Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 373/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 99 ust. 1,  art. 100,  art. 101 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 355
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
article: art. 1 ust. 1 pkt 3,  art. 3
journal: Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Janusz Walawski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2015 r. sprawy ze skargi K. M. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny Komendanta [...] Policji z dnia [...] listopada 2014 r. w części dotyczącej odmowy ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] lipca 2001 r. do dnia [...] sierpnia 2004 r. i od dnia [...] sierpnia 2005 r. do dnia [...] grudnia 2005 r. oraz za okres prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia [...] maja 2008 r. do dnia [...] kwietnia 2014 r., 2. oddala skargę w pozostałym zakresie, 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącej K. M. kwotę 257 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

[...] K. M. wnioskiem z dnia [...] września 2014 r. zwróciła się do Komendanta [...] Policji z prośbą o zaliczenie do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat okresów pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] lipca 2001 r. do dnia [...] sierpnia 2004 r. i od dnia [...] sierpnia 2005 r. do dnia [...] grudnia 2005 r., prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia [...] maja 2008 r. do dnia [...] kwietnia 2014 r. oraz pracy w firmie [...] w wymiarze ¼ etatu od dnia [...] czerwca 2005 r. do dnia [...] lipca 2005 r.

Komendant [...] Policji, działając na podstawie art. 101 ust. 1, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczeniu okresów pracy w indywidulanym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990r. Nr 54, poz. 310), dalej: "ustawa z dnia 20 lipca 1990 r.", oraz § 3 ust. 1, § 4 i § 5 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2001 r. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), dalej: "rozporządzenie z dnia 6 grudnia 2001 r.", rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r.:

- odmówił [...] K. M. ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] lipca 2001 r. do dnia [...] sierpnia 2004 r. i od dnia [...] sierpnia 2005 r. do dnia [...] grudnia 2005 r. oraz za okres prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia [...] maja 2008 r. do dnia [...] kwietnia 2014 r.;

- odmówił [...] K. M. ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w firmie [...] w wymiarze ¼ w okresie od dnia [...] czerwca 2005 r. do dnia [...] lipca 2005 r.

Pismem z [...] grudnia 2014 r. K. M. złożyła odwołanie od ww. rozkazu personalnego do Komendanta Głównego Policji.

W treści odwołania ww. podniosła: "(...) poświęcałam nauce 5 godzin dziennie w porze wieczornej. Świadkowie mówiąc, że pomagałam przez cały dzień z pewnością mieli na myśli, że widzieli mnie przy pracy w różnych porach dnia. Nie podali przecież, że pracowałam o konkretnej godzinie. Zresztą po upływie takiego czasu nie byliby w stanie stwierdzić dokładnie godzin w jakich mnie widywali. Zapewne każdego dnia widzieli mnie o różnych porach dnia, stąd stwierdzenie "przez cały dzień". Ponadto ja, jako domownik, nie miałam obowiązku pracować w gospodarstwie przez cały dzień lub jak pracownik w rozliczeniu 8 godzinnym (...)" Odwołując się stwierdziła, że: "Nigdy nie ukrywałam swojego stałego miejsca zamieszkania w miejscowości [...]. Ze względu na to, że będąc w W. czasami nocowałam i przebywałam u siostry, podałam adres zamieszkania do korespondencji W. ul. [...]. (...) Przebywanie pod tym adresem w żaden sposób nie powodowało tego, że nie mogłam prowadzić gospodarstwa rolnego. Nigdzie nie jest wspomniane, że prowadząc gospodarstwo rolne trzeba być zameldowanym na terenie gdzie ono jest usytuowane lub, że należy ciągle i bez przerwy przebywać na terenie gospodarstwa rolnego. Studiowanie w systemie zaocznym (zjazdy sobotnio-niedzielne) w W. oraz w R. nie utrudniało mi prowadzenia gospodarstwa rolnego. Natomiast praca w kwiaciarni [...] w W. była pracą dodatkową i dorywczą. Była to praca na umowę o dzieło (...)". Odwołująca się podkreśliła, że: "(...) W obowiązującym prawie i przepisach nigdzie nie jest powiedziane jaki czas ma spędzić rolnik w gospodarstwie rolnym i ile ma w nim pracować. Na tej podstawie należy przypuszczać, że w tej materii obowiązuje kodeks pracy z 8 godzinnym czasem pracy w rozliczeniu tygodniowym 40 godzin. Na tej podstawie mogę powiedzieć, że miałam możliwość dokształcania się, wyjazdów nie tylko do W. oraz podjęcia dodatkowej pracy zarobkowej, czego nie zabraniało mi prawo (...)". Z uwagi na powyższe ww. wniosła o pozytywne rozpatrzenie odwołania oraz zaliczenie wskazanych okresów pracy do stażu pracy.

Komendant Główny Policji, po rozpatrzeniu przedmiotowego odwołania, rozkazem personalnym nr [...] z [...] stycznia 2015 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r., do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się okresy służby w Policji (pkt 1); okresy służby w Urzędzie Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Więziennej (pkt 2); okresy traktowane ze służbą jako równorzędne ze służbą, o której mowa w pkt 1 i 2, wymienione w art. 13 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 1995 r. Nr 53, poz. 214 ze zm.); zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy, wymiar czasu pracy podlega sumowaniu w przypadku równoczesnego wykonywania zatrudnienia u różnych pracodawców w wymiarze nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie lub na danym stanowisku (pkt 4); inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego (pkt 5).

Komendant wyjaśnił, że taką regulację stanowi ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczeniu okresów pracy w indywidulanym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Termin natomiast nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość określa się w decyzji ustalającej lub zmieniającej wysługę lat w trybie określonym w ust. 2 i 3, z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu. Stosownie więc do wyżej wskazanego uregulowania sprawą administracyjną w rozumieniu k.p.a. będzie ustalenie wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat i jego procentowej wysokości (§ 5 ust. 4 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r.)

Organ odwoławczy podniósł, że z powołanych wyżej regulacji wynika także, że policjant ma możliwość zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem dotychczas nieudokumentowanych okresów, a może mieć to miejsce na przykład w sytuacji, gdy przy przyjęciu do służby funkcjonariusz nie dysponował dokumentami potwierdzającymi okresy podlegające wliczeniu do wysługi. Zdaniem Komendanta, taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie.

Komendant Główny Policji zwrócił uwagę, że istotnym zagadnieniem w rozpatrywanej sprawie było ustalenie przez organ administracji publicznej - Komendanta [...] Policji normatywnej treści pojęcia domownik w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, z którym ustawodawca związał możliwość zaliczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do ogólnego stażu pracy. Pojęcie bowiem "domownika" wykonującego prace w gospodarstwie rolnym nie zostało zdefiniowane w powołanej ustawie z dnia 20 lipca 1990 r., lecz ustawodawca odesłał w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291, ze zm.) za domownika może być uznana osoba, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie dowodów zgromadzonych w niniejszym postępowaniu ustalono, że wymieniona urodziła się [...] lipca 1985 r. i w związku z tym [...] lipca 2001 r. ukończyła 16 lat. Stąd więc ewentualne zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego mogło nastąpić dopiero od [...] lipca 2001 r.

Komendant zwrócił uwagę, że przy charakterystyce domownika kładzie się akcent na pracę, która chociaż wykonywana poza stosunkiem pracy, ma być stała. Oznacza to, że przy zaliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracowniczego, od którego zależą konkretne, dodatkowe uprawnienia pracownicze, nie może być mowy jedynie o incydentalnych, drobnych świadczeniach domownika na rzecz rolnika, czyli pomocy, jaką w warunkach wiejskich zwyczajowo udziela się w ramach pomocy rodzinnej osobom prowadzącym gospodarstwo rolne. Natomiast sformułowanie "stała praca", "staż pracy", "uprawnienia pracownicze" wskazują, że przy zaliczaniu do przedmiotowego stażu w rachubę mogą wchodzić tylko okresy wykonywania zająć o charakterze i systemie przynajmniej zbliżonym do pracowniczego.

Zdaniem organu odwoławczego, wykładnia § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r. w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. oraz w zw. z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), nie może doprowadzić do patologii, którą byłoby uznanie wszystkich dzieli rolników za stale pracujących w gospodarstwie rolnym swoich rodziców w rozumieniu wskazanych przepisów, w związku z czym ocena "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy.

Komendant Główny Policji stwierdził, że K. M. nie przedstawiła żadnego dokumentu świadczącego o tym, iż jej rodzice byli rolnikami. Z zeznań świadków oraz strony wynika, że ojciec wymienionej pracował zawodowo, a matka wykonywała czynności w gospodarstwie rolnym. W ocenie organu II instancji, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie można było uznać, że we wnioskowanym przez skarżącą okresie jej rodzice prowadzili gospodarstwo rolne i że praca w gospodarstwie rolnym stanowiła podstawę ich utrzymania, a tym samym utrzymania skarżącej.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że świadek A. W. w piśmie z dnia [...] października 2014 r. wskazał, że grunty orne, w których świadczyła pracę odwołująca się, oddalone są od jego miejsca zamieszkania o ok. 150 m oraz 1 km. Natomiast świadek A. U. w piśmie z dnia [...] października 2014 r. wskazał, że grunty orne, w których świadczyła pracę wymieniona, znajdują się w odległości od 50 m do 1,5 km od jego miejsca zamieszkania. W ocenie organu odwoławczego, wątpliwości budzi możliwość widywania przez świadków stałej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, co podważa wiarygodność oświadczeń policjantki i świadków o jej stałej pracy w gospodarstwie rolnym w tym okresie. Zdaniem organu odwoławczego, analiza zeznań ww. świadków nie pozwala wywieść pewnych i jednoznacznych wniosków co do częstotliwości i rzeczywistego czasu pracy funkcjonariusza w gospodarstwie rolnym. Tym samym organ odwoławczy ocenił - jako prawidłowe - uznanie przez Komendanta [...] Policji przedłożonych przez stronę dokumentów oraz zeznań świadków za niewystarczające do zaliczenia wnioskowanego przez stronę okresu do wysługi lat i procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tego tytułu. W związku z powyższym Komendant Główny Policji stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że strona świadczyła pracę w charakterze domownika, co nie oznacza, że nie pomagała rodzicom w gospodarstwie. O zaliczeniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym do wysługi lat, od której zależą konkretne, dodatkowe uprawnienia pracownicze, nie można mówić w sytuacji wykonywania jedynie incydentalnych, drobnych świadczeń na rzecz rolnika.

