Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 136/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 17, ust. 1, ust. 1b
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Maria Mikolik /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 22 listopada 2023 r. nr SKO.4111/954/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 14 września 2023 r. nr GOPS.5221.22.2022; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego M. K. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 136/24

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M.K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 22 listopada 2023 r. nr SKO.4111/954/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, która legitymuje się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Jak wynika z akt sprawy, M.K. zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matka Z.K.

Decyzją z 24 maja 2023r. nr GOPS.5221.22.2022 odmówiono Skarżącemu prawa do świadczenie pielęgnacyjnego. W wyniku odwołania Skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie decyzją z 16 sierpnia 2023r. nr SKO.4111/550/2023 uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wójt Gminy C. decyzją z dnia 14 września 2023 r. nr GOPS.5221.22.2022 odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że M.K. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia, gdyż nie ustalona data powstania niepełnosprawność matki wyklucza przyznanie świadczenia, nadto opieka nie jest sprawowana w sposób stały, gdyż Z.K. nie wymaga stałej opieki.

Od powyższej decyzji odwołał się M.K. reprezentowany przez pełnomocnika wykazując, iż świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać przyznane, gdyż wnioskodawca opiekuje się matką całodobowo, a termin powstania niepełnosprawności nie ma znaczenia przy ustaleniu prawa do świadczenia.

SKO w Rzeszowie opisaną na wstępie decyzją, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) i art. 17 oraz 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: u.ś.r.) utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu SKO wskazało, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. K 38/13, że niedokonanie przez ustawodawcę zmiany treści art. 17 ust.1b ustawy zgodnie z wyrokiem TK powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu od tej daty wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek badać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiającego uzyskanie tego świadczenia. Zatem art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia.

Natomiast analiza sytuacji prawnej, przez wzgląd na ustalania dowodowe dokonane przez organ pierwszej instancji w zakresie stanu zdrowia matki wnioskodawcy wskazuje w ocenie SKO, że matka nie jest osobą leżącą, porusza się samodzielnie, sama się ubiera, samodzielnie spożywa posiłki, samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne, samodzielnie dba o codzienną higienę. Natomiast opieka ogranicza się do sporządzenia posiłków i kąpieli raz w tygodniu. Z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Faktycznie czynności podejmowane przez wnioskodawcę ograniczają się do sporządzenia posiłków i pomocy w co tygodniowej kąpieli. Wykonywanie zwykłych czynności życiowych jak gotowanie, pranie czy sprzątanie może być realizowane podczas opieki nad matką w godzinach popołudniowych. Czynności powyższe byłyby przecież wykonywane przez stronę, nawet wtedy, kiedy opieka nie byłaby sprawowana. SKO wzięło pod uwagę, że matka jest osobą bliską, nad którą opieka powinna być świadczona w ramach obowiązku alimentacyjnego, bez potrzeby przyznawania dodatkowego świadczenia.

M.K., reprezentowany przez fachowego pełnomocnika wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 22 listopada 2023 r. SKO.4111/954/2023 zarzucając naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.:

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez Organ, że zakres opieki świadczony przez Skarżącego nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia - opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej;

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że brak jest związku pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącego a sprawowaniem przez Niego opieki nad mamą podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo — skutkowy istnieje.

Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki Skarżącego nad matką, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i brakiem podejmowania przez organy działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu Strony.

W oparciu o ww. zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak również o uchylenie decyzji organu I instancji, o zobowiązanie Organów I i Il instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że sprawuje opiekę nad niepełnosprawną mamą Z.K. Niepełnosprawność mamy Skarżącego nie jest kwestią sporną. Wątpliwości Organu nie budzi również okoliczność sprawowania opieki przez Skarżącego nad osobą niepełnosprawną oraz, że Skarżący należy do kategorii osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym względem mamy. Odnośnie przyczyny, dla której Organy odmówiły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Skarżący podniósł, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną, co w niniejszej sprawie zachodzi, a opieka ta w sposób oczywisty stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej przez Skarżącego. Z niekwestionowanego w sprawie wywiadu środowiskowego wynika, że Z.K. wymaga pomocy w większości codziennych czynnościach, które są niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W ocenia pracownika socjalnego M.K. nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, gdyż zapewnia jej całodobową opiekę. Pomimo jednoznacznych wniosków pracownika socjalnego co do opieki i jej zakresu - który to bezpośrednio poznał sytuację życiową Strony — Organ w sposób nieuprawniony uznał, że częściowa samodzielność Z.K. i fakt niekorzystania przez ww. z pampersów świadczy o braku pełnej opieki.

