Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 882/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183, at. 174, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 45 ust. 1 pkt 3, ust. 2 pkt 1 lit. a i lit. b, art. 26 ust.  5 pk5
journal: Dz.U. 2014 poz 600
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 września 2015 r. sygn. akt III SA/Gl 995/15 w sprawie ze skargi I.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wykonywania działalności gospodarczej oraz wykreślenia z rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodki szkolenia kierowców oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 28 września 2015 r., sygn. akt III SA/GI 995/15 oddalił skargę I.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [..] marca 2015 r. w przedmiocie zakazu wykonywania działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców oraz skreślenia z rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców.

Sąd I instancji przyjął następujący stan sprawy:

W dniach od 7 października 2014 r. do 18 października 2014 r. w Ośrodku Szkolenia Kierowców "..." prowadzonym przez I.B. została przeprowadzona kompleksowa kontrola. Z protokołu kontroli wynikało, że brak było w kartach szkoleń wystawionych dla czterech osób szkolonych na uprawnienia kategorii C oraz C+E wpisów potwierdzających przeprowadzenie zajęć z zakresu udzielania pierwszej pomocy na miejscu wypadku drogowego, podczas gdy przepis § 7 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, instruktorów i wykładowców (Dz. U. z 2012 r., poz. 1019 ze zm.; dalej: rozporządzenie MTB i GM) przewiduje każdorazowe potwierdzanie zajęć bezzwłocznie po ich odbyciu.

Dodatkowo szkolenie z zakresu pierwszej pomocy zostało faktycznie przeprowadzone przez osobę do tego nieupoważnioną, to jest D.O., który jest instruktorem nauki jazdy, a nie osobą przewidzianą w art. 8 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. z 2013 r. poz. 757 ze zm.; dalej: ustawa o PRM), do którego odsyłają przepisy ustawy o kierujących pojazdami.

Powyższe nieprawidłowości dotyczyły czterech kursantów: M.S. kurs nr [...] w zakresie prawa jazdy kat. CE, P.S. kurs nr [...] w zakresie prawa jazdy kat. C, M.R. kurs nr [...] w zakresie prawa jazdy kat. C oraz T.D. kurs nr [...] w zakresie prawa jazdy kat. CE.

Ponadto nie odbyło się w trakcie szkolenia teoretycznego wobec tych osób żadne teoretyczne przygotowanie do "ćwiczenia z instruktażem" z zakresu pomocy przedlekarskiej przewidziane przez Szczegółowy program szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii C1, C, C1+E, C+E, będący częścią rozporządzenia MTB i GM czym naruszono szczegółowy program szkolenia kładący nacisk na zachowanie na miejscu wypadku i pomoc przedlekarską oraz stany zagrożenia życia w wypadkach drogowych.

Dodatkowo wskazano na wadliwą formalnie procedurę rozpoczęcia kursu przez kursanta P.S.. Obowiązujące przepisy wykonawcze tzn. § 6 rozporządzenia MTB i GM przewidują bowiem pobranie przez OSK profilu kandydata na kierującego na wstępie czynności weryfikujących spełnianie warunków formalnych do rozpoczęcia szkolenia w danej kategorii prawa jazdy. Tymczasem jak ustalono w trakcie kontroli osoba ta wskazała swój numer identyfikujący profil kandydata, ale szkolenie zostało rozpoczęte przed pobraniem profilu przez OSK. Powyższe nieprawidłowości naruszyły art. 26 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 600 ze zm.; dalej: ustawa o kierujących pojazdami) oraz § 6 rozporządzenia MTB i GM w sprawie szkoleń, stanowiąc rażące naruszenie warunków prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców

Decyzją nr [..] z dnia [...] stycznia 2015 r. Starosta [...] zakazał przedsiębiorcy, tj. I.B. działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców i skreślił tego przedsiębiorcę z rejestru przedsiębiorców prowadzących takie ośrodki szkolenia kierowców.

Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że organ I instancji działał w oparciu o prawidłowo wskazane i interpretowane przepisy. Uzupełnienia wymagało jedynie sięgnięcie do załącznika nr 1 rozporządzenia MTB i GM. To bowiem szczegółowy program szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii C1, C, C1+E, C+E pozwala na odrzucenie poglądu jakoby brak było obowiązku uwzględnienia w trakcie szkolenia teoretycznego szkolenia z pierwszej pomocy. Wskazano, że jest to szkolenie wymagane na podstawie art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami). Wprawdzie przepis ten nie wskazuje kiedy i w jakim zakresie oraz dla której kategorii prawa jazdy jest to szkolenie wymagane jednakże odsyła do programu szkolenia. § 8 ust. 1 pkt 1 lit b rozporządzenia MTB i GM nie narzuca dla szkolenia między innymi dla kat. C i C+E żadnej konkretnej, minimalnej liczby godzin szkolenia w zakresie udzielania pierwszej pomocy ofiarom wypadków drogowych, jednak integralną częścią ww. rozporządzenia jest załącznik wskazujący w części III na Szczegółowy program szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii C1, C, C1+E, C+E, gdzie w planie nauczania, w tabeli dla kat. C, C+E i C1, C1+E przewidziano przedmiot "Zachowanie na miejscu wypadku i pomoc przedlekarska".

W świetle powyższego stanowisko strony, jakoby szkolenia z pierwszej pomocy nie musiały odbywać się wcale uznano za rażąco sprzeczne już z samym planem nauczania.

Ponadto program szkolenia powinien odbyć się w takim zakresie by zrealizować program tego szkolenia ujęty w dwóch tematach nauczania części 2.5.2 Szczegółowego programu. Temat 1. Wypadkowość i ratownictwo drogowe. Zasady postępowania na miejscu wypadku . Temat 2. Stany zagrożenia życia w wypadkach drogowych. Zranienia, oparzenia, krwotoki, złamania.

W tej sytuacji planując rozkład zajęć Ośrodek Szkolenia Kierowców (OSK) musi brać pod uwagę tak obszerność materiału i ilość kursantów w grupie, jak również zasadę wynikającą z art. 23 ust. 6 ustawy o kierujących pojazdami.

Ponadto przepis art. 26 ust. 5 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami przewiduje prowadzenie zajęć z pierwszej pomocy przez osobę, o której mowa w art. 8 ust. 2 ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym w zakresie, o którym mowa w art. 23 ust. 2 pkt 3 oraz ust. 5 pkt 4. Oznacza to konieczność prowadzenia tak szkolenia teoretycznego jak i ćwiczeń (zajęć praktycznych) przez niektórych lekarzy, pielęgniarki lub ratowników medycznych. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie trzej kursanci zeznali, iż to instruktor nauki jazdy szkolił ich z zakresu udzielania pierwszej pomocy po wypadku w zakresie około dwóch godzin lekcyjnych, co więcej dokumentacja OSK właściwego zapisania tych zajęć nie posiadała, prawidłowo organ pierwszej instancji uznał, że naruszono zasady prowadzenia dokumentacji przebiegu szkolenia oraz art. 26 ust. 5 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami. Naruszenie to powtórzyło się co najmniej trzy razy - tyle bowiem osób przesłuchano weryfikując dokumentację Ośrodka z przebiegu szkolenia.

Organ odwoławczy mając na względzie treść art. 45 ust 1 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami uznał, że prawidłowo orzeczono o zakazie wykonywania przez OSK "..." I.B. działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców i skreśleniu tego przedsiębiorcy z rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców.

I.B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 23 czerwca 2015 r. pełnomocnik strony po raz kolejny zarzucił organowi dokonanie błędnej wykładni przepisów prawa, tj. art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami, § 8 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z zał. nr 1, § 1 pkt 2 lit. l w zw. z tabelą Tytułu III Szczegółowy program szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. C oraz C+E rozporządzenia MTB i GM, a nadto art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w zw. z § 6 ust. 2 pkt 2 ww rozporządzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 28 września 2015 r., oddalił skargę strony.

Sąd I instancji na wstępie podkreślił, że istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy program szkolenia osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym w zakresie prawa jazdy kategorii C oraz C+E powinien obejmować naukę udzielania pierwszej pomocy w formie wykładów i zajęć teoretycznych. Jeśli bowiem nie było takiego wymogu, a tak twierdzi strona skarżąca, to brak byłoby podstaw do wydania decyzji takiej, jak zaskarżona. Jeśli natomiast wymóg ten istniał, to zajęcia takie mogły być przeprowadzone tylko przez osobę, o której mowa w art. 8 ust. 2 ustawy o PRM, co nie miało miejsca i jest to ustalenie bezsporne.

Zdaniem Sądu stanowisko SKO jest słuszne. W rozdziale 4 ustawy o kierujących pojazdami, poczynając od art. 21 ust. 1, ustawodawca posłużył się terminem osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym. Jest to termin zbiorczy, obejmujący osoby ubiegające się o takie uprawnienia w zakresie wszystkich kategorii prawa jazdy, co wynika przykładowo z treści art. 21 ust. 3, art. 22 ust. 2, 3 i szeregu innych artykułów ustawy. Z kolei jej art. 23 ust. 2 stanowi, że szkolenie osoby ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, a więc w zakresie każdej kategorii prawa jazdy, jest prowadzone zgodnie z programem szkolenia i obejmuje naukę udzielania pierwszej pomocy przeprowadzaną w formie wykładów i zajęć praktycznych. WSA stwierdził, że już z tych względów stanowisko SKO należy uznać za trafne.

WSA zauważył również, że w art. 23 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami mowa jest o programie szkolenia, którego opracowanie, zgodnie z art. 33 ust. 3 tej ustawy, przekazane zostało ministrowi właściwemu do spraw transportu. Wykonując tę delegację Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wydał rozporządzenie z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, instruktorów i wykładowców. Załącznik III do tego rozporządzenia zatytułowany "Szczegółowy program szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii C1, C, C1+E, C+E", w pkt 1 "Plan nauczania" obejmuje, dla wszystkich tych kategorii prawa jazdy, zachowanie w miejscu wypadku i pomoc przedlekarską.

Sąd I instancji podzielił stanowisko orzekających w sprawie organów, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia warunków wykonywania działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców, które zostało zdefiniowane w art. 45 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Jednym z przejawów takiego rażącego naruszenia warunków jest wielokrotne prowadzenie szkolenia w sposób niezgodny z programem szkolenia, o którym mowa w art. 23 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, a więc tym programem, który obejmuje szkolenie w zakresie udzielania pierwszej pomocy. Tego typu naruszenie miało miejsce wobec czterech uczestników kursów i mogło być uznane za wielokrotne i rażące naruszenie warunków prowadzenia działalności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił, że wymóg przeprowadzenia szkolenia z pierwszej pomocy dotyczy również kursów dla osób ubiegających się o uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii C oraz C+E. Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia przepisów rozporządzenia wykonawczego Ministra Transportu, który to zarzut opiera się na twierdzeniu, że nie wynika z nich by szkolenie z pierwszej pomocy w ramach kursu prawa jazdy C oraz C+E było wymagane wobec osób, które szkolenie takie odbyły w ramach kursu kategorii B. Strona skarżąca nie uwzględniła oczywistego zapisu, z którego wynika, że program szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii C oraz C+E musi obejmować zachowanie na miejscu wypadku i pomoc przedlekarską.

