Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 3551/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8A
journal: Dz.U. 1994 nr 53 poz 214
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.
article: art. 145  par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2022 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania jest skarga M. G. dalej: ("wnioskodawca", "skarżący") na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister SWiA", "organ") z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania przepisów ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r., poz. 723), dalej: "ustawa zaopatrzeniowa".

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, że wnioskiem z dnia [...] lipca 2017 r. M. G. wystąpił do Ministra SWiA o zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu wskazał, że spełnia zarówno przesłankę krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r., jak i rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Podniósł, że pełniąc obowiązki w Służbie Bezpieczeństwa działał w ramach ogólnie przyjętych norm prawnych i nie popełnił żadnego przestępstwa przeciwko zdrowiu i życiu, czy godności innych osób. Zaznaczył również, że za swoje zaangażowanie w realizowane zadania oraz wzorową postawę w Policji był wyróżniany nagrodami pieniężnymi, awansował na stanowisku służbowym, odznaczono go również Medalem Złotym "Za Długoletnią Służbę".

Następnie organ powołał art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej wskazując, że obie przesłanki wymienione w tym przepisie (pkt 1 i 2) muszą być spełnione łącznie.

Wskazał, że wnioskodawca został zwolniony ze służby w Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...] w dniu [...] lipca 2013 r. oraz ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość zweryfikowano z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury.

Zgodnie z przekazaną przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu "Informacją o przebiegu służby" nr [...], wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, od dnia [...] września 1983 r. do dnia [...] lutego 1989 r. Całkowity okres służby ww. wynosi 29 lat, 10 miesięcy i 11 dni (od dnia [...] września 1983 r. do dnia [...] lipca 2013 r.).

Zdaniem organu, okres 5 lat i 5 miesięcy pełnienia przez wnioskodawcę służby na rzecz totalitarnego państwa, co stanowi ponad 18% ogółu jego służby, nie może być uznany za krótkotrwały zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym. Zatem przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy nie została spełniona.

W tym stanie rzeczy nie sposób stwierdzić, by organ był władny zastosować uprawnienie wynikające z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Skoro obie przesłanki z art. 8a ust. 1 ustawy muszą być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione, niespełnienie choćby jednej z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej. Uzasadniona jest zatem odmowa zastosowania wobec wnioskodawcy art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Na poparcie swego stanowiska organ powołał orzeczenia sądów administracyjnych, tj. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2020 r. sygn. akt I OSK 3208/19 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 424/19.

Pismem z dnia 8 września 2021 r. M. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Ministra SWiA z dnia [...] sierpnia 2021 r. zarzucając naruszenie:

- art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego niezastosowanie w sprawie w sytuacji, w której skarżący spełnia przesłanki wymienione w ww. przepisie, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów przywracających świadczenie emerytalno-rentowe w należnej i wypracowanej wysokości,

- art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na dowolnej interpretacji normy prawnej wyrażonej w treści tego przepisu, w tym w szczególności zwrotu "krótkotrwała służba",

- art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 7 i art. 8 k.p.a., a także art. 10 § 1 k.p.a. wyrażające się w powierzchownym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, nieprzeprowadzenie dowodów zawnioskowanych przez skarżącego, uniemożliwienie skarżącemu zajęcia stanowiska przed wydaniem decyzji końcowej i zapoznania z materiałami postępowania oraz nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego przy wydaniu decyzji, w szczególności w zakresie w jakim organ przy rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawy bezzasadnie odmówił przywrócenia skarżącemu należnych świadczeń emerytalno-rentowych wypracowanych w czasie pełnienia służby.

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; uznanie w wyroku prawa skarżącego do świadczeń emerytalno-rentowych w nieobniżonej wysokości; zobowiązanie organu do wydania nowej decyzji w sprawie; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł w szczególności, iż z treści art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej wypływają jedynie dwie formalne przesłanki, które wymagają analizy i odniesienia do konkretnego stanu faktycznego, a mianowicie: "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 roku" oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 roku, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia". Rozszerzenie przesłanki o "szczególnie uzasadniony przypadek" jest działaniem sztucznym, które w istocie ma jedynie na celu potencjalne nieuwzględnienie wniosku w trybie art. 8a ustawy, nawet gdyby spełniono pozostałe kryteria. W ocenie skarżącego "szczególnie uzasadniony przypadek" wpisuje się wprost w przesłanki wskazane w pkt 1 i 2 omawianego artykułu. Właśnie pełnienie służby w sposób krótkotrwały przed rokiem 1989 i rzetelne wykonywanie obowiązków także po tej dacie stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek".

