Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1039/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, Protokolant starszy referent Edyta Brzezicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2024 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Narodowego Instytutu Leków z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Narodowego Instytutu Leków na rzecz skarżącego [...] z siedzibą w W. kwotę 680 (słownie: sześćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Narodowego Instytutu Leków z siedzibą w [...] (dalej Dyrektor Instytutu/NIL) decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] (dalej Decyzja), po rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia [...] (dalej Stowarzyszenie/Skarżący) odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie badania (analizy rynku), o którym mowa we wniosku Stowarzyszenia.

Stowarzyszenie wnioskiem z dnia [...] lutego 2020 r wystąpiło do NIL

z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie badania (analizy rynku) Narodowego Instytutu Leków, o którym mowa w artykule pt. "[...]", autorstwa K. K.

i P. O. opublikowanym w dniu [...] stycznia 2020 r. na stronie internetowej [...].

W/w Decyzją Dyrektor Instytutu, działając na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy

z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 dalej u.d.i.p.) w związku z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1010 dalej ustawy o znk) i art. 28 ust. 1 ustawy

z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2019 r. doz. 1231 dalej ustawa o prawie autorskim) oraz art. 104 ustawy z dnia z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. dalej K.p.a. ), odmówił udostępnienia informacji publicznej.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Instytutu wyjaśnił, że tajemnica przedsiębiorstwa zdefiniowana została w art. 11 ust. 4 ustawy o znk jako nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Następnie Dyrektor Instytutu, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2003 r., sygn. akt IV CKN 211/01, wskazał, że informacja staje się tajemnicą, kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej przez osoby trzecie.

Podkreślono, że wolę zachowania informacji z badań suplementów diety jako nierozpoznawalnej przez osoby trzecie wyrażono poprzez ograniczenie dostępu do treści całego "Raportu z badań suplementów diety pobranych z rynku" wyłącznie do Dyrektora Instytutu, Zastępcy Dyrektora ds. Badań Kontrolnych oraz eksperta Narodowego Instytutu Leków w zakresie suplementów diety. Ponadto Dyrektor Instytutu zwrócił uwagę na to, że badania suplementów diety zostały przeprowadzone przez pracowników Narodowego Instytutu Leków, w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, a zatem zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, Narodowy Instytut Leków nabył prawa autorskie majątkowe do wyników przedmiotowych badań. W związku z tym, w ocenie Dyrektora Instytutu, wyniki te stanowią prawnie chronioną własność intelektualną Narodowego Instytutu Leków, przedstawiającą znaczną wartość gospodarczą, której ujawnienie stanowiłoby naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa. Dyrektor Instytutu dodał także, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o prawie autorskim

i prawach pokrewnych instytuty badawcze mogą użyczać, w zakresie swoich zadań statutowych, egzemplarze wyłącznie utworów rozpowszechnionych, zaś zgodnie

z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, utworem rozpowszechnionym jest utwór, który za zezwoleniem twórcy został w jakikolwiek sposób udostępniony publicznie, oraz podniósł, że będący przedmiotem wniosku raport nigdy publicznie udostępniony nie został.

Stowarzyszenie w piśmie z dnia 20 marca 2020 r. wywiodło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Dyrektora Instytutu i wniosło o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie od Dyrektora Instytutu zwrotu kosztów postępowania na rzecz Stowarzyszenia wedle norm przepisanych, zarzuciło wydanej decyzji naruszenie art. 61 ust. 1 i art. 61 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim z przepisów tych wynikają podstawy ograniczania prawa do informacji ze względu na m.in. ochronę wolności i praw podmiotów gospodarczych, przy spełnieniu przesłanki proporcjonalności i konieczności, poprzez ograniczenie prawa do informacji

w niniejszej sprawie, podczas gdy nie zachodzi w istocie potrzeba ochrony wolności

i praw podmiotu gospodarczego, a przez to dokonanie ograniczenia prawa do informacji, niespełniającego konstytucyjnych warunków, a także naruszenie art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 11 ustawy znk,

w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę ograniczenia prawa do informacji publicznej ze względu na konieczność ochrony tajemnicy przedsiębiorcy, poprzez błędne uznanie, że wnioskowana informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorcy.

