Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 367/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 148
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca) Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Protokolant st. inspektor sądowy Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 września 2017 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za lata 2007 i 2008 oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1512), po rozpatrzeniu zażalenia J. K. ( dalej strona, skarżący ) na postanowienie nr [...] z dnia [...].12.2016 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...].03.2014 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za lata 2007 i 2008, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...].03.2014 r. Kierownik Biura Powiatowego (BP) ARiMR w W. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że skarżący dokonał zmniejszenia powierzchni użytków rolnych w ramach podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego PROW 2004-2006. Zmniejszenie podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego wiązało się również z likwidacją przez stronę części plantacji porzeczki czarnej w ramach podjętego zobowiązania w Pakiecie - Rolnictwo ekologiczne w wariancie - Uprawy sadownicze w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności). Przedmiotowa decyzja ustalała nienależnie pobrane płatności za lata 2007 i 2008. Od powyższej decyzji strona nie złożyła odwołania, zatem decyzja stała się ostateczna w dniu [...].04.2014 r.

W dniu [...].11.2016 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek skarżącego o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...].03.2014 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 5 i 7 k.p.a.,

W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż wobec braku wiedzy z zakresu obowiązujących przepisów prawa udał się w dniu [...].11.2016 r. po poradę prawną do adwokata w zakresie ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie są jakieś podstawy prawne do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną. W dniu 12.11.2016 r. został poinformowany przez adwokata, iż decyzja z dnia [...].03.2014 r. ustalająca zwrot nienależnie pobranych płatności za lata 2007-2008 jest sprzeczna z ustaleniami poczynionymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w kwestii podjętego zobowiązania ekologicznego.

Do pisma strona dołączyła korespondencję (e-mail z dnia 12.11.2016 przeprowadzoną z adwokatem oraz wyrok NSA z dnia 18.04.2014 r., sygn. akt II GSK 783/13 wydany w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 w pomniejszonej wysokości.

W dniu [...].12.2016 r. Kierownik BP ARiMR wydał postanowienie nr [...] o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...].03.2014 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za lata 2007 i 2008.

W uzasadnieniu organ wskazał, że strona składając wniosek w dniu 15.11.2016 r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, powołując się na zaistnienie przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1, 5 i 7 k.p.a., uchybiła terminowi, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., zgodnie z którym podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin złożenia wniosku o wznowienie postępowania w omawianym przypadku biegnie od dnia kiedy strona dowiedziała się o wyroku NSA, sygn., akt II GSK 783/13, a nie jak wskazuje od dnia, kiedy dowiedziała się od adwokata o możliwości złożenia takiego wniosku.

Na powyższe postanowienie strona wniosła w dniu [...].01.2017 r. zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła, iż zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisu art. 148 k.p.a. poprzez uznanie, iż w przedmiotowej sprawie obowiązuje miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania podnosząc, iż organ winien wznowić postępowanie administracyjne z urzędu. Ponadto naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie podstawy wznowienia postępowania wskazanej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez pominięcie nowych i nieznanych a istniejących w chwili orzekania przez organ wydający decyzję z dnia [...].03.2014 r. okoliczności, które zostały potwierdzone w wyroku NSA z dnia 18.09.2014 r., sygn. akt II GSK 783/13.

Dyrektor D. Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, iż postanowienie Kierownika Biura Powiatowego wydane zostało w sposób prawidłowy i orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Organ odwoławczy zważył, iż przepisy postępowania administracyjnego oparte są na zasadzie trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a., ostateczne decyzje administracyjne mogą być wzruszone tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego lub w ustawach szczególnych. Wznowienie postępowania stanowi instytucję procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym zapadła ta decyzja zostało dotknięte choćby jedną z kwalifikowanych wadliwości, wymienionych enumeratywnie w art. 145 § 1,145a, 145b k.p.a. Zgodnie z art. 147 k.p.a., wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony.

Zgodnie natomiast z art. 148 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).

