4 pkt 1 u.p.d.o.p.) i uzyskującą dochody z dywidend (art. 22 ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.p.).

Trafne zatem jest stanowisko organów, że w takiej sytuacji nie można mówić o zachowaniu warunku posiadania przez skarżącą bezpośredniego udziału w kapitale spółki wypłacającej dywidendę. W rozpatrywanej sprawie istnieje bowiem rozdzielenie - za pomocą spółki pośredniczącej - podatnika, który jest rzeczywistym właścicielem należności dywidendowych od spółki wypłacającej dywidendę.

Skoro zatem, na gruncie niespornego stanu faktycznego, spółka nie spełnia warunku bezpośredniego posiadania nie mniej niż 10% udziałów w kapitale spółki wypłacającej dywidendę, to za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p.

Nie ma przy tym racji skarżąca wskazując, że w sprawie – także do oceny spełnienia warunków zwolnienia - powinna znaleźć zastosowanie koncepcja przejrzystości (transparentności, ang. look through approach). W realiach sprawy trudno co prawda zgodzić się z organem prezentującym z jednej strony pogląd o braku podstaw prawnych do stosowania tej koncepcji w ogóle, z drugiej – akceptującym na użytek sprawy stwierdzenie (oparte właśnie na tej koncepcji), że to skarżąca posiada przymiot beneficial owner i jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. Koncepcja przejrzystości jest uwzględniana także w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Według niej organ podatkowy bada, kto jest rzeczywistym właścicielem należności w sytuacji, gdy podmiot uzyskujący należność przekazuje ją dalej. Innymi słowy koncepcja ta dotyczy ustalania, kto jest rzeczywistym właścicielem dywidendy. W takim też zakresie zasada ta znalazła zastosowanie w interpretacji indywidualnej z 29 maja 2023 r. wydanej na wniosek skarżącej. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, odwołując się do tej koncepcji, podzielił stanowisko skarżącej, że to ona, a nie G.2 B.V. w Holandii, jest rzeczywistym właścicielem dywidendy, czyniąc z niej podatnika, co przełożyło się na niniejszą sprawę w ten sposób, że przyznało jej prawo do złożenie wniosku o zwrot przedmiotowego podatku.

Koncepcja przejrzystości nie służy natomiast czynieniu ustaleń w zakresie warunków zwolnienia, w tym warunku podsiadania przez uzyskującego dochody z dywidend bezpośrednio wskazanej w ustawie ilości udziałów (akcji) w kapitale spółki je wypłacającej (płatnika).

W powoływanym w sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2023 r. sygn. akt II FSK 1588/20 (do którego odwołują się również przywołane w piśmie strony judykaty – wyroki WSA w Warszawie w sprawach: III SA/Wa 1586/23 i III SA/Wa 1514/23), wbrew stanowisku skarżącej wskazano wyłącznie na to, że w sytuacji, w której co prawda wypłata dywidendy nie odbywa się na rzecz jej rzeczywistego beneficjenta, jednakże stosowana jest zasada look – through approach, preferencja podatkowa będzie dopuszczalna. Koncepcja ta pozwala na zastosowanie preferencyjnego opodatkowania, bądź zwolnienia z opodatkowania w sytuacji, gdy płatność dokonywana jest wprawdzie poprzez pośrednika – podmiot niebędący rzeczywistym beneficjentem, ale ów rzeczywisty beneficjent ma siedzibę na terytorium UE (EOG) i jest znany. Z oceną tą w pełni zgadza się Sąd w niniejszej sprawie. Jednak w żadnym razie nie stanowi ona podstawy do formułowania zawartego w stanowisku strony rozwiązania w postaci kaskadowej oceny przesłanek zwolnienia. Pogląd taki jest nie do obrony, zważywszy na fakt, że koncepcja look – through approach nie służy legalizacji struktur o charakterze sztucznym, w których dla celów optymalizacji podatkowej wprowadza się podmioty pośredniczące, funkcjonujące wyłącznie formalnie, nie posiadające statusu rzeczywistego właściciela wypłacanych należności (a podkreślenia wymaga, że istotność tej przesłanki została przez skarżącą zaakceptowana w kontekście art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p., skoro sama wystąpiła o wydanie i posługuje się w sprawie interpretacją indywidualną wprost do przesłanki tej odwołującą się. Na podstawie tej przesłanki buduje też swój interes prawny w niniejszej sprawie). Zidentyfikowanie w strukturze grupy rzeczywistego właściciela należności dywidendowych powoduje, że to wobec tego podmiotu może i powinna być dokonywana ocena przesłanek zwolnienia podatkowego, bez jakiegokolwiek odwołania do indywidualnych cech (przymiotów w sensie prawnopodatkowym) pośrednika nie będącego rzeczywistym właścicielem (bo w ocenie Sądu byłoby to obejście prawa).

