Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1107/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-01-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej~Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono indywidualną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 54 poz 654
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Joanna Mierzejewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi A. z siedzibą w G. na indywidualną interpretację Ministra Finansów z dnia 14 lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1. uchyla indywidualną interpretację; 2. określa, że zaskarżona indywidualna interpretacja nie może być wykonana; 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W DNIU 14 KWIETNIA 2010 R. "A" S.A., ZŁOŻYŁA DO MINISTRA FINANSÓW WNIOSEK O UDZIELENIE PISEMNEJ INTERPRETACJI PRZEPISÓW PRAWA PODATKOWEGO W INDYWIDUALNEJ SPRAWIE DOTYCZĄCEJ PODATKU DOCHODOWEGO OD OSÓB PRAWNYCH W ZAKRESIE ZALICZENIA DO KOSZTÓW UZYSKANIA PRZYCHODÓW WYDATKÓW DOTYCZĄCYCH KARY UMOWNEJ W ZWIĄZKU Z ODSTĄPIENIEM OD WYKONANIA ZOBOWIĄZANIA UMOWNEGO W ZAKRESIE DOSTAWY TOWARÓW - NAFTOWEGO PALIWA LOTNICZEGO ORAZ OLEJU NAPĘDOWEGO.

W PRZEDMIOTOWYM WNIOSKU PRZEDSTAWIONO NASTĘPUJĄCY STAN FAKTYCZNY ORAZ OPIS ZDARZEŃ PRZYSZŁYCH:

SPÓŁKA AKCYJNA NA MOCY WYROKU SĄDU APELACYJNEGO ZOBLIGOWANA ZOSTAŁA DO ZAPŁATY NA RZECZ KONTRAHENTA KARY UMOWNEJ Z TYTUŁU NIE WYKONANIA ZOBOWIĄZANIA UMOWNEGO W ZAKRESIE DOSTAWY TOWARÓW - NAFTOWEGO PALIWA LOTNICZEGO ORAZ OLEJU NAPĘDOWEGO. PRZYCZYNĄ NIE ZREALIZOWANIA PRZEDMIOTU UMOWY PRZEZ WNIOSKODAWCĘ BYŁY SKRAJNIE NIEKORZYSTNE ZAPISY W TREŚCI UMOWY DOTYCZĄCE USTALENIA CENY SPRZEDAŻY OPARTE O NIEUWZGLĘDNIAJĄCĄ UWARUNKOWAŃ EKONOMICZNYCH, WADLIWĄ FORMUŁĘ INDEKSACYJNĄ.

W OCENIE STRONY ORAZ REPREZENTUJĄCYCH JĄ PRAWNIKÓW, BŁĄD W FORMULE INDEKSACYJNEJ STANOWIŁ BŁĄD ISTOTNY CZYNNOŚCI PRAWNEJ, A CO ZA TYM IDZIE POWODOWAŁ JEJ NIEWAŻNOŚĆ Z MOCĄ WSTECZNĄ ORAZ MÓGŁ STANOWIĆ PODSTAWĘ DO UCHYLENIA SIĘ OD SKUTKÓW UMOWY. WYKONANIE PRZEDMIOTU UMOWY I DOSTAWA TOWARÓW NA WARUNKACH OKREŚLONYCH W UMOWIE SPOWODOWAŁABY PO STRONIE WNIOSKODAWCY POWSTANIE STRAT FINANSOWYCH DUŻYCH ROZMIARÓW.

NA KSZTAŁT ZAWIERANEJ UMOWY, JAK RÓWNIEŻ NA PRZEBIEG CZĘŚCI POSTĘPOWANIA SĄDOWEGO WNIOSKODAWCA NIE MIAŁ WPŁYWU, GDYŻ ZOSTAŁA ONA ZAWARTA W DNIU 6 PAŹDZIERNIKA 2004 R., PRZEZ SPÓŁKĘ "B", KTÓREJ WNIOSKODAWCA JEST NASTĘPCĄ PRAWNYM W WYNIKU INKORPORACJI (POŁĄCZENIA UDZIAŁÓW) DOPIERO OD DNIA 29 CZERWCA 2007 R.

