Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1719/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 2a, art. 25, art. 27, art. 28
journal: Dz.U. 2022 poz 1577
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - t.j.
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 61 § 4 , art. 75 § 1, art 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2023 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 października 2022 r. nr 010070/680/1041843/2022 (317376959) w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 sierpnia 2022 r.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 17 października 2022 r. znak sprawy: [...], numer postępowania: [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej "Prezes ZUS" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej "ZUS" lub "organ pierwszej instancji") z dnia 26 sierpnia 2022 r. w sprawie zmiany wysokości i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.

Powyższa decyzja Prezesa ZUS zapadła w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia 26 sierpnia 2022 r. ZUS zmienił wysokość przyznanego A. M. (dalej: "skarżąca") w informacji z dnia 15 marca 2022 r. świadczenia wychowawczego na dziecko M. K. Organ pierwszej instancji wskazał, że skarżącej przysługuje świadczenie wychowawcze w okresie od dnia 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie 250,00 zł. Uzasadniając rozstrzygnięcie ZUS wyjaśnił, że na podstawie wyroku sądu o sygn. akt. [...] z dnia 25 kwietnia 2022 r. ustalił, że dziecko na które przysługuje świadczenie jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców. Następnie przywołał treść art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 z późn. zm.; dalej: "u.p.p.w.d."). Nienależnie pobranie świadczenie skarżąca zobowiązana jest zwrócić na rachunek bankowy, z którego zostało wypłacone świadczenie.

Skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji domagając się jej uchylenia. Wskazała, że wyrokiem Sądu Okręgowego w B. z dnia 25 kwietnia 2022 r., [...] nie została ustanowiona opieka naprzemienna. Przeciwnie sąd powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom ustalając, że miejscem zamieszkania dzieci będzie miejsce zamieszkania matki. Ojciec ma prawo do osobistych kontaktów z dziećmi na zasadach określonych w porozumieniu rodzicielskim z dnia 22 czerwca 2021 r. Wyłącznie w sytuacji, gdy rodzice sprawują opiekę naprzemienną nad dziećmi i występują z wnioskiem o przyznanie świadczenia wychowawczego, ustawodawca dopuszcza dokonanie podziału świadczenia między rodziców. Natomiast w sytuacji, gdy brak jest orzeczenia sądu ustanawiającego opiekę naprzemienną, a oboje rodzice występują o przyznanie świadczenia, obowiązkiem organu jest ustalenie, u którego z rodziców dziecko rzeczywiście przebywa, a także który z rodziców utrzymuje dziecko i przyznanie świadczenia temu z rodziców, który spełnia określone w ustawie przesłanki. Zdaniem skarżącej brak było podstaw do uznania, że świadczenie wychowawcze pobrane przez nią jest świadczeniem nienależnie pobranym. Skarżąca miała przyznane świadczenie w wysokości 500 zł i kwota ta w całości była przeznaczona na pokrycie kosztów wychowania dziecka.

Prezes ZUS decyzją z dnia 17 października 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej tej decyzji przywołano art. 28 u.p.p.w.d. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej "k.p.a.".). Organ odwoławczy zauważył, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że opieka nad dzieckiem wykonywana jest przez obydwoje rodziców naprzemiennie w porównywalnych i powtarzających się okresach. Zgodnie z punktem 3 wyroku o sygn. akt [...] z dnia 25 kwietnia 2022 r. ojciec ma prawo do osobistych kontaktów z małoletnimi dziećmi na zasadach określonych w porozumieniu rodzicielskim. Stosownie zaś do punktu 4 porozumienia rodzicielskiego z dnia 22 czerwca 2022 r.: "dzieci będą spędzać czas z ojcem, w okresie roku szkolnego, w co drugi weekend każdego miesiąca od czwartku od godziny 15.00 w dni wolne lub po zakończeniu lekcji w dni szkolne, do wtorku do godziny 20.00". W okresie wakacji, ferii, świąt i innych dni wolnych od pracy rodzice sprawują opiekę w porównywalnych okresach. Prezes ZUS podkreślił, że dla rozstrzygnięcia prawa do świadczenia wychowawczego w wysokości 250,00 zł dla każdego rodzica nie ma znaczenia, czy w wyroku użyte zostało określenie "opieka naprzemienna". Istotne jest natomiast, aby z orzeczenia sądowego w przedmiocie przyznania opieki nad małoletnimi dziećmi wynikała naprzemienna opieka, co ma miejsce w przypadku skarżącej. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że skarżąca do wniosku o świadczenie wychowawcze z dnia 2 lutego 2022 r. nie załączyła wyroku o sygn. akt. [...] z dnia 25 kwietnia 2022 r. oraz porozumienia rodzicielskiego z dnia 22 czerwca 2022 r. Tym samym nie przedstawiła wszystkich, istotnych dla prawidłowego rozpatrzenia wniosku dokumentów mających wpływ na prawo i wysokość świadczenia wychowawczego. Z powodu niedostarczenia przez skarżącą tych dokumentów, decyzją z dnia 15 marca 2022 r. ZUS błędnie przyznał skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego w pełnej wysokości.

