Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2278/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-28 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 28 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Jarosław Trelka, po rozpoznaniu w dniu 28 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. Sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od gier za marzec 2012 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.


UZASADNIENIE

Pismem z 17 czerwca 2014 r. G. sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. (zwana dalej: "Skarżącą" lub "Spółką") złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2014 r., w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od gier za marzec 2012 r.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu w wysokości 869 zł, Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że zmiana przepisów doprowadziła ją do zapaści finansowej. Powołała się także na trudności w kontynuowaniu działalności z uwagi na "działania różnych organów państwa". Wskazała, że nabyte przez nią w znacznych ilościach automaty o niskich wygranych stały się rzeczami bez wartości. Skarżąca walczy o przetrwanie na rynku oraz o swoje prawa w postępowaniach sądowych. Podkreśliła, że jej przychody zmalały znacząco w stosunku do lat 2009-2010, a podwyżka podatku od gier spowodowała, że przychody te przeznaczone są na daniny publiczne, więc nie ma środków na bieżącą działalność. Wysokość wydatków przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym; kapitał zakładowy wynosi [...] zł; wartość środków trwałych [...] zł; stan rachunków bankowych na 0 zł.

W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała zeznania podatkowe, deklaracje VAT-7, sprawozdanie finansowe za 2012 r., dokumenty potwierdzające fakt zabezpieczenia rachunków bankowych, wyciągi bankowe. Wyjaśniła też, że sprawozdanie finansowe za 2013 r. jest w trakcie sporządzania. Wskazała, że złożony został wniosek o przekształcenie postępowania układowego w postępowanie likwidacyjne. Oświadczyła, że wynagrodzenie dla pełnomocnika wynoszące 4.500 zł jest finansowane z bieżących środków. Skarżąca wskazała, że eksploatuje 17 urządzeń, na podstawie trzech (z pięciu) niewygasłych decyzji, co pozwala jej osiągać przychody w wysokości ok 100 tys. zł miesięcznie. Cofnięcie zezwolenia na Woj. M. spowodowało konieczność wyłączenia z eksploatacji 44 urządzeń pracujących w lokalach i zmniejszenie przychodów z dniem 31 lipca 2014 r. Zadeklarowała mianowicie, że kwota przeznaczona dla Skarżącej oscyluje w granicach 30.000 zł miesięcznie, co nie wystarcza na pokrycie bieżących miesięcznych wydatków.

Postanowieniem z dnia 1 października 2014 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Skarżąca w ustawowym terminie wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwaną dalej "ppsa", w związku z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r., Nr. 60, poz. 535 z późn. zm.), poprzez bezzasadne odmówienie zastosowania wobec Skarżącej dobrodziejstwa zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w sytuacji, gdy strona w stanie upadłości obiektywnie nie dysponuje kwotą wymaganą od niej do zapłaty wpisów sądowych w wielu sprawach i w żadnym razie kwoty tej nie jest w stanie zgromadzić.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 260 ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało zatem usunięcie z obrotu prawnego postanowienia referendarza sądowego z 1 października 2014 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące.

Zgodnie z art. 245 § 2 ppsa, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Skarżąca wnioskowała o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym.

Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 ppsa prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Nie ulega wątpliwości, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania.

Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącej oraz przedstawionej przez nią informacji dotyczącej sytuacji finansowej Sąd stwierdza, że powyższe przesłanki, będące warunkiem niezbędnym do przyznania zwolnienia od uiszczenia kosztów sądowych, nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Należy podkreślić, iż aby móc ocenić sytuację strony i na jej podstawie prawidłowo rozpoznać wniosek, sąd musi zapoznać się z dokumentami świadczącymi o jej sytuacji, nie można tego uczynić na podstawie domniemań. Przy czym w ppsa jednoznacznie wskazano, iż to wnioskodawca ma obowiązek wykazać fakty, na których opiera swój wniosek. Nie można przerzucić tego obowiązku na sąd, albowiem tylko strona skarżąca ma interes prawny, aby na podstawie dostarczonych dokumentów uzyskać prawo pomocy.

