Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 130/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 83 ust. 1, art. 83 ust. 6 pkt 1, 3 i 4
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 84 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3, art. 7 ust. 1, art. 5 pkt 27
journal: Dz.U. 2005 nr 45 poz 435
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - tekst jedn.
article: art. 2a pkt 16a
journal: Dz.U. 2001 nr 99 poz 1079
law: Ustawa z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.
article: art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 6
journal: Dz.U. 2004 nr 121 poz 1266
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c , art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 listopada 2007 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wycięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. kwotę 5617 (pięć tysięcy sześćset siedemnaście) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6 lipca 2007 r. Wójt Gminy nałożył na A Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. karę pieniężną w wysokości 102 985,98 zł za usunięcie bez zezwolenia, ze stanowiącej jej własność nieruchomości nr ewid. [...] w Ł. , 49 sztuk drzew, w tym 46 brzóz brodawkowatych i 3 topól. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 88 ust. 1 pkt 2, ust. 2, art. 89 ust. 1, 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.), rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 października w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306 ze zm.), rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew i krzewów (Dz. U. z 2004 r. Nr 219, poz. 2229 ze zm.) oraz obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 12 października 2006r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2007 (M. P. z 2006r. Nr 73, poz. 733) W uzasadnieniu organ wskazał, iż usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta. Podczas wizji lokalnej przeprowadzonej przez pracowników Urzędu Gminy w dniu 7 maja 2007 r., ustalono, że na działce nr ewid. [...] w Ł. o pow. [...] ha dokonano bez zezwolenia rozległej wycinki drzew, głównie brzóz brodawkowatych. Karpiny wyciętych drzew oraz ich kłody były na miejscu wycinki, dokonano obmiaru na wysokości 130 cm od ziemi 49 najgrubszych wyciętych drzew w wieku powyżej 5 lat, tj.

- 46 brzóz brodawkowatych o obwodach pni mierzonych na wysokości 130 cm od ziemi w cm.: 19, 16, 20, 25, 16, 15, 21, 20, 21, 22.5 , 18, 25, 17,5 , 18, 16, 18, 25, 16, 22, 20, 19, 19,20, 26, 19,24,23, 26, 21, 19, 16, 22, 26, 22, 20, 23, 27, 16, 24, 20, 21, 29, 31, 24, 18, 22

- 3 topól o obwodach mierzonych na wysokości 130 cm od ziemi w cm. : 21, 32, 30.

Organ ustalił nadto, iż od strony drogi powiatowej w Ł. - pozostawiono wzdłuż całej drogi (przy dz. nr ewid. [...] w Ł.) pas złożony głównie z brzóz o szerokości około 100 m – 90 m., ponadto pozostawiono w centralnej części działki [...] - zadrzewioną enklawę, złożoną głównie z brzóz, na całej powierzchni działki pozostawiono świerki pospolite - młode drzewka. Wycinka była bardzo rozległa, obejmowała z wyłączeniem w/w miejsc zadrzewionych, prawie całą powierzchnię nieruchomości [...], znaczna większość wyciętych brzóz była w wieku do 5 lat, z wyłączeniem drzew pomierzonych podczas wizji lokalnej. M. K. - członek Zarządu Spółki obecny podczas wizji lokalnej wyjaśnił, że wycinka nastąpiła na przełomie marca i kwietnia, trwała około 10 dni; dokonana była na polecenie właściciela terenu i miała na celu przygotowanie terenu pod uprawę rolną, teren ten zgodnie z ewidencja gruntów stanowi rolę i był użytkowany rolniczo do 2000 r. przez Sp. z o.o. A i okolicznych rolników. Organ wyjaśnił, że stosownie do art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody wójt wymierza administracyjna karę pieniężną za usuwanie drzew bez wymaganego zezwolenia, a jej wyliczenia dokonano zgodnie z art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w wysokości trzykrotnej opłaty.