W skardze wniesionej od decyzji Prezesa ZUS skarżąca zarzuciła naruszenie art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że sposób sprawowania opieki przez skarżącą i ojca dziecka stanowi opiekę naprzemienną. Ponadto naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 – 9 k.p.a., art. 11, art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej nad dziećmi przez skarżącą. Zdaniem skarżącej postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób wybiórczy i selektywny. Ustalenia faktyczne ukierunkowane były wyłącznie na wydanie decyzji zobowiązującej skarżącą do zwrotu przyznanego świadczenia. Skarżąca wskazała także, że uzasadnienie decyzji było lakoniczne bez wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zaskarżona decyzja nie zawierała także uzasadnienia prawnego. Tym samym doszło do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. W konsekwencji organ odwoławczy błędnie zastosował art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymując w mocy wadliwą decyzję ZUS.

Wobec tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Przedstawił przebieg dotychczasowych czynności oraz przywołał mające zastosowanie w sprawie przepisy u.p.p.w.d. Organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W replice do odpowiedzi na skargę skarżąca podtrzymała podniesione w skardze zarzuty i twierdzenia. Złożyła wyjaśnienia na temat przebiegu i zakresu sprawowanej przez nią opieki nad dziećmi. Do pisma procesowego załączyła dokument pt. "kalendarz opieki grudzień 2021-listopad 2022" obrazujący godziny i dni opieki oraz schemat opieki w trakcie trwania roku szkolnego. Dodatkowo wniosła o przesłuchanie jej na okoliczności podane w skardze, w tym na okoliczność faktycznego wykonywania opieki nad dziećmi i czasu jej wykonywania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie). W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W wyniku kontroli zgodności z prawem decyzji organów obu instancji Sąd doszedł do przekonania, że zostały one wydane z istotnym naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że w sprawach o świadczenie wychowawcze organy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działają jako organy administracji publicznej w sposób władczy rozstrzygając o prawach i obowiązkach obywatela. Odmowa przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenie lub zmiana prawa do świadczenia wychowawczego oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wymaga przeprowadzenia postępowania administracyjnego i wydania decyzji administracyjnej. W przypadku gdy przepisy u.p.p.w.d. nie regulują określonej kwestii procesowej związanej z postępowaniem w sprawach o świadczenie wychowawcze stosuje się wprost przepisy k.p.a. Jeśli zaś jakaś kwestia procesowa została w u.p.p.w.d. uregulowana w sposób odmienny niż w k.p.a. pierwszeństwo mają przepisy u.p.p.w.d.

W postępowaniu administracyjnym podstawowym zadaniem organu administracji publicznej jest prawidłowe ustalenie przedmiotu postępowania. Przy czym przedmiotem postępowania jest konkretna sprawa indywidualnego podmiotu rozstrzygana przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej. O przedmiocie postępowania prowadzonego w trybie zwyczajnym przesądza regulacja zawarta w przepisach materialnego prawa administracyjnego. Z tego też względu w pierwszej kolejności omówione zostaną uchybienia organów obu instancji dotyczące błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego tj. art. 25 i art. 27 u.p.p.w.d.

