Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 474/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1  pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2024 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 12 lutego 2024 r., nr SKO.NP/4115/20/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie w decyzji z 12 lutego 2024 r., nr SKO.NP/4115/20/2024 utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z 1 grudnia 2023 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W podstawie prawnej decyzji wskazano m.in. art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, dalej też jako u.ś.r.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz.775).

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W ww. decyzji z 1 grudnia 2023 r. wskazano, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W odwołaniu od powyższej decyzji profesjonalny pełnomocnik B. T. zarzucił organowi I instancji: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i pominięcie okoliczności, że w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.10.2014r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co determinuje naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP; 2) naruszenie przepisów art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych polegające na pominięciu celów tej ustawy i przyjęciu, że pobieranie zasiłku dla opiekuna stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego; 3) niezastosowanie art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych i przez to nieuwzględnienie, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna osoba ma prawo wyboru jednego ze świadczeń.

Uzasadniając opisane na wstępie rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że B. T. działając przez pełnomocnika wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką K. T. ur. 01.01.1952 r., legitymującą się orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Tarnowie z dnia 21 kwietnia 2023 r. nr MZO.411.561.2023 zaliczającym K. T. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe ze stwierdzeniem, że nie da się upalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 12 grudnia 2011 r. Do wniosku dołączone zostało m.in. oświadczenie pełnomocnika wnioskodawczyni z dnia 30 października 2023 r., zgodnie z którym z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, skarżąca rezygnuje z przysługującego jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W odwołaniu pełnomocnik wyjaśnił, że oczywistym jest, iż w oświadczeniu tym omyłkowo wskazano specjalny zasiłek opiekuńczy zamiast zasiłku dla opiekuna. Zdaniem pełnomocnika oczywistym jest, że wnioskodawczyni może zrezygnować tylko z tego świadczenia, które jej przysługuje.

Organ administracyjny ustalił, że Prezydent Miasta Tarnowa decyzją z dnia 5 czerwca 2023 r. przyznał B. T. zasiłek dla opiekuna na okres od 1 maja 2023 r. do bezterminowo. W oświadczeniu z 1 grudnia 2023 r. B. T. wskazała, że od grudnia 2011 r. zaczęła pobierać świadczenie opiekuńcze w związku z opieką nad matką. Wcześniej nie pracowała zawodowo. Ze świadectwa pracy z dnia 30 sierpnia 2013 r, wynika, że B. T. była zatrudniona w okresie od 10 lipca 2013 r. do 30 sierpnia 2013 r. w wymiarze 1/2 etatu na stanowisku sprzedawcy.

Z przeprowadzonego w dniu 16 listopada 2023 r. wywiadu środowiskowego wynika, że B. T. mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją matką K. T. Nie deklaruje podejmowania prac dorywczych ani żadnej pomocy od rodziny. Oświadczyła, że sprawuje opiekę nad matką poprzez wykonywanie takich czynności jak robienie zakupów, pomaganie w utrzymaniu higieny osobistej, pomaganie w załatwianiu spraw medycznych - umawianie wizyt lekarskich i zgłaszania na wizyty, wykupowanie recept, umawianie teleporad, podawanie lekarstw, sprawdzanie ciśnienia, mierzenie cukru, gotowanie i podawanie ciepłych posiłków, sprzątanie mieszkania, pranie i udzielanie pomocy w ubieraniu, udzielanie pomocy w wychodzeniu na spacery. Wskazała, że niepełnosprawna pozostaje w leczeniu specjalistycznym ze względu na zaburzenia psychiczne. Skarżąca oświadczyła, że nie jest w stanie zostawić mamy na dłużej niż 3 godziny dziennie, gdyż wtedy jej stan zdrowia ulega pogorszeniu. B. T. oświadczyła, że ostatnie zatrudnienie podejmowała w 2013 r. i zrezygnowała z pracy na rzecz opieki nad matką, a opieka ta jest sprawowana od grudnia 2011 r. Dodatkowo wskazała, że jej matka jest rozwiedziona.

