Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 283/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 2, art. 27 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 338
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j.)
article: § 3 ust. 3 pkt 2, ust. 9
journal: Dz.U. 2011 nr 75 poz 405
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 marca 2011 r. w sprawie sposobu przechowywania zwłok i szczątków
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kosowska, Sędzia WSA Anna Strzelec, , po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. L. i J. L. na decyzję Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie zakazu świadczenia usług w zakresie przygotowywania i przechowywania zwłok w budynku usługowo-mieszkalnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2024 r., nr [...] Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Biłgoraju (dalej jako "organ I instancji") z [...] grudnia 2023 r., nr [...], który zakazał M. L. i J. L., prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą [...], świadczenia usług w zakresie przygotowywania i przechowywania zwłok.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

W dniu 6 grudnia 2023 r. upoważnieni pracownicy Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Biłgoraju przeprowadzili kontrolę w obiekcie [...] ul. [...] w B., zarządzanym przez M. L. i J. L. (dalej jako "skarżący"). Kontrola została przeprowadzona w zakresie utrzymania należytego stanu sanitarno-higienicznego obiektu, przestrzegania w obiekcie przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, zgodności świadczenia usług z wydaną opinią sanitarną.

W wyniku kontroli stwierdzono, że skarżący świadczą usługi przygotowywania i przechowywania zwłok w budynku usługowo-mieszkalnym, na który nie posiadają opinii sanitarnej dla prowadzenia usług z zakresu przygotowywania i przechowywania zwłok. Wskazano, że skarżący posiadają na wyżej wymieniony obiekt opinię sanitarną Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Biłgoraju z 29 maja 2015 r. znak [...] w zakresie w zakresie działalności usługowej takiej jak sprzedaż artykułów i akcesoriów pogrzebowych oraz urządzanie ceremonii pogrzebowych. Stwierdzono również inne nieprawidłowości: w pomieszczeniu porządkowym (gospodarczym bez okna) luksfery, brak wentylacji mechanicznej wywiewnej, przechowywanie zwłok i szczątków w niewłaściwych warunkach (urządzenie chłodnicze, w którym przechowano zwłoki było wyłączone), brak pomieszczenia ze stołem ze stali nierdzewnej przeznaczonym do przygotowywania zwłok do pochówku, brak w obiekcie preparatów do dezynfekcji rąk oraz do dezynfekcji powierzchni o aktualnym terminie ważności, nieporządek w pomieszczeniu higieniczno-sanitarnym przy pomieszczeniu do przechowywania zwłok, złe przechowywanie odpadów medycznych, brak właściwego oznakowania worków zawierających odpady medyczne.

Wyniki kontroli zostały utrwalone w protokole kontroli nr [...] z 6 grudnia 2023 r.

Decyzją z [...] grudnia 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Biłgoraju zakazał skarżącym świadczenia usług w zakresie przygotowywania i przechowywania zwłok w budynku usługowo-mieszkalnym przy ul. [...] w B.. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na ochronę zdrowia i życia ludzi.

Odwołanie od decyzji organu I instancji wnieśli skarżący.

W dniu 23 stycznia 2024 r. upoważniony pracownik Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Biłgoraju przeprowadził kontrolę sprawdzającą wykonanie zaleceń zawartych w protokole kontroli z 6 grudnia 2023 r. Z kontroli sporządzono protokół Nr [...] z [...] stycznia 2024 r. Stwierdzono wykonanie zaleceń kontroli z 6 grudnia 2023 r. w części i decyzją z [...] stycznia 2024 r. organ I instancji umorzył postępowanie w części dotyczącej naruszenia wymagań higieniczno-sanitarnych stwierdzonych podczas kontroli w dniu 6 grudnia 2023 r. w zakresie:

- braku wentylacji mechanicznej wywiewnej w pomieszczeniu porządkowym (gospodarczym) bez okna (luksfery);

- braku w obiekcie preparatów do dezynfekcji rąk oraz do dezynfekcji powierzchni o aktualnym terminie ważności;

- złego stanu porządkowego pomieszczeni higieniczno-sanitarnego przy pomieszczeniu przechowywania zwłok;

- złego przechowywania odpadów medycznych, brak właściwego oznakowania worków zawierających odpady medyczne.

Następnie decyzją z [...] lutego 2024 r. Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] grudnia 2023 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że posiadana przez stronę opinia sanitarna Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Biłgoraju znak: [...] z dnia 29 maja 2015 r. umożliwia prowadzenie w budynku usługowo-mieszkalnym przy ul. [...] w B. działalności usługowej w zakresie sprzedaży artykułów i akcesoriów pogrzebowych oraz urządzania ceremonii pogrzebowych. Opinia ta nie przewiduje prowadzenia działalności w zakresie przechowywania i przygotowywania zwłok do pochówku. Organ II instancji podniósł, że skarżący nie zgłosili organowi administracji architektoniczno-budowlanej zmiany sposobu użytkowania wyżej wymienionego budynku. Zgłoszenie takiej zmiany jest wymagane przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.

Organ odwoławczy nie uwzględnił argumentu strony, że urządzanie ceremonii pogrzebowych obejmuje również przechowywanie i przygotowanie zwłok do pochowku, a zatem pomieszczenia, w których dozwolone jest przeprowadzanie ceremonii pogrzebowych z definicji mogą służyć także do przechowywania i przygotowywania zwłok do pochówku. Kwestie warunków i wyposażenia niezbędnego do przechowywania i przygotowywania zwłok do pochówku oraz wymagania sanitarne, jakim powinien odpowiadać dom przedpogrzebowy osobno reguluje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 marca 2011 r. w sprawie sposobu przechowywania zwłok i szczątków (Dz. U. z 2011 r. Nr 75, poz. 405 z późn. zm.), dalej jako "rozporządzanie Ministra Zdrowia".

W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 6 grudnia 2023 r. wykazano, że w budynku brak jest pomieszczenia ze stołem ze stali nierdzewnej, przeznaczonym do przygotowywania zwłok do pochówku. Powyższe stanowiło naruszenie z § 3 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia. Stwierdzono równie, że urządzenie chłodnicze, w którym w dniu kontroli przechowywane były zwłoki, było wyłączone. Po włączeniu urządzenia na zainstalowanym wyświetlaczu pojawił się odczyt temperatury o wartości 10°C. Stwierdzona nieprawidłowość stanowiła naruszenie § 3 ust. 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia, nakazującego by pomieszczenie, w którym przechowywane są zwłoki, posiadało chłodnię lub urządzenie chłodnicze, zapewniające stałą temperaturę przechowywania zwłok i szczątków, nie wyższą niż 4°C. Organ podkreślił, że kluczowym jest tutaj wymóg utrzymania stałego poziomu temperatury, co nie jest możliwe przy niedziałającym urządzeniu chłodniczym. Strona nie odnosi się w odwołaniu do stwierdzonego braku utrzymania stałej temperatury przez urządzenie chłodnicze, a podnoszona przez nią argumentacja, dotyczącą przechowywania zwłok w urządzeniu chłodniczym dłużej niż 24 godziny, nie ma związku ze stwierdzonym uchybieniem.

Odnosząc się do kwestii pomieszczenia do przygotowywania zwłok organ II instancji wskazał, że pomieszczenie takie musi być odpowiednio wyposażone i znajdować się w obrębie domu przedpogrzebowego. Podnoszony przez skarżących argument, że mają dostęp do takiego pomieszczenia i znajduje się ono w prosektorium szpitalnym [...], przy ul. [...] w B., organ uznał za nieuzasadniony.

Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że PPIS w Biłgoraju w ramach sprawowania bieżącego nadzoru sanitarnego w związku z przeprowadzoną kontrolą sanitarną prawidłowo uznał, że świadczenie w [...] przy ul. [...] B. usług w zakresie przygotowywania i przechowywania zwłok w niewłaściwych warunkach stanowi istotne zagrożenie sanitarne. Zwrócił również uwagę, że organ I instancji ograniczył zawarte w zaskarżonej decyzji restrykcje jedynie do zakazu świadczenia usług w zakresie przygotowywania i przechowywania zwłok w wyżej wymienionym budynku usługowo-mieszkalnym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. L. i J. L. zaskarżyli powyższą decyzję Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w części, zarzucając jej naruszenie następujących przepisów prawa:

1) art. 27 ust. 2 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2023r., poz. 338 z późn. zm.), poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że stwierdzone w protokole z kontroli z 6 grudnia 2023 r. uchybienia powodowały bezpośrednie zagrożenie dla życia bądź zdrowia ludzi w rozumieniu przepisu;

2) § 3 ust. 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia poprzez:

- błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pomieszczenie w rozumieniu tego przepisu do pomieszczenie, w którym urządzenie chłodnicze, zapewniające stałą temperaturę przechowywania zwłok i szczątków, zawsze pokazuje temperaturę nie wyższą niż 4°C,

- błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że wskazanie na urządzeniu chłodniczym temperatury 10°C po jego włączeniu stanowi o braku pomieszczenia, o którym mowa w tym przepisie;

3) § 3 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia poprzez:

- błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla zapewnienia bezpieczeństwa sanitarnego i poszanowania zwłok funkcje opisane w § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia muszą być wykonywane w czterech odrębnych pomieszczeniach w jednym budynku,

- błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że skoro skarżący posiadają pomieszczenie z umieszczonym w nim stołem ze stali nierdzewnej przeznaczone m.in. do przygotowywania zwłok do pochówku, który znajduje się i znajdował w trakcie kontroli w pomieszczeniu w prosektorium szpitalnym [...] w B., to nie spełniali oni wymogów z pow. przepisu;

4) art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", poprzez jego błędne zastosowanie polegające na wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem przepisów ustawy i rozporządzenia Ministra Zdrowia;

5) art. 7 i art. 80 k.p.a., poprzez błędną ocenę dowodu w postaci protokołu z kontroli z 6 grudnia 2023 r. w zakresie opisanym w uzasadnieniu skargi;

6) art. 7a § 1 k.p.a., poprzez brak jego zastosowania dla wykładni przepisów ustawy i rozporządzenia Ministra Zdrowia, prezentowanej w uzasadnieniu skargi;

7) art. 8 § 1 k.p.a., poprzez nałożenie na skarżących sankcji nieproporcjonalnych do stwierdzonych naruszeń prawa.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Biłgoraju oraz o umorzenie postępowania w sprawie, o stwierdzenie, że decyzje wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że opinia sanitarna z 29 maja 2015 r. znak: [...] upoważnia do "urządzaniu ceremonii pogrzebowych". Przepisy nie definiują pojęcia "urządzania ceremonii pogrzebowych". Zdaniem skarżących pojęcie "urządzania ceremonii" wykładać należy najpierw gramatycznie, tj. jako "zorganizowanie przedsięwzięcia", co prowadzi do wykładni celowościowej, tj. jako ciąg czynności związanych bezpośrednio z taką ceremonią, do których bez wątpienia należy "przechowywanie i przygotowywanie zwłok do pochówku". Skarżący wywiedli, że skoro danej osobie przyznano określone uprawnienie, to z samej istoty tego wynika, że może ona legalnie podejmować czynności zmierzające do realizacji danego uprawnienia. Taką wykładnię wspiera wykładnia logiczna a maiori ad minus.

Skarżący nie zgadzają się z twierdzeniem organu, że skoro po włączeniu urządzenia chłodniczego wskazało ono temperaturę 10°C, to nie spełnia ono wymogu z § 3 ust. 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia. Według skarżących analizowany wymóg dotyczy parametrów technicznych urządzenia, których ocena nie może sprowadzać się do oględzin jego działania przez kilkanaście sekund. W trakcie kontroli uchwycono moment, w którym w chłodni znajdowały się jedne zwłoki, które przyjechały 30 minut wcześniej do wydania. Na czas przetrzymania ciała zostały umieszczone w chłodni, która nie została włączona, ponieważ planowany termin odbioru zwłok nie przekraczał 1 godziny, a co za tym idzie, zwłoki nie były przetrzymywane dłużej niż 24 godziny od momentu zgonu. Odwołując się do rozporządzenia Ministra Zdrowia skarżący wskazali, że zwłoki lub szczątki złożone w domu przedpogrzebowym powinny być przechowywane w specjalnie przeznaczonym do tego pomieszczeniu, w temperaturze nie wyższej niż 10°C. Nie mogą one być przechowywane w kostnicy dłużej niż 24 godziny. Natomiast jeśli temperatura nie jest wyższa niż 10°C, to nie dłużej niż 72 godziny. Z kolei w sytuacji, gdy stan zwłok wskazuje na to, że od chwili zgonu upłynęło więcej niż 72 godziny, należy umieścić je bezpośrednio w chłodni lub urządzeniu chłodniczym. Nieuprawnione jest zdaniem skarżących wyciąganie z tego wniosku, że urządzenie chłodnicze nie spełnia określonego wymogu technicznego.

Skarżący podnieśli, że posiadają pomieszczenie z umieszczonym w nim stołem ze stali nierdzewnej przeznaczone m.in. do przygotowywania zwłok do pochówku. Stół ten znajdował w trakcie kontroli tymczasowo w pomieszczeniu w prosektorium szpitalnym [...] w B., a na stałe (w tym obecnie) znajduje się w pomieszczeniu przy ul. [...]. Zwrócili jednocześnie uwagę, że z § 3 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia nie wynika nakaz urządzenia odrębnego pomieszczenia przeznaczonego na taki cel. Prawidłowa wykładnia przepisu § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia musi dawać prymat funkcji tej regulacji, jaką jest zapewnienie poszanowania zwłok i szczątków oraz bezpieczeństwo sanitarne, a nie architektura wnętrza. Żadne zaś racjonalne argumenty nie przemawiają za tym, że dla zapewnienia bezpieczeństwa sanitarnego i poszanowania zwłok funkcje opisane w § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia muszą być wykonywane w czterech odrębnych pomieszczeniach.

W odpowiedzi na skargę Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja dotycząca nałożenia na skarżących zakazu świadczenia usług w zakresie przygotowywania i przechowywania zwłok w budynku-usługowo mieszkalnym [...] przy ul. [...] w B..

Powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 27 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2023 r., poz. 338 z późn. zm.), dalej jako "ustawa", który stanowi, że w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień (ust. 1). Jeżeli naruszenie wymagań, o których mowa w ust. 1, spowodowało bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, państwowy inspektor sanitarny nakazuje unieruchomienie zakładu pracy lub jego części (stanowiska pracy, maszyny lub innego urządzenia), zamknięcie obiektu użyteczności publicznej, wyłączenie z eksploatacji środka transportu, wycofanie z obrotu środka spożywczego, materiału i wyrobu przeznaczonego do kontaktu z żywnością, produktu kosmetycznego lub innego wyrobu mogącego mieć wpływ na zdrowie ludzi albo podjęcie lub zaprzestanie innych działań; decyzje w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu (ust. 2).

Skarżący kwestionują przyjęcie przez organ, że stwierdzone naruszenia spowodowały bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi i zastosowanie w niniejszej sprawie sankcji określonej w art. 27 ust. 2 ustawy.

Na wstępie wskazać należy, że ogólne zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone zostały w ustawie z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Państwowa Inspekcja Sanitarna jest powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami:

1) higieny środowiska,

2) higieny pracy w zakładach pracy,

3) higieny radiacyjnej,

4) higieny procesów nauczania i wychowania,

5) higieny wypoczynku i rekreacji,

6) zdrowotnymi żywności, żywienia i produktów kosmetycznych,

7) higieniczno-sanitarnymi, jakie powinien spełniać personel medyczny, sprzęt oraz pomieszczenia, w których są udzielane świadczenia zdrowotne

- w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych (art. 1 ustawy).

Wykonywanie zadań określonych w art. 1 polega na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, a także na prowadzeniu działalności oświatowo-zdrowotnej (art. 2 ustawy).

Zakres kognicji Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego został określony w art. 4 ust. 1 ustawy.

