Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SPP/Go 30/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: SPP - Odmówiono przyznania prawa pomocy.
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1pkt 1, art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.K. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi B.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej na 2020 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

B.K. złożył skargę na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

W nadesłanym formularzu PPF skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ujawnił, że mieszka z żoną oraz synem (lat 14). Jest właścicielem domu mieszkalnego o pow. 200m², 28 ha gruntów użytkowanych rolniczo (hodowla koni zimnokrwistych), ciągnika rolniczego, kosiarki, przyczepy do siana i 50 szt. koni (dorosłych i źrebiąt). Nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i innych wartościowych rzeczy. Rodzina utrzymuje się z gospodarstwa rolnego skarżącego z dochodem miesięcznym 5.000 zł oraz działalności gospodarczej jego żony - dochód 3.500 zł miesięcznie. Wśród stałych zobowiązań i wydatków skarżący ujawnił "kredyty - kapitał do spłaty ok. 100.000 zł i czynsze dzierżawne za grunty rolnicze 100.000 zł za rok".

Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego i jego rodziny, pismem z dnia 24 lutego 2023 r. wezwano go do przedłożenia, w terminie 7 dni, dokumentacji źródłowej potwierdzającej okoliczności podane w formularzu PPF, w zakresie m.in. przychodu i kosztów prowadzonego przez skarżącego gospodarstwa rolnego oraz działalności gospodarczej jego małżonki, kosztów utrzymania rodziny skarżącego, a także wyciągów ze wszystkich rachunków i lokatach bankowych małżonków w okresie ostatnich trzech miesięcy.

W odpowiedzi, pismem z dnia [...] marca 2023 r., skarżący oświadczył, że mieszka wspólnie z żoną i synem. Miesięczne koszty utrzymania domu to około 1.000 zł, koszt żywności 1.500 zł, raty kredytów związanych z zakupem maszyn oraz nieruchomości rolnych 5.000 zł, koszt paliwa rolniczego 1.000 zł. Dodał, że nie otrzymał decyzji o płatnościach rolniczych z ARiMR za 2022 rok, z kolei w 2022 roku osiągnął dochód ze zlecenie na terenie Niemiec w wysokości 14.036 euro. Do pisma skarżący dołączył kopie szesnastu faktur za dzierżawę gruntów (raty) za II półrocze 2021 r., I półrocze 2022 r. oraz 2022 rok, kopie czterech decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego, podatku od nieruchomości na 2023 rok, pięciu faktur sprzedaży koni w 2022r., trzech decyzji w sprawie przyznania płatności na rok 2021, oświadczenie H.K. o braku dochodu z powodu zawieszenia z dniem [...].01.2023 r. pozarolniczej działalności gospodarczej. Jednocześnie skarżący przedłożył wyciąg z rachunku bankowego małżonków w [...] nr [...] za okres 31.01.2023 - 28.02.2023, wyciągi z rachunków w [...] nr [...] z dnia 03.03.2023r. i nr [...] z dnia 06.03.2023r.

Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023r. poz. 259 - powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym - czyli takim o jaki wnioskuje skarżący - obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 1).

Z kolei przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).

Z ww. przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Strona ma inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a referendarz sądowy/sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 30 marca 2016 r. sygn. akt I GZ 134/16, wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem to sama strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy; może ona samodzielnie przedstawiać określone informacje, oświadczenia, bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 grudnia 2005r. sygn. akt II FZ 794/05). W postanowieniu z dnia 21 marca 2016r. sygn. akt II FZ 118/16 NSA stwierdził, że gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 P.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2009r. sygn. akt I FZ 180/09, z 28 lipca 2009r. sygn. akt I OZ 744/09). Ich brak powoduje bowiem, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości (por. postanowienie WSA Bydgoszczy z dnia z dnia 25 października 2018r. sygn. akt I SA/Bd 525/18). Orzeczenie sądu/referendarza w zakresie przyznania stronie postępowania prawa pomocy nie może zostać oparte na ustaleniach faktycznych o charakterze fragmentarycznym lub hipotetycznym.

W rozpatrywanej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w wysokości 200 zł, oraz ustanowienia pełnomocnika, co oznacza, że zobowiązany był do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że utrzymuje się wraz z rodziną z dochodów z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Nie otrzymał jeszcze dopłat za 2022 rok. W 2022 r., skarżący uzyskał dodatkowy dochód z pracy na terenie Niemiec w wysokości 14.036 euro. Z kolei jego żona z dniem [...] stycznia 2023 r. zawiesiła działalność gospodarczą.

Oceniając przedmiotowy wniosek przede wszystkim stwierdzić należy, że skarżący nie wykonał w pełnym zakresie wezwania skierowanego do niego na podstawie art. 255 P.p.s.a. Nie przedłożył bowiem wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych. Nie nadesłał chociażby historii operacji z dwóch ujawnionych w postępowaniu rachunków bankowych w [...] o nr [...] i nr [...] (przedłożył jedynie stan środków odpowiednio na 3 i 6 marca 2023 r.). Skarżący nie ujawnił również stanu i operacji dokonanych na rachunku bankowym o nr [...], na który, zgodnie z treścią decyzji w sprawie przyznania skarżącemu płatności na 2021 rok, wypłacane są płatności. Analiza operacji na rachunku nr [...] w [...] dowodzi ponadto, że skarżący posiada jeszcze jeden rachunek w [...] o nr [...]; na to bowiem konto skarżący dokonał przelewu w dniu 7 lutego 2023r. kwoty w wysokości 1.861,52 zł, a którego, pomimo wyraźnego wezwania referendarza sądowego, również nie ujawnił w niniejszym postępowaniu. To z kolei utrudnia pełną i rzetelną ocenę możliwości płatniczych skarżącego. Wyciągi bankowe są bowiem tego rodzaju dowodem, który w dużym stopniu może przyczynić do wyjaśnienia i określenia zdolności płatniczych wnioskodawcy, gdyż obrazują nie tylko wpływ środków czy obciążeń, ale także przepływy pieniężne, czy też posiadane oszczędności.

Co więcej, nadesłany wydruk stanu konta nr [...] z dnia 3 marca 2023r. dowodzi posiadanym przez skarżącego oszczędnościom w kwocie 11.912,13 EUR. To z kolei, po pierwsze przeczy wcześniejszemu oświadczeniu skarżącego o braku zgromadzonych oszczędności (rubryka 7.2.1. formularza PPF), a po drugie - w zasadzie wyklucza przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Wartość posiadanych oszczędności wielokrotnie bowiem przewyższa wysokość opłaty sądowej w rozpoznawanej sprawie i koszt wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru.

Wątpliwości budzi również oświadczenie skarżącego o wysokości dochodów osiąganych z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Skarżący nie przedłożył bowiem wyczerpujących dowodów potwierdzających w szczególności ponoszone wydatki. Jak zaś wynika z przedłożonych faktur i decyzji, w 2022 r. skarżący uzyskał przychód w łącznej wysokości 237.209,17 zł (ze sprzedaży 14 koni - 85.300 zł oraz płatności za 2021 r. - 151.909,17 zł), z kolei, jak udokumentował, poniósł wydatki jedynie w kwocie 90.634,09 zł (dzierżawa gruntów z terminem płatności), co pozwala uznać, że roczny dochód skarżącego z gospodarstwa rolnego w 2022 r. wyniósł 146.575,08 zł, zaś miesięczny ponad 12.000 zł. Całkowicie gołosłowne pozostają również twierdzenia skarżącego o wydatku związanym ze spłatą kredytów zaciągniętych na zakup maszyn czy nieruchomości rolnych.

Wskazane wyżej wątpliwości i brak pełnych danych w zakresie uzyskiwanych dochodów, ponoszonych wydatków czy zgromadzonych oszczędności w zasadzie uniemożliwiają rzetelną ocenę aktualnej sytuacji materialnej skarżącego, a tym samym ocenę jego faktycznych zdolności płatniczych. Z kolei te dotychczas przedstawione dają podstawę do przyjęcia, że wnioskodawca ma środki na poniesienie wydatków związanych z zainicjowanym przez tut. Sądem postępowaniem. Strona powinna bowiem spodziewać się ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie, zaś koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.