Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 861/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6069 Inne o symbolu podstawowym 606
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 31
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2024 r. sprawy ze skargi Fundacji F z siedzibą w K. na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 31 lipca 2023 r. nr PR.9202.1.2023 w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony w sprawie dotyczącej planu ruchu zakładu górniczego Kopalni Węgla Brunatnego "[...]" 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem sporu jest postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego – dalej Prezes- z dnia 31 lipca 2023r. nr PR.9202.1.2023 nie uwzględniającego zażalenia Fundacji F z siedzibą w K. – dalej strona, skarżący- na postanowienie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego we W. z dnia 11 maja 2023 r., znak; [...], Idz. [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia Fundacji do udziału na prawach strony w postępowaniu "w sprawie zatwierdzenia dla P. S.A. z siedzibą w B. Dodatku nr 9 do Planu ruchu zakładu górniczego K. na okres od 1 maja 2020 r. do 31 grudnia 2025 r."

Stan sprawy jest następujący;

P. S.A. z siedzibą w B. wnioskiem z dnia 28 marca 2023 r., wystąpiło do Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego (dalej -OUG) we W. o zatwierdzenie dodatku nr 9 do planu ruchu zakładu górniczego K. na okres od 1 maja 2020 r. do 31 grudnia 2025 r.

Przedmiotowy dodatek zmienia ww. plan ruchu w zakresie punktów nr; 9.1.2. i 11.1. oraz załączników nr; 2.2.-sekcja 2, 2.3.-sekcja 3, 3, 4.1.-przekrój 7 NS, 5.6-profil 7 NS i 7.2.

Strona wnioskiem z 6 kwietnia 2023 r., wystąpiła do Dyrektora OUG we W. o dopuszczenie, na prawach strony, do udziału w toczącym się postępowaniu w sprawie zatwierdzenia planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego K.

We wniosku Fundacja wskazała, iż jej udział w toczącym się postępowaniu uzasadniony jest jej celami statutowymi (ochrona przyrody, krajobrazu oraz środowiska naturalnego, podejmowanie starań na rzecz realizacji zasad demokratycznego państwa prawa, przejrzystości w życiu publicznym, społecznej kontroli nad instytucjami zaufania publicznego oraz przeciwdziałania patologiom życia publicznego i społecznego, wspieranie szerokiego uczestnictwa społeczeństwa w postępowaniach dotyczących ochrony środowiska naturalnego, zabytków kultury, praw człowieka, jak i innych interesów publicznych). Wskazała również, iż za jej udziałem przemawia interes społeczny, przejawiający się w działaniach na rzecz ochrony środowiska naturalnego.

Działając na podstawie art. 31 § 2 K.p.a., Dyrektor OUG we W., postanowieniem z dnia 11 maja 2023 r., odmówił dopuszczenia strony do udziału w prowadzonym postępowaniu, wskazując, iż w sprawie nie są spełnione łącznie przesłanki z K.p.a.

Strona w zażaleniu nie zgodziła się z rozstrzygnięciem Dyrektora OUG we W. wskazując, iż jest błędne.

Prezes nie uwzględnił zażalenia postanowieniem z dnia 31 lipca 2023r.

Prezes po przywołaniu treści art. 31 § 1 K.p.a stwierdził, że by żądanie został uwzględnione, winny być spełnione łącznie dwa warunki, jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji społecznej i przemawia za tym interes społeczny.

Przywołał treść art. 108 ust. 2 pkt 2, ust. 11, art. 109 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze podnosząc, iż treść planów ruchu dla poszczególnych rodzajów zakładów wskazana jest w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 8 grudnia 2017 r. w sprawie planów ruchu zakładów górniczych - zwanym dalej "rozporządzeniem .

Zaznaczył, iż przedmiotem postępowania toczącego się przed Dyrektorem OUG we W., dot. udziału w postępowaniu administracyjnym, którego domaga się Fundacja, nie było zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego, a jedynie zatwierdzenie dodatku do planu ruchu zakładu górniczego. Zgodnie z wnioskiem przedsiębiorcy z dnia 28 marca 2023 r., dodatkiem tym zmieniono ww. plan ruchu w zakresie punktów nr: 9.1.2. i 11.1. oraz załączników nr: 2.2.-sekcja 2, 2.3.-sekcja 3, 3, 4.1 .-przekrój 7 NS, 5.6-profil 7 NS i 7.2.

