Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 87/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, 19, 50, 54, 60 i 61
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 maja 2009 r. sprawy ze skargi H. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczeń z opieki zdrowotnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr[...], po rozpatrzeniu odwołania H. L. od decyzji działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L. Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podało, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. odmówił H. L. przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Decyzja ta w postępowaniu odwoławczym wskutek odwołania skarżącego została w całości uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] nr [...] a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji z uwagi na pominięcie w prowadzonym postępowaniu Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w L., któremu przysługuje w sprawie przymiot strony.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił H. L. przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Organ ten ustalił, że H. L. jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej, od wielu lat zamieszkuje na terenie Niemiec, nie posiada numeru PESEL, a do Polski przyjeżdża okresowo w celu leczenia. Według złożonego przez H. L. oświadczenia, nie posiada on ubezpieczenia zdrowotnego, utrzymuje się z renty zawodowej wypłacanej w N. w wysokości 967,40 euro, z której potrącane są alimenty w kwocie 277,40 euro. Na potwierdzenie sytuacji dochodowej skarżący przedłożył kserokopie pism sporządzonych w języku niemieckim, których mimo wezwania organu, nie dostarczył przetłumaczonych przez tłumacza przysięgłego na język polski z powodu - jak podał - braku środków finansowych. Organ pierwszej instancji uznał, że nie wystąpiła w sprawie przesłanka, o której mowa w art. 54 ust. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, tj. przesłanka zamieszkiwania osoby ubiegającej się o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, której wystąpienie jest jednym z warunków przyznania świadczenia w formie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Ponadto skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających jego sytuację dochodową, co uniemożliwiło sprawdzenie, czy została spełniona przesłanka kryterium dochodowego. Niepotwierdzenie w sposób wymagany obowiązującymi przepisami sytuacji dochodowej z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy organ ten również uznał za brak stanowiący przeszkodę w ubieganiu się o przyznanie świadczenia w formie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Organ ten jednak zauważył, że otrzymywana przez skarżącego renta, po potrąceniu alimentów, stanowi dochód w wysokości 690 euro, co w przeliczeniu według kursu NBP na dzień wydania decyzji, tj. 17 listopada 2008 r., stanowi kwotę 2.572,11 zł. x

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł H. L., uznając podjęte rozstrzygnięcie za "niehumanitarne". Zarzucił błędne ustalenie jego sytuacji materialnej. Podniósł, że sytuacja w jakiej się znalazł, nie nastąpiła z jego winy. Stał się bowiem ofiarą poprzedniego systemu, w którym za działalność związkową był internowany a następnie pozbawiony mieszkania. Emigrował do Niemiec, gdzie w związku z chorobą otrzymuje rentę bez prawa do ubezpieczenia zdrowotnego. Trudności adaptacyjne i materialne spowodowały rozbicie jego małżeństwa, co przyczyniło się do powstania niezwykle trudnej sytuacji, w jakiej się znajduje. Podał, że po potrąceniu alimentów w wysokości 272,40 euro, czynszu najmu mieszkania w wysokości 600 zł i opłat za media w wysokości 200 zł, dochód jakim dysponuje stanowi kwotę w granicach 100 euro. Podkreślił, że wynajmowanie przez niego mieszkania w Niemczech jest konieczne, ponieważ nie

ma się gdzie przeprowadzić, a ponadto chce utrzymywać kontakty z mieszkającymi w Niemczech dziećmi. Z tego też powodu musi co jakiś czas jeździć do Niemiec.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., powołując się na przeprowadzoną analizę zgromadzonego w sprawie materiału oraz odwołania wskazało, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.), do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo inne, niż ubezpieczeni, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych.

W myśl art. 54 ust. 1 ustawy, dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. Decyzję tę wydaje się po przedłożeniu przez świadczeniobiorcę dokumentów potwierdzających: posiadanie obywatelstwa polskiego i zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego i braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy o pomocy społecznej.

Wskazaną decyzję świadczeniobiorca jest obowiązany przedstawić ubiegając się o udzielenie świadczenia opieki zdrowotnej (art. 50 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy). Jednakże obowiązek ten nie dotyczy przypadku, gdy świadczenia opieki zdrowotnej udzielane są w stanach nagłych. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej przewiduje, że w stanach nagłych świadczenia opieki zdrowotnej są udzielane świadczeniobiorcy niezwłocznie (art. 19 ust. 1), a także bezpłatnie i bez skierowania (art. 60 i 61). Stan nagły, jest to stan polegający na nagłym lub przewidywanym w krótkim czasie pojawieniu się objawów pogarszania zdrowia, którego bezpośrednim następstwem może być poważne uszkodzenie funkcji organizmu lub uszkodzenie ciała lub utrata życia, wymagający podjęcia natychmiastowych medycznych czynności ratunkowych i leczenia (art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym, Dz.U. nr 191, poz. 1410 z późn. zm., w związku z art. 5 pkt 33 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).

Przepis art. 54 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej stanowi, że decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego - na wniosek udzielającego świadczenie opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia. Natomiast według art. 54 ust. 5 ustawy wójt (burmistrz, prezydent) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy może wszcząć postępowanie w celu wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, również z urzędu lub na wniosek właściwego oddziału wojewódzkiego Funduszu.

Przepis art. 2 ustawy określa zakres podmiotowy ustawy. Wskazano

w nim uprawnionych do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych

ze środków publicznych. Poszczególne kategorie uprawnionych mają korzystać z tych

świadczeń w różnym stopniu. Ustawodawca zobowiązany był więc do określenia

zasad, na jakich beneficjenci systemu mogą uzyskiwać bezpłatną pomoc medyczną

oraz jej zakres. Temu celowi służą przepisy art. 2. Normy prawne zawarte w tym artykule określają zakres uprawnienia do korzystania z bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej, wskazując na trzy kategorie osób uprawnionych. Są to:

1) osoby objęte powszechnym - obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem

zdrowotnym, zwane dalej "ubezpieczonymi",

2) inne, niż ubezpieczeni, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające

miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają

kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych,

3) inne, niż wymienione w pkt 1 i 2, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które nie ukończyły 18 roku życia lub są w okresie ciąży, porodu i połogu.

Analiza akt sprawy zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazuje, że przy rozważaniu kwestii korzystania, bądź nie, przez H. L. z bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej należy pominąć sytuacje określone w pkt 1 i 3, które niewątpliwie nie zachodzą w niniejszej sprawie. Odwołujący się nie jest bowiem osobą objętą powszechnym obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, co sam podkreśla, jak i z oczywistych względów nie spełnia wymogów z pkt 3.

Rozważania te należy natomiast dokonać z uwzględnieniem pkt 2 art. 2 ust. 1 ustawy, który w sposób precyzyjny wskazuje przesłanki jakie muszą łącznie zaistnieć, aby dana osoba mogła być objęta bezpłatnym świadczeniem. I tak, osoba ta:

1. nie może być objęta ubezpieczeniem zdrowotnym,

2. musi posiadać obywatelstwo polskie,

3. posiadać miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz

4. musi spełniać kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy

społecznej, co do której nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej

ustawy, a mianowicie dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a

sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w

stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby

majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów

finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości.

Organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z materiału dowodowego sprawy, H.L. w trybie nagłym został przyjęty w dniu 20 maja 2008 r. na Oddział Kardiologiczny w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w L, a następnie został przekazany przez ten Szpital do Szpitala G. w L Oddział Kardiologiczny. Powyższe zdarzenie spowodowało wystąpienie Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w L pismem z dnia 23 maja 2008 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L z wnioskiem o objęcie H. L. ubezpieczeniem zdrowotnym, gdyż według informacji podanych przez H. L. nie jest on zatrudniony, ani zarejestrowany w Urzędzie Pracy. Również z takim wnioskiem zwrócił się w dniu 24 czerwca 2008r. H. L.

