Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 668/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: poz. 20 pkt 1; § 8; § 5; § 6;
journal: Dz.U. 2022 poz 1836
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
article: art. 2351;
journal: Dz.U. 2023 poz 1465
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Strzelec, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Arleta Bednarczyk-Chagowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2024 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2023 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu D. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych i czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych i czterdzieści groszy) podatku od towarów i usług, z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2023 r., nr [...] Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] 2023 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej H. M. choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1836).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej zostało wszczęte na skutek zgłoszenia przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Lublinie podejrzenia choroby zawodowej u H. M.. Zgłoszenie wpłynęło do organu pierwszej instancji w dniu [...] r.

Po przeprowadzeniu postępowania, w toku którego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny potwierdził narażenie zawodowe skarżącej w okresie od [...] r. oraz od [...] r., organ pierwszej instancji w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji.

L. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2017 r. uchylił wskazaną wyżej decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia w związku z naruszeniem art. 7 i art. 77 k.p.a. oraz 80 k.p.a.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2023 r. nr [...] ponownie orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej H. M. choroby zawodowej.

W toku postępowania ustalono, że H. M. zatrudniona była na następujących stanowiskach: w okresie od dnia [...] r. na stanowisku asystenta w O. U. P. P. (obecnie P. P. S.A.), w okresie od dnia [...] r. na stanowisku referenta ds. zbytu w G. " (obecnie N. S. ), w okresie od dnia [...] r. na stanowisku aparatowy produkcji w R. , w okresie od dnia [...] r. na stanowisku aparatowy produkcji w N. w N., w okresie od dnia [...] r. na stanowisku asystenta w P. P. S.A.

Skarżąca od dnia [...] r. na stanowisku asystenta zajmowała się: sortowaniem przesyłek listowych, które następnie liczyła, sporządzała z nich wiązki i odkładała do zbiorczego worka, oddzielaniem przekazów pieniężnych, odprawą paczek i worków z materiałem listowym z sortowni centralnej do poszczególnych placówek pocztowych, ręcznym pisaniem przez kalkę, liczeniem na liczydłach. Następnie od dnia [...] r. na stanowisku referenta ds. zbytu do obowiązków skarżącej należało: przyjmowanie i zapisywanie telefonicznych zamówień, ręczne i maszynowe sporządzanie dokumentacji, prowadzenie kartotek pustych opakowań, sporządzanie cotygodniowych zestawień sprzedaży, ręczna obsługa centrali telefonicznej. W okresie od dnia [...] r., a następnie od dnia [...] r. na stanowisku aparatowy produkcji skarżąca wykonywała czynności polegające na ustawianiu na taśmie pustych butelek i zdejmowaniu już napełnionych wodą oraz wstawianiu ich do pojemników.

Następnie od dnia [...] r. w P. P. S.A. P. O. w L. na stanowisku asystenta skarżąca wykonywała następujące czynności: przygotowanie stanowiska pracy, pobranie rekwizytów, skanerów, kluczy, przygotowanie i składanie chorągiewek, stemplowanie kartek wiązankowych stemplem imiennym i datownikiem, prowadzenie dokumentacji przy komputerze. Większość czasu pracy zajmowały czynności związane z rozdzielaniem przesyłek, co wiązało się z ręcznym wyjmowaniem przesyłek z kontenera lub pojemnika na stół rozdzielczy, następnie przesyłki były segregowane i rozdzielane. Skarżąca każdą przesyłkę chwytała w dłonie i rozdzielała na poszczególne gniazda/koszyki, regały z przegrodami lub worki, wykonując ruchy zginania i prostowania ręki w nadgarstku i łokciu oraz odchylania łokciowego i promieniowego nadgarstka. Zapełnione kosze przesypywała do wózków. Zapełnione worki zdejmowała ze stojaka (poprzez odpięcie z mocowań), następnie górną część worka składała jak najściślej przy użyciu siły rąk (ruch chwytania palcami, używanie dużej siły nacisku na dłonie, zginacze i prostowniki palców, a także zginanie i prostowanie w stawie nadgarstkowym), przykładała chorągiewkę i worek wiązała sznurkiem lub zamykaczem, tak aby nie było dostępu do jego zawartości, wykonując przy tym ruchy obrotowe nadgarstka z użyciem siły. Średnia ilość rozdzielanych przez jednego pracownika na sortownicy przesyłek to 1150-1250 szt/h. Czas pracy przy sortownicy wynosił ok [...] h lub [...] h.

W ocenie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie skarżąca przez cały okres zatrudnienia wykonywała różne czynności, ale większość zmiany roboczej zajmowały czynności związane z segregacją i rozdzielaniem przesyłek wymagających ruchów obrotowych dłoni, ruchów chwytania palcami, używania dużej siły nacisku na dłonie, zginacze i prostowniki palców, ruchów zginania i prostowania ręki w nadgarstku i łokciu oraz odchylania łokciowego i promieniowego nadgarstka.

W związku z tym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny po ponownym rozpoznaniu sprawy potwierdził narażenie skarżącej na ruchy monotypowe w okresach: [...]. tj. przez okres [...].