Prezes wskazał, iż zgodnie z rozporządzeniem:

1) pkt 9 planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego określa: systemy eksploatacji złoża, zwałowania i składowania, podstawowe parametry wyrobisk górniczych, zwałowisk nadkładu i składowisk urobku, w szczególności szerokość poziomów i półek, wysokości pięter oraz kąty nachylenia skarp i zboczy. Pasy ochronne wyrobisk górniczych,

2) pkt 11.1. planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego określa: zagrożenia naturalne dla zakładu górniczego, a konkretnie: zagrożenie osuwiskowe, w tym jego charakterystykę i profilaktykę;

3) załącznik 2.2. i 2.3. to mapa sytuacyjno-wysokościowa powierzchni w granicach terenu górniczego, sporządzona w skali, w jakiej są sporządzane mapy wyrobisk górniczych, z naniesieniem zwałowisk nadkładu i składowisk urobku oraz obiektów unieszkodliwiania odpadów wydobywczych;

4) załącznik 4 to mapa wyrobisk górniczych, sporządzona w skali nie mniejszej niż 1:5 000, przedstawiająca sytuację w granicach obszaru górniczego, z naniesieniem: granic udokumentowania złoża; granic zasobów przemysłowych i nieprzemysłowych; granic filarów ochronnych; granic obszarów górniczych, które zostały wyznaczone w bezpośrednim sąsiedztwie obszaru górniczego; zakresu planowanych na poszczególnych poziomach robót górniczych związanych z usuwaniem nadkładu i eksploatacją złoża kopaliny głównej oraz kopalin towarzyszących w okresie obowiązywania planu ruchu, z oznaczeniem części złoża zakwalifikowanych do przewidywanych strat w zasobach przemysłowych i nieprzemysłowych;

5) załącznik 5 określa charakterystyczne profile wyrobisk górniczych, zwałowisk i składowisk, z uwzględnieniem minimalnych szerokości poziomów i półek, maksymalnych wysokości i kątów nachylenia skarp wyrobisk, zwałowisk i składowisk urobku i wyrobów oraz kątów generalnych zboczy, a także dopuszczalnych szerokości pasów ochronnych;

6) załącznik 7.2 to schematy ideowy oraz planowane zmiany, w odniesieniu do stałego transportu wewnątrzzakładowego i głównej odstawy.

W ocenie Prezesa zmiany objęte dodatkiem nr 9 do planu ruchu zakładu górniczego nie dotyczą więc szczegółowych przedsięwzięć niezbędnych w celu zapewnienia ochrony elementów środowiska, ochrony obiektów budowlanych oraz zapobiegania szkodom i ich naprawy, które zgodnie z rozporządzeniem określa pkt 20 planu ruchu ("Ochrona środowiska. Zamierzenia w zakresie ograniczania i usuwania ujemnych wpływów działalności górniczej, w szczególności obejmujące: 1) profilaktykę górniczą i budowlaną oraz usuwanie szkód wyrządzonych ruchem zakładu górniczego; 2) przewidywane kierunki, sposób oraz terminy rozpoczęcia i zakończenia rekultywacji gruntów przekształconych w wyniku prowadzenia ruchu zakładu górniczego - według wzoru nr 7; 3) sposób przeciwdziałania zmianom stosunków wodnych; 4) gospodarkę odpadami oraz masami ziemnymi lub skalnymi powstałymi w związku z prowadzeniem eksploatacji kopalin; 5) gospodarkę wodno-ściekową, środki techniczne, ochronę oraz oczyszczanie i wykorzystanie wód; 6) ochronę powietrza przed zanieczyszczeniem (urządzenia i środki ochrony powietrza, zamierzenia w zakresie ograniczenia emisji substancji wprowadzanych do powietrza w sposób zorganizowany i niezorganizowany); 7) ochronę przed hałasem i wibracjami (urządzenia ochronne, zamierzenia w zakresie ograniczenia hałasu i wibracji przenikających do środowiska)").

W konsekwencji w ocenie Prezesa przedmiotem postępowania toczącego się przed Dyrektorem OUG we W., nie są zagadnienia związane z ochroną środowiska w związku z ruchem zakładu górniczego. Tym samym pomiędzy celami statutowymi Fundacji, wyrażonymi w § 7 pkt 3.1. statutu Fundacji: ochrona przyrody, krajobrazu oraz środowiska naturalnego oraz w § 7 pkt 3.4 statutu Fundacji: wspieranie szerokiego uczestnictwa społeczeństwa w postępowaniach dotyczących ochrony środowiska naturalnego, zabytków kultury, praw człowieka, jak i innych interesów publicznych, a przedmiotem postępowania, tzn. zatwierdzeniem dodatku nr 9 do planu ruchu zakładu górniczego K. na okres od 1 maja 2020 r. do 31 grudnia 2025 r., nie istnieje związek.

Związku tego Prezes nie dopatrzył się również w odniesieniu do celu statutowego Fundacji, określonego w § 7 pkt 3.3 statutu Fundacji: podejmowanie starań na rzecz realizacji zasad demokratycznego państwa prawa, przejrzystości w życiu publicznym, społecznej kontroli nad instytucjami zaufania publicznego oraz przeciwdziałania patologiom życia publicznego i społecznego.

Podniósł, iż ruch zakładu górniczego, będący złożonym pod względem technologicznym ciągiem różnorodnych zdarzeń, wymaga dla swej organizacji cyklu zaplanowanych działań, stanowiących logiczny układ pewnych faz. Podstawą do sprawnego działania jest funkcjonowanie w sposób odpowiednio zorganizowany, w szczególności zaplanowany - służy temu właśnie plan ruchu zakładu górniczego albo dodatek do planu ruchu.

Treść planu ruchu zakładu górniczego albo dodatku do planu ruchu determinowana jest ustaleniami zawartymi w koncesji oraz projekcie zagospodarowania złoża lub planie zagospodarowania podziemnego składowiska dwutlenku węgla (art. 108 ust. 3 P.g.g.). To te dokumenty określają prawnie dopuszczalny zakres działalności przedsiębiorcy i wyznaczają granice legalności podejmowanych działań.

Celem postępowania w przedmiocie zatwierdzenia dodatku do planu ruchu zakładu górniczego nie jest kontrola nad organami "wydających" ww. dokumenty, prawidłowością podjętych przez te organy decyzji, czy też zapobiegania "patologiom" mogącym zaistnieć w procesie ich wydawania, bowiem takiej kompetencji, w tego rodzaju postępowaniu, nie posiadają organy nadzoru górniczego. Celem tego postępowania nie jest również samo w sobie zapewnienie ochrony środowiska, gdyż cel ten realizowany był już m.in. na etapie pozyskiwania koncesji oraz stosownych decyzji, dotyczących ochrony środowiska, tym bardziej w sytuacji gdy projektowana zmiana planu ruchu nie odnosi się do kwestii środowiskowych, jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie.

W zakresie drugiej przesłanki z art. 31 § 1 K.p.a., Prezes stwierdził, iż pojęcie interesu społecznego nie zostało ustawowo zdefiniowane, co oznacza, że pojęciu temu nadaje treść organ administracji publicznej w procesie stosowania norm prawa materialnego w konkretnej sprawie.

Wskazał, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że interes społeczny może polegać na tym, aby organizacja społeczna mogła wypełniać swoje statutowe i ustawowe uprawnienia wobec członków, jak również podejmować działania w celu ochrony praw pewnej grupy ludności (wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2001 r., sygn. akt II SA 2464/00) zaś istotą udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie jest zaspokajanie partykularnych interesów samej organizacji, ale zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. Organizacja społeczna winna także uprawdopodobnić, że jej udział przyczyni się do lepszego wypełnienia przez prowadzone postępowanie administracyjne jego celów.

W rozpatrywanej sprawie organ II instancji uznał że brak jest interesu społecznego - uzasadniającej dopuszczenie strony do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zatwierdzenia dodatku nr 9 do planu ruchu zakładu górniczego K.

Prezes odnosząc się do wniosku o dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu wskazał na brak określenia interesu społecznego skonkretyzowanego w danej sprawie indywidualnie.

Zauważył, iż zagadnienia dotyczące ochrony środowiska oraz wpływu prowadzonej działalności reguluje pkt 20 planu ruchu, który nie jest zmieniany.

Organ II instancji uznał także, iż jakkolwiek doniosły byłby interes organizacji społecznej, ze względu na który żąda ona udziału w postępowaniu - nie można go stawiać ponad interesem strony.

Prezes podniósł, iż w przedmiotowej sprawie w aktach sprawy zalega pismo przedsiębiorcy (P. S.A.) z dnia 7 maja 2020 r., znak: [...], stwierdzające, że informacje ujęte w planie ruchu zakładu górniczego K. na okres od 1 maja 2020 r. do 31 grudnia 2025 r. w m.in. pkt 9 i 1U stanowią tajemnicę przedsiębiorcy i jako takie nie powinny zostać ujawnione, gdyż zawierają “informacje techniczno-technologiczne, organizacyjne o unikatowym charakterze, nieznane osobom zajmującym się tego rodzaju informacjami. Dostęp do tych danych jest ograniczony w ramach działalności przedsiębiorcy. Posiadają wartość handlową, zatem ich ujawnienie może w sposób istotny wpłynąć na pogorszenie konkurencyjności spółki. Informacje te znalazły się w posiadaniu przedsiębiorcy jako efekt wieloletnich doświadczeń uzyskanych w toku eksploatacji węgla brunatnego, a ich uzyskanie wiązało się ze znacznymi kosztami. Otrzymanie takich danych przez inny podmiot, w wyniku udostępnienia przez organ administracji publicznej, jest niedopuszczalne i ograniczyłoby koszty realizacji zbliżonych inwestycji. Ponadto przedsiębiorca wskazał, iż treści planu ruchu, o których nieudostępnienie przedsiębiorca wystąpił, zawierają informacje o charakterze technologicznym (zagospodarowanie terenu zakładu górniczego, lokalizacja obiektów budowlanych, sposób i stopień zagospodarowania pokładów węglowych, zasady kwalifikacji zasobów, przedsięwzięcia służące kompleksowemu i racjonalnemu wykorzystaniu kopaliny, sposób przygotowania przedpola odkrywki, charakterystyka robót udostępniających i przygotowawczych, zestawienie robót geologicznych wykonywanych na potrzeby zakładu górniczego, charakterystyka posiadanego sprzętu służącego urabianiu kopaliny, parametry zwałowania, profilaktyka przeciwdziałania zagrożeniom naturalnym, parametry skarp eksploatacyjnych, sposoby przeciwdziałania pożarom, sposób zasilania zakładu górniczego w media, opis transportu wewnątrzzakładowego, zestawienie projektowanych robót budowlanych w obiektach budowlanych zakładu górniczego), których ujawnienie wpłynęło by na pogorszenie jego pozycji konkurencyjnej.

Dopuszczenie strony do udziału w postępowaniu na prawach strony umożliwiłoby jej dostęp do materiałów objętych zastrzeżeniem przedsiębiorcy, do których odmówiono jej dostępu aktem Dyrektora OUG we W. z dnia 14 kwietnia 2022, oraz decyzją Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 8 czerwca 2022 r., co do której wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia z dnia 17 października 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 622/22 uznano legalność decyzji.

Mając na uwadze powyższe, wniosek strony zdaniem Prezesa może stanowić swoistego rodzaju próbę obejścia prawa i uzyskania dostępu do materiałów, do których dostępu odmówiono Fundacji na podstawie innych przepisów prawa. Co za tym idzie wniosek z dnia z 6 kwietnia 2023 r. może przede wszystkim służyć realizacji partykularnego interesu Fundacji, przejawiającego się w uzyskaniu prawa wglądu w materiały, którego Fundacja wcześniej nie otrzymała, nie zaś realizacji wskazanego interesu społecznego.

Prezes zaznaczył, iż w przedmiotowej sprawie, zarówno we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu jak i w zażaleniu strona nie wywiązała się z tego obowiązku, nie wskazując w żaden sposób powyższego związku, mając na uwadze przedmiot postępowania.

W skardze do WSA w Gliwicach strona zarzuciła Prezesowi naruszenie następujących przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

1. pkt 9, pkt 11 ppkt 1 oraz pkt 20 Załącznika nr 2 do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 8 grudnia 2017 r. w sprawie planów ruchu zakładów górniczych (dalej: Rozporządzenie w sprawie planów ruchu) w zw. z art. 31 § 2 w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) poprzez przyjęcie, że pkt 9 oraz pkt 11 ppkt 1 planu ruchu dla zakładu górniczego nie dotyczą kwestii związanych ze środowiskiem i jego ochroną, a pkt 20 planu ruchu dla zakładu górniczego jest jedynym punktem tego planu mającym związek z ochroną środowiska, co skutkowało przyjęciem przez Organ, że przedmiotowe postępowanie nie dotyczy ochrony środowiska, a tym samym nie jest zgodne z celami statutowymi Skarżącej;

1. art. 31 § 2 w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a, poprzez

a. przyjęcie braku interesu społecznego w dopuszczeniu Skarżącej do postępowania w sprawie zatwierdzenia dla P. S.A. z siedzibą w B. Dodatku nr 9 do Planu ruchu zakładu górniczego K. na okres od 1 maja 2020 r. do 31 grudnia 2025 r. co skutkowało odmową dopuszczenia Skarżącej do przedmiotowego postępowania;

b. błędną wykładnię pojęcia interesu społecznego poprzez przyjęcie, że interes społeczny zawsze obejmuje interes strony postępowania, co skutkowało przyjęciem, że interes społeczny nie przemawia za udziałem Skarżącej w postępowaniu, a tym samym odmową dopuszczenia jej do postępowania w sprawie zatwierdzenia planu ruchu;

2. art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej: u.d.i.p.) poprzez błędne zastosowanie przesłanki tajemnicy przedsiębiorcy stwierdzonej w innym postępowaniu w sprawie udzielenia informacji publicznej Skarżącej jako uzasadniającej odmowę dopuszczenia do udziału w niniejszym postępowaniu na prawach strony, co skutkowało odmową dopuszczenia Skarżącej do udziału w przedmiotowym postępowaniu.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła także naruszenie przepisów prawa postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

2. art. 7, 77 § 1, art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. w zw. z art. 31 § 2 w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez;

a. nieprawidłowe uznanie, że dopuszczenie skarżącej do postępowania nie jest uzasadnione celami statutowymi Skarżącej odnoszącymi się do "kontroli społecznej instytucji zaufania publicznego" oraz "przeciwdziałania patologiom życia publicznego i społecznego" poprzez przyjęcie, że postępowanie jest zgodne z tak określonymi celami statutowymi jeśli to organ w postępowaniu prowadzi kontrolę decyzji innego organu oraz to organ zapobiega w danym postępowaniu patologiom mającym miejsce na etapie wydawania innych decyzji administracyjnych, co skutkowało odmową dopuszczenia Skarżącej do postępowania;

b. pominięcie szeregu okoliczności wskazanych przez Skarżącą, które to uzasadniają interes społeczny w jej udziale w postępowaniu, co skutkowało niepełnym rozpoznaniem sprawy, przyjęciem że za dopuszczeniem Skarżącej do postępowania nie przemawia interes społeczny, a w konsekwencji odmową dopuszczenia Skarżącej do udziału w przedmiotowym postępowaniu

W związku z tak sformułowanymi zarzutami wniosła; o uchylenie postanowienia w całości; zobowiązanie Organu do przedłożenia do akt sprawy treści całego Planu Ruchu dla K. oraz o przeprowadzenie dowodu z pkt 9.1.2. i 11.1. oraz załączników nr: 2.2.-sekcja 2,2.3.-sekcja 3,3,4.1 .-przekrój 7 NS, 5.6-profil 7 NS i 7.2. z Planu Ruchu dla K. oraz z dodatku zmieniającego te postanowienia na okoliczność, że te elementy planu ruchu dotyczą środowiska i jego ochrony, a w szczególności stopnia ingerencji przedsięwzięcia w powierzchnię ziemi, w kopalinę i inne elementy środowiska; o przeprowadzenie dowodu z opinii naukowej dr S. K. z sierpnia 2023 r. "[...] ";o przeprowadzenie dowodu ze Scenariusza 3. Do prekonsultacji aktualizacji [...]. Analiza dla sektora elektroenergetycznego z uwzględnieniem zmiany sytuacji polityczno - gospodarczej po inwazji Rosji na Ukrainę.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w spornym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego wyżej przepisu wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. - dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Stosownie zaś do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla je, w całości lub w części, jeżeli stwierdzi; a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd administracyjny stwierdza nieważność postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd administracyjny stwierdza wydanie postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Jednocześnie w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Prezesa WUG z dnia 31 lipca 2023 r., znak: PR.9201.1.2023 utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora OUG we W. z dnia 11 maja 2023 r., którym odmówiono dopuszczenia strony skarżącej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zatwierdzenia dla P. S.A. z siedziba w B. Dodatku nr 9 do Planu ruchu zakładu górniczego K. na okres od 1 maja 2020r do 31 grudnia 2025r.

Sąd, dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod kątem wyżej określonych kryteriów, doszedł do wniosku, że postanowienie Prezesa WUG jest wadliwe w takim stopniu, że konieczne stało się jego uchylenie.

U podstaw faktycznych podjętego przez Prezesa WUG postanowienia legło stwierdzenie, iż przedmiotem postępowania toczącego się przed Dyrektorem OUG we W. w przedmiocie zatwierdzenia zmian objętych dodatkiem nr 9 do planu ruchu zakładu górniczego K. w B., nie są zagadnienia związane z ochroną środowiska w związku z ruchem zakładu górniczego. Wskazał, iż zmiany objęte dodatkiem nr 9 do planu ruchu nie dotyczą szczegółowych przedsięwzięć niezbędnych w celu zapewnienia ochrony elementów środowiska, ochrony obiektów budowlanych oraz zapobiegania szkodom i ich naprawy, które zgodnie z rozporządzeniem określa pkt 20 planu ruchu dotyczący "Ochrony środowiska". W tym zakresie przywołał regulacje prawne rozporządzenia normujące zapisy w zakresie zmian objętych wnioskiem strony o zatwierdzenie dodatku nr 9 do Planu Ruchu K. w tym dot. systemów eksploatacji złoża ( pkt 9 ) zagrożenia naturalne, (pkt 11.1 ), map sytuacyjno -wysokościowych (zał. 2.2, 2.3, map wyrobisk górniczych (zał. nr 3), profili wyrobisk górniczych (zał. 5), schematu ideowego i planowanych zmian w odniesieniu do transportu wewnętrznego i głównej dostawy (zał. nr 7). Z tego wywiódł, iż pomiędzy celami statutowymi Fundacji: ochrona przyrody, krajobrazu oraz środowiska naturalnego wspieranie szerokiego uczestnictwa społeczeństwa w postępowaniach dotyczących ochrony środowiska naturalnego, zabytków kultury, praw człowieka, jak i innych interesów publicznych, a przedmiotem postępowania, tzn. zatwierdzeniem dodatku nr 9 do planu ruchu zakładu górniczego K. na okres od 1 maja 2020 r. do 31 grudnia 2025 r. nie istnieje związek .

Poglądu tego skład orzekający w sprawie nie podziela. Nie można zdaniem Sądu niejako a priori, jak to uczynił organ w sprawie założyć, że skoro jedynie w pkt 20 planu ruchu zakładu górniczego dotyczącym ochrony środowiska znajdują się zagadnienia mogące mieć związek z celami statutowymi strony (ochrona środowiska), to tym samym brak jest podstaw do jej dopuszczenia do postępowania administracyjnego dot. zatwierdzenia zmian zawartych w dodatku nr 9 do planu ruchu zakładu górniczego K. jako nie dotyczącego ochrony środowiska naturalnego .

Jak wskazał Prezes na skutek wniosku przedsiębiorcy dodatkiem zmieniono plan ruchu zakładu górniczego w zakresie punktów nr: 9.1.2. i 11.1. oraz załączników nr: 2.2.-sekcja 2, 2.3.-sekcja 3, 3, 4.1 .-przekrój 7 NS, 5.6-profil 7 NS i 7.2.

Według przepisów rozporządzenia normują one co do pkt 9: systemy eksploatacji złoża, zwałowania i składowania, podstawowe parametry wyrobisk górniczych, zwałowisk nadkładu i składowisk urobku, w szczególności szerokość poziomów i półek, wysokości pięter oraz kąty nachylenia skarp i zboczy. Pasy ochronne wyrobisk górniczych, pkt 11.1 : zagrożenia naturalne dla zakładu górniczego, a konkretnie: zagrożenie osuwiskowe, w tym jego charakterystykę i profilaktykę; załącznika 2.2. i 2.3. mapy sytuacyjno-wysokościowe powierzchni w granicach terenu górniczego, załącznika 4 mapy wyrobisk górniczych, sporządzona w skali nie mniejszej niż 1:5 000, przedstawiająca sytuację w granicach obszaru górniczego, z naniesieniem: (....) załącznika 5 charakterystycznych profili wyrobisk górniczych, zwałowisk i składowisk, z uwzględnieniem minimalnych szerokości poziomów i półek, maksymalnych wysokości i kątów nachylenia skarp wyrobisk, zwałowisk i składowisk urobku i wyrobów oraz kątów generalnych zboczy, a także dopuszczalnych szerokości pasów ochronnych; załącznika 7.2 schematu ideowego oraz planowanych zmian, w odniesieniu do stałego transportu wewnątrzzakładowego i głównej odstawy.

Analizując te zapisy, zdaniem Sądu niektóre z w/w punktów objętych dodatkiem zmian do planu ruchu zakładu górniczego K. mogą dotyczyć celu statutowego strony (ochrony środowiska, przyrody, krajobrazu) uzasadniającego udział strony w postępowaniu administracyjnym czego strona się domaga. Wynika to chociażby z treści pkt 9 planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego określającego: systemy eksploatacji złoża, zwałowania i składowania, podstawowe parametry wyrobisk górniczych, zwałowisk nadkładu i składowisk urobku, w szczególności szerokość poziomów i półek, wysokości pięter oraz kąty nachylenia skarp i zboczy, pasy ochronne wyrobisk górniczych, czy pkt 11.1. planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego określającego: zagrożenia naturalne dla zakładu górniczego, a konkretnie: zagrożenie osuwiskowe, w tym jego charakterystykę i profilaktykę. Rację należy przyznać stronie, iż kwestie w tych dodatkach ujęte mogą mieć wpływ na środowisko z uwagi chociażby na działania przedsiębiorcy górniczego podjęte w związku z rekultywacją gruntów, sposób gospodarowania masami ziemnymi, skalnymi powstałymi w związku eksploatacją złoża. Podobnie informacje związane z zagrożeniami osuwiskowymi ich charakterystyka i profilaktyka systemy zwałowania, podstawowe parametry wyrobisk górniczych zwałowisk nadkładu i składowisk urobku, w szczególności szerokość poziomów i półek, wysokości pięter oraz kąty nachylenia skarp i zboczy, pasy ochronne wyrobisk górniczych mają wpływ na ochronę środowiska naturalnego, przyrody, krajobrazu.

Zauważenia wymaga, iż w tym zakresie Sąd nie mógł zająć stanowiska w tej kwestii. Ponieważ rolą Sądu jest ocena legalności zaskarżonych aktów administracyjnych (decyzji, postanowień, czynności materialno-technicznych i innych wymienionych w art. 3 § 2, § 2a oraz § 3 p.p.s.a.) najpierw musi organ zająć stanowisko w sprawie i to wyrażone w przepisanej formie, a dopiero potem, po wyczerpaniu środków zaskarżenia, które służyły w postępowaniu przed organem, można wnieść skargę do sądu i oczekiwać jego rozstrzygnięcia (art. 52 § 1 p.p.s.a.).

Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach sprawy, jednak gdy Prezes w spornym postanowieniu nie objął w ramach swych rozważań w ogóle kwestii określonych w/w przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie planów ruchu zakładu górniczych zasłaniając się jedynie ogólnie ich treścią, takie postępowanie nie może zasługiwać na akceptację, albowiem w istocie organ II instancji nie rozpoznał wniosku strony w całości.

Zaznaczenia w tym miejscu także wymaga, iż w aktach sprawy brak jest rzeczonego dodatku nr 9 do planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego K., w oparciu o który Sąd mógłby dokonać weryfikacji zasadności twierdzeń organu II instancji, a rzeczą Sądu nie jest uzupełnianie materiału dowodowego, gdyż Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Okoliczności zaś na które organ się powołuje muszą zostać wykazane przez organ. Jak stanowi art. 133 p.p.s..a Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż Sąd przy ocenie legalności aktu bierze pod uwagą materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd nie ma obowiązku ustalania okoliczności sprawy. (por. wyrok NSA I OSK 1664/17z dnia 31 października 2017 r.) publ. LEX nr 2400692. Z w/w przepisu wynika nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyroki NSA z dnia: 26 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 497/09, LEX nr 594014, 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09, LEX nr 746707, 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 763/12, LEX nr 1219174).

Oceniając dalej argumentację organu, iż przesłanką negatywną odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu jest wniosek przedsiębiorcy z dnia 7 maja 2020 r., wskazujący, że informacje ujęte w planie ruchu zakładu górniczego K. na okres od 1 maja 2020 r. do 31 grudnia 2025 r. w m.in. pkt 9 i 11 stanowią tajemnicę przedsiębiorcy i jako takie nie powinny zostać ujawnione stwierdzić trzeba, iż i w tym zakresie Sąd nie może jej ocenić. W aktach sprawy brak jest wniosku, na który organ się powołuje, stąd aktualnymi pozostają rozważania co do braku możliwości oceny legalności postanowienia na podstawie akt sprawy, co także uzasadnia jego uchylenie .

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku strony pozostaje argument Prezesa, iż dopuszczenie Fundacji do udziału w postępowaniu na prawach strony umożliwiłoby jej dostęp do materiałów objętych zastrzeżeniem przedsiębiorcy, do których odmówiono jej dostępu decyzją Dyrektora OUG we W. z dnia 14 kwietnia 2022, i decyzją Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 8 czerwca 2022 r., co do której WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia z dnia 17 października 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 622/22 skargę oddalił. Jak bowiem wynika z tego wyroku przedmiotem wniosku strony złożonym w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej był dostęp do aktualizacji mapy wyrobiska górniczego przedłożonej przez P. S.A. dla K. w postaci załącznika nr 3 do zatwierdzonego Planu ruchu zakładu górniczego K. na okres od 1 maja 2020 r. do 31 grudnia 2025 zmienionego Dodatkiem nr 4 do tego Planu ruchu i zatwierdzonym decyzją Dyrektora OUG we W. z 22 marca 2022 r. Skoro zatem wyrok w/w WSA nie dotyczył informacji związanych z celami statutowymi strony dot. ochrony środowiska naturalnego, przyrody, krajobrazu tym samym powoływanie się na zaistniałą tajemnicę przedsiębiorcy w tym zakresie jest bez znaczenia dla sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona analizy poszczególnych zapisów dodatku nr 9 do planu ruchu zakładu górniczego K. w aspekcie spełnienia przez stronę przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. i włączy w poczet materiału dowodowego dokumenty na podstawie i w oparciu o które podjął postanowienie w sprawie. Dopiero tak ustalony stan faktyczny i uzupełniony materiał dowodowy pozwoli na rozstrzygnięcie wniosku o dopuszczenie na prawach strony Fundacji w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia dla P. Dodatku nr 9 do planu ruchu zakładu górniczego

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

-----------------------

1