Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1595/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3, ust. 5, art. 8, art. 23a ust. 1 - 7, art. 89 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędziowie NSA Andrzej Kisielewicz Magdalena Bosakirska Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 21 sierpnia 2012 r. sygn. akt III SA/Łd 489/12 w sprawie ze skargi "A." Spółki z o.o. w I. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach o niskich wygranych poza kasynem gry 1). uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Ł.; 2). zasądza od "A." Spółka z o.o. w I. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Ł. kwotę 2 340 (dwa tysiące trzysta czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2012 r. sygn. akt III SA/Łd 489/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. po rozpoznaniu skargi "A." sp. z o.o. w I. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania oraz orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że kontrolą w lokalu w dniu [...] lipca 2010 r. mieszczącym się w B. przy ul. D. [...], należącym do firmy E. A. R. K. z/s I. , [...] – [...] I. ujawniono, iż w lokalu tym urządzane są gry na automatach. Były to urządzenia typu: M. G. [...] nr seryjny [...], H. S. nr seryjny [...], H. S. nr seryjny [...].

Postanowieniem z dnia 16 listopada 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w P. T. dopuścił jako dowód ekspertyzę z oględzin automatów z dnia [...] grudnia 2011 r. sporządzoną przez biegłego sądowego z zakresu informatyki i telekomunikacji Sądu Okręgowego w C. R. R..

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelnik Urzędu Celnego w P. T. decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. 2 ust. 3, art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 1, art. 91, art. 117, art. 129 ust. 1 u.g.h., wymierzył karę pieniężną w kwocie [...] 000 zł każdy automat – M. G. [...] bez nr fabrycznego, bez poświadczenia rejestracji rej. nr seryjny [...]; H. S. bez nr fabrycznego, bez poświadczenia rejestr, nr seryjny [...]; H. S. bez nr fabrycznego, bez poświadczenia rejestr, nr seryjny [...] (łącznie: 36 000 zł), jako podmiotowi urządzającemu gry na automatach poza kasynem gry.

A. Sp. z o.o. wniosła odwołanie od decyzji I instancji.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że decyzja organu I instancji o wymierzeniu kary pieniężnej była prawidłowa, a argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu przekonywująca i właściwa. Na podstawie ustaleń dokonanych podczas kontroli oraz na podstawie opinii biegłego ustalono ponad wszelką wątpliwość, że gra na automatach M. G. [...] nr seryjny [...], H. S. nr seryjny [...], H. S. nr seryjny [...] zawiera element losowości i jest grą określoną w art. 2 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, zaś Spółka urządzała gry poza kasynem, na urządzeniach bez wymaganego zezwolenia.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 135 ustawy o grach hazardowych Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że inicjatywa w sprawie notyfikacji należała do Ministra Finansów oraz to, że ustawa o grach hazardowych nie została dopuszczona do procesu notyfikacji daje podstawę do przyjęcia, że właściwe organy odpowiedzialne za ten proces stwierdziły brak zapisów technicznych w przedmiotowym akcie prawnym.

Spółka A. złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] kwietnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Ł..

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby w Ł. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację i stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

Sąd I instancji uznał, że organy celne dopuściły się naruszenia przepisu art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych w myśl, którego minister właściwy do spraw finansów publicznych rozstrzyga w drodze decyzji, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w ust. 1 - 5 są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy. Zgodnie natomiast z treścią art. 2 ust. 7 do wniosku o wydanie decyzji, o której mowa w ust. 6, należy załączyć opis planowanego albo realizowanego przedsięwzięcia, zawierający w szczególności zasady jego urządzania, przewidywane nagrody, sposób wyłaniania zwycięzców oraz, w przypadku gry na automatach, badanie techniczne danego automatu, przeprowadzone przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Minister właściwy do spraw finansów publicznych może zażądać przedłożenia takich dokumentów przez stronę także w postępowaniu prowadzonym z urzędu.

