Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 870/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2021 poz 1882
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak sędzia del. WSA Hanna Knysiak - Sudyka Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 891/22 w sprawie ze skargi K. J. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie z dnia 9 sierpnia 2022 r., nr 1652/2022 w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 2 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 891/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu skargi K. J. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie z 9 sierpnia 2022 r.,

nr 1652/2022, w przedmiocie zwolnienia ze służby: uchylił zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji

w S. z 9 czerwca 2022 r., nr 951/2022.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Rozkazem personalnym z 9 czerwca 2022 r. Komendant Miejski Policji w S., na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r., poz. 1882 ze zm.; dalej "ustawa o Policji") zwolnił sierż. K. J. ze służby w Policji z dniem 9 czerwca 2022 r.,

z uwagi na oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa.

W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 6 maja 2022 r. ok. godz. 15:35 operator 997 zadysponował patrol zmotoryzowany w składzie sierż. K. J. oraz post. D. P. na ul. B. 6A w S. w związku ze zgłoszeniem mężczyzny agresywnie zachowującego się w stosunku do przypadkowych kobiet.

Z zapisu audiowizualnego zarejestrowanego przez kamery nasobne ww. funkcjonariuszy wynika, że zachowanie sierż. K. J. w trakcie interwencji przeprowadzanej wobec agresywnego mężczyzny daleko wykraczało poza dopuszczalne prawem ramy, o czym świadczą następujące fragmenty zapisu audiowizualnego z kamer nasobnych:

- ok. godz. 16:36 (ul. R.) - ww. funkcjonariusz umieszcza zatrzymanego mężczyznę z założonymi kajdankami na ręce do tyłu w radiowozie, przewraca go na podłogę pojazdu, a następnie zaciska prawą dłoń na jego szyi i przytrzymuje go;

- ok. godz. 19:08 (teren S. W. przy ul. P. S. w S.) - ww. policjant chwyta zatrzymanego mężczyznę dłonią za szyję, powodując uderzenie częścią potyliczną głowy o ścianę;

- ok. godz. 19:09 (j.w.) - ww. funkcjonariusz uderza prawą ręką siedzącego na krześle zatrzymanego mężczyznę w głowę, powodując jego przewrócenie na podłogę, a następnie trzymając go za odzież ciągnie go po podłodze;

- godz. 19:25 (teren KP S. N.) - ww. policjant po wprowadzeniu zatrzymanego mężczyzny do budynku komisariatu policjant podcina mu nogi powodując jego przewrócenie na podłogę, następnie trzymając za odzież ciągnie go po podłodze i wpycha go pod ustawione pod ścianą krzesła.

Zdaniem organu pierwszej instancji oczywistość popełnienia przestępstwa przez sierż. K. J. została stwierdzona na podstawie oceny zgromadzonego materiału dowodowego. K. J. nie może więc korzystać z przymiotu policjanta o nieposzlakowanej opinii, co zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji jest warunkiem koniecznym dopuszczenia funkcjonariusza do wykonywania czynności służbowych. W przedmiotowej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podyktowane zostało względami ważnego interesu społecznego tożsamego z interesem służby polegającego na niezwłocznym zwolnieniu ze służby policjanta, który dopuścił się popełnienia przestępstwa.

Odwołanie od ww. rozkazu personalnego wniósł skarżący, podkreślając, że rozkaz został wydany bez przesłuchania go i możliwości przedstawienia własnych relacji ze zdarzenia. W aktach sprawy znajduje się jedynie dokumentacja fotograficzna, na której uwidocznione zostały klatki z nagrania wideo z kamery nasobnej. Brak jest natomiast samego nagrania, co uniemożliwia pełną ocenę przebiegu zdarzenia.

Rozkazem personalnym z 9 sierpnia 2022 r. Komendant Wojewódzki Policji

w Szczecinie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej "k.p.a.") - po rozpoznaniu odwołania - utrzymał zaskarżony rozkaz w mocy.

