Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 639/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 37 ap,   art. 70, art. 99,  art. 112,  art. 115,
journal: Dz.U. 2019 poz 499
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r Prawo farmaceutyczne - t.j.
article: art. 151,  art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 1303/20 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 17 lutego 2020 r., nr PORZI.503.249.2019.NAFT.2 w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie punktu aptecznego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od P. M. na rzecz Głównego Inspektora Farmaceutycznego 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 6 listopada 2020 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1303/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA" lub "Sądem pierwszej instancji"), działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej zwanej "ppsa"), oddalił skargę P. M. (dalej zwanego "skarżącym"), na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego (dalej zwanego "GIF" lub "organem II instancji") z 17 lutego 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego we Wrocławiu (dalej zwanego "WIF" lub "organem I instancji") z 14 czerwca 2019 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie punktu aptecznego.

WSA orzekał w następującym stanie sprawy.

W dniu 13 lutego 2019 r. w punkcie aptecznym, prowadzonym przez skarżącego, stawiło się dwóch inspektorów farmaceutycznych celem przeprowadzenia kontroli doraźnej w zakresie obrotu produktami leczniczymi, zawierającymi w swoim składzie substancje o działaniu psychoaktywnym, zgodnie z art. 67 i art. 71a ustawy Prawo farmaceutyczne. Inspektorzy farmaceutyczni mieli ze sobą upoważnienia do przeprowadzenia kontroli. W punkcie aptecznym obecny był kierownik punktu, który odmówił wpuszczenia inspektorów i przystąpienia do czynności kontrolnych. Następnie skarżący po przybyciu na miejsce kontroli okazał inspektorom farmaceutycznym pisemny sprzeciw wobec podjęcia czynności kontroli. Postanowieniem WIF z 15 lutego 2019 r., utrzymanym następnie w mocy postanowieniem GIF z 21 marca 2019 r., postanowiono o kontynuowaniu czynności kontroli doraźnej w zakresie obrotu produktami leczniczymi zawierającymi w składzie substancje o działaniu psychoaktywnym, zgodnie z art. 68 i art. 71a ustawy Prawo farmaceutyczne, w punkcie aptecznym prowadzonym przez skarżącego. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone skarżącemu 8 kwietnia 2019 r., a zatem znał on treść zapadłego rozstrzygnięcia i mógł spodziewać się kontynuowania czynności kontrolnych. Mimo podjęcia przez inspektorów farmaceutycznych kolejnej próby kontroli 9 kwietnia 2019 r. w punkcie prowadzonym przez stronę, nie mogli oni przystąpić do wykonywania czynności kontrolnych z uwagi na zamknięcie puntu aptecznego. Zgodnie z notatką z 9 kwietnia 2019 r., na drzwiach do izby ekspedycyjnej opuszczona była roleta zewnętrzna, a w izbie nie stwierdzono produktów leczniczych.

Organ I instancji pismem z 11 kwietnia 2019 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia udzielonego mu zezwolenia na prowadzenie punktu aptecznego. W zawiadomieniu WIF wskazał stronie podstawy prawne wszczęcia postępowania i wyjaśnił, że postępowanie zostało wszczęte w związku z: 1) wydaniem przez WIF decyzji z 7 lutego 2019 r., znak: WIF-WR.1.8530.1.4.2016 w przedmiocie cofnięcia skarżącemu zezwolenia z 14 czerwca 2016 r., znak: WIF-WR.1.8530.1.4.2016 na prowadzenie punktu aptecznego "V." położonego w W. [...]; 2) uniemożliwieniem przeprowadzenia czynności kontrolnych przez inspektorów farmaceutycznych 9 kwietnia 2019 r.; 3) ustaleniami dokonanymi w toku czynności związanych z wykonywaniem nadzoru nad punktami aptecznymi, tj. z uwagi na analizę dokumentów otrzymanych z hurtowni farmaceutycznych, z których wynika, że w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 15 lutego 2019 r. do punktu aptecznego w B. [...] sumarycznie sprzedano z hurtowni farmaceutycznych: 308 827 opakowań Cirrus Duo 6 tabl., 7 984 opakowań Sudafed 60mg 12 tabl., 36 458 opakowań Apselan 60mg 10 tabl., a zatem produktów leczniczych zawierających w składzie pseudoefedrynę (substancje o działaniu psychoaktywnym), posiadających kategorię dostępności "wydawane bez przepisu lekarza – OTC", które były zamawiane do punktu aptecznego w znacznych ilościach, przewyższających zamawianie produktów leczniczych dla celów sprzedaży detalicznej.

