Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1494/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt 1, ust. 6, ust. 7, art. 2 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 2519
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.),, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant st. sekretarz sądowy Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 16 czerwca 2023 r. nr SKO.V 428/91/2023 w przedmiocie ustalenia obowiązku uiszczenia opłaty za opróżnianie zbiornika bezodpływowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. z dnia 13 lutego 2023 r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej na rzecz skarżącego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia 13 lutego 2023 r. Wójt Gminy M. (dalej: "organ pierwszej instancji"), na podstawie art. 6 ust. 6-9 i ust. 12 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2519 z późn. zm., dalej: "ustawa") oraz art. 104, art. 107 i art. 108 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej "k.p.a."),

- w pkt 1 decyzji – zobowiązał D. A. (dalej: "Strona", "Skarżący"), właściciela nieruchomości położonej w miejscowości L. [...], [...] Z. (działka ewid. nr [...]), do uiszczania opłat za opróżnianie zbiorników bezodpływowych przez Gminny Zakład Gospodarki Komunalnej, zorganizowanej przez Gminę M. ,

- w pkt 2 decyzji – ustalił, że opłata za opróżnianie zbiorników bezodpływowych i odbiór nieczystości ciekłych wynosi 200,00 zł za m3 tj. 600,00 zł raz na kwartał, pojazdem asenizacyjnym ze zbiornikiem o pojemności 3 m3,

- w pkt 3 decyzji – ustalił, że właściciel nieruchomości zobowiązany jest do udostępnienia dojazdu pojazdu asenizacyjnego do zbiornika bezodpływowego zlokalizowanego na nieruchomości L. [...] w każdy trzeci piątek miesiąca raz na kwartał poczynając od miesiąca marca 2023 r., w dniach i godzinach wskazanych w decyzji, w szczególności do otwarcia bramy wjazdowej i zapewnienia swobodnego przejazdu,

- w pkt 4 decyzji – ustalił, że opłaty należy uiszczać na rachunek bankowy oraz w terminach wskazanych w decyzji,

- w pkt 5 decyzji – ustalił, że decyzja wydana jest na okres od 1 marca 2023 r. do 28 lutego 2024 r.,

- w pkt 6 decyzji – nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W pierwszej części uzasadnienia organ podał, że Strona pismem z dnia 31 maja 2022 r. została zobowiązania do przedstawienia dowodów opłacania wywozu nieczystości ciekłych. W odpowiedzi Strona poinformowała, że wniosła prośbę do podmiotu świadczącego usługi wywozu nieczystości ciekłych z posesji L. [...] o wystawienie faktur za w/w usługi. Wezwanie zostało ponowione pismem z dnia 20 października 2022 r. Strona nie dostarczyła ww. dokumentów. Po wszczęciu postępowania organ poinformował Stronę o zamiarze przeprowadzenia oględzin zaplanowanych na dzień 29 listopada 2022 r. Z uwagi na brak stawiennictwa Strony oględziny nie zostały przeprowadzone.

Strona poinformowała, że nie jest administratorem nieruchomości L. [...] i odmawia wstępu na posesję [...]. Wobec powyższego organ ustalił, że właścicielem działki o nr [...] pozostawał zmarły L. A. – ojciec Strony, która obecnie użytkuje przedmiotową nieruchomość.

Z odpowiedzi M. Sp. z o.o. w Z. wynika, że nie zawarto umowy na wywóz nieczystości ciekłych z posesji L. [...], wskazano natomiast na następujące rachunki dla w/w adresu: 2 rachunki na nazwisko A. D. (8 kwiecień 2020 r. - 4,2 m3 i 18 czerwiec 2020 r. - 4,45 m3) oraz 2 rachunki na firmę A. Sp. z o. o. (25 styczeń 2021 r. - 4,1 m3 i 14 wrzesień 2021 r. - 3,95 m3). Strona nie przedstawiła dowodów wywozu nieczystości ciekłych za okres od 1 stycznia 2020 r. do 30 września 2022 r.

Następnie organ podał, że z wymienionych rachunków wynika, że od dnia 15 września 2021 r. nieczystości ciekłe nie były wywożone. Budynek pod adresem L. [...] jest podłączony do gminnej sieci wodociągowej. Za okres od 2 stycznia 2020 r. do 5 kwietnia 2022 r. zużycie wody wynosiło 81 m3. Od 6 kwietnia 2022 r. zablokowano dostawę wody do posesji. Za okres od 8 kwietnia 2020 r. do 14 września 2021 r. z posesji zostało wywiezione 16,7 m3 nieczystości ciekłych. Różnica pomiędzy ilością zużytej wody a ilością wywiezionych nieczystości ciekłych za ww. okres wynosi 64,3 m3. Organ powołał przeciętne normy zużycia wody (2,4-3,0 m3/mieszkańca na miesiąc, wartość niższa odnosi się do budynku podłączonego do zbiornika bezodpływowego) określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody (Dz. U. z [...] r., Nr [...] poz. [...]), a dalej stwierdził, że nieczystości ciekłe nie są wywożone zgodnie z zapisami Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy M. przyjętego Uchwałą nr [...] z dnia [...] r., ponieważ zgodnie z § 6 Regulaminu wywóz nieczystości ciekłych ze zbiorników bezodpływowych i osadników oczyszczalni przydomowych winien odbywać się z częstotliwością gwarantującą niedopuszczenie do przelania zbiornika bezodpływowego, nie rzadziej niż jeden raz na kwartał.

Wobec tego organ uznał, że Strona, jako właściciel ww. nieruchomości, nie zawarła umowy na opróżnianie zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, pomimo istnienia takiego obowiązku. W takim wypadku, zgodnie z art. 6 ust. 6 ustawy, gmina jest zobowiązana zorganizować opróżnianie zbiorników bezodpływowych, a Wójt Gminy zobowiązany jest do wydania z urzędu decyzji ustalającej obowiązek uiszczania opłat za te usługi. Wysokość opłat ustalana jest w oparciu o stawki określone w § 1 Uchwały Nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...]r. w sprawie określenia górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych oraz odbierania odpadów komunalnych. Decyzja została doręczona w dniu 18 lutego 2023 r.

Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w dniu 3 marca 2023 r. złożył odwołanie od opisanej wyżej decyzji zarzucając naruszenie:

- art. 7, art. 8, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 28 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i nieuwzględnienie przy wydaniu decyzji słusznego interesu obywateli przez przyjęcie, że Skarżący jest stroną postępowania, gdy z materiału dowodowego nie wynika podstawa do takiego przyjęcia,

- art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że Skarżący może zostać uznany za właściciela ww. nieruchomości, podczas gdy nie był oraz nie jest właścicielem, współwłaścicielem, użytkownikiem wieczystym, użytkownikiem oraz nie włada przedmiotową nieruchomością.

W uzasadnieniu podkreślił, że Skarżący nie należy do katalogu osób z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach. W ewidencji gruntów jako właściciel przedmiotowej nieruchomości widnieje nieżyjący L. A. . Postępowanie spadkowe po właścicielu nieruchomości nie zostało do tej pory przeprowadzone, ponieważ nieznany jest krąg spadkobierców.

W powołaniu na pojęcie właściciela oraz władania nieruchomością, podkreślił, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że Skarżący jest osobą władającą nieruchomością lub inną osobą jakkolwiek posiadającą przedmiotową nieruchomość. Wskazał, iż obecnym posiadaczem nieruchomości jest spółka A. Sp. z o.o., z którą zostały podpisane umowy na wywóz odpadów stałych oraz dostarczanie wody przez Gminny Zakład Gospodarki Komunalnej w M. Organ posiadał zatem wiedzę, że Skarżący nie jest stroną postępowania. Zdaniem Skarżącego "wydana decyzja ma charakter działań odwetowych" za podejmowane przez Skarżącego działania, w tym złożone zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa przez pracowników urzędu.

Zwrócił również uwagę, że spółka A. zleca wywóz nieczystości płynnych z przedmiotowej nieruchomości M. Sp. z o. o. w Z. z uwagi na brak możliwości wykonywania tych usług przez Gminny Zakład Gospodarki Komunalnej w M. . Pismem z dnia 16 listopada 2021 r. organ poinformował bowiem, że Gminny Zakład Gospodarki Komunalnej odmówił wywozu nieczystości z przedmiotowej nieruchomości z uwagi na brak możliwości technicznych wykonywania takich usług. Wobec tego niezrozumiałe jest dla Skarżącego wydanie przedmiotowej decyzji w sytuacji, kiedy Gminny Zakład Gospodarki Komunalnej w M. , nie posiada możliwości technicznych do jej wykonania. Do odwołania przedłożono ww. pismo z dnia 16 listopada 2021 r. oraz faktury za wywóz nieczystości.

Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej: "organ odwoławczy"), działając w oparciu o art. 17, art. 18 i art. 21 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. z 2020 r., poz. 570) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją nr SKO.V 428/91/2023 z dnia 16 czerwca 2023 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy ocenił, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, a następnie przywołał podstawę prawną rozstrzygnięcia, w tym obowiązki ciążące na właścicielu nieruchomości w zakresie gospodarki wodno-ściekowej wynikające z art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 6 ust. 1 ustawy.

Podkreślił, że od dnia 15 września 2021 r. nieczystości ciekłe nie były wywożone. Brak faktur za wywóz nieczystości świadczy o prowadzeniu nieprawidłowej gospodarki ściekowej i obliguje organ do wydania decyzji w trybie art. 6 ust. 7 omawianej ustawy. W powołaniu na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśnił, że wystarczającą przesłanką nałożenia na właściciela nieruchomości w drodze decyzji obowiązku uiszczania opłat za opróżnianie zbiornika bezodpływowego jest fakt korzystania z tego zbiornika i fakt niezawarcia z uprawnionym podmiotem umowy o opróżnianie zbiornika.

Następnie podał, iż w związku z argumentacją odwołania, organ odwoławczy wezwał spółkę A. do przedłożenia tytułu prawnego władania nieruchomością, którego Spółka nie przedłożyła. Zwrócił jednocześnie uwagę, że nie tylko właściciel jest obowiązany do uiszczania opłaty, ale również podmiot władający, zarządzający lub użytkujący daną nieruchomość.

W ocenie Kolegium już choćby fakt, że faktury za wywóz nieczystości (z dnia 8 kwietnia 2020 r. i z dnia 18 czerwca 2020 r.) były wystawione na Skarżącego świadczy o tym, iż może on być traktowany jak władający nieruchomością w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Decyzja została doręczona w dniu 27 czerwca 2023 r.

Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc w dniu 26 lipca 2023 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Względem zaskarżonej decyzji sformułował zarzuty jak w treści odwołania, a ponadto zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. z uwagi na to, że organ odwoławczy nie przyczynił się do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania w celu zagwarantowania równości wobec prawa, podważając zasadę ogólnego pogłębiania zaufania dla organów państwa. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenie również decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu Skarżący podtrzymał prezentowaną w sprawie argumentację. Ponownie podkreślił, że obecnym posiadaczem nieruchomości jest spółka A. Sp. z o.o., a siedziba spółki wynika wprost z danych dostępnych w Krajowym Rejestrze Sądowym. W ocenie Skarżącego organ odwoławczy pominął szereg okoliczności, tj. umów na wywóz odpadów stałych oraz dostarczanie wody, zlecenie wywozu nieczystości płynnych. Zaakcentował, że Skarżący nie może być stroną postępowania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenia wskazując na aktualność stanowiska zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do argumentacji skargi wskazało, że obowiązek wydania przedmiotowej decyzji powstaje także w przypadku właścicieli nieruchomości, którzy wprawdzie zawarli umowy opróżniania nieczystości ciekłych, ale nie udokumentowali faktu ich wykonywania dowodami płacenia za usługi w zakresie opróżniania takich zbiorników i transportu nieczystości. Kolegium zwróciło również uwagę, że w skardze ani w odwołaniu nie przedstawiono dowodów na to, aby Spółka zawierała umowy na wywóz nieczystości. Posiadanie natomiast siedziby na terenie ww. nieruchomości nie czyni ze Spółki władającego nieruchomością, ponieważ może ona wynajmować tylko lokal lub lokale i nie być odpowiedzialna za gospodarkę ściekową. Ponadto faktury za wywóz nieczystości znajdujące się w aktach były wystawione na Skarżącego.

Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1494/23 odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.

Istotą niniejszej sprawy jest ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 16 czerwca 2023 r. nr SKO.V 428/91/2023 utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia 13 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku uiszczenia opłaty za opróżnianie zbiornika bezodpływowego.

Przeprowadzona zgodnie z kryterium legalności kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z jej art. 6 ust. 1 pkt 1 właściciele nieruchomości, którzy pozbywają się z terenu nieruchomości nieczystości ciekłych, oraz właściciele nieruchomości, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, wykonując obowiązek określony w art. 5 ust. 1 pkt 3b, są obowiązani do udokumentowania w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez: gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych, - przez okazanie takich umów i dowodów uiszczania opłat za te usługi. Z kolei w myśl art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy, przez właścicieli nieruchomości - rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.

Organem, któremu przyznano uprawnienia kontrolne w zakresie posiadania wskazanych umów, a także dowodów uiszczania opłat za te usługi, jest wójt (burmistrz, prezydent miasta, art. 6 ust. 5a ustawy). Gmina jest obowiązana zorganizować odbieranie odpadów komunalnych oraz opróżnianie zbiorników bezodpływowych i osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków w przypadku właścicieli nieruchomości, którzy nie zawarli ww. umów (art. 6 ust. 6 ustawy).

Wójt, burmistrz, prezydent miasta wydaje z urzędu decyzję, w której ustala:

1) obowiązek uiszczania opłat za odbieranie odpadów komunalnych lub opróżnianie zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków;

2) wysokość opłat wyliczonych z zastosowaniem stawek, o których mowa w ust. 2;

3) terminy uiszczania opłat, o których mowa w pkt 1;

4) sposób i terminy udostępniania pojemników, zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków w celu ich opróżnienia lub worków w celu ich odebrania (art. 6 ust. 7 ustawy).

Decyzja jest wydana na okres 1 roku i ulega przedłużeniu w drodze decyzji wydawanej z urzędu, na kolejny okres, jeżeli właściciel nieruchomości nie przedstawi, na co najmniej 3 miesiące przed upływem daty obowiązywania decyzji, umowy, w której termin rozpoczęcia wykonywania usługi nie jest późniejszy niż data utraty mocy obowiązującej decyzji (art. 6 ust. 9 i 10 ustawy).

Na gruncie rozpoznawanej sprawy, organy ustaliły, że Skarżący "jako właściciel nieruchomości położonej w miejscowości L. o nr geod. [...]", nie wylegitymował się umową na odbiór nieczystości ciekłych ze zbiornika bezodpływowego zlokalizowanego na tej nieruchomości. Organ pierwszej instancji podał także, że Skarżący "użytkuje przedmiotową nieruchomość" (str. 2 uzasadnienia decyzji organu). Kolegium zwróciło natomiast uwagę, że definicja właściciela, o której mowa w omawianej ustawie, dotyczy również podmiotów faktycznie władających nieruchomością bez tytułu prawnego, nadto faktury za wywóz nieczystości były wystawione na Skarżącego, co w ocenie organu odwoławczego świadczy o tym, że może być on traktowany jak władający ww. nieruchomością (str. 3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Wobec tego uznały za zasadne nałożenie na Skarżącego obowiązku uiszczenia opłaty za opróżnianie zbiornika bezodpływowego na podstawie art. 6 ust. 7 ustawy.

Skarżący podkreślał natomiast, że umowa o dostawę wody dla ww. nieruchomości nie została podpisana przez Skarżącego, nie jest osobą władającą nieruchomością, wskazał, iż posiadaczem nieruchomości jest Spółka A. Sp. z o.o., zatem nie powinien być stroną postępowania.

Odnotowania w tym miejscu wymaga, że prawidłowo prowadzone przez organ administracji publicznej postępowanie musi odpowiadać określonym wymogom procesowym tak, aby można było uznać, że wydana w jego następstwie decyzja odpowiada prawu.

Nieustalenie okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy oznacza natomiast, że podjęte rozstrzygnięcie obarczone jest wadą, jako rezultat dowolnej, nie zaś swobodnej oceny dowodów.

W rozpoznawanej sprawie, powyższe oznacza, że nałożenie na Skarżącego obowiązku uiszczania opłaty za opróżnianie zbiornika bezodpływowego wymagało od organów wszechstronnych ustaleń w zakresie dotyczącym spełnienia przesłanek do zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Z powołanych na wstępie regulacji prawnych wynika, że zakres tych ustaleń powinien objąć jednoznaczne ustalenie, że strona będąca do tego zobowiązana, a zatem podmiot, który mieści się w ramach definicji z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy, który "pozbywa się nieczystości", nie zawarła umowy w zakresie usług opróżniania zbiorników bezodpływowych z uprawnionym podmiotem.

Jak wynika natomiast z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy, wobec nieprzedstawienia przez Skarżącego dokumentów w postaci dowodów dokonywania opłat za wywóz nieczystości ciekłych ze zbiornika bezodpływowego z przedmiotowej nieruchomości za okres od 1 stycznia 2020 r. do 30 września 2022 r. (wezwanie organu z dnia 31 maja 2022 r. oraz z dnia 20 października 2022 r.), organ wszczął postępowanie w sprawie nieprawidłowego pozbywania się nieczystości ciekłych z działki o nr [...] w miejscowości L. [...] .

Ustalenia poczynione w toku prowadzonego postępowania zostały oparte o dokumenty nadesłane i wystawione przez Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Z. - faktury (wraz z obmiarami): nr [...] z dnia 8 kwietnia 2020 r. na kwotę 477,04 zł (tytułem - pompowanie osadnika, wypompowano 4,2 m3) i nr [...] z dnia 18 czerwca 2020 r. na kwotę 558,78 zł (tytułem - pompowanie osadnika, wypompowano 4,45 m3) wystawione na nabywcę: Skarżącego, a także: nr [...] z dnia 25 stycznia 2021 r. na kwotę 567,50 zł (tytułem - pompowanie osadnika, wypompowano 4,1 m3) oraz nr [...] z dnia 14 września 2021 r. na kwotę 500,81 zł (tytułem - pompowanie osadnika, wypompowano 3,95 m3) wystawione na nabywcę: A. Sp. z o.o. (pismo z dnia 15 grudnia 2022 r.). Ponadto wraz z odwołaniem do akt sprawy Skarżący przedłożył również kserokopię Faktury nr [...] z dnia 19 stycznia 2023 r. na kwotę 750,38 zł wystawioną na nabywcę: A. Sp. z o.o. (tytułem - pompowanie osadnika).

Organ podjął także jedną próbę przeprowadzenia oględzin, jednakże z uwagi na niestawienie się Strony, oględziny nie zostały przeprowadzone (protokół z dnia 29 listopada 2022 r.).

Na etapie postępowania odwoławczego, wobec zarzutów odwołania, organ odwoławczy zlecił organowi pierwszej instancji uzupełnienie dowód i materiałów w sprawie poprzez ustalenie na jakiej podstawie Spółka A. Sp. z o.o. jest posiadaczem nieruchomości (pismo organu z dnia 17 kwietnia 2023 r., karta nr 17 akt organu odwoławczego). Jak wynika z akt Spółka nie udzieliła odpowiedzi na pismo organu z dnia 25 kwietnia 2023 r. (karta nr 18-19 akt organu odwoławczego).

Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego nie sposób natomiast dokonać ustaleń czy Skarżący pozostaje właścicielem nieruchomości, o którym mowa w analizowanej regulacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, który pozbywa się z terenu nieruchomości nieczystości ciekłych, zatem czy jest podmiotem zobowiązanym do zawarcia umowy w zakresie usług opóźniania zbiornika bezodpływowego z uprawnionym do tego podmiotem.

Należy pamiętać, że obowiązek może zostać nałożony na podmiot, który jest właścicielem w rozumieniu omawianej ustawy, jednocześnie pozbywa się z terenu tej nieruchomości nieczystości ciekłych, oraz nie zawarł stosownej umowy.

Akta sprawy, na aktualnym etapie postępowania, nie dają podstaw do stwierdzenia, że organy dokonały ustaleń czy Skarżącemu przysługuje prawo własności przedmiotowej nieruchomości, poprzestając na wskazaniu, że pozostaje synem zmarłego właściciela nieruchomości. Brak także w aktach sprawy oparcia dla ustalenia o użytkowaniu przez Skarżącego przedmiotowej nieruchomości.

Nie sposób zatem dokonać oceny czy Skarżący mieści się w katalogu podmiotów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy.

Ponadto na konieczność ustalenia faktu korzystania ze zbiornika przez dany podmiot, zwrócono uwagę również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy powołał w tym zakresie stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 748/09 (podobnie m.in. wyrok z dnia 13 listopada 2018 r. sygn. akt II OSK 2667/18). Jednakże powyższego nie ustalono w toku postępowania.

Organ nie wyjaśnił, dlaczego przymiot właściciela, w rozumieniu omawianej ustawy, został przyznany Skarżącemu. Należy zauważyć, że argumentacja o wystawionych na Skarżącego fakturach w równym stopniu mogłaby dotyczyć również Spółki, na którą również zostały, tym samym tytułem "pompowanie osadnika" z ww. nieruchomości, wystawione faktury pozostające w aktach sprawy.

Pozostawienie niewyjaśnionej kwestii ewentualnego "władania przedmiotową nieruchomością" przez Spółkę, z uwagi na brak odpowiedzi Spółki na pismo organu, nie może zyskać akceptacji. Powyższe może mieć bowiem istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W świetle powyższego, w sprawie niniejszej Skarżący zasadnie zarzuca, że organy nie wyczerpały wszystkich możliwości ustalenia stanu faktycznego.

W ocenie Sądu organy naruszyły obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalenia okoliczności istotnych dla sprawy w aspekcie podstawy prawnej określonej w art. 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Przedwcześnie uznały, że w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania przepisu prawa materialnego.

W rezultacie powyższego, sprawując kontrolę sądowoadministracyjną Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Uznanie decyzji organu za zgodną z obowiązującymi przepisami prawa wymaga zbadania kolejnych etapów działania organu, w ramach których następuje zgromadzenie materiału dowodowego, uwzględnienie w toku postępowania treści art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a., ustalenie okoliczności istotnych dla sprawy, a następnie wszechstronne i wnikliwe rozważenie zgromadzonego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organ podejmując rozstrzygnięcie ma obowiązek kierować się zasadą prawdy obiektywnej. Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast w myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, by dalej w ramach swobodnej oceny dowodów ocenić czy dana okoliczność została udowodniona.

Powyższe uchybienia przepisom postępowania stały się podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Sąd zwraca uwagę, że prawidłowe zastosowanie art. 6 ust. 7 ustawy wymaga uprzedniego prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego.

Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wskazania wynikające wprost z niniejszego uzasadnienia, organ obowiązany jest uzupełnić postępowanie dowodowe w zakresie wskazanym powyżej, a następnie podjąć rozstrzygnięcie uzasadniając swoje stanowisko jak reguluje to art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 597,00 zł (pkt 2 sentencji wyroku), na które składa się uiszczony wpis sądowy w wysokości 100,00 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem w wysokości 480,00 zł ustalone na postawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 z późn. zm.).

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.