Do zakresu działania organu należy m.in. kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących utrzymania należytego stanu higienicznego nieruchomości, zakładów pracy, instytucji, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, dróg, ulic oraz osobowego i towarowego transportu kolejowego, drogowego, lotniczego i morskiego (art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy).

Bezsprzecznie przedmiot postępowania, tj. utrzymanie należytego stanu sanitarno-higienicznego obiektu będącego domem pogrzebowym, przestrzeganie w obiekcie przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne znajduje się w zbiorze spraw należących do zakresu zadań i kompetencji Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Nie budzi wątpliwości, w świetle powołanych przepisów ustawy, że organy inspekcji sanitarnej są zobowiązane do ochrony zdrowia publicznego przez sprawowanie zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska. Działania powyższe organy realizują w formach przewidzianych w art. 3 – 5 ustawy, a także w Rozdziale 2, w którym znajduje się przepis art. 27 ust. 2. Przepis ten stanowi samodzielną podstawę prawną dla organu sanitarnego do nakazania przewidzianych w nim czynności lub wprowadzenia ograniczeń. Samodzielność zastosowania tej regulacji uwarunkowana jest wystąpieniem dwóch okoliczności: naruszeniem wymagań higienicznych i zdrowotnych oraz spowodowaniem przez to działanie bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia. Okoliczności powyższe, stanowiące przesłanki materialne zastosowania omawianego przepisu, muszą wystąpić łącznie.

Odnośnie do przesłanki zagrożenia życia i zdrowia ludzkiego organ odwoławczy wskazał, że zagrożenie takie potwierdzały ustalenia kontroli z 6 grudnia 2023 r. Niewłaściwe warunki przechowywania zwłok oraz przygotowania do ich pochówku stanowiły ryzyko zdrowotne w postaci narażenia personelu oraz interesantów domu pogrzebowego na kontakt z substancjami powstającymi podczas rozkładu zwłok przechowywanych w niewłaściwych warunkach (tzw. trupi jad).

Wbrew twierdzeniem skarżących, w dniu wydania kwestionowanego zakazu istniały podstawy faktyczne i prawne do jego wydania. Dla twierdzenia wystąpienia skutku w postacie bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia ludzi, o którym mowa art. 27 ust. 2 ustawy, wystarczające było ustalenie, że urządzenia chłodnicze do przechowywania zwłok były wyłączone, a w jednym urządzeniu chłodniczym w dniu kontroli 6 grudnia 2023 r. znajdowały się zwłoki. Tzw. trupi jad stanowi bezpośrednie zagrożenie dla pracowników domu pogrzebowego i interesantów. Z art. 27 ust. 2 ustawy nie wynika, aby bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia ludzkiego było uzależnione od wykazania zatrucia trupim jadem lub oczekiwania na zachorowania. Stwierdzony stan uzasadniał zatem wydanie przez organ decyzji na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy, w której organ prawidłowo zakazał świadczenia usług w zakresie przygotowania i przechowywania zwłok w budynku usługowo-mieszkalnym przy ul. [...] w B..

Pokreślenia wymaga, że organy inspekcji sanitarnej powinny przede wszystkim skutecznie reagować w przypadku stwierdzonych naruszeń wymagań higienicznych i zdrowotnych

Z art. 27 ust. 2 ustawy wynika, że organ uprawniony jest do wydania nakazu unieruchomienia zakładu pracy lub jego części. Organ, wydając zakaz świadczenia usług w niniejszej sprawie, działał w ramach przyznanych mu ustawowych kompetencji, tak aby jak najskuteczniej zrealizować swoje cele, tj. skutecznie zareagować w przypadku stwierdzonych naruszeń wymagań higienicznych i sanitarnych. Ponadto zastosowane przez organ środki powinny być proporcjonalne do stwierdzonych naruszeń. W tej sprawie tych proporcji nie naruszono. Nie można uznać, że zakaz świadczenia określonych usług w ramach prowadzonej przez skarżących działalności gospodarczej jest nieproporcjonalny do stwierdzonego naruszenia. Jest poza sporem, że skarżący w dniu kontroli przechowywali zwłoki w wyłączonym urządzeniu chłodniczym, nie zapewniając tym samym stałej temperatury przechowywania zwłok wynoszącej 4 stopnie i nie posiadali w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej stołu do przygotowywania zwłok do pochówku. Zakaz prowadzenia działalności w tym zakresie był zatem w pełni uzasadniony i nie może być uznany za zbyt restrykcyjny. Działania podjęte przez organ w ramach nadzoru sanitarnego były adekwatne do stwierdzonych naruszeń.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z 23 marca 2011 r. w sprawie sposobu przechowywania zwłok i szczątków (Dz. U. z 2011 r. Nr 75, poz. 405 z późn. zm.), dalej jako "rozporządzenie Ministra Zdrowia".