W toku postępowania organ pierwszej instancji zwracał się do jednostek orzeczniczych o wydanie orzeczenia o stwierdzeniu albo o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Lublinie, na podstawie anamnezy, badania ogólnego, oceny specjalistycznej – neurologicznej, ortopedycznej, charakterystyki stanowiska pracy, karty oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez PPIS w L. i w P., analizy dostarczonej dokumentacji leczniczej pacjentki wydał w dniu [...] 2016 r. orzeczenie lekarskie nr [...]/[...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego wskazano, że analiza dokumentacji leczniczej i dokumentacji z badań profilaktycznych nie potwierdziła bezsprzecznie lub z wysokim prawdopodobieństwem związku rozpoznanego i leczonego operacyjnie w 2013 r. schorzenia nadgarstka lewego oraz rozpoznanego zespołu cieśni nadgarstka prawego z potwierdzonym narażeniem zarodowym skarżącej na ruchy monotypowe nadgarstków.

Instytut Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera w Łodzi – jako jednostka orzecznicza II stopnia – w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r., nr [...] także nie znalazł podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Według jednostki orzeczniczej II stopnia analiza narażenia zawodowego skarżącej wykazała, iż w trakcie wykonywania obowiązków służbowych badana wykonywała różnorodne czynności manualne w dużej ilości, których jednak nie można wiązać z podwyższonym ryzykiem zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałym uciskiem pni nerwów pośrodkowych. U badanej występują również pozazawodowe czynniki ryzyka choroby tj. zaburzenia gospodarki lipidowej.

W toku ponownego rozpoznania sprawy, stosownie do wskazań Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, organ pierwszej instancji przesłał sporządzoną w dniu [...] 2019 r. kartę oceny narażenia zawodowego wraz z kopią karty Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Puławach z dnia [...] 2016 r., kopię decyzji Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2017 r. oraz kopię odwołania skarżącej od decyzji nr [...] i zwrócił się do jednostek orzeczniczych I i II stopnia o ponowną analizę i weryfikację wydanych orzeczeń lekarskich, przy uwzględnieniu przedstawionej dokumentacji. Ponadto wskazał na konieczność wyjaśnienia rozbieżności w orzeczeniach lekarskich tych jednostek z dnia [...] 2016 r. oraz z dnia [...] r. w zakresie pierwszych udokumentowanych objawów chorobowych oraz odniesienia się do zarzutów skarżącej, iż w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi jako jedną z przyczyn powstania zespołu cieśni nadgarstka podano występujące zaburzenia lipidowe, nie podając ani związku, ani przyczyny, ani jakichkolwiek zależności pomiędzy tymi schorzeniami.

W odpowiedzi Instytut Medycyny Pracy w Łodzi poinformował, że z załączonej karty oceny narażenia zawodowego oraz ustaleń poczynionych w trakcie hospitalizacji w Instytucie wynika, iż skarżąca wykonywała różne czynności manualne w dużej ilości, których jednak nie można wiązać z podwyższonym ryzykiem zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka. Z analizy czynności wykonywanych podczas pracy przez opiniowaną wynika, że angażując kończyny górne nie wykonywała prac, które mogły doprowadzić do ucisku na nerw łokciowy lub nerw promieniowy w obrębie nadgarstka tj. czynności wymagających użycia dużej siły, dużego nacisku przez większą część zmiany roboczej. Reasumując, analiza całości zgromadzonej dokumentacji oraz ponowna ocena narażenia zawodowego nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni nadgarstka.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Lublinie wyjaśnił, że w przesłanej karcie oceny narażenia zawodowego potwierdzono wykonywanie przez skarżącą w całym okresie zatrudnienia różnych czynności obciążających dłonie i nadgarstki. Nie były to jednak czynności wykonywane przez większą część zmiany roboczej z dużą siłą, które wymagałyby ruchów ściskania, skręcania, dokręcania, odkręcania oraz wywołujące stały nacisk na powierzchnię dłoniową ręki z wyraźną przewagą na rękę lewą. W związku z tym nie można rozpoznać tła zawodowego rozpoznanego i leczonego operacyjnie w 2013 r. zespołu cieśni nadgarstka.

