Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 444/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1 par.2
journal: Dz.U. 2024 poz 1267
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
article: art.3 par.1, art.134 par.1, art.151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art.17 ust.1, ust.1b i ust.5 pkt 1 lit.a, art.27 ust.5
journal: Dz.U. 2024 poz 323
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art.16 par.1, art.145 par.1 pkt 5, art.149 par.1-3, art.151
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Chodorowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 7 maja 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej: Kolegium), działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 1, art. 150 i art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – k.p.a.) oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323 – u.ś.r.) w związku z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1429 ze zm.), po wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie ostatecznej decyzji z dnia 19 stycznia 2024 r., znak: (...), w przedmiocie uchylenia wydanej z upoważnienia Burmistrza W. (organ pierwszej instancji) decyzji z dnia 15 grudnia 2023 r., znak: (...), i przyznania J. P. prawa do świadczenie pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną – A. Z.-P.:

uchyliło w całości własną decyzję z dnia 19 stycznia 2024 r., znak: (...);

orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że utrzymało w mocy w całości wydaną z upoważnienia Burmistrza W. decyzję z dnia 15 grudnia 2023 r., znak: (...).

Zakwestionowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych sprawy:

W dniu 13 listopada 2023 r. J. P. (skarżący, strona) złożył w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w W. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad żoną – A. Z.-P.

Po rozpoznaniu tego wniosku organ pierwszej instancji w dniu 15 grudnia 2023 r. wydał decyzję znak: (...), na mocy której odmówił przyznania stronie prawa do wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji opisał przebieg prowadzonego w sprawie postępowania oraz dokonane w jego wyniku ustalenia, a także podał podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia. W szczególności organ pierwszej instancji wskazał, że w jego ocenie na gruncie przedmiotowej sprawy zaistniały dwie negatywne przesłanki uniemożliwiające przyznanie stronie prawa do wnioskowanego świadczenia. Po pierwsze bowiem A. Z.-P. pozostaje w związku małżeńskim, po drugie jej niepełnosprawność powstała w okresie innym niż wskazany w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Na skutek wniesionego przez skarżącego odwołania Kolegium w dniu 19 stycznia 2024 r. wydało decyzję, na mocy której uchyliło wskazaną wyżej decyzję organu pierwszej instancji i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że przyznało stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną na czas nieoznaczony od dnia 1 grudnia 2023 r.

W dniu 26 stycznia 2024 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło pismo organu pierwszej instancji, w którym wskazano, że na gruncie przedmiotowej sprawy mogły wystąpić okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania. Do pisma załączona została wydana przez Starszego Aprobanta Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzja z dnia 10 stycznia 2024 r., znak: (...), w której od dnia 1 grudnia 2023 r. przeliczono wysokość przysługującej J. P. renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Z treści tej decyzji wynikało też, iż prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy przysługuje stronie do dnia 31 grudnia 2025 r.

W związku z powyższą informacją Kolegium postanowieniem z dnia 27 lutego 2024 r. wznowiło z urzędu postępowanie administracyjne zakończone wydaniem przez Kolegium decyzji ostatecznej z dnia 19 stycznia 2024 r.

