Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 186/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
658
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odrzucono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi N. Sp. z o.o. na bezczynność i przewlekłość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie wyłączenia z produkcji gruntów rolnych postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić stronie skarżącej kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.


UZASADNIENIE

Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga N. Sp. z o.o. na bezczynność i przewlekłość prowadzenia postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Strona skarżąca zarzuciła Kolegium, że w sprawie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności części decyzji Starosty P. z 5 października 2021 r., nr [...], organ II instancji pozostaje bezczynny i przewlekły, albowiem nie otrzymano: korespondencji w sprawie; zawiadomienia o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy, ani decyzji w sprawie.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej odrzucenie, a gdyby Sąd wszczął jednak postępowanie sądowe – o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Kolegium podniosło, że skarżący nie spełnił wymogu wyczerpania środków zaskarżenia. Zanim zostanie wniesiona skarga na bezczynność lub przewlekłość, należy wnieść ponaglenie. Skarżący tego nie uczynił

Pismem z dnia 29 marca 2023 r. pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że niniejsza skarga jest dopuszczalna, albowiem wniesiono ją chronologicznie po ponagleniu (najpierw podpisano i wysłano do SKO w P. ponaglenie, a następnie - wprawdzie tego samego dnia, wysłano skargę do WSA w Poznaniu).

Pełnomocnik skarżącej podniósł, że według najnowszego orzecznictwa skargę na bezczynność i przewlekłość prowadzenia postępowania można wnieść nawet tego samego dnia, w którym zostało złożone ponaglenie, jeżeli tylko ponaglenie zostało wniesione wcześniej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skargę należało odrzucić.

W myśl art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - dalej jako "p.p.s.a.") skarga podlega odrzuceniu, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Jak stanowi przepis art. 58 § 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym.

Sąd doszedł do przekonania o niedopuszczalności skargi z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi na bezczynność i przewlekłość Kolegium, co zasadnie podniesiono w odpowiedzi na skargę. Oznacza to, że przedmiotem sprawy nie jest aktywność organu administracji publicznej w postaci konkretnego aktu administracyjnego, którego wydania oczekiwała skarżąca, ale jest nim zaniechanie. Zaskarżanie bezczynności i/lub przewlekłości jest dopuszczone przez przepisy prawa, jednakże w tym zakresie obowiązuje niezmiennie zasada konieczności wyczerpania środków zaskarżenia (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Tymi środkami są: zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, a także inny środek przewidziany w ustawie.

Z przepisem art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. koresponduje przepis art. 53 § 2b p.p.s.a., który stanowi: "Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu". Sąd w składzie orzekającym podkreśla wyrażenie "po wniesieniu ponaglenia". Ponaglenie jest środkiem dyscyplinującym organ administracji publicznej, któremu zarzuca się zaniechanie w postaci bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zasady i tryb wnoszenia ponaglenia reguluje przepis art. 37 k.p.a. W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. należy najpierw wnieść ponaglenie, aby ten stan rzeczy mógł otworzyć drogę do wniesienia skargi na przewlekłość lub bezczynność.

W dniu 6 listopada 2022 r. pełnomocnik skarżącej złożył ponaglenie oraz skargę. Pierwszym wniesionym pismem było ponaglenie. Pismo to podpisano w dniu 6 listopada 2022r. o godzinie 13.35, po czym wysłano do SKO. Skarga na bezczynność i przewlekłość SKO również została złożona w piśmie z dnia 6 listopada 2022 r. Skargę podpisano o godzinie 13.48. Sąd w składzie orzekającym zwraca uwagę, że przedstawiona kolejność podpisania, a także wniesienia obu pism nie może prowadzić do wniosku, że skargę poprzedziło ponaglenie, ponieważ oba pisma zostały wniesione w dniu 6 listopada 2022 r.

Należy zaznaczyć, że zarówno przepisy k.p.a., jak i p.p.s.a. przyjmują za podstawową "jednostkę czasu", dzień. Żadna z ustaw procesowych nie wyróżnia minut, czy też godzin. W związku z tym, należy uznać, że fakt, iż skargę złożono kilka minut po wniesieniu ponaglenia, nie oznacza wyczerpania środków zaskarżenia, bowiem i ponaglenie i skarga, są opatrzone datą 6 listopada 2022 r. Innymi słowy, różnica minut czy godzin pozostaje bez znaczenia dla faktu, iż oba pisma procesowe wniesiono tego samego dnia. Pogląd, jaki przedstawia Sąd, jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie. Jeszcze w poprzednim stanie prawnym, kiedy zamiast ponaglenia, strona skarżąca, kwestionująca zaniechanie ze strony organu administracji publicznej, mogła złożyć wezwanie do usunięcia naruszenia prawa albo zażalenie na bezczynność, Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał, że musi istnieć odstęp co najmniej jednego dnia, dla skutecznego wyczerpania środków zaskarżenia, o czym mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny również podkreślił, że podstawową "jednostką czasu" jest dzień. "Wobec tego wniesienie wezwania do usunięcia naruszenia prawa i skargi w tym samym dniu, a praktycznie w tym samym momencie, należało zakwalifikować jako równoczesne wniesienie obu tych środków zaskarżenia. Nie wyczerpuje to przesłanki uprzedniego (przed wniesieniem skargi) wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Jednoczesne wniesienie wezwania do usunięcia naruszenia prawa i skargi na bezczynność nie spełnia określonego w art. 52 § 1 p.p.s.a. warunku wyczerpania środków zaskarżenia." (postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 1579/15, dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego został wyeksponowany również w uchwale. "Przepis art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy, skargę można wnieść najwcześniej następnego dnia po dniu wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, nie czekając na doręczenie odpowiedzi organu na to wezwanie." (uchwała podjęta w składzie siedmiu sędziów NSA w dniu 27 czerwca 2016 r., sygn. akt I FPS 1/16, dostępna w CBOSA).

Współczesne orzecznictwo nie zmieniło poglądu o konieczności złożenia skargi na bezczynność lub przewlekłość prowadzenia postępowania najwcześniej dzień po wniesieniu ponaglenia. Podkreśla się, że gdyby dopuszczono taką sytuację, że jednego dnia można wnieść ponaglenie i skargę, podważałoby to racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do k.p.a. instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy. Nie można postrzegać ponaglenia wyłącznie jako środka warunkującego dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należy uwzględnić, że ratio legis do wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środka w postaci ponaglenia, było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji. Oczywiście sposób załatwienia ponaglenia przez właściwy organ nie ma żadnego znaczenia dla oceny dopuszczalności skargi na bezczynność organu (zob. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 2772/21, dostępne w CBOSA).

Wobec konstatacji o de facto jednoczesnym złożeniu ponaglenia i skargi na bezczynność i przewlekłość SKO, należy uznać, że wymóg wniesienia skargi po złożeniu ponaglenia nie został spełniony. Jeżeli natomiast procedura z art. 53 § 2b p.p.s.a. nie została dochowana, skarga jest niedopuszczalna i nie może zostać ona poddana merytorycznej ocenie.

Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania o konieczności odrzucenia skargi. O odrzuceniu orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a. (pkt I sentencji postanowienia).

O zwrocie wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi o tym, że sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy (pkt II sentencji postanowienia).