POSTĘPOWANIE SĄDOWE TRWAŁO W OKRESIE OD 9 LUTEGO 2005 R. (KIEDY TO KONTRAHENT WYSTĄPIŁ DO SĄDU Z POWÓDZTWEM PRZECIWKO "B") DO 23 LUTEGO 2010 R., I BYŁO DWUINSTANCYJNE (SĄD OKRĘGOWY I APELACYJNY). POSTĘPOWANIE BYŁO DŁUGOTRWAŁE ORAZ SKOMPLIKOWANE, A JEGO WYNIK OD POCZĄTKU BYT NIEJEDNOZNACZNY, GDYŻ W JEGO TRAKCIE POJAWIAŁY SIĘ EKSPERTYZY BIEGŁYCH SĄDOWYCH M.IN. Z ZAKRESU KSIĘGOWOŚCI, FINANSÓW I ZARZĄDZANIA; OBROTU PALIWAMI, ETC. WSKAZUJĄCE, ŻE STANOWISKO JEDNOSTKI CO DO WADLIWOŚCI FORMUŁY INDEKSACYJNEJ STANOWIĄCEJ JEDEN Z ISTOTNYCH WARUNKÓW UMOWY, JEST PRAWIDŁOWE, A OKREŚLENIE WZORU FORMUŁY INDEKSACYJNEJ W UMOWIE UNIEMOŻLIWIA USTALENIE CENY UWZGLĘDNIAJĄCEJ RZECZYWISTĄ ZMIANĘ KURSU DOLARA DO ZŁOTEGO, A TYM SAMYM CELU DLA KTÓREGO PRZEDMIOTOWA FORMUŁA ZOSTAŁA WPROWADZONA.

POSTĘPOWANIE SĄDOWE PIERWSZEJ INSTANCJI PRZED SĄDEM OKRĘGOWYM PO PIĘCIU LATACH TRWANIA ZOSTAŁO ZAKOŃCZONE W POWYŻEJ WSKAZANYM ZAKRESIE DLA WNIOSKODAWCY ROZSTRZYGNIĘCIEM POZYTYWNYM ODDALAJĄCYM POWÓDZTWO KONTRAHENTA.

TYM NIEMNIEJ, POSTĘPOWANIE APELACYJNE ZAKOŃCZYŁO SIĘ Z KOLEI ROZSTRZYGNIĘCIEM NIEKORZYSTNYM DLA JEDNOSTKI NAKŁADAJĄCYM NA WNIOSKODAWCĘ OBOWIĄZEK ZAPŁATY KARY UMOWNEJ PRZEWIDZIANEJ W TREŚCI UMOWY ZA NIEWYKONANIE PRZEDMIOTU UMOWY WRAZ Z ODSETKAMI ORAZ KOSZTÓW POSTĘPOWANIA SĄDOWEGO.

SPÓŁKA PO UZYSKANIU UZASADNIENIA WYROKU DRUGIEJ INSTANCJI NIE WYKLUCZA WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA KASACYJNEGO.

W ZWIĄZKU Z POWYŻSZYM ZADANO NASTĘPUJĄCE PYTANIA:

1. CZY KWOTA KARY UMOWNEJ ORAZ ZASĄDZONYCH ODSETEK USTAWOWYCH OD JEJ WARTOŚCI, KONIECZNOŚĆ ZAPŁATY KTÓRYCH JEST WYNIKIEM NIEWYKONANIA PRZEDMIOTU UMOWY, KTÓREJ WYKONANIE NARAZIŁOBY WNIOSKODAWCĘ NA STRATĘ, STANOWIĆ BĘDZIE KOSZT UZYSKANIA PRZYCHODU W MOMENCIE ICH ZAPŁATY W ROZUMIENIU ART. 15 UST. 1 USTAWY O PODATKU DOCHODOWYM OD OSÓB PRAWNYCH?

2. CZY KWOTA ZASĄDZONYCH W WYROKU KOSZTÓW - DOTYCZĄCYCH ZAKOŃCZONEGO NIEKORZYSTNYM ROZSTRZYGNIĘCIEM, PROWADZONEGO PRZEZ WNIOSKODAWCĘ W DOBREJ WIERZE W CELU OCHRONY JEGO INTERESÓW - POSTĘPOWANIA SĄDOWEGO, A W SZCZEGÓLNOŚCI: KOSZTÓW PROCESU W L INSTANCJI, KOSZTÓW POSTĘPOWANIA APELACYJNEGO, ZWROTU WYDATKÓW ORAZ OPŁATY SĄDOWEJ OD POZWU - STANOWIĆ BĘDZIE KOSZT UZYSKANIA PRZYCHODU W MOMENCIE ICH ZAPŁATY W ROZUMIENIU ART. 15 UST. 1 USTAWY O PODATKU DOCHODOWYM OD OSÓB PRAWNYCH?

