Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 535/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 2 i 4; art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b
journal: Dz.U. 2023 poz 1284
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
article: art. 27 § 1; art. 33 § 2;
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. L. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 1 lipca 2024 r. nr 9012.6.109.2024 w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 1 lipca 2024 r., Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 10 maja 2024 r., oddalające zarzuty M. L. (dalej "skarżąca", "strona") złożone w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym uchylania się od obowiązku szczepień ochronnych u małoletniego dziecka.

Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej "organ II instancji", "organ odwoławczy", "Wojewódzki Inspektor Sanitarny") orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 21 marca 2023 r. lekarz podstawowej opieki zdrowotnej wystawił formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym wskazał, że córka skarżącej A. L., urodzona [...] nie została poddana obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W związku z tym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie (dalej: "organ I instancji", "Powiatowy Inspektor Sanitarny") pismami z dnia 15 maja 2023 r., i z dnia 29 czerwca 2023 r. poinformował skarżącą o konieczności realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka oraz podstawie prawnej tego obowiązku. Następnie, upomnieniem z dnia 26 października 2023 r. wezwał matkę dziecka M. L. do wykonania zaległych szczepień ochronnych u córki A. L. przeciw: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (Poliomyelitis), odrze, śwince i różyczce, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae.

Pismem z dnia 18 stycznia 2024 r. organ I instancji zwrócił się do 1 W. S. K. z P. S. w L. o informację czy opiekunowie prawni dziecka A. L. rozpoczęli uzupełnianie brakujących szczepień ochronnych oraz jakich aktualnie nie wykonano u dziecka szczepień ochronnych oraz czy lekarz stwierdził występowanie przeciwskazań zdrowotnych do szczepienia ochronnego u dziecka, i czy dziecko posiada odroczenie od obowiązkowych szczepień ochronny, jeśli tak to na jaki okres.

W odpowiedzi, podmiot medyczny wskazał, że opiekunowie prawni dziecka nie rozpoczęli uzupełniania brakujących szczepień ochronnych. Podmiot wskazał, że na podstawie dostępnej dokumentacji medycznej brak jest informacji o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do szczepień i konieczności ich odroczenia.

W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka, organ I instancji w dniu 23 lutego 2024 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], zobowiązując skarżącą do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw wskazanym w nim chorobom oraz wystąpił do Wojewody L. jako organu egzekucyjnego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Pismem z dnia 27 marca 2024 r. skarżąca złożyła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzanej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 23 lutego 2024 r., które zostały przekazane przez Wojewodę L. do organu I instancji zgodnie z właściwością. Skarżąca podniosła, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów art. 27 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm., dalej "u.p.e.a.") czyli nie zawiera: prawidłowej treści podlegającej egzekucji obowiązku wynikającej wprost z art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924) przez pominięcie przez wierzyciela wynikającego z tego artykułu obowiązku wykonania badania kwalifikacyjnego, a co za tym idzie wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia oraz podstawy prawnej określenia wymagalności obowiązku - brak wskazania przez wierzyciela takiej podstawy, dlatego też nie wiadomo skąd wynika konieczność wykonania u dziecka obowiązkowych szczepień ochronnych wypisanych w części B5 tytułu wykonawczego. Zdaniem skarżącej w tytule wykonawczym określono obowiązek niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit c u.p.e.a.) jak również wskazano ją jako osobę zobowiązaną mimo, że nie on ma zostać poddany szczepieniom ochronnym (art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). Skarżąca wskazała także, że w jej ocenie wygasł obowiązek zaszczepienia jego córki przeciwko gruźlicy, WZW typu B, inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b oraz inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae. Skarżąca podniosła także zarzut braku wymagalności obowiązku z powodu odroczenia terminu wykonania szczepień. Załączył również skierowania wystawione przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej do poradni endokrynologicznej i alergologicznej.

Powiatowy Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia 10 maja 2024 r. oddalił zarzuty skarżącej w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Organ II instancji postanowieniem z dnia 1 lipca 2024 r., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązek szczepień ochronnych wynika z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924), dalej jako: "ustawa o zapobieganiu i zwalczaniu chorób" lub "ustawa". Szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych określają przepisy tej ustawy oraz przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077), dalej: "rozporządzenie" lub "rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r.".

