Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 855/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1,2,4,5a,5b
journal: Dz.U. 2022 poz 1967
law: Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (t. j.)
article: art. 79a, art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 25 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie dodatku dla gospodarstw domowych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza B. z dnia 19 grudnia 2022 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją administracyjną z dnia 19 grudnia 2022 r., nr [...], Burmistrz B. na podstawie:

- art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000),

- art. 24 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. 2022 r. poz. 1967), odmówił M. R., dalej również jako: "skarżąca", "strona", "wnioskodawczyni", przyznania dodatku dla gospodarstw domowych.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że strona w dniu 10 listopada 2022 r. złożyła wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych na adres O. [...]. Źródło ogrzewania wskazane we wniosku na adres O. zostało wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków w dniu 18 lutego 2022r., na podstawie deklaracji, którą modyfikowano dnia 31sierpnia 2022r. dopisując kolejny rodzaj paliwa (pellet drzewny). Deklaracja została złożona przez właściciela budynku niebędącego wnioskodawcą. W trakcie weryfikacji wniosku ustalono, iż na w/w adres, w dniu 10 października 2022r. został złożony już wniosek oraz dnia 05 grudnia 2022r. wypłacono dodatek dla gospodarstw domowych innej osobie zamieszkującej pod tym samym adresem. Pismem z dnia 05 grudnia 2022 r.

M. R. została wezwana do złożenia wyjaśnień mających na celu ustalenie czy lokal w którym zamieszkuje stanowi odrębne mieszkanie i czy przed 30 listopada 2022r. zostały podjęte działania w celu nadania odrębnego adresu dla lokalu.

Wnioskodawczyni zgłosiła się w dniu 7 grudnia 2022 r. i poinformowała, że nie będzie wszczynać postępowania w sprawie wyodrębnienia nowego adresu dla lokalu w którym zamieszkuje. W dniu 15 grudnia 2022 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni. Pracownik socjalny ustalił, iż M. R. faktycznie zamieszkuje w odrębnym lokalu, posiada podlicznik wody i prądu, reguluje opłaty za media, oraz korzysta z odrębnego źródła spalania paliw i źródła ciepła. Do wywiadu zostało załączone oświadczenie strony, że nie ma możliwości podjęcia działań do wyodrębnienia kolejnego lokalu z przyczyn rodzinnych i finansowych.

Organ uznał, że wnioskodawczyni przed 30 listopada 2022 r. nie rozpoczęła postępowania w sprawie nadania wyodrębnionemu lokalowi, w którym zamieszkuje odrębnego adresu, co stanowi przesłankę negatywną do przyznania kolejnego dodatku na ten sam adres.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. R.. W uzasadnieniu podniosła, że ustawa nie określa jednoznacznie obowiązku wyodrębnienia lokalowi osobnego adresu, a wskazuje procedury przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, który został pozytywnie zweryfikowany w jej sytuacji. Odwołująca wskazała, że pracownik socjalny ustalił, że strona zamieszkuje ze swoją rodziną w osobnym lokalu i posiada własne liczniki oraz reguluje opłaty za media.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 lipca 2023 r. [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775), art. 24 ust. 1, ust 5a i ust. 20, ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1967), art. 1 ust. 1 i 2, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium uznało, że bezspornym w sprawie jest, że dom w m. O. wskazany przez stronę we wniosku o dodatek dla gospodarstw domowych składa się z dwóch lokali mieszkalnych. Strona wraz z mężem i dziećmi zamieszkuje pod adresem. Zajmuje poddasze w którym znajdują się 3 pokoje, 2 łazienki, salon z aneksem kuchennym oraz garderoba. Strona posiada osobną bramę wjazdową oraz wejście do budynku. W lokalu znajduje się również źródło spalania paliw/źródło ciepła. Okoliczność ta została potwierdzona podczas przeprowadzonego w dniu 15 grudnia 2022 r. wywiadu środowiskowego. W ocenie organu II instancji spór sprowadza się do tego czy w przypadku, gdy odwołująca oświadcza, iż nie rozpoczęła procedury wyodrębnienia lokali i nie będzie jej podejmować w związku z czym odmowa przyznania dodatku dla gospodarstw domowych była zasadna.