W wyroku z dnia 14 lipca 2015 r., sygn. akt II FSK 1394/13 Naczelny Sąd Administracyjny – odwołując się do wyroku z 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 777/10 podkreślił, że w orzecznictwie ETS pod pojęciem "udziału w kapitale" rozumie się stosunek prawny istniejący między spółką zależną a spółką dominującą. W wyroku w sprawie C-4 (teza 38) ETS stwierdził, że z brzmienia art. 3 dyrektywy wynika, że nie dotyczy on sytuacji, w której spółka dominująca przenosi na osobę trzecią stosunek prawny ze spółką zależną, na podstawie którego ta osoba trzecia mogłaby być uznana za spółkę dominującą. Spółką dominującą może być w rozumieniu ustawodawcy wspólnotowego jedna i ta sama spółka. Pojęcia udziału w kapitale nie powinno się więc interpretować rozszerzająco (teza 44 i 45 powołanego wyroku). Fakt powiązania spółki dominującej z zależną został także podkreślony w art. 4 ust. 1 dyrektywy 435/90/EWG. Przepis ten odnosi się do obowiązków Państwa Członkowskiego spółki dominującej w przypadku, gdy ta spółka lub jej zakład na mocy powiązania spółki dominującej ze spółką zależną otrzymuje zyski podzielone. Przepis ten nie wskazuje na powiązania spółki zależnej z zakładem spółki dominującej. W przypadku, gdy zyski wypłacane są kaskadowo, każda kolejna (na każdym poziomie) spółka dominująca i zależna musi (w celu możliwości skorzystania z przepisów dyrektywy) spełniać warunki, o których mowa w art. 2 i 3 dyrektywy.

Za nietrafne uznać należy również zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W ocenie Sądu, organy podjęły niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Uwzględniły i poddały ocenie z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów wszystkie niezbędne dowody szczególnie, że w sprawie nie istniał spór o fakty, ale o prawo. Słusznie przy tym uznały, że w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 2a O.p. Przepis ten możliwy jest do zastosowania jedynie w sytuacji niedających się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego. Wykładnia art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. nie budziła wątpliwości organów podatkowych. Wbrew stanowisku strony nie istnieje też rozbieżność w orzecznictwie administracyjnym, bowiem powoływane przez stronę wyroki dotyczą albo innych stanów faktycznych (np. sukcesji kapitałowej przy przekształceniu spółek), albo formułują (za wyrokiem w sprawie II FSK 1588/20) ocenę, którą – jak wskazano powyżej – w pełni aprobuje tut. Sąd, albo też dotyczą nieakceptowanej przez tut. Sąd (i jak się wydaje także przez samą stronę, o czym była mowa powyżej) argumentacji pomijającej cel regulacji z art. 22 ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.p. z odwołaniem do dyrektywy Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich (Dz.U. L 345 z 29.12.2011, s. 8; vide: wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt II FSK 1209/21). Z kolei interpretacje indywidualne Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wydawane są na kanwie konkretnych spraw, nie wiążą ani organu, ani też nie tworzą ochrony dla podatnika nie będącego ich wnioskodawcą.

Rację należy przyznać organowi także w zakresie, w którym nadpłata została stwierdzona. Zgodnie z art. 10 ust. 1 Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Wielkim Księstwem Luksemburga w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzonej w Luksemburgu dnia 14 czerwca 1995 r., dywidendy wypłacane przez spółkę mającą siedzibę w Umawiającym się Państwie osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim Umawiającym się Państwie mogą być opodatkowane w tym drugim Państwie. Jednakże – jak wynika z ust. 2 - dywidendy takie mogą być opodatkowane także w Umawiającym się Państwie, w którym spółka wypłacająca dywidendy ma swoją siedzibę, i zgodnie z prawem tego Państwa, ale jeżeli właściciel dywidend ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim Umawiającym się Państwie, to podatek tak ustalony nie może przekroczyć: a) 0 procent kwoty dywidend brutto, jeżeli właścicielem jest spółka (inna niż spółka osobowa), której bezpośredni udział w kapitale spółki wypłacającej dywidendy wynosi co najmniej 10 procent i posiadała ona ten udział przez nieprzerwany 24 miesięczny okres poprzedzający dzień wypłaty dywidend; b) 15 procent kwoty dywidend brutto we wszystkich pozostałych przypadkach. Stojąc na stanowisku, że skarżąca nie spełnia warunku bezpośredniego posiadania przez okres nieprzerwany 24 miesięcy poprzedzający dzień wypłaty co najmniej 10% udziału w kapitale spółki wypłacającej dywidendę (tu: akcji), organ zasadnie zastosował preferencyjną stawkę opodatkowania z ust. 2 lit b wskazanego przepisu.

W tym stanie rzeczy, skarga – jako nieuzasadniona - podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.