Regulacja art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. wskazuje na możliwość zmiany lub uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego, zaś art. 25 ust. 6 tej ustawy na możliwość wydania decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. W zależności od okoliczności faktycznych konkretnego przypadku rozstrzygnięcia we wskazanym wyżej przedmiocie mogą być ujęte w jednej decyzji lub w decyzjach odrębnych. Należy mieć przy tym na uwadze, że decyzja uchylająca lub zmieniająca prawo do świadczenia wychowawczego, o której mowa w art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d., ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc tj. z mocą na przyszłość od daty wydania decyzji (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 sierpnia 2021 r., II SA/Łd 361/21; wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2018 r., I SA/Wa 1759/17; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 16 kwietnia 2019 r., II SA/Bd 70/19; wyrok NSA z dnia 7 lutego 2018 r., I OSK 1894/17 - opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). W trybie art. 27 u.p.p.w.d. nie podlega uchyleniu lub zmianie prawo do świadczenia wychowawczego już wcześniej skonsumowane, czyli świadczenie już pobrane. Pozbawienie strony prawa do wypłaconego świadczenia wychowawczego nastąpić może jedynie przy zastosowaniu instytucji świadczenia nienależnego pobranego, podlegającego zwrotowi (art. 25 u.p.p.w.d.). W przypadku zaś, gdy przyznane prawo do świadczenia wychowawczego nie zostało całkowicie skonsumowane, a wyjdą na jaw okoliczności, że przyznane świadczenie jest nienależne, należy wydać decyzję o uchyleniu albo zmianie prawa do świadczenia wychowawczego od dnia orzekania w przedmiotowej kwestii oraz o nienależnie pobranym świadczeniu za okres, w jakim zostało ono wypłacone. Może to nastąpić przez wydanie w pierwszej kolejności decyzji o uchyleniu albo zmianie prawa do świadczenia, a w następnej kolejności przez wydanie decyzji o nienależnie pobranym świadczeniu. Dopuszczalne jest także ujęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie uchylenia albo zmiany decyzji oraz świadczenia nienależnie pobranego w jednej decyzji (por. wyrok NSA z dnia z 15 czerwca 2020 r., I OSK 2390/19, opubl. w CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie - jak wynika z decyzji ZUS i decyzji organu odwoławczego (ZUS nie zawiadomił skarżącej o wszczęciu z urzędu postępowania zgodnie z wymogami art. 61 § 4 k.p.a.) - przedmiotem postępowania uczyniono sprawę zmiany wysokości świadczenia wychowawczego oraz sprawę żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. ZUS zmienił wysokość przyznanego skarżącej w informacji z dnia 15 marca 2022 r. świadczenia wychowawczego tj. orzekł, że za okres od dnia 1 czerwca 2022 r. do dnia 31 maja 2023 r. skarżącej przysługuje świadczenie w wysokości 250 zł. Jednocześnie ZUS orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Jak można się tylko domyślać obowiązek ten dotyczy okresu, za jaki świadczenie zostało już skarżącej wypłacone (decyzja nie zawiera w tym zakresie precyzyjnego rozstrzygnięcia).

W sprawie dotyczącej zmiany wysokości świadczenia wychowawczego powinny być zbadane przesłanki wynikające z art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d., a rozstrzygnięcie w tym przedmiocie może być wydane jedynie na przyszłość tj. zmiana wysokości świadczenia jest dopuszczalna od dnia wydania decyzji. Zaś sprawa nienależnie pobranego, czyli skonsumowanego prawa do świadczenia wychowawczego powinna być procedowana w oparciu o art. 25 u.p.p.w.d. Organy ZUS kwestię zmiany wysokości świadczenia wychowawczego i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego potraktowały jako jedną sprawę administracyjną. Skutkowało to wydaniem za okres, za jaki świadczenie zostało już skarżącej wypłacone (okres ten nie został w decyzjach sprecyzowany) jednego rozstrzygnięcia w dwóch różnych przedmiotach tj. o zmianie wysokości świadczenia wychowawczego i zobowiązaniu do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Przy czym biorąc pod uwagę datę wydania decyzji pierwszoinstancyjnej (26 sierpnia 2022 r.) zmiana prawa do świadczenia wychowawczego została dokonana z mocą wsteczną tj. od 1 czerwca 2022 r. i ze względów opisanych wyżej była niedopuszczalna.

