Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 51/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 i 154
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Protokolant Anna Biłous po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 września 2012r. sprawy ze skargi D. G. na Radę Miejską w K. w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wr 446/10 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Miasta i Gminy w Ś. na podstawie art. 9 ust. 1 i art. 31 ustawy z dnia 20 listopada 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. Nr 21, poz. 118) przejął za rentę na własność Państwa gospodarstwo rolne o ogólnej powierzchni 7,04 ha bez budynków figurujące w aktach jako współwłasność ustawowa M. i J. M., położone we wsi P. w granicach działek nr nr [...], [...], [...], [...]; wyłączył spod przejęcia zabudowania mieszkalne i gospodarcze i pozostawił jako odrębny od gruntów (od działki siedliskowej nr[...], na której są położone) przedmiot własności oraz ustalił, że gospodarstwo nie jest obciążone dożywociem, zatem przepis art. 5 i 18 ustawy nie ma zastosowania.

Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Miasta i Gminy w Ś. na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. Nr 10, poz. 53) przekazał nieodpłatnie na własność E. Ch., B. M. i M. L. po 1/3 działki nr [...] o powierzchni 0,18 ha, będącą własnością Skarbu Państwa, na której zostały wzniesione budynki gospodarcze i budynek mieszkalny, stanowiące ich własność. W decyzji tej wskazano, że E. Ch., B. M. i M. L. nabyli własność budynków aktem darowizny od swojej matki J. M.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa Sekcja Terenowa w L. na podstawie art. 113 § 1 kpa, na wniosek B. S., sprostowała "oczywistą omyłkę w decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ś. nr [...] z dnia [...] r. dotyczącej przejęcia gospodarstwa rolnego w zamian za świadczenie emerytalne położonego w obrębie P. stanowiącego własność Państwa M. i J. M." poprzez dodanie po pkt 5 pktu 6 o treści: "Pozostawić wnioskodawcom w dożywotnim użytkowaniu działkę o pow. 0,50 ha z działki Nr[...]".

W uzasadnieniu podano, że w decyzji pominięto przydzieloną działkę do dożywotniego użytkowania, wobec czego zachodzi konieczność sprostowania błędu.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w L., powołując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 118 ust. 1 i 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa, przekazał na własność B.S. działkę Skarbu Państwa nr [...] o pow. 0,50 ha, położoną w obrębie P., Gmina Ś.

Pismem z dnia 5 maja 2009 r. A. Ch. i J. M.-S., skierowanym do Wojewody D. za pośrednictwem Starosty Powiatu L., wnieśli o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie "zwrotu w całości działki dożywotniej Nr [...] po dziadkach dla Pani B. S." decyzją z dnia [...] r.

A. Ch. i J. M.-S. powołali w podstawie prawnej wznowienia art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa. Uzasadniając swój wniosek podnieśli zarzut "załatwiania po cichu" sprawy zwrotu działki nr[...]. Stwierdzając, że w czasie, w którym została wydana decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] r., stosunki rodzinne były dobre, oświadczyli: ,,spędzaliśmy razem Święta a B. S. sugerowała nawet w rozmowach, wyrażenie zgody na zameldowanie brata A. Ch., mimo to nie poinformowała nas o możliwości zwrotu faktycznie użytkowanej przez nas części działki". Zdaniem wnioskodawców B.S. jako pracownik Urzędu Gminy miała możliwość ich powiadomienia, gdyż w tym czasie mieszkali "pod jednym dachem", a będąc w posiadaniu wypisu z księgi wieczystej nr KW [...] z dnia [...] r. wszystko "zataiła" przed pozostałymi użytkownikami działki nr[...]. Podnieśli, że wykorzystując niewiedzę wnioskodawców B. S. pozbawiła ich dojścia do swojej 1/3 części nieruchomości zabudowanej, którą nabyli po zmarłej matce i użytkują do chwili obecnej, korzystając z oddzielnego wejścia od strony parku, poprzez część działki nr[...], gdyż innej możliwości nie posiadają. Wywodzili, że poprzez wprowadzenie w błąd pracowników Urzędu Rejonowego B. S. uzyskała decyzję o zwrocie w całości działki nr[...], co nastąpiło z naruszeniem przepisów art. 118 ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zdaniem A.Ch. i J. M.-S., B. S. nie była i nie jest użytkownikiem zwróconej jej w całości działki nr[...], a tym samym został również naruszony ust. 3 powołanej ustawy. Wnioskodawcy zarzucili, że niekorzystna dla nich decyzja została również "utajniona" przez Burmistrza Miasta i Gminy w Ś. w piśmie nr [...] z dnia [...] r. Oświadczyli, że w tym czasie decyzja nr [...] z dnia [...] r. była w aktach urzędu Gminy, a ich i Prokuratora po prostu "zbyto". A.Ch. i J. M.-S. wnieśli "o ponowne rozpatrzenie sprawy proponując jej załatwienie poprzez ugodę administracyjną to jest zwrot udziału 1/3 działki Nr [...] zgodnie z jej użytkowaniem przez Spadkobierców zmarłej E.Ch.".

Postanowieniem z dnia [...] r. Starosta L. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił postępowanie administracyjne prowadzone z wniosku A. Ch. oraz J. M.-S. o wznowienie postępowania w sprawie zwrotu prawa własności działki nr [...].

Pismem z dnia [...]r. Starosta L. "w związku z podjęciem wątpliwości co do zgodności z prawem decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...]r." zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. "o zbadanie z urzędu pod względem zgodności z prawem wymienionej na wstępie decyzji".

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. odmówiło stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji z dnia [...] r. Powołując w podstawie decyzji art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, Kolegium ustaliło, że B. S., po śmierci swoich dziadków – M. i J. M., użytkowała działkę nr[...], położoną w miejscowości P. Działka ta wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ś. z dnia [...] r. nr[...], sprostowaną postanowieniem A. W. R. S. P. z dnia [...] r. nr[...] . Wobec powyższego Kolegium stwierdziło brak podstaw do uznania, że decyzja Kierownika Urzędu Rejowego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przekazania na własność B. S. działki Skarbu Państwa – A. W. R. S. P. Odział Terenowy we W., nr [...] o pow. 0,50 ha, położonej w obrębie P., gm. Ś. - jest dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), na którą wskazywał Starosta L.