W uzasadnieniu powołał się na treść notatek służbowych z 24 maja 2022 r. sporządzonych przez asp. M. W. i st. asp. P. W., z których wynika, że w toku interwencji sierż. K. J. kilkukrotnie stosował siłę fizyczną wobec osoby zatrzymanej. St. asp. P. W. wskazał, że godziny opisanych zdarzeń zostały wpisane na podstawie czasu wyświetlonego na nagraniu z kamery funkcjonariusza i mogły nie być zbieżne z czasem rzeczywistym. Z uwagi na czas trwania interwencji (5 godzin 15 minut) przeglądający nagrania nie miał możliwości ich przejrzenia z dwóch kamer w czasie rzeczywistym. W związku z powyższym dokonał przejrzenia w tempie 8x. Do akt postępowania administracyjnego załączono także wydruki zrzutów ekranu pochodzących z nagrań z kamer nasobnych policjantów, na których uwidoczniono zdarzenia, o których wspomniano powyżej.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że uzupełnił ten materiał dowodowy o nagrania z kamer nasobnych sierż. K. J. oraz post. D. P. Po przejrzeniu nagrań ustalił, że kamera nasobna post. D. P. rozpoczęła rejestrację czynności o godz. 16.30. Nagranie zakończone zostało o godz. 17.30. Kamera nasobna post. D. P. kontynuowała nagrywanie od godz. 18.30 do godz. 19.30. Nagranie z kamery nasobnej sierż. K. J. (BC 20006710_10_050- 622231317_3) rozpoczynające się o godz. 16.30 i zakończone o godz. 17.30 przestawia przebieg tego samego zdarzenia co nagranie z kamery nasobnej post. D. P. (BC 20005298_9_05062223155_3). Organ drugiej instancji szczegółowo opisał przebieg zdarzeń związanych z interwencją z 6 maja 2022 r., który ustalił ma podstawie nagrań z ww. kamer nasobnych.

Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego analiza powyższych nagrań pozwala na stwierdzenie, że skarżący stosował siłę fizyczną wobec osoby zatrzymanej, która miała założone kajdanki na ręce trzymane z tyłu. Stosowanie siły polegało na chwyceniu mężczyzny za ubranie i wrzuceniu do wnętrza radiowozu, zaciskaniu palców dłoni na szyi w okolicach krtani mężczyzny, uderzeniu go w okolice twarzy, chwyceniu za głowę z tyłu i ściągnięciu siłą z krzesła, ciągnięciu mężczyzny za ubranie po podłodze, uderzaniu jego głową w ścianę, obaleniu na ziemię poprzez podcięcie nóg i następnie chwyceniu za ubranie i ciągnięciu po podłodze.

Organ powołał się na art. 12 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej. Wskazał, że w art. 11 pkt 1-14 ww. ustawy wymieniono działania uzasadniające użycie lub wykorzystanie tych środków przez policjanta. Zacytował również art. 14 ust. 1 i 2 oraz 34 ust. 1 ww. ustawy. W ocenie organu odwoławczego analiza nagranych wypowiedzi skarżącego nie daje podstaw do stwierdzenia, że podjął się on wezwania zatrzymanego do zachowania zgodnego z prawem. Nie sposób również uznać zachowania skarżącego za spełniające wymogi działań uprawniających do zastosowania siły fizycznej, a wykazanych w art. 11 ww. ustawy. Stosowanie siły fizycznej nie było poprzedzone wypowiedzeniem przez niego poleceń zatrzymanemu. Jednocześnie działania policjanta nie prowadziły m.in. do odpierania bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność, przeciwdziałania czynnościom prowadzącym do tego typu zamachów, ani też do udaremnienia mężczyźnie ucieczki, czy pokonania jego biernego lub czynnego oporu. Z nagrań kamer nasobnych wynika, że zatrzymany był jedynie agresywny słownie w stosunku do policjantów i osób postronnych. Żadne z jego zachowań nie wymagało zastosowania wobec niego siły fizycznej. Przemieszczał się spokojnie pomiędzy radiowozem a miejscami do których był doprowadzany (szpital, pomieszczenia komisariatów). Nie było potrzeby stosowania wobec niego chwytów transportowych, popychania, technik podcięć, obaleń i duszenia. Techniki duszenia są wykorzystywane w celu unieruchomienia osoby agresywnej fizycznie, atakującej i stawiającej opór.

