Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 294/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 151, art. 184,
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 6, art. 7 i art. 77 § 1, art. 104 § 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 481 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1610
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 723/19 w sprawie ze skargi S. T. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 2 stycznia 2019 r. nr DO.2.6612.983.2016.KC w przedmiocie ustalenia zwaloryzowanego odszkodowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 listopada 2019 r. sygn. I SA/Wa 723/19 oddalił skargę S. T. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 2 stycznia 2019 r. nr DO.2.6612.983.2016.KC w przedmiocie ustalenia zwaloryzowanego odszkodowania.

Skargę kasacyjną od wyroku wywiódł S. T. zaskarżonemu wyrokowi zarzucając naruszenie:

1) art. 1 § 2 PrUSA w zw. z art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 KPA przez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy polegające na nierozpoznaniu sprawy w całości i nie zasądzenie odsetek za zwłokę, co przyczyniło się do spowodowania szkody na rzecz skarżącego;

2) art. 151 PostAdmU w zw. z art. 104 § 2 KPA, poprzez oddalenie skargi, pomimo że ziściła się podstawa do jej uwzględnienia z uwagi na naruszenie prawa stanowiącego przesłankę wznowienia postępowania, to jest okoliczność, że nie został rozpoznany wniosek skarżącego o zasądzenie na jego rzecz odsetek za zwłokę co doprowadziło do wydania decyzji nierozstrzygającej sprawy co do jej istoty;

3) art. 481 § 1 KC, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy niewątpliwie doszło do zwłoki w zapłacie należnego odszkodowania i nie zasądzenie na rzecz skarżącego odsetek za zwłokę.

Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie orzeczenie na rzecz skarżącego w zakresie dochodzonych odsetek za zwłokę w wypłacie przedmiotowego odszkodowania; zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstw dla pełnomocnika z urzędu adw. P. K.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przepis art. 193 zd. drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2023, poz. 1634 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w analizowanej sprawie nie występuje. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez jej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem to autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku, ani prawa domniemywania i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi, więc być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Ponadto zarzuty kasacyjne powinny zawierać uzasadnienie, a w przypadku zarzutów naruszenia przepisów procesowych, opartych na art. 174 pkt 2 p.p.s.a., także wskazanie jaki wpływ na wynik sprawy miało zarzucane uchybienie procesowe. Sąd nie może zastępować strony i precyzować, czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne.

Przedstawienie motywów wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia wymaga również zastrzeżenia, że skarga kasacyjna formułując zarzuty naruszenia przez Sąd Wojewódzki przepisów "PrUSA", "PostAdmU.", "KPA" oraz "KC" jednocześnie nie definiuje użytych skrótów. Analiza treści skargi kasacyjnej doprowadziła Sąd do wniosku, że zarzuty te dotyczą odpowiednio: ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2019, poz. 2167 ze zm.; obecnie: Dz.U. z 2022, poz. 2492 – dalej jako: "u.p.s.a."); ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."), ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm. - dalej jako: "k.p.a.") oraz ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz.U. 2019, poz 1145 ze zm.; obecnie: Dz.U. z 2023, poz. 1610 – dalej jako: "k.c.") i w tak wytyczonym zakresie Sąd skargę kasacyjną rozpoznał.

Powyższe wprowadzenie jest o tyle istotne, że uzasadnienie złożonej w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej prezentuje stanowisko doktryny i judykatury dotyczące zasad prowadzenia postępowania administracyjnego oraz kwestii odsetek za opóźnienie. Niemniej jednak, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazano, na czym polega zarzucane naruszenie poszczególnych przepisów postępowania. Zakres prowadzonego przez organy postępowania dowodowego determinowany był treścią przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w tej sprawie. Skarżący kasacyjnie ogólnikowo jedynie stwierdza, że rozstrzygnięcie wydane w niniejszej sprawie oparto na podstawie niewystarczających ustaleń, nie wskazuje jednak dowodów przemawiających za przyjęciem odmiennego od przyjętego przez Sąd Wojewódzki stanowiska. W takiej sytuacji twierdzenia skarżącego kasacyjnie są gołosłowne, niemające oparcia w aktach sprawy.

Należy zauważyć, że Sąd pierwszej instancji wskazał, że organy obydwu instancji nie orzekały w przedmiocie odsetek za zwłokę, ponieważ kwestia ta nie była podnoszona w toku postępowania administracyjnego. To ustalenie nie zostało skargą kasacyjną skutecznie podważone. Zgłoszone zarzuty naruszenia art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie zostały w sposób adekwatny do okoliczności tej sprawy umotywowane. Co więcej, nie sposób nie dostrzec, że skarżący kasacyjnie nie zaskarżył w całości decyzji pierwszoinstancyjnej orzekającej o waloryzacji odszkodowania. Odwołanie złożono, co do części decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia 17 października 2016 r. W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że kwestionuje wysokość zwaloryzowanego odszkodowania, przy czym zarzuty odwołania koncentrowały się na kwestii niezgodności z Konstytucją RP obowiązujących przepisów. W zaskarżonej decyzji Minister Inwestycji i Rozwoju wskazał, że utrzymuje w mocy decyzję Wojewody "w zaskarżonej części". To treść odwołania zdeterminowała zakres postępowania odwoławczego i nie ma wątpliwości, że poza nim pozostawała kwestia odsetek za zwłokę w wypłacie odszkodowania.

Niezasadny w tej sytuacji okazał się zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 104 § 2 k.p.a. oraz art. 481 § 1 k.c. rozumiany jako zarzut wadliwej akceptacji przez kontrolowany Sąd wydania w okolicznościach rozpoznawanej sprawy decyzji nie zawierającej rozstrzygnięcia w przedmiocie odsetek za zwłokę.

Niezasadnie Sądowi pierwszej instancji zarzucono ponadto naruszenie art. 1 § 2 u.p.s.a. Przepis art. 1 § 2 u.p.s.a. może stanowić podstawę kasacyjną jedynie w drodze wyjątku, np. gdy sąd rozpoznając skargę dokonał kontroli w sprawie w oparciu o inne kryterium, niż kryterium legalności. Okoliczność, iż strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się ze stanowiskiem i argumentacją Sądu pierwszej instancji, nie uzasadnia zarzutu naruszenia powyższego przepisu. Zwłaszcza, że przedmiotowa sprawa należy do kognicji sądów administracyjnych, została rozpoznana przez właściwy sąd, a fachowy pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie nie wskazał w skardze kasacyjnej jakie to inne kryteria kontroli (celowość, rzetelność, gospodarność itd.), zamiast kryterium legalności stosował Sąd I instancji w niniejszej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 03 grudnia 2019 r. sygn. I OSK 920/18).

Zważywszy na powyższe podniesione zarzuty nie mogły przynieść oczekiwanego rezultatu.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Orzeczenie nie obejmuje rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej na rzecz pełnomocnika ustanowionego z urzędu należnych od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.). Koszty nieopłaconej pomocy prawnej przyznawane są przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258 - 261 p.p.s.a.