Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 810/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 75i ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 30 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 305/09 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz M. N. kwotę 320 (trzysta dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 305/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę M. N. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2008 r. o nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu na aplikację adwokacką.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

Uchwałą Komisji Egzaminacyjnej ds. aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w B. nr [...] z dnia [...] września 2008 r. stwierdzono, że M. N. otrzymał z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 188 punktów, w związku z czym uzyskał wynik negatywny.

Odwołanie od powyższej uchwały złożył do Ministra Sprawiedliwości M. N., zarzucając błędne konstrukcje pytań: nr 82, 95, 186 i 248, nieprecyzyjną konstrukcję odpowiedzi uznanej za prawidłową na pytanie nr 68 oraz przekroczenie zakresu tematycznego egzaminu przez umieszczenie pytań z zakresu prawa podatkowego, tj. naruszenie art. 75a ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.). Omawiając wymienione wyżej pytania i udzielone odpowiedzi kwestionował poprawność odpowiedzi wskazaną w kluczu.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

Minister uznał, że: pytanie nr 82, zgodnie z którym "Według kodeksu cywilnego, umowa najmu nieruchomości lub pomieszczeń zawarta na czas dłuższy niż rok:

A. musi być zawarta w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności;

B. musi być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności;

C. powinna być zawarta na piśmie dla celów dowodowych",

zostało prawidłowo sformułowane. Skarżący wskazał odpowiedź "B", zaś prawidłowa jest odpowiedź "C". Odpowiedź "C" wynika z art. 660 k.c. w związku z art. 74 k.c., który stanowił, że zastrzeżenie formy pisemnej bez rygoru nieważności ma ten skutek, że w razie niezachowania zastrzeżonej formy nie jest w sporze dopuszczalny dowód ze świadków ani dowód z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności. Przepisu tego nie stosuje się, gdy zachowanie formy pisemnej jest zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej. Zatem pytanie odnosiło się do zastrzeżenia formy pisemnej wyłącznie dla celów dowodowych.

Pytanie nr 95 brzmiało: "Według kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście bezzasadna, Sąd Najwyższy:

A. pozostawia skargę bez rozpoznania;

B. odrzuca skargę;

C. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania",

Wg klucza prawidłowa jest odpowiedź "C", zaś skarżący wskazał odpowiedź "B". W ocenie Ministra z art. 398 (9) § 1 pkt 4 k.p.c. wynika, że zwrot "skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona" pozwala wnioskować a contrario że skarga oczywiście bezzasadna zostaje pozostawiona bez rozpoznania. Zgodnie z § 2 wymienionego przepisu, Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dlatego zasadne było uznanie przez organ za prawidłową przewidzianej w kluczu odpowiedzi "C".

Pytanie nr 186 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego i ustawą Prawo dewizowe, postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego jest:

A. jednoinstancyjne;

B. dwuinstancyjne;

C. trójinstancyjne",

Pytanie to odnosiło się do treści art. 8 ust. 3 Prawa dewizowego. Wg klucza odpowiedzi prawidłowa jest odpowiedź "A", zaś skarżący udzielił odpowiedzi "B". Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w trybie art. 127 § 3 k.p.a., nie jest postępowaniem dwuinstancyjnym, gdyż toczy się przed tym samym organem administracji publicznej nie uruchamiając toku instancji administracyjnej, rozumianego jako przejścia kompetencji do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy z jednej instancji do drugiej. W związku z tym od decyzji wydanej przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego nie przysługuje odwołanie lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, dlatego poprawna była odpowiedź "A", nie zaś odpowiedź "B".

Pytanie nr 68 brzmiało: "Według Kodeksu cywilnego na nieważność oświadczenia woli ze względu na wadę takiego oświadczenia złożonego dla pozoru za zgodą drugiej strony, może powołać się:

A. tylko ta osoba, która złożyła oświadczenie woli dotknięte wadą;

B. tylko strona czynności prawnej, która doszła do skutku na mocy złożenia oświadczenia dotkniętego wadą;

C. każdy",

Wg klucza prawidłowa jest odpowiedź "C" zaś skarżący zakreślił odpowiedź "B". Organ uznał, że pytanie było prawidłowo sformułowane i nie chodziło w nim o wskazanie, kto jest uprawniony do żądania ustalenia nieważności czynności prawnej, lecz o możliwość powołania się na nieważność tej czynności z uwagi na jej pozorność. Nie odnosiło się więc do kwestii proceduralnej lecz materialnej. W związku z tym zastosowanie miał przepis art. 83 § 1 k.c., zgodnie z którym nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Skoro więc pozorne oświadczenie woli jest bezwzględnie nieważne, to na ten fakt może powołać się każdy (i tak wskazuje odpowiedź "C"), a sąd uwzględnia tę okoliczność z urzędu, także w przypadku niepowołania się na nią przez stronę postępowania.