W kolejnych pismach jednostki orzecznicze wyjaśniły zagadnienie pierwszych udokumentowanych objawów chorobowych u skarżącej oraz wystąpienia zaburzeń lipidowych jako przyczyny powstania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Lublin wyjaśnił, że zawarte w orzeczeniu lekarskim sformułowanie, iż nasilone dolegliwości bólowe okolicy nadgarstka lewego z drętwieniem palców I-III ręki lewej, wypadaniem przedmiotów pojawiły się w 2013 r., nie wyklucza wcześniejszych przed 2013 r. dolegliwości o małym nasileniu ze strony nadgarstków. Instytut Medycyny Pracy wskazał, że w świetle wywiadu pierwsze objawy chorobowe pod postacią dolegliwości bólowych nadgarstka prawego pojawiły się w 2005 r. W 2010 r. dołączyły się dolegliwości bólowe nadgarstka lewego, natomiast pierwsze badania wykonane w 2013 r. potwierdziły rozpoznanie u opiniowanej zespołu cieśni nadgarstka. Nie stoi to zatem w sprzeczności z treścią orzeczenia lekarskiego wydanego przez jednostkę orzeczniczą I stopnia. Ponadto Instytut wyjaśnił, iż wśród czynników ryzyka rozwoju zespołu cieśni nadgarstka wymienia się zaburzenia lipidowe. Jednak zwrócił uwagę, że ustawodawca nie nałożył na lekarza orzekającego obowiązku ustalenia pozazawodowych przyczyn schorzenia oraz ustalenia związku przyczynowo-skutkowego rozwoju zespołu cieśni nadgarstka w związku ze stwierdzonymi zaburzeniami ogólnoustrojowymi. Zadaniem lekarza orzecznika jest ustalenie czy stwierdzone zmiany chorobowe są następstwem narażenia zawodowego.

Organ pierwszej instancji w toku postępowania wielokrotnie zwracał się do jednostek orzeczniczych o ustosunkowanie się do argumentów i okoliczności powoływanych w pismach składanych przez skarżącą. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w opiniach uzupełniających: z dnia [...] 2019 r., z dnia [...] 2019 r., z dnia [...] 2019 r., z dnia [...] 2020 r. oraz Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. w opiniach uzupełniających: z dnia [...] 2019 r., z dnia [...] 2019 r., z dnia [...] 2019 r., z dnia [...] 2019 r. po analizie materiału dowodowego nie znalazły przesłanek do zmiany treści wydanych w sprawie orzeczeń o braku podstaw do rozpoznania u pacjentki choroby zawodowej z pozycji 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych.

Podtrzymując dotychczasowe stanowisko jednostki orzecznicze stwierdziły, że analiza czynności wykonywanych podczas pracy wskazuje, iż skarżąca angażując kończyny górne nie wykonywała prac, które mogły doprowadzić do ucisku na nerw promieniowy w obrębie nadgarstka. W trakcie wykonywania obowiązków służbowych badana wykonywała różnorodne czynności manualne w dużej ilości, których nie można jednak wiązać z podwyższonym ryzykiem rozwoju zespołu cieśni nadgarstka. Jednostki stwierdziły, że wskazywane przez skarżącą warunki atmosferyczne na stanowisku pracy (zimny wiatr, przeciągi, mroźne powietrze, temperatury w granicach od minus 5 do nawet plus 40°C, przy ogromnej wilgotności oraz wówczas niemal zerowej fluktuacji powietrza) nie mają wpływu na rozwój przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni nadgarstka. Obie jednostki orzecznicze jednoznacznie wskazały, że uzupełniona w toku postępowania, w tym przedłożona przez skarżącą dodatkowa dokumentacja, nie daje podstaw do zmiany treści orzeczeń lekarskich.

Pismem z dnia [...] 2020 r. skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. Organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] 2020 r. zawiesił postępowanie, które na skutek wniosku skarżącej z dnia [...] 2023 r. podjął postanowieniem z dnia [...] 2023 r.

Skarżąca w dniu [...] 2023 r. złożyła w poczet materiału dowodowego oświadczenia współpracownic, które pracowały na takich samych stanowiskach, a także zaświadczenie lekarskie z dnia [...] 2023 r. wydane przez specjalistę ortopedę - traumatologa z [...]. Sp. z o.o., sp. j. w L..

Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w piśmie z dnia [...] 2023 r. oraz Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Lublinie w piśmie z dnia [...] 2023 r. stwierdziły, że dołączone dokumenty nie mają wpływu na wynik przeprowadzonego w niniejszej sprawie procesu diagnostyczno - orzeczniczego.

Decyzją z dnia [...] 2023 r. organ pierwszej instancji orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej z poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał na kompletność zebranego w sprawie materiału dowodowego. Uznał za niezasadny zarzut konieczności przeprowadzenia dodatkowych badań w jednostce orzeczniczej II stopnia. Organ odwoławczy podkreślił, że uprawnieni do orzekania w zakresie chorób zawodowych lekarze orzecznicy dokonali dogłębnej analizy w zakresie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy występującym u badanej schorzeniem pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, a wykonywaną pracą. Lekarze specjaliści, mając na uwadze dokumentację medyczną i wyniki przeprowadzonych badań, ocenę narażenia zawodowego wraz ze składanymi przez pacjentkę uzupełnieniami w zakresie wykonywanych czynności, nie znaleźli powiązania tego schorzenia z charakterem wykonywanej przez badaną pracy. Nadto organ podkreślił, że w postępowaniach w przedmiocie choroby zawodowej uprawnieni w dziedzinie medycyny pracy specjaliści zajmują się wyłącznie określeniem, czy dana choroba ma etiologię zawodową. Wszelkie pozazawodowe czynniki rozwoju schorzenia nie należą do kompetencji lekarzy orzeczników. Pozazawodowe tło powstania schorzenia nie jest przedmiotem postępowań w sprawie chorób zawodowych.

