Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1107/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Generalny Służby Więziennej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 182 § 2, art. 183 § 1, art. 183 § 2, art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1964/21 w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 12 marca 2021 r., nr BDG.0143.64.2021.KS w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1964/21 oddalił skargę W. S. (dalej także jako: skarżący) na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej (dalej także jako: organ) z dnia 12 marca 2021 r., nr BDG.0143.64.2021.KS o odmowie udostępnienia informacji publicznej.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wnioskiem z dnia 28 grudnia 2020 r. skarżący, na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, zwrócił się do organu o udostępnienie kopii odpowiedzi na skargi osadzonych dotyczących Aresztu Śledczego w L., uznanych za zasadne lub częściowo zasadne przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w L. z okresu od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r.

W odpowiedzi na powyższy wniosek poinformowano skarżącego, że w zakresie kopii odpowiedzi na skargi osadzonych dotyczących Aresztu Śledczego w L. z roku 2015 r. uznanych za zasadne przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w L. odmówiono już skarżącemu udostępnienia ww. informacji na mocy decyzji z dnia 19 maja 2020 r., nr OI/IP.0143.7.2020.EK, zaś jeśli chodzi o odpowiedzi na skargi osadzonych dotyczących Aresztu Śledczego w L. z roku 2015 r. uznanych za częściowo zasadne przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w L. wyjaśniono skarżącemu, że zakres żądanej informacji obejmuje obowiązek jej przetworzenia i w związku z tym wezwano skarżącego w terminie 5 dni od dnia otrzymania przedmiotowego wezwania, do wykazania szczególnej istotności wnioskowanej informacji dla interesu publicznego, uzasadniającej przetworzenie wnioskowanej informacji publicznej.

Decyzją z dnia 9 lutego 2021 r., nr OI/IP.0143.1.2021.EK Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w L. odmówił skarżącemu udostępnienia informacji publicznej w zakresie kopii odpowiedzi na skargi osadzonych dotyczących Aresztu Śledczego w L. z roku 2015, uznanych za częściowo zasadne przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w L. wskazując w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że odpowiedzi na skargi osadzonych przechowywane są wraz z całością materiałów postępowań skargowych i w celu wyselekcjonowania spośród nich odpowiedzi na skargi w zakresie żądanym przez skarżącego, niezbędne byłoby dokonanie analizy dokumentów z 10 teczek archiwalnych akt postępowań skargowych i dokonanie zestawień i wyciągów ze znajdujących się tam dokumentów w celu wyodrębnienia treści odnoszących się wyłącznie do zarzutów uznanych za zasadne, jednocześnie z usunięciem pozostałych treści oraz danych chronionych prawem. Jak wskazano, odpowiedzi na skargi zawierają bowiem w swojej treści podstawy faktyczne przyjętego rozstrzygnięcia, a tym samym informacje pozwalające zidentyfikować bezpośrednio lub pośrednio osoby, których skargi te dotyczą. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w L. podniósł, że powyższe skutkuje tym, że usunięcie danych chronionych nie jest wyłącznie czynnością techniczną, polegającą na mechanicznym zaczernieniu imienia i nazwiska osoby, której skarga dotyczy, ale czynnością analityczną powiązaną z wysiłkiem intelektualnym związanym z uniemożliwieniem identyfikacji występujących tam osób poprzez anonimizację fragmentów tekstów, a także analizą pod kątem stwierdzenia, czy i jakie informacje chronione prawem się w nich znajdują. W związku z tym Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w L. stwierdził, że wszystkie te zabiegi związane z przygotowaniem żądanej przez skarżącego informacji prowadzą w istocie do wytworzenia nowego dokumentu. Ponadto przygotowanie tej informacji wymaga oddelegowania do tej czynności jednego lub kilku pracowników, którzy nie mogliby w tym czasie realizować normalnych, codziennych obowiązków służbowych, co z kolei mogłoby negatywnie wpłynąć na tok realizacji ustawowych zadań dyrektora okręgowego wynikających z art. 12 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej. Dlatego uznano, że żądana przez skarżącego informacja jest informacją przetworzoną, a w związku z tym, że W. S. nie wykazał, pomimo wezwania, szczególnego interesu publicznego w uzyskaniu żądanej informacji, a okoliczności przedmiotowej sprawy także nie wskazują na istnienie takiego szczególnego interesu publicznego, to odmówiono skarżącemu udostępnienia wnioskowanej przez niego informacji.

