Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2108/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6540
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36 ust. 9 pkt 1, art. 36 ust. 6, art. 36 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2007 nr 63 poz 424
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - tekst jednolity
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Danuta Kania, Andrzej Góraj, Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2015 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentów – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej (dalej powołany jako IPN) Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu po rozpatrzeniu wniosku L.B. o ponowne rozpoznanie sprawy na podstawie art. 36 ust. 9 pkt 1 w zw. z art. 36 ust. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 424 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. wydaną z upoważnienia Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w W. przez Zastępcę Naczelnika Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w W., o odmowie udostępnienia sygnatur stanowiących zasób archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, a znajdujących się w zbiorze zastrzeżonym Instytutu, wymienionych we wniosku L.B. z dnia [...] grudnia 2011 r., złożonym na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej.

Powyższe rozstrzygniecie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu [...] grudnia 2011 r. L.B. skierował do Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN w W. wniosek o udostępnienie sygnatur dokumentów, dotyczących J.R., a znajdujących się w zbiorze zastrzeżonym Instytutu, w celu publikacji materiału prasowego, na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy o IPN. Wniosek został przekazany do Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN w W. pismem z dnia [...] grudnia 2011 r.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Dyrektor Oddziału IPN w W., działając na podstawie art. 105 § 1 Kpa w zw. z art. 43 ust. 1 ustawy o IPN umorzył postępowanie, wszczęte wnioskiem z dnia 3 grudnia 2011 r., o udostępnienie wykazu sygnatur stanowiących zasób archiwalny IPN, dotyczących J.R., a znajdujących się w zbiorze zastrzeżonym Instytutu. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Prezes IPN utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału IPN w W. W uzasadnieniu organ stwierdził, że skarżący prawidłowo został poinformowany przez organ pierwszej instancji o niemożności przeprowadzenia kwerendy archiwalnej w wyodrębnionym tajnym zbiorze zasobu archiwalnego IPN, dla potrzeb realizacji wniosku, złożonego w trybie art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy o IPN. Ponadto Prezes Instytutu wskazał, że przepisy ustawy o IPN nie przewidują trybu udostępniania samych sygnatur dokumentów znajdujących się w archiwum IPN, a w szczególności dokumentów pochodzących ze zbioru zastrzeżonego. Przepis art. 36 ust. 1 ustawy o IPN mówi bowiem o udostępnieniu dokumentów (a nie sygnatur) zgromadzonych przez IPN. Dlatego też żądanie wskazania sygnatur akt znajdujących się w wyodrębnionym zbiorze nie wszczyna ogólnego postępowania administracyjnego, gdyż przepisy ustawy o IPN nie przewidują trybu udostępniania sygnatur akt lub wydania w tej sprawie decyzji administracyjnej.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. L.B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa IPN.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1767/12 uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa IPN nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału IPN w Warszawie nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., wskazując w uzasadnieniu, że organy obu instancji dokonały wadliwej interpretacji przepisów prawa materialnego, dotyczącego udostępniania dokumentów. Żądanie L.B. dotyczące udostępnienia wykazu sygnatur stanowiących zasób archiwalny IPN, a znajdujące się w zbiorze zastrzeżonym IPN, winno zostać rozstrzygnięte merytorycznie, poprzez wydanie decyzji w trybie art. 36 ust, 6, a nie formalną decyzją o umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Sąd orzekł, iż postępowanie nie było bezprzedmiotowe, gdyż istniał podmiot, jak i przedmiot postępowania. Zdaniem Sądu sygnatury, których udostępnienia żąda skarżący są niewątpliwie częścią dokumentów, o których mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o IPN.

Prezes IPN wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1767/12, jednakże Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokiem z dnia 21 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 1517/13 skargę kasacyjną oddalił.

Dyrektor Oddziału IPN w W., ponownie rozpoznając wniosek L.B. z dnia [...] grudnia 2011 r. o udostępnienie wykazu sygnatur stanowiących zasób archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, dotyczących J.R., a znajdujących się w zbiorze zastrzeżonym Instytutu i stosując się do zaleceń Sądu wydał w dniu [...] maja 2014 r., decyzję nr [...], którą na podstawie art. 36 ust. 6 ustawy o IPN odmówił L.B. udostępnienia wykazu sygnatur stanowiących zasób archiwalny IPN, a znajdujących się w zbiorze zastrzeżonym Instytutu, wymienionych we wniosku z dnia [...] grudnia 2012 r., złożonym na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy o IPN.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że ze względu na szczególną ochronę zbioru zastrzeżonego, przewidzianą przepisami art. 39 ustawy o IPN, Instytut Pamięci Narodowej nie przeprowadza kwerend w zbiorze zastrzeżonym w celu realizacji wniosków naukowo - dziennikarskich. W związku z powyższym nie ma możliwości wskazania, czy znajdują się w nim dokumenty dotyczące J.R. i podania ich sygnatur.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r., skierowanym do Prezesa IPN L.B. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału IPN w W. oraz o przeprowadzenie kwerendy archiwalnej w zbiorze archiwalnym i w wypadku odnalezienia sygnatur udostępnienie dokumentów związanych z tymi sygnaturami.

W odwołaniu tym skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2007 r., sygn. K 2/07, przyznający dziennikarzom prawo wglądu do archiwów IPN, w oparciu o przepis art. 61 Konstytucji RP. Według odwołującego się, w związku z brakiem szczegółowej definicji zbiór zastrzeżony tworzony jest przez IPN i służby specjalne w sposób arbitralny. Wskazał, że zbiór może służyć ochronie osób publicznych, będących wcześniej współpracownikami reżimu totalitarnego, jakim był ustrój komunistyczny. Ochrona dawnych tajnych współpracowników, będących dzisiaj funkcjonariuszami publicznymi lub pełniącymi funkcje publiczne, podważa zaufanie obywateli do demokratycznego państwa prawa. L.B. uznał, że niezrozumiałe jest to, że ustawa o ujawnianiu dokumentów daje dziennikarzowi możliwość zapoznania się z aktami J.R., a ustawa o IPN w art. 36 zabrania sprawdzenia, czy akta dotyczące ww. znajdują się w zbiorze zastrzeżonym.

Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. Prezes IPN zwrócił się, na podstawie z art. 36 ust. 9 ustawy o IPN, do Rady IPN o zajęcie stanowiska w sprawie odwołania L. B. z dnia [...] czerwca 2014 r.

Rada IPN w postanowieniu nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. wyraziła opinię, iż należy utrzymać w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2014 r., wydaną z upoważnienia Dyrektora Oddziału IPN w W. przez Zastępcę Naczelnika Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w W., odmawiającą udostępniania sygnatur, stanowiących zasób archiwalny IPN, a znajdujących się w zbiorze zastrzeżonym Instytutu, wymienionych we wniosku L.B. z dnia [...] grudnia 2011 r., złożonym na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy o IPN. W ocenie Rady IPN przeprowadzenie kwerendy w zbiorze zastrzeżonym i udostępnienie sygnatur dokumentów ewentualnie odnalezionych, stanowiłoby naruszenie art. 39 ustawy o IPN. W związku z tym, zdaniem Rady IPN, Dyrektor Oddziału IPN w Warszawie prawidłowo odmówił udostępnienia sygnatur stanowiących zasób archiwalny IPN, a znajdujących się w zbiorze zastrzeżonym Instytutu.

Prezes IPN po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zgodził się z rozstrzygnięciem dokonanym przez organu I instancji oraz ze stanowiskiem Rady IPN, że dla potrzeb realizacji wniosku, złożonego w trybie art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy o IPN, nie przeprowadza się kwerendy w zbiorze zastrzeżonym IPN ze względu na ograniczenia wynikające z przepisu art. 39 ustawy o IPN. Przepis art. 39 ust. 1 stanowi, że odpowiednio Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Szef Agencji Wywiadu lub Minister Obrony Narodowej może zastrzec, na czas określony, że do określonych dokumentów nie może mieć dostępu żadna inna osoba poza wyznaczonymi przez nich przedstawicielami, jeżeli jest to konieczne dla bezpieczeństwa państwa. Organy innych służb specjalnych mogą występować z takim zastrzeżeniem za pośrednictwem odpowiednio Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Szefa Agencji Wywiadu. Dokumenty, o których mowa w ust. 1, stanowią wyodrębniony, tajny zbiór w archiwum IPN i podlegają szczególnej ochronie (art. 39 ust. 2 ustawy o IPN). Prezes Instytutu Pamięci, na wniosek odpowiednio Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Szefa Agencji Wywiadu lub na wniosek Ministra Obrony Narodowej, zatwierdza lub uchyla zastrzeżenie dostępu do określonych dokumentów (art. 39 ust. 4 ustawy o IPN). Samo zaś zastrzeżenie podlega ochronie zgodnie z przepisami o ochronie informacji niejawnych o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne" (art. 39 ust. 4 ww. ustawy).

Tak więc sama informacja, czy jakieś dokumenty znajdują się w zbiorze zastrzeżonym jest chroniona przepisami ustawy o ochronie informacji niejawnych. Ponadto organ należy wskazał na brzmienie art. 39a ustawy o IPN, który stanowi, że przepis art. 39 nie ogranicza uprawnień sądu i prokuratorów oddziałowej komisji w sprawach dotyczących zbrodni określonych w art. 1 pkt lit. a oraz uprawnień sądu w postępowaniu lustracyjnym i prokuratora Biura Lustracyjnego lub oddziałowego biura lustracyjnego, w związku z wykonywaniem czynności, o których mowa w art. 52e ust. 3a.

Organ uznał, że z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że dokumenty znajdujące się w zbiorze zastrzeżonym mogą być wykorzystywane jedynie w postępowaniach lustracyjnych i w sprawach zbrodni, określonych w art. 1 pkt 1 lit. a ustawy o IPN. Dla celów realizacji wniosków, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 3, tj. publikacji materiału prasowego nie przeprowadza się zaś kwerendy w zbiorze zastrzeżonym.

Dlatego też wniosek L.B. z dnia [...] grudnia 2011 r., złożony w trybie art. 36 ust. 3 ustawy o IPN o udostępnienie wykazu sygnatur dokumentów, dotyczących J.R, znajdujących się w zbiorze zastrzeżonym, został prawidłowo rozpatrzony przez organ I instancji, poprzez wydanie na podstawie art. 36 ust. 6 ustawy o IPN decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. bowiem zgodnie z art. 36 ust. 6 ustawy o IPN, Dyrektor oddziału Instytutu Pamięci, w drodze decyzji administracyjnej, odmawia udostępnienia dokumentów, o których mowa w ust. 1, jeżeli złożony wniosek nie spełnia warunków określonych w ust. 1-4 lub zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1, art. 37 lub art. 39.

Ponadto organ wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 1517/13, zgadzając się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że sygnatury są częścią dokumentów, o których mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o IPN stwierdził między innymi: że jeżeli nawet dokumenty te stanowią wyodrębniony, tajny zbiór w archiwum IPN i podlegają szczególnej ochronie wynikającej z art 39 ust. 2 ustawy o IPN to wniosek o ich udostępnienie powinien być rozstrzygnięty podjętą na podstawie art. 36 ust. 6 ustawy o IPN decyzją co do istoty sprawy.

Prezes IPN wskazał jednak, że w jego ocenie sygnatury nie są częścią dokumentów. Sygnatury są wyłącznie atrybutem jednostki archiwalnej. IPN przejęte na podstawie art. 25 ustawy o IPN dokumenty oznaczył nowymi, własnymi sygnaturami. Nie jest więc celowe występowanie z wnioskiem o udostępnieniu sygnatur jednostek archiwalnych, ponieważ sygnatury same w sobie nie zawierają żadnych treści przydatnych dla badań naukowych bądź publikacji materiału prasowego. Faktycznym celem złożenia wniosku przez L.B. było zapoznanie się z treścią ewentualnych dokumentów znajdujących się w zbiorze zastrzeżonym IPN dotyczących J.R., a nie poznanie tylko sygnatur dokumentów. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] czerwca 2014 r. L.B. wniósł o wydanie wnioskowanych sygnatur oraz udostępnienie w siedzibie IPN do wglądu wszelkich archiwaliów związanych z tymi sygnaturami. Tak więc słusznie Dyrektor Oddziału IPN w W. żądanie L.B. z dnia [...] grudnia 2011 r. potraktował jako wniosek, o którym mowa w art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy o IPN i po jego rozpatrzeniu wydał decyzję w trybie art. 36 ust. 6 ustawy o IPN.

Odnosząc się natomiast do twierdzenia strony, że Trybunał Konstytucyjny przyznał dziennikarzom prawo wglądu do wszystkich archiwaliów IPN łącznie z dokumentami znajdującymi się w zbiorze zastrzeżonym, Prezes IPN wskazał, iż taka rozszerzająca interpretacja jest nieuzasadniona. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 października 2005 r., K 31/04 uznał zgodność art. 39 ust. 2 i 4 ustawy o IPN z Konstytucja RP i podkreślił, że nie znajduje podstaw do zakwestionowania istnienie zbioru zastrzeżonego i co za tym idzie - do podważenia zasadności wyłączenia dostępu do niego komukolwiek spoza kręgu osób wymienionych w art. 39 ust. 1 i 5 ustawy o IPN. Ograniczenie prawa dostępu do tego rodzaju tajnego zbioru dokumentów jest podyktowane względem na dobro wspólne wszystkich obywateli (art. 1 Konstytucji), a przede wszystkim - ich bezpieczeństwem (art. 5), i z powodów absolutnie podstawowych dla prawidłowego funkcjonowania państwa i jego organów musi być respektowane w demokratycznym państwie prawnym.

Od powyższej decyzji L.B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia i zobowiązania Prezesa IPN do przeprowadzenia kwerendy w Zbiorze Zastrzeżonym IPN odpowiednio do wniosku z dnia [...] grudnia 2011 r., a następnie po jej dokonaniu w przypadku wyniku pozytywnego wydanie wnioskodawcy wnioskowanych sygnatur oraz udostępnienie w siedzibie IPN do wglądu wszelkich archiwaliów związanych z tymi sygnaturami.

Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, przez błędną interpretację i niewłaściwe ich zastosowanie - art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o IPN - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Wskazując, iż zaskarżona decyzja jest niesłuszna stwierdził, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2007 r. sygn. K 2/07 udostępniono dziennikarzom możliwość uzyskiwania wglądu do archiwaliów przechowywanych w IPN a wytworzonych przez organa bezpieczeństwa PRL. Trybunał Konstytucyjny uzasadnił przydzielenie dziennikarzom tego prawa w oparciu o art. 61 Konstytucji RP. Zdaniem skarżącego to uzasadnienie rozciąga się również na archiwalia znajdujące się pod szczególną ochroną zbioru zastrzeżonego przewidzianą przepisami art. 39 ustawy o IPN. W ocenie skarżącego niedopuszczalne jest twierdzenie, że duch uzasadnienia ww. wyroku TK z 2007 r. do niekonstytucyjności art. 36 nie rozciąga się na art. 39 ustawy, albowiem przesłanką do odmowy archiwaliów chronionych art. 39 ustawy, nie może być arbitralne stwierdzenie nawet legislatora, że część dokumentów musi posiadać walor szczególnej ochrony. Szczególnie ważnym jest tutaj to, że definicja "szczególnej ochrony zbioru zastrzeżonego" nie została do określona. W związku z brakiem szczegółowej i dokładnej definicji zbiór zastrzeżony tworzony jest przez IPN i służby specjalne w sposób arbitralny. W związku z tym taki zbiór może służyć ochronie osób publicznych, będących wcześniej współpracownikami reżimu totalitarnego, jakim był ustrój komunistyczny. L B. podkreślił, że nikt z obecnych funkcjonariuszy publicznych, w szczególności tych, co do których obecnie działające służby specjalne nie mają prawa ich pozyskiwać na nieoficjalnych tajnych współpracowników lub takich chronić o ile wcześniej pracowali nie może korzystać z dobrobytu jakim jest szczególny interes bezpieczeństwa państwa. Ochrona dawnych tajnych współpracowników, będących dzisiaj funkcjonariuszami publicznymi lub pełniącymi funkcje publiczne podważa zaufanie obywateli do demokratyczne państwa prawa. Wskazał również, że w międzyczasie w Republice Federalnej Niemiec, ale i Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej sądownictwo administracyjne orzekło, że nikt kto współdziałał z takim systemem jak np. nazizm, nie ma prawa ochrony przed ujawnieniem faktu takiej współpracy. L.B. podkreślił, że J.R. to funkcjonariusz publiczny i bez znaczenia jest fakt, że w obecnej chwili nie pełni on żadnej funkcji podlegającej lustracji, gdyż pełnił ją przez niemal 20 lal. Fakt zrezygnowania w 2007 r. przez J.R. w ubieganiu się o mandat poselski mógł być dyktowany tym, że w tej dacie dziennikarze otrzymali wgląd do dokumentów wytworzonych przez organa bezpieczeństwa PRL, a co za tym idzie lustracja stała się skuteczniejsza. Skarżący oświadczył, że nie rozumie dualizmu w ustawie o ujawnianiu, który w jednym przypadku mówi udostępnić dziennikarzowi akta J.R. (art. 30 ustawy) a w drugim art. 36 mówi, nie wolno sprawdzić zbioru zastrzeżonego, czy akta R. w nim przechowywane. W jego ocenie art. 39 ustawy o IPN w zw. z art. 7a ustawy lustracyjnej musi ustąpić konstytucyjnemu prawu ujawnienia informacji, która może wskazywać na to, że funkcjonariusz publiczny lub inna osoba nie pełniąca nawet funkcji publicznej, a działająca, np. w świecie mediów (np. J.R.) nie może być objęty ochroną, którą daje ustawa o IPN, tj. przechowywaniem jakichkolwiek danych w zbiorze wyodrębnionym.

W odpowiedzi na skargę Prezes IPN Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wniósł o jej oddalenie podtrzymując ustalenia poczynione w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że IPN rozpatrując wnioski złożone między innymi w trybie art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy o IPN musi brać pod uwagę przepis art. 39 ustawy o IPN, gdyż Trybunał Konstytucyjny nigdy nie zakwestionował zgodności tego przepisu z Konstytucją RP. Przy rozpatrywaniu wniosków w trybie art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy o IPN Prezes Instytutu Pamięci Narodowej nie kieruje się przepisami ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2013 r., poz. 1388).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w ¡stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Mając na uwadze powyższe kryteria kontroli sądowej stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja IPN utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Oddziału IPN w W., odmawiające udostępnienia skarżącemu wykazu sygnatur stanowiących zasób archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej dotyczących J.R., a znajdujących się w zbiorze zastrzeżonym Instytutu.

Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy o IPN dokumenty zgromadzone przez Instytut Pamięci udostępnia się w celu publikacji materiału prasowego, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 z późn. zm.), z upoważnienia redakcji albo wydawcy.

Stosownie do treści art. 36 ust. 2 ww. ustawy dokumenty, o których mowa w ust. 1, udostępnia się na pisemny wniosek, skierowany do dyrektora oddziału Instytutu Pamięci, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy.

Na podstawie zaś art. 36 ust. 6 ustawy o IPN, dyrektor oddziału Instytutu Pamięci, w drodze decyzji administracyjnej, odmawia udostępnienia dokumentów, o których mowa w ust. 1, jeżeli złożony i wniosek nie spełnia warunków określonych w ust. 1- 4 lub zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1, art. 37 lub art. 39.

Nie budzi wątpliwości, że sygnatury których udostępnienia domaga się skarżący są częścią dokumentów o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy o IPN. Zgodnie bowiem z art. 7 ustawy o IPN, dokumentami, w rozumieniu ustawy, są: 1) wszelkie nośniki informacji, niezależnie od formy przechowywania informacji, w tym w szczególności: akta, kartoteki, rejestry, pliki komputerowe, pisma, mapy, plany, filmy i inne nośniki obrazu, nośniki dźwięku i wszelkich innych form zapisu, a także kopie, odpisy i inne duplikaty tych nośników informacji; 2) niezbędne do analizy informacji środki pomocnicze, a w szczególności programy na użytek zautomatyzowanego przetwarzania danych. Zawarte w ww. przepisie prawa wyliczenie ma charakter przykładowy, o czym świadczy użyte w nim przez ustawodawcę określenie "w szczególności". Skoro dokumentami, w rozumieniu ustawy, są wszelkie nośniki informacji, niezależnie od formy przechowywania informacji, a sygnatura zawiera informacje o rodzaju sprawy, to za prawidłowe należy uznać zdaniem Sądu, iż sygnatura jest częścią dokumentów, o których mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o IPN.

Wskazać natomiast należy czego nie kwestionuje skarżący, iż przedmiotowe dokumenty znajdują się w zbiorze zastrzeżonym IPN. Tym samym prawidłowe jest stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji, iż dla potrzeb realizacji wniosku złożonego w trybie art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy o IPN nie przeprowadza się kwerendy w zbiorze zastrzeżonym Instytutu Pamięci Narodowej ze względu na ograniczenia wynikające z przepisu art. 39 ustawy o IPN. Przepis art. 39 ust. 1 stanowi, że odpowiednio Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Szef Agencji Wywiadu lub Minister Obrony Narodowej może zastrzec, na czas określony, że do określonych dokumentów nie może mieć dostępu żadna inna osoba poza wyznaczonymi przez nich przedstawicielami, jeżeli jest to konieczne dla bezpieczeństwa państwa. Organy innych służb specjalnych mogą występować z takim zastrzeżeniem za pośrednictwem odpowiednio Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Szefa Agencji Wywiadu. Dokumenty, o których mowa w ust. 1, stanowią wyodrębniony, tajny zbiór w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej i podlegają szczególnej ochronie (art. 39 ust. 2 ustawy o IPN). Prezes Instytutu Pamięci, na wniosek odpowiednio Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Szefa Agencji Wywiadu lub na wniosek Ministra Obrony Narodowej, zatwierdza lub uchyla zastrzeżenie dostępu do określonych dokumentów (art. 39 ust. 4 ustawy 3 IPN). Samo zaś zastrzeżenie podlega ochronie zgodnie z przepisami o ochronie informacji niejawnych o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne" (art. 39 ust. 4 ww. ustawy). Tak więc sama informacja, czy jakieś dokumenty znajdują się w zbiorze zastrzeżonym jest chronione przepisami ustawy o ochronie informacji niejawnych. Ponadto należy wskazać na brzmienie art. 39a ustawy o IPN, który stanowi, że przepis art. 39 nie ogranicza uprawnień sądu i prokuratorów oddziałowej komisji w sprawach dotyczących zbrodni określonych w art. 1 pkt 1 lit. a oraz uprawnień sądu w postępowaniu lustracyjnym i prokuratora Biura Lustracyjnego lub oddziałowego biura lustracyjnego w związku z wykonywaniem czynności, o których mowa w art. 52e ust 3a. Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że dokumenty znajdujące się w zbiorze zastrzeżonym mogą być wykorzystywane jedynie w postępowaniach lustracyjnych i w sprawach zbrodni określonych w art. 1 pkt 1 lit. a ustawy o IPN. Dla celów realizacji wniosków, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 3 tj. publikacji materiału prasowego nie przeprowadza się kwerendy w zbiorze zastrzeżonym.

W tej sytuacji zdaniem Sądu prawidłowo organ odmówił udostępnienia ww. dokumentów w oparciu o art. 36 ust. 6 ustawy o IPN.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.