W ocenie organu odwoławczego w związku z tym, że:

- zainteresowana nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów świadczących o tym, iż jej rodzice byli rolnikami, trudno bowiem za takie uznać zaświadczenie z dnia [...] września 2014 r. oraz akt notarialny z dnia [...] sierpnia 2007 r., które to dowodzą jedynie, iż posiadali oni nieruchomości rolne;

- w dokumentach sprawy brak jest danych na temat faktycznie wykonywanych przez policjanta czynności w gospodarstwie rolnym;

- w świetle zgromadzonych dowodów nie ulegało wątpliwości, że [...] K. M. nie udowodniła, by jej praca w gospodarstwie każdego dnia wymagała pełnego zaangażowania, nie wskazała przy tym także, jakie to czynności wypełniały jej czas pracy w gospodarstwie w okresie zimowym;

- brak dyspozycyjności wnioskodawczyni wyklucza co do zasady przyjęcie, iż jakakolwiek praca świadczona w gospodarstwie miała charakter stały;

- zeznania świadków jako podstawowy dowód, na podstawie którego, zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., można potwierdzić okres pracy K. M. w gospodarstwie rolnym jej rodziców są, w ocenie organu odwoławczego, niewiarygodne, a z ich treści nie wynika, że strona stale pracowała w przedmiotowym gospodarstwie;

- świadkowie nie mieli faktycznej możliwości obserwowania świadczenia przez stronę stałej pracy w gospodarstwie;

- okolicznością wyłączającą przyjęcie stałości świadczenia pracy w gospodarstwie domowym jest wykonywanie przez domownika prac o charakterze dorywczym, okazjonalnie i w wymiarze niższym od połowy pełnego wymiaru czasu pracy, które to czynności należy kwalifikować jako doraźną pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika;

- istotą regulacji w ustawie o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy nie jest "automatyczne" wliczenie tych okresów i z tego tytułu wypłata zwiększonego świadczenia tylko z tego względu, że wnioskodawca zamieszkiwał w gospodarstwie rolnym;

- brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony w zakresie ustalenia procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika od dnia [...] lipca 2001 r. do dnia [...] sierpnia 2004 r. i od dnia [...] sierpnia 2005 r. do dnia [...] grudnia 2005 r.

Przechodząc do kwestii uwzględnienia okresu prowadzenia przez K. M. gospodarstwa rolnego od dnia [...] maja 2008 r. do dnia [...] kwietnia 2014 r. do procentowego wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat, Komendant Główny Policji wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., zaliczeniu do pracowniczego stażu pracy podlegają okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przez prowadzenie gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, należy rozumieć samodzielną lub przy pomocy innych osób (osób bliskich, pracowników najemnych) faktyczną pracę w gospodarstwie rolnym wykonywaną na własny rachunek w charakterze właściciela bądź posiadacza w rozumieniu art. 336 Kodeksu postępowania cywilnego.

Komendant Główny Policji podniósł, że pojęcie "rolnika" wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym nie zostało zdefiniowane w ustawie z dnia 20 lipca 1990 r., lecz ustawodawca odesłał w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Z tych też względów normatywnej treści pojęcia rolnik należało poszukiwać, w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Zgodnie z art. 6 pkt 1 ww. ustawy rolnikiem jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, a także, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Komendant dodał, że zakres zadań realizowanych przez rolnika w gospodarstwie nie może być utożsamiany z bliżej niesprecyzowanymi czynnościami, wykonywanymi przykładowo i doraźnie.

W kontekście powyższego organ stwierdził, że prowadzenie działalności rolniczej, zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, jest rozumiane jako prowadzenie na własny rachunek przez posiadacza gospodarstwa rolnego działalności zawodowej, związanej z tym gospodarstwem, stałej i osobistej oraz mającej charakter wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z jego prowadzeniem.

Organ II instancji wyjaśnił, że K. M. jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego, które zostało przekazane przez rodziców na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] sierpnia 2007 r. W dniu [...] lipca 2003 r. wnioskodawczyni osiągnęła pełnoletność i nie podlegała innemu ubezpieczeniu społecznemu. Jednak z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynikało, że ww. nie prowadziła w gospodarstwie rolnym działalności rolniczej w rozumieniu wskazanych przepisów. Zdaniem Komendanta Głównego Policji, za przyjęciem powyższego stanowiska przemawia okoliczność, że ww. w okresie od dnia [...] października 2011 r. do dnia [...] marca 2014 r. pracowała w Kwiaciarni [...] w W., a od sierpnia 2012 r. ubiegała się o przyjęcie do służby w Policji, co było poprzedzone jej udziałem w postępowaniu kwalifikacyjnym.

W aktach osobowych wymienionej znajduje się podanie z dnia [...] sierpnia 2012 r. oraz oświadczenie z dnia [...] grudnia 2012 r. i [...] marca 2013 r., gdzie wymieniona wskazała, iż zamieszkuje w W. przy ul. [...]. W kwestionariuszu osobowym kandydata do służby w Policji z dnia [...] sierpnia 2012 r. wymieniona wskazała natomiast, iż pod wskazanym adresem zamieszkuje od 2011 r. Powyższe - zdaniem organu odwoławczego - oznacza, iż we wnioskowanym okresie skarżąca nie prowadziła indywidualnego gospodarstwa rolnego. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, iż posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości rolnej świadczy o prowadzeniu danego gospodarstwa rolnego.

Komendant podkreślił przy tym, że nie ma znaczenia w jakim wymiarze strona była zatrudniona u danego pracodawcy, praca zawodowa zawsze bowiem skutkuje koniecznością koncentrowania aktywności życiowej pracownika na innych sferach, wiąże się także z przebywaniem przez niego poza miejscem zamieszkania.

W związku z powyższym Komendant Główny Policji stwierdził, że K. M., pomimo statusu właściciela gospodarstwa rolnego, w rzeczywistości w tym gospodarstwie nie prowadziła działalności rolniczej w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Warunkiem natomiast wliczenia okresu prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego do stażu pracy, w tym przypadku do służby, jest udowodnienie przez zainteresowanego danej okoliczności. Wykonywanie bowiem w rozumieniu tego przepisu pracy w gospodarstwie wyklucza co do zasady inną formę aktywności rolnika. Natomiast nauka w szkole w systemie dziennym lub zaocznym, a także praca zawodowa, wyklucza uwzględnienie wymienionych okresów do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat. Z kolei sam fakt opłacania składek na ubezpieczenie społeczne przez K. M. w okresie od dnia [...] maja 2008 r. do dnia [...] kwietnia 2014 r. nie oznacza prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego.

Komendant Główny Policji, odnosząc się do kwestii nieuwzględnienia K. M. do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi okresu pracy w firmie [...] w wymiarze ¼ w okresie od dnia [...] czerwca 2005 r. do dnia [...] lipca 2005 r., podzielił argumentację Komendanta [...] Policji, przedstawioną w rozkazie personalnym nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r., wyjaśniając, że jedynie zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy podlegają zaliczeniu do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego.

Pismem z dnia 20 lutego 2015 r. K. M., reprezentowana przez pełnomocnika r. pr. M. S., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., wnosząc o jego uchylenie, uchylenie rozkazu personalnego organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Komendantowi [...] Policji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postepowania.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu rozkazowi personalnemu naruszenie:

- art. 101 ust. 1 i art. 106 ust. 1 ustawy o Policji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;

- § 3 ust. 1, § 4 i § 5 ust. 1-4 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie;

- art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 lipca 1990 r. poprzez jego niewłaściwą interpretację i niewłaściwe zastosowanie;

- art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. poprzez niewłaściwą interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, że we wnioskowanych przez skarżącą okresach nie pracowała stale w gospodarstwie rolnym jako domownik i nie prowadziła gospodarstwa rolnego na własny rachunek, co skutkowało odmową zaliczenia tych okresów do pracowniczego stażu pracy;

- art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych z pominięciem dowodów przedstawionych przez skarżącą, z treści których wynika, że jej rodzice pracowali w gospodarstwie rolnym, a praca ta stanowiła jedyne źródło utrzymania matki skarżącej, oraz że praca skarżącej w gospodarstwie rolnym, a następnie w gospodarstwie stanowiącym jej własność, miała charakter stały;

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie, z jakich powodów organ dokonał niekorzystnej dla skarżącej oceny materiału dowodowego i odmówił mocy dowodowej dokumentom przedstawionym przez skarżącą.

W motywach skargi skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty przedstawiając obszerną w tym zakresie argumentację oraz powołując liczne fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), dalej: "p.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów zasługuje w części na uwzględnienie, bowiem zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. w zakresie w jakim rozstrzyga o odmowie ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] lipca 2001 r. do dnia [...] sierpnia 2004 r. i od dnia [...] sierpnia 2005 r. do dnia [...] grudnia 2005 r. oraz za okres prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia [...] maja 2008 r. do dnia [...] kwietnia 2014 r. - zostały wydane z naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 355 ze zm.), prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe. W myśl art. 100 ww. ustawy, uposażenie policjanta składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia. Wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat (art. 101 ust. 1), zaś zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę (art. 106 ust. 1).

Na podstawie art. 101 ust. 2 ww. ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (t. j. Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), które w § 4 ust. 1 pkt 5 stanowi, że do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Organy policji prawidłowo przyjęły, że tymi odrębnymi przepisami są art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) oraz art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1403 ze zm.), jednakże, stosując je w zaistniałym stanie faktycznym, błędnie uznały, że wnioskowany okres pracy skarżącej w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców nie może być wliczony do stażu służby, celem ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat.