Następnie należy wskazać, że organy obu instancji naruszyły w szerokim zakresie przepisy k.p.a. Analiza akt postępowania administracyjnego prowadzi do wniosku, że sposób prowadzenia postępowania uchybia zasadom ogólnym postępowania administracyjnego, wyrażonym zwłaszcza w art. 7-11 k.p.a. Zasady te są integralną częścią przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organów administracji wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 1982 r., I SA 258/82, opubl. w CBOSA).

Skarżąca o toczącym się postępowaniu dowiedziała się dopiero w momencie doręczenia jej decyzji ZUS z dnia 26 sierpnia 2022 r., co stanowi naruszenie art. 61 § 4 i art. 10 § 1 k.p.a. Takie postępowanie ZUS świadczy także o naruszeniu zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), w myśl której organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa oraz zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wedle której organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Skarżącej na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie zapewniono czynnego udziału w postępowaniu. Skarżąca pozbawiona została prawa składania wyjaśnień i dowodów oraz skorzystania z prawa wglądu do akt sprawy, a tym samym wpływu na treść zapadłych w sprawie rozstrzygnięć.

Naruszone zostały również przepisy postępowania tj. art. 7, art. 75 § 1, art 77 § 1, art. 80 oraz art 81 k.p.a. Przeprowadzone postępowanie dowodowe było niepełne, a ocena zgromadzonego materiału dowodowego była wybiórcza i jednostronna. Organ pierwszej instancji ograniczył się do przywołania sygnatury i daty wyroku sądu, na którym oparł swoje ustalenia faktyczne. Zaś Prezes ZUS odwołał się do punktu trzeciego tego wyroku oraz punktu czwartego porozumienia rodzicielskiego z dnia 22 czerwca 2021 r. Organy całkowicie pominęły zapisy wyroku i porozumienia rodzicielskiego korzystne dla skarżącej (chociażby punkt drugi wyroku i punkt I.1 porozumienia). Skarżąca nie miała zaś możliwości wypowiedzenia się co do ustaleń faktycznych i przeprowadzonych dowodów. Wskazane naruszenia przedkładają się na uchybienia w zakresie ustalenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym pominięcie wyjaśnień skarżącej, mógł mieć wpływ na wynik postępowania.

W dalszej kolejności należy wskazać, że uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie spełniają wymogów z art. 107 § 3 w związku z art. 11 i art. 8 k.p.a. W decyzji z dnia 26 sierpnia 2022 r. ZUS jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołał ogólnikowo u.p.p.w.d., zaś w jej treści przywołał brzmienie art. 5 ust. 2a tej ustawy. Uzasadnienie faktyczne sprowadza się do jednego zdania tj. wskazania, że na podstawie orzeczenia sądu organ ustalił, że dziecko jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców. Z kolei Prezes ZUS w zaskarżonej decyzji jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał przepisy art. 28 u.p.p.w.d. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W żadnej z kontrolowanych decyzji nie został powołany ani art. 27 ani art. 25 u.p.p.w.d. Organy nie wyjaśniły motywów swojego rozstrzygnięcia tym bardziej, że było ono negatywne dla skarżącej. Strona ma prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie ma ona możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 marca 2019 r., III SA/Gl 1227/18, opubl. w CBOSA). Zauważyć także należy, że rozstrzygnięcie decyzji pierwszoinstancyjnej jest nieprecyzyjne tj. nie wynika z niego jaka kwota świadczenia wychowawczego została ustalona jako nienależnie pobrane świadczenie i za jaki okres. Podkreślić należy, że sentencja decyzji winna zostać sformułowana w sposób jasny, precyzyjny i czytelny dla jej adresata. Powinna być sformułowana w taki sposób, aby możliwe było wykonanie decyzji. Rozstrzygnięcia decyzji nie można domniemywać czy też wyprowadzać z treści uzasadnienia, ponieważ powinno być wyrażone expressis verbis w osnowie decyzji (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 1996 r., III SA 663/95, opubl. w CBOSA). Skarżąca nie ma obowiązku samodzielnie ustalać wysokości świadczenia, które ZUS uznał za nienależnie pobrane i, którą powinna zwrócić ZUS z tego tytułu.