ODNOSZĄC SIĘ DO PRZEDSTAWIONYCH PYTAŃ ORAZ PRZEDSTAWIAJĄC WŁASNE STANOWISKO W SPRAWIE OCENY PRAWNEJ ZAISTNIAŁEGO STANU FAKTYCZNEGO ORAZ ZDARZENIA PRZYSZŁEGO WNIOSKODAWCA STWIERDZIŁ, ŻE MAJĄC NA UWADZE LITERALNE BRZMIENIE PRZEPISU ART. 16 UST. 1 PKT 22 USTAWY O PODATKU DOCHODOWYM OD OSÓB PRAWNYCH - USTAWOWE WYŁĄCZENIE Z PODATKOWYCH KOSZTÓW UZYSKANIA PRZYCHODU DOTYCZY JEDYNIE KAR UMOWNYCH STRICTE WSKAZANYCH W TYM PRZEPISIE, A WIĘC CO DO ZASADY ZWIĄZANYCH Z WADAMI TOWARÓW LUB USŁUG. TYM SAMYM, ZDANIEM WNIOSKODAWCY, KARA UMOWNA WYPŁACONA NA SKUTEK NIEWYKONANIA ZOBOWIĄZANIA MOŻE STANOWIĆ KOSZT UZYSKANIA PRZYCHODÓW W ROZUMIENIU ART. 15 UST. 1 POWOŁANEJ USTAWY.

DYREKTOR IZBY SKARBOWEJ DZIAŁAJĄC W IMIENIU MINISTRA FINANSÓW W WYDANEJ INTERPRETACJI INDYWIDUALNEJ Z DNIA 14 LIPCA 2010 R., UZNAŁ STANOWISKO SPÓŁKI ZA NIEPRAWIDŁOWE.

NIE ZGADZAJĄC SIĘ Z POWYŻSZĄ OCENĄ DYREKTORA IZBY SKARBOWEJ STRONA WNIOSŁA W DNIU 9 SIERPNIA 2010 R., WEZWANIE DO USUNIĘCIA NARUSZENIA PRAWA.

W WYDANEJ W DNIU 1 WRZEŚNIA 2010 R., ODPOWIEDZI NA WEZWANIE DO USUNIĘCIA NARUSZENIA PRAWA DYREKTOR IZBY SKARBOWEJ STWIERDZIŁ, ŻE BRAK JEST PODSTAW DO ZMIANY INTERPRETACJI Z DNIA 14 LIPCA 2010 R.

W DNIU 16 WRZEŚNIA 2010 R. STRONA ZŁOŻYŁA SKARGĘ DO WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W GDAŃSKU W KTÓREJ WNIOSŁA O UCHYLENIE INTERPRETACJI W CAŁOŚCI - Z POWODU JEJ WYDANIA Z NARUSZENIEM ART. 15 UST. 1 USTAWY O PODATKU DOCHODOWEGO OD OSÓB PRAWNYCH - POPRZEZ BŁĘDNĄ WYKŁADNIĘ TEGO PRZEPISU PRZEJAWIAJĄCĄ SIĘ W UZNANIU, IŻ NIEPRAWIDŁOWE JEST STANOWISKO SPÓŁKI ZAWARTE WE WNIOSKU, ŻE W STANIE FAKTYCZNYM PRZEDSTAWIONYM WE WNIOSKU: KWOTA KARY UMOWNEJ ORAZ ZASĄDZONYCH ODSETEK USTAWOWYCH OD JEJ WARTOŚĆ KONIECZNOŚĆ ZAPŁACENIA KTÓRYCH JEST WYNIKIEM NIEWYKONANIA PRZEDMIOTU UMOWY KTÓREJ WYKONANIE NARAZIŁOBY WNIOSKODAWCĘ NA STRATĘ, STANOWIĆ BĘDZIE KOSZT UZYSKANIA PRZYCHODU W MOMENCIE ICH ZAPŁATY W ROZUMIENIU ART. 15 UST. 1 USTAWY, A TAKŻE KWOTA ZASĄDZONYCH W WYROKU KOSZTÓW - DOTYCZĄCYCH ZAKOŃCZONE NIEKORZYSTNYM ROZSTRZYGNIĘCIEM, PROWADZONEGO PRZEZ WNIOSKODAWCĘ W DOBRE WIERZE W CELU OCHRONY JEGO INTERESÓW, POSTĘPOWANIA SĄDOWEGO, A W SZCZEGÓLNOŚĆ KOSZTÓW PROCESU W PIERWSZEJ INSTANCJI, KOSZTÓW POSTĘPOWANIA APELACYJNEGO, ZWROT WYDATKÓW ORAZ OPŁATY SĄDOWEJ OD . POZWU - STANOWIĆ BĘDZIE KOSZT UZYSKANIA PRZYCHODU W MOMENCIE ICH ZAPŁATY W ROZUMIENIU ART. 15 UST. 1 USTAWY.

W UZASADNIENIU SKARGI POWTÓRZONO ARGUMENTACJĘ ZAWARTĄ W INTERPRETACJI ORAZ W WEZWANIU DO USUNIĘCIA NARUSZENIA PRAWA.

SKARŻĄCA PODNIOSŁA, ŻE W SYTUACJI, GDY ZAPŁACENIE KARY UMOWNEJ UMOŻLIWIĘ UNIKNIĘCIE NEGATYWNYCH KONSEKWENCJI EKONOMICZNYCH UMOWY W POSTACI ZMNIEJSZENIA PRZYCHODÓW, ALBO ZWIĘKSZENIA KOSZTÓW, TAKI WYDATEK POWINIEN ZOSTAĆ UZNANY ZA KOSZT UZYSKANIA PRZYCHODU W PODATKU DOCHODOWYM OD OSÓB PRAWNYCH. ZDANIEM SPÓŁKI ZABEZPIECZENIEM ŹRÓDŁA PRZYCHODÓW, JEST RÓWNIEŻ ZMNIEJSZENIE KOSZTÓW UZYSKANIA PRZYCHODU (KTÓRE ZAISTNIAŁY ALBO ZAISTNIEJĄ W PRZYSZŁOŚCI).

PRZECIWNE STANOWISKO PROWADZIŁOBY DO WNIOSKU, IŻ Z PODATKOWEGO PUNKTU WIDZENIE BARDZIEJ OPŁACALNYM JEST WYKONYWANIE UMOWY, BEZ WZGLĘDU NA RACHUNEK EKONOMICZNY. BEZ WĄTPIENIA PRZEDSIĘBIORCY DZIAŁAJĄ W RAMACH GOSPODARKI RYNKOWEJ NA ZASADZIE KALKULACJI EKONOMICZNEJ. O ILE ZATEM ZAPŁATA KARY UMOWNEJ UCHRONI PRZEDSIĘBIORCĘ PRZED PONIESIENIEM WYŻSZEGO KOSZTU EKONOMICZNEGO TRANSAKCJI, TO ZAPŁATA TAKIEJ KARY UMOWNEJ WRĘCZ CHRONI INTERES FISKALNY PAŃSTWA POPRZEZ DOPROWADZENIE DO ZABEZPIECZENIA PODSTAWY OPODATKOWANIA W PODATKU DOCHODOWYM OD OSÓB PRAWNYCH. NIE SPOSÓB NIE ZAUWAŻYĆ, ŻE STANOWISKO ZAJĘTE PRZEZ ORGAN W SKRAJNEJ SYTUACJI PROWADZIŁOBY DO KONKLUZJI, ŻE BARDZIEJ OPŁACALNYM JEST UZYSKANIE PRZYCHODU W MINIMALNEJ WYSOKOŚCI W STOSUNKU DO PONIESIONYCH KOSZTÓW, NIŻ ZAPŁATA KARY UMOWNEJ ZA ODSTĄPIENIE OD UMOWY - W WYSOKOŚCI STANOWIĄCEJ UŁAMEK EWENTUALNYCH KOSZTÓW, KTÓRE MUSIAŁYBY BYĆ PONIESIONE, GDYBY UMOWA BYŁA WYKONYWANA. ZDANIEM SPÓŁKI W TEJ SPRAWIE ISTNIEJE - I JEST WYKAZANY ZWIĄZEK PONIESIONEGO KOSZTU Z ZABEZPIECZENIEM ŹRÓDŁA PRZYCHODU W SYTUACJI, GDY ZAPŁATA KARY UMOWNEJ PROWADZI DO NAJMNIEJSZEGO EKONOMICZNEGO OBCIĄŻENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PROWADZONEJ PRZEZ SPÓŁKĘ NIŻ WYKONANIE SKRAJNIE NIEKORZYSTNEJ UMOWY.

W OCENIE SKARŻĄCEJ JEJ STANOWISKO ZNAJDUJE POTWIERDZENIE RÓWNIEŻ W ORZECZNICTWIE SĄDÓW, W WYROKACH: WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W ŁODZI Z DNIA 20 LUTEGO 2010 R. (SYGN. AKT L SA/ŁD 1059/09), WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W LUBLINIE Z DNIA 4 GRUDNIA 2009 R. (SYGN. AKT L SA/LU 536/09), A TAKŻE NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z DNIA 20 MARCA 2009 R. (SYGN. AKT II FSK 1915/07), Z DNIA 27 STYCZNIA 2003 R. (SYGN. AKT III SA 1652/01), Z DNIA 2 MARCA 2000 R. (SYGN. AKT L SA/GD 2099/97), WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W KRAKOWIE Z DNIA 11 LIPCA 2007 R. (SYGN. AKT L SA/KR 1509/06) ORAZ WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W WARSZAWIE Z DNIA 8 SIERPNIA 2006 R. (SYGN. AKT IIISA/WA1447/06).

REASUMUJĄC, ZDANIEM SPÓŁKI, KWOTA KARY UMOWNEJ ZAPŁACONA NA PODSTAWIE WYROKU, MOŻE STANOWIĆ KOSZT UZYSKANIA PRZYCHODU W PODATKU DOCHODOWYM OD OSÓB PRAWNYCH, PONIEWAŻ ODSTĄPIENIE OD UMOWY BYŁO RACJONALNIE I GOSPODARCZO UZASADNIONE I JEGO CELEM BYŁO OSIĄGNIĘCIE PRZYCHODÓW WZGLĘDNIE ZABEZPIECZENIE ŹRÓDŁA PRZYCHODÓW. W SZCZEGÓLNOŚCI , ZAŚ NALEŻY PODKREŚLIĆ, IŻ SPÓŁKA OSIĄGAŁA NA RYNKU ZA PALIWO, KTÓREGO NIE DOSTARCZYŁA NA MOCY UMOWY, WYŻSZĄ CENĘ NIŻ TĄ KTÓRA ZOSTAŁABY UZYSKANA NA PODSTAWIE UMOWY.

SKARŻĄCA NIE ZGADZA SIĘ RÓWNIEŻ ZE STANOWISKIEM MINISTRA FINANSÓW DOTYCZĄCYM BRAKU MOŻLIWOŚCI ZALICZENIA DO KOSZTÓW UZYSKANIA PRZYCHODU KWOTY WYDATKOWANYCH NA PROWADZENIE POSTĘPOWANIA SĄDOWEGO.

KOSZTY PROCESU, NIEZALEŻNIE OD JEGO WYNIKU, STANOWIĄ KOSZT UZYSKANIA PRZYCHODU. ZGODNIE Z WYROKIEM NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z DNIA 2 WRZEŚNIA 1997 R. (SYGN. AKT SA/RZ 728/96) KTÓRY ZOSTAŁ WYDANY W ODNIESIENIU DO WYDATKÓW NA PROWADZENIE POSTĘPOWANIA SĄDOWEGO, NIE MOŻNA ZASADNOŚCI WYDATKU OCENIAĆ WYŁĄCZNIE Z PUNKTU WIDZENIA JEGO EFEKTYWNOŚCI. ZDANIEM SPÓŁKI RÓWNIEŻ KOSZT PRZEGRANEGO PROCESU, POWINIEN STANOWIĆ KOSZT UZYSKANIA PRZYCHODU, JAKO KOSZT PONIESIONY W CELU ZABEZPIECZENIA ŹRÓDŁA PRZYCHODÓW. TO, IŻ CEL NIE ZOSTAŁ OSIĄGNIĘTY, NIE ODMAWIA CELOWOŚCI TAKIEGO WYDATKU. DODATKOWO BIORĄC POD UWAGĘ, IŻ KARA UMOWNA ZAPŁACONA NA PODSTAWIE WYROKU STANOWI KOSZT UZYSKANIA PRZYCHODU, ZDANIEM SPÓŁKI KOSZT UZYSKANIA PRZYCHODU W PODATKU DOCHODOWYM OD OSÓB PRAWNYCH.

