Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 359/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1 i 2, art. 24 ust. 2, 4, 5
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art. 31 ust. 3, art. 47, art. 49, art. 50 i art. 51
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
journal: Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz 1 art. 4 pkt 1 i 2c
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z  przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
article: art. 27 § 2 art. 126 § 2 pkt 2, art. 130 § 1, art. 187, art. 208(1)
journal: Dz.U. 2020 poz 1575
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j.
article: art. 25, art. 222 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 19 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Asesor WSA Anna Dębowska (spr.), , Protokolant Referent-stażysta Anna Modrzejewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2023 roku sprawy ze skargi Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Grotniki na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi z dnia 8 maja 2023 r. nr GiK-II.7221.31.2023.TS w przedmiocie odmowy wydania uproszczonego wypisu z rejestru gruntów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 8 maja 2023 r., nr GiK-II.7221.31.2023.TS, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.g.k.", Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty Zgierskiego z 1 marca 2023 r., nr GK.6620.14.2023.AW o odmowie wydania uproszczonego wypisu z rejestru gruntów dla działki nr 18 położonej w obrębie D., gmina S.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że pismem z 13 grudnia 2022 r. Lasy Państwowe Nadleśnictwo G., w związku ze stwierdzonym zagospodarowaniem i zabudową części działki nr 20, obręb D., gmina S. będącej własnością Skarbu Państwa i pozostającej w zarządzie Lasów Państwowych, wystąpiły z prośbą o przekazanie danych osobowych właściciela działki nr 18 położonej w obrębie D., gmina S. wskazując, że uzyskanie powyższych danych jest konieczne w celu wezwania właściciela działki nr 18 do usunięcia naniesień z działki nr 20. Zgodnie z ustaleniami miejscowego leśniczego działka nr 20 została zabudowana przez właściciela sąsiedniej działki nr 18.

Pismem z 28 grudnia 2022 r. Starosta Zgierski wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych w postaci przedłożenia odpowiedniego formularza zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rozwoju z dnia 28 lipca 2020 r. w sprawie wzorów wniosków o udostępnienie materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, licencji i dokumentu Obliczenia Opłaty, a także sposobu wydawania licencji (Dz. U. poz. 1322 ze zm.).

9 stycznia 2023 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek Lasów Państwowych Nadleśnictwa G. o wydanie uproszczonego wypisu z rejestru gruntów dla działki nr 18 położonej w obrębie D., gmina S. We wniosku wskazano, że wnioskodawca "jest organem administracji publicznej albo podmiotem niebędącym organem administracji publicznej, realizującym zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy wniosek".

Organ pierwszej instancji pismem z 12 stycznia 2023 r. wezwał wnioskodawcę do wykazania interesu prawnego.

W odpowiedzi na wezwanie skarżący w piśmie z 22 stycznia 2023 r. wskazał, że jego interes prawny wynika z art. 222 § 1 k.c. Dane adresowe właściciela działki ewidencyjnej nr 18 są niezbędne celem skierowania na drogę sądową powództwa windykacyjnego przeciwko właścicielowi wskazanej nieruchomości. W związku z posadowieniem przez właściciela działki nr 18 naniesień na nieruchomości pozostającej w zarządzie wnioskodawcy doszło do naruszenia prawa własności Skarbu Państwa do nieruchomości. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe zarządza lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa, w tym w szczególności prowadzi gospodarkę leśną, gospodaruje gruntami i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzi ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustala jego wartość.

Starosta Zgierski decyzją z 1 marca 2023 r. odmówił wydania uproszczonego wypisu z rejestru gruntów dla działki nr 18 położonej w obrębie D., gmina S.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa, które miało wpływ na jej treść tj. art. 24 p.g.k. i art. 20 p.g.k. w związku z art. 222 § 1 k.c. poprzez wydanie decyzji o odmowie wydania uproszczonego wypisu z rejestru gruntów dla działki nr 18 położonej w obrębie D., pomimo wykazania przez skarżącego interesu prawnego w wydaniu dokumentu, polegającego na zamiarze skierowania na drogę sądową powództwa windykacyjnego.

Organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdził, że wola wystąpienia z powództwem, opartym na art. 222 § 1 k.c, do sądu powszechnego nie przesądza automatycznie o posiadaniu przez dany podmiot interesu prawnego. W tej sytuacji może być mowa jedynie o posiadaniu interesu faktycznego. Sama wola wystąpienia z powództwem opartym na art. 222 § 1 k.c. nie stanowi interesu prawnego, o którym mowa w art. 25 ust. 5 pkt 3 p.g.k. Przepis art. 4 ustawy o lasach stanowi podstawę do udostępnienia danych ewidencji gruntów i budynków zawierających dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k., oraz wydania wypisów z operatu ewidencyjnego, zawierających takie dane, na żądanie Lasów Państwowych, ale w zakresie wskazanym w art. 24 ust. 5 pkt 2 p.g.k., tj. w odniesieniu do gruntów, budynków lub lokali będących własnością Skarbu Państwa, którymi zarządzają Lasy Państwowe.

W skardze na powyższą decyzję Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a to:

1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy postępowanie przeprowadzone przed organem pierwszej instancji cechowało się uchybieniami, co skutkować winno uchyleniem skarżonej decyzji w całości;

2. dokonanie czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 24 ust. 5 i art. 20 p.g.k. w związku z art. 222 § 1 k.c. poprzez ich błędne zastosowanie i odmowę udostępnienia danych podmiotu będącego właścicielem nieruchomości stanowiącej działkę nr 18 położonej w obrębie D., gmina S., co znalazło swój wyraz w zaskarżonej decyzji, pomimo wykazania przez skarżącego interesu prawnego do uzyskania uproszczonego wypisu, jak również poprzez uznanie, że wola wystąpienia skarżącego z powództwem opartym na art. 222 § 1 k.c. nie stanowi interesu prawnego, o którym mowa w art. 25 ust. 5 pkt 3 p.g.k., w sytuacji gdy skarżący nie ma innej możliwości na poszukiwanie obrony swoich praw, w tym prawa własności, a zaskarżona decyzja de facto uniemożliwia skarżącemu poszukiwanie ochrony prawnej.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że doszło do naruszenia prawa własności przysługującego Skarbowi Państwa, wobec czego Nadleśnictwo, jako zarządca nieruchomości ma prawo żądania wydania nieruchomości. W ramach prowadzonego postępowania skarżący wykazał swój interes prawny polegający na przysługującym mu roszczeniu o wydanie rzeczy, przywrócenie stanu poprzedniego i zaprzestanie naruszeń, co znajduje swoje oparcie w art. 222 k.c. Powyższe nie odnosi się do zdarzenia przyszłego i zamierzonego ponieważ naruszenie granic nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, a pozostającej w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa G. ma bowiem charakter rzeczywisty i już nastąpiło, co przemawia za zastosowaniem art. 222 k.c. Tym samym, istnienie roszczenia ma zatem charakter obiektywny i aktualny. W konsekwencji nie zachodzą podstawy do odmowy wydania skarżącemu uproszczonego wypisu z rejestru gruntów. Dochodzenie roszczeń z tytułu naruszenia prawa własności odbywa się przed sądem powszechnym. Wystąpienie z powództwem wymaga wskazania konkretnego pozwanego, oznaczonego poprzez wskazanie imienia i nazwiska, miejsca zamieszkania, numeru PESEL lub numeru identyfikacji podatkowej (NIP), zgodnie z art. 126 k.p.c. Brak wspomnianych danych powoduje, że pismo wszczynające postępowanie przed sądem powszechnym nie spełnia elementarnych wymogów przewidzianych prawem. Niemożliwe jest spełnienie tychże wymogów przez inne oznaczenie podmiotu dopuszczającego się naruszenia. Konieczność ustalenia danych osoby dopuszczającej się naruszenia ma charakter uprzedni wobec możliwości wystąpienia do sądu powszechnego z żądaniem, a odmowa ustalenia tychże danych prowadzi do faktycznego pozbawienia skarżącego możliwości prawnej obrony przed naruszeniami, a zatem i skorzystania z dobrodziejstw wynikających z art. 222 k.c. Zdaniem skarżącego przepis ten stanowi wystarczającą podstawę prawną dla ubiegania się o wydanie uproszczonego wypisu z rejestru gruntów dla działek stanowiących własność osób dopuszczających się naruszeń. W ramach prowadzonego postępowania skarżący wykazał swój interes prawny polegający na przysługującym roszczeniu o wydanie rzeczy, przywrócenie stanu poprzedniego i zaprzestanie naruszeń, co znajduje swoje oparcie w art. 222 k.c. Powyższe nie odnosi się do zdarzenia przyszłego i zamierzonego ponieważ naruszenie granic działki nr 18 stanowiącej własność Skarbu Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa G. ma bowiem charakter rzeczywisty i już nastąpiło, co przemawia za zastosowaniem art. 222 k.c. Istnienie roszczenia ma zatem charakter obiektywny i aktualny. W konsekwencji nie zachodziły tym samym podstawy do odmowy wydania skarżącemu uproszczonego wypisu z rejestru gruntów. Z kolei przyjęcie przez organ, jakoby regulacja art. 222 k.c. nie stanowiła o interesie prawnym skarżącego, winno zostać ocenione jako swoista forma pozbawienia skarżącego prawa do sądu.

