Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 586/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Protokolant Monika Chorzewska - Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2006 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Rektora Szkoły Wyższej im. [...] w P. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ponownego przyjęcia na studia wyższe 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat E. J. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22% VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...] Rektor Szkoły Wyższej im. [...] w P. rozpatrzył negatywnie odwołanie S. O. od decyzji Prorektora ds. Nauczania Szkoły Wyższej im. [...] w P. z dnia [...] września 2005 r., nr [...] stwierdzającej możliwość wznowienia przez S. O. studiów na wymienionej uczelni po co najmniej semestralnej karencji od rezygnacji.

Z akt sprawy wynika, że Prorektor ds. Nauczania Szkoły Wyższej im. [...] w P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] skreślił S. O. z listy studentów wymienionej szkoły wyższej z powodu rezygnacji ze studiów.

Pismem z dnia [...] września 2005 r. S. O. zwróciła się do ww. Prorektora z prośbą o przywrócenie na III semestr, II roku studiów zaocznych. W podaniu podniosła, że złożyła rezygnację ze studiów z przyczyn osobistych, co spowodowało utratę statusu studenta, który chciałaby odzyskać. Dodatkowo wskazała, że przepisy zezwalają na przywrócenie na studia po zaliczeniu I i II semestru pierwszego roku, a ona ten warunek spełniła.

W dniu [...] września 2005 r. Prorektor ds. Nauczania Szkoły Wyższej im. [...] w P. podjął rozstrzygnięcie, w którym stwierdził, iż będzie "możliwe wznowienie studiów w SW[...] w P. po co najmniej semestralnej karencji od rezygnacji (Reg. Studiów w SW[...] w P.)".

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, S. O. pismem z dnia [...] października 2005 r. wystąpiła do Rektora ww. uczelni o przywrócenie statusu studenta podnosząc, że stanowisko zajęte przez Prorektora wymusza ponoszenie dodatkowych kosztów, na które jej nie stać.

Decyzją z dnia [...] października 2005 r. Rektor Szkoły Wyższej im. [...] w P. odmownie rozpatrzył podanie S. O. z dnia [...] października 2005 r. opierając rozstrzygnięcie na opinii Dziekana Wydziału Pedagogicznego stwierdzającej, że: "Petentka przestała być studentką. Nie ma podstaw do przywrócenia statusu, by przyjąć na naszą Uczelnię. Decyzja w gestii J.M. Rektora".

Na powyższą decyzję S. O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenie jako niezgodnej z prawem. W uzasadnieniu skargi podniosła, że po zaliczeniu I roku 2004/2005 na Wydziale Pedagogicznym w Szkole Wyższej im. [...] w P. Filia w I. w dniu [...] sierpnia 2005 r. złożyła pochopną rezygnację ze studiów, bowiem zamierzała przenieść się na uczelnię państwową. Powodem wniesienia podania o rezygnację, było uzyskanie od pracownika dziekanatu ww. uczelni błędnej informacji o konieczności wniesienia takiego podania oraz pisemnego wystąpienia do Dziekana Wydziału Pedagogicznego o wyrażenie zgody na przeniesienie. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. skarżąca została skreślona z listy studentów. Natomiast na pismo z dnia [...] sierpnia 2005 r. skierowane do Dziekana o wyrażenie zgody na przeniesienie nie uzyskała odpowiedzi. Wskutek podjętych czynności, skarżąca utraciła status studenta, co uniemożliwiło jej uzyskanie przeniesienia na uczelnię państwową i kontynuowanie studiów na II roku 2005/2006. Następnie pismem z dnia [...] września 2005 r. wystąpiła o przywrócenie jej na studia zaoczne na III semestr II roku w czasie trwania sesji. Z powodu uzyskania decyzji odmownej Prorektora ds. Nauczania, skarżąca wniosła odwołanie do Rektora uczelni wskazując, iż zaskarżone rozstrzygnięcie, zobowiązujące do ponoszenie dodatkowych kosztów i powodujące utratę semestru, jest niezgodne z prawem. Zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja Rektora Szkoły Wyższej w P. nie ma oparcia w prawie, bowiem odmowę uwzględnienia odwołania stanowi jedynie opinia Dziekana Wydziału Pedagogicznego uczelni.

W odpowiedzi na skargę Rektor ww. uczelni wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż decyzja Prorektora ds. Nauczania znajduje swoje uzasadnienie w Regulaminie Studiów obowiązującym w Szkole Wyższej im. [...] w P.. Zgodnie z przepisem § 23 pkt 1 Regulaminu: "...o wznowienie studiów mogą się ubiegać byli studenci tej Uczelni, po co najmniej semestralnej karencji od skreślenia lub rezygnacji, jak również byli studenci innej uczelni. Wznowienie studiów jest możliwe przed rozpoczęciem semestru...". Dlatego też przywrócenie skarżącej w prawach studenta uczelni mogło mieć miejsce od dnia [...] lutego 2006 r. Pomimo otrzymania "szerokiego uzasadnienia decyzji" skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ odwoławczy, w świetle obowiązujących w uczelni przepisów, innej decyzji niż odmowna nie mógł wydać. Wbrew twierdzeniom skarżącej, ze strony Szkoły Wyższej w P. nie było żadnych uchybień. Władze uczelni przychyliły się do prośby S. O. o skreślenie z listy studentów na skutek złożonej rezygnacji, a rzeczywistym powodem wniesienia przez nią skargi, była niemożność podjęcia studiów w Uniwersytecie [...] w T., gdzie przyjmuje się studentów wyłącznie w drodze rekrutacji lub przeniesienia. Dodatkowo wskazano, że skarżąca złożyła pisemne oświadczenie, iż zapoznała się z treścią Regulaminu Studiów w Szkole Wyższej im. [...] w P..

Na rozprawie w dniu 18 października 2006 r. adw. E. J. - ustanowiona w sprawie pełnomocnikiem z urzędu skarżącej - modyfikując skargę wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 133 § 1 wyżej powołanej ustawy Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny jest kształtowany w oparciu o materiał dowodowy, który legł u podstaw wydania zaskarżonego aktu administracyjnego i znajduje się w nadesłanych przez organ aktach sprawy. Zadaniem sądu administracyjnego jest w rezultacie ustalenie, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym i znajdujący się w przedstawionych sądowi aktach sprawy materiał dowodowy jest pełny, czy został prawidłowo oceniony i czy jest wystarczający do wydania aktu administracyjnego.

W aktach administracyjnych nadesłanych w niniejszej sprawie przez Rektora Szkoły Wyższej im. [...] w P. do Sądu zamieszczono jedynie dokumenty związane z przyjęciem S. O. na studia w wymienionej uczelni, przebiegiem studiów zaocznych na I roku Wydziału Pedagogicznego i skreśleniem z listy studentów, a także potwierdzoną za zgodność z oryginałem zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2005 r. Tak zebrany materiał dowodowy w sprawie pozbawia Sąd faktycznej możliwości dokonania kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego. W materiale aktowym nie zamieszczono: wniosku strony o wznowienie studiów z dnia [...] września 2006 r., decyzji Prorektora ds. Nauczania z dnia [...] września 2005 r. wraz z dowodem jej doręczenia skarżącej, odwołania strony z dnia [...] października 2005 r. (ich kserokopie zastały załączone do skargi), Regulaminu Studiów Szkoły Wyższej im. [...] w P., statutu uczelni. Brak wskazanych dokumentów źródłowych, a w szczególności obwiązującego w dacie orzekania przez organy uczelni regulaminu studiów stoi na przeszkodzie w zbadaniu merytorycznych podstaw odmownego rozpatrzenia wniosku skarżącej o wznowienie studiów. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że zgodnie art. 160 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 - obowiązującej od dnia 1 września 2005 r.) organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów.