Nadto skarżący zakwestionował zastosowaną przez organ wykładnię pojęcia "krótkotrwała służba" wskazując, iż ma ona charakter dowolny. Podał, iż okres jego służby w Policji stanowi 82% łącznego okresu służby, co stanowi oczywistą przewagę nad okresem służby przed 1989 r.

Zaznaczył również, że spełnia przesłankę rzetelnego pełnienia służby po 1989r. również z narażeniem życia i zdrowia, co potwierdzają wypadki, które miały miejsce podczas jego pracy w Policji.

W odpowiedzi na skargę Minister SWiA wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 19 stycznia 2022 r. skarżący powołał się na wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 2021 r. sygn. akt [...] załączając kopię jego uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), dalej: "p.u.s.a.", oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kontrola ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu.

W myśl art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Wskazać należy, że decyzja wydana na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego.

Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres, jednak obejmuje badanie, czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zgodnie z celem danej ustawy oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, że wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (v. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 2006/10; publ. CBOSA).

W sprawie niniejszej organ nie dokonał pełnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej (...), czym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, zaskarżona decyzja jako dowolna, nie mogła ostać się w obrocie prawnym.

Przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zawiera w istocie jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19; publ. CBOSA).

W tym samym wyroku NSA wskazał, że w treści art. 8a ust. 1 ww. ustawy ustawodawca "nie ograniczył się do wskazania kryteriów "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", lecz kryteria te powiązał z przesłanką "szczególnie uzasadnionych przypadków", a zatem wyraźnie wyodrębnił przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", co w konsekwencji nie daje podstaw do przyjmowania, że wprowadził do tekstu ustawy nieostry zwrot "szczególnie uzasadnionych przypadków" po to tylko, by utożsamić go z kryteriami "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", skoro skutek taki mógłby osiągnąć rezygnując z odwoływania się do "szczególnie uzasadnionych przypadków".

Co istotne, NSA podkreślił, że "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" nie stanowią oddzielnych samoistnych przesłanek, ponieważ poprzez zwrot "ze względu na" dookreślają one treść "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu".

W świetle powyższego, zdaniem NSA, "należy przyjąć, że:

- jednoczesne (ustawodawca użył w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej spójnika "oraz" między punktami 1 i 2 w art. 8a ust. 1) spełnienie kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" jest istotnym argumentem służącym obaleniu domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, i tym samym może uprawniać do przyjęcia, że spełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków", chyba że w realiach konkretnej sprawy zostanie wykazane, że mimo spełnienia powyższych kryteriów, funkcjonariusz był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, a zatem brak podstaw, aby przy przyjęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" wyłączać w stosunku do niego unormowania ustawowe odbierające mu prawo niesłusznie nabyte,

- brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu".

Tożsamej wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej Naczelny Sąd Administracyjny dokonał np. w wyrokach: z dnia 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19; z dnia 5 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 636/20; z dnia 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1411/19; z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1711/19; z dnia 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19; z dnia 10 lutego 2021 r. III OSK 3267/21; z dnia 12 maja 2021 r. III OSK 1577/21; z dnia 30 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 1511/21 (publ. CBOSA).

Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, nie można zaakceptować stanowiska organu zawartego w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym dla zastosowania wyłączenia z art. 8a ust. 1 ww. ustawy obie przesłanki (wymienione w punkcie 1 oraz punkcie 2) muszą być spełnione łącznie, zaś niespełnienie choćby jednej z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej, co w konsekwencji skutkuje odmową wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i 24a tej ustawy. Stanowisko to jest niezgodne z poglądem prezentowanym w powołanym wyżej orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które podziela Sąd w składzie orzekającym.

