Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SAB/Go 108/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 6, art. 13-14
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 149 § 1 pkt 1, pkt 3, art. 149 § 1a, art. 200, art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w [...] do rozpoznania wniosku skarżącego M. S. dnia [...] r. o udostępnienie informacji publicznej, w zakresie żądania udostępnienia protokołów rozpraw w sprawach o czyny z art. 203 k.k. lub art. 204 k.k., w których Sąd Rejonowy w [...] wydał wyroki w latach 2014 – 2019, w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, II. stwierdza, że w zakresie objętym pkt I wyroku Prezes Sądu Rejonowego w [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w [...] na rzecz skarżącego M. S. kwotę [...] ([...] złotych, [...] groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem datowanym na [...] lipca 2024 r. M. S. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii zanonimizowanych wyroków i ich uzasadnień oraz protokołów rozpraw z tych spraw, wydanych przez w/w Sąd w latach 2014-2019, w sprawach o czyn z art. 203 lub art. 204 Kodeksu karnego. Wniosek wpłynął do Sądu Rejonowego w [...] dnia [...] sierpnia 2024 r.

W odpowiedzi na powyższy wniosek, dnia [...] sierpnia 2024 r. Prezes tego Sądu przesłał wnioskodawcy zanonimizowane kopie wyroków z uzasadnieniami informując jednocześnie, iż protokoły rozpraw nie mieszczą się w katalogu informacji publicznej, określonego w art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 902 ze zm., dalej u.d.i.p.). Organ nie jest tym samym zobowiązany do wydania decyzji. W ramach informacji publicznej możliwym jest jedynie uzyskanie takich danych zawartych w protokołach, jak skład orzekający, miejsce i termin rozpoczęcia i zakończenia rozprawy, gdyż są to informacje związane z funkcjonowaniem sądu i wykonywaniem funkcji publicznej przez sędziego. Natomiast dane świadków, stron postępowania, treść ich zeznań czy wyjaśnień nie mogą podlegać udostępnieniu, gdyż nie stanowią informacji publicznej.

Pismem z dnia [...] września 2024 r. M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w postaci protokołów rozpraw objętych wnioskiem. Zarzucił naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. poprzez błędne zastosowanie polegające na nieprawidłowym, tylko częściowym zrealizowaniu wniosku. Wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do załatwienia w/w wniosku w zakresie protokołów rozpraw, rozpoznanie sprawy na rozprawie, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym rzeczywistych kosztów postępowania obejmujących koszty znaczków pocztowych i koperty, tj. na dzień złożenia skargi kwoty [...] zł.

W uzasadnieniu skargi wywiódł, iż otrzymał objęte wnioskiem kopie wyroków z uzasadnieniami, jednakże nie otrzymał żądanych protokołów rozpraw sądowych, które stanowią informację publiczną.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko przywołał obszernie orzecznictwo sądów administracyjnych, w myśl którego protokoły rozpraw nie podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p., a także odniósł się do treści art. 1 ust. 2 u.d.i.p., wyłączającego stosowanie przepisów tej ustawy w zakresie, w jakim inna szczególna ustawa reguluje ten dostęp, a pozwala na jej zastosowanie tam, gdzie ustawa szczególna nie reguluje kwestii dostępności informacji publicznych. Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.k. prawo dostępu do akt sprawy sądowej oraz możność sporządzania odpisów przyznaje się stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym, zaś za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępniane również innym osobom. Natomiast zgodnie z § 129 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 867 ze zm.) udostępnienie akt i zawartych w nich dokumentów w celu przejrzenia lub samodzielnego utrwalenia ich obrazu, a także wydanie przedmiotów lub dokumentów złożonych w sprawie albo wydanie dokumentów na podstawie akt stronie lub uczestnikowi postępowania nieprocesowego może nastąpić po wykazaniu przez nich tożsamości, a co do innych osób – po wykazaniu ponadto istnienia uprawnienia wynikającego z przepisów prawa.