Decyzją z 14 czerwca 2019 r., znak: WIF-WR-I.8530.3.1.2019, organ I instancji: I. na podstawie art. 112 ust. 1 pkt. 2, ust. 2, 3, art. 70 ust. 4 w zw. z art. 99 ust. 2, art. 37ap ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 101 pkt. 4 ustawy z 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2019 r., poz. 499 z późn.zm.; dalej zwanej "pf") oraz art. 104 § 1 i § 2 oraz art. 107 § 1 i § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn.zm.; dalej zwanej "kpa") cofnął udzielone przedsiębiorcy zezwolenie z 6 lutego 2017 r., znak: WIF-WR-I.8530.1.9.2016 r., na prowadzenie punktu aptecznego o nazwie "V.", położonego w: B. [...], II. na podstawie art. 108 § 1 kpa nadał przedmiotowej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Decyzją z 17 lutego 2020 r., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, GIF utrzymał w mocy decyzję WIF z 14 czerwca 2019 r. wskazując, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. dokumentów otrzymanych z hurtowni farmaceutycznych wynika, że przedsiębiorca prowadząc punkt apteczny w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 15 lutego 2019 r., nabywał produkty lecznicze: 1. Cirrus Duo 6 tabletek (w ilości 308 827); 2. Sudafed 60 mg x 12 tabl. (w ilości 7 984); 3. Apselan 60 mg x 10 tabl. (w ilości 36 458), z naruszeniem przepisów ustawy – Prawo farmaceutyczne.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał m.in., że nabycie przez skarżącego produktów leczniczych w ilościach znacznie przekraczających indywidualne zapotrzebowanie pacjentów (łącznie 353 269 opakowań produktów leczniczych zawierających pseudoefedrynę), co do których istnieje ryzyko produkcji z nich narkotyków syntetycznych lub substancji psychotropowych, jak również możliwość przedawkowania przez pacjentów jest rażącym naruszeniem rękojmi należytego prowadzenia apteki. Dodatkowo nie bez znaczenia jest liczba mieszkańców miejscowości B., gmina O. która na podstawie danych z Narodowego Spisu Powszechnego (według stanu na III 2011 r.) wynosiła 1 434 mieszkańców. W związku z tym, zdaniem GIF, niemożliwym jest nabycie w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 15 lutego 2019 r. r. ok: 247 opakowań produktów leczniczych zawierających pseudoefedrynę w przeliczeniu na jednego mieszkańca wsi. Zdaniem organu odwoławczego wydanie w ww. okresie na potrzeby indywidualnych pacjentów 3 produktów leczniczych zawierających pseudoefedrynę w ilości ok. 353 tysięcy opakowań świadczy o możliwości zagrożenia zdrowia i życia pacjentów punktu aptecznego. W ocenie organu odwoławczego ilość nabywanych produktów leczniczych nie tłumaczy okoliczność obsługiwania sąsiednich miejscowości. Co więcej, organ wskazał, że organy Inspekcji farmaceutycznej podejmowały działania kontrolne (12 lutego 2019 r. oraz 9 kwietnia 2019 r.) w zakresie obrotu produktami leczniczymi zawierającymi w składzie substancje o działaniu psychoaktywnym, zgodnie z art. 68 i art. 71a pf. Jednakże na skutek działań skarżącego, kontrola doraźna nie mogła się odbyć.

Skarżący wniósł do WSA skargę na decyzję GIF.

WSA skargę oddalił.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie posiadał zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej, a mimo tego sprzedaż produktów leczniczych i wyrobów medycznych w jego punkcie aptecznym w istocie przybierała formę obrotu hurtowego i to nie w ramach sprzedaży z przedsiębiorcami, lecz w transakcjach na potrzeby indywidualnych pacjentów. Tego rodzaju praktyka jest niedopuszczalna i to nie tylko z uwagi na łamanie zasad obrotu hurtowego produktami leczniczymi, ale nade wszystko ze względu na zagrożenie dla życia i zdrowia pacjentów, nabywających jednorazowo określone produkty lecznicze w ilościach, które bynajmniej nie świadczą o ich detalicznej sprzedaży. WSA wskazał również, że jak wynika z decyzji WIF z 7 lutego 2019 r. dotyczącej punktu aptecznego skarżącego w W. znajdującej się w aktach sprawy organ w zgromadzonym materiale dowodowym udokumentował transakcje, które wskazują, że w punkcie aptecznym skarżącego sprzedaż niektórych produktów leczniczych nie miała charakteru sprzedaży detalicznej. W punkcie aptecznym dokonywano bowiem sprzedaży produktów leczniczych zawierających w składzie pseudoefedrynę w ilościach znacząco przekraczających sprzedaż na potrzeby indywidualne pacjentów. Natomiast w rozpoznawanej sprawie, mimo tego, że organ nie miał możliwości przeprowadzenia kontroli w punkcie aptecznym w B. i nie dotarł do dokumentów sprzedaży, to wykazał jednak zakup w ilościach hurtowych, tych samych produktów medycznych zawierających pseudoefedrynę, co w punkcie aptecznym w W.

Zdaniem WSA, organy zasadnie uznały, że skarżący nie daje rękojmi należytego prowadzenia punktu aptecznego "VITA" zlokalizowanego w B. [...], tym samym przestał spełniać jeden z warunków wymaganych do wykonywania działalności gospodarczej, określonej w zezwoleniu na jego prowadzenie. W sprawie wystąpiła zatem przesłanka uzasadniająca cofnięcie zezwolenia, określona w art 37ap ust. 1 pkt 2 pf.

Sąd pierwszej instancji uznał, że materiał dowodowy zebrany od kilkudziesięciu hurtowni farmaceutycznych powołanych na stronach 2 – 5 zaskarżonej decyzji, włączony do akt sprawy oraz decyzja z 7 lutego 2019 r., znak: WIF-WR.1.8530.1.4.2016 cofająca skarżącemu zezwolenie z 14 czerwca 2016 r., znak: WIF-WR.1.8530.1.4.2016 na prowadzenie punktu aptecznego "V." położonego w W., a także brak możliwości przeprowadzenia czynności kontrolnych 9 kwietnia 2019 r., stanowią wystarczające przesłanki do uznania, iż skarżący nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki. Sąd uznał, że zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 37ap ust. 1 pkt 2 pf, bowiem skarżący przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej, określonej w zezwoleniu, tracąc rękojmię należytego prowadzenia punktu aptecznego, co skutkowało wydaniem decyzji cofającej zezwolenie na jego prowadzenie.

Sąd nie znalazł także podstaw, by zakwestionować czynności organów Inspekcji Farmaceutycznej podejmowanych w toku niniejszej sprawy, a zmierzających do jej wyjaśnienia. W konsekwencji nie mógł zostać uwzględniony stawiany w skardze zarzut naruszenia art. 80 kpa poprzez dowolne uznanie, że strona prowadziła obrót hurtowy.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego, podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa).

WSA nie uznał także za mający jakikolwiek wpływ na rozstrzygnięcie naruszenie art. 77 § 1 kpa., polegające, według strony, na niezebraniu w sposób wyczerpujący i nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego. W ocenie Sądu, organ ustalił wszystkie istotne w sprawie okoliczności, pozwalające na wydanie decyzji w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie punktu aptecznego w niniejszej sprawie.

Skarżący złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uwzględnienie skargi kasacyjnej i tym samym uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenie od GIF na rzecz skarżącego zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił wyrokowi WSA naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organ art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 75 § 1 kpa, które polegało na nie wyjaśnieniu w sposób dokładny stanu faktycznego sprawy i wydaniu decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego, opartego niemal wyłącznie na podstawie danych z hurtowni farmaceutycznych, uzyskanych w dodatku poza tokiem postępowania i bez podstawy prawnej oraz brakiem podjęcia w toku postępowania jakichkolwiek innych czynności dowodowych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiający się brakiem uchylenia decyzji, która została wydana na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego z naruszeniem przepisów postępowania oraz zebranego w sposób niedokładny i niewyczerpujący, co jednocześnie stanowi uchybienie zasadzie prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa i zasadzie praworządności z art. 6 kpa;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organ art. 80 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez dowolne uznanie, że:

a. strona prowadziła hurtową sprzedaż produktów leczniczych zawierających substancje o działaniu psychoaktywnym, podczas gdy zgodnie z legalną definicją sprzedaży hurtowej określoną w art. 72 ust. 3 pf, sprzedaż hurtowa to taka sprzedaż, który bez względu na jej wielkość, prowadzona jest na rzecz innych podmiotów niż pacjenci, gdy tymczasem organ w ogóle nie udowodnił, aby w punkcie aptecznym była dokonywana sprzedaż leków zawierających substancje psychoaktywne bez przepisu lekarza innym podmiotom niż pacjenci;

b. strona prowadziła sprzedaż leków zawierających substancje psychoaktywne w ilościach znacznie przekraczających indywidualne zapotrzebowanie pacjentów, podczas gdy organ w ogóle nie udowodnił, jaka była wielkość sprzedaży tych leków w punkcie aptecznym, a także że była prowadzona z przekroczeniem maksymalnego poziomu tej substancji w ramach jednorazowej transakcji;

c. strona uniemożliwiła przeprowadzenie kontroli w punkcie aptecznym, podczas gdy strona skorzystała z przysługującego jej prawa do wniesienia sprzeciwu wobec podjętych czynności kontrolnych;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ art, 10 § 1 kpa, które polegało na uniemożliwieniu stronie przed wydaniem decyzji przez organ I Instancji wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów w ten sposób, że organ I Instancji nie zawiadomił pełnomocnika o prawie do zapoznania się z aktami postępowania i złożenia końcowego oświadczenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem strona nie mogła przedstawić dokumentów związanych ze stanem posiadania na magazynie leków zawierających substancje psychoaktywne, a także rejestrów sprzedaży, z których wynikało, iż sprzedaż tych leków w punkcie aptecznym odbywała się zgodnie z obowiązującymi przepisami, co stanowi jednocześnie uchybienie zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu, a także zasadzie zaufania do organów wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a.;

W uzasadnieniu skarżący wskazał argumenty mające przemawiać za trafnością zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną GIF wniosła oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym 16 listopada 2023 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 ppsa podstawy nieważności postępowania sądowego, jak również nie stwierdzono podstaw do zastosowania art. 189 ppsa. Skutkuje to ograniczeniem zakresu rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji zarzutów kasacyjnych rozumianych jako skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 ppsa podstawy skargi kasacyjnej mogą zostać oparte na zarzutach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny po dokonaniu weryfikacji sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Z akt sprawy wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie punktu aptecznego stwierdził, że decyzja ta wydana została bez naruszenia prawa, co skutkowało oddaleniem wniesionej na nią skargi, na podstawie art. 151 ppsa.

Zarzuty skargi kasacyjnej, oparte tylko na podstawie z art. 174 pkt 2 ppsa zmierzają do zakwestionowania tego stanowiska podnosząc, że zaskarżona w sprawie decyzja została wydana na podstawie materiału dowodowego niewłaściwie rozpatrzonego, zgromadzonego niewyczerpująco, a także z uchybieniem prawa – przepisów dotyczących czynnego udziału stron postępowania tj. niezawiadomienie pełnomocnika o prawie do zapoznania się z aktami postępowania i złożenia końcowego oświadczenia, w konsekwencji czego strona nie mogła przedstawić dokumentów związanych ze stanem posiadania w magazynie leków zawierających substancje psychoaktywne.

Weryfikacji legalności proceduralnej zaskarżonej decyzji oraz prawidłowości ustaleń stanu faktycznego, przeprowadzonej przez WSA nie podważają zarzuty naruszenia art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 75 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie w sposób dokładny stanu faktycznego sprawy i wydanie decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego opartego, według kasatora, niemal wyłącznie na podstawie danych z hurtowni farmaceutycznych, uzyskanych w dodatku poza tokiem postępowania i bez podstawy prawnej oraz brak podjęcia w toku postępowania jakichkolwiek innych czynności dowodowych.

Organ I instancji w ramach uprawnień przysługujących mu na podstawie art. 109 pf ( w tym w ramach nadzoru nad punktami aptecznymi) miał bowiem prawo wystąpić do hurtowni farmaceutycznych o udzielenie informacji wskazujących na skalę zakupów kontrolowanych w ww. punkcie aptecznym środków zawierających pseudoefedrynę, przez skarżącego. Pisma z hurtowni stanowiące odpowiedzi na ww. wystąpienie organu zostały następnie włączone do materiału dowodowego, zatem skarżący miał możliwość się z nimi zapoznać i ustosunkować.

Należy zauważyć, że WIF wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w związku z danymi pozyskanymi z hurtowni a także w związku z tym, iż skarżący uniemożliwił inspektorom farmaceutycznym przeprowadzenie kontroli doraźnej oraz w związku z wydaną 7 lutego 2019 r. przez WIF decyzją dotyczącą cofnięcia skarżącemu uprawnień do prowadzenia innego punktu aptecznego "V." położonego w W. – wobec ustaleń kontroli doraźnej w trakcie której wykazano, iż obrót produktami leczniczymi zawierającymi pseudoefydrynę przekracza skalę obrotu detalicznego. Informacja (pismo z 11 kwietnia 2019 r.) o wszczęciu niniejszego postępowania została doręczona stronie, w treści informacji podano szczegółowo podstawę wszczętego postępowania oraz jakie dokumenty zostały włączone do akt. W ww. piśmie zawiadomiono także stronę o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i umożliwiono jej zajęcie stanowiska. Wobec tego trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że sposób gromadzenia materiału dowodowego nie uchybiał zasadzie praworządności, zasadzie prawdy obiektywnej ani zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, stąd organy nie naruszyły w sprawie art. 7 i art. 77 § 1 i 75 § 1 kpa w zw. z art.6 i 7 kpa (zarzut 1 petitum skargi kasacyjnej).

W rozpoznawanej sprawie nie było też podstaw do prowadzenia dalszego postępowania dowodowego, w szczególności w kierunku sugerowanym przez stronę w zarzucie 1 petitum skargi kasacyjnej.

Zdaniem kasatora przeprowadzone przez organ dowody nie są wystarczające do uznania, iż skarżący prowadził sprzedaż hurtową leków zawierających pseudoefedrynę. Wskazują jedynie na ilość zakupionych leków.