A Spółka z o.o. z siedzibą w Ł. wniosła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc zarzuty obrazy przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 7 i art.77, art. 107 § 3 k.p.a. bowiem wydając zaskarżoną decyzję organ zaniedbał obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a ustalenie, iż wiek wyciętych drzew przekracza 5 lat wymagało wiadomości specjalnych. Nadto skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego art. 88 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wskazując, iż jedynie usunięcie drzew lub krzewów, zaliczanych do terenów zieleni lub zadrzewień skutkować może nałożeniem kary. Usunięte drzewa nie rosły na terenach zielonych ani zadrzewień, bowiem nie były to pojedyńcze drzewa, które wraz z gruntami ornymi, na których występowały spełniały funkcje ochronne czy społeczno-kulturowe. Skarżąca wskazała, iż usunięcie drzew nie wymagało zezwolenia, bowiem zgodnie z art. 83 ust. 6 pkt. 4 cyt. ustawy, przepisów art. 83 ust. 1 i ust. 2 nie stosuje się do drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 5 lat i złożyła wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu dendrologii na okoliczność ustalenia wieku usuniętych drzew. W pismach z dnia 6 września 2007 r. i 15 listopada 2007 r. skarżąca złożyła nadto wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka E. H. na okoliczność użytkowania gruntów rolnych po 2000 r. oraz przesłuchania strony na okoliczność okresu użytkowania gruntów rolnych. Skarżąca stwierdziła, iż złożone oświadczenie, że teren, z którego wycięto drzewa był użytkowany rolniczo przez Spółkę do 2000 r., nie przesądza daty zakończenia jego rolniczego użytkowania, bowiem teren ten był użytkowany nie tylko przez spółkę, ale i okolicznych rolników. W piśmie z dnia 29 sierpnia 2007 r. skarżąca wskazała, iż nieruchomość, z której usunięto drzewa ma charakter nieruchomości rolnej, w związku z czym nie jest dopuszczalne nałożenie kary pieniężnej za wycięcie drzew na takim terenie i powołała się na przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 121 z 2004 r. poz. 1266 ze zm.). Nadto skarżąca stwierdziła, iż w sytuacji gdy na nieruchomości rolnej rosną drzewa, należy kwalifikować to jako uprawę rolną - plantację lub jako las, co wyłącza obowiązek uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew.

Decyzją z dnia 27 listopada 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 88 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, zgodnie z którym wójt wymierza karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Organ ten wskazał, iż cytowany przepis ma na celu ochronę elementów przyrody jakimi są drzewa lub krzewy, przez wprowadzenie surowych sankcji wobec osób, które dopuszczają się ich zniszczenia lub usunięcia. Organ ustalił, iż w rozpatrywanej sprawie faktem bezspornym jest, iż 49 drzew z nieruchomości nr ewid. [...] w Ł. stanowiącej własność skarżącego zostało usuniętych bez wymaganego przepisami prawa zezwolenia. Z protokołu z wizji lokalnej z 7 maja 2007 r. wynika, iż uczestniczące w niej osoby nie kwestionowały ustaleń poczynionych w zakresie dotyczącym miejsca, rodzaju, pomiarów i liczby wyciętych drzew i nie wnosiły żadnych zastrzeżeń co do wieku wyciętych drzew. Protokół ten spełnia kryteria wynikające z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219 poz. 2229). Organ odwoławczy wskazał, iż w toku czynności podjętych w trybie art. 136 k.p.a. organ I instancji wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziła konieczność wykonania ekspertyzy i skorzystania z opinii biegłego z zakresu dendrologii, ocena pospolitych drzew gatunków rodzimych nie wymagała tak specjalistycznej wiedzy, a wiek, gatunek i ilość wyciętych drzew nie budziły żadnych wątpliwości. Wykształcenie, wiedza z zakresu rolnictwa oraz z zakresu biologii drzew, wieloletnie doświadczenie zawodowe i praktyka zawodowa w realizacji zagadnień wynikających z ustawy o ochronie przyrody przedstawicieli organu I instancji dokonujących oględzin w niniejszej sprawie, w ocenie Kolegium nie budzą wątpliwości co do ich kompetencji i fachowości. Usunięte drzewa o obwodach powyżej 15 cm były starsze niż 5 lat, a dokonując powyższych ustaleń organ I instancji korzystał z powszechnie uznanych i stosowanych w dendrometrii metod obliczania wieku drzew, tj. na podstawie słojów-przyrostów rocznych, wzorów matematycznych do szacowania wieku drzew a przede wszystkim tabel do określenia wieku drzew na podstawie pierśnicy i obwodów opracowanych przez prof. Dr L. M. Nadto organ odwoławczy wskazał na stanowisko organu I instancji, iż drzewa stanowiły element zadrzewienia, każde drzewo spełnia bowiem cele produkcyjne i ochronne. Organ odwoławczy uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a., wskazując, iż organ I instancji szczegółowo rozpatrzył materiał dowodowy a przeprowadzona wizja lokalna pozwoliła na ustalenie faktycznej ilości wyciętego bez zezwolenia drzewostanu w wieku powyżej 5 lat, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k. p. a. Nadto organ II instancji wskazał, iż w świetle ustaleń i wyników przeprowadzonej wizji lokalnej, podczas której był obecny członek Zarządu Spółki M. K., wniosek o dopuszczenie dowodu z przesłuchania strony nie zasługuje na uwzględnienie, a fakt, iż teren z którego wycięto drzewa użytkowany był nie tylko przez Spółkę lecz również przez okolicznych rolników, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem spółka jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości.