Stosownie zaś do art. 149 k.p.a. wznowienie oraz odmowa wznowienia postępowania następuje drodze postanowienia (§ 1 i § 3). Wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest dopuszczalne oraz, gdy strona złożyła podanie o wznowienie postępowania z zachowaniem terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Odmowa wznowienia może nastąpić zatem z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych.

Strona w swoim wniosku o wznowienie postępowania stwierdziła, iż postępowanie zakończone decyzją ostateczną, której uchylenia się domaga, obarczone jest wadliwościami wymienionymi w: -art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. - dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; -art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, - art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. - zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji. Powyższe kwalifikowane wadliwości postępowania strona wywodzi z faktu wydania przez NSA w Warszawie dnia 18.09.2014 r. wyroku II GSK 783/13 w przedmiocie przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej za rok 2010.

Przechodząc do oceny formalnej (wstępnej) wniosku o wznowienie postępowania, Dyrektor stwierdził, iż organ I instancji prawidłowo ustalił, że wszczęcie tego nadzwyczajnego postępowania administracyjnego jest niedopuszczalne z powodu uchybienia terminu do jego złożenia, określonego w art. 148 § 1 k.p.a.

W żądaniu z dnia 15.11.2016 r. o wznowienie postępowania skarżący wskazuje, że wobec braku wiedzy z zakresu obowiązujących przepisów prawa udał się w dniu 09.11.2016 r. po poradę prawną do adwokata w zakresie ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie są podstawy prawne do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną. W dniu 12.11.2016 r. adwokat poinformował stronę, iż decyzja wydana przez Kierownika BP z dnia [...].03.2014 r. ustalająca zwrot nienależnie pobranych płatności za lata 2007-2008 jest sprzeczna z ustaleniami poczynionymi przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 18.09.2014 r. uchylił zaskarżony wyrok WSA we Wrocławiu i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał na okoliczność, iż w niniejszej sprawie nie doszło do wykluczenia z programu rolnośrodowiskowego areału o powierzchni 19,09 ha, bowiem skarżący stosując się do zaleceń doradcy rolnośrodowiskowego przystąpił do przygotowania tej części działki pod nowe uprawy. NSA w Warszawie wskazał, iż Sąd I instancji winien ocenić, czy skarżący, który w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego zadeklarował realizację takiej samej ilości pakietów, na tej samej powierzchni gruntów rolnych istotnie nie spełnił warunków wymienionych w § 43a w związku z § 43 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262, z późn. zm.) w odniesieniu do całej zadeklarowanej powierzchni, tj. 93,58 ha.

Mając na uwadze powołane powyżej okoliczności, w ocenie organu odwoławczego należy w pierwszej kolejności podkreślić, iż wyrok NSA z dnia 18.09.2014 r., z którego wydania strona upatruje podstawy do wznowienia postępowania, był znany stronie już w roku 2014, co w sposób oczywisty prowadzi do wniosku, iż wnosząc żądanie w dniu 15.11.2016 r., uchybiła ona miesięcznemu terminowi określonemu w art. 148 § 1 k.p.a. Co istotne także - na co trafnie zwrócił uwagę organ I instancji, powołując się na orzecznictwo sądowe – termin, o którym mowa w przepisie biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o danej okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia, a nie od dnia, w którym dowiedziała się o możliwości złożenia takiego wniosku. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznej lub dowodu jako podstawy wznowienia postępowania nie ma wpływu na ocenę zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a.