W tym miejscu należy podkreślić, że trafnie WSA wskazał, że wyliczenie przez organ liczby opakowań przypadających na mieszkańca B. miało charakter przykładowy, obrazujący skalę zakupu w hurtowniach przez skarżącego leków z pseudoefedryną, sprzedawanych w ww. punkcie aptecznym. Ponadto znamienny w przedmiotowej sprawie był fakt, iż skarżący miał wcześniej cofnięte zezwolenie na prowadzenie punktu aptecznego o nazwie "V.", położonego w W., gmina: D. z powodu utraty rękojmi w związku z prowadzeniem obrotu produktami leczniczymi zawierającymi pseudoefedrynę z naruszeniem przepisów ustawy. Słusznie Sąd pierwszej instancji wskazał, że utrata rękojmi ma charakter podmiotowy i jeżeli nastąpiła na skutek działań w jednym punkcie aptecznym, to może stanowić podstawę do cofnięcia zezwolenia również w innym punkcie aptecznym tego samego podmiotu. Zasadnie więc WSA uznał, że materiał dowodowy zebrany przez organ (w tym dane przesłane z hurtowni farmaceutycznych) usprawiedliwiał wydanie decyzji cofającej udzielone skarżącemu zezwolenie na prowadzenie punktu aptecznego w B., w szczególności, że organy inspekcji farmaceutycznej podejmowały dalsze działania dowodowe – próby przeprowadzenia kontroli w punkcie aptecznym (13 lutego 2019 r. oraz 9 kwietnia 2019 r.) w zakresie obrotu produktami leczniczymi zawierającymi w składzie substancje o działaniu psychoaktywnym zgodnie z art. 68 i art. 71a pf. Jednakże na skutek działań skarżącego, kontrola doraźna nie mogła się odbyć. Przypomnieć bowiem należy, że po przybyciu inspektorów do punktu aptecznego w dniu 13 lutego 2019r. nie zostali oni dopuszczeni do kontroli, kierownik punktu aptecznego odmówił wpuszczenia ich i rozpoczęcia kontroli, odmówił także złożenia pisemnego oświadczenia o braku zgody na rozpoczęcie kontroli. Po zawiadomieniu przez kierownika punktu aptecznego – prowadzącego punkt apteczny P. M., ten oświadczył, że nie zgadza się na rozpoczęcie kontroli, a następnie, po przybyciu na miejsce okazał pisemny sprzeciw wobec podjęcia kontroli. Po oddaleniu sprzeciwu i podjęciu kolejnej próby przeprowadzenia kontroli punktu aptecznego w dniu 9 kwietnia 2019r., punkt okazał się zamknięty. Uwzględniając te okoliczności nie można nie zgodzić się z organem, że te działania podjęte skarżącego należy zakwalifikować jako uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli. O ile bowiem skorzystanie z prawa do złożenia sprzeciwu było uprawnieniem skarżącego przysługującego mu na podstawie prawa, to pozostałe czynności i zachowania już takimi nie były.

Podkreślić również należy, że skarżący w toku postępowania nie przedstawił żadnych dowodów uzasadniających twierdzenie, iż w punkcie aptecznym była prowadzona sprzedaż detaliczna w ilości właściwej dla produktów leczniczych posiadających kategorię dostępności "wydawane bez przepisu lekarza – OTC". Wbrew deklaracjom o chęci złożenia takich dowodów, wyrażanym w skardze kasacyjnej, nie uczynił tego ani w postępowaniu w I , ani w II instancji.

Jakkolwiek słusznie podnosi strona, że to na organie, zgodnie z przepisami procedury administracyjnej ciąży obowiązek wyjaśnienia prawdy obiektywnej, w tym stanu faktycznego sprawy, to orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje również na obowiązek lojalnego współdziałania strony w tym zakresie, zwłaszcza wówczas, gdy organ administracji publicznej dokonał pewnych ustaleń, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia – w takiej sytuacji przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy, organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania stanowiska strony (por. wyroki NSA: z 17 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 273/10, z 20 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1933/08; treść tych i dalej powoływanych wyroków jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Tymczasem, jak wspomniano, skarżący w niniejszej sprawie powołując się na braki w przeprowadzonym postępowaniu nie powołał żadnych dowodów, które podważyłyby dokonane ustalenia faktyczne i potwierdzały jego stanowisko. Zarzut uchybienia przez WSA co do naruszenia w postępowaniu art. 77 § 1 w zw. z art. 7 kpa również i z tych przyczyn nie mógł więc zostać uwzględniony.

