Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 340/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 15 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 września 2023 roku sprawy ze skargi B. B. i G. B. – wspólników spółki cywilnej Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "B. " B. B., G. B. w K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 kwietnia 2023 roku nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu niezarejestrowania pojazdu w terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 18 stycznia 2023 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 387,00 (trzysta osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 11 kwietnia 2023 roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy), po rozpatrzeniu sprawy z odwołania B. B. i G. B. prowadzących działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej PHU "[...]" s.c. z siedzibą w K. W. (dalej również: skarżący), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] (dalej: Starosta; organ I instancji) z dnia 18 stycznia 2023 r. nr [...], wydaną w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu niezarejestrowania pojazdu w terminie.

Decyzja z dnia 18 stycznia 2023 r., nakładająca na skarżących karę pieniężną w wysokości [...] zł, została wydana na podstawie art. 71 ust. 7, art. 140n i art. 140mb pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 988) - dalej: p.r.d. oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000) - dalej: k.p.a.

W uzasadnieniu decyzji odwoławczej Kolegium wskazało na to, że zaskarżoną decyzją Starosty [...] nałożono na B. B. i G. B. (prowadzących Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "[...]") karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu naruszenia obowiązku rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej w terminie 60 dni od dnia jego sprowadzenia.

Organ II instancji zwrócił uwagę na to, że uzasadniając decyzję, Starosta przytoczył przepisy będące materialno-prawną podstawą decyzji oraz podał, że w związku z niedotrzymaniem przez stronę ustawowego terminu dotyczącego rejestracji pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej nałożenie kary jest w pełni uzasadnione.

Następnie Kolegium wskazało na to, że w odwołaniu od decyzji S. B. Bolt i G. B. podnieśli, że zakupili przedmiotowy pojazd jako "towar handlowy" z zamiarem jego dalszej odsprzedaży. Z uwagi na usterki techniczne nie było możliwości zarejestrować pojazdu, ponieważ nie posiadał ważnych badań technicznych.

Następnie organ odwoławczy, po przytoczeniu zastosowanych przepisów prawa wskazał, że z akt sprawy wynika, iż "w dniu 10 lipca 2021 r. PHU "[...]" s.c. B. B., G. B., sprowadzili pojazd marki [...], który to pojazd następnie, w dniu 20 listopada 2021 r. sprzedali. Pojazd nie został jednak przez odwołujących (importera) zarejestrowany w ustawowym terminie".

Dalej organ II instancji argumentował, że stosownie do przepisu art. 140n ust. 1 oraz 2a p.r.d. powyższa kara nakładana jest przez starostę w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast w myśl art. 140n ust. 4 p.r.d., ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytuły naruszenia ustawy.

Organ odwoławczy podniósł, że nałożenie przedmiotowej kary na podstawie przytoczonych przepisów ma charakter obowiązkowy, co oznacza, że jeżeli organ właściwy stwierdzi uchybienie powyższego terminu, wówczas zobligowany jest nałożyć tę karę. Organowi administracji publicznej nie pozostawiono więc w takim przypadku jakiejkolwiek swobody działania w ramach tzw. "luzu decyzyjnego". Zarazem zauważył, że już wysokość nałożonej kary nie została sztywno określona przepisami - wskazano jedynie "widełki", co w konsekwencji oznacza, że wysokość tej kary uzależniona jest od oceny całokształtu materiału dowodowego i uznania właściwego organu.

Organ wskazał również na to, że strona przekroczyła ustawowy termin o 43 dni. Ponadto było to dziewiąte tego typu naruszenie. Z uwagi na brak rejestracji Spółka uzyskała korzyści majątkowe w kwocie [...]zł (stanowiące koszt rejestracji pojazdu). Organ jeszcze raz podkreślił, że fakt przekroczenia powyższego terminu obligował organ I instancji do nałożenia kary pieniężnej; ponadto organ wziął pod uwagę fakt ponownego przekroczenia terminu, a także uzyskane korzyści majątkowe. Z tego względu organ nałożył łącznie [...] zł kary ([...] zł za fakt przekroczenia ustawowego terminu, [...] zł za powtarzalność naruszenia oraz [...] zł jako uzyskane korzyści finansowe).