Poza powyższym, zdaniem organu odwoławczego, wniosek strony o wznowienie postępowania jest niedopuszczalny także z powodu oczywistego braku związku między podstawą wznowienia a treścią decyzji. Wskazany przez stronę wyrok NSA nie orzekł ani o fałszywości jakiegokolwiek dowodu, stanowiącego podstawę wydania decyzji o ustaleniu nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za lata 2007 i 2008. Zakres orzekania sądu w sprawie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013 za rok 2010 w żadnym wypadku nie stanowi zagadnienia wstępnego, od którego uzależnione byłoby wydanie rozstrzygnięcia w sprawie obowiązku zwrotu płatności za lata 2007-2008 w ramach przedsięwzięć rolnośrodowiskowych realizowanych w ramach zobowiązania z PROW 2004-2006. Wyrok NSA dotyczy innej sprawy i innego przedmiotu, a zgodnie z art. 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a zgodnie z art. 153 cytowanej ustawy ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Dalej organ wywodził, że decyzja w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2010, co do której odnosił się w/w wyrok NSA z dnia 18.09.2014 r. dotyczyła odrębnego postępowania wszczętego na wniosek strony o przyznanie płatności na rok 2010, w związku z przejściem z programu rolnośrodowiskowego PROW 2004-2006 na PROW 2007-2013 na podstawie regulacji zawartej w § 43a w związku z § 43 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 26 lutego 2009 r. Mając na uwadze treść w/w wyroku ocenie w tym przypadku, jak wskazano powyżej, podlegała kwestia czy strona w ramach tzw. "przejścia na nowy PROW" spełniała warunki określone w/w przepisach do całej zadeklarowanej powierzchni tj. 93,58 ha. Powyższy wyrok pozostaje zatem bez wpływu na treść decyzji z dnia [...].03.2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, bowiem ustalona kwota do zwrotu powyższą decyzją dotyczyła wypłaconych płatności w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego PROW 2004-2006, zaś podstawą ustalenia nienależnej kwoty płatności był § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 174, poz. 1809 ze zm.). Powyższy przepis stanowi, iż płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem. Fakt, iż producent zmniejszył powierzchnię, na której podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach PROW 2004-2006 (podkreślenie własne) wynika z ostatecznej decyzji Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...].10.2011 r., nr [...]. Powyższa decyzja była przez stronę zaskarżona do WSA we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 08.03.2013 r. (sygn. akt II SA/Wr 712/11), podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, natomiast NSA w Warszawie w orzeczeniu z dnia 04.12.2013 r. (sygn. akt II GSK 1142/12) oddalił skargę kasacyjną strony. Co wymaga podkreślenia zgodnie z ugruntowanych stanowiskiem doktryny i orzecznictwa sądowo-administracyjnego przyczyny wznowienia postępowania nie może stanowić odmienna ocena prawna okoliczności faktycznych lub dowodów dokonana przez inny organ lub sąd w innym postępowaniu administracyjnym.

Odnosząc się do zarzutów strony zawartych w zażaleniu o zaniechaniu przez Kierownika BP wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu, organ odwoławczy zważył, że niniejszej sprawie strona wystąpiła z wyraźnym żądaniem wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, wskazując na przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 1, 5 i 7 k.p.a. oraz podając, iż w dacie 12.11.2016 r. została poinformowana przez adwokata, że w jej sprawie istnieją przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...].03.2014 r. Tym samym obowiązkiem organu było rozpoznanie tego podania zgodnie z cytowanymi wyżej przepisami k.p.a. W przeciwnym razie organ naraziłby się na zarzut bezczynności. Organ odwoławczy zacytował treść uzasadnienia wyroku NSA II OSK 1324/09, który przywołała strona w zażaleniu: "(...) Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego ograniczają w czasie uprawnienie do złożenia podania o wznowienie postępowania. W świetle bowiem art. 148 k.p.a, podanie o wznowienie postępowania może być wniesione ze skutkiem prawnym w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (...). W związku z powyższym ograniczeniem czasowym, organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu badać zachowanie wskazanego jednomiesięcznego terminu. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu stanowi bowiem rażące naruszenie prawa, które godzi w zasadę trwałości decyzji ostatecznych (...). Przy wznowieniu postępowania działanie z urzędu uzasadnione jest tylko w sytuacji - na co wskazuje cytowany przez stronę w zażaleniu wyrok NSA z dnia 25.08.2010 r. - gdy podstawa wznowienia podana przez stronę jest uzasadniona. W ocenie Dyrektora OR ARiMR w W. natomiast okoliczność na jaką wskazuje strona, a mianowicie wydanie wyroku NSA (jak też innych przywołanych w zażaleniu wyroków w zakresie przyznania płatności rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 za lata 2011-2014) w sprawie dotyczącej innego okresu programowania (planu rozwoju obszarów wiejskich), za inny rok i w innym przedmiocie, z przyczyn wskazanych powyżej, nie stanowi uzasadnionej podstawy, która mogłaby mieć wpływ na rozstrzygnięcie wydane w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za lata 2007-2008. Jak już wskazano wyżej odmienna ocena prawna okoliczności faktycznych lub dowodów dokonana przez inny organ lub sąd w innym postępowaniu administracyjnym nie stanowi, żadnej z przesłanek wznowienia wskazanych przez stronę we wniosku z dnia 15.11.2016 r., jak i też nie daje żadnej innej podstawy wzruszenia decyzji ostatecznej z dnia [...].03.2014 r.