Po wskazaniu na brzmienie przepisów art. 24 ust. 1, ust. 4, ust 5, ust.5a,b,c, ust.5 i ust. 20, ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw organ odwoławczy zwrócił uwagę na warunki, których zaistnienie, co do zasady, umożliwia przyznanie wnioskowanego dodatku.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 u.s.r.z.n.ź.c. dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w przypadku gdy głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest:

1) kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane pelletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy, albo

2) kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG, albo

3) kocioł olejowy

- zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodemizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576 i 1967), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Dalej organ wyjaśnił co należy rozumieć przez gospodarstwo domowe w myśl art. 24 ust. 2 u.s.r.z.n.ź.c., o którym mowa w ust. 1,

1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo

2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).

Organ II instancji stwierdził, że zasadą również jest, iż jeżeli pod jednym adresem zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe to przysługuje jeden dodatek węglowy, lecz dla wszystkich zamieszkujących pod tym adresem. Wypłacany jest temu wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy, a pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (art. 24 ust. 3 i 4 u.s.r.z.n.ź.c. ). Dalej art. 24 ust. 5a u.s.r.z.n.ź.c. wskazuje, że w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 4 i 5 do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1.

W ocenie organu odwoławczego należy rozważyć dwa zagadnienia, po pierwsze odrębność lokalu i po drugie brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania do dnia 30 listopada 2022 r. Istotne jest zatem to, że ustalenie odrębnego adresu musi być prawnie dopuszczalne, a wnioskodawca dąży do jego uzyskania, natomiast brak tego adresu jest jedynie stanem przejściowym. Wprowadzenie sformułowania "do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu" wskazuje, że konieczne jest, aby zostały rozpoczęte starania o ustalenie odrębnego adresu, które przed powyższą datą - bez winy wnioskodawcy - nie zakończyły się pozytywnie. Jeżeli bowiem żadne postępowanie nie zostało wszczęte, nie można zweryfikować wskazanej przesłanki. Tym samym, według Kolegium, wyjątek przewidziany w art. 24 ust. 5a ustawy będzie miał zastosowanie tylko wtedy, gdy ustanowiono odrębny lokal, czyli odrębną nieruchomość. Termin ten powinien być rozumiany jako odrębna własność samodzielnego lokalu. Determinujące znaczenie ma bowiem samodzielny byt takiego lokalu, w oderwaniu od budynku jako całości. Przepis w takim rozumieniu koreluje z ogólną zasadą, że dla jednego adresu przysługuje jeden dodatek i uzupełnia ją w ten sposób, aby niespełnienie wymagań formalnych przed terminem wskazanym w ustawie nie ograniczyło dostępu do wskazanego dodatku. Niedopuszczalna jest taka wykładnia, która pozwalałaby organowi na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, w celu ustalenia samodzielności lokalu. Zdaniem organu II instancji wydzielenie lokalu jako odrębnej nieruchomości jest niezbędne do ustanowienia dla danego lokalu prawa odrębnej własności i jego wpisu do księgi wieczystej. Nie jest możliwe nadanie odrębnego adresu lokalowi, który nie stanowi odrębnej nieruchomości tj. nie został wyodrębniony w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048, dalej jako: u.w.l.). Odrębność lokalu nie może zatem być rozumiana wyłącznie funkcjonalnie, gdyż nie pozostaje to w zgodzie z celami ustawy i zasadą przyznawania jednego dodatku węglowego dla jednego adresu.

