Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2138/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2011 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2011 roku Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez [...] A. Z., zwanego dalej także "skarżącym", od decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 roku, wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] w sprawie stwierdzenia, że skarżący w okresie od [...] stycznia 1999 roku do [...] czerwca 2011 roku nieprzerwanie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] pismem z dnia [...] grudnia 2010 roku, znak [...] wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego [...] A. Z. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej – na podstawie art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 204 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008r., Nr 164 poz. 1027 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o świadczeniach".

Po rozpoznaniu w/w wniosku Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 roku stwierdził, że [...] A. Z. w okresie od [...]stycznia 1999 roku do [...] czerwca 2011 roku nieprzerwanie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Organ I instancji ustalił, że skarżący od dnia [...] lipca 1992 roku legitymuje się wpisem w ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta [...] pod numerem [...]. W oparciu o powyższy wpis prowadził działalność gospodarczą jako taksówkarz, która to działalność została zawieszona dnia [...] lipca 2011 roku. Od [...] lipca 1998 roku posiadał zezwolenie na wykonywanie transportu drogowego taksówką, a następnie dnia [...] lutego 2004 roku uzyskał stosowną licencję na wykonywanie tego transportu.

Z wyjaśnień, złożonych przez skarżącego w toku postępowania wynika, że w dniu [...] stycznia 1999 roku rozpoczął on opłacanie składki zdrowotnej z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto poinformował, że w miesiącu lutym 2000 roku, gdy stawił się w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych celem złożenia kolejnej deklaracji poinformowano go, że nie ma obowiązku jej uiszczania, albowiem jako emeryt już jest ubezpieczony, a więc zobowiązany jest tylko do opłacania podatku w Urzędzie Skarbowym. Od tego momentu zaprzestał uiszczania składki. Na poparcie swoich twierdzeń przedłożył wypełnione druki ZUS ZWUA i ZUS ZWPA, na których wskazał, że wyrejestrowuje się z ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 1 marca 2000 roku.

Organ I instancji powyższych dokumentów nie uznał za wiarygodne dowody w sprawie z uwagi na to, że nie ma na nich pieczęci potwierdzających złożenie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Poza tym wskazane przez skarżącego daty wypełnienia druków ZUS ZWPA - 10 lutego 2000 roku i ZUS ZWUA – 1 marca 2000 roku budzą wątpliwości z uwagi na to, że złożone formularze zostały wydrukowane przez zakład poligraficzny dopiero w roku 2002. W związku z powyższym organ dokumentów tych nie brał pod uwagę przy ustalaniu okresu podlegania przez [...] A. Z. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Według oceny Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia [...] stycznia 1999 roku, kiedy wszedł w życie system powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności do dnia poprzedzającego zakończenie działalności gospodarczej tj. do dnia [...] czerwca 2011 roku. W okresie objętym decyzją obowiązywały kolejno trzy akty prawne regulujące kwestię ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. I tak na podstawie art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. z 1997 roku, Nr 28, poz. 153 z późn. zm.) obowiązującej do dnia [...] marca 2003 roku obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby objęte ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność lub osobami z nimi współpracującymi. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 roku o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. nr 45 poz. 391 z późn. zm.) obowiązującej od dnia 1 kwietnia 2003 roku do dnia 30 września 2004 roku obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi.

Natomiast zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach – osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, wykonujące pozarolniczą działalność gospodarczą z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Obowiązek ten powstaje i wygasa w myśl art. 69 ust. 1 ustawy w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym.

Natomiast w art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009 roku Nr 205 poz. 1585 z późn. zm.) wskazano, że obowiązek ubezpieczenia społecznego osób prowadzących działalność gospodarczą istnieje od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania działalności.

Od decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 roku skarżący złożył odwołanie do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, domagając się jej uchylenia. [...] A. Z. wniósł o uwzględnienie złożonych przez niego druków ZUS ZWPA i ZUS ZWUA przy podejmowaniu decyzji co do zakresu obowiązku ubezpieczenia, gdyż wbrew twierdzeniom organu I instancji druki te są z 1999 roku i z 2000 roku, o czym świadczy data wydruku znajdująca się na każdym z nich. Poza tym wniósł o sprawdzenie w Narodowym Funduszu Zdrowia i w Urzędzie Skarbowym oryginalnych dokumentów dotyczących jego ubezpieczenia zdrowotnego.