Reasumując, organ II instancji stwierdził, że wobec przedstawionego stanu faktycznego złożenie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją dopiero po upływie przeszło 2 lat od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (wyrok NSA z dnia 18.09.2014 r., sygn. akt. II GSK 783/13), stanowi uchybienie terminowi określonemu w art. 148 § 1 k.p.a., a wskazana przez stronę przyczyna wznowienia pozostaje bez związku z decyzją z dnia [...].03.2014 r.

Skarżący wywiódł skargę do Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1.naruszenie prawa materialnego przez zastosowanie art.148 kpa uznając, iż w przedmiotowej sprawie ma on zastosowanie i tym samym obowiązuje miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, podczas gdy zgodnie z obowiązującym orzecznictwem oraz jednolitą doktryną uznane jest, iż miesięczny termin przewidziany przy wznowieniu postępowania administracyjnego odnosi się jedynie do przypadków, w których organy administracyjne nie mogą wszcząć postępowania z urzędu, a w pozostałych wypadkach niezachowanie przez stronę tego terminu przy istnieniu merytorycznych przesłanek do wznowienia postępowania nie może być przyczyną odmowy wszczęcia postępowania;

2.naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie podstawy wznowienia postępowania wskazanej w art. 145 §1 pkt 5 poprzez pominięcie nowych i nieznanych, a istniejących w chwili orzekania przez organ wydający decyzję nr [...] z dnia [...].03.2014 roku okoliczności, które zostały potwierdzone przez NSA w wyroku z dnia 18.09.2014 roku (sygn.. akt II GSK 783/13) a dotyczących kwestii zmniejszenia użytków rolnych przez skarżącego co skutkowało wydaniem zaskarżonego postanowienia, podczas gdy zastosowanie przedmiotowego przepisu skutkowałoby przyjęciem, iż w przedmiotowej sprawie wobec wyroku NSA pojawiły się istotne nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji świadczące o tym, iż skarżący nigdy nie dokonał zmniejszenia powierzchni użytków rolnych, na których realizował program rolnośrodowiskowy.

3.naruszenie prawa materialnego tj. art. 6 kpa uznając, iż w przedmiotowej sprawie nie ma on zastosowania i tym samym uchybione zostało zastosowanie wskazanej tam zasady, ponieważ organy zarówno II instancji jak i I instancji miały obowiązek dokonać z urzędu wszczęcia postępowania zakończonego prawomocną decyzją administracyjną wobec faktu uchylenia przez liczne wyroki Sądu WSA we Wrocławiu, a uprzednio przez wyroki Sądu NSA w Warszawie wszystkich decyzji administracyjnych wydanych w sprawie dotyczących dopłat rolnośrodowiskowych w wyniku, których przyjęto, iż skarżący nie dokonał zmniejszenia powierzchni użytków rolnych do upraw ekologicznych, które zobowiązał się utrzymywać przystępując zarówno do programu PROW 2004-2006 jak i 2007-2013, a Organ I, jak i II instancji w postępowaniu administracyjnym (którego skarżący domaga się wznowienia) i wydanych decyzjach dotyczących ustalenia kwot nienależnie pobranych z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych błędnie uznały, iż skarżący dokonał zmniejszenia tej powierzchni - co jest fałszywym ustaleniem.