Zauważyć także należy, że w decyzji organu odwoławczego błędnie podano datę porozumienia rodzicielskiego i w sposób nieuprawniony zarzucono skarżącej, że nie przedstawiła ZUS dokumentów istotnych dla ustalenia prawa i wysokości świadczenia wychowawczego. Mianowicie, że do swojego wniosku z dnia 2 lutego 2022 r. nie załączyła wyroku rozwodowego z dnia 25 kwietnia 2022 r. Okoliczności te wskazują na niestaranność i brak profesjonalizmu organów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przy rozstrzyganiu sprawy skarżącej.

Końcowo należy podnieść, że zarzuty skargi okazały się zasadne także co do naruszenia art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. W myśl tej regulacji w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Orzecznictwo sądów administracyjnych nie wypracowało jednolitego stanowiska w kwestii wykładni zacytowanego przepisu. Sąd podziela jednak stanowisko (prezentowane także przez organy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w rozpoznawanej sprawie), że decydujące znaczenie dla występowania opieki naprzemiennej ma treść orzeczenia sądu powszechnego lub ugody sądowej, które to określają zakres opieki każdego rodziców nad dzieckiem. W sytuacji, gdy dokumenty te nie zawierają stosownego zwrotu "opieka naprzemienna", rzeczą organów jest samodzielne ustalenie charakteru zawartych tamże zapisów dla zobrazowania i wyłożenia treści pojęcia "opieka naprzemienna" w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2022 r., I OSK 843/20, opubl. w CBOSA). Termin "opieki naprzemiennej" nie został zdefiniowany w przepisach prawa, dlatego też należy sięgnąć do jego znaczenia wypracowanego przez judykaturę. W orzecznictwie wskazuje się, że opiekę naprzemienną w rozumieniu art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. cechuje mniej więcej równy podział obowiązków pomiędzy rodzicami w zakresie sprawowania opieki nad dzieckiem, które zamieszkuje i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców (zob. wyrok NSA z dnia 4 października 2017 r., I OSK 778/17, opubl. w CBOSA).

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że z punktu 2 i 3 wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 25 kwietnia 2022 r., [...] wynika, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi powierzono obojgu rodzicom ustalając, że miejscem zamieszkania dzieci będzie miejsce zamieszkania ich matki, czyli skarżącej. Ojciec dzieci ma prawo do osobistych kontaktów z małoletnimi dziećmi na zasadach określonych w porozumieniu rodzicielskim z dnia 22 czerwca 2021 r. Zaś zasady kontaktu ojca z dziećmi wynikające z punktu I.4 porozumienia rodzicielskiego z dnia 22 czerwca 2021 r nie przewidują wspólnego zamieszkiwania dzieci u ojca w powtarzających się okresach. Ojciec dzieci w okresie roku szkolnego spędza z dziećmi co drugi weekend każdego miesiąca od czwartku od godziny 15.00 w dniu wolne lub po zakończeniu lekcji w dni szkolne do wtorku do godziny 20.00, przy czym ojciec będzie odbierał dzieci z miejsca ich stałego zamieszkania lub ze szkoły, jeżeli będzie to dzień szkolny z nauką stacjonarną w szkole i odwoził do miejsca zamieszkania po zakończonym kontakcie. Stan ten nie świadczy o orzeczeniu przez sąd powszechny opieki naprzemiennej nad dziećmi. Tym samym w ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d.

Organ pierwszej instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy winien usunąć dostrzeżone naruszenia prawa procesowego, w szczególności zapewnić skarżącej czynny udział w postępowaniu administracyjnym. Ponownie orzekając organ powinien mieć na względzie przedstawioną wyżej ocenę prawną, w tym charakter decyzji zmieniającej prawo do świadczenia wychowawczego. Wydane w sprawie rozstrzygnięcie organ winien należycie, tj. z uwzględnieniem treści art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnić.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.