Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1588/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Tadeusz Kiełkowski Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2024 r. sprawy ze skargi B. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 21 sierpnia 2023 r. nr SKO.ŚR/4111/863/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 21 sierpnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 15 czerwca 2023 r. odmawiającej przyznania B. F. (dalej: "skarżąca") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką Z. W. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: "u.ś.r.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a.").

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 28 listopada 2022 r. skarżąca wystąpiła do Krakowskiego Centrum Świadczeń o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Z oświadczenia skarżącej z dnia 28 listopada 2022 r. wynika, że jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy od 28 lipca 2022 r., pracę utraciła w czerwcu 2022 r. Opiekuje się matką całą dobę, matka skarżącej nie potrafi samodzielnie spożywać posiłków, wymaga pomocy w myciu się, ubieraniu. Istnieje obawa, że matka ucieknie z domu bądź zostawi włączony gaz.

Z dołączonego do akt świadectwa pracy wynika, że skarżąca od 1 kwietnia 2020 r. do 30 czerwca 2022 r. była zatrudniona na stanowisku krawcowa, a stosunek pracy ustał z przyczyn niedotyczących pracownika – likwidacja stanowiska pracy.

Z orzeczenia z dnia 4 października 2022 r. wynika, że matka skarżącej jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, przyczyną niepełnosprawności są choroby neurologiczne (10-N), w orzeczeniu wskazano, że konieczna jest stała lub długotrwała opieka lub pomoc innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną zdolnością do samodzielnej egzystencji.

Z oświadczenia skarżącej z dnia 20 grudnia 2022 r. wynika, że sprawuje całodobową opiekę nad matką, wykonuje wszelkie czynności pielęgnacyjne, nie może matki zostawić samej, nie może podjąć pracy nawet w niepełnym wymiarze. Podniosła, że jest jedynym dzieckiem, które może opiekować się matką, siostry E. i B. nie są w stanie i nie deklarują pomocy w opiece, a brat przebywa za granicą.

Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca mieszka z matką, która choruje na chorobę Alzheimera w zawansowanym stanie, miażdżycę, osteoporozę, chorobę serca. Matka skarżącej wymaga całodobowej opieki i potrzebuje pomocy we wszelkich czynnościach. Z powodu schorzenia, na które cierpi potrafi wyjść z domu nieubrana, odkręcić gaz, postawić elektryczny czajnik na gazie, wymaga nieustannego nadzoru. Skarżąca realizuje wszystkie czynności gospodarcze i pielęgnacyjne, sprzątanie, gotowanie, karmienie, robienie zakupów, zmiana bielizny pościelowej, pranie, prasowanie, kąpanie, mycie, czesanie, ubieranie, podawanie posiłków, realizacja recept, załatwianie wizyt lekarskich, wszelkich czynności urzędowych. Z uwagi na opiekę nad matką zrezygnowała z zatrudnienia, nie jest w stanie podjąć nawet pracy dorywczej, nie może zostawić matki nawet na chwilę, kiedy musi zrobić zakupy, przyjeżdża córka skarżącej. Matka skarżącej ma jeszcze trójkę dzieci, siostry rzadko odwiedzają matkę, nie deklarują pomocy, a brat rzadko przyjeżdża do Polski.

Decyzją z dnia 15 czerwca 2023 r. Prezydent Miasta Krakowa odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że niepełnosprawność matki skarżącej powstała po ukończeniu wieku, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r., a ponadto pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą a opieką nad matką brak jest związku przyczynowo-skutkowego, z akt sprawy wynika bowiem, że skarżąca nie zrezygnowała z pracy, lecz umowa została rozwiązana przez pracodawcę, a nadto skarżąca ma jeszcze trójkę rodzeństwa zobowiązanego do alimentacji względem matki.

W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 b u.ś.r. zakwestionowała również ustalenia przyjęte w zaskarżonej decyzji. Wskazała, że zarejestrowała się jako osoba bezrobotna przez cztery miesiące pobierała zasiłek dla bezrobotnych, w związku z pogarszającym się stanem zdrowia matki wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Aktualnie nie podejmuje zatrudnienia, ponieważ opieka nad chorą matką jej to uniemożliwia. Nie ma możliwości podjęcia nawet dorywczej pracy.

Decyzją z dnia 21 sierpnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w przypadku skarżącej trudno mówić o istnieniu związku przyczynowo-skutkowego, ponieważ skarżąca ostatni raz była zatrudniona w okresie od kwietnia 2020 r. do września 2022 r., a stosunek pracy został wypowiedziany przez pracodawcę, następnie skarżąca była zrejestrowana jako bezrobotna. Organ podniósł, że do alimentacji matki skarżącej zobowiązana jest łącznie czwórka dzieci – skarżąca oraz jej dwie siostry i brat. W ocenie Kolegium brak jest obiektywnych okoliczności, które zwalniałyby pozostałe osoby z obowiązku alimentacyjnego względem matki, a zatem możliwe jest takie zorganizowanie opieki, aby skarżąca mogła podjąć zatrudnienie choćby w częