Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 643/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 53a, art. 72a
journal: Dz.U. 2023 poz 682
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 09 listopada 2023 r. sprawy ze skargi R. O. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 24 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 24 sierpnia 2023 r. ([...]) Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "WWINB" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu zażalenia R. O., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z 23 czerwca 2023 r. ([...]) o odmowie wszczęcia postępowania.

Zaskarżone postanowienie WWINB, jak wynika z jego uzasadnienia, zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

W dniu 12 czerwca 2023 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. (zwanego dalej "PINB" lub "organem I instancji") wpłynęło żądanie R. O. (zwanego dalej "Wnioskodawcą" lub "Skarżącym") wszczęcia postępowania w sprawie budowy z istotnymi odstępstwami oraz samowoli użytkowej budynku inwentarskiego oraz wiaty na działce położonej w. , nr ewid. działki [...].

Wcześniej PINB, w dniu 16 kwietnia 2021 r., wszczął z urzędu postępowanie administracyjne dotyczące przebudowy budynku inwentarskiego oraz wiaty w związku z uchyleniem przez Starostę G. (zwanego dalej "Starostą") decyzji z 17 kwietnia 2019 r. ([...]) w sprawie zmiany pozwolenia na budowę nr [...] obejmującego zmianę pozwolenia na przebudowę budynku inwentarskiego oraz wiaty, usytuowanej na działce nr ewid. [...] zlokalizowanej w Ł. gm. P. (decyzja Starosty z 05.01.2021 r. znak: [...], utrzymana w mocy decyzją Wojewody W. z 01.03.2023 r. znak: [...]).

W konsekwencji PINB, przywołanym wyżej postanowieniem z 23 czerwca 2023 r. wydanym na podstawie art. 123 § 1 i art. 61a § 1 k.p.a., orzekł "odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie strony Pana R. O. [...] w sprawie «budowy z istotnymi odstępstwami oraz samowoli użytkowej» dot. budynku inwentarskiego oraz wiaty na nieruchomości położonej w Ł. nr ewid. działki [...], będącej własnością Pana M. S. [...], z uwagi na fakt, że w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy".

Zażalenie na to postanowienie złożył Wnioskodawca.

Utrzymując w mocy ww. postanowienie PINB – przywołanym na wstępie postanowieniem z 24 sierpnia 2023 r. – WWINB wyjaśnił w uzasadnieniu, że organ w postanowieniu wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. nie może zawrzeć wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, gdyż jego zadaniem jest wyłącznie zbadanie przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania, obejmujących dwie niezależne kategorie: (i) nielegitymowanie się przez wnioskodawcę interesem prawnym oraz (ii) inne uzasadnione przyczyny, do których zalicza się m.in. sytuacje, gdy w sprawie, której dotyczy wniosek, toczy się już postępowanie administracyjne. Dalej WWINB wskazał, że w wydanym postanowieniu organ I instancji nie analizował, czy podanie pochodzi od strony, lecz odmówił wszczęcia postępowania w sprawie "budowy z istotnymi odstępstwami oraz samowoli użytkowej" dot. budynku inwentarskiego oraz wiaty z uwagi na fakt, że w tej sprawie postępowanie administracyjne (naprawcze) już się toczy. Odnosząc się zaś do "samowoli użytkowej", na którą wskazywał Wnioskodawca w swym podaniu, WWINB wyjaśnił, że inwestor robót budowlanych na przedmiotowej działce dokonał formalnego i skutecznego zakończenia budowy, co potwierdzają dokumenty i rejestry znajdujące się w posiadaniu PINB, których kopię pozyskał WWINB. Uchylenie pozwolenia na budowę budynku, którego budowa została zakończona w sposób formalny, nie oznacza nielegalnego użytkowania tak powstałego budynku. Wobec tego WWINB stanął na stanowisku, że PINB prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania na wniosek Skarżącego, bowiem toczące się już postępowanie administracyjne oraz dokonanie skutecznego zawiadomienia o zakończeniu budowy bez wątpienia są "inną uzasadnioną przyczyną", o której mowa w art. 61a k.p.a. Odnosząc się z kolei do twierdzeń zażalenia, WWINB wyjaśnił, że niniejszym postępowaniem nie przesądza, czy Wnioskodawca winien być stroną postępowania, oraz że nie jest to konieczne, gdyż aby organ mógł odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., wystarczające jest ziszczenie się choćby jednego z warunków pozwalających na odmowę wszczęcia postępowania. Ponadto, "na marginesie", WWINB wskazał na treść art. 53a, zgodnie z którym postępowania dotyczące samowolnie wykonywanych robót budowlanych wszczyna się z urzędu, co – jak zaznaczył organ II instancji – miało miejsce, bowiem trwające postępowanie naprawcze zostało wszczęte z urzędu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisane postanowienie WWINB złożył R. O., reprezentowany przez r.pr. G. W., który wniósł o:

