Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 400/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 103
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Protokolant: Specjalista Kinga Czernis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 7 lutego 2022 r., nr 2201-IOC.4322.81.2021.KR w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do pochodzenia towaru, cła antydumpingowego oraz określenia długu celnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 czerwca 2021 r. (nr 328000-COC-GA.4322.152.2021) Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni – działając na podstawie art. 22 ust. 7 w zw. z art. 29, art. 48, art. 56 ust. 1 i ust. 2 lit. c/ i h/, art. 57 ust. 1 i 3 oraz art. 103 ust. 2, art. 105 ust. 4, art. 114, art. 172 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L nr 269 z 2013 r. ze zm. – dalej powoływanego jako "UKC"), rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/1821 z dnia 6 października 2016 r. zmieniającego załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. UE L 294 z 2016 r. ze zm.), rozporządzenia Rady (WE) nr 71/97 z dnia 14 stycznia 1997 r. rozszerzającego ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem (EWG) nr 2474/93 na rowery pochodzące z Chińskiej Republiki Ludowej, na przywóz niektórych części rowerowych z Chińskiej Republiki Ludowej oraz stanowiącego o poborze rozszerzonego cła w przypadku takiego przywozu zarejestrowanego na mocy rozporządzenia (WE) nr 703/96 (Dz.U. UE L 16 z 18.01.1997 r.), rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 502/2013 z dnia 29 maja 2013 r. zmieniającego rozporządzenie Rady (UE) nr 990/2011 nakładające ostateczne cło antydumpingowe na przywóz rowerów pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej w następstwie przeglądu wygaśnięcia na podstawie art. 11 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1225/2009 (Dz. Urz. UE L nr 153/17 z 5.06.2013 r.) oraz art. 56 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. -Prawo celne (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1382 – dalej w skrócie "p.c."), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie pochodzenia towaru ujętego w zgłoszeniu celnym z dnia 20 marca 2017 r. nr [...] - orzekł wobec J.F. , prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P.P.H.U. "A" (dalej zwanego także "skarżącym", "stroną") w ten sposób, że:

dla towaru z pozycji 1 zgłoszenia: określił kraj pochodzenia – Chiny; określił kod dodatkowy Taric 8900 oraz stawkę cła antydumpingowego w wysokości 48,50 %; orzekł o zaksięgowaniu wymaganej kwoty należności celnych (A30) w łącznej wysokości 35.145 zł;

dla towaru z pozycji 2 zgłoszenia: określił kraj pochodzenia – Chiny; określił kod dodatkowy Taric 8900 oraz stawkę cła antydumpingowego w wysokości 48,50 %; orzekł o zaksięgowaniu wymaganej kwoty należności celnych (A30) w łącznej wysokości 7.742 zł;

dla towaru z pozycji 3 zgłoszenia: określił kraj pochodzenia – Chiny;

dla towaru z pozycji 4 zgłoszenia: określił kraj pochodzenia – Chiny; określił kod dodatkowy Taric 8900 oraz stawkę cła antydumpingowego w wysokości 48,50 %; orzekł o zaksięgowaniu wymaganej kwoty należności celnych (A30) w łącznej wysokości 9.781 zł;

dla towaru z pozycji 5 zgłoszenia: określił kraj pochodzenia – Chiny; określił kod dodatkowy Taric 8900 oraz stawkę cła antydumpingowego w wysokości 48,50 %; orzekł o zaksięgowaniu wymaganej kwoty należności celnych (A30) w łącznej wysokości 4.168 zł;

dla towaru z pozycji 6 zgłoszenia: określił kraj pochodzenia – Chiny; określił kod dodatkowy Taric 8900 oraz stawkę cła antydumpingowego w wysokości 48,50 %; orzekł o zaksięgowaniu wymaganej kwoty należności celnych (A30) w łącznej wysokości 6.341 zł.

Jednocześnie organ odstąpił od poboru odsetek wynikających z art. 114 ust. 2 UKC.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 20 marca 2017 r. przedstawiciel J.F. - prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P.P.H.U. "A" - zgłosił do odprawy celnej części rowerowe importowane z Tajwanu. Towar objęty zgłoszeniem nr [...] został zakupiony od firmy "B" Inc.

Obejmując towar procedurą dopuszczenia do obrotu kwotę należności celnych określono w łącznej wysokości 6.457 zł (z zastosowaniem stawki celnej erga omnes 4,7 %), natomiast kwotę podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów określono w wysokości 33.702 zł.

W dniu 6 grudnia 2019 r. do organu wpłynęło pismo przekazujące otrzymane z Wydziału Strategiczne Centrum Analiz Służby Celnej (SCASC) Izby Celnej w Katowicach pismo dotyczące dochodzenia prowadzonego przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF (zwany dalej "OLAF"). Dochodzenie prowadzone było w celu ujawnienia procederu omijania wprowadzonych wobec Chin środków antydumpingowych nałożonych na import rowerów i ich części, polegającego na wysyłaniu towaru uprzednio sprowadzonego z Chin do Tajwanu, który następnie wysyłano do odbiorców w Unii Europejskiej. Wraz z pismem przekazany został m.in.: Raport z misji OLAF nr OC/2018/0569/B1 oraz plik Excel zawierający dane dotyczące importów rowerów/części rowerowych z Chin i ich późniejszego eksportu z Tajwanu. Dane przekazane zostały przez Departament Śledczy Służby Celnej Tajwanu (zwany dalej "DOI"). Następnie Wydział Strategiczny Centrum Analiz Służby Celnej (SCASC) Izby Celnej w Katowicach przekazał Raport końcowy dotyczący tego dochodzenia OLAF, potwierdzający wcześniejsze ustalenia. Otrzymany materiał dowodowy wskazuje na niewłaściwie zadeklarowany kraj pochodzenia towarów w postaci rowerów i części rowerowych kupowanych od tajwańskiej firmy "B" Inc. w zgłoszeniach celnych dokonanych przez stronę.

Organ wyjaśnił, że w okresie od dnia 27 maja do dnia 6 czerwca 2019 r. OLAF przeprowadził dochodzenie dotyczące ujawnienia procederu omijania wprowadzonych wobec Chińskiej Republiki Ludowej środków antydumpingowych nałożonych na import rowerów i ich części, polegającego na wysyłaniu towaru uprzednio sprowadzonego z CHRL do Tajwanu, który następnie wysyłano do odbiorców w Unii Europejskiej. Celem misji było określenie wspólnie z właściwymi władzami Tajwanu, tj. DOI i Biurem Handlu Zagranicznego Ministerstwa Spraw Gospodarczych (zwanym dalej "BOFT"), rzeczywistego niepreferencyjnego pochodzenia rowerów i ich części importowanych do Tajwanu (procedura celna G1) i następnie reeksportowanych do UE (procedury celne G3 lub G5). W przypadku stwierdzenia, że rowery te pochodziły z CHRL, celem było zgromadzenie dowodów umożliwiających Państwom Członkowskim wszczęcie postępowań w celu odzyskania niezapłaconych ceł antydumpingowych.