W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie 19 września 2023 r. pełnomocnik skarżącego potrzymał stanowisko zawarte w skardze. Wyjaśnił, że wielokrotnie właściciele sąsiednich terenów grodzą nieruchomości i dochodzi do przesunięcia granic.

Pełnomocnik organu administracji wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzona przez sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała, aby zachodziły podstawy do uwzględnienia skargi.

Jak wynika z akt sprawy skarżący zwrócił się do organu pierwszej instancji najpierw o przekazanie danych osobowym właściciela działki nr 18, a następnie uproszczonego wypisu z rejestru gruntów, po czym sprecyzował jedynie, że chodzi o dane adresowe właściciela działki ewidencyjnej nr 18, które są niezbędne celem skierowania na drogę sądową powództwa windykacyjnego przeciwko właścicielowi nieruchomości. W związku z posadowieniem przez właściciela naniesień na nieruchomości pozostającej w zarządzie wnioskodawcy doszło do naruszenia prawa własności Skarbu Państwa do nieruchomości.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 p.g.k. ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów – ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; 2) budynków – ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; 3) lokali – ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. Stosownie do art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: właścicieli nieruchomości, a w przypadku: nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego – oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości (lit. a), gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli – osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania (lit. b).

Przepis art. 24 ust. 2 p.g.k. stanowi, że informacje zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne. Jawność ewidencji gruntów i budynków oznacza, że informacje zawarte w ewidencji nie mają charakteru informacji niejawnych w rozumieniu prawa. Nie oznacza to jednak powszechnego dostępu do nich.

Zasady dostępu do informacji zawartych w ewidencji gruntów zostały uregulowane w art. 24 ust. 4 i ust. 5 p.g.k.

Zgodnie z art. 24 ust. 4 p.g.k. każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. Z kolei art. 24 ust. 5 p.g.k. stanowi, że starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie:

1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;

2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;

2a) operatorów:

a) sieci, w rozumieniu ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 733),

b) systemu przesyłowego, systemu dystrybucyjnego oraz systemu połączonego, w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 1385, z późn. zm.);

3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1-2a, które mają interes prawny w tym zakresie.

Wśród podmiotów uprawnionych do żądania udostępnia danych ewidencji gruntów i budynków zawierających dane właścicieli nieruchomości oraz wypisów z operatu ewidencyjnego zawierających takie dane art. 24 ust. 5 p.g.k. wskazuje m.in.: właścicieli oraz osoby i jednostki organizacyjne władające gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis (pkt 1), a także inne podmioty niż wymienione w pkt 1-2a, które mają interes prawny w tym zakresie (pkt 3).

