Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1753/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 210 par. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 3 ust. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1785
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant st. sekretarz sądowy Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2020 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 701 (siedemset jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: SKO) z dnia [...] r. w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2020.

2. Dotychczasowy przebieg postępowania

2.1. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Prezydent Miasta C. określił G. K. (dalej: Podatnik, J. K., M. C. i A S.A. w C. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2020 w kwocie [...] zł.

2.2. We wniesionym w terminie odwołaniu Podatnik zarzuca, że decyzja nie została wydana w urzędowym języku polskim oraz została wydana za pomocą przestępstwa. Wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji alternatywnie wydanie przez Kolegium decyzji wskazującej, że należny podatek od przedmiotowej nieruchomości wynosi zawsze wynosi [...] zł.

J. K. w odwołaniu podnosi natomiast, że ma pewne wątpliwości co do sposobu określenia i wartości podatku za 2020 rok i przychyla się do wniosku brata - Podatnika, że obliczenia należy dokonać powtórnie.

2.3. Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazało, że podstawę prawną wymiaru podatku od nieruchomości na 2020 rok stanowią przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1785 z późn. zm., dalej: u.p.o.l.) oraz Uchwały Rady Miasta Chorzów w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na terenie miasta Chorzów.

Zgodnie z treścią art. 3 ust. 4 u.p.o.l. jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach.

Z art. 6 ust. 11 u.p.o.l. wynika, że jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu osób fizycznych oraz osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej lub spółek nieposiadających osobowości prawnej, z wyjątkiem osób tworzących wspólnotę mieszkaniową, osoby fizyczne składają deklarację na podatek od nieruchomości oraz opłacają podatek na zasadach obowiązujących osoby prawne.

Jak wynika z akt sprawy współwłaścicielami nieruchomości położonej w C., przy ul. [...] teren A są Podatnik ([...]), J. K. ([...]), M. C. ([...]) i A S.A. w C. ([...]).

W dniu 13 stycznia 2020r. Podatnik złożył deklarację, w której wykazał grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. [...] m2, od których wyliczył podatek w kwocie [...] zł. Tożsamą deklarację Podatnik złożył w imieniu brata J. K.

Natomiast w złożonej 31 stycznia 2020r. deklaracji na podatek od nieruchomości na rok 2020 A S.A. w C. zadeklarował podatek w kwocie [...] zł. Jako przedmiot opodatkowania wykazano do opodatkowania grunty o pow[...] m2 związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości podatku od nieruchomości za 2020 rok. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego postanowieniem z dnia [...] r. wyznaczył stronom 7-dniowy termin do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, a następnie powołaną na wstępie decyzją określił podatnikom wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2020 w kwocie [...] zł.

2.3. Po analizie stanu faktycznego i prawnego sprawy SKO stwierdziło, iż zaskarżona decyzja podatkowa organu pierwszej instancji jest zgodna z prawem.

Przedmiotowe grunty są sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako tereny rekreacyjno-wypoczynkowe i oznaczone symbolem Bz. Grunty te podlegają zatem opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości a nie podatkiem rolnym. Prawidłowo organ opodatkował przedmiotowe grunty jako grunty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Grunty te są bowiem położone na terenie A w C., są we współwłasności osób fizycznych i osoby prawnej będącej przedsiębiorcą i jako tereny rekreacyjno-wypoczynkowe są związane z prowadzoną przez A S.A. w C. działalnością gospodarczą.

Wbrew zarzutom odwołania decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami.

Podatnik i uczestnicy postępowania w 2020 r. byli współwłaścicielami w częściach ułamkowych działek o numerach: [...], [...], [...], [...] położonych w C. przy al. [...], nr [...] położonej w C. za al. [...], a także nr [...] położonej w C. przy al. [...]. Dla wyżej wymienionych działek prowadzona jest wspólna księga wieczysta nr [...], a ich łączna powierzchnia wynosi [...] m2.

2.4. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Podatnik ww. decyzji zarzucił naruszenie art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 6 ust. 1 i 4 oraz art. 20 ust. 2 u.p.o.l. podważając prawidłowość zastosowania przez organy górnej stawki podatku, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l., a która wynosi 0,93 zł/m2, a także art. 27 , art. 9 i art. 7 Konstytucji RP.