4.naruszenie prawa procesowego tj. art. 15 kpa poprzez przeprowadzenie obu postępowań zakończonych wydaniem obu postanowień zarówno przez Kierownika ARiMR o nr [...] oraz Dyrektora ARiMR o nr [...] w rzeczywistości przez pracowników Organu II instancji o czym świadczy "zapomnienie" bądź "niedopilnowanie" zmiany nagłówka w postanowieniu wydanym przez Kierownika ARiMR o nr [...] - co ujawniło jaskrawe łamanie przepisów prawa w niniejszej sprawie.

5.naruszenie prawa materialnego tj. art. 8 i tym samym w powiązaniu z powyższymi zarzutami naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwrot sprawy do organu II instancji

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał w całości swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) - dalej "p.p.s.a.".

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu prawnego, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] marca 2017r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...].12.2016 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr [...]z dnia [...].03.2014 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za lata 2007 i 2008.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do oceny prawidłowości wydania przez organ ww. rozstrzygnięcia.

Wznowienie postępowania stanowi instytucję procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym zapadła ta decyzja zostało dotknięte choćby jedną z kwalifikowanych wadliwości, wymienionych enumeratywnie w art. 145 § 1,145a, 145b k.p.a. Zgodnie z art. 147 k.p.a., wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony.

Zgodnie natomiast z art. 148 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).

Z powyższych przepisów wynika, że organ przed wszczęciem postępowania w sprawie wznowienia postępowania obowiązany jest rozpoznać dopuszczalność wznowienia postępowania. Jest to pierwszy etap postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Etap ten ma szczególne znaczenie, gdy wszczęcie postępowania następuje na wniosek strony.

Podkreślenia wymaga, że zachowanie ustawowego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest niezbędne do skutecznego uruchomienia procedury wznowieniowej. Jej niespełnienie skutkuje odmową wszczęcia postępowania wznowieniowego (tak np. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt l SA/Sz 1126/14, LEX nr 1650481).

W niniejszej sprawie organ uznał, że strona wniosek ten złożyła z uchybieniem miesięcznego terminu określonego w przepisie148 § 1k.p.a.

Skarżący żądając wznowienia postępowania twierdził , iż postępowanie zakończone decyzją ostateczną, której uchylenia się domaga, obarczone jest wadliwościami wymienionymi w art. 145 § 1 pkt 1,5,7 k.p.a. Powyższe kwalifikowane wadliwości postępowania wywodził z faktu wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 18.09.2014 r., sygn. akt II GSK 783/13 w przedmiocie przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości za rok 2010.

W żądaniu z dnia 15.11.2016 r. o wznowienie postępowania skarżący wskazał, że wobec braku wiedzy z zakresu obowiązujących przepisów prawa udał się w dniu 09.11.2016 r. po poradę prawną do adwokata w zakresie ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie są podstawy prawne do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną z [...].03.2014r. W dniu 12.11.2016 r. adwokat poinformował stronę, iż decyzja wydana przez Kierownika BP z dnia [...].03.2014 r. ustalająca zwrot nienależnie pobranych płatności za lata 2007-2008 jest sprzeczna z ustaleniami poczynionymi przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 18.09.2014 r. uchylił zaskarżony wyrok WSA we Wrocławiu oddalający skargę na decyzję z [...] maja 2012r. przyznającej skarżącemu płatności rolnośrodowiskowe na rok 2010 w pomniejszonej wysokości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał na okoliczność, iż w niniejszej sprawie nie doszło do wykluczenia z programu rolnośrodowiskowego areału o powierzchni 19,09 ha, bowiem skarżący stosując się do zaleceń doradcy rolnośrodowiskowego przystąpił do przygotowania tej części działki pod nowe uprawy. NSA w Warszawie wskazał, iż Sąd I instancji winien ocenić, czy skarżący, który w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego zadeklarował realizację takiej samej ilości pakietów, na tej samej powierzchni gruntów rolnych istotnie nie spełnił warunków wymienionych w § 43a w związku z § 43 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262, z późn. zm.) w odniesieniu do całej zadeklarowanej powierzchni, tj. 93,58 ha. Z treści pisma adwokata do skarżącego z 12.11.2016r. wynika, że są podstawy do wznowienia postępowania, bo decyzję z [...].03.2014r. oparto na błędnych założeniach. Nigdy nie doszło do wyeliminowania powierzchni, na której skarżący zlikwidował uprawę porzeczki z powierzchni użytków rolnych w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego. Skarżący złożył więc wniosek o wznowienie postępowania w dniu 15.11.2016r.

