Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 473/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17b ust.1 pkt 1 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna (sprawozdawca), Sędzia WSA Renata Nawrot, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 18 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 25 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: Kolegium, organ odwoławczy lub SKO) z 25 kwietnia 2024 r., wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.), którą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. (dalej: organ I instancji lub Burmistrz) z 7 marca 2024 r. w sprawie odmowy przyznania M. S. (dalej: skarżący lub strona) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką A. S..

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie sprawy:

Decyzją Burmistrza odmówiono skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką A. S..

Jako powód odmowy przyznania świadczenia wskazano, iż znaczny stopień niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki - Pani A. S. nie powstał w wieku określonym w art. 17 ust. 1 b pkt 1 lub pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.; dalej: "u.ś.r.) - tj. nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący, nie zgadzając się z tą decyzją podniósł, że sprawuje stałą, całodobową opiekę nad niepełnosprawną mamą, zrezygnował z pracy w gospodarstwie rolnym, a gospodarstwo przekazał synowi w użytkowanie. Obecnie Skarżący jest w trudnej sytuacji finansowej. Prosi o pozytywne załatwienie sprawy.

Kolegium, decyzją z 25 kwietnia 2024 r. wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przypomniało dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie podając, że Skarżący 24.10.2023r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką A. S. (ur. [...].07.1932r.). Do wniosku dołączył orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. znak: [...] z 16 września 2023r., w którym ustalono, że A. S. została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Orzeczenie wydano do 30.09.2025r., niepełnosprawność istnieje od: nie da się ustalić, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 31.07.2023r. Z akt sprawy wynika, że Skarżący zamieszkuje z wraz matką i sprawuje nad nią opiekę. W oświadczeniu zawartym w części III wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z 24.10.2023r. Skarżący podał między innymi, że jest rolnikiem lub małżonkiem albo domownikiem rolnika. Ponadto oświadczył, że 31.07.2023r. zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. W kolejnym oświadczeniu z 23.10.2023r. (strona 17 akt) Skarżący podał, że posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 2,9733 ha. Ziemię oddał w użytkowanie synowi – S..

Następnie Kolegium wskazało, że sprawa jest rozpatrywana przez Kolegium po raz drugi. Uprzednio, decyzją z 12 lutego 2024r. znak: [...] uchyliło bowiem decyzję organu I instancji z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium nie kwestionowało zakresu opieki nad matką, lecz dopatrzyło się braków w materiale dowodowym w kwestii wyjaśnienia, czy Skarżący jest rolnikiem, czy prowadzi gospodarstwo rolne, czy tylko zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym. Organ I instancji wykonując zalecenia Kolegium przyjął od Skarżącego oświadczenie, w którym Skarżący wyjaśnił, że środki uzyskane z dopłat ARiMR oddał synowi na zakup nawozów i środków ochrony roślin. Wniosek o dopłatę składany był zgodnie z trwającym co roku naborem do 15 maja 2023 roku. Z synem Skarżącego została zawarta umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego w formie ustnej. Ponadto organ I instancji pozyskał od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa informację, iż skarżący złożył w dniu 29.06.2023r. wniosek w ramach systemu wsparcia bezpośredniego realizowanych przez ARMIR na 2023 rok. Ponadto w aktach sprawy znajduje się pismo z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 8.11.2023r., z którego wynika, że od 6.05.2004r. figuruje w ewidencji jako producent rolny i posiada numer indentyfikacyjny.

Następnie, organ odwoławczy podał, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania określa powołana na wstępie ustawa o świadczeniach rodzinnych – art. 17 ust. 1 pkt 4, w tym art. 17b ust. 1 – 2 przewiduje warunki nabywania świadczenia, o które ubiegają się m.in. rolnicy.

Odnosząc następnie treść powołanych przepisów do realiów tej sprawy SKO wywiodło, że jeśli skarżący przekazał synowi gospodarstwo rolne to konieczne jest dostarczenie konkretnych danych co do tego kiedy, na jakich warunkach, pomiędzy jakimi osobami, na jakich gruntach itp. nastąpiło przekazanie gospodarstwa rolnego. Następnie czynność taka winna być udokumentowana chociażby wykreśleniem rolnika jako producenta rolnego z systemu ARiMR.

Kolegium stwierdziło, że niewątpliwie Skarżący będący rolnikiem złożył stosowne oświadczenie wymagane cytowanym wyżej art. 17 ust. 1 ustawy. Jednak pisma z ARiMR temu przeczą.

