Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1203/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 par 1, art. 134 par 1, art. 145 par 1 lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1 pat 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędziowie: WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 10 marca 2023 r. nr SKO-PS-4110-737/22 w sprawie odmowy przyznania dodatku węglowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. przyznaje od Skarbu Państwa- Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – r.pr. M. W. 390,24 (trzysta dziewięćdziesiąt 24/100) złotych powiększoną o stawkę podatku VAT tytułem niepłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 marca 2023 r. znak: SKO-PS-4110-737/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.), art. 2 ust. 1 i ust. 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 141, dalej: u.d.w.) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Limanowa z dnia 2 grudnia 2022 r. o odmowie przyznania J. K. (dalej: skarżąca) dodatku węglowego.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 23 sierpnia 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o wypłatę dodatku węglowego. Wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe.

Decyzją z dnia 2 grudnia 2022 r. Wójt Gminy Limanowa odmówił przyznania skarżącej świadczenia w formie dodatku węglowego.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 23 września 2022 r. skarżąca złożyła deklarację do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). Z deklaracji tej wynika, że źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest piec kaflowy na paliwo stałe. Organ wskazał, że deklaracja ta dotyczy adresu K. [...], pod którym skarżąca nie mieszka. Ustalono bowiem, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe w budynku będącym samowolą budowlaną, położonym na działce stanowiącej własność gminy Limanowa (dowód: informacja Urzędu Gminy Limanowa z dnia 3 października 2022 r. oraz notatka służbowa pracownika ośrodka z dnia 14 października 2022r.). Organ zaznaczył, że gospodarstwo domowe skarżącej jest jedynym gospodarstwem, które zajmuje wskazaną samowolę budowlaną.

Powołując się na art. 54 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, organ wskazał, że jeżeli dany budynek nie otrzymał pozwolenia na budowę lub zakończenie budowy budynku nie zostało zgłoszone do organu nadzoru budowlanego, po którym organ nie zgłosił sprzeciwu, to zgodnie z prawem taki budynek nie może być użytkowany, a zatem formalnie nie można go zamieszkiwać, co neguje możliwość przyznania dodatku węglowego.

Zgodnie z decyzją z dnia 8 lipca 2020 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Limanowej nakazał skarżącej rozbiórkę wybudowanego na dz. ew. nr [...] w miejscowości K., budynku mieszkalnego jednorodzinnego o konstrukcji murowanej. Mając na uwadze powyższe ustalenia organ stwierdził, że należy odmówić skarżącej prawa do dodatku węglowego.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie wskazując, że nie zgadza się z zawartym w decyzji rozstrzygnięciem i prosi o pozytywne rozpatrzenie odwołania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu uznało wniesione odwołanie za nieuzasadnione. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wskazało, że z załączonej do akt sprawy deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wynika, że skarżąca jest właścicielem budynku jednorodzinnego położonego w gminie Limanowa w miejscowości K., numer budynku [...], zaś przedmiotowa deklaracja dotyczy (jak wskazała wnioskodawczyni) wszystkich lokali mieszkalnych/zbiorowego zamieszkania w budynku. W deklaracji skarżąca wskazała, że zainstalowanym i eksploatowanym źródłem ciepła w ww. budynku jest piec kaflowy na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z funkcją c.o. i c.w.u.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, organ pomocowy ustalił, że złożona przez skarżącą deklaracja do CEEB dotyczy budynku K. [...], w którym skarżąca nie mieszka, bowiem jak ustalił organ, prowadzi ona gospodarstwo domowe w budynku będącym samowolą budowlaną, położonym na działce stanowiącej własność gminy Limanowa.

Ponadto w aktach sprawy znajduje się również notatka służbowa sporządzona w dniu 14 października 2022 r. przez Specjalistę Pracy Socjalnej Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Limanowej. Z ww. notatki wynika, że w dniu 6 października 2022r. w miejscu zamieszkania skarżącej potwierdzono, że ww. mieszka sama w wolnostojącym budynku, który został wybudowany bez stosownych zezwoleń, co skutkuje brakiem numeru ewidencyjnego.

Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (dalej p.b.), do użytkowania obiektu budowlanego na budowę którego wymagana jest decyzja o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenie budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-2 p.b., można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 p.b. i art. 57 p.b., po zawiadomieniu organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji.

Jak ustalił organ I instancji, decyzją z dnia 8 lipca 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Limanowej nakazał skarżącej rozbiórkę wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, budynku mieszkalnego jednorodzinnego o konstrukcji murowanej, trwale połączonego z gruntem.

W ocenie Kolegium, organ I instancji słusznie uznał, że skarżąca nie spełnia przesłanki określonej w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, gdyż nie mieszka i nie prowadzi gospodarstwa domowego pod adresem K. [...], lecz mieszka w budynku, który (zgodnie z ustaleniami organu pomocowego) jest samowolą budowlaną z nakazem rozbiórki, obiekt został wzniesiony bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, wydanego przez organ administracji architektoniczno-budowlanej, jest wybudowany nielegalnie i nie może być zamieszkały i użytkowany. A zatem przyznanie skarżącej dodatku byłoby sankcjonowaniem bezprawia.

Kolegium podkreśliło, że przyznanie dodatku węglowego jest ściśle związane ze spełnieniem warunków przewidzianych w ustawie o dodatku węglowym. Ustawodawca nie pozostawił w tym zakresie organom orzekającym żadnego luzu decyzyjnego, w ramach którego organ miałby możliwość wyboru wariantu rozstrzygnięcia.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, a także art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. oraz naruszenie art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez nierówne potraktowanie podmiotów w tej samej sytuacji.

Skarżąca podniosła, że przepisy ustawy o dodatku węglowym w żadnym fragmencie nie odwołują się tego, by warunkiem przyznania dodatku węglowego było zamieszkiwanie w budynku, który ma nadany numer porządkowy i nie stanowi samowoli budowlanej. Przeciwnie warunkiem otrzymania dodatku węglowego jest jedynie prowadzenie gospodarstwa domowego, którego głównym źródłem ogrzewania jest paliwo stałe wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy. Powoływanie się przez organy na przepis art. 54 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w niniejszej sprawie w ogóle nie powinno mieć miejsca. Przepis ten stanowi o użytkowaniu obiektu budowlanego, a w przepisie art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym taki termin w ogóle nie występuje. Dla stworzenia bowiem gospodarstwa domowego nie jest konieczne zamieszkiwanie w budynku, który stanowi obiekt budowlany i który ma nadany numer porządkowy. Wskazanie przez organ, że "budynek taki nie może być użytkowany, a zatem formalnie nie można go zamieszkiwać, co neguje możliwość przyznania dodatku węglowego" nie jest zgodne z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa.

Skarżąca zaznaczyła, że pod adresem K. [...] zamieszkuje od lat 80-tych XX w. Pod ten adres otrzymuje korespondencję, także z gminy Limanowa, rachunki za wodę przyłączoną przez gminę, śmieci. Cała korespondencja, która jest kierowana do skarżącej z urzędów, jest adresowana właśnie na ten adres. Dodatkowo, gdy odbywają się wybory powszechne, czy samorządowe również nazwisko skarżącej figuruje pod adresem K. [...].

Mając na uwadze powyższe okoliczności skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Zdaniem Sądu skarga jest uzasadniona.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji o odmowie przyznania skarżącej dodatku węglowego są przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, w tym art. 2 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Przez gospodarstwo domowe rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe), (art. 2 ust. 2), natomiast przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3).

Ustawodawca mocą art. 50 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1967, obowiązującego od dnia 20 września 2022 r.) w ustawie o dodatku węglowym wprowadził w art. 2 regulację odnoszącą się do sytuacji zamieszkiwania pod jednym adresem więcej niż jednego gospodarstwa domowego. Zgodnie z brzmieniem dodanego ust. 3a i 3b - w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (ust. 3a), w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (ust. 3b).