Nie można także zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, iż w sprawie przekroczono granice swobodnej oceny dowodów, czym naruszono art. 80 kpa, przez dowolne uznanie, że strona prowadziła obrót hurtowy produktami leczniczymi zawierającymi substancje o działaniu psychoaktywnym, podczas gdy zgodnie z art. 72 ust. 3 pf obrót hurtowy, to taki obrót, który prowadzony jest z innymi podmiotami niż pacjenci.

Przede wszystkim w skarżonej decyzji organ nigdzie nie zawarł tezy, że strona dokonuje obrotu hurtowego, zgodnie z definicją zawartą w art. 72 ust. 3 pf, a kładł nacisk na prowadzenie niezgodnie z prawem obrotu lekami zawierającymi pseudoefedrynę przekraczające zapotrzebowanie indywidualnego pacjenta. Użyte w decyzji (str. 11 decyzji) sformułowanie, że strona "w istocie" prowadziła obrót hurtowy odnosiło się do skali tego obrotu, a nie definicji ustawowej. W związku z tym konstatacja organu, że sprzedaż produktów leczniczych w ilościach przekraczających indywidualne zapotrzebowanie pacjentów, nie stanowi sprzedaży detalicznej, co należy uznać za niezgodne z udzielonym stronie zezwoleniem nie naruszyła swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 80 kpa, tak samo zresztą jak odniesienie się w decyzji do indywidualnego zapotrzebowania pacjentów, do których to rozważań strony ustosunkowano się we wcześniejszych partiach uzasadnienia.

Wreszcie nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ art, 10 § 1 kpa.

Przypomnieć należy, że organ I instancji informował stronę nie tylko o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie, ale także powołując się na art. 10 kpa, o przysługującym stronie uprawnieniu do zapoznania się z zgromadzonym materiałem dowodowym oraz o prawie wypowiedzenia się w sprawie. Nadto podnieść trzeba, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa przez niezawiadomienie strony o zebranym materiale dowodowym i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane naruszenie uniemożliwiało jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Godzi się też podnieść, że ocena zarzutów opartych na podstawie z pkt 2 art. 174 ppsa nie może również pomijać znaczenia tej prawnie doniosłej okoliczności, że przez "wpływ", o którym mowa we wskazanym przepisie prawa, należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem Sądu pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc, nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. To zaś oznacza obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji byłby inny (zob. w tej mierze również np. wyroki NSA z: 9 czerwca 2021 r. sygn. akt III FSK 3619/21; 21 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2162/13; 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2084/13; 27 listopada 2014 r. sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r. sygn. akt II OSK 793/13; 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2575/13).

Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej w istocie nie udziela odpowiedzi na pytanie na czym dokładnie miałoby polegać naruszenie przepisów prawa, ze skutkiem o którym mowa w art. 174 pkt 2 ppsa – w omawianym zakresie – w relacji do określonych nimi i adresowanych do organów administracji wzorów zachowania, które jako wzorce kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji miałyby zostać naruszone przez Sąd, a w rezultacie, jaki miałby być wpływ tego naruszenia na wynik sprawy. Takiego uzasadnienia nie może bowiem stanowić kompletnie chybiona i nieuwzględniająca zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, w tym uprawnień orzeczniczych organu odwoławczego i zasady dwukrotnego rozpoznania sprawy w pełnym zakresie w obu instancjach administracyjnych, argumentacja skargi kasacyjnej o braku procesowej możliwości przedstawienia przez stronę dowodów na etapie postępowania odwoławczego.

Wobec tego, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej okazały się bezzasadne i nie podważyły prawidłowości kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonej decyzji dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 184 ppsa, NSA skargę kasacyjną oddalił.

O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).