W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Pojęcie "domownika", wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym, nie zostało zdefiniowane w ww. ustawie, lecz ustawodawca odesłał w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

W przedmiotowej sprawie skarżąca wskazała, że pracę w gospodarstwie rolnym matki w charakterze domownika wykonywała w okresie od dnia [...] lipca 2001 r. do dnia [...] sierpnia 2004 r oraz od dnia [...] sierpnia 2005 r. do dnia [...] grudnia 2005 r. Zgodnie zaś z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ilekroć w ustawie jest mowa o domowniku - rozumie się przez to osobę bliską rolnikowi, która: a) ukończyła 16 lat, b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Aby zatem zaliczyć skarżącej do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, wnioskowane przez nią okresy pracy w gospodarstwie rolnym matki, należało ustalić, czy w podanych okresach wnioskodawczyni miała ukończone 16 lat, pozostawała z rolnikiem w gospodarstwie domowym lub zamieszkiwała na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracowała w tym gospodarstwie, nie będąc związaną z rolnikiem stosunkiem pracy. Innych przesłanek, niż wyżej wymienione, skarżąca spełniać nie musiała, bowiem nie wymienia ich przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., jak i przepis art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r., definiujące pojęcie "domownika".

W rozpoznawanej sprawie wnioski organu wyprowadzane z przedłożonych dowodów, które doprowadziły do odmowy uwzględnienia wniosku skarżącej, należy uznać za co najmniej przedwczesne.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy, a jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (ust. 2), zaś w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (ust. 3).

W niniejszej sprawie skarżąca na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez matkę – B. M. przedłożyła pisemne zeznania dwóch świadków (A. W. i A. U.) zamieszkujących w tej samej miejscowości, którzy potwierdzili fakt jej pracy w ww. okresach w gospodarstwie rolnym o powierzchni 8,87 ha, które - jak wskazali - figurowało na nazwisko matki. Świadkowie zeznali, iż praca zainteresowanej miała charakter stały, trwała 6 - 8 godzin dziennie, stanowiła dla niej główne źródło utrzymania. Oświadczyli, że zamieszkiwali w tej samej miejscowości co skarżąca, znali ją osobiście, widywali ją podczas pracy w polu i zagrodzie, wykonywała ona prace przy siewie zbóż, sadzeniu ziemniaków, wykopkach, żniwach, sianokosach oraz oprzątaniu żywego inwentarza.

Powyższe zeznania świadków zostały uzupełnione na wezwanie organu pisemnymi wyjaśnieniami, w których zawarto odpowiedzi na zadane przez organ pytania. Dodatkowe wyjaśnienia złożyła również do akt sprawy skarżąca odpowiadając w piśmie z dnia [...] października 2014 r. na pytania organu dotyczące jej pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika oraz rolnika.

Organ ocenił jednak przedłożone oświadczenia skarżącej oraz świadków za niewiarygodne. Wskazał, że świadek A. W. w piśmie z dnia [...] października 2014 r. podał, iż grunty orne, w których świadczyła pracę skarżąca oddalone są od jego miejsca zamieszkania o około 150 m oraz o 1 km. Natomiast świadek A. U. w piśmie z dnia [...] października 2014 r. wskazał, że grunty orne, w których wymieniona świadczyła pracę znajdują się w odległości od 50 m do 1,5 km od jego miejsca zamieszkania. W świetle powyższego, w ocenie organu, wątpliwości budzi możliwość widywania przez świadków stałej pracy skarżącej w gospodarstwie rolnym. W oparciu o wyjaśnienia świadków nie można bowiem wywieść jednoznacznych wniosków co do częstotliwości i rzeczywistego czasu pracy skarżącej w gospodarstwie rolnym. Organ zarzucił również, że zeznania świadków cechuje nazbyt daleko idąca zbieżność i dokładność w zakresie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto organ stwierdził, że świadkowie błędnie utożsamiają świadczoną przez skarżącą zwyczajową pomoc w gospodarstwie rolnym ze stałą w nim pracą.

Jak już wskazano powyżej, zgodnie z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym można potwierdzić albo stosownym zaświadczeniem urzędu gminy albo zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. W tej kategorii spraw zasadnicze ustalenia bezwzględnie muszą być udokumentowane we wskazany sposób. Zeznania świadków mogą mieć taką wartość dowodową jak zaświadczenie urzędu gminy. Zeznania te nie powinny budzić wątpliwości co do ich kompletności oraz wiarygodności stwierdzonych w nich faktów. Jeżeli jednak dokumenty przedstawione przez wnioskodawcę nasuwają zastrzeżenia, to organ może, a nawet powinien, rozważyć potrzebę samodzielnego, dodatkowego przesłuchania zawnioskowanych osób, co pozwoli na rzetelną ocenę wiarygodności zeznań świadków. Niedopuszczalna jest natomiast praktyka organów Policji, które żądają od świadków i wnioskodawców jedynie pisemnych odpowiedzi na zadane pytania. Pisemne wyjaśnienia takich osób nie spełniają wymogów, o jakich mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., a zatem na ich podstawie nie można dokonywać ustaleń mających kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zauważyć również należy, że przesłuchani świadkowie powinni relacjonować znane im osobiście fakty a nie dokonywać ich kwalifikacji. Ocena czy pomoc świadczona rolnikowi przez skarżącego miała charakter pracy w gospodarstwie rolnym należy do organu prowadzącego postępowanie a nie do osób przesłuchiwanych w charakterze świadków (por. wyroki NSA: z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2500/12; z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I OSK 70/14, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ustalenia faktyczne dokonane przez organ Policji w niniejszej sprawie, odnośnie kwestii wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, zostały w zasadniczej mierze oparte na pisemnych wyjaśnieniach świadków oraz na oświadczeniu samej skarżącej. Rozstrzygnięcie podjęte na podstawie tak poczynionych ustaleń należy uznać, w świetle powyższego, za nieprawidłowe. Organ Policji dopuścił się bowiem naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r.