Organ odwoławczy podkreślił, że Starosta rozważył zastosowanie przepisu art. 189f k.p.a., którego treść prowadzi do wniosku, że znikoma waga naruszenia prawa jest przesłanką konieczną, jednakże niewystarczającą do zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, gdyż musi również być spełniona druga przesłanka, tj. zaprzestanie naruszenia prawa przez stronę.

Organ II instancji stwierdził, że w związku z powyższym w niniejszej sprawie nie można rozważyć zastosowania przedmiotowej instytucji odstąpienia od wymierzenia kary. Odnosząc się ponadto do kwestii znikomej wagi naruszenia, organ zauważył, że niedokonanie czynności wskazanej w art 78 ust. 2 p.r.d. jest naruszeniem, które może wywołać poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych. Brak rejestracji pojazdu (a co za tym idzie nieodnotowanie tego w Centralnej Ewidencji Pojazdów) ma bezpośredni wpływ na prawidłowe działanie instytucji państwowych, jak chociażby potencjalne długotrwałe ustalanie i poszukiwanie właściciela (właścicieli) pojazdu. W związku z tym Kolegium zajęło stanowisko, że waga przedmiotowego naruszenia nie jest znikoma, na co wskazało powyższe regulacje (wprowadzone w życie z początkiem roku 2020) mające służyć poprawie przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku złożenia wniosku o rejestrację, wyrejestrowanie pojazdu w określonym terminie czy też ustawowego terminu zawiadomienia o nabyciu, zbyciu pojazdu czy zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym. Organ stwierdził też, że w konsekwencji powinno to wpłynąć również na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji.

W skardze na powyższą decyzję odwoławczą B. B. i G. B. zarzucili:

1. naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy):

a. art. 15zzzzzn˛ ustawy o Szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - dalej również: ustawa COVID-19, polegające na braku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu,

b. art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 k.p.a., polegające na nieprzestrzeganiu obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a także na naruszeniu obowiązku prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej,

c. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych1 do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym obowiązku poniesienia kosztu rejestracji pojazdu, jako rzekomego wzbogacenia po stronie skarżących, co w ogóle nie powinno mieć miejsca, gdyż nie znajduje ono żadnego umocowania w powołanych przez organ przepisach prawa (którymi z pewnością nie jest zarządzenie wewnętrzne, którego okazania konsekwentnie odmawia się stronie),

d. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a., sprowadzając jego merytoryczną treść jedynie do dwóch krótkich ogólnych akapitów,

e. art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnianie jaki sposób skarżący mieli uzyskać korzyść finansową skoro pojazd ostatecznie został zarejestrowany a nadto nie odniósł się do wszystkich zarzutów skarżących zawartych w odwołaniu,

f. art. 40 k.p.a. poprzez doręczenie decyzji "spółce cywilnej" zamiast wszystkim wspólnikom (jeden egzemplarz);

2. naruszenie przepisu prawa materialnego - a to art. 140n ust 6 p.r.d. w zw. z art. 91 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 864 Kodeksu cywilnego, a także art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na niedookreśleniu sposobu, w jaki sposób kara obciąża strony, a nadto nieuwzględnienie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie oraz doliczenie obowiązku poniesienia kosztu rejestracji pojazdu jako rzekomego wzbogacenia po stronie skarżących, co w ogóle nie powinno mieć miejsca, gdyż nie znajduje ono żadnego umocowania w powołanych przez organ przepisach prawa, a nadto stanowi podwójne karanie za to samo.

Tak sformułowane zarzuty skargi zostały rozwinięte i umotywowane w jej uzasadnieniu.

Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie decyzji odwoławczej w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Ponadto skarżący wnieśli o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jako zasadna podlegała uwzględnieniu.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. Wystąpili o skarżący (patrz: wniosek zawarty w skardze), a strona przeciwna nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W takich warunkach zaszły przesłanki do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym (na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów).

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Natomiast w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, a także inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd bierze uwzględnia wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od twierdzeń podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 kwietnia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 18 stycznia 2023 r. w przedmiocie nałożenia na skarżących kary pieniężnej z tytułu niezarejestrowania pojazdu.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 140mb pkt 1 p.r.d., zgodnie z którym karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł podlega ten, kto będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast w myśl art. 71 ust. 7 p.r.d. właściciel pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obowiązany zarejestrować pojazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia.

W przedmiotowej sprawie bezsporny jest fakt sprowadzenia przez skarżących w dniu 10 lipca 2021 r. pojazdu marki [...] o nr VIN [...] z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej oraz moment jego zbycia, przypadający na 20 listopada 2021 r. Ponadto, bezsprzecznie przed zbyciem tego pojazdu nie został on przez skarżących zarejestrowany, pomimo ustawowego obowiązku wynikającego z art. 71 ust. 7 p.r.d. Tym samym organy słusznie zarzuciły skarżącym przekroczenie terminu ustanowionego w art. 71 ust. 7 p.r.d.

W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że przepis art. 71 ust. 7 p.r.d. ustanawia bezwzględny obowiązek nakładany na właściciela pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zarejestrowania pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia. Ani ten przepis, ani też żaden inny Prawa o ruchu drogowym nie zawiera odstępstwa od powyższego nakazu. Oznacza to, że również pojazd uszkodzony, sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego UE, powinien zostać przez właściciela zarejestrowany w powyższym terminie. Skoro zaś zgodnie z art. 72 ust. 1 p.r.d. do rejestracji pojazdu wymagane jest m.in. zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub inny dokument wydany przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzający wykonanie oraz termin ważności badania technicznego (pkt 4), a z kolei przepis art. 73 ust. 1e pkt 1 p.r.d. nakazuje organowi rejestrującemu wydanie decyzji o odmowie rejestracji pojazdu w przypadku braku pozytywnej weryfikacji dokumentów, o których mowa w art. 72 ust. 1, z uwzględnieniem przy tej weryfikacji art. 72 ust. 1b-5, to uznać należy, że jeżeli właściciel uszkodzonego pojazdu sprowadzonego z terytorium państw członkowskich UE nie doprowadza do naprawienia tego pojazdu po jego sprowadzeniu i przed upływem 30 dni od dnia sprowadzenia pojazdu nie uzyskuje zaświadczenia, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 4 p.r.d., dopuszcza się naruszenia obowiązku zarejestrowania pojazdu na terytorium RP w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia (art. 71 ust. 7 p.r.d.). Tym samym również właściciel uszkodzonego pojazdu sprowadzonego z terytorium państw członkowskich UE podlega określonej w art. 140mb pkt 1 p.r.d. karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł za niezarejestrowanie pojazdu wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 p.r.d. (patrz: tezy wyroku WSA w Poznaniu z dnia 29 sierpnia 2023 r. sygn. akt III SA/Po 339/23, dostępnego w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się zatem do zarzutów skargi, że sprowadzony do kraju pojazd nie nadawał się do ruchu drogowego i nie posiadał ważnych badań technicznych, a co za tym idzie - nie można było go zarejestrować, wskazać należy, iż rejestracji pojazdów dokonuje się w trybie art. 71 i nast. p.r.d. Zgodnie z art. 71 ust. 1 zd. 1 p.r.d. dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana (art. 73 ust. 1 p.r.d.). Czasowej rejestracji pojazdu dokonuje natomiast, w przypadkach określonych w art. 74 ust. 2 p.r.d., starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania (siedzibę) właściciela pojazdu, wydając pozwolenie czasowe i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne (art. 74 ust. 1 p.r.d.). Czasowej rejestracji, jak stanowi art. 74 ust. 2 p.r.d., dokonuje się: 1) z urzędu - po złożeniu wniosku o rejestrację pojazdu; 2) na wniosek właściciela pojazdu - w celu umożliwienia: a) wywozu pojazdu za granicę, b) przejazdu pojazdu z miejsca jego zakupu lub odbioru na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, c) przejazdu pojazdu związanego z koniecznością dokonania jego badania technicznego lub naprawy. Ponadto wskazać należy, że czasowej rejestracji dokonuje się na okres nieprzekraczający 30 dni. Termin ten może być jednorazowo przedłużony o 14 dni w celu wyjaśnienia spraw związanych z rejestracją pojazdu (art. 74 ust. 3 p.r.d.). Po upływie terminu czasowej rejestracji pozwolenie czasowe i tablice rejestracyjne zwraca się do organu, który je wydał, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 lit. a (art. 74 ust. 5 p.r.d.). Natomiast stosownie do § 17 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów (Dz.U. z 2022 r., poz. 1847), jeżeli czasowa rejestracja pojazdu jest dokonywana w związku z koniecznością przeprowadzenia badania technicznego pojazdu, o którym mowa w art. 74 ust. 2 pkt 2 lit. c p.r.d., właściciel pojazdu nie ma obowiązku przedłożenia dokumentu, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 4 p.r.d. Wobec powyższego, wbrew zarzutom skargi, istnieje możliwość rejestracji pojazdu bez ważnych badań technicznych. Przy czym należy mieć również na uwadze, że w myśl art. 2 pkt 31 p.r.d. przez pojazd należy rozumieć środek transportu przeznaczony do poruszania się po drodze oraz maszynę lub urządzenie do tego przystosowane, z wyjątkiem urządzenia wspomagającego ruch. Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę, miał przy tym również na uwadze, że trwała i zupełna utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności stanowi przesłankę do wyrejestrowania pojazdu. Przesłanka z art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. aktualizować się będzie w przypadkach wyjątkowych, obejmujących sytuacje utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności połączonych z unicestwieniem pojazdu poprzez jego zniszczenie w sposób, który nieodwracalnie wiąże się z brakiem możliwości jego powrotu w posiadanie właściciela. Może mieć to miejsce na skutek zniszczenia pojazdu w wyniku zdarzeń związanych z wystąpieniem określonych zjawisk hydrologicznych (powódź), atmosferycznych (wichura, huragan) czy działań człowieka (podpalenie, złomowanie, wypadek drogowy). Jednakże należy pamiętać, że w takiej sytuacji trwała i zupełna utrata posiadania pojazdu powoduje, że pojazd taki należy kwalifikować jako odpad, za sprowadzenie którego przewidziane są sankcje administracyjne.

