Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 135/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 23 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. J. i P. J. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga P. J. i P. J. (zwanych dalej łącznie "wnioskodawcami" lub "skarżącymi") na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. (zwanego dalej "PPIS" lub "organem") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zarzucana bezczynność miała powstać w oparciu o poniżej przedstawione okoliczności faktyczne.

Pismem z dnia 25 kwietnia 2023 r. [data wpływu do PPIS: 27 kwietnia 2023 r.] wnioskodawcy wystąpili do PPIS z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Wnioskodawcy poprosili o udostępnienie badań bezpieczeństwa szczepionek, które mają być podane ich dziecku lub wskazanie, która instytucja takich danych może udzielić w odniesieniu do każdej szczepionki oraz całego schematu szczepień, a także o udostępnienie charakterystyk produktu leczniczego szczepionek. Wnioskodawcy poprosili także o udostępnienie szczepionek pojedynczych, niezawierających związków glinu, rtęci i zanieczyszczeń fizycznych i biologicznych oraz szczepionek etycznych. Ponadto wnioskodawcy zadali 20 pytań, na które PPIS miał odpowiedzieć.

Pismami z dnia 5 maja 2023 r. PPIS udzielił odpowiedzi wnioskodawcom każdemu z osobna. Organ odpowiedział na każde z 20 pytań, a także wskazał, że nadzór nad jakością szczepionek sprawuje Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Instytut Badawczy, Zakład Badania Surowic i Szczepionek. Za dopuszczenie produktu leczniczego do obrotu jest odpowiedzialny Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Preparatów Biobójczych. Jednocześnie PPIS nie posiada badań dotyczących bezpieczeństwa szczepionek, gdyż nie jest on kompetentny do zbierania takich danych. PPIS wskazał wnioskodawcom adres strony internetowej, na której można znaleźć charakterystyki produktów leczniczych.

Skarżący, działając samodzielnie, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność PPIS. Zdaniem skarżących, doszło do naruszenia przez PPIS przepisu art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, zwanej dalej "u.d.i.p.") przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem. Skarżący wnieśli o zobowiązanie PPIS do udzielenia żądanej informacji w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, stwierdzenie bezczynności lub przewlekłego postępowania, mające miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący nie otrzymali pełnej odpowiedzi na zadane przez nich pytania. PPIS nie wydał także decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Mianowicie, PPIS nie odniósł się do możliwości zastosowania szczepionek pojedynczych czyli takich, które zawierają antygeny an pojedynczego patogenu. Brak wskazania, czy szczepionka MMR jest szczepionką etyczną. W pytaniu 4 PPIS wymienił różne placówki, które przekazały informacje o braku realizacji szczepień w bieżącym roku. Nie podano w zestawieniu placówki, która jako jedyna mogła dostarczyć informacje dotyczące skarżących. Dalej, skarżący powołali szereg wyroków sądów administracyjnych na poparcie swojej argumentacji.

W odpowiedzi na skargę PPIS wniósł o jej oddalenie. Oran odrzucił wszystkie zarzuty, podnosząc, że ustosunkowano się do wszystkich pytań, przedstawiono dane numeryczne w formie tabeli. PPIS, jak stwierdził, dochował terminu, o którym mowa w art. 13 u.d.i.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania". Niewątpliwie wniesiona skarga dotyczy bezczynności PPIS w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Z tych względów, zarządzeniem z dnia 11 października 2023 r. Przewodnicząca Wydziału II tut. Sądu wyznaczyła termin posiedzenia niejawnego na dzień 23 listopada 2023 r. zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Podkreślenia wymaga legitymacja skarżącego do wniesienia skargi na bezczynność organu. Jest ona wywodzona z art. 21 u.d.i.p., w której wskazuje się, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy p.p.s.a. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Należy zatem uznać, że skarga na bezczynność PPIS mogła zostać wniesiona i podlegała rozpoznaniu przez tut. Sąd.

Należy zacząć od tego, że PPIS jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Jest on bowiem organem władzy publicznej, a zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., podlega on obowiązkowi udostępnienia informacji publicznej. Wynika to choćby z faktu, że PPIS jest podmiotem administracji publicznej, który wykonuje zadania publiczne wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego (zob. np. wyrok WSA w Opolu z dnia 8 października 2015 r., sygn. akt II SA/Op 410/15, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA").

Nie ulega wątpliwości, że wnioskowane przez skarżących dane, chociaż nie wszystkie, mają charakter informacji publicznej. Dotyczą one bowiem sposobu wykonywania zadań publicznych przez podmiot administracji publicznej w oparciu o np. przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie ma najmniejszych wątpliwości, że PPIS był podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji, o które starali się skarżący w swoim wniosku.

Skarżący podnoszą w swojej skardze, że odpowiedź PPIS na ich wniosek była niepełna. Skarżący oczekiwali bardziej szczegółowych wiadomości i danych. Sąd będzie odnosić się tylko do zakresu żądania skarżących wskazanego w skardze, ponieważ skarżący nie kwestionują terminowości udzielenia odpowiedzi na ich wniosek, a także nie kwestionują trafności odpowiedzi udzielonych na większość pytań postawionych we wniosku. Już teraz należy wskazać, że PPIS udzielił odpowiedzi terminowo i zrobił to kompletnie w odniesieniu do każdego jednego pytania. W związku z tym nie sposób stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności.