Odnośnie zarzutu organu, iż skarżąca nie przedstawiła dokumentu potwierdzającego fakt, iż jej rodzice byli rolnikami, podkreślić należy, iż organ nie wskazał przy tym, jaki to winien być dokument. Kwestia braku stosownego dokumentu została podniesiona dopiero przez organ II instancji w treści zaskarżonej decyzji, przy czym skarżąca nie została wezwana w toku postępowania odwoławczego do uzupełnienia materiału dowodowego w ww. zakresie. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że w toku postępowania przed organem I instancji skarżąca przedstawiła zaświadczenie Starostwa Powiatowego w R. z dnia [...] września 2014 r., z którego wynika, iż w rejestrze ewidencji gruntów i budynków obręb: W., gm. [...] od 1986 r. do dnia [...] stycznia 2003 r. w jednostce rejestrowej nr [...] na nazwisko M. B. c. J. figurowały działki nr: [...],[...],[...],[...] o łącznej powierzchni 4.0900 ha a od dnia [...] stycznia 2003 r. do 2007 r. figurowały działki nr [...],[...] o łącznej powierzchni 2.6900 ha, obręb K., gm. [...] od 1986 r. do 2007 r. w jednostce rejestrowej nr [...] na nazwisko M. B. c. J. figurowały działki nr: [...],[...],[...] o łącznej powierzchni 2.7800 ha oraz w obrębie G., gm. [...] od 1986 r. do 2007 r. w jednostce rejestrowej nr [...] na nazwisko ww. figurowały działki nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] o łącznej powierzchni 2.0000 ha. Ogólna powierzchnia gospodarstwa do dnia [...] stycznia 2003 r. wynosiła 8.8700 ha, a od dnia [...] stycznia 2003 r. do 2007 r. wynosiła 7,4700 ha.

Ponadto, z faktu, iż ojciec skarżącej we wnioskowanym okresie pracował zawodowo, nie można wywieść, iż skarżąca nie wykonywała stałej pracy w gospodarstwie rolnym matki w charakterze domownika. Organ nie poczynił żadnych ustaleń na okoliczność, w jakim charakterze i w jakim wymiarze czasu pracy ojciec skarżącej we wnioskowanym okresie był zatrudniony poza rolnictwem. Natomiast w sposób arbitralny i nie mający jakiegokolwiek oparcia w zebranym materiale dowodowym stwierdził, że głównym źródłem utrzymania rodziny we wnioskowanym okresie nie była praca w gospodarstwie rolnym oraz, że rodzice skarżącej, posiadając tytuł prawny do nieruchomości rolnej mogli jedynie w czasie wolnym zajmować się posiadanym przez nich gospodarstwem rolnym.

Należy także podnieść, że organy Policji błędnie uznały, iż nauka skarżącej w szkole ponadpodstawowej oraz na studiach w systemie zaocznym uniemożliwiała jej, jako domownikowi, wykonywanie stałej pracy w gospodarstwie rolnym matki. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 lipca 2011 r. o sygn. akt I OSK 321/11 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl) zwrócił uwagę, iż obecnie w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki "stałej pracy" i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas, wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Podobnie Sąd Najwyższy, co prawda na tle sprawy dotyczącej podlegania domownika rolnika ubezpieczeniu społecznemu, w wyroku z 4 października 2006 r., sygn. akt II UK 42/06 (publ. LEX nr 309431) wyraził pogląd, że domownikiem rolnika może być także osoba, dla której praca w gospodarstwie rolnym nie stanowi podstawowego zajęcia i stałego źródła utrzymania wyłącznie z tej pracy. O stałości pracy domownika w gospodarstwie rolnym przede wszystkim decyduje zachowanie przez niego gotowości do świadczenia jej na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej w wymiarze czasu stosownym do zakładanego przez rolnika prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa, zgodnie ze strukturą gospodarstwa rolnego, przy uwzględnieniu jego obszaru, liczby pracujących w nim osób oraz używanego sprzętu rolniczego. Stąd też sama nauka w szkole ponadpodstawowej nie wyklucza wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika.

W niniejszej sprawie organy Policji błędnie tym samym zinterpretowały art. 6 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, przyjmując, że z uwagi na fakt uczęszczania przez skarżącą do szkoły ponadpodstawowej i związane z tym obowiązki szkolne, a następnie kontynuowania studiów w systemie zaocznym, nie można uznać, że skarżąca wykonywała stałą pracę w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika.