Ponadto warto w tym miejscu wskazać, że przepis wprowadzający sankcję administracyjną za brak rejestracji pojazdu dodany został na podstawie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1579). W uzasadnieniu do tej ustawy (druk sejmowy 3495) wskazano, że wprowadzone zmiany mają służyć poprawie przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku złożenia wniosku o rejestrację, wyrejestrowanie pojazdu w określonym terminie czy też ustawowego terminu zawiadomienia o nabyciu, zbyciu pojazdu czy zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym. W konsekwencji powinno to wpłynąć również na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji. Dalej podkreślono, że zmiany ustawy Prawo o ruchu drogowym są wynikiem zarzutów formalnych Komisji Europejskiej dotyczących uchybienia zobowiązaniom transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U.UE.L.2000.269.34), dotyczących m.in. braku sankcji za niezarejestrowanie importowanego pojazdu oraz niewyrejestrowanie pojazdu wycofanego z eksploatacji. Komisja uznała, że Rzeczpospolita Polska nie zapewniła skutecznego stosowania art. 5 ust. 2 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/53/WE, a tym samym naruszyła obowiązki wynikające z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej przez brak kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia obowiązków zarejestrowania pojazdu sprowadzanego do Polski oraz niepoinformowania właściwego organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu w terminie 30 dni.