Podkreśliło, że w obecnym stanie prawnym konieczność ochrony tajemnicy przedsiębiorcy znajduje się w nieco zmienionym brzmieniu w art. 11 ust. 2 ustawy

o znk, a nie w ust. 4 – tak jak wskazuje Dyrektor Instytutu przywołując podstawę prawną decyzji, a także w jej uzasadnieniu. W ocenie Stowarzyszenia błędne jest

w ogóle powoływanie się na tak wskazaną regulację jako podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia. Wskazało, że w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej posłużono się autonomicznym pojęciem "tajemnicy przedsiębiorcy" i ze względu na brak legalnej definicji tego pojęcia w ustawie

o dostępie do informacji publicznej, interpretując je należy odwoływać się do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i zawartego w niej pojęcia "tajemnicy przedsiębiorstwa".

Stowarzyszenie, powołując się na art. 11 ust. 2 ustawy o znk, podniosło, że niezbędnym elementem definicji zawartego w tym przepisie pojęcia "tajemnicy przedsiębiorstwa" jest to, że dane informacje, aby zostały objęte tajemnicą mają dotyczyć funkcjonowania i organizacji przedsiębiorcy, tj. podmiotu prowadzącego na własny rachunek działalność gospodarczą, a choć państwowe instytuty badawcze

w określonych sytuacjach rzeczywiście mogą działać w charakterze przedsiębiorcy, to zdaniem Stowarzyszenia nie wydaje się jednak właściwe przypisywanie podobnych cech podejmowanej przez instytucję aktywności. Nie ma ona bowiem zarobkowego charakteru i jest przeprowadzana w ramach wypełniania zadań publicznych. W ocenie Stowarzyszenia raport przygotowany przez instytucję służącą ochronie zdrowia publicznego, działającą na podstawie przepisów prawa

i finansowaną z publicznych środków, nie może w przedstawionych.

Jednocześnie Stowarzyszenie wskazało, że nawet gdyby uznać, że podobny dokument mógłby stanowić tajemnicę przedsiębiorcy, to w praktyce orzeczniczej

i doktrynie wskazuje się, że powołanie się na tajemnicę przedsiębiorcy nakłada na podmiot zobowiązany obowiązek wykazania, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanka materialna, jak i formalna objęcia informacji tajemnicą. W ocenie Stowarzyszenia Dyrektor Instytutu nie wykazał należycie istnienia ani przesłanki materialnej, ani formalnej, powołując się jedynie, co do pierwszej z nich - bardzo ogólnie - na możliwość naruszenia praw autorskich, a co do drugiej, na ograniczenie rozpowszechniania całości raportu do trzech zatrudnionych w Instytucie osób. Stowarzyszenie uznało to uzasadnienie ograniczenia prawa do informacji za niepełne i nieczyniące zadość zasadom ogólnym działania administracji publicznej, jak chociażby wynikająca z art. 11 K.p.a. zasada wyjaśniania zasadności przesłanek, którymi organ się kieruje.

Odnosząc się do argumentacji związanej z prawem autorskim, Stowarzyszenie podniosło, że Instytut nie przeprowadził badań w celach komercyjnych, a w ramach działalności Instytutu na rzecz zdrowia publicznego,

a więc trudno przypisywać im jakąś potencjalną wartość ekonomiczną, jaka miałaby zostać utracona w razie ich ujawnienia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Instytutu wniósł o jej oddalenie w całości

i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wywodząc jak w jej uzasadnieniu i podkreślając, że Dyrektor Instytutu nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania, jak i prawa materialnego, a w treści zaskarżonej decyzji zawarto wszystkie niezbędne elementy wymagane w art. 107 § 3 K.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 837/20 oddalił skargę Stowarzyszenia na decyzję Dyrektora Narodowego Instytutu Leków z siedzibą w [...] z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, gdyż Dyrektor Instytutu miał podstawy, aby w sprawie tej przyjąć, że przesłankę ograniczenia dostępu do żądanej informacji publicznej stanowi art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Z kolei uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwalało w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na dokonanie jej sądowej kontroli. Sąd I instancji uznał, że w niniejszej sprawie ograniczenie dostępu do informacji publicznej, w żądanej we wniosku postaci,

z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy nie narusza przepisów konstytucyjnych.