W jego ocenie, przyjęta przez organy podatkowe stawka jest wyższa od maksymalnej ustawowej wysokości stawki wynoszącej 0,95 zł/m2. Zatem zastosowana wysokość stawki podatkowej jest nielegalna i została ustalona poza granicami prawa. Skarżący w obszernej skardze wraz z załącznikami przedstawił szczegółowe wyliczenia matematyczne stawki, która jego zdaniem, powinna zostać zastosowana. Ponadto wskazał, że grunt będący przedmiotem opodatkowania pozostaje w posiadaniu A.

Wobec tych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, alternatywnie lub o wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny merytorycznego.

2.5. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

2.6. W odpowiedzi na skargę – uczestnik postępowania A reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata, pismem z dnia 31 m1j1 2021r. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Uczestnik wyraził także zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

2.7. W pismach procesowych z dnia 23 kwietnia 2021r. oraz 2 listopada 2021r. Podatnik wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz przedstawił swoje stanowisko w odniesieniu do odpowiedzi na skargę SKO.

2.8. Na rozprawie w dniu 18 stycznia 2022r. Podatnik podniósł, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu albowiem organy podatkowe nie ustaliły, kto był samoistnym posiadaczem przedmiotowej nieruchomości. Ponadto rozstrzygnięcia sądowe w odniesieniu do podatku od nieruchomości za 2018 i 2019 r. są dla Podatnika korzystne.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

3.1.Skarga okazała się zasadna.

3.2. Na wstępie wskazać należy, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).

3.3. Rozważając zasadność skargi w zakreślonych wyżej granicach, Sąd doszedł do przekonania, że przesądzenie spornej kwestii – opodatkowanie podatkiem od nieruchomości ww. nieruchomości za 2020r. – z uwagi na naruszenia prawa procesowego tj. art. 210 § 4 O.p. – nie jest możliwe. Zaskarżona decyzja nie poddaje się bowiem kontroli legalności co do meritum.

Przypomnieć także należy, że obowiązkiem organu podatkowego jest należyte uzasadnienie decyzji, spełniające kryteria wymienione w art. 210 § 4 O.p. Powołany przepis stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Odnosząc powyższy obowiązek na grunt rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że SKO nie mu sprostało.

3.4. Niezależnie od powyższego stwierdzić trzeba, że bezsporne w rozpoznawanej sprawie jest, że w dacie wydania decyzji przez organy obu instancji Podatnik i pozostali uczestnicy postępowania, w tym A byli współwłaścicielami nieruchomości gruntowej o numerach geodezyjnych działek: [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni [...] m2, położonej w C. przy al. [...]. Okoliczności tej, w przeciwieństwie do organu I instancji, SKO, w kontekście regulacji art. 3 ust. 4 u.p.o.l., nie rozważył. Zgodnie z powołanym przepisem jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a-6, które nie mają znaczenia w niniejszej sprawie.

Ponadto przypomnieć należy, że prawidłowość opodatkowania wskazanej wcześniej nieruchomości była przedmiotem orzeczeń wydawanych tak przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, jak również Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach NSA z dnia 5 lipca 2018 r. II FSK 728/16 i II FSK 729/16, a także w wyroku tutejszego Sądu z dnia 6 lutego 2019 r. I SA/Gl 1034/18 oraz z dnia 25 sierpnia 2020r. I SA/Gl 1140/19, którą w pełni podziela i akceptuje.

W tych sprawach opodatkowując przedmiotową nieruchomość gruntową według stawek najwyższych organy podatkowe stwierdziły, że pozostaje ona w posiadaniu przedsiębiorcy, co ma konsekwencje dla wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, na których, bez względu na sposób korzystania przez nich z tej nieruchomości, ciąży solidarnie obowiązek podatkowy. Tym samym do czasu zniesienia współwłasności tej nieruchomości organy podatkowe zobowiązane są stosować zasadę określoną w art. 3 ust. 4 u.p.o.l. Wykluczono również, aby grunty pozostawały w samoistnym posiadaniu któregokolwiek ze współwłaścicieli lub innego podmiotu.

Odnosząc się do tej kwestii w powołanych judykatach podkreślono, że podatnikiem podatku od nieruchomości na mocy art. 3 ust. 3 u.p.o.l. jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka nie posiadająca osobowości prawnej, która faktycznie włada nieruchomością jak właściciel i wykazuje wolę wykonywania tego władztwa dla siebie.