1. uwzględnienie skargi przez WWINB w trybie autokontroli poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie nowego orzeczenia,

2. uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia PINB przez Sąd, w razie nieuwzględnienia skargi przez organ w trybie autokontroli,

3. zasądzenie od WWINB na rzecz Skarżącego kosztów postępowania [wynagrodzenia pełnomocnika – 480 zł (1 x stawka minimalna), kosztów sądowych – wpisu 100 zł, kosztów udzielonego pełnomocnictwa – opłaty skarbowej 17 zł].

Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił następujące naruszenie prawa:

. art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego (w skrócie "p.b.") przez jego zastosowanie z przyczyn przedmiotowych,

. art. 124 § 2 k.p.a. (PINB) oraz art. 125 § 3 k.p.a. (WWINB) polegające na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia – nie odniesieniu się do zarzutów podniesionych w zażaleniu,

. zasad ogólnych k.p.a., w szczególności:

- art. 7 polegające na nie wyjaśnieniu dokładnym stanu faktycznego i prawnego sprawy,

- art. 8 polegające na prowadzeniu postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej (organy, i to obu instancji ukryły istotne informacje dotyczące postępowania wszczętego z urzędu),

- art. 9 polegające na nienależytym i wyczerpującym poinformowaniu Skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków (poinformowanie Skarżącego o szczegółach postępowania prowadzonego z urzędu umożliwiłoby jemu np. wniesienie żądania wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.),

- art. 10 polegające na nie umożliwieniu zapoznania się z aktami sprawy postępowania prowadzonego z urzędu przed wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.

W uzasadnieniu skargi jej autor zreferował treść motywów zażalenia na postanowienie PINB, w których w szczególności zostało wytknięte, że Skarżący nie został zawiadomiony o wszczęciu postępowania z urzędu w dniu 16 kwietnia 2021 r. Przy tym organ nawet nie ujawnił, jaki jest znak (sygnatura) owego postępowania. Nie wyjaśnił też, dlaczego owo postępowanie toczy się bez udziału Skarżącego, i dlaczego do tej pory (przez ponad 2 lata) sprawa nie została załatwiona. Pomimo istotnych odstępstw, budynki są użytkowane, jakby wszystko było zgodne z prawem. Skoro w ocenie organu postępowanie dotyczące samowolnego użytkowania jest odrębnym postępowaniem, to dlaczego organ nie wszczął postępowania w tej sprawie. Wyjaśnienie, że budowa została formalnie zakończona, nie przekonuje Skarżącego. Dalej autor skargi zarzucił, że WWINB nie odniósł się do zarzutów zażalenia, gdyż:

- zataił znak sprawy postępowania wszczętego 16 kwietnia 2021 r.;

- nie wyjaśnił, dlaczego Skarżący nie uczestniczył we wszczętym postępowaniu (nie wystąpił o wyjaśnienie tej kwestii do PINB);

- wskazał, że "budynek inwentarski jest przedmiotem postępowania naprawczego", lecz nie wyjaśnił, jak to możliwe, że inwestor dokonał formalnego i skutecznego zgłoszenia zakończenia budowy, skoro toczy się postępowanie naprawcze.

W ocenie autora skargi legitymacja procesowa Skarżącego w przedmiotowej sprawie została ostatecznie i prawomocnie przesądzona – patrz sygn. akt IV SA/Po 1247/20.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm., w skrócie "p.p.s.a.").

Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (pkt 2 ab initio) – a takim jest niewątpliwie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, co wprost wynika z art. 61a § 2 k.p.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z 24 sierpnia 2023 r. ([...]), utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z 23 czerwca 2023 r. ([...]) o odmowie wszczęcia na żądanie R. O. postępowania w sprawie "budowy z istotnymi odstępstwami oraz samowoli użytkowej" dot. budynku inwentarskiego oraz wiaty zlokalizowanych na nieruchomości położonej w. (działka nr ewid. [...]), gm. P..

Podstawę prawną zaskarżonych decyzji stanowił przede wszystkim art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z póżn. zm.; w skrócie "k.p.a."), zgodnie z którym: "Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio."

Nie ulega wątpliwości, że postanowienie wydane w trybie art. 61a § 1 k.p.a. ma charakter formalny, a nie merytoryczny. Organ nie rozstrzyga w nim bowiem sprawy co do jej istoty, ani nawet nie prowadzi przed jego wydaniem postępowania administracyjnego zmierzającego do wyjaśnienia sprawy. Wskazane w art. 61a § 1 k.p.a. "inne uzasadnione przyczyny", to m.in. stan res iudicata – czyli funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji dotyczącej przedmiotu sprawy – albo sytuacja, gdy toczy się już postępowanie w danej sprawie. Nie można bowiem ponownie żądać wszczęcia postępowania w sprawie już raz rozstrzygniętej decyzją ostateczną, ani gdy toczy się już postępowanie administracyjne dotyczące tego samego przedmiotu, w takim samym stanie prawnym. Warunkiem koniecznym do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest wówczas jednak stwierdzenie tożsamości sprawy administracyjnej. Kiedy trwa już postępowanie w sprawie administracyjnej, to nie jest dopuszczalne wszczęcie kolejnego, nowego postępowania w tej samej sprawie (por. np. wyrok NSA z 04.04.2023 r., II OSK 1056/20, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA").

PINB kwestionowanym postanowieniem z 23 czerwca 2023 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie "budowy z istotnymi odstępstwami oraz samowoli użytkowej" budynku inwentarskiego i wiaty, z powołaniem się na okoliczność, że w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w dniu 16 kwietnia 2021 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne dotyczące przebudowy budynku inwentarskiego i wiaty, w związku z uchyleniem przez Starostę G. decyzji znak [...] z 17 kwietnia 2019 r. w sprawie zmiany pozwolenia na budowę Nr [...] obejmującego zmianę pozwolenia na przebudowę budynku inwentarskiego oraz wiaty, usytuowanych na działce nr ewid. [...] zlokalizowanej w Ł. (decyzja [...] z 05 stycznia 2021 r., utrzymana w mocy decyzją Wojewody W. z 01 marca 2021 r. znak [...]). Organ zaznaczył również, że postępowanie dotyczące samowolnego użytkowania jest odrębnym postępowaniem, które w obecnej sytuacji nie ma uzasadnienia, ponieważ budowa prowadzona w czasie obowiązywania pozwolenia na budowę została przez inwestora formalnie zakończona.

Stanowisko PINB zostało w pełni zaakceptowane przez WWINB w zaskarżonym postanowieniu.

W ocenie Sądu orzeczona przez te organy na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmowa wszczęcia na żądanie Skarżącego postępowania administracyjnego w sprawie "budowy z istotnymi odstępstwami oraz samowoli użytkowej" budynku inwentarskiego i wiaty zlokalizowanych na przedmiotowej nieruchomości jest zasadna.

Po pierwsze, analiza językowa rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu PINB pokazuje, że orzeczona odmowa wszczęcia postępowania dotyczyła w istocie dwóch przedmiotów: (i) budowy z istotnymi odstępstwami oraz (ii) samowoli użytkowej, odnoszących się do ww. obiektów obudowanych.

Po drugie, nie ulega wątpliwości, że w czasie orzekania przez organy postępowanie administracyjne (naprawcze) w sprawie "budowy z istotnymi odstępstwami" już się toczyło – od dnia 16 kwietnia 2021 r. Dowodzi tego analiza sporządzonego w tym dniu przez PINB "Zawiadomienia o wszczęciu postępowania" (znak: [...]; k. 4 akt adm. I inst.), którego przedmiot został szczegółowo zreferowany w motywach kwestionowanych postanowień organów obu instancji.

Wypada w tym miejscu zauważyć, że nawet Skarżący nie kwestionował faktu, iż postępowanie w ww. przedmiocie już się toczy. Zamiast tego wytknął brak "ujawnienia" przez organy sygnatury wszczętego postępowania, a także niewyjaśnienie, dlaczego toczy się ono bez zawiadomienia i udziału Skarżącego. Zdaniem Sądu zarzuty te – bez względu nawet na ocenę ich zasadności (o czym niżej), a już przez sam wzgląd na ich przedmiot – w żaden sposób nie podważały zasadności orzeczonej odmowy, i jako takie nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Niezależnie od tego, zarzut braku "ujawnienia" sygnatury toczącego się postępowania naprawczego jawi się nie tylko jako chybiony, ale wręcz niezrozumiały, skoro w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych sprawy znajduje się, dotyczące tego postępowania, ww. Zawiadomienie o wszczęciu z 16 kwietnia 2021 r. (znak: [...]), zaś zgodnie z art. 73 § 1 zd. pierwsze k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Zarazem z akt sprawy nie wynika, że organy tego prawa Skarżącemu odmówiły.

Podobnie jako niezrozumiały jawi się zarzut braku wyjaśnienia, dlaczego ww. postępowanie toczy się bez udziału Skarżącego. Już prima facie widać bowiem, że zarzut ten dotyczy owego postępowania, a nie orzeczonej obecnie odmowy wszczęcia (kolejnego) postępowania w sprawie. Tak samo potraktować należy wytyki rzekomego: "ukrycia istotnych informacji dotyczących postępowania wszczętego z urzędu", braku "poinformowania skarżącego o szczegółach postępowania prowadzonego z urzędu" czy "nie umożliwienie zapoznania się z aktami sprawy postępowania prowadzonego z urzędu" – jako zarzuty dotyczące kwestii pobocznych, pozbawionych istotnego wpływu na ocenę zgodności z prawem samej odmowy wszczęcia postępowania.

W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że zasadnie organy odmówiły Skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie "budowy z istotnymi odstępstwami".

Po trzecie, jak to już wyżej wskazano, orzeczona przez organy odmowa wszczęcia postępowania dotyczyła również zarzuconej "samowoli użytkowej".

Nawiązując do podniesionego przez Skarżącego (w zażaleniu) zarzutu, zawierającego się w pytaniu "skoro w ocenie organu postępowanie dotyczące samowolnego użytkowania jest odrębnym postępowanie – to dlaczego organ nie wszczął postępowania w tej sprawie", wypada zauważyć, że na tak postawione pytanie organy obu instancji udzieliły wyczerpującej odpowiedzi, nawiązującej do niespornego faktu formalnego zakończenia przez inwestora przedmiotowej budowy w drodze skutecznego zawiadomienia właściwego organu nadzoru budowlanego. To zaś, że – jak czytamy w zażaleniu – wyjaśnienie, że budowa została formalnie zakończona, "nie przekonuje" Skarżącego, świadczyć może, co najwyżej, o naruszeniu przez organy zasady z art. 11 k.p.a., które jednak nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Niezależnie od tego wypada zauważyć, że od 19 września 2020 r. obowiązuje – przywołany także uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WWINB – przepis art. 53a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682, z późn. zm.; w skrócie "p.b."), zgodnie z którym postępowania w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy wszczyna się z urzędu. Odpowiednikiem tej regulacji w odniesieniu do tzw. samowoli użytkowych jest art. 72a p.b.

W związku z tym wypada wyjaśnić, że pod rządem ww. art. 53a (odpowiednio: art. 72a) p.b. w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego doszło do wykrystalizowania się dwóch, nieco odmiennych stanowisk co do skutków ustawowego zastrzeżenia, że postępowania legalizacyjne / naprawcze "wszczyna się z urzędu".