Skargę kasacyjną wniosło Stowarzyszenie zarzucając, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest de facto powieleniem rozważań zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji i wskazała, że w sprawie nie ustalono na etapie wydawania decyzji, czy Instytut jest przedsiębiorcą, czy też nie, a uzupełnienie rozważań w tym zakresie w odpowiedzi na skargę i przyjmowanie tego rodzaju wywodów i wyjaśnień przez Sąd I instancji jest nieuzasadnione i niedopuszczalne. Strona skarżąca kasacyjnie dodała także, że w sprawie nie ustalono, jakie są zasady ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa w Instytucie, o ile takie w ogóle istnieją,

a dopiero ustalenie, że istnieją i że in concreto je zastosowano pozwalałoby na ewentualną ocenę zaistnienia przesłanki formalnej tajemnicy przedsiębiorstwa

Skarżąca podniosła, że WSA w Warszawie miesza kwestie prawa autorskiego z kwestiami znaczenia gospodarczego wnioskowanych informacji dla NIL

i podkreśliła, że w jej ocenie fakt, iż jakiś materiał jest utworem w rozumieniu prawa autorskiego, przy czym jej zdaniem dokumenty urzędowe nie mają takiego przymiotu, nie sprawia jeszcze, iż taki materiał ma znaczenie gospodarcze. W związku z tym strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła, że w sprawie nie wyjaśniono, na czym polega znaczenie gospodarcze wnioskowanych informacji dla Instytutu, a zarówno uzasadnienie decyzji, jak i uzasadnienie wyroku jest szalenie lakoniczne i ogranicza się w zasadzie do przytoczenia, czasem błędnego, przepisów, bez próby odniesienia ich do stanu faktycznego sprawy.

Ponadto, Skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji wadliwe w jej ocenie uznanie, że dopuszczalne jest powoływanie się na klauzulę tajemnicy przedsiębiorstwa przez Instytut, który przedsiębiorcą nie jest, a ani w uzasadnieniu decyzji, ani wyroku nie przedstawiono argumentacji mającej przemawiać za tym, że Instytut jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, a więc, że można powoływać się na klauzulę tajemnicy przedsiębiorstwa w niniejszej sprawie.

Strona skarżąca kasacyjnie podniosła także pominięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie faktu, że Instytut powołał jako podstawę prawną decyzji niewłaściwy przepisu prawa materialnego, tj. art. 11 ust. 4, zamiast art. 11 ust. 2 ustawy o znk, a ponadto wskazała na niewykazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zaistnienia formalnych i materialnych elementów tajemnicy przedsiębiorstwa mającej stanowić podstawę ograniczenia prawa do informacji publicznej w realiach niniejszej sprawy. W związku z tym strona skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że tajemnica jest wyjątkiem od zasady jawności, a więc powinna być wszechstronnie i wnikliwie uzasadniona.

Skarżąca uznała, że w realiach niniejszej sprawy powoływanie się przez NIL,

a następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rzekomą ochronę prawnoautorską żądanego raportu, nie znajduje jakichkolwiek podstaw prawnych.

Wobec tego rozstrzygnięciu zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a to: art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") w związku z art. 7, art. 77 § 1 , art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., przez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób wadliwy i powielający błędną ocenę przez organ materiału dowodowego oraz braki w uzasadnieniu decyzji;

2) naruszenie prawa materialnego, a to art. 2, art. 11 ust. 2 ustawy o znk, art. 4 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców i art. 2 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 ustawy

o instytutach badawczych w związku z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, przez ich niewłaściwe zastosowanie, to jest uznanie za dopuszczalne powoływanie się na klauzulę tajemnicy przedsiębiorstwa przez organ, który przedsiębiorcą nie jest;

3) naruszenie prawa materialnego, a to: art. 11 ust. 4 w związku z art. 11 ust. 2 ustawy o znk, przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na zastosowaniu tego pierwszego, w sytuacji gdy definicję tajemnicy przedsiębiorstwa zawiera ten drugi;

4) naruszenie prawa materialnego, a to: art. 11 ust. 2 ustawy o znk w związku z art. 5 ust. 2 u.d.i.p., przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na powołaniu się na tajemnicę przedsiębiorstwa, w sytuacji niewykazania formalnych i materialnych elementów tejże;5) naruszenie prawa materialnego, a to: art. 4 pkt 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że dokument urzędowy stanowi przedmiot prawa autorskiego;

6) naruszenie prawa materialnego, a to: art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż przepis ten odnosi się do dokumentów wytworzonych w organie, a nie wyłącznie do utworów pozyskanych na zewnątrz.