Forma dowodzenia podstawowej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego została wprowadzona z uwagi na specyficzny charakter pracy rolnika. W tym przypadku nie ma innych dokumentów wskazujących na rezygnację z aktywności zawodowej, tak jak w przypadku osób rezygnujących z zatrudnienia na podstawie stosunku pracy, czy osób prowadzących działalność gospodarczą (wykreślenie z CEiDG). Ułatwienie dowodowe nie oznacza jednak, że oświadczenie rolnika nie podlega weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Takie oświadczenie podlega bowiem ocenie na zasadach ogólnych zgodnie z regułami procesowymi wynikającymi z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Dlatego organy administracji są uprawnione do weryfikacji złożonych oświadczeń (por. wyroki WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/O1 521/11; WSA w Kielcach z 14 czerwca 2023 r. II SA/Ke 302/23 LEX nr 3589615).

Organ odwoławczy podzielając poglądy prawne zawarte w tych wyrokach uznało, że skoro Skarżący jest wpisany jako producent rolny to tym samym nie zaprzestał on jako rolnik prowadzenia tego gospodarstwa. Tak więc, w chwili obecnej nie może on nabyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Dlatego też, chociaż z innej przyczyny niż uczynił to organ I instancji, Kolegium na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 postanowiło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Kolegium końcowo dodało, że Skarżący wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożył 24.10.2023r., dlatego w rozpoznawanej sprawie miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2023 r. Na marginesie wskazało również, że 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023r., poz. 1429 ze zm.), która wprowadziła nowe rozwiązania w systemie świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów. Określa ona warunki nabywania prawa do świadczenia kierowanego do osób niepełnosprawnych mających potrzebę wsparcia oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia (art. 3 ustawy).

Z tych wszystkich przyczyn zarzuty odwołania uznało w całości

za nieuzasadnione.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie skarżący postawił zarzuty:

I. naruszenia innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

art. 9 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79a § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie w toku postępowania przez Organ II instancji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy mając na względzie słuszny interes Skarżącego, w postaci pouczenia Skarżącego przez Organ II instancji o tym jakie przesłanki w jego ocenie nie zostały spełnione lub wykazane dla otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie w toku postępowania przez Organ II instancji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiały dowodowego mając na względzie słuszny interes Skarżącego, w tym niedostateczne wzięcie pod uwagę informacji przekazanych przez Skarżącego, iż zrezygnował z pracy w gospodarstwie rolnym, które przekazał synowi S. S. w użytkowanie wraz z dopłatami uzyskanymi na podstawie wniosku z dnia 29 czerwca 2023r., które zostały przeznaczone na zakup nawozów' oraz środków ochrony roślin, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Organu I instancji w sytuacji, gdy Organ Odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. winien był uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przyznać skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką – A. S..

II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

art. 17 ust 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż zakres sprawowanej przez Skarżącego opieki nie uniemożliwia mu podjęcia zatrudnienia oraz że między rezygnacją lub niepodejmowaniem przez stronę skarżącą zatrudnienia nie występuje związek przyczynowy;

art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu iż fakt istnienia wpisu Skarżącego w ewidencji producentów rolnych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stanowi o niezaprzestaniu prowadzenia przez niego gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym i uznanie, iż dla pełnienia w/w przesłanek koniecznym jest wyrejestrowanie z ewidencji producentów rolnych, podczas gdy przy prawidłowej wykładni w/w przepisu przyjąć należałoby, iż sam fakt zarejestrowania Skarżącego w ewidencji producentów rolnych pozostaje bez wpływu na spełnienie przez niego przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, co następczo zostało podjęte przez Skarżącego, co obrazuje załączona do niniejszej skargi umowa dzierżawy oraz potwierdzenie przyjęcia wniosku o wykreślenie z ewidencji producentów z dnia 14 maja 2024r.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, w postaci potwierdzenia przyjęcia wniosku o wykreślenie z ewidencji producentów M. S. z 14 maja 2024r., znak: [...] oraz umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego z 14 maja 2024r., na okoliczność odpadnięcia głównej podstawy utrzymania w mocy decyzji przez skarżony organ.

W odpowiedzi na skargę, SKO wystąpiło o oddalenie skargi wywodząc, jak

w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakreślonych przez ustawę z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U.

z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) - art. 145 § 1 pkt 1, art. 134, art. 135 p.p.s.a.) Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Zgodnie z art.

17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy

z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie zaś z art. 17b ust. 1 u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników lub domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia." Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 u.ś.r.).

W niniejszej sprawie niekwestionowane jest, że matka skarżącego została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Orzeczenie wydano do 30.09.2025r., niepełnosprawność istnieje od: nie da się ustalić, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 31.07.2023r. Bezsporne jest także, że Skarżący zamieszkuje z wraz matką i sprawuje nad nią opiekę.

