Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 499/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 919
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Tomasz Wójcik Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Krenz-Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie zdalnej w dniu 24 października 2023r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 31 lipca 2023 r. nr 0401-IOA.4802.11.2023 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lutego 2023 r. Naczelnik Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w T. nałożył na P. T. & L. Sp. z o.o. w W. karę pieniężną w wysokości [...] zł, z uwagi na posługiwanie się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie była jego własną kartą.

W złożonym odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie. Wskazała, że w rozpoznawanym stanie faktycznym wyłączną odpowiedzialność za stwierdzone naruszenia ponosi kierowca, który przyznał się do popełnienia naruszenia, o czym świadczy fakt, iż został ukarany mandatem. Zdaniem skarżącej, przyznanie się kierowcy do naruszeń oraz późniejsze jego ukaranie, świadczy o tym, że nie miała wpływu na powstałe naruszenie, jak również nie mogła go przewidzieć i miała pełne prawo przypuszczać, że przewóz jest realizowany zgodnie z przepisami prawa, gdyż pomimo zachowania należytej staranności nie posiadała informacji na temat braku posiadania przez kierowcę właściwego dokumentu w danym czasie.

Decyzją z dnia [...] lipca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Na wstępie organ wskazał materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, którą stanowią przepisy: ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 919, z późn. zm.) - dalej "u.t.d.", rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 str. 1 z 11.4.2006, ze zm.) - zwanego dalej rozporządzeniem (WE) nr 561/2006 oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE L 60 z 28.02.2014, str. 1) - zwanego dalej rozporządzeniem (UE) nr 165/2014.

Dalej organ podał, że skarżącą należało uznać za podmiot wykonujący przewóz drogowy rzeczy zgodnie z wypisem z licencji nr [...] ważnej od [...] kwietnia 2017 r., uprawniającej do wykonywania międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na wszystkich trasach. W dniu [...] listopada 2021 r. funkcjonariusze służby celno-skarbowej na drodze krajowej nr [...] w miejscowości S., przeprowadzili kontrolę drogową pojazdu silnikowego marki [...] nr rej. [...] wraz z przyczepą marki [...] nr rej. [...], którym kierował D. M., realizując krajowy transport drogowy rzeczy dla podmiotu P. T. & L. Sp. z o.o. w W.. Kierujący, wykonując przejazd na pusto w drodze na załadunek używał karty kierowcy nr [...] należącej do K. A.. Organ podkreślił, że karta kierowcy jest imienną kartą, która identyfikuje kierowcę i umożliwia gromadzenie danych dotyczących jego czynności. Kierowca może posiadać nie więcej niż jedną ważną kartę kierowcy i jest uprawniony do posługiwania się jedynie jego własną imienną kartą kierowcy. O odpowiedzialności przewoźnika drogowego za posłużenie się przez kierowcę cudzą kartą przesądza przepis prawa zawarty w art. 33 ust. 3 zdanie pierwsze rozporządzenia (UE) nr 165/2014, zgodnie z którym przedsiębiorstwa transportowe są odpowiedzialne za naruszenie ww. rozporządzeń popełnione przez swoich kierowców lub kierowców będących w ich dyspozycji. Zdaniem organu, przepisy prawa nie pozostawiają wątpliwości, że za naruszenia kierowcy popełnione w trakcie wykonywanego przewozu odpowiedzialność, obok kierowcy, ponosi przedsiębiorca, w którego imieniu przewóz był wykonywany oraz, że za stwierdzone podczas wykonywanego przez stronę przewozu drogowego naruszenie ustawodawca przewidział karę w wysokości [...] zł. Podmiot wykonujący przewóz drogowy odpowiada zarówno za własne naruszenia, jak i naruszenia, których dopuszczają się jego kierowcy, gdyż to przedsiębiorca będący przewoźnikiem jest odpowiedzialny za działania kierowców i ponosi z tego tytułu ryzyko w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. W związku z powyższym organ stwierdził, że nałożona zaskarżoną decyzją kara pieniężna związana jest z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu, które w niniejszej sprawie bezspornie miało miejsce.

Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego nałożenia przez organ jak najwyższej kary finansowej w sytuacji, kiedy brak posiadania właściwej karty kierowcy podczas dokonywania przejazdu nie stanowi rażącego uchybienia, organ odwoławczy wyjaśnił, że wysokość kar pieniężnych w transporcie drogowym określa załącznik nr [...] do u.t.d. i organ nakładający karę pieniężną nie ma na nią wpływu.

W kwestii argumentacji odwołania dotyczącej wyłączenia odpowiedzialności strony za stwierdzone naruszenie, organ odwoławczy wskazał, na treść przepisu art. 92c ust. 1 u.t.d., zawierającego przesłanki ograniczające odpowiedzialność wykonującego transport drogowy (przesłanki egzoneracyjne). Organ odwoławczy wyjaśnił, że regulacja prawna zawarta w art. 92c ust. 1 pkt 1) u.t.d., ma wyjątkowy charakter i znajduje zastosowanie jedynie w takim przypadku, gdy okoliczności sprawy i dowody wyraźnie wskazują, że przedsiębiorca nie miał jakiegokolwiek wpływu na powstanie naruszenia, a samo naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które nie są typowe i których przedsiębiorca przy dołożeniu należytej staranności w zakresie organizacji pracy przedsiębiorstwa nie mógł przewidzieć. Przepis ten nie może być interpretowany w taki sposób, który dopuszczałby zwolnienie podmiotu wykonującego przewóz drogowy z obowiązków określonych prawem, nawet w przypadku jego niedbalstwa. Zatem okolicznościami, o których mowa ww. przepisie mogą być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych.

Organ podkreślił, że podmiot zajmujący się przewozem drogowym nie odpowiada na zasadzie winy, ale za fakt naruszenia prawa nawet, jeżeli doszło do niego w sposób niezawiniony. Ponadto, okoliczności objęte hipotezą przepisu art. 92c ust. 1 u.t.d. powinien udowodnić przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów, które mają uwalniać go od odpowiedzialności za stwierdzone wykroczenia kierowcy pojazdu. Aby od tej odpowiedzialności się uwolnić, nie wystarczy wykazanie braku winy, lecz wymagane jest udowodnienie podjęcia wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Organ podkreślił, że to na przewoźniku ciąży obowiązek systematycznej kontroli kierowców, którymi się posługuje przy wykonywaniu przewozów. Oddziaływanie przedsiębiorcy będącego przewoźnikiem na pracę zatrudnionych kierowców musi przede wszystkim polegać na takim doborze kadry i takim nią zarządzaniu, aby do naruszeń nie dochodziło. Zadaniem Strony jest wprowadzenie takich rozwiązań, które uniemożliwią posługiwanie się przez kierowcę kartą innego kierowcy zważywszy, że w świetle art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, na każdym przewoźniku drogowym ciąży obowiązek regularnych kontroli kierowców, gdyż to przedsiębiorstwo odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa (ust. 3). Zdaniem organu, brak wpływu przedsiębiorcy na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć i nie jest wystarczające jedynie zakwestionowanie swojej odpowiedzialności. Przyczynienie się kierowcy do powstania stwierdzonych w toku kontroli naruszeń nie stanowi przesłanki zwalniającej przedsiębiorcę od odpowiedzialności. Samowolne działanie kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu działalności, w żadnym razie nie może zostać zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności. W istocie rzeczy jest ono wyłącznie skutkiem niewłaściwej organizacji pracy samego przedsiębiorstwa oraz wynikiem braku właściwych rozwiązań mających na celu zdyscyplinowanie pracownika. W ocenie organu, strona organizując skontrolowany przewóz nie dołożyła należytej staranności i nie uczyniła wszystkiego, czego można od niej rozsądnie wymagać, aby uniknąć stwierdzonych nieprawidłowości, a stanowiące przedmiot niniejszej sprawy naruszenie nie było skutkiem nadzwyczajnych okoliczności, na które przewoźnik nie miał wpływu lub których nie mógł przewidzieć, lecz skutkiem zaniedbań dotyczących braku nadzoru w organizacji pracy kierowców, na którą Strona miała wpływ. Odnosząc się do wyjaśnień strony, z których wynika, że miała pełne prawo przypuszczać, że przewóz jest realizowany zgodnie z przepisami prawa, gdyż pomimo zachowania należytej staranności nie miała informacji na temat braku posiadania przez kierowcę właściwego dokumentu w danym czasie, organ odwoławczy wyjaśnił, że strona jako podmiot odpowiedzialny za naruszenia u.t.d., popełnione przez swoich kierowców lub kierowców będących w ich dyspozycji, powinna przede wszystkim sprawdzić czy kierowca taką kartę posiada. Tym samym brak informacji na temat braku posiadania przez kierowcę właściwego dokumentu w danym czasie, w żaden sposób nie zwalnia przedsiębiorcy z odpowiedzialności za naruszenie przepisów u.t.d. Do istoty działalności polegającej na wykonywaniu przewozów drogowych należy to, że przedsiębiorca nie jest obecny podczas każdego przejazdu wykonywanego przez zatrudnionych przez niego kierowców. Nie można zatem przyjąć, że od momentu poinstruowania kierowcy co do konieczności przestrzegania przepisów, jako pracodawca jest automatycznie zwolniony od odpowiedzialności za stwierdzone podczas przejazdu naruszenia przepisów u.t.d.

W złożonej do Sądu skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, zarzucając naruszenie:

- art. 7 w związku z art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez nie zebranie całego materiału dowodowego dotyczącego ustalenia formy zatrudnienia kierowcy D. M.;

- art. 8 ust. 1 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania do organów administracji publicznej i kierowanie się wyłącznie fiskalnym interesem Skarbu Państwa, co przejawia się w bezzasadnym nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej pomimo braku uchybienia oraz pomimo braku wiedzy odnośnie posiadania przez kierowcę niewłaściwej karty kierowcy;

- art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w sprawie, które były konsekwencją dokonania wybiórczej oceny materiału dowodowego, a przejawiających się w pominięciu okoliczności, że Spółka nie miała wpływu na naruszenie, którego dopuścił się kierowca, a organizacja i dyscyplina pracy nie budzi zastrzeżeń;

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenia w sposób wadliwy uzasadnienia decyzji i brak wystarczającego uzasadnienia w sprawie nałożenia na Spółkę kary pieniężnej;

- art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7 oraz art. 93 ust. 1 u.t.d. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zachodziły podstawy do nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy w sprawie zaistniały okoliczności wyłączające zastosowanie ww. przepisów, określone w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a polegające na tym, że skarżący: nie miał wpływu na powstanie naruszenia, którego dopuścili się kierowcy w dniu [...] listopada 2021 r., a naruszenie to nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć oraz zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006, rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85.

W ocenie skarżącej, w rozpoznawanym stanie faktycznym, wyłączną odpowiedzialność za stwierdzone naruszenia ponosi kierowca. Kierowca bowiem przyznał się do popełnienia naruszenia, o czym świadczy fakt, iż został ukarany mandatem. Przyznanie się kierowcy do naruszeń oraz późniejsze jego ukaranie, świadczy o tym, iż strona nie miała wpływu na powstałe naruszenie, jak również strona nie mogła ich przewidzieć. Spółka miała pełne prawo przypuszczać, że przewóz jest realizowany zgodnie z przepisami prawa, gdyż pomimo zachowania należytej staranności Spółka nie posiadała informacji na temat braku posiadania przez kierowcę właściwego dokumentu w danym czasie. Ponadto strona nie zmusiła i nie namawiała kierowcy do sprzecznego z prawem działania. Zatem, w okolicznościach rozpoznawanego stanu faktycznego, Spółka - podmiot realizujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć, że kierowca posłuży się kartą kierowcy należącą do innej osoby.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie należy podać, że sprawę rozpoznano na rozprawie zdalnej.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej: jako "p.p.s.a.") – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.

Kontrolą Sądu objęta jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego T., na mocy której nałożono na skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł, w związku z naruszeniem prawa określonym w lp. 6.3.3. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym: "Posługiwanie się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą".

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organu w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z 6 września 2001r. o transporcie drogowym oraz przepisy rozporządzenia (WE) nr 561/2006 i rozporządzenia (UE) nr 165/2014.

Zakres przedmiotowy ustawy określa między innymi odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego (art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d.):

a) podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem,

b) kierowców,

c) osób zarządzających transportem,

d) innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym.

Zgodnie z art. 4 pkt 22 u.t.d. obowiązki lub warunki przewozu drogowego to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych, w tym wynikające z przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 (lit. b) i rozporządzenia (UE) nr 165/2014 (lit. h).

Rozporządzenie (WE) nr 561 ma zastosowanie do przewozu drogowego: a) rzeczy, gdy dopuszczalna masa całkowita pojazdów łącznie z przyczepą lub naczepą przekracza 3,5 tony; lub b) osób, pojazdami skonstruowanymi lub trwale przystosowanymi i przeznaczonymi do przewozu więcej niż dziewięciu osób łącznie z kierowcą. Stosownie do art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców, o których mowa w ust. 1 w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. W art. 10 ust 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 zdanie pierwsze prawodawca unijny przyjął, że przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa, nawet jeśli naruszenie takie miało miejsce na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub w państwie trzecim.

Definicja legalna pojęcia "karta kierowcy" przyjęta w art. 2 ust. 2 lit. f rozporządzenia (UE) nr 165/2014 oznacza, że jest to karta do tachografu, która identyfikuje kierowcę i umożliwia gromadzenie danych dotyczących czynności kierowcy, wydana konkretnemu kierowcy przez organ państwa członkowskiego. Jak stanowi art. 27 ust. 1 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 165/2014, karta kierowcy jest imienna. Kierowca może posiadać nie więcej niż jedną ważną kartę kierowcy i jest uprawniony do posługiwania się jedynie jego własną imienną kartą kierowcy. Kierowca nie może posługiwać się kartą uszkodzoną lub kartą, której okres ważności upłynął. Na przedsiębiorstwach transportowych oraz kierowcach ciąży także obowiązek zapewnienia poprawnego działania i właściwego użytkowania tachografów i kart kierowcy (art. 32 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia (UE) nr 165/2014).

Zgodnie z art. 33 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia (UE) nr 165/2014 przedsiębiorstwa transportowe są odpowiedzialne za zapewnienie, by ich kierowcy byli właściwie wyszkoleni i poinstruowani w zakresie prawidłowego działania tachografów, zarówno cyfrowych, jak i analogowych, przeprowadzają regularne kontrole, by zapewnić właściwe użytkowanie tachografów przez swoich kierowców i nie udzielają kierowcom żadnych bezpośrednich ani pośrednich zachęt, które mogłyby skłaniać ich do niewłaściwego używania tachografów. W konsekwencji prawodawca unijny postanowił, że przedsiębiorstwa transportowe są odpowiedzialne za naruszenia niniejszego rozporządzenia popełnione przez swoich kierowców lub kierowców będących w ich dyspozycji (art. 33 ust. 3 zdanie pierwsze rozporządzenia (UE) nr 165/2014).

W tym celu na podstawie art. 41 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 państwa członkowskie ustanawiają zgodnie z krajowym prawem przepisy dotyczące sankcji nakładanych za naruszenia niniejszego rozporządzenia i podejmują wszelkie konieczne środki, by zapewnić ich wykonywanie. Sankcje te muszą być skuteczne, proporcjonalne, odstraszające i niedyskryminujące oraz muszą być zgodne z kategoriami naruszeń określonymi w dyrektywie 2006/22/WE.

W związku z tym, przepisy ustawy o transporcie drogowym w rozdziale 11 przewidują dwa rodzaje sankcji za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 20 czerwca 2017 r., sygn. akt P 124/15 (OTK-A 2017, nr 50), rozdział ten przewiduje w istocie dwa odrębne reżimy odpowiedzialności, mianowicie wykroczeniowy (art. 92 u.t.d.) oraz administracyjny (art. 92a u.t.d.). Art. 92 u.t.d. określa zakres odpowiedzialności wykroczeniowej (karnej sensu largo) za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego przewidując karę grzywny. Odpowiedzialności tej podlegają kierujący pojazdem (kierowcy), którzy wykonują przewóz drogowy (wykaz naruszeń i wysokość grzywien określa załącznik nr 1 do ustawy). Drugim rodzajem kary jest przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. administracyjna kara pieniężna, która nakładana jest na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Tego rodzaju odpowiedzialność administracyjna wynika z obiektywnego naruszenia i powstaje w wyniku ziszczenia się zdarzenia. Nie jest ona uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego, a zatem określona w art. 92a u.t.d. kara jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. np. wyroki NSA z dnia 23 listopada 2018r., sygn. akt II GSK 3554/16 oraz z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 2096/17). W wyroku z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 976/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że administracyjna kara pieniężna nie jest celem samym w sobie. Prócz niewątpliwego elementu represji zawiera też pierwiastek prewencyjny. Jej istotę stanowi wymuszenie na przedsiębiorcy takiej organizacji pracy i postawy zatrudnionych kierowców, by praca tych ostatnich odbywała się w sposób bezpieczny, bez stwarzania zagrożenia dla życia i mienia innych użytkowników dróg, a także życia i zdrowia kierowcy. Przepisy o czasie pracy kierowców i jego dokumentowaniu takim właśnie celom służą. Z powyższego jednoznacznie wynika, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Art. 92a ust. 1 u.t.d. ustanawia zatem domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Z tego powodu, co do zasady, bez znaczenia pozostają okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przewoźnika (zob. wyrok NSA z 12 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 1132/19).

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40000 złotych za każde naruszenie. W ust. 3 tego przepisu ustawodawca postanowił, że suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12000 złotych. Stosownie do treści art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, określa lp. 1-9 załącznika nr 3 do ustawy.

Naruszenie stwierdzone podczas kontroli, dotyczy posługiwania się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą. Zgodnie z punktem 6.3.3. załącznika nr 3 stanowiącego wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagi naruszeń, przewidziano za nie karę administracyjną w wysokości 3000 zł. Przewinienie to należy przy tym do najpoważniejszych naruszeń wskazanych w załączniku I do Rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 74 z 19.03.2016, str. 8).

Kary pieniężne określone w załączniku nr 3 do ustawy zostały ustalone w sposób sztywny. Powyższe oznacza, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ - co do zasady - zobowiązany jest do nałożenia kary pieniężnej i wymierzenia jej w wysokości określonej w załączniku oraz w wysokości nie wyższej, niż wynikająca z art. 92a ust. 3 u.t.d. Natomiast odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz przewoźnika z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d. (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 880/19).

Zgodnie z obowiązującymi przepisami (art. 92 ust. 1 u.t.d., art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz art. 92a ust. 2 u.t.d.) odpowiedzialność za naruszanie obowiązków lub warunków przewozu drogowego ponoszą niezależnie odpowiednio kierowca, przedsiębiorca oraz zarządzający transportem. Możliwość uniknięcia przez przewoźnika odpowiedzialności wynika z treści art. 92c ust. 1 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że wyłączną odpowiedzialność w niniejszej sprawie ponosi kierowca, a organ winien wobec ziszczenia się przesłanek z art. 92c u.t.d. umorzyć postępowanie. Powołana regulacja ma charakter wyjątkowy i dotyczy sytuacji ponadprzeciętnych, odbiegających od standardowych stanów faktycznych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. W sytuacji, w której każdy przewoźnik działa w oparciu o tożsame przepisy i związane z nimi obowiązki, nie może skutecznie uwolnić się od odpowiedzialności w przypadku, gdy pracownik przedsiębiorcy, działający w ramach powierzonych mu zadań dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary. Gdyby przyjąć stanowisko skarżącej za trafne, przepis kreujący odpowiedzialność przewoźnika praktycznie nie miałby zastosowania, ponieważ w praktyce, kierowcy wykonują przewóz samodzielnie i to w następstwie ich bezpośrednich działań lub zaniechań dochodzi do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, za którą ponoszą odrębną odpowiedzialność.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06 podkreślił, że regulacje zawarte w ustawie o transporcie drogowym "... zmierzają do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, ażeby działalność ta odbywała się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem, czy to na zasadzie stosunku pracy, czy nawet na zasadzie samozatrudnienia". Jak bowiem wynika z art. 92a ust. 6 u.t.d., za kierowców uważa się również osoby niezatrudnione przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, wykonujące osobiście przewozy drogowe na jego rzecz. Niezależnie od formy zatrudnienia (stosunek pracy, umowa zlecenie, czy samozatrudnienie), kierowca wykonuje tylko jedną z czynności składowych ogółu działań stanowiących transport drogowy, natomiast przedsiębiorca (a także osoba w jego imieniu zarządzająca transportem) odpowiada za całość tych działań. Na przedsiębiorcę spada więc odpowiedzialność za skutki działań osób, którymi przy wykonywaniu swej działalności się posługuje, niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego go z taką osobą. Nie jest więc zasadny zarzut dotyczący nie zebrania całego materiału dowodowego dotyczącego ustalenia formy zatrudnienia kierowcy D. M.. W świetle dokonanych w sprawie ustaleń okolicznością niesporną było, że to właśnie ta osoba w dniu [...] listopada 2021 r. kierowała na drodze krajowej nr [...] w miejscowości S. pojazdem silnikowym marki [...] nr rej. [...] wraz z przyczepą marki [...] nr rej. [...], realizując dla skarżącej krajowy transport drogowy rzeczy. Ustalenie formuły łączącego skarżącą z kierowcą pojazdu stosunku prawnego, w świetle powyższej argumentacji jest prawnie irrelewantne.

W rezultacie, brak było podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Niezależnie od tego, dwuletni okres od dnia ujawnienia naruszenia nie upłynął, a za stwierdzone naruszenie na skarżącą nie została nałożona kara przez inny uprawniony organ (pkt 2 i 3 tego przepisu). Wykazanie okoliczności wyłączających odpowiedzialność należy do przedsiębiorcy. Skoro za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (por. wyrok NSA z 6 lipca 2011r., sygn. akt II GSK 716/10). Ciężar dowodu, że w sprawie wystąpiły przesłanki, przewidziane w przepisach prawa, do zwolnienia z tej odpowiedzialności spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi z tych przepisów skutki prawne (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 989/08).

Obowiązek wykazania okoliczności wyłączających odpowiedzialność obciąża przedsiębiorstwo, mimo że jak wskazano uprzednio, zasadniczo wykonywanie przewozu przez kierowcę zazwyczaj odbywa się z wyłączeniem sprawowania bezpośredniej kontroli przez przedsiębiorcę. Przedsiębiorca nie może pozostać bierny wobec dokonywanych przez kierowcę naruszeń. Na skarżącym, jako przedsiębiorcy spoczywa obowiązek wyboru skutecznych rozwiązań organizacyjnych, organizacji pracy, systemu motywacyjnego i szkoleniowego, aby aktywizować osoby wykonujące na jego rzecz usługi do zachowań nienaruszających przepisów prawa. Także do przedsiębiorcy należy wybór osób, z którymi współpracuje, a zatem to przedsiębiorcę obciążają kwestie niewłaściwego doboru osób. Zazwyczaj niewłaściwe zachowania kierowcy, naruszającego przepisy prawa są skutkiem niewłaściwej organizacji pracy przedsiębiorstwa, czy wynikiem braku stosowania rozwiązań dyscyplinujących pracownika. Jak wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 4/20, art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. ma charakter wyjątkowy i podlega interpretacji ścieśniającej. W niniejszej sprawie skarżąca nie udowodniła istnienia okoliczności uwalniających jej od odpowiedzialności. W szczególności nie przedstawiła dowodów wskazujących na zapewnienie właściwej organizacji i dyscypliny pracy, sposobu weryfikacji wykonywania przez kierowców obowiązków i warunków przewozu, wprowadzenia skutecznego systemu kontroli i nadzoru, który nie tylko będzie miał na celu ujawnianie popełnionych w tym zakresie wykroczeń, ale także skłonienie kierowcy do ich przestrzegania. Za okoliczność wyłączającą odpowiedzialność przedsiębiorcy nie można uznać wyjaśnień strony, że nie zmusiła i nie namawiała kierowcy do sprzecznego z prawem działania, że w jej ocenie wyłączną odpowiedzialność za stwierdzone naruszenia ponosi kierowca, który przyznał się do popełnienia naruszenia oraz przyjął mandat, jak również zapewnienia, że przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie była w stanie przewidzieć, że kierowca posłuży się kartą kierowcy należącą do innej osoby. Nie zasługuje wobec tego na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7 oraz art. 93 ust. 1 u.t.d. W konsekwencji, zasadnie organy orzekły o nałożeniu na skarżącą na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł, przewidzianej w lp. 6.3.3. załącznika nr 3 do tej ustawy, za posługiwanie się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą.

Kwestionując w złożonej skardze zasadność nałożenia kary pieniężnej skarżąca wskazała na liczne naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 8 k.p.a., art. 9, art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie podziela jednak tych zarzutów. W skład materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wchodzą dowody zebrane w toku kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2021r. i włączone następnie do materiału dowodowego niniejszej sprawy. Skarżąca nie przedstawiła innych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, mimo że organ pierwszej instancji pismami z dnia [...] października 2022r. oraz [...] grudnia 2022 r. wezwał ją do przedstawienia szczegółowych informacji i dokumentów świadczących o ewentualnym istnieniu okoliczności potwierdzających, że podmiot wykonujący przewóz drogowy nie miał wpływu na powstanie przedmiotowego naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, a także przedstawienia dowodów, że za stwierdzone naruszenie została nałożona kara przez inny uprawniony organ. O możliwości przedłożenia dokumentów, które mogłyby służyć w wyjaśnieniu sprawy Naczelnik Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w T. informował także w postanowieniach wyznaczających 7-dniowy termin do zapoznania się z całością zgromadzonego materiału dowodowego. Stosownie do brzmienia art. 9 k.p.a. działania te ocenić trzeba jako spełniające wymóg należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W działaniu organów Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, który - co wymaga podkreślenia - nie został skutecznie podważony przez stronę skarżącą, jak również w zakresie zastosowania do jego oceny przepisów prawa. W toku instancji zebrano materiał dowodowy dostateczny do rozpoznania sprawy. Organy także trafnie i w sposób wyczerpujący oraz wszechstronny dokonały jego oceny, w tym z uwzględnieniem argumentacji podniesionej przez skarżącą dla wykazania zaistnienia przesłanek zwalniających ją od odpowiedzialności za naruszenie zawinione przez kierowcę, nie naruszając normy prawnej zawartej w art. 77 § 1 k.p.a. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), organy oceniły, że w stosunku do skarżącej nie wystąpiły podstawy do wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika, a materiał dowodowy w sposób bezsprzeczny wskazuje na istnienie podstaw do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w kwocie [...]zł. Wnikliwa, wszechstronna i trafna ocena dowodów oraz stanowiska strony znalazła swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Organ administracji publicznej wyjaśnił stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy (art. 11 k.p.a.). Sposób procedowania organów, udzielanie stronie w jego toku niezbędnych pouczeń, jak też uzasadnienie decyzji pozwalają na przyjęcie, iż w wyniku tych działań organu zrealizowana została zasada prawdy obiektywnej określona w art. 7 k.p.a. jak i zasada zaufania do władzy publicznej z art. 8 § 1 k.p.a. Stronie został zapewniony czynny udział w każdym stadium postępowania. Wobec braku podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, zasadnie zastosowano normę prawną określoną w art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Okoliczność, że skarżąca nie zgadza się z decyzją w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone nieprawidłowości, nie oznacza, że jest ona wadliwa w stopniu zobowiązującym Sąd do uwzględnienia skargi.

Z podanych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.