Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 298/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: załącznik nr 6
journal: Dz.U. 2015 poz 743
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności,  oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom
article: art. 27 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2137
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 (t.j.)
article: art.80
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 2 ust. 2, art. 59, art. 64 art. 91, art. 92, art. 97 ust. 1, art. 99 ust. 1
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 4 ust. 2
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2024 r. spraw ze skarg E. T. na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 27 lutego 2024 r.: - nr 9009-2024-000066 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 rok - nr 9009-2024-000067 w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) 2022 rok oddala skargi.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg E. T. (dalej: skarżąca, wnioskodawczyni) są decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie ( dalej: organ odwoławczy, organ II instancji, Dyrektor) z dnia 27 lutego 2023 r., nr:

1. [...] w sprawie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2022.

2. [...] w sprawie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2022.

Zaskarżone rozstrzygnięcia zostały oparte o następujące okoliczności faktyczne i prawne: Wnioskodawczyni w dniu 26 maja 2022 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie wpłynął wniosek Wnioskodawczyni o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego za rok 2022. W przedmiotowym wniosku skarżąca ubiegała się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej (dodatkowej), płatności do krów oraz płatności do bydła oraz uzupełniającą płatność podstawową. Wnioskodawczyni zadeklarowała dwie działki rolne do przyznania jednolitej płatności obszarowej o łącznej powierzchni 28,77 ha, 3 sztuki bydła oraz 3 sztuki krów.

W dniu 26 maja 2022 r. wnioskodawczyni złożyła również wniosek o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2022. We wniosku tym skarżąca zadeklarowała do przyznania ww. płatności działki rolne o łącznej powierzchni 28,77 ha.

W dniu 18 września 2021 r. w gospodarstwie wnioskodawczyni została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. W jej wyniku stwierdzono nieprawidłowość m.in. do działki rolnej A3 położonej na działce ewidencyjnej nr [...] (roślina deklarowana owies). Działka została obarczona błędem DR14 - na całej działce stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym roku wegetacyjnym zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. W związku z zastrzeżeniami do raportu z kontroli na miejscu, w dniu 7 kwietnia 2022 r. w gospodarstwie Wnioskodawczyni została przeprowadzona ponowna kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni w wyniku której stwierdzono wypalenie suchej biomasy roślin z okresu wegetacyjnego 2021 na powierzchni 7,12 ha. Wypalenie stwierdzono na działce rolnej A3, na której to kontrola z dnia 18 września 2021 r. stwierdziła brak przeprowadzenia zabiegów agrotechnicznych przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Zastosowano kod DR54 - Stwierdzono ślady wypalania na gruntach rolnych, z wyjątkiem punktowych śladów po wypalaniu resztek pożniwnych. Powyższe ustalenia zostały podparte dokumentacją fotograficzną. W związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości oznaczonej kodem DR54 sporządzono raport z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności.

W raporcie z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności dla działki rolnej A3 położonej na działce ewidencyjnej nr [...] na powierzchni 7,12 ha stwierdzono niezgodność N.02.1 - Stwierdzono ślady wypalania na gruntach rolnych, z wyjątkiem punktowych śladów po wypalaniu resztek pożniwnych. Stwierdzoną podczas kontroli, niezgodność uznano za celową i przyjęto oceny wagi według kryterium: zasięg – 5, dotkliwość – 5, trwałość – 5.

Pismem z dnia 18 stycznia 2023 r. wnioskodawczyni złożyła zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności.

W związku z ponowną weryfikacją dokumentacji pokontrolnej pismem z dnia 8 lutego 2023 r. Dyrektor Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego podtrzymał ustalenia zawarte w raporcie z kontroli w zakresie wzajemnej zgodności. Naruszenia względem wymogów wzajemnej zgodności - ślady wypaleń - zostały udokumentowane na fotografiach dołączonych do ww. pisma. W piśmie z dnia 10 marca 2023 r. wnioskodawczyni podniosła, że podpalenia zostały zgłoszone na Policję oraz w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...].

W związku z powyższym w dniu 20 marca 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] ( dalej: organ I instancji, Kierownik) wezwał wnioskodawczynię o przedłożenie zgłoszenia faktu podpalenia na Policji oraz w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...].

W odpowiedzi na ww. wezwanie wnioskodawczyni w piśmie z dnia 14 kwietnia 2023 r. poinformowała, że zgłoszenia na Policję oraz do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w związku z podpaleniem działki zostały wykonane telefonicznie. Skarżąca poinformowała również że zwróciła się do Policji i Biura ARiMR z prośbą o potwierdzenie tego faktu, jednakże ze względu na krótki termin oraz okres świąteczny oczekuje na odpowiedź. W dniu 19 kwietnia 2023 r. przeprowadzono rozmowę telefoniczną z pracownikiem kancelarii Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego oraz Kierownikiem Biura Powiatowego w [...] w celu potwierdzenia zgłoszenia przez wnioskodawczynię prośby o potwierdzenie faktu podpalenia działki. Powyższe nie zostało potwierdzone. W dniu 8 maja 2023 r. pracownik organu ponownie przeprowadził rozmowę telefoniczną z pracownikiem kancelarii Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego oraz Biura Powiatowego ARiMR w [...]. Z uzyskanych informacji ustalono, że Wnioskodawczyni w dalszym ciągu nie złożyła żadnego dokumentu potwierdzającego fakt podpalenia działki.

Dodatkowo podczas kontroli administracyjnej niniejszej sprawy stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2022. Podczas ww. kontroli wykryto także błąd spójności działki rolnej A. W związku z powyższym działka rolna A została podzielona na trzy działki rolne: A (18,13 ha), AA (1,68 ha) oraz AB (1,60 ha). Organ I instancji, po rozpatrzeniu powyższego wniosku o przyznanie płatności na rok 2022, uznał, że powierzchnia uprawniona do przyznania wnioskowanych płatności jest o 1,60 ha mniejsza niż zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności i w konsekwencji wynosiła 27,17 ha (28,77 ha - 1,60 ha) Zmniejszenie maksymalnej powierzchni kwalifikowanej (MKO) stwierdzono na działce rolnej A (działka ew. [...]) na pow. 0,58 ha, na działce rolnej AA (działka ew. [...]) na pow. 0,26 ha, na działce rolnej B (działka ew. [...]) na pow. 0,76 ha. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z jednolitej płatności obszarowej wynosi zatem 1,60 ha.

W takim stanie sprawy Kierownik wydał w dniu 8 maja 2023 r. dwie decyzje tj.,

1. decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 rok, którą przyznał skarżącej płatności na 2022 rok w tym:

- jednolitą płatność obszarową w wysokości 9 623,33 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości4 451,00 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

- płatność za zazielenienie w wysokości 7084,44 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 2361,48 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

- płatność redystrybucyjną w wysokości 3202,48 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1538,23 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

-płatność do bydła w wysokości 817,11 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 272,37 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

- płatność do krów w wysokości 1051,54 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 350,51 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

- uzupełniającą płatność podstawową w wysokości 376,48zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 39,46 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

- kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 228,85 zł.

2. decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2022 rok, którą przyznał skarżącej płatność ONW typ specyficzny strefa I na rok 2022 w wysokości 3107,50 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1437,28 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.

W dniu 12 czerwca 2023 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Rzeszowie wpłynęły odwołania od ww. decyzji.

Organ odwoławczy decyzjami z 15 września 2023 r., o numerach [...] i [...] uchylił decyzje organu I instancji z dnia 8 maja 2023 r., ze względu na błędnie ustaloną powierzchnię maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) na działce ewidencyjnej nr [...]. Po ponownym rozpatrzeniu wniosków organ I instancji uznał, że powierzchnia uprawniona do przyznania wnioskowanej płatności jest o 1,49 ha mniejsza niż zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności i w konsekwencji wynosiła 27,28 ha (28,77 ha-1,49 ha). Wobec powyższego organ I instancji wydał w dniu 10 listopada 2023 r. następujące decyzje:

1. nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 rok, którą przyznał skarżącej płatności na 2022 rok w tym:

- jednolitą płatność obszarową w wysokości 9730,17 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości4 401,14 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

- płatność za zazielenienie w wysokości 7113,12 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości2 371,04 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i "niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

- płatność redystrybucyjną w wysokości 3242,93 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1519,35 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

- pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 272,37 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

- płatność do krów w wysokości 1051,54 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 350,51 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

- uzupełniającą płatność podstawową w wysokości 376,48zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 39,46 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,

- kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 231,64,

2. nr [...] w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2022 rok, którą przyznał skarżącej płatność ONW typ specyficzny strefa I na rok 2022 w wysokości 3142,00 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1421,18 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.

W dniu 21 grudnia 2021 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęły odwołania o ww. decyzji.

Organ II instancji po przeanalizowaniu materiału dowodowego zebranego podczas postępowania stwierdził, iż rozstrzygnięcia organu I instancji są prawidłowe, oraz że nie dopatrzył się w postępowaniu przed organem I instancji naruszenia przepisów prawa materialnego. Natomiast ustalając poprawność wyznaczonej przez organ I instancji dla działek ewidencyjnych nr: [...] ( dz. rolna A. AA, B ) powierzchni maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO) sprawdził zgodność pomiędzy powierzchnią ewidencyjną (PEW) i powierzchnią odniesienia (POW) oraz zgodności przebiegu granic działek (GO) z granicami widocznymi na obrazie ortofotomapy i stwierdził, iż powierzchnie te zostały wyznaczone w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami i przy zachowaniu należytej staranności.

Dyrektor stwierdził, że w gospodarstwie wnioskodawczyni w dniu 7 kwietnia 2022 r. została przeprowadzona ponowna kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni w wyniku której zostały stwierdzone ślady wypalania na gruntach rolnych w wyniku powyższego został sporządzony raport z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności zgodnie z którym stwierdzono niezgodności. Zatem w ciągu roku kalendarzowego, w którym złożono wniosek o płatność (2022) stwierdzono niezgodności, które wskazują na brak spełniania norm lub wymogów w gospodarstwie rolnym wnioskodawczyni, mających wpływ na wysokość przyznanych płatności w roku 2022.

Organ II instancji, wskazał, że zgodnie rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom (tekst jednolity: Dz.U. z 2015 r. poz.743 z późn. zm.) określenie wag w zakresie zasięgu, trwałości i dotkliwości jak również wskazanie czy stwierdzona nieprawidłowość ma charakter zaniedbania, drobnej niezgodności lub celowej niezgodności leży w kompetencjach inspektora terenowego. Tym samym dane w tym zakresie znajdują się już w raporcie z kontroli na miejscu. W niniejszej sprawie suma punktów przypisanych celowej niezgodności wynosi 15: za zasięg - 5 pkt., za dotkliwość - 5 pkt., za trwałość - 5 pkt. W przypadku takiej liczy punktów wielkość zmniejszenia wynosi 25%, zgodnie z załącznikiem nr 6 do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom. Dlatego też organ I instancji prawidłowo zmniejszył wysokość całkowitej kwoty płatności na rok 2022 o 25 %.