Za bezzasadny organ uznał zarzut sprzeczności pomiędzy decyzjami wydanymi w sprawach jednostek chorobowych występujących u skarżącej tj. zespołu kanału de Guyona (decyzja organu pierwszej instancji nr [...] z dnia [...] 2023 r.) oraz zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Wprawdzie obie decyzje dotyczą podejrzenia chorób zawodowych należących do przewlekłych chorób układu nerwowego wywołanych sposobem wykonywania pracy, jednakże zebranie materiału dowodowego w tych sprawach wymagało przeprowadzenia oceny narażenia zawodowego na stanowiskach pracy w nieco innym zakresie, jeśli chodzi o sposób wykonywania określonych czynności, gdyż w każdej z tych jednostek chorobowych oprócz wykazania monotypii dotyczącej wykonywanych czynności, ich zakres i charakter wykazują różnice. Odrębna jest także ocena medyczna dotycząca tych jednostek chorobowych.

Organ odwoławczy podkreślił, że zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Lublinie, jak również Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w wydanych orzeczeniach lekarskich i opiniach uzupełniających dokonały szczegółowej analizy wszystkich czynności wykonywanych przez skarżącą w ramach pracy zawodowej. Lekarze orzecznicy posiadali pełną dokumentację dotyczącą sprawy, w tym pisma skarżącej, w których opisywała szczegółowo wykonywane czynności i na podstawie całokształtu materiału dowodowego orzekli o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Jednostki orzecznicze rozważyły czy istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy chorobą, a czynnościami wykonywanymi przez pacjentkę w ramach pracy zawodowej. Charakter tych czynności i czas ich wykonywania zostały szczegółowo rozpatrzone przez uprawnionych lekarzy. Wprawdzie organy inspekcji sanitarnej w opracowanej karcie oceny narażenia zawodowego wskazały na prawdopodobieństwo wystąpienia przedmiotowej choroby zawodowej, jednak organy nie dysponują specjalistyczną wiedzą medyczną, a ich ocena została zakwestionowana przez specjalistyczne jednostki orzecznicze z zakresu chorób zawodowych.

Natomiast w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie są uprawnione do samodzielnej oceny zebranej w sprawie dokumentacji medycznej. Wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenie lekarskie może być zakwestionowanie tylko pod względem formalnym, ku czemu w sprawie nie było podstaw, a nie w zakresie dotyczącym jego merytorycznej treści.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji działał zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych , gdyż zebrał kompletny materiał dowodowy i oparł swoją decyzję na wydanych przez jednostki orzecznicze I i II stopnia orzeczeniach lekarskich. Przed wydaniem decyzji skarżąca została poddana specjalistycznym badaniom w uprawnionych jednostkach orzeczniczych. Analiza całości zebranego materiału dowodowego nie pozwoliła jednak tym jednostkom na rozpoznanie choroby zawodowej. W sprawie zostały wydane jednoznaczne orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej.

W konkluzji zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w świetle całości materiału dowodowego, kart oceny narażenia zawodowego oraz orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki orzecznicze I i II stopnia wraz z opiniami uzupełniającymi, decyzja organ pierwszej instancji jest prawidłowa pod względem merytorycznym i oparta została na właściwych podstawach prawnych.

H. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego podnosząc, że nie zgadza się z treścią wydanej w sprawie decyzji. Skarżąca wskazała, że 25 lat pracy w P. P. S.A. przyczyniło się do zmian chorobowych w jej organizmie. Skarżąca podniosła, że w trakcie zmiany sortowała 1100-1200 sztuk listów na godzinę w wymuszonej pozycji, Praca wymagała monotypowych ruchów z koniecznością zginania i prostowania nadgarstków. Ponadto skarżąca dźwigała i wysypywała z worków o wadze 15 kg listy większych gabarytów. Praca skarżącej wiązała się z koniecznością użycia dużej siły fizycznej oraz powtarzaniem jednostajnych ruchów. Konieczność trzymania kilkunastu listów w lewej ręce spowodowała pogorszenie przewodnictwa nerwowego, a w konsekwencji konieczność przeprowadzenia w pierwszej kolejności operacji lewego nadgarstka.

W odpowiedzi na skargę Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji wskazuje, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Zgodnie z dyspozycją art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465) za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów choroby w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235˛ kodeksu pracy).

Oznacza to, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą (jej rodzajem, charakterem i warunkami jej wykonywania).

Tylko choroba wymieniona w stosownym wykazie może być uznana za chorobę zawodową, a nadto dla uznania wystąpienia choroby zawodowej niezbędne jest stwierdzenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 4 czerwca 1998 r., sygn. akt III RN 36/98, OSNAPiUS z 1999 r. nr 6, poz. 192, z dnia 3 lutego 1999 r., sygn. akt III RN 110/98, LEX nr 794841 oraz z dnia 18 stycznia 2002 r., sygn. akt III RN 188/00, LEX nr 558332, a także "Kodeks pracy. Komentarz" pod red. Ludwika Florka, Warszawa 2011, str. 1068).

Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, zawarty jest w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1836, dalej także jako "rozporządzenie"). Pozycja 20 pkt 1 tego wykazu obejmuje przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

Ocena zaistnienia przesłanek stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej dokonywana jest w postępowaniu uregulowanym przepisami powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Stwierdzenie choroby zawodowej bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego, od którego decyzji przysługuje odwołanie do organu sanitarnego wyższego stopnia.

W postępowaniu prowadzonym w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest zbadanie warunków wykonywania pracy przez osobę, u której podejrzewa się chorobę zawodową, przez cały okres jej zatrudnienia, pod kątem ustalenia, czy i w których zakładach pracy występował tzw. czynnik narażenia zawodowego - czy to związany ze sposobem wykonywania pracy, czy też określony czynnik szkodliwy dla zdrowia występujący w środowisku pracy. Istotą sprawy w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest bowiem potwierdzenie, że określone schorzenie kwalifikowane jako choroba zawodowa ma swoje źródło w środowisku pracy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 120/17, z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1282/16, z dnia 22 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1100/16).

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia).

Orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje lekarz spełniający wymogi określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia).

Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do podmiotów wymienionych w § 6 ust. 5 rozporządzenia.

Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia).

Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżąca cierpi na chorobę w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Pozostaje też poza sporem, że zespół cieśni w obrębie nadgarstka jest chorobą wymienioną w wykazie chorób zawodowych. W świetle poz. 20 pkt 1 tego wykazu zespół cieśni w obrębie nadgarstka jest przewlekłą chorobą obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy i może stanowić chorobę zawodową.

Jednak, jak wskazano już wyżej, sam fakt zdiagnozowania jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych nie jest wystarczający do wydania przez właściwego powiatowego inspektora sanitarnego pozytywnej decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Niezbędne jest bowiem jednocześnie ustalenie związku przyczynowego pomiędzy chorobą, a narażeniem zawodowym.

W świetle przywołanych wyżej przepisów § 8 ust. 1 oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych warunkiem koniecznym do stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie jej lekarskie rozpoznanie, bowiem organ sam nie może dokonać rozpoznania jednostki chorobowej i jej zawodowej etiologii. Właściwe medyczne jednostki orzecznicze uprawnione do rozpoznania choroby zawodowej zostały określone w § 5 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 437) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. W § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia przewidziano opiniowanie przez dwa rodzaje jednostek orzeczniczych, to jest jednostek I i II stopnia. Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są między innymi poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy (§ 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia). Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 3 rozporządzenia). Ostatnio wymienione jednostki orzecznicze powołane zostały do weryfikacji wyników badań i ustaleń oraz oceny wniosków jednostek orzeczniczych I stopnia.

Wymaga podkreślenia, że inspektor sanitarny jest bezwzględnie związany orzeczeniem lekarskim w zakresie rozpoznania albo braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Państwowy inspektor sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek orzeczniczych ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Jak wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznanie chorób zawodowych należy do właściwości jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2107/17 oraz z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 1111/19).

Orzeczenia lekarskie, o których mowa w § 6 rozporządzenia, stanowią dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. W świetle art. 80 k.p.a. organ ma bowiem obowiązek kontrolować czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1980/07, z dnia 19 lutego 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 1452/97 oraz z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98). Orzeczenie lekarskie wydane przez specjalistyczną jednostkę orzeczniczą jest zasadniczym dowodem w sprawie dotyczącej stwierdzenia choroby zawodowej. W związku z tym winno ono być uzasadnione w sposób zrozumiały, pełny, logiczny, nie pozostawiający wątpliwości.

Z powyższego wynika, że podstawową kwestią w postępowaniu zmierzającym do stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej jest prawidłowe, zgodne z przepisami art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. zgromadzenie materiału dowodowego sprawy, a następnie dokonanie jego oceny w myśl art. 80 k.p.a. Temu celowi służą opisane wyżej uprawnienia organów sanitarnych i jednostek orzeczniczych. Jednocześnie przepis art. 10 § 1 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału w każdym stadium tego postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu, w celu między innymi umożliwienia stronie zgłoszenia wniosków dowodowych, ma ważkie znaczenie z punktu widzenia wynikającej z art. 7 k.p.a. zasady podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy sanitarne podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego tej sprawy. Organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy. Nie zachodzą podstawy do podważania oceny dowodów i poczynionych w oparciu o tę ocenę ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., jak również art. 80 k.p.a., który stanowi, że organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.

Prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że przeprowadzone postępowanie dowodowe nie dało podstaw do uznania zawodowego charakteru schorzenia występującego u skarżącej, to jest wywołania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka na skutek sposobu wykonywania pracy. Nie potwierdzono bowiem związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy wykonywanymi przez skarżącą czynnościami a rozpoznaną u niej jednostką chorobową. Zarzuty podniesione w treści skargi nie podważają skutecznie prawidłowości ustaleń i oceny wyrażonych w zaskarżonej decyzji.

Podstawą odmowy stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka jest treść orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie przez właściwe jednostki orzecznicze I i II stopnia. Jak wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, obie te jednostki zgodnie orzekły o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej z pozycji 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych. Jednocześnie organy sanitarne obu instancji nie miały uzasadnionych przesłanek do zakwestionowania pod względem formalnym wydanych w sprawie orzeczeń. Zdaniem Sądu dokonana przez organy obu instancji ocena dowodów w postaci orzeczeń lekarskich zasługuje na podzielenie.

Wskazać należy, że orzeczenia lekarskie w sprawie wydali lekarze spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisie § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych I i II stopnia wymienionych, odpowiednio, w § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia (Poradnia chorób zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Lublinie) oraz w § 5 ust. 3 rozporządzenia (Instytut Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera w Łodzi). Przy tym, co wymaga podkreślenia, upoważnieni do rozpoznawania chorób zawodowych lekarze jednostek orzeczniczych obu stopni w sposób jednoznaczny i zgodny stwierdzili brak podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby o etiologii zawodowej.

W świetle opisanego wcześniej charakteru i znaczenia w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej dowodu w postaci orzeczenia lekarskiego uprawnionej jednostki orzeczniczej organy administracji zasadnie podnosiły, że były uprawnione do kontroli wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich jedynie od strony formalnej, to jest oceny, czy orzeczenia zostały wydane przez właściwe jednostki lecznicze oraz czy zostały w wyczerpujący sposób uzasadnione, czy w sposób przekonywujący, zrozumiały, czytelny i jasny wyjaśniły wszystkie medyczne aspekty sprawy oraz czy nie budzą wątpliwości w świetle pozostałych materiałów dowodowych.

Zdaniem Sądu dokonana przez organy sanitarne we wskazanych aspektach aprobująca ocena wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich jest prawidłowa.

Skarżąca zarzuca wadliwość zaskarżonej decyzji, akcentując narażenie zawodowe w okresie pracy w P. P. S.A. W toku postępowania administracyjnego, a także w skardze skarżąca wskazywała, że przez 25 lat pracy w systemie zmianowym, podczas 12-godzinych zmian sortowała 1100-1200 sztuk listów na godzinę. Pracę wykonywała w wymuszonej pozycji. Sortowanie listów polegało na wykonywaniu czynności monotypowych z koniecznością prostowania i zginania nadgarstków. Praca wiązała się również z użyciem siły fizycznej przy podnoszeniu 15-kilogramowych worków na listy oraz wykonywaniem powtarzających się ruchów. Konieczność trzymania kilkunastu listów w lewej ręce w przekonaniu skarżącej spowodowała pogorszenie przewodnictwa nerwowego a w konsekwencji konieczność przeprowadzenia operacji lewego nadgarstka.

Trzeba jednak zauważyć, że okoliczności te były przedmiotem ustaleń i oceny organów, a także jednostek orzeczniczych.

Jak wynika z akt sprawy oraz treści zaskarżonej decyzji, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w toku ponownego rozpoznania sprawy uzupełnił materiał dowodowego między innym o ponowny dowód z oględzin stanowiska pracy w P. P. S.A., a także informacje tego zakładu pracy odnośnie warunków wykonywania pracy. Organ pierwszej instancji w treści karty oceny narażenia zawodowego sporządzonej w dniu [...] 2019 r. wymienił stanowiska pracy skarżącej i wykonywane przez nią czynności w poszczególnych zakładach pracy w całym okresie zatrudnienia. W karcie oceny narażenia zawodowego szczegółowo opisano rodzaje czynności, sposób i okresy ich wykonywania, jak również charakter czynności wykonywanych w poszczególnych zakładach pracy. Organ stwierdził, że skarżąca w całym okresie zatrudnienia wykonywała różne czynności, ale większość zmiany zajmowały czynności obciążające nadgarstki. W związku z tym organ potwierdził narażenie na sposób wykonywania pracy w okresach: od [...] r., [...] r. (pkt 15 karty oceny narażenia zawodowego).

Opisana karta oceny narażenia zawodowego została ponownie przedstawiona jednostkom orzeczniczym I i II stopnia, które jednakże podtrzymały wcześniejsze stanowiska wyrażone – odpowiednio – w orzeczeniach z dnia [...] 2016 r. oraz z dnia [...] r.

Z opinii uzupełniających sporządzonych przez te jednostki – odpowiednio – w dniach [...] 2019 r. oraz [...] 2019 r. jednoznacznie wynika, że skarżąca wykonywała w toku pracy zawodowej różne czynności manualne w dużej ilości, których jednakże nie można wiązać z podwyższonym ryzykiem zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka, to jest czynności wymagających użycia dużej siły, dużego nacisku przez większą część zmiany roboczej. Z opinii wynika przy tym, że w jednostkach orzeczniczych ponownie przeanalizowano posiadaną dokumentację, a także nową treść karty oceny narażenia zawodowego, w tym charakterystykę czynności wykonywanych przez skarżącą w okresie pracy w P. P. S.A. Orzeczenia jednostek orzeczniczych nie budzą zatem wątpliwości, a przy tym są jednoznaczne. Jednostki orzecznicze odniosły się również do wyrażonych w decyzji z dnia [...] 2017 r. wątpliwości organu drugiej instancji dotyczących pierwszych udokumentowanych objawów chorobowych.

Trzeba także zauważyć, że wraz z kartą oceny narażenia zawodowego z dnia [...] 2019 r. została przesłana jednostkom orzeczniczym między innymi kopia odwołania skarżącej od decyzji wydanej pierwotnie przez organ pierwszej instancji w dniu 8 sierpnia 2017 r. Ponadto w toku postępowania organ każdorazowo przesyłał jednostkom orzeczniczym pisma, w których skarżąca zgłaszała zarzuty oraz powoływała się na charakter czynności zawodowych czy warunków wykonywania pracy i przedstawiała dowody na te okoliczności.

W kolejnych opiniach uzupełniających Instytut Medycyny Pracy w Łodzi (opinie: z dnia [...] 2019 r., z dnia [...] 2019 r., z dnia [...] 2020 r., z dnia [...] 2023 r.) oraz Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. (opinie: z dnia [...] 2019 r., z dnia [...] 2019 r., z dnia [...] 2019 r., z dnia [...] 2023 r.) nie znalazły przesłanek do zmiany treści wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń o braku podstaw do rozpoznania u pacjentki choroby zawodowej z pozycji 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych.

Zatem obie jednostki orzecznicze na podstawie wywiadu ze skarżącą, badania lekarskiego oraz przedstawionej dokumentacji medycznej i szczegółowej charakterystyki stanowisk pracy w sposób zbieżny orzekły, że wykonywane przez skarżącą czynności w trakcie pracy zawodowej nie dają podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii choroby w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Trzeba też ponownie zaznaczyć, że zarzuty i argumenty skarżącej dotyczące sposobu wykonywania czynności zawodowych zostały przedstawione jednostkom orzeczniczym i były przedmiotem ich analizy i oceny. Opisane czynności organów obu instancji w toku postępowania wskazują zaś, że organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia okoliczności sprawy, jak również wątpliwości zgłaszanych przez skarżącą w czasie całego postępowania.

Jednocześnie jeszcze raz należy podkreślić, że podstawowym warunkiem rozpoznania choroby zawodowej jest pozytywne orzeczenie lekarskie wydane na podstawie § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Możliwość podważenia takiego orzeczenia jest ograniczona. Zakwestionowania orzeczenia lekarskiego można dokonać tylko pod względem formalnym (np. wydanie przez nieuprawnionego lekarza). Nie może to jednak dotyczyć treści merytorycznej orzeczenia. Zakwestionować orzeczenie lekarskie można także w przypadku, gdy w materiale dowodowym sprawy znajdują się inne orzeczenia lekarskie o odmiennej treści, lecz nawet wówczas organy i sąd nie są uprawnione do zakwestionowania merytorycznie treści orzeczenia, a jedynie mogą domagać się wydania dalszych orzeczeń przez inne uprawnione podmioty w celu ujednolicenia stanowiska. Bez orzeczenia lekarskiego, bądź sprzecznie z orzeczeniem organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej. Organ administracji jest związany opinią lekarską w zakresie wiedzy medycznej. Takiej wiedzy nie posiadają ani organy ani sądy. Tym samym w przypadku, gdy orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem, organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 335/10, z dnia 17 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2692/13, z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 1335/20).

Słusznie podkreślono w zaskarżonej decyzji, że w okolicznościach niniejszej sprawy jednostki orzecznicze zgodnie orzekły o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej. Jednocześnie organy sanitarne obu instancji nie stwierdziły formalnych uchybień przy wydaniu tych orzeczeń.

Zdaniem Sądu dokonana przez organy obu instancji ocena dowodów zasługuje na podzielenie. Orzeczenia lekarskie w sprawie wydali lekarze spełniający wymagania § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Orzeczenia jednostek orzeczniczych I i II stopnia pozostają ze sobą w zgodzie i logicznym związku. Obie jednostki jednoznacznie zgodnie stwierdziły brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Pomiędzy wnioskami obu orzeczeń zachodzi pełna zgodność, nie zachodzą natomiast w tym zakresie żadne sprzeczności ani rozbieżności. Analiza treści orzeczeń lekarskich wydanych w niniejszej sprawie wskazuje, że mają one charakter szczegółowy, odnoszą się do całokształtu zgromadzonego materiału i wyjaśniają wszystkie istotne dla sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Są one też w sposób jasny, logiczny i przekonujący uzasadnione, a wyrażone w nich stanowisko nie nasuwa wątpliwości. W szczególności w obu orzeczeniach jednostki orzecznicze miały na względzie rodzaj czynności wykonywanych przez skarżącą w okresie pracy zawodowej, w tym pracy w P. P. S.A.. Czynności te nie zostały jednak uznane przez uprawnionych lekarzy orzeczników, dysponujących niezbędną wiedzą medyczną w zakresie medycyny pracy, za pozwalające stwierdzić zawodową etiologię choroby skarżącej.