W uzasadnieniu własnego rozstrzygnięcia z 7 maja 2024 r. Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, iż J. P. w dniu 15 listopada 2023 r. złożył w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w W. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną – A. Z.-P. Zgodnie z wydanym przez Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 12 grudnia 2022 r. A. Z.-P. (ur. w dniu 11 czerwca 1968 r.) uznana została za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym. Przy czym z orzeczenia tego wynika, iż nie da się ustalić od kiedy istnieje jej niepełnosprawności, natomiast znaczny stopień niepełnosprawności występuje u niej od dnia 10 listopada 2022 r. Co więcej z uwagi na swój stan zdrowia wymaga ona stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innych osób w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Powołane wyżej orzeczenie wydane zostało na stałe. W trakcie przeprowadzonego w toku postępowania wywiadu środowiskowego ustalono, że opiekę nad żoną sprawuje jej mąż – J. P. W ramach sprawowanej nad żoną opieki strona wozi żonę na zajęcia rehabilitacyjne oraz wizyty lekarskie, pomaga żonie wykonywać czynności związane z higieną osobistą, przygotowuje posiłki, sprząta zajmowane przez żonę pomieszczenia, podaje leki. Z uwagi na swój stan zdrowia A. Z.-P. ma trudności z poruszaniem się (poruszanie sprawia jej ból, nie może się schylać i kucać, nie może podnosić ani przenosić jakichkolwiek przedmiotów). W związku z chorobą onkologiczną przechodziła ona chemioterapię. Leczenie to doprowadziło do paraliżu nerwów obwodowych, co w konsekwencji spowodowało paraliż rąk i nóg (polineuropatię). W aktach sprawy znajdowało się datowane na dzień 15 listopada 2023 r. pisemne oświadczenie skarżącego (złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań), z którego treści wynika, że do dnia 30 listopada 2023 r. przebywa on na "częściowej rencie chorobowej". Strona wskazała także, iż w chwili przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zawiesi swoje prawo do renty. W tym stanie rzeczy organ pierwszej instancji decyzją z dnia 15 grudnia 2023 r. odmówił przyznania stronie prawa do wnioskowanego świadczenia. Natomiast na skutek wniesionego przez J.P. odwołania Kolegium decyzją z dnia 19 stycznia 2024 r. wskazaną wyżej decyzję organu pierwszej instancji uchyliło i orzekło co do istoty w ten sposób, że przyznało stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną – A. Z.-P. od dnia 1 grudnia 2023 r. na stałe. Natomiast w dniu 26 stycznia 2024 r. do Kolegium wpłynęła decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 stycznia 2024 r., znak: (...), z której treści wynikało, iż na wniosek strony dokonano przeliczenia od dnia 1 grudnia 2023 r. przysługującej stronie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Co więcej prawo do tego świadczenia przysługuje stronie do dnia 31 grudnia 2025 r. Z kolei w dniu 15 lutego 2024 r. do Kolegium wpłynęła decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 lutego 2024 r., z której wynika, że po rozpatrzeniu wniosku strony z dnia 24 stycznia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych od dnia 1 lutego 2024 r. wstrzymał wypłatę stronie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Dalej Kolegium wskazało, że stosownie do treści art. 149 § 2 k.p.a., w pierwszym rzędzie zobligowane było do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. Podkreślono, że postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną wznawia się między innymi w sytuacji, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Zauważono, że w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. fakt posiadania prawa do świadczenia w postaci renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy stanowił negatywną przesłankę, której wystąpienie uniemożliwiało przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.). Natomiast w dacie wydania przez Kolegium decyzji dnia 19 stycznia 2024 r. w aktach sprawy znajdowało się wyłącznie złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, pisemne oświadczenie J. P. z dnia 15 listopada 2023 r., z którego treści wynikało, iż do dnia 30 listopada 2023 r. jest on uprawniony do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Dopiero po wydaniu wskazanej wyżej decyzji Kolegium, w dniu 26 stycznia 2024 r., powzięło informację, iż J. P. uprawniony jest do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie (jak wskazał w swym pisemnym oświadczeniu) do dnia 30 listopada 2023 r., lecz do dnia 31 grudnia 2025 r. Wobec powyższego na gruncie przedmiotowej sprawny zaszła, określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., przesłanka pozwalająca na wznowienie postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną. W dacie orzekania w przedmiotowej sprawie Kolegium nie miało bowiem wiedzy, że stronie przysługuje prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy do dnia 31 grudnia 2025 r. Znajdujące się w chwili orzekania w aktach sprawy materiały wskazywały, iż strona posiada prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy przyznane wyłącznie do dnia 30 listopada 2023 r.

Konkludując Kolegium wskazało, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje w chwili kiedy spełnione zostały wszelkie przesłanki pozytywne pozwalające na przyznanie tego świadczenia, jak również nie występują żadne z przesłanek negatywnych wskazanych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. W związku z tym stwierdzić należało, że ustalony na gruncie przedmiotowej sprawy stan faktyczny nie pozwala na uznanie, że w okresie do dnia 31 grudnia 2023 r. wystąpiły przesłanki pozwalające na przyjęcie, iż strona nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad A. Z.-P. W stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. fakt posiadania prawa do świadczenia w postaci renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy stanowił bowiem negatywną przesłankę, której wystąpienie uniemożliwiało przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.). Z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wynika natomiast, iż do dnia 31 grudnia 2023 r. J. P. pozostawał uprawniony do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

W skardze wywiedzionej do Sądu na decyzję Kolegium skarżący podniósł, że w chwili składania wniosku przebywał na rencie z tyt. częściowej niezdolności do pracy do dnia 30 listopada 2023 r. Złożył dokumenty o przedłużenie renty w przypadku gdyby dostał odmowę przyznania świadczenia. W przypadku przyznania świadczenia rentę miał zawiesić, co też uczynił w dniu 24 stycznia 2024 r. Decyzję otrzymał 23 stycznia 2024 r. i nic wcześniej nie mógł uczynić. Nie był wzywany na komisje do ZUS tylko zdalnie orzeczono o częściowej niezdolności do pracy od 1 grudnia 2023 r. Decyzję z ZUS otrzymał po decyzji Kolegium z 19 stycznia 2024 r. Zawiesił rentę od 1 lutego 2024 r. (bo z wcześniejszą datą nie było to możliwe), pobraną rentę za miesiąc grudzień 2023 r. i styczeń 2024 r. miał zamiar zwrócić, sprawa wróciła ponownie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wypłatę renty wstrzymano. Dodał, że nie był ubezpieczony i miał duże problemy z dostaniem się do lekarza.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badana jest zatem wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Sąd nie ma zatem możliwości merytorycznego orzekania w sprawie rozstrzygniętej przez organy administracji publicznej aktami administracyjnymi poddanymi jego kontroli. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd ją oddala zgodnie z art. 151 p.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno, co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Sąd w pierwszej kolejności skontrolował kwestie wznowienia postępowania.

Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnych. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Tryb w jakim zapadło objęte skargą rozstrzygnięcie jest trybem nadzwyczajny o wznowienie postępowania przewidzianym w art. 145 i nast. k.p.a. Jako taki ma on zatem charakter wyjątku od zasady. Tym samym, przesłanki dopuszczalności wznowienia i samego wznowienia określone w art. 145 i nast. k.p.a., podlegają wykładni ścisłej (exceptiones non sunt extendendae). Pewność obrotu wymaga, aby decyzje administracyjne były stabilne i aby można było je wzruszyć tylko w nadzwyczajnych sytuacjach i wyłącznie z ważnych powodów (podobnie, w odniesieniu do nadzwyczajnego trybu stwierdzenia nieważności decyzji, NSA w wyroku z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt II OSK 1286/22).

Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w trybie nadzwyczajnym wznowieniowym. Procedura wznowienia postępowania przebiega dwuetapowo. Jego celem jest ustalenie, czy wznowienie postępowania jest w określonym przypadku dopuszczalne. Dopuszczalność wszczęcia uzależniona jest od stwierdzenia, że wskazana przesłanka wznowienia zaistniała w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną (art. 145 § 1 k.p.a.). Fazę wstępną postępowania kończy postanowienie w przedmiocie wznowienia postępowania (art. 149 § 1 i 3 k.p.a.).

W zakresie badania dopuszczalności wznowienia Sąd stwierdził:

W ocenie Sądu prawidłowo Kolegium wydało, na podstawie art. 149 § 1 k.p.a., postanowienie z dnia 27 lutego 2024 r. o wznowieniu co do wskazanej w nim przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Stanowiło ono podstawę do przeprowadzenia postępowania w sprawie co do przyczyn wznowienia i rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Dotyczyło ono ostatecznej decyzji Kolegium z 19 stycznia 2024 r. W postanowieniu tym wskazano podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Kolegium prawidłowo uznało przyczynę wznowienia jako odpowiadającą podstawie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze za prawidłowe Sąd uznał wznowienie postępowania w sprawie i przejście przez Kolegium do drugiego, rozpoznawczego etapu postępowania wznowieniowego.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że przedmiotem rozpoznawczego etapu postępowania wznowieniowego, zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a., jest: 1) ustalenie istnienia podstaw wznowienia postępowania (tj. wad wyliczonych enumeratywnie w przepisach prawa procesowego opisanych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a.) oraz - 2) w razie pozytywnego wyniku tych czynności - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu ponownego rozstrzygnięcia istoty sprawy będącej przedmiotem weryfikowanej decyzji ostatecznej. Ten etap postępowania kończy się wydaniem jednej z decyzji na podstawie art. 151 k.p.a.

W ocenie Sądu Kolegium prawidłowo zbadało i ustaliło kwestie pozwalające na przeprowadzenie omawianego postępowania nadzwyczajnego w zakresie wystąpienia przesłanki, na której opiera się podstawa wznowienia z cytowanego powyżej art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W dacie wydania przez Kolegium decyzji z 19 stycznia 2024 r. istniał bowiem powód mający wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, tj. pozostawanie w obrocie prawnym decyzji ZUS z dnia 10 stycznia 2024 r., w której od dnia 1 grudnia 2023 r. przeliczono wysokość przysługującej skarżącemu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a z treści tej decyzji wynikało, że prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy przysługuje stronie do dnia 31 grudnia 2025 r.