A Spółka z o.o. z siedzibą w Ł. wniosła skargę na powyższą decyzję, podnosząc zarzut obrazy przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7, art. 77 i 78 k.p.a., poprzez odmowę dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów z opinii biegłego, zeznań świadka E. H. oraz przesłuchania w charakterze strony Z. K. Skarżąca wskazała, iż organy I i II instancji zaniechały wykonania obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w celu ustalenia istnienia przesłanek warunkujących prawidłowe zastosowanie prawa materialnego, w tym dopuszczenia dowodów na okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a mogące przemawiać na korzyść skarżącej. Skarżąca zarzuciła, iż ustalenie wieku usuniętych drzew wymaga wiadomości specjalnych, przekracza bowiem zakres wiadomości i doświadczenia życiowego osób mających wykształcenie ogólne i nie jest możliwe bez posiadania wiedzy w dziedzinie dendrologii, a stanowisko organu odwoławczego prowadzi do sytuacji, w której strona, sama nie posiadając wiedzy specjalistycznej, nie ma rzeczywistej możliwości kontrolowania ustaleń poczynionych przez organ. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wskazania przyczyn, z powodu których odmówił dopuszczenia dowodu z przesłuchania E. H. Skarżąca wskazała, iż w niniejszej sprawie zastosowanie winna mieć norma art. 83 ust. 6 pkt. 4 ustawy, zgodnie z którą art. 83 ust. 1 i ust. 2 nie stosuje się do drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 5 lat. Skarżąca zarzuciła organom dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, iż wiek usuniętych drzew przekraczał 5 lat, a skarżąca nie kwestionowała ustaleń odnośnie wieku wyciętych drzew, poczynionych w trakcie wizji lokalnej w dniu 7 maja 2007 r., podczas gdy z treści protokołu wynika, iż spółka podjęła działania w sprawie wycinki w przekonaniu, że na usunięcie tego zadrzewienia nie jest wymagane zezwolenie, ponieważ nie przekraczało ono wieku 5 lat. Ponadto skarżąca zarzuciła organom administracji naruszenie prawa materialnego - art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż wójt wymierzyć może administracyjną karę pieniężną za usunięcie dowolnego drzewa (lub krzewu), w tym nie stanowiącego części terenów zieleni lub zadrzewień, podczas gdy, zdaniem skarżącej, z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy, tylko usunięcie drzewa (lub krzewu) zaliczanego do "terenów zieleni" bądź "zadrzewień" w rozumieniu przywołanej ustawy, daje podstawy do nałożenia kary pieniężnej. Prawidłowa wykładnia art. 88 ust. 1 ustawy winna uwzględniać, iż przepis ten umieszczony został w Rozdziale 4 zatytułowanym "Ochrona terenów zieleni i zadrzewień", z systematyki aktu prawnego wynika, że ochroną objęte są wyłącznie tereny zieleni oraz zadrzewień, nie zaś jakiekolwiek drzewa i jakiekolwiek tereny, w tym grunty rolne, jak w przedmiotowej sprawie. Skarżąca stwierdziła, iż drzewa usunięto z terenu, który nie stanowił terenu zieleni w rozumieniu art. 5 pkt 21) ustawy, położonego w granicach wsi o zwartej zabudowie lub miast, nie stanowiły one także zadrzewienia, jakim w rozumieniu art. 5 pkt. 27) ustawy są drzewa i krzewy w granicach pasa drogowego, pojedyncze drzewa lub krzewy albo ich skupiska nie będące lasem w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2000 r. Nr 56, poz. 679, ze zm.), wraz z terenem, na którym występują, i pozostałymi składnikami szaty roślinnej tego terenu, spełniające cele ochronne, produkcyjne lub społeczno-kulturowe. Skarżąca stwierdziła, iż celem kar za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia jest przeciwdziałanie niepożądanym zamianom w środowisku, a w przypadku usuwania drzew posadzonych na gruntach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele upraw rolnych nie może być mowy o takim negatywnym oddziaływaniu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Na rozprawie w dniu 7 maja 2008 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, iż skarżąca na innych terenach ma uprawy drzew, które są wycinane z przeznaczeniem na drewno opałowe. Stwierdził on, iż w przypadku uprawy drzew w celu uzyskania drewna opałowego, teren taki należy kwalifikować jako las lub plantację i nie stanowi on zadrzewienia z uwagi na produkcyjny cel w rozumieniu art. 5 pkt 27 ustawy. Pełnomocnik skarżącej wskazał, iż teren, z którego dokonano wycinki nie był objęty planem urządzania lasu. Nadto oświadczył on, iż wycięte drzewa były samosiejkami, a fakt ten nie obala intencji strony pozostawienia ich w celu wycięcia na cele opałowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Podstawę wymierzenia kary za usunięcie drzew bez zezwolenia stanowią przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. nr 92 poz. 880 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Przepis art. 83 ust. 1 ustawy stanowi, iż usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Z art. 83 ust. 6 pkt 4 ustawy wynika, iż przepisu ust. 1 nie stosuje się do drzew, których wiek nie przekracza 5 lat. Ustalenie wieku wyciętych drzew jest zatem istotną przesłanką wymierzenia kary za ich wycięcie bez zezwolenia.

