Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 790/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-12-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1 w zw. z art. 124 ust. 1a
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 11 i art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Teza: Sytuacja w której decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości dotyczy całej nieruchomości podczas gdy decyzja ograniczająca korzystanie z tej nieruchomości dotyczy tylko jej części stanowi naruszenie art. 124 ust. 1 w zw. z art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami

TEZY

Sytuacja w której decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości dotyczy całej nieruchomości podczas gdy decyzja ograniczająca korzystanie z tej nieruchomości dotyczy tylko jej części stanowi naruszenie art. 124 ust. 1 w zw. z art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego "[...]" D., M. Spółka Jawna w S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu założenia napowietrznej linii elektroenergetycznej 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. 3. Zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego "[...]" D., M. Spółka Jawna w S. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona w następujących okolicznościach faktycznych.

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Starosta S. ograniczył sposób korzystania z nieruchomości położonej w obrębie B. N. gmina S., powiat s., województwo p., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr geod: [...] o pow. 0.3300 ha, [...] o pow. 0,1000 ha, [...] o pow. 0,1000 ha, [...] o pow. 0.0500 ha, objętych księgą wieczystą [...], [...], [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w S., stanowiących własność P. P. "L.'' D. , M. Spółka Jawna poprzez zezwolenie Spółce Polskie S. E. S.A. z siedzibą w K.– J. na założenie i przeprowadzenie przez wymienione działki dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV E. - Granica RP, w tym na podwieszenie napowietrznych przewodów linii elektroenergetycznej nad działką nr [...] obręb B. N., gdzie minimalna odległość przewodów od ziemi wynosi 13,4 m, a także na funkcjonowanie linii elektroenergetycznej 400 kV po jej wybudowaniu w pasie technologicznym o szerokości po 35 metrów od osi linii w każdą stronę, o powierzchni 0,0015 ha na działce nr [...], 0,0003 ha na działce nr [...], 0,0681 ha na działce [...], 0,0020 ha na działce [...] tj. o łącznej powierzchni 0,0719 ha. Decyzję wydano na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Konsekwencją tej decyzji, była kolejna decyzja Starosty S. z [...] maja 2014 r. nr [...] (stanowiąca przedmiot zaskarżenia w sprawie niniejszej), udzielająca Spółce Polskie S. E. S.A. z siedzibą w K. – J. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowych działek o łącznej powierzchni 0,5800 ha. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja została wydana na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosło P. P. "L."' D. M. Spółka Jawna i zarzuciło naruszenie:

1. art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 77 §1 oraz 80 k.p.a., poprzez dowolne ustalenie, że potrzeba zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, interes społeczny oraz wyjątkowo ważny interes wnioskodawcy uzasadniają:

- niezwłoczne zajęcie całej nieruchomości, położnej w obrębie B. N., gmina S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr geod.: [...] o pow. 0,3300 ha, [...] o pow. 0,1000 ha, [...] o pow. 0,1000 ha, [...] o pow. 0,0500 ha, tj. nieruchomości o pow. 0,5800 ha;

- niezwłoczne podwieszenie napowietrznych przewodów linii elektroenergetycznej nad działką nr [...] na wysokości min. 13,4 m od ziemi.

2. art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak realnego i adekwatnego uzasadnienia decyzji, a w szczególności - pozbawionego analizy jak najmniejszej uciążliwości decyzji ingerującej w konstytucyjnie chronione prawo własności;

3. art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 108 k.p.a., poprzez:

a) zezwolenie wnioskodawcy na niezwłoczne zajęcie całej nieruchomości o łącznej powierzchni 0,5800 ha, w celu założenia i przeprowadzenia przez tę nieruchomość dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej, w tym na podwieszenie napowietrznych przewodów linii elektroenergetycznej nad działką [...], pomimo że decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., ograniczająca sposób korzystania z tej nieruchomości, dotyczy wyłącznie części tej nieruchomości (0,0719 ha),

b) wszczęcie postępowania dotyczącego zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (art. 124 ust. 1a ustawy) przed wydaniem decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1 ustawy).

Wskazując na powyższe strona odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i odmowę wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, ewentualnie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewoda P. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I – instancyjne. W uzasadnieniu podano, że dodany mocą ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (DZ.U. nr 206, poz. 1590) art. 124 ust. 1a przesądził o obligatoryjnym wydaniu decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości w przypadkach, gdy wywłaszczenie polega na czasowym ograniczeniu korzystania z nieruchomości. Ponadto przepis ten rozszerzył katalog przesłanek uprawniających do wydania takiej decyzji o przypadki uzasadnione ważnym interesem gospodarczym - sytuacja ta nie jest objęta art. 108 k.p.a. - a jest niezmiernie ważna z punktu widzenia, np. inwestycji finansowanych ze środków unijnych. Ze względu na doniosłość inwestycji celu publicznego przesądzono, że w przypadku wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, decyzji tej obligatoryjnie nadawany jest rygor natychmiastowej wykonalności. Organ odwoławczy podał, że w przedmiotowej sprawie został spełniony warunek formalny, albowiem przed wydaniem decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości została wydana decyzja ograniczająca sposób korzystania z tej nieruchomości. Nadto w ocenie organu odwoławczego wydanie zaskarżonej decyzji było uzasadnione ważnym interesem społecznym oraz wyjątkowo ważnym interesem wnioskodawcy. Podano, że projekt dotyczący budowy linii elektroenergetycznej 400 kV E. - Granica RP jest współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej i ma zostać zrealizowany do końca 2015 r., przy czym roboty budowlane powinny zakończyć się najpóźniej w połowie 2015 r. Jednym z warunków rozliczenia przez wnioskodawcę dofinansowania ze środków unijnych jest terminowe zrealizowanie całości projektu. W razie przekroczenia końcowego terminu realizacji projektu wnioskodawca może zostać zobowiązany do zwrotu części lub całości kwoty dofinansowania. Budowa powyższej linii elektroenergetycznej ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego wschodniego rejonu Unii Europejskiej, a ponadto ma status projektu priorytetowego o istotnym znaczeniu dla Unii Europejskiej. W przypadku niewydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, opóźni się postępowanie o uzyskanie pozwolenia na budowę, a tym samym możliwość przystąpienia do realizacji inwestycji oraz termin jej zakończenia. Nadto wydanie decyzji było uzasadnione ważnym interesem gospodarczym, bowiem środki pozyskane z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, Priorytet X, Działanie 10.1) należą do środków publicznych w rozumieniu art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy o finansach publicznych. W konkluzji organ powołując się na wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 marca 2013 r. II SA/Kr 88/13 podał, że pokrycie ze środków Unii Europejskiej kosztów realizacji inwestycji leży w interesie społecznym oraz stanowi ważny interes strony i ważny interes gospodarczy, uzasadniający wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.

Skargę do sądu administracyjnego od tej decyzji wniosło P. P. "L." D. M. Spółka Jawna i powtórzyło zarzuty odwołania a mianowicie zarzuciło naruszenie:

1. art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 77 §1 oraz 80 k.p.a., poprzez dowolne ustalenie, że potrzeba zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, interes społeczny oraz wyjątkowo ważny interes wnioskodawcy uzasadniają:

- niezwłoczne zajęcie całej nieruchomości, położnej w obrębie B. N., gmina S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr geod.: [...] o pow. 0,3300 ha, [...] o pow. 0,1000 ha, [...] o pow. 0,1000 ha, [...] o pow. 0,0500 ha, tj. nieruchomości o pow. 0,5800 ha;

- niezwłoczne podwieszenie napowietrznych przewodów linii elektroenergetycznej nad działką nr [...] na wysokości min. 13,4 m od ziemi.

2. art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak realnego i adekwatnego uzasadnienia decyzji, a w szczególności - pozbawionego analizy jak najmniejszej uciążliwości decyzji ingerującej w konstytucyjnie chronione prawo własności;

3. art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 108 k.p.a., poprzez:

a) zezwolenie wnioskodawcy na niezwłoczne zajęcie całej nieruchomości o łącznej powierzchni 0,5800 ha, w celu założenia i przeprowadzenia przez tę nieruchomość dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej, w tym na podwieszenie napowietrznych przewodów linii elektroenergetycznej nad działką [...], pomimo że decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., ograniczająca sposób korzystania z tej nieruchomości, dotyczy wyłącznie części tej nieruchomości (0,0719 ha),

b) wszczęcie postępowania dotyczącego zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (art. 124 ust. 1a ustawy) przed wydaniem decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1 ustawy).

Wskazując na powyższe naruszenia strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wywiedziono, że skoro decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości ściśle określa zakres ograniczenia prawa własności, a z treści tej decyzji w sposób jasny wynika jednoznaczny przebieg inwestycji i zakres uszczuplenia władztwa - wyłącznie w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji, tj. co do o pow. 0,0719 ha - nie sposób przyjąć, że organ uprawniony był do zezwolenia inwestorowi na niezwłoczne zajęcie całej nieruchomości stanowiącej własność strony skarżącej, tj. działek oznaczonych nr geod. [...], [...] oraz [...], położonych w miejscowości B. N., gmina S., o łącznej pow. 0,5800 ha. Podniesiono, że zaskarżona decyzja swoim zakresem obejmuje obszar ponad 8 – krotnie większy niż decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości. Strona skarżąca zarzuciła, że inwestor nie wykazał, że zajęcie całej nieruchomości o pow. 0,5800 ha jest konieczne z uwagi na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenie gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, bądź ważny interes gospodarczy, co wprost stanowi o naruszeniu art. 124 ust. 1a u.g.n. Nadto przesłanki, które legły u podstaw zezwolenia inwestorowi na niezwłoczne zajęcie całej nieruchomości nie znalazły odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji obu instancji.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja wydana w sprawie zezwolenia inwestorowi na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, której własność przysługuje stronie skarżącej.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.), określanej dalej skrótem u.g.n. Zgodnie z tym przepisem w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może zostać udzielone tylko po uprzednim wydaniu decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości. Oznacza to, że decyzja umożliwiająca zajęcie nieruchomości jest rozstrzygnięciem zależnym od decyzji ograniczającej korzystanie z tej nieruchomości. Innymi słowy można zezwolić na niezwłoczne zajęcie nieruchomości tylko w takim zakresie w jakim uprzednio ograniczono korzystanie z niej.

Dyspozycja art. 124 ust. 1 u.g.n. stanowi o obowiązku precyzyjnego określenia obszaru nieruchomości, na którym następuje ograniczenie prawa właściciela do nieruchomości. Wskazuje na to brzmienie zdania drugiego art. 124 ust. 1, według którego, ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wymóg zachowania zgodności ograniczenia korzystania nieruchomości z planem miejscowym lub z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego odnosi się przede wszystkim do obszaru nieruchomości, który objęty został przeznaczeniem pod budowę publicznych urządzeń infrastruktury technicznej lub na którym ustalona została lokalizacja tego typu inwestycji. Tylko bowiem wobec takiej części obszaru nieruchomości może być wydana decyzja o zezwoleniu na jej zajęcie, który to obszar jest niezbędny dla posadowienia na nim tych urządzeń oraz wykonania związanych z tym posadowieniem robót budowlanych (patrz: M. Wolanin, op. cit. s. 780; uzasadnienie wyroku NSA z 27 kwietnia 2009 r., I OSK 664/08, pub. baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości dotyczy całej nieruchomości położnej w obrębie B. N., gmina S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr geod.: [...] o pow. 0,3300 ha, [...] o pow. 0,1000 ha, [...] o pow. 0,1000 ha, [...] o pow. 0,0500 ha, tj. nieruchomości o pow. 0,5800 ha, podczas gdy decyzja ograniczająca korzystanie z tej nieruchomości dotyczy tylko jej części o powierzchni 0, 0719 ha. Takie działanie organu narusza przepisy prawa materialnego – art. 124 ust. 1 w zw. z art. 124 ust. 1a u.g.n. i czyni zasadnym zarzut skargi w tym zakresie.

Nadto, w ocenie Sądu, zasadnym jest zarzut naruszenia art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., albowiem pomimo podnoszenia w odwołaniu zarzutu dotyczącego naruszenia art. 124 ust. 1a u.g.n. poprzez zezwolenie na niezwłoczne zajęcie całej nieruchomości pomimo że decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., ograniczająca sposób korzystania z tej nieruchomości, dotyczyła wyłącznie jej części, organ odwoławczy nie odniósł się do tego naruszenia w uzasadnieniu swojej decyzji.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy, kierując się przedstawionymi uwagami Sądu, w trybie art. 136 k.p.a., we własnym zakresie prawidłowo ustali powierzchnię nieruchomości podlegającą niezwłocznemu zajęciu i wyda decyzję co do istoty sprawy. W ocenie Sądu, ustalenie powyższej okoliczności nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie wymagającym wydania decyzji kasacyjnej. Prawidłowa powierzchnia nieruchomości właściwie wynika z treści decyzji ograniczającej sposób korzystania z niej (jak wykazano powyżej decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości i decyzja o niezwłocznym jej zajęciu są decyzjami związanymi). Tym samym stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie w tym zakresie tylko przez organ odwoławczy nie będzie stanowić naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.).

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) uchylono zaskarżona decyzję. W pkt. 2 wyroku orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania sądowego od organu na rzecz strony skarżącej orzeczono w oparciu o art. 200 ww. ustawy. Do kosztów zaliczono wpis sądowy (200 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru (240 zł) - § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2103 r., poz. 490).