Odnośnie natomiast stanowiska organu o braku podstaw do uwzględnienia okresu prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa rolnego od dnia [...] maja 2008 r. do dnia [...] kwietnia 2014 r. do procentowego wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat, wskazać należy, że w myśl art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., wliczeniu do stażu pracy podlegają okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka. Przez prowadzenie gospodarstwa rolnego w rozumieniu ww. przepisu należy rozumieć samodzielną lub przy pomocy innych osób (osób bliskich, pracowników najemnych) faktyczną pracę w gospodarstwie rolnym wykonywaną na własny rachunek w charakterze właściciela bądź posiadacza w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2001 r. sygn. akt 1858/01, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Pojęcie "rolnika" wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym nie zostało zdefiniowane w ww. ustawie, stąd normatywnej treści pojęcia "rolnik" należy poszukiwać w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z art. 6 pkt 1 ww. ustawy rolnikiem jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Dokonując wykładni tego przepisu Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 września 2005 r. o sygn. akt I UK 16/05 (publ. OSNP 2006 nr 17-18, poz. 278) stwierdził, że prowadzenie działalności rolniczej oznacza prowadzenie na własny rachunek przez posiadacza gospodarstwa rolnego działalności zawodowej, związanej z tym gospodarstwem, stałej, osobistej oraz mającej charakter wykonywania pracy lub zwykłych czynności wiążących się z jego prowadzeniem. Prowadzenie tak rozumianej działalności może polegać na samym zarządzaniu gospodarstwem. Dalej Sąd stwierdził, odwołując się m.in. do poglądu zawartego w uchwale siedmiu sędziów SN z dnia 30 maja 1988 r. sygn. akt III UZP 8/88 (OSNCP 1988 nr 12, poz. 166), że prowadzi gospodarstwo rolne ten, kto władając nim w sensie prawnym - jak właściciel, użytkownik, posiadacz samoistny lub zależny - wykonuje czynności natury funkcjonalnej, niezbędne dla racjonalnej gospodarki w konkretnym gospodarstwie rolnym. Z uwagi na różnorodną specyfikę gospodarstw rolnych zakres i rodzaj wykonywanych czynności może być różny, jednakże w każdym przypadku chodzi o takie czynności, bez których funkcja gospodarstwa nie mogłaby być zrealizowana. Dlatego decydujące znaczenie ma całokształt okoliczności występujących w konkretnej sprawie. Pojęcie "prowadzenie gospodarstwa rolnego" mieści w sobie cały zespół czynności. Słowo "prowadzenie" w języku polskim oznacza bowiem sprawowanie nad czymś nadzoru, zarządzanie, kierowanie czymś, zajmowanie się czymś, trudnienie się czymś, realizowanie jakiegoś celu. Prowadzenie gospodarstwa rolnego zatem może przykładowo polegać tylko na zarządzaniu nim. Jednakże w przeważającej mierze prowadzenie gospodarstwa rolnego związane jest z wykonywaniem pracy fizycznej.

Nie kwestionując posiadania przez skarżącą we wnioskowanym okresie statusu właściciela gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego (akt notarialny z dnia [...] sierpnia 2007 r. rep. [...] nr [...]) oraz podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników (zaświadczenie KRUS Placówka Terenowa w R. z dnia [...] września 2014 r.) organ Policji przyjął, iż nie prowadziła ona działalności rolniczej w powyższym rozumieniu. Powołał się przy tym na okoliczność świadczenia przez skarżącą pracy w okresie od dnia [...] października 2001 r. do dnia [...] marca 2014 r. w Kwiaciarni [...] w W., fakt ubiegania się przez nią o przyjęcie do służby w Policji od sierpnia 2012 r. oraz na treść oświadczeń skarżącej znajdujących się w aktach osobowych, w których wskazała, że zamieszkuje w W. przy ul. [...] od 2011 r.

Organ pominął jednak wyjaśnienia skarżącej zawarte w odwołaniu, iż pracę w kwiaciarni wykonywała na podstawie umowy o dzieło w wymiarze 1-go dnia tygodniowo (8 godzin dziennie), była to praca dorywcza i dodatkowa. Nie uwzględnił również jej oświadczenia, że we wnioskowanym okresie miejscem jej faktycznego zamieszkiwania nie była W., lecz miejscowość [...], zaś będąc w W. czasami nocowała i przebywała u siostry pod adresem ul. [...], przy czym z obowiązujących przepisów prawa nie wynika, że prowadząc gospodarstwo rolne należy nieustannie przebywać na terenie tego gospodarstwa. Nie wziął też pod uwagę twierdzeń skarżącej, iż ubieganie się o przyjęcie do Policji w żaden sposób nie mogło wpłynąć na realizację obowiązków wynikających z prowadzenia gospodarstwa rolnego, gdyż procedura kwalifikacyjna nie wiązała się z długim okresem nieobecności w gospodarstwie.

Organ pominął również twierdzenia skarżącej, iż prowadząc gospodarstwo rolne korzystała z dofinansowania działalności rolniczej z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, otrzymywała również dofinansowanie w urzędu gminy do zużytego w gospodarstwie rolnym oleju napędowego (zwrot akcyzy). Organ nie wezwał skarżącej o przedstawienie dowodów na poparcie powyższych twierdzeń, podjął natomiast negatywne rozstrzygnięcie w żaden sposób nie wyjaśniając, z jakiego powodu uznał, że ewentualne dowody na uzyskiwanie ww. dofinansowania nie mają znaczenia dla oceny okoliczności sprawy.

