Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 514/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2025-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art.18 ust.2
journal: Dz.U. 2023 poz 622
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka /spr./, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu w Wydziale III w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na czynność Starosty Kościerskiego z dnia 10 września 2024 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B w dokumencie prawa jazdy 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. zasądza od Powiatu Kościerskiego na rzecz Skarżącego M. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

M. S. (dalej jako wnioskodawca, Skarżący) wnioskiem z dnia 23 września 2022 r. wystąpił do Starosty Kościerskiego (dalej: organ, Starosta) o wymianę dokumentu prawa jazdy wydanego w dniu 12 lipca 2017 r., o numerze [...].

Do wniosku wnioskodawca załączył m.in. orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 11 października 2022 r. o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami określonymi w kategorii: AM, A1, A2, A, B1, B, BE, T, w którym termin następnych badań określono na dzień 11 października 2037 r.

Skarżący zwrócił się do Starosty z wnioskiem o wydanie prawa jazdy w związku z uzyskaniem dodatkowych uprawnień do kierowania pojazdami B+E.

W dacie złożenia wniosku skarżący posiadał nabyte wcześniej uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B wydane bezterminowo.

W dniu 17 listopada 2023 r. r. organ wydał decyzję, wypełniając część H formularza wniosku, i orzekając w ten sposób o uprawieniu skarżącego do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B oraz B+E Jednocześnie na dokumencie prawa jazdy określił datę ważności uprawnień kategorii AM, jak również B1 oraz B na 11 października 2037 r. Skarżący odebrał ww. dokument prawa jazdy nr [...] w dniu 10 września 2024 r.

W dniu 13 września 2024 r. Skarżący wniósł za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na czynność Starosty w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy o numerze j.w.

Skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 18 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (u.k.p.);

2) § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami;

3) art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: "k.p.a.").

W konsekwencji wniósł o:

1. stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności w zakresie wpisu daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B w dokumencie prawa jazdy;

2. zasądzenie od Starosty na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania;

3. rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Uzasadniając zarzuty skarżący stwierdził, że przepisy prawa rozróżniają pojęcia: "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia".

W opinii Skarżącego, na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu winny podlegać odrębnie - data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p. dokumenty praw jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności, ale nie tracą przez to bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabytego przez osoby pod rządami poprzednich przepisów dotyczących nabywania takich uprawnień. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami.

Zatem uprawnienie AM, B1 oraz B w opinii Skarżącego nadal powinny pozostać bezterminowe.

Skarżący podkreślił, że przepis art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p. nie daje podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu zmiany danych (dodanie nowych, uzyskanych uprawnień) właściwy organ uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z procedurą określoną powyższym przepisem organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą (zob. min. wyrok WSA we Wrocławiu z 31 maja 2023 r., III SA/Wr 52/22 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 188/23).

Za Naczelnym Sądem Administracyjnym Skarżący powtarza, że powyższa regulacja ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby brak było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie kategorie uprawnienia do kierowania pojazdem posiada określona osoba. Nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych powinien poza uzasadnioną zmianą jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. Dokonane zmiany nie mogą dotyczyć w żadnym wypadku posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok NSA z 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2312/20).

W odpowiedzi na skargę Starosta Kościerski wniósł o jej oddalenie, podkreślając że w realiach sprawy należy mieć na uwadze regulacje rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r. Organ wskazał, że zgodnie z § 29 ust. 1 tego rozporządzenia w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Co istotne, w świetle obowiązującego od dnia 7 maja 2022 r. § 29 ust. 3 tego rozporządzenia przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku osób, którym po dniu wejścia w życie ustawy data ważności uprawnienia została zmieniona w związku z przedłożeniem nowego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.

Mając na uwadze powyższe organ wskazał, że wnioskodawca do złożonego wniosku dołączył orzeczenie lekarskie z ustalonym nowym terminem ważności uprawnień do kierowania pojazdami. W związku z tym działanie organu w sprawie wymiany dokumentu prawa jazdy jest działaniem zgodnym z obowiązującym stanem prawnym. Organ musi bowiem uwzględnić w wydawanym dokumencie prawa jazdy ustalony przez uprawnionego lekarza termin ważności badań lekarskich. Odnośnie przywołanych w skardze orzeczeń sądów administracyjnych organ stwierdził, że wydane one zostały w innym stanie prawnym, kiedy nie obowiązywał przepis § 29 ust. 3 powyższego rozporządzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie bowiem do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 - 3 (decyzje i postanowienia) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Wskazana w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kategoria obejmuje zaskarżoną czynność z 9 lutego 2023 r. Wpis w prawie jazdy bowiem stanowi czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i na mocy tego przepisu jest objęty kognicją sądów administracyjnych. Wynika to z charakteru tej czynności.

Stosownie do art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że uwzględnienie skargi na czynność lub akt, o których mowa art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd, że ich podjęcie nastąpiło z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola zgodności z prawem zaskarżonej czynności przeprowadzona przez Sąd w tak zakreślonej kognicji wykazała, że skarga zasługuję na uwzględnienie.

Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest, czy organ administracji publicznej (Starosta Kościerski) był uprawniony do wpisania w kolumnie 11 dokumentu prawa jazdy wydanego skarżącemu 10 września 2024 r. terminu ważności uprawnień w kategoriach: AM, B1, B, oraz B+E.

Wskazać w pierwszej kolejności należy, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.k.p. dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy jest wydane w kraju prawo jazdy. Przepis ten określa zatem, że prawo jazdy jest dokumentem, który zaświadcza i potwierdza uprawnienie do kierowania pojazdami określonej kategorii. Co do zasady uprawnienie do kierowania pojazdem jest prawem podmiotowym przyznanym konkretnej osobie, upoważniającym do kierowania danego rodzaju pojazdem.

Stosownie do treści art. 18 ust. 1 u.k.p., osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. W myśl natomiast art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., na wniosek osoby uprawnionej w przypadkach, o których mowa w ust. 1, starosta wydaje, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1 lub w art. 16 ust. 1 oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych.

W realiach sprawy nie ma sporu co do tego, że wniosek o wydanie dokumentu prawa jazdy w związku ze zmianą stanu faktycznego skarżący nie obejmował swym zakresem zmian posiadanych przez skarżącego uprawnień ważnych bezterminowo.

Zgodnie z procedurą określoną powyższym przepisem organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument prawa jazdy z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Powyższa regulacja ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby brak było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie kategorie uprawnienia do kierowania pojazdem posiada określona osoba. Nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy, udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, powinien poza uzasadnioną zmianą powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. Dokonane zmiany nie mogą dotyczyć w żadnym wypadku posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami.

W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że z przedłożonego przez skarżącego orzeczenia lekarskiego wynika ograniczenie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii: AM, A1, A2, A, B1, B, BE, T.

W ocenie Sądu stanowisko zaprezentowane przez organ pozostaje w sprzeczności z treścią § 29 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r. Przepisy te rozróżniają bowiem pojęcia "data ważności prawa jazdy" i "data ważności uprawnienia". Zgodnie z § 29 ust. 1 tego rozporządzenia w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Natomiast o "ważności prawa jazdy" stanowi ust. 2, według którego w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a, nie może być dłuższa niż 15 lat.

Z kolei § 10 ust. 3 pkt 4 i 10 lit. a) rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stanowi, że wniosek oraz prawo jazdy lub pozwolenie wypełnia się w przypadku określonym w ust. 1 pkt 5, w następujący sposób: data ważności prawa jazdy - najpóźniejsza z dat określonych w rubryce data ważności uprawnienia dla poszczególnych kategorii prawa jazdy (pkt 4), data ważności uprawnienia - najpóźniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, B+E i T, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności, z zastrzeżeniem ust. 4 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, przy czym: a) w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, В1, B, B+E i T - za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim; stosuje się również w zakresie prawa jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E, z zastrzeżeniem lit. b-f (pkt 10).

Zgodnie zaś z § 10 ust. 5 rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r. dokonując wpisu, o którym mowa w ust. 4, w pozycji "data ważności uprawnienia" wpisuje się datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy. Datą ważności uprawnienia jest przypadający najwcześniej termin upływu ważności odpowiednio badania lekarskiego, badania psychologicznego albo data ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego.

Wskazać w tym miejscu należy, że podstawą wydania orzeczenia lekarskiego z dnia 11 października 2023 r. był art. 75 ust. 1 pkt 2 u.k.p. który stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4 osoba przedłużająca ważność prawa jazdy określonej kategorii lub pozwolenia na kierowanie tramwajem.

W realiach rozpatrywanej sprawy organ uznał, że skoro z przedstawionego orzeczenia lekarskiego wynikało, że termin następnych badań określony został określony na dzień 11 października 2037 r., to mając na względzie przywołany wyżej § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a) rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r., jako datę ważności uprawnień należało wpisać datę z tego orzeczenia t. 11 października 2037 r.

Mając na uwadze treść wniosku skarżącego, regulację wynikającą z art. 18 u.k.p. oraz brzmienie powyższych przepisów rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r., należało uznać takie stanowisko za wadliwe.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, że uzyskane przez skarżącego pierwotnie uprawnienia w kategorii: AM, B1, B, miały charakter bezterminowy. Wynika to jednoznacznie z przedłożonej do wniosku skarżącego z dnia 23 września 2022 r. kserokopii dokumentu prawa jazdy o numerze [...] wydanego w dniu 9 września 2003 r. W aktach administracyjnych brak jest dokumentów wskazujących na ograniczenie powyższych uprawnień skarżącego do kierowania pojazdami bezterminowo.

Zdaniem Sądu, w ramach złożonego wniosku organ nie mógł w oparciu o przedłożone przez wnioskodawcę nowe dokumenty modyfikować treści wcześniej wydanych rozstrzygnięć. Przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby bowiem do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych, o którym mowa w art. 18 u.k.p., stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji wszystkich posiadanych przez kierowcę uprawnień, w tym uprawnień nabytych bezterminowo. Odnosząc się do przepisu powoływanego przez organ w odpowiedzi na skargę § 29 ust. 3 rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r. wskazać należy, że dotyczy on osób, którym po dniu wejścia w życie ustawy (19 stycznia 2013 r.) data ważności uprawnienia została zmieniona w związku z przedłożeniem nowego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.

Z przedłożonego przez skarżącego orzeczenia wynika wprost, że brak jest przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii: AM, A1, A2, A, B1, B, BE, T. W tych okolicznościach wykluczyć należy możliwość rozszerzenia skutków orzeczeń (w zakresie terminów ważności uprawnień) na posiadane przez skarżącego uprawnienia bezterminowe. Z tych względów § 29 ust. 3 rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r. nie miał zastosowania w stanie faktycznym sprawy. Niezależnie od tego warto zauważyć, że stosowanie § 29 ust. 3 rozporządzenia skutkowałoby tym, że nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w akcie podustawowym, to jest w rozporządzeniu. Na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego taki sposób interpretacji przepisów rozporządzenia został uznany za wykładnię wadliwą. Skoro bowiem art. 18 u.k.p. nie przewiduje uprawnienia organu do weryfikacji posiadanych przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami, to nie można ich wyprowadzać z aktu wykonawczego.

Zdaniem Sądu, dokonując w nowym dokumencie prawa jazdy wpisu daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami organ naruszył art. 18 ust. 2 u.k.p. oraz § 29 ust. 1 rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r. Zasadne zatem było stwierdzenie bezskuteczności czynności wpisu daty ważności uprawnień kategorii AM, B1, B, w dokumencie prawa jazdy wydanym skarżącemu z odwołaniem się do wskazanego w orzeczeniu lekarskim terminu następnego badania lekarskiego.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego równowartość uiszczonego wpisu od skargi.

Ponownie rozpoznając sprawę Starosta Kościerski będzie zobligowany, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., do uwzględnienia przedstawionego wyżej stanowiska Sądu. Organ winien ponownie rozpoznać wniosek skarżącego i wydać skarżącemu nowy dokument prawa jazdy mając na uwadze wskazanie, że na gruncie obecnie obowiązujących przepisów nie budzi wątpliwości, że uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte pod rządami ustawy poprzedzającej obecnie obowiązującą ustawę o kierujących pojazdami mają charakter bezterminowy.