Organ odwoławczy wyjaśnił, że wykonanie szczepienia poprzedzone jest badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym przez osoby określone w rozporządzeniu aktualizuje się bowiem w terminie wskazanym przez lekarza w powiadomieniu o miejscu i czasie badania kwalifikacyjnego do szczepienia i samego szczepienia. Podkreślił, że na podstawie art. 17 ust. 9 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu chorób, lekarze są zobowiązani do powiadomienia o obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie lekarz dysponujący wiedzą medyczną (w określonym stanie faktycznym) jest w stanie ustalić wynikające ze stanu zdrowia i aktualnej wiedzy medycznej przeszkody lub przesłanki, aktualizujące prawny obowiązek wynikający wprost z przepisów ustawy, nie zaś rodzic, który ze względu na swoje przekonania sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w aktach sprawy znajduje się informacja o braku przeprowadzonych szczepień ochronnych u A. L., którą wierzyciel otrzymał od lekarza z podmiotu leczniczego W. S. K. z P. S. w L. - "Formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych" (pierwszy z dnia 21 marca 2023 r.). Lekarz stwierdził w nim upływ terminu do wykonania szczepień ochronnych przy jednoczesnym braku informacji o występowaniu przeciwwskazań zdrowotnych do ich wykonania.

Jednocześnie organ II instancji wskazał, że strona nie przedstawiła żadnego dokumentu poświadczającego wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych bądź też dokumentu świadczącego o występowaniu przeciwwskazań zdrowotnych do ich wykonania. Dokumentem takim nie są w szczególności skierowania dla małoletniej A. L. z dnia 23 sierpnia 2023 r. do specjalistycznych poradni endokrynologicznej i alergologicznej. Fakt skierowania dziecka do wskazanych poradni nie jest tożsamy z odroczeniem od obowiązku szczepień ochronnych. Badanie kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego przeprowadzane jest na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Oznacza to, że badanie kwalifikacyjne jest nieodłącznym elementem procesu szczepienia, a obowiązek dotyczy wszystkich elementów składowych tego procesu. Tylko podczas tego badania lekarz może stwierdzić występowanie przeciwwskazań do szczepień ochronnych.

Zebrany materiał dowodowy w ocenie organu II instancji był wystarczający, aby uznać, że córka skarżącej powinna otrzymać obowiązkowe szczepienia ochronne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższe postanowienie M. L. wniosła o jego uchylenie w całości.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez brak rozpoznania przez organ II instancji zarzutów skarżącej, ograniczenie się do stwierdzenia, że organ odwoławczy podziela stanowisko wierzyciela;

2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku podczas gdy obowiązek jest niewykonalny i nie może być uznany za wymagalny z uwagi na odroczenie małoletniej od obowiązkowych szczepień ochronnych w związku ze skierowaniem, ponadto dla małoletniej nie został ustalony indywidualny kalendarz szczepień, nie zostały wykluczone przeciwwskazania do szczepienia, a w aktach sprawy brak jest właściwego dokumentu, potwierdzającego kwalifikację dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych;

3) naruszenie art. 7, 7a, 77 i 81 a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;

4) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 1 lipca 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 10 maja 2024 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego.

Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Stosownie do treści art. 33 § 5 u.p.e.a., zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:

1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.

Zgodnie z art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 23 lutego 2024 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący skarżącą do poddania małoletniej A. L., urodzonej [...] r., obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, śwince i różyczce. Podstawę wydania tytułu wykonawczego stanowiło niedopełnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na poddaniu małoletniej córki skarżącej obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca była informowana o konieczności wykonania wskazanego obowiązku pismem z dnia 15 maja 2023 r. Z uwagi na nieskuteczność tej informacji, wierzyciel wystosował w dniu 26 października 2023 r. upomnienie, w którym wezwał skarżącą do wykonania obowiązku.

W tytule wykonawczym, jako podstawę prawną obowiązku organ wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu chorób. W oparciu o wskazany tytuł wykonawczy wierzyciel wystąpił do właściwego organu o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, w toku którego skarżąca pismem z dnia 27 marca 2024 r. wniosła zarzut, o jakim mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a. wskazując na niezasadność wystawienia tytułu egzekucyjnego oraz brak podstaw do jego wystawienia.