Kolejną nowelizacją, obowiązującą od dnia 3 listopada 2022 r., na podstawie art. 26 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2236), rozszerzono ww. regulację o kolejne zapisy. Mianowicie w myśl art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. W tym przypadku gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową (art. 2 ust. 3d zd. 1 i 2 ustawy o dodatku węglowym).

Kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 210/23, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.

Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 2 ust. 15a u.d.w., dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).

W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 lutego 2023 r., sygn. III SA/Gd 822/22 (opubl. w CBOSA), sąd ten wskazał, że "z treści wskazanego przepisu wynika, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny (...) Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 u.d.w. może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały wymienione przykładowo w art. 15a ustawy. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma charakter otwarty", wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy "powinny zostać wyjaśnione przy zastosowaniu ogólnych zasad postępowania dowodowego wynikających z k.p.a., przy uwzględnieniu, że nie są one wyłączone z zastosowania na mocy przepisów ustawy o dodatku węglowym, w której m.in. poprzez regulację zawartą w art. 2 ust. 15a i 15e podkreślono konieczność ich wyjaśnienia".

Obowiązkiem organów administracji publicznej jest podejmowanie z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). W myśl art. 8 k.p.a. organy powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Przepisy te znajdują doprecyzowanie m.in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Artykuł 80 k.p.a. stanowi natomiast, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie orzekające organy nie zadośćuczyniły tym wymogom, wynikającym z Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z przywołanymi przepisami prawa materialnego i zawartymi w nich przesłankami warunkującymi przyznanie tego dodatku.

Błędne jest zdaniem Sądu takie zdekodowanie (odczytanie) normy prawnej z przepisów ustawy o dodatku węglowym, że warunkiem przyznania tego dodatku jest legalne zamieszkiwanie w budynku (lokalu).

Sąd wskazuje, że w sprawach dotyczących innych budynków, stanowiących samowolę budowlaną, wybudowanych pod tym samym adresem, zapadły wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 listopada 2023 r., sygn. III SA/Kr 850/23, z dnia 30 listopada 2023 r., sygn. III SA/Kr 643/23, z dnia 6 grudnia 2023 r., sygn. III SA/Kr 773/23, z dnia 16 stycznia 2024 r., sygn. III SA/Kr 747/23, z dnia 19 stycznia 2024 r., sygn. III SA/Kr 849/23 i III SA/Kr 890/23 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela wyrażone tam stanowisko, dlatego też częściowo posłuży się argumentami zawartymi w tych wyrokach.

Warunkiem przyznania dodatku węglowego jest posiadanie miejsca zamieszkania i tym samym prowadzenie gospodarstwa domowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W świetle regulacji art. 2 ust. 1 i ust. 2 u.d.w., kwestia zamieszkiwania w określonym miejscu jest przesłanką o charakterze materialnoprawnym, warunkującą uzyskanie dodatku węglowego. Przesłanka ta podlega ustaleniu i ocenie w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez właściwy organ (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. I OW 157/22, opubl. w CBOSA).

Przy ustalaniu prawa do dodatku węglowego nie ma więc znaczenia miejsce zameldowania osoby wnioskującej o przyznanie dodatku węglowego, ani kwestia posiadania przez nią tytułu prawnego do budynku (lokalu), w którym osoba ta prowadzi gospodarstwo domowe. Dla przyznania dodatku węglowego, kluczową informacją jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu, na obszarze gminy, do której składa się wniosek.