Podkreślenia również wymaga, że świetle art. 207 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego, stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. ma zapewnić minimum procedury, niezbędne dla załatwienia spraw i zachowania uprawnień strony, przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej i przyjętych w niej zasad komunikowania o rozstrzygnięciach organów uczelni. Niemniej jednak odpowiednie stosowanie - chociaż zezwala na odstępstwa - nie pozbawia strony żądania, aby wymagania proceduralne zostały spełnione w pełnym zakresie, jeżeli jest to konieczne dla prawidłowej jej obrony (patrz wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2002 r., sygn. akt I SA 106/02; publik. LEX nr 137851). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że indywidualne sprawy studenckie załatwiane przez organy uczelni rozstrzygane są co do istoty decyzją administracyjną w rozumieniu k.p.a. Zatem podlegająca kontroli sądowej w niniejszej sprawie decyzja Rektora ww. uczelni powinna również spełniać wymogi formalne określone w art. 107 § 1 k.p.a. W zaskarżonej zaś decyzji nie powołano jakiejkolwiek podstawy prawnej, uzasadnienia faktycznego i prawnego, pouczenia o dopuszczalności jej zaskarżenia. Zgodnie z § 3 powołanego artykułu, uzasadnienie faktyczne i prawne stanowią obowiązkowy składnik każdej decyzji administracyjnej, a braki w tym zakresie stanowią o wadliwości tego aktu. Motywy decyzji powinny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Za takowe nie można uznać powołanej w decyzji opinii Dziekana Wydziału Pedagogicznego: "Petentka przestała być studentką. Nie ma podstaw do przywrócenia statusu, by przyjąć ją na nasza uczelnię. Decyzja w gestii J.M. Rektora". Bez wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a więc podania mających w sprawie zastosowanie przepisów określonego aktu prawnego oraz ujawnienia choćby w ograniczonym zakresie racji decyzyjnej, rozstrzygniecie stało się niezrozumiałe dla strony. Nie niweczy w tym wypadku wadliwości decyzji fakt, iż skarżąca podpisała oświadczenie o zapoznaniu się z treścią regulaminu uczelni. Wymienione braki decyzji znalazły odzwierciedlenie dopiero w odpowiedzi organu uczelni na skargę.

Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z art. 60 ust. 6 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, organami jednoosobowymi uczelni są rektor i kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych. Kierownikiem wydziału jest dziekan. Przepis art. 70 ust. 1 i 2 powołanej ustawy stanowi, iż kompetencje kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni określa statut. Od decyzji kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej służy odwołanie do rektora. Brak w aktach statutu Wyższej Szkoły im. [...] w P. oraz regulaminu studiów nie pozwala Sądowi na dokonanie oceny, co podniosła pełnomocnik strony skarżącej na rozprawie w dniu 18 października 2006 r., czy decyzję w pierwszej instancji wydał organ właściwy w sprawie. Wprawdzie w kserokopii pisma Rektora ww. szkoły wyższej z dnia [...] stycznia 2006 r., l.dz. [...] (znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt I SO/Wa 15/06) zawarto zapis: "Stosownie do postanowień obowiązującego w chwili obecnej Regulaminu Studiów uchwalonego przez Senat w 2000 roku, organem I instancji we wszystkich sprawach wynikających z przebiegu studiów jest prorektor ds. nauczania, który w tym zakresie ma uprawnienia kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej, organem II instancji jest Retor", jednakże twierdzenie to nie ma oparcia w materiale dowodowym.

Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1, 107 § 1 i 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ II instancji powinien w pierwszej kolejności zbadać umocowanie prawne Prorektora wymienionej uczelni do wydania decyzji w niniejszej sprawie, a następnie uzupełnić materiał dowodowy we wskazanym powyżej zakresie i wydać decyzję spełniającą wymogi określone w art. 107 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.