Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 155/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały.
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 391
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Robert Hałabis, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.


UZASADNIENIE

Wojewoda Lubelski złożył w dniu 17 stycznia 2013 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na uchwałę Rady Gminy Miączyn z dnia 10 grudnia 2012 r., nr XXVII/130/12, w sprawie uchwalenia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Miączyn, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w całości.

Wojewoda wskazał, iż w jego ocenie Regulacje zawarte w przedmiotowym regulaminie, stanowiącym załącznik do zaskarżonej uchwały, nie wypełniają dyspozycji normy prawnej art. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2012 r. poz. 391, ze zm.; dalej także: "ustawa"). W ocenie organu nadzoru, analiza postanowień tego regulaminu pozwala bowiem na stwierdzenie, że nie określa on:

- rodzaju i minimalnej pojemności pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości niezamieszkałych oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym (art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy);

- kwestii dotyczących częstotliwości i sposobu pozbywania się nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz odpadów komunalnych z terenów przeznaczonych do użytku publicznego (art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy);

- zapisów dotyczących wymagań wynikających z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami (art. 4 ust. 2 pkt 5 ustawy).

Zdaniem Wojewody, wspomniany regulamin z naruszeniem prawa:

- powiela i modyfikuje uregulowania zawarte w art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy;

- reguluje kwestie dopuszczalności spalania odpadów przez właścicieli nieruchomości, co wykracza poza zakres przyznanego Radzie Gminy upoważnienia ustawowego w tym zakresie;

- określa sposób dokumentowania przez właścicieli nieruchomości wywiązywania się z obowiązków w zakresie pozbywania się odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych poprzez okazanie umowy oraz dowodów uiszczania opłat za usługi, podczas gdy kwestie te reguluje jednoznacznie art. 6 ust. 1 ustawy, zaś Rada z mocy art. 6 ust. 1a ustawy została upoważniona jedynie do określenia innych sposobów udokumentowania wykonania wskazanych obowiązków, w drodze odrębnej uchwały;

- określa obowiązek wyposażenia nieruchomości w pojemniki służące do zbierania odpadów komunalnych, co wykracza poza zakres upoważnienia art. 4 ust. 2 ustawy;

- nakłada obowiązki w zakresie wyposażenia terenów i obiektów w kosze na śmieci oraz usuwania odpadów na zarządców dróg publicznych oraz na przedsiębiorców użytkujących tereny służące komunikacji publicznej, co wykracza poza zakres przyznanego Radzie Gminy upoważnienia ustawowego w tym zakresie;

- zobowiązuje właścicieli lub opiekunów zwierząt domowych do sprawowania nad nimi właściwej opieki, co jest nieprecyzyjne i nie mieści się w zakresie delegacji zawartej w art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy;

- odsyła do przepisów hierarchicznie wyższych, przepisów ustawowych i podustawowych normujących kwestie wymagań sanitarnych i epidemiologicznych, które obowiązują niezależnie od takiego odesłania;

- nakłada obowiązek deratyzacji na wszystkich właścicieli nieruchomości, co nie mieści się w zakresie delegacji zawartej w art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy;

- ustala określone rodzaje preparatów, jakich winni używać właściciele nieruchomości przy przeprowadzaniu deratyzacji, co nie mieści się w zakresie delegacji zawartej w art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy.

Gmina Miączyn w odpowiedzi na skargę, uzupełnionej pismem procesowym z dnia 27 lutego 2014 r., wniosła o umorzenie postępowania w niniejszej sprawie, z uwagi na jego bezprzedmiotowość, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Gmina podkreśliła, że jej organ stanowiący w wyniku autokontroli uchylił w dniu 26 lutego 2014 r. zaskarżoną uchwałę w całości, przyjmując jednocześnie nową uchwałę w przedmiocie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Miączyn.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga Wojewody Lubelskiego zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty okazały się zasadne.

Skarga ta została wniesiona na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.; dalej: "ustawa o samorządzie gminnym"), stanowiącego, iż organ nadzoru, po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1, to jest po upływie 30 dni od dnia doręczenia mu przez wójta uchwały rady gminy, nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały rady, lecz przysługuje mu prawo zaskarżenia tej uchwały do sądu administracyjnego.

Przedmiotem skargi Wojewody Lubelskiego jest uchwała Rady Gminy Miączyn z dnia 10 grudnia 2012 r., nr XXVII/130/12, w sprawie uchwalenia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Miączyn (dalej: "regulamin").

Uchwała ta, jak wynika z jej treści, została wydana w oparciu o delegację ustawową określoną w art. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, który jest aktem prawa miejscowego (art. 4 ust. 1 ustawy).

Ustęp 1 powołanego artykułu ustawy stanowi, że: "regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące:

1) wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących:

a) prowadzenie we wskazanym zakresie selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych, w tym powstających w gospodarstwach domowych przeterminowanych leków i chemikaliów, zużytych baterii i akumulatorów, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, mebli i innych odpadów wielkogabarytowych, odpadów budowlanych i rozbiórkowych oraz zużytych opon, a także odpadów zielonych,

b) uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego,

c) mycie i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi;

2) rodzaju i minimalnej pojemności pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu:

a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach,

b) liczby osób korzystających z tych pojemników;

3) częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego;

4) (uchylony);

5) innych wymagań wynikających z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami;

6) obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku;

7) wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach;

8) wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania".

Rada gminy jest obowiązana dostosować regulamin do wojewódzkiego planu gospodarki odpadami w terminie 6 miesięcy od dnia uchwalenia tego planu (ust. 3).

Sąd nie podziela stanowiska Wojewody, iż rada gminy nie może "powielać" przepisów ustawy upoważniającej i przepisów innych aktów normatywnych.

W świetle § 149 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. nr 100, poz. 908), w akcie normatywnym niższym rangą niż ustawa bez upoważnienia ustawowego nie formułuje się definicji ustalających znaczenia określeń ustawowych. W szczególności w akcie wykonawczym nie formułuje się definicji, które ustalałyby znaczenia określeń zawartych w ustawie upoważniającej.

Z przepisu tego wynika, że co do zasady nie jest dopuszczalne wprowadzanie w akcie normatywnym niższym rangą niż ustawa definicji pojęć ustawowych. Wykluczone jest zatem tworzenie na użytek takiego aktu normatywnego "konkurencyjnych" uregulowań względem zapisów ustawowych. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, powołany przepis rozporządzenia nie wprowadza zakazu powoływania w akcie normatywnym niższej rangi określeń ustawowych, nawet jeżeli prowadziłoby to do powtórzenia w całości lub w części przepisu ustawowego. Wykluczone jest jedynie "formułowanie definicji ustalających znaczenia określeń ustawowych".

Nie można więc uznać zasadności zarzutów co do § 14 regulaminu, który – zdaniem Wojewody – powtarza unormowania wynikające wprost z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zgodnie z którym, właściciele nieruchomości zobowiązani są do przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych.

Z tych samych powodów samo powtórzenie w § 1 regulaminu zapisów art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy nie stanowiło istotnego naruszenia prawa.

Sąd nie podziela również zarzutu skargi, iż § 23 pkt 2 regulaminu uchybia prawu w sposób istotny, gdyż odsyła do przepisów hierarchicznie wyższych, przepisów ustawowych i podustawowych.

W świetle tego przepisu regulaminu osoby utrzymujące zwierzęta gospodarskie na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej są obowiązane zapewnić przestrzeganie obowiązujących przepisów sanitarno-epidemiologicznych. Zdaniem Sądu, z przepisów prawa, w tym z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, nie wynika bezwzględny zakaz regulowania odesłań w akcie prawa miejscowego, jakim jest regulamin, do przepisów hierarchicznie wyższych, w szczególności do przepisów ustaw i rozporządzeń dotyczących wymagań sanitarnych i epidemiologicznych. Nie ulega wątpliwości, że przepisy tych aktów obowiązują niezależnie od unormowania takiego "odesłania" w uchwale rady gminy, jednakże nie można uznać, że z tego powodu § 23 pkt 2 regulaminu uchybia prawu i to jeszcze w sposób istotny.

Zasadne były natomiast pozostałe zarzuty skargi.

W § 13 regulaminu Rada Gminy wskazała, iż właściciel nieruchomości zapewnia wyposażenie jej w przenośne urządzenia służące do gromadzenia odpadów komunalnych, o wielkości nie mniejszej niż 100 litrów na jedno gospodarstwo domowe.