W związku z tym, zdaniem Sądu, dokonana przez organy sanitarne aprobująca ocena tych orzeczeń nie może być uznana za sprzeczną z art. 80 k.p.a. Sąd nie znalazł podstaw do jej zakwestionowania. Trzeba w szczególności zauważyć, że orzeczenia lekarskie zostały wydane z uwzględnieniem rodzaju i charakteru czynności wykonywanych przez skarżącą. Jednostki orzecznicze odniosły się też do okoliczności podnoszonych skarżącą w licznych pismach skierowanych do organów.

Wobec zgodnego, jednoznacznego i wielokrotnie podtrzymanego oraz właściwie uzasadnionego stanowiska jednostek orzeczniczych, prawidłowości zaskarżonej decyzji w żadnym razie nie podważa okoliczność, że sporządzając kartę oceny narażenia zawodowego organ pierwszej instancji wskazał na istnienie, w jego ocenie, narażenia zawodowego. Jak trafnie wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, organy sanitarne nie dysponują wiedzą medyczną i dopiero stanowisko wyrażone przez lekarskie jednostki orzecznicze ma rozstrzygające znaczenia dla oceny czy jednostka chorobowa występująca u strony ma charakter choroby zawodowej. Orzeczenia lekarskie wydane w niniejszej sprawie takiego charakteru nie potwierdziły.

W konsekwencji należy zatem uznać za nieskuteczne argumenty podniesione w skardze. Okoliczności, na które powołuje się skarżąca, były przedmiotem rozważań i oceny organów obu instancji oraz lekarzy będących specjalistami w dziedzinie medycyny pracy, zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych uprawnionych do wydawania orzeczeń w przedmiocie chorób zawodowych.

Jak wskazano na wstępie, w świetle art. 2351 kodeksu pracy dla uznania wystąpienia choroby zawodowej w rozumieniu tego przepisu nie jest wystarczające stwierdzenie u pracownika lub byłego pracownika określonego schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych, ale niezbędna jest zarazem możność stwierdzenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że schorzenie to zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Zatem fakt istnienia w przypadku skarżącej schorzenia w postaci zespołu cieśni nadgarstka nie stanowi sam przez się pozytywnej przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, do czego niezbędny jest ponadto związek choroby z warunkami lub sposobem wykonywanej pracy. Związek taki został w niniejszej sprawie jednoznacznie wykluczony w zgodnych co do treści orzeczeniach upoważnionych lekarzy.

Jak wyjaśniono już wyżej, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego w przedmiocie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, Sąd administracyjny nie może oceniać i kwestionować merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego.

Mając na uwadze treść przepisów regulujących zasady rozpoznawania chorób zawodowych oraz okoliczności stanu faktycznego niniejszej sprawy należy zatem uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Organy uczyniły zadość wymogom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W sprawie wykonano wszelkie niezbędne czynności i zgromadzono pełny materiał dowodowy do jej rozstrzygnięcia. Dokonana przez organ ocena dowodów nie ma charakteru dowolnego. Brak w sprawie podstaw do zakwestionowania opinii zawartej w orzeczeniach lekarskich. Uzasadnienie kontrolowanej decyzji zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne spełniające kryteria określone w art. 107 § 3 k.p.a. i realizuje w sposób właściwy wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania. W sprawie zapewniono stronie czynny udział stosownie do art. 10 k.p.a., a strona z tego prawa szeroko korzystała. W konsekwencji nie ma także podstaw do uznania naruszenia wynikających z art. 6 i art. 8 k.p.a. zasad praworządności oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Z tych wszystkich względów, uznając że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej jako "p.p.s.a.") oddalił skargę.

Jednocześnie Sąd orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wynagrodzenie radcy prawnego ustalane jest na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2023 r. poz. 2437, dalej jako "rozporządzenie z 3 października 2016 r."). Stosownie do § 2 pkt 1 i 2 tego rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia (pkt 1) oraz niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu (pkt 2). Zgodnie zaś z § 4 ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4 (...), zaś zgodnie z § 21 ust. 1 lit. c rozporządzenia, opłaty w postępowaniu przed sądami administracyjnymi "w innej sprawie" wynoszą 240 zł.

Trzeba jednak wskazać, że wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt SK 53/22) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. w zakresie, w jakim przewiduje wysokość opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w wysokości niższej, niż stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm., dalej jako "rozporządzenie z 22 października 2015 r."), wydanym na podstawie art. 225 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166), dotyczącym stawek minimalnych w sprawach prowadzonych z wyboru, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Powyższy wyrok wszedł w życie z dniem ogłoszenia, to jest z dniem 4 maja 2023 r. Jego konsekwencją jest przyznawanie radcom prawnym ustanowionym w ramach prawa pomocy wynagrodzenia w minimalnej wysokości przewidzianej dla tego samego rodzaju spraw dla radców prawnych ustanowionych z wyboru, a więc na podstawie rozporządzenia z 22 października 2015 r. Zgodnie zaś z § 14 ust. 1 lit. c tego rozporządzenia – stawka minimalna dla radcy prawnego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji "w innej sprawie" wynosi 480 zł. Kwota ta, powiększona zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. o stawkę podatku od towarów i usług (23%), wynosi 590,40 zł.

Z tych wszystkich względów Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.