Następnie organ zacytował art. 217 § 1 oraz art. 231 § 1 Kodeksu karnego

i stwierdził, że zachowanie policjanta wypełniło znamiona przestępstwa z ww. przepisów. Nagrania z przebiegu interwencji dokumentują w sposób oczywisty fakt, że skarżący świadomie naruszał nietykalność zatrzymanego, bowiem podejmowane przez policjanta działania nie uzasadniały zastosowania wobec zatrzymanego środka przymusu bezpośredniego w postaci siły fizycznej. Dla przedmiotowej sprawy nie ma znaczenia fakt, że zatrzymany swoją słowną agresją mógł prowokować policjanta. Każdy policjant winien kierować się zasadami współżycia społecznego i postępować tak, aby jego działania mogły być przykładem praworządności i prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji (§ 2 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta"). Policjant we wszystkich swoich działaniach ma obowiązek poszanowania godności ludzkiej oraz przestrzegania i ochrony praw człowieka (§ 4 pkt 2 załącznika do zarządzenia nr 805). Nadto, policjant, podejmując decyzję o zastosowaniu środków przymusu bezpośredniego, powinien zachować szczególną rozwagę i stale mieć na uwadze charakter tych środków (§ 5 załącznika). W ocenie organu skarżący sprzeniewierzył się ww. zasadom etyki zawodowej policjanta.

Odnosząc się do wniosku o przesłuchanie skarżącego, organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie sięganie organu do uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przesłuchanie strony jest bezcelowe, bowiem stan faktyczny sprawy może zostać stwierdzony przy pomocy innych środków dowodowych. Nadto, skarżący został pouczony o możliwości złożenia odpowiedzi na pismo wszczynające postępowanie i wyjaśnień na piśmie. W związku z tym bezpodstawny pozostaje również zarzut o braku umożliwienia mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. W toku postępowania odwoławczego policjant zapoznał się z materiałami sprawy i umożliwiono mu wykonanie ich fotokopii. Odnosząc się do wniosku o przesłuchanie świadków, organ podkreślił, że nagrania z kamer nasobnych policjantów stanowią bezwpływowy i odzwierciedlający bezpośrednio rzeczywistość środek dowodowy. Na ich podstawie możliwa była obiektywna ocena zachowania policjanta i ustalenie, że dopuścił się czynu o znamionach przestępstwa. Wobec tego zbędne było dodatkowe przeprowadzanie dowodu z przesłuchań świadków. Komendant Wojewódzki uznał także, że zaskarżona decyzja spełnia wymagania określone w art. 108 § 1 k.p.a., gdyż w jej uzasadnieniu przytoczono okoliczności wskazujące, że zachodzą przesłanki uzasadniające przedłożenie interesu społecznego nad indywidualny interes strony.

Skargę na powyższy rozkaz personalny do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł skarżący. W skardze opisał swoją wersję wydarzeń.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy uznał zarzuty skargi za bezpodstawne i wniósł o jej oddalenie.

Uwzględniając skargę, sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżony rozkaz personalny, jaki i poprzedzający go akt, na skutek naruszenia przepisów procesowych, zostały wydane przedwcześnie, a więc z naruszeniem normy prawnej będącej podstawą orzeczenia o zwolnieniu skarżącego ze służby w szeregach Policji. Sąd wyjaśnił, że w ustawie o Policji nie zdefiniowano pojęcia "oczywistości popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa", co oznacza, że przesłanka "oczywistości" popełnienia czynu może być przez organ Policji ustalona samodzielnie, na podstawie analizy całokształtu okoliczności konkretnego zdarzenia. Przy czym stwierdzenie przez organ naruszenia przez policjanta norm prawa karnego jest możliwe jedynie wówczas, gdy okoliczności zaistniałego zdarzenia nie nasuwają żadnych wątpliwości, zostały wyczerpująco ustalone i ocenione oraz znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy.