Rozporządzenie określa m.in. wymagania sanitarne, jakim powinny odpowiadać dom przedpogrzebowy lub kostnica na terenie cmentarza oraz warunki i sposób przechowywania zwłok i szczątków ( § 1 pkt 2 i 3).

Według § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia, dom przedpogrzebowy i kostnica powinny posiadać pomieszczenia przeznaczone:

1) do wystawiania trumien ze zwłokami lub szczątkami oraz do odprawiania ceremonii pogrzebowych;

2) na trumny ze zwłokami lub szczątkami oczekujące na wystawienie;

3) do przechowywania sprzętu związanego z ceremonią pogrzebową;

4) do przechowywania sprzętu porządkowego oraz środków do mycia i dezynfekcji pomieszczeń, wyposażone w instalację ciepłej i zimnej wody oraz instalację kanalizacyjną.

Dom przedpogrzebowy powinien ponadto posiadać pomieszczenia:

1) przeznaczone do przechowywania zwłok i szczątków;

2) ze stołem ze stali nierdzewnej przeznaczone do przygotowywania zwłok do pochówku;

3) przeznaczone do mycia i dezynfekcji mat wykorzystywanych przy ekshumacji oraz do przechowywania skrzyń, w których transportowane są zwłoki i szczątki, jak również do przechowywania sprzętu porządkowego oraz sprzętu do mycia i dezynfekcji pomieszczeń;

4) socjalne dla pracowników zatrudnionych przy przygotowywaniu zwłok i ich pochówku (§ 3 ust. 3)

Pomieszczenie przeznaczone do przechowywania zwłok i szczątków powinno być wyposażone w urządzenie do stałego pomiaru temperatury (§ 3 ust. 7). Pomieszczenie przeznaczone do wystawiania trumien ze zwłokami lub szczątkami oraz do odprawiania ceremonii pogrzebowych powinno być wyraźnie oddzielone od pozostałych pomieszczeń (§ 3 ust. 8). Pomieszczenie przeznaczone do przygotowywania zwłok do pochówku powinno posiadać wentylację, a ściany, posadzki i urządzenia powinny być łatwo zmywalne, nienasiąkliwe, gładkie i nieśliskie oraz odporne na działanie produktów dezynfekujących. Ponadto pomieszczenie to powinno posiadać chłodnię lub urządzenie chłodnicze, zapewniające stałą temperaturę przechowywania zwłok i szczątków, nie wyższą niż 4°C (§ 3 ust. 9). Zwłoki lub szczątki złożone w domu przedpogrzebowym powinny być przechowywane w pomieszczeniu przeznaczonym do przechowywania zwłok i szczątków, w temperaturze nie wyższej niż 10°C (§ 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia).

W świetle powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia, pomieszczenie do przygotowywania zwłok do pochówku powinno posiadać chłodnię lub urządzenie chłodnicze, zapewniające stałą temperaturę przechowywania zwłok i szczątków, nie wyższą niż 4°C.

Skarżący w toku postępowania nie wykazali, że zwłoki były przygotowywane w pomieszczeniu spełniającym warunki wynikające z rozporządzenia Ministra Zdrowia.