W myśl pierwszego z nich, wszczęcie postępowania z urzędu jest prawem, a nie obowiązkiem organu. To prawo organu przekształca się w obowiązek prawny wyłącznie wówczas, gdy ustalenia, którymi dysponuje organ, dają podstawę do przyjęcia, że stwierdzony stan faktyczny odpowiada dyspozycji przepisu prawa materialnego. Do wszczęcia postępowania naprawczego (art. 50-51 p.b.) z urzędu nie jest więc wystarczające subiektywne przekonanie strony, że organ tak właśnie powinien postąpić. Żaden z przepisów k.p.a. nie daje możliwości wyegzekwowania od organu inicjatywy w tym zakresie, co przekłada się na stanowisko, że powstrzymanie się od wszczęcia postępowania z urzędu przez organ wobec odmiennej oceny zgromadzonych dowodów nie może być podstawą czynienia mu zarzutu pozostawania w bezczynności. W sytuacji, gdy organ nadzoru budowlanego po przeprowadzeniu kontroli dochodzi do wniosku, że roboty budowlane są zgodne z obowiązującymi przepisami, następstwem stwierdzenia braku podstaw do wszczęcia postępowania, o jakim mowa w rozdziale 5a p.b. powinno być zawiadomienie osoby interweniującej o powyższych ustaleniach pismem informacyjnym. Stan niezrealizowania żądania podmiotu domagającego się wszczęcia i prowadzenia postępowania, jeżeli towarzyszą mu zastrzeżenia co do trafności oceny, którą kieruje się powiatowy inspektor nadzoru budowlanego, może stanowić podstawę wniesienia do organu wyższego stopnia, tj. wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego (art. 229 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 1 i 2 p.b.) skargi na przypisywane powiatowemu inspektorowi nadzoru budowlanego "zaniechanie". Jej podzielenie w związku z uznaniem, że stwierdzony stan rzeczy uzasadnia przypisanie organowi zaniedbania (nienależytego wykonywania zadań z zakresu nadzoru nad przestrzeganiem przepisów p.b.), powinien doprowadzić do wszczęcia z urzędu wnioskowanego postępowania. Podmiot domagający się wszczęcia i prowadzenia postępowania może również wystąpić ze swoimi zastrzeżeniami do prokuratora, któremu służy prawo zwrócenia się do organu nadzoru budowlanego o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem (art. 182 k.p.a.). Na gruncie przepisów Działu IV k.p.a. przyjmuje się, że organ administracji jest związany wnioskiem prokuratora złożonym na podstawie ww. przepisu i nie może odmówić wszczęcia postępowania. Prokurator jest przy tym zobowiązany do przeciwdziałania wszelkim naruszeniom prawa, co oznacza, że podejmowane przez niego działania powinny mieć na uwadze nie tylko fakt naruszenia interesu społecznego, ale także interesu indywidualnego wynikającego z rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem przepisów p.b. (por. np. wyrok NSA z 27.03.2022 r., II OSK 2475/22, CBOSA, i tam powołane dalsze orzeczenia sądowe).

Natomiast w myśl drugiego z prezentowanych w orzecznictwie NSA stanowisk, w sytuacji, gdy mamy do czynienia z jednoznacznym i stanowczym wnioskiem osoby o wszczęcie konkretnego postępowania jurysdykcyjnego, a osoba ta powołuje się na własny interes prawny i go wykazuje, to wówczas reakcja organu na złożony wniosek powinna mieć charakter formalny – w szczególności właśnie w postaci postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania – a nie ograniczać się do skierowania do wnioskodawcy pisma informacyjnego (por. np. wyroki NSA: z 02.03.2023 r., II OSK 1804/22; z 07.02.2023 r., II OSK 2827/21; dostępne w CBOSA).

Jak to już wyżej wskazano, w kontrolowanej sprawie organy, stwierdzając brak podstaw do wszczęcia wnioskowanego przez Skarżącego postępowania w sprawie "samowoli użytkowej" dochowały dalej idącego, spośród rozpatrywanych w przywołanym orzecznictwie, "aktów staranności" – w postaci wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania – jednocześnie wyjaśniając w jego uzasadnieniu przyczyny orzeczonej odmowy.

Wypada w tym miejscu zauważyć, że Skarżący, pomimo reprezentowania go przez zawodowego pełnomocnika, nie podjął nawet próby rzeczowej polemiki ze stanowiskiem organów, że samo uchylenie pozwolenia na budowę budynku nie skutkuje "automatycznie" nielegalnością dalszego użytkowania tak powstałego obiektu.

Zarazem należy podzielić stanowisko WWINB o zbędności badania w tej sytuacji, czy Skarżący winien być stroną wnioskowanych postępowań naprawczych.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę w całości oddalił.