Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 622/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92 b ust. 1, art. 92 c ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1907
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski,, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2017 r. sprawy ze skargi M.G.-Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego w B. decyzją nr [...] z dnia [...] r. nałożył na przedsiębiorcę M. G.- Z., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą [A] w G. przy ul. [...] następujące kary pieniężne:

1/ w związku z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym, które dotyczyło nierejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości, aktywności kierowcy i przebytej drogi - zgodnie z 1p 6.2.1. załącznika 3 do ustawy o transporcie drogowym – 5000 zł.;

2/ w związku z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym o czasie prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerwach i odpoczynku, polegającym na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy:

- o czas powyżej 15 minut do 30 minut - zgodnie z 1p. 5.2.1. załącznika 3 do ustawy o transporcie drogowym – 300 zł;

- za każde następne rozpoczęte 30 minut - zgodnie z 1p. 5.2.2. załącznika 3 do ustawy o transporcie drogowym - 200 zł;

- w związku z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym o czasie prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerwach i odpoczynku, polegającym na:

- skróceniu dziennego czasu odpoczynku o czas powyżej 15 minut do jednej godziny - zgodnie z 1p. 5.3.1. załącznika 3 do ustawy o transporcie drogowym – 300zł;

- za każdą następną rozpoczętą godzinę - zgodnie z 1p. 5.3.2. załącznika 3 do ustawy o transporcie drogowym - 400 zł.

Jak wskazano w uzasadnieniu tej decyzji, w trakcie kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych Referatu Grup Mobilnych w dniu 27.06.2016r., dotyczącej samochodu ciężarowego marki [...] (nr rejestracyjny [...]) o dopuszczalnej masie całkowitej 11990 kg (łącznie), dokonano ustaleń faktycznych leżących u podstaw nałożonej kary. Zgodnie z ustaleniami kontroli kierowca ww. pojazdu, zatrudniony na podstawie umowy o pracę u M. G.-Z., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [A], wykonywał przewóz z B. do miejscowości M. na Słowacji z towarem w postaci akcesoriów dachowych.

Jak kierowca podał do protokołu, nie był świadomy, iż na jego karcie kierowcy występują jakiekolwiek braki aktywności. Nie miał on także w momencie kontroli żadnych zaświadczeń o nieprowadzeniu pojazdu za okresy, gdy na jego karcie występują braki aktywności, tj. wtedy kiedy karta była wyjęta z tachografu, gdyż pracodawca takich zaświadczeń nie wystawił. Nie wie dlaczego tachograf nie zarejestrował dokonywanych wpisów manualnych, ale być może (jak podał) wykonywał je nieprawidłowo.

Jednocześnie kierowca wyjaśnił, że w okresach, w których karta była wyjęta z tachografu, a brak jest wpisanych aktywności, nie prowadził pojazdu podlegającego pod rozporządzenie (WE) J 561/2006 i wykonywał wówczas odpoczynek. Nie był świadomy naruszeń z zakresu czasu pracy w okresie poddanym kontroli, tj. skrócenia czasu odpoczynku i przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy.

Naczelnik Urzędu Celnego w B., zawiadamiając pismem z dnia [...] r. przedsiębiorcę o wszczęciu postępowania, przywołał przepisy ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym pozwalające na uwolnienie od odpowiedzialności przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy za naruszenia prawa dokonane przez kierowcę pojazdu. Przekazano kopię ww. protokołu kontroli drogowej.

Pismem z dnia 18.08.2016r. przedsiębiorca wyjaśnił, że po otrzymaniu informacji o błędnej obsłudze tachografu przez kierowcę i błędnego dokonywania manualnych wpisów związanych z odpoczynkiem, pracodawca wystawił wszystkie zaległe zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu w przedmiotowych okresach czasu. Pracodawca nie wpłynął na pracownika i nie był świadomy niewłaściwego dokonywania zapisów czasu dziennego i tygodniowego odpoczynku, jak również tego, że bez przyczyny leżącej po stronie pracodawcy wydłużył czas jazdy.

Jak ustalono w trakcie kontroli, okazana karta kierowcy nie zawierała wprowadzonych ręcznie bądź automatycznie wszystkich wymaganych danych dotyczących i aktywności kierowcy (w okresach wymienionych w protokole). Stwierdzono zatem wyjęcie karty tachografu i niewprowadzenie za ten okres żadnego ręcznego (manualnego) zapisu na karcie, co nie zostało zakwestionowane przez kierującego pojazdem ani podmiot wykonujący transport drogowy. Przy tym nie okazano zaświadczenia mówiącego o nieprowadzeniu pojazdu w wyżej wskazanym czasie.

W związku z powyższym ustalono nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości, aktywności kierowcy i przebytej drogi (kara 5000,- zł z punktu 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym).

Ponadto, stwierdzono naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerwach i wypoczynku, polegających na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy oraz na skróceniu dziennego czasu odpoczynku (kary z punktu: 5.2.1., 5.2.2., 5.3.1., 5.3.2. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym - w kwotach wskazanych wyżej).

Jednocześnie Naczelnik Urzędu Celnego w B. nie znalazł podstaw do zastosowania przepisów art.92 b ust.1 i 92c ust.1 ustawy o transporcie drogowym.

Nie wykazano bowiem, że przedsiębiorca wykonujący przedmiotowy przewóz drogowy nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Strona również nie przedstawiła dowodów o tym świadczących.

W kwestii wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy na podstawie art. 92c ust.1 ustawy o transporcie drogowym Naczelnik Urzędu Celnego w B., wskazał, iż przepis ten nie mógł mieć zastosowania, gdyż art. 92c ustawy odwołuje się do okoliczności o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym, a więc do sytuacji powstałych w warunkach niezależnych od przedsiębiorcy - np. klęski żywiołowe, katastrofy czy wprowadzenia na danym obszarze stanów nadzwyczajnych. Przepis art. 92c ust. 1 pkt 2 ustawy również nie znajdował zastosowania, gdyż w sprawie brak było dowodów, że za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej: Dyrektor IAS) rozstrzygnięciem z [...]r. znak sprawy: [...]utrzymał w całości w mocy ww. decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] r.

W szczegółowym uzasadnieniu, w części pierwszej, przedstawiono przebieg postępowania oraz poczynione w jego wyniku ustalenia, zaś w części drugiej stanowisko organu odwoławczego.

Nieprzestrzeganie norm i warunków ustanowionych przepisami wskazanych rozporządzeń, z mocy art. 92a ust. 1 w związku z art. 4 pkt 22 lit. a) i lit. h) ustawy o transporcie drogowym sankcjonowane jest karami pieniężnymi. Zasadniczymi dowodami w sprawie dotyczącej badania przestrzegania przepisów o czasie pracy kierowców są wykresówki lub karta kierowcy. Karta umożliwia identyfikację kierowcy i przypisanie do odpowiedniej osoby danych dotyczących przejazdów rejestrowanych przez moduł tachografu. Za pomocą czytnika kart kontrolujący mogą odczytać wiele cennych informacji odnośnie czasu jazdy, innej pracy, dyspozycyjności, przerw i odpoczynków.

Jak wynika z akt sprawy raport wykroczeń w dniu kontroli drogowej sporządzony został za pomocą programu TachoSpeed 2.701. Jest to oprogramowanie do rozliczania czasu pracy kierowców z tachografów analogowych i cyfrowych, umożliwiające odczytywanie czasu jazdy, odpoczynków, przerw i dyżurów ź tarczek tachografów oraz kart kierowców. Program działa w oparciu o przepisy czasu pracy kierowców, tj. rozporządzenia 561/2006 oraz i umowy międzynarodowej AETR. Moduły programu (cyfrowy; ewidencyjny; podstawowy i rozszerzony moduł kontrolny; delegacji i diet; paliwowy) umożliwiają przetwarzanie i analizę uzyskanych danych w wielu przekrojach, poprzez generowanie raportów. Pozwala to na prowadzenie pełnej ewidencji czasu pracy kierowców (również pod kątem Państwowej Inspekcji Pracy), m.in. rozliczanie nadgodzin, delegacji, obliczanie zużycia paliwa, itd.

Zdaniem organu odwoławczego, jak wskazują poczynione ustalenia, kierowca wyjmował swoją kartę z tachografu, czym powodował, że czas jego aktywności na karcie, w zakresie prędkości pojazdu, aktywności i przebytej drogi nie był rejestrowany (siedmiokrotne wyjęcia karty). W okresie tym stwierdzono wyjęcie karty z tachografu i niewprowadzenie za ten okres żadnego manualnego zapisu na karcie. Kierowca nie okazał również zaświadczenia wydanego przez przedsiębiorcę o działalności, mówiącego o nieprowadzeniu pojazdu w ww. przedziałach czasowych. Powyższe potwierdza wydruk "raportu kontrolnego inspekcji drogowej" TachoSpeed 2.701 znajdujący się w aktach sprawy.

Naruszone zostały zatem w tym przypadku przepisy art. 32 ust. 1 rozporządzeni oraz art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014.Tym samym miało miejsce naruszenie zasad rejestrowania aktywności kierowcy za pomocą cyfrowego urządzenia rejestrującego, konsekwencją czego było zastosowanie określonej w 1.p. 6.2.1 załącznika Nr 3 do ustawy o transporcie drogowym kary pieniężnej w wysokości 5000,- zł. Faktem jest, iż w okresie wskazanym w protokole kontroli - karta kierowcy była wyjęta z tachografu, co powodowało brak rejestracji jego aktywności bez względu na to czy kierowany przez niego pojazd poruszał się czy też stał w miejscu. Brak rejestracji i brak wskazania rodzaju jego aktywności ma przy tym znaczenie dla rozliczenia dziennych norm czasu pracy i odpoczynku, co w konsekwencji niewątpliwie może mieć wpływ na bezpieczeństwo użytkowników dróg.