Pismem z dnia 25 marca 2019 r. DOI zostało poproszone o przekazanie danych wwozowych i wywozowych dotyczących 23 wytypowanych przez OLAF tajwańskich spółek (m.in. "B" Inc.). Dane, których dotyczył wniosek, obejmowały ładunki rowerów i części rowerowych, które zostały wwiezione z CHRL w ramach procedury celnej G1 oraz ładunki rowerów i części rowerowych, które zostały wywiezione w ramach procedury celnej G3 lub G5 do UE lub krajów spoza UE w okresie od stycznia 2016 r. do marca 2019 r.

Wnioskowane dane zostały przekazane przez DOI w kwietniu i maju 2019 r. Stanowiły one podstawę wstępnej analizy przeprowadzonej w celu potwierdzenia domniemanego wykorzystania tajwańskiej procedury celnej G1 i następnie G3 i G5 w celu ukrycia chińskiego pochodzenia rowerów i części rowerowych, które zostały wywiezione do UE. Wstępna analiza obejmowała dopasowywanie danych importowych i eksportowych. Kryterium zastosowanym w tym porównaniu były daty, ilości (liczba jednostek), wagi i kody towarów. Wyniki analizy wstępnej zostały przedstawione władzom tajwańskim w trakcie misji.

Po jej zakończeniu przeprowadzono drugie dopasowanie danych importowych i eksportowych przekazanych przez DOI, przy uwzględnieniu następujących kryteriów: ta sama liczba sztuk, ta sama waga (z dokładnością do plus lub minus 1 kg ze względu na możliwe zaokrąglenia), ten sam kod HS (8712 lub 8714), upływ czasu między importem a eksportem nieprzekraczający 14 dni. Wyniki nowej analizy zostały poddane szczegółowemu sprawdzeniu na podstawie powiązań wykrytych między importerami a eksporterami. Dopasowania wskazane przez analizę zostały potwierdzone poprzez opisy towarów w momencie ich importu i eksportu, które były zbieżne pod względem rozmiaru, modelu i/lub marki.

W ramach uzgodnionej wspólnej misji UE/Tajwan członkowie OLAF i przedstawiciele Państw Członkowskich Unii Europejskiej (Włoch i Polski) uczestniczyli w weryfikacji pochodzenia rowerów eksportowanych z Tajwanu, Republiki Chin, do Unii Europejskiej, wspólnie z przedstawicielami Tajwańskiej Administracji Celnej, BOFT i DOI. Uczestnicy wspólnie odwiedzili 8 tajwańskich firm podejrzewanych o dokonywanie reeksportu chińskich rowerów m.in. firmę "B" Inc., z siedzibą w T.

Wspólny zespół został zaproszony do odwiedzenia zakładu "produkcyjnego" wymienionej wyżej spółki. Wizytacja miała miejsce 4 czerwca 2019 r. W spotkaniu brał udział właściciel i dyrektor naczelny firmy "B" oraz nowa księgowa spółki. Z informacji uzyskanych od dyrektora naczelnego spółki "B", w spółce zatrudnionych jest 28 pracowników. Osoby te odpowiadają za zakupy (4), projektowanie (2), sprzedaż na rynku krajowym (3), sprzedaż do UE i USA (2), księgowość (4) i finanse (1). Pozostałych 12 pracowników jest zatrudnionych w magazynie spółki. Siedziba "B" składała się z pomieszczeń biurowych i magazynu, który wyposażony został w linie montażowe do rowerów i mały warsztat służący do montażu części (np. kierownic). Firma nie posiadała warsztatu służącego do produkcji felg, wytwarzania ram (brak maszyn tnących i spawających) oraz malowania ram i widełek.

W magazynie przechowywano kartony do rowerów, części rowerowe oraz walizki (firma zajmuje się sprzedażą walizek i akcesoriów podróżnych). W trakcie przeprowadzonej wizytacji zauważono, że prowadzane w zakładzie prace polegały wyłącznie na prostym montażu rowerów.

Jeśli chodzi o rowery przeznaczone na rynek UE, dyrektor naczelny "B" wskazał, że są one produkowane w Tajwanie przez różnych podwykonawców. "B" dostarcza swoim podwykonawcom części kupione w Tajwanie lub importowane z CHRL. Montaż rowerów jest przeprowadzany głównie przez spółkę "C" Co., Ltd. która, jak wykazało dochodzenie OLAF, także dokonywała jedynie prostego montażu. Dyrektor naczelny "B" potwierdził ostatecznie, że część ładunków z CHRL było faktycznie przesyłanych do UE.

Mając to na uwadze organ wyjaśnił, że w celu wprowadzania w życie polityki handlowej UE, w tym działań antydumpingowych, stosuje się zasady niepreferencyjnego pochodzenia w celu określenia, czy produkt pochodzi z określonego kraju. Podstawą dla zasad niepreferencyjnego pochodzenia są art. 59-63 UKC. Zgodnie z art. 60 ust. 1 UKC towary pochodzące z kraju to towary, które zostały w całości uzyskane lub wyprodukowane w danym kraju. Zgodnie z art. 60 ust. 2 UKC, w przypadku gdy dwa lub więcej krajów uczestniczy w produkcji, towary uznaje się za pochodzące z kraju, w którym przeszły ostatnie, zasadnicze i ekonomicznie uzasadnione przetwarzanie lub obróbkę w przedsiębiorstwie wyposażonym dla tego celu, którego wynikiem jest wytworzenie nowego produktu lub stanowiące istotny etap produkcji.

W przypadku niektórych produktów szczególne zasady niepreferencyjnego pochodzenia określa załącznik 22-01 do rozporządzenia delegowanego Komisji nr 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego (zwanego dalej "RD"). Rowery i części rowerowe klasyfikowane odpowiednio pod pozycjami HS 8712 i 8714 nie są objęte tymi aneksami. W przypadku produktów nieobjętych określoną zasadą w RD, na poziomie UE uzgodniono powszechnie, że ich pochodzenie należy określić zgodnie ze stanowiskiem przyjętym przez UE w trakcie negocjacji prowadzonych w ramach Programu Prac Harmonizujących WTO, który określa taką samą koncepcję "ostatniej zasadniczej obróbki lub przetworzenia". Takie "zasady" (opublikowane na stronie internetowej DG TAXUD) należy brać pod uwagę przy interpretowaniu art. 60 ust. 2 UKC, pod warunkiem, że nie powoduje to zmiany tych artykułów.

W związku z rowerami objętymi pozycją HS 8712, podstawowa zasada wymaga zmiany kryterium pozycji taryfy w związku z wszystkimi komponentami wykorzystywanymi w produkcji, za wyjątkiem części rowerowych 8714, lub zasady wartości dodanej 45 %. W przypadku części rowerowych objętych pozycją HS 8714, podstawowa zasada wymaga zmiany pozycji taryfy w związku z wszystkimi komponentami użytymi w produkcji lub zasady wartości dodanej 45 %.

Tym samym prosty przeładunek lub wwóz i następnie reeksport rowerów lub części rowerowych w określonym kraju nie może powodować przyznania pochodzenia takiego kraju.

Analizując zebrany materiał dowodowy organ ustalił, że dnia 19 stycznia 2017 r. na podstawie deklaracji importowej DA 06190H1411 firma "B" Inc. wprowadziła na teren Tajwanu 17100 szt./16439,35 kg chińskich części rowerowych. Deklarowany kraj pochodzenia przy imporcie: Chiny (wyciąg z tajwańskiego wykazu kontenerów). Towar zakupiony od chińskiej firmy "D".,Ltd. sprowadzony został w kontenerach DFSU7386898 oraz TCNU7894381. Następnie firma "B" Inc. dokonała eksportu ww. towaru (17100 szt./16439,35 kg chińskich części rowerowych) na podstawie deklaracji eksportowej DA 06190Y4515 z dnia 25 stycznia 2017 r. (wyciąg z tajwańskiego wykazu kontenerów). Przesyłka została wyeksportowana w kontenerach MEDU8854842 oraz TGHU6187067.

W dniu 20 marca 2017 r. część towaru została wprowadzona na polski obszar celny w kontenerze TGHU6187067 oraz objęta zgłoszeniem celnym [...].

Zebrane w trakcie misji OLAF dowody jednoznacznie potwierdzają, że części rowerowe pochodzące z ww. spółki nie były poddane pracom ani przetwarzaniu w znaczeniu art. 60 ust. 2 UKC, gdyż ewentualne przetwarzanie lub obróbka była ograniczona do prostego montażu. Nie są to czynności wystarczające do przyznania tajwańskiego niepreferowanego pochodzenia częściom rowerowym potencjalnie produkowanym przez wymieniony podmiot.

Powyższe oznacza, że całość towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem celnym została sprowadzona z Chin. Towar ten poddany był w Tajwanie jedynie czynnościom przeładunkowym, zatem zachował swoje chińskie pochodzenie, w związku z tym podlega środkom taryfowym obowiązującym dla towarów przywożonych z Chin.

Mając na uwadze powyższe zasadnym było określenie stawki cła antydumpingowego oraz określenie wymaganej kwoty cła antydumpingowego (A30).

Rozporządzeniem nr 502/2013 z dnia 29 maja 2013 r. Rada (UE) utrzymała ostateczne cło antydumpingowe nałożone na części rowerowe rozporządzeniem Rady (WE) nr 71/97 z dnia 14 stycznia 1997 r. rozszerzającym ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem (EWG) nr 2474/93 na rowery pochodzące z Chińskiej Republiki Ludowej, na przywóz niektórych części rowerowych z Chińskiej Republiki Ludowej oraz stanowiące o poborze rozszerzonego cła w przypadku takiego przywozu zarejestrowanego na mocy rozporządzenia (WE) nr 703/96. Ostatecznym cłem antydumpingowym nałożonym na części rowerowe, o którym mowa w art. 2 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 71/97, jest cło antydumpingowe mające zastosowanie do "wszystkich innych przedsiębiorstw" nałożone na mocy art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 502/2013 z dnia 29 maja 2013 r., tj. cło określone za zastosowaniem stawki w wysokości 48,5 % (kod dodatkowy 8900).

Organ wyjaśnił, że zmiany dokonane w zgłoszeniu celnym mają wpływ na wysokość podstawy opodatkowania oraz podatku VAT z tytułu importu, jednak – jak wskazał - kwestia określenia podatku od towarów i usług z tytułu importu w prawidłowej wysokości będzie przedmiotem oddzielnego postępowania i rozstrzygnięta w odrębnej decyzji.

Mając na względzie wniosek strony o umorzenie odsetek od należności celnych, uwzględniając obecną sytuację związaną z COVID- 19, organ na podstawie art. 114 ust. 3 UKC odstąpił od poboru odsetek.

Na zakończenie organ zwrócił uwagę, że stosownie do treści art. 103 ust. 1 UKC, powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie trzech lat licząc od dnia powstania długu celnego. Z kolei art. 103 ust. 2 UKC stanowi, że jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach, po upływie terminu trzech lat. W przypadku, o którym mowa w art. 103 ust. 2 UKC, powiadomienie dłużnika o kwocie należności nie może nastąpić po upływie 5 lat licząc od dnia powstania długu celnego (art. 56 p.c.). W rozpatrywanej sprawie zastosowanie znajdował 5-letni okres przedawnienia długu celnego, bowiem - w ocenie organu - doszło do popełnienia czynu polegającego na umyślnym wprowadzeniu w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej i narażeniu należności celnych na uszczuplenie, a więc czynu realizującego znamiona występku z art. 87 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1958 ze zm. – dalej jako "k.k.s.").

W odwołaniu od decyzji organu I instancji J.F. zarzucił, naruszenie art. 22 ust. 6 i ust. 7 UKC poprzez wydanie decyzji niekorzystnej dla strony postępowania oraz art. 103 ust. 1 i ust. 2 UKC, ponieważ organ w sposób nieuprawniony zastosował 5-letni wydłużony termin na powiadomienie dłużnika o kwocie należności celnych.

Ponadto, w ocenie strony, postępowanie było prowadzone w sposób powierzchowny a organ zaniechał podjęcia niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również dokonał dowolnej interpretacji materiału dowodowego. Organ celny nie wykazał, że w sprawie doszło do popełnienia czynu wypełniającego znamiona występku z art. 87 § 1 k.k.s.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku decyzją z dnia 7 lutego 2022 r. (nr 2201-IOC.4322.81.2021.KR) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał przebieg postępowania, w szczególności podzielił ustalenia organu I instancji, co do pochodzenia towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem celnym. Dowody zgromadzone przez OLAF niewątpliwie wskazują, że w przypadku części rowerowych, wobec których toczy się niniejsze postępowanie, w Tajwanie miał miejsce jedynie przeładunek. Potwierdzenie stanowią dane zawarte w ww. deklaracjach, tj. importowej z ChRL oraz eksportowej z Tajwanu, w których jako kraj pochodzenia towarów wskazano Chiny (CN).