Dyrektor odnosząc się do podnoszonej w odwołaniu kwestii podpalenia przywołując przepisy rozporządzenia nr 1306/2013, a także rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 stwierdził, że kluczowym w podjęciu decyzji o uznaniu wystąpienia danego przypadku za siłę wyższą lub nadzwyczajną okoliczność jest dokonanie przez rolnika sformalizowanego zgłoszenia przypadku siły wyższej do odpowiedniego organu - w tym przypadku do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] wraz ze stosownymi dowodami, które stanowią potwierdzenie wystąpienia tej okoliczności. Z akt sprawy jasno wynika, że wnioskodawczyni nie dopełniła czynności formalnego zgłoszenia siły wyższej do dnia wydania zaskarżonej decyzji. Organ stwierdził, że argumenty na które powołuje się wnioskodawczyni w odwołaniach nie mogą zostać uznane za zasadne, w obliczu faktów zawartych w aktach sprawy oraz ustaleń dokonanych na etapie weryfikacji odwołania. Analiza akt spraw dobitnie zaś potwierdza, że w niniejszych sprawie organ I instancji nie naruszył przepisów procesowych, zatem nie można przyjąć jako zasadne stanowiska skarżącej zawartych w odwołaniach.

Wnioskodawczyni skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargi na opisane na wstępie decyzje Dyrektora POR ARiMR w Rzeszowie z 27 lutego 2023 r. zarzucając im:

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego art. 64 ust. 4 rozporządzenia nr 1306/2013 wobec uznania, że zachodzą przesłanki do wymierzenia kary administracyjnej w zakresie nie przestrzegania kryteriów kwalifikowalności gruntów pomimo, że wnioskodawczyni zgłosiła w Straży Pożarnej informacje o podpaleniu działki nr A3 oraz takiego zgłoszenia dokonano w ARiMR w [...], jednakże uzyskano informację, że Biuro nie prowadzi rejestracji takich zgłoszeń.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego poprzez odmówienie takiego wsparcia finansowego na działkę nr A3 położonej na działce ewidencyjnej nr [...] albowiem stan działki był niezależny od postępowania wnioskodawczyni i był wynikiem czynników niezależnych od beneficjenta.

3. Naruszenie art. 4 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 640/2014 oraz art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 wobec uznania że nie zachodzą nadzwyczajne okoliczności powodujących uznanie wniosku o dopłatę za uzasadnioną wskazując na powyższe zarzuty wnoszę o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzające ją decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia 8 maja 2023 r.

4. Naruszenie przepisów prawa tj. art. 59, art. 58, art 64, art. 74, art 97 i art. 99 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 17 grudnia 2013 r. oraz art. 32 ust 2,4 art. 43, art. 74 ust 3 Rozporządzenia Parlamentu europejskiego o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego albowiem poczynione w uzasadnieniu zaskarżonej Decyzji ustalenia nie są zgodne ze stanem faktycznym. W szczególności: Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Oddział Regionalny w Rzeszowie odmówiła wiarygodności oświadczeń skarżącej dotyczących zgłoszenia podpalenia działki organom państwowym oraz ARiMR w [...]. W obszernym uzasadnieniu skarżąca w szczególności wskazała że wyniki z kontroli zawarte w raporcie nr [...] zostały pominięte z naruszeniem zasady uwzględnienia całego zebranego materiału dowodowego. Wskazała, że na działce dokonywała wypasu, a w wydanej decyzji fakt ten został pominięty. Ponadto kontrola nie mogła być rzetelna, ponieważ teren działek ogrodzony jest wysoką siatką, a teren jest zamknięty. Fakt podpalenia na działce A3 został zgłoszony na policję oraz do Agencji, ponadto na działce, w środkowej części znajdował się owies i działka ta była częściowo wykoszona lecz tych zdjęć nie ujęto w protokole. Dodała, że w 2021 r. była bardzo zła pogoda, w związku z oberwaniem chmury i ciągłymi opadami deszczu doszło do zniszczenia części upraw, zniszczenia dróg dojazdowych, dlatego prace były opóźnione i dostosowane do pogody, co spowodowało przesunięcie terminu wykonania zabiegów. Zabiegi były wykonywane po dniu 18 września 2021 r., co wynika z dokumentacji załączonej do raportu z kontroli z dnia 7 kwietnia 2022 r. Zdaniem Skarżącej zdjęcia satelitarne nie mogą być dowodem w sprawie, ponieważ mają jedynie funkcję podglądową i na podstawie zdjęć nie można wydać decyzji, a z całą pewnością interpretacja obrazu nigdy nie jest jednoznaczna.

W odpowiedziach na skargi organ odwoławczy wzniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 – dalej: P.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a.

Spór w niniejszych sprawach, pomiędzy skarżącą a organami ARMiR, sprowadzał się do kwestii oceny zasadności przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) za rok 2022, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowanych z tego tytułu zmniejszeń. W sporze tym rację przyznać należy organom.

Wskazać należy, że podczas kontroli administracyjnych przeprowadzonych w przedmiotowych sprawach organy stwierdziły, że powierzchnia uprawniona do wnioskowanych płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wnioskach na rok 2022. Ustalenia tych nieprawidłowości organy dokonały w oparciu o pomiary powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki rolnej, wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki ujęte we wnioskach oraz deklaracji działki na wnioskach w części Opisowej i na Załączniku graficznym z uwzględnieniem maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO) do płatności. Obszar kwalifikowany do płatności odpowiada powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, obliczony na podstawę dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki ewidencyjne ujęte we wniosku.

W zasadzie ustaleń tych skarżąca nie podważyła. Podniosła jedynie, że organy odmówiły wiarygodności raportowi z kontroli [...] przeprowadzonej 7 kwietnia 2022 r. W związku z tym zarzutem wyjaśnić należy, że ani raport z kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącej w dniu 18 września 2021 r., ani też raport z wyżej wskazanej kontroli nie były podstawą do wydania zaskarżonych decyzji. Obydwie kontrole przeprowadzone zostały w ramach postępowania dotyczącego wniosków o płatności na 2021 r. i w tamtym postępowaniu były materiałem dowodowym w oparciu o który organy oceniały zasadność wniosku Skarżącej o przyznanie płatności. Raport z kontroli [...] przeprowadzonej 7 kwietnia 2022 r. dla postępowań związanych z płatnościami na 2022 r. miał znaczenie o tyle, że w czasie kontroli stwierdzono wypalenie suchej biomasy roślin z okresu wegetacyjnego 2021 na powierzchni 7,12 ha. Wypalenie stwierdzono na działce rolnej A3 i zastosowano kod DR54 - Stwierdzono ślady wypalania na gruntach rolnych, z wyjątkiem punktowych śladów po wypalaniu resztek pożniwnych.

Wyniki kontroli administracyjnej dały organom podstawę do ustalenia powierzchni do której przysługuje płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatność dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW). Całkowita powierzchnia kwalifikowalna (MKO) została pomniejszona o 1,49 ha i wyniosła 27,28 ha (28,77 ha – 1,49 ha). Zmniejszenie powierzchni stwierdzono na działce rolnej A ( działka ew. [...]) na pow. 0.58 ha, na działce rolnej AA (działka ewid. [...]) na pow. 0.15 ha, na działce rolnej B (działka ewid. [...]) na pow. 0.76 ha.

Podkreślić należy, że organy w sposób precyzyjny wskazały sposób wyliczenia wskazanych płatności przywołując podstawę prawną ich obliczenia i przedstawiając ich wyliczenie rachunkowe, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji. Sąd w składzie orzekającym nie miał podstaw do zakwestionowania prawidłowości przedstawionych wyliczeń. Skarżąca także nie wskazała na istnienie takich podstaw.

W związku ze stwierdzeniem w dniu 7 kwietnia 2022 r. podczas przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącej ponownej kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni nieprawidłowości, w dniu 9 grudnia 2022 r. sporządzono raport z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności. W raporcie z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności dla działki rolnej A położonej na działce ewidencyjnej nr [...] na powierzchni 7,12 ha stwierdzono niezgodność N.02.1 - Stwierdzono ślady wypalania na gruntach rolnych, z wyjątkiem punktowych śladów po wypalaniu resztek pożniwnych. Stwierdzenia wypalaniu resztek pożniwnych na działce nr [...] na wskazanej powierzchni Skarżąca nie kwestionuje.

Zgodzić należy się z organami, że stwierdzone uchybienia wskazane w raporcie z kontroli w zakresie wymogów wzajemnej zgodności maja wpływ na przyznanie płatności na rok 2022. Przypomnieć trzeba że w myśl art. 97 ust. 1 rozporządzenia 1306/2013 rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1) (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r., dalej rozporządzenie nr 1306/2013) karę administracyjną przewidzianą w art. 91 nakłada się w przypadku nieprzestrzegania zasady wzajemnej zgodności w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego ("dany rok kalendarzowy"), oraz w przypadku gdy taką niezgodność można bezpośrednio przypisać beneficjentowi, który złożył w danym roku kalendarzowym wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność. Zgodnie z art. 99 rozporządzenia nr 1306/2013 karę administracyjną przewidzianą w art. 91 stosuje się w drodze zmniejszenia całkowitej kwoty płatności lub wykluczenia z płatności wymienionych w art. 92, które zostały lub mają zostać przyznane danemu beneficjentowi w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy, które złożył lub złoży w roku kalendarzowym, w którym stwierdzono nieprawidłowość. W celu obliczenia zmniejszeń i wykluczeń uwzględnia się dotkliwość, zasięg, trwałość i powtarzalność stwierdzonej niezgodności, jak również kryteria określone w ust. 2, 3 i 4.

Zgodnie z art. 64 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 nie nakłada się kar administracyjnych w przypadku gdy:

a) niezgodność jest wynikiem działania siły wyższej;

b) niezgodność jest wynikiem oczywistych błędów, o których mowa w art. 59 ust. 6;

c) niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu oraz w przypadku gdy błąd ten nie mógł zostać w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna;

d) dana osoba może dowieść w sposób zadowalający właściwemu organowi, że nie jest winna niewypełnienia obowiązków, o których mowa w ust. 1, lub właściwy organ w inny sposób przekona się, że nie nastąpiło to z winy danej osoby;

e) niezgodność jest nieznaczna, w tym w przypadku gdy wyrażona jest w formie progu, który ma zostać ustalony przez Komisję na podstawie ust. 7 lit. b);

f) zachodzą inne przypadki, w których nałożenie kary nie jest właściwe; przypadki te mają być określone przez Komisję zgodnie z ust. 6 lit. b).

Stosownie do treści art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 do celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:

a) śmierć beneficjenta;

b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym;

d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym;

e) choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;

f) wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.

Wskazać również należy, że stosownie do treści art. 4 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L 181 z 20 czerwca 2014 r., str. 48, z późn. zm., dalej: rozporządzenie nr 640/2014) przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Z akt rozpoznawanych spraw nie wynika, aby Skarżąca na piśmie powiadomiła organy Agencji o pożarze na działce nr [...]. Organy nie posiadają jakichkolwiek dokumentów o pisemnym zgłoszeniu siły wyższej. Jak twierdzi sama skarżąca, fakt zaistnienia siły wyższej – pożaru zgłosiła telefonicznie do Biura Powiatowego ARIMR [...]. W związku z tym zauważyć należy, że w dniu 19 kwietnia 2023 r. pracownik Biura Powiatowego ARIMR w [...] przeprowadził rozmowę telefoniczną z pracownikiem kancelarii Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR oraz Kierownikiem Biura Powiatowego w [...] w celu potwierdzenia zgłoszenia przez skarżącą prośby o potwierdzenie faktu podpalenia działki. Powyższe nie zostało potwierdzone. Następnie w dniu 8 maja 2023 r. ponownie przeprowadzono rozmowę telefoniczną z pracownikiem kancelarii Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego oraz Biura Powiatowego ARiMR w [...], w uzyskanej odpowiedzi wynikało, że skarżąca w dalszym ciągu nie potwierdziła faktu zgłoszenia podpalenia działki. Organy trafnie również wskazały, że to na skarżącej ciąży obowiązek udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W postępowaniu o przyznanie płatności, to nie organ, ale wnioskodawca (posiadacz gruntów) powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