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy przyjął jako okoliczność bezsporną, że H. L. posiada jedynie obywatelstwo polskie i nie jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. Także kwestia miejsca jego zamieszkania zdaniem tego organu nie budzi wątpliwości.

Organ ten wskazał, że pojęcie "zamieszkiwania" użyte w art. 2 nie zostało zdefiniowane na potrzeby ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w związku z czym należy jego zdaniem odwołać się w tym zakresie do art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (faktyczne przebywanie) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu) występujące i trwające łącznie. O miejscu zamieszkania nie decydują kryteria administracyjnoprawne (zameldowanie), ale fakt przebywania w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar stałego pobytu nie jest jednoznaczny z pragnieniem dożywotniego lub co najmniej długotrwałego pozostawania w danej miejscowości. Ustalenie tego zamiaru, a więc woli stałego zamieszkiwania, powinno być oparte o kryteria zobiektywizowane. O zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić więc wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej i stanowi jej centrum życiowe.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego zdaniem organu odwoławczego w sposób jednoznaczny wynika, że H. L. posiada stałe miejsce zameldowania w N. (M., [...]). Samotnie prowadzi gospodarstwo domowe i zamieszkuje w mieszkaniu, które wynajmuje. Obecnie przebywa czasowo w Polsce w mieszkaniu należącym do jego siostry pod adresem: L., ul.[...] . Jak sam podkreślił w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego od wielu lat zamieszkuje w Niemczech, natomiast do Polski przyjeżdża na 3-4 miesiące celem podjęcia leczenia (prywatnie), gdyż w N., mimo podjętych przez niego starań, nie jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. W złożonym odwołaniu podał, że z tytułu najmu mieszkania w Niemczech ponosi koszty w wysokości 350 euro miesięcznie. Podał również, że nie zamierza się przeprowadzić z tego miejsca zamieszkania z uwagi na to, że chce utrzymywać kontakty ze swoimi dziećmi, które przebywają w N. Powyższe zdaniem organu odwoławczego wskazuje, że podana przez odwołującego się miejscowość w Niemczech jest ośrodkiem osobistych i majątkowych jego interesów, co daje podstawy do przyjęcia, że nie została w sprawie spełniona ustawowa przesłanka zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, spór w sprawie sprowadza się zasadniczo do sytuacji dochodowej odwołującego się. Celem dokonania ustaleń w tym zakresie organ wezwał H. L. do przetłumaczenia na język polski wcześniej złożonych przez niego dokumentów sporządzonych w języku niemieckim. Wymogu tego skarżący nie spełnił, powołując się na brak środków finansowych na tłumaczenia. Organ odwoławczy podkreślił, że w myśl art. 27 Konstytucji RP językiem urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej jest język polski. Zgodnie z tą konstytucyjną zasadą, ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim stanowi, że język polski jest językiem organów jednostek samorządu terytorialnego i podległych im instytucji w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne (art. 4 pkt 2) oraz, że podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej (art. 5 ust. 1).

W świetle powyższego za trafne uznał stanowisko organu pierwszej instancji, że w niniejszym postępowaniu językiem urzędowym jest język polski. Za błędne jednak uznał stanowisko tego organu, że dokument nieprzetłumaczony nie stanowi dowodu w sprawie. W ocenie składu orzekającego nieprzetłumaczenie przedłożonych przez stronę dokumentów sporządzonych w języku niemieckim, co czyniło niemożliwym prawidłową ocenę wyniku badania treści takich dokumentów, nie rzutuje w żaden sposób na wynik sprawy. Stwierdzenie spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, można bowiem dokonać również w oparciu o wszelkie inne dostępne źródła informacji oraz ich właściwą interpretację, jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Organ ten podkreślił, że przepisy ustawy o pomocy społecznej oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. nr 77, poz. 672) powinny być interpretowane w sposób pozwalający na dokonanie ustaleń w ramach prowadzonego postępowania, które może dotyczyć różnych sytuacji faktycznych. Jakkolwiek sytuację dochodową osoby ustala się przede wszystkim (jeżeli chodzi o osoby pobierające m.in. świadczenia rentowe), w myśl § 7 ust. 1 pkt 4 w/w rozporządzenia, na podstawie decyzji właściwego organu w sprawie renty, emerytury, świadczenia przedemerytalnego lub zasiłku przedemerytalnego, to jednak kwestie te zdaniem organu odwoławczego mogą być dowodzone także innymi środkami dowodowymi.

