Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 556/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), , Protokolant referent Joanna Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2024 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku oddala skargę


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS lub Organ) decyzją z dnia

[...] lutego 2024 r. nr znak: [...] po rozpatrzeniu wniosku J. M. (dalej Skarżący) z [...] stycznia 2021 r. postanowił odmówić przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

Skarżący wystąpił do ZUS z wnioskiem z dnia [...] stycznia 2021 r.

o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Stwierdził, że jest osobą schorowaną, co szczegółowo opisał we wniosku. Ze wskazanych we wniosku przyczyn musi pozostawać pod stałą opieką lekarzy różnych specjalizacji, a także przyjmować specjalistyczne leki, których zakup wiąże się z kosztami w wysokości 500 zł miesięcznie. Z powodu ww. schorzeń rozpatrywanych w sposób łączny sprawność organizmu wnioskodawcy pozostaje naruszona w stopniu powodującym jego niezdolność do pracy.

Nadto wskazywał na inne schorzenia opisane we wniosku oraz trudną sytuację materialną. Podniósł, że został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy.

Zaskarżoną decyzją organ odmówił przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

Organ stwierdził, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1230 ze zm., dalej ustawa emerytalna) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych

w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej jest możliwe, gdy spełnione są następujące przesłanki:

- wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym,

- nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności,

- nie może podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek,

- nie posiada niezbędnych środków utrzymania.

Jednocześnie nadmieniam, że warunki określone w wyżej cytowanym przepisie muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Stwierdził, że z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że na przestrzeni 51 lat życia, tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy Skarżący udokumentował tylko 16 lat, 2 miesiące i 24 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych. Podniósł, że w latach 1991-1993,1996-2006, 2011-2016 wystąpiły przerwy w wykonywaniu przez Skarżącego zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

W ocenie Organu, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec Skarżącego nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Całkowita niezdolność do pracy uniemożliwiająca kontynuowanie zatrudnienia została ustalona dopiero od dnia [...] grudnia 2019 r. Zdaniem organu do tego czasu, nie istniały przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.

W związku z powyższym Organ stwierdził, że w obecnym stanie faktycznym

i prawnym nie znalazł podstaw do przyznania Skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy na mocy przepisu art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając naruszenie przepisów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) przepisów prawa procesowego tj.: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie i w konsekwencji uznania, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka w postaci szczególnych okoliczności, warunkujących uzyskanie świadczenia w drodze wyjątku,

b) przepisów prawa materialnego tj. art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez przyjęcie, że nie została spełniona przesłanka w postaci szczególnych okoliczności, warunkujących uzyskanie świadczenia w drodze wyjątku.

Jego zdaniem spełnia wszystkie przesłanki niezbędne do przyznania mu świadczenia pod postacią renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, tzn.:

a) przesłankę pozostawania aktualnie lub w przeszłości osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej,

b) przesłankę niespełniania warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności (tzn. wskutek problemów zdrowotnych

i trudnej sytuacji materialnej),

c) przesłankę niemożności podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym (spowodowanej całkowitą niezdolnością do pracy),

przesłankę nieposiadania niezbędnych środków utrzymania.

Wskazał, że aktualna sytuacja osobista (w tym: zdrowotna), materialna

i rodzinna skarżącego jest trudna, w szczególności z powodu utrzymujących się problemów zdrowotnych, konieczności pozostawania pod stałą opieką lekarzy

o następujących specjalizacjach: urologia, nefrologia oraz kardiologia oraz przyjmowania specjalistycznych leków, których zakup wiąże się z kosztami

w wysokości 500 zł miesięcznie.

Stwierdził, że w dniu [....] października 2021 r. Powiatowy Zespół ds. Orzekaniao Niepełnosprawności w S. stwierdził, że kwalifikuje się do zaliczenia go do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym. Podkreślił, że jest osobą schorowaną, bowiem zmaga się z: cukrzycą typu 2, nadciśnieniem tętniczym oraz posiada wrzody na dwunastnicy. Ponadto, przebył dwa udary krwotoczne, poddał się dwóm operacjom serca (obecnie ma wstawione zastawki), a także: posiada trzy przepukliny kręgosłupa, uszkodzenie błędnika na poziomie ok. 37% oraz problem

z nadmiernym gęstnieniem krwi. Z wyżej wskazanych przyczyn musi pozostawać pod stałą opieką lekarza urologa, nefrologa oraz kardiologa, a także przyjmować specjalistyczne leki, których zakup wiąże się z kosztami w wysokości 500 zł miesięcznie. Z powodu ww. schorzeń rozpatrywanych w sposób łączny sprawność organizmu skarżącego pozostaje naruszona w stopniu powodującym jego niezdolność do pracy.

Podniósł, że z uwagi na naruszenie sprawności organizmu spowodowane licznymi schorzeniami i niemożność podjęcia zatrudnienia- skarżący potrzebuje pomocy w czynnościach życia codziennego- zwłaszcza związanych z wysiłkiem, bowiem zgodnie z zaleceniami lekarzy powinien prowadzić oszczędzający tryb życia. Uznał, że otrzymanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku umożliwiłoby zaspokajanie podstawowych potrzeb, ponadto w świetle szczególnej sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie jest w ocenie skarżącego uzasadnione. Wskazał, że w okresach podanych przez organ przebywał w zakładzie karnym od 1996 do 2001 r., a w pozostałych okresach pracował dorywczo, oraz opiekował się swoją chorująca babcia. W związku z tym w w/w okresach nie był ubezpieczony.

Jego zdaniem, w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do przyznania Skarżącemu renty z tytułu niezdolności w drodze wyjątku tzn.:

a) przesłanka pozostawania aktualnie lub w przeszłości osobą ubezpieczoną

w rozumieniu ustawy emerytalnej,

b) przesłanka niespełniania warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności (tzn. wskutek problemów zdrowotnych i trudnej sytuacji materialnej),

c) przesłanka niemożności podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym (spowodowanej całkowitą niezdolnością do pracy),

przesłanka nieposiadania niezbędnych środków utrzymania.

W związku z powyższym wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zmianę zaskarżonej decyzji poprzez i przyznanie Skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku zgodnie z wnioskiem z dnia [...] stycznia

2021 r.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających

z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym

i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 - zwaną dalej P.p.s.a.").

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 83 ust. 1 ustawy

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia

w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Powołany przepis zawiera trzy przesłanki, których łączne spełnienie przez wnioskującego umożliwia Prezesowi ZUS przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia.

Należy podkreślić, że świadczenia przyznawane na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie mają charakteru roszczeniowego, ponieważ według art. 84 tej ustawy, są finansowane z budżetu państwa, a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zaś ustawa pozostawia ich przyznanie uznaniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten posługuje się bowiem sformułowaniem "Prezes Zakładu może przyznać..." je w drodze wyjątku, co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w tym trybie. Jednak pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji Prezesa ZUS nie oznacza, że organ ma całkowitą i niekontrolowaną swobodę podczas rozpatrywania wniosku

o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Na organie administracyjnym prowadzącym postępowanie administracyjne, również w sytuacji działania w ramach uznania administracyjnego, ciąży obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Użyty przez ustawodawcę zwrot "może przyznać" wskazuje, że decyzja

w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania świadczenia pozostawiona została uznaniu organu administracji publicznej. W literaturze dotyczącej uznania administracyjnego stwierdza się, że "(...) Przedmiotem jego nie jest ani ustalenie znaczenia tekstu prawnego, ani ocena występujących faktów, lecz określenie skutku prawnego" (M. Mincer, Uznanie administracyjne, Toruń 1983 r., s. 63, cyt. za Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, Wydawnictwo C.H. Beck, 2005 r.). Uznanie dotyczy zatem wyboru konsekwencji zaistnienia normy prawnej

w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego. Tak też instytucję uznania administracyjnego rozumie się w orzecznictwie. Od uznania administracyjnego należy natomiast odróżnić sferę pojęć niedookreślonych, które podlegają pełnej wykładni w procesie interpretacji prawa (v. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia

3 czerwca 2003 r., sygn. akt K 43/2002, Lex Polonica nr 364051). Do takich niedookreślonych pojęć należy m.in. zawarte w art. 83 ustawy o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych pojęcie "szczególne okoliczności", stanowiące jedną z przesłanek przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Zanim zatem organ dokona w ramach obowiązującego prawa wyboru optymalnego z punktu widzenia konkretnych okoliczności faktycznych rozwiązania (uznanie administracyjne), powinien dokonać wykładni pojęcia nieostrego, biorąc pod uwagę zarówno kontekst normatywny, w którym dane pojęcie funkcjonuje, jak

i okoliczności stanu faktycznego sprawy rozstrzyganej na podstawie przepisu, który takie pojęcie zawiera. Sąd administracyjny jest zaś upoważniony i zobowiązany jednocześnie do oceny zgodności z prawem procesu wykładni i stosowania przez organ pojęć niedookreślonych (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2003 r., sygn. akt II SA 4203/01, Lex Polonica nr 364326).

Należy jednocześnie bardzo wyraźnie podkreślić, że świadczenie to nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawcy. Brak niezbędnych środków utrzymania nie może być wyłączną przesłanką do uzyskania świadczenia w trybie art. 83 powołanej ustawy. Przyznanie tego świadczenia jest możliwe tylko w przypadku, gdy można wykazać, że ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności, nie spełnia wymagań do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia w trybie wyjątkowym jest zasadne.

Konieczne jest zatem wykazanie, że ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do "normalnego" świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakichś szczególnych okoliczności.

Ustawa emerytalna nie precyzuje, jak należy rozumieć "szczególne okoliczności", zaistnienie których może usprawiedliwiać niespełnienie warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym. Nie ulega wątpliwości, że dokonując wykładni pojęcia szczególnych okoliczności, należy mieć na względzie cel, któremu służy tryb przyznawania świadczeń w drodze wyjątku. Celem tym jest to, żeby

w indywidualnych i uzasadnionych przypadkach beneficjentami świadczeń przyznawanych w tym trybie były osoby, które nie mogły otrzymać świadczeń na zasadach ogólnych ze względu na niespełnienie wymaganych warunków ustawowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych za szczególne okoliczności uważa się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia. Na szczególne okoliczności składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodów ich skutków niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. "Szczególne okoliczności" to okoliczności obiektywne, niezależne i niezawinione przez ubiegającego się o świadczenie w drodze wyjątku.

Pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie. Nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają, czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych.

Należy zauważyć, że w świetle art. 12 ust. 2 ustawy emerytalnej wynika, że całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 cyt. ustawy, oceny niezdolności do pracy oraz m.in. jej stopnia dokonuje lekarz orzecznik ZUS.

Z kolei, jak stanowi art. 14 ust. 2a ustawy emerytalnej, od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS osobie zainteresowanej przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego orzeczenia.

Orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji (art. 14 ust. 3 cyt. ustawy).

W świetle art. 4 pkt 6 ustawy emerytalnej w związku z art. 66 ust. 5 ustawy

z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 423 ze zm.), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem rentowym.

W związku z powyższym, rozstrzygając wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy

o emeryturach i rentach z FUS, Prezes ZUS zobowiązany był do oceny, czy skarżący spełnia ustawowy warunek całkowitej niezdolności do pracy.

W ocenie Sądu, z akt sprawy i z uzasadnienia decyzji wynika, że Prezes ZUS zbadał wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał ich prawidłowej oceny.

Prezes ZUS nie mógł przyznać w niniejszej sprawie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, bowiem nie zaistniały szczególne okoliczności usprawiedliwiające brak aktywności zawodowej skarżącej. Za tego rodzaju okoliczność szczególną uniemożliwiającą wypracowanie stażu skutkującego nabyciem świadczenia ubezpieczeniowego

w zwykłym trybie należy uznać wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2001 r. sygn. akt II SA 3191/00, publ. LEX nr 53784).

Z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że na przestrzeni 51 lat życia, tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy, Skarżący udokumentował 16 lat, 2 miesiące i 24 dni łącznych okresów składkowych

i nieskładkowych. W latach 1991-1993,1996-2006, 2011-2016 wystąpiły przerwy

w wykonywaniu przez Skarżącego zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne

i rentowe.

Przy orzekaniu w przedmiocie świadczeń w drodze wyjątku kluczowe są powody niespełnienia przez wnioskodawcą wymogów koniecznych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak tych uprawnień był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu.

Skarżący podał wprawdzie, że przyczyną przerw w zatrudnieniu był zły stan zdrowia oraz przebywanie w zakładzie karnym, jednak należy zauważyć, że w okresach kiedy pozostawała poza zatrudnieniem wobec skarżącego nie orzeczono niezdolności do pracy, co oznacza, że jej stan zdrowia nie uniemożliwiał podjęcia zatrudnienia.

Nie ulega wątpliwości, że kompetencje Sądu ograniczone są do oceny prawidłowości zastosowania przesłanek przyznania świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Sąd nie kwestionuje trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej Skarżącego. Rozumie również jego położenie i kłopoty z codziennym funkcjonowaniem, jednakże oceniając legalność zaskarżonej decyzji na dzień jej wydania, stwierdzić należy, iż strona skarżąca nie spełnia kumulatywnie wszystkich przesłanek niezbędnych do przyznania mu wnioskowanego świadczenia. Tymczasem, niespełnienie już tylko jednej przesłanki - przesłanki niezdolności do pracy ze względu na stan zdrowia lub wiek - powoduje, że brak jest podstaw do przyznania stronie skarżącej świadczenia w drodze wyjątku.

Sąd stwierdził, że Prezes ZUS zasadnie odmówił Skarżącemu przyznania wnioskowanej renty w drodze wyjątku, albowiem w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo uznał, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej.

Niewątpliwie, zgodzić się należy ze stroną skarżącą, że jej sytuacja zarówno zdrowotna, jak i materialna jest bardzo trudna. Nie budzi również jakichkolwiek zastrzeżeń Sądu to, iż skarżący, będąc osobą chorą, obciążony jest dużo większymi wydatkami związanymi chociażby z zakupem koniecznych leków, czy też wizyt lekarskich.

Niemniej, należy wyraźnie wskazać, że powyższe okoliczności nie są jednak wystarczające do przyznania świadczenia o charakterze typowo ubezpieczeniowym, którym cechuje się świadczenie w drodze wyjątku przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej.

Powyższe świadczenie w żadnym razie nie może być traktowane, jako świadczenie o charakterze stricte socjalnym, albowiem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o to świadczenie, nawet gdy owe potrzeby rzeczywiście są uzasadnione.

Warto zauważyć, że wskazane wyżej potrzeby mogą jak najbardziej uzasadniać ewentualne ubieganie się przez stronę skarżącą o przyznanie świadczenia z tytułu pomocy społecznej, czy też o przyznanie innych form pomocy materialnej przewidzianej dla osób znajdujących się w niedostatku, lecz nie mogą one stanowić wyłącznej podstawy do przyznania spornego świadczenie w drodze wyjątku, który przewidziany został przez ustawodawcę w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej.

Nie może również umknąć z pola widzenia Sądu fakt, że zarówno w doktrynie, jak i w dotychczasowym orzecznictwie podkreśla się wyraźnie, iż wprawdzie przepisy ustawy emerytalnej nie uzależniają wprost przyznania świadczenia w drodze wyjątku od okresu odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne, to jednak przy ocenie sprawy nie można zupełnie pomijać tej okoliczności, albowiem świadczenie

w drodze wyjątku jest nadal świadczeniem związanym ze stażem zatrudnienia oraz

z okresem odprowadzania składek na to ubezpieczenie (por. m.in. wyrok WSA

w Warszawie z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/WA 1196/10). Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku nie jest wprost uzależnione od wielkości stażu ubezpieczeniowego, ale ocena zasadności wniosku o jego przyznanie nie powinna być czyniona w całkowitym oderwaniu od długości tych okresów, gdyż świadczenie to może być bowiem przyznane w razie nieznacznego niedopełnienia warunków do przyznania świadczenia na zasadach ogólnych (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt II SA/WA 1046/10). W konsekwencji, przyjmuje się, że inaczej należy więc oceniać sytuację osoby mającej niewielki okres ubezpieczenia od osoby, która udowodniła okresy ubezpieczenia niewiele odbiegające od wymaganych ustawowo (por. m.in. Łukasz Prasołek /w:/ Emerytury

i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz, pod red. B. Gudowskiej

i K. Ślebzaka, wyd. 1, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013 i cyt. tam orzecznictwo, w tym m.in. wyrok NSA z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1023/08).

Poszukując wyjaśnienia przyczyn przerw w zatrudnieniu skarżącego, w dacie wydania decyzji, nie sposób stwierdzić, że powstały one wskutek okoliczności, na które nie miał wpływu. Na datę wydania decyzji nie było dowodów świadczących

o tym ,że brak aktywności zawodowej skarżącego powiązany z odprowadzaniem składek na ubezpieczenie społeczne był wynikiem jego całkowitej niezdolności do pracy.

W tym miejscu należy wskazać, że co prawda to organ administracji prowadzi w sprawie postępowanie, jednak nie zwalnia to wnioskodawcy od przedstawiania dowodów na okoliczność zaistnienia określonych przesłanek z art. 83 ustawy

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W polskim prawie administracyjnym istnieje zasada oficjalności, obligująca organ do zebrania materiału dowodowego, to nie może to jednak, zdaniem Sądu prowadzić do nakładania na organ nieograniczonego obowiązku poszukiwania dowodów na fakty podnoszone przez stronę. Jak wskazał Naczelny Sad Administracyjny w wyrok z dnia 19 listopada 2010 r. I OSK 1282/10 " W postępowaniu o świadczenie w drodze wyjątku to osoba zainteresowana powinna wskazać wszelkie dowody i okoliczności wiążące się

z dochodzonym świadczeniem".

Należy jednocześnie wyjaśnić, że sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygania spraw administracyjnych, co oznacza, że nie może zastępować ani wyręczać organów administracji publicznej w realizacji powierzonych im zadań w tym zakresie. To do organów administracyjnych, w tym wypadku Prezesa ZUS, należy prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i zastosowanie prawidłowo zinterpretowanego przepisu prawnego. Postępowanie sądowoadministracyjne nie jest kontynuacją postępowania administracyjnego. W tym postępowaniu sąd administracyjny jedynie kontroluje działania organu administracji

i opiera się na materiale dowodowym gromadzonym przez organy.

Sąd uznał, że organ przeprowadził prawidłowo postępowanie w tej sprawie, zasadnie odmawiając stronie skarżącej przyznania wnioskowanej renty w drodze wyjątku zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., albowiem w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany

w sprawie materiał dowodowy, organ zasadnie uznał, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ zawarł, w zgodzie z dyspozycją przepisu art. 107 § 3 k.p.a., szczegółowe uzasadnienie faktyczne, odwołując się do dowodów, w oparciu o które dane fakty zostały ustalone.

Reasumując, stwierdzić należy, że zarzut naruszenia przepisu art. 83 ustawy emerytalnej nie jest zasadny. Ustalone w sprawie okoliczności faktyczne nie wyczerpują znamion szczególnie uzasadnionego przypadku. Zarówno zaskarżona decyzja Prezesa ZUS, jak i utrzymana nią w mocy decyzja tego organu mieszczą się w ramach uznania administracyjnego, a granice tego uznania nie zostały przez organ rentowy przekroczone.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.