Organ odwoławczy dokonując ustalenia, iż wiek drzew przekraczał pięć lat naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z art. 7, 77 i 80 k.p.a. wynika, iż organ administracji winien podjąć wszelkie kroki w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz dokonać oceny udowodnienia danej okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Skarżąca od początku postępowania kwestionowała stanowisko, iż wiek drzew, za których wycięcie wymierzono karę przekraczał pięć lat. Stwierdzenie organu, iż strona nie kwestionowała ustaleń protokółu odnośnie wieku drzew są wadliwe. Z treści tego protokołu wynika bowiem, iż strona w trakcie jego sporządzania wskazywała, iż wiek drzew nie przekracza 5 lat. (dowód : protokół k. 3 akt organu I instancji) Skarżąca w toku postępowania odwoławczego wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego dendrologa w celu udowodnienia okoliczności, iż wiek drzew nie przekraczał 5 lat oraz dowodu z zeznań świadka i zeznań strony na okoliczność okresu rolniczego wykorzystywania gruntów, pośrednio wykazującego wiek wyciętych drzew. Organ odwoławczy zaniechał przeprowadzenia tych dowodów. Organ ten wskazał, iż organ I instancji obliczając wiek drzew korzystał z powszechnie uznanych i stosowanych w dendrometrii metod obliczania wieku drzew, tj. na podstawie słojów-przyrostów rocznych, wzorów matematycznych do szacowania wieku drzew a przede wszystkim do określenia wieku drzew na podstawie pierśnicy i obwodów opracowanych przez prof. L. M. Ze sporządzonego protokołu z wizji lokalnej wynika, iż organ nie ustalił ilości słojów - przyrostów rocznych poszczególnych wymienionych w protokole drzew, a jedynie ich obwody. Na znajdującym się w aktach zdjęciu widoczne są słoje tylko jednego drzewa w liczbie 6. Organ I instancji nie mógł zatem zastosować do obliczania wieku drzew metody obliczania wieku na podstawie słojów-przyrostów rocznych. O ile metoda ta była stosowania przez pracowników organu na miejscu wycinki, brak jest możliwości jakiejkolwiek weryfikacji poprawności takiej oceny, z uwagi na brak w protokole informacji o ilości słojów. Organ nie przedstawił metody wzorów matematycznych do szacowania wieku drzew, na którą się powołuje. Nie została także przedstawiona i wyjaśniona metoda określenia wieku drzew na podstawie pierśnicy i obwodów, która mogła znaleźć w sprawie zastosowanie wobec dysponowania informacjami o obwodach pni poszczególnych drzew. Metoda ta nie jest powszechnie znana, brak jest informacji, w jaki sposób obwód drzew wyciętych gatunków - brzóz brodawkowatych i topoli określa ich wiek, oraz jaka jest precyzyjność tej metody. Z art. 84 § 1 k.p.a. wynika, iż w sytuacji gdy w sprawie są wymagane wiadomości specjalne, organ administracji może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii. Rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiadomości specjalnych wtedy, gdy przy jej rozpoznaniu wyłoni się zagadnienie mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, którego wyjaśnienie przekracza zakres wiadomości i doświadczenia życiowego osób mających wykształcenie ogólne i nie jest możliwe bez posiadania wiadomości specjalnych w określonej dziedzinie nauki, z którą wiąże się rozpatrywane zagadnienie (vide: E. Wengerek "Komentarz do k.p.c." 1989, s. 458). Ustalenie wieku drzew na podstawie ich obwodu wymaga wiedzy specjalnej. Podnoszony przez organ odwoławczy fakt, iż pracownicy organu sporządzający protokół dysponowali taką wiedzą, nie mógł stanowić podstawy do oddalenia wniosku strony o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Organ odwoławczy ma obowiązek rozpatrzeć sprawę ponownie i dokonać oceny podniesionych przez stronę zarzutów. Organ ten nie wskazał, na jakiej podstawie uznał ustalenia organu I instancji, iż wiek drzew przekraczał 5 lat za prawidłowe. Organ ten nie miał możliwości weryfikacji takiej oceny, z uwagi na brak przedstawienia szczegółowego sposobu obliczenia wieku poszczególnych drzew, nie wykazał również by sam dysponował wiedzą w tym zakresie. W przypadku konieczności uzyskania wiadomości specjalnych opinia sporządzana przez biegłego zawierać winna wyjaśnienie okoliczności podlegających ustaleniu i uzasadnienie przyjętego sposobu rozumowania, podlega ona bowiem ocenie organu odnośnie prawidłowości jej sporządzenia. Niedopuszczalne jest oparcie się na ustaleniach poczynionych przez pracowników organu administracji wydającego decyzję z powołaniem na ich fachowe kompetencje w określonej dziedzinie, bez możliwości weryfikacji prawidłowości wyciągniętych przez nich wniosków. W sytuacji, gdy strona kwestionowała dokonane w taki sposób ustalenia, organ II instancji miał obowiązek przedstawić jej zastosowaną metodę obliczenia wieku drzew oraz źródło informacji na temat tej metody i umożliwić ustosunkowanie się do niej. Natomiast w sytuacji dalszego kwestionowania przez stronę ustaleń wymagających wiedzy specjalnej i podnoszenia zarzutów w tym zakresie, organ winien uwzględnić wniosek strony o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Podkreślić należy, iż w niniejszej sprawie organ administracji stosuje przepis prawa mający charakter represyjny. Na stronę ma być nałożona sankcja administracyjna w postaci kary pieniężnej w znacznej wysokości. Stronie, wobec której sankcja ta jest stosowana, należy zapewnić prawo do obrony i możliwość udowodnienia wskazywanych przez nią okoliczności, mających z punktu widzenia nałożenia kary zasadnicze znaczenie. Strona, która sama nie posiada wiedzy specjalistycznej, ma prawo do żądania weryfikacji ustaleń organu wymagających wiadomości specjalnych przez niezależnego biegłego, a waloru takiej opinii nie będzie miała sporządzona na jej indywidualne zlecenie opinia prywatna.