Powołując się na przepis § 2 ust. 5 rozporządzenia organ odwoławczy podkreślił, że rodzinny wywiad środowiskowy jest szczególnym rodzajem dowodu przewidzianym w ustawie o pomocy społecznej. Składa się on na postępowanie wyjaśniające, poprzedzające rozstrzygnięcie każdej sprawy dotyczącej świadczeń. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że rola wywiadu środowiskowego w sprawach pomocowych jest niezwykle ważna. Wywiad środowiskowy jest bowiem sposobem zbierania informacji, rozmową z osobą starającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (i jej rodziną), swoistym trybem postępowania dowodowego. W myśl art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia. Również art. 7 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przewiduje przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego na zasadach i w trybie określonych w przepisach o pomocy społecznej w celu ustalenia sytuacji dochodowej i majątkowej świadczeniobiorcy, o którym mowa w ust. 2, tj. innych niż ubezpieczeni spełniających kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w przypadku których nie zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 12 tej ustawy.

Skoro więc przedłożone przez H. L. obcojęzyczne dokumenty nie odpowiadały warunkom normatywnym wynikającym z ustawy o języku polskim z uwagi na to, że nie zostały przetłumaczone na język polski, nie mogły być ocenione według zasad przewidzianych w k.p.a. Sytuacja dochodowa odwołującego się została ustalona w oparciu o inne środki dowodowe. Mianowicie, w toku prowadzonego postępowania były przeprowadzone dwa wywiady środowiskowe ze stroną, ponadto strona składała na piśmie oświadczenia. Okolicznością bezsporną jest, że H. L. uzyskuje w N. świadczenie rentowe w wysokości 967,40 euro, z którego potrącane są na rzecz jego córek alimenty w łącznej kwocie 277,40 euro. Po potrąceniu alimentów pozostaje skarżącemu kwota 690 euro, która, po przeliczeniu zgodnie z art. 8 ust. 13 ustawy o pomocy społecznej, według średniego kursu NBP z dnia wydania zaskarżonej decyzji, tj. 17 listopada 2008 r., wynosi 2.572,11 zł (690 euro x 3,7277 zł). Z powyższego wynika, że dochód odwołującego się przekracza w sposób znaczny kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przewidziane dla osoby samotnie gospodarującej wynoszące 477 zł.

Za niezasadny organ ten uznał podniesiony przez odwołującego się zarzut zaniechania pomniejszenia dochodu o wydatki związane z wynajmem dwóch mieszkań (położonych w Niemczech i Polsce) oraz opłatami za media za mieszkanie, w którym odwołujący się obecnie przebywa, tj. w L.. Tego rodzaju obciążenia, w myśl art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, nie pomniejszają przychodu.

Na marginesie organ odwoławczy zauważył, że ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych skierowana jest do innych, niż ubezpieczeni, osób, które nie przekroczyły progu ubóstwa, którego wielkość określona jest w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Osób o takim statusie materialnym nie stać na ponoszenie wydatków związanych z utrzymaniem dwóch mieszkań. Zdaniem składu orzekającego Kolegium potrzeby mieszkaniowe wystarczająco zapewnia jedno mieszkanie. Ponoszenie więc dodatkowych nakładów finansowych na drugie mieszkanie należy uznać za przekraczające zakres koniecznych wydatków na podstawowe potrzeby życiowe.

Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że nie zostały w sprawie spełnione wszystkie konieczne przesłanki do wydania decyzji potwierdzającej prawo odwołującego się do świadczeń opieki zdrowotnej, o których mowa w 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W skardze na tę decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. L. podtrzymał zarzuty i twierdzenia zawarte w odwołaniu. Ponadto podniósł, że w świetle przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w stanach nagłych świadczenia opieki zdrowotnej udzielane są niezwłocznie, bezpłatnie i bez skierowania. Decyzje potwierdzające prawo do świadczenia opieki zdrowotnej wydaje się w przypadku stanu nagłego na wniosek udzielającego świadczenie opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia. Zarzucił, że z wnioskiem takim wystąpił w sprawie Wojewódzki Szpital w L. i wniosek jego spotkał się z odmową, w związku z czym wystąpiono do niego o zapłatę za udzieloną pomoc. On wniosku takiego nie składał, gdyż nie wiedział o takiej możliwości. Do złożenia wniosku zmusiła go podstępnie pracownica MOPS i fakt ten został użyty przeciwko niemu. Ponadto zarzucił, że ustalając wysokość osiąganego przez niego dochodu organ odwoławczy nie uwzględnił faktu, że nie płaci on alimentów w pełnej wysokości, co powoduje narastanie długu alimentacyjnego, który w przyszłości będzie ściągany przez wiele lat. Nie zgodził się z ustaleniem organu, że jego miejscem zamieszkania jest miejscowość w Niemczech, w której wynajmuje mieszkanie. Twierdzi, że ma miejsce zamieszkania w Polsce, w L.. Podniósł, że jest obywatelem Polski, trudna sytuacja dochodowa nie pozwala mu na ubezpieczenie się we własnym zakresie, ani tym bardziej na pokrycie ewentualnie udzielonej mu pomocy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W związku z zarzutami skargi dodało, że bez znaczenia w sprawie było wystąpienie przez skarżącego z wnioskiem o pomoc w formie świadczeń zdrowotnych, ponieważ postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w przypadku stanu nagłego jaki niewątpliwie miał miejsce zostało zainicjowane wnioskiem udzielającego świadczenie Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w L. z dnia 23 maja 2008 r., co jest zgodne z art. 54 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Wystąpienie przez skarżącego z tym wnioskiem w żaden więc sposób nie przyczyniło się do narażenia na jakiekolwiek ujemne konsekwencje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. nr[...], którą to decyzją wydaną z powołaniem się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania H. L. od decyzji działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej - Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Zaskarżone decyzje zostały w sprawie wydane w następujących okolicznościach faktycznych prawidłowo ustalonych przez rozpatrujące sprawę organy administracji: H. L. w trybie nagłym został przyjęty w dniu [...]r. na Oddział Kardiologiczny Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w L., a następnie przekazany przez ten Szpital do Szpitala Górniczego w L. na Oddział Kardiologiczny. Powyższe zdarzenie spowodowało wystąpienie Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w L. pismem z dnia [...] do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z wnioskiem o objęcie H. L. ubezpieczeniem zdrowotnym, gdyż według informacji podanych przez H. L. nie jest on zatrudniony, ani zarejestrowany w Urzędzie Pracy. Również z takim wnioskiem zwrócił się w dniu 24 czerwca 2008r. skarżący H. L. Skarżący H. L. posiada jedynie obywatelstwo polskie i nie jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, jak to trafnie wskazał organ odwoławczy, że H. L posiada stałe miejsce zameldowania w N w miejscowości M., [...] . Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i mieszka w wynajętym lokalu. Obecnie przebywa czasowo w Polsce, mieszka w lokalu należącym do jego siostry pod adresem: L., ul.[...]. W toku prowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego sam podał, że od wielu lat zamieszkuje w Niemczech, a do Polski przyjeżdża na 3 - 4 miesiące celem podjęcia leczenia (prywatnie), z uwagi na to, że w Niemczech, mimo podjętych starań, nie jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. W złożonym odwołaniu podał, że z tytułu najmu mieszkania w N. ponosi koszty w kwocie 350 euro miesięcznie. Podał również, że nie zamierza się przeprowadzić z tego miejsca zamieszkania z uwagi na to, że chce utrzymywać kontakty ze swoimi dziećmi, które przebywają w N.. Bezsporną w sprawie okolicznością jest, jak podał organ odwoławczy, że skarżący uzyskuje w N. świadczenie rentowe w wysokości 967,40 euro, z którego potrącane są na rzecz jego córek alimenty w łącznej kwocie 277,40 euro. Po potrąceniu alimentów skarżącemu pozostaje kwota 690 euro, która, po przeliczeniu zgodnie z art. 8 ust. 13 ustawy o pomocy społecznej, według średniego kursu NBP z dnia wydania zaskarżonej decyzji, tj. 17 listopada 2008 r., wynosi 2.572,11 zł (690 euro x 3,7277 zł). Z powyższego wynika, że dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 115, poz. 728 ze zm.) przewidziane dla osoby samotnie gospodarującej wynoszące 477 zł.

