Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 605/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 605/07

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2007 roku nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa , art. 61 ust. 1 i 11, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. nr 58, poz. 515), art. 13g ust. 1 oraz art. 40 c ust. 1, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz. U. z 2004r.,, nr 204, poz. 2086 ze zm.), lp. 6 pkt 6 lit. d), lp. 6 pkt 7 lit. d) i e), lp. 9 pkt 5 lit. b) załącznika do w/w ustawy o drogach publicznych, po rozpoznaniu odwołania M. H. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 roku nr [...] o nałożeniu na w/w przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości 14400.00 złotych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości.

Rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Transportu Drogowego zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

W dniu [...] czerwca 2006 roku na drodze powiatowej nr [...] w miejscowości C. zatrzymany został do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...] prowadzony przez T. H. Droga powiatowa nr [...] w miejscowości C. zakwalifikowana została, z mocy art. 41 ust. 4.5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych, do dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na oś pojedynczą do 8 ton.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 i 11 oraz 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym ładunek nie może przekraczać dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Jeżeli masa lub naciski osi lub są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi (...) przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

Po dokonaniu pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedyncza oś napędową w pojeździe samochodowym o 3,172 tony (nacisk na oś wynosił 11,172 tony) oraz na potrójną oś w naczepie o 3,68 tony (nacisk na oś wynosił 25,48 tony). Stwierdzono również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 2,438 tony (rzeczywista masa całkowita wynosiła 42,438 tony). Powyższe dane wynikają z protokołu kontroli oraz z protokołu ważenia pojazdu.

Zgodnie z art. 13g i art. 40c ustawy z dnia 21 marca 1985 roku za przejazd pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego ma prawo wymierzenia kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej. Wysokość kary za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton określona została w załączniku do ustawy pod poz. lp. 6 pkt 6 lit. d), lp. 6 pkt 7 lit d) i e), lp. 9 pkt 5 lit. b) załącznika do ustawy o drogach publicznych. Wymierzona wysokość znajduje w nich uzasadnienie.

Fakt dokonania kontroli przez funkcjonariuszy znajdujących się w pobliżu nieoznakowanego pojazdu nie ma wpływu na postępowanie administracyjne. W sytuacji, gdy kierowca zatrzymał się do kontroli na żądanie inspektora transportu drogowego, funkcjonariusz był zobligowany do przeprowadzenia kontroli. Kontroli dokonali umundurowani inspektorzy posiadający uprawnienia do zatrzymania pojazdu oraz przeprowadzenia czynności sprawdzających. Nie ma żadnej podstawy do odstąpienia od przeprowadzenia postępowania kontrolnego jak również wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, gdyż kierowca zatrzymał się do kontroli.

W wyniku kontroli inspektorzy transportu drogowego stwierdzili, iż poruszający się pojazd ewidentnie przekroczył dopuszczalne normy dotyczące jego parametrów i powodował ogromne zagrożenie w ruchu drogowym dla innych uczestników. Bez znaczenia jest długość odcinka drogi, po której poruszał się pojazd, pod kątem przestrzegania dopuszczalnych nacisków osi. Inspektorzy transportu drogowego dysponują szerokim zakresem uprawnień, m. in. kontrolą parametrów nacisków osi, dmc oraz wymiarów pojazdów poruszających się po drogach publicznych.

Pomiarów dokonano za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych posiadających legalizację Urzędu Miar. Na podstawie wyników kontroli nałożono karę pieniężną w oparciu o ustawę o drogach publicznych. Jej wysokość została precyzyjnie określona w załączniku do ustawy, a organy I i II instancji nie mają możliwości ich gradacji.

Skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2007 roku utrzymującej w mocy decyzje [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 roku złożył M. H. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W skardze zakwestionował zatrzymanie pojazdu do kontroli drogowej w miejscowości C. Zatrzymanie zostało dokonane przez inspektora w pobliżu nieoznakowanego pojazdu. Po zatrzymaniu (niezgodnie z ustawą) samochód był pilotowany ok. 12 km do punku pomiarowego w R., gdzie dokonano ważenia. Było to już na drodze [...]. Drogi dojazdowe do kopalń surowców winny być oznakowane pod kątem dopuszczalnych nacisków osi. Przedmiotowa droga nie jest w ogóle oznaczona żadnym numerem.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 tego artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, stosownie do stanu faktycznego i prawnego z daty podjęcia tych aktów lub czynności, nie zaś według kryteriów słusznościowych czy celowościowych.

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu, albowiem decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2007 roku oraz utrzymana nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 roku naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu skarżącego, podnoszonego także w odwołaniu, o prawnej skuteczności przedmiotowej kontroli wobec zatrzymania do kontroli pojazdu przez funkcjonariuszy transportu drogowego znajdujących się w pobliżu nieoznakowanego pojazdu służbowego.

Zgodnie z art. 71 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (Dz. U z 2004r., nr 204, poz. 2088) zatrzymanie pojazdu do kontroli może być dokonane tylko przez umundurowanych inspektorów znajdujących się:

1) w pobliżu oznakowanego pojazdu służbowego lub

2) w miejscu oznakowanym znakiem drogowym uprzedzającym o kontroli.

Z brzmienia art. 71 ustawy wynikają więc warunki, w jakich może odbyć się zatrzymanie do kontroli. Zatrzymanie do kontroli może zostać przeprowadzone tylko przez funkcjonariuszy transportu drogowego i to znajdujących się w pobliżu oznakowanego pojazdu służbowego lub w miejscu oznakowanym znakiem drogowym uprzedzającym o kontroli, co oznacza, że zatrzymanie nie może być prawnie skuteczne, jeżeli brak którejkolwiek z przesłanek art. 71 ustawy. Taka interpretacja jest, zdaniem sądu, uprawniona z uwagi na użycie przez ustawodawcę słowa "tylko".

Z niespornych ustaleń faktycznych wynika, że w przedmiotowej sprawie zatrzymania do kontroli dokonali umundurowani funkcjonariusze, lecz znajdowali się w pobliżu nieoznakowanego pojazdu. Nie mogli więc dokonać zatrzymania do kontroli. Kierowca, na żądanie inspektora, mimo braku obowiązku zatrzymania się, zatrzymał się i poddał kontroli.

Powstaje więc dalsze pytanie, czy w zaistniałych okolicznościach sprawy kontrola jest prawnie skuteczna. Dla udzielenia odpowiedzi na tak postawione pytanie konieczne jest rozważenie wszystkich okoliczności związanych z samą kontrolą.

Zatrzymanie miało miejsce w miejscowości C., a więc na drodze, która została zakwalifikowana do dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na oś pojedynczą do 8 ton. To bardzo krótki odcinek drogi, około 300 metrów, drogi dojazdowej do kopalni. Ten krótki odcinek łączy się z drogą, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na oś pojedynczą do 10 ton. Nie jest nigdzie oznakowany. Tych okoliczności nie zakwestionował Główny inspektor Transportu Drogowego. Zatrzymywanie do kontroli na tym odcinku drogi pojazdów praktycznie wyjeżdżających z kopalni i mających przed sobą drogę, po której mogą poruszać się z większym ładunkiem dowodzi celowej kontroli nastawionej na karanie przedsiębiorców, nie zaś pod kątem kontroli bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Mimo więc, iż kontroli dokonali umundurowani inspektorzy posiadający uprawnienia do zatrzymania pojazdu oraz przeprowadzenia czynności sprawdzających, w okolicznościach sprawy niniejszej kontrola nie może zostać uznana za prawnie skuteczną.

Na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek pogłębiania zaufania obywatela do państwa. W przedmiotowej sprawie to organy transportu drogowego tego zaufania nadużyły. Brak rozwiązań w sprawie dróg dojazdowych, do kopalni jak w przedmiotowej sprawie, zaskakiwanie kierowców zatrzymywaniem pojazdów bez możliwości dostosowania swoich zachowań do zaistniałych na drodze sytuacji, jest nie do pogodzenia z zasadami zaufania obywateli do państwa i zaufania do prawa.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1) c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku.

W przedmiocie wykonalności uchylonych decyzji sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.