Z ustaleń wywiadu środowiskowego wynika ponadto, że K. T. pozostaje w leczeniu w poradniach specjalistycznych tj. kariologiczna (z powodu nadciśnienia tętniczego), diabetologiczna (cukrzyca typu II) i psychiatryczna (depresja). Wymaga leczenia farmakologicznego.

Z karty pomocniczej do oceny funkcjonowania osoby sporządzonej przez pracownika socjalnego w dniu 16 listopada 2023 r. wynika, że K. T. potrzebuje pomocy w krojeniu, smarowaniu masłem itp. lub wymaga zmodyfikowanej diety, potrzebuje mniejszej pomocy słownej lub fizycznej w przemieszczaniu się z łóżka na krzesło i z powrotem, siadaniu, jest niezależna przy myciu twarzy, czesaniu się, myciu zębów, jest niezależna przy korzystaniu z toalety, jest zależna przy myciu, kąpieli całego ciała, porusza się na spacery z pomocą słowną lub fizyczną jednej osoby na odległości przekraczające 50 m, potrzebuje pomocy słownej, fizycznej, przenoszenia przy wchodzeniu i schodzeniu po schodach, potrzebuje pomocy ale może wykonywać połowę czynności bez pomocy przy ubieraniu i rozbieraniu się.

Jak wskazał pracownik socjalny "po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, uzyskaniu zaczerpniętych informacji i własnych obserwacji wynika, iż Pani B. w jakimś stopniu sprawuje opiekę nad matką". Pracownik socjalny podkreślił ponadto, że K. T. "całkowitej pomocy osoby drugiej potrzebuje przy myciu i kąpieli całego ciała. Pozostałe czynności dnia codziennego ww. wykonuje z lekką pomocą osoby drugiej lub samodzielnie."

Kolegium stwierdziło, że pomimo dokonania przez organ I instancji błędnej wykładni art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 ustawy, kwestionowana decyzja ostatecznie odpowiada prawu.

Następnie organ II instancji podkreślił, że istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest zakres wykonywanych przez skarżącą czynności opiekuńczych w odniesieniu do stanu zdrowia podopiecznej.

Z oświadczenia skarżącej wynika, że swoją opiekę nad matką rozpoczęła od grudnia 2011 r. nigdy wcześniej nie pracując zawodowo. Od tego też momentu pobiera świadczenia opiekuńcze, co potwierdza także zaświadczenie z dnia 6 listopada 2023 r. Mimo pobierania tych świadczeń B. T. w okresie od 10 lipca 2013 r. do 30 sierpnia 2013 r. podjęła pracę w wymiarze 1/2 etatu na stanowisku sprzedawcy. Nawet jeżeliby przyjąć, że w przypadku B. T. do zaprzestania aktywności zawodowej doszło z dniem zakończenia powyższego stosunku pracy to i tak nie można przyjąć, że przyczyną, dla którego skarżąca tej aktywności nie podejmuje jest konieczność sprawowania opieki nad matką.

Organ podkreślił, że z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, że K. T. całkowitej pomocy osoby drugiej potrzebuje jedynie przy myciu i kąpieli całego ciała. Pozostałe czynności dnia codziennego wykonuje z lekką pomocą osoby drugiej lub samodzielnie. Potwierdza to także deklarowany przez B. T. zakres wykonywanych czynności, który obejmuje robienie zakupów, pomaganie w utrzymaniu higieny osobistej, pomaganie w załatwianiu spraw medycznych - umawianie wizyt lekarskich i zgłaszania na wizyty, wykupowanie recept, umawianie teleporad, podawanie lekarstw, sprawdzanie ciśnienia, mierzenie cukru, gotowanie i podawanie ciepłych posiłków, sprzątanie mieszkania, pranie i udzielanie pomocy w ubieraniu, udzielanie pomocy w wychodzeniu na spacery. Są to zatem czynności związane głównie z prowadzeniem gospodarstwa domowego.

Skarżąca oświadczyła, że nie jest w stanie zostawić mamy na dłużej niż 3 godziny dziennie, gdyż wtedy jej stan zdrowia ulega pogorszeniu. W ocenie SKO, gdyby stan psychiczny K. T. zagrażał jej życiu lub zdrowiu, a opieka miałaby sprowadzać się głównie do jej dozorowania to całkowicie niemożliwym byłoby zostawianie jej samej nawet na 3 godziny dziennie, co jest przecież stosunkowo długim czasem.