Opieka nad matką sprawowana przez skarżącego stanowi zatem podstawę do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym uzyskanie tego uprawnienia zależne jest dodatkowo od wykazania, że z powodu sprawowanej opieki zmuszony był zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, czyli

w rozpoznawanej sprawie z prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.

W oświadczeniu zawartym w części III wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z 24.10.2023r. Skarżący podał bowiem m.in., że jest rolnikiem lub małżonkiem albo domownikiem rolnika. Ponadto oświadczył, że 31.07.2023r. zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. W kolejnym oświadczeniu z 23.10.2023r. (strona 17 akt) Skarżący podał, że posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 2,9733 ha. Ziemię oddał w użytkowanie synowi – S..

Ponadto, w dodatkowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że Skarżący środki uzyskane z dopłat ARiMR oddał synowi na zakup nawozów i środków ochrony roślin. Wniosek o dopłatę składany był zgodnie z trwającym co roku naborem do 15 maja 2023 roku. Z synem Skarżącego została zawarta umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego w formie ustnej. Ponadto organ I instancji pozyskał od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa informację, iż skarżący złożył 29.06.2023r. wniosek w ramach systemu wsparcia bezpośredniego realizowanych przez ARMIR na 2023 rok. Ponadto w aktach sprawy znajduje się pismo z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 8.11.2023r., z którego wynika, że od 6.05.2004r. figuruje w ewidencji jako producent rolny i posiada numer indentyfikacyjny.

W tych okolicznościach Kolegium stwierdziło, że nie można uznać, aby skarżący na dzień złożenia wniosku a nawet na dzień wydania zaskarżonej decyzji zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego skoro nadal był wtedy jest wpisany jako producent rolny. Tak więc nie mógł on w takiej sytuacji nabyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w świetle art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r.

Wskazać w tym miejscu wypada, iż spełnienie przesłanki określonej w art. 17b ust. 1 i 2 u.ś.r. przez rolników, ich małżonków i domowników wiąże się

z koniecznością zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego lub wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Jest to konsekwencja uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2012 r. podjętej w sprawie sygn. akt I OPS 5/12, w której stwierdzono, że świadczenia pielęgnacyjnego nie może otrzymywać rolnik prowadzący gospodarstwo rolne, gdyż jest w takim przypadku osobą aktywną zawodowo.

W ocenie Sądu nie budzi zatem wątpliwości, że skarżący spełnił obowiązek przewidziany w art. 17b ust. 2 u.ś.r., odnoszący się do osób występujących

o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, będących rolnikami, małżonkami rolników bądź domownikami. Nie oznacza to jednak, że oświadczenie rolnika nie podlega weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Takie założenie byłoby w istocie sprzeczne z podstawowym obowiązkiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością (zasada prawdy obiektywnej - art. 7 k.p.a.). Nie przeczy temu również fakt, że oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej.

W niniejszej sprawie dodatkowemu oświadczeniu strony przeczą wskazane wyżej dowody – informacja od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, iż skarżący złożył 29.06.2023r. wniosek w ramach systemu wsparcia bezpośredniego realizowanych przez ARMIR na 2023 rok oraz pismo z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 8.11.2023r., z którego wynika, że od 6.05.2004r. figuruje w ewidencji jako producent rolny i posiada numer indentyfikacyjny. Nadto skarżący samodzielnie w części III wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z 24.10.2023r. podał bowiem m.in., że jest rolnikiem lub małżonkiem albo domownikiem rolnika. Ponadto oświadczył, że 31.07.2023r. zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. W kolejnym oświadczeniu z 23.10.2023r. (strona 17 akt) Skarżący podał, że posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 2,9733 ha. Ziemię oddał w użytkowanie synowi – S., zaś środki uzyskane z dopłat ARiMR oddał synowi na zakup nawozów i środków ochrony roślin.

Zdaniem Sądu, powyższe okoliczności stanowią o prawidłowości dokonanej przez Kolegium oceny, że nie została spełniona przesłanka z art. 17b ust. 1 pkt 1 ustawy, gdyż nie można przyjąć, aby w dacie wydania zaskarżonej decyzji skarżący zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego, pomimo że oświadczył, że zaprzestał prowadzenia takiego gospodarstwa od 31.07.2023r.

Krajowy system ewidencji producentów rolnych prowadzony jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 885). Ewidencja producentów, o jakiej mowa w art. 7 tej ustawy, obejmuje m.in. producentów rolnych tj. osoby fizyczne (osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej), będące rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz.U.UE. L. z 2021 r. Nr 435, str. 1 z późn. zm.). Zgodnie z tym ostatnim przepisem, bycie rolnikiem związane jest bezpośrednio z prowadzeniem działalności rolniczej.

