Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 543/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 18
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Monika Bartmińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 11 lipca 2023 r. nr 0601-IEE.712.8.2023.2 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 lipca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie ("organ drugiej instancji") po rozpatrzeniu zażalenia M. J. ("skarżący", "zobowiązany") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie ("organ egzekucyjny", "Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego", "organ pierwszej instancji") z 19 maja 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie zabezpieczające prowadzone na podstawie postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Siedlcach z 2 lutego 2023 r. sygn. akt: PO I Ds 28.2019.S o zabezpieczeniu majątkowym

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że Prokuratur Okręgowy w Siedlcach przy piśmie z 6 lutego 2023 r. przekazał Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie – w celu wykonania – postanowienie z 2 lutego 2023 r. sygn. akt PO I Ds 28.2019.S o zabezpieczeniu majątkowym na mieniu zobowiązanego. Realizując postanowienie o zabezpieczeniu wydane przez Prokuratora Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego zawiadomieniem z 5 kwietnia 2023 r. dokonał zajęcia zabezpieczającego innej wierzytelności pieniężnej skarżącego w stosunku do "A" Spółka Jawna.

Odpis zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym został doręczony zobowiązanemu w dniu 11 kwietnia 2023 r. w trybie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.").

W dniu 20 kwietnia 2023 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo zobowiązanego z 18 kwietnia 2023 r. zatytułowane "Zarzuty na zajęcie zabezpieczające udziałów w spółce z o.o.", w którym skarżący podniósł niewłaściwe podpisanie tytułu wykonawczego przez nieuprawnione osoby, brak prawomocności rozstrzygnięcia, w oparciu o które wszczęto egzekucję oraz brak podstaw do wszczęcia egzekucji. Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o uchylenie zajęć.

Postanowieniem z 19 maja 2023 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie zabezpieczające prowadzone na podstawie postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Siedlcach z 2 lutego 2023 r. sygn. akt PO I Ds 28.2019.S o zabezpieczeniu majątkowym.

Na powyższe rozstrzygnięcie zobowiązany wniósł zażalenie zarzucając naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") przez jego bezpodstawne zastosowanie oraz naruszenie art. 166n pkt 1 u.p.e.a. przez błędną wykładnię przepisu i przyjęcie, że w rozpatrywanej sprawie stosowanie art. 33-35 u.p.e.a. jest wyłączone. Jednocześnie skarżący wskazał, że w dniu 24 kwietnia 2023 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Siedlcach wydał postanowienie o zmianie postanowienia z 2 lutego 2023 r. i uchylił wszystkie dotychczasowe środki zabezpieczenia majątkowego, w zamian ustanawiając zabezpieczenie na pojeździe zabytkowym stanowiącym własność zobowiązanego.

Utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że stosownie do art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie mają przepisy k.p.a. W myśl art. 61 § 1 i § 3 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Zgodnie z art. 166d u.p.e.a organ egzekucyjny przystępuje do czynności zabezpieczających na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu wydanego przez prokuratora, sąd lub finansowy organ postępowania przygotowawczego. Stosownie natomiast do art. 166n pkt 1 u.p.e.a. w zakresie wykonywania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym stosuje się odpowiednio przepisy działu I, z wyłączeniem przepisów art. 8-10, art. 12, art. 13, art. 26 § 1c pkt 1 oraz § 1e-1h, art. 27e-27j, art. 33-35. art. 38-44, art. 56 § 1 pkt 1-3, art. 57 § 1a-3 oraz art. 58-61. Wynika z powyższego, że w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym na podstawie postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym wyłączono z mocy prawa m.in. stosowanie przepisów działu I w zakresie przepisów art. 33-35 u.p.e.a. regulujących zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym są wydawane w postępowaniu karnym lub karnym skarbowym, dlatego też w rozdziale 2a działu IV ustawy egzekucyjnej, dotyczącym wykonywania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym wprowadzono przepisy szczególne, wyłączające niektóre uprawnienia organu egzekucyjnego, organu nadzoru nad tym organem egzekucyjnym, czy też jurysdykcję sądu administracyjnego, uznając że w zakresie oceny zasadności dokonywania zabezpieczeń na majątku podejrzanego lub oskarżonego właściwy jest prokurator i sąd powszechny. Na postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym wydane przez organ postępowania karnego służy stronie zażalenie. W postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym na podstawie postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym ocena zasadności dokonywania zabezpieczeń na majątku podejrzanego lub oskarżonego nie należy do organu egzekucyjnego lecz do prokuratora lub sądu powszechnego (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 20 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Rz 220/21).

W związku z tym organ egzekucyjny zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych przez zobowiązanego zarzutów na podstawie art. 61a § 1, ponieważ zaistniała inna uzasadniona przyczyna powodująca, że postępowanie nie może być wszczęte. Nie znajduje tym samym uzasadnienia zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 oraz art. 166n pkt 1 u.p.e.a. Bez wpływu na przedmiotową sprawę pozostaje podnoszona przez skarżącego argumentacja, że 24 kwietnia 2023 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Siedlcach wydał postanowienie o zmianie postanowienia z 2 lutego 2023 r. i uchylił wszystkie dotychczasowe środki zabezpieczenia majątkowego, w zamian ustanawiając zabezpieczenie na pojeździe zabytkowym stanowiącym własność zobowiązanego. Przywołane powyżej postanowienie dotyczyło zmiany sposobów zabezpieczenia i wbrew twierdzeniom skarżącego nie spowodowało uchylenia wszystkich dotychczasowych środków zabezpieczających. Uchylenie dotyczyło zabezpieczenia majątkowego dokonanego na nieruchomościach objętych dwoma księgami wieczystymi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zobowiązany zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:

1. art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. przez bezpodstawne zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. i odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów;

2. art. 166n pkt 1 u.p.e.a. przez błędną wykładnię powołanej regulacji i przyjęcie, że w niniejszej sprawie stosowanie regulacji art. 33 - 35 u.p.e.a. jest wyłączone.

Formułując wskazane wyżej zarzuty skarżący wnosił o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienie organu pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Lublinie do ponownego rozpoznania; wnosił także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi ma skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Prawidłowe jest stanowisko obydwu organów, że nie jest dopuszczalne wniesienie zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym przez organ administracyjnego postępowania egzekucyjnego na podstawie postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym wydanego w postępowaniu karnym.

Zabezpieczenie majątkowe jest środkiem przymusu stosowanym w toku postępowania karnego przygotowawczego przez prokuratora lub przez sąd w postępowaniu karnym sądowym w razie zaistnienia przesłanek określonych w art. 291 § 1-3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1375 ze zm., dalej "k.p.k."). Instytucja zabezpieczenia majątkowego służy zabezpieczeniu wykonalności orzeczenia określonej treści na mieniu oskarżonego lub osoby zobowiązanej do zwrotu korzyści majątkowej uzyskanej z przestępstwa innej osoby, a także - w przypadkach wskazanych w ustawie - na mieniu innych osób. Zabezpieczenie majątkowe ma zapewnić, by oskarżony lub podejrzany nie pozbył się lub nie ukrył posiadanych środków majątkowych, które mają służyć zaspokojeniu ewentualnie zasądzonych w wyroku należności majątkowych czy finansowych. Zabezpieczenie majątkowe dokonywane jest z urzędu postanowieniem sądu lub prokuratora, który określa w nim zakres i sposób zabezpieczenia (art. 293 § 1 i § 2 k.p.k.).

Z dniem 30 lipca 2020 r. w dziale IV ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na podstawie art. 1 pkt 91 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.) dodano nowy rozdział 2a, zatytułowany: "Wykonywanie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym". Zgodnie z art. 166d u.p.e.a., organ egzekucyjny przystępuje do czynności zabezpieczających na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu wydanego przez prokuratora, sąd lub finansowy organ postępowania przygotowawczego. Stosownie natomiast do art. 166n pkt 1 u.p.e.a. w zakresie wykonywania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym stosuje się odpowiednio przepisy działu I, z wyłączeniem przepisów art. 8-10, art. 12, art. 13, art. 26 § 1c pkt 1 oraz § 1e-lh, art. 27e-27j, art. 33-35, art. 38-44, art. 56 § 1 pkt 1-3, art. 57 § 1a-3 oraz art. 58-61.

Wynika z powyższego, że w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym na podstawie postanowienia prokuratora lub sądu o zabezpieczeniu majątkowym wyłączono z mocy prawa m.in. stosowanie przepisów art. 33-35 u.p.e.a. regulujących zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Oznacza to, że w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym na podstawie postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym zobowiązany nie może wnieść zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, które co do zasady są dopuszczone w postępowaniu zabezpieczającym na podstawie art. 166b u.p.e.a. W sytuacji kiedy postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym są wydawane w postępowaniu karnym lub karnym skarbowym przez organy prowadzące te postępowania, ustawodawca wyłączył niektóre instytucje i przepisy administracyjnego postępowania egzekucyjnego stosowane przez organ egzekucyjny i organ nadzoru nad tym organem egzekucyjnym, uznając że w zakresie oceny zasadności dokonywania zabezpieczeń na majątku podejrzanego lub oskarżonego właściwy jest prokurator i sąd powszechny. Na postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym wydane przez organ postępowania karnego służy stronie zażalenie na podstawie art. 293 § 3 k.p.k. W postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym na podstawie postanowienia prokuratora lub sądu o zabezpieczeniu majątkowym ocena zasadności dokonywania zabezpieczeń na majątku podejrzanego lub oskarżonego nie należy do organu egzekucyjnego lecz do prokuratora lub sądu powszechnego.

Stosownie do art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie mają przepisy k.p.a. Według art. 61 § 1 i § 3 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Niedopuszczalność wniesienia zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym przez organ administracyjnego postępowania egzekucyjnego na podstawie postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym wydanego w postępowaniu karnym uzasadniała – na podstawie art. art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 oraz art. 166n pkt 1 u.p.e.a. – odmowę wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych przez zobowiązanego zarzutów, ponieważ zaistniała inna uzasadniona przyczyna powodująca, że postępowanie nie może być wszczęte.

Nie są zatem usprawiedliwione sformułowane w skardze zarzuty naruszenia wskazanych wyżej przepisów oraz art. 33-35 u.p.e.a.

Bez wpływu na kwestię dopuszczalności zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym oraz na odmowę wszczęcia postępowania w sprawie tych zarzutów ma wskazywane na rozprawie wydanie przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Siedlcach postanowienia z dnia 24 kwietnia 2023 r. o zmianie postanowienia z 2 lutego 2023 r. w zakresie sposobów zabezpieczenia kar, środków karnych i kosztów sądowych, postanowienia z 24 kwietnia 2023 r. o uchyleniu poręczenia majątkowego, postanowienia z dnia 3 sierpnia 2023 r. o zmianie postanowienia z 2 lutego 2023 r. w zakresie sposobów zabezpieczenia grzywny i kosztów postępowania przez uchylenie zakazu zbywania niektórych składników majątku, postanowienia z 27 września 2023 r. o częściowym umorzeniu śledztwa. Niedopuszczalność zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym oraz wynikająca z tego odmowa wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów powodują, że w tym postępowaniu nie są badane żadne kwestie merytoryczne.

Możliwość zastosowania i prawidłowość konkretnej czynności egzekucyjnej dokonanej przez organ egzekucyjny jako realizacji sposobu zabezpieczenia wskazanego w postanowieniu organu postępowania karnego w przedmiocie zabezpieczenia, może być kwestionowana przez zaskarżenie czynności egzekucyjnej. Postanowienie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną w rozpatrywanej sprawie było wydane przez organ egzekucyjny a skarga na postanowienie organu drugiej instancji została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 544/23.

Biorąc pod uwagę omówione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.)