W odpowiedzi na skargę SKO w Rzeszowie wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga podlega uwzględnieniu, gdyż Sąd nie podzielił oceny Organów co do charakteru opieki sprawowanej przez Skarżącego nad jego matką.

W niniejszej sprawie Organ I instancji stwierdził, że przesłanką negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest brak daty ustalenia niepełnosprawności Z.K. Po drugie uznał, że zakres opieki sprawowanej przez Skarżącego nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia choćby na część etatu.

Kolegium w zaskarżonej decyzji prawidłowo stwierdziło, że przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może stanowić moment powstania niepełnosprawności matki Skarżącego. Kolegium utrzymało w mocy negatywne dla Skarżącego rozstrzygnięcie uznając, że sprawowana opieka nad matką nie spełnia wymogów opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Kontrolując zaskarżoną decyzję SKO w Rzeszowie stwierdzić należy, że Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego w zakresie dotyczącym przesłanki negatywnej, związanej z momentem powstania niepełnosprawności. Odnośnie art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy bowiem przypomnieć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wobec powyższego wyroku Trybunału, w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dorosłą osobą niepełnosprawną należy pominąć kryterium daty powstania niepełnosprawności. Wniosek taki wyprowadza się z brzmienia art. 190 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP, z którego wynika, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, wchodząc w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał nie określi innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego - co w przypadku istotnej w sprawie regulacji nie miało miejsca. Powyższe oznacza, że od 23 października 2014 r., kiedy to weszło w życie przedmiotowe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2017r., I OSK 1079/17, z 11 lipca 2017r. I OSK 5 1600/16, powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd nie podzielił stanowiska Organu I instancji oraz Kolegium kwestionującego, że Skarżący sprawuje stałą i bezpośrednią opiekę nad matką.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy z [...] listopada 2022r. Nr akt [...] Z.K. ma stwierdzoną trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji.

Zgodnie z art. 3 pkt 21 u.ś.r. znaczny stopień niepełnosprawności oznacza :

a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,

b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach,

d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów,

e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 31 grudnia 2004 r. w sprawie orzecznictwa lekarskiego w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2005 r. Nr 6, poz. 46) jeżeli stwierdzone naruszenie sprawności organizmu powodujące całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powoduje także niezdolność do samodzielnej egzystencji, orzeka się o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Natomiast według art. 4 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 100 z późn. zm.) do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację. Jednym z kryteriów przyznania znacznego stopnia niepełnosprawności, zgodnie z § 29 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 857) jest konieczność sprawowania opieki - co oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwianiu kontaktów ze środowiskiem.

Zarówno z zasad doświadczenia życiowego jak i woli prawodawcy wynika, że prowadzenie gospodarstwa domowego - w tym przygotowywanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie domu, czy robienie zakupów są czynnościami niezbędnymi dla prawidłowego funkcjonowania osób wymagających opieki i wchodzą w zakres prawidłowo sprawowanej opieki (zob. wyroki WSA w Gdańsku z 10 lutego 2022r., sygn. akt III SA/Gd 967/21, z 8 kwietnia 2021 r., III SA/Gd 1203/20; dostępne w bazie CBOSA). Cały zakres wymienionych w § 29 ust. 1 ww. rozporządzenia czynności składa się na sprawowanie opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 699/21, dostępny w CBOSA).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 maja 2020 r. (sygn. akt I OSK 1854/19, Lex nr 3300984) wyjaśnił, że treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka. W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że Skarżący sprawuje osobistą opiekę nad matką, z którą wspólnie zamieszkuje, co potwierdza rodzinny wywiad środowiskowy.

Należy również wskazać, że opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie dotyczy wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 996/21, zob. także wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 795/20, dostępny w CBOSA).

Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. dla spełnienia warunku sprawowania opieki stałej lub długotrwałej nie wymaga wspólnego zamieszkiwania opiekuna i podopiecznego, jak również nie wymaga sprawowania opieki w sposób ciągły, codziennie, bez jakiejkolwiek przerwy i w zasadzie przez całą dobę. Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt I OSK 2178/20 (Lex nr 3243328) wymóg ten nie jest również związany z żadnym etatowym (godzinowym) sprawowaniem opieki. Codzienne wielogodzinne świadczenie pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego i sprawowanie opieki może stanowić przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile nie pozwala na podejmowanie pracy zarobkowej. Są to okoliczności, które wymagają każdorazowo dokładnego sprawdzenia i uzasadnienia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego obok faktycznie realizowanej opieki i pomocy, istotna pozostaje także gotowość osoby ubiegającej się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do udzielenia pomocy osobie niepełnosprawnej w zależności od jej aktualnych potrzeb oraz stanu zdrowia. Permanentny stan takiej gotowości uniemożliwiałby podejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Również w wyroku z 7 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1049/19 (Lex nr 3047268) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku zamieszkiwania opiekuna z osobą nad którą sprawowana jest opieka, ani też od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę.