W takiej sytuacji, w ocenie Sądu, z obecnie obowiązujących przepisów wynika jednoznacznie, że każdy pojazd, który nie utracił w sposób trwały i zupełny możliwości poruszania się po drodze, musi zostać zarejestrowany. Za powyższą wykładnią omawianych przepisów przemawia również art. 78a p.r.d. przewidujący możliwość czasowego wycofania zarejestrowanego pojazdu z ruchu. Zgodnie z art. 78a ust. 2 pkt 5 p.r.d. wycofaniu czasowemu, na wniosek podmiotów, o których mowa w ust. 1, podlegają zarejestrowane samochody osobowe w związku z koniecznością wykonania naprawy pojazdu wynikającej z uszkodzenia zasadniczych elementów nośnych konstrukcji: a) w przypadkach, o których mowa w art. 81 ust. 11 pkt 1 lit. b oraz pkt 6, b) w przypadku wystąpienia szkody istotnej. Tym samym, jeżeli mamy do czynienia ze szkodą istotną, ale nie zachodzą jeszcze przesłanki do wyrejestrowania pojazdu, to istnieje możliwość wycofania pojazdu z ruchu. Jednakże – co należy podkreślić – pojazd nadal pozostaje zarejestrowany.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organu, że skarżący mieli obowiązek zarejestrowania sprowadzonego z zagranicy pojazdu, czego nie uczynili w przewidzianym ustawowo 60-dniowym terminie.

W związku z powyższym nie sposób uznać argumentacji skarżących dotyczącej okoliczności sprowadzenia z terytorium UE uszkodzonego przedmiotowego pojazdu jako przesłanki wyłączającej obowiązek rejestracji tego pojazdu zgodnie z art. 71 ust. 7 p.r.d., a w konsekwencji wyłączającej odpowiedzialność skarżących za powyższe naruszenie na gruncie art. 140mb pkt 1 p.r.d. Niemniej jednak Sąd podziela zasadniczy zarzut skargi naruszenia przez organy orzekające przepisu art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19 poprzez jego niezastosowanie, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w związku z panującą od 2020 r. pandemią ustawodawca przyjął ustawę z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), która weszła w życie z dniem 8 marca 2020 r. W realiach niniejszej sprawy organy, zarzucając skarżącej przekroczenie terminu ustanowionego w art. 71 ust. 7 p.r.d., zignorowały instytucję przywrócenia terminu wprowadzoną przepisem art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19.

Stosownie do art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2).

Wskazany przepis, pomimo kolejnych nowelizacji ustawy (aktualnie: Dz.U. z 2023 r., poz. 1327 ze zm.), nadal znajduje zastosowanie w stanach faktycznych zaistniałych w okresie obowiązywania stanu epidemii COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2022, poz. 340), a został odwołany mocą rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2022 r. poz. 1027) z dniem 16 maja 2022 r.

W przedmiotowej sprawie sprowadzenie pojazdu na teren Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązujące wspólników spółki cywilnej do jego zarejestrowania w terminie 60 dni, nastąpiło w okresie obowiązywania stanu epidemii. Tym samym art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19 znajduje zastosowanie, zaś organ, kierując się art. 15zzzzzn˛ ust. 1 i 2 ustawy COVID-19, powinien był w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o uchybieniu terminu do zarejestrowania pojazdu, a nadto wyznaczyć stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Przepis art. 71 ust. 7 p.r.d. konstytuuje bowiem termin zawity do dokonania czynności zarejestrowania pojazdu. Niedochowanie powyższego terminu wiąże się z ujemnymi skutkami dla strony poprzez nałożenie kary pieniężnej w trybie art. 140mb pkt 1 p.r.d.

W konsekwencji, zasadny okazał się zatem zarzut naruszenia art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a., bowiem organ nie dopełnił obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organ naruszył również obowiązek prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej. Ponadto powyższe braki wynikowo przełożyły się na naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na znaczące niedostatki uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Co się natomiast tyczy zarzutu naruszenia art. 40 k.p.a. Sąd stwierdza, że zgodnie z art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Natomiast art. 45 k.p.a. stanowi, że jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio.