Skarżący pismem z dnia 17 lutego 2021 r. złożył odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie i wskazując, że w jego ocenie uzasadnienie decyzji zawiera informacje niezgodne ze stanem faktycznym sprawy.

Dyrektor Generalny Służby Więziennej decyzją z dnia 12 marca 2021 r., nr BDG.0143.64.2021.KS, na podstawie art. 104, art. 107 § 1-3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w L. z dnia 9 lutego 2021 r., nr OI/IP.0143.1.2021.EK o odmowie udostępnienia informacji w żądanym przez skarżącego zakresie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że dysponent wnioskowanej przez skarżącego informacji nie posiada bazy danych, której funkcjonalność umożliwiłaby proste wygenerowanie wskazanych przez W. S. informacji i w związku z tym w celu ich wyselekcjonowania niezbędne byłoby przeprowadzenie analizy kilkuset dokumentów i kilkudziesięciu postępowań skargowych zgromadzonych w dziesięciu teczkach, a z uwagi na specyfikę tych informacji wykonanie tej pracy wymagałoby zaangażowania jednej osoby po kilka godzin dziennie, gdyż żądana przez skarżącego dokumentacja jest włączona w akta postępowania skargowego, które niejednokrotnie zawierają kilka skarg, z których tylko część uznawana była za uzasadnioną. W związku z tym organ stwierdził, że przygotowanie żądanej przez skarżącego informacji wymagałoby przeprowadzenia analizy i przygotowania zestawień i wyciągów z dokumentów o bardzo dużej objętości w związku z koniecznością wyselekcjonowania treści odnoszących się wyłącznie do skarg w zakresie ich zarzutów uznanych za zasadne, z jednoczesnym usunięciem pozostałych treści oraz danych chronionych prawem, w tym nie tylko prostych danych osobowych, jak imię i nazwisko wnoszącego skargę, ale wszelkich danych, których ujawnienie mogłoby potencjalnie naruszyć powszechnie obowiązujące przepisy prawa odnoszące się do ochrony danych osobowych, w tym art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ podniósł, że wszystkie wymienione czynności prowadzą do wytworzenia nowego dokumentu o odmiennej od pierwotnej postaci, a zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego z informacją publiczną przetworzoną mamy do czynienia także wówczas, gdy uzyskanie żądanych przez wnioskodawcę informacji wiąże się z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia, co nie należy zawsze utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji, a więc także suma informacji prostych, w zależności od wiążących się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, może być traktowana jako informacja przetworzona.

Organ uznał, że żądana przez W. S. informacja spełnia kryteria informacji przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, bowiem na dzień złożenia wniosku nie dysponowano gotową informacją odpowiadającą kryteriom wskazanym przez skarżącego, a wyselekcjonowanie ze zbiorów skarg osadzonych spraw, o które wnioskował skarżący wiązałoby się ze znacznym nakładem pracy i prowadziłoby do przetworzenia informacji publicznej. Konieczne byłoby więc podjęcie działań, które mogłyby doprowadzić do dezorganizacji pracy w Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w L. i miałyby negatywny wpływ na tok realizacji ustawowych zadań nałożonych na Służbę Więzienną. Dlatego organ uznał, ze wniosek skarżącego obejmował uzyskanie informacji przetworzonej, a więc do jej uzyskania niezbędne było wykazanie, że za udostępnieniem żądanej informacji przemawia szczególnie uzasadniony interes publiczny, czego skarżący, pomimo wezwania, nie wykazał. Co więcej, organ wskazał, że istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo, że zainteresowanie skarżącego odpowiedziami na skargę jest bezpośrednio związane z jego sytuacją osobistą i może być dla niego pomocne, np. w formułowaniu środków zaskarżenia tak, aby odnosiły rezultat zgodny z jego oczekiwaniami.

Skarżący pismem z dnia 22 marca 2021 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 12 marca 2021 r., nr BDG.0143.64.2021.KS wnosząc o jej uchylenie w całości.

W uzasadnieniu skargi W. S. podniósł, że zakwalifikowanie przez organy wnioskowanej przez niego informacji jako przetworzonej jest w jego ocenie bezzasadne i z tego właśnie powodu nie odpowiedział na wezwanie do wykazania szczególnie istotnego interesu przemawiającego za jej udostępnieniem. Skarżący podniósł, że organy służby więziennej gromadzą dane statystyczne dotyczące załatwianych próśb, skarg i wniosków osadzonych. Sporządzane są także kwartalne oraz roczne informacje dotyczące ilości skarg, próśb i wniosków z danych okresów sprawozdawczych. Ponadto, zgodnie z § 11 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, prowadzona jest specjalna ewidencja wpływających próśb, skarg i wniosków, która prowadzona jest przez wyznaczonego funkcjonariusza lub pracownika jednostki organizacyjnej. Ewidencję tę prowadzi się w formie dzienników, oddzielnie dla skarg, wniosków i próśb, a więc zdaniem skarżącego udostępnienie żądanej informacji publicznej nie powinno dla organu administracyjnego stanowić problemu organizacyjnego czy też technicznego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Generalny Służby Więziennej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzjach organów obu instancji podkreślając przede wszystkim, że skarżący w niniejszej sprawie w sposób nieuprawniony domaga się udostępnienia mu informacji publicznej przetworzonej, nie wykazując przy tym szczególnej istotności tej informacji dla interesu publicznego, co jest koniecznym warunkiem takiego udostępnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1964/21 oddalił skargę W. S. na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 12 marca 2021 r., nr BDG.0143.64.2021.KS o odmowie udostępnienia informacji publicznej.

Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie, a przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy przewiduje, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Natomiast stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy, od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że ustawodawca rozróżnił dwa typy informacji publicznej: informację prostą oraz złożoną i od tego jakiej informacji publicznej wniosek dotyczy, zależy uwzględnienie dodatkowego kryterium przy jej udostępnianiu – istotności dla interesu publicznego w jej uzyskaniu przez wnioskodawcę. W ocenie Sądu I instancji nie ulega wątpliwości na gruncie niniejszej sprawy, że informacja, której udostępnienia żądał skarżący stanowi informację publiczną, czego zresztą nie kwestionowały strony postępowania. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest zaś uznanie przez organy obu informacji, iż informacja ta ma charakter informacji przetworzonej.