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej dodatkowo wyjaśnił, iż zgodnie z ustaleniami w ramach Programu Prac Harmonizujących WTO, w przypadku części rowerowych objętych pozycją 8714 Taryfy celnej dla uznania "ostatniej zasadniczej obróbki lub przetworzenia" podstawowa zasada wymaga zmiany kryterium pozycji taryfy w związku z wszystkimi komponentami użytymi w produkcji lub zasady wartości dodanej 45 %. Tym samym przeładunek i reeksport w określonym kraju, który z całą pewnością nie stanowi procesu produkcji, nie może spowodować przyznania pochodzenia tego kraju.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego zasadnie przyjęto, że dla części rowerowych pochodzących z ChRL, stawka cła antydumpingowego ostatecznego (A30) wynosi 48,5 %, zgodnie z art. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 502/2013 z dnia 29 maja 2013 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 990/2011 nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz rowerów pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej w następstwie przeglądu wygaśnięcia na podstawie art. 11 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1225/2009.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 103 ust. 1 i ust. 2 UKC organ odwoławczy stwierdził, że zarówno w UKC (art. 103 ust. 1), jak i w uprzednio obowiązującym Wspólnotowym Kodeksie Celnym (art. 221 ust. 3), zakreślono 3-letni podstawowy termin na powiadomienie o długu celnym. Termin ten w obu wypadkach liczony jest od daty powstania długu celnego. Tak samo uregulowano również w obu aktach prawnych, odpowiednio w przepisach art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego i art. 103 ust. 2 UKC, przesłanki warunkujące dopuszczalność powiadomienia o długu celnym po upływie 3 lat, w terminie dookreślonym w prawie krajowym (w realiach polskich - art. 56 p.c., w którym przewidziano termin 5 lat od daty powstania długu celnego). Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE):

dłuższy termin na powiadomienie może mieć zastosowanie nie tylko w przypadkach, gdy dług celny powstał w następstwie nielegalnego wprowadzenia towaru na unijny obszar celny, usunięcia towaru spod dozoru celnego, czy naruszenia przepisów regulujących daną procedurę, ale także w przypadku określonym w art. 201 WKC (art. 77 UKC), tj. gdy stanowi on następstwo przyjęcia zgłoszenia celnego; dla zastosowania analizowanych przepisów wystarczające jest bowiem wykazanie związku przyczynowo-skutkowego między popełnionym czynem a długiem celnym (por. wyrok TSUE w sprawie C- 522/16);

w celu określenia ostatecznego terminu na powiadomienie o długu celnym organ celny dokonuje kwalifikacji czynu jako podlegającego w chwili popełnienia postępowaniu karnemu całkowicie autonomicznie, nie będąc uzależnionym od wszczęcia dochodzenia (śledztwa) przez właściwe organy ścigania, a tym bardziej od wydania prawomocnego wyroku skazującego przez sąd (por. wyrok TSUE w sprawie Zefeser C-62/06);

nie jest konieczne, aby przestępstwa (przestępstwa skarbowego) dopuścił się dłużnik celny czy jeden z dłużników solidarnych; konsekwencje związku między penalizowanym czynem i długiem celnym ponoszą nawet dłużnicy, mogący być osobiście przez ten czyn poszkodowani (por. m.in. wyrok TSUE w sprawie Gilbert Snauwaert C-125/08).

Organ stwierdził, że dochodzenie przeprowadzone przez OLAF potwierdziło, że na terenie Tajwanu doszło jedynie do przeładunku chińskich części rowerowych. Celem takiego działania było ukrycie rzeczywistego pochodzenia towarów w celu uniknięcia zapłaty ceł antydumpingowych. Analiza i ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego uzasadnia twierdzenie, że w niniejszej sprawie mogło dojść do popełnienia czynu polegającego na umyślnym wprowadzeniu w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej i narażeniu należności celnych na uszczuplenie, a więc czynu realizującego znamiona czynu zabronionego w art. 87 § 1 k.k.s. W związku z powyższym termin na powiadomienie dłużnika o zaksięgowaniu uszczuplonych kwot należności celnych ulega przedłużeniu zgodnie z art. 103 ust. 2 UKC. Do zastosowania 5-letniego terminu na powiadomienie o długu celnym nie jest konieczny ani prawomocny wyrok skazujący, ani nawet wszczęcie postępowania przygotowawczego w sprawie karnej lub karnej skarbowej. Organ celny bowiem w pełni autonomicznie dokonuje kwalifikacji czynu jako podlegającego w chwili popełnienia postępowaniu karnemu.

Organ podkreślił, że dla określenia terminu na powiadomienie o długu celnym nie ma znaczenia podnoszony argument, że strona została oszukana przez eksportera. Organ odwoławczy nie wyklucza, że strona istotnie mogła zostać wprowadzona w błąd. Jednakże okoliczność braku winy nie zwalnia importera z obowiązku zapłaty należności celnych. Ponadto, jak zauważył sam skarżący w piśmie z 4 stycznia 2022 r., motywowany zyskownością import towarów z ominięciem cła antydumpingowego, stał się udziałem licznych unijnych przedsiębiorców.

Wbrew zarzutom odwołania w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 180, art. 181, art. 187, art. 191 oraz art. 210 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm. – dalej powołanej jako "o.p."). Podobnie za niezasadny organ odwoławczy uznał zarzut naruszenia art. 22 ust. 7 UKC. W tym zakresie wskazał, że zgodnie z treścią tego przepisu, decyzja niekorzystna dla wnioskodawcy określa podstawy, na których ją oparto i zawiera pouczenie o prawie do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 44 Kodeksu. W decyzji organu I instancji wskazane zostały zarówno podstawy prawne jej wydania, jak również pouczenie o prawie do wniesienia odwołania.

Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że zasada in dubio pro tributario nie ma zastosowania w sprawach celnych. Wyrażona w art. 2a o.p. zasada jest jedną z dyrektyw wykładni prawa i ma zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy interpretacja przepisu prawa przy zastosowaniu wszystkich jej kontekstów (językowego, systemowego, funkcjonalnego) nie daje zadowalających rezultatów. Tylko w przypadku, gdy rezultat przeprowadzonej wykładni, mimo zastosowania różnych metod interpretacji, pozwala na przyjęcie alternatywnych względem siebie treści normy prawnej, prawidłowym rozwiązaniem jest wybór znaczenia, które jest korzystne dla podatnika. Przy czym w powołanym przepisie chodzi o wątpliwości organu podatkowego a nie wątpliwości podatnika. Podatnik nie powinien oczekiwać, aby przepis ten był stosowany w każdej sytuacji, gdy wynik wykładni przedstawiony przez organ podatkowy oznacza dla podatnika konsekwencje mniej korzystne niż zakładał.