Natomiast w skardze skarżąca zasadniczo podnosiła niewykonalność obowiązku z uwagi na odroczenie małoletniej od obowiązkowych szczepień ochronnych i zamieszczenie w treści obowiązku nieistniejących w harmonogramie szczepień obowiązkowych szczepień ochronnych. Podnosiła, że podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku, oraz że brak jest jej oświadczenia o odmowie szczepień.

Zdaniem sądu argumentacja skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

Organy administracji obu instancji trafnie uznały zarzut braku wykonalności obowiązku szczepień u córki skarżącej za niezasadny. W rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do jego kwestionowania. Nieistotny przy tym z punktu widzenia prawnego obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, jest brak oświadczenia o odmowie szczepień. Poza sporem jest, że córka skarżącej nie została poddana szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym. Dziecko w wieku ponad 4 lat nigdy nie zostało zaszczepione. Skarżąca była informowana o konieczności wykonania ustawowego obowiązku, a swoją aktywność w wykazaniu braku jego wymagalności podjął po otrzymaniu upomnienia.

Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP obowiązkiem władz publicznych. W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych.

Podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącej obowiązku stanowi zatem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń. Zgodnie z powołanym przepisem, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy).

W myśl zaś art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń, osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Z art. 17 ust. 2, 3 i 4 ustawy wynika więc, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne.

W przepisie art. 17 ust. 10 ustawy udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia.

W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077). Powołane rozporządzenie zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172). W dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie, to jest w dniu 29 listopada 2023 r., obowiązywało rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r., które weszło w życie z dniem 1 października 2023 r.

Stosownie do przywołanej wyżej delegacji ustawowej oraz § 1 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., określa ono między innymi: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (§ 1 pkt 1, 2, 3 rozporządzenia). Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia).

W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.

Wskazane wyżej rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.

W wystawionym w dniu 23 lutego 2024 r. tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, że brakujące szczepienia ochronne u córki a skarżącej to:

1) szczepienie przeciwko gruźlicy;

2) szczepienie przeciwko WZW typu B;

3) szczepienie przeciwko błonicy tężcowi i krztuścowi;

4) szczepienie przeciwko ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (POLIOMYELITIS);

5) szczepienie przeciwko inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b;

7) szczepienie przeciwko inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae

6) szczepienie przeciwko odrze, śwince, różyczce.

Wskazane wyżej szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia.

Jak wskazano już wyżej, w rozporządzeniu określone zostały grupy osób, które ze względu na wiek lub inne okoliczności, obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym.

W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:

1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy,

2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi,

3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw:

a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b,

b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae,

4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),

5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce,

6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy,

7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.

Zatem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do córki skarżącej obowiązkowe i wymagalne.

Bezsporne jest, że córka skarżącej nie została zaszczepiona wymienionymi w tytule wykonawczym szczepionkami pomimo, że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. W tej sytuacji stwierdzić należy, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom stał się wymagalny.

Słusznie argumentował organ odwoławczy, że skoro lekarz z podmiotu leczniczego, do którego zapisane było dziecko przesyłał do organu I instancji dokument: "Formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych" (pierwszy z dnia 21 marca 2023 r.), to oznacza to, że w tej dacie lekarz stwierdził, iż szczepienia ochronne są u dziecka wymagalne, z uwagi na upływ terminu do ich wykonania oraz brak jest przeciwwskazań zdrowotnych do poddania dziecka tym szczepieniom. W formularzu tym lekarz wskazał, że w październiku 020 r., 26 marca 2021 r., 28 lipca 2021 r., 7 grudnia 2021 r., 17 maja 2022 r., 20 września 2022 r., 29 listopada 2022 r., 13 lutego 2023 r. i 30 marca 2023 r. powiadamiano rodzica o przypadających szczepieniach ochronnych dziecka.

Zgodzić się także należy z organem odwoławczym, że do dnia wydania zaskarżonego postanowienia skarżąca nie przedstawiła ani żadnego dokumentu poświadczającego wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych, ani żadnego dokumentu uzasadniającego brak wymagalności ich wykonania.

Z art. 17 ust. 3 i 4 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu chorób wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Przy czym treści art. 17 ust. 3 i 4 nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań stanowi przesłankę, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.

Zasadnie argumentowała skarżąca, że tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy w związku ze stanem zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia nie występują przeszkody, które wykluczają wykonanie szczepienia. Organ również nie neguje tej argumentacji. Jednakże, ze stanu faktycznego sprawy, w szczególności ze zgromadzonej dokumentacji medycznej, nie wynika by u córki skarżącej występowały przeciwwskazania do wykonania szczepień ochronnych.

Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej (§ 11 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r.).

Zaznaczenia wymaga, że z historii zdrowia i choroby małoletniej dołączonej do akt sprawy nie wynika by obowiązek szczepień został w stosunku do niej odroczony. Dokumentacja medyczna zgromadzona w sprawie nie jest tożsama z zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym przeciwwskazania zdrowotne do wykonania szczepień. Również dołączona do akt dokumentacja obejmująca skierowania z dnia 23 sierpnia 2023 r. do poradni alergologicznej i endokrynologicznej nie jest tożsama z zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym przeciwskazanie zdrowotne do wykonania szczepień. Samo skierowanie do poradni specjalistycznej nie świadczy bowiem automatycznie o istnieniu przeciwskazań do szczepień. Wystawione skierowania wydane zostały w celu objęcia leczeniem w danej poradni, nie zawierają natomiast odniesienia do konieczności odroczenia szczepień z powodu stwierdzonych przez lekarza przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. Podkreślić należy, że wbrew twierdzeniom skarżącej, z art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń nie wynika, by skierowanie do poradni specjalistycznej automatycznie stanowiło o odroczeniu obowiązku szczepień ochronnych u dziecka.

Wprawdzie w aktach sprawy znajdują się zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym z 16 sierpnia 2023 r. i z 23 sierpnia 2023 r., w którym lekarz przeprowadzający badanie stwierdził podstawy do czasowego odroczenia wykonania szczepienia przeciwko WZW typu B oraz przeciwko Haemophilus influenzae typu b. Z dokumentacji medycznej dotyczących wizyt lekarskich z dnia 16 sierpnia 2023 r., z dnia 23 sierpnia 2023 r i z dnia 31 sierpnia 2023 r. wynika, że odroczenie szczepienia miało związek z trwającą infekcją dziecka w danym dniu. Jednocześnie lekarz nie stwierdził przeciwwskazań do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego dającego podstawy do długotrwałego wykonania szczepienia. Zaznaczyć również należy, że skierowania do poradni specjalistycznych wydane zostały w dniu 23 sierpnia 2023 r., a mimo tego skarżąca do dnia dzisiejszego nie przedstawiła dokumentacji medycznej bądź informacji odnoszącej się do wyników konsultacji stanu zdrowia dziecka ze specjalistami.

Jeszcze raz przypomnieć należy, że w pierwszej kolejności, przeprowadzane jest badanie kwalifikacyjne do szczepienia, podczas którego lekarz przeprowadzający kieruje osobą objęta obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Następnie dopiero lekarz specjalista przeprowadza konsultację i decyduje o ewentualnym odroczeniu obowiązkowego szczepienia ochronnego. Wynik tej konsultacji odnotowuje się w dokumentacji, o której mowa w § 12 ust. 1 rozporządzenia, tj. karcie uodpornienia (pkt 1), książeczce szczepień (pkt 2), Karcie Szczepień raz innej dokumentacji medycznej, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (pkt 3).

Przedstawione zaświadczenia nie zostały wystawione w trybie określonym w art. 17 ust. 5 i art. 18 ust. 1 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu chorób oraz § 11 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. Ponadto z przedstawionych zaświadczeń nie wynikało odroczenie obowiązkowych szczepień ochronnych. Jak nadto wskazany w zaświadczeniach z dnia 16 sierpnia 2023 r. i z dnia 23 sierpnia 2023 r. termin odroczenia na dzień wydania zaskarżonego postanowienia (a nawet wydania tytułu wykonawczego) upłynął.

Odnosząc się do ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień dla dziecka należy podnieść, że wiek w jakim dziecko musi być zaszczepione na poszczególne choroby dawkami podstawowymi i przypominającymi został określony w załączniku 1 do rozporządzenia z 27 września 2023 r., stanowiącym schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży oraz w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego, który na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy ogłasza Program Szczepień Ochronnych na dany rok, który stanowi załącznik do niniejszego komunikatu.