Sąd I instancji wyjaśnił, że informacją prostą jest informacja, której zasadnicza treść nie ulega zmianie przed jej udostępnieniem, zaś informację przetworzoną stanowi informacja niejako stworzona z już istniejących informacji, jako nowy zbiór charakteryzujący się w istocie nowymi cechami nieistniejącymi w chwili złożenia wniosku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2019 r., I OSK 1920/18). Zbiór ten jest przygotowywany specjalnie dla wnioskodawcy, w oparciu o wskazane przez niego kryteria. Stąd też wprowadzenie dodatkowego wymogu dla udostępnienia informacji przetworzonej spowodowane jest założeniem, że materiał przygotowany z nakładem dodatkowych sił i środków specjalnie dla wnioskodawcy, nie powinien służyć jedynie jego indywidualnym interesom, ale musi być elementem pewnego szerszego działania służącego większej społeczności (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1261/15).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie wskazuje się, że wadliwe jest bardzo wąskie rozumienie pojęcia informacji przetworzonej wprowadzające przesłankę koniecznego wytworzenia jakościowo nowej informacji do uznania, że dana informacja ma taki charakter. Przetworzenie może bowiem polegać m.in. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów, które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy - opracowaniu nawet prostego zestawienia w tym zakresie. Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności czy liczby zaangażowanych pracowników, może być traktowana jako informacja przetworzona (zob. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1513/15, z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1645/14; z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 863/14 oraz z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 792/11). Jeżeli do utworzenia zbioru informacji prostych jest wymagany znaczny nakład środków i zaangażowania pracowników, a w szczególności, gdy w celu wybrania dokumentów, o które wnioskuje osoba zainteresowana, jest wymagane dokonanie analizy całego zasobu posiadanych dokumentów, to informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną (por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 202/12).

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd I instancji stwierdził, że organy prawidłowo zakwalifikowały wnioskowaną przez skarżącego informację do kategorii przetworzonych i właściwie uznały, że samo udostępnienie "kopii odpowiedzi na skargi osadzonych dotyczących Aresztu Śledczego w L. uznanych za częściowo zasadne w roku 2015", nawet jeśli miałoby się wiązać tylko z dokonaniem anonimizacji, stanowi udostępnienie informacji prostej, bowiem nie polega na wytworzeniu nowej jakościowo informacji, a jedynie udostępnieniu informacji już istniejącej i będącej w posiadaniu organu, jednakże sytuacja ta ulega zmianie w chwili, gdy wniosek dotyczy, tak jak w niniejszej sprawie, pewnego zbioru informacji prostych, który to zbiór należy utworzyć wedle kryteriów wskazanych we wniosku, gdyż takie działanie wymaga już pewnego wysiłku ze strony organu udostępniającego informacje, w celu ich wyszukania, zebrania i opracowania. Jak wskazano powyżej, dokonanie takiej analizy i podjęcie wielu czynności w celu wykonania wniosku o udostępnienie szeregu informacji prostych stanowi już udostępnienie informacji przetworzonej.

Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarżący wnioskował w rzeczywistości o udostępnienie informacji przetworzonej, nie zaś informacji prostej, a więc Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w L. słusznie wezwał skarżącego do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego, która uzasadniałaby udostępnienie mu wnioskowanych informacji, a w związku z tym, że skarżący tego wezwania nie wykonał ani też nie ustosunkował się do niego, to organy prawidłowo odmówiły mu udostępnienia żądanej informacji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zaskarżając go w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a ponadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym za pomoc udzieloną z urzędu, które to koszty nie zostały uiszczone ani w części ani w całości oraz zrzekając się przeprowadzenia w niniejszej sprawie rozprawy. Strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła wydanemu w sprawie rozstrzygnięciu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że żądana przez skarżącego informacja publiczna ma posiadać charakter informacji przetworzonej, co wiązało się z koniecznością wykazania przez zainteresowanego przesłanki dotyczącej istotnego interesu publicznego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że w toku postępowania zarówno przed organami administracji, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym należycie wykazała, że żądane przez nią dokumenty nie mają charakteru informacji przetworzonej. W ocenie strony skarżącej kasacyjnie zupełnie nieistotna dla rozstrzygnięcia sprawy jest argumentacja organu, że do wykonania żądania skarżącego należy oddelegować pracownika na kilka godzin w celu przeszukiwania rejestrów, a ponadto podkreślenia wymaga obowiązek organu tworzenia listy skarg zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwienia wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według art. 182 § 3 p.p.s.a., na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie oparta została wyłącznie o pierwszą z podstaw kasacyjnych (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj. o zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), dalej jako: u.d.i.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że żądana przez skarżącego informacja publiczna ma posiadać charakter informacji przetworzonej, co wiązało się z koniecznością wykazania przez zainteresowanego przesłanki dotyczącej istotnego interesu publicznego.

W skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Należy mieć na uwadze, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania służą m.in. kwestionowaniu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że brak tego rodzaju zarzutów w niniejszej sprawie powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd I instancji.

Naruszenie prawa materialnego może z kolei przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie (również jako konsekwencji błędnej wykładni tego prawa) w realiach danej sprawy może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091).

Skoro niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego oznacza błąd w zakresie subsumcji stanu faktycznego wobec treści stosowanej normy prawnej, to może być konsekwencją wcześniejszych błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, jak i błędnej wykładni prawa materialnego, ale może mieć miejsce również wtedy, gdy prawidłowe są ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego oraz wykładnia prawa materialnego, a wadliwość przejawia się wyłącznie w zestawieniu stanu faktycznego ze stanem prawnym sprawy. W rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie zakwestionowano ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego. Nie podważono również wykładni prawa materialnego stosowanego w realiach niniejszej sprawy, bowiem skarga kasacyjna nie zawiera zarzutu błędnej wykładni prawa materialnego.

Omawiany zarzut dotyczy niewłaściwego zastosowania prawa materialnego i również w jego treści nie zakwestionowano prawidłowości wykładni wskazanych w nim przepisów. Treść zarzutu nie odnosi się do kwestii rozumienia art. 3 ust. 1 u.d.i.p. Z kolei z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że strona skarżąca kasacyjnie zasadniczo nie kwestionuje wykładni powyższych przepisów dokonanej przez Sąd I instancji. Wobec powyższego, w realiach niniejszej sprawy omawiany zarzut mógłby odnieść skutek jedynie w przypadku wykazania, że Sąd I instancji w przyjętym przez ten Sąd stanie faktycznym i prawnym sprawy dokonał ich wadliwego zestawienia, prowadzącego do konkluzji, że wnioskowana przez skarżącego informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej. Błędu subsumcji strona skarżąca jednak nie wykazała, a skoro Sąd I instancji przyjął, na skutek wykładni art. 3 ust. 1 u.d.i.p., że w zakresie informacji publicznej przetworzonej mieszczą się informacje w postaci kopii odpowiedzi na skargi osadzonych dotyczących Aresztu Śledczego w L. z roku 2015 uznanych za częściowo zasadne przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w L., to nie ma podstaw do stwierdzenia niewłaściwego zastosowania prawa materialnego.

Ponadto, strona skarżąca kasacyjnie podnosi w treści zarzutu, że konkretne dokumenty będące przedmiotem wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej nie stanowią informacji publicznej przetworzonej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej i rozwija to stanowisko w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W istocie zatem strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego oceny i ustalenia w zakresie stanu faktycznego.

Taka konstrukcja omawianego zarzutu czyni go bezskutecznym, gdyż nie jest dopuszczalne w ramach zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego przez Sąd I instancji, kwestionowanie oceny treści konkretnego dokumentu, tj. wniosku skarżącego z dnia 28 grudnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, jako podpadającego pod zakres pojęcia informacji publicznej przetworzonej, a zatem podważanie ocen i ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy. Niedokonanie wyczerpujących czy właściwych ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego można skutecznie zwalczać zarzutami naruszenia przepisów postępowania. W sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej treść wniosku inicjującego postępowanie w tego rodzaju sprawach jest jednym z najistotniejszych elementów stanu faktycznego. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego w odniesieniu do stanu faktycznego kwestionowanego w ramach tych zarzutów, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane, tj. w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12, LEX nr 1298298). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może skutecznie nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który strona uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że dokonane przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Natomiast gdy strona nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy, tj. zarzutami podniesionymi w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, to zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego ze względu na niewłaściwie ustalony stan faktyczny sprawy są co do zasady zarzutami nieskutecznymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09).

Z powyższych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 p.p.s.a.