Przede wszystkim jednak organ Policji nie wyjaśnił, z jakich przyczyn uznał, że w ciągu całego wnioskowanego okresu, a więc również od 2008 r. do 2011 r. skarżąca nie prowadziła gospodarstwa rolnego. Nie przedstawił w tym zakresie żadnej argumentacji poza wskazaniem, że skarżąca kontynuowała w okresie 2004 - 2010 oraz 2010 - 2011 naukę na studiach wyższych w systemie zaocznym. Nie wyjaśnił jednak z jakich powodów uznał, że dokształcanie się skarżącej w systemie zaocznym (obejmujące zjazdy dwa razy w miesiącu w ciągu weekendu) uniemożliwia prowadzenie działalności rolniczej. Organ nie wziął przy tym pod uwagę wyjaśnień skarżącej co do charakteru prowadzonego przez nią gospodarstwa oraz organizacji pracy. Skarżąca bowiem twierdziła, że prowadziła gospodarstwo rolne o profilu produkcji roślinnej (uprawa zbóż, warzyw i owoców; plantacje brukselki, truskawek i porzeczek). Pozwalało to, zdaniem skarżącej, na zaplanowanie prac rolnych z dużym wyprzedzeniem zgodnie z porami roku, dawało też możliwość dokształcania się i wyjazdów do W.

Jak już wyżej wskazano, prowadzenie gospodarstwa nie musi oznaczać ciągłej, osobistej pracy w tym gospodarstwie. Jest to nie tylko osobista fizyczna praca w polu, ale także organizowanie pracy, zarządzanie gospodarstwem, decydowanie o rodzaju produkcji. W ocenie Sądu, w świetle powyższych uwag, stanowisko organu, według którego odbywane przez skarżącą w okresie, w którym skarżąca miała prowadzić gospodarstwo rolne, studia w systemie zaocznym i wiążące się z tym wyjazdy - najpierw do W., następnie do R. - wykluczały możliwość prowadzenia tego gospodarstwa - jest co najmniej przedwczesne (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 30/14, publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Opisane wyżej okoliczności wskazują, iż stan faktyczny sprawy zarówno w odniesieniu do wnioskowanego przez skarżącą okresu pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze "domownika" oraz okresu prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego nie został prawidłowo ustalony. Przy czym ustalenie okoliczności faktycznych jest zawsze zagadnieniem kluczowym i pierwszoplanowym, a także niezbędnym elementem zastosowania normy prawa materialnego. Zaznaczenia wymaga, że zakres materiału dowodowego, niezbędnego do rozstrzygnięcia, wynika z treści żądania strony. Wprawdzie, w przypadku postępowania na wniosek, to na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne, jednakże, jeżeli twierdzenia strony są ogólnikowe bądź niepełne, to obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i doprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero wówczas, gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności i organ nie jest w stanie uzupełnić materiału dowodowego, można z niego wywieść wnioski negatywne dla strony.

Podejmując decyzję administracyjną organ jest związany regułami postępowania administracyjnego, które określają jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Stąd też organy prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie zobligowane były m.in. do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Zobowiązane były również do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz należytego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.). W niniejszej sprawie doszło, w ocenie Sądu, do naruszenia wymienionych wyżej przepisów postępowania i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe obligowało Sąd do uchylenia obu wydanych w sprawie rozkazów personalnych we wskazanej części.

Rozpoznając sprawę ponownie w powyższym zakresie organ dokona powtórnej oceny całego materiału dowodowego, mając na względzie przedstawione przez Sąd zastrzeżenia. Rozważy potrzebę uzupełnienia w niezbędnym zakresie materiału dowodowego poprzez osobiste odebranie zeznań od wskazanych przez skarżącą świadków oraz od samej skarżącej, bądź też w trybie pomocy prawnej unormowanej w art. 52 k.p.a. Następnie dokona jego wszechstronnej i wyczerpującej oceny w taki sposób, aby ocena ta była swobodna, lecz nie dowolna. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega bowiem na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych. Dopiero pełne ustalenie stanu faktycznego daje podstawę do przyjęcia, że wynikająca z art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów nie została przekroczona. Następnie wyczerpująco umotywuje podjęte rozstrzygnięcie czyniąc zadość wymogom z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a.

Mając na względzie, iż skarżąca objęła skargą do Sądu rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2015 r. w całości, wskazać należy, że Sąd podzielił stanowisko organu, iż w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do ustalenia wobec skarżącej wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w firmie [...] w wymiarze ¼ etatu w okresie od dnia [...] czerwca 2005 r. do dnia [...] lipca 2005 r. (świadectwo pracy z dnia [...] sierpnia 2005 r.). Przepis § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r. stanowi bowiem jednoznacznie, że do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się jedynie zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy; wymiar czasu pracy podlega sumowaniu w przypadku równoczesnego wykonywania zatrudnienia u różnych pracodawców w wymiarze nie niższym, niż połowa obowiązującego w danym zawodzie lub na danym stanowisku. Z tych względów, w powyższym zakresie Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Uznając skargę za nieuzasadnioną we wskazanej powyżej części Sąd orzekł - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - jak w pkt 2 sentencji. O kosztach postępowania Sąd postanowił, na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. - jak w pkt 3 sentencji wyroku.