Z uwagi na powyższe, twierdzenia skarżącej, o tym że przy wykonywanych czynnościach opiekuńczych nie może podjąć żadnej pracy, nawet w niewielkim wymiarze czasu, zdaniem organu, nie mają jakiegokolwiek pokrycia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Kolegium podkreśliło, iż świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny i nie może być traktowane jako zadepcze źródło dochodu.

Niezależnie od powyższego, wyjaśniono, że na etapie postępowania odwoławczego nie podjęło działań w celu realizacji złożonego w imieniu strony i doprecyzowanego na etapie odwołania oświadczenia o rezygnacji z przysługującego wnioskodawczyni zasiłku dla opiekuna, gdyż przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie zostały w niniejszej sprawie spełnione. Przyczyną odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie był bowiem fakt iż pobiera ona zasiłek dla opiekuna, ale to że w tej sprawie zakres czynności opiekuńczych sprawowanych nad matką nie powoduje konieczności rezygnacji z zatrudnienia. Nie zachodzi więc sytuacja zbiegu uprawnień do zasiłku dla opiekuna oraz świadczenia pielęgnacyjnego, którym mowa w art. 27 ust 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w jego dotychczasowym brzmieniu.

W piśmie z 29 lutego 2024 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła od powyższej decyzji skargę do tut. Sądu, zarzucając:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnopsrawności;

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1, oraz art. 80 w związku z art. 75 § 1 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji na podstawie błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych, przyjętych na podstawie wadliwie ocenionego przez organ materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką nie wyklucza możliwości zatrudnienia, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego ustalenia, że nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i jego niepodejmowaniem przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Mając powyższe na uwadze wniesiono o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji w całości, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania oraz o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Zarzuty skargi zostały rozwinięte w jej uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Organ odwoławczy przyjął, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na zakres sprawowanej opieki, który, w ocenie organu, nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia w ograniczonym wymiarze czasowym.

Tytułem wstępu, wyjaśnić należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż to wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania i nie może być traktowane jako zastępcze lub dodatkowe źródło dochodu. Ponieważ celem uregulowania z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym, na czas tej opieki, dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu, musi zatem istnieć związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a podjęciem opieki. Świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem ustawodawcy było zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej, ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą (vide: wyrok WSA w Gdańsku z 21 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 35/22). Wszak chodzi o to by osoba rezygnującą (niepodejmująca) z zatrudnienia w związku z wykonaniem ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania. Również status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, czy też bez, nie ma jakiegokolwiek wpływu na możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma wpływ na status danej osoby jako osoby bezrobotnej (Wyrok NSA z 23 lutego 2022 r., I OSK 1144/21, LEX nr 3333856).

Wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wymaga od organów zindywidualizowanej oceny konkretnej sytuacji rodzinnej występującego o przyznanie świadczenia opiekuna osoby niepełnosprawnej. Przepis ten należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 sierpnia 2023 r., I OSK 1575/22 wskazał, że analiza powyższego przepisu wskazuje, że do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest wystarczające stwierdzenie znacznego stopnia niepełnosprawności u podopiecznego wnioskodawcy zobowiązanego do świadczeń alimentacyjnych na rzecz osoby niepełnosprawnej, ale przede wszystkim rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź niepodejmowanie takich zajęć z uwagi na konieczność podjęcia opieki nad osobą niepełnosprawną. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęło się, że pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną musi istnieć taki związek, w którym to konieczność sprawowania opieki jest przyczyną, a zarazem przeszkodą w podejmowaniu pracy zarobkowej. Dopiero istnienie takiego związku powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne staje się surogatem wynagrodzenia za pracę, której opiekun nie może podjąć bądź kontynuować (por. wyroki NSA: z 14 marca 2023 r., I OSK 1239/22; z 21 lutego 2023 r., I OSK 794/22, czy z 23 czerwca 2020 r., I OSK 237/20).

Poza sporem w tej sprawie jest, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem

z 21 kwietnia 2023r. zaliczającym podopieczną do znacznego stopnia niepełnosprawności (k. 8 a.a.). Jak już zostało wyżej zasygnalizowane - legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności, nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (przykładowo wyrok NSA z 16 kwietnia 2021r., sygn. I OSK 2859/20, wyroki WSA: w Gliwicach z 3 listopada 2022 r. sygn. II SA/Gl 1122/22, w Łodzi z 25 października 2022 r. sygn. II SA/Łd 308/22, w Gliwicach z 13 października 2022 r. sygn. II SA/Gl 1022/22 oraz II SA/Gl 961/22, w Gdańsku z 13 października 2022 r. sygn. III SA/Gd 252/22, w Szczecinie z 29 września 2022 r. sygn. II SA/Sz 692/22, w Łodzi z 27 września 2022 r. sygn. II SA/Łd 676/22, w Bydgoszczy z 27 września 2022 r. sygn. II SA/Bd 565/22, w Łodzi z 20 września 2022 r. II SA/Łd 626/22). W konsekwencji w każdym przypadku, gdy dana osoba ubiega się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, badać należy okoliczności faktyczne sprawy oraz istnienie związku przyczynowo - skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (wyrok NSA z 7 maja 2020 r., sygn. I OSK 1049/19).

Analizując zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy, obejmujący m.in. wywiad środowiskowy ze skarżącą z 16 listopada 2023 r. (k. 25 a.a.), oświadczenie skarżącej z 16 listopada 2023 r. (k. 25 a.a.), wywiad środowiskowy z K. T. z 16 listopada 2023 r. (k. 26 a.a.), kartę pomocniczą do oceny funkcjonowania osoby, oświadczenie niepełnosprawnej (k. 26 ) – należy zgodzić się ze stwierdzeniem organu odwoławczego, że zakres opieki wykonywany przez skarżącą względem matki nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia choćby w ograniczonym wymiarze czasowym. Pracownik socjalny we wnioskach z wywiadu z 17 listopada 2023 r. stwierdził, że "po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, uzyskaniu zaczerpniętych informacji i własnych obserwacji wynika, iż Pani B. w jakimś stopniu sprawuje opiekę nad matką". W oświadczeniu z 16 listopada 2023 r. skarżąca stwierdziła natomiast, że nie jest w stanie zostawić mamy samej w mieszkaniu na dłużej niż trzy godziny, gdyż stan by mógł ulec pogorszeniu.

Ustalono, że skarżąca pomaga matce w utrzymaniu higieny osobistej, w załatwianiu spraw medycznych - umawianie wizyt lekarskich i zgłaszania na wizyty, wykupowaniu recept, umawianiu teleporad, podawaniu lekarstw, robieniu zakupów, sprawdzaniu ciśnienia, mierzeniu cukru, gotowaniu i podawaniu ciepłych posiłków, sprzątaniu mieszkania, praniu, udziela także pomocy w ubieraniu, i w wychodzeniu na spacery.

Czynności polegające na pomocy w codziennej higienie osobistej, myciu, czy podaniu leków, sprawdzaniu ciśnienia, umawianiu wizyt lekarskich, gotowaniu nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (zob. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20). Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przy właściwej organizacji (np. wcześniejszym przygotowaniu posiłków) - tym bardziej właśnie w sytuacji wspólnego zamieszkiwania z innymi domownikami - dają możliwość pogodzenia ich z wykonywaniem aktywności zawodowej (por. m.in. wyrok NSA z 16 grudnia 2021 r., I OSK 858/21).

Podsumowując powyższe ustalenia wprost mające źródło w zgromadzonej w sprawie dokumentacji, charakter i zakres wykonywanych przez skarżącą czynności w przeważającej mierze składa się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego (sprzątanie mieszkania, pranie, umawiania wizyt lekarskich, wykupowanie recept, gotowanie), które przy właściwej organizacji dają możliwość pogodzenia z wykonywaniem aktywności zawodowej. Wymienionych czynności nie można uznać za czynności wymagające stałej dyspozycyjności skarżącej. W konsekwencji nie został wykazany związek przyczynowo - skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawną matką skarżącej.