Kierowca pojazdu podał do protokołu, że wykonywał wpisy manualne w pamięci tachografu, ale być może wykonywał je nieprawidłowo i nie wie dlaczego tachograf ich nie zarejestrował. Jednocześnie podał do protokołu, iż w okresie kiedy była wyjęta karta nie prowadził pojazdu podlegającego pod rozporządzenie (WE) 561/2006 i wykonywał wówczas odpoczynek.

Nie zmienia to jednak faktu, że kierowca (w okresach wskazanych w protokole kontroli) dokonał wielokrotnego wyjęcia karty z tachografu, co powodowało brak rejestracji jego aktywności. Przeprowadzona kontrola karty kierowcy wykazała, że nie zostały wprowadzone na kartę obowiązkowe ręczne zapisy, co do rodzaju aktywności. W istocie zatem nie jest możliwe stwierdzenie, że kierowca rzeczywiście odpoczywał w wyżej wskazanym czasie.

W niniejszej sprawie okoliczność niewprowadzenia manualnie danych dotyczących i aktywności kierowcy jest bezsporna. Powodem nałożenia kary było naruszenie, o którym mowa w Załączniku nr 3 do utd 1p. 6.2.1. - nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, które to naruszenie zostało szczegółowo opisane w protokole kontroli nr [...]z dnia [...] r. W okresach wskazanych w protokole kontroli, karta kierowcy była wyjęta z tachografu (7 razy), co spowodowało brak rejestracji jego aktywności. Nie wyprowadzono też za ten okres żadnego ręcznego (manualnego) zapisu na karcie.

Brak rejestracji i brak wskazania rodzaju jego aktywności ma niewątpliwie znaczenie dla rozliczenia dziennych norm czasu pracy i odpoczynku, co może mieć wpływ na bezpieczeństwo użytkowników dróg. Zasadnie więc organ I instancji przyjął, że odwołująca się Strona wykonywała przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, a tym samym podlega karze z tytułu takiego naruszenia określonej zgodnie z art. 92a ust. 1 utd.

Okoliczność, iż pojazd się nie poruszał w czasie, w którym nie wprowadzono zapisów manualnych na karcie, a przy tym kierowca w owym czasie odpoczywał , na którą powołuje się Strona, zdaniem Dyrektora IAS nie ma znaczenia. Kierowca winien wadzić manualnie na kartę kierowcy dane co do rodzaju aktywności w okresie, w którym karta była wyjęta z tachografu. Nie jest istotne czy w okresie, kiedy karta była wyjęta z tachografu pojazd poruszał się czy też stał w miejscu.

Niedokonanie zapisów manualnych na karcie kierowcy za pomocą urządzenia do ręcznego wprowadzania danych jest formą zafałszowania wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Jeżeli aktywność wyrażała się w odbieraniu wypoczynku tygodniowego, to kierowca winien dokonać wpisu ręcznego w tym zakresie, czego nie uczynił. Organ odwoławczy zauważa także, iż zgodnie z art.31 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców, przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy jest obowiązany wystawić kierowcy wykonującemu przewóz drogowy zatrudnionemu u tego przedsiębiorcy zaświadczenie, w przypadku gdy kierowca miał czas wolny od pracy. Przedsiębiorca takich zaświadczeń nie wystawił, a kierowca nie okazał przy kontroli.

Organ odwoławczy podziela także stanowisko organu I instancji odnośnie do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerwach i odpoczynku, polegających na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy.

Naruszenia przepisów wynikają z protokołu kontroli drogowej, na podstawie którego, w wyniku analizy danych zawartych okazanej do kontroli karcie kierowcy, po uwzględnieniu zdarzeń lub błędów, stwierdzono, iż kierowca w okresie od 01.06.2016r. godz. 12:40 do 01.06.2016r. godz. 19:19 przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 59 minut. Kierowca w wyżej wskazanym okresie prowadził pojazd łącznie przez 5 godz. 29 minut. W okresie tym kierowca nie odebrał wymaganych przepisami prawa prawidłowych przerw.

Następnie stwierdzono także, iż ww. kierowca w okresie od 17.06.2016r. godz. 11:58 do 17.06.2016r. godz. 18:44 przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 17 min. Kierowca w wyżej wskazanym okresie prowadził pojazd łącznie przez 4 godz. 47 minut i w okresie tym nie odebrał wymaganych przepisami prawa prawidłowych przerw.