Rozpatrując skargę Stowarzyszenia, Naczelny Sąd Administracyjny (dalej NSA) wyrokiem z 21 czerwca 2024, sygn.akt III OSK 4708/21 uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Zdaniem NSA w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie nie zrealizował wymogu czytelnego skonstruowania uzasadnienia wyroku, nie jest bowiem jednoznaczne, czy Sąd I instancji przyjął, że, aby uznać dane informacje za podlegające ochronie jako objęte tajemnicą przedsiębiorcy, wystarczające jest przejawienie przez podmiot woli zachowania jej jako nierozpoznawalnej dla osób trzecich i podjęcie w stosunku do takiej informacji środków ochrony w celu zachowania ich w poufności czy też konieczne jest spełnienie obok przesłanki formalnej także przesłanki materialnej objęcia danych informacji tajemnicą przedsiębiorcy.

W ocenie NSA, zasadny okazał się zarzut Stowarzyszenia wskazującego na naruszenie przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80

i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez sporządzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadnienia wyroku w sposób wadliwy i powielający błędną ocenę materiału dowodowego dokonaną przez Dyrektora Instytutu, a także braki

w uzasadnieniu decyzji. NSA stwierdził, że WSA w Warszawie zaniechał wytłumaczenia zajętego stanowiska, co w istocie powoduje taką wadliwość uzasadnienia wyroku, która usprawiedliwia uznanie, że nie pozostało to bez wpływu na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Przedmiotem skargi jest decyzja NIL z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] odmawiająca Skarżącej udostępnienia informacji publicznej w zakresie badania (analizy rynku) o którym mowa we wniosku Stowarzyszenia.

Wobec faktu, że sprawa niniejsza jest rozpoznawana w następstwie uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny opisanym wyżej wyrokiem z dnia 21 czerwca 2024, sygn. akt III OSK 4708/21 orzeczenia tutejszego sądu z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 837/20 i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania podnieść należy, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "P.p.s.a.") Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przywołany przepis wyznacza kierunek postępowania sądu pierwszej instancji, który na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie posiada już swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w w/w wyroku NSA (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia

2014 r., sygn. akt I FSK 1448/13 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tak więc wskazania co do dalszego postępowania stanowią

z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. niewłaściwej interpretacji prawa materialnego, braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

W ocenie Sądu sprawie niniejszej poza sporem jest to, że Dyrektor Instytutu jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Również poza sporem pozostaje aspekt przedmiotowy sprawy rozumiany jako zasadność uznania wnioskowanych informacji za informację publiczną (por. art. 6 ust. 1 u.d.i.p.).

Rozpoznając sprawę wg tych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Ocenie tut. Sądu podlega bowiem jedynie to, czy Dyrektor Instytutu – działając w trybie określonym w u.d.i.p. – odmawiając w zaskarżonej decyzji udostępnienia informacji publicznej, postąpił zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa.

Ustawodawca dla wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie przewidział jakichkolwiek wymagań formalnych poza utrwaleniem go w postaci pisemnej.

Zaskarżona decyzja Dyrektora Instytutu, wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. co daje podstawę do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej odmówił uwzględnienia wniosku Stowarzyszenia, a swoje rozważania co do powodów odmowy ograniczył do powołania się na tajemnicę przedsiębiorstwa, której istnienie wyprowadził z przepisów u.d.i.p., ustawy o znk, ustawy o prawie autorskim.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Instytutu wyjaśnił, że tajemnica przedsiębiorstwa zdefiniowana została w art. 11 ust. 4 ustawy o znk jako nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że podstawę wydanej w niniejszej sprawie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej stanowiło stwierdzenie, że w realiach niniejszej sprawy NIL słusznie zakwalifikował żądane przez Stowarzyszenie informacje w postaci sporządzonego przez Instytut "Raportu

z badań suplementów diet pobranych z rynku" jako objęte tajemnicą przedsiębiorstwa i tym samym niepodlegające udostępnieniu w trybie dostępu do informacji publicznej z uwagi na przesłankę ograniczenia dostępu do żądanej informacji wyrażoną w art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

W uzasadnieniu wyroku NSA z 21czerwca 2024, sygn. akt III OSK 4708/21 stwierdzono, że z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie, podstawę uznania wydanej w niniejszej sprawie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej za prawidłową stanowiło stwierdzenie przez Sąd

I instancji, że w realiach niniejszej sprawy słusznie zakwalifikowano żądane przez Stowarzyszenie informacje w postaci sporządzonego przez Instytut "Raportu z badań suplementów diet pobranych z rynku" jako objęte tajemnicą przedsiębiorstwa i tym samym niepodlegające udostępnieniu w trybie dostępu do informacji publicznej

z uwagi na przesłankę ograniczenia dostępu do żądanej informacji wyrażoną w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że: "Tajemnicę przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa i pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, choć tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej. Tajemnicę przedsiębiorcy stanowią więc informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób

i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich poufności (nie jest wymagana przesłanka gospodarczej wartości informacji jak przy tajemnicy przedsiębiorstwa). Informacja staje się tajemnicą, kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich". Jednocześnie Sąd I instancji wskazał także, że w jego ocenie już samo przejawienie woli zachowania informacji jako niepoznawalnej dla osób trzecich stanowi podstawę ograniczenia dostępu do informacji publicznej i nie jest w takiej sytuacji jego zdaniem wymagane spełnienie przesłanki gospodarczej wartości informacji, jak przy tajemnicy przedsiębiorstwa. Odnosząc powyższe twierdzenia do realiów niniejszej sprawy, Sąd I instancji uznał, że za ograniczeniem prawa dostępu do żądanej przez Stowarzyszenie informacji na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. świadczy to, że wyniki badań będące przedmiotem wniosku w niniejszej sprawie stanowią prawnie chronioną własność intelektualną Narodowego Instytutu Leków, a nadto dostęp do treści całego "Raportu z badań suplementów diety pobranych z rynku" ograniczony jest do Dyrektora Instytutu, Zastępcy Dyrektora ds. Badań Kontrolnych oraz eksperta Narodowego Instytutu Leków w zakresie suplementów diety.

Rozpoznając ponownie sprawę, NIL stwierdzi jednoznacznie, iż przyjął, że, aby uznać dane informacje za podlegające ochronie jako objęte tajemnicą przedsiębiorcy, wystarczające jest przejawienie przez podmiot woli zachowania jej jako nierozpoznawalnej dla osób trzecich i podjęcie w stosunku do takiej informacji środków ochrony w celu zachowania ich w poufności jaką podjęto, czy też konieczne jest spełnienie obok przesłanki formalnej także przesłanki materialnej objęcia danych informacji tajemnicą przedsiębiorcy.

W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, jakie środki ochrony informacji podjął NIL, aby wykazać, że dane informacje podlegają ochronie jako objęte tajemnicą przedsiębiorcy. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że NIL ograniczył dostęp do materiałów jedynie do trzech osób.

Należy zauważyć, że ugruntowane jest już stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym nie wystarcza samo przekonanie podmiotu dysponującego informacją

o działalności przedsiębiorcy, że posiadane przez niego dane mają charakter poufny, nawet przy wyraźnym zamanifestowaniu tego przekonania, a więc obok przesłanki formalnej musi jeszcze zostać spełniona przesłanka materialna.

Wobec czego należy stwierdzić, że określone informacje, aby mogły zostać objęte tajemnicą przedsiębiorcy, muszą ze swojej istoty dotyczyć kwestii, których ujawnianie obiektywnie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację danego podmiotu. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spełnienia przesłanki materialnej objęcia żądanych danych tajemnicą przedsiębiorcy

w niniejszej sprawie, NIL nie wykazał.

Zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie aby możliwe było wykonanie w/w zaleceń, NIL zmuszony będzie jednoznacznie wykazać, że podstawą ograniczenia dostępu do informacji publicznej stanowi samo przejawienie woli zachowania informacji jako nierozpoznawalnej dla osób trzecich, ale też wykazać, że informacje objęte tajemnicą przedsiębiorcy są chronione nie tylko ochroną formalną ale także objęte ochroną materialną. Jak wskazał, NSA, Sąd I instancji stwierdził, że wystarczające dla uznania żądanych informacji za objęte tajemnicą przedsiębiorcy było to, że stanowią prawnie chronioną własność intelektualną Instytutu. Należy zauważyć, że Dyrektor Instytutu nie wskazał wprost w zaskarżonej decyzji w czym dokładnie upatruje wartość gospodarczą żądanych przez Stowarzyszenie informacji. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie jest wystarczające w tym zakresie, powołanie się przez Dyrektora Instytutu dopiero na etapie odpowiedzi na skargę na to, że rezultaty działalności naukowej Instytutu stanowią jeden z elementów finansowania jego działalności, w szczególności poprzez ich sprzedaż, udzielanie licencji, czy inne metody komercjalizacji i mogą także stanowić podstawę do prowadzenia dalszych badań naukowych. W ocenie Sądu argumentacja powołana przez Dyrektora Instytutu w odpowiedzi na skargę jest spóźniona, bowiem ocenie Sądu podlega zaskarżona decyzja, a nie odpowiedź na skargę.