W tych okolicznościach stwierdzić należy, że Skarżąca nie zawiadomiła w odpowiednim czasie właściwego organu agencji (Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...]) o fakt zaistnienia siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności – pożaru. W tych okolicznościach, uwzględniając regulację wynikającą z wyżej przytoczonych przepisów, organy nie miały podstaw do odstąpienia od nałożenia kary w związku z nieprzestrzeganiem zasady wzajemnej zgodności.

W rozpoznawanej sprawie podczas czynności kontrolnych w gospodarstwie skarżącej organy stwierdziły niezgodność polegającą na naruszeniu wymogów wzajemnej zgodności-obszar-środowisko, zmian klimatu, utrzymanie gruntów w dobrej kulturze rolnej, oznaczoną kodem błędu: N.02.1, oznaczającym, że stwierdzono ślady wypalania na gruntach rolnych, z wyjątkiem punktowych śladów po wypalaniu resztek pożniwnych na powierzchni 7,12 ha. W ocenie Sądu, skarżąca nie przedstawiła żadnych argumentów dających podstawą do zakwestionowania rzetelności i prawidłowości ustaleń przedstawionych w sporządzonym raport z czynności kontrolnych. Zauważyć należy, że zgodnie rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz.743 z późn. zm., rozporządzenie z dnia 13 maja 2015 r.) określenie wag w zakresie zasięgu, trwałości i dotkliwości jak również wskazanie czy stwierdzona nieprawidłowość ma charakter zaniedbania, drobnej niezgodności lub celowej niezgodności leży w kompetencjach inspektora terenowego. W niniejszej sprawie suma punktów przypisanych celowej niezgodności wynosi 15: za zasięg - 5 pkt., za dotkliwość - 5 pkt., za trwałość - 5 pkt. W przypadku takiej liczy punktów wielkość zmniejszenia wynosi 25%, zgodnie z załącznikiem nr 6 do rozporządzenia z dnia 13 maja 2015 r.

W związku z powyższym przypomnieć należy, że przypadku niezastosowania się do wymogów podstawowych w zakresie wymogów wzajemnej zgodności w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego i gdy taka niezgodność jest wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać rolnikowi składającemu wniosek o pomoc w danym roku kalendarzowym, całkowitą kwotę płatności bezpośrednich, które zostały lub mają zostać przyznane temu rolnikowi zgodnie z art. 99 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 zmniejsza się lub wyklucza z płatności. Skoro ustalenia dokonane w ramach kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącej w dniu 7 kwietnia 2022 r. dały organom podstawę do stwierdzono niezgodność N.02.1 i uznania niezgodności za celową, to prawidłowo dokonano zmniejszenia wysokość całkowitej kwoty płatności na 2022 r., to jest za rok w którym stwierdzono nieprzestrzeganie norm oraz wymogów. W uzasadnieniu decyzji organy przedstawiły szczegółowo wyliczenie dokonanych zmniejszeń przy uwzględnieniu ich wysokości wynikających z regulacji zawartej w rozporządzeniu z dnia 13 maja 2015 r.

W ocenie Sądu organy wypełniły obowiązek wynikający z art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz. U. z 2021 r. poz. 2137 z późn. zm.) i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Wydanie zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone zebraniem niezbędnego materiału dowodowego i wyczerpującą jego analizą, nieprzekraczającą granic swobody określonej w art. 80 k.p.a. Wnioski organu są spójne i logiczne.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, uznając że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.