Po rozpoznaniu odwołania Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...] z dnia [...] września 2011 roku utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Według jego oceny decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotycząca ubezpieczenia społecznego w przypadku posiadania innego tytułu do obowiązkowego ubezpieczenia społecznego zgodnie z art. 9 ustawy o systemie nie ma wpływu na obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Zdaniem organu II instancji słusznie w sprawie uznano, że złożone przez stronę druki ZUS ZWPA i ZUS ZWUA nie są wiarygodne, gdyż nie ma na nich pieczęci potwierdzających ich złożenie w ZUS. W tym miejscu Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, że powyższe wyrejestrowania nie zostały odzwierciedlone w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych. Również stosowną dokumentację z Urzędu Skarbowego powinien dostarczyć sam skarżący, gdyż organy Funduszu nie mają prawa zwracać się o jej nadesłanie.

Niniejsza decyzja nie odnosi się do opłacenia składek a określa jedynie obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Z tych wszystkich względów Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia decyzji organu I instancji.

W skardze na decyzję z dnia [...] września 2011 roku [...] A. Z. podniósł, że została ona oparta na błędnych przesłankach i jako taka powinna zostać uchylona. Według oceny skarżącego organy orzekające w sprawie wydały rozstrzygnięcia opierając się na tezie, że sam wpis w ewidencji świadczy o prowadzeniu działalności gospodarczej. Tymczasem skarżący dokonał wyrejestrowania płacenia składek zdrowotnych z dniem [...] marca 2000 roku. Na potwierdzenie powyższego skarżący złożył stosowny dokument z Systemu Informatycznego ZUS. Zgodnie z decyzją ZUS z [...] listopada 2010 roku nie podlega on obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej działalności. Organ rentowy oparł się na art. 9 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o Systemie Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 roku, Nr 205 poz. 1585 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem osoba spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnymi jest objęta obowiązkowo ubezpieczeniami z tego tytułu, który powstał najwcześniej. Skarżący podał, że na emeryturę przeszedł wcześniej niż rozpoczął pracę jako taksówkarz, a więc jest objęty ubezpieczeniem społecznym w ramach emerytury.

Według jego oceny w systemie prawnym istniejącym przed 2008 rokiem istniała prawna możliwość nieprowadzenia działalności gospodarczej mimo niewykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę m.in. decyzji administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, stosując przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej zwana p.p.s.a., Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Zgodnie z art. 134 p.p.s.a Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi i orzeka w granicach danej sprawy.

Mając powyższe kryteria na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest zasadna, albowiem decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa. Realizację powyższej zasady zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe, m.in. art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany: 1) podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego, 2) rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów mających znaczenie prawne dla faktów sprawy, natomiast przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Odbiciem procesu myślowego organu przy wydawaniu decyzji jest jej uzasadnienie, które powinno odpowiadać wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a.

W niniejszej sprawie organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności dotyczących opłacania przez skarżącego składek zdrowotnych od prowadzonej przez niego działalności gospodarczej a także poczyniły w tym względzie budzące wątpliwość ustalenia. Rozpatrując sprawę organ I instancji ustalił na podstawie informacji znajdujących się w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych NFZ, które przekazywane są do Narodowego Funduszu Zdrowia m.in. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, że [...] A. Z. dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od dnia [...] stycznia 1999r. i do roku 2011 nie dokonał wyrejestrowania. Takie samo stanowisko zajął Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia odmawiając wiarygodności drukom ZUS ZWPA i ZUS ZWUA złożonych przez skarżącego w trakcie postępowania wyjaśniającego podkreślając, że powyższe wyrejestrowania nie zostały odzwierciedlone w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych. Powyższym stwierdzeniom organów przeczy dokument dołączony do skargi pochodzący od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, pobrany z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS, z którego wynika, że A. Z. z dniem [...] marca 2000 roku wyrejestrował się z płacenia składek, kod przyczyny wyrejestrowania 113.

W tym stanie rzeczy powyższe okoliczności wymagają ponownego wyjaśnienia, tym bardziej, że skarżący zwolnienie od obowiązku opłacania składek zdrowotnych od prowadzonej działalności gospodarczej argumentował treścią art. 9 ustawy z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 1998r. Nr 139, poz. 887 z późn. zmianami). Wprawdzie organy podały, iż w/w przepis nie ma znaczenia dla ustalenia podlegania przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, jednakże nie podały w tym zakresie żadnej argumentacji prawnej. W tym stanie rzeczy, brak wyjaśnienia istotnych z punktu widzenia skarżącego faktów skutkował uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Rozstrzygnięcie, jak w pkt 2 wyroku Sąd oparł na art. 152 p.p.s.a.