W niniejszej sprawie podjęto działania zmierzające do uzyskania pełnego obrazu możliwości płatniczych Skarżącej, wzywając ją do uzupełnienia wniosku o stosowne informacje. Z obowiązku przesłania tych dokumentów Skarżąca nie wywiązała się w pełni. Również nie nadesłała ich łącznie ze złożonym sprzeciwem, mimo iż z postanowienia Referendarza sądowego jednoznacznie wynika, iż brak tych dokumentów jest główną przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy. Skarżąca nie przedstawiła zestawień faktur VAT za ostatnie sześć miesięcy prowadzenia działalności, a także sprawozdania finansowego za 2013 r. mimo, że w świetle przepisów ustawy o rachunkowości miała obowiązek sporządzenia tego sprawozdania do 30 czerwca 2014 r. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż nieprzedłożenie stosownej dokumentacji uniemożliwia weryfikację złożonych przez Skarżącą oświadczeń, co z kolei uznać należy za przeszkodę wykluczającą przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Spółka nie rozwiała bowiem wątpliwości co do jej aktualnej sytuacji finansowej.

Nadmienić należy, że z dokumentów finansowych za lata wcześniejsze (2012 r.) wynika, że przychody Skarżącej wyniosły 148.552.333,43 zł, zaś koszty ich uzyskania 149.633537,81 zł. Natomiast z zeznania CIT-8 wynika, że strata podatkowa na koniec 2013 r. wyniosła 112.487,38 zł. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym wobec Skarżącej postanowieniu z 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1161/14, wskazana wielkość straty wskazuje na polepszanie się jej sytuacji w porównaniu z poprzednim rokiem, kiedy to strata wyniosła 888.485,30 zł.

Sąd podkreśla, że nie może mieć decydującego znaczenia fakt wystąpienia za poprzedni rok straty. Jak bowiem zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej postanowieniu, strata ta nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe, gdyż biorąc pod uwagę skalę prowadzonej przez Skarżącą działalności kwota wpisów sądowych stanowi zaledwie ułamek procentowy jej przychodu.

Zdaniem Sądu, podkreślić również należy, co potwierdza się także się w orzecznictwie, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych - powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08).

Istotne jest również to, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, iż aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych. Powinna ona wykazać, że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć wymagane fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11).

Możliwość pozyskania środków przez Spółkę wynika również z formy prawnej, w jakiej prowadzi ona działalność gospodarczą. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może zdobyć środki na dokonanie opłat sądowych w drodze dopłat od wspólników (w niniejszej sprawie wartość wpisu wynosi 869 zł). Jest to o tyle uzasadnione, że to wspólnicy czerpią zyski z działalności spółki, zatem mogą ponosić ciężar dopłat związanych z jej działalnością. Nie ma podstaw, by ciężar ten przerzucać na społeczeństwo, a taka sytuacja miałaby miejsce w przypadku zwolnienia Spółki z ponoszenia kosztów - wówczas niezbędne środki wyłożyłby Skarb Państwa, czyli ogół obywateli. Spółka nie wystąpiła z żądaniem dopłat od wspólników, a nawet nie wskazała, dlaczego takie dopłaty nie byłyby możliwe do uzyskania (por. postanowienie NSA z 22 stycznia 2014 r., sygn. akt. II FZ 1185/13).

Odnosząc się zaś do zarzutu sprzeciwu, iż referendarz sądowy w żaden sposób nie odniósł się do sytuacji Skarżącej dotyczącej jej stanu majątkowego, wyjaśnić należy, że orzeczenie upadłości układowej nie stanowi o braku możliwości ponoszenia przez Skarżącą jakichkolwiek kosztów. Zaznaczenia bowiem wymaga, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu powoduje, że Spółka może dalej prowadzić działalność gospodarczą, gdyż nie zostaje ona pozbawiona możliwości zarządzania swoim majątkiem.

Sąd podkreśla ponadto, że uiszczanie świadczeń publicznoprawnych, w tym podatków (nawet w większej od spodziewanej wysokości) oraz kosztów sądowych to jeden z wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, które – co do zasady - powinny być zaspokajane z uzyskiwanych przychodów (podobnie postanowienie z 5 czerwca 2008 r., I FZ 236/08, postanowienie z 2 lipca 2004 r., I SA/Gd 269/04, z 18 października 2013 r., sygn. akt II FZ 878/13, postanowienie z 27 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1353/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd, w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 ppsa, orzekł, jak w sentencji.