Nadto wskazać należy, iż organ odwoławczy nie ustosunkował się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, dotyczących braku podstaw do wymierzenia opłaty z uwagi na istnienie przesłanek z art. 83 ust. 6 pkt 1 i 3 ustawy. Skarżąca wskazywała, iż teren, na którym rosły usunięte drzewa należało zakwalifikować jako las lub plantację drzew, co zgodnie z cytowanym przepisem wyłączało obowiązek uzyskania zezwolenia na usuniecie drzew.

Z okoliczności sprawy wynika, iż zarzut, że drzewa usunięto z terenu lasu nie zasługuje na uwzględnienie. Pojęcie lasu zdefiniowane jest w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz. U. Nr 45 z 2005 r. poz. 435 ze zm.) Lasem zgodnie z art. 3 jest grunt:

1) o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony:

a) przeznaczony do produkcji leśnej lub

b) stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo

c) wpisany do rejestru zabytków;

2) związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne.

Teren nieruchomości skarżącej nie spełnia tych przesłanek, w szczególności nie stanowi on gruntu przeznaczonego do produkcji leśnej w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. tej ustawy. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o lasach, teren lasu, niezależnie od formy własności, objęty jest planem urządzenia lasu. W sprawie bezspornym było, iż nieruchomość skarżącego zakwalifikowana jest w ewidencji gruntów jako grunt rolny – grunt orny i nie jest objęta planem urządzenia lasu.

Organ administracji nie dokonał ustaleń umożliwiających ocenę, czy teren nieruchomości stanowi plantację drzew. Użytki rolne – grunty orne mogą być co do zasady zajęte pod plantacje drzew (Załącznik Nr 6 ust. 1 pkt 1 lit a, b rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38 poz. 454). Plantacją drzew jest specjalna uprawa, w której sadzi się sadzonki drzew w celu uzyskania surowca drzewnego lub drzew do sprzedaży. Na plantacji stwarza się uprawianym drzewom optymalne warunki rozwoju, przez zapewnienie właściwych warunków glebowych, przestrzeni życiowej i stosowanie intensywnych zabiegów pielęgnacyjnych. Plantacja, w przeciwieństwie do lasu, który pełni funkcje produkcyjne, ochronne i społeczne i odznacza się trwałością, ma charakter jednofunkcyjny, nastawiony na jak największą produkcję i krótkotrwałe użytkowanie. Pełnomocnik skarżącej oświadczył na rozprawie, iż usunięte drzewa były samosiejkami. Okoliczność ta przeczy tezie strony, iż prowadziła ona plantację drzew, niemniej organ wobec podniesionego przez stronę zarzutu, winien był dokonać szczegółowych ustaleń i oceny w tym zakresie.

Sąd uznał za niezasadny podniesiony w skardze zarzut braku podstaw do wymierzenia kary z uwagi na fakt, iż usunięte drzewa nie stanowiły elementu zadrzewienia w rozumieniu art. 5 pkt 27 ustawy.