I.B. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Wyrokowi zarzuciła:

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 45 ust 1 pkt 3 w zw. art. 45 ust. 2 pkt 1 lit. a i lit. b tejże ustawy, polegające na nieprawidłowym odczytaniu treści prawa oraz mylnym rozumieniu znaczenia art. 23 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach i w konsekwencji przyjęcie przez Sąd I instancji, iż art. 23 ust. 2 pkt 3 tej ustawy nakłada obowiązkowe szkolenie z zakresu udzielania I pomocy w zakresie każdej kategorii prawa jazdy odrębnie, o czym, w opinii Sądu I instancji, świadczy chociażby fakt, iż w rozdziale 4 ww. ustawy poczynając od art. 21 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, ustawodawca posłużył się terminem "osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym", używając tego terminu w znaczeniu zbiorczym, jako rzekomo obejmujący każdego potencjalnego kursanta ubiegającego się o prawo jazdy, niezależnie od kategorii, podczas gdy z przywołanych przez Sąd I instancji przepisów z rozdziału 4 ww. ustawy, wprost wynika (m.in. z treści art. 21 ust. 3 ww. ustawy czy art. 22 ust. 2 ww. ustawy), iż w zakresie szkolenia m.in. na kat. C oraz C+ E, istnieją odrębności, co uzasadnia także słuszność stanowiska skarżącej, zgodnie z którym z art. 23 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy wynika jedynie, iż szkolenie z udzielania I pomocy powinny odbyć osoby ubiegające się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami, co nie jest jednoznaczne z tym, że szkolenie z udzielania I pomocy ma charakter obligatoryjny także w przypadku osób, które już uprawnienie do kierowania pojazdami uzyskały i posiadają właściwe umiejętności oraz wiedzę z zakresu udzielania I pomocy, tj. w przedmiotowej sprawie w przypadku spornych trzech kursantów: [...] posiadających już uprzednio prawo jazdy kat. B, w ramach którego odbyli szkolenie z I pomocy, prowadzone przy udziale osób wskazanych w art. 8 ust. 2 ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym, a obecnie starają się wyłącznie o wyższą, dodatkową kategorię uprawniającą do kierowania innymi pojazdami, w kontekście powyższego należy wskazać, iż szkolenie z I pomocy stanowi kategorię samodzielną (odrębną), niemieszczącą się ani w części teoretycznej, ani praktycznej szkolenia kursanta, ponadto zgodnie z treścią przywołanego przepisu, tj. art. 23 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy należy wskazać, iż szkolenia z I pomocy dla kandydatów ubiegających się o prawo jazdy kat. C oraz C+E nie jest obligatoryjne, bowiem wskazany przepis nie precyzuje ani kiedy, ani w jakim zakresie dla której kategorii prawa jazdy szkolenie z I pomocy jest wymagane, nadto w kontekście powyższego wskazać należy, na generalną funkcję regulacji prawnej, której celem jest przeszkolenie z zakresu I pomocy wszystkich osób posiadających uprawnienie do kierowania pojazdami, a nie przeprowadzanie tego szkolenia za każdym razem gdy kierowca (a więc osoba posiadająca już prawo jazdy, a co za tym idzie osoba, która odbyła już szkolenie z udzielania I pomocy i posiada w tym zakresie właściwą wiedzę oraz umiejętności) uzyskuje uprawnienie wyższego stopnia (np. prawo jazdy kat. C lub C+E), w rezultacie powyższego Sąd I instancji dopuścił się błędu w subsumpcji poprzez uznanie, iż skarżąca wielokrotnie, rażąco naruszyła warunki prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców, co zdaniem Sądu I instancji uzasadnia zakaz jego prowadzenia, wobec czego Sąd I instancji bezzasadnie oddalił skargę z dnia 16 kwietnia 2015 roku i tym samym, w opinii skarżącej, naruszył także art. 45 ust. 1 pkt 3 w zw. art. 45 ust. 2 pkt 1 lit. a i lit. b ww. ustawy poprzez ich oczywiście niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie;

b) § 8 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z Załącznikiem nr 1 - § 1 pkt 2 lit 1 w zw. z tabelą Tytułu III Szczegółowy program szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy m. in. kat. C oraz C+E rozporządzenia Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 13 lipca 2012 roku w sprawie szkolenia osób ubiegających uprawnienia do kierowania pojazdami, instruktorów i wykładowców w zw. z art. 23 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez błędną wykładnię polegającą na mylnym przyjęciu znaczenia wskazanych przepisów prawa przez Sąd I instancji, zwłaszcza poprzez wskazanie, iż art. 23 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami odsyła do szczegółowego programu szkolenia (delegacja uprawnień na rzecz właściwego ministra została błędnie wskazana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 września 2015 roku jako art. 33 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami, podczas gdy właściwa delegacja wynika z art. 32 ust. 3 tejże ustawy) sporządzonego przez właściwego ministra do spraw transportu, który rzekomo w sposób wyczerpujący w punkcie 1 tabeli Tytułu III, zatytułowanym "Plan nauczania", reguluje zakres szkolenia dla wszystkich wskazanych tam kategorii (tj. kat. C1, C, C1+CE, CE), obejmuje zachowanie na miejscu wypadku i pomoc przedlekarską, podczas gdy w § 8 ust. 1 ustawodawca wprost wskazał, iż liczbę godzin zajęć w zakresie części teoretycznej i praktycznej szkolenia dla każdej osoby podlegającej szkoleniu podstawowemu ustala indywidualnie instruktor w porozumieniu z tą osobą, jednocześnie przy założeniu, że część teoretyczna w zakresie prawa jazdy kategorii A1, A2, A, B1, B, T (...) nie może być niższa niż 30 godzin, w tym co najmniej 4 godziny w zakresie części teoretycznej szkolenia i ćwiczeń w zakresie udzielania pierwszej pomocy ofiarom wypadków drogowych (tj. zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 1 lit a), podczas gdy w zakresie prawa jazdy w kategorii B+E, C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E wskazał jedynie, iż część teoretyczna szkolenia nie może być krótsza niż 20 godzin (tj. zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 1 lit b), natomiast w przywołanym powyżej programie szkolenia, ustawodawca w żaden sposób nie wskazał kiedy i w jakim zakresie szkolenie z I pomocy jest wymagane i czy w ogóle jest wymagane w przypadku osób, które wcześniej takie szkolenie już odbyły, tym samym Sąd I instancji niewłaściwie przyjął, iż szkolenie z zakresu I pomocy ma charakter obligatoryjny dla kursantów, którzy mimo, iż posiadają już uprawnienia do kierowania innymi pojazdami (w przedmiotowej sprawie trzej sporni kursanci posiadali już prawo jazdy kat. B), muszą zostać ponownie przeszkoleni z zasad udzielania I pomocy, co w konsekwencji, zdaniem skarżącej, w sposób oczywisty prowadzi także do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, ti. art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która to zasada generalnie statuuje prawo do równego traktowania przez władzę publiczną (od zasady tej nie przyjmuje się żadnych odstępstw oraz wyjątków), tym samym stanowisko zaprezentowane przez Sąd I instancji w przedmiotowej sprawie prowadzi w rzeczywistości do tego, że niektórzy kursanci ubiegając się o prawo jazdy różnych kategorii posiadaliby lepsze umiejętności oraz szerszą wiedzę z zakresu udzielania I pomocy w razie odbywania każdorazowo szkolenia w tym zakresie, niż osoby starające się tylko o prawo jazdy jednej kategorii, co w sposób obiektywny narusza ich równość względem prawa;

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy, a to:

a) art. 1 § 1 i § 2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., polegającą na naruszeniu zasad kontroli legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2015 roku (znak sprawy [...]) i w konsekwencji na błędnych ustaleniach faktycznych przyjętych przy wyrokowaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, iż szkolenie z zakresu udzielania I pomocy ma charakter obowiązkowy dla kursantów, którzy ubiegali się o prawo jazdy kat. C oraz C+E, w sytuacji, gdy każdy z trzech spornych kursantów, tj. [..], a nie czterech kursantów, jak błędnie w toku postępowania sądowego ustalił Sąd I instancji (Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w decyzji z dnia [...] marca 2015 roku, również w toku postępowania administracyjnego wskazało na rzekome zaniechania skarżącej w zakresie przeprowadzenia szkolenia wobec trzech ww. spornych kursantów), posiadało już prawo jazdy kat. B, które zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (tj. art. 11 ust. 4 pkt 1 i pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami) stanowi warunek niezbędny do ubiegania się o prawo jazdy wyższych kategorii, tj. kat. C oraz C+E, a w ramach którego dla kursantów starających się o prawo jazdy kat. B, obligatoryjnie prowadzone jest szkolenie z zakresu udzielania I pomocy i w konsekwencji bezzasadne oddalenie skargi przez Sąd I instancji, który tym samym, wobec błędów w toku kontroli ww. decyzji administracyjnej z dnia 6 marca 2015 roku - ostatecznie uznał za uzasadnione stanowisko organu administracji w zakresie rzekomego rażącego naruszenia przez skarżącą warunków prowadzenia Ośrodka Szkolenia Kierowców "..." I.B. i w konsekwencji zakazanie jego prowadzenia, z jednoczesnym skreśleniem skarżącej z rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodki szkolenia kierowców.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum złożonego środka odwoławczego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jed. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy.

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz na kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie wskazanym w zarzutach przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach powołanych podstaw kasacyjnych

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

W rozpoznanej sprawie w skardze kasacyjnej powołano się na obie podstawy kasacyjne.

Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy program szkolenia osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym w zakresie prawa jazdy kategorii C oraz C+E powinien obejmować naukę udzielania pierwszej pomocy w formie wykładów i zajęć teoretycznych.

WSA stwierdził, że obowiązek szkolenia w zakresie pierwszej pomocy obejmował również osoby ubiegające się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym w zakresie prawa jazdy kategorii C oraz C+E.

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty zmierzają do wykazania, że w przypadku szkolenia na prawo jazdy kategorii C oraz C+E, które to szkolenie obejmować może tylko osoby, które już posiadają prawo jazdy kategorii B, nie jest konieczne przeprowadzenie szkolenia z zakresu pierwszej pomocy.

Z niezakwestionowanego stanu faktycznego sprawy wynika, że w stosunku do trzech osób odbywających w ośrodku szkolenia kierowców prowadzonym przez skarżącą szkolenie na prawo jazdy kategorii C oraz C+E, szkolenie z zakresu pierwszej pomocy zostało przeprowadzone przez instruktora nauki jazdy, czyli osobę nieuprawnioną do przeprowadzenia tego szkolenia. W stosunku do tych osób nie odbyło się też teoretyczne przygotowanie do ćwiczenia z instruktażem z zakresu pomocy przedlekarskiej przewidziane programem szkolenia.

Charakter podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów wymaga kompleksowego odniesienia się do nich.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że w myśl art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami szkolenie osoby ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem lub pojazdem silnikowym jest prowadzone zgodnie z programem szkolenia i obejmuje naukę udzielania pierwszej pomocy przeprowadzaną w formie wykładów i zajęć praktycznych.

W ocenie skarżącej przepis ten należy interpretować w ten sposób, że wymóg szkolenia w zakresie pierwszej pomocy dotyczy tylko osób, które ubiegają się o prawo jazdy najniższej kategorii, natomiast wymóg ten nie ma zastosowania do osób, które uzyskały już prawo jazdy kategorii B, czyli już raz odbyły szkolenie w tym zakresie, nie muszą zatem odbywać szkolenia z zakresu pierwszej pomocy po raz kolejny ubiegając się o prawo jazdy kategorii wyższej , czyli C i C+E.

