Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 242/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 77 § 1 i 107 § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ,  art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 17 ust 1b , art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1429
law: Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Karolina Chrapkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2024 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 18 marca 2024 r. znak: SKO.PS-80/8162/4737/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z 18 marca 2024 r. znak: SKO.PS-80/8162/4737/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (zwane też dalej "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania A. P. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Skalbmierz z 23 października 2023 r. znak: 000348/SP/10/2023 odmawiającej przyznania ww. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na M. P., uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i w to miejsce orzekło o odmowie przyznania A. P. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką M. P.

W uzasadnieniu decyzji SKO wyjaśniło, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 poz. 1429), która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2024 r., w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. A. P. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożył w dniu 27 września 2023 r. i wobec tego przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy dotyczącej uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego zastosowanie będą miały przepisy dotychczasowe.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że A. P. jest synem osoby wymagającej opieki – M. P., która jest wdową. Zgodnie z załączonym do akt sprawy aktualnym orzeczeniem Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego OR/PT w Kielcach z dnia 21 stycznia 2020 r. M. P. została uznana za osobę trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji od 21 stycznia 2020 r. Ponieważ M. P. jest osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności, nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie została spełniona pierwsza z wymienionych wyżej przesłanek, dotycząca sytuacji osoby wymagającej opieki. Wiadomo natomiast, iż stałą pomoc i opiekę swojej matce – M. P. zapewnia syn A. P., który, jak twierdzi, z uwagi na powyższe zrezygnował z pracy w gospodarstwie rolnym. Nie jest zatem spornym, iż A. P. jako syn jest osobą uprawnioną do ubiegania się o powyższe świadczenie. Odwołujący jest bowiem osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki.

Zdaniem Kolegium, organ I instancji odmawiając zaskarżoną decyzją przyznania stronie prawa do wnioskowanego świadczenia ze względu na fakt, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, dopuścił się uchybienia prawa materialnego, gdyż nie wziął pod uwagę treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, i wydał decyzję w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną.

Organ odwoławczy uznał jednak, że na gruncie przepisów dotychczasowych brak było podstaw do przyznania A. P. świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 września 2023 r. do 31 grudnia 2023 r., a to z tego względu, że w 2023 roku był on czynnym zawodowo rolnikiem.

Kolegium podniosło, że w części III wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego A. P. złożył oświadczenie, z którego wynika że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 27 września 2023 r. Dokonując weryfikacji tego oświadczenia, organ I instancji ustalił na podstawie załączonej do akt sprawy umowy dzierżawy z dnia 27 września 2023 r., iż A. P. wydzierżawił swoje gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 3,26 ha A. G. w dniu 27 września 2023 r. na okres 10 lat.

Kolegium w trybie art. 136 Kpa zleciło organowi I instancji uzupełnienie materiału dowodowego poprzez: 1) wystąpienie do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i uzyskanie informacji, czy A. P. jest zarejestrowany jako producent rolny w krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności i czy w ramach kampanii na 2023 r. wnioskował o udzielenie takiego wsparcia lub innej pomocy dla rolników; 2) uzyskanie informacji czy A. P. ubiegał się o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej oraz inną pomoc skierowaną do rolników; 3) w sytuacji gdy okaże się, że A. P. jest zarejestrowany w ARiMR jako producent rolny, uzyskanie od strony decyzji z ARiMR o wykreśleniu z tej ewidencji, jeżeli jego wolą (nadal) jest ubieganie się o przedmiotowe świadczenie pielęgnacyjne.

W wyniku dodatkowych ustaleń przeprowadzonych przez organ I instancji, w dniu 21 lutego 2024 r. wpłynęła decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kazimierzy Wielkiej z tego samego dnia o wykreśleniu wpisu z ewidencji producentów rolnych A. P. oraz uchyleniu jego numeru identyfikacyjnego. Natomiast w dniu 29 lutego 2024 r. wpłynęły dowody, w tym informacja Urzędu Miasta i Gminy Skalbmierz z dnia 19 lutego 2024 r. z której to informacji wynika, iż A. P. nie ubiegał się w 2023 r. o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej oraz żadną inną pomoc skierowaną do rolników. Natomiast z przekazanego pisma Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 26 lutego 2024 r. wynika, iż A. P. jest zarejestrowany w systemie informatycznym ARiMR jako producent rolny i w ramach kampanii na 2023 r. złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - wypłata środków nastąpiła w dniu 19 października 2023 r. oraz w dniu 15 grudnia 2023 r. Ze stanowiska tego wynika, że osoba pobierająca dopłaty deklaruje przed tym organem, że jest rolnikiem czynnie prowadzącym gospodarstwo rolne. Skoro zatem strona odwołująca ubiegała się i otrzymała ww. pomoc w roku 2023, to oznacza, że w tym okresie była czynnym zawodowo rolnikiem. Rezygnacja z pracy w gospodarstwie rolnym powinna być faktyczna i formalna.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami osoba, która w okresie do 31 grudnia 2023 r. albo w okresie od 1 stycznia 2024 r. nie miała, nie ma przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na tzw. "starych zasadach" nie może zachować/nabyć do niego prawa bez spełniania warunków określonych w art. 63 ust. 3 i 4 ustawy o świadczeniu wspierającym. Organ odwoławczy rozpatrując w marcu 2024 r. odwołanie od decyzji organu I instancji wydanej po rozpatrzeniu wniosku, który został złożony w dniu 27 września 2023 r. ma obowiązek ustalić czy w tej sprawie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. Czyniąc to, SKO ustaliło bezwzględnie, że A. P. nie spełnił wszystkich dotychczasowych warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku, tj. od 1 września 2023 r. do 31 grudnia 2023 r., ponieważ nie zrezygnował w tym okresie z pracy w gospodarstwie rolnym, a w stanie prawnym obowiązującym do końca 2023 r. wykonywanie pracy (w tym m.in. pracy w gospodarstwie rolnym) pozbawia stronę możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne.

Rozstrzygając kwestię przyznania A. P. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 stycznia 2024 r. do czasu wydania orzeczenia o niepełnosprawności matki należy zdaniem SKO zastosować obowiązujące od 1 stycznia 2024 r. przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych i odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na wiek osoby niepełnosprawnej, tj. powyżej 18 roku życia.

Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że stosownie do art. 6 ust. 2a pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 423) za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości odpowiednio: świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługujących na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych. W związku z powyższym, obowiązek zgłoszenia wnioskodawcy do ubezpieczenia ciąży na ww. organie z mocy prawa. Nie ma zatem podstaw prawnych do orzekania w tym zakresie w trybie administracyjnym. Z uwagi na powyższe Kolegium zobligowane było zreformować treść osnowy zaskarżonej decyzji, poprzez wyeliminowanie orzeczenia o odmowie świadczenia w formie składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję SKO A. P. zarzucił:

1) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, iż nie spełnia przesłanek do

uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na nieudowodnienie rezygnacji z zatrudnienia, podczas gdy spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia poprzez wydzierżawienie gruntów rolnych z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką oraz złożenie stosownego oświadczenia;

2) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, iż nadal pracuje w gospodarstwie rolnym, podczas gdy w dniu 27 września 2023 r. zawarł umowę dzierżawy, na podstawie której jedynym dysponentem nieruchomości jest dzierżawca, a skarżący nie jest zatrudniony w przedmiotowym gospodarstwie rolnym;

3) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, iż z uwagi na pobranie dopłat bezpośrednich w październiku 2023 r. i grudniu 2023 r. nadal pracuje w gospodarstwie rolnym, podczas gdy wnioski o uzyskanie dopłat złożył 30 czerwca 2023 r. kiedy jeszcze pracował w gospodarstwie rolnym, umowa dzierżawy została zawarta 27 września 2023 r., zaś w lutym 2024 r. w toku postępowania uzupełniającego przed SKO po zmianie przepisów został złożony wniosek o wykreślenie wpisu z ewidencji producentów, wcześniej (w dniu złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne) zaświadczenie to nie było wymagane przepisami prawa;

4) naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co determinuje naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli decyzji SKO w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy podnieść, że z uwagi na treść art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.), obowiązującej od 1 stycznia 2024 r., zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe, na gruncie niniejszej sprawy – z uwagi na złożenie wniosku w dniu 27 września 2023 r. – należało rozważyć możliwość przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych, obowiązujących do 31 grudnia 2023 r.

Trafnie również – powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13 – SKO stwierdziło, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Mianowicie, w przytoczonym orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Zasadniczo zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. – w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. – świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z art. 17b ust. 1 ustawy w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 ustawy).

Skarżący złożył takie oświadczenie i wynika z niego, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego/pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 27 września 2023 r.

Co do zasady nie ma obowiązku badania treści tego oświadczenia (tj. co do faktów) przez organy orzekające w sprawie, co jednak nie wyklucza możliwości oceny prawdziwości oświadczenia jako dowodu w sprawie. Ocena ta powinna się przy tym odbywać z poszanowaniem ogólnych reguł swobodnej oceny dowodów, tym bardziej że oświadczenie jest składane właśnie pod rygorem odpowiedzialności karnej. Odpowiedzialność za złożenie oświadczenia przerzucana jest na osobę, która dane oświadczenie składa. Tego rodzaju ułatwienie dowodowe nie oznacza, że oświadczenie rolnika nie może podlegać weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Takie założenie byłoby sprzeczne z podstawowym obowiązkiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością (zasada prawdy obiektywnej). Nie przeczy temu również fakt, że oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej (por. m.in. wyrok WSA w Lublinie z 30 marca 2022 r., sygn. II SA/Lu 99/22, wyrok WSA w Krakowie z 7 lutego 2022 r., sygn. III SA/Kr 1600/21, wyrok WSA w Lublinie z 9 grudnia 2021 r., sygn. II SA/Lu 773/21). Skoro jednak ustawa wprowadza taki rodzaj dowodu, tj. oświadczenie, i to składane pod rygorem odpowiedzialności karnej, przeciwne jego treści ustalenie organu musi opierać się na jednoznacznym wykazaniu, że oświadczenie to nie polega na prawdzie.

W niniejszym przypadku jako powód uznania, że skarżącemu nie może zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne za okres od 27 września 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. SKO wskazało fakt, że – jak wynikało z informacji udzielonej przez ARiMR – w ramach kampanii na 2023 rok złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – wypłata środków nastąpiła w dniu 19 października 2023 r. oraz w dniu 15 grudnia 2023 r., a nadto że wpis skarżącego do ewidencji producentów rolnych został wykreślony dopiero w dniu 21 lutego 2024 r. Zdaniem Kolegium zatem skarżący zrezygnował z pracy w gospodarstwie rolnym z chwilą złożenia w lutym 2024 r. wniosku o wykreślenie z ewidencji producentów i otrzymania decyzji o wykreśleniu.

Kolegium słusznie dostrzegło, że jak wynika z art. 63 ust. 2 powołanej wyżej ustawy o świadczeniu wspierającym osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Z tego względu tak istotna jest dokładna ocena, czy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jeszcze w 2023 r. – tak jak skarżący – nabyła prawo do tego świadczenia za jakąkolwiek część tego roku, przy zastosowaniu przepisów dotychczasowych (zgodnie z art. 63 ust. 1 ww. ustawy).

Jak już zwracał uwagę tut. Sąd (por. wyroki z 29 listopada 2023 r., sygn. II SA/Ke 583/23, z 27 marca 2024 r., sygn. II SA/Ke 96/24) sam wpis do ewidencji nie ma charakteru konstytutywnego w takim znaczeniu, że nie kreuje statusu rolnika i producenta rolnego, potwierdza jedynie w sposób deklaratywny, że dana osoba - jeżeli posiada gospodarstwo rolne i prowadzi działalność rolniczą - jest producentem rolnym. W stosunku do prowadzonej działalności rolniczej wpis do ewidencji ma więc charakter wtórny. Z tego względu kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie miało ustalenie, czy można uznać, że skarżący do ostatniego dnia 2023 r. zachował status rolnika, a zatem nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestania wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Istotnie, prowadzenie działalności rolniczej nie musi polegać tylko na "własnoręcznym" prowadzeniu prac polowych, ale obejmuje również działania organizacyjne czy kierownicze. Przejawem tych ostatnich może być zasadniczo również ubieganie się o płatności bezpośrednie, które może uzyskać rolnik prowadzący gospodarstwo rolne. Ustalenia w tym zakresie dokonane w rozpatrywanej sprawie są jednak w ocenie Sądu niewystarczające dla ustalenia, czy skarżący posiadał status rolnika przez cały 2023 rok.

Z informacji udzielonej przez ARiMR (pismo z 26 lutego 2024 r.) wynika, że skarżący w ramach kampanii na 2023 r. złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – wypłata środków nastąpiła w dniu 19 października 2023 r. oraz w dniu 15 grudnia 2023 r. Zarówno ustawa z 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1775 ze zm.), uchylona 15 marca 2023 r., jak i obecnie obowiązująca ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j. z 2024 r. poz. 261) przewidują różne rodzaje płatności bezpośrednich, powiązane czy to z określonymi cechami rolnika, jego stanem posiadania, czy określonym rodzajem aktywności rolniczej. W ocenie Sądu samo stwierdzenie, że skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego "w ramach kampanii na 2023 r." nie przesądza, że przyznanie tych płatności (nie wiadomo zresztą jakich dokładnie) było związane z taką aktywnością czy stanem posiadania skarżącego w całym 2023 roku. Zwłaszcza, że niespornym jest, iż skarżący w dniu 27 września 2023 r. wydzierżawił gospodarstwo osobie trzeciej, w całym 2023 roku nie ubiegał się o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolniczej, a sam fakt wypłaty środków w określonych datach nie przesądza o tym, za jakie faktyczne okresy aktywności rolniczej, wykonywanych zadań czy stanu posiadania płatności zostały przyznane. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w ocenie Sądu okoliczność ta wymaga jednoznacznego ustalenia (przede wszystkim poprzez zwrócenie się do właściwej jednostki ARiMR, uzyskanie decyzji przyznającej płatności na rok 2023 i jej analizę), podobnie jak fakt, czy skarżący mógłby zostać wykreślony z ewidencji producentów rolnych ARiMR jeszcze w roku 2023 gdyby złożył taki wniosek w stosownym czasie (o takiej konieczności nie był wówczas pouczony). Gdyby bowiem okazało się, że przyznanie płatności nastąpiło w związku z działalnością zakończoną przed 31 grudnia 2023 r. (co jednocześnie nie wykluczałoby wykreślenia skarżącego z ewidencji producentów rolnych przed tą datą) w ocenie Sądu nie można wykluczyć ustalenia, że skarżący zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestania wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym jeszcze w roku 2023 r., co umożliwiałoby przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego.

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że wydając decyzje w niniejszej sprawie zarówno SKO, jak i organ I instancji naruszyły przepisy postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powodowało konieczność uchylenia tych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., jako wydanych przedwcześnie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni przedstawione wyżej spostrzeżenia, dokona niezbędnych ustaleń w kierunku wskazanym przez Sąd, oceni zgromadzony materiał dowodowy i wyda rozstrzygnięcie, które w sposób należyty uzasadni.