REASUMUJĄC - ZDANIEM SKARŻĄCEJ - MINISTER FINANSÓW W INTERPRETACJI DOKONAŁ BŁĘDNEJ WYKŁADNI PRZEPISÓW USTAWY O PODATKU DOCHODOWYM OD OSÓB PRAWNYCH WZGLĘDEM PRZEDSTAWIONEGO WE WNIOSKU STANU FAKTYCZNEGO.

ODPOWIADAJĄC NA ZARZUTY PODNIESIONE W SKARDZE MINISTER FINANSÓW DZIAŁAJĄCY PRZEZ DYREKTORA IZBY SKARBOWEJ PODTRZYMAŁ SWOJE STANOWISKO ZAWARTE W ZASKARŻONEJ INTERPRETACJI INDYWIDUALNEJ.

WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W GDAŃSKU ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE:

SKARGA JEST UZASADNIONA, BOWIEM ODMAWIAJĄC SKARŻĄCEJ SPÓŁCE ZALICZENIA DO KOSZTÓW UZYSKANIA PRZYCHODÓW WYDATKU. JAKI PONIOSŁA NA POKRYCIE KARY UMOWNEJ. MINISTER FINANSÓW DOPUŚCIŁ SIĘ NARUSZENIA ART. 15 UST. 1 USTAWY O PODATKU DOCHODOWEGO OD OSÓB PRAWNYCH.

STOSOWNIE DO ART. 15 UST. 1 ZD. 1 USTAWY, KOSZTAMI UZYSKANIA PRZYCHODÓW SĄ KOSZTY PONIESIONE W CELU OSIĄGNIĘCIA PRZYCHODÓW LUB ZACHOWANIA ALBO ZABEZPIECZENIA ŹRÓDŁA PRZYCHODÓW, Z WYJĄTKIEM KOSZTÓW WYMIENIONYCH W ART. 16 UST. 1.

W ŚWIETLE PRZYWOŁANEGO PRZEPISU NIE BUDZI WĄTPLIWOŚCI, ŻE KOSZTAMI UZYSKANIA PRZYCHODU SĄ WSZYSTKIE RACJONALNIE I GOSPODARCZO UZASADNIONE I DEFINITYWNIE PONIESIONE WYDATKI, KTÓRYCH CELEM JEST OSIĄGNIĘCIE PRZYCHODÓW LUB ZACHOWANIE ALBO ZABEZPIECZENIE ICH ŹRÓDŁA, ZWIĄZANE Z PROWADZONĄ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZĄ, O ILE, JAK WYNIKA Z ART. 15 UST. 1 IN FINE, NIE ZOSTAŁY ONE WYMIENIONE W KATALOGU KOSZTÓW (WYDATKÓW) ZAWARTYM W ART. 16 UST. 1.

ZATEM DECYDUJĄCYM KRYTERIUM WYKŁADNI PRZEPISU ART. 15 UST. 1 USTAWY NALEŻY, UZNAĆ KRYTERIUM CELU PONIESIONEGO WYDATKU. WIĄŻE SIĘ ONO Z ZAMIAREM DZIAŁANIA PODATNIKA ZDETERMINOWANYM NA OSIĄGNIĘCIE PRZYCHODÓW LUB ZACHOWANIE ALBO ZABEZPIECZENIE ICH ŹRÓDŁA, TYM SAMYM, W NATURALNY ZUPEŁNIE SPOSÓB, Z ISTNIENIEM ZWIĄZKU PRZYCZYNOWEGO, KTÓRY WYRAŻA SIĘ WE WPŁYWIE (BEZPOŚREDNIM LUB POŚREDNIM) PONIESIONEGO (PONOSZONEGO) WYDATKU NA POWSTANIE LUB ZWIĘKSZENIA OSIĄGANEGO PRZYCHODU LUB WE WPŁYWIE NA ZACHOWANIE (NA PRZYKŁAD RÓWNIEŻ W STANIE, POLEGAJĄCYM NA WYELIMINOWANIU, CZY TEŻ OGRANICZENIU GENEROWANIA STRAT POMNIEJSZAJĄCYCH PRZYCHÓD) ALBO ZABEZPIECZENIE JEGO ŹRÓDŁA.

W TYM WIĘC KONTEKŚCIE ISTOTNE JEST, ABY OCENA ZACHOWANIA PODATNIKA, KWALIFIKUJĄCEGO OKREŚLONY WYDATEK, JAKO KOSZT PODATKOWY, DOKONYWANA BYŁA RÓWNIEŻ Z PERSPEKTYWY ZWIĄZKU TEGO WYDATKU Z PROWADZONĄ DZIAŁALNOŚCIĄ GOSPODARCZĄ ORAZ JEGO WIEDZY O ZWIĄZKACH PRZYCZYNOWYCH, TJ. W TYM ZAKRESIE, ŻE DANY WYDATEK (KOSZT) MOŻE OBIEKTYWNIE PRZYCZYNIĆ SIĘ DO REALIZACJI POŻĄDANEGO CELU - OSIĄGNIĘCIA PRZYCHODU LUB ZACHOWANIA ALBO ZABEZPIECZENIA JEGO ŹRÓDŁA - CO JEDNAK OCZYWIŚCIE NIE OZNACZA, ŻE CEL TEN ZOSTANIE OSIĄGNIĘTY.

W PROCESIE WYKŁADNI OMAWIANEGO PRZEPISU UWZGLĘDNIĆ RÓWNIEŻ NALEŻY DYNAMIKĘ PROCESÓW I ZJAWISK .GOSPODARCZYCH. NALEŻY MIEĆ NA UWADZE, ŻE GOSPODARCZO UZASADNIONE I RACJONALNE DECYZJE GOSPODARCZE, PODEJMOWANE PIERWOTNIE W OKREŚLONYCH WARUNKACH DETERMINUJĄCYCH ICH TREŚĆ I KONSEKWENCJE (RÓWNIEŻ KONSEKWENCJE PRAWNOPODATKOWE), W ZWIĄZKU Z ISTOTNĄ ZMIANĄ OKOLICZNOŚCI I WARUNKÓW OTOCZENIA ZEWNĘTRZNEGO (NP. WZROST CEN NA RYNKU; OBNIŻENIE POPYTU; WZROST KOSZTÓW; NIEKORZYSTNA ZMIANA KONIUNKTURY) Z PERSPEKTYWY OCENY NEGATYWNYCH SKUTKÓW TYCH ZMIAN NA PRZYCHÓD PODATKOWY MOGĄ (WRĘCZ MUSZĄ) SKUTKOWAĆ ICH REWIZJĄ W NOWYCH WARUNKACH CZASU I MIEJSCA, A TO W ZWIĄZKU Z POTRZEBĄ .(KONIECZNOŚCIĄ) PODJĘCIA PRZEZ PODATNIKA DZIAŁAŃ ZMIERZAJĄCYCH DO ZACHOWANIA ALBO ZABEZPIECZENIA ŹRÓDŁA PRZYCHODÓW. ISTOTNE JEST WIĘC, ABY KWALIFIKUJĄC, DANY WYDATEK, JAKO KOSZT PODATKOWY UWZGLĘDNIAĆ RÓWNIEŻ, KWESTIĘ LOGICZNEGO CIĄGU ZDARZEŃ DETERMINUJĄCYCH OKREŚLONE I KONKRETNE DZIAŁANIA PODATNIKA, TJ. POCZĄWSZY OD MOMENTU ZAWARCIA UMOWY Z KLAUZULĄ ODSZKODOWANIA, NA WYPADEK ODSTĄPIENIA OD NIEJ (POR. WYROK WSA W LUBLINIE Z 4 GRUDNIA 2009 R., SYGN. AKT I SA/LU 536/09 UDOSTĘPNIONY NA STRONIE HTTP://ORZECZENIA.NSA.GOV.PL/).

W ŚWIETLE TAK ROZUMIANEGO ART. 15 UST. 1 USTAWY SĄD UZNAŁ, ŻE ZAPŁATA KARY UMOWNE MOŻE STANOWIĆ KOSZT UZYSKANIA PRZYCHODÓW SKARŻĄCEJ SPÓŁKI. W ZWIĄZKU Z POWYŻSZYM SĄD WYRAŻA STANOWISKO, IŻ W PEWNYCH OKOLICZNOŚCIACH, GDY PODATNIK MA DO WYBORU ODSTĄPIENIE OD UMOWY I ZAPŁATĘ ODSZKODOWANIA ALBO WYWIĄZANIE SIĘ Z UMOWY I PONIESIENIE REALNYCH STRAT FINANSOWYCH, TAKŻE KOSZTY ODSZKODOWANIA JAKO SŁUŻĄCE ZABEZPIECZENIU ŹRÓDŁA PRZYCHODÓW MOGĄ BYĆ ROZPOZNANE JAKO KOSZTY UZYSKANIA PRZYCHODU.

NALEŻY PRZY TYM ZWRÓCIĆ UWAGĘ, ŻE POWYŻSZY POGLĄD WYRAŻONY W INDYWIDUALNEJ INTERPRETACJI BĘDZIE WIĄŻĄCY DLA ORGANÓW PODATKOWYCH TYLKO W SYTUACJI GDY STRONA W EWENTUALNYM POSTĘPOWANIU WYMIAROWYM WYKAŻE TAKIE WŁAŚNIE ZAGROŻENIE ŹRÓDŁA PRZYCHODU.

OZNACZA TO, ŻE ROZSTRZYGAJĄC O TYM, CZY OBECNIE ZASKARŻONE ORZECZENIE JEST ZGODNE Z PRAWEM, SĄD KIEROWAŁ SIĘ WYŁĄCZNIE OPISANYM PRZEZ STRONĘ STANEM FAKTYCZNYM, PRZYJMUJĄC JEGO HIPOTETYCZNE ZDARZENIA JAKO PODSTAWĘ ROZSTRZYGNIĘCIA.

W ODNIESIENIU NATOMIAST DO KWESTII DOTYCZĄCEJ MOŻLIWOŚCI ZALICZENIA DO KOSZTÓW UZYSKANIA PRZYCHODU WYDATKÓW PONIESIONYCH NA KOSZTY PROCESOWE - KOSZTÓW PROCESU W PIERWSZEJ INSTANCJI, KOSZTÓW POSTĘPOWANIA APELACYJNEGO, ZWROTU WYDATKÓW ORAZ OPŁATY SĄDOWEJ OD POZWU, STWIERDZIĆ NALEŻY, ŻE PRZEPISY PRAWA PODATKOWEGO NIE PRZEWIDUJĄ SZCZEGÓŁOWYCH UNORMOWAŃ W ZAKRESIE MOŻLIWOŚCI ZALICZENIA DO KOSZTÓW UZYSKANIA PRZYCHODU WYDATKÓW PONIESIONYCH NA ZAPŁATĘ KOSZTÓW PROCESOWYCH. WYDATKI TE MOGĄ ZATEM STANOWIĆ KOSZTY UZYSKANIA PRZYCHODU, O ILE SPEŁNIAJĄ PRZESŁANKI OKREŚLONE W ART. 15 UST. 1 USTAWY, W SZCZEGÓLNOŚCI ZOSTAŁY PONIESIONE W CELU UZYSKANIA PRZYCHODU BĄDŹ TEŻ ZACHOWANIA LUB ZABEZPIECZENIA JEGO ŹRÓDŁA. OZNACZA TO, ŻE WYRAŻONE POWYŻEJ UWAGI TAKŻE BĘDĄ AKTUALNE W ZAKRESIE ZAKREŚLONYM PRZEZ SĄD.

MAJĄC POWYŻSZE NA UWADZE WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY ORZEKŁ O UCHYLENIU INDYWIDUALNEJ INTERPRETACJI (ART. 146 § 1 P.P.S.A.), JEJ WYKONANIU (ART. 152 P.P.S.A.), I KOSZTACH POSTĘPOWANIA (ART. 200 P.P.S.A.).