Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 707/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 44
journal: Dz.U. 2021 poz 1491
law: Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie sędzia WSA Urszula Wiśniewska asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2023 r. sprawy ze skargi E.-T. sp. z o.o. w B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 17 października 2022 r. nr 0401-IEE-711.156.2022.2 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy z dnia 12 sierpnia 2022 r. nr 0404-SEE-1.711.11.8.2022.1, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy na rzecz E.-T. sp. z o.o. w B. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku E.-T. sp. z o. o. w B. B. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Wójta Gminy B. B., obejmujących należności z tytułu podatku od nieruchomości. Tytuły wystawiono w okresie między [...] września 2014 r. oraz [...] maja 2021 r.

W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zajął prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. [...] w B. B., dla której Sąd Rejonowy w B. prowadzi księgę wieczystą nr [...].

P. z dnia [...] stycznia 2022 r. organ egzekucyjny zawiadomił Spółkę o terminie rozpoczęcia (15 lutego 2022 r.) oraz zakończenia (24 marca 2022 r.) czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zawiadomienie to doręczono dnia [...] stycznia 2022r. Następnie pismem z dnia [...] marca 2022 r. organ egzekucyjny zawiadomił o nowym terminie ukończenia czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości, wyznaczonym na dzień [...] maja 2022 r. W piśmie tym pouczono o możliwości wniesienia zarzutów w terminie 14 dni od ukończenia czynności opisu i oszacowania. Zawiadomienie uznano za doręczone dnia [...] kwietnia 2022 r. w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W dniu [...] maja 2022 r. zakończono czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości poprzez sporządzenie, odczytanie i podpisanie protokołu. Podczas tych czynności Skarżąca Spółka nie była obecna.

Protokół doręczono Spółce [...] czerwca 2022 r. Następnie, dnia [...] czerwca 2022 roku do Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. wpłynęło pełnomocnictwo udzielone I. G.-S. do reprezentowania Spółki w postępowaniu egzekucyjnym z nieruchomości o nr księgi wieczystej BY1B/00100985/6. W dniu [...] czerwca 2022 r. (data nadania w placówce pocztowej) Spółka za pośrednictwem pełnomocnika wniosła zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W uzasadnieniu organ egzekucyjny stwierdził, że zarzuty zostały zgłoszone po ustawowym terminie, w związku z czym zaistniała konieczność odmowy wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe rozstrzygnięcie zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu [...] września 2022 r.

W złożonym na to postanowienie zażaleniu, zarzucono błędne ustalenie przez organ egzekucyjny, że pismo zostało wniesione po terminie, skoro Spółka nie została należycie powiadomiona o terminie opisu i oszacowania. Informację o ukończeniu w dniu [...] maja 2022 r. czynności opisu i oszacowania pełnomocnik uzyskał dopiero dnia [...] czerwca 2022 r. podczas przeglądania akt sprawy. Podano, że Spółka nie otrzymała awiza wysłanej przez organ egzekucyjny korespondencji. Wskazano, że komornik powinien wydać pełnomocnikowi kopię protokołu opisu i oszacowania oraz pouczyć o tym, że termin do złożenia zarzutów upływa w dniu [...] czerwca 2022 r. Pełnomocnik dopiero [...] czerwca 2022r. odebrał osobiście na Poczcie opis i oszacowanie wraz z protokołem i w jego ocenie od tej daty należy liczyć termin do wniesienia zarzutów. Zarzucił również nieistnienie orzeczenia NSA o sygn. akt II FSK 92/15, na które powołał się Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B..

P. z dnia [...] września 2022 roku pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Postanowieniem z [...] września 2022 roku nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. odmówił przywrócenia terminu do ich wniesienia. Na skutek wniesionego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 roku nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie.

Z kolei, postanowieniem z dnia [...] października 2022r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W jego uzasadnieniu stwierdził, że zgodnie z art. 110 u § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zdaniem organu odwoławczego, brzmienie przywołanej normy prawnej nie budzi jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych. Termin na złożenie zarzutów wynosi 14 dni i liczony jest od dnia ukończenia opisu i oszacowania, nie zaś od innego momentu, np. doręczenia protokołu z tej czynności.

Organ podał, że przez ukończenie opisu i oszacowania wartości nieruchomości należy rozumieć chwilę sporządzenia, odczytania i podpisania przez obecnych uczestników protokołu, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce dnia [...] maja 2022 r. W związku z tym, 14 - dniowy termin do wniesienia zarzutów upłynął dnia [...] czerwca 2022 r. Natomiast pełnomocnik złożył środek prawny dopiero [...] czerwca 2022 r., a zatem po upływie ustawowego terminu. Organ drugiej instancji zwrócił uwagę, iż zarówno w zawiadomieniu o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości, jak również w protokole z [...] maja 2022 roku, znalazło się pouczenie o przysługującym Spółce prawie do złożenia zarzutów w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości, nie zaś od momentu doręczenia protokołu.

W ocenie organu, przekroczenie terminu zakreślonego na wniesienie zarzutów od opisu i oszacowania wartości nieruchomości wyklucza możliwość merytorycznego rozpatrzenia wniesionych zarzutów, których rozpatrzenie możliwe jest wyłącznie w wyniku ich skutecznego wniesienia. Termin przewidziany do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości jest terminem zawitym, tzn. że nie może być skracany ani przedłużany a czynność prawna dokonana po jego upływie jest bezskuteczna.

P. nie został zachowany ustawowy termin do wniesienia zarzutów, zastosowanie znajduje art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Organ odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego doręczenia zawiadomienia o terminie zakończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości z [...] marca 2022 r. stwierdził, że zarzut ten jest bezzasadny. Zawiadomienie zostało doręczone w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego [...] kwietnia 2022 roku. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, iż przesyłka była dwukrotnie awizowana, tj. 4 i [...] kwietnia 2022 roku a przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym B. B.. Po upływie czternastodniowego okresu, [...] kwietnia 2022 roku korespondencja została zwrócona do nadawcy. Zawiadomienie pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia.

W złożonej pismem z dnia [...] grudnia 2022 r. skardze Strona zaskarżyła to postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] sierpnia 2022 r., nr [...]. Wniosła o ich uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zarzuciła naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 44 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że doszło do skutecznego doręczenia zawiadomienia o terminie opisu i oszacowania nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, w sytuacji, gdy do siedziby skarżącej spółki nie wpłynęły żadne dokumenty wskazujące na próbę doręczenia korespondencji, nie doszło do próby doręczenia korespondencji.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że Spółka nigdy nie otrzymała awiza przesyłki zawierającej zawiadomienie o terminie opisu i oszacowania. Organ powołuje się na doręczenie upomnienia w trybie art. 44 kpa, a więc przy zastosowaniu tzw. fikcji doręczenia, nie wykazując, że zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni zostały umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej lub innym miejscu wskazanym w art. 44 § 2 kpa. Z załączonych do akt sprawy dokumentów te okoliczności nie wynikają. W ocenie Skarżącej chybiona jest argumentacja odnosząca się do okoliczności, że pełnomocnik Spółki przeglądał akta sprawy dnia [...] czerwca 2022 r.

To wtedy dowiedział się o okoliczności dokonania opisu i oszacowania oraz o treści protokołu. Zdaniem strony uznanie, że wtedy kończy się bieg terminu do wniesienia zarzutów jest sprzeczne z gwarancjami, jakie daje ustawa o egzekucji w administracji. Skoro zasadą jest, że strona ma 14 dni na złożenia zarzutów od momentu, kiedy mogła zapoznać się z opisem i oszacowaniem wartości nieruchomości, to niezasadne jest twierdzenie, że skoro zapoznała się z tym dokumentem ostatniego dnia hipotetycznego terminu (który w tym wypadku się nie otworzył - strona nie została poinformowana o terminie czynności) to musiała złożyć zarzuty właśnie ostatniego dnia terminu (zamiast 14 dni miałaby mieć na to kilka godzin).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: "p.p.s.a."). Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Natomiast zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sedno sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy istniały podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne toczyło się w oparciu o wystawione przez Wójta Gminy B. B. tytuły wykonawcze, obejmujące należności z tytułu podatku od nieruchomości.

W zaskarżonym postanowieniu organ prawidłowo przywołał treść art. 110u § 1 zdanie pierwsze ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, słusznie wskazując, że zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Kluczową okoliczność w sprawie stanowi jednak ustalenie, czy i kiedy w sprawie doszło do ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości oraz czy strona została prawidłowo o tym fakcie poinformowana. Okoliczność ta jest istotna z perspektywy przysługujących stronie uprawnień procesowych, w tym m.in., z uwagi na wynikającą z art. 10 § 1 kpa konieczność zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. zawiadomił zobowiązaną Spółkę o terminie rozpoczęcia oraz zakończenia czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W zawiadomieniu przytoczył treść art. 110u § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie jest przy tym sporne między stronami, że wymienione zawiadomienie doręczono Skarżącej [...] stycznia 2022r.

W wyznaczonym terminie nie doszło jednak do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Kolejnym pismem z dnia [...] marca 2022r. organ egzekucyjny zawiadomił stronę o nowym terminie ukończenia tej czynności i wskazał na dzień [...] maja 2022 r. Zawiadomienie zostało skierowane na adres zobowiązanej Spółki. Z powodu niemożności doręczenia przesyłki bezpośrednio do rąk adresata pod wskazanym adresem, przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni w Urzędzie Pocztowym B. B.. Jak wynika z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru, było ono dwukrotnie awizowane ([...] i [...] kwietnia 2022 r.), a następnie (20 kwietnia 2022 r.) zwrócone nadawcy z adnotacją "ZWROT – nie podjęto w terminie". W ocenie organu, zawiadomienie o terminie ukończenia czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości, wyznaczonym na dzień [...] maja 2022 r., zostało skutecznie doręczone w trybie art. 44 kpa., w warunkach tzw. fikcji doręczenia.

Jednak aby uznać, że doręczenie zostało dokonane prawidłowo, muszą zostać spełnione wszystkie przesłanki określone w przepisach normujących określoną formę doręczeń. W przeciwnym razie brak jest podstaw do łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia pisma stronie (por. wyrok NSA z 17 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 1297/08).

Zasady doręczania pism w postępowaniu administracyjnym przez organ administracji publicznej regulują przepisy rozdziału 8 "Doręczenia" Działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak wynika z art. 39 kpa, w przypadku braku możliwości doręczenia pisma na adres do doręczeń elektronicznych, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. W myśl art. 45 kpa, jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio. Pisma adresowane do wymienionych w art. 45 kpa jednostek organizacyjnych doręcza się zatem w lokalu ich siedziby, a więc na adres, pod którym znajduje się budynek (lokal), w którym ma siedzibę organ zarządzający, chyba że co innego wynika z ustawy, statutu lub innego aktu prawnego. Wypowiadając się między innymi w tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "pisma zaadresowane do osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej mogą być doręczone do rąk osoby lub osób uprawnionych w danej jednostce organizacyjnej do odbioru pism, a w przypadku niemożności doręczenia w ten sposób właściwym sposobem postępowania jest awizowanie pisma i pozostawienie informacji o tym w siedzibie strony, stosownie do art. 44 k.p.a., co powoduje, że pisma mogą być również doręczone w siedzibie urzędu pocztowego lub siedzibie urzędu gminy" (v.wyrok NSA z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 972/19, LEX nr 3341307).

Z kolei art. 44 kpa stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1).

Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).

Doręczenie dokonane w sposób określony w art. 44 kpa jest doręczeniem zastępczym, opierającym się na domniemaniu, że pismo doszło do rąk adresata (tzw. fikcja doręczenia). Ta konstrukcja prawna służy w systemie prawa zapewnieniu sprawności postępowania i poszanowaniu zasady ekonomii tego postępowania, przy jednoczesnym zabezpieczeniu praw strony tego postępowania, w szczególności zapewnieniu możliwości obrony jej interesów. Treść tego przepisu wskazuje, że zawiera on unormowania o charakterze technicznym - określa czynności doręczyciela w sytuacji, gdy przesyłka, prawidłowo zaadresowana, nie może być wydana adresatowi stosownie do art. 45 kpa.

Dla skutecznego doręczenia stronie pisma procesowego w trybie art. 44 kpa konieczne jest, aby operator pocztowy przechowywał przesyłkę przez 14 dni w swojej placówce zgodnie z § 1 pkt 1 tego przepisu, przy czym o tym fakcie powinien powiadomić adresata (pozostawiając awizo). Operator powinien poinformować o możliwości odebrania przesyłki w terminie 7 dni od dnia pozostawienia awiza. Ustawodawca szczegółowo wymienił przy tym miejsca, w których można pozostawić awizo i są to: oddawcza skrzynka pocztowa, drzwi mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, widoczne miejsce przy wejściu na posesję adresata. W razie niepodjęcia pisma w ciągu 7 dni, operator pozostawia kolejne awizo z informacją o terminie odbioru przesyłki. Pismo uważa się za doręczone po upływie 14 dni od dnia pozostawienia pierwszego awizo (pismo organ pozostawia w aktach sprawy).

Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru skierowanego do Skarżącej zawiadomienia wynika kiedy, na jak długo i gdzie pozostawiono przesyłkę do dyspozycji adresata, a także kiedy zwrócono ją do nadawcy. Doręczyciel nie zamieścił jednak na zwrotnym potwierdzeniu odbioru informacji, czy i gdzie (w oddawczej skrzynce pocztowej, na drzwiach biura adresata lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, w widocznym miejscu przy wejściu na posesję) pozostawił informację o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej. Skarżąca podnosi przy tym, iż "nigdy nie otrzymała awiza przesyłki zawierającej zawiadomienie o terminie opisu i oszacowania". Organ nie dysponuje przy tym dowodem zachowania wymogu doręczenia zgodnie z art. 44 § 2 kpa. W tym względzie skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 4174/18, że "dla stwierdzenia skuteczności doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a., opartego na domniemaniu, konieczne jest, w sytuacji, gdy strony takiemu domniemaniu przeczą, udokumentowanie ścisłego dokonania wszystkich ustanowionych w tym artykule czynności doręczyciela". Podkreślić tez trzeba, że adnotacje doręczyciela o czynnościach składających się na doręczenie przesyłki, powinny być na bieżąco, w trakcie ich podejmowania, nanoszone na odpowiednie dokumenty, czyli kopertę lub potwierdzenie odbioru - na którym widnieją stosowne rubryki, dostosowane treścią do przepisów, regulujących proces doręczenia przesyłki.

Skuteczność tego sposobu doręczania pism uzależniona została bowiem od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w art. 44 kpa. Oznacza to obowiązek ścisłego przestrzegania zasad i procedury odnoszącej się do instytucji doręczenia zastępczego. Niedopełnienie któregokolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Organ administracyjny musi mieć pewność, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu gdzie może go odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi zawierać pełną informację o sposobie poinformowania adresata. Dopuszczalność przyjęcia przez organ administracji zaistnienia materialnoprawnego skutku doręczenia pisma stronie w trybie doręczenia zastępczego uzależnione jest także od prawidłowego wypełnienia zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma wraz z podpisem listonosza (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2014 r., I OSK 2339/12; wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2019 r., II OSK 3136/18).

Ocena prawidłowości wypełnienia dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru jest konieczna, gdyż na skutek doręczenia w świetle art. 44 kpa przesyłkę uznaje się za doręczoną, pomimo że faktycznie takie doręczenie nie nastąpiło. W takiej sytuacji, prawidłowe spełnienie wszystkich ustawowych przesłanek wymaganych dla skuteczności doręczenia w tej formie nie może budzić najmniejszych wątpliwości. W innym wypadku bowiem, mogłoby dojść do naruszenia prawa strony do udziału w postępowaniu, stanowiącego przesłankę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 kpa).

W analizowanej sprawie należy uznać, że mimo braku właściwych adnotacji o sposobie działania doręczyciela, organ odwoławczy niezasadnie przyjął, że w stosunku do przesyłki zawierającej zawiadomienie o wyznaczeniu terminu opisu i oszacowania wartości nieruchomości z dnia 23 marca 2022 r. skierowanej do Skarżącej, zachodziły podstawy do przyjęcia fikcji doręczenia. Wadliwość zwrotnego potwierdzenia odbioru tego zawiadomienia polegająca na braku wskazania, czy i gdzie pozostawiono awiza, uniemożliwia przyjęcie domniemania doręczenia decyzji w trybie art. 44 kpa.

W ponownym postępowaniu organ powinien wykazać, że awiza, czyli obydwa zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki zostały umieszczone w jednym z miejsc ściśle określonych w art. 44 § 2 kpa. W tym celu może rozważyć potrzebę zainicjowania procedury reklamacyjnej w przewidzianym do tego trybie wynikającym z art. 92 ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 896 ze zm.)., jak też przeprowadzenie na tę okoliczność postępowania dowodowego na zasadach ogólnych, określonych w kpa (w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się bowiem, iż w sytuacji, gdy adnotacje na kopercie, czy potwierdzeniu odbioru nie spełniają określonych wymogów, dopuszczalne jest prowadzenie postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie istniejących wątpliwości, np. przez wystąpienie do odpowiedniej placówki pocztowej o przekazanie stosownych informacji związanych ze sposobem doręczenia przesyłki (por. wyroki NSA: z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 11/11; z dnia 2 grudnia 2012 r., sygn. akt I FSK 123/11; z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt I FSK 479/17). Wprawdzie w przytoczonych orzeczeniach mowa jest o wymogach określonych w art. 150 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, jednak dotyczą one, podobnie jak art. 44 § 2 kpa, tzw. fikcji doręczenia. W razie natomiast braku możliwości wykazania, że dotychczasowe doręczenie zrealizowano w zgodzie z wymogami art. 44 kpa, należy rozważyć ponowienie tej czynności.

Jednocześnie Sąd nie przesądza, czy stanowisko organów w kontekście zachowania ustawowego terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości jest merytorycznie słuszne, gdyż wnioskowanie w tym zakresie na obecnym etapie jest przedwczesne.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania, na które składa się wpis sądowy w kwocie [...]zł.