Organ stwierdził, że skarżący nie spełnił kryterium "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r.". Odnośnie tego kryterium NSA w ww. wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19 stwierdził, że budzi ono największe trudności interpretacyjne ze względu na bardzo wysoki stopień nieostrości pojęcia "krótkotrwałości" czyniący je w istocie pojęciem nieczytelnym. O ile przymiotnik "krótki" w podstawowym znaczeniu oznacza "mający małą długość (w stosunku do typowej) zwykłej długości czegoś" to bliskoznaczny przymiotnik "krótkotrwały", rozumiany jako "trwający krótko, szybko przemijający" (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 1, s. 431), akcentuje pewną trwałość w krótkim czasie, gdzie "krótkość" powinna być oceniana na tle "zwykłej długości czegoś". Skoro postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej dotyczy indywidualnej sprawy administracyjnej, to konieczność uwzględniania indywidualnej sytuacji określonego funkcjonariusza sprawia, że punktem odniesienia dla ustalenia "krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r." powinien być cały okres służby pełnionej przez osobę, której dotyczy postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy i na tym tle należy oceniać, czy okres służby tej osoby przed dniem 31 lipca 1990 r. w stosunku do całego okresu służby tej osoby spełnia kryterium "krótkotrwałości". Jako pewna wskazówka interpretacyjna może w tym zakresie służyć treść art. 13c pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Skoro, zgodnie z tą regulacją, służby, która rozpoczęła się po raz pierwszy nie wcześniej niż w dniu 12 września 1989 r. ustawodawca w ogóle nie uznaje za służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b, to można przyjąć, że służba nie spełniająca wymogu "rozpoczęcia się po raz pierwszy nie wcześniej niż w dniu 12 września 1989 r.", będąc jednak służbą w okresie "totalitarnego państwa" obejmującą okres około 10 miesięcy (tj. długość okresu wyznaczonego datami 12 września 1989 r. i 31 lipca 1990 r.) będzie służbą krótkotrwałą. Nie oznacza to jednak, że również służba wyrażana w latach nie będzie mogła być w realiach indywidualnej sprawy uznana za służbę krótkotrwałą.

Z akt sprawy wynika, że skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, od dnia [...] września 1983 r, do dnia [...] lutego 1989 r., tj. 5 lat i 5 miesięcy. Stwierdzając, że ww. okres nie jest krótkotrwały, organ nie wyjaśnił przyjętego stanowiska. Zaznaczyć należy, że w ujęciu proporcjonalnym okres służby przed dniem 31 lipca 1990 r. wynosi ok. 18% całego okresu służby skarżącego. Trafnie zatem skarżący podkreślał w skardze, że okres jego służby w Policji po dniu 12 września 1989 r., wynoszący ponad 24 lata, znacznie przeważa nad okresem służby w strukturach Służby Bezpieczeństwa. Okoliczności tej organ należycie nie rozważył.

Warto w związku z tym powołać wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2125/19 (publ. CBOSA), w którym podkreślano, że pojęcie "krótkotrwałej" służby na rzecz totalitarnego państwa odnosić należy do całości okresu pełnienia służby przez byłego funkcjonariusza. Co istotne, odwołano się w tym względzie do prac legislacyjnych nad art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, podczas których wskazywano, że co najmniej 20% całego okresu służby funkcjonariusza można uznać za okres krótkotrwałej służby (wypowiedź posła J. M. podczas komisji sejmowych obradujących nad poprawką - Zapis Posiedzenia Komisji Spraw Wewnętrznych i Administracji (76) i Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (nr 55) z dnia 14 grudnia 2016 r. Sejm VIII Kadencji, s. 19). Przemawia to dodatkowo za możliwością kwalifikowania służby kilkuletniej jako mającej charakter "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, co wymaga uwzględnienia przez organ w okolicznościach niniejszej sprawy.

Ocenie organu w świetle pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku" powinny również podlegać okoliczności faktyczne sprawy nie tylko w kontekście kryterium "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r.", ale również "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia". Oceny takiej również zabrakło w zaskarżonej decyzji.