Trafnie, mając powyższe ustalenia na względzie organy rozpoznające sprawę uznały, że materialnoprawną podstawę jej rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo: 1) osoby objęte powszechnym – obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, zwane dalej "ubezpieczonymi", 2) inne, niż ubezpieczeni, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych, 3) inne, niż wymienione w pkt 1 i 2, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które nie ukończyły 18 roku życia lub są w okresie ciąży, porodu lub połogu – zwane dalej "świadczeniobiorcami". Przepis ten w ustępie 2 stanowi, że osobom nieposiadającym obywatelstwa polskiego, innym niż świadczeniobiorcy, świadczenia zdrowotne udzielane są na zasadach określonych w przepisach odrębnych i umowach międzynarodowych.

Trafnie zauważa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, że przepis art. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych określa zakres podmiotowy ustawy. Wskazano w nim krąg osób uprawnionych do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Poszczególne kategorie uprawnionych mają korzystać z tych świadczeń w różnym stopniu, w związku z czym ustawodawca zobowiązany był do określenia zasad, na jakich beneficjenci systemu mogą uzyskiwać bezpłatną pomoc medyczną oraz jej zakres. Celowi temu służą przepisy art. 2 ustawy, którego normy określają zakres uprawnienia do korzystania z bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej, wskazując na trzy kategorie osób uprawnionych wymienionych w poszczególnych punktach jego ustępu 1.

Trafnie, mając na względzie okoliczności faktyczne sprawy organy ją rozpatrujące uznały, że przy rozważaniu kwestii prawa do korzystania przez skarżącego ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych należy mieć na względzie sytuację, o jakiej mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z uwagi na to, że skarżący nie jest objęty powszechnym – obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym. Nie ma do niego również zastosowania pkt 3) art. 2 ust. 1 tej ustawy.

W myśl art. 54 ust. 1 ustawy, dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. Decyzja ta powinna zawierać PESEL świadczeniobiorcy (art. 54 ust. 2 ustawy). Niespornym jest, że skarżący nie posiada PESEL-u. W myśl art. 54 ust. 3 ustawy, decyzję tę wydaje się po przedłożeniu przez świadczeniobiorcę dokumentów potwierdzających: posiadanie obywatelstwa polskiego i zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego i braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy o pomocy społecznej.