Powyższe stanowiło naruszenie postanowień art. 7 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu i Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr B 3820/85.

Ww. przepis stanowi, iż po okresie prowadzenia pojazdu trwającym cztery i pół godziny kierowcy przysługuje ciągła przerwa trwająca co najmniej czterdzieści pięć minut, chyba że kierowca rozpoczyna okres odpoczynku. Przerwę tę może zastąpić przerwa długości co najmniej 15 minut, po której nastąpi przerwa długości co najmniej 30 minut, rozłożone w czasie w taki sposób, aby zachować zgodność z przepisami akapitu pierwszego.

W wyniku analizy danych zawartych na okazanej do kontroli karcie kierowcy, po uwzględnieniu zdarzeń lub błędów stwierdzono, iż w dniu 05.06.2016r. godz. 15:29 rozpoczął się 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 7 godz. 10 min. nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godziny 08:19 dnia 06.06.2016r. do godz. 15:29 dnia 06.06.2016 r. Skrócił tym samym dzienny czas odpoczynku o 1 godz. 50 min. W niniejszym przypadku dopuszczalnym było odebranie przez kierowcę odpoczynku w minimalnym wymiarze 9 godzin.

W dniu 10.06.2016r. o godz. 05:23 rozpoczął 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego powinien odebrać minimum 11-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 10 godz. 9 minut nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godz. 10:32 dnia 10.06.2016r. do godz. 20:41 dnia 10.06.2016r. Oznacza to, iż kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 51 minut. W tym przypadku dopuszczalnym było odebranie przez kierowcę odpoczynku w minimalnym wymiarze 11 godzin.

Ponadto stwierdzono, iż ww. kierowca w dniu 16.06.2016r. o godz. 04:39 rozpoczął 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 7 godz. 16 minut nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godz. 21:23 dnia 16.06.2016r. do godz. 04:39 dnia 17.06.2016r. Oznacza to, iż kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godz. 44 minut. W tym przypadku dopuszczalnym było odebranie przez kierowcę odpoczynku|!« minimalnym wymiarze 9 godzin.

Naruszony został zatem art.8 ust. 1-4 oraz ust.8 ww. rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. Zgodnie z tymi przepisami kierowca korzysta z dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku. W każdym 24 godzinnym okresie po upływie poprzedniego dziennego okresu odpoczynku lubi tygodniowego okresu odpoczynku kierowca musi wykorzystać kolejny dzienny okres odpoczynku. Jeśli część dziennego okresu odpoczynku zawarta w 24 godzinnym okresie wynosi co najmniej 9 godzin, ale mniej niż 11 godzin, wówczas ten dzienny okres odpoczynku uznaje się za skrócony dzienny okres odpoczynku (art.8 ust.2 rozporządzenia). Dzienny okres odpoczynku może zostać przedłużony do rozmiarów regularnego lub skróconego tygodniowego okresu odpoczynku (art.8 ust.3 rozporządzenia). Kierowca może mieć najwyżej trzy skrócone dzienne okresy odpoczynku pomiędzy dwoma tygodniowymi okresami odpoczynku (art.8 ust.4 rozporządzenia). Jeżeli kierowca dokona takiego wyboru, dzienne okresy odpoczynku i skrócone tygodniowy okresy odpoczynku poza bazą można wykorzystywać w pojeździe, o ile posiada on odpowiednie miejsce do spania dla każdego kierowcy i pojazd znajduje się na postoju (art.8 ust. 8 rozporządzenia).

Zdaniem organu odwoławczego, nie znajdują odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym twierdzenia Strony jakoby ww. naruszania o czasie prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerwach i odpoczynku spowodowane były utrudnieniami w ruchu drogowym i braku możliwości zaparkowania.

Ze znajdujących się w aktach sprawy wydrukach z naniesionymi adnotacjami nie sposób bowiem wysnuć takich wniosków. Na wydruku z 11.06.2016r. kierowca sporządził dopisek: "przekroczono czas jazdy dojazd na parking", na wydruku z dnia 06.06.2016r. - "przekroczono czas pracy zjazd na parking z rozładunku", na wydruku z dnia 16.06.2016r. - "przekroczony czas pracy, zły adres rozładunku w dokumentach". Takie lakoniczne notatki, w których kierowca w istocie jedynie stwierdza, że przekracza czas jazdy nie mogą zostać uwzględnione, brak tu jakichkolwiek informacji o sytuacjach nie dających się przewidzieć, a nawet o utrudnieniach na drodze, korkach itp., na co wskazuje Strona.