Sąd zwrócił uwagę, że jak wynika z akt organ pierwszej instancji oparł rozstrzygnięcie na wynikach analizy materiału audiowizualnego nagrań z kamer nasobnych interweniujących funkcjonariuszy Policji, przedstawionych w notatkach służbowych z 24 maja 2022 r. oraz dokumentacji zdjęciowej z części nagrania, ukazującej wybrane zdarzenia podczas interwencji z 6 maja 2022 r. Z notatki asp. P. W. wynika, iż interwencja trwała 5 godzin i 15 minut, stąd też nagranie zostało przejrzane w trybie przyspieszonym 8x. W notatce ujęty jest opis zdarzeń mających miejsce w godzinach od 16.30 do 19.25. W odwołaniu skarżący zanegował rozkaz z 9 czerwca 2022 r., z uwagi na pobieżną ocenę niepełnego, wybiórczo zgromadzonego materiału dowodowego, który jego zdaniem nie oddawał przebiegu całości zdarzeń z interwencji policyjnej i nie pozwalał na przypisanie mu zachowań o znamionach przestępstwa. Organ odwoławczy uzupełnił akta o nagrania o nagrania z kamer nasobnych skarżącego oraz post. D. P. i wyłącznie na podstawie analizy nagranych zdarzeń z 6 maja 2022 r. w czasie od 16.30 do 19.30 (notatka urzędowa z 20 lipca 2022 r.), bez przesłuchania zainteresowanej strony co do treści tych nagrań, automatycznie uznał oczywistość popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa z art. 231 § 1 i art. 217 § 1 k.k.

Zdaniem tego sądu, z uwagi zastosowaną podstawę prawną, charakter sprawy i rodzaj rozstrzygnięcia, mające wpływ na to czy strona powinna bądź nie pozostać w służbie, należało przesłuchać skarżącego co do okoliczności omawianej interwencji, zwłaszcza, że skarżący konsekwentnie podnosi konieczność weryfikacji ustalonego przebiegu zdarzeń podczas interwencji. Sąd przytoczył art. 77 § 1, 81, 78 § 1 i 2, art. 80 k.p.a. Wskazał, że w kontekście powyższych reguł procesowych niezrozumiałe jest dla sądu odstąpienie organów Policji od przesłuchania strony, jak i drugiego uczestnika interwencji post. D. P. w celu wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich aspektów tej sprawy. Kwestii tej nie wyjaśnia dostatecznie również zaskarżony rozkaz personalny, w którym organ odwoławczy poprzestał na zwięzłym stwierdzeniu, że nagrania z kamer nasobnych policjantów stanowią bezwpływowy i odzwierciedlający bezpośrednio rzeczywistość środek dowodowy w tej sprawie. Tymczasem zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Z powyższych przyczyn sąd pierwszej instancji podzielił wyrażone w skardze zarzuty co do naruszenia przez organy obu instancji przepisów k.p.a., co polegało na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy mających wpływ dla właściwego rozstrzygnięcia sprawy. Nieprawidłowości w ustaleniach stanu faktycznego i wskazane naruszenia zasad postępowania miały przełożenie na przedwczesne zastosowanie wobec skarżącej strony przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, a więc na zwolnienie ze służby motywowane oczywistszym charakterem okoliczności popełnienia przestępstwa. Konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania w tej sprawie przez organy Policji potwierdzają wyjaśnienia skarżącego, złożone w piśmie z 13 listopada 2022 r. na etapie postępowania sądowego, w których podnosi zasadność użycia środków bezpośredniego przymusu, wobec stawiania przez zatrzymanego tzw. biernego oporu i występowania innych zagrożeń z jego strony. Wyjaśnienia te potwierdziły tezy skargi sądowej, iż fakt popełnienia przez skarżącego czynów o znamionach przestępstwa nie był dostatecznie zbadany, a więc oczywisty, jak kategorycznie twierdzą organy Policji. Należy zwrócić uwagę, że nie zostały postawione skarżącemu zarzuty popełnienia przestępstwa w ramach postępowania karnego. Sąd nakazał, aby organy, ponownie orzekając w sprawie skarżącego, uwzględniły dokonaną w niniejszym wyroku ocenę prawną ich działań i przeprowadzą postępowanie zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego w celu ustalenia wystąpienia przesłanek pozwalających na zastosowanie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