Omawiany art. 24 ust. 5a ustawy, według Kolegium wskazującego poglądy prawne orzecznictwa sądowego, należy rozumieć w ten sposób, że proces zmierzający do nadania odrębnego adresu, dopuszczając uprawdopodobnienie braku możliwości ustalenia we wskazanym terminie odrębnego adresu w postaci złożenia w tym zakresie stosownego oświadczenia strony wnioskującej, powinien być na tyle zaawansowany, że jego ustanowienie nie wzbudza istotnych wątpliwości, jest zasadniczo formalnością, której nie można było dopełnić przed datą zakreśloną w ustawie. Wskazanie w ustawie daty, do której ustanowienie adresu "nie jest możliwe" determinuje takie rozumienie przepisu, że w ogóle ustanowienie odrębnego adresu dla danego lokalu jest możliwe - czyli musi to być odrębna nieruchomość.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ pozyskał informację podczas obligatoryjnie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w myśl art. 24 ust. 5b ustawy, iż w sprawie mamy przypadek uregulowany w art. 24 ust. 5a. tj. pod jednym adresem miejsca zamieszkania mieści się więcej niż jedno gospodarstwo domowe (tutaj Ostrowąsy 51). Przed dniem 30 listopada 2022 r., odwołująca się, jak również jej rodzina, nie podejmowała kroków zmierzających do wyodrębnienia lokali (ustalenia wywiadu z dnia 15 grudnia 2022 r.), a także podtrzymała swoje stanowisko w odwołaniu z dnia 27 grudnia 2022 r. twierdząc, że pod wskazanym we wniosku adresem prowadzi osobne gospodarstwa domowe.

Zatem organ ten uznał, że odwołująca się nie przedsiębrała żadnych starań w celu ustalenia odrębnego adresu dla każdego z ewentualnych gospodarstw domowych zarówno przed 30 listopada 2022 r., jak i po 30 listopada 2022 r. tym samym nie można przyjąć w przedmiotowej sprawie, że niemożność ustalenia adresu była jedynie ograniczona czasowo (do 30 listopada 2022 r.) i istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że nastąpi to po wskazanej w ustawie dacie, bo jeżeli strona nie podjęła żadnych czynności w celu ustalenie odrębnego lokalu (adresu), nie można zweryfikować warunku określonego w art. 24 ust. 5a ustawy, a to przesądza o odmowie przyznania dodatku dla gospodarstw domowych.

Na zakończenie organ II instancji stwierdził, że postępowanie o przyznanie dodatku węglowego jest postępowaniem wnioskowym, a na stronę nałożono szereg obowiązków (np. z art. 24 ust.5a). W przypadku, gdy strona nie podejmuje żadnej inicjatywny by uczynić zadość warunkom przyznania dodatku węglowego, to organy administracji nie mogą postąpić inaczej, niż odmówić wnioskowanego świadczenia.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosła M. R. powodując się na te same argumenty co w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:

Kontrola przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie odpowiadają wymogom prawa.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach. Stosownie do treści jej art. 24 ust. 1, dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest:

1) kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy, albo

2) kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG, albo

3) kocioł olejowy

- zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576 i 1967), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Art. 24 ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach stanowi natomiast, że przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się:

1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo

2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).

Zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Art. 24 ust. 5 ustawy stanowi zaś, że w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest przyznawany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania.

Na mocy art. 36 pkt 2 ustawy z dnia 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku (Dz.U. z 2022 r., poz. 2243), obowiązującej od dnia 4 listopada 2022 r., do ustawy o szczególnych rozwiązaniach, zostały dodane art. 24 ust. 5a – 5c. Zgodnie z art. 24 ust. 5a, w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 4 i 5 do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1. Art. 24 ust. 5b ww. ustawy stanowi natomiast, że w przypadku, o którym mowa w ust. 5a, gospodarstwu domowemu, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent przyznaje dodatek dla gospodarstw domowych w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ciepła wpisanego lub zgłoszonego do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1. Wreszcie, stosownie do art. 24 ust. 5c ustawy, w przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 5b, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu.