Nie budzi wątpliwości, że powodem wprowadzonego w art. 24 ust. 5 p.g.k. ograniczenia w dostępie do danych podmiotów jest ochrona podmiotów, których te dane dotyczą. Z tego też względu dokonując wykładni art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.k. warunkującego możliwość udostępnienia przez starostę danych ewidencji gruntów i budynków zawierających dane właściciela nieruchomości od posiadania przez wnioskodawcę interesu prawnego należy również brać pod uwagę obowiązujący system prawa, celem ustalenia, czy efekt wykładni językowej nie będzie pozostawał w sprzeczności z wykładnią systemową. W tym kontekście trzeba zwrócić uwagę na przepisy o ochronie danych osobowych – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1), zwane dalej "rozporządzeniem 2016/679", i ustawę z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1781). Ustawę o ochronie danych osobowych stosuje się do ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych w zakresie określonym w art. 2 i art. 3 rozporządzenia 2016/679 (art. 1). Wskazać przy tym należy, że prawo do ochrony danych osobowych, jako jeden z elementów prawa do ochrony własnej prywatności ma swoje źródło w przepisach art. 47, art. 49, art. 50 i art. 51 Konstytucji RP. Prawo do ochrony danych osobowych ulega ograniczeniu z uwagi na interes publiczny lub usprawiedliwiony interes innych osób. Nie jest to zatem prawo o charakterze absolutnym. Szczególne znaczenie ma art. 51 Konstytucji RP, który stanowi, że nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby (ust. 1). Władze publiczne nie mogą pozyskiwać, gromadzić i udostępniać innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym (ust. 2). Każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określić ustawa (ust. 3). Każdy ma prawo do żądania sprostowania oraz usunięcia informacji nieprawdziwych, niepełnych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą (ust. 4). Zasady i tryb gromadzenia oraz udostępniania informacji określa ustawa (ust. 5). Kryteria ważenia kolidujących ze sobą powyższych wartości konstytucyjnych podlegają ocenie z punktu widzenia mechanizmu proporcjonalności. Stosownie bowiem do art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym Państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Z przepisu tego wynika, że każdy obywatel może korzystać z konstytucyjnych wolności i praw w granicach zakreślonych przez ustawę, albowiem chroniąc sferę wolności obywatelskich, Konstytucja dopuszcza także ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych praw i wolności, stanowiąc, że "mogą być ustanawiane tylko w ustawie". Istotne przy tym jest, że ograniczenia w zakresie korzystania z praw i wolności mogą być wprowadzane tylko wówczas, gdy są konieczne w demokratycznym Państwie w celu zapewnienia jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, ochrony wolności i praw innych osób. Określając konstytucyjne wolności i prawa obywatela, prawodawca dostrzega więc potrzebę wprowadzania ograniczeń tych dóbr. Przedkłada jedno dobro konstytucyjne nad drugie, wytyczając tym samym granice korzystania z wolności i praw, tworząc swoistą hierarchię dóbr, mieszczącą się w ich konstytucyjnych relacjach. Ograniczając pewną sferę wolności konstytucyjnej obywatela, przepis ustawy musi czynić to w sposób, który przede wszystkim nie naruszy jej istoty i nie spowoduje zachwiania relacji konstytucyjnego dobra, które jest ograniczane, do celu, jaki temu przyświeca, który to cel musi być także kwalifikowany w kategoriach wartości konstytucyjnej. Innymi słowy, konieczne jest zapewnienie konstytucyjnej równowagi między prawnie chronionymi dobrami i wartościami, co w konsekwencji pozwoli na realizację roszczeń w celu ochrony dobrego imienia, gwarantując przy tym ochronę prywatności przed nieuprawnionym dostępem do niej osób trzecich, z jednoczesnym poszanowaniem interesu jednostki, jak i interesu Państwa, którego należy upatrywać w obowiązku zapewnienia ładu i porządku prawnego, a także bezpieczeństwa jego obywateli. Chodzi zatem o prawidłowe wyważenie proporcji, jakie muszą być zachowane, by przyjąć, że dane ograniczenie wolności obywatelskiej nie narusza konstytucyjnej hierarchii dóbr (zasada proporcjonalności) (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2014 r., I OSK 2789/12).

