Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 125/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 259/22 w sprawie ze skargi E.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 18 stycznia 2022 r., znak KO.411.2249.2021 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. z 25 listopada 2021 r., znak: GOPS.5233.1.16.2021; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku na rzecz E.S. kwotę 720 (słownie: siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 14 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 259/22 oddalił skargę E.S. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku (dalej także: organ) z 18 stycznia 2022 r., znak: KO.411.2249.2021 utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy R. z 25 listopada 2021 r., znak: GOPS.5233.1.16.2021 o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wójt Gminy R. decyzją z 25 listopada 2021 r. odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem. Jako podstawę wydania decyzji odmownej organ wskazał okoliczność, iż niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki powstała później niż w 18 (odpowiednio 25) roku życia, co stanowi naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111; dalej: u.ś.r.), osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, co stanowi naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., a wnioskodawczyni ma ustalone prawo do emerytury, co stanowi naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

W odwołaniu skarżąca podniosła m.in., że pobieranie przez nią emerytury wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, ale jedynie do wysokości tej emerytury.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku decyzją z 18 stycznia 2022 r. nr KO.411.2249.2021 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Jakkolwiek organ stwierdził, że treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie jest przeszkodą w przyznaniu świadczenia i wadliwa była również wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., w myśl której wnioskowane świadczenie nie może być przyznane, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, to w ocenie organu okoliczność, że skarżąca ma przyznane prawo do emerytury wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem SKO, brak jest postawy prawnej, aby przyznać świadczenie pielęgnacyjne w wysokości różnicy pomiędzy przysługującą emeryturą a wskazaną w ustawie wysokością świadczenia pielęgnacyjnego. Organ nie podzielił poglądu co do możliwości zawieszenia prawa do emerytury i możliwości w takiej sytuacji nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca bowiem w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wprost określił, iż w sytuacji, kiedy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Wstrzymanie wypłaty emerytury nie niweluje faktu, że doszło do nabycia prawa do emerytury.

W skardze do sądu administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu oraz ustalenie na jej rzecz świadczenia pielęgnacyjnego, zarzucając błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. przez uznanie, że pobieranie świadczenia emerytalnego wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem skarżącej, zastosowanie w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. dyrektyw wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej prowadzi do wniosku, że przepis ten wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale jedynie do wysokości tej emerytury.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalając skargę, podzielił stanowisko organu co do wykładni art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., nie zgodził się natomiast z dokonaną wykładnią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., przy czym stwierdził, że prawidłowa wykładnia tego przepisu w okolicznościach faktycznych sprawy prowadzi do takiego samego rozstrzygnięcia, jakie zostało wydane przez organ. Oceniając sporną w sprawie kwestię, a więc czy w świetle 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. możliwe jest przyznanie, pomimo pobierania emerytury, świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą pobieranej emerytury, Sąd uznał, że tego rodzaju możliwości rozstrzygnięcia z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. nie można wywieść. O ile Sąd uwzględnił konieczność uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej, co prowadziło do uznania, że w obecnych realiach pozbawienie w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie niższe nie znajduje uzasadnienia, o tyle przyjął, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń i zrezygnować z pobierania świadczenia niższego. Sąd podzielił wskazywane w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach I OSK 2375/19 i I OSK 254/20 wątpliwości w zakresie możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością tego świadczenia wynikającą z ustawy i pobieranym świadczeniem emerytalnym lub rentowym. Popierając dokonaną w tych rozstrzygnięciach ocenę, Sąd I instancji uznał, że praktyka umożliwiająca tego typu rozwiązanie, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby bowiem dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Ponieważ z akt sprawy wynika, że zamiarem skarżącej nie jest dokonanie wyboru świadczenia, ale utrzymanie prawa do emerytury i dalsza wypłata świadczenia emerytalnego, przy jednoczesnym otrzymaniu świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy emeryturą a świadczeniem pielęgnacyjnym, Sąd wniesioną skargę oddalił, uznając, że pomimo błędnego uzasadnienia zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku i zaskarżając wyrok w całości wniosła o jego uchylenie i uwzględnienie w całości wniesionej skargi ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Jednocześnie skarżąca zrzekła się przeprowadzenia rozprawy.

Sądowi I instancji zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 o świadczeniach rodzinnych przez błędne uznanie, że pobieranie przez skarżącą świadczenia emerytalnego wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez nią nad niepełnosprawnym mężem opieką.