J.F. zaskarżył ww. decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności, alternatywnie zaś o uchylenie tej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

1/ art. 22 ust. 6 i ust. 7 UKC poprzez wydanie decyzji niekorzystnej dla strony postępowania, wskazując, że w decyzji nie określono bowiem w sposób kompleksowy i rzetelny podstaw jej wydania;

2/ art. 103 ust. 1 UKC poprzez odstąpienie od jego zastosowania i w konsekwencji orzeczenie o zaksięgowaniu kwoty należności celnych, która wygasła z powodu przedawnienia;

3/ art. 103 ust. 2 UKC poprzez nieuprawnione uznanie przez organ podatkowy, że termin na powiadomienie dłużnika o kwocie należności celnych ulega przedłużeniu zgodnie z art. 103 ust. 2 UKC w zw. z art. 56 p.c., a tym samym naruszenie w sposób rażący regulacji prawnych wskazanych we wstępie oraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nakładającej na sprowadzone części do rowerów cło antydumpingowe w stawce 48,50 %, w sytuacji gdy dług celny wygasł z powodu przedawnienia;

4/ art. 180, art. 181, art. 187 oraz art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 o.p. w zw. z art. 73 ust. 1 p.c. poprzez poprowadzenie postępowania z pominięciem obowiązujących przepisów powszechnie obowiązującego prawa, z nierzetelnym ustaleniem stanu faktycznego przedmiotowej sprawy poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób powierzchowny, zaniechanie przeprowadzenia przez organ podatkowy niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również dokonanie dowolnej interpretacji materiału dowodowego, wskazując, że organ w sposób niejasny i nielogiczny wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, a także organy orzekające w sprawie nie ustaliły w sposób jednoznaczny, iż doszło do popełnienia czynu polegającego na umyślnym wprowadzeniu w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej i narażeniu należności celnej na uszczuplenie, a więc czynu wypełniającego znamiona występku z art. 87 § 1 k.k.s.;

5/ art. 4 oraz art. 18 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji przyjętego przez Parlament Europejski dnia 6 września 2001 r. poprzez działanie organu celnego wbrew przepisom powszechnie obowiązującego prawa proceduralnego;

6/ art. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem zasady in dubio pro tributario i tłumaczenie wszelkich wątpliwości w sprawie na niekorzyść dłużnika celnego;

7/ konstytucyjnych zasad państwa i prawa, a w szczególności art. 7 Konstytucji RP - obowiązek zapłaty cła antydumpingowego został bowiem w niniejszej sprawie nałożony decyzją administracyjną, co stanowi naruszenie art. 2, art. 8 i art. 32 oraz art. 217 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu zarzutów skarżący zanegował twierdzenie, że dopuścił się popełnienia czynu polegającego na umyślnym wprowadzeniu w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej i narażeniu należności celnych na uszczuplenie, a więc czynu realizującego znamiona występku z art. 87 § 1 k.k.s., a to błędne założenie spowodowało w konsekwencji zastosowanie art. 103 ust. 2 UKC. Skarżący był przekonany o tym, że towar który sprowadza pochodzi z Tajwanu, wykazywał dobrą wolę, zgłosił towar i dopełnił wszelkich formalności. Oznacza to, że dług celny nie powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, gdyż w chwili sprowadzenia towaru brak było przesłanek do wszczęcia postępowania karnego. W tym kontekście skarżący odniósł się do orzeczenia TSUE w sprawie Zefeser C-62/06, twierdząc, że występował tam inny stan faktyczny.

Nadto skarżący dostrzegł, że zaskarżona decyzja jest wewnętrznie sprzeczna. Na stronie 5 stwierdzono, iż "Analiza i ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego uzasadnia twierdzenie, iż w niniejszej sprawie mogło dojść do popełnienia czynu polegającego na umyślnym wprowadzeniu w błąd organu uprawionego do kontroli celnej i narażeniu należności celnych na uszczuplenie, a więc czynu realizującego znamiona czynu zabronionego w art. 87 § 1 ustawy z dnia 10 września Kodeks karny skarbowy (tekst jednolity: Dz. U z 2018 r. poz. 1958 ze zm.). W związku z powyższym termin na powiadomienie dłużnika o zaksięgowaniu uszczuplonych kwot należności celnych ulega przedłużeniu zgodnie z art. 103 ust. 2 UKC", a z kolei na stronie 6 stwierdzono, że: "Organ nie wyklucza, że Strona istotnie mogła zostać wprowadzona w błąd. Jednakże okoliczność braku winy nie zwalnia importera z obowiązku zapłaty należności celnych". Tym samym organ twierdzi, iż mogło dojść do popełnienia czynu polegającego na umyślnym wprowadzeniu w błąd organu uprawionego do kontroli celnej i narażeniu należności celnych na uszczuplenie, a za chwilę wyraża pogląd, iż brak było winy strony, bo została wprowadzona w błąd. Skoro strona sama została wprowadzona w błąd, to nie mogła umyślnie wprowadzić w błąd organu podatkowego, narażając należności celne na uszczuplenie. Organ prawdopodobnie sam nie jest przekonany o słuszności swoich twierdzeń, gdyż używa trybu przypuszczającego "mogło dojść do popełnienia czynu...". Sam zaś fakt, że "mogło dojść do popełnienia czynu" nie wystarcza do zastosowania art. 103 ust. 2 UKC.

Zdaniem skarżącego materiał dowodowy w sprawie potwierdzony ustaleniami wynikającymi z raportu OLAF wyraźnie wskazuje, iż dług celny powstał w szczególnych okolicznościach, w których nie można przypisać dłużnikowi oszustwa ani oczywistego zaniedbania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o jej oddalanie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259 - dalej jako: "p.p.s.a.") stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W wyniku tak przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone przez organy z zachowaniem obowiązujących procedur, a organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 7 lutego 2022 r. dotycząca określenia kraju pochodzenia towaru, stawki cła antydumpingowego oraz zaksięgowania wymaganej kwoty należności celnych. Tym samym zgodnie z art. 73 ust. 1 p.c., postępowanie w sprawie prowadzone było w oparciu o stosowane odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

W okolicznościach faktycznych sprawy bezsporne jest, że skarżący dokonał zgłoszenia celnego towaru stanowiącego części rowerowe, importowane z Tajwanu, zakupione od firmy "B" Inc. Nadto z twierdzeń skarżącego, który podnosił, że został wprowadzony w błąd przez kontrahenta tajwańskiego co do rzeczywistego pochodzenia towaru wynika, że skarżący nie kwestionuje ustaleń faktycznych organów celnych wskazujących na chińskie pochodzenie towaru, jak i podstaw podlegania przedmiotu importu cłu antydumpingowemu.

Również Sąd nie znajduje podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych organów celnych w powyżej wskazanym zakresie. Moc dowodowa raportów Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (dalej jako "OLAF") była już przedmiotem licznych, aprobujących rozstrzygnięć (por. wyroki NSA: z dnia 17 listopada 2016 r., sygn. akt I GSK 68/15; z dnia 3 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 444/09). Podkreślić należy, że OLAF jest organem powołanym do ochrony interesów finansowych Wspólnoty. Prowadząc dochodzenie OLAF działa na rzecz i w imieniu Wspólnoty. Polskie organy celne nie mogą więc ponownie weryfikować tego, co zostało stwierdzone przez powołany do przeprowadzenia stosownej weryfikacji organ unijny.

Urząd ten został ustanowiony decyzją Komisji z dnia 28 kwietnia 1999 r. (Dz. Urz. WE. L. 99. 136. 20). Kwestie dotyczące prowadzonych przezeń dochodzeń normuje obecnie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, EURATOM) nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r. dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie Rady (Euratom) nr 1074/1999 (Dz. U. UE. L. 2013. 248. 1). Rozporządzenie to weszło w życie w dniu 1 października 2013 r.

Rozporządzenie nr 883/2013 stanowi w art. 11 ust. 1, że po zakończeniu dochodzenia przez Urząd sporządza się raport. W myśl art. 11 ust. 2 rozporządzenia, raporty stanowią dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym państwa członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach co raporty urzędowe sporządzane przez krajowych kontrolerów administracyjnych.

Z kolei zgodnie z art. 12 ust. 1 wyżej wskazanego rozporządzenia, bez uszczerbku dla art. 10 i 11 niniejszego rozporządzenia i przepisów rozporządzenia (Euratom, WE) nr 2185/96 Urząd może przekazać właściwym organom zainteresowanych państw członkowskich informacje uzyskane w toku dochodzeń zewnętrznych w odpowiednim czasie, aby umożliwić im podjęcie odpowiednich działań zgodnie z ich prawem krajowym.

W tym świetle należy wskazać, że przedmiotowy raport OLAF stanowi dopuszczalny dowód w prowadzonym przez odpowiednie organy postępowaniu celnym, ukierunkowanym na przeprowadzenie kontroli zgłoszenia celnego. Przedstawiony przez organy stan faktyczny ma oparcie w przywołanych przez organy dowodach. Dane zawarte w aktach administracyjnych pozwalają na prześledzenie drogi towaru – części rowerowych z Chin, poprzez Tajwan, do Polski, który to towar objęto zgłoszeniem celnym z dnia 20 marca 2017 r.

Podstawą rozstrzygnięć organów celnych były przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny (Dz.U.UE.L.2013.269.1), dalej jako "UKC" oraz rozporządzenie Rady (UE) nr 502/2013 z dnia 29 maja 2013 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 990/2011 nakładające ostateczne cło antydumpingowe na przywóz rowerów pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej w następstwie przeglądu wygaśnięcia na podstawie art. 11 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1225/2009 ( Dz.U.UE.L.2013.153.17).

W art. 2 rozporządzenia nr 502/2013 wskazano, że rozszerzenie cła antydumpingowego nałożonego na przywóz rowerów pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej na przywóz niektórych części rowerowych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej rozporządzeniem (WE) nr 71/97 zostaje utrzymane.

Ostatecznym cłem antydumpingowym, o którym mowa w art. 2 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 71/97, jest cło antydumpingowe mające zastosowanie do "wszystkich innych przedsiębiorstw" nałożone na mocy art. 1 ust. 2.

W świetle art. 1 rozporządzenia nr 71/97 rozszerzenie ostatecznego cła antydumpingowego nałożonego na rowery pochodzące z ChRL dotyczyło części rowerowych, które zostały objęte przez skarżącego zgłoszeniem celnym z dnia 20 marca 2017 r. w pozycjach 1-6.

Mając na uwadze treść zarzutów podniesionych w skardze stwierdzić należy, że istotą sporu powstałego w sprawie pomiędzy skarżącym a organami celnymi pozostaje kwestia, czy należności celne, wynikające z dokonanego zgłoszenia celnego uległy, czy też nie uległy przedawnieniu w świetle treści przepisu art. 103 UKC. Zdaniem skarżącego nie było podstaw do wydania decyzji po upływie trzyletniego terminu na powiadomienie go o długu celnym.

Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem prezentowanym przez skarżącego.

Zgodnie z art. 48 UKC do celów kontroli celnych organy celne mogą weryfikować prawidłowość i kompletność informacji podanych w zgłoszeniu celnym, deklaracji do czasowego składowania, przywozowej deklaracji skróconej, wywozowej deklaracji skróconej, zgłoszeniu do powrotnego wywozu lub powiadomieniu o powrotnym wywozie, a także weryfikować istnienie, autentyczność, prawidłowość i ważność wszelkich załączonych dokumentów oraz mogą kontrolować księgowość zgłaszającego i pozostałą dokumentację dotyczącą operacji odnoszących się do towarów lub uprzednich lub późniejszych operacji handlowych związanych z tymi towarami po ich zwolnieniu. Organy te mogą również przeprowadzić rewizję takich towarów lub pobrać próbki, jeżeli nadal istnieje taka możliwość. Kontrole takie mogą zostać przeprowadzone u posiadacza towarów lub jego przedstawiciela, u każdej innej osoby bezpośrednio lub pośrednio zaangażowanej w te operacje w charakterze handlowym lub każdej innej osoby dysponującej w celach handlowych tymi dokumentami i danymi.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 85 ust. 1 UKC kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych jest określana zgodnie z takimi zasadami obliczania należności celnych, jakie miały zastosowanie do danych towarów w chwili powstania w stosunku do nich długu celnego. Zgodnie z art. 77 ust. 2 UKC dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego.

Weryfikacja prawidłowości i kompletności informacji podanych w zgłoszeniu celnym nie jest czasowo nieograniczona. W art. 103 UKC ustawodawca wspólnotowy wprowadził ramy czasowe, w jakich procedura ta jest dopuszczalna. Zgodnie z wyrażoną w art. 103 ust. 1 UKC zasadą, o długu celnym nie powiadamia się dłużnika po upływie okresu trzech lat od dnia powstania długu celnego. W przypadku, gdy dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu, okres trzech lat przewidziany w ust. 1 przedłuża się minimalnie do pięciu a maksymalnie do dziesięciu lat zgodnie z prawem krajowym (ust. 2). Okresy, o których mowa w ust. 1 i 2, zostają zawieszone, jeżeli: a) złożone zostaje odwołanie zgodnie z art. 44; takie zawieszenie obowiązuje od daty złożenia odwołania i przez okres trwania postępowania odwoławczego; lub b) organy celne poinformowały dłużnika zgodnie z art. 22 ust. 6 o przyczynach, dla których zamierzają powiadomić o długu celnym; takie zawieszenie obowiązuje od daty takiego powiadomienia do końca okresu, w którym dłużnik ma możliwość przedstawienia swojego punktu widzenia.

Okres przedawnienia długu celnego przedłuża się zatem w przypadku, gdy dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu. Termin pięcioletni jest obecnie terminem minimalnym określonym w UKC.

W wyroku z dnia 27 października 2022 r. (sygn. akt III SA/Gd 1065/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zwrócił uwagę, że ukształtowane w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE i sądów krajowych stanowisko co do przedłużenia okresu przedawnienia długu celnego pozwala na sformułowanie następujących tez:

- to organ celny dokonuje kwalifikacji czynu jako podlegającego w chwili popełnienia postępowaniu karnemu i dokonuje tego całkowicie autonomicznie, nie będąc uzależnionym od uprzedniego wszczęcia dochodzenia (śledztwa) przez właściwe organy ścigania, a tym bardziej od wydania prawomocnego wyroku skazującego przez sąd (por. wyrok TS w sprawie Zefeser: C-62/06);

- nie jest konieczne, aby przestępstwa (w tym przestępstwa skarbowego) dopuścił się dłużnik celny czy jeden z dłużników solidarnych; konsekwencje związku między penalizowanym czynem i długiem celnym ponoszą nawet dłużnicy, mogący być osobiście przez ten czyn poszkodowani – dla zastosowania art. 221 ust. 4 WKC pozostaje bez znaczenia czy przestępstwa dopuścił się dłużnik celny czy też nawet osoba niezwiązana z dłużnikiem celnym (wyrok TS z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie Snauwert: C -124/08),

- konieczne jest wykazanie, że pomiędzy popełnionym czynem zabronionym (przestępstwem) istnieje (realny i konkretny) związek przyczynowo-skutkowy, czyli skutkiem popełnienia konkretnego czynu stanowiącego przestępstwo ma być powstanie długu celnego.

Wskazany wyżej kierunek wykładni art. 103 UKC oraz art. 221 Wspólnotowego Kodeksu Celnego został zaprezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 6 lipca 2022 r., sygn. akt I GSK 2688/18; z dnia 4 sierpnia 2021 r., sygn. akt I GSK 2032/18; z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt I GSK 190/10; dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt I GSK 908/12; z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt I GSK 868/12 i I GSK 1244/12; z dnia 9 maja 2018 r., sygn. akt I GSK 910/16).

Akceptując powyższe Sąd wskazuje, że z punktu widzenia zastosowania przepisów dotyczących przedłużenia okresu przedawnienia długu celnego nie ma znaczenia, czy doszło do wszczęcia postępowania karnego i jego prawomocnego zakończenia, czy tylko mogło do tego dojść. Użyte w treści art. 103 ust. 2 UKC sformułowanie "[...] gdy dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu [...]" nie może być rozumiane jako uruchomienie etapu postępowania, w którym orzeka już organ sądowy, bądź przynajmniej kiedy w wyniku prowadzenia postępowania przygotowawczego stwierdzona została konieczność wszczęcia procedury sądowej. Sformułowanie to, zdaniem Sądu, oznacza jedynie, że czyn zabroniony (tj. czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia – przyp. Sądu), w wyniku którego powstał dług celny może być przedmiotem oceny ze strony sądu. Innymi słowy, obecne brzmienie art. 103 ust. 2 UKC jednoznacznie wskazuje, że nie jest konieczne wszczynanie postępowania karnego czy też karnego skarbowego dla zastosowania art. 103 ust. 2 UKC. Wystarczające jest bowiem, że czyn, który był podstawą do powstania długu celnego, był w momencie jego powstania penalizowany. Należy mieć przy tym na uwadze, że nie wszystkie czyny zabronione pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie ich popełnienia będą finalnie podlegały ocenie ze strony sądu. W danym przypadku okoliczności sprawy mogą bowiem determinować konieczność umorzenia postępowania karnego. Trudno nadto racjonalnie zakładać, że prawodawca unijny tworząc regulację art. 103 ust. 2 UKC zakładał, że możliwość powiadomienia o długu celnym w przedłużonym terminie dotyczyć może wyłącznie sytuacji, gdy uruchomiono już etap postępowania sądowego.

Należy mieć również na uwadze, że organy administracji celnej dokonują kwalifikacji czynu jedynie dla celów postępowania administracyjnego, aby umożliwić organom celnym skorygowanie błędu i pobór niewystarczających należności celnych, a nie rozstrzygają o popełnieniu przestępstwa. Organ dokonuje "rozstrzygnięcia" na użytek prawa celnego, co nie uchyla domniemania niewinności dłużników w świetle odpowiedzialności karnej (karnoskarbowej). Co istotne, z ukształtowanego orzecznictwa TSUE i sądów krajowych wynika, że nie jest konieczne, aby przestępstwa (w tym przestępstwa skarbowego) dopuścił się dłużnik celny, czy też jeden z dłużników solidarnych; konsekwencje związku między penalizowanym czynem i długiem celnym ponoszą nawet dłużnicy, mogący być osobiście przez ten czyn poszkodowani. Ukrycie przed dłużnikiem celnym przez jej zagranicznego kontrahenta okoliczności faktycznego pochodzenia towaru nie mogą zatem uzasadniać odmowy stosowania instytucji przedłużenia okresu przedawnienia długu celnego.

Organy celne mogą więc skutecznie powiadomić dłużnika o kwocie należności celnych, podlegających zgodnie z prawem zapłacie, po upływie trzyletniego terminu od dnia powstania długu celnego w wypadku, gdy organy te nie mogły określić prawidłowej kwoty tych należności wskutek popełnienia czynu podlegającego ściganiu karnemu, choćby sprawcą tego czynu nie był dłużnik celny zgłaszający towar.

Konkludując, w przeciwieństwie do tego co twierdzi skarżący, do powiadomienia o długu celnym po upływie trzyletniego terminu określonego w art. 103 ust. 1 UKC nie jest konieczne przeprowadzenie przez organy celne czynności pod kątem wykrycia sprawcy czynu, w tym również ustalenia, że sprawcą czynu jest dłużnik celny, oraz ustalenie wszystkich jego okoliczności. Warunkiem koniecznym i wystarczającym jest natomiast jednoznaczne stwierdzenie, że w istocie doszło do popełnienia czynu podlegającego sądowemu postępowaniu karnemu.

Wprowadzenie w błąd organów celnych co do rzeczywistego pochodzenia towarów w celu uniknięcia zapłaty należności celnych samo w sobie, gdyby czyn ten był popełniony na terenie Polski przez obywateli polskich, spełniałoby znamiona przestępstwa z art. 87 § 1 ustawy – Kodeks karny skarbowy, to jest narażenia należności celnych na uszczuplenie poprzez wprowadzenie organów celnych w błąd.

W rozpoznawanej sprawie okoliczność ta została wykazana w sposób niebudzący wątpliwości. Organ I instancji uzyskał w tej kwestii wiedzę w dniu 6 grudnia 2019 r., kiedy doręczono mu pismo dotyczące dochodzenia prowadzonego przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF. Dochodzenie to prowadzone było w celu ujawnienia procederu omijania wprowadzonych wobec Chińskiej Republiki Ludowej środków antydumpingowych nałożonych na import niektórych części rowerowych, poprzez deklarowanie ich tajwańskiego pochodzenia. Dochodzenie prowadzone było w ścisłej współpracy z władzami Tajwanu. Z przedmiotowego pisma wynika, że zebrany w trakcie dochodzenia materiał dowodowy wskazuje na nieprawidłowości w deklarowaniu kraju pochodzenia importowanych do Unii Europejskiej towarów, wysyłanych przez podmiot "B" Inc. Ustalenia dokonane w trakcie przeprowadzonego dochodzenia zawarto w Raporcie końcowym z misji OLAF.

Należy w tym miejscu dodać, że użycie przez organ odwoławczy zwrotu "mogło dojść do popełnienia czynu polegającego na umyślnym wprowadzeniu w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej" nie oznacza, że organ ten wyraził jedynie przypuszczenie co do możliwości popełnienia czynu podlegającego sądowemu postępowaniu karnemu. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy wyraźnie stwierdził, że organ I instancji słusznie przyjął, że doszło do popełnienia czynu realizującego znamiona czynu zabronionego zdefiniowanego w art. 87 k.k.s. Ponadto nie ma znaczenia, że w dniu dokonania zgłoszenia nie było wiadome, że towar w rzeczywistości pochodzi z Chin, a nie z Tajwanu. Wystarczające jest , że organ celny stwierdzi taką okoliczność w trakcie weryfikacji prawidłowości i kompletności informacji podanych w zgłoszeniu celnym, która nie musi być przeprowadzona w dniu dokonania zgłoszenia.

Zatem zgodzić należy się z organami, że przesłanka przedłużenia okresu przedawnienia długu celnego została wyczerpana, a termin przedawnienia należności celnych objętych zaskarżoną decyzją wynosił 5 lat. Decyzja organu I instancji, stanowiąca akt powiadomienia skarżącego o długu celnym, doręczona została mu w dniu 12 lipca 2021 r., tj. przed upływem tego terminu, liczonego od dnia 20 marca 2017 r. Zarzut naruszenia art. 22 ust. 6-7 i art. 103 ust. 1-3 UKC w zw. z art. 56 p.c. okazał się zatem chybiony.

Za niezasadne uznać należy zarzuty w zakresie naruszenia prawa procesowego, w szczególności poprzez nierzetelne ustalenie stanu faktycznego i dowolną interpretację materiału dowodowego. Wbrew zarzutom skargi ustalono stan faktyczny sprawy w sposób wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, zaś zaskarżona decyzja została wydana po uprzednim zgromadzeniu i swobodnej ocenie materiału dowodowego.

Nadto, wobec odpowiedniego stosowania jedynie niektórych przepisów Ordynacji podatkowej na gruncie postępowania celnego nadmienić należy, że wśród regulacji, do których odpowiedniego stosowania odsyła ustawa - Prawo celne, nie ma art. 2a o.p. W konsekwencji zawarta w tym przepisie zasada in dubio pro tributario nie znajduje zastosowania w sprawach celnych.

W sprawie nie doszło do naruszenia norm prawno-konstytucyjnych, którego skarżący upatrywał w nałożeniu na niego ciężaru finansowego w drodze decyzji administracyjnej poza obowiązkiem ustawowym. W świetle art. 84 Konstytucji RP każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Obowiązek ustawowej regulacji elementów struktury danin publicznych (w tym cła), a mianowicie podmiotu, przedmiotu, stawek i preferencji daninowych (ulg, zwolnień, wyłączeń), jest wynikiem wymogów co do stabilności i pewności przepisów prawa daninowego. Natomiast podjęte przez organy celne w przedmiotowej sprawie decyzje administracyjne mają umocowanie w obowiązujących przepisach prawa, wynikały z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego realizującego hipotezę norm prawnych regulujących w sposób wyczerpujących wskazane wyżej elementy struktury należności celnych i w żaden sposób nie zmierzają do niezgodnego z prawem nałożenia na skarżącą obciążenia publicznego niewynikającego z norm rangi ustawowej. Skarżący zarzucając naruszenie Konstytucji RP poprzez nałożenie obowiązku zapłaty cła antydumpingowego decyzją administracyjną nie bierze pod uwagę, że to nie wydane w sprawie decyzje "same z siebie" tworzą obowiązek zapłaty cła, lecz obowiązek ten został nałożony w drodze decyzji na skutek zastosowania przepisów m.in. Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny. W Unii Europejskiej, której Rzeczpospolita Polska jest członkiem, rozporządzenie jest wiążącym aktem ustawodawczym.

Niezasadne są też zarzuty dotyczące naruszenia art. 22 ust.6 UKC (w zw. z art. 29 UKC), w myśl którego przed wydaniem decyzji, która byłaby niekorzystna dla wnioskodawcy, organy celne powiadamiają wnioskodawcę o podstawach, na których zamierzają oprzeć decyzję, dając wnioskodawcy możliwość przedstawienia swojego stanowiska w określonym terminie rozpoczynającym swój bieg z dniem doręczenia powiadomienia lub z dniem uznania go za doręczone. Po upływie tego terminu wnioskodawca jest powiadamiany w odpowiedniej formie o wydanej decyzji.

Organ I instancji wystosował bowiem do skarżącego w trybie art. 22 ust. 6 UKC pismo informujące o zgromadzeniu dowodów dających podstawę do wydania niekorzystnej dla niej decyzji. W piśmie tym organ przedstawił szczegółowo powody, dla których niekorzystna decyzja może być wydana i powiadomił o możliwości przedstawienia stanowiska w terminie 30 dni od doręczenia powiadomienia.

Organ I instancji, wbrew stanowisku skarżącej, zgodnie z art. 22 ust. 7 UKC (w zw. z art. 29 UKC), wydając decyzję niekorzystną określił podstawy, na których ją oparto i zawarł pouczenie o prawie do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 44 UKC.

Za niezasadny należało uznać również zarzut naruszenia art. 4 i art. 18 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, uchwalonego w dniu 6 września 2001 r. przez Parlament Europejski. Jak podkreśla się w piśmiennictwie, Europejski Kodeks Dobrej Administracji nie ma mocy bezwzględnie obowiązującej, nawet w warunkach polskich, gdy państwo nasze wstąpiło do Unii Europejskiej. Jego postanowienia mają jedynie charakter zaleceń w sprawach załatwianych przez organy Wspólnoty. Zalecenia te mogą odegrać jednakże pozytywną rolę w usprawnianiu działalności administracji publicznej oraz pogłębianiu praworządności i zaufania w stosunkach z obywatelami i innymi administrowanymi podmiotami także w stosunkach wewnętrznych poszczególnych państw Unii (tak: J. Świątkiewicz, Europejski Kodeks Dobrej Administracji, Wprowadzenie, tekst i komentarz o zastosowaniu kodeksu w warunkach polskich procedur administracyjnych, Warszawa 2007, s. 12).

Uznawszy zatem zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).