Dowód ten nie został wzięty pod uwagę przez Kolegium. Kolegium o nim nie wiedziało i nie miało go w aktach sprawy. Stwierdzona w nim okoliczność rzutowała z kolei na przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. W decyzji Kolegium z 19 stycznia 2024 r. przyznano bowiem skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne od 1 grudnia 2023 r. w sytuacji gdy od tej daty pobierał on rentę. W rezultacie Sąd uznał, że Kolegium zgodnie z prawem rozpatrzyło sprawę pod kątem wystąpienia przesłanki, na której oparło podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania istoty sprawy rozstrzygniętej decyzją dotychczasową Sąd stwierdza:

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący za okres od dnia 1 grudnia 2023 r. spełniał część przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Za ten okres żona skarżącego legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jest nadto bezsporne, że skarżący nie był zatrudniony ani nie wykonywał innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną, co potwierdza materiał dokumentacyjny sprawy. Spełniał zatem przesłanki warunkujące prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

W ocenie Sądu, za prawidłowe należy uznać stanowisko Kolegium, że w przypadku skarżącego spełniony został warunek ustalony w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Trafnie w tym zakresie przyjęto - stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 - że w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny uznał ww. przepis za niezgodny z Konstytucją RP, to nie jest zasadna odmowa przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia w oparciu o okoliczności, o których mowa w tym przepisie. Przeciwne stanowisko organu pierwszej instancji jest wadliwe.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy w okolicznościach faktycznych sprawy istniały uzasadnione podstawy do orzeczenia o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Nie ulega wątpliwości, że po rozpoznaniu wniosku skarżącego z 8 listopada 2023 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 10 stycznia 2024 r. przyznał mu rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 grudnia 2023 r. do 31 grudnia 2025 r. Skarżący pobierał to świadczenie od 1 grudnia 2023 r. Jednocześnie w dniu 15 listopada 2023 r. wystąpił on z wnioskiem o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego, które ostatecznie zostało mu przyznane na mocy decyzji Kolegium z 19 stycznia 2024 r. od dnia 1 grudnia 2023 r. Zatem w sprawie doszło do zbiegu obu świadczeń.

Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty. W stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. fakt posiadania prawa do świadczenia w postaci renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy stanowił negatywną przesłankę, której wystąpienie uniemożliwiało przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.). Z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wynika natomiast, iż do dnia 31 grudnia 2023 r. J. P. pozostawał uprawniony do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Natomiast w myśl art. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Z powołanych przepisów jasno wynika zatem, że w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i renty, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie tylko jedno z tych świadczeń, a co wyklucza możność równoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres. W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może bowiem otrzymać tylko jedno ze świadczeń, przy czym chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. W sytuacji bowiem, gdy strona ma przyznane decyzją administracyjną prawo do określonego świadczenia, brak jest podstaw prawnych, aby zakazać stronie prawa do jego pobrania.

Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest zatem brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Innymi słowy, aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznaną rentę, osoba ta musi wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. W świetle przytoczonych przepisów nie jest bowiem możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu zrezygnowanie z dotychczas pobieranej renty. W sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do renty, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne, zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia w postaci renty, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej to świadczenie. W sytuacji, gdy strona ma przyznane decyzją administracyjną prawo do określonego świadczenia, brak jest podstaw prawnych, aby zakazać stronie prawa do jego pobrania. Tym samym, gdyby strona miała przyznane jednocześnie dwa świadczenia - nie byłoby podstaw prawnych, aby nie mogła ich pobierać (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 339/23). Jak wyżej wskazano nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i renty, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że od 1 grudnia 2023 r. skarżący pobierał rentę. Zgodzić zatem należy się z Kolegium, że ustalony na gruncie przedmiotowej sprawy stan faktyczny nie pozwala na uznanie, że w okresie do dnia 31 grudnia 2023 r. wystąpiły przesłanki pozwalające na przyjęcie, iż strona nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad żoną. W stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. fakt posiadania prawa do świadczenia w postaci renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy stanowił bowiem negatywną przesłankę, której wystąpienie uniemożliwiało przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.). Natomiast okoliczność wydania przez ZUS decyzji z 10 stycznia 2024 r. miała w rozpoznawanej decydujące znaczenie dla możliwości przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazać bowiem należy, iż na mocy art. 16 § 1 k.p.a., ostateczna decyzja organów administracji publicznej korzysta z domniemania legalności i zgodnie z zasadą trwałości decyzji, funkcjonuje w obrocie prawnym. Z tego powodu organ, podobnie zresztą jak i sąd, administracyjny, zobowiązany jest do jej uwzględnienia przy wydawaniu kolejnego rozstrzygnięcia.

Mając również na uwadze okoliczność, iż w decyzji z dnia 10 stycznia 2024 r. wskazano na jaki okres przyznano skarżącemu rentę (1 grudnia 2023 r. – 31 grudnia 2025 r.), to należało ostatecznie przyjąć, że nie przysługiwało mu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad żoną w tym okresie, gdyż nie było prawnej możliwości orzeczenia o przyznaniu tego świadczenia. W tym bowiem okresie skarżącemu przysługiwało jeszcze prawo do konkurencyjnego świadczenia, a co - jak wyżej wspomniano – wykluczało możliwość jednoczesnego pobierania przez niego świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Wyżej powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl.