Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2025/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, art. 183 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) Protokolant Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Go 328/19 w sprawie ze skargi A - Sp. j. w G. na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia 18 marca 2019 r. nr 9004-2019-009 w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (dalej: "WSA") wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Go 328/19 po rozpoznaniu sprawy ze skargi "A" D. J., R. K. spółki jawnej z siedzibą w G. (dalej: "Skarżąca", "Spółka") na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia 18 marca 2019 r. w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2017 rok: w punkcie 1. uchylił zaskarżoną decyzję; w punkcie 2. zasądził od organu na rzecz Skarżącej zwrot kosztów sądowych; w punkcie 3. zwrócił nadpłacony wpis od skargi.

Organ zaskarżył ww. wyrok w całości, wnosząc o jego uchylnie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi.

Skarżący kasacyjnie organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy bez przeprowadzenia rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisu § 4 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 w zw. z załącznikiem nr 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. 2013 r. poz. 361 ze zm.) - w brzmieniu wynikającym z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. 2016 r. poz. 344 ze zm.) - zwanego dalej: "rozporządzeniem PRŚ" - polegające na uznaniu, iż koszenie i wypas to dwa różne zabiegi agrotechniczne, podczas, gdy koszenie i wypas należy traktować jako równorzędne działania agrotechniczne stanowiące ingerencję w naturalny przyrost trawy i jej funkcje ochronne dotyczące siedlisk przyrodniczych, a cele programu rolnośrodowiskowego wskazują, że jeśli dany trwały użytek zielony jest użytkowany kośno-pastwiskowo, to wypas zwierząt nie może zakłócić naturalnej funkcji obszaru pozostawionego w danym roku bez koszenia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżąca wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy po przeprowadzeniu rozprawy.

W piśmie z 2 sierpnia 203 r. Skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z opinii z dnia 10 października 2019 r. dotyczącej podziału i różnic między użytkowaniem łąkowym - kostnym a pastwiskowym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie jej nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Przechodząc do zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej wskazać należy, że zostały w niej postawione wyłącznie zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisu § 4 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 w zw. z załącznikiem nr 3 rozporządzeniem PRŚ. Przedstawione zarzuty zmierzają do wykazania, że Sąd I instancji błędnie uznał w świetle powyższych przepisów, iż koszenie i wypas to dwa różne zabiegi agrotechniczne.

Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. Prawidłowe sformułowanie podstawy skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. – naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu, mylne odczytanie dyspozycji lub sankcji. Z kolei, naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Przepisy zastosowane to te, które zostały powołane w podstawie prawnej decyzji ostatecznej oraz wyjaśnione w uzasadnieniu prawnym z przytoczeniem przepisów prawa.

Przypomnieć należy, iż zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 w zw. z załącznikiem nr 3 rozporządzenia PRŚ - określone dla wariantu 3.1.2. i 5.1 w wariancie 3.1.2 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, należało spełnić m.in. następujące wymogi:

- koszenie w terminie od dnia 1 sierpnia do dnia 30 września; wysokość koszenia 5-15 cm,

- pozostawienie 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, a w przypadku występowania wodniczki Acrocephaluspaludicola - 30-50%, przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej części tej działki,

- usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn ze względu, na które termin ten nie był przestrzegany,

- zakaz koszenia okrężnego od zewnątrz do środka koszonej powierzchni trwałych użytków zielonych,

- wypasanie w sezonie pastwiskowym trwającym od dnia 1 maja do dnia 15 października - na obszarach poniżej 300 m n.p.m. oraz od dnia 20 maja do dnia 1 października obszarach powyżej 300 m n.p.m., przy obsadzie zwierząt wynoszącej nie więcej niż 0,2 DJP/ha i obciążeniu pastwiska wynoszącym nie więcej niż 5t/ha (10 DJP/ha), przy czym wypasanie na terenach zalewowych rozpoczyna się nie wcześniej niż w terminie 2 tygodni po ustąpieniu wód, z wyłączeniem wypasania koników polskich i koni huculskich, które jest dopuszczalne przez cały rok przy obsadzie zwierząt wynoszącej nie więcej niż 0,2 DJP/ha i obciążeniu pastwiska wynoszącym nie więcej niż 5t/ha (10 DJP/ha),