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 79a ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735; dalej: k.p.a.) przez niepoinformowanie strony przez organy przed wydaniem decyzji o konieczności zawieszenia poobieranej emerytury jako jedynej negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarto argumentację na poparcie wskazywanych zarzutów, w szczególności podnosząc, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. powinien być interpretowany w taki sposób, że pozbawia przysługującego z mocy art. 17 ust. 1 ustawy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymanej emerytury. W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania w skardze kasacyjnej wskazano, że w sytuacji, gdy organ stwierdził, że jedyną przeszkodą do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie przez nią emerytury, powinien ją o tym poinformować i podjąć działania, aby skarżąca spełniła wszystkie przesłanki ustawowe do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.

Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna okazała się uzasadniona.

Nie jest przy tym trafny zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji ostatecznej, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Jakkolwiek w zarzucie skargi kasacyjnej nie określono precyzyjnie formy zarzucanego naruszenia, wskazując na "błędne uznanie", to uzasadnienie skargi kasacyjnej wskazuje, że zarzut dotyczy błędnej wykładni tego przepisu.

Zarzut błędnej wykładni powinien wskazywać zarówno naruszone dyrektywy interpretacyjne, jak i określać, jakie wedle skarżącego, powinno być prawidłowe rozumienie przepisu. W tej drugiej kwestii w skardze kasacyjnej nie przedstawiono jednoznacznego stanowiska. Pełnomocnik skarżącej zarówno uznaje, że prawidłowe rozumienie przepisu dopuszcza przyznanie świadczenia w kwocie stanowiącej różnicę między świadczeniem pielęgnacyjnym a pobieraną emeryturą, jak też podnosi, że przeszkoda do przyznania świadczenia w postaci prawa do emerytury ustaje w przypadku zawieszenia jej pobierania. Jest to stanowisko niekonsekwentne i nie pozwala na stwierdzenie, jakie jest stanowisko skargi kasacyjnej w kwestii prawidłowego rozumienia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r.

W skardze kasacyjnej wskazano na zasadność posłużenia się w procesie interpretacji dyrektywami innymi, niż językowe, dyrektywami systemowymi i celowościowymi. Sąd I instancji nie zajął w tym zakresie stanowiska sprzecznego z tezami skargi kasacyjnej. Sąd I instancji wprost zadeklarował, że nie akceptuje podejścia przyjętego przez organ odwoławczy, bazującego na literalnym brzmieniu przepisu, wedle którego sam fakt nabycia przez skarżącą prawa do emerytury pozbawia ją prawa do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ II instancji przyjął, że wobec brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., osoby mające ustalone prawo do emerytury nie mogą nabyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a przeszkody tej nie znosi zawieszenie pobierania emerytury przez opiekuna, nie jest także możliwe przyznania świadczenia w kwocie stanowiącej wyrównanie emerytury do wysokości świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd I instancji tego stanowiska, ograniczającego się do literalnego brzmienia przepisu, nie zaakceptował i wprost odwołał się do potrzeby przeprowadzenia wykładni kompleksowej. Stanowisko to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest prawidłowe. Prawidłowa jest także przyjęta przez Sąd I instancji wykładnia przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny akceptuje, że literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. prowadzi do niedopuszczalnego i niczym nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegającego na wyłączeniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w tym przepisie, w sytuacji, gdy świadczenie to jest niższe od świadczenia pielęgnacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje, że prawidłowa wykładnia tego przepisu przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego Źródłem zaś takiego uprawnienia strony jest właśnie przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. odczytywany z uwzględnieniem wykładni prokonstytucyjnej (gdyż zawarta w art. 27 ust. 5 u.ś.r. regulacja umożliwiająca wypłatę świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną dotyczy tylko zbiegu uprawnień do rożnych świadczeń rodzinnych). Wyboru świadczenia wnioskodawca może zaś dokonać przez złożenie do organu emerytalnego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1251 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "u.e.r.f.u.s.". Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s., skutkować będzie natomiast wstrzymaniem jej wypłaty poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Choć bowiem emerytura jest prawem niezbywalnym, to jednak uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. musi być przy tym interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to przyjąć należy, że w ten sposób dochodzi do eliminacji negatywnej przesłanki, wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Stosownie natomiast do treści art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. O możliwości zaś złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty organ winien zaś stronę poinformować, zgodnie z treścią art. 9 k.p.a., a następnie, w zależności od wykonania przez stronę nałożonego obowiązku - wydać stosowną decyzję (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, z dnia 17 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 2010/20, z dnia 24 marca 2021 r. sygn. akt I OSK 263/20 i I OSK 281/20, z dnia 25 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 335/21, z dnia 14 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 702/21, z dnia 30 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1973/21, z dnia 16 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1242/21, z dnia 17 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 233/22, z dnia 15 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 961/22 oraz z dnia 31 października 2023 r. sygn. akt I OSK 1414/22).

Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela natomiast poglądu o takiej wykładni przepisu, która sprowadza się do odmowy jego zastosowania i wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego stanowiącego różnicę między wysokością emerytury netto (pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne) a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego. Wypłata różnicy pozostaje w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego jednoznacznie określa kwotowo. Nadto spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno - rentowe. Osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne i osoby pobierające emeryturę podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, z tym, że osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne wtedy, gdy nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia z innego tytułu (art. 66 ust. 1 pkt 16 i 28 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, t.j. Dz. U. z 2019 r., poz.1373). Podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne dla osób pobierających emeryturę jest kwota emerytury (art. 81 ust. 8 pkt 2 ww. ustawy), a dla osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne - kwota odpowiadająca wysokości świadczenia pielęgnacyjnego przysługującego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 81 ust. 8 pkt 9b ustawy). W sytuacji, gdy dana osoba będzie otrzymywała emeryturę i część świadczenia pielęgnacyjnego, podstawa wymiaru jej składek na ubezpieczenie zdrowotne będzie inna, niż osób pobierających tylko świadczenie pielęgnacyjne. Pobierana emerytura stanowić bowiem będzie inny tytuł ubezpieczenia w rozumieniu ww. art. 66 ust. 1 pkt 28 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i tylko ona (w kwocie niższej niż świadczenie) stanowić będzie podstawę wymiaru składek. W przypadku składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe opłacanych za osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne przez okres wskazany w art. 6 ust. 2a pkt 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 300) pojawi się problem ustalenia podstawy wymiaru tych składek. W przypadku uznania, że podstawą odpowiadającą wysokości świadczenia pielęgnacyjnego przysługującego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych nie jest kwota określona w art. 17 ust. 3 u.ś.r., a kwota stanowiąca faktyczną wypłatę różnicy między wysokością świadczenia z tego przepisu a emeryturą netto, to sytuacja osób pobierających pełne świadczenie pielęgnacyjne będzie inna niż tych, które pobierają to świadczenie w wysokości uzupełniającej wysokość emerytury do kwoty świadczenia określonej w ustawie.

Wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w odniesieniu do opiekunów osób niepełnosprawnych, mających ustalone prawo do emerytury, przyjęta przez Sąd I instancji jest zatem prawidłowa i zarzut błędnej wykładni tego przepisu przez Sąd I instancji nie jest uzasadniony.

Skuteczny jest natomiast zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. postawiony w związku z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. Skoro Sąd I instancji uznał, że wykładnia przepisu prawa materialnego przyjęta przez organ jest błędna, to nie jest zasadna ocena, że naruszenie w tym zakresie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Oceniając ten wpływ Sąd I instancji nietrafnie odniósł się do wniosków i twierdzeń strony uznając, że skoro strona domaga się przyznania świadczenia w części przekraczającej wysokość emerytury, to takie załatwienie jej wniosku nie jest możliwe. Sąd I instancji rozpoznaje skargę, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami. Wadliwe stanowisko strony nie uzasadnia zatem przyjęcia, że stwierdzona błędna wykładnia prawa materialnego dokonana przez organ nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro w wyniku tej wykładni zaniechano dalszych czynności, w szczególności związanych z poinformowaniem strony o warunku, którego spełnienie umożliwi przyznanie świadczenia. Jedyną przeszkodą do przyznania świadczenia, stwierdzoną przez organ II instancji, było uprawnienie strony do emerytury, w ocenie organu przeszkodą nieusuwalną. Skoro wedle stanowiska Sądu I instancji, przeszkoda ta była usuwalna, to w konsekwencji Sąd I instancji powinien przyjąć, że w tym zakresie organ zaniechał ciążących na nim obowiązków informacyjnych, mających zabezpieczać interes strony. Fakt reprezentowania strony przez kwalifikowanego pełnomocnika tych obowiązków w postępowaniu administracyjnym nie znosi.

W konsekwencji zasadny jest zarzut naruszania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 9 i art. 79a k.p.a. W wystosowanym do strony w toku postępowania zawiadomieniu organ I instancji ograniczył się do zacytowania art. 79a k.p.a., natomiast organ odwoławczy, ze względu na zajęte stanowisko, wezwania w tym trybie zaniechał. Tymczasem prawem strony było zadecydowanie, czy zdecyduje się usunąć przeszkodę w przyznaniu świadczenia i wybierze pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce emerytury. Zwrócić należy uwagę, że we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia strona zwróciła się, w przypadku niespełnienia przesłanek do przyznania świadczenia, o wskazanie wszystkich okoliczności mających wpływ na wydanie decyzji odmownej.

Mając na uwadze podane argumenty i uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o uchyleniu zaskarżonego wyroku oraz uchyleniu wydanych w sprawie decyzji. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej organy będą zobowiązane uwzględnić zmiany stanu prawnego, wprowadzone ustawą z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429). O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika, postanowiono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 i art. 200 p.p.s.a.

Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.