Wojewoda trafnie zauważył, iż norma kompetencyjna zawarta w art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy upoważnia organ stanowiący gminy do określenia rodzaju i minimalnej pojemności pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych oraz warunków rozmieszczania i utrzymania tych pojemników, przy uwzględnieniu dwóch wartości: średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych lub w innych źródłach oraz liczby osób korzystających z tych pojemników. Na podstawie dokonanego rozeznania, w oparciu o posiadaną wiedzę, Rada winna była więc wskazać w regulaminie rodzaj i minimalną wielkość pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów na terenie nieruchomości położonych na terenie gminy, zarówno tych na których zamieszkują mieszkańcy, jak i pozostałych, na których powstają odpady komunalne z innych źródeł niż gospodarstwa domowe.

Oznacza to, że ustalenie przez Radę Gminy minimalnej pojemności pojemników w uzależnieniu od liczby gospodarstw domowych prowadzonych na nieruchomości, z pominięciem innych nieruchomości (np. takich, na których znajdują się szkoły, zakłady pracy, placówki usługowe lub handlowe) oraz innych rodzajów pojemników (np. koszy ulicznych) nie wyczerpuje upoważnienia udzielonego Radzie Gminy w analizowanym zakresie.

Paragraf 17 regulaminu stanowi, że właściciel nieruchomości ma obowiązek utrzymywać pojemniki na odpady w takim stanie sanitarnym i technicznym, aby korzystanie z nich mogło odbywać się bez przeszkód i nie powodowało zagrożenia dla zdrowia użytkowników.

Powyższy zapis regulaminu, jak wskazał Wojewoda, z uwagi na swój ogólnikowy charakter nie może zostać uznany za prawidłowe wykonanie delegacji ustawowej. Obowiązkiem Rady Gminy, w świetle art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy, było bowiem określenie w regulaminie w sposób szczegółowy zasad rozmieszczania oraz utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym pojemników na odpady.

W regulaminie nie uregulowano nadto kwestii dotyczących częstotliwości i sposobu pozbywania się nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz odpadów komunalnych z terenów przeznaczonych do użytku publicznego (art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy). Organ nadzoru dostrzegł bowiem słusznie, iż § 15 regulaminu nie wyczerpuje delegacji ustawowej w tym zakresie, gdyż stanowi on jedynie w sposób ogólnikowy, że nieczystości ciekłe muszą być usuwane z nieruchomości oraz terenów przeznaczonych do użytku publicznego z częstotliwością i w sposób gwarantujący, że nie nastąpi ich wypływ ze zbiornika, zwłaszcza wynikających z jego przepełnienia, który spowodowałby zanieczyszczenie powierzchni ziemi i wód podziemnych.

Paragraf 18 regulaminu zawiera unormowanie, zgodnie z którym właściciele nieruchomości, na jakich znajdują się tereny lub obiekty służące do użytku publicznego, zobowiązani są do ustawiania na tych terenach lub obiektach koszy na śmieci i systematycznego ich opróżniania w sposób nie dopuszczający do ich przepełnienia.

Sąd podziela stanowisko organu nadzoru, że obowiązkiem organu stanowiącego gminy Miączyn było precyzyjne określenie, w jakich odstępach czasowych należy pozbywać się odpadów i nieczystości ciekłych. Tymczasem użyte przez Radę określenia "w sposób gwarantujący, że nie nastąpi ich wypływ ze zbiornika" czy też "w sposób nie dopuszczający do ich przepełnienia" nie wyczerpują ustawowego obowiązku określenia częstotliwości pozbywania się nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości. Prawidłowe wykonanie upoważnienia ustawy wymaga bowiem precyzyjnego i jasnego określenia częstotliwości pozbywania się nieczystości ciekłych, tak aby adresat uchwały nie miał żadnych wątpliwości co do tego, jaką regułę postępowania wyznacza dany przepis, a organ stosujący ten przepis wiedział, w jaki sposób go zinterpretować. Tylko w takiej sytuacji delegacja ustawowa jest spełniona.

Regulamin nie zawiera także żadnych zapisów wskazujących szczegółowo wymagania wynikające z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami, co oznacza, że nie została wypełniona delegacja wynikająca z art. 4 ust. 2 pkt 5 ustawy.

W świetle § 1 regulaminu właściciele nieruchomości, osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu a także inne podmioty władające nieruchomością zapewniają utrzymanie czystości i porządku na terenie swoich nieruchomości.

Przepis ten w niedopuszczalny sposób modyfikuje zapisy art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy, z których wynika, że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez wyposażenie nieruchomości w pojemniki służące do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymywanie tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, z tym że "właścicielami nieruchomości" w rozumieniu ustawy są również współwłaściciele, użytkownicy wieczyści, jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu oraz inne podmioty władające nieruchomością.

Zgodnie z § 3 regulaminu "dopuszcza się spalanie wyselekcjonowanych odpadów komunalnych frakcji suchej (z wyłączeniem plastików) w urządzeniach do tego przydatnych /piece co, parniki itp./".

Trafnie dostrzegł Wojewoda, że unormowanie powyższych kwestii w regulaminie wykracza poza zakres przyznanego gminie w art. 4 ustawy upoważnienia. Ponadto problematykę spalania odpadów regulują przepisy rangi ustawowej. Obowiązujący w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały art. 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r. nr 185, poz. 1243 ze zm.) wprowadzał zakaz postępowania z odpadami w sposób sprzeczny z przepisami tej ustawy oraz przepisami o ochronie środowiska. Na podstawie zaś art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach dopuszczalne się było spalanie zgromadzonych pozostałości roślinnych, poza instalacjami i urządzeniami, jeżeli na terenie gminy nie jest prowadzone selektywne zbieranie lub odbieranie odpadów ulegających biodegradacji, a ich spalanie nie narusza odrębnych przepisów (w tym przepisów o ochronie przeciwpożarowej). W art. 13 ust. 4 wspomnianej ustawy o odpadach określono również sposób postępowania w przypadku, gdy spalanie odpadów ze względów bezpieczeństwa jest niemożliwe w instalacjach lub urządzeniach przeznaczonych do tego celu.

Przepisy § 5 zdanie drugie oraz § 15 zdanie drugie regulaminu wskazują sposób dokumentowania przez właścicieli nieruchomości wywiązywania się z obowiązków w zakresie pozbywania się odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych poprzez okazanie umowy oraz dowodów uiszczania opłat za usługi.

Kwestie te, co dostrzegł Wojewoda, określone zostały już w art. 6 ust. 1 ustawy, a rada gminy – w świetle art. 6 ust. 1a ustawy – została upoważniona tylko do uregulowania w regulaminie innych sposobów udokumentowania wykonania wskazanych obowiązków, w drodze odrębnej uchwały.

Sąd podziela stanowisko organu nadzoru, iż § 13 regulaminu, w zakresie w jakim nakłada na właścicieli nieruchomości obowiązek wyposażenie nieruchomości w przenośne urządzenia służące do gromadzenia odpadów komunalnych "poprzez ich zakup, wydzierżawienie lub inny sposób ustalony w drodze umowy z jednostką organizacyjną dokonującą wywozu", przekraczają zakres upoważnienia z art. 4 ust. 2 ustawy, albowiem przepis ten nie upoważnia rady gminy do określania szczegółowego sposobu wyposażenia nieruchomości w pojemniki służące do zbierania odpadów komunalnych.

Prawnie wadliwy jest również § 18 zdanie drugie regulaminu, który nakłada na zarządców dróg publicznych oraz na przedsiębiorców użytkujących tereny służące komunikacji publicznej, obowiązki dotyczące wyposażenia terenów i obiektów w kosze na śmieci oraz usuwania odpadów. Niewątpliwie regulamin utrzymania czystości i porządku w gminach normuje obowiązki właścicieli nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy. Przepis ten nie uznaje "zarządców dróg publicznych" oraz "przedsiębiorców użytkujących tereny służące komunikacji publicznej" za "właścicieli nieruchomości".

Zasadnie dostrzegł także Wojewoda, iż nałożenie na właścicieli lub opiekunów zwierząt domowych w § 19 regulaminu obowiązku sprawowania nad tymi zwierzętami "właściwej opieki" jest nieprecyzyjne i z tego powodu nie wypełnia delegacji ustawowej zawartej w art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy.

Przepisy § 24 i § 25 regulaminu Rada nakładają obowiązek deratyzacji na wszystkich właścicieli nieruchomości, co wykracza poza upoważnienie zawarte w art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy. Ten ostatni przepis nakłada na organ stanowiący gminy obowiązek wyznaczenia w regulaminie obszarów gminy podlegających obowiązkowej deratyzacji oraz terminów jej przeprowadzenia. Jak słusznie zauważył Wojewoda, zakładając racjonalność ustawodawcy należy przyjąć, że celem upoważnienia zawartego w art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy było zobligowanie organu gminy do kazuistycznego wskazania obszarów na terenie gminy, które ze względu na szczególne usytuowanie, otoczenie, czy realizowane tam funkcje, bądź inne okoliczności, wymagają poddania ich obowiązkowej deratyzacji. Z analizy całego art. 4 ustawy wynika, że zamiarem ustawodawcy nie było objęcie deratyzacją obszaru całej gminy. Zobowiązanie wszystkich właścicieli nieruchomości na terenie całej gminy do przeprowadzenia okresowej deratyzacji i ponoszenia przez nich jej kosztów nie znajduje podstawy również w określonych w art. 5 ust. 1-4 ustawy obowiązkach właścicieli nieruchomości.

Sąd podziela również stanowisko organu nadzoru, że art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy nie pozwala na ustalenie w regulaminie określonych rodzajów preparatów, jakich winni używać właściciele nieruchomości przy przeprowadzaniu deratyzacji. Paragraf 26 regulaminu, który zobowiązujące właścicieli nieruchomości do używania do zwalczania szczurów i myszy "preparatów (trutek) ogólnodostępnych, zatwierdzonych przez Ministerstwo Zdrowia o wysokiej skuteczności i relatywnie małej toksyczności dla środowiska naturalnego, w ilości i według instrukcji stosowania danego preparatu" narusza więc prawo w sposób istotny.

Mając na uwadze wskazane wyżej istotne naruszenia prawa, a zwłaszcza ich szeroki zakres, Sąd obowiązany był stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały w całości na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a.

Należy podkreślić, iż wbrew stanowisku Gminy zawartemu w odpowiedzi na skargę, uchylenie przez organ Gminy zaskarżonej uchwały nie czyni zbędnym wydania wyroku przez Sąd w niniejszej sprawie. Nie budzi wątpliwości kwestia, że zaskarżona uchwała może być zastosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej uchylenie.

W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że przepis obowiązuje w systemie prawa, jeśli można go zastosować do sytuacji z przeszłości, teraźniejszości lub przyszłości. Nieobowiązywanie aktu prawnego nie oznacza więc, że przestał on kształtować stosunki prawne istniejące nadal po dacie, w której przestał obowiązywać. Przepisy zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu, w przypadku niestwierdzenia ich nieważności, mogą mieć w dalszym ciągu zastosowanie do okresu obowiązywania zaskarżonej uchwały, czyli od momentu jej wejścia w życie do czasu wejścia w życie przepisów ją derogujących (por. uchwały TK: z dnia 14 września 1994 r., W 5/94, OTK 1994, cz. II, poz. 44 i z dnia 14 lutego 1994 r., K 10/93, OTK 1994, cz. I, poz. 7 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 stycznia 2013 r., II SA/Łd 1050/12, niepubl., dostępny w CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie, po wniesieniu skargi przez Wojewodę Lubelskiego, Rada Gminy Miączyn w dniu 26 lutego 2014 r. podjęła uchwałę nr XLI/204/14 w sprawie uchwalenia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Miączyn, uchylając jednocześnie zaskarżoną uchwałę (§ 3).

Należy podkreślić, iż uchylenie zaskarżonej uchwały miało wyłącznie skutek konstytutywny ex nunc z dniem 8 kwietnia 2014 r., to jest od daty wejścia w życie powołanej uchwały z dnia 26 lutego 2014 r. Zgodnie bowiem z § 4 tejże uchwały weszła ona w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego, co miało miejsce 24 marca 2014 r. (Dz. Urz. Woj. Lub. poz. 1272). Okoliczność ta nie uniemożliwia zatem stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały.

Stwierdzenie nieważności jest rozstrzygnięciem deklaratoryjnym, obalającym domniemanie legalności oraz prawidłowości zaskarżonego aktu. Działa ono ex tunc, czyli z mocą wsteczną od daty wyeliminowania z obrotu prawnego aktu prawa miejscowego sprzecznego z prawem. Niezgodność aktu prawa miejscowego z prawem powszechnie obowiązującym powoduje nieważność tego aktu już od daty jego uchwalenia, zatem od samego początku taki akt nie wywołuje żadnych skutków prawnych z niego wynikających.

Przeszkody do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały nie stanowi również art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Przepis ten wprawdzie nie pozwala na stwierdzenie nieważności uchwały rady gminy po upływie roku od dnia jej podjęcia, jednakże ograniczenie to nie dotyczy aktów prawa miejscowego. Zaskarżona uchwała, stosownie do art. 4 ust. 1 in fine ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, stanowi akt prawa miejscowego.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.