Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 600/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i  ust. 5  pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 14 lipca 2023 r. nr SKO 4103/766/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem M. K. (dalej: strona, skarżąca) z dnia 3 października 2022 r. (data wpływu do organu 28 października 2022 r.), skierowanym do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Świdnicy (dalej: GOPS), którym zwróciła się o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną – mężem K. K. (ur. [...] r.), dalej: mąż strony, skarżącej . Do wniosku dołączono m.in. orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 31 maja 2022 r., ustalające u męża strony trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji od 1 kwietnia 2022 r., oświadczenie strony o posiadanym prawie do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego i o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, oświadczenie strony na temat czynności wykonywanych podczas opieki nad mężem oraz decyzję ZUS z dnia 1 marca 2022 r. o podwyższeniu stronie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

W trakcie wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu 15 listopada 2022 r., ustalono, że mąż strony jest osobą leżącą z bardzo ograniczoną sprawnością i posiada schorzenia wieku podeszłego, m.in. choruje na Alzheimera. Nie jest w stanie wokół siebie wykonać żadnej czynności. Nie potrafi się podpisać. Strona opiekuje się mężem całodobowo, myje go, goli, przebiera, karmi, podaje leki oraz zmienia pampersy. Strona nie utrzymuje kontaktów z dziećmi. Ponadto do akt sprawy dołączono orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Świdnicy z 3 lutego 2016 r. zaliczające na stałe stronę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od 1 lutego 2016 r.

Decyzją z dnia 6 grudnia 2022 r., nr 1015.22, wydaną z powołaniem się na przepisy art. 17 oraz art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, ze zm.; dalej: u.ś.r.) , działający z upoważnienia Wójta Gminy Świdnica Kierownik GOPS (dalej także: organ pierwszej instancji), , odmówił stronie prawa do wnioskowanego świadczenia z powodu niespełnienia się warunków określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz posiadanego prawa do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, stanowiącego przesłankę negatywną, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

W dniu 20 grudnia 2022 r. M. K. oświadczyła, że z uwagi na zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i przyznanego jej prawa do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego wybiera świadczenie pielęgnacyjne. Ponadto w związku ze sprawowaną opieką nad mężem nie może podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia mimo to, że wiek oraz zdrowie pozwalają jej na aktywność zawodową.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z dnia 13 lutego 2023 r., nr SKO 4103/27/2023 uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji z tym uzasadnieniem , że nie zbadano wystarczająco, czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej strony, a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem. Przy tym zaakcentowano, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane na rzecz opiekuna dorosłej osoby, u której niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nią 18 bądź 25 roku życia, jeśli zostaną spełnione pozostałe przesłanki warunkujące jego otrzymanie.

W dniu 18 kwietnia 2023 r. strona złożyła do akt sprawy wyjaśnienie, w którym oświadczyła, że od 1969 r. przestała pracować i po tej dacie zajmowała się wyłącznie wychowywaniem pięciu synów. Z kolei później nie podejmowała pracy z przyczyn zdrowotnych, chorowała bowiem na gruźlicę, ostre zapalenie trzustki i złośliwy nowotwór piersi. Aktualnie ze względu na stan zdrowia nie może podjąć żadnego zatrudnienia, od marca 2019 r. ma przyznane rodzicielskie świadczenie uzupełniające.

Decyzją z dnia 26 maja 2023 r., nr 244.2023, organ I instancji ponownie odmówił stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji pierwszo-instancyjnej wskazano, że świadczenie to przysługuje jedynie osobom, które mogłyby i chciałyby podjąć zatrudnienie, jednak z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny zmuszone są z tego zrezygnować. Według organu I instancji , w przypadku strony niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie było spowodowane sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym mężem, lecz wychowywaniem dzieci i złym stanem jej zdrowia. Wobec tego w sprawie nie wystąpił związek przyczynowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej strony, a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem, co warunkowałoby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Strona wniosła odwołanie od decyzji pierwszo-instancyjnej , podnosząc zarzut naruszenia przepisów:

- art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzi związek pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a koniecznością opieki nad mężem, w sytuacji, gdy strona nie podejmuje aktywności zawodowej z uwagi na konieczność stałej opieki nad niepełnosprawnym i z uwagi na wykonywanie tej opieki nie ma możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej;

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., poprzez błędną wykładnię polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność posiadania uprawnienia do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego przez osobę sprawującą opiekę stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego;

- art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, tj.:

a) błędne przyjęcie, że brak podejmowania zatrudnienia przez stronę nie pozostaje w związku z koniecznością sprawowania opieki, podczas gdy strona nie jest w stanie, opiekując się niepełnosprawnym mężem, podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia, a w konsekwencji brak prawidłowej oceny dokonanej przez organ pierwszej instancji zmierzającej do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającej na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony;

b) brak uwzględnienia przy rozstrzyganiu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia 14 lipca 2023 r., nr SKO 4103/766/2023,Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji ostatecznej wskazano, że celem świadczenia, o którym mowa w art. 17 u.ś.r., jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Rezygnacja ta musi być zatem wymuszona przez konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Przy tym o rezygnacji z zatrudnienia, czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić jedynie wówczas, gdy osoba deklarująca rezygnację jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia. Na co z kolei wpływa m.in. wiek osoby. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego warunkuje więc nie sama opieka nad osobą niepełnosprawną, lecz fakt rezygnacji z zatrudnienia, bądź niepodejmowanie zatrudnienia w celu jej sprawowania. Oznacza to, że świadczenie nie przysługuje, w sytuacji gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn niż opieka nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Kolegium stwierdziło, że w sprawie spełniona została pierwsza z ww. przesłanek, bowiem mąż strony legitymuje się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Natomiast nie została spełniona druga, ponieważ nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy między rezygnacją/niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ odwoławczy zaznaczył, że z akt sprawy bezspornie wynika, że strona ma 75 lat i przez to nie jest osobą zdolną do pracy w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 735). Doświadczenie życiowe wskazuje, że nie podjęłaby ona zatrudnienia nawet w sytuacji, gdyby nie musiała sprawować opieki nad mężem. Przemawia za tym bowiem jej wiek, dotychczasowy staż pracy i stan zdrowia. Strona nie wykazała przy tym, aby jedyną przeszkodą w jej zatrudnieniu, była sprawowana przez nią opieka nad mężem. Jak sama oświadczyła, nie pracowała ze względu na zły stan zdrowia. Kolegium wskazało, że ostatnie zatrudnienie M. K. ustało w 1969 r. Po tym czasie zajmowała się wychowaniem pięciorga synów i nie podejmowała zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej. Z kolei trwała niezdolność do samodzielnej egzystencji u męża została stwierdzona dopiero od 1 kwietnia 2022 r.

W ocenie SKO, tak długi odstęp czasu między ostatnim zatrudnieniem, a powstaniem niepełnosprawności męża (53 lata), jednoznacznie świadczą o tym, że w sprawie nie zaistniał związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją przez stronę z zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad mężem. Ponadto Kolegium zwróciło uwagę na to , że strona od dnia 1 marca 2019 r. pobiera rodzicielskie świadczenie uzupełniające, co stanowi dodatkową przeszkodę w otrzymaniu świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, skierowania sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca ponowiła zarzuty podniesione w odwołaniu .W motywach skargi podniesiono, że ze względu na czasochłonność, intensywność i częstotliwość wykonywanych czynności przy mężu skarżąca nie może podjąć żadnej pracy, nawet w minimalnym wymiarze. Zwrócono przy tym uwagę, że rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej to nie tylko rozwiązanie trwającego stosunku pracy, ale także niepodejmowanie pracy ze względu na konieczność opieki nad członkiem rodziny (vide wyrok NSA sygn. akt I OSK 758/14). Przy czym wykładnia pojęcia rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej musi się odbywać przez pryzmat celu jakiemu świadczenia opiekuńcze służą, którym jest pomoc państwa, a nie jej odmowa.

Skarżąca wywodziła, że dokonując interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. należy uwzględnić przepisy Konstytucji RP, w szczególności art. 2 (zasadę sprawiedliwości społecznej), art. 32 ust. 1 (zasadę równości wobec prawa) i art. 71 ust. 1 zd. 2 (obowiązek udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej). Nie sposób bowiem znaleźć argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne (vide wyrok NSA sygn. akt I OSK 650/20). Sytuacja taka nie dotyczy jedynie osoby, która ma ustalone prawo do emerytury, czy renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, ale także innych świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (vide wyrok NSA sygn. akt I OSK 757/19). Potrzeba dokonywania wykładni wspomnianej ustawy wynika ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wzrost wysokości tego ostatniego, w stosunku do innych świadczeń wskazanych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., doprowadził do powstania konieczności zmiany rozumienia mechanizmu przyznawania świadczeń rodzinnych, celem zapewnienia spójności systemu prawnego i wewnętrznej zgodności aksjologicznej. Zaakcentowano również, że orzecznictwo NSA (przykładowo wyroki sygn. akt: I OSK 254/20, I OSK 2375/19 i I OSK 764/20), wskazuje, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest także w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291, ze zm.), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy tej ustawy stosuje się także, z mocy art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1051), do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Należy więc uznać, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rodzicielskie świadczenie uzupełniające, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór może zrealizować przez złożenie wniosku o zawieszenie prawa do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, bowiem rodzicielskie świadczenie uzupełniające pełni funkcję emerytury, zastępując ją w całości, bądź ją uzupełnia do wysokości najniższej emerytury. Przez to wspomniany art. 103 ust. 3 stosuje się odpowiednio także do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

Końcowo skarżąca podniosła, że nie mając pewności, czy świadczenie pielęgnacyjne zostanie jej przyznane, zamiast wystąpić z wnioskiem o zawieszenie wypłaty rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, złożyła oświadczenie o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego i rezygnacji z pobierania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego z chwilą otrzymania zapewnienia od organów, że jedyną przeszkodą do ustalenia dla niej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. W szczególności z uwagi na trudną sytuację rodzinną i finansową nie może bowiem pozbawić się środków utrzymania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymując jednocześnie stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł , że zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. jest bezzasadny, bowiem przepis ten nie stanowił podstawy prawnej odmowy wnioskowanego świadczenia. Stronie odmówiono przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie z uwagi na niespełnienie się przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie przypomnieć jedynie należy, że skoro jedynym kryterium wymiaru sprawiedliwości należącym do sądów administracyjnych jest zgodność z prawem ( legalność) przedmiotu zaskarżenia , to Sąd uchyla zaskarżony akt administracyjny w okolicznościach ściśle wskazanych przez art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. 2024, poz.935 ) , dalej p.p.s.a. Jeżeli natomiast te okoliczności nie występują , Sąd ma obowiązek oddalić skargę. Nie mogą bowiem być brane pod uwagę względy słusznościowe. . Wskazać też trzeba, że podstawą uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną jest naruszenie przez organ wydający zaskarżony akt określonych przepisów prawa (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a ) . W przypadku naruszenia prawa materialnego i procesowego musi się ono wiązać z wpływem na wynik sprawy . Wymaga jednak podkreślenia , że ustawodawca przewidział dodatkowy kwalifikator dla określania podstaw uchylania decyzji w związku z naruszeniem przepisów o charakterze proceduralnym .Naruszenie przepisów proceduralnych może bowiem nastąpić wyłącznie , jeżeli wpływ na wynik sprawy był istotny ( art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.)

Oceniając pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził ,że zaskarżony akt odpowiada prawu.

Materialnoprawną podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych , która określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Świadczeniami rodzinnymi w rozumieniu wymienionej ustawy (art. 2 pkt 2) są m.in. świadczenia opiekuńcze, w tym świadczenie pielęgnacyjne. Przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określa przepis art. 17 u.ś.r., który w ust. 1 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z przywołanych wyżej przepisów wynika, że rozstrzygając o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego organ nie działa w granicach uznania administracyjnego. Tym samym niespełnienie przesłanek określonych w art. 17 u.ś.r. nakłada na organ powinność odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia nawet w sytuacji wystąpienia po stronie wnioskodawcy szczególnie uzasadnionych okoliczności. Innymi słowy, uwarunkowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od obiektywnych kryteriów i zasad jego udzielania pozbawia organ możliwości przyznawania tego świadczenia z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego, czy słuszności. Żadne inne niż określone w przepisach ustawy kryteria nie mogą decydować o przyznaniu prawa do tego świadczenia. Wobec tego przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, uzależnione jest od spełniania w tej dacie wszystkich przesłanek warunkujących jego uzyskania ,a więc zaistnienia zarówno tych pozytywnych ( art. 17 ust.1 u.ś.r.) jak i braku tych negatywnych , wymienionych w art.17 ust. 5 u.ś.r.

Jak wynika z przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w sytuacji gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje . A zatem ustawodawca wyraźnie wskazuje czas, w którym znajduje zastosowanie powyższy przepis. Jest to moment, w którym osoba aplikująca o świadczenie pielęgnacyjne ma ustalone prawo do świadczenia emerytalnego . A zatem , gdy w dacie zainicjowania postępowania o przyznanie tego świadczenia funkcjonuje w obrocie prawnym decyzja o przyznaniu świadczenia , którego wypłaty nie wstrzymano ( począwszy od daty wszczęcia postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego) , to nie jest możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia od miesiąca , w którym wpłynął wniosek o to świadczenie . Nie jest bowiem dopuszczalna sytuacja , w której w obrocie prawnym pozostawałyby dwa akty stosowania prawa - skierowane do tej samej osoby i obejmujące ten sam okres – wypłaty rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, oraz przyznający świadczenie pielęgnacyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje pogląd , który znalazł odzwierciedlenie w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego : z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19, z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20 , wedle którego właściwym rozwiązaniem jest umożliwienie osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu emerytalnego wniosku o zawieszenie prawa do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz.U. 2018 poz. 1270, dalej u.e.r.f.u.s.). Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty świadczenia poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Wprawdzie rodzicielskie świadczenie uzupełniające, jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w postaci posiadania prawa do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

Z kolei odnosząc się do zarzutów skargi nakierowanych na materialną treść rozstrzygnięcia i naruszenie art.17 ust.1 u.ś.r. zauważyć należy ,że w rozpatrywanej sprawie organ I instancji odmówił skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w związku z opieką nad niepełnosprawną mężem ze względu na brak związku między sprawowaną przez skarżącą opieką, a niepodejmowaniem zatrudnienia. W badanej sprawie pozostaje poza sporem , że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności , wydanym w dniu 31 maja 2022 r. z ze wskazaniem całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji. Jak wynika z wywiadu środowiskowego mąż skarżącej osobą leżącą z bardzo ograniczoną sprawnością i cierpi na schorzenia wieku podeszłego, m.in. choruje na Alzheimera. Nie jest w stanie wokół siebie wykonać żadnej czynności. Z ustaleń organów obu instancji wynika, że skarżąca pomaga mężowi przy wszystkich czynnościach dnia codziennego .

Kwestią sporną w analizowanej sprawie nie pozostaje zakres i charakter sprawowanej przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym mężem , lecz właściwie jej ocena pod kątem spełnienia ustawowej przesłanki warunkującej przyznanie stronie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem . Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje bowiem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia przesłanki wskazane w tym przepisie. Przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długoterminowej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z przepisu art.17 ust.1 u.ś.r. wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13,publ : http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Przy czym na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy.

Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. , nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny , gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku żony względem męża , lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11, CBOSA). Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA). Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.

Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest bezpośredni i ścisły związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji , gdy wymagający opieki mąż skarżącej – jak wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności – jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności od 1 kwietnia 2022r. , a skarżąca pracowała do 1969 r., to taki związek przyczynowo - skutkowy między koniecznością rezygnacji (niepodejmowania) z zatrudnienia a opieką jest co najmniej zachwiany albo wręcz nie istnieje.

W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały zatem jedynie dwie z trzech określonych w tym przepisie przesłanek pozytywnych , warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego tj: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki ze wskazaniem znacznie ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji oraz o pozostawanie skarżącej i jej męża w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Trafnie natomiast organ I instancji uznał, że odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki , a mianowicie brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem .Przemawia za tym wiek strony (75 lat) , jej stan zdrowia i dotychczasowy przebieg jej zatrudnienia , które ustało w 1969 r. Potwierdza to sama skarżąca w swoim oświadczeniu z dnia 18 kwietnia 2023 r. , w którym przyznała, że w 1969 r. przestała pracować , wychowywała pięciu synów i nie podejmowała pracy ze względu na stan zdrowia . Nie ma zatem przesłanek faktycznych do przyjęcia ,że w analizowanym przypadku , mamy do czynienia ze związkiem przyczynowo- skutkowym między rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki przez skarżącą nad mężem . Brak przez okres 53 lat jakiejkolwiek aktywności zawodowej skarżącej w ramach definicji pojęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 3 pkt 22 u.ś.r. nie pozwala na uznanie, że gdyby nie opieka nad mężem podjęłaby ona zatrudnienie, zważywszy ,że od 1 marca 2019r. pobiera rodzicielskie świadczenie uzupełniające.

Z kolei w stanie gotowości do zapewnienia małżonkowi w podeszłym wieku ,wymagającemu opieki ze względu na stan zdrowia , powinien pozostawać drugi współmałżonek . Natomiast wbrew zarzutom skarżącej organ nie neguje wymagań dotyczących sposobu i intensywności opieki nad niepełnosprawnym mężem skarżącej , określonych w orzeczeniu o niepełnosprawności właściwego organu, jak też niesporny udział skarżącej w opiece nad mężem.

W związku z tym konkludując powyższe rozważania , należy zaaprobować stanowisko organów orzekających w sprawie , zobowiązanych do działania na podstawie i w granicach prawa ( art. 6 k.p.a.), że świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych , skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ,określonego w art.17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. . Nie wykazano bowiem w sprawie ,że zaistniała przesłanka rezygnacji skarżącej z zatrudnienia czy też niepodejmowania przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem..

Stwierdzenie powyższego oznacza, że skarga przedstawia się jako bezzasadna, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do jej oddalenia w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.