Na mocy art. 3 ust. 4 u.p.o.l., jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub współposiadaczach. Ponieważ przepis ten należy wykładać w powiązaniu z art. 3 ust. 1 i ust. 3 u.p.o.l., trzeba przyjąć, że również w przypadku współwłasności przedmiotu opodatkowania obowiązuje zasada pierwszeństwa obowiązku podatkowego samoistnego posiadacza przed właścicielem. Jeżeli zatem, mimo wielości współwłaścicieli, nieruchomością samoistnie włada tylko jeden z nich, to obowiązek podatkowy ciąży wyłącznie na nim, a nie solidarnie na wszystkich współwłaścicielach, także na tych, którzy przymiotu posiadaczy samoistnych nie mają; analogicznie, w przypadku współposiadania samoistnego kilku podmiotów, niezależnie od tego, czy są oni również współwłaścicielami przedmiotu opodatkowania, czy też nie, obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współposiadaczach, z wyłączeniem tych współwłaścicieli, którzy przymiotu samoistnych posiadaczy (współposiadaczy) nie mają.

Posiadanie samoistne to zaistniały stan faktyczny. Posiadanie samoistne nieruchomości polega bowiem na faktycznym wykonywaniu w stosunku do niej wszelkich uprawnień, które składają się na treść prawa własności, a zatem, co do zasady, przynależą właścicielowi (art. 336 k.c.). Oznacza to, że ten, kto jest posiadaczem samoistnym rzeczy powinien być przez otoczenie postrzegany jako jej właściciel. Dla samoistnego posiadania rzeczy konieczne jest zatem sprawowanie nad nią faktycznego władztwa (corpus) oraz zamiar władania nią dla siebie (cum animo rem sibi habendi).

Orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje na surowe wymagania wobec współwłaściciela zmieniającego zakres posiadania samoistnego. Uzasadnione jest to koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa stosunków prawnych i ochrony własności, zwłaszcza, że powołanie się przez współwłaściciela na zmianę woli, czyli elementu subiektywnego mogłoby zbyt łatwo prowadzić do utraty prawa pozostałych współwłaścicieli (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 października 1997 r. sygn. akt II CKN 408/97, OSNC 1998, Nr 4, poz. 61, z dnia 17 stycznia 2007 r. sygn. akt II CSK 416/06, z dnia 7 stycznia 2009 r. sygn. akt II CSK 405/08, nie publ., z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II CSK 249/11, nie publ.). Jak wskazuje się w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2017 r. sygn. akt III CSK 144/16 (Lex nr 2312012), wynikające z art. 206 k.c. uprawnienie współwłaściciela do współposiadania rzeczy wspólnej jest konsekwencją przyjętej w art. 195 k.c. koncepcji prawa współwłasności jako prawa własności przysługującego niepodzielnie kilku osobom. Prawo to cechuje jedność przedmiotu własności, wielość podmiotów i niepodzielność samego prawa. Oznacza to, że z faktu posiadania rzeczy przez współwłaściciela wynika jedynie, iż korzysta on z tej rzeczy zgodnie z przysługującym mu prawem. Niewykonywanie prawa posiadania przez innych współwłaścicieli nie uprawnia do wniosku, że współwłaściciel posiadający przejmuje rzecz w samoistne posiadanie w zakresie ich uprawnień. Posiadanie właścicielskie całej rzeczy przez współwłaściciela wyłącznie dla siebie i z wolą odsunięcia od realizacji praw do tej rzeczy innych współwłaścicieli wymaga, aby współwłaściciel żądający zasiedzenia idealnego udziału innego współwłaściciela, udowodnił, że zmienił (rozszerzył) zakres swego posiadania ponad realizację uprawnienia przewidzianego w art. 206 k.c. i ją uzewnętrznił wobec współwłaściciela (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2016 r. sygn. akt I CSK 55/15, nie publ.). W cytowanym postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2017 r. sygn. akt III CSK 144/16, jako przykład wskazuje się dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, przy braku skutecznej reakcji prawnej współwłaścicieli.

Reasumując, dla prawidłowego rozliczenia podatku od nieruchomości objętych wspólną księgą wieczystą nr [...] ma przesądzenie który z współwłaścicieli jest samoistnym posiadaczem tych nieruchomości.

Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych dostępne są na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

3.5. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c j p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Rozpoznając sprawę ponownie SKO weźmie pod uwagę ocenę prawną przedstawioną powyżej wraz ze wskazówkami wyrażonymi w wyroku tut. Sądu z dnia I 25 sierpnia 2020r. SA/Gl 1140/19, a następnie odniesie te uwagi do rozpoznawanej sprawy, co znajdzie odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. SKO rozważy także, czy powołany przez Podatnika wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 224 lutego 2021r. SK 39/19 znajdzie w sprawie zastosowanie.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącego kwotę 701 zł, stanowiącą uiszczony wpis od skargi.