Z tych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), uchylił rozkazy personalne organów obu instancji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ, zaskarżając wyrok

w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Nadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. w zw. z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz poprzedzającego go rozkazu personalnego organu pierwszej instancji, podczas gdy sąd nie dostrzegł w przedstawionym materialne dowodowym wyczerpującego uzasadnienia znamion przesłanek zawartych w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji;

b) art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji poprzez jego niezastosowanie i uwzględnienie skargi policjanta poprzez brak rozpoznania przez sąd I instancji istoty sprawy, podczas gdy przedstawiony materiał dowodowy był zebrany w sposób rzetelny i szczegółowy i granice swobodnej oceny dowodów, wyznaczone przez ustawodawcę w art. 80 k.p.a., nie zostały przekroczone, a w szczególności, że wnioski wyprowadzone ze zgromadzonego materiału w sposób oczywisty są zgodne z zasadami doświadczenia życiowego lub regułami logicznego rozumowania;

c) art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji poprzez jego niezastosowanie i uwzględnienie skargi policjanta poprzez stwierdzenie przez sąd pierwszej instancji naruszenia przez organ przepisów procesowych i wydanie aktu administracyjnego przedwcześnie, podczas gdy okoliczności zdarzenia nie nasuwały żadnych wątpliwości, zostały wyczerpująco ustalone i ocenione po wzięciu pod uwagę zarówno interesu społecznego jak również słusznego interesu obywatela;

d) art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 86 k.p.a. poprzez stwierdzenie przez sąd pierwszej instancji konieczności przesłuchania w postępowaniu strony, podczas gdy organ administracji publicznej posiadał wyczerpujący materiał dowodowy, który nie budził żadnych wątpliwości a przesłuchanie strony stanowi dowód jedynie subsydiarny;

e) wyjście przez sąd pierwszej instancji poza granice sprawy administracyjnej polegającej na odniesieniu się kwestii zarzutów skarżącego i jego postępowania karnego podczas gdy sprawa jest sprawą administracyjną i ona winna być przedmiotem postępowania.

2) naruszenie przepisów prawa materialnego na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj.;

a) art. 41 ust. 2 pkt 8 poprzez jego błędną wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu przez sąd, że nie miała miejsce oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, podczas gdy organ w pełni uzasadnił wszystkie przesłanki zawarte w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji będące podstawą zwolnienia funkcjonariusza ze służby.

W osobiście sporządzonej odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę wystąpienie przesłanek nieważności postępowania. W tej sprawie sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (por. uchwała pełnego składu sędziów NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Skarżąca kasacyjnie podniosła zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i zarzuty naruszenia prawa procesowego.

W pierwszym rzędzie rozpoznane zostaną zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, gdyż ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego przez organ administracyjny w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za nieprawidłowy (por. wyrok NSA z 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12 – publik. CBOSA).

Przed przejściem do merytorycznej oceny poszczególnych zarzutów zwrócić uwagę należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma prawa rozwijać, czy też doprecyzowywać, bądź uzupełniać stawianych zarzutów. Dlatego też przedmiotem oceny Sądu mogą być jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których skargę kasacyjną oparto, uzupełniać podniesione zarzuty, itp. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 12 kwietnia 2018 r., sygn. II OSK 2457/17, z 8 marca 2018 r., sygn. I OSK 955/16, z 2 marca 2018 r., sygn. I OSK 2306/17, z 25 listopada 2014 r., sygn. II GSK 1253/13, z 27 listopada 2015 r., sygn. I OSK 902/14 – publik. CBOSA). Przypomnieć trzeba, iż skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia. W skardze tej zatem winny być sprecyzowane zarzuty kasacyjne w taki sposób, by możliwe było odniesienie się przez ich treść do zaskarżonego orzeczenia.

Zarzut 1.a. i 1.c. zostaną rozpoznane łącznie. Oba zarzuty są nieuzasadnione.

W ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jako uchybienie przepisom postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, można zarzucić sądowi naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., przez nieuwzględnienie skargi, lecz przepis ten musi zostać powiązany z naruszeniem przez organ przepisów regulujących tok postępowania administracyjnego. Sam przepis art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie stanowi więc podstawy kasacyjnej, lecz wskazuje, że podstawą może być inny przepis, a mianowicie przepis postępowania sądowoadministracyjnego. Taką podstawą może być przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., który może zostać naruszony przez sąd administracyjny przez niedostrzeżenie naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego lub błędne uznanie przez sąd administracyjny, że przepisy takie zostały naruszone. W każdym przypadku konieczne jest powiązanie zarzutu naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. z przepisami postępowania administracyjnego, które regulowały przebieg czynności procesowych przed organem.

Nie można więc zarzucić naruszenia samego art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., można natomiast na podstawie art. 174 pkt 2 zarzucić naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z konkretnymi przepisami procedury administracyjnej (vide NSA w wyroku z 23 marca 2006 r., sygn. akt II FSK 1031/05; NSA w wyroku z 9 lutego 2006 r., sygn. akt I GSK 1348/05). Niewskazanie naruszenia konkretnego przepisu postępowania administracyjnego przez wojewódzki sąd administracyjny powoduje, że tak sformułowany zarzut kasacyjny jest jedynie niepodpartą konkretnymi przepisami prawa prostą opozycją co do ocen sądu. Taki zarzut ze swojej istoty nie może być przedmiotem rozpoznania w postępowaniu kasacyjnym, gdyż nie wyznacza kierunku, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny powinien dokonać kontroli zaskarżonego wyroku. Przypadek taki zachodzi w rozpoznawanej sprawie, gdyż autor skargi kasacyjnej ograniczył zarzut do powołania jedynie naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. bez wskazania przepisów procesowych, które miałyby zostać naruszone, co czyni go a limine nieskutecznym.

W ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. możliwe jest powołanie przepisu prawa materialnego – tak jak miało miejsce to w rozpoznawanym zarzucie – lecz zawsze musi być to powiązane z powołaniem przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a oraz przepisów regulujących postępowanie jurysdykcyjne przed organem. Norma materialna określa zakres tego postępowania, regulując normatywny stan prawny, zaś tok czynności procesowych regulują przepisy prawa procesowego. W rozpoznawanej sprawie zabrakło wskazania przepisów procesowych. Powołanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 a p.p.s.a. uznać należy za pozbawione uzasadnienia logicznego w odniesieniu do zarzutu opartego na podstawie wynikającej z przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Z tych względów zarzut pierwszy jest nieuzasadniony.

Powyższe uwagi w całości odnieść należy do zarzutu 1.c. Różnica między tym zarzutem a zarzutem 1.a. jest taka, iż dotknięty jest on jeszcze poważniejszymi niedoskonałościami prawnym, gdyż w jego konstrukcji zabrakło nie tylko przepisów prawa procesowego stosowanych przez organy w toku postępowania jurysdykcyjnego, lecz także przepisu art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. Kluczowe znaczenie ma niewskazanie w zarzucie przepisów regulujących tok czynności przed organem, gdyż tylko w ten sposób możliwe jest wytyczenie kierunku czynności kontrolnych Sądowi drugiej instancji. Wymogu tego nie spełnia opis słowny okoliczności przyjętych za podstawę wyrokowania przez sąd pierwszej instancji, z którymi nie zgadza się organ wnoszący skargę kasacyjną. Z przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wynika wyraźnie, iż obowiązkiem podmiotu wnoszącego skargę jest wskazanie przepisów postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe, zarzut ten uznać należało za nieuzasadniony.