W ocenie organu odwoławczego wyrok NSA z dnia 18.09.2014 r., z którego wydania strona upatruje podstawy do wznowienia postępowania, był znany stronie już w roku 2014, co w sposób oczywisty prowadzi do wniosku, iż wnosząc żądanie wznowienia postępowania w dniu 15.11.2016 r., uchybiła miesięcznemu terminowi określonemu w art. 148 § 1 k.p.a.

Wobec zarzutów odwołania i skargi podkreślić jeszcze raz należy, że w pierwszej kolejności (przed badaniem zarzutów zawartych we wniosku o wznowienie) organy zobowiązane były do ustalenia, czy wniosek ten został złożony w ciągu miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania art.148 § 1k.p.a.

Dokonując kontroli w tym zakresie, zdaniem sądu, organy prawidłowo przyjęły, że skarżący nie zachował miesięcznego terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania.

Zdaniem Sądu należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że wyrok NSA z dnia 18.09.2014 r., z którego wydania strona upatruje podstawy do wznowienia postępowania, był znany stronie już w roku 2014. Wnosząc żądanie wznowienia postępowania w dniu 15.11.2016 r., po konsultacji z profesjonalnym pełnomocnikiem, skarżący uchybił miesięcznemu terminowi określonemu w art. 148 § 1 k.p.a. Co istotne także - na co trafnie zwrócił uwagę organ I instancji, powołując się na orzecznictwo sądowe – termin, o którym mowa w przepisie biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o danej okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia, a nie od dnia, w którym dowiedziała się o możliwości złożenia takiego wniosku. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznej lub dowodu jako podstawy wznowienia postępowania nie ma wpływu na ocenę zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. Jeżeli więc podanie zostało wniesione po upływie miesięcznego terminu, o którym mowa w art.148 § 1k.p.a.,organ władny jest do wydania postanowienia o odmowie wznowienia, o ile termin ten nie został przywrócony. Z akt sprawy nie wynika aby taki wniosek złożono. Złożenie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z [...].03.2014r. dopiero po upływie przeszło 2 lat od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania - wyroku NSA z dnia 18.09.2014 r., sygn. akt. II GSK 783/13, stanowi uchybienie terminowi określonemu w art. 148 § 1 k.p.a.

Mając na uwadze stan faktyczny sprawy przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, oparty na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy, organy administracji zgodnie z prawem odmówiły wznowienia postępowania w sprawie. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminowi, stanowiłoby rażące naruszenie prawa, godzące w zasadę trwałości decyzji administracyjnych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenie prawa procesowego tj. art. 15 kpa poprzez błędne wskazanie organu w nagłówku postanowienia z dnia [...].12.2016r. to w ocenie Sądu wskazać należy, że wady istotne postanowienia powodują jego uchylenie bądź stwierdzenie nieważności, wady nieistotne usuwa się w trybie art.111-113 k.p.a. - uzupełnienia, sprostowania orzeczenia.

Wątpliwości należy rozstrzygać w oparciu o treść samego orzeczenia, jak i akta sprawy dotyczące rozpoznania sprawy rozstrzygniętej tym postanowieniem. Z treści postanowienia z dnia [...].12.2016r. wynika, że organem wydającym orzeczenie jest Kierownik BP we Wrocławiu, wskazuje na to również pieczątka i podpis. Nie budzi też wątpliwości Sądu, że organ drugiej instancji popełniając też oczywistą omyłkę co do daty orzeczenia pierwszoinstancyjnego, utrzymał w mocy postanowienie Kierownika BP z [...].12.2016r

Ponieważ Sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie stwierdził naruszeń prawa, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego, orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.