Z akt sprawy wynika, że na adres wskazany przez skarżącą w jej wniosku, został już przyznany dodatek dla gospodarstw domowych (5 grudnia 2022 r.). Ta okoliczność, jak i niepodjęcie przez skarżącą formalnych kroków w celu nadania zajmowanemu przez siebie lokalowi odrębnego numeru porządkowego do 30 listopada 2022 r., stały się przyczyną, w ocenie organu odwoławczego braku wystąpienia przesłanek do przyznania wnioskowanego dodatku.

W ocenie Sądu powyższe stanowisko należy jednak uznać za niezasadne. Z treści art. 24 ust. 5a ustawy o szczególnych rozwiązaniach, wprost nie wynika obowiązek, czy też konieczność podjęcia przez stronę wnioskującą o przyznanie przedmiotowego świadczenia, działań zmierzających do ustalenia odrębnego adresu dla prowadzonego przez stronę gospodarstwa domowego (por. wyrok WSA w Łodzi z 14 czerwca 2023 r., sygn. II SA/Łd 422/23, dostępny, podobnie jak pozostałe przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej również jako: "CBOSA"). W orzecznictwie dotyczącym analogicznie uregulowanej kwestii dodatku węglowego, aprobatę znajduje obecnie pogląd, że ustawodawca nie uzależnia udzielania wsparcia od złożenia wniosku o nadanie dodatkowego numeru porządkowego, a brak złożenia tego wniosku pozostaje bez wpływu na prawo do uzyskania dodatku. Organy z urzędu posiadają wiedzę, czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Należy zauważyć, że nr porządkowy budynku co do zasady nadawany jest z urzędu i należy do zadań własnych gminy wyjątkiem od tej zasady jest złożenie wniosku o nadanie nr porządkowego przez zainteresowanych. Nie mniej fakt, że ustalanie numerów porządkowych oraz zakładanie i prowadzenie ewidencji miejscowości, ulic i adresów należy do zadań gminy sprawia, że organy z urzędu posiadają wiedzę czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw.

Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca złożyła wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła w dniu 10 listopada 2022 r. Pismem z dnia 5 grudnia 2022 r., doręczonym w dniu następnym, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, Burmistrz wezwał stronę do wyjaśnień na podstawie art. 50 k.p.a. Ponadto w toku postępowania administracyjnego przeprowadzono wywiad środowiskowy podpisany przez stronę w dniu 15 grudnia 2022 r. Z ustaleń wywiadu wynika m.in., co nie jest objęte sporem, że dom w miejscowości O. nr [...], wskazany przez stronę we wniosku o dodatek dla gospodarstw domowych, składa się z dwóch lokali w których prowadzone są dwa odrębne gospodarstwa domowe. W budynku są dwa fizycznie wyodrębnione lokale z osobnym wejściem. Mieszkanie wnioskodawczyni, to całkowicie odrębny lokal, składa się z 3 pokoi, salonu z aneksem kuchennym, łazienki i garderoby. Zostały założone podliczniki na wodę i prąd. W lokalu tym znajduje się osobne źródło spalania.

Zbadania w niniejszej sprawie, pod względem legalności, wymaga odmowa przyznania skarżącej dodatku dla gospodarstw domowych przez orzekające organy z uwagi na to, że nie wykazała ona aby w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. podjęła czynności zmierzające do ustalenia odrębnego adresu dla jej gospodarstwa domowego i tym samym stwierdzenie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia w trybie art. 24 ust. 5a ustawy.

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że w opisywanej korespondencji organ nie sformułował w sposób jasny i zrozumiały dla strony wezwania do złożenia oświadczenia czy podjęła ona kroki w celu ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., ani terminu, w którym ma udzielić wyjaśnień. Owo pismo zawierało wezwanie do podania wyniku postępowania administracyjnego o nadanie odrębnego adresu, które w świetle daty wynikającej z art. 24 ust. 5a ustawy oraz mając na uwadze choćby terminy o których mowa w art. 35 § 3 k.p.a., nie mogło się zakończyć przed dniem 30 listopada 2023 r. Oceny Sądu nie zmienia podanie pod wezwaniem brzmienia omawianych przepisów drobnym drukiem poniżej podpisu złożonego w imieniu organu.