Zgodnie z art. 5 pkt 27 ustawy zadrzewienie to drzewa i krzewy w granicach pasa drogowego, pojedyncze drzewa lub krzewy albo ich skupiska niebędące lasem w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2000 r. Nr 56, poz. 679, ze zm.), wraz z terenem, na którym występują, i pozostałymi składnikami szaty roślinnej tego terenu, spełniające cele ochronne, produkcyjne lub społeczno-kulturowe. Skupisko drzew niebędące lasem wraz z terenem, na którym występuje i pozostałymi składnikami szaty roślinnej tego terenu, spełniające cele ochronne, produkcyjne lub społeczno-kulturowe stanowi zadrzewienie. Wycięte drzewa, nie będące lasem, rosnące w skupisku wraz terenem, na którym występowały stanowiły zadrzewienie. Drzewa te spełniały funkcję produkcyjną, mogły być bowiem wykorzystane przez człowieka w różny sposób, w działalności mającej na celu wytworzenie określonych dóbr materialnych, w tym przeznaczone m. in. na materiał opałowy. Podkreślić należy, iż cele produkcyjne spełniają wszelkie drzewa, które mogą być wykorzystane w działalności wytwórczej, a nie wyłącznie drzewa posadzone w lesie lub na plantacji. Odmienna interpretacja prowadziłaby bowiem do sytuacji, w której drzewa stanowiące element zadrzewienia w rozumieniu art. 5 pkt 27 ustawy z uwagi na spełnianie przez nie celu produkcyjnego, nie byłyby objęte ochroną ustawy z uwagi na przewidziane w art. 83 ust. 6 pkt. 1 i 3 ustawy wyłączenie z obowiązku uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew w lasach i na plantacji. Fakt, iż drzewa te, zgodnie z twierdzeniami pełnomocnika strony, były samosiejkami, nie wyklucza uznania, iż spełniały one cel produkcyjny. Pozostawienie przez właściciela na gruncie rolnym samosiejek drzew, zaniechanie uprawy i umożliwienie wzrostu drzew przez okres kilku lat prowadzi do powstania zadrzewienia spełniającego cele produkcyjne, a jak wskazał pełnomocnik strony, intencją strony było pozostawienie drzew w celu ich wycięcia na cele opałowe. Wycięte drzewa stanowiły zatem element zadrzewienia w rozumieniu art. 5 pkt 27 ustawy. Brak jest zatem podstaw do uznania, iż przepis art. 88 ust. 1 ustawy nie znajduje do nich zastosowania.

Zarzut skarżącej dotyczącego błędnej interpretacji przepisów Rozdziału 4 ustawy "Ochrona terenów zieleni i zadrzewień" przez pominięcie argumentacji wynikającej z systematyki aktu prawnego nie jest uzasadniony. Zdaniem Sądu, ochroną na podstawie ustawy objęte są wszystkie drzewa, które z istoty swej jako roślinne elementy przyrody spełniają cele ochronne, produkcyjne lub społeczno-kulturowe. Posłużenie się przez ustawodawcę pojęciem "zadrzewienia" nie miało na celu ograniczenia ochrony drzew do drzew rosnących na określonym szczególnym terenie, lecz objęcie tą ochroną także innych składników szaty roślinnej, znajdującej się na terenie, na którym rośnie drzewo. Użyte przez ustawodawcę pojęcia zarówno terenów zieleni jak i zadrzewień obejmują bowiem określony teren pokryty roślinnością, przy czym w przypadku zadrzewienia jest to teren, na którym rośnie drzewo i inne składniki szaty roślinnej. Ustawodawca w Rozdziale 4 ustawy poddaje ochronie i posługuje się zarówno pojęciem terenów zieleni i zadrzewień, jak i drzew i krzewów. Art. 88. ust. 1 ustawy stanowi, iż wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za:

1) zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności;

2) usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia;

3) zniszczenie spowodowane niewłaściwą pielęgnacją terenów zieleni, zadrzewień, drzew lub krzewów.

W art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy jest mowa o wymierzeniu kary administracyjnej za zniszczenia spowodowane niewłaściwą pielęgnacją terenów zieleni, zadrzewień, drzew lub krzewów. Punkt 2 tego przepisu dotyczy natomiast usuwania drzew bez wymaganego zezwolenia. Z art. 83 ust. 1 ustawy, stanowiącego, iż usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia, wynika iż intencją ustawodawcy było objęcie ochroną wszelkich drzew, za wyjątkiem przypadków wskazanych w art. 83 ust. 6 ustawy. Wskazać należy, iż ustawa z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. Nr 99 z 2001 r. poz. 1079 ze zm.) przewidywała w Rozdziale 5a zatytułowanym "Ochrona walorów krajobrazowych, terenów zieleni, drzew i krzewów" w art. 47 e ochronę wszelkich drzew i krzewów, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 47 ł tej ustawy. Zdaniem Sądu brak jest podstaw do formułowania tezy, iż ochrona ta, na gruncie aktualnie obowiązującej ustawy została ograniczona i zawężona do drzew rosnących na szczególnych terenach.

