Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1796/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na postanowienia Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku M. W. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nieruchomości lokalowej nr [...], położonej przy ul. [...] w [...], Gm. [...], objętej księgą wieczystą nr KW [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w [...] wraz z udziałem wynoszącym [...] części we współwłasności gruntu i częściach wspólnych nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], obiętej księgą wieczystą nr KW [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w [...] oraz o przyznanie odszkodowania w kwocie [...] zł.

Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2004r. , nr [...], orzekł o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej dla inwestycji polegającej na rozbudowie drogi krajowej nr [...] - [...] - [...] - [...] (odcinek [...]-[...]). Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2004r., nr [...].

Pismem z dnia 17 stycznia 2012r., adw. M. J., pełnomocnik M. W., złożył wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości lokalowej nr [...], położonej przy ulicy [...] w [...] wraz z udziałem [...] części we współwłasności gruntu i częściach wspólnych nieruchomości położonej w [...], gmina [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, gdyż na przedmiotowej nieruchomości w/w inwestycja została już zrealizowana.

Pismem z dnia 12 czerwca 2012r. Wojewoda [...] zwrócił się do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z zapytaniem, czy działka nr [...] została przeznaczona pod w/w inwestycję drogową oraz czy prowadzone są czynności mające na celu nabycie tej nieruchomości.

Pismem z dnia 21 czerwca 2012r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wyjaśnił, iż działka nr [...] nie została objęta liniami rozgraniczającymi inwestycją drogową, o której mowa w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004r. Wyjaśniono jedynie, iż działka ta znajduje się bezpośrednio w obszarze oddziaływania inwestycji. W stosunku do nieruchomości prowadzono jedynie negocjacje w celu jej nabycia na drodze cywilnoprawnej.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012., nr [...], Wojewoda [...] orzekł o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku M. W. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości lokalowej nr [...], położonej w [...], gmina [...], oznaczonej jako działka nr [...]o pow. [...]ha.

Na powyższe postanowienie zażalenie do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej złożył M. W., wskazując, iż organ wojewódzki zaniechał przeprowadzenia dowodów służących ustaleniu, iż przedmiotowa nieruchomość jest w rzeczywistości niezbędna na potrzeby rozbudowy drogi krajowej [...] na odcinku [...][...]. Ponadto zdaniem skarżącego przebieg w/w inwestycji drogowej zagraża bezpieczeństwu i zdrowiu osób zamieszkujących przedmiotową nieruchomość.

Na skutek odwołania M. W., Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] lipca 2012 r. W uzasadnieniu wskazał, że z treści art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. z 2003r., Nr 80, poz. 721 ze zm.) jednoznacznie wynika, iż ustawodawca przyznał legitymację prawną do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości przeznaczonej pod inwestycję drogową jedynie Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad. Żaden inny podmiot, w tym właściciel nieruchomości nie posiada takiego uprawnienia.

Na podstawie art. 61 a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ orzeka co do niedopuszczalności z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie administracyjnej. Postanowienie wydane na podstawie art. 61 a § 1 Kpa jest wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej podanie, legitymacji strony, wskazania tego, że istnieje sprawa administracyjna, która powinna być rozstrzygnięta we wnioskowanym trybie. Do wydania postanowienia na podstawie art. 61 a § 1 Kpa dochodzi wtedy, gdy organ w postępowaniu wstępnym ustali, że w sprawie zachodzą przesłanki podmiotowe np. brak legitymacji lub przesłanki przedmiotowe np. brak sprawy administracyjnej.

Taka właśnie sytuacja ma miejsce w przypadku podania M. W. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości lokalowej nr [...], położonej przy ulicy [...] w [...] wraz z udziałem [...] części we współwłasności gruntu i częściach wspólnych nieruchomości położonej w [...], gmina [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Po pierwsze, nie jest on podmiotem uprawnionym do żądania wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Po drugie, przedmiotowa nieruchomość nie została przeznaczona na cel publiczny, które uzasadniałby jej wywłaszczenie.

Od powyższego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł M. W. i wskazał, że wbrew twierdzeniu organów, skarżący posiada przymiot strony w niniejszym postępowaniu.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny-wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1 kpa, art. 78 § 1 kpa, art. 78 § 2 kpa i art. 75 § 1 kpa, w każdym przypadku w związku z art. 7 kpa, poprzez zaniechanie przez organ zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, faktyczny brak postępowania dowodowego oraz oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na materiale niekompletnym, z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów i brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący.

Ponadto skarżący zarzucił organowi, iż w niniejszej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, czy nieruchomość wnioskodawcy jest niezbędna na potrzeby rozbudowy drogi krajowej [...] na odcinku [...] - [...] na podstawie decyzji Wojewody [...] nr [...]z dnia [...] czerwca 2004 roku o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej. Nie jest wiadome zdaniem skarżącego na jakiej podstawie organ przyjął, że okoliczności te nie zachodzą i brak jest konieczności przeprowadzenia jakiegokolwiek badania stanu faktycznego sprawy poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego. Organ zaniechał zebrania materiału dowodowego i nie rozpoznał w konsekwencji jego całokształtu.

Organ administracji wydający postanowienie w niniejszej sprawie oparł zatem rozstrzygnięcie na apriorycznych założeniach o niewystępowaniu okoliczności na które powołuje się wnioskodawca. Tym samym nie zbadał i nie ocenił dowodów w sposób należyty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, jak również rozpoznaje skargi na bezczynność tych organów. Kontrola Sądu sprowadza się zatem do oceny, czy organy w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, lub też czy nie pozostają bezczynne.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Zaskarżonym postanowieniem Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2012 r.. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku M. W. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nieruchomości lokalowej nr [...], położonej przy ul. [...] w [...], Gm. [...], objętej księgą wieczystą nr KW [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w [...] wraz z udziałem wynoszącym [...] części we współwłasności gruntu i częściach wspólnych nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [....] ha z obrębu [...], obiętej księgą wieczystą nr KW [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w [...] oraz o przyznanie odszkodowania w kwocie [...] zł.

Za trafne należało uznać stanowisko organu, że skarżący M. W. nie jest podmiotem uprawnionym do żądania wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, jak również fakt, iż przedmiotowa nieruchomość nie została przeznaczona na cel publiczny, który uzasadniałby jej wywłaszczenie.

Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. z 2003r., Nr 80, poz. 721 ze zm.) decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi zawiera w szczególności określenie linii rozgraniczających teren.

Natomiast art. 12 ust. 2 tej ustawy stanowi, że linie rozgraniczające teren ustalone decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi stanowią linie podziału nieruchomości.

Przepis art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku stanowi, iż wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, w odniesieniu do nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe, następuje na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad po bezskutecznym upływie terminu do zawarcia umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, o której mowa w art. 13 ust. 1, wyznaczonego przez wojewodę na piśmie właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu tych nieruchomości. Termin ten nie może być krótszy niż 30 dni od dnia otrzymania przez właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości pisemnej oferty Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad dotyczącej zawarcia umowy.

Jak wynika z wyjaśnień Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad oraz załączonych do akt niniejszej sprawy projektów podziału - działka nr [...] nie została objęta liniami rozgraniczającymi w/w inwestycję drogową ustaloną decyzją lokalizacyjną Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004r.

W tym miejscu należy stwierdzić, iż wywłaszczenie polega na pozbawieniu lub ograniczeniu służącego określonej osobie prawa rzeczowego do oznaczonej rzeczy na mocy indywidualnego aktu prawnego. Wywłaszczenie może być dokonane jedynie z wykorzystaniem nieruchomości na cel publiczny. W polskim prawodawstwie obowiązuje zasada numerus clausus celów publicznych, na które może zostać dokonane wywłaszczenie. Oznacza to, że wywłaszczenie nieruchomości może zostać dokonane tylko na ściśle określone cele. Ponieważ wywłaszczenie jest władczą formą państwa polegającą na pozbawieniu praw do nieruchomości, może ono nastąpić jedynie w wyjątkowych sytuacjach oraz wyłącznie pod cel publiczny, na który została przeznaczona.

W związku z powyższym na mocy w/w przepisów postępowanie wywłaszczeniowo - odszkodowawcze może zostać wszczęte jedynie w stosunku do nieruchomości objętych decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi.

Ponadto jak trafnie zauważył również organ - z treści art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. jednoznacznie wynika, iż ustawodawca przyznał legitymację prawną do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości przeznaczonej pod inwestycję drogową jedynie Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad. Żaden inny podmiot, w tym właściciel nieruchomości nie posiada takiego uprawnienia.

Na podstawie art. 61 a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ orzeka co do niedopuszczalności z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie administracyjnej. Postanowienie wydane na podstawie art. 61 a § 1 Kpa jest wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej podanie, legitymacji strony, wskazania tego, że istnieje sprawa administracyjna, która powinna być rozstrzygnięta we wnioskowanym trybie. Do wydania postanowienia na podstawie art. 61 a § I Kpa dochodzi wtedy, gdy organ w postępowaniu wstępnym ustali, że w sprawie zachodzą przesłanki podmiotowe np. brak legitymacji lub przesłanki przedmiotowe np. brak sprawy administracyjnej.

Prawidłowo zatem organy uznały, że postępowanie w sprawie odmowy wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego nie mogło być wszczęte na wniosek M. W., co obligowało je do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia tego postępowania, stosownie do treści art. 61a § 1 kpa.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.