Indywidualny kalendarz szczepień stanowi ułożony dla danego dziecka program szczepień ochronnych. Kalendarz układa lekarz w sytuacji, kiedy doszło do zaburzenia realizacji obowiązującego kalendarza szczepień podanego w Programie Szczepień Ochronnych. Ustalenie dla dziecka skarżącej indywidualnego kalendarza szczepień mogło zostać dokonane jedynie podczas wizyty lekarskiej. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca była zainteresowana ułożeniem indywidulanego programu szczepień dla dziecka. W związku z powyższym trudno uznać, że niewykonanie obowiązku wykonania szczepień u córki spowodowane było brakiem ułożenia przez lekarza indywidulanego kalendarza szczepień dla dziecka.

Należy również podkreślić, że wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia z 27 września 2023 r., przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Określony w załączniku 1 do rozporządzenia z 27 września 2023 r. okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego.

Z przedstawionych powyżej względów, jako niezasadne należało ocenić zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniej córki przez skarżącą.

W świetle powyższego brak podstaw do kwestionowania istnienia oraz wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a także stanowiska wierzyciela wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu.

W tych okolicznościach trafne jest stanowisko organu II instancji, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących na faktyczne istnienie przeciwwskazań skutkujących koniecznością odroczenia szczepień córki ze względu na stan zdrowia. Skarżąca próbuje w skardze i na etapie postępowania sądowego wykazać, że wykazuje wolę zaszczepienia dziecka. Niemniej jednak stan sprawy i dokumenty zgromadzone przez organ (w tym formularze zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych) wskazują, że skarżąca nie podejmuje realnych działań mających na celu wykonanie obowiązku szczepień ochronnych małoletniej córki. Wręcz przeciwnie z powyższego jednoznacznie wynika, że skarżąca z pełną świadomością uchyla się od poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżąca była wielokrotnie informowana o nałożonym na nią obowiązku, a jego niewykonanie stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego.

Podsumowując, w ocenie sądu, w okolicznościach sprawy wystawienie przez wierzyciela tytułu wykonawczego oraz wystąpienie przez wierzyciela do organu właściwego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego było uzasadnione. Z akt sprawy nie wynika, by w przypadku córki skarżącej stwierdzone zostały przeszkody do wykonania szczepień. W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że córka skarżącej nie została zaszczepiona, a z dokumentacji medycznej nie wynika by stwierdzono przeciwwskazania do szczepienia. W tej sytuacji obowiązek skarżącej poddania małoletniej szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny w dacie wystawienia upomnienia, a następnie wystawienia tytułu wykonawczego oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Obowiązek ten nie został wykonany do dnia wniesienia skargi, co wynika wprost z treści skargi i akt sprawy. Tym samym zarzuty skargi w przedmiocie braku wymagalności obowiązku, we wskazanym wyżej zakresie, są bezzasadne. Treść obowiązku poddania córki szczepieniom ochronnym przez skarżącą jest determinowana treścią powołanych wyżej przepisów tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy, w których ustawodawca posłużył się sformułowaniami odpowiednio: "poddawania się szczepieniom ochronnym" oraz "poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym".

W omówionych okolicznościach sprawy również zarzuty skargi co wskazanych przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 15, art.77 i art. 80 k.p.a. uznać należy za nietrafne. W ocenie Sądu organy podjęły wszelkie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Materiał dowodowy był pełny dla podjęcia rozstrzygnięcia, a stan faktyczny sprawy nie pozostawia wątpliwości, które na mocy art. 81a k.p.a. miałyby być rozstrzygnięte na korzyść strony. W obowiązującym stanie prawnym nie zachodzą także wątpliwości co do treści normy prawnej, o których mowa w art. 7a k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymogi art. 124 § 2 k.p.a., zawierając uzasadnienie faktyczne i prawne.

Końcowo należy zaznaczyć, że Sąd sporządził i dołączył do akt sądowych kserokopię zażalenia M. L., omyłkowo załączonego przez organ do akt administracyjnych sprawy ze skargi J. L. o sygn. akt III SA/Lu 536/24.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd skargę oddalił.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu – sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).