Zarzut 1.b. jest nieuzasadniony. Konstrukcja zarzutu stwarza poważne wątpliwości interpretacyjne. Zdaniem autora skargi kasacyjnej naruszenie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. polegać miało na niezastosowaniu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji i uwzględnieniu skargi policjanta przez brak rozpoznania istoty sprawy, podczas gdy materiał dowodowy był zebrany rzetelnie, a granice jego swobodnej oceny wyznaczone przez art. 80 k.p.a. nie zostały przekroczone. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zajmować się wykładnią zarzutów. Te muszą być precyzyjne i jednoznacznie wskazywać na wolę jej autora. Z tych względów w powyższej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny odniesienie się do zarzutu 1.b w tym zakresie, który nie wzbudza wątpliwości.

Autor skargi kasacyjnej zarzuca sądowi pierwszej instancji, iż niezastosował przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Oczywiście aktualność zachowują tutaj uwagi, iż nie można oprzeć zarzutu prawa procesowego na naruszeniu przepisu prawa materialnego. Taki zarzut jest a limine nieskuteczny, gdyż prowadzi on do wewnętrznej sprzeczności podstawy i zarzutu skargi kasacyjnej przez opieranie naruszenia przepisów materialnych na podstawie procesowej. Narusza to podstawową zasadę rozumowania logicznego – zasadę niesprzeczności. Taki zarzut nie może więc stać się przedmiotem merytorycznej oceny, gdyż ta może być adresowana wyłącznie do zarzutów odpowiadających zasadom racjonalności.

Dalej zauważyć należy, iż zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2004 r., OSK 284/04, niepubl., wyrok NSA z 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07; wyrok NSA z 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06; wyrok NSA z 28 marca 2007 r., I OSK 31/07; postanowienie NSA z 2 marca 2012 r., I OSK 294/12; wyrok NSA z 25 kwietnia 2012 r., II OSK 329/12; wyrok NSA z 6 grudnia 2013 r., I OSK 2255/12; wyrok NSA z 8 września 2017 r., I OSK 3080/15 – publik. CBOSA). Zarzut taki mógłby okazać się skuteczny jedynie wówczas, gdyby autor skargi kasacyjnej, zarzucając niezastosowanie określonego przepisu, jednocześnie wskazał przepis, który w jego przekonaniu został wadliwie zastosowany zamiast przepisu przez niego wskazywanego - wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska. Wymogu tego skarga kasacyjna nie spełnia, gdyż niezastosowanie przepisu prawa materialnego połączone zostało z naruszeniem art. 80 k.p.a., gdyż zdaniem autora zarzutu przepis ten został prawidłowo zastosowany przez organy. Tutaj ponownie dochodzi do naruszenia zasady niesprzeczności, gdyż niezastosowanie przepisu prawa materialnego nie może powodować naruszenia przepisu procesowego. Jeśli nie został zastosowany określony przepis prawa materialnego, to w jego miejsce musiał zostać zastosowany inny przepis prawa materialnego. Podobnie rzecz ma się w odniesieniu do przepisów procesowych. Z tych względów rozpoznawany zarzut nie mógł okazać się skutecznie postawiony.