Wskazaną decyzję świadczeniobiorca jest obowiązany przedstawić ubiegając się o udzielenie świadczenia opieki zdrowotnej (art. 50 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy). Jednakże obowiązek ten nie dotyczy przypadku, jak to trafnie zauważa organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, gdy świadczenia opieki zdrowotnej udzielane są w stanach nagłych, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, co jest okolicznością w niej niesporną. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej przewiduje, że w stanach nagłych świadczenia opieki zdrowotnej są udzielane świadczeniobiorcy niezwłocznie (art. 19 ust. 1), a także bezpłatnie i bez skierowania (art. 60 i 61). Stan nagły, jest to stan polegający na nagłym lub przewidywanym w krótkim czasie pojawieniu się objawów pogarszania zdrowia, którego bezpośrednim następstwem może być poważne uszkodzenie funkcji organizmu lub uszkodzenie ciała lub utrata życia, wymagający podjęcia natychmiastowych medycznych czynności ratunkowych i leczenia (art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym, Dz.U. nr 191, poz. 1410 z późn. zm. w związku z art. 5 pkt 33 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).

Przepis art. 54 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej stanowi, że decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego - na wniosek udzielającego świadczenie opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia. Według art. 54 ust. 5 ustawy wójt (burmistrz, prezydent) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy może wszcząć postępowanie w celu wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, również z urzędu lub na wniosek właściwego oddziału wojewódzkiego Funduszu.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek z dnia 23 maja 2008 r. Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w L., będącego w okolicznościach faktycznych sprawy świadczeniodawcą. Z wnioskiem takim wystąpił także skarżący H. L.. Wniosek ten wpłynął do organu w dniu 24 czerwca 2008 r. Trafnie mając na względzie okoliczności faktyczne sprawy organy uznały, że brak jest w sprawie przesłanek z art. 54 ust. 3 ustawy do wydania decyzji potwierdzającej prawo skarżącego do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, skoro skarżący nie mieszka na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co sam przyznał w toku postępowania, podając w czasie przeprowadzanego wywiadu środowiskowego, że mieszka w N., gdzie jest zameldowany, a do Polski przyjeżdża od kilku lat na 3-4 miesiące i leczy się prywatnie. Gdyby nawet przyjąć, jak twierdzi skarżący, że ma on stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, choć ustalone w sprawie w sposób prawidłowy okoliczności faktyczne ocenione przez organ zgodnie z obowiązującymi w tym względzie przepisami Kodeksu cywilnego temu przeczą, to i tak nie mógłby on skutecznie ubiegać się o udzielenie świadczenia opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z uwagi na to, że nie spełnia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, skoro uzyskuje dochód w kwocie 2.572,11 zł, który to dochód organ rozpatrujący sprawę prawidłowo ustalił, mając na względzie art. 8 ust. 1 pkt 3 w związku z pkt 13 w/w ustawy o pomocy społecznej (967,40 euro – 277,40 euro = 690 euro x 3,7277 zł). W świetle definicji dochodu określonej w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, do którego w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ustawodawca odsyła, bez wpływu na wynik sprawy pozostaje okoliczność, że z otrzymywanej przez skarżącego renty nie są potrącane w pełnej wysokości należne jego dzieciom alimenty, co powoduje narastanie długu z tego tytułu. Zgodnie bowiem z przepisem art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne, 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Wprawdzie od wydanej w sprawie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym decyzji odmownej udzielający świadczenia opieki zdrowotnej świadczeniodawca, tj. Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w L. nie złożył odwołania, a postępowanie w sprawie przed organem drugoinstancyjnym toczyło się wskutek odwołania złożonego przez świadczeniobiorcę, to jest przez skarżącego H. L., to jednak w świetle okoliczności sprawy uznać należy, że w świetle wyżej powołanych przepisów prawa, skarżący, będąc stroną postępowania administracyjnego, miał interes prawny w złożeniu powyższego odwołania. W związku z zarzutami skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zauważyć należy, że sprawa niniejsza jest sprawą dotyczącą prawa skarżącego do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a nie sprawą o zwrot kosztów udzielonego skarżącemu świadczenia zdrowotnego. Wystąpienie przez niego obok świadczeniodawcy z wnioskiem "o pomoc w formie świadczeń zdrowotnych" w niczym jego sytuacji nie zmienia i nie pogarsza.

Skoro zatem wydane w sprawie decyzje nie naruszają prawa, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.

.