- niewykaszanie niedojadów poza okresem od dnia 1 sierpnia do dnia 30 września.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim nie naruszył prawa materialnego uznając, że nie ma podstawy prawnej do równoznacznego traktowania pojęć "wykoszenia na całej powierzchni działki" z "wypasaniem na całej powierzchni działki". Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, iż stanowisko organu odwoławczego, że "w przypadku użytkowania kośno-pastwiskowego - pozostawienie 5-10% powierzchni działki rolnej bez koszenia odnosi się również do wypasania", nie znajduje podstawy w przedstawionym powyżej załączniku nr 3 do rozporządzenia PRŚ. Brak jest bowiem takiego wymogu, t.j. zakazu wypasania na części działki, która nie była koszona.

W skardze kasacyjnej organ odwoławczy na konkretny zakaz także nie wskazuje, powołując się na ogólne założenia wariantów 3.1.2 oraz 5.1. Stwierdzając, że "koszenie mechaniczne i wypas zwierząt należy traktować jako równorzędne zabiegi agrotechniczne odnośnie wymogu pozostawienia 5-10% powierzchni nieskoszonej. Zatem wypas zwierząt nie może być stosowany na takiej powierzchni, albowiem prowadziłoby to do tych samych efektów co jej wykaszanie za pomocą maszyn, a to byłoby sprzeczne z celami programu rolnośrodowiskowego w deklarowanych wariantach, takimi jak ochrona siedlisk przyrodniczych, kryjówek dla zwierząt, owadów oraz bezkręgowców".

Należy zauważyć, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w żaden sposób nie odniesiono się do argumentacji WSA, wskazującej, że z takim poglądem organu nie można się zgodzić albowiem stoi on w sprzeczności z wymogami stawianymi w przypadku użytkowania pastwiskowego, gdzie nie postawiono wymogu "pozostawienie określonej powierzchni działki rolnej bez wypasania". Oznacza to, dokonywanie wypasu na całym obszarze działki w sezonie pastwiskowym trwającym od dnia 1 maja do dnia 15 października, co nie stanowi przeszkody w "umożliwieniu rozsiewania się roślin lub służyć jako kryjówka dla ptaków, małych ssaków czy bezkręgowców".

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej - co trzeba wyraźnie podkreślić - nie podważono stanowiska Sądu I instancji, że wprowadzenie dodatkowego wymogu w przypadku użytkowania kośno - pastwiskowego, poprzez pozostawienie określonej części powierzchni oraz późniejszych dat koszenia od wypasania spowodowane jest, uciążliwością dla środowiska prac wykowanych przy pomocy maszyn, w szczególności hałasu, który powodują, jak również brakiem możliwości uniknięcia w czasie ich pracy zniszczenia "kryjówek ptaków, małych ssaków czy bezkręgowców". Takich zaś zastrzeżeń nie można natomiast postawić w przypadku wypasania, albowiem zwierzęta, nie powodują hałasu, jak również nie dokonują takich zniszczeń jak maszyny "kryjówek ptaków, małych ssaków czy bezkręgowców". dlaczego zatem takie samo wypasanie w przypadku użytkowania kośno - pastwiskowego miałoby stanowić przeszkodę w rozsiewaniu się roślin lub nie stanowić kryjówki dla ptaków, małych ssaków czy bezkręgowców.

Tym samym niezasadne pozostaje stanowisko skarżącego kasacyjnie organu nakazujące traktowanie wypasu i koszenia jako tożsamych zabiegów.

W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił tę skargę kasacyjną, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. Nieuzasadniony jest jednocześnie wniosek Spółki o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, gdyż odpowiedź na skargę kasacyjną została podpisana przez wspólnika spółki, a nie pełnomocnika będącego adwokatem bądź radcą prawnym.