Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 513/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6156 Dopuszczenie do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 7, art. 31 § 1, § 2, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2024 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 28 lutego 2024 r. nr SKO.415/51/2024 w przedmiocie odmowy dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 513/24

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Stowarzyszenia [....] (dalej: "Stowarzyszenie") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium") z 28 lutego 2024 r. nr SKO.415/51/2024 wydane w przedmiocie odmowy dopuszczenia ww. Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu.

W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 31 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - dalej: "k.p.a.").

Jak wynika z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy Stowarzyszenie wnioskiem z 6 kwietnia 2022 r. wystąpiło do Prezydenta Miasta [...] z prośbą o informowanie o wszczynaniu postępowań administracyjnych prowadzących do ustalenia warunków zabudowy na obszarze wpisanym do regulaminu Stowarzyszenia w § 2 pkt 1a, ust. 1 pkt j. Nadto 19 września 2023 r. uaktualniło wniosek zwracając się o stosowanie względem niego art. 31 § 4 i art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.

Prezydent Miasta [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji pn.: "Dziewięć budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej" na działkach nr [...], [...] praz części działki nr [...] obr. [...] położone w [....] przy ul. [...].

Prezydent mając na uwadze cele statutowe Stowarzyszenia oraz uznając, że wniosek z 6 kwietnia 2022 r. posiada charakter żądania dopuszczenia do udziału w ww. postępowaniu administracyjnym, wezwał pismem z 6 grudnia 2023 r. Stowarzyszenie do przedłożenia aktualnego statutu oraz jednoznaczne określenie interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem do prowadzonego postępowania administracyjnego nr AR-P.6730.1156.2023.KC11.

W odpowiedzi Stowarzyszenie poinformowało, że ważny interes społeczny wynika z umożliwienia ochrony i zachowania obecnie istniejącego na obszarze działania Stowarzyszenia ładu architektonicznego poprzez wydawanie dla tego obszaru warunków zabudowy w zgodzie z ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Prezydent Miasta [...] postanowieniem z 21 grudnia 2023 r. nr AR-P.6730.1156.2023.KC11 odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia [....] do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji pn.: "Dziewięć budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej" na działkach nr [...], [...] oraz części działki nr [...] obr. [...] położone w [...] przy ul. [...].

Organ stwierdził, że cele statutowe oraz niewskazanie jednoznacznego interesu społecznego przemawiają za niedopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. Ogólne powołanie się na cele statutowe w zakresie ochrony i zachowania istniejącego na obszarze działania Stowarzyszenia ładu architektonicznego nie może być wystarczające. Organ uznał, że tak sprecyzowany interes społeczny jest zbyt ogólny i w istocie może być przyporządkowany do każdego postępowania administracyjnego w sprawie wydania warunków zabudowy na obszarze osiedla [...]. Prezydent zaznaczył, że osiedle [...] posiada powierzchnię 17,5 km2, co w odniesieniu do powierzchni całkowitej miasta [...] wynoszącej 128,5 km2, stanowi 13,6% udziału. Stowarzyszenie nie wykazało istnienia konkretnego związku pomiędzy swoimi celami statutowymi a przedmiotem postępowania. Nie wskazało w sposób jednoznaczny zarówno krótko jak i długofalowych nieodwracalnych negatywnych następstw jakie mogłyby nastąpić w przypadku budowy przedmiotowych budynków mieszkalnych. Nie wykazało, że planowana inwestycja spowoduje negatywne i nieodwracalne następstwa dla mieszkańców osiedla [....].

W zażaleniu złożonym od powyższego postanowienia Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie art. 141 i art. 31 § 2 k.p.a. i wniosło o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wskazało na naruszenie art. 6, art. 7 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 i art. 124 § 2 k.p.a. Zarzuciło, że organ nie odniósł się do przedstawionej argumentacji strony. Nadto wybiórczo odniósł się do przedłożonych pism i zawartych tam twierdzeń. Niedopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu uniemożliwia mu realizację jego statutowych celów, a przy tym było przedwczesne, nieuprawnione i miało miejsce z naruszeniem obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z 28 lutego 2024 r. SKO w Rzeszowie utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

Kolegium powołując się na art. 31 § 1 i § 2 k.p.a. wyjaśniło, że niewątpliwie Stowarzyszenie [...], które jest stowarzyszeniem zwykłym można zaliczyć do organizacji społecznych. Nie ulega także wątpliwości, że nie jest ono stroną postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy prowadzonego przez Prezydenta pod nr AR-P.6730.1156.2023.KC11. Oznacza to, że postępowanie to dotyczy praw i obowiązków innej osoby w rozumieniu art. 31 § 1 k.p.a. Tym samym w rozpoznawanej sprawie koniecznym było ustalenie czy zostały spełnione pozostałe przesłanki o jakich mowa w pkt 2 ww. przepisu, a mianowicie czy jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i za dopuszczeniem tej organizacji do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie a ciężar ich wykazania spoczywa na organizacji społecznej. Strona powinna zatem precyzyjnie i konkretnie wykazać prawny związek zachodzący między celami statutowymi tej organizacji a materialnoprawnym przedmiotem sprawy oraz wykazać, że względy interesu społecznego przemawiają za dopuszczeniem tej organizacji do udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym na prawach strony.

Kolegium jako prawidłowe oceniło stanowisko organu pierwszej instancji, że wnioskujące Stowarzyszenie nie wykazało istnienia związku zachodzącego między celami statutowymi tego stowarzyszenia a materialnoprawnym przedmiotem sprawy oraz nie wykazało istnienia interesu społecznego, który przemawia za dopuszczeniem tej organizacji do udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym na prawach strony.

Kolegium zauważyło, że organ pierwszej instancji dokonał szczegółowej analizy informacji podanych przez Stowarzyszenie. Podzieliło stanowisko, że okoliczności wykazane przez stronę nie uzasadniają wystąpienia przesłanek warunkujących dopuszczenie do udziału we wskazanym postępowaniu. Samo odwoływanie się do celów statutowych organizacji społecznej nie jest wystarczające do przyjęcia, że interes społeczny w danej sprawie przemawia za podjęciem przez organ działań żądanych przez tę organizację. Subiektywne przekonanie organizacji społecznej na temat wadliwości postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy nie stanowi przesłanki interesu społecznego w ramach postępowania dotyczącego ustalenia warunków zabudowy. Ochrona tego interesu gwarantowana jest przez odpowiednie przepisy prawa. Organizacja społeczna nie może żądać dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu celem prowadzenia kontroli tych postępowań, gdyż kompetencje w zakresie zgodności z prawem prowadzonych w tego rodzaju sprawach i wydawanych w tychże postępowaniach rozstrzygnięć posiadają właściwe organy wyższego stopnia nad organem pierwszej instancji oraz sądy administracyjne. W rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 31 § 1 k.p.a. od których uzależnione jest dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Zaskarżone zażaleniem postanowienie jest prawidłowe i nie narusza prawa.

Nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem Stowarzyszenie złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie domagając się uchylenia postanowienia SKO wraz z poprzedzającym go postanowieniem organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, które ze względu na wydanie go z istotnym naruszeniem przepisów postępowania powinno zostać uchylone w całości;

2. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia w toku postępowania wszelkich czynności, niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak również poprzez zaniechanie realizacji obowiązku wydania rozstrzygnięcia na podstawie należycie zgromadzonego, rozpatrzonego i ocenionego materiału dowodowego sprawy, a w konsekwencji dokonanie błędnego ustalenia w zakresie braku spełniania przez skarżącego przesłanek, określonych w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., polegające w szczególności na:

- zaniechaniu dokonania należytej oceny dowodu, jakim jest regulamin Stowarzyszenia i oparcie rozstrzygnięcia w sprawie wyłącznie na podstawie niewielkiego fragmentu tego regulaminu, podczas, gdy w treści całości powołanego regulaminu szeroko opisano cele statutowe stowarzyszenia, środki ich realizacji, a także interes społeczny, któremu służy ich realizacja, co uzasadnia wniosek, że gdyby organ zapoznał się z całością tego dokumentu, nie doszedłby do przekonania, że skarżący nie wykazał w toku postępowania przesłanek, o których mowa w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.,

- dokonaniu przez organ ustalenia, że skarżący nie wykazał występowania interesu społecznego w sprawie objętej żądaniem dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony pomimo, że dokonanie takiego ustalenia nie zostało poprzedzone żadną oceną zgromadzonego materiału dowodowego ani żadnymi wynikami uzupełniającego postępowania dowodowego, które organ mógł przeprowadzić we własnym zakresie,

- zaniechaniu dokonania jakiejkolwiek oceny wniosku o dopuszczenie skarżącego do udziału w postępowaniu pomimo, że w jego treści skarżący w sposób szczegółowy wyjaśnił, skąd wynika i na czym polega w stanie faktycznym sprawy interes społeczny do udziału w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy;

3. art. 107 § 3, art. 11 k.p.a., poprzez zaniechanie zawarcia w treści postanowienia wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego podjętego rozstrzygnięcia, a tym samym naruszenie zasady przekonywania;

4. art. 8 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej i wydanie wzajemnie rozbieżnych postanowień w sprawach posiadających wspólny stan faktyczny i prawny.

W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie rozwinęło powyższe zarzuty. Podkreśliło w szczególności, że związek pomiędzy celami statutowymi Stowarzyszenia a materialnoprawnym przedmiotem sprawy wynika wprost z zapisów regulaminu, zaś organ w uzasadnieniu wydanego postanowienia powołuje się jedynie na niektóre z celów statutowych Stowarzyszenie wyszczególnionych w regulaminie.

W odpowiedzi na skargę Kolegium zawnioskowało o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w kwestionowanym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) obejmuje badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – zwana dalej w skrócie "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie, którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia [...] do udziału w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym przez ten organ, w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji pn.: "Dziewięć budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej" na działkach nr [...], [...] praz części działki nr [...] obr. [...] położone w [...] przy ul. [...].

Organy obu instancji zastosowały wobec wniosku Stowarzyszenia w sposób negatywny art. 31 § 1 i 2 k.p.a. Przytoczony przepis daje podstawy określenia formalnych i materialnoprawnych przesłanek dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w toczącym się już postępowaniu. Zgodnie z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. O sposobie rozstrzygania przez organ o wniosku Stowarzyszenia, stanowi z kolei treść art. 31 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie. Odmowa dopuszczenia organizacji do udziału w toczącym się postępowaniu ma ten skutek, że wnioskodawca w relacji z organem nie będzie mógł powoływać się na przepisy o stronach postępowania, żądając dla przykładu zapewnienia czynnego udziału w toczącym się postępowaniu - art. 31 § 3 w zw. z art. 10 k.p.a.

Z przytoczonych wyżej regulacji k.p.a. wynika, w sposób jednoznaczny, konieczność wykazania przez wnioskodawcę dwóch wymogów warunkujących uwzględnienie złożonego żądania o dopuszczenie. Po pierwsze podanie organizacji o dopuszczenie do trwającego postępowania powinno zostać uzasadnione celami statutowymi tej organizacji a po drugie - za jej udziałem winien przemawiać interes społeczny. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie, co oznacza, że w sytuacji niespełnienia chociażby jednej z nich, organ administracji powinien odmówić żądaniu organizacji społecznej, w tym m. in. dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu. Nie jest przy tym wystarczające do uwzględnienia wniosku odwoływanie się przez organizację tylko do jej celów statutowych; za konieczne w tym aspekcie uznać należy istnienie konkretnej potrzeby społecznej przekonującej do poszerzenia podmiotów postępowania o czynnik społeczny. W razie gdy między celami statutowymi organizacji społecznej a materialnoprawnym przedmiotem sprawy nie ma prawnego związku, brak jest przesłanki dopuszczenia tej organizacji na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym sprawy innej osoby (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 24 października 2013 r., sygn. IV SA/Po 767/13, LEX nr 1391071).

Rozpatrując te aspekty szerzej dodać należy, że udział organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym ma w świetle art. 31 § 1 k.p.a. służyć realizacji postulatów społecznej kontroli wykonywania administracji publicznej. Dlatego nie wystarczy ogólnikowe sformułowanie przez organizację społeczną, że działa w interesie społecznym, powoływanie się na ochronę środowiska, ochronę zdrowia czy życia ludzi, bo są to cele wskazane bardzo ogólnie i na tej zasadzie każda organizacja musiałaby być dopuszczona do udziału w każdym postępowaniu. Chodzi o to, aby powołując się na interes społeczny, który należy do tzw. klauzul generalnych, organizacja nie używała ogólnikowych stwierdzeń, lecz wskazywała konkretne okoliczności faktyczne i prawne, które mogą świadczyć o tym, że powinna w tym postępowaniu uczestniczyć. Kluczowe zwłaszcza w kontekście przedmiotu spraw o ustalenie warunków zabudowy jawi się ustalenie, że nie muszą to być takie okoliczności, które już rzeczywiście wystąpiły, ale okoliczności, które na skutek materializacji przedsięwzięcia mogą zaistnieć. Decyzja o warunkach zabudowy jest aktem administracyjnym, który wiąże organ administracji architektoniczno - budowlanej, zaś jego konsekwencje mogą być rozpatrywane wyłącznie w kontekście przyszłego kształtu planowanej inwestycji. Dlatego organizacja społeczna winna podać takie okoliczności dotyczące konkretnej sprawy administracyjnej ustalenia warunków zabudowy, które będą świadczyły o tym, że jej udział w tym postępowaniu jest zasadny, bądź też, że zasadne jest wszczęcie postępowania administracyjnego w danej sprawie, bo zachodzą wątpliwości co do pewnego rodzaju okoliczności i jej udział w postępowaniu lub wszczęcie postępowania może dodatkowo zagwarantować, że te okoliczności zostaną prawidłowo wyjaśnione (por. wyroki NSA: z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 985/13; z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2194/13). Nie sposób zaprzeczyć, że wnioskodawca może starać zagwarantować sobie udział w postępowaniu poprzez nawiązanie do istnienia określonych rzeczywistych zdarzeń objętych przedmiotem sprawy administracyjnej a w konsekwencji także objętych przedmiotem rozstrzygnięcia organy, które będą świadczyć o konieczności udziału w nim czynnika społecznego.

Sąd przyjmując podany wyżej sposób rozumienia art. 31 § 1 i 2 k.p.a. uznaje zarzuty skargi Stowarzyszenia, które zasadnie podnosi wieloaspektowe naruszenie tej regulacji prawnej z wpływem na negatywnie ukształtowany w postanowieniach wynik sprawy w postaci odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w toczącym się postępowaniu.

W pierwszej kolejności należy mieć na względzie przedmiot prowadzonego przez organy postępowania administracyjnego - ustalenie na wniosek J.K. warunków zabudowy na zamierzenie inwestycyjne o nazwie: "Dziewięć budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej" na działkach nr [...], [...] oraz części działki nr [...] obr. [...] położone w [...] przy ul. [...].

Z treści regulaminu Stowarzyszenia wynika w szczególności, że jego celem jest podejmowanie czynności prawnych służących ochronie istniejącego ładu architektonicznego, w tym udział i przyłączanie się do postępowań mających wpływ na planowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz kształtowanie ładu przestrzennego w szczególności w zakresie gospodarki przestrzennej i planowania przestrzennego, urbanistycznego, ochrona walorów architektoniczno-urbanistycznych osiedla [...] i okolicy wzdłuż m. in. ul. [...] w [....]. Stowarzyszenie za istotne walory architektoniczno-urbanistyczne w swym regulaminie wpisało m.in. wskaźnik powierzchni zabudowy, szerokość elewacji frontowej, wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej, wysokość kalenicy, kąt nachylenia dachu. Ponadto w ramach statutowych celów Wnioskodawcy mieści się również przeciwdziałanie powstawaniu na terenie osiedla [....] i okolic wzdłuż m. in. ul. [...] budynków nie wpisujących się harmonijnie w istniejącą i docelową zabudowę. Zatem skarżące Stowarzyszenie wykazało spójność swych celów statutowych z przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego o ustalenie warunków zabudowy - art. 31 § 1 k.p.a.

Sąd zauważa także, że organ I instancji pismem z 6 grudnia 2023 r. wezwał Stowarzyszenie, aby w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania jednoznacznie określiło interes społeczny przemawiający za dopuszczeniem tej organizacji do prowadzonego przez Prezydenta postępowania administracyjnego. W odpowiedzi Stowarzyszenie w piśmie z 14 grudnia 2023 r. wskazało, że aspektem związanym z ochroną istniejącego na terenie planowanej inwestycji ładu przestrzennego będzie kwestia dotycząca średniego wskaźnika intensywności zabudowy względem powierzchni działek/terenu. Zwróciło także uwagę, że umieszczenie wnioskowanej zabudowy na przedmiotowej działce wymagać będzie przewyższającego średnią wskaźnika. Wskazało, że równolegle toczą się postępowania dotyczące ustalenia warunków zabudowy na sąsiednich działkach. Inwestor dzieli całościową inwestycję na iluzoryczne mniejsze, chcąc wprowadzić na teren, w którym dominuje zabudowa wolnostojąca łącznie trzy kompleksy po dziewięć budynków w zabudowie szeregowej. Dodatkowo na działce nr [...] nie może zostać zrealizowana inwestycja w postaci planowanych budynków, gdyż działka ta stanowi drogę dojazdową.

Zarówno organ I jak i II instancji odpowiadając na powyższe motywy wniosku uznały zaś, że cele statutowe Stowarzyszenia, jak również niewskazanie jednoznacznego celu społecznego, nie przemawiają za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Jego podanie zostało ich zdaniem uzasadnione wyłącznie partykularnymi interesami mieszkańców osiedla [....].

Zdaniem Sądu to stanowisko jest błędne, bowiem interesu społecznego o jakim mowa w art. 31 § 1 k.p.a. nie można rozumieć wyłącznie w kategoriach korzyści i wartości jedynie większej społeczności obejmującej ogół ludności bądź wielkich grup społecznych, przed wszystkim wspólnoty państwowej. Należy zgodzić z linią orzeczniczą sądów administracyjnych, według której organy nie powinny dopatrywać się przeszkód w tym, aby jako interes społeczny kwalifikować interesy mniejszych społeczności, jak interes mieszkańców dzielnicy czy też osiedla. Jest prawdą, że interes społeczny pozostaje w opozycji do interesu poszczególnych jednostek (interes indywidualny), nie można jednak rozumieć interesu społecznego jedynie w kategoriach interesu państwa czy społeczności globalnej, obejmującej ogół społeczeństwa lub wielkie grupy społeczne (zob. wyrok WSA w Krakowie z 31.10.2016 r., II SA/Kr 1002/16, LEX nr 2162395, wyrok NSA z 13.12.2017 r" II OSK 562/17, LEX nr 2441375, wyrok WSA w Łodzi z 11.04.2024 r., II SA/Łd 88/24, LEX nr 3710688, wyrok WSA w Rzeszowie z 11.05.2022 r., I! SA/Rz 2/22, LEX nr 3347563.). To spojrzenie wydaje się szczególnie zasadne na gruncie spraw dotyczących planowania i zagospodarowania przestrzennego, bowiem w myśl ustawowej definicji interesu publicznego z art. 2 pkt 4 u.p.z.p., należy pod tym pojęciem rozumieć uogólniony cel dążeń i działań, uwzględniających zobiektywizowane potrzeby ogółu społeczeństwa lub lokalnych społeczności, związanych z zagospodarowaniem przestrzennym. Ustawodawca tak kształtując pojęcie interesu publicznego zobligował organy stosujące przepisy u.p.z.p,, aby w swych działaniach kierowały się nie tylko potrzebami ogółu społeczeństwa, ale także potrzebami lokalnych społeczności. Należy dodać, że odwoływanie się do pojęcia interesu publicznego jest w pełni usprawiedliwione, gdyż jest ono w istocie tożsame z dawniej używanym w prawodawstwie pojęciem interesu społecznego (zob. J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Warszawa 2012 r., s. 276).

Niezależnie od powyższej oceny wydane przez organy postanowienia negatywne są nieprawidłowe, bowiem Stowarzyszenie w swych wyjaśnieniach nie wskazywało, że dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie warunków zabudowy dla inwestycji mieszkaniowej przy ul. [...], miało na celu kontrolę społeczną działań Prezydenta wyłącznie ze względu na interes mieszkańców tej ulicy czy tylko mieszkańców osiedla [...]. Wnioskodawca starał się w swej argumentacji zwracać uwagę na konkretne aspekty inwestycji, jak w szczególności zagęszczenie zabudowy, wyznaczenie wysokiego, przekraczającego wartość średnią, wskaźnika intensywności zabudowy, które mieszczą się w obszarze szerokiego zainteresowania społecznego, do którego zaliczają się przecież sprawy z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego.

Poza tym nie ulega też wątpliwości, że wnioskujące Stowarzyszenie wskazało w sposób konkretny i w nawiązaniu do klauzuli generalnej interesu społecznego, na potencjalność naruszenia w wyniku prowadzonego postępowania wartości chronionych przepisami u.p.z.p., a także potrzebę ochrony ładu przestrzennego. Powyższe kwestie nie pozostają poza sferą zainteresowania społecznego.

Według Sądu za jeden z kluczowych argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku Stowarzyszenia uznać należało podawaną w nim konieczność zagwarantowania zgodności z przepisami określanych przez organ decyzyjny parametrów dotyczących wskaźnika intensywności planowanej zabudowy względem powierzchni działek i terenu. Nie sposób zaprzeczyć, że projektowana budowa dziewięciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej, rzeczywiście może wpływać na podwyższenie istniejącego wskaźnika powierzchni zabudowy.

Sąd zgadza się twierdzeniami skargi, że wskazana w piśmie Stowarzyszenia argumentacja czyni zadość wymogom wskazania konkretnych okoliczności faktycznych jak i prawnych, które świadczą o tym, że organizacja społeczna, której celem statutowym jest ochrona ładu przestrzennego, powinna brać udział we wszczętym postępowaniu.

Powyższe okoliczności świadczą zaś o tym, że organy obu instancji przy wydawaniu swych postanowień o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w toczącym się postępowaniu naruszyły przepisy o postępowaniu wyjaśniającym w postaci art 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 31 § 1 k.p.a. w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uwzględnienie skargi, a tym samym konieczność ponownego odniesienia się przez organ do żądania Stowarzyszenia, przy uwzględnieniu oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w niniejszym wyroku.

Z tych przyczyn Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a..