Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 593/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 121
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 8, art. 9
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 4a ust 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1043
law: Ustawa o podatku od spadków i darowizn (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 538/22 w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 7 marca 2022 r., nr 1201-IOP1-2.4104.4.2022.6 w przedmiocie podatku od spadków i darowizn 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. F. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 2 700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

Wyrokiem z 30 grudnia 13 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 538/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. F. (dalej: skarżący)

na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 7 marca 2022 r., nr 1201-IOP1-2.4104.4.2022.6 w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Wyrok, podobnie jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia, jest dostępny

w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

2. Skarga kasacyjna.

Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniósł skarżący. Działający w jego imieniu pełnomocnik na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325,

z poźn. zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżył wyrok w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej (Dz.U. z 1997 r., nr 137, poz. 926 z późn. zm., dalej: o.p.) i art. 8 w zw. z art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 1960 r., nr 30, poz. 168 z poźn. zm., dalej: k.p.a.),

- art. 139 § 1 o.p. przez błędną ich wykładnię.

Wobec powyższego wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 13 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 538/22 w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zarządzeniem z 17 listopada 2023 r. w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej skierował sprawę na posiedzenie niejawne.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.

Nie dają podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 121 o.p. i art. 8 w zw. z art. 9 k.p.a. Skarżący w tym zakresie podnosi, że uzyskanie błędnej informacji od pracowniczki urzędu skarbowego spowodowało niedochowanie terminu określnego w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021 r., poz. 1043 ze zm., dalej: u.p.s.d.).

Z akt sprawy wynika, że w odwołaniu od decyzji skarżący podniósł kwestię dotyczącą informacji udzielonych przed wszczęciem postępowania podatkowego w rozmowie telefonicznej przez pracownika Urzędu Skarbowego w M. o wymogach koniecznych do zgłoszenia nabycia spadku w celu skorzystania ze zwolnienia podatkowego, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. Skarżący wskazał, że został poinformowany o konieczności załączenia odpisu postanowienia z pieczątką stwierdzającą prawomocność. Do odwołania dołączono nagranie dźwiękowe z rozmowy telefonicznej. W zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie stwierdził, że wskazywana przez skarżącego informacja została udzielona prawidłowo. Udzielone wyjaśnienia dotyczyły ogólnych zasad związanych ze zgłaszaniem nabycia tytułem spadku w tym i terminów zgłoszenia. Zaznaczono również, że pracownik udzielający informacji telefonicznej nie posiada szczegółowych informacji dotyczących konkretnej sprawy, w tym dotyczących postanowienia stwierdzającego nabycie spadku.

Wskazany w zarzucie przepis art. 121 o.p. wyraża zasadę zaufania i zasadę udzielania informacji. Zgodnie z art. 121 § 1 o.p. postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Według art. 121 § 2 o.p. organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Całość regulacji wynikającej z art. 121 § 1 i § 2 o.p. należy rozumieć w ten sposób, że zasada informowania, w kontekście zasady zaufania do organów podatkowych, obliguje organy podatkowe do wyjaśnienia i uwzględnienia okoliczności korzystnych dla strony, jeżeli strona spełnia warunki materialnoprawne. Zasada zaufania stanowi przeszkodę dla obciążenia jednostki konsekwencjami wadliwych działań organów administracji publicznej o charakterze informacyjnym.

Trzeba zauważyć, że w ww. przepisie ustawodawca użył sformułowania, że organy podatkowe "w postępowaniu podatkowym" obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień. Jak zatem zasadnie wskazał sąd pierwszej instancji, powyższy obowiązek odnosi się wyłącznie do stron tegoż postępowania podatkowego oraz ich pełnomocników i przedstawicieli. Obowiązek ten dotyczy sytuacji, w których postępowanie zostało wszczęte i toczy się, bowiem informacje i wyjaśnienia, o których mowa w art. 121 § 2 o.p. odnoszą się do przepisów prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem prowadzonego postępowania. Poza postępowaniem podatkowym podatnicy mogą uzyskać, na swój wniosek, pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach w ramach instytucji tzw. interpretacji indywidualnych, uregulowanej w art. 14b-14p o.p. i korzystać z przewidzianej tam ochrony. Z tych względów, udzielenie przez pracownika urzędu skarbowego telefonicznej informacji poza postępowaniem podatkowym nie prowadzi do stwierdzenia naruszenia art. 121 o.p. Fakt błędnej informacji udzielonej przez pracownika urzędu skarbowego (jeżeli zostanie wykazany) może ewentualnie rodzić skutki cywilnoprawne (odszkodowawcze).

Za bezzasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 8 i art. 9 k.p.a. W kontrolowanej sprawie na etapie postępowania przed organami nie miały w zastosowania przepisy k.p.a., ale przepisy procesowe zawarte w o.p. Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 pkt 2 k.p.a. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw uregulowanych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z wyjątkiem przepisów działów IV i VIII. Według art. 2 § 1 pkt 1 o.p. przepisy ustawy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 139 § 1 o.p. Skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi, że postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji po 3 latach i w tym czasie organ 18-krotnie zawiadamiał podatnika o niezałatwieniu sprawy w terminie.

W tym zakresie z akt sprawy wynika, że postępowanie podatkowe w zostało wszczęte w dniu 21 listopada 2018 r., zaś decyzja kończąca postępowanie została wydana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Myślenicach w dniu 2 grudnia 2021 r. Organ podatkowy I instancji w toku postępowania wielokrotnie powiadamiał skarżącego o niezałatwieniu sprawy w zakreślonym terminie, jednocześnie organ wskazywał nowy termin załatwienia sprawy. W każdym zawiadomieniu, wydanym w trybie art. 140 o.p. zawarte było pouczenie o prawie wniesienia ponaglenia na niezałatwienie sprawy do organu wyższego stopnia.

Zgodnie z art. 139 § 1 o.p. załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Terminy załatwiania spraw określone w art. 139 o.p. mają charakter procesowy. Upływ tych terminów nie pozbawia organu podatkowego zdolności do orzekania. Według art. 140 § 1 o.p. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Nie ma przeszkód prawnych do wielokrotnego przedłużenia terminu załatwienia sprawy, jeżeli jest to usprawiedliwione okolicznościami sprawy. Właściwym środkiem do oceny terminowości załatwienia sprawy przez organ podatkowy jest ponaglenie. Zgodnie z art. 141 § 1 o.p. na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie albo terminie ustalonym na podstawie art. 140 o.p. (czyli wskazanym przez organ nowym terminie załatwienia sprawy) stronie służy ponaglenie do właściwego organu.

Poza faktem długotrwałego prowadzenia postępowania, w tym jego wielokrotnego przedłużania, czego Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje, w tym kontekście w skardze kasacyjnej nie przedstawiono innej argumentacji, która powalałaby na jej uwzględnienie. Podniesienie zarzutu przewlekłości postępowania po ostatecznym załatwieniu sprawy nie rzutuje na ocenę zgodności z prawem kontrolowanej decyzji. W skardze kasacyjnej skarżący nie wskazał, w jaki sposób wymienione uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

sędzia del. WSA Agnieszka Olesińska sędzia NSA Stanisław Bogucki sędzia NSA Jacek Pruszyński[pic]