Pismem z dnia 3 listopada 2010 r., skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., A. Ch. i J. M.-S. wnieśli, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr[...].

W uzasadnieniu złożonego wniosku A. Ch. i J. M.-S. podnieśli, że są stronami postępowania zarówno w sprawie zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...] r., jak również w sprawie zakończonej decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] r. Na uzasadnienie przedstawionego stanowiska wskazali fakt spadkobrania nieruchomości nr [...] oraz przywołali szereg okoliczności związanych z zamieszkiwaniem w budynkach znajdujących się na tej działce. W szczególności, odnosząc się do stanowiska przyjętego w decyzji z dnia [...]r., podtrzymali wcześniej podnoszone zarzuty dotyczące poświadczenia nieprawdy przez B. S. przy składaniu wniosku z dnia [...] r. o przydział działki. Zdaniem wnioskodawców zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał przyjąć, że B. S. po śmierci dziadków była wyłącznym użytkownikiem nieruchomości nr [...]. Wywodzili, że przyznanie na własność B. S. opisanej nieruchomości pozbawiło A. Ch. "prawa dojścia do swojej współwłasności". Podnieśli nadto, że w piśmie przygotowawczym z dnia [...] r. złożonym do akt postępowania o zniesienie współwłasności nieruchomości nr [...] B. S. proponowała uregulowanie sprawy związanej z przysługującym im prawem przechodu przez działkę nr [...] oraz znajdujących się na tam nasadzeń, z których korzystają.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. na podstawie art. 149 § 1 i 2 oraz art. 150 § 1 kpa wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr[...].

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. odmówiło uchylenia swojej decyzji z dnia [...] r.

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium podkreśliło, że podstawą materialnoprawną wydania przez Kierownika Urzędu Rejonowego w L. decyzji z dnia [...] r. nr [...], przekazującej nieodpłatnie B. S. działkę nr [...]

, stanowił art. 118 ust. 1 i 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wskazało, że zgodnie z ust. 1 powołanego przepisu - osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki. Z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością: jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków - art. 118 ust. 2a. W tak ukształtowanym stanie prawnym Kolegium przyjęło, że w przypadku podnoszenia przez żądających wznowienia postępowania okoliczności mających świadczyć, że są oni stronami zarówno w sprawie zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...] r. nr[...], jak również w sprawie zakończonej decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] r., obowiązkiem wnioskodawców było wykazanie, biorąc pod uwagę treść cytowanego przepisu, że po śmierci M. i J. M. faktycznie władali, w zakresie odpowiadającym ich uprawnieniom, nieruchomością oznaczoną nr [...](działką dożywotnią). Dokonując oceny treści złożonego wniosku z dnia [...] r. oraz dołączonych do niego załączników Kolegium uznało, że nie wynika z nich, aby okoliczność taka miała miejsce. Odnosząc się do zarzutu poświadczenia nieprawdy przez B. S., co miałoby nastąpić poprzez wskazanie, że w chwili składania wniosku o zwrot nieruchomości nr [...]wyłącznie ona nią władała po śmierci dziadków, Kolegium przyjęło, że z przedłożonego przez wnioskodawców aktu notarialnego rep. A numer [...] z dnia [...] r. wynika jedynie, że B. S. z tym dniem została właścicielką [...] nieruchomości zabudowanej nr[...]. W ocenie Kolegium, przywołany akt notarialny nie może stanowić dowodu w sprawie. Akt ten odnosi się do innej nieruchomości położonej w P. oznaczonej nr [...] i nie może być dowodem w kwestii użytkowania działki dożywotniej nr [...] objętej kwestionowaną decyzją. Ustosunkowując się do zarzutu, że B. S. "wnosząc podanie już po 4 miesiącach o przydział działki (...) pominęła spadkobierców po swej ciotce E. Ch., tj. syna A. Ch. i córkę J. S., która w tym czasie mieszkała "pod jednym dachem" z wnioskodawczynią", Kolegium przyjęło, że przedłożone na poparcie tych twierdzeń dowody w postaci kserokopii zaświadczenia Urzędu Miasta i Gminy Ś. z dnia [...] r. dotyczącego zameldowania J.M.-S. na pobyt stały w P. [...] od dnia [...] r. do [...] r. oraz kserokopii decyzji Burmistrza Gminy i Miasta Ś. dotyczącej wymiaru zobowiązań pieniężnych z dnia [...] r. i z dnia [...] r. adresowanych do E.Ch., w których jako użytkownik figuruje J.S., odnoszą się do zobowiązań pieniężnych związanych z użytkowaniem zabudowanej działki nr [...] o powierzchni 0,18 ha w 1/3 części (to jest 600 m²) przez J. S., której współwłaścicielem w tym udziale była, zgodnie z decyzją nr [...] z dnia [...] r. Naczelnika Miasta i Gminy Ś. – w 1/3 części E. Ch. Kolegium wywiodło, że przedłożone przez wnioskodawców decyzje wymiarowe z lat 1998 i 1999 związane z korzystaniem z odrębnej nieruchomości zabudowanej (nr[...]) nie mogą w świetle art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników stanowić dowodu w zakresie faktycznego władania i korzystania z gruntów działki rolnej nr [...](dożywotniej). W ocenie Kolegium, dowodem takim nie może być także przywołana we wniosku z dnia [...] r. kserokopia zaświadczenia z dnia [...]r. Urzędu Miasta i Gminy Ś., z którego wynika, że A.Ch. jest zameldowany na pobyt stały w miejscowości P. [...] od dnia [...]r. Pismo to potwierdza wyłącznie fakt zameldowania tej osoby w P. [...] i nie pozostaje w związku z treścią powołanej regulacji prawnej, a ponadto odnosi się do okresu po wydaniu decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...]r. o przekazaniu własności działki nr [...] B. S. Oceniając dokumenty przedłożone przez wnioskodawców Kolegium uznało, że brak jest podstaw do przyjęcia, w świetle art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, iż J. M.-S. oraz A. Ch. są stronami w sprawie zakończonej decyzją Kolegium nr [...] z dnia [...] r. Odnosząc się do zawartego w piśmie z dnia [...] r. żądania wnioskodawców przeprowadzenia rozprawy administracyjnej Kolegium uzasadniając odmowę jej przeprowadzenia wskazało, że skoro przedłożone przez wnioskodawców dokumenty nie potwierdziły okoliczności faktycznego władania przez te osoby działką nr[...], tym samym brak jest potrzeby prowadzenia dalszego postępowania administracyjnego, w tym ewentualnego przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła J. M.-S., wnosząc o uchylenie tej decyzji. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa procesowego (art. 145 § 1 kpa) poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej, zgodnie z wnioskiem pełnomocnika stron. Wskazała na istotny, jej zdaniem, dokument w postaci podania M. M. z dnia 27 września 1974 r. o przejęciu gospodarstwa w zamian za rentę oraz dokonała oceny podpisu znajdującego się na tym podaniu i innych dokumentach urzędowych znajdujących się w aktach osiedleńczych. Zdaniem strony, z dokumentów tych jasno wynika związek przyczynowy z art. 145 § 1 pkt 1 kpa. J. M.-S. wniosła o porównanie podpisu B. S. i charakteru jej pisma na podaniach wskazanych w pkt 4 i 5 skargi. Ponadto dokonała porównania treści decyzji Urzędu Miasta i Gminy w Ś. z dnia [...] r. nr [...] dotyczącej zwrotu działki budowlanej nr [...] i decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ś. z dnia [...]r. nr[...]. W opinii autorki skargi, do dnia [...]r. w decyzji nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w Ś. o przejęciu gospodarstwa rolnego M. i J. M. "nie było żadnej oczywistej omyłki". Brak oczywistej omyłki w decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ś. z dnia [...]r. nr [...] potwierdza również B. S. w swoim podaniu skierowanym do A. W. R. S. P., Sekcja Terenowa w L. z dnia [...] r., w którym zwraca się z prośbą o uzupełnienie tej decyzji. Ta "oczywista omyłka" została również przywołana w decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. nr[...]. W ocenie skarżącej, postanowienie A.W.R. S. P. z dnia [...] r. prostujące oczywistą omyłkę decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ś. z dnia [...] r. poprzez dodanie pkt 6 o treści: "Pozostawić wnioskodawcom w dożywotnim użytkowaniu działkę o pow. 0,50 ha z działki nr[...]", zostało wydane z naruszeniem prawa. Agencja bowiem nie była do tego prawnie upoważniona. Postanowienie to zostało skierowane wyłącznie do B. S. W efekcie tych czynności oraz z wniosku Agencji z dnia [...]r. dokonany został podział działki nr [...] z wydzieleniem działki dożywotniej nr [...] celem dokonania jej zwrotu B. S. Następnie J. M.-S. podniosła, że decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. nr [...] z dnia [...] r. została przyznana B.S. w całości działka dożywotnia nr[...] . Jej zdaniem, decyzja ta w rażący sposób naruszyła prawa osób trzecich do działki i budynków, to jest spadkobierców E. Ch. Przyznanie w całości działki nr [...] B. S. koliduje również z pkt 2a art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. J. M.-S. oświadczyła, że o przyznaniu działki nr [...] B. S. dowiedziała się dopiero z wniosku o zniesienie współwłasności skierowanym przez tę osobę w dniu [...] r. do Sądu Rejonowego w L. Okoliczność ta skutkowała złożeniem wniosku o wznowienie postępowania w Starostwie Powiatowym w L. w dniu [...] r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa. J. M. -S. ponownie zarzuciła, że B. S. zataiła fakt "przyznania" jej działki nr [...]przed spadkobiercami, co było podnoszone we wniosku o wznowienie postępowania złożonym przez pełnomocnika skarżącej w dniu [...] r. w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w L., zakończonym decyzją ostateczną z dnia [...] r. nr[...] . Z uzasadnienia decyzji wynika, że na J. M.-S. Kolegium nałożyło obowiązek udowodnienia, że była stroną, w rozumieniu art. 28 kpa, w czasie "załatwiania" przez B. S. zwrotu działki dożywotniej. W opinii J. M.-S., poprzez odrzucenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosku pełnomocnika o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej wnioskodawcy nie mieli możliwości przedstawienia dowodów opisanych w niniejszej skardze (art. 77 i 78 kpa). Ponadto w skardze podniesiono, że jej autorka nie otrzymała od Kolegium zawiadomienia z dnia [...] r. nr [...] o wszczęciu z urzędu przez ten organ postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] r., skoro z jej inicjatywy zostało wszczęte przez Starostę L. postępowanie wznowieniowe zgodnie z wnioskiem z dnia [...]r. Zarzut ten dotyczy również decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr[...], której kserokopię otrzymał pełnomocnik skarżącej w Starostwie Powiatowym w L. w dniu [...] r., będącej również przedmiotem niniejszej skargi. Reasumując J. M.-S. stwierdziła, że działania podejmowane przez B. S. naruszają w sposób rażący interes osób trzecich, które są jej bliską rodziną. Ponadto B. S. "jest pracownikiem Urzędu Miasta i Gminy, a to w szczególności zobowiązuje do przestrzegania prawa, między innymi art. 7, 8, 9, k.p.a".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane dotychczas w sprawie.

Wyrokiem z dnia 28 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wr 198/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpatrzeniu powyższej skargi, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. nr[...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że J. M.-S., będąca skarżącą w sprawie II SA/Wr 198/11, "byłaby legitymowana do zgłoszenia żądania wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją odmawiającą stwierdzenia nieważności wyżej opisanej decyzji tylko wówczas gdyby organ ustalił, że oprócz faktu bycia zstępnym dożywotnika skarżąca dodatkowo nieprzerwanie od chwili śmierci E.Ch. do chwili wydania decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...]r. użytkowała przedmiotową nieruchomość. Tylko wówczas bowiem przepis prawa materialnego (art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników) przyznaje jej określone uprawnienie, a tym samym uprawnia do żądania od organu administracji stosownych czynności m.in. wszczęcia postępowania nadzwyczajnego i w dalszym jego toku zbadania decyzji z 1998 r. pod kątem przesłanek z art. 156 k.p.a. Uprawnienie to nie wynika ani z faktu spadkobrania ani też z samej treść art. 118 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników". W ocenie Sądu, "Kolegium w sposób niewystarczający przeanalizowało uwarunkowania związane z funkcją jaką pełniła/pełni działka nr [...]wobec działki o nr[...], na której znajduje się budynek mieszkalny należący w 1/3 do A. Ch. i J. M.-S."; "Kolegium w sposób niedostateczny wyjaśniło całość okoliczności związanych z faktycznym władaniem tzw. działką deputatową, która po podziale geodezyjnym przeprowadzonym w roku 1998 oznaczona jest nr[...]. Dopiero po zbadaniu w czyim faktycznie władaniu – w zakresie odpowiadającym uprawnieniem dożywotniego użytkownika pozostawała działka nr [...] będzie możliwym ocena legitymacji skarżącej w żądaniu wznowienia postępowania w sprawie zakończonej odmową stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] r.". Wskazując na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że "w sprawie organ w sposób niedostateczny, z pominięciem istotnych okoliczności zbadał legitymację procesową skarżącej uwzględniając art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291) czym naruszył przepisy art. 7 i 77 k.p.a. oraz 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a.".

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., powołując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 151 § 1 kpa, odmówiło uchylenia swojej decyzji nr [...] z dnia [...] r.

W uzasadnieniu tej decyzji, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania oraz przytoczeniu art. 145 § 1 kpa, zaznaczono, że w rozpoznawanej sprawie wnioskodawcy, jako podstawę wznowienia postępowania wskazali przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Po omówieniu argumentacji zawartej we wniosku o wznowienie postępowania, przytoczeniu treści art. 118 ust. 1, ust. 2a i ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz przedstawieniu argumentów zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wr 198/11, podano, iż uwzględniając powyższe stanowisko Sądu oraz treść uzasadnienia wymienionego wyroku, Kolegium, stosownie do art. 52 kpa, zwróciło się do Burmistrza Ś. o wezwanie i przesłuchanie B. S., J. M.-S. i A. Ch. oraz wezwanie i przesłuchanie świadków wskazanych przez strony celem ustalenia:

- kto, od chwili śmierci dożywotników (M. i J. M.) do dnia wydania decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] r., użytkował grunty działki nr [...] (poprzednio, przed podziałem nr[...]), w jakiej części oraz w jaki sposób, w tym na jakiej powierzchni oraz w jakiej ilości współwłaściciele budynku w 1/3 części dokonali trwałych nasadzeń,

- czy współwłaściciele 1/3 części budynków usytuowanych na działce nr [...] w podanym okresie i obecnie korzystają z przechodu przez grunty działki nr [...] celem dojścia do części budynku przez nich użytkowanego. Opisać przy tym należy usytuowanie wejścia do wskazanej części budynku (wobec gruntów działki nr [...] i drogi dojazdowej).

Analizując następnie zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym nadesłany przez Burmistrza Ś. oraz dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w budynkach usytuowanych na gruntach działki nr [...] (adres P. [...]) zamieszkuje B. S. z mężem F. S. oraz A.Ch., a J.M.-S. mieszka w L. A. Ch. jest zameldowany na pobyt stały we wsi P. nr [...] od dnia [...]r. Powołując się na wyraźnie wskazywane dowody Kolegium podało, że w analizowanym dla potrzeb niniejszej sprawy przedziale czasowym, to jest od czasu śmierci ostatniego z dożywotników (M. M. zmarł w 1976 r., a J. M. ,zmarła w 1990 r.) do grudnia 1998 r. (do dnia wydania decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] r.), A. Ch.z w P. bywał sporadycznie, a J. M.-S. zameldowana była w P. nr [...] na pobyt stały do dnia [...] r., jednak pod tym adresem nie mieszka od 1999 r. (od 1999 r. do 15 sierpnia 2011 r. mieszkała w Ś., a obecnie w L.). Natomiast B. S. zameldowana jest w P. nr [...] nieprzerwanie od 28 sierpnia 1967 r. i tam zamieszkuje.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że do działki nr [...] o powierzchni 0,18 ha przylega działka rolna nr [...] o powierzchni 0,50 ha, która przed podziałem jako część działki nr [...] pozostawała w dożywotnim użytkowaniu M. i J.M.

Kolegium podało, że dojazd do działki zabudowanej nr [...] odbywa się "od strony wsi" (wjazd główny), gdzie usytuowana jest wspólna brama wjazdowa i wspólna bramka wejściowa oraz "od strony parku" (z drogi nr [...] przez działkę nr[...]), a wjazd główny usytuowany jest na pograniczu działek [...] i [...].

Powołując się na analizę treści protokołów przesłuchań stron i świadków oraz wskazując, na których dowodach oparto poczynione ustalenia, a którym i z jakiego powodu nie dano wiary, Kolegium wywiodło, że zarówno A. Ch., jak i J. M.-S. nie władali faktycznie w części gruntami działki nr[...], po śmierci w dniu 6 grudnia 1990 r. dożywotnika J. M., w zakresie odpowiadającym uprawnieniom dożywotnika. A.Ch. nie zamieszkiwał w budynkach usytuowanych na działce nr[...], a użytkowanie przez niego działki [...] w okresie do 1990 r., jak wynika z jego twierdzeń, polegało na przechodzeniu, dowożeniu opału dla siostry, doglądaniu nieruchomości. Aktualnie zaś korzysta z tej działki poprzez uprawę warzyw, składowanie opału, nasadzenie drzew owocowych i krzewów owocowych. Fakt braku korzystania przez A. Ch. z gruntów działki rolnej nr [...] stwierdziła również J. M.-S. (w analizowanym okresie pracował w delegacji, nie korzystał z działki). Kolegium wskazało następnie, z jakich przyczyn uznało, że J. M.-S. w analizowanym okresie nie użytkowała w części gruntów działki nr[...], podkreślając, że użytkowanie to nie mogło mieć charakteru nieprzerwanego od chwili śmierci dożywotnika z uwagi na fakt, iż J. M.-S. pod adresem P. [...] zamieszkiwała jedynie okresowo (w szczególności od 1992 r. do 1996 r. mieszkała w Dz.).

Zaznaczając, że A. Ch. stał się współwłaścicielem części nieruchomości zabudowanej (działka nr[...]) na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r., jako spadkobierca wraz z J. S. po zmarłej współwłaścicielce E.Ch.), Kolegium stwierdziło, że dostęp do działki nr [...] w pełni zabezpieczały, w analizowanym okresie i obecnie, wjazd i wejście główne od strony wsi, a wjazd od strony parku jest dostępem dodatkowym. Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że w wyniku wydanej decyzji z 1998 r. A.Ch. i J. M.-S. zostali pozbawieni dojścia do swojej 1/3 części nieruchomości.

Wskazując, iż w wyroku z dnia 28 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wr 198/11 Sąd podkreślił, że J. M.-S. "byłaby legitymowana do zgłoszenia żądania wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją odmawiającą stwierdzenia nieważności wyżej opisanej decyzji tylko wówczas gdyby organ ustalił, że oprócz faktu bycia zstępnym dożywotnika skarżąca dodatkowo nieprzerwanie od chwili śmierci E. Ch. do chwili wydania decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...]r. użytkowała przedmiotową nieruchomość. Tylko wówczas bowiem przepis prawa materialnego (art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników) przyznaje jej określone uprawnienie", Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywiodło, że stwierdzenie to należy również odnieść do A. Ch., będącego współwłaścicielem nieruchomości zabudowanej nr[...].

Reasumując Kolegium podało, że przeprowadzone postępowanie dowodowe, przy uwzględnieniu zaleceń Sądu zawartych w wyżej wymienionym wyroku, wykazało, że A. Ch. i J. M.-S. nie władali faktycznie, w sposób nieprzerwany od śmierci dożywotnika J. M. (babci tych osób i B. S.), przynajmniej częścią działki nr[...]. Tym samym, poprzez wydanie spornej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...]r., nie zostały naruszone ich prawa, o których mowa w art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywiodło ponadto, że A. Ch. i J.M.-S. nie mogą wywodzić swoich praw do gruntów działki nr [...] z powoływaniem się na okoliczności związane ze spadkobraniem innej nieruchomości (działki nr[...]). Organ powołał się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Ol 178/11 (LEX nr 795682), w którym w szczególności wskazano, że roszczenia z art. 118 nie przysługują wszystkim zstępnym rolnika, lecz jedynie zstępnym określonym w ust. 2a tego przepisu, a więc tym, którzy po śmierci rolnika faktycznie władali działką w zakresie wynikającym z prawa użytkowania.

Uwzględniając omówione wcześniej ustalenia wynikające z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, Kolegium stwierdziło, że A. Ch. i J.M.-S. nie są, w rozumieniu art. 28 kpa, stronami w sprawie zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...]r. nr[...]. Podkreśliło przy tym, że w rozpoznawanej sprawie interesu prawnego wnioskodawców nie można było wywieść z art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, bowiem przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie wykazało, że po śmierci M. i J. M. A. Ch. i J. M.-S. faktycznie władali częścią działki nr[...].

Zaznaczywszy, że spełnione zostały wymogi z art. 10 § 1 kpa, Kolegium stwierdziło, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] r. nr [...] nie wystąpiły również inne podstawy wznowienia, określone w art. 145 § 1 i w art. 145a kpa.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem A. Ch. i J. M.-S. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazując na wydanie przez Starostę L. decyzji z dnia [...] r. nr[...] , stwierdzającej wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...]r. nr[...] , domagali się w szczególności, aby ponowne rozpatrzenie sprawy prowadzić w kontekście "stwierdzenia nieważności" tej decyzji oraz mając na uwadze treść dołączonych do wniosku odwołań z dnia [...] r.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...]r.

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium podkreśliło, że postępowanie wznowieniowe jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych wskazanej w art. 16 § 1 kpa. Może ono mieć miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1 kpa. Postępowanie to ma bowiem na celu ustalenie i ocenę, czy kontrolowany akt administracyjny nie jest dotknięty jedną z wad wymienionych enumeratywnie w tym przepisie. Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy poprzednie postępowanie, w wyniku którego wydana została zaskarżona decyzja, było dotknięte określonymi wadami, a jeżeli tak, to jaki wpływ wady te miały na treść zaskarżonej decyzji. W zależności od rezultatów tego ustalenia, organ będzie zobowiązany do podjęcia odpowiedniej decyzji, w granicach określonych w art. 151 kpa. Zgodnie z art. 151 kpa postępowanie w sprawie wznowienia postępowania kończy się wydaniem decyzji, która w zależności od rezultatów przeprowadzonego postępowania wznowieniowego może przybrać jedną z wymienionych w tym przepisie postaci, to jest organ I instancji może albo odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia, na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a kpa, albo uchylić dotychczasową decyzję i wydać nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Natomiast odmowa uchylenia decyzji dotychczasowej następuje, gdy organ nie znalazł żadnego błędu w postępowaniu dotychczasowym, który mógłby stanowić podstawę do nowego merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania nowej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że jeżeli składający wniosek o wznowienie postępowania twierdzi, że jako strona postępowania bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, to weryfikacja tych twierdzeń może nastąpić dopiero po wznowieniu postępowania. Wiąże się to bowiem z ustaleniem rzeczywistego istnienia wskazanych we wniosku o wznowienie podstaw, to jest tego, czy wnioskodawca jest stroną i czy z powodu pominięcia go nie brał on udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji, której wniosek dotyczy. Organ przywołał przy tym wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 1991 r. sygn. akt IV SA 487/91 (publ. ONSA 1991, nr 2, poz. 50), z dnia 22 października 1998 r. sygn. akt IV SA 116/98 (Lex nr 43747), z dnia 5 grudnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1621/06 (Lex nr 506964) i z dnia 22 stycznia 2008 r. sygn. akt II OSK 1892/06, zaznaczając, że wyrazem ustalenia, że podanie wniósł podmiot nie będący stroną, będzie decyzja wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa odmawiająca uchylenia decyzji dotychczasowej.

Odnosząc się do argumentacji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium w pierwszej kolejności wskazało, że przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w L. zawisła sprawa, w związku z odwołaniem B. S. od decyzji Starosty L. z dnia [...] r. nr [...] stwierdzającej wydanie z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] r. nr[...]. W związku z wydaniem tej decyzji M. M., działająca w imieniu A. Ch. i J. M.-S., złożyła pismo z dnia 10 października 2011 r. zawierające żądanie stwierdzenia nieważności, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, powyższej decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu Rejonowego w L. Obszerne uzasadnienie zawarte w omawianym piśmie zawiera krytyczne uwagi odnośnie do prowadzenia postępowania zakończonego wydaniem przez Kierownika Urzędu Rejonowego w L. decyzji z dnia [...] r., opisuje wadliwości postanowienia A. W. R. S. P.– Sekcja Terenowa w L. z dnia 1 grudnia 1998 r., prostującego oczywistą omyłkę decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ś. z dnia [...] r. nr[...] , a także wskazuje na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Starosty L. z dnia [...] r. nr[...], na postępowanie prowadzone w związku z pismem Starosty L. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. o zbadanie zgodności z prawem ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] r. oraz na decyzję Kolegium z dnia [...] r. nr[...] . Ponadto w piśmie tym wskazano na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji tego organu z dnia [...] r., wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wr 198/11, postanowienie Starosty L. z dnia [...] r. nr [...] o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] r. nr [...] oraz przebieg tego wznowionego postępowania. W piśmie tym podano, iż z uwagi na brak zgody B. S. na zmianę ostatniej z wymienionych decyzji w trybie art. 155 kpa, pełnomocnik A.Ch. i J.M.-S. zawiadomił "o podejrzeniu popełnienia przestępstwa w celu osiągnięcia korzyści osobistych przez Panią B. S. – pracownika Urzędu Miasta i Gminy Ś.". Ponadto wskazano, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., pismem z dnia [...] r. nr[...], przekazało do rozpatrzenia Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismo Starosty L. z dnia [...]r. nr [...] o zbadanie zgodności z prawem postanowienia A. W. R. Skarbu Państwa – Sekcja Terenowa w L. z dnia [...]r.

Kolegium wyjaśniło następnie, że postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] poinformowało strony postępowania o rozpatrzeniu wniesionych odwołań od decyzji Starosty L. z dnia [...] r. nr[...] – w terminie miesiąca od dnia ostatecznego rozstrzygnięcia wznowionej, w związku z pismem z dnia [...] r. pełnomocnika A.Ch. i J. M.-S., sprawy zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] r.

Wskazując na powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywodziło, że powoływanie się we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Kolegium z dnia [...] r. na nieostateczną decyzję Starosty L. z dnia [...] r. nr [...]oraz ocenę tego organu odnoszącą się do okoliczności sprawy wynikającą z uzasadnienia tej decyzji, to jest stwierdzenia, że A. Ch. i J. M.-S. przysługiwał przymiot stron w postępowaniu o przyznawanie własności gruntów działki[...], nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zdaniem Kolegium, bez znaczenia dla niniejszej sprawy są również okoliczności odnoszące się do zawiadomienia organów ścigania i prowadzonym (a nie zakończonym jeszcze) postępowaniu podjętym w sprawie ewentualnego popełnienia przestępstwa przez B. S. Ponadto, wobec nierozpoznania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi sprawy opisanej w piśmie Starosty L. z dnia [...] r. nr [...] o zbadanie zgodności z prawem postanowienia A. W. R.S. P. – Sekcja Terenowa w L. z dnia [...] r., skutki prawne tego postanowienia były wiążące dla Kolegium w toku rozpatrywania sprawy wszczętej pismem A. Ch. i J. M.-S. z dnia [...] r.

Organ podkreślił przy tym, że wnioskodawcy w piśmie z dnia [...] r. nie kwestionują dokonanych przez Kolegium ustaleń opisanych w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r., a odnoszących się do okoliczności sprawy w zakresie korzystania z gruntów działki nr[...], przekazanej następnie na własność B. S.

Aprobując ocenę okoliczności sprawy zawartą w uzasadnieniu decyzji Kolegium z dnia [...]r. i uznając, że w świetle zgromadzonych w sprawie dokumentów, a w szczególności informacji wynikających z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego (w związku z zaleceniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zawartymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wr 198/11), ani A.Ch., ani J. M.-S. nie władali działką nr [...]w takim zakresie, na jaki wskazuje przepis art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uznało, że odmowa uchylenia decyzji ostatecznej tego organu z dnia[...] r. nr [...] z powodów wywiedzionych w uzasadnieniu decyzji Kolegium z dnia[...] r. jest zasadna.

Na powyższą decyzję A. Ch. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. nr [...] oraz uchylenie decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. nr[...] .

Decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] skarżący zarzucił naruszenie prawa poprzez:

1. brak dokonania oceny legitymacji procesowej stron w trybie art. 28 kpa – przed wszczęciem postępowania administracyjnego z urzędu;

2. odmowę udostępnienia akt i wydania kserokopii dokumentów;

3. brak obiektywizmu i równego traktowania w postępowaniu administracyjnym w trybie art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 – 11 kpa, a także bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania.

Decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...]skarżący zarzucił naruszenie prawa poprzez wydawanie zaskarżonych decyzji i postanowień przez ten sam skład orzekający, to jest:

1. decyzji z dnia [...] r. nr[...] ;

2. postanowienia z dnia [...] r. nr[...] ;

3. postanowienia z dnia [...]r. nr[...] ;

4. decyzji z dnia [...] r. nr [...].

Rozwijając podniesione zarzuty skarżący w szczególności podniósł, że w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. nr[...], wznawiającym postępowanie administracyjne, A. Ch. i J. M.-S. byli "traktowani jako strony w trybie art. 28 Kpa". Statusu tego nie odmówił im również Starosta L. "w całym swoim postępowaniu" oraz Burmistrz Ś. "w kwestii udostępniania akt oraz wydawania kserokopii dokumentów, zarówno wnioskodawcom jak też pełnomocnikowi". Skarżący podkreślił, że: "Korzystanie z przejścia od strony wsi oraz przejścia i przejazdu od strony parku przez wnioskodawców odbywa się systematycznie przez działkę nr[...]". Podejmując merytoryczną polemikę z kwestionowanym rozstrzygnięciem i wywodząc, że przeprowadzone w sprawie przekazania na własność działki Skarbu Państwa postępowania były wadliwe skarżący zarzucił, że zeznania świadków, "za wyjątkiem P. J. K.", nie były obiektywne. Oświadczył, że wraz z J. M.-S. działkę nr [...]użytkowali i użytkują według swoich potrzeb.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270).

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona.

Podkreślić na wstępie trzeba, że w rozpatrywanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu jest zobligowany do zbadania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...]i poprzedzającej ją decyzji tego samego organu z dnia [...] r. nr[...]. Decyzje te podjęto w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przekazania na własność działki Skarbu Państwa. Orzekający w niniejszej sprawie sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do kontroli decyzji, którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przekazania na własność działki Skarbu Państwa, to jest decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr[...], ani też do dokonania oceny zgodności z prawem decyzji o przekazaniu na własność działki Skarbu Państwa, a więc decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] r. nr[...].

Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję sądu administracyjnego zauważyć wypada, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały podjęte wskutek rozpatrzenia wniosku skarżącego A. Ch. oraz J. M.-S. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr[...], w którym to wniosku jako podstawę wznowieniową podano art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

Zgodnie z art. 145 § 1 kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,

2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,

3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27,

4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,

5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,

6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu,

7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2),

8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

W myśl art. 145a § 1 kpa, można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

Stosownie zaś do art. 145b § 1 kpa, można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie sądu stwierdzające naruszenie zasady równego traktowania, zgodnie z ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz.U. Nr 254, poz. 1700), jeżeli naruszenie tej zasady miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną.

Zgodnie z 149 § 1 kpa, wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia.

Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2 art. 149 kpa).

Wedle art. 151 § 1 kpa, organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w wypadku gdy wznowienie ma nastąpić z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, organ rozpatrując dopuszczalność wznowienia nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta staje się przedmiotem oceny i ustaleń w postępowaniu prowadzonym dopiero po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 kpa (por. np. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1981/06, publ. LEX nr 510752).

Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym trybem postępowania, w toku którego można wyróżnić trzy stadia: 1) stadium wszczęcia postępowania, 2) stadium rozpoznania, 3) stadium rozstrzygnięcia.

Przedmiotem stadium wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest ustalenie dopuszczalności tego nadzwyczajnego trybu postępowania oraz spełnienie wymagań formalnych. Niedopuszczalność postępowania w sprawie wznowienia postępowania może wynikać zarówno z przyczyn przedmiotowych, jak i przyczyn podmiotowych. Niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych wystąpi, gdy żądanie wszczęcia postępowania złoży jednostka, która w sprawie nie ma interesu prawnego. Przepisy prawa procesowego zasadę skargowości opierają na prawie strony do żądania wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania, jako prawie domagania się ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną, ale wydaną w postępowaniu dotkniętym ciężkim kwalifikowanym, naruszeniem przepisów procesowych. Ustalenie legitymacji do złożenia tego żądania, w przypadku gdy jednostka powołuje się na naruszenie jej interesu prawnego, jest przedmiotem ustalenia w toku rozpoznania (w drugim stadium postępowania w sprawie wznowienia postępowania).

W stadium wstępnym niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych jest wyprowadzana w przypadku, gdy jednostka wnosząca żądanie nie powołuje się na własny interes prawny, a na obiektywne naruszenie porządku prawnego. W stadium wszczęcia postępowania organ bada spełnienie wymogów formalnych podania, stosując przepisy o podaniach i konsekwencjach braków oraz bada zachowanie terminu do złożenia żądania wszczęcia postępowania (art. 148 § 1 i 2 kpa). Dokonane ustalenia w stadium wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania są podstawą do wydania: 1) na podstawie art. 149 § 2 kpa – postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania stanowiącego podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do podstaw wznowienia postępowania, a następnie w razie ustalenia wystąpienia jednej z podstaw, do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną; 2) na podstawie art. 149 § 3 kpa – postanowienia (przed dniem 11 kwietnia 2011 r. – decyzji) o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania, co ma podstawy w ustaleniu niedopuszczalności wznowienia postępowania lub uchybienia terminu do złożenia żądania wszczęcia postępowania - (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, A. Skoczylas, System prawa administracyjnego. Prawo procesowe administracyjne, t. 9, Warszawa 2010, s. 258-259).

W tej sytuacji, skoro przedmiotowy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. nr [...] został złożony na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. prawidłowo postanowieniem z dnia [...] r. nr [...]na podstawie art. 149 § 1 i 2 kpa wznowiło postępowanie w powyższej sprawie, bez badania, czy skarżący istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją. Rozstrzygnięcie tej kwestii mogło bowiem nastąpić dopiero na etapie drugim – w stadium rozpoznania, nie zaś na etapie pierwszym – w stadium wszczęcia postępowania.

Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia tego, czy skarżący A. Ch. posiada przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu, ma treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wr 198/11. W motywach tego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że J.M.-S. "byłaby legitymowana do zgłoszenia żądania wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją odmawiającą stwierdzenia nieważności wyżej opisanej decyzji tylko wówczas gdyby organ ustalił, że oprócz faktu bycia zstępnym dożywotnika skarżąca dodatkowo nieprzerwanie od chwili śmierci E. Ch. do chwili wydania decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...]r. użytkowała przedmiotową nieruchomość. Tylko wówczas bowiem przepis prawa materialnego (art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników) przyznaje jej określone uprawnienie".

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w przywołanym wyroku – stosownie do art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wiążą zarówno organ administracyjny, jak i sąd administracyjny.

Jak trafnie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., stwierdzenie powyższe, dotyczące J. M. – S., należy również odnieść do skarżącego A. Ch., będącego współwłaścicielem nieruchomości zabudowanej nr[...]. Jego sytuacja prawna w przedmiotowej sprawie jest bowiem taka sama, jak sytuacja prawna J.M.– S. i podlega regulacji wynikającej z art. 118 ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.).

Zgodnie z powyższym unormowaniem, z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością; jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków.

Wypowiadając się w kwestii dotyczącej odmowy uchylenia wskazanej wyżej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w motywach omawianego wyroku wskazał w sposób wiążący organ administracyjny i sąd administracyjny orzekający w niniejszej sprawie, jakie okoliczności winne zostać wyjaśnione i ustalone, aby można był stwierdzić, że J. M.-S. (a więc i A.Ch.) jest lub nie jest stroną w sprawie zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr[...] , w rozumieniu art. 28 kpa, zgodnie z którym to przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. – stosownie do zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wr 198/11 – ustaliło, że A. Ch. i J. M.-S. w okresie od 1990 r. do 1998 r. nie władali faktycznie w sposób nieprzerwany przedmiotową nieruchomością, to jest gruntami działki nr[...], a więc nie użytkowali tej nieruchomości nieprzerwanie od chwili śmierci E. Ch. do chwili wydania decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] r., co wykazało powołując się na konkretne dowody przeprowadzone w toku postępowania administracyjnego. Kolegium ustaliło ponadto, również powołując się na wyraźnie wskazane dowody przeprowadzone w toku postępowania administracyjnego, że główny dostęp do działki zabudowanej nr [...] odbywa się przez wjazd bramą główną i wejście główne (od strony wsi), a wjazd od strony parku, z którym wiąże się konieczność przejścia (przejazdu) przez część działki nr[...], jest dostępem jedynie dodatkowym, czyli – stosownie do nakazu zawartego w przywołanym wyżej wyroku z dnia [...]r. – przeanalizowało uwarunkowania związane z funkcją jaką pełniła i nadal pełni działka nr [...] wobec działki o nr[...].

Skoro zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że A.Ch. i J.M.-S. nie użytkowali przedmiotowej nieruchomości nieprzerwanie od chwili śmierci E.Ch. do chwili wydania decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] r. oraz przeanalizowało uwarunkowania związane z funkcją jaką pełniła i nadal pełni działka nr [...] wobec działki o nr[...], to tym samym zbadało legitymację procesową A.Ch. i J. M.-S. stosownie do zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wr 198/11. Opierając się na tych ustaleniach Kolegium miało więc wystarczające podstawy do przyjęcia, że A. Ch. i J. M.-S. nie są, w rozumieniu art. 28 kpa, stronami w sprawie zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. nr[...].

Decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma zatem fakt, że w sprawie dotyczącej odmowy uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...]r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przekazania na własność działki Skarbu Państwa zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wr 198/11, wiążący zarówno organ administracyjny, jak i sąd administracyjny orzekający w niniejszej sprawie oraz że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. przeprowadziło postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji zgodnie z treścią tego wyroku.

Odnosząc się do zarzutów stawianych przez skarżącego kwestionowanej przez niego decyzji – w stosunku do twierdzenia skarżącego, że w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. nr[...], wznawiającym postępowanie administracyjne, A. Ch. i J. M.-S. byli "traktowani jako strony w trybie art. 28 Kpa" – stwierdzić należy, iż – jak już wyżej wskazano – w sytuacji, gdy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] został złożony na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. prawidłowo postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 149 § 1 i 2 kpa wznowiło postępowanie w powyższej sprawie, bez badania, czy skarżący istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją. Tak więc – wbrew przekonaniu skarżącego – Kolegium wznawiając wyżej wymienionym postanowieniem postępowanie nie przesądziło, że skarżący ma status strony, gdyż kwestią tą zajmować się mogło dopiero na następnym etapie – w stadium rozpoznania. Powyższy zarzut nie zasługuje zatem na uwzględnienie.

Jeżeli natomiast chodzi o zarzuty, że ten sam skład orzekający uczestniczył w wydaniu decyzji z dnia[...] r. nr[...], postanowienia z dnia [...] r. nr[...], postanowienia z dnia [...] r. nr [...]oraz decyzji z dnia [...] r. nr[...], to zauważyć wypada, że kwestie wyłączenia organu oraz pracownika organu administracji publicznej uregulowane są w art. 24 i art. 25 kpa.

Stosownie do art. 24 § 1 kpa, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie:

1) w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki,

2) swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia,

3) osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli,

4) w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w pkt 2 i 3,

5) w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji,

6) z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne,

7) w której jedną ze stron jest osoba pozostająca wobec niego w stosunku nadrzędności służbowej.

Zgodnie z § 2 tego artykułu, powody wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu trwają także po ustaniu małżeństwa (§ 1 pkt 2), przysposobienia, opieki lub kurateli (§ 1 pkt 3).

W myśl zaś art. 25 § 1 kpa, organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych:

1) jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3,

2) osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3.

Mając na uwadze treść przytoczonych unormowań ustawowych oraz fakt, że chociaż decyzja z dnia [...]r. nr[...], postanowienie z dnia [...] r. nr[...] , postanowienie z dnia [...]r. nr [...] oraz decyzja z dnia [...] r. nr [...] zostały podjęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. orzekające w tym samym składzie, to pomiędzy tymi aktami administracyjnymi nie zachodzi stosunek tego rodzaju, który uzasadniałby wyłączenie pracownika organu, brak jest podstaw do uznania analizowanego zarzutu za uzasadniony. W szczególności zauważyć wypada, że wymienione wyżej decyzje i postanowienia nie są aktami administracyjnymi wydanymi w różnych instancjach, a zatem nie można mówić, aby akty te zostały podjęte przez osoby, które brały udział w wydaniu zaskarżonej decyzji lub zaskarżonego postanowienia (art. 24 § 1 pkt 5 kpa). Nie zachodzi tu też żadna inna sytuacja określona w przywołanych wyżej przepisach prawa.

Pozostałe okoliczności i zarzuty podnoszone przez skarżącego nie mają wpływu na wynik sprawy, bowiem – jak wiążąco wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 28 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wr 198/11 – aby można było uznać A. Ch. i J. M.-S. za strony w sprawie zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r., konieczne byłoby spełnienie przez A.Ch. i J. M.-S. wskazanych wyraźnie przez Sąd warunków. Brak spełnienia tych warunków powoduje, że pozostałe argumenty i okoliczności podnoszone przez skarżącego nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

W konsekwencji powyższych ustaleń stwierdzić należy, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wykazała, by decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów, o którym stanowi art.145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W tym stanie rzeczy – zgodnie z art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji wyroku.