Przy czym organ powinien w tym zakresie uwzględnić wykładnię ww. zwrotu przedstawioną przez NSA m.in. w wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19. Mianowicie Sąd ten wskazał, iż "(...) brak jest powodów, aby kryterium rzetelności rozumieć inaczej niż w sposób standardowo przyjęty w języku polskim. Działać "rzetelnie" to działać dokładnie, należycie, uczciwie (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 2, s. 285), czyli innymi słowy w sposób, który powinien cechować normalne wykonywanie obowiązków przez każdego człowieka. Nie ma podstaw do kwestionowania rzetelności wykonywania obowiązków, jeżeli brak dowodów na działanie nierzetelne, takich jak np. nagany czy inne przewidziane prawem sankcje negatywne będące reakcją na sposób działania określonej osoby. Dla stwierdzenia rzetelności działania nie jest konieczne legitymowanie się nagrodami czy wyróżnieniami dotyczącymi przebiegu służby, chociaż niewątpliwie nagrody takie i wyróżnienia mogą ugruntowywać w przekonaniu o rzetelności wykonywania zadań i obowiązków. Dla oceny rzetelności tego rodzaju działań nie jest również konieczne wykazywanie działania z narażeniem zdrowia i życia, chociaż niewątpliwie również takie działania (ustawodawca posługuje się w tym przypadku zwrotem "w szczególności") mogą przemawiać za rzetelnością wykonywania zadań i obowiązków. (...) Zwrot "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" odnoszący się do generalnego kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r." stanowi dodatkowy kwantyfikator oceny sposobu wykonywania służby po wskazanej dacie, ukierunkowując organ na szczególne uwzględnienie sytuacji, w których rzetelności w wykonywanej służbie towarzyszyło właśnie realnie istniejące zagrożenie życia i zdrowia - w związku z pełnionymi rzetelnie zadaniami i obowiązkami. Zwrot ten nie wyklucza natomiast w żadnym wypadku konieczności oceny rzetelności wykonywania zadań i obowiązków służbowych w przypadku niestwierdzenia okoliczności faktycznego narażania zdrowia i życia.

Z powyższego wynika, iż dla spełnienia kryterium z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej nie jest konieczne stwierdzenie, że funkcjonariusz pełnił służbę z narażeniem zdrowia lub życia. Narażanie zdrowia i życia nie stanowi bowiem warunku rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, lecz zostało potraktowane jako dodatkowy element oceny tego kryterium.

Konkludując stwierdzić należy, że zastosowana przez organ wykładnia art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej nie jest prawidłowa. Organ nie dokonał oceny niniejszej sprawy z punktu widzenia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Odniósł się jedynie do kryterium "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." nie wyjaśniając jednak w sposób przekonujący przyjętego w tym względzie stanowiska. Skutkowało to uchyleniem zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni przedstawioną ocenę prawną. Mając na względzie wynikające z ww. przepisów postępowania administracyjnego obowiązki wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w indywidualnej sprawie, organ dokona wnikliwej oceny, czy sprawa skarżącego stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej przy zastosowaniu przedstawionej powyżej wykładni tego przepisu. Organ podda przy tym analizie przebieg całej służby skarżącego, w tym w okresie po 1989 r., biorąc pod uwagę charakter służby, postawę skarżącego w służbie oraz nadane mu wyróżnienia i odznaczenia (brązowa odznaka Zasłużony Policjant w 2007 r., Medal Złoty za Długoletnią Służbę w 2013 r.).

Organ uwzględni przy tym stanowisko NSA, w którym podkreśla się, iż: "Trudno zaakceptować pogląd, że wolą ustawodawcy było wyjęcie z systemu ograniczenia przywilejów emerytalnych i rentowych związanych z pracą w aparacie bezpieczeństwa PRL jedynie funkcjonariuszy wybitnie zasłużonych, którzy narażali życie, utracili zdrowie lub legitymują się wybitnymi osiągnięciami w służbie, a bezwzględne pominięcie tych funkcjonariuszy, którzy krótko, epizodycznie na początku swojej kariery zawodowej, pełnili służbę na rzecz totalitarnego państwa, a następnie długotrwale, rzetelnie wykonywali obowiązki służbowe, sądząc, iż sumienna służba spowoduje wypracowanie okresu uprawniającego do godziwej emerytury. Zaakceptowanie powyższego stanowiska godziłoby w zasadę sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP" (por. np. wyrok NSA z dnia 5 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 532/20; publ. CBOSA).

Końcowo, odnosząc się powołanego przez skarżącego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 2021 r. sygn. akt [...] wskazać należy, że wyrok ten jest nieprawomocny, nie mógł być zatem uwzględniony na obecnym etapie postępowania.

Mając na względzie wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.