Podkreślenia wymaga, że skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym, nie zanegowała zawartego w wywiadzie środowiskowym wniosku pracownika socjalnego, który stwierdził, że "K. T. całkowitej pomocy osoby drugiej potrzebuje przy myciu i kąpieli całego ciała. Pozostałe czynności dnia codziennego ww. wykonuje z lekką pomocą osoby drugiej lub samodzielnie." Nie przedłożono też żadnego dowodu w toku postępowania administracyjnego na poparcie przeczącej powyższemu stwierdzeniu argumentacji.

Ze względu na zarzuty skargi dotyczące błędnych ustaleń faktycznych oraz braku wszechstronnego rozpoznania zebranego materiału dowodowego, a także niezabrania go w sposób wyczerpujący, podkreślić należy w tym miejscu, mając na uwadze zasady ogólne wyrażone w dziale I rozdział 2 k.p.a., że wprawdzie co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, to jednak strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym. W szczególności strona ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, tym bardziej, że w tej sprawie skarżąca zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i sądowoadministracyjnym była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zatem skarżąca powinna była przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Jeśli organ administracji publicznej dokonał ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie wszystkich wskazanych przez wnioskodawcę dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy. Organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08; wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 135/23, baza CBOSA). Autor skargi zarzucając naruszenie art. 7, art. 80, art. 77 oraz art. 75 § 1 k.p.a. nie wskazał dokładnie na czym te naruszenia miałyby polegać, który dowód został pominięty albo w ogóle nie przeprowadzony oraz co powinno zostać wyjaśnione, a nie zostało. Pełnomocnik skarżącej nie przedłożył żadnej dokumentacji medycznej do sprawy na poparcie lansowanej argumentacji, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki ma charakter stały i długotrwały oraz wskazuje na istnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad matką.

Odpowiadając na zarzuty skargi, podkreślić raz jeszcze należy, że w sprawie jest niekwestionowane, że matka skarżącej z powodu niepełnosprawności wymaga opieki i pomocy innych osób. Nie jest to jednak jedyna z przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem art. 17 ust. 1 u.ś.r. wprowadza także wymóg, by opieka ta była tego rodzaju, że jej podjęcie kolidowałoby w sposób obiektywny z możliwością kontynuowania lub podjęcia jakiegokolwiek i w jakimkolwiek wymiarze czasu zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej.

Jak już wyżej wspomniano, w rozstrzyganej sprawie skarżąca od samego początku postępowania administracyjnego był reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który nie przedstawił jakiejkolwiek dokumentacji medycznej K. T., która to dokumentacja uprawdopodobniałaby konieczność niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia z uwagi na charakter i zakres niezbędnych czynności opiekuńczych.

Należy również wskazać, że organ odwoławczy nie negował przy tym faktu należytego sprawowania opieki przez skarżącą, słusznie przy tym akcentując, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odmówił przyznania świadczenia ze względu na fakt, że zakres opieki podejmowanej przez skarżącą w realiach niniejszej sprawy, nie uniemożliwia jej podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie. Przeprowadzona przez organ wykładnia art. 17 ustawy koresponduje z utartą linią orzeczniczą sądów administracyjnych.

Podsumowując zatem powyższy wątek - we wniesionej skardze w żaden sposób (podobnie również na etapie postępowania administracyjnego) nie została w jakikolwiek sposób skutecznie podważona dokonana przez organ II instancji ocena przesłanki braku związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaną opieką nad matką.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie niewątpliwie wynika, iż niepełnosprawna wymaga wsparcia, nie mniej jednak nie jest osobą obłożnie chorą, bez kontaktu, czy też objawami wymagającymi ciągłej obecności opiekuna. Sama skarżąca przyznała, że matka może zostać przez trzy godziny sama w domu. W wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym z K. T. znalazło się stwierdzenie, że w trakcie wywiadu podopieczna logicznie odpowiadała na pytania (k. 26 i a.a.).

Podsumowując, zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.

Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).