Przepisy ustawy o dodatku węglowym nie definiują pojęcia miejsca zamieszkania. Zasadne jest zatem odwołanie się z tym zakresie do definicji ogólnej tego pojęcia zamieszczonej w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1610, dalej: k.c.). Zgodnie z przywołanym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu), przy czym muszą one zaistnieć łącznie. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, a tym samym, nie wymaga złożenia stosownego oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu jej czynności życiowych w danej miejscowości. W konsekwencji organy prowadzące postępowanie administracyjne mają obowiązek ustalenia, czy wnioskujący o wypłatę dodatku węglowego prowadzi we wskazanym we wniosku o wypłatę dodatku lokalu bądź budynku gospodarstwo domowe i faktycznie tam zamieszkuje (por. m. in. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 października 2023 r., sygn. II SA/Gl 1210/23 i z dnia 5 października 2023 r., sygn. II SA/Gl 1105/23, opubl. w CBOSA), które to stanowiska w nich wyrażone Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela. Stąd nie do zaakceptowania jest stanowisko orzekających organów, że skoro skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe w budynku, który nie może być użytkowany, albowiem nie legitymuje się ona pozwoleniem na budowę, jak i nie nadano mu numeru ewidencyjnego, a tym samym nie jest wpisany do CEEB, wyklucza to wnioskodawczynię z możliwości ubiegania się o przyznanie jej dodatku węglowego.

O prawie do dodatku węglowego nie decyduje legalność zamieszkiwania, a stan faktyczny w postaci rzeczywistego zamieszkiwania i prowadzenia gospodarstwa domowego w danym miejscu (pomieszczeniu), na obszarze gminy, do której się składa wniosek.

Wobec powyższego w ocenie Sądu organy obu instancji dopuściły się w toku postępowania naruszeń przepisów prawa, tj. art. art. 2 ust. 1, ust. 3a, 3c i 3d, ust. 15a, ust. 15b ustawy o dodatku węglowym poprzez ich błędne rozumienie i zastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło także do błędnych ustaleń okoliczności mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, a więc do naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie sprawy, uznając że skarga jest usprawiedliwiona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji.

Stosownie do art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 68). Stosownie do tego rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki pełnomocnika. Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Opłatę, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c tego rozporządzenia, opłata w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w sprawie, której dotyczyło niniejsze postępowanie wynosi 240 zł, a przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w postępowaniu zażaleniowym 120 zł, w obu przypadkach powiększone o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.

Stawka wynagrodzenia została jednak ustalona analogicznie do stawek przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.) oraz rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 265 z późn. zm.) tj. w kwocie 480 zł brutto, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2022 r. sygn. SK 78/21. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że § 17 ust. 1 pkt 2 oraz § 17 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu są niezgodne z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 2 i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że wskazane w nich stawki dla adwokatów ustanowionych obrońcami z urzędu są niższe od stawek w tych samych sprawach dla adwokatów ustanowionych obrońcami z wyboru. W analogicznym wyroku z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. SK 85/22 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że § 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 68, z późn. zm.) jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zaznaczyć należy, że sytuacja obrońców czy radców prawnych w postępowania określonych w § 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, jest analogiczna jak pełnomocników w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, brak jakichkolwiek racjonalnych argumentów, które uzasadniałyby dyskryminujące traktowanie pełnomocników czy obrońców w zależności od tego, czy działają oni z wyboru, czy też zostali ustanowieni z urzędu. Analiza statusu adwokatów czy radców prawnych i ich roli w postępowaniu, w którym występują jako podmioty powołane i zobowiązane do zastępstwa prawnego, prowadzi do uznania, że różnicowanie ich wynagrodzenia (tj. obniżenie pełnomocnikom lub obrońcom z urzędu wynagrodzenia, które otrzymaliby, gdyby występowali w sprawie jako pełnomocnicy lub obrońcy z wyboru) nie ma konstytucyjnego uzasadnienia. Odstępstwo od zasady równości, w tym również równej ochrony praw majątkowych, jest więc niedopuszczalne.

Wyznaczona na zasadzie prawa pomocy pełnomocnik skarżącej złożyła wymagane prawem oświadczenie o braku opłacenia kosztów pomocy prawnej przez stronę. W związku z powyższym, Sąd przyznał wynagrodzenie w kwocie wskazanej w pkt II sentencji wyroku.