Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 732/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przywrócono termin
Powołane przepisy: article: art. 86 par. 1 w zw. z art. 87 par. 2 i 4
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 października 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 967/24 w sprawie ze skargi T.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 23 maja 2024 r. nr SKO.421.277.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić skarżącemu T.G. termin do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 23 maja 2024 r. nr SKO.421.277.2024


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 9 października 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 967/24 (dalej postanowienie z 9 października 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił T.G. (dalej skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 23 maja 2024 r. nr SKO.421.277.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że o ile skarżący złożył wniosek w terminie wynikającym z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej ppsa) i dokonał uchybionej czynności, o tyle nie uprawdopodobnił fundamentalnej przesłanki umożliwiającej przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, tj. braku swej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Skarżący podał, że skargę sporządził i przygotował do wysyłki 18 czerwca 2024 r., lecz ze względu na obowiązki opiekuńcze nad niepełnosprawnym bratem nie mógł wyjść z domu na pocztę, w związku z czym przesyłkę przekazał koledze, który miał ją nadać w placówce pocztowej, czego jednakże kolega nie zrobił, zaś próby kontaktu z nim okazały się bezowocne - zmienił numer telefonu i prawdopodobnie wyjechał za granicę. Choroba może stanowić przesłankę świadczącą o braku winy w uchybieniu terminu, ale nie w każdym przypadku. Brat skarżącego nie zachorował nagle, lecz jest osobą chorą przewlekle - całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji od 9 stycznia 2002 r., a skarżący opiekuje się nim od 2017 r. Skarżący nie wykazał, by w okresie otwartym do wniesienia skargi wystąpiło takie zdarzenie związane z chorobą jego brata, które uniemożliwiło mu zajęcie się swoimi własnymi sprawami. Skoro skarżący zlecił wykonanie czynności procesowej osobie trzeciej, ponosi skutki niedochowania przez nią terminu, tak jakby sam działał. Choć skarżący powierzył nadanie skargi koledze, to nie sprawdził niezwłocznie, czy wywiązał się on z tego obowiązku. Dopiero w połowie sierpnia 2024 r. zainteresował się sprawą skargi. Gdyby od razu zweryfikował kwestię nadania skargi, mógłby interweniować i dochować ustawowego terminu [do] jej wniesienia. Sąd I instancji wskazał, że skarżący ponosi negatywne skutki braku rzetelności osoby trzeciej, której powierzył wniesienie skargi i swego zaniechania w skontrolowaniu wykonania przez tę osobę powierzonego zadania. Niedbalstwo, którego dopuścił się skarżący wyklucza brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Dlatego Sąd odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi (k. 22-25 akt sądowych).

Zażalenie złożył skarżący, zaskarżając postanowienie z 9 października 2024 r. w całości i wnosząc o jego zmianę przez uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu podniósł, że jego brat – A.G. od wielu lat jest osobą chorą przewlekle, całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji. Będąc osobą z niedowładem kończyn dolnych i częściowo górnych, po złamaniu kręgosłupa z uszkodzeniem rdzeni[a] kręgowego, nie jest on w stanie funkcjonować samodzielnie i potrzebuje stałej opieki przez 24 godziny na dobę. Prócz niezdolności do samodzielnego poruszania się i egzystowania, brak skarżącego [cierpi na] liczne dolegliwości w postaci chorób takich jak cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze, migotanie komór, a z załączonej do niniejszego pisma karty informacyjnej leczenia szpitalnego z 30 kwietnia 2024 r. wynika, że stwierdzono u niego omdlenie i zapaść. Skarżący jest jedynym opiekunem brata. Czynności, jakie należy wykonywać przy bracie, to m.in.: podnoszenie całego ciała, higiena osobista, przygotowywanie posiłków i karmienie, podawanie leków, wymiana pampersów i cewników. Skarżący nie może zostawić brata nawet na chwilę, ponieważ brat cały czas go potrzebuje, a skarżący musi nieustannie monitorować, co się dzieje z bratem i czy jego stan gwałtownie się nie pogorszy, a w konsekwencji, czy nie będzie trzeba mu natychmiast pomóc. To oznacza, że skarżący musi być cały czas przy niepełnosprawnym bracie i nie może go odstąpić nawet na krok. W związku z tym przy wszelkich czynnościach urzędowych czy chociażby przy tak podstawowych sprawach jak robienie zakupów, czy wykupienie lekarstw dla brata skarżący musi korzystać z pomocy innych osób. Tak też było w przypadku złożenia skargi w tej sprawie. Z uwagi na brak doraźnej opieki do brata, skarżący nie mógł nawet na chwilę oddalić się z mieszkania celem pójścia na pocztę i nadania przesyłki. Dlatego poprosił kolegę, aby wysłał list ze [skargą] do SKO, a później dowiedział się, że [kolega] nie wysłał przesyłki (k. 35-38, 39-51 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ppsa, sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (czemu skarżący sprostał). Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H.Beck 2023, s. 625, nb 4; postanowienie NSA z 12.6.2008 r., II OZ 580/08, cbosa). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.

Brak skarżącego jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym z uwagi na powypadkowy uraz kręgosłupa. Cierpi, przede wszystkim, na niedowład kończyn dolnych i częściowo górnych, będąc całkowicie niezdolnym do pracy i samodzielnej egzystencji, a tym samym wymagającym całodobowej opieki. O ile kwestia przywrócenia terminu jest kwestią formalną, o tyle przy jej ocenie nie można ograniczać się jedynie do stwierdzenia, czy przyczyny uchybienia terminu zostały dostatecznie uprawdopodobnione, czy też nie. Na okoliczności sprawy należy spojrzeć przez pryzmat jej istoty, a więc i przedmiotu, którego dotyczy. Sprawa o świadczenie pielęgnacyjne, które zawsze związane jest z cierpieniem osoby, nad którą sprawowana jest opieka należą do spraw z kategorii wyjątkowo wrażliwych. W rezultacie, sprawy te - również w kontekście przywrócenia terminu - Sąd winien rozważać w sposób szczególny. Z uwagi na wyjątkowo trudną sytuację życiową skarżącego, związaną z ciężką chorobą jego brata i faktem, że to skarżący jest jego jedynym opiekunem faktycznym, w okolicznościach tej sprawy, należało zaskarżone postanowienie uchylić. Oceny tej nie zmienia fakt, że skarżący powierzył złożenie skargi koledze, który z zadania tego się nie wywiązał. O ile skarżący mógł niezwłocznie skontrolować, czy jego kolega złożył skargę, o tyle brak możliwości skorzystania z pomocy innej osoby niż kolega - w tej konkretnej sprawie - nie powinien przekreślać prawa skarżącego do skontrolowania działalności organów administracji przez Sąd administracyjny, bowiem nie sposób przypisać skarżącemu nawet lekkiego niedbalstwa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niedochowanie terminu do wniesienia skargi z powodu sprawowania osobistej opieki nad ciężko chorym bratem, u którego w ostatnim czasie (30 kwietnia 2024 r.) doszło do omdlenia i zapaści, które były związane z koniecznością hospitalizacji, stanowi o braku winy w uchybieniu terminu (odpowiednio - postanowienie NSA z 9.1.2008 r. II GZ 210/07, aprobowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę - op. cit., s. 627, nb 5, p. 7).

Skarżący może rozważyć, czy nie ustanowić pełnomocnika z wyboru lub czy nie wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o ustanowienie dlań pełnomocnika z urzędu z uwagi na skomplikowany charakter sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 86 § 1 ppsa, orzekł jak w sentencji.