Skarżący podnoszą, że PPIS nie odniósł się do możliwości zastosowania szczepionek pojedynczych, a więc takich, które zawierają antygeny pojedynczego patogenu. Przede wszystkim należy wskazać, że prośba skarżących wyrażona w ich wniosku była sformułowana inaczej – skarżący chcieli udostępnienia szczepionek pojedynczych. Takie brzmienie wniosku sugeruje prośbę fizycznego udostępnienia szczepionek, co jest całkowicie pozbawione racji. PPIS nie jest podmiotem, który magazynuje szczepionki wykorzystywane do realizacji powszechnego obowiązku szczepień. Jeżeli natomiast skarżącym chodziło o udostępnienie badań szczepionek pojedynczych, bo tak należy odczytywać pierwsze akapity wniosku, to PPIS wyjaśnił, że nie ma kompetencji do prowadzenia takich badań, a w związku z tym nie jest w posiadaniu jakichkolwiek informacji na ich temat. Jednocześnie organ wskazał, gdzie można zweryfikować informacje dotyczące składu, bezpieczeństwa i jakości szczepionek.

Kwestia etyczności szczepionek MMR wiąże się, tak jak przy poprzednim zagadnieniu, ze składem preparatów. PPIS wskazał, że na stronie Szczepienia.Info (www.szczepienia.pzh.gov.pl) można znaleźć wszystkie informacje o składzie wszystkich szczepionek, jakie zostały dopuszczone do obrotu. Skarżący mogą, za pośrednictwem ww. strony internetowej, zweryfikować, czy szczepionka MMR powstała z materiału genetycznego płodów oraz materiału niezawierającego DNA. Jeżeli organ administracji publicznej, zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, wskazuje miejsce, w którym można zapoznać się z interesującymi wnioskodawcę danymi, należy skonstatować, że organ dopełnił swój obowiązek z u.d.i.p. (por. np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 marca 2022 r., sygn. akt II SAB/Łd 229/21, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych [zwanej dalej "CBOSA"] na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarżący podnieśli także, że PPIS w odpowiedzi na pytanie 4 nie wskazał podmiotu, który udzielił jemu informacji o zaniechaniach skarżących w zakresie wykonywania obowiązku szczepień w odniesieniu do ich dziecka. Istotnie, PPIS nie wymienił takiego podmiotu z nazwy, ale też pytanie skarżących odnosiło się do rodzaju podmiotów, a nie ich tożsamości. Skoro pytanie nr 4 zostało sformułowane: "Skąd tutejszy Organ pozyskuje dane o braku realizacji przez rodziców szczepień obowiązkowych? Proszę wskazać jakie instytucje przekazały informacje o braku realizacji obowiązku szczepień w bieżącym roku?", to widać wyraźnie, że skarżącym nie chodziło o konkretne podmioty. Gdyby skarżący chcieli uzyskać informację dotyczącą konkretnych podmiotów, należałoby w ww. pytaniu użyć określenia "które", a nie "jakie". PPIS wskazał zatem, kierując się kryterium wyznaczonym przez skarżących, jakie podmioty informują organ o problemie niewykonywania obowiązku szczepień ochronnych przez rodziców swoich dzieci. To, że dodatkowo powołały przy tym konkretne podmioty, to jest to wyłącznie inwencja organu. Jednocześnie PPIS nie miał obowiązku wskazywać, który konkretnie podmiot udzielił jemu informacji o zaniechaniu przez skarżących wykonywania obowiązku szczepień.

W odniesieniu do pozostałych pytań, jakie skarżący zadali organowi, Sąd stwierdza, że PPIS w prawidłowy sposób ustosunkował się do nich. Co więcej, PPIS odpowiedział na pytania, które nie miały waloru informacji publicznej – pytanie nr 13. Tak zwane "pytanie o prawo" nie jest objęte reżimem u.d.i.p. Przepisy u.d.i.p. dotyczą tylko sfery faktów (zob. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 4504/21, dostępny w CBOSA).

Odnosząc się bezpośrednio do zarzutu skargi, należy stwierdzić jego niezasadność. Nie doszło do naruszenia art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ust. 1 u.d.i.p. PPIS udzielił odpowiedzi na wniosek skarżących w terminie ustawowym, tj. z zachowaniem terminu 14-dniowego. W związku z tym nie było podstaw, do wydłużania terminu na udzielenie odpowiedzi, skoro PPIS kompleksowo ustosunkował się do całości wniosku skarżących. PPIS odpowiedział na wszystkie pytania według takiego porządku i kryteriów, jakie wyznaczyli skarżący. PPIS nie mógł nadinterpretowywać wniosku skarżących, aby nie narazić się na zarzut manipulowania danymi. Organ odpowiedział tak, aby odpowiedź była adekwatna do zadanego pytania.

Niedokładności w niektórych zapytaniach, czy też prośbach sformułowanych przez skarżących nie mogą rzutować na ocenę aktywności organu. PPIS wyjaśnił, że nie prowadzi badań nad szczepionkami, nie zna zatem wyników co do jakości, bezpieczeństwa i innych względów. PPIS wskazał konkretną stronę internetową, na której można zapoznać się ze składem szczepionek, również tych, które określane są mianem szczepionek etycznych. Każda szczepionka, jaka jest w obrocie, została scharakteryzowana przez właściwe instytucje, a ich skład jest powszechnie dostępny. Udostępnienie szczepionek pojedynczych (Sąd dostrzega błąd w sposobie sformułowania prośby) nie mogło nastąpić, jeśli skarżący prosili o ich fizyczne przedstawienie im. Co do badań nad szczepionkami pojedynczymi, Sąd wskazał już, że PPIS nie prowadzi badań nad jakimikolwiek szczepionkami, a więc i nad pojedynczymi.

Nie było podstaw do tego, aby PPIS wydawał decyzję administracyjną o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Całokształt informacji, jakie chcieli uzyskać skarżący, zgodnie z treścią wniosku, skarżący uzyskali. Nie da się zatem stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutu skargi i jej samej. Kierując się wspomnianym już przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie znalazł żadnych przesłanek, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.