Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1378/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Asesor WSA Piotr Pyszny, Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2024 r. sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. w C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 31 lipca 2023 r. nr 2401-IEE.7192.318.2023.2.MS UNP: 2401-23-167404 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 31 lipca 2023 r. nr 2401-IEE.7192.318.2023.2.MS UNP: 2401-23-167404 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS, organ odwoławczy, organ drugiej instancji), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775), dalej: k.p.a., oraz art. 17 § 1, art. 18 oraz art. 54 § 1, § 4 pkt 2, § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), dalej: u.p.e.a., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. (dalej: organ egzekucyjny, organ pierwszej instancji) z 30 maja 2023 r. nr [...] [...], wydane w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w Warszawie 14 grudnia 2021 r. wystawił wobec K. Sp. z o.o. w C. (dalej: skarżąca, strona skarżąca) tytuł wykonawczy nr OPL/2021/055160, obejmujący należność z tytułu opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego OC samochodu IVECO o numerze rejestracyjnym [...]. Organ pierwszej instancji 16 grudnia 2021 r. nadał ww. tytułowi wykonawczemu klauzulę o skierowaniu go do egzekucji administracyjnej.

Następnie, zawiadomieniem z 20 grudnia 2021 r. nr [...], organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności skarżącej z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w I. S.A. Zawiadomienie to doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności 20 grudnia 2021 r., natomiast stronie skarżącej 3 stycznia 2022 r. wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego. I. S.A. 28 grudnia 2021 r. zrealizował zajęcie w całości.

Pismem z 7 stycznia 2022 r., nadanym pocztą 10 stycznia 2022 r., skarżąca zgłosiła zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego, podnosząc błąd co do osoby zobowiązanego (art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.), a z ostrożności procesowej także: brak uprzedniego doręczenia upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.), nieistnienie obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a.). Skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu ich rozpatrzenia, a także o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Równolegle, pismem z 7 stycznia 2022 r., nadanym pocztą 10 stycznia 2022 r., skarżąca wniosła skargę na ww. czynność egzekucyjną, wnosząc o jej uchylenie w całości, wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia skargi i wstrzymanie dalszej realizacji tego środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na ww. czynność egzekucyjną stanie się ostateczne. W skardze strona skarżąca podniosła, że zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana z naruszeniem ustawy oraz była zbyt uciążliwa (art. 54 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a.). W uzasadnieniu wskazała, że czynność egzekucyjna została dokonana z naruszeniem prawa z tego względu, iż organ egzekucyjny podjął ww. czynność wobec podmiotu, który został błędnie uznany za zobowiązanego. Od 14 września 2017 r. skarżąca nie jest właścicielem pojazdu wskazanego w tytule wykonawczym, zatem wierzyciel nie miał podstaw do przyjęcia, że była posiadaczem pojazdu, a co za tym idzie – zobowiązanym do zawarcia dla tego pojazdu umowy ubezpieczenia OC. Do skargi załączono uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa wraz z dowodem potwierdzającym uiszczenie opłaty skarbowej, kopię zaświadczenia Starosty [...] z 30 grudnia 2021 r., z którego wynika, iż skarżąca była właścicielem ww. pojazdu w okresie od 27 kwietnia 2017 r. do 14 września 2017 r., a nadto kopię faktury z 14 września 2017 r. nr [...] potwierdzającej dokonanie sprzedaży samochodu.

Organ egzekucyjny postanowieniem z 20 stycznia 2022 r. nr [...] oddalił skargę strony skarżącej na ww. czynność egzekucyjną. Postanowienie to doręczono 25 stycznia 2022 r. pełnomocnikowi skarżącej.

Pismem z 28 stycznia 2022 r., nadanym pocztą 31 stycznia 2022 r., skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie, w którym zarzuciła naruszenie art. 54 § 1 u.p.e.a., poprzez jego błędną interpretację skutkującą przyjęciem, że nie doszło do uchybień formalnych w czynności egzekucyjnej z 20 grudnia 2021 r., jak i w całym postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że zaskarżona czynność egzekucyjna z 20 grudnia 2021 r. została dokonana z naruszeniem prawa, gdyż organ egzekucyjny podjął czynności wobec podmiotu, który błędnie uznano za zobowiązanego. Od 14 września 2017 r. skarżąca nie jest właścicielem pojazdu wskazanego w tytule wykonawczym, zatem wierzyciel nie miał podstaw do przyjęcia, że skarżąca była posiadaczem pojazdu, a co za tym idzie – zobowiązanym do zawarcia dla tego pojazdu umowy ubezpieczenia OC. Skutkowało to uchybieniami formalnymi, do jakich doszło w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie skargi, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Postanowieniem z 2 marca 2022 r. nr [...] DIAS uchylił w całości zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji z 20 stycznia 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W postanowieniu organ odwoławczy zarzucił organowi egzekucyjnemu, że:

1) nie rozpoznał skargi z 7 stycznia 2022 r. w zakresie podnoszonej w niej zbytniej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego,

2) przekroczył granicę sprawy administracyjnej (postępowania prowadzonego w trybie art. 54 u.p.e.a.), wyznaczoną skargą z 7 stycznia 2022 r. na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z 20 grudnia 2021 r., bowiem dokonał oceny nie tylko zaskarżonej czynności, ale i całego postępowania egzekucyjnego,

3) nie dokonał analizy zaskarżonej czynności przez pryzmat przepisów art. 7 § 3, art. 26e § 1-4, art. 67 § 1a, § 2a pkt 1 i 2, § 2c, § 2d, § 6, art. 80 § 2a i art. 86b u.p.e.a.,

4) jego rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną było przedwczesne, bowiem w okolicznościach niniejszej sprawy konieczne było uprzednie, ostateczne rozstrzygnięcie przez wierzyciela zgłoszonych zarzutów, odnoszące się pośrednio do samej dopuszczalności zastosowania 20 grudnia 2021 r. ww. czynności egzekucyjnej.

Organ pierwszej instancji postanowieniem z 30 maja 2023 r. ponownie oddalił skargę z 7 stycznia 2022 r. na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

Na to postanowienie, doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej 15 czerwca 2023 r., skarżąca wniosła zażalenie z 21 czerwca 2023 r. Zaskarżonemu postanowieniu ponownie zarzuciła naruszenie art. 54 § 1 u.p.e.a., poprzez jego błędną interpretację skutkującą przyjęciem, że nie doszło do uchybień formalnych w czynności egzekucyjnej z 20 grudnia 2021 r., jak i w całym postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że zaskarżona czynność egzekucyjna z 20 grudnia 2021 r. została dokonana z naruszeniem prawa, gdyż organ egzekucyjny podjął czynności wobec podmiotu, który błędnie uznano za zobowiązanego. Od 14 września 2017 r. skarżąca nie jest właścicielem pojazdu wskazanego w tytule wykonawczym, zatem wierzyciel nie miał podstaw do przyjęcia, że skarżąca była posiadaczem pojazdu, a co za tym idzie – zobowiązanym do zawarcia dla tego pojazdu umowy ubezpieczenia OC. Skutkowało to uchybieniami formalnymi do jakich doszło w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie skargi, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Organ odwoławczy postanowieniem z 31 lipca 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z 30 maja 2023 r.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, na wstępie DIAS przytoczył regulacje art. 54 u.p.e.a. Następnie wyjaśnił, że w ramach skargi na czynność egzekucyjną, na podstawie art. 54 § 4 u.p.e.a., dopuszcza się badanie, co do zasady, jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na postępowanie egzekucyjne, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 § 4 u.p.e.a. kognicja organu nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy podkreślić, że skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego, a więc nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia. W jej ramach można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności.

DIAS wskazał, że w przypadku, gdy podstawą wniesienia skargi jest naruszenie przepisów ustawy, ocenie podlegają działania organu egzekucyjnego od strony formalnoprawnej, które odnoszą się do prawidłowości przeprowadzenia skarżonej czynności egzekucyjnej. Badając zasadność skargi, organ winien więc, co do zasady, ograniczyć się do kontroli zgodności z prawem konkretnej, kwestionowanej czynności egzekucyjnej i to jedynie do jej aspektu formalnego (tj. zgodności z przepisami u.p.e.a. regulującymi sposób i formę dokonania danej czynności), a nie merytorycznego (tj. zasadności egzekucji). W ramach skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny ocenia wówczas prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc jej zgodność z tymi przepisami ustawy, które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego.

W ocenie organu drugiej instancji, organ egzekucyjny w toku postępowania wywołanego wniesieniem skargi na czynność egzekucyjną, ale także organ nadzoru w postępowaniu zażaleniowym dotyczącym skargi, co do zasady nie są uprawnione do badania istnienia dochodzonej należności i jej wymagalności. Kwestia ta może być podnoszona w zarzutach na postępowanie egzekucyjne, a strona skarżąca skorzystała z prawa do ich wniesienia, podnosząc właśnie nieistnienie egzekwowanego obowiązku oraz błąd co do osoby zobowiązanego. Niemniej postanowieniem z 2 marca 2022 r. organ odwoławczy uchylił w całości wcześniejsze postanowienie organu pierwszej instancji z 20 stycznia 2022 r o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną z 7 stycznia 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi, m. in. z powodu uznania postanowienia organu pierwszej instancji za przedwczesne, gdyż w okolicznościach niniejszej sprawy konieczne było uprzednie, ostateczne rozstrzygnięcie przez wierzyciela zgłoszonych zarzutów, które odnosiłoby się pośrednio do samej dopuszczalności zastosowania zaskarżonej czynności egzekucyjnej.

Zarzuty strony skarżącej zostały jednak oddalone ostatecznym postanowieniem Zarządu Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w Warszawie z 9 marca 2023 r. nr [...], utrzymanym w mocy postanowieniem Rady Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w Warszawie z 15 maja 2023 r. nr [...]. W postanowieniach tych potwierdzono zasadność nałożenia i wymagalność opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego OC.

Organ odwoławczy zauważył, że w skardze na czynność egzekucyjną skarżąca zarzuciła zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, jednak nie wyjaśniła, na czym ta zbytnia uciążliwość polega i nie wskazała innego składnika majątku, z którego egzekucja byłaby dla strony skarżącej mniej uciążliwa, tj. majątku, do którego organ egzekucyjny mógłby zastosować alternatywny środek egzekucyjny, który realnie zaspokoiłby należność wierzyciela i do którego organ egzekucyjny mógłby się odnieść w zaskarżonym postanowieniu. Istotne znaczenie ma tutaj także prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż zajęcie rachunku bankowego stanowi jeden z najmniej uciążliwych środków egzekucyjnych, gdyż w przypadku jego zastosowania strona zostaje ograniczona w prawie dokonywania rozliczeń za pomocą zajętego rachunku bankowego tylko do wysokości należności podlegających egzekucji i może swobodnie dysponować nadwyżką ponad zajętą kwotę.

DIAS wyjaśnił również, że I. S.A. już 28 grudnia 2021 r. zrealizował zajęcie w całości, a więc na długo przed nadaniem przez skarżącą skargi na czynność egzekucyjną. Tym samym już od 29 grudnia 2021 r. skarżąca dysponowała niczym nieograniczoną możliwością dokonywania rozliczeń za pomocą rachunku bankowego.

Organ odwoławczy wskazał, że od dnia zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego do dnia zrealizowania zajęcia w całości przez bank stronie skarżącej przysługiwały uprawnienia wynikające z art. 81 § 4 i § 5 u.p.e.a. Skarżąca mogła także w ww. okresie wystąpić do organu egzekucyjnego z wnioskiem, na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a., o zwolnienie, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określonych składników majątkowych.

Końcowo organ drugiej instancji zauważył, iż w skardze strona skarżąca w istocie nie podniosła zarzutów typowo formalnoprawnych, dotyczących ewentualnych nieprawidłowości w postępowaniu organu egzekucyjnego, w świetle przepisów regulujących sposób i formę dokonania przez niego czynności egzekucyjnej zajęcia rachunku bankowego. Niemniej DIAS stwierdził, że nie zostały naruszone przepisy postępowania dotyczące formy jaką powinno posiadać zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Zawiadomienie to doręczone zostało I. S.A. 20 grudnia 2021 r., przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego OGNIVO, w sposób zgodny z art. 7 § 3, art. 26e, art. 67 § 1a, § 2, § 2a, § 2c, § 2d, § 6, art. 80 § 2a i art. 86b u.p.e.a., a wydruk tego zawiadomienia doręczony został skarżącej 3 stycznia 2022 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego.

W skardze na postanowienie z 31 lipca 2023 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie:

1) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej,

2) art. 7 § 2 w zw. z art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez brak uwzględnienia, iż zajęcie rachunku bankowego stanowiło zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, albowiem rażąco utrudniło działalność skarżącej i naraziło ją na poniesienie wymiernych strat,

3) art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez brak zbadania przez organ egzekucyjny z urzędu dopuszczalności, wymagalności i zasadności egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec skarżącej,

4) art. 54 § 1 pkt 2, § 4 pkt 2 i § 6 u.p.e.a. poprzez brak uwzględnienia, iż zajęcie rachunku bankowego zostało dokonane z naruszeniem ustawy, albowiem egzekwowana należność nigdy nie istniała, a tytuł wykonawczy został wystawiony z rażącym naruszeniem przepisów, bez zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, bez podjęcia przez wierzyciela niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

5) art. 54 § 1 pkt 2, § 5 i § 6 u.p.e.a, przez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi oraz nieuchylenie w całości zaskarżonej czynności egzekucyjnej, pomimo, że postępowanie egzekucyjne powinno ulec umorzeniu wskutek nieistnienia wierzytelności oraz pomimo, że zastosowano zbyt uciążliwy dla skarżącej środek egzekucyjny.

Wobec powyższego strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że z argumentacją wskazaną w rozstrzygnięciu DIAS nie sposób się zgodzić. Czynność organu egzekucyjnego, w ocenie skarżącej, została dokonana z naruszeniem przepisów prawa, ze względu na to, że organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec podmiotu, który błędnie uznano za zobowiązanego. Skarżąca niewątpliwie nie jest od 14 września 2017 r. właścicielem wskazanego w tytule wykonawczym pojazdu, zatem wierzyciel nie miał żadnych podstaw do przyjęcia, że była posiadaczem pojazdu, a co za tym idzie, zobowiązanym do zawarcia dla tego pojazdu umowy ubezpieczenia OC. Skutkowało to uchybieniami formalnymi, do jakich doszło w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżąca kwestionuje prawidłowość postępowania organu w zakresie przepisów regulujących sposób, formę dokonania zajęcia i zasadność zaskarżonej czynności egzekucyjnej.

Następnie pełnomocnik odwołał się do treści art. 7 § 2 u.p.e.a. i wskazał, że statuuje on dwie zasady: zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe. W toku danego postępowania egzekucyjnego organ powinien zatem w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym. Przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien kierować się nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Wybór środka każdorazowo powinien określać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela. Zdaniem skarżącej dyrektywy te zostały naruszone przez organ egzekucyjny. Zaskarżona czynność egzekucyjna została obarczona istotnymi wadami, które powinny zostać uwzględnione w ramach wniesionej skargi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Ponadto DIAS wskazał, że wyjaśnienie przez skarżącą dopiero w skardze do WSA w Gliwicach, iż zbytnia uciążliwość zajęcia polegała na tym, że zajęcie rażąco utrudniło jej działalność i naraziło ją na poniesienie wymiernych strat jest, w świetle art. 54 § 2 u.p.e.a., spóźnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu, na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: p.p.s.a., podlegało postanowienie z 31 lipca 2023., którym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z 30 maja 2023 r., wydane w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.

Sąd przeprowadzając kontrolę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdził, że nie narusza ono prawa.

Kontrolę tą rozpocząć należy od wskazania, że, zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, w której można zarzucić dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Art. 54 § 2 i § 3 tejże ustawy wskazują, że skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej.

Podkreślenia wymaga, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (por. wyroki NSA: z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt II FSK 2843/16; z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3867/14; z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 802/13; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11). W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (por. wyroki NSA: z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II FSK 48/18; z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13).

Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego.

W niniejszej sprawie skarga dotyczyła czynności egzekucyjnej stanowiącej zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. W ocenie Sądu, dokonana przez organy obu instancji ocena dokonania zajęcia przez pryzmat przepisów określających wymagania formalnoprawne danej czynności egzekucyjnej zasługuje na aprobatę.

Art. 1a pkt 2 u.p.e.a. stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Na mocy art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4 jednym ze środków egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych jest egzekucja z rachunków bankowych.

W myśl art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie:

1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;

3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.

W myśl § 2 omawianego przepisu zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również środki pieniężne:

1) których nie było na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia;

2) które zostały wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia.

Zgodnie z § 3 jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank, niezależnie od tego, czy organ egzekucyjny wskazał w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 80 § 1, numery tych rachunków, o czym stanowi art. 81 § 1 u.p.e.a.

W myśl art. 86a § 1 u.p.e.a. wskutek zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, bank wstrzymuje wszelkie wypłaty z zajętego rachunku i niezwłocznie zawiadamia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego inne oddziały banku, inne banki, placówki pocztowe w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe i inne podmioty uprawnione do dokonywania wypłat zobowiązanemu z zajętego rachunku. Zajęcie nie dotyczy kwot wolnych od egzekucji.

Z kolei art. 86b u.p.e.a. przewiduje, iż zawiadomienie, o którym mowa w art. 80 § 1, i inne pisma w egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego przesyła się do banku i organu egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Jeżeli wykorzystanie tego systemu jest niemożliwe z przyczyn technicznych, w czasie niezbędnym do przywrócenia jego funkcjonowania zawiadomienie i inne pisma w egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego doręcza się na piśmie.

Stosownie do treści art. 67 § 1 u.p.e.a. podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo podmiotu prowadzącego rejestr akcjonariuszy, albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu.

Z kolei w myśl art. 67 § 2 u.p.e.a. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:

1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;

2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;

3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;

4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego – również wskazanie jego rodzaju;

5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin

płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;

6) kwotę kosztów egzekucyjnych;

a) opłaty manipulacyjnej,

b) opłaty za czynności egzekucyjne,

c) wydatków egzekucyjnych,

d) opłaty egzekucyjnej,

e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2;

7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;

8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;

9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.

Jednocześnie zgodnie z § 2a tego artykułu, jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej:

1) w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego;

2) zawiadomienie o zajęciu zawiera PESEL, NIP lub REGON zobowiązanego albo jego numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, albo numer w innym rejestrze lub ewidencji, o ile są znane organowi egzekucyjnemu.

Stwierdzić zatem należy, że zawiadomienie z 20 grudnia 2021 nr [...] wystawione zostało zgodnie z wzorem określonym w Załączniku nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych i zawiera wszystkie niezbędne elementy wynikające z ww. przepisów. Zawiadomienie to zostało doręczone stronie skarżącej 3 stycznia 2022 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego, z kolei I. S.A. 20 grudnia 2021 r., przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego OGNIVO.

Na marginesie Sąd zauważa, że zarzuty strony skarżącej, w ramach których kwestionowano zasadność nałożenia i wymagalność opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego OC, zostały oddalone ostatecznym postanowieniem Zarządu Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w Warszawie z 9 marca 2023 r., utrzymanym w mocy postanowieniem Rady Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w Warszawie z 15 maja 2023 r.

Sąd podziela także stanowisko organów w kwestii uciążliwości środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. W przypadku, gdy istnieje możliwość wyboru spośród kilku środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, należy zastosować te, które są najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Należy jednak zaznaczyć, że przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, w myśl którego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji (por. wyrok NSA z 20 października 2021 r., sygn. akt III FSK 243/21; wyrok WSA w Warszawie z 18 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 1462/07). Na gruncie niniejszej sprawy I. S.A. już 28 grudnia 2021 r. zrealizował zajęcie w całości, a więc na długo przed nadaniem przez skarżąca skargi na czynność egzekucyjną. Tym samym już od 29 grudnia 2021 r. skarżąca dysponowała niczym nieograniczoną możliwością dokonywania rozliczeń za pomocą rachunku bankowego. Co istotne, skarżąca nie wyjaśniła na czym zbytnia uciążliwość przy dokonanej czynności egzekucyjnej polegała, a co więcej nie wskazała innego składnika majątku, do którego organ egzekucyjny mógłby zastosować alternatywny środek egzekucyjny, a z którego egzekucja byłaby dla strony skarżącej mniej uciążliwa. W tej sytuacji zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego jest bezpodstawny.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, której zarzuty okazały się niezasadne.