Pytanie nr 248 brzmiało: "Zgodnie z ustawą o Rzeczniku Praw Obywatelskich, zastępców Rzecznika Praw Obywatelskich powołuje:

A. Rzecznik Praw Obywatelskich;

B. Prezydium Sejmu;

C. Marszałek Sejmu",

Wg klucza prawidłowa była odpowiedź "C", zaś skarżący zaznaczył odpowiedź "A". Organ odwoławczy uznał, iż istota pytania sprowadzała się do tego, jaki organ powołuje zastępców Rzecznika Praw Obywatelskich. Natomiast użyte w przepisie art. 20 ust. 3 ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich sformułowanie "może powołać" odnosi się do liczby zastępców i nie oznacza obowiązku lub uprawnienia do powołania. Dlatego zasadnie uznano, iż prawidłową była odpowiedź "C".

Minister Sprawiedliwości nie zgodził się z zarzutem skarżącego dotyczącym umieszczenia w teście pytań z zakresu prawa podatkowego i tym samym naruszenia art. 75a ust. 3 Prawa o adwokaturze. Zdaniem organu, jeżeli prawo finansowe jest prawem regulującym publiczną działalność finansową, to reguluje także ogniwo budżetowe systemu finansów publicznych, a więc podatki.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. złożył na powyższą decyzję M. N. wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. W skardze zawarł liczne zarzuty dotyczące prawidłowości konstrukcji poszczególnych pytań wraz z bogatą argumentacją prawną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że sąd administracyjny nie może wykluczyć żadnego pytania z testu z tego powodu, że było ono źle postawione lub żadna odpowiedź nie była właściwa, zatem w istocie nie może zmieniać punktacji ustalonej przez komisję egzaminacyjną.

Badając zaskarżoną decyzję Sąd I instancji odniósł się w pierwszej kolejności do zbadania zasadności zarzutu M. N. dotyczącego pytania nr 82, uznając, że można mieć uzasadnione wątpliwości, co do możliwości udzielenia poprawnej odpowiedzi na to pytanie, przez dokonanie wyboru jednej ze wskazanych odpowiedzi, gdyż treść art. 660 k.c. w relacji do art. 74 § 1 k.c. zdanie drugie czyni odpowiedź podaną jako poprawną pod lit. "C" - wątpliwą. Sąd nie podzielił argumentacji organu, co do poprawności odpowiedzi "C", jednakże uznał, że przy braku uzyskania przez skarżącego dwóch punktów do wymaganego minimum, okoliczność ta nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy.

Co do odpowiedzi na pytanie nr 95, Sąd podał, że zgodnie z art. 398(9) § 1 pkt 4 k.p.c. skarga kasacyjna powinna być oczywiście uzasadniona, co oznacza, że nie może być oczywiście bezzasadna. Jeżeli nie jest oczywiście uzasadniona to stosownie do art. 398 (9) § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmawia jej przyjęcia do rozpoznania, a więc prawidłowa była odpowiedź wskazana pod pkt "C" nie zaś wskazana przez skarżącego odpowiedź "B".

Z kolei odnosząc się do odpowiedzi na pytanie nr 186, Sąd uznał, że prawidłowa była odpowiedź "A", a nie wskazana przez zdającego "B". Organ odwoławczy prawidłowo uzasadniał poprawność odpowiedzi wskazanej w kluczu stwierdzając, że zaskarżenie decyzji Prezesa Narodowego Banku Polskiego w sprawie udzielenia indywidualnego zezwolenia dewizowego nie przenosi sprawy do innej instancji, gdyż wyłącznie Prezes NBP rozpoznaje ponownie tego rodzaju sprawę. W tym rozumieniu postępowanie to jest jednoinstancyjne, co nie narusza zasady z art. 15 k.p.a., jako że postępowanie nie toczy się w trybie odwoławczym, lecz na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przed tym samym organem administracji publicznej.

Odnosząc się do pytania nr 68 Sąd wskazał, że stosownie do art. 83 § 1 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności. Prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 68, była więc odpowiedź "C", a nie zakreślona przez zdającego odpowiedź "B", jako że pozorne oświadczenie woli jest nieważne i nieważność ta odnosi skutek wobec wszystkich.

Istota odpowiedzi na pytanie nr 248 zdaniem Sądu sprowadzała się do tego, kto powołuje zastępców Rzecznika Praw Obywatelskich. Dlatego prawidłowa mogła być jedynie odpowiedź wskazana w pkt "C" (tj. Marszałek Sejmu), a nie podana przez zdającego odpowiedź "A" (tj. Rzecznik Praw Obywatelskich), co wynika wprost z art. 20 ust. 3 ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich.

Nadto Sąd pierwszej instancji zauważył, że zgodnie z art. 75a ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze egzamin polegał na sprawdzeniu wiedzy kandydata m. in. z zakresu prawa finansowego. Zdaniem Sądu organ zasadnie wywiódł, iż do dziedziny prawa finansowego należy zaliczyć również prawo podatkowe. Minister wykazał związek prawa podatkowego z prawem finansowym wyrażający się m. in. finansową działalnością publiczną Państwa w zakresie przychodów podatkowych, które są instrumentem zasilania budżetu.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) i oddalił skargę.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył M. N. zaskarżając to orzeczenie w całości. Zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.:

I. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię

• art. 75a ust. 3 ustawy i art. 75i ust. 1 i 3 ustawy Prawo o adwokaturze, sprowadzającą się do tego, iż w sytuacjach, w których w pytaniu nr 186 jest więcej niż jedna prawidłowa odpowiedź, a wskazanie odpowiedzi uznanej przez komisję egzaminacyjną za prawidłową, wymagałoby opowiedzenia się za określonym poglądem w doktrynie, to wskazanie innej odpowiedzi nie powinno być traktowane, jako udzielenie odpowiedzi nieprawidłowej,

• art. 75i ust. 1 i 3 ustawy Prawo o adwokaturze, sprowadzającą się do tego, iż przypadku pytań nr 68, 82, 95 i 248, w których wątpliwa jest poprawność odpowiedzi uznanej przez komisję egzaminacyjną za prawidłową, to wskazanie innej odpowiedzi nie powinno być traktowane, jako udzielenie odpowiedzi nieprawidłowej, gdyż takie pytanie testu konkursowego w ogóle nie powinno być traktowane jako niezaliczone ze względu na wadliwość wszystkich trzech propozycji odpowiedzi;

II. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieodniesienie się do zarzutów skargi, a w konsekwencji nierozpoznanie istoty sprawy przez:

• niepełne ustosunkowanie się do zarzutów wadliwej konstrukcji pytań nr 68, 82, 95, 186 i 248 oraz całkowite pominięcie argumentacji skarżącego przy jednoczesnym jednostronnym akceptowaniu stanowiska organu, podczas gdy wcześniej organ również nie odniósł się w pełni do tej argumentacji.

• nieustosunkowanie się do zarzutów podnoszonych przez stronę w toku rozprawy, dotyczących naruszenia art. 8 k.p.a. mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie, obejmującego manipulację źródłami, będącymi podstawą dla rozstrzygnięcia.

• przyjęcie, iż wadliwa konstrukcja pytania nr 82 nie jest okolicznością mającą istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego kasator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd pierwszej instancji powtórzył za organem rozważania dotyczące treści pytań nr 68, 95, 186 oraz 248, nie odniósł się do stanowiska skarżącego, który przedstawił obszerne zarzuty wskazujące na to, że pytania te nie zostały sformułowane zgodnie z wymogami art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze.

Odnośnie pytania 186 Sąd nie ustosunkował się do żadnego z argumentów przytoczonych przez skarżącego na poparcie zarzutu o nieprawidłowym sformułowaniu pytania, które powodowało, że prawidłowe są dwie z zaproponowanych odpowiedzi. Kasator wskazał, że w przedmiocie charakteru prawnego środka, jakim jest wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, trwa spór, a odpowiedź "A" jest równie uprawnioną pozycją doktrynalną, jak odpowiedź "B". Fakt, że w zakresie będącym przedmiotem tego pytania istnieje spór doktrynalny, nie może rodzić negatywnych skutków prawnych dla skarżącego. Na poparcie swojego zarzutu wnoszący skargę kasacyjną przywołał stanowiska literatury i orzecznictwo, a także zauważył, że w zakresie skarg, których przedmiotem było pytanie nr 186 wykształciła się linia orzecznicza, wskazująca na wadliwą konstrukcję tego pytania.

