Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2035/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi Zakładu G. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty z tytułu składowania odpadów bez wymaganej decyzji - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], wymierzającą Zakładowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w K.opłatę za II półrocze 2009 r. z tytułu składowania odpadów bez wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów w m. K.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w K. zarządza składowiskiem odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne zlokalizowanym we wsi K., będącym własnością gminy K. Starosta [...] decyzją z dnia [...] października 2003 r. warunkowo, tj. do dnia 31 grudnia 2006 r., zatwierdził instrukcję eksploatacji składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne w m. K.

W dniach 17 i 24 października 2008 r. została przeprowadzona kontrola składowiska przez Delegaturę w O. Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Z protokołu pokontrolnego wynika, że strona nie dopełniła warunków wynikających z ww. decyzji Starosty M. i nie przystosowała składowiska odpadów do wymogów wynikających z decyzji oraz pomimo braku wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska, eksploatuje składowisko odpadów. Nadto organ kontrolujący wskazał, iż eksploatujący składowisko w sposób nieprawidłowy naliczał opłatę podwyższoną za składowanie odpadów.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Marszałek Województwa [...], wymierzył Zakładowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w K. opłatę za II półrocze 2009 r. z tytułu składowania odpadów bez wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów w m. K.

Rozpoznając odwołanie od tej decyzji Kolegium wywiodło, że kwestią sporną w sprawie jest sposób naliczenia opłaty podwyższonej za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów.

Stosownie do brzmienia art. 293 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska podmiot nieposiadający decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska jest obowiązany ponosić opłatę podwyższoną za każdą dobę składowania odpadów na składowisku. W ocenie Kolegium przyjęta przez stronę metoda naliczania opłaty podwyższonej, jak wskazał organ I instancji jest prawidłowa, jednak jak słusznie wskazał organ I instancji strona obliczając opłatę za II półrocze 2009 r. nie uwzględniła tych ilości odpadów, które zostały umieszczone na składowisku od dnia 1 stycznia 2007 r. Obliczając opłatę za II półrocze 2009 r. strona uwzględniła tylko ilość odpadów zdeponowanych w II półroczu 2009 r. W ocenie Kolegium takie stanowisko jest błędne, bowiem odpady raz zdeponowane na składowisko pozostają przez cały czas na nim w celu ich unieszkodliwienia przez składowanie z jednym wyjątkiem kiedy zostaną ze składowiska wydobyte.

Organ I instancji ustalił opłatę podwyższoną za II półrocze 2009 r. z tytułu składowania odpadów bez wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska w kwocie 191 585 ,00 zł. Opłatę ustalono na podstawie informacji przekazanych przez stronę za 2007 r., 2008 r. i 2009 r. Strona skarżąca w ustawowym terminie wniosła opłatę podwyższoną za II półrocze 2009 r. z tytułu składowania odpadów bez wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska w wysokości 8 045,00 zł. A zatem różnica pomiędzy kwotą należną, a kwotą wpłaconą wynosi 183 540,00 zł.

Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Zakład Gospodarki komunalnej i Mieszkaniowej w K., zarzucając jej wydanie z naruszeniem:

* przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 288 ust.1, art. 293 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;

* przepisów postępowania, a w szczególności art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niedopełnienie obowiązku wynikającego z tego przepisu, art. 7 i art. 77 kpa poprzez niedokonanie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, art. 107 kpa.

Podnosząc powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenia zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że mając na względzie informacje uzyskane z Departamentu Opłat Środowiskowych Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] w W., jak również obowiązujące tym zakresie przepisy prawa i w przekonaniu o prawidłowości naliczonych wcześniej opłat skarżący naliczał je w kolejnych okresach rozliczeniowych z uwzględnieniem powyższego stanowiska Urzędu Marszałkowskiego. Pismem z dnia 27 października 2009 r., Urząd Marszałkowski Województwa [...] w W., Departament Opłat Środowiskowych, poinformował skarżącego o nieprawidłowościach w sposobie naliczania opłat środowiskowych, wskazując że przyjmowane przez stronę skarżącą do ustalania należnych opłat masy zdeponowanych odpadów, oraz ich czasokres składowania są niewłaściwe, już od momentu złożenia zgodnie z art. 285 ust.2 w związku z art. 286 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, pierwszego wykazu zawierającego informacje o odpadach umieszczonych na składowisku odpadów oraz o wysokości należnych opłat za I półrocze 2007 r., a następnie za II półrocze 2007 r. I i II półrocze 2008 r. i I półrocze 2009 r. Organ I instancji powziął wiadomość, że strona skarżąca nie posiada decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów. Mimo tej wiedzy oraz faktu, że brak tej decyzji będzie skutkować dla strony skarżącej naliczeniem wysokich opłat podwyższonych wraz z odsetkami organ I instancji nie zastosował się do obowiązku wynikającego z art. 9 Kpa. Zdaniem skarżącego opłata podwyższona została naliczona z naruszeniem obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Z art. 284 ust. 1 , art. 285 ust. 1 i 2, art. 286 ust.1 i art. 297 ustawy Prawo ochrony środowiska wynika, ze za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów podmiot korzystający ze środowiska ponosi na podstawie art. 293 ust. 1 ustawy opłaty podwyższone w określonej w tym przepisie wysokości, przy uwzględnieniu dób składowania określonej ilości odpadów umieszczonych na składowisku w danym okresie rozliczeniowym. Strona skarżąca stoi na stanowisku, że sposób naliczenia opłaty podwyższonej dokonany w decyzji przez organ drugiej i pierwszej instancji nie znajduje uzasadnienia i oparcia w przepisach ustawy Prawo ochrony środowiska, zwłaszcza że w art. 293 ust. 1 ust. 1 jest mowa o każdej dobie składowania. Zarówno w I i II półroczu 2007 r., I i II półroczu 2008 r. i I półroczu 2009 r. odpady były umieszczane na składowisku w różnych dniach w roku, a zatem okresy od momentu ich położenia nie są jednakowe. W konsekwencji, zdaniem skarżącego, przyjęcie przez organ II jak i I instancji takiego sposobu naliczania opłat podwyższonych polegającego na doliczaniu ilości i czasu składowania odpadów zdeponowanych we wcześniejszych okresach rozliczeniowych funkcjonowania składowiska bez wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska doprowadziło do sytuacji, w której podmiot korzystający ze środowiska zmuszony jest ponosić opłatę za umieszczone odpady kilkakrotnie. Ponadto, zdaniem skarżącego, ustalenia dotyczące sposobu naliczenia i wysokości opłaty podwyższonej powinny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, a nie w załączniku.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w K. jest zarządcą składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne zlokalizowane we wsi K., będącym własnością gminy K. Okolicznością bezsporna jest, iż Zakład ten posiadał warunkowo - do dnia 31 grudnia 2006 r. - decyzję zatwierdzającą instrukcję eksploatacji składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne. Zatem od dnia 1 stycznia 2007 r. nie posiada on decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów, a mimo to eksploatuje to składowisko odpadów.

W niniejszej sprawie kwestią sporną jest natomiast sposób naliczenia opłaty podwyższonej za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów. Organ drugiej twierdzi, że właściwa jest metoda polegająca na doliczaniu ilości i czasu składowania odpadów zdeponowanych we wcześniejszych okresach rozliczeniowych funkcjonowania składowiska bez wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska, natomiast skarżący twierdzi, że prowadzi to do sytuacji, w której podmiot korzystający ze środowiska zmuszony jest ponosić opłatę za umieszczone odpady kilkakrotnie.

W ocenie Sądu stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jest w niniejszej sprawie prawidłowe. Stosownie do art. 293 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 25 poz. 150 -zwaną dalej Poś) podmiot nieposiadający decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska jest obowiązany ponosić opłatę podwyższoną za każdą dobę składowania odpadów na składowisku. Ponadto zgodnie z art. 273 ust. 1 pkt 4 Poś opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za składowanie odpadów. W myśl art. 274 ustawy Poś wysokość opłaty za składowanie odpadów zależy od ilości i rodzaju składowanych odpadów, z tym że wysokość opłaty podwyższonej zależy także od czasu składowania odpadów. Do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych są obowiązane podmioty korzystające ze środowiska (art. 275). Podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego (art. 284 ust. 1). Opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce (art. 285 ust. 1). Podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza (ust. 2 art. 285). Z przepisów art. 284 ust. 1, art. 285 ust. 1 i 2, art. 286 ust. 1 i art. 297 Poś wynika, że za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatację składowiska odpadów podmiot korzystający ze środowiska ponosi na podstawie art. 293 ust. 1 Poś tylko opłaty podwyższone w określonej w tym przepisie wysokości przy uwzględnieniu dób składowania określonej ilości odpadów umieszczonych na składowisku w danym okresie rozliczeniowym.

Zgodnie z art. 288 ust. 1 pkt 2 Poś, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska zamieścił w wykazie zawierającym informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia - marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu. Przepis ten stanowi normę kompetencyjną dla marszałka województwa, przyznawaną organom podatkowym przez ustawodawcę w przypadku, gdy podmioty są zobowiązane do samoobliczania daniny publicznej i jej wpłaty bez wezwania. Zgodnie z art. 281 Poś - do opłat za korzystanie ze środowiska stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej, a marszałek województwa lub wojewódzki inspektor ochrony środowiska mają kompetencje organu podatkowego. Art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej stanowi, że jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.

Wobec tego Marszałek Województwa mógł ustalić w niniejszej sprawie wysokość należnego zobowiązania.

Należy również mieć na względzie, że nałożenie opłaty podwyższonej na podmiot korzystający ze środowiska jest sankcją administracyjną za brak decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów. Celem tej sankcji jest zapobieganie naruszania wskazanego nakazu, a obowiązek uiszczenia opłaty podwyższonej uwarunkowany jest wyłącznie zaistnieniem przesłanki braku decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska ( Delegatura w O.) przeprowadził kontrole Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w K. w dniach 17 i 24 października 2008 r. Podczas kontroli ujawniono szereg naruszeń - m.in. nieprawidłowe naliczanie opłaty podwyższonej z tytułu składowania na składowisku odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska. Wyniki kontroli nie zostały zakwestionowane przez skarżącego. Z wyjaśnień Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia 22 października 2008 r., kierowanych drogą taksową do [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w W., wynika, że przyczyną uchybień w działalności składowiska jest brak środków finansowych.

W ocenie Sądu przytoczone podstawy prawne dają podstawę do przyjęcia, że podmiot nieposiadający decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska jest obowiązany ponosić opłatę podwyższoną za każdą dobę składowania odpadów na składowisku.

Zgodzić również należy się z twierdzeniem organu odwoławczego, że przyjęta przez stronę metoda naliczania opłaty podwyższonej jest prawidłowa, a strona obliczając opłatę za II półrocze 2009 r. nie uwzględniła tych ilości odpadów, które zostały umieszczone na składowisku od dnia 1 stycznia 2007 r. Obliczając opłatę za II półrocze 2009 r. strona uwzględniła tylko ilość odpadów zdeponowanych w II półroczu 2009 r. Sąd podziela stanowisko organów, że odpady raz zdeponowane na składowisko pozostają przez cały czas na nim w celu ich unieszkodliwienia przez składowanie z jednym wyjątkiem kiedy zostaną ze składowiska wydobyte.

Organ I instancji, opierając się na informacji przekazanych przez Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w K. za 2007 r., 2008 r. i 2009 r. ustalił opłatę podwyższoną za II półrocze 2009 r. z tytułu składowania odpadów bez wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska w kwocie 191 585,00 zł. Skarżący zaś w ustawowym terminie wniósł opłatę podwyższoną za II półrocze 2009 r. w wysokości 8 045,00 zł. Różnica pomiędzy kwotą należną, wynikającą z wykazu przedłożonego przez Zakład wynosi 183 540,00 zł. Sposób obliczenia tej kwoty został w sposób przejrzysty przedstawiony w załączniku do decyzji organu I instancji. Sąd podziela zdanie skarżącego, że takiego rodzaju zestawienie powinno znaleźć się w decyzji organu I instancji, a nie w jej załączniku, jednakże nie jest to naruszenie powodujące konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Załącznik, jako element decyzji, w którym umieszczono zestawienie odpadów i obliczono na ich podstawie opłatę podwyższoną również był kontrolowany przez Sąd orzekający w sprawie.

Sąd nie podziela zarzutu naruszenia przez organy orzekające w sprawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zebrany materiał dowodowy jest wyczerpujący, ponadto został wnikliwie rozpoznany. Organy obu instancji przed wydaniem decyzji dokładnie wyjaśniły stan faktyczny, przestrzegały przepisów procesowych oraz prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Decyzje obu instancji zostały szeroko umotywowane, a przedstawiona w ich uzasadnieniach argumentacja poparta została konkretnymi dowodami oraz okolicznościami.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 9 kpa polegający na tym, że organ administracji publicznej - posiadając wiedzę o tym, że skarżący nie posiada decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji odpadów -przyczynił się do powstania tak wysokich opłat. Skarżący wiedział o nieprawidłowościach w naliczeniu opłat już z protokołu kontroli z dnia 24 października 2008 r., ponadto z zarządzenia pokontrolnego z dnia 5 listopada 2008 r., - skierowanego do kierownika Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej. Wobec tego za błędnie naliczoną opłatę z tytułu składowania odpadów bez wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów nie może ponosić organ administracji publicznej.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.