Organy celne wymierzając karę pieniężną oparły się jedynie na opinii biegłego z zakresu informatyki i telekomunikacji z dnia [...] grudnia 2011 r. Właściwym organem dla określenia charakteru gry urządzanej na automatach jest minister do spraw finansów publicznych. W tym zakresie strona może sama złożyć wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, jak również organ celny prowadząc postępowanie wszczęte z urzędu powinien zwrócić się o wydanie wiążącej decyzji. Wskazanego ustalenia organ celny nie może dokonywać w dowolny wybrany przez siebie sposób, skoro istnieje przepis art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych wskazujący właściwe postępowanie. W powyższym zakresie Sąd I instancji podzielił stanowisko strony skarżącej.

Sąd I instancji nadmienił, że na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (t.j. Dz. U. z 2004 r. nr 4, poz. 27) – w przepisie art. 2 ust. 3 – Minister właściwy do spraw finansów publicznych rozstrzygał, w drodze decyzji, czy gra losowa, zakład wzajemny, gra na automacie lub gra na automacie o niskich wygranych posiadająca cechy wymienione w ust. 1, 2, 2a, 2b jest grą losową, zakładem wzajemnym, grą na automacie albo grą na automacie o niskich wygranych w rozumieniu ustawy. Orzecznictwo sądów administracyjnych dopuszczało możliwość wykorzystania uprawnień ministra z art. 2 ust. 3 w celu zakwalifikowania danej gry lub zakładu do jednego z rodzaju wymienionych w art. 2 ust. 1 i 2. Sądy uznawały bowiem, że ustawodawca przekazał ministrowi finansów kompetencje do rozstrzygania o charakterze danej gry lub zakładu. W ocenie Sądu orzecznictwo ugruntowane na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy o grach i zakładach wzajemnych ma zastosowanie w obecnym stanie prawnym na podstawie ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

Ponownie prowadząc postępowanie organy celne powinny wziąć pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu oraz rozważyć zasadność zawieszenia postępowania i zwrócenia się do ministra do spraw finansów publicznych o wydanie wiążącej decyzji.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. złożył skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2012 r., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i bezpodstawne przyjęcie, że warunkiem nałożenia kary pieniężnej przez organy celne o której mowa w art. 89 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r., nr 201, poz. 1540) jest uprzednie wydaniem przez Ministra Finansów na podstawie art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych decyzji rozstrzygającej, czy działania strony noszą znamiona gry losowej, zakładu wzajemnego, gry na automacie lub gry na automacie o niskich wygranych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił uzasadnienie wniesionych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Ł..

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

W rozpatrywanej sprawie istota problemu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy dla ustalenia, że w konkretnej sprawie prowadzona jest działalność w postaci gier na automatach, o której mowa w art. 2 ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych, warunkiem koniecznym jest przeprowadzenie postępowania opisanego w art. 2 ust. 6 tejże ustawy i uzyskanie stosownej decyzji administracyjnej.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., organ administracji publicznej wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się naruszenia art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych bowiem przeprowadzając postępowanie dowodowe oparł się wyłącznie na opinii biegłego z zakresu informatyki i telekomunikacji w sytuacji, gdy wskazany wyżej przepis prawa obliguje organ do wystąpienia z wnioskiem do Ministra Finansów o wydanie decyzji administracyjnej określającej czy gra prowadzona na kontrolowanym urządzeniu posiada cechy określone w art. 2 ust. 1 - 5 ustawy a tym samym czy jest grą na automacie w rozumieniu ustawy. Zdaniem Sądu I instancji skoro z treści art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. wynika, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automacie poza kasynem gry, to dla zastosowania tej sankcji koniecznym jest między innymi ustalenie czy mamy do czynienia z grą na automacie w rozumieniu ustawy.

Podkreślić należy, że z akt sprawy wynika, iż w lokalu znajdującym się w B. przy ulicy D. [...] były urządzane gry na automatach. Gry na automatach były prowadzone na urządzeniach (automatach) szczegółowo opisanych w zaskarżonej decyzji. Poddane kontroli automaty do gier nie posiadały numerów fabrycznych ani numerów poświadczenia rejestracji. Firma A. spółka z o.o. z I. nie posiadała zezwolenia na urządzanie gier w salonach gier ani nie posiadała koncesji na prowadzenie kasyna gry.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że stosownie do treści art. 2 ust. 3 u.g.h, grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Wygraną rzeczową w grach na automatach, zgodnie z art. 2 ust. 4 tej ustawy, jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Grami na automatach są również, w myśl art. 2 ust. 5 u.h.g., gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Zgodnie natomiast z art. 3 u.g.h., urządzanie gier i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów, zakładów wzajemnych i gier na automatach jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie.

Wskazać przy tym należy, że w myśl art. 2 ust. 6 u.g.h., minister właściwy do spraw finansów publicznych rozstrzyga, w drodze decyzji, czy gra jest grą losową, albo grą na automacie w rozumieniu ustawy. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 7 u.g.h. do wniosku o wydanie decyzji należy dołączyć opis planowanego albo realizowanego przedsięwzięcia, zawierający w szczególności zasady jego urządzania, przewidywane nagrody, sposób wyłaniania zwycięzców, a w przypadku gry na automatach, badanie techniczne danego automatu przeprowadzone przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier.

Uwzględniając treść przedstawionych wyżej przepisów prawa należy zauważyć, że postępowanie, o którym mowa w art. 2 ust. 6 u.g.h. nie odnosi się do sytuacji, w której urządzający gry na automatach nie posiada stosownego zezwolenia bądź koncesji na prowadzenie kasyna gry. Poza sporem winna pozostawać okoliczność, że postępowanie wskazane w art. 2 ust. 6 u.g.h. może być wszczęte z urzędu i na skutek wniosku złożonego przez podmiot urządzający gry na automatach. Podkreślić należy, że stosownie do treści art. 2 ust. 7 u.g.h. w przypadku gry na automatach do wniosku należy dołączyć badanie techniczne automatu przeprowadzone przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Natomiast badanie techniczne automatu jest przeprowadzane przez jednostkę badającą upoważnioną do takich badań w sytuacji rejestracji automatu, odmowy rejestracji czy cofnięcia rejestracji, a więc w sytuacji gdy określony podmiot zamierza podjąć działalność w postaci urządzania gier na automatach i dąży do jego zarejestrowania jak i w sytuacji, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie, że zarejestrowany automat nie spełnia warunków określonych w ustawie (art. 23a ust.1 - 7 u.g.h., art. 23b ust.1 u..g.h.). Ponadto przepis art. 2 ust. 7 u.g.h. wyraźnie wskazuje, że do wniosku załączyć należy opis planowanego albo realizowanego przedsięwzięcia, a więc odwołuje się do etapu wystąpienia z wnioskiem o rejestrację automatu bądź do etapu prowadzenia działalności w zakresie urządzania gier na automatach już zarejestrowanych.

Przyjęcie odmiennej koncepcji prowadziłoby do uznania, że w każdym przypadku prowadzenia działalności w postaci gier na automatach wymagane jest uzyskanie decyzji Ministra Finansów co do charakteru takiej gry. Tymczasem takiego wymogu nie formułują obowiązujące uregulowania, co więcej taka interpretacja art. 2 ust. 6 u.g.h. prowadziłaby do sytuacji nie do zaakceptowania z punktu widzenia sprawności i szybkości postępowania administracyjnego.

W tym miejscu należy także podkreślić, że w rozpatrywanej sprawie strona skarżąca, choć podnosi argument o konieczności rozstrzygnięcia sprawy w trybie określonym w art. 2 ust. 6 u.g.h., sama o wydanie stosownej decyzji nie wystąpiła ani przed wszczęciem postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, ani w jego toku.

Jednocześnie należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 8 u.g.h. do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Ordynacja podatkowa o ile ustawa nie stanowi inaczej. Podkreślić więc należy, że w toku postępowania organy zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej. Stosownie bowiem do art. 180 O.p. jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko co nie jest sprzeczne z prawem, a co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Organy przed wydaniem rozstrzygnięcia zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji weźmie pod uwagę powyższe wywody poczynione przez Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 ust.1 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.