Ponadto treść wezwania wskazuje, że organ domagał się od strony w części informacji, które powinien znać z urzędu, skoro przyznał już pod wskazany adres dodatek węglowy, rozpatrując wniosek złożony dnia 10 października 2022 r. Tym samym w ocenie Sądu organ I instancji uniemożliwił skarżącej podjęcie jakichkolwiek rzeczywistych i skutecznych działań zmierzających do ustalenia "odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach". Innymi słowy rzecz ujmując organ, bez winy wnioskodawczyni, uniemożliwił ich "zainicjowanie" poprzez złożenie przez nią w tym zakresie stosownego oświadczenia. Powyższej oceny nie zmienia treść oświadczenia złożonego przez skarżącą 15 grudnia 2022 r. w wywiadzie środowiskowym, z którego wynika, że "nie ma możliwości podjęcia działań zmierzających do wyodrębnienia lokalu z uwagi na sprawy rodzinne i finansowe". Nie jest więc wiążące dla orzekających w niniejszej sprawie organów.

Organ powinien był wyjaśnić w nim lub w trybie art. 79a k.p.a., kwestię wezwania z dnia 5 grudnia 2022 r., odpowiedzi na wezwanie i pozyskania oświadczenia o jednoznacznej treści zgodnej z brzmieniem art. 24 ust. 5a ustawy, w sytuacji gdy skarżąca konsekwentnie prezentowała stanowisko wskazujące na odrębność funkcjonalną obu lokali znajdujących się pod wskazanym adresem.

W konsekwencji Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, że "odwołująca się nie poczyniła żadnych starań w celu ustalenia odrębnego adresu dla każdego z ewentualnych gospodarstw domowych zarówno przed 30 listopada 2022 r., jak i po 30 listopada 2022 r. tym samym nie można przyjąć w przedmiotowej sprawie, że niemożność ustalenia adresu była jedynie ograniczona czasowo (do 30 listopada 2022 r.) i istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że nastąpi to po wskazanej w ustawie dacie, bo jeżeli strona nie podjęła żadnych czynności w celu ustalenie odrębnego lokalu (adresu), nie można zweryfikować warunku określonego w art. 24 ust. 5a cyt. ustawy, a to przesądza o odmowie przyznania dodatku węglowego".

Zaprezentowana przez Kolegium wykładnia przepisu art. 24 ust.5a u.s.r.z.n.ź.c., pomija przebieg zdarzeń, w którym strona mogła i powinna była w odpowiedzi na jednoznacznie sformułowane wezwanie organu złożyć oświadczenie co do niemożności ustalenia do dnia 30 listopada 2022 r. "odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach". Wynik hipotetycznie rozważanego postępowania administracyjnego, z pominięciem literalnego brzmienia omawianego uregulowania, nie może być podstawą do odmowy przyznania dodatku węglowego w rozpoznawanej sprawie.