Z akt sprawy wynika, że urządzenia chłodnicze do przechowywania zwłok w dniu kontroli były, co należy podkreślić, wyłączone, co naruszało warunki przechowywania. Po włączeniu urządzenia na zainstalowanym wyświetlaczu pojawiła się temperatura 10°C. Wymaga również zwrócenia uwagi, że w jednym z wyłączonych urządzeń chłodniczych znajdowały się zwłoki. Powyższe stanowiło naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych określonych w § 3 ust. 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżących, że opinia sanitarna z Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Biłgoraju z 29 maja 2015 r. znak: [...] w zakresie działalności usługowej takiej jak sprzedaż artykułów i akcesoriów pogrzebowych i urządzanie ceremonii pogrzebowych obejmuje przechowywanie i przygotowanie zwłok do pochówku. Opinia sanitarna, na którą powołują się skarżący, nie dotyczy spełnienia warunków do przechowywania i przygotowania zwłok. Przechowywanie zwłok w domu pogrzebowym jest uregulowane odrębnie w rozporządzeniu Ministra Zdrowia, które określa szczegółowo warunki przygotowania i przechowywania zwłok oraz wymagania, jakie spełniać powinny pomieszczenia i urządzenia do przechowywania zwłok. Jest to zatem działalność ściśle określona i uregulowana i nie może zostać zaliczona do ogólnie określonej działalności polegającej na urządzaniu ceremonii pogrzebowych. Wbrew stanowisku strony skarżącej, nie można więc przyjąć i dokonywać takiej wykładni, że urządzanie ceremonii pogrzebowej to ciąg czynności, do których należy zaliczyć również przygotowanie i przechowywanie zwłok.

Organ słusznie uznał zatem, że skarżący w dacie kontroli świadczyli dodatkowe usługi, nieobjęte wskazaną wyżej opinią sanitarną i nie posiadali opinii, stwierdzającej spełnienie warunków do prowadzenia działalności, polegającej na przechowywaniu zwłok i przygotowywaniu zwłok do pochówku. Wprawdzie rozpoczęcie i prowadzenia działalności w tym zakresie nie wymaga zgody właściwego inspektora sanitarnego, jednak działalność taka nie może być prowadzona z naruszeniem przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia. Spełnienie warunków określonych w rozporządzeniu bada właściwy inspektor sanitarny. Uzyskanie jego opinii przed rozpoczęciem działalności jest zatem wskazane. Skarżący nie uzyskali opinii inspektora sanitarnego stwierdzającej spełnienie warunków do prowadzenia działalności, polegającej na przechowywaniu zwłok i przygotowywaniu zwłok do pochówku i – jak wykazała kontrola – działalność tę prowadzili z naruszeniem warunków rozporządzenia Ministra Zdrowia.

Organ stwierdził także, że w budynku, w którym prowadzona jest działalność, brak pomieszczenia ze stołem ze stali nierdzewnej poznaczonego do przygotowania zwłok do pochówku. Obowiązek posiadania takiego pomieszczenia wynika wprost z § 3 ust. 3 pkt 2 rozporządzania Ministra Zdrowia. W toku postępowania skarżący podnosili, że mają dostęp do stołu do przygotowywania zwłok w innym miejscu, a mianowicie w prosektorium szpitalnym [...] w B. przy ul. [...]. Powyższe nie stanowi wypełnienia warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia. Skarżący nie wykazali, np. poprzez przedłożenie umowy, że stół jest do ich dyspozycji w innym obiekcie. Brak jest w istocie jakichkolwiek dowodów, że skarżący prowadzili działalność w innym miejscu niż wykazane jako miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, tj. ul. [...] w B., gdzie znajduje się [...].

W okolicznościach sprawy prawidłowo organ uznał, że wyłączone urządzenia chłodnicze oraz brak w budynku pomieszczenia ze stołem ze stali nierdzewnej stanowiły naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia.

W ocenie sądu organy administracji orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, wyjaśniły należycie wszystkie istotne okoliczności sprawy i dokonały właściwej wykładni obowiązujących przepisów prawa. Bezpodstawne są w związku z tym zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze oraz art. 7, art. 80, art. 7a § 1 i art. 8 § 1 k.p.a.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935).

Sprawa niniejsza została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy wniosek taki został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę. Skarżący nie zażądali przeprowadzenia rozprawy.