Zgodnie z art.12 rozporządzenia 561/2006 - pod warunkiem, że nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu oraz umożliwia osiągnięcie przez pojazd odpowiedniego miejsca postoju, kierowca może odstąpić od przepisów art. 6-9 w zakresie niezbędnym dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku. Kierowca wskazuje powody takiego odstępstwa, przy czym muszą mieć one charakter nadzwyczajny, a takiego nie wykazano.

W ocenie organ u odwoławczego trafny był także pogląd organu I instancji co do braku podstaw do zastosowania w tej sprawie przepisów art. 92b ust. 1 i 92c ust. 1 u.t.d. Jak stwierdza, wyłączenie określone w art. 92b ust. 1 u.t.d. dotyczy konkretnego zdarzenia powodującego naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, natomiast z art. 92c ust. u.t.d. wiąże się z wprowadzonymi przez przedsiębiorcę organizacyjnymi w firmie umożliwiającymi przestrzeganie przez kierowców przepisów o czasie prowadzenia pojazdów.

Na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek właściwej organizacji pracy kierowców, jak również przeprowadzanie regularnych kontroli przestrzegania przepisów prawa. Może uwolnić się on od odpowiedzialności za delikt określony w ustawie, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia, najczęściej kierowca lub gdy powstanie deliktu jest wynikiem okoliczności od wykonującego przewóz całkowicie niezależnych. Innymi słowy przedsiębiorca może zostać zwolniony z odpowiedzialności jeśli zostanie stwierdzone (wykazane), że dołożył należytej staranności, a więc uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności bądź też nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2009r. sygn. akt II GSK 4/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl /LEX 552763/).

W przedmiotowej sprawie, kierowca wyjmował wielokrotnie kartę z tachografu i nie wprowadził - za pomocą urządzenia do ręcznego wprowadzania danych - na kartę kierowcy danych co do rodzaju aktywności w okresie, w którym karta była wyjęta z tachografu. Podjęcie przez przedsiębiorcę działań dyscyplinujących, o których informuje Strona w piśmie z dnia 18.08.2016r., dopiero no uzyskaniu informacji o naruszeniach, nie może natomiast stanowi przesłanki egzoneracyjnej, tj. uwalniającej przedsiębiorcę o odpowiedzialności za naruszenia popełnione przez kierowcę.

Zdaniem organu odwoławczego, jeżeli przedsiębiorca korzystałby z narzędzi do bieżącej kontroli kierowców i wykonywałby stały nadzór nad jego pracą, to w realiach niniejszej sprawie nie doszłoby do popełnienia tego rodzaju naruszeń przepisów.

Ponadto, gdyby analiza danych zawartych w karcie kierowcy była na bieżąco porównywana z danymi sczytanymi z tachografu, to bezspornie naruszenia te byłyby przez przedsiębiorcę w porę wykryte. Wyjęcie karty z tachografu pozostawia trwały ślad w jego pamięci. Z łatwością można zobrazować moment wyjęcia karty będącej na wyposażeniu kierowcy i niezwłocznie zbadać jakie to czynności tak naprawdę kierowca wykonywał w tym czasie — jechał, odpoczywał, czy też realizował inne czynności. Zatem nawet wyjęcie karty przez kierowcę mogło być niezwłocznie wykryte przez przedsiębiorcę, który winien podjąć działania dyscyplinujące kierowcę. Taka sytuacja jednakże nie miała miejsca. Fakt ten obciąża przedsiębiorcę przewozowego, ponieważ to on ma bezpośredni wpływ na zachowanie osoby, którą posługiwał się, nie kontrolując jej na bieżąco. Przedsiębiorca winien posiadać na stanie urządzenia sczytujące czas pracy kierowców i reagować na ewentualne przypadki manipulowania danych o czasie prowadzenia pojazdu, braku wprowadzania danych o obowiązkowych przerwach i odpoczynkach.

Poza zakresem hipotezy art. 92b ust. 1 u.t.d. nie mieszczą się przypadki związane z niewłaściwym użytkowaniem tachografu, wszelkie ingerencje w jego działanie, w tym również niezarejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, czy też używanie karty kierowcy przez kilku kierowców, a więc naruszenie za które nałożono na Stronę karę. W przypadkach zaistnienia takich naruszeń przedsiębiorca może zwolnić się od odpowiedzialności jedynie w wyniku wykazania przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. tj. w sytuacji gdy "okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie powstało wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć".

W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie ma podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. Przedsiębiorca nie przedstawił dowodów potwierdzających, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły jakieś nagłe, losowe, nieoczekiwane i nadzwyczajne okoliczności, które wyłączałyby przedsiębiorcę od odpowiedzialności administracyjnej.

Stanowiące podstawę wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy okoliczności o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym, mogą uzasadniać jedynie sytuacje powstałe w warunkach całkowicie od niego niezależnych, takie jak klęski żywiołowe, katastrofy, czy też wprowadzenie na danym obszarze stanów nadzwyczajnych - a nie autonomiczny akt jego woli, niedbałość, zaniechanie, czy też niedostateczne sprawdzenie wymaganych prawem warunków.

W skardze z 20 czerwca 2017 r. M. G.-Z. "[A]" (dalej: Skarżąca) podnosi zarzut naruszenia art.92 b ust.1 i 92c ust. 1 u.t.d., przy czym wskazuje na treść drugiego z nich i to jedynie w części określonej w ust. 1 pkt. 1. W efekcie, zdaniem Skarżącej, naruszony został przepis, zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstałe naruszenia.

W uzasadnieniu podnosi, że stwierdzone naruszenia podczas kontroli drogowej dotyczące przekroczeń jazdy ciągłej w dniach 01.06.2016r., 17.06.2016r., oraz skrócenia odpoczynku dobowego w 24h w dniach 05.06.2016r.,10.06.2016r. i 16.06.2016r. przez kierującego pojazdem stanowiły bezpośredni skutek utrudnień w ruchu drogowym oraz braku możliwości zaparkowania pojazdu w bezpiecznym miejscu. W związku z tym kierowca sam, osobiście, bez wiedzy i polecenia ze strony pracodawcy, podjął decyzję na podstawie art. 12 rozporządzenia 561 z 2006r. WE o odstąpieniu od przepisów art. 6-9 tegoż rozporządzenia w zakresie niezbędnym dla zapewnienia bezpieczeństwa w tym przypadku pojazdu i ładunku, czego przyczyny wykazał we właściwy sposób na wydrukach z tachografu - z karty kierowcy z 24h za dany dzień - na wydrukach o których mowa w protokole kontroli drogowej. Jednakże kontrolujący nie uwzględnił jego wyjaśnień z niewiadomej przyczyny, nie odnosząc się niej w protokole jak również w decyzji z dnia 05.10.2016r. W tejże decyzji nic o nich nie wspominano, a na dodatek stwierdzono " Kierowca podczas kontroli nie okazał dokumentów, ani innych zapisków czy adnotacji uzasadniających odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych prawidłowych przerw lub spoczynków". Skarżąca wnosi o wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy protokołem i decyzją w zakresie wydruków, o których mowa w protokole kontroli drogowej z dnia 27.06.2016 roku i uwzględnienie tych zapisów.

Odnosząc się do naruszeń wskazanych w pkt. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d., polegające na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, Skarżąca wyjaśnia, że nie miały one miejsca. Naruszenie takie dotyczy niezarejestrowania aktywności kierowcy przebywającego w pojeździe i prowadzącego pojazd, natomiast tym przypadku kierowca przebywał poza pojazdem na odpoczynkach dobowych lub tygodniowych. Prawo nie nakazuje w takiej sytuacji obligatoryjnego czynienia, zapisów na karcie kierowcy, lecz daje możliwość wyboru pomiędzy zapisem typu: wpis manualny na kartę kierowcy i do pamięci tachografu jednocześnie lub zapisu w formie zaświadczenia o działalności na podstawie rozporządzenia 561 z 2006r. WE. a więc nie ma podstawy do karania przedsiębiorcy w tym przypadku z pkt. 6.2.1. Fakt braku podczas omawianego przewozu drogowego w pojeździe dokumentów typu zaświadczenia o działalności na podstawie rozporządzenia 561 z 2006r. WE przez kierowcę to naruszenie z zał. 2 LI 1.3 ponieważ właściciel firmy jest jednocześnie zarządzającym transportem. Nie wszystkie wymienione przypadki wymienione w protokole kontroli drogowej z dnia 27.06.2016 roku, dotyczące okazania podczas kontroli karty kierowcy, nie zawierającej ręcznie bądź automatycznie wprowadzonych danych dotyczących okresów aktywności kierowcy są odpoczynkami tygodniowymi, za które kierowca powinien okazać się ww. zaświadczeniem. Jeśli okresy aktywności są wykazane na tachografie, to w takich przypadkach, w kolejnych 24h na podstawie Rozp.3821/85 WE kierowca zaznacza/wykazuje odpoczynki dobowe. Nie ma obowiązku wystawiania zaświadczenia o działalności na podstawie rozporządzenia 561 z 2006r. WE.

W ww. przypadkach braku dokumentacji za okresy nieudokumentowane podczas kontroli na karcie kierowcy nie zawierającej ręcznie bądź automatycznie wprowadzonych danych dotyczących okresów aktywności kierowcy czyli wpisów manualnych dotyczących okresów typu odpoczynek dobowy lub tygodniowy odpowiedzialny jest kierujący pojazdem na podstawie rozporządzenia 165/2014 WE. Nie ma obowiązku wystawania na okresy wolne od pracy kierowcy zaświadczenia o działalności na podstawie rozporządzenia 561 z 2006r. WE. Kierowca, na co zwraca uwagę Skarżąca, podczas kontroli drogowej oświadczył w protokole, że przedsiębiorca/pracodawca jest poinformowany o dokonywaniu przez niego wpisów manualnych a co za tym idzie nie miał obowiązku wystawienia zaświadczenia o działalności na podstawie rozporządzenia 561 z 2006r. WE. W momencie odczytu karty i analizy danych za 28 dni przedsiębiorca nie miał możliwości kontroli poprawności wpisów manualnych dokonanych przez kierowcę.

W tych okolicznościach sprawy, zdaniem Skarżącej, przedsiębiorca zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia pojazdów drogowych. W związku z tym wskazuje ona na przepisy art. 92b ust. 1 i 92c ust. 1 u.t.d. jako podstawy uwolnienia jej od odpowiedzialności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, odnosząc się do przestawionych zarzutów i nie podzielając ich z tych samych względów, które zostały podane w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą wymierzenia kary było naruszenie normy określonej w art. 92a ust. 1 i 2 oraz art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( t.j. Dz.U. 2016 r., 1907 ze zm., dalej: u.t.d.).

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 złotych (ust. 2). Stosownie do ust. 6 tego artykułu, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy.

Skarżącej zarzucono dwa rodzaje naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego: pierwsze, określone w załączniku nr 3 do u.t.d. w pkt. 1 poz. 6.2.1., polegające na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości, aktywności kierowcy i przebytej drogi (wysokość kary 5 tys. zł.); drugie – określone w załączniku nr 3 do u.t.d. w pkt. 1 poz. 5.2.1., 5.2.2., 5.3.1., 5.3.2, dotyczące czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerwach i odpoczynku, a polegające na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy oraz skróceniu dziennego czasu odpoczynku.

W ocenie Sądu, fakt popełnienia ww. naruszeń został dokładnie wyjaśniony i uzasadniony przez organy orzekające w sprawie.

Co do naruszenia określonego w załączniku nr 3 do u.t.d. w pkt. 1 poz. 6.2.1., to nie budzi wątpliwości (także Skarżąca tego nie kwestionuje), że kierowca wyjmował swoją kartę z tachografu, czym powodował, że czas jego aktywności na karcie, w zakresie prędkości pojazdu, aktywności i przebytej drogi nie był rejestrowany (siedmiokrotne wyjęcia karty). W okresie wskazanym w protokole z kontroli oraz w decyzjach, stwierdzono wyjęcie karty z tachografu i niewprowadzenie za ten okres żadnego manualnego zapisu na karcie. Kierowca nie okazał również zaświadczenia wydanego przez przedsiębiorcę o działalności, dotyczącego nieprowadzenia pojazdu.

Tym samym naruszone zostały przepisy art. 32 ust. 1 rozporządzenia oraz art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014, nakładające na kierowcę obowiązek wprowadzenia na kartę kierowcy informacji o braku możliwości używania tachografu ze względu na oddalenie się od pojazdu. Nie jest przy tym istotne czy w okresie, kiedy karta była wyjęta z tachografu pojazd porusza się czy też stoi w miejscu. Niedokonanie zapisów manualnych na karcie kierowcy za pomocą urządzenia do ręcznego wprowadzania danych jest formą zafałszowania wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Nawet jeśli aktywność wyrażała się w odbieraniu wypoczynku tygodniowego, to kierowca winien dokonać wpisu ręcznego w tym zakresie, czego nie uczynił. Zgodnie z art.31 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców, przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy jest obowiązany wystawić kierowcy wykonującemu przewóz drogowy zatrudnionemu u tego przedsiębiorcy zaświadczenie, w przypadku gdy kierowca miał czas wolny od pracy. Przedsiębiorca takich zaświadczeń nie wystawił, a kierowca nie okazał przy kontroli.

Odnośnie drugiej grupy naruszeń (określonych w załączniku nr 3 do u.t.d. w pkt. 1 poz. 5.2.1., 5.2.2., 5.3.1., 5.3.2), dotyczących przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy oraz skrócenia dziennego czasu odpoczynku, określonych w art. 8 ust. 1-4 oraz ust. 8 rozporządzenia (WE) 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r., to stwierdzić przyjdzie, iż nie są one kwestionowane przez Skarżącą., Natomiast powołuje się ona na przepis z art.12 tegoż rozporządzenia, zgodnie z którym, pod warunkiem, że nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu oraz umożliwia osiągnięcie przez pojazd odpowiedniego miejsca postoju, kierowca może odstąpić od przepisów art. 6-9 w zakresie niezbędnym dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku. Kierowca powinien wskazać powody takiego odstępstwa na odpowiednim dokumencie, najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój.

Jak wynika z akt sprawy, kierowca czynił adnotacje takie jak: "przekroczono czas jazdy dojazd na parking", "przekroczono czas pracy zjazd na parking z rozładunku", "przekroczony czas pracy, zły adres rozładunku w dokumentach". Nie wynika z tychże adnotacji, że czynił to "w zakresie niezbędnym dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku", bowiem nie wiadomo czy wystąpiło jakieś zagrożenie dla wskazanych w przepisie dóbr i czy zjazd na parking i postój zagrożeniom tym zapobiegał.

Ponadto stan faktyczny niniejszej sprawy uniemożliwiał zastosowanie wobec Spółki wyłączenia odpowiedzialności na podstawę zawartą w art. 92b ust. 1 oraz art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie zasadnie uznały, iż nie zachodzą podstawy do zastosowania wyłączenia z art. 92b ust. 1 u.t.d. Obowiązkiem przedsiębiorcy jest prawidłowe zorganizowanie i zabezpieczenie zadania przewozowego, a następnie jego właściwa kontrola, co powinno zapewniać przestrzeganie m.in. norm czasu pracy kierowców. Kontrola kierowców powinna być tak zorganizowana, aby odpowiednio wcześnie można wykryć niezgodne z prawem działania. Ponadto, przedsiębiorca winien tak dobierać kierowców oraz tak zorganizować ich pracę, aby nie dochodziło do naruszenia przez nich prawa podczas wykonywania transportu drogowego. Sprawą przedsiębiorcy jest zawieranie takich umów, dobór takiej kadry i obmyślenie takich rozwiązań organizacyjnych, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz przewóz drogowy, a jednocześnie zapobiegać będą naruszeniom zasad i warunków wykonywania tego transportu.

Przedsiębiorca może uwolnić się od odpowiedzialności za delikt określony w art. 92b ust. 1 tylko w przypadku, w którym wyłączna winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia, w tym kierowca bądź też powstanie deliktu jest wynikiem okoliczności od niego niezależnych.

W przedmiotowej sprawie Skarżąca nie wykazała, aby spełniła sformułowane wyżej wymogi dotyczące właściwej organizacji pracy kierowcy i że wyłączna winę za ww. naruszenia ponosi tylko kierowca. Właściwa organizacja pracy powinna bowiem gwarantować respektowanie przez kierowcę przepisów dotyczących czasu pracy, a w razie ich nierespektowania natychmiastowe wykrycie i skorygowanie.

Jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, poza zakresem hipotezy art. 92b ust. 1 u.t.d. mieszczą się przypadki związane z niewłaściwym użytkowaniem tachografu, wszelkie ingerencje w jego działanie, w tym również niezarejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, czy też używanie karty kierowcy przez kilku kierowców, a więc naruszenie za które nałożono na Stronę karę.

Zdaniem Skarżącej przesłanki wskazane w art. 92c ust. 1 pkt. 1 u.t.d. zaistniały, a więc Spółka nie miała wpływu na powstanie naruszenia, jakie nastąpiło wskutek okoliczności, których nie mogła przewidzieć. W ocenie organów orzekających w sprawie przesłanki takie nie zachodzą.

Jak zauważył tutejszy Sąd w wyroku z dnia 11 czerwca 2015 r. II SA/Gl 1335/14, "Dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 lub 2 u.t.d. powinny być wykazane przez przewoźnika okoliczności i zdarzenia, których przedsiębiorca nie mógł przewidzieć przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Przedsiębiorca ma wpływ na to, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń, nawet jeśli są one przez nich umyślnie zawinione. Wpływ ten polega, między innymi, na prowadzeniu odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli lub doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. Art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. odnosi się zatem do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, w tym w zakresie doboru kadr i nadzoru nad pracownikami nie był w stanie przewidzieć." Takimi zdarzeniami nie są, wskazywane przez Skarżącą, utrudnienia w ruchu drogowym oraz brak możliwości zaparkowania pojazdu w bezpiecznym miejscu, bowiem przedsiębiorca może (i powinien) być na to przygotowany (przewidzieć je).

Skarżąca nie wykazała wobec tego zaistnienia takich okoliczności i zdarzeń, których nie mogła przewidzieć przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności, stąd brak było podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt. 1 u.t.d.

W świetle powyższych ustaleń nie znajdują uzasadnienia zarzuty podnoszone w skardze, dotyczące naruszenia art. 7, 77 i 107 k.p.a. bowiem wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały prawidłowo ustalone i wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jednocześnie nie doszło do naruszenia art. 92c ust. 1 pkt. 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie w sprawie ze względów przytoczonych wyżej.

Mając powyższe na względzie Sąd nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu organów mogących mieć wpływ na wynik sprawy i uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z obowiązującym i powołanym wyżej prawem, a w związku z tym na podstawie powołanych przepisów oraz art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił – jak w wyroku