Podnoszony przez skarżącą fakt, iż grunt, na którym rosły wycięte drzewa ma charakter rolny nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a w interesie właściciela nieruchomości leżało wycięcie drzew do czasu przekroczenia przez nie wieku 5 lat, co zwalniało go z obowiązku uzyskania zezwolenia. Zaznaczyć należy, iż poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody w art. 2 a pkt 16 a pojęciem zadrzewień obejmowała drzewa usytuowane na terenach użytkowanych rolniczo. Nadto, z ustawy z dnia 3 lutego1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 121 z 2004 r. poz. 1266 ze zm.) wynika, iż sam fakt na gruncie rolnym rosną drzewa, nie pozostaje w sprzeczności z celami tej ustawy. Grunty rolne mogą być zalesiane jak i przeznaczane pod plantacje drzew. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy ochrona gruntów rolnych polega na ograniczaniu przeznaczania ich na cele nierolnicze lub nieleśne, a z art. 11 ust. 6 wynika, iż użytkowanie gruntów rolnych na cele leśne nie wymaga decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej. Z rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz. U. Nr 38 poz. 454) wynika natomiast, iż grunty rolne mogą być zajmowane pod uprawę drzew - grunty rolne – określone w ewidencji jako użytki rolne – grunty orne to m. in. grunty nadające się do uprawy mechanicznej mającej na celu produkcję ziemiopłodów rolniczych lub ogrodniczych, ale zajęte pod plantacje drzew. (Załącznik Nr 6 ust. 1 pkt 1 lit a, b)

Organ administracji dopuścił się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów prawa procesowego art. 7, 77, 78 i 80 k.p.a. przez niedostateczne niewyjaśnienie okoliczności sprawy, dokonanie ustaleń bez właściwej oceny materiału dowodowego i pominięcie wniosków dowodowych dotyczących okoliczności istotnych dla rozpatrzenia sprawy, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji winien uwzględnić wskazania Sądu oraz dokonaną w wyroku ocenę prawną. Uchyleniu podlegała jedynie decyzja organu odwoławczego. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., sprawa jest ponownie rozpoznawana przez organ I instancji w sytuacji, gdy rozstrzygniecie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę winien rozpatrzyć wszelkie podniesione w odwołaniu zarzuty oraz przedstawić metodę określenia wieku drzew na podstawie pierśnicy i obwodów opracowanych przez prof. L. M. O ile istnieje zasada, iż drzewa wyciętych gatunków o obwodach powyżej 15 cm. są starsze niż 5 lat organ winien wskazać źródło takich ustaleń specjalnych. W związku z faktem, iż obwód drzew nie był przez stronę kwestionowany, takie ustalenie oparte na wiarygodnym materiale źródłowym może wyłączyć konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Podkreślić jednak należy, iż w przypadku kwestionowania przez stronę takiej metody, należy dać jej prawo do weryfikacji ustaleń odnośnie wieku drzew przez osobę mającą wiedzę specjalistyczną w tej dziedzinie, jak i dopuścić zawnioskowane przez nią dowody z zeznań świadka i strony, na okoliczności związane z data zaprzestania rolniczego korzystania z przedmiotowych gruntów. W takim przypadku, organ odwoławczy winien z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

.

Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Brak jest bowiem aksjologicznych podstaw do wykonania wadliwej i uchylonej decyzji wymierzającej stronie karę pieniężną

Na podstawie art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd, w związku z uwzględnieniem skargi, uwzględnił wniosek skarżącej o zwrot kosztów postępowania i zasądził na jej rzecz od organu tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania kwotę 5 617 zł w tym kwotę 2 000 zł tytułem wpisu sądowego, kwotę 3 600 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika i kwotę 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.