Stanowisko skarżącej jest nieuprawnione. Z brzmienia przepisu art. 23 ustawy o kierujących pojazdami nie można wywieść, że dotyczy on szkolenia tylko w zakresie prawa jazdy kategorii B. Przepis ten został umieszczony w rozdziale zatytułowanym "Szkolenie osób ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami". O tym, że przez "osobę ubiegającą się o uprawnienie do kierowania pojazdem" ustawodawca rozumie osobę ubiegającą się o to uprawnienie w ramach każdej kategorii świadczy już choćby treść pierwszego z przepisów tego rozdziału, to jest art. 21 ust. 1, zgodnie z którym osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub uprawnienia do kierowania tramwajem może rozpocząć szkolenie nie wcześniej niż 3 miesiące przed osiągnięciem minimalnego wieku, o którym mowa odpowiednio w art. 8 lub 9, wymaganego od kierującego pojazdem objętego tym uprawnieniem, (...). W art. 8 i 9 przewidziany został minimalny wiek do kierowania pojazdami określonymi w każdej z kategorii prawa jazdy, w tym w art. 8 ust. 1 pkt 3 ustalono wiek 18 lat do kierowania pojazdami określonymi w prawie jazdy kategorii A2, B, B+E, C1 i C1+E.

W sposób, który nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że szkolenie z pierwszej pomocy jest obligatoryjne w przypadku szkolenia osób ubiegających o prawo jazdy kategorii C i C+E, rozstrzyga treść załącznika 1 do rozporządzenia MTB i GM w sprawie szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, instruktorów i wykładowców, gdzie w § 1 ust. 1 pkt 1 lit. i zapisano, że w ramach szkolenia podstawowego osoba szkolona uzyskuje wiadomości oraz nabywa wiedzę, umiejętności i zachowania umożliwiające bezpieczne kierowanie pojazdem, w tym co najmniej wiadomości dotyczące zasad postępowania w razie uczestniczenia w wypadku drogowym oraz zasad udzielania pierwszej pomocy ofiarom wypadku, a w części III zatytułowanej "Szczegółowy program szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii C1, C, C1+E, C+E" w planie nauczania przewidziano szkolenie z zachowania na miejscu wypadku i pomocy przedlekarskiej. Przewidziano również dwa tematy szkolenia z podziałem na wykład z wykorzystaniem środków audiowizualnych i ćwiczenia z instruktażem.

NSA zauważa również, że przewidziane w § 8 ust. 1 rozporządzenia MTB i GM pozostawienie instruktorowi ustalenia ilości godzin przeznaczonych na poszczególne części tematyczne szkolenia nie oznacza, że nie istnieje obowiązek przeprowadzenia szkolenia we wszystkich wymienionych zakresach, w tym dla ubiegających się o prawo jazdy kategorii C.

Należy również wyjaśnić, że na podstawie art. 26 ust. 5 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami zajęcia podczas szkolenia w zakresie, o którym mowa w art. 23 ust. 2 pkt 3, to jest w zakresie udzielania pierwszej pomocy prowadzi osoba, o której mowa w art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. Nr 191, poz. 1410, z późn. zm.), a osobą taką nie jest instruktor nauki jazdy.

Wobec powyższego za prawidłowe należało uznać stanowisko Sądu I instancji, iż trzy osoby odbywające kurs na prawo jazdy kategorii C i C+E nie odbyły obowiązkowego szkolenia z zakresu pierwszej pomocy.

Z przedstawionych wyżej przyczyn zarzuty naruszenia art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami i § 8 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia (w związku z załącznikiem) poprzez ich błędną wykładnię są nieuzasadnione.

Nie jest też uzasadniony zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 pkt 3 w zw. art. 45 ust. 2 pkt 1 lit. a i lit. b ustawy o kierujących pojazdami poprzez ich błędne zastosowanie.

W myśl art. 45 ust. 1 pkt 3 tej ustawy właściwy starosta wydaje decyzję administracyjną o zakazie wykonywania przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców, skreślając przedsiębiorcę z rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców, jeżeli przedsiębiorca rażąco naruszył warunki wykonywania działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców.

Ustawodawca zdefiniował, co należy rozumieć przez "rażące naruszenie warunków wykonywania działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców", wskazując w art. 45 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, że jest to między innymi wielokrotne prowadzenie szkolenia: a) w sposób niezgodny z wymaganymi warunkami przeprowadzania zajęć, b) w sposób niezgodny z programem szkolenia, o którym mowa w art. 23 ust. 2, c) pojazdami niespełniającymi wymagań, o których mowa w art. 24.

W świetle przywołanych przepisów nieprzeszkolenie trzech uczestników kursu na prawo jazdy kategorii C i C+E z zakresu pierwszej pomocy stanowiło rażące naruszenie warunków wykonywania działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców, co uzasadniało wydanie decyzji administracyjnej o zakazie wykonywania przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców i skreślenie przedsiębiorcy z rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców.

Bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy pozostaje błędne, co trafnie zauważył autor skargi kasacyjnej, przywołanie przez WSA art. 33 ust. 3 zamiast art. 32 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami jako przepisu zawierającego delegację do wydania rozporządzenia przez MTB i GM.

Pozbawiony usprawiedliwionych podstaw jest także zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP. Nałożenie na osoby ubiegające się o prawo jazdy kategorii wyższej obowiązku uzyskania większych umiejętności w zakresie udzielania pierwszej pomocy nie może być uznane za naruszające ww. przepis Konstytucji, który stanowi, że wszyscy wobec prawa są równi, wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.

Oceniając zarzut naruszenia przepisów postępowania przede wszystkim należy wskazać, iż stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut ten może zostać uwzględniony jedynie wtedy, gdy uchybienie sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania, skarżąca zarzuciła naruszenie przez Sąd I instancji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jed. Dz.U. z 2014 r., poz.1649 ze zm., dalej: p.u.s.a. Zakwestionowane przez skarżącą przepisy są w istocie przepisami ustrojowymi, które bezpośrednio nie mogą być zaliczone do żadnej z podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a. W związku z tym jednak, że w wyniku działania danego organu w oparciu o przepisy prawa ustrojowego mogą powstać, ustać lub przekształcić się stosunki prawne, uprawnione jest przyjęcie, że zarzuty naruszenia przepisów ustrojowych mogą być, jak uczyniła to skarżąca, powołane w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 1 § 1 p.u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. W myśl natomiast art. 1 § 2 p.u.s.a. kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei powołany przez skarżącą art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, a art. 3 § 2 p.p.s.a. określa zakres działania sądów administracyjnych. Sąd I instancji nie naruszył żadnego z tych przepisów, ponieważ skontrolował, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, nie wykroczył poza określone przepisami kompetencje, nie zastosował też środka nieprzewidzianego w ustawie, władczo rozstrzygnął spór, co do treści stosunku publicznoprawnego, a tym samym wymierzył sprawiedliwość w zakresie wyznaczonym sądom administracyjnym. Dlatego zarzut naruszenia omawianych przepisów ustrojowych nie może być uznany za uzasadniony.

Zarzutem naruszenia powyższych przepisów nie można kwestionować błędnych w ocenie skarżącej ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd I instancji.

Na marginesie odniesienia się do tego zarzutu NSA wyjaśnia, że wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy ma charakter obowiązkowy również dla osób odbywających szkolenie na prawo jazdy kategorii C i C+E, co zostało wyżej wyjaśnione w związku z rozpoznaniem zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego.

Ponieważ nieuzasadnione okazały się podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, pozbawiony usprawiedliwionych podstaw jest też zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a., który był podstawą oddalenia skargi przez Sąd I instancji.

Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sad Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.