Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1050/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 33 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi P. Z. na postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 29 kwietnia 2024 r., znak: NE.906.1.26.2024, w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym przez P. Z., zwanego dalej skarżącym, postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2024 r., znak: NE.906.1.26.2024, Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. póz. 775 ze zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) w związku z art. 17 § 1 i § 2 oraz z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505, zwanej dalej ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Miechowie z dnia 12 marca 2024 r., znak: NEP-TW-3/24, w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułu wykonawczego, znak: NEP-TW-3/24, z dnia 6 lutego 2024 r. dotyczącego egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. obowiązku poddania małoletniego J. Z., syna skarżącego szczepieniom ochronnym.

Powyższe postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu 19 maja 2023 r. do PSSE w Miechowie został przekazany przez Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w K., [...] K. [...], dokument pn. "Formularz zgłoszenia osób uchylających się od obowiązku wykonania szczepień ochronnych". Przedmiotowy dokument dotyczył dziecka J. Z., a rodzice dziecka, zostali wykazani jako uchylający się od wykonania obowiązku szczepień ochronnych zgodnie z PSO. Jako przyczynę uchylania się od obowiązku szczepień ochronnych wskazano na wpływ ruchów antyszczepionkowych.

Pismem z dnia 25 maja 2023 r., znak: NEP.90802.1.4.2023, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Miechowie (doręczonym 5 czerwca 2023 r.) poinformował skarżącego o szczepieniach ochronnych oraz zaapelował o zweryfikowanie stanowiska wobec szczepień i zaszczepienie dziecka.

Pismem z dnia 18 sierpnia 2023 r. znak: IMEP.90802.1.4.2023 organ pierwszej instancji poinformował skarżącego o możliwości zastosowania środków egzekucyjnych wobec opiekunów prawnych w przypadku uporczywego uchylania się od obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Korespondencja była podwójnie awizowana, a w dniu 11 września 2023 r. została zwrócona nadawcy i zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie zostało uznane za dokonane.

W dniu 27 listopada 2023 r. upomnieniem nr [...], znak: IMEP.90802.1.4.2023, organ pierwszej instancji, działający jako wierzyciel, wezwał skarżącego do niezwłocznego wykonania obowiązku zaszczepienia syna. W treści upomnienia zawarto informację, że w przypadku niewykonania szczepień po upływie 7 dni od daty doręczenia pisma sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Ww. upomnienie zostało doręczone dorosłemu domownikowi za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 1 grudnia 2023 r.

Pismem z dnia 5 grudnia 2023 r. skarżący wraz z małżonką poinformowali organ o powodach braku wykonania zaległych szczepień u dziecka i wnieśli o udzielenie informacji publicznej w zakresie szczepień ochronnych.

Pismem z dnia 6 lutego 2024 r., znak: NEP.90802.1.4.2023, organ pierwszej instancji przesłał do Wojewody Małopolskiego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącego. Równocześnie wniósł o zastosowanie wobec skarżącego środka egzekucji w postaci grzywny w celu przymuszenia, w kwocie 500 zł. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy z dnia 6 lutego 2024 r.

Pismem z dnia 27 lutego 2024 r. skarżący zgłosił do Wojewody Małopolskiego zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego wszczętego tytułem wykonawczym z dnia 6 lutego 2024 r.

Postanowieniem z dnia 12 marca 2024 r., znak: NEP-TW-3/24, organ pierwszej instancji oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący.

Wymienionym na wstępie postanowieniem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Odnosząc się do zarzutu, dotyczącego określenia przez wierzyciela obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez pominięcie obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia organ wskazał, że w tytule wykonawczym z dnia 6 lutego 2024 r. zawarto treść obowiązku cyt: "Obowiązek wykonania szczepień ochronnych przeciwko: wirusowemu zapaleniu wątroby typu b, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, haemophilus influenzae typu b, streptococcus pneumoniae, odrze, śwince i różyczce u dziecka (...)." oraz podano podstawę prawną tego obowiązku art. 17 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi". Obowiązek poddania się szczepieniu wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grup osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony ww. art. 17 ustawy oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077) w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Obowiązek wykluczenia przeciwskazań wynika z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Organ podał, że lekarskie badanie kwalifikacyjne, ważne 24 godziny od jego przeprowadzenia, ma na celu upewnienie się lekarza co do wskazań oraz wykluczenie przeciwwskazań do podania szczepionki, opóźnienie wykonania szczepienia ewentualnie zmianę schematu szczepień. W przypadku badania kwalifikacyjnego dającego podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Podstawą do zwolnienia z obowiązku zaszczepienia dziecka jest przedłożenie lekarzowi przeprowadzającemu szczepienie ochronne zaświadczenia od lekarza specjalisty, określającego potrzebę czasowego odroczenia obowiązkowych szczepień dziecka lub też zaświadczenie lekarskie wskazujące przeciwwskazania do szczepienia dziecka bezterminowo, zgodnie z art. 17 ust. 5 oraz ust. 10 pkt 3 i 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Co się tyczy zarzutu braku wymagalności obowiązku wobec braku zakwalifikowania dziecka do szczepień z uwagi na stan zdrowia oraz brak wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym organ podał, że działania w ramach sprawowania nadzoru nad realizacją obowiązkowych szczepień ochronnych wobec skarżącego są zgodne z art. 2 i art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 416). Badanie kwalifikacyjne stanowi integralny element szczepienia i wykonywane jest celem stwierdzenia czy nie istnieją w konkretnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Stan zdrowia dziecka nie pozwalający na przeprowadzenie szczepienia podczas wizyty lekarskiej w dniu 5 grudnia 2023 r. nie miał charakteru długotrwałego, skoro lekarz nie podjął decyzji o skierowaniu dziecka do poradni specjalistycznej. W przypadku badania kwalifikacyjnego dającego podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej, a w tym przypadku nie miało to miejsca. Nadto od wizyty lekarskiej w dniu 5 grudnia 2023 r. aż do dnia wystawienia tytułu wykonawczego, tj. 6 lutego 2024 r. skarżący miał możliwość ponownego zgłoszenia się z dzieckiem na wizytę lekarską, celem wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Zatem obowiązek zawarty w tytule wykonawczym z dnia 6 lutego 2024 r. jest wykonalny, a wierzyciel prawidłowo określił jego treść.

Jeśli chodzi o zarzut dotyczący niespełnienia wymogów określonych z art. 33 § 2 pkt. 4 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, to jak podał organ upomnienie zostało doręczone dorosłemu domownikowi – D. Z. - w dniu 1 grudnia 2023 r. pod adresem ul. W. [...], K. Nadto, w dniu 4 grudnia 2024 r. skarżący dokonał opłaty kosztów doręczonego upomnienia co wskazuje na fakt doręczenia tego dokumentu. Co więcej w treści zażalenia skarżący wskazał, że po otrzymaniu upomnienia z dnia 27 listopada 2023 r. udał się 5 grudnia 2023 r. na badania kwalifikacyjne.

Co się zaś tyczy zarzutu prowadzenia egzekucji z naruszeniem art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji, tj.: niewłaściwie podana podstawa prawna obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkująca pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i brak wskazania w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji organ wskazał, że obowiązek poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym wynika bezpośrednio z przepisów prawa i podlega on egzekucji na podstawie art. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a środkiem egzekucyjnym jest grzywna w celu przymuszenia. Zgodnie z art. 2 oraz art. 5 ust. 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej do zakresu zadań organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy m. in. prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych, ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Art. 12 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej nadaje organom PPIS właściwość do sprawowania nadzoru nad wykonaniem szczepień, pozycję wierzyciela uprawnionego do żądania wykonania obowiązku oraz czuwania nad wykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Z kolei art. 5 § 1 pkt 2 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji. określa uprawnienia organu jakim niewątpliwie jest PPIS, do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających wprost z przepisów prawa. Zgodnie z orzecznictwem brak sądów administracyjnych brak jest podstaw do uznania, aby organem właściwym do prowadzenia egzekucji obowiązku niepieniężnego, w rozumieniu art. 20 ust. 1 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji był powiatowy inspektor sanitarny. Organem posiadającym ogólną właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków niepieniężnych jest bowiem wojewoda. Jednocześnie organ podał, że zarzut dotyczący prowadzenia egzekucji z naruszeniem przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przystąpienie do egzekucji w istocie dotyczy organu egzekucyjnego, nie zaś wierzyciela, którym jest PPIS w Miechowie.

Odnosząc się zarzutu dotyczącego braku wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej organ podał, , że PPIS w Miechowie przesłał pismem z dnia 6 lutego 2024 r. do Wojewody Małopolskiego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącego. Równocześnie wniósł o zastosowanie wobec niego środka egzekucji w postaci grzywny w celu przymuszenia, w kwocie 500 zł. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy z dnia 6 lutego 2024 r. Załączony tytuł wykonawczy w części B, w punkcie 5 wierzyciel wskazał szczegółowo akt normatywny stanowiący podstawę prawną prowadzonej egzekucji, cyt.: "art. 17 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi".

W konsekwencji organ nie znalazł podstaw do nie do uwzględnienia zażalenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie przepisów:

- art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu

zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli, co zostało potwierdzone w wyroku TK z dnia 9 maja 2023 r.,

- art. 5 ust. 1 pkt 1 b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek,

- art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż skarżący może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w treści Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.;

- art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej,

- art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z wnioskiem organu i postanowieniami art. 119 pkt 2 P.p.s.a.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie było postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 29 kwietnia 2024 r., znak: NE.906.1.26.2024, którym organ egzekucyjny utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela z dnia 12 marca 2024 r., znak: NEP-TW-3/24, w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego, znak: NEP-TW-3/24, z dnia 6 lutego 2024 r., dotyczącego obowiązku poddania się małoletniego syna skarżącego szczepieniom ochronnym.

Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela sposób i kierunek rozpatrzenia przez wierzyciela zarzutów wniesionych przez zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej.

Zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz. U. z 2023 r. poz. 2505, zwanej dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z [...] c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku [...], c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art. 33 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

Jak stanowi art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia (art. 34 § 2 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji). Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji).

Mając powyższe regulacje na względzie Sąd stwierdził, że kontrolowane postanowienia są prawidłowe, a wyrażone w nich stanowisko zasadne; podniesione

Zaś w skardze zarzuty są niezasadne.

Skarżący wniósł następujące zarzuty: 1) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z art. 17 ust. 2 i ust. 4 ustawy przez pominięcie obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia; 2) brak wymagalności obowiązku z powodu braku zakwalifikowania dziecka do szczepień z uwagi na stan zdrowia, brak wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym; 3) niespełnienie wymogów określonych w art. 33 § 2 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (brak uprzedniego doręczenia upomnienia zobowiązanemu;

4) naruszenie art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez przystąpienie do egzekucji, choć tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (pominięcie w podstawie prawnej egzekwowanego obowiązku art. 17 ust. 2 i ust. 4 ustawy oraz brak wskazania podstawy prawnej prowadzenia egzekucji).

W odniesieniu do pierwszego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej wskazać należy, że niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (wymogów tytułu wykonawczego) stanowi w obecnym stanie prawnym podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji). Spełnianie przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji znajduje się aktualnie poza zakresem art. 33 § 2 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 1311/21). Wobec tego kwestia zawarcia w tytule wykonawczym jego niezbędnych elementów nie może być obecnie podstawą zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, a co najwyżej podstawą i uzasadnieniem dla wystosowania wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Zwrócić jednakże należy uwagę, że w tytule wykonawczym z dnia 6 lutego 2024 r. zawarto treść obowiązku cyt: "Obowiązek wykonania szczepień ochronnych przeciwko: wirusowemu zapaleniu wątroby typu b, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, haemophilus influenzae typu b, streptococcus pneumoniae, odrze, śwince i różyczce u dziecka (...)." oraz podano podstawę prawną tego obowiązku art. 17 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi". Nie można zatem za zasadnych podniesionych zarzutów, że wierzyciel pominął wskazanie podstawy prawnej obowiązku. Wskazany w tytule wykonawczym przepis art. 17 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi zasadniczą podstawę prawną obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, a jedynie jego konkretyzacja znajduje się w dalszych przepisach tej ustawy, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób u ludzi).

Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy wskazanej ustawy zamieszczone w rozdziale IV – poświęconym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie natomiast z treścią art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi).

Z art. 17 ust. 3 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika więc, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Przy czym, zdaniem sądu, treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań, jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu (por. cyt. już wyrok WSA w Łodzi w sprawie III SA/Łd 484/22).

W myśl natomiast art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). Zgodnie z treścią art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W rozporządzeniu MZ określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega sczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat ten jest wydawany w oparciu o art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie (por. m.in. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1494/08), z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika więc z mocy przepisów ustawowych. Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 3109/19).

W przedmiocie drugiego zarzutu, a więc braku przymiotu wykonalności skarżący wskazuje na brak zakwalifikowania dziecka do szczepień i brak wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym.

W kontekście samej wykonalności obowiązku poddania dziecka szczepieniu ochronnemu zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 32/11, że wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecku szczepieniu ochronnemu. Przez wymagalność należy rozumieć zaś taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Obowiązek poddania syna skarżącego szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym wynika z mocy przepisów ustawowych, zaś szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą został określony w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Program ten na kolejny rok ustalany jest przez centralny organ administracji państwowej na podstawie przepisu ustawy i zawiera szczegółowe wskazania dotyczące wykonywania szczepień dostatecznie precyzyjnie określone w przepisie upoważniającym.

W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi).

Skoro pomimo występujących u dziecka infekcji, jak wskazały organy, nie wystawiono zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego czasowe lub bezterminowe odroczenie małoletniego od szczepień, to obowiązek zaległych szczepień ochronnych był nadal wymagalny.

Z kolei trzeci zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wykraczał poza podstawy wskazane w art. 33 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Spełnianie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji kontroluje nie wierzyciel, lecz organ egzekucyjny (tu: Wojewoda Małopolski) i w razie stwierdzenia w tym zakresie uchybień nie przystępuje do egzekucji. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że wymóg "wskazania podstawy prawnej prowadzenia egzekucji" jest spełniony (część C – "Obowiązek wskazany w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 10 ustawy [...]". Podstawa prawna prowadzenia egzekucji to przepisy, na mocy których dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji administracyjnej obowiązków danego rodzaju. Podstawę prawną prowadzenia egzekucji obowiązków z zakresu administracji publicznej stanowią zatem art. 2–3a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w odniesieniu do obowiązków niemających charakteru obowiązków administracyjnych – przepisy szczególne, o których mowa w art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przypadku obowiązków niewskazanych w art. 2 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji konieczne jest podanie przepisu szczególnego, na podstawie którego właściwy dla tych obowiązków jest tryb egzekucji administracyjnej (P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 27). Jako wystarczające jawi się też wskazanie w polu 1 ("Akt normatywny") części B ("Dane dotyczące obowiązku o charakterze niepieniężnym) "art. 17 ust. 1 w związku

z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi". Zgodnie z wskazanymi przepisami "osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi" oraz "osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym". Przepisy, których pominięcie zarzuca skarżący (art. 17 ust. 2 i ust. 4), odnoszą się do lekarskiego badania kwalifikacyjnego, które zaledwie poprzedza obowiązkowe szczepienie ochronne i stanowi – jak to przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym – element obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z tego punktu widzenia tytuł wykonawczy nie musi wskazywać, że przed szczepieniem należy przeprowadzić to badanie. Przepisów tych w żadnym razie nie można interpretować tak, że lekarskie badanie kwalifikacyjne (jego wynik) jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. W tym zawiera się też już ocena pierwszego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z art. 17 ust. 2 i ust. 4 ustawy przez pominięcie obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym) – vide WSA w Krakowie w wyroku z dnia 6 sierpnia 2024 r., III SA/Kr 719/24.