W niniejszej sprawie Organ I instancji przeprowadził dwa wywiady środowiskowe, które zawierają sprzeczne wnioski w zakresie charakteru sprawowanej opieki. W trakcie pierwszego wywiadu środowiskowego z 27 kwietnia 2023r. ustalono, że Skarżący mieszka w jednym domu z matką, nie jest w stanie podjąć zatrudnienia w związku z tym że zapewnia całodobową opiekę swojej niepełnosprawnej mamie, która jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Matka Skarżącego ze względu na liczne choroby w tym niepełnosprawność ruchową wymaga pomocy w większości codziennych czynności dnia codziennego, które niezbędne są do zaspokojenia potrzeb życiowych. Ustalenia z ww. wywiadu środowiskowego współgrają z oświadczeniem Skarżącego z 28 sierpnia 2023r., złożonym w obecności pracownika socjalnego, w którym wskazał, że opiekuje się mamą 10 godzin dziennie. W ramach opieki wykonuje opisane tam czynności związane z utrzymaniem higieny osobistej, w tym pomoc przy myciu porannym, wieczornym, prowadzeniu do łazienki, kąpieli, wykonuje masaże, przypomina i podaje leki, podaje posiłki, wykonuje opisane czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Z kolei w wywiadzie środowiskowym, przeprowadzonym również 28 sierpnia 2023r. ustalono na jakie schodzenia cierpi matka Skarżącego i zawarto sprzeczne z ww. oświadczeniem twierdzenia co do zakresu opieki Skarżącego. Stwierdzono, że syn raz w tygodniu pomaga matce w kąpieli i przygotowuje oraz podaje posiłki – codziennie. Oprócz tego wykonuje czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Stwierdzono również, że matka Skarżącego nie jest osobą leżącą, nie korzysta z pampersów, powoli ale sama się ubiera ponieważ ma schorowane ręce i drętwieją jej palce.

Odnosząc się do ww. ustaleń wskazać należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest ograniczone do osób niepełnoprawnych leżących, czy też pampersowanych. Kluczowe w tym zakresie jest orzeczenie Lekarza orzecznika, w który w oparciu o ustalenia medyczne wskazuje na trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji. Orzeczenie o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji znajduje również potwierdzenie w pierwszym wywiadzie środowiskowym oraz w ww. oświadczeniu Skarżącego, złożonym w obecności pracownika socjalnego. W tej sytuacji Organy w sposób nieuprawniony oparły ustalenia w zakresie rodzaju i charakteru sprawowanej opieki wyłącznie na drugim wywiadzie środowiskowym, który w istocie zawiera opis szeregu chorób matki Skarżącego, wskazuje, że nie jest ona osobą leżącą, jest w stanie korzystać z toalety, jak również samodzielnie spożywa posiłki. Opisuje zakres opieki wykonywanej przez Skarżącego, przy czym w dołączonym do wywiadu oświadczeniu Skarżącego wskazuje on jeszcze na pozostałe czynności opiekuńcze, jakie wykonuje przy matce. Organy nie oceniły w sposób należyty wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie a więc łącznie pierwszego i drugiego wywiadu środowiskowego, ww. oświadczenia Skarżącego oraz orzeczenia o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. W ocenie Sądu zgromadzone w sprawie dowody oceniane łącznie prowadzą do stwierdzenia, że Skarżący sprawuje opiekę, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. opieką stałą w związku z trwałą niezdolnością do samodzielnej egzystencji, czego wymaga art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku.

W związku z powyższym Organ I instancji rozpoznając sprawę ponownie na podstawie art. 153 P.p.s.a. związany będzie przedstawioną powyżej oceną prawną co do tego, że data ustalenia niepełnosprawności nie może stanowić przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz, że Skarżący sprawuje nad matką stałą opiekę, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm.) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

Ponadto stosownie do art. 63 ust. 2 ww. ustawy, osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.

Mając na względzie powyższe przepisy przejściowe związane ze zmianą zasad wspierania osób niepełnosprawnych i ich opiekunów stwierdzić należy, że o możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przesądza spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 u.ś.r. do 31 grudnia 2023r. W niniejszej sprawie Skarżący złożył wniosek 13 kwietnia 2023r. a zatem spełnienie przesłanek na dzień złożenia wniosku stosownie do art. 24 ust. 2 z uwzględnieniem ust. 2a u.ś.r., umożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r.

Uznając więc, że w niniejszej sprawie doszło do istotnego naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. Sąd na podstawie art. 200, art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) zasądził na rzecz Skarżącego od Organu zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.