Wpis do ewidencji producentów rolnych (czyli rolników) jest jednym z warunków przyznania rolnikowi płatności obszarowych, gdyż prawne przesłanki pobierania płatności są ściśle powiązane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 412), pomoc jest przyznawana rolnikowi, jeżeli: został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o daną pomoc.

Nie można zgodzić się z zarzutem skargi, że ocenę zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego należy oprzeć na rzeczywistym stanie faktycznym. W ocenie Sądu bowiem, dopóki rolnik figuruje w ewidencji krajowych producentów rolnych, dopóty nie można stwierdzić, że zaprzestał on prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 17b ust. 1 pkt 1 ustawy. Wpis do ewidencji oznacza bowiem stałą gotowość do ubiegania się o płatności, które może uzyskać rolnik prowadzący gospodarstwo rolne. Sąd stoi na stanowisku, że zaprzestanie prowadzenia przez rolnika gospodarstwa rolnego, o jakim mowa w art. 17b ust. 1 pkt 1 ustawy, nie polega tylko na faktycznym zaniechaniu wykonywania przez rolnika pewnych czynności, jak np. zaprzestanie osobistej uprawy, zbierania plonów, czy uzyskiwania zysków z gospodarstwa, w tym zaprzestanie składania wniosków o dopłaty unijne. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego wymaga poza tym przedsięwzięcia szeregu czynności prawnych, powiązanych integralnie ze statusem rolnika i prowadzeniem przez niego działalności rolniczej, takich jak np. złożenie wniosku o usunięcie wpisu z ewidencji producentów rolnych, który pozwala danemu producentowi (rolnikowi) na korzystanie z systemów pomocy, a więc prowadzenie gospodarstwa rolnego. Figurowanie w ewidencji producentów rolnych jest więc jednym z elementów koniecznych do przyjęcia, że mamy do czynienia z rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne, co ma miejsce w kontrolowanej sprawie (zob. wyrok WSA w Kielcach z 30 maja 2023 r., II SA/Ke 260/23).

Oceny powyższej nie zmienia przy tym oddanie gospodarstwa w dzierżawę synowi, skoro to skarżący nadal pozostaje w ewidencji producentów rolnych i to on uzyskał środki unijne, które następnie przekazał synowi prowadzącemu gospodarstwo rolne, zwłaszcza, że jak wynika to z akt sprawy, umowa dzierżawy oraz wniosek o wykreślenie z rejestru producentów rolnych nastąpiło po wydaniu zaskarżonej decyzji. Dysponentem środków unijnych jest bowiem rolnik (skarżący) wpisany do ewidencji producentów rolnych, co czyni zniweczoną przesłankę braku zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 17b ust. 1 pkt 1 ustawy, co w konsekwencji stanowi przeszkodę w przyznaniu mu świadczenia pielęgnacyjnego.

Z podanych względów zarzuty skargi Sąd uznaje za chybione, gdyż organy w sprawie nie naruszyły wskazanych w niej przepisów prawa procesowego przy ustalaniu stanu faktycznego niniejszej sprawy, kluczowego dla zastosowania normy prawnej wyrażonej w treści art. 17b ust. 1 pkt 1w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. W szczególności gdy w ramach tego postępowania organ I instancji kwestię zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego przez stronę wyjaśnił należycie, tj. zgodnie z zaleceniami Kolegium zawartymi w poprzednio wydanej decyzji, gdyż sprawa ta jest rozpoznawana po raz drugi. Sąd zaś ocenę tą w pełni podziela i uznaje za wystarczającą do odmowy skarżącemu prawa do wnioskowanego świadczenia.

Sąd nie znajduje przy tym podstaw do przeprowadzenia wnioskowanych w skardze dowodów, skoro okoliczności w nich zawarte nastąpiły po dacie wydania zaskarżonej decyzji. A zatem złożenie 14 maja 2024r. wniosku o wykreślenie z ewidencji producentów rolnych w ocenie Sądu pozostaje bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Skoro więc, na dzień wydania decyzji przez organ odwoławczy skarżący był formalnie rolnikiem, to organ nie miał podstaw do przyjęcia, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego w związku z opieką nad matką, co uzasadniało wydanie decyzji o odmowie przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12, wyjaśnił, że prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzanie gospodarstwem.

W stanie faktycznym sprawy mamy do czynienia z tą ostatnią formą aktywności związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, gdyż zarządzanie gospodarstwem przez skarżącego nadal jest możliwe dzięki wpisowi do krajowej ewidencji producentów i nie musi polegać na wykonywaniu przez niego osobiście prac w gospodarstwie. Jak wspomniano, zarządzanie gospodarstwem rolnym umożliwia skarżącemu wpis do ewidencji producentów rolnych.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.