W ocenie Sądu, z punktu widzenia prawidłowości doręczenia decyzji, uregulowanego art. 45 k.p.a., posiadanie osobowości prawnej czy też jej brak jest bez znaczenia, a cechy spółki cywilnej pozwalają zaliczyć ją do jednostek organizacyjnych w znaczeniu wynikającym z art. 45 k.p.a. Ten ostatni przepis jest zatem właściwy dla oceny, jak ma nastąpić prawidłowe doręczenie w sytuacji, gdy adresatem jest spółka cywilna. Nie wymaga on, aby pisma (decyzje) kierować do osób fizycznych, stających za jednostką organizacyjną pozbawioną osobowości prawnej. Przepis ten przewiduje doręczenie w lokalu jednostki organizacyjnej (jej siedzibie). Doręczenie powinno być dokonane do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism. Ponadto należy zauważyć, że zaadresowanie (skierowanie) decyzji do jednostki organizacyjnej, a nie do wspólników spółki cywilnej oznacza wprawdzie "wadliwą nomenklaturę", ale stosowaną wobec tych samych osób (fizycznych), a nie skierowanie decyzji do innych osób, o czym mówi art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Decyzja nie jest tu więc kierowana do "kogo innego", lecz do tych samych osób, które stoją za spółką cywilną jako wspólnicy. Nie jest to skierowanie decyzji do innego "podmiotu", albowiem spółka cywilna nie jest samodzielnym podmiotem "innym" od jej wspólników (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 25 czerwca 1998 r. sygn. akt SA/Bk 1302/97, LEX nr 34158; 9 czerwca 2000 r. sygn. akt V SA 1953/99, LEX nr 54228; 27 września 2000 r. sygn. akt V SA 2035/99, LEX nr 54225; 20 marca 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 90/08, LEX nr 505359).

Wobec powyższego uznać należało, że doręczenie decyzji w lokalu siedziby spółki cywilnej lub w miejscu prowadzenia działalności jednemu ze wspólników jest prawnie skuteczne także wobec drugiego wspólnika, nawet gdy nie został o tym fakcie poinformowany. Prawidłowo doręczona decyzja wywołuje bowiem skutki prawne. Ponadto w niniejszej sprawie trzeba mieć na uwadze i to, że strona nie została pozbawiona możliwości obrony swoich praw, gdyż wniosła odwołanie od decyzji Starosty.

Na koniec Sąd zauważa, że w tak kształtujących się okolicznościach niniejszej sprawy przedwczesne jest odniesienie się do pozostałych zarzutów sformułowanych w skardze, jak dotyczących naruszenia art. 140n ust. 6 p.r.d. w zw. z art. 91 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 864 Kodeksu cywilnego, a także art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Tym bardziej, że sprowadzają się w istocie do zakwestionowania rozstrzygnięcia w zakresie nałożenia kary na poszczególnych skarżących, jak i wymiaru kary (art. 140n ust. 6 p.r.d.) i potrzeby odstąpienia od jej wymierzenia (art. 189f k.p.a.). Pierwszeństwo winno mieć, na zasadzie art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy COVID-19, otwarcie skarżącym terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 71 ust. 7 p.r.d. i w razie złożenia takiego wniosku - rozstrzygnięcie w sprawie jego przywrócenia. Dopiero wykazanie, że skarżący w ogóle powinni ponosić odpowiedzialność na gruncie normy określonej art. 140mb pkt 1 p.r.d., czego w kontrolowanej sprawie zabrakło, pozwoli na dalsze rozważenie tych kwestii.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji w wykonaniu normy określonej w art. 153 p.p.s.a. uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w pkt II wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), uwzględniając wynik sprawy i wniosek strony skarżącej. Na zasądzone koszty składają się następujące kwoty: 100 zł (uiszczony wpis od skargi), 17 zł (uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa) i 270 zł (wynagrodzenie adwokackie).