Regulacje te jako podstawowe akty z zakresu ochrony danych osobowych należy zatem też mieć na względzie w przypadku stosowania rozwiązań zawartych w innych ustawach, jeżeli rozwiązania te w jakimś stopniu dotyczą danych osobowych. Jeżeli ustalenie treści tych rozwiązań mogło budzić pewne wątpliwości zasadne jest odwołanie się do tych regulacji między innymi po to, aby zweryfikować czy wynik wykładni językowej, w tym przypadku art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.k. nie pozostaje w oczywistej sprzeczności z wykładnią systemową. Zgodnie z art. 4 pkt 1 rozporządzenia 2016/679 "dane osobowe" oznaczają wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej ("osobie, której dane dotyczą"); możliwa do zidentyfikowania osoba fizyczna to osoba, którą można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować, w szczególności na podstawie identyfikatora takiego jak imię i nazwisko, numer identyfikacyjny, dane o lokalizacji, identyfikator internetowy lub jeden bądź kilka szczególnych czynników określających fizyczną, fizjologiczną, genetyczną, psychiczną, ekonomiczną, kulturową lub społeczną tożsamość osoby fizycznej. Z kolei "przetwarzanie" w myśl art. 4 pkt 2 rozporządzenia 2016/679 oznacza operację lub zestaw operacji wykonywanych na danych osobowych lub zestawach danych osobowych w sposób zautomatyzowany lub niezautomatyzowany, taką jak zbieranie, utrwalanie, organizowanie, porządkowanie, przechowywanie, adaptowanie lub modyfikowanie, pobieranie, przeglądanie, wykorzystywanie, ujawnianie poprzez przesłanie, rozpowszechnianie lub innego rodzaju udostępnianie, dopasowywanie lub łączenie, ograniczanie, usuwanie lub niszczenie.

Jak już wyżej wskazano w trybie art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.k. udostępnia się dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k., podmiotowi który ma interes prawny w tym zakresie.

W orzecznictwie i doktrynie interes prawny definiuje się jako: osobisty, konkretny i aktualny oraz prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2009 r., I OSK 228/2008; wyrok NSA z 10 marca 2010 r., I OSK 734/2009). Interes ten występuje wówczas, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnym (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2013 r., I OSK 1957/11; wyrok NSA z 8 września 2015 r., I OSK 2889/13). Podkreśla się przy tym, że generalnie interes prawny wynikać powinien z przepisu prawa materialnego (por. J.Borkowski [w:] B;Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa, 1998 r., str. 235; wyrok NSA z 18 kwietnia 2013 r., I OSK 1874/11, I OSK 1957/11), w tym także z normy prawa cywilnego (por. wyrok NSA z 30 maja 2012 r., II OSK 465/11; wyrok NSA z 28 stycznia 2015 r., I OSK 1347/13). Tym samym należy uznać, że dostęp do danych osobowych w trybie art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.k. jest uzależniony od istnienia interesu prawnego związanego z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu (por. A.Gryszczyńska, Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, Lex/el, uwagi do art. 24).

Skoro interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny oraz aktualny, to nałożenie na osobę lub jednostkę organizacyjną obowiązku wykazania interesu prawnego oznacza, że żądający dla skuteczności złożonego żądania udostępnienia informacji musi udowodnić w sposób sprawdzalny przez fakty, własny interes prawny. Przesłanką, która mogłaby stanowić o posiadaniu przez skarżącego prawnie uzasadnionego celu w pozyskaniu danych o właścicielu działki nr 18 jest istnienie przepisu prawa warunkującego uzyskanie danych niezbędnych do zainicjowania postępowania cywilnego. Nie jest jednak wykazaniem interesu prawnego w uzyskaniu danych ewidencji danych właściciela nieruchomości, samo przytoczenie przepisów prawnych, na podstawie których skarżący deklaruje zamiar zainicjowania postępowania sądowego w sprawie o wydanie nieruchomości. Zamiar zainicjowania postępowania sądowego nie wypełnia istotnych elementarnych wartości na jakich oparty jest interes prawny. Nie jest to bowiem interes prawny konkretny, aktualny, obiektywnie istniejący. Samo deklarowanie zainicjowania w przyszłości postępowania sądowego, zwłaszcza w okolicznościach faktycznych sprawy, w której na gruncie materialnoprawnym nie występuje relacja łącząca skarżącego z osobą, których żądanie ujawnienia danych z ewidencji obejmuje, przesądza o braku uzasadnionych podstaw prawnych i faktycznych wykazania interesu prawnego. Uprawnienie do wystąpienia z powództwem windykacyjnym nie jest bowiem roszczeniem materialnoprawnym, lecz procesowym. Brak zatem w niniejszej sprawie wykazania jakiejkolwiek relacji materialnoprawnej, a ograniczenie się wyłącznie do relacji procesowej uzasadniało podważenie zasadności wyprowadzenia interesu prawnego w uzyskaniu żądanych danych z ewidencji gruntów i budynków.

Podkreślić trzeba, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżący złożył pozew. Samo złożenie pozwu w sądzie nie może jednak automatycznie przesądzać o zaistnieniu realności interesu prawnego, gdyż nie potwierdza jego istnienia w rzeczywistości.

Wprawdzie przepisy procedury cywilnej nakładają pewne uwarunkowania formalne, jakie musi spełniać pismo procesowe mające na celu wszczęcie danego postępowania, tym niemniej z treści art. 187 k.p.c. nie wynika, że ustalenie numeru PESEL i wskazanie go w pozwie stanowił obowiązek ciążący na składającym powództwo, co przekładało by się na to, że pozew nie mógłby otrzymać prawidłowego biegu. Celem uporządkowania powyższych kwestii, należy dodać, że w obecnym stanie prawnym na powodzie będącym osobą fizyczną, ciąży jedynie obowiązek wskazania własnego numeru PESEL jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania lub posiada go nie mając takiego obowiązku, a nie swego przeciwnika procesowego (art. 126 § 2 pkt 2 k.p.c.). Natomiast w myśl art. 208¹ k.p.c. to sąd z urzędu ustala numer PESEL pozwanego będącego osobą fizyczną, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania lub posiada go nie mając takiego obowiązku. Z powyższego zatem wynika, że na wnoszącym powództwo nie ciąży obowiązek wskazania sądowi numeru PESEL pozwanego. Powód powinien jednak przedstawić takie informacje, które umożliwią ustalenie numeru pozwanego przez sąd. Zwrócić jednocześnie należy uwagę na literalne brzmienie cytowanego powyżej art. 126 § 2 pkt 1 k.p.c. Przepis ten nie nakłada na powoda obowiązku wskazywania w pierwszym piśmie procesowym adresu pozywanej osoby fizycznej. Miejsce zamieszkania, na podstawie art. 27 § 2 k.p.c., określa się według przepisów kodeksu cywilnego, czyli zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, nie konkretny adres. Traktujący o wymogach formalnych pism procesowych przepis art. 126 k.p.c. nakazuje wskazywać nie adres, lecz miejsce zamieszkania. Wystarczy zatem wskazać miejscowość. Brak prywatnego adresu pozwanego nie uniemożliwia ani pozywania, ani ustalenia właściwości miejscowej sądu, tudzież prowadzenia procesu. Tylko i wyłącznie w gestii sądu leży kompetencja zwrócenia się do skarżącego ze stosownym zarządzeniem nakazującym ewentualne uzupełnienie pozwu o dane, których domagał się od Starosty Zgierskiego.

Tymczasem skarżący w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji nie przedłożył dokumentu ani żadnego innego dowodu, który w sposób obiektywny i niebudzący wątpliwości potwierdzałby aktualną potrzebę w uzyskaniu danych właściciela działki nr 18, położonej w obrębie D., gmina S., w tym danych adresowych i numeru PESEL, takiego jak zarządzenie sądowe o wezwaniu do wskazania konkretnych danych osoby, którą zamierzał pozwać (art. 130 § 1 k.p.c.). Sama deklaracja zainicjowania postępowania sądowego przesądza o braku uzasadnionych podstaw prawnych i faktycznych wykazania interesu prawnego (por. wyroki NSA z 26 lipca 2016 r., II OSK 286/16; z 21 kwietnia 2020 r., I OSK 4198/18; z 13 kwietnia 2023 r., I OSK 746/22).

Podkreślić należy, że skarżący nie sprecyzował nawet na czym miałoby polegać dokonanie naniesień przez właściciela działki nr 18, położonej w obrębie D., gmina S., na działce nr 20. Na rozprawie 19 września 2023 r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił jedynie ogólnie, że wielokrotnie właściciele sąsiednich terenów grodzą nieruchomości i dochodzi do przesunięcia granic. Z akt sprawy nie wynika, aby w rozpoznawanej sprawie miał miejsce spór co do przebiegu linii granicznych pomiędzy skarżącym i właścicielem działki nr 18. Jeżeli jednak taki spór ma miejsce, to skarżący może złożyć wniosek o rozgraniczenie w trybie określonym w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wobec braku wykazania przez skarżącego przesłanek uzasadniających uzyskanie wnioskowanych danych, organ administracji zasadnie odmówił ich udostępnienia i nie dopuścił się naruszenia art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.k. w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. w związku z art. 222 § 1 k.c.

Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

d.j.