Sąd podziela poglądy prawne orzecznictwa sądowego, z których wynika, że wskazanie w ustawie daty, do której ustanowienie adresu "nie jest możliwe" determinuje takie rozumienie przepisu, iż w ogóle ustanowienie odrębnego adresu dla danego lokalu jest możliwe (por. np. wyrok WSA w Lublinie z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 157/23 oraz WSA w Bydgoszczy z dnia 8 sierpnia 2023 r., sygn. Akt II SA/Bd 407/23). W takim przypadku gospodarstwu domowemu, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent przyznaje dodatek dla gospodarstw domowych w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ciepła wpisanego lub zgłoszonego do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1 (art. 24 ust. 5b ustawy o dodatku dla gospodarstw domowych). Rozważając zastosowanie ww. przepisów organ winien też wziąć pod uwagę stanowisko orzecznictwa, kształtujące się co prawda na gruncie spraw o dodatek węglowy, ale z racji na analogiczność regulacji art. 2 ust. 3c i 3d u.d.w. i art. 24 ust. 5a i ustawy o dodatku dla gospodarstw domowych w pełni aktualne również w sprawie o dodatek dla gospodarstw domowych, że ustawodawca nie uzależnia udzielania wsparcia od złożenia wniosku o nadanie dodatkowego numeru porządkowego, a brak złożenia tego wniosku pozostaje bez wpływu na prawo do uzyskania dodatku węglowego (dla gospodarstw domowych). Organy z urzędu posiadają bowiem wiedzę, czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Numer porządkowy budynku co do zasady nadawany jest z urzędu i należy do zadań własnych gminy wyjątkiem od tej zasady jest złożenie wniosku o nadanie numeru porządkowego przez zainteresowanych.

Ponadto, należy odnotować, że zgodnie z poglądem prawnym Naczelnego Sadu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2920/16, dostępny, jak i wszystkie pozostałe orzeczenia, w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) lokal posiada cechę samodzielności, jeżeli funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. O tym, czy dany lokal może być uznany za samodzielny decyduje jego wydzielenie trwałymi ścianami, swobodny dostęp do niego właściciela czy mieszkańca oraz możliwość korzystania z niego bez wymogu korzystania z innych samodzielnych lokali, co oznacza przeznaczenie lokalu do wyłącznego użytku jego właściciela, mieszkańca. Wykładnia funkcjonalna w zakresie definicji odrębnego lokalu została powszechnie przyjęta w orzecznictwie sądów administracyjnych. Dlatego też błędne jest twierdzenie Kolegium, że "odrębność lokalu nie może być rozumiana wyłącznie funkcjonalnie, gdyż nie koreluje to z intencją ustawodawcy i zasadą przyznawania jednego dodatku węglowego na jeden adres". W tym miejscu wskazać należy również, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że nie jest konieczne podejmowanie jakichkolwiek formalnych kroków przez osobę wnioskująca o dodatek węglowy prowadzących do wyodrębnienia własności lokalu lub ustalenia odrębnego adresu lokalu, gdyż ustawodawca nie wprowadził takiego wymogu do ustawy o dodatku węglowym, a tym samym nie wprowadził wymogu udokumentowania przez wnioskodawcę faktu wszczęcia bądź zakończenia odpowiedniej procedury (np. poprzez przedłożenie zaświadczenia o samodzielności lokalu, wniosku o nadanie numeru porządkowego).

Sąd podziela także stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że spełnienie wskazanej przesłanki może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony, a następnie dokonanie oceny oświadczenia w kontekście zaistnienia warunków zastosowania art. 24 ust. 5a i 5b ustawy.

W ocenie Sądu należy zaakceptować stanowisko judykatury, że kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 210/23, wyrok WSA w Gliwicach z 31 maja 2023 r., II SA/Gl 474/23). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1213/23). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela powyżej zaprezentowane poglądy prawne.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania tak z urzędu jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu, również ww. przepisy zostały naruszone przez organ I instancji, jak i przez organ odwoławczy, który zaakceptował rozstrzygnięcie wydane przez organ I instancji. Uchybienia w prowadzonym postępowaniu dowodowym mogły mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczyły ustaleń będących podstawą rozstrzygnięcia wniosku skarżącej inicjującego postępowanie administracyjne.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wskazania co do dalszego postępowania wynikające z powyższych rozważań. Rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie wnioskowanego dodatku, jeśli nie wyjdą na jaw nowe okoliczności, powinno zatem nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 24 ust. 5a i ust. 5b ustawy. A zatem zadaniem organu będzie odebranie oświadczenia od skarżącej o braku możliwości ustalenia do dnia 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, co będzie w niniejszej sprawie wystarczające do rozpoznania jej wniosku w formie decyzji w myśl art. 24 ust. 5b o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw.