Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 150/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 105 § 1, art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 108 ust. 1 pkt 3 i ust. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 574
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 maja 2023 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Rektora Wyższej Szkoły E. w P. z dnia 10 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na przedłużenie terminu złożenia pracy dyplomowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prorektora do Spraw Wydziałowych Wydziału Studiów E. w P. z dnia 25 listopada 2022 r. nr [...]; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Rektora Wyższej Szkoły E. na rzecz skarżącego D. W. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Podaniem z 28 listopada 2022 r. D. W. (zwany też dalej "Studentem" lub "Skarżącym"), jako student Wyższej Szkoły E. w P. (zwanej dalej "WSE. " lub "Uczelnią") na kierunku fizjoterapia, rok drugi, semestr 4. studiów niestacjonarnych drugiego stopnia, wystąpił o przedłużenie terminu złożenia pracy dyplomowej, uzasadniając swój wniosek problemami zdrowotnymi.

Decyzją nr [...], opatrzoną datą 25 listopada 2022 r., Prorektor do Spraw Wydziałowych Wydziału Studiów E. (dalej jako "Prorektor" lub "organ I instancji") - z powołaniem się w podstawie prawnej decyzji na przepisy § 22 Statutu WSE. , § 26 ust. 5 Regulaminu Organizacyjnego WSE. oraz art. 104 § 1 k.p.a. - postanowił nie wyrazić zgody na wnioskowane przedłużenie terminu złożenia pracy dyplomowej. Decyzja ta została doręczona Studentowi w dniu 06 grudnia 2022 r.

Na skutek odwołania wniesionego przez Studenta, Rektor WSE. (dalej jako "Rektor" lub "organ II instancji"), decyzją z 10 stycznia 2023 r. nr [...], wydaną na podstawie § 20 ust. 2 pkt 28 Statutu WSE. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Prorektora. W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z zarządzeniem nr [...] Rektora z dnia 27 września 2022 r. w sprawie terminów składania prac dyplomowych dla kierunku fizjoterapia studia drugiego stopnia w roku akademickim [...] (dalej jako "Zarządzenie") termin na złożenie pracy magisterskiej upłynął w dniu 18 listopada 2022 r. Wyłącznie w uzasadnionych przypadkach, na podstawie zgody Prorektora, termin ten mógł ulec przedłużeniu do dnia 25 listopada 2022 r. - stosownie do § 2 Zarządzenia, który przewidywał wyłącznie fakultatywną (a nie obowiązkową) możliwość wyrażenia takiej zgody przez Prorektora. Jak wynika z dokumentacji przebiegu studiów, odwołania Studenta oraz załączonej do niego wiadomości e-mail, ani Student, ani jego promotor nie wskazali żadnej perspektywy czasowej, w jakiej możliwe byłoby ukończenie pracy. Zdaniem organu Student nie wykazał, aby w jego przypadku zachodził uzasadniony przypadek będący podstawą przedłużenia terminu do złożenia pracy dyplomowej. Co więcej, wniosek Studenta złożony został w dniu 28 listopada 2022 r., a więc już po upływie dodatkowego terminu do złożenia pracy. Nadto na uwadze należało mieć fakt, że samo złożenie pracy dyplomowej jest wyłącznie jedną z wielu czynności, których należy dokonać, aby przeprowadzić egzamin dyplomowy. Koniecznym jest bowiem chociażby sprawdzenie pracy w systemie antyplagiatowym, akceptacja przez promotora, czy też sporządzenie opinii recenzenta. Dopiero szereg powyższych czynności zmierza do wyznaczenia terminu egzaminu dyplomowego. Tymczasem zgodnie z harmonogramem organizacji roku akademickiego okres od 23 grudnia 2022 r. do 6 stycznia 2023 r. był okresem wolnym od zajęć dydaktycznych - co powoduje, że w tym czasie niemożliwym byłoby przeprowadzenie egzaminu dyplomowego - zaś § 40 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r. w sprawie studiów (dalej jako "rozporządzenie MNiSW") stanowi, że: "Studia na kierunku związanym z kształceniem w zakresie fizjoterapii prowadzone w dniu wejścia w życie rozporządzenia mogą być prowadzone do dnia:

1) zakończenia ostatniego cyklu kształcenia rozpoczętego przed dniem 1 października 2017 r. - w przypadku studiów pierwszego stopnia;

2) 31 grudnia 2022 r. - w przypadku studiów drugiego stopnia."

W skardze na opisaną decyzję Rektora do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, D. W. - zarzuciwszy naruszenie przepisów postępowania, "w szczególności":

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu żadnych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnieniu przyczyn niezłożenia do oceny pracy magisterskiej przez Skarżącego;

- art. 7, art. 61 § 1 w zw. z § 4, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w nieprzeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w najmniejszym chociażby zakresie;

- art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. - przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, niewskazanie dowodów na poparcie twierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji;

- art. 10 k.p.a. - przez uniemożliwienie udziału stronie w postępowaniu, wydanie decyzji bez poinformowania strony o wszczęciu postępowania, nieinformowanie strony o podejmowanych czynnościach oraz niepoinformowanie o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy, co uniemożliwiło wzięcie czynnego udziału w sprawie i naruszyło prawo do czynnego uczestnictwa w każdym stadium postępowania i wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału dowodowego

- wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prorektora; 2) orzeczenie, że skarżone decyzje zastały wydane z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione zarzuty, akcentując w szczególności, że data wydania decyzji (25 listopada 2022 r.) jest wcześniejsza niż data złożenia przezeń podania o przedłużenie terminu (28 listopada 2022 r.), która w uzasadnieniu decyzji została odręcznie skorygowana - co, zdaniem Skarżącego, wraz z innymi zarzucanymi naruszeniami świadczy o co najmniej przedwczesności obu wydanych decyzji, a przede wszystkim o ich bezprzedmiotowości.

W odpowiedzi na skargę Rektor, reprezentowany przez ad B., wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu swego pisma organ II instancji podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz odniósł się do zarzutów skargi, a w szczególności:

- wskazał, że WSE. jest uczelnią niepubliczną, która podlega m.in. ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (dalej w skrócie "p.s.w.n."), w której wskazano konkretne sytuacje, w których uczelnia winna wydać decyzję administracyjną, zaś pozostałe rozstrzygnięcia regulują akty prawa wewnętrznego uczelni, a więc statut, regulaminy i zarządzenia organów uczelni. W przedmiotowym postępowaniu Student wniósł podanie o przedłużenie terminu do złożenia prac dyplomowej. Zatem Uczelnia była władna rozpoznać podanie, ale żaden z przepisów - w tym stanowiący podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia przepis § 36 ust. 4 Regulaminu studiów oraz przepisy p.s.w.n. - nie nakładał na organ obowiązku przeprowadzenia w tym przedmiocie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji administracyjnej;

- zaprzeczył twierdzeniom Skarżącego, jakoby decyzja Prorektora nie została wydana w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. Wskazał, że co prawda w tej decyzji zawarto nieprawidłową datę wydania, tj. 25 listopada 2022 r., jednakże doszło w tym przypadku do powstania omyłki pisarskiej. Niemożliwym w świetle wszystkich okoliczności było bowiem wydanie decyzji w tym dniu, w sytuacji gdy Student złożył podanie w dniu 28 listopada 2022 r. Ponadto organ nadał do Studenta przedmiotową decyzję przesyłką poleconą w dniu 02 grudnia 2022 r., co dodatkowo potwierdza powyższe okoliczności.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV tut. Sądu z 17 kwietnia 2023 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.; w skrócie "u.COVID-19"), o czym strony zostały powiadomione pismami z 17 kwietnia 2023 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej wskazano.

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 u.COVID-19, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału.

Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonawszy tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Rektora Wyższej Szkoły E. z 10 stycznia 2023 r. ([...]) oraz, na mocy art. 135 p.p.s.a., poprzedzającej ją decyzji Prorektora do Spraw Wydziałowych Wydziału Studiów E. z 25 listopada 2022 r. ([...]) o niewyrażeniu zgody na przedłużenie terminu złożenia pracy dyplomowej, Sąd doszedł do przekonania, że decyzje te nie mogą się ostać w obrocie prawnym, jako wydane bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ab initio k.p.a.

W doktrynie i orzecznictwie trafnie wskazuje się, że kontrola sądowa zgodności z prawem (legalności) decyzji administracyjnej powinna przebiegać w określonej kolejności. Otóż, w pierwszej kolejności powinna być przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji (oraz postępowania, które ą poprzedziło) z punktu widzenia wad powodujących nieważność decyzji. Przyjęcie takiej kolejności badania legalności decyzji uzasadnione jest tym, że ustalenie którejkolwiek z wad powodujących stwierdzenie nieważności decyzji czyni jej dalszą kontrolę nie tylko zbędną, ale i niedopuszczalną. W przypadku bowiem nieważności decyzji powinno nastąpić jej stwierdzenie przez wojewódzki sąd administracyjny niezależnie od jakichkolwiek okoliczności (por.: T. Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Warszawa 2016, uw. 44 do art. 145; wyrok NSA z 28.02.2020 r., I FSK 1905/19, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA").

W myśl art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.

Z kolei art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która "wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa".

Przypadki braku podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej w indywidualnej sprawie zachodzą wtedy, gdy: 1) obowiązek, uprawnienie, inny skutek prawny (np. wygaśnięcie decyzji) powstaje z mocy samego prawa, a do jego wykonania albo trzeba zastosować przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, albo też egzekucja będzie zbędna, 2) prawo nie wymaga określenia albo ustalenia praw lub obowiązków w drodze decyzji, 3) brak przepisu prawnego powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę załatwienia sprawy w drodze decyzji (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2022, art. 156 Nb 55). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zasadnie przyjmuje się, że przesłanka braku podstawy prawnej jest spełniona, gdy przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie zawierają podstawy do wydania decyzji administracyjnej. Brak ten musi mieć charakter obiektywny. Rdzeń znaczeniowy pojęcia "decyzja wydana bez podstawy prawnej" jest jednoznaczny, bo albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych i postanowień, rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne (por. wyrok NSA z 06.04.2018 r., II GSK 1800/16, CBOSA).

W ocenie Sądu z taką sytuacją mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie.

Nie ulega wątpliwości, że w określonych przypadkach sprawy indywidualne studentów powinny być załatwiane przez organy szkół wyższych w drodze wydania decyzji administracyjnych. Trzeba jednak pamiętać, że wydanie takiej decyzji wymaga każdorazowo oparcia w przepisach prawa powszechnie obowiązującego. "Oznacza to, że postanowienia aktów stanowionych przez organy szkoły wyższej nie mogą stanowić samoistnej podstawy indywidualnego aktu administracyjnego. Będą one natomiast uzupełniały podstawę, której źródłem są ustawy i rozporządzenia, w zakresie przewidzianym przez ustawodawcę do samodzielnego określenia przez uczelnię" (tak trafnie P. Dańczak, Decyzja administracyjna w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, Warszawa 2015, s. 40).

Tymczasem w kontrolowanej sprawie Prorektor jako podstawę prawną swej decyzji (opatrzonej datą 25 listopada 2022 r.) wskazał przepisy § 22 Statutu WSE. , § 26 ust. 5 Regulaminu Organizacyjnego WSE. oraz art. 104 k.p.a. Ostatni z wymienionych - jako jedyny zaliczający się do kategorii przepisów prawa powszechnie obowiązującego (których zamknięty katalog źródeł określa art. 87 Konstytucji RP) - stanowi, że: "§ 1. Organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej.

§ 2. Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji."

Cytowane przepisy art. 104 k.p.a. - o charakterze stricte proceduralnym - nie stanowią wymaganej, materialnoprawnej podstawy do wydania decyzji w sprawie przedłużenia terminu do złożenie pracy dyplomowej. Podstawy takiej nie zawiera również ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (ówcześnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 574, z późn. zm.), ani inne powszechnie obowiązujące przepisy prawa.

Wypada zauważyć, że w p.s.w.n. słowo "decyzja" (odmieniane przez różne przypadki) pojawia się ponad 100 razy. Przykładowo, zgodnie z art. 72 ust. 3 zd. pierwsze tej ustawy: "Odmowa przyjęcia na studia następuje w drodze decyzji administracyjnej". Podobnie w myśl art. 86 ust. 2 p.s.w.n.: "Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej". Na tle kontrolowanej sprawy jako szczególnie istotne jawi się brzmienie art. 108 p.s.w.n., w myśl którego:

"1. Studenta skreśla się z listy studentów w przypadku:

1) niepodjęcia studiów;

2) rezygnacji ze studiów;

3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego;

4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni.

2. Student może być skreślony z listy studentów w przypadku:

1) stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach;

2) stwierdzenia braku postępów w nauce;

3) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie;

4) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.

3. Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej."

Z treści cytowanych przepisów art. 108 p.s.w.n. wynika, że to rozstrzygnięcie o skreśleniu z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust 3), natomiast niezłożenie w wyznaczonym terminie (lege non distinguente: podstawowym lub przedłużonym) stanowi jedynie przesłankę do wydania takiego rozstrzygnięcia (ust. 1 pkt 3).

Z przepisów tych z pewnością nie wynika więc materialnoprawna podstawa do załatwienia "sprawy" (kwestii) przedłużenia (tu: wyrażenia zgody na przedłużenie) terminu złożenia pracy dyplomowej w drodze decyzji administracyjnej.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji Rektora wynika, że takiej podstawy organ ten upatruje w treści § 36 ust. 4 Regulaminu studiów WSE. (w brzmieniu obowiązującym od 01 października 2022 r., ustalonym Uchwałą nr [...] Senatu WSE. z 26 kwietnia 2022 r.), w myśl którego: "Prorektor ds. wydziałowych, na podstawie zarządzenia Rektora, na pozytywnie zaopiniowany przez promotora wniosek studenta, może przedłużyć termin złożenia pracy dyplomowej".

W związku z tym wypada zauważyć, że - po pierwsze - jak to już wyżej wskazano, żaden przepis aktu wydanego przez organ szkoły wyższej (a takim aktem jest z pewnością uchwała Senatu WSE. ws. regulaminu studiów) nie może stanowić samoistnej podstawy wydania decyzji administracyjnej. Po drugie, nawet z treści cytowanego § 36 ust. 4 Regulaminu studiów WSE. wcale nie wynika expressis verbis, aby rozstrzygnięcie wzmiankowanej w nim kwestii przedłużenia terminu złożenia pracy dyplomowej miało następować w drodze decyzji administracyjnej.

Jeszcze pod rządem poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.; w skrócie "p.s.w.") słusznie wywodzono, że przymiotu decyzji administracyjnej nie mają rozstrzygnięcia dotyczące zwykłego korzystania z usług szkoły wyższej, czyli te bezpośrednio związane z procesem zdobywania wiedzy oraz z udostępnianiem mienia należącego do uczelni - w szczególności tzw. czynności toku studiów, podejmowane w ramach podstawowego stosunku prawnego wykreowanego decyzją o przyjęciu na studia. "Wszystkie czynności, które mieszczą się w ramach status quo tego stosunku, nie będą przyjmowały formy decyzji. Przyjmą ją dopiero te rozstrzygnięcia, które istotnie go przekształcą albo będą wprost stanowiły o jego rozwiązaniu bądź to przez skreślenie z listy studentów (...), bądź wskutek ukończenia studiów i nadania tytułu zawodowego." Przy tym do rozstrzygnięć indywidualnych, którym nie można przypisać statusu decyzji administracyjnych, zaliczono wyraźnie m.in. te dotyczące przedłużenia sesji egzaminacyjnej, czy właśnie przedłużenia terminu złożenia pracy dyplomowej (zob. P. Dańczak, Decyzja administracyjna w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, Warszawa 2015, ss. 94-95, 160-161). W konsekwencji kwestie związane z ewentualnym uzyskaniem zgody właściwego organu (odpowiednio: brakiem takiej zgody) na przedłużenie terminu do złożenia pracy dyplomowej mogą podlegać weryfikacji instancyjnej oraz sądowej wyłącznie w ramach kontroli decyzji o skreśleniu z listy studentów – jako podlegający wyjaśnieniu element podstawy faktycznej wydania takiej decyzji (por. P. Dańczak, Decyzja administracyjna..., s. 265).

Również w judykaturze na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy (p.s.w.) wskazywano, że z jej przepisów nie wynika obowiązek podejmowania przez rektora uczelni decyzji administracyjnej odnośnie do przedłużenia terminu do złożenia pracy dyplomowej. Kwestia przedłużenia terminu do złożenia pracy dyplomowej wynika z regulaminu studiów, który to akt nie ma charakteru prawa powszechnie obowiązującego. W konsekwencji przyjmowano, że pismo rektora w sprawie odmowy przedłużenia takiego terminu nie jest czynnością podlegającą kontroli sądowej, a skarga na to pismo podlega odrzuceniu (por. postanowienie WSA z 09.04.2018 r., IV SA/Gl 342/18, CBOSA); podobnie jak skarga na bezczynność w przedmiocie przedłużenia pracy dyplomowej (por. postanowienie WSA z 10.12.2007 r., II SAB/Sz 28/07, CBOSA).

W ocenie Sądu przywołane poglądy zachowały aktualność także pod rządem obecnie obowiązującej ustawy (p.s.w.n.).

W świetle dotychczasowych uwag należy podzielić stanowisko pełnomocnika organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, że skoro Student wniósł podanie o przedłużenie terminu do złożenia pracy dyplomowej, to Uczelnia była władna je rozpoznać, ale żaden z przepisów nie nakładał na organ obowiązku przeprowadzenia w tym przedmiocie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji administracyjnej. W szczególności obowiązku wydania w tym przedmiocie decyzji administracyjnej - ani też, podkreślmy, kompetencji do jej wydania - nie przewidują przepisy ustawy (p.s.w.n.) oraz aktów wydanych na jej podstawie (w tym przepis § 36 ust. 4 Regulaminu studiów WSE. ).

Skoro zaś organy Uczelni załatwiły podanie Skarżącego o przedłużenie terminu złożenia pracy dyplomowej w drodze decyzji administracyjnych (bezsporne) - a więc wydały decyzje administracyjne w "sprawie" (kwestii) nie podlegającej załatwieniu w tej formie - to należy stwierdzić, że obie te decyzje dotknięte są wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 ab initio k.p.a., jako wydane bez podstawy prawnej.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz w zw. z art. 135 p.p.s.a., stwierdził nieważności decyzji organów obu instancji (pkt 1 sentencji wyroku).

Jednocześnie Sąd, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie administracyjne w ww. sprawie (pkt 2 sentencji wyroku).

W tym miejscu wypada wyjaśnić, że zgodnie z ostatnio przywołanym przepisem, w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 [tj. odpowiednio: uchylenia i stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia – dop. Sądu], sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Możliwość wydania orzeczenia na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. odnosi się jedynie do tych wypadków, w których sąd uzna, że zaskarżony akt (decyzja / postanowienie) jest niezgodny z prawem, a występujące w sprawie przesłanki umorzenia postępowania powodują, że brak prawnych możliwości do wydania aktu (decyzji / postanowienia) rozstrzygającego sprawę co do istoty. W takim przypadku orzeczenie sądu zastępuje rozstrzygnięcie organu administracji publicznej (zob. wyrok WSA z 25.11.2020 r., III SA/Wa 179/20, CBOSA).

W świetle art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego w całości albo w części, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe odpowiednio w całości albo w części. Na tle tego przepisu w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe szczególności wówczas, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej (por.: A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, uw. 7 do art. 105; wyrok NSA z 25.01.1990 r., II SA 1240/89, ONSA 1990, nr 1, poz. 16).

Bezprzedmiotowość kontrolowanego przez Sąd postępowania administracyjnego wszczętego i prowadzonego przez organy Uczelni w "sprawie" z wniosku (podania) Skarżącego o przedłużenie terminu złożenia pracy dyplomowej wynika właśnie ze wskazanej i omówionej wyżej okoliczności - braku podstaw prawnych do załatwienia takiej "sprawy" decyzją administracyjną.

O zwrocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji wyroku) - obejmujących poniesiony przez Skarżącego koszt wpisu od skargi, w wysokości 200 zł - Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.