Z powyższych względów stanowisko organów było prawidłowe.

Odnośnie argumentacji skarżącego, zawartej w skardze, a podnoszącej, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 maja 2023 r., sygn. SK 81/19 (Dz. U. z 2023 r. poz. 909) orzekł, że: "art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, z późn. zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej", w ocenie Sądu, nie zmienia to sytuacji skarżącego.

Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2023 r., sygn. II OSK 1604/20 i z dnia 2 października 2023 r., sygn. II OSK 3246/20 (opubl. w CBOSA), iż jakkolwiek w przywołanym powyżej orzeczeniu Trybunał wskazał, że komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy oraz zaznaczył, że niedopuszczalna jest sytuacja gdy treść obowiązku jest współkształtowana komunikatem GIS, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego, to także dostrzegł, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował dostosowanie stanu prawnego w pierwszej kolejności poprzez zmianę rozporządzenia. Trybunał uznał, że zasadne jest określenie w wyroku innego terminu (6 miesięcy) utraty mocy obowiązującej przepisów we wskazanym zakresie, jako niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. W przywołanym orzeczeniu podkreślono, że zawarcie klauzuli odraczającej utratę mocy obowiązującej przepisu, w świetle art. 190 ust. 3 Konstytucji RP ma charakter wyjątkowy, ponieważ zasadą pozostaje wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dniem jego ogłoszenia. Zdaniem NSA oznacza to, że realizacja przez sądy gwarancji konstytucyjnych - na gruncie istniejącego stanu normatywnego zakładającego przez określony czas obowiązywanie niekonstytucyjnego przepisu - stawia zarazem wyzwania i możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją (zob. wyrok TK z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt SK 1/04, OTK-A 2004 Nr 9, poz. 96). Z tych też przyczyn w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, zgodnie z którym sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem jak i powody, dla których TK odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (zob. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. II OSK 87/18 i powołane w nim orzeczenia, opubl. w CBOSA). Mając na uwadze materię objętą niniejszym postępowaniem, w tym wskazaną w orzeczeniu TK potrzebę zapewnienia ciągłości realizacji szczepień ochronnych, Sąd orzekający w niniejszej sprawie, także stoi na stanowisku, że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego był na gruncie niniejszej sprawy wymagalny.

Ewentualne przyjęcie przez sąd, że w niniejszej sprawie nie mogą być stosowane zakwestionowane przez TK przepisy, których termin utraty mocy obowiązującej odroczono, byłoby równoznaczne z akceptacją postaw rodziców niezgłaszających się na szczepienia ochronne dzieci, choć szczepienia te w świetle orzeczenia TK są obowiązkowe i istnieje konieczność zapewnienia ich ciągłości.

Z przedstawionych powyżej względów, jako niezasadne należało ocenić zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniego syna przez skarżącego.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżone postanowienie było dotknięte wadami, które uzasadniałyby jego uchylenie. W zaskarżonym postanowieniu dokonano prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W badanej sprawie nie doszło też do naruszenia żadnego ze wskazanych w skardze przepisów.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności wskazać należy na wyrok Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r., 47621/13 (Vavrićka i inni), w którym ETPC jakkolwiek uznał, że przymus szczepienia wchodzi w zakres stosowania art. 8 Konwencji, to nie stanowi naruszenia prawa do poszanowania życia rodzinnego i prywatnego, a nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne, zdaniem Trybunału, realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa (zob. Warecka Katarzyna, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., 47621/13, opubl. LEX/el. 2021).

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł, jak w sentencji wyroku.