Choć protokoły rozpraw/posiedzeń sądowych stanowią informację publiczną, to w/w regulacje mają charakter przepisów szczególnych, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i z tego względu do wniosku o udostępnienie w/w dokumentów nie mają zastosowania przepisy u.d.i.p. Nie zmienia tego możliwość uczestniczenia w posiedzeniach (rozprawach) jawnych, przewidziana w art. 355 k.p.k. oraz art. 356 k.p.k. W ocenie organu możliwe jest uzyskanie jedynie takich informacji wynikających z protokołu rozprawy jak: skład orzekający, miejsce, czy termin rozpoczęcia i zakończenia posiedzenia, bowiem informacje te związane są z funkcjonowaniem danego sądu i wykonywaniem przez sędziego funkcji publicznej. Pozostała zawartość protokołu rozprawy, jak np. imiona i nazwiska stron postępowania, czy świadków oraz treść ich zeznań nie podlega udostępnieniu w w/w trybie. Nadto wątpliwym jest, by anonimizacja protokołów rozpraw, przy uwzględnieniu zakresu żądania obejmującego wszystkie protokoły sporządzone w danej sprawie oraz wyroki z uzasadnieniami, mogła spełnić swoją rolę. Z uwagi na powyższe żądana informacja nie podlega udostępnieniu w trybie art. 6 u.d.i.p. W przypadku, gdy wniosek dotyczy udostępnienia informacji nie noszącej znamion informacji publicznej, u.d.i.p. nie znajduje zastosowania. W niniejszej sprawie nie może być zatem mowy o bezczynności organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Skarżący kierując pod adresem Prezesa Sądu Rejonowego w [...] wniosek datowany na [...] lipca 2024 r., wniósł o udostępnienie informacji w trybie u.d.i.p. Ustawa ta reguluje zakres podmiotowy, przedmiotowy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej na wniosek (art. 10 u.d.i.p.).

Tytułem wstępu należy zaznaczyć, iż dla dopuszczalności skargi w opisywanym przedmiocie nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, tzn. nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku skarżącego o przeprowadzenie rozprawy należy zwrócić uwagę, iż ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje wprawdzie zasadę jawności posiedzeń sądowych (art. 10 oraz art. art. 90 § 1 p.p.s.a.) i regułę rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych w formie rozprawy, jednakże przy jednoczesnym zastrzeżeniu wyjątku od nich, gdy przewiduje to przepis szczególny. W rozpatrywanej sprawie wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nie naruszało prawa do sądu (art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). Przyjęta w art. 90 p.p.s.a. zasada jawności posiedzeń sądowych nie oznacza bowiem, że wszystkie sprawy powinny zostać rozpoznane przez wojewódzki sąd administracyjny na rozprawie. Przesądza o tym brzmienie art. 90 § 1 p.p.s.a. i użyty w niej zwrot "jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej". Takim przepisem szczególnym jest art. 120 p.p.s.a., w myśl którego w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Nie budzi przy tym wątpliwości, że zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może zostać rozpoznana przez wojewódzki sąd administracyjny w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Sprawy te – z uwagi na treść art. 120 p.p.s.a. – podlegają rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Decyzja o ewentualnym skierowaniu sprawy na rozprawę należy zawsze do uznania sądu i ewentualne wnioski stron postępowania nie mają dla sądu charakteru wiążącego (por. m.in. postanowienie NSA z 9 września 2008 r., I FZ 337/08, a także wyrok NSA z 16 maja 2023 r., I FSK 1278/20, orzeczenia.nsa.gov.pl). Również w szeregu innych orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż nie jest naruszeniem art. 119 p.p.s.a. skierowanie sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w sytuacji, gdy strona uważa, że sprawę należy rozpoznać na rozprawie. Rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym we wskazanych w art. 119 pkt 4 p.p.s.a. okolicznościach nie jest uzależnione od woli skarżącego. Nawet więc złożenie przez stronę wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Reasumując, przepisy p.p.s.a. nie nakładają na sąd rozpoznający skargę na bezczynność czy przewlekłość postępowania obowiązku przeprowadzenia rozprawy. Zwłaszcza, że w toku niniejszej sprawy nie powstały żadne wątpliwości wymagające dodatkowego wyjaśnienia. Również skarżący nie uzasadnił wniosku o skierowanie sprawy na rozprawę w sposób skutkujący koniecznością rozpoznania jej w tym właśnie trybie. Swoje stanowisko przedstawił przy tym w uzasadnieniu skargi, która została uwzględniona. Z uwagi zatem na zasadę szybkości postępowania wyrażoną w art. 7 p.p.s.a., jak również na to, że sprawa dotyczyła skargi na bezczynność, zasadne było rozpoznanie jej w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w oparciu o art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a.

Ustawa o dostępie do informacji publicznej, stanowiąca rozwinięcie prawa określonego w art. 61 Konstytucji RP, reguluje zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, procedurę oraz tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Udostępnieniu podlega więc informacja o podmiotach zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej i zasadach ich funkcjonowania (art. 6 ust. 1 pkt 2 i 3 u.d.i.p.), a także informacja o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść m.in. orzeczeń sądów powszechnych (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.). Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera jednak tylko przykładowy katalog spraw i dlatego dla prawidłowego ustalenia znaczenia tego pojęcia uwzględnić należy także zapisy Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 ustala prawo obywatela do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, oraz innych osób i jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Na podstawie powyższych przepisów przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne, osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego przez kogo zostały wytworzone.

Z kolei podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji w świetle u.d.i.p. są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Stosownie zaś do art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334, ze zm.) organem sądu rejonowego jest m.in. prezes tego sądu, który należy do organów władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.) i z tego względu jest obowiązany do udostępniania informacji publicznych będących w jego posiadaniu.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż protokoły zawierające zeznania świadków oraz wyjaśnienia oskarżonych w postępowaniu karnym stanowią informację publiczną, mimo że tego rodzaju dokumenty nie zostały bezpośrednio wymienione w art. 6 u.d.i.p. Tego rodzaju dokumenty są bowiem wytworzone w toku sformalizowanego postępowania prowadzonego w imieniu Państwa przez uprawnione podmioty publiczne. Protokoły zawierające zeznania świadków czy też wyjaśnienia oskarżonych w postępowaniu karnym odpowiadają definicji dokumentu, o którym mowa w art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Są one dokumentami urzędowymi sporządzonymi w przewidzianej dla tej czynności formie i zawierają oświadczenie funkcjonariusza publicznego, który podpisując protokół oświadcza, że czynność została faktycznie dokonana i jaki był jej przebieg. Z dokumentów tych wynika, jakie czynności zostały dokonane przez właściwy organ, jaki był ich przebieg, jakie wnioski wyciągnął właściwy organ z takiej czynności procesowej oraz jak one się mają do dalszych działań tego organu. Protokoły te pozwalają ocenić zarówno sam sposób wykonywania czynności przez organ, a także sposób dalszego postępowania (np. czy organ ten wziął pod uwagę treść zeznań, wyjaśnień, czy też je pominął, a jeżeli tak, to dlaczego). Są to zatem informacje o sprawach publicznych, dotyczących funkcjonowania władzy publicznej, czyli sposobu prowadzenia przez nią postępowania (wyrok NSA z dnia 8 marca 2023 r., III OSK 7284/21). Natomiast w wyroku z dnia 7 lutego 2023 r. w sprawie o sygn. akt III OSK 6634/21 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził jednoznacznie, iż protokół z zeznań świadka w postępowaniu karnym jest dokumentem w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. W uzasadnieniu tegoż wyroku podniesiono, że protokoły zeznań świadków w postępowaniu karnym stanowią informację publiczną, mimo, że tego rodzaju dokumenty nie zostały bezpośrednio wymienione w art. 6 u.d.i.p. Są one bowiem wytworzone w toku sformalizowanego postępowania prowadzonego w imieniu Państwa przez uprawnione podmioty publiczne. Jak wynika z treści rozdziału 1 art. 143 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1375 ze zm., dalej k.p.k.), obligatoryjnie z czynności przesłuchania świadka sporządza się protokół, który powinien zawierać wszystkie elementy enumeratywnie określone w art. 148 k.p.k., zatem jest to dokument, którego forma i treść jest szczegółowo określona przez przepisy. Nadto sposób przesłuchania świadka został szczegółowo określony w rozdziale 21 k.p.k. Zgodnie z art. 150 § 1 k.p.k., z wyjątkiem protokołu rozprawy lub posiedzenia, protokół podpisują osoby biorące udział w czynności, a przed podpisaniem należy go odczytać i uczynić o tym wzmiankę. Protokół podpisuje zatem funkcjonariusz publiczny odbierający przesłuchanie, co oznacza, że potwierdza on dokonanie tej czynności procesowej oraz jej przebieg (por. S. Steinborn (w:) Komentarz aktualizowany do art. 1-424 Kodeksu postępowania karnego, red. L. K. Paprzycki, LEX/el. 2015, art. 150). Protokół zeznań świadka w postępowaniu karnym odpowiada więc definicji dokumentu, o którym mowa w art. 6 ust. 2 u.d.i.p., ponieważ jest on dokumentem urzędowym sporządzonym w przewidzianej dla tej czynności formie i zawiera oświadczenie funkcjonariusza publicznego, który podpisując protokół oświadcza, że czynność została faktycznie dokonana i jaki był jej przebieg.

Stosownie do powyższego uznać należy, że informacje żądane przez skarżącego we wniosku datowanym na [...] lipca 2024 r., w zakresie kopii protokołów rozpraw w sprawach o czyny z art. 203 k.k., art. 204 k.k. w sprawach toczących się przed Sądem Rejonowym w [...] w latach 2014-2019 (wniosek skarżącego w zakresie udostępnienia kopii zanonimizowanych wyroków z uzasadnieniami został już załatwiony przez organ) stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Wnioskowane dane mieszczą się w kategorii informacji publicznych, jako bezpośrednio związane z funkcjonowaniem organu i prawidłowym realizowaniem powierzonych mu zadań publicznych. Dotyczą one sfery faktów i zostały wytworzone w ramach realizacji zadań publicznych przez sąd, posiadają zatem walor informacji związanej z wykonywaniem ustawowych zadań przez organy władzy publicznej.

Brak jest podstaw do uwzględnienia stanowiska organu, w myśl którego żądanej przez wnioskodawcę informacji nie można było udostępnić w trybie u.d.i.p., dostęp do akt postępowania karnego regulowany jest przepisami k.p.k., co w ocenie organu wypełnia normę kolizyjną wynikającą z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Przepis art. 156 k.p.k. reguluje zasady udostępniania akt sprawy sądowej oraz akt postępowania przygotowawczego, sporządzania z nich odpisów, w tym wydawania kserokopii z dokumentów i uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. Dotyczy zatem kwestii dostępu do akt sprawy – jako zbioru określonych dokumentów, Tego się jednak wnioskodawca w niniejszej sprawie nie domagał. Tam gdzie przepisy k.p.k. w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt w trakcie postępowania sądowego oraz postępowania przygotowawczego, wyłączają faktycznie w tym zakresie uregulowania u.d.i.p. Chodzi jednak o udostępnienie określonego zbioru różnorodnych materiałów i dokumentów, które składają się na akta sprawy, nie zaś o dostęp do zawartej w tym zbiorze informacji publicznej, czy też konkretnie oznaczonego dokumentu (por. wyrok NSA z 21 lutego 2018 r., I OSK 2078/16).

Okoliczność, że informacja objęta wnioskiem stanowi informację publiczną oraz że Prezes Sądu Rejonowego jest podmiotem, na którym ciąży obowiązek udostępnienia informacji publicznej, powoduje, iż w sprawie podmiot ten zobowiązany był do załatwienia opisanego wniosku w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p.

W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona we wskazanym terminie, wówczas wedle art. 13 ust. 2 u.d.i.p. podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Podmiot zobowiązany może również odmówić udostępnienia tej informacji z uwagi na wystąpienie okoliczności określonych w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1). Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2). Odmowa taka następuje w formie decyzji administracyjnej. Organ w drodze decyzji administracyjnej może ponadto umorzyć postępowanie w razie braku współdziałania wnioskodawcy z organem przez modyfikację wniosku, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonej we wniosku (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). W przypadku zaś zakwalifikowania żądanej informacji jako informacji przetworzonej, o jakiej mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., organ o swojej ocenie powinien powiadomić stronę wnioskującą, tak aby miała możliwość wykazania w zakreślonym przez podmiot zobowiązany terminie, że zachodzi przewidziana w tym przepisie przesłanka warunkująca uzyskanie informacji, a mianowicie, że jej żądanie będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Po upływie wyznaczonego terminu, nawet w sytuacji milczenia strony, organ, dla zrealizowania obowiązków wynikających z u.d.i.p., powinien albo udostępnić wnioskowaną informację albo wydać decyzję odmowną, wykazując w niej brak przesłanki przewidzianej w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

W świetle przytoczonych przepisów bezczynność organu ma miejsce, gdy organ – będąc w posiadaniu żądanej informacji publicznej – nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w terminie 14 dni w postaci udostępnienia tej informacji (art. 10 ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie informuje o wydłużeniu terminu do rozpoznania wniosku, nie wzywa do wykazania istotności udostępnienia żądanej informacji dla interesu publicznego – w przypadku uznania żądanej informacji za informację przetworzoną, nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia lub umorzeniu (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że nie jest w posiadaniu informacji, że informacja dostępna jest na BIP lub że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.)

Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte. Chodzi tu również o sytuację, w której podmiot obowiązany pozostaje w przekonaniu że zachodzą okoliczności uwalniające go m.in. od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia jej wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2015 r., I OSK 675/15). O bezczynności organu należy mówić także w przypadku gdy żądana informacja nie zostaje w pełni udostępniona.

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy stwierdzić należało, że odpowiedź udzielona wnioskodawcy przez organ nie realizuje w całości żądania wniosku. Prezes Sądu Rejonowego pozostawał w bezczynności, nie podejmując w terminie 14 dni od daty otrzymania wniosku odpowiednich czynności w zakresie żądania udostępnienia protokołów z rozpraw w sprawach karnych o przestępstwa z art. 203 k.k. oraz z art. 204 k.k., tzn. nie udostępniając przedmiotowej informacji w formie czynności materialno-technicznej, nie wydając decyzji o odmowie jej udostępnienia czy o umorzeniu postępowania, ani też nie informując wnioskodawcy, że nie jest w posiadaniu żądanej informacji publicznej.

Ewentualne uznanie przez organ, że ujawnienie treści protokołów rozpraw mogłoby np. naruszyć prawo do prywatności osób składających zeznania czy wyjaśnienia lub osób trzecich nie oznacza, że treść protokołów nie stanowi informacji publicznej. W takiej bowiem sytuacji organ powinien rozważyć wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 5 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Nie można również wykluczyć zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 5 ust. 1 u.d.i.p., w myśl którego prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych.

Jeśli chodzi o kwestię anomimizacji protokołów objętych żądaniem skarżącego, oczywiście od realiów konkretnej sprawy będzie uzależniony zakres ewentualnej anonimizacji, mającej zapewnić skuteczną ochronę danych nie tylko wrażliwych, ale także objętych ochroną przez inne przepisy ustawowe. Należy również mieć na uwadze, że informacja przetworzona w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. to nie tylko taka informacja, która powstaje w wyniku poddania posiadanych informacji analizie albo syntezie i wytworzenia w taki właśnie sposób nowej jakościowo informacji. W pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku, wymagający zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) wielu dokumentów, może wymagać takich ponadstandardowych działań organizacyjnych, angażowania środków osobowych oraz nakładu pracy, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, może być uznana za informację przetworzoną, bowiem powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej (por. m.in. wyroki NSA z 14 listopada 2024 r., III OSK 5506/21, z 21 września 2012 r., z I OSK 1477/12, z 9 sierpnia 2011 r., I OSK 792/11, z 17 października 2006 r., I OSK 1347/05). W orzecznictwie wskazuje się, że na tle art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie można zaniechać indywidualnej klasyfikacji informacji publicznej w każdej konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z 18 sierpnia 2016 r., I OSK 19/15). Konsekwencją ewentualnego uznania żądanej informacji publicznej za informację przetworzoną jest konieczność wykazania przez wnioskodawcę, że uzyskanie takiej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.).

W przypadku zaistnienia powyższych okoliczności organ winien dać temu wyraz w formie przewidzianej przez u.d.i.p.

W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W świetle okoliczności niniejszej sprawy Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązując Prezesa Sądu Rejonowego w [...] do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, w zakresie żądania udostępnienia protokołów rozpraw w sprawach o czyny z art. 203 k.k. lub art. 204 k.k., w których Sąd Rejonowy w [...] wydał wyroki w latach 2014 – 2019, w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku z aktami administracyjnymi sprawy, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.

Jednocześnie stwierdzony stan bezczynności nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa. Określenie to oznacza bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wnioskodawcy, jaskrawego braku woli załatwienia sprawy, ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Innymi słowy, rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest również wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie nie zachodził przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącego bądź złej woli organu, które można byłoby rozpatrywać jako wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, jak również celowego działania czy uporczywego zaniechania. Stwierdzona bezczynność takich cech nie nosiła. Była ona natomiast wynikiem odmiennej od zaprezentowanej wyżej wykładni obowiązujących przepisów prawa. Dodatkowo – na co trafnie zwrócono uwagę w odpowiedzi na skargę – w judykaturze prezentowane są także poglądy przeciwne niż przyjęty przez skład orzekający w niniejszej sprawie, a tożsame ze stanowiskiem organu. Z tego względu, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a., orzeczono jak w pkt II sentencji wyroku.

Zawarte w pkt III sentencji rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w treści art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a., przy czym na kwotę zasądzoną na rzecz skarżącego złożyła się równowartość kosztów, jakie według zawartego w skardze oświadczenia poniósł on w związku ze sprawą.