Kasator zarzucił, że Sąd uznał zasadność argumentacji organu odwoławczego odnośnie pytania nr 95, którego konstrukcja jest w ocenie skarżącego nieprawidłowa. Z podstawy prawnej, jaką wskazano przy ustaleniu odpowiedzi na to pytanie i przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż ich zastosowanie nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Wynika to ze zmian wprowadzonych nowelizacją Kodeksu postępowania cywilnego z 22 grudnia 2004 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), która weszła w życie 6 lutego 2005 r. i z tym dniem skarga kasacyjna zastąpiła dotychczasową kasację. W katalogu przesłanek, jaki ustawodawca określił przy rozstrzyganiu o przyjęciu do rozpoznania skargi kasacyjnej, brak jest zaś przesłanki oczywistej bezzasadności skargi kasacyjnej. Stąd nawet bezzasadna skarga kasacyjna powinna być rozpoznana, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne albo istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów.

Kasator wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ustosunkował się również do podniesionych przez niego zarzutów dotyczących pytania 248. Sąd powtórzył jedynie argumentację organu, że w pytaniu nie chodziło o wskazanie trybu powoływania zastępców, lecz o wskazanie organu wyłącznie właściwego do powołania zastępców Rzecznika Praw Obywatelskich. Tym samym Sąd nie odniósł się do zarzutu o konieczności uczynienia dodatkowego założenia przy odpowiedzi na to pytanie, odnośnie uprzedniego złożenia stosownego wniosku przez RPO.

Kasator zarzucił, że Sąd w pełni podzielił argumentację organu odwoławczego odnośnie pytania nr 68 wskazując, iż pozorne oświadczenie woli jest nieważne i nieważność ta odnosi skutek wobec wszystkich. Sąd nie odniósł się przy tym do wskazanych przez skarżącego poglądów doktryny wskazujących, że istnienie interesu prawnego, jest kluczowym elementem umożliwiającym powołanie się na pozorność czynności prawnej.

Odnośnie kwestionowanego pytania nr 82, skarżący zgodził się z konkluzją do jakiej doszedł Wojewódzki Sąd Administracyjny, wskazując iż argumentacja podniesiona przez Ministra Sprawiedliwości nie jest przekonująca. Jednakże wskazał, iż Sąd nie ustosunkował się do żadnego z argumentów przedstawionych w skardze. Powołując się na orzecznictwo podał, że pytanie nr 82 nie odpowiada kryterium zawierania trzech odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Żadnej bowiem z podanych w tym pytaniu odpowiedzi, oznaczonych jako A, B, C, nie można uznać za prawidłową.

Wobec powyższych zarzutów dotyczących naruszenia art. 75i ust. 1 i 3 oraz art. 75a ust. 3 Prawa o adwokaturze oraz faktu rozpoznania przez Sąd tylko części zarzutów i pominięciu argumentów skarżącego, nietrafny jest pogląd Sądu, iż fakt, że uzyskał 188 punktów z egzaminu, a wątpliwości Sądu dotyczyły jednego pytania nr 82, nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej jako: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny /dalej jako: NSA/ rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania sądowego. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy przez NSA, poza nieważnością postępowania, która w sprawie niniejszej nie zachodzi, wyznacza strona przez wskazanie podstaw kasacyjnych.

W sprawie niniejszej kasator powołując się na art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenia prawa materialnego oraz naruszenie prawa procesowego.

Choć nie wszystkie zarzuty kasacyjne są trafne skarga kasacyjna jest uzasadniona.

Jako pierwszy NSA zbadał zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 141 § 4 p.p.s.a oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., bowiem jego zasadność obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Zarzut jest usprawiedliwiony. Zasadny jest pogląd kasatora, że Sąd I instancji w sposób niepełny i z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. ustosunkował się do bardzo szeroko uzasadnionych zarzutów skarżącego dotyczących pytań 68, 82, 95, 186 i 248 i pominął przytoczoną przez niego argumentację prawną ograniczając się do stwierdzenia, że jest ona nietrafna, zaś zasadne są poglądy Ministra Sprawiedliwości wyrażone w zaskarżonej decyzji. Takie uzasadnienie wyroku nie spełnia wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż w istocie nie poddaje się ono kontroli, bowiem w sytuacji braku odniesienia się do zarzutów i argumentów strony nie wiadomo, dlaczego Sąd podzielił argumentację Ministra. Brak odniesienia się do argumentacji strony powoduje, że uznać należy, iż skarga nie była rozpatrzona z należytą wnikliwością.

Nietrafny i przedwczesny jest też pogląd Sądu I instancji, że zasadność zarzutów dotyczących wadliwej konstrukcji pytania nr 82 nie ma wpływu na wynik sprawy. Pogląd taki może być bowiem wyrażony dopiero po rozważeniu wszystkich zarzutów i uznaniu, że mimo trafności niektórych z nich, wobec liczby brakujących punktów, wynik egzaminu jest ciągle negatywny, co powoduje, że decyzja organu akceptująca ten negatywny wynik jest trafna.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, bowiem skarga M. N. wymaga ponownego zbadania przy zachowaniu wymogów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozpatrywanie zarzutów naruszenia prawa materialnego jest przedwczesne. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje jedynie przyjętą w orzecznictwie wykładnię przepisów prawa materialnego, które będą miały zastosowanie w sprawie.

Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny weźmie pod uwagę, że zakres badania legalności zaskarżonej decyzji powinien obejmować zastosowanie prawa materialnego, tj. art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze wobec postawienia przez skarżącego zarzutu, że 5 pytań nie spełniało określonych w tym przepisie wymogów. Wskazany przepis stanowi, że "Egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt".

W utrwalonym już orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że stosowana w tym przepisie reguła testu jednokrotnego wyboru wyklucza zamieszczanie w pytaniach propozycji odpowiedzi, z których więcej niż jedna jest prawidłowa. Pytania zawarte w teście muszą być sformułowane w sposób jasny, precyzyjny, jednoznaczny i niebudzący wątpliwości. Nie można w nich zawierać kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie, jeżeli udzielenie jednej prawidłowej odpowiedzi uzależnione jest od przyjęcia lub wskazania dodatkowych założeń albo odniesień.

Mając na uwadze powyższe Sąd I Instancji ponownie przeanalizuje zakwestionowane pytania biorąc pod uwagę orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące wadliwości, zakwestionowanych także przez M. N., pytań nr 82 oraz nr 186 (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 724/09, wyrok NSA z dnia 14 października 2009 r., sygn. akt II GSK 781/09, wyroki NSA z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 57/10 i II GSK 968/09, wyrok NSA z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 712/09) i zawartą tam argumentację.

Badając sprawę ponownie Sąd I instancji rozważy także szczególnie wnikliwie zarzut dotyczący pytania nr 95 biorąc pod uwagę zmianę przepisów k.p.c., jaka nastąpiła w wyniku wejścia w życie w dniu 6 lutego 2005 r. ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), która to ustawa w miejsce dotychczasowej "Kasacji" wprowadziła "Skargę kasacyjną". Ustawa "nowa" uregulowała przesłanki (pozytywne) przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy, w miejsce dotychczas istniejących przesłanek (negatywnych) skutkujących odmową przyjęcia kasacji do rozpoznania. Sąd weźmie pod uwagę, że negatywna przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, o jakiej mówiły przepisy "dawne", która uprawniała SN do odmowy przyjęcia kasacji, nie stanowi niejako odwrotności obecnie wprowadzonej pozytywnej przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, której istnienie obliguje SN do przyjęcia skargi kasacyjnej (nawet jeżeli nie występuje istotne zagadnienie prawne, nie istnieje potrzeba wykładni, ani nie zachodzi nieważność postępowania). Z obecnie obowiązujących uregulowań nie można wywieść a contrario, jak chce tego Minister Sprawiedliwości, że SN może (na posiedzeniu niejawnym) odmówić przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej oczywiście bezzasadnej. To powszechnie krytykowane rozwiązanie już nie obowiązuje, a rozwiązanie nowe, w którym SN bada istnienie przesłanek pozytywnych, w żadnym razie nie jest tożsame.

Po przeanalizowaniu postawionych przez skarżącego zarzutów, Sąd ponownie zbada i uzasadni, czy zgodna z prawem jest decyzja Ministra akceptująca ustalenie, że skarżący uzyskał 188 punktów i uzyskał negatywny wynik egzaminu na aplikację adwokacką. Oceniając poprawność ustalenia wyniku egzaminu Sąd weźmie pod uwagę, że pytania egzaminacyjne muszą odpowiadać wymogom z art. 75i ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze, a w orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwie sformułowane pytania nie mogą powodować ujemnych konsekwencji dla zdającego w postaci braku naliczania punktu za wadliwe pytanie.

Zważywszy powyższe, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. i zasądził zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).