Nie jest zatem dopuszczalne w świetle przepisów u.d.i.p. powoływanie się na przesłankę wyłączenia informacji z obowiązku jej udostępnienia bez wskazania konkretnej argumentacji, uzasadniającej przyczyny uznania, że zachodzą szczególne okoliczności wskazane w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Tylko jasne, nieabstrakcyjne

i szczegółowe przedstawienie stanowiska może oprzeć się zarzutowi naruszenia

w decyzji przepisu art. 107 § 3 K.p.a. i art. 11 K.p.a. i uczynić decyzję zdatną do kontroli merytorycznej dokonywanej przez sąd administracyjny.

Decyzję swoją Dyrektor Instytutu winien uzasadnić w sposób odpowiadający szeroko powyżej omówionym wymogom procesowym.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż niniejszy wyrok nie przesądza

o merytorycznym sposobie załatwienia wniosku skarżącego, albowiem charakter uchybień jakich dopuścił się orzekający w sprawie Dyrektor Instytutu uniemożliwił sądowi dokonanie merytorycznej oceny trafności poglądu, iż w sprawie zachodziły przesłanki do odmowy udostępnienia skarżącemu żądanych informacji w zakresie wskazanym w zaskarżonej decyzji.

Ocena takowa będzie możliwa dopiero po proceduralnie prawidłowym rozpoznaniu sprawy i w przypadku odmowy udostępnienia wnioskowanych informacji w całości lub w części po sporządzeniu odpowiadającego wymogom art. 107 § 3 K.p.a. i art. 11 K.p.a. uzasadnienia rozstrzygnięcia. Zadaniem sądu administracyjnego nie jest bowiem wyręczanie właściwych organów administracji

w realizacji powierzonych im zadań, a jedynie przeprowadzenie kontroli zgodności

z prawem ich działań, w tym także wykazywanie, na czym polegał błąd w rozumieniu przepisów prawa, a kontrolny charakter postępowania sądowoadministracyjnego decyduje o tym, że Sąd nie ustala stanu faktycznego w sprawie, lecz bada czy

w trakcie postępowania administracyjnego zostały ujawnione wszystkie istotne dla wydania decyzji okoliczności, czy były one przez organ uwzględnione przy rozstrzyganiu i w jaki sposób ocenione (por. wyroki NSA: z dnia 5 czerwca 2009 r.

o sygn. akt II FSK 324/08 i z dnia 9 lutego 2006 r. o sygn. akt I OSK 1348/05; z dnia 18 sierpnia 2016 r. o sygn. akt I OSK 387/15 i I OSK 113/15, CBOSA).

Gwoli zapewnienia prawidłowego rozpatrzenia sprawy przez NIL Sąd przypomina jedynie, iż z dniem 15 lutego 2023 r. znowelizowany został art. 381 ust. 1

ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2023 r., poz. 742, dalej P.s.w.), który stanowi obecnie, iż wskazane w przepisach wnioski, opinie, umowy i raporty - stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Dalej wskazać należy, iż ustawa z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 212), która wprowadził powyższą zmianę nie zawiera w tym zakresie jakichkolwiek przepisów przejściowych, co w kontrolowanej sprawie oznacza obowiązek orzekania w oparciu o przepis w brzmieniu obowiązującym w dacie rozpoznawania sprawy, a więc przy przyjęciu, iż okoliczności wskazane w pkt 1 i 2 powyższego przepisu stanowią odrębne i samodzielne przesłanki uznania określonych wniosków, opinii, umów i raportów za tajemnice przedsiębiorstwa. Co za tym idzie nie znajdzie w sprawie zastosowania wyrażany w orzecznictwie sądowym (np. wyrok WSA w Poznaniu z 27 września 2022 r., sygn. II SA/Po 490/22, dostępny w CBOSA) na gruncie art. 381 ust. 1 P.s.w. w brzmieniu obowiązującym do 14 lutego 2023 r. pogląd prawny, iż przesłanki wymienione w art. 381 ust. 1 powyższej ustawy powinny być spełnione łącznie.

W tym stanie rzeczy, rozpoznając ponownie sprawę, NIL weźmie pod uwagę wyżej opisane stanowisko Sądu

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 P.p.s.a.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c. P.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.