Zarzut 1.d. jest nieuzasadniony. Przepis art. 86 k.p.a. reguluje zasady przeprowadzania dowodu z przesłuchania stron w toku postępowania wyjaśniającego. W rozpoznawanej sprawie sąd pierwszej instancji uznał, iż ze względu na specyfikę sprawy niedopuszczalne było oparcie ustaleń faktycznych na materialne filmowym i konieczne było przesłuchania świadka post. D. P. oraz strony K. J. Ocena ta zasługuje na pełną akceptację, gdyż pisemne wyjaśnienia skarżącego wniesione w toku postępowania sądowoadministracyjnego rzuciły nowe światło na sprawę i zasiały wątpliwości co do oceny przebiegu zdarzeń zarejestrowanych w materialne filmowym. Zgodzić należy się z sądem pierwszej instancji, iż oparcie ustaleń faktycznych wyłącznie na dowodach przeprowadzonych przez organ było niewystarczające, a zakończenie postępowania wyjaśniającego na tym etapie przedwczesne i mogące prowadzić do błędnego ustalenia stanu faktycznego i wydania błędnego rozkazu personalnego. Należy mieć na uwadze, iż samo postrzeganie zdarzenia bez zapoznania się z całokształtem okoliczności, przebiegiem wymiany zdań między osobami biorącymi w nich udział, bez uwzględnienia sfery motywacyjnej i emocjonalnej uczestników wydarzenia, może prowadzić do błędnej interpretacji spostrzeżeń, tj. obrazu zarejestrowanego na materiale filmowym. Z tych względów zarzut ten uznać należy za nieuzasadniony.

Zarzut 1.e. jest nieuzasadniony. Zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. obowiązkiem autora zarzutu jest przywołanie w jego treści przepisów postępowania, które miały zostać naruszone przez sąd pierwszej instancji. W odniesieniu do tego zarzutu wymóg ten nie został dochowany, co a limine czyni zarzut pozbawionym podstaw.

Zarzut naruszenia prawa materialnego jest nieuzasadniony.

Po pierwsze, autor skargi kasacyjnej nie dostrzegł, iż sąd pierwszej instancji uznał, iż w materialne dochodowym zachodzą braki, które winny zostać uzasadnione. Oznacza to, iż w takim przypadku sąd ten nie oceniał spełnienia przesłanek z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, w tym spełnienie przesłanki "oczywistości popełnienia przestępstwa", gdyż uznał te czynność za przedwczesną. Uznał on, iż najpierw winno dojść do poprawnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, a dopiero po dokonaniu tego otworzy się możliwość oceny, czy ustalony stan faktyczny odpowiada normatywnemu stanowi faktycznemu wynikającemu z tego przepisu.

Po drugie, zauważyć wypada, iż przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji ze względu na posłużenie się przez ustawodawcę w jego treści pojęciem niedookreślonym "oczywistości popełnienia przestępstwa" jest klauzulą generalną. W odniesieniu do tak sformułowanej przesłanki nie jest uprawnione stawianie zarzutu błędnej wykładni. Cechą klauzul generalnych jest to, że stanowią one skierowany do stosującego prawo nakaz dokonania oceny określonych stanów, wskazując kryteria takiej oceny. Posłużenie się wyrażeniem o cechach klauzuli generalnej pozwala ustawodawcy nadać regulacji pewną dozę elastyczności, konieczną w tych przypadkach, gdy kazuistyczne wymienienie przesłanek nie jest celowe lub możliwe np. ze względu na nieprzewidywalne zróżnicowanie stanów faktycznych. Ciężar dokonania oceny i zakwalifikowania stanu faktycznego jako spełniającego przesłankę ustawową leży w tych przypadkach na podmiocie stosującym prawo. Kwalifikacja ta nie jest jednak pochodną wykładni, zwrot o charakterze ocennym nie poddaje się bowiem działaniom interpretacyjnym. To nie na drodze czynności interpretacyjnych, poprzez zastosowanie dyrektyw wykładni, możliwe jest ustalenie, czy w sprawie zaistniała okoliczność szczególna. Także w skardze kasacyjnej nie powołano naruszonych przez sąd pierwszej instancji dyrektyw interpretacyjnych. Z tych względów zarzut ten jest nieuzasadniony.

Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie zasądził na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, zgodnie z wnioskiem zawartym w osobiście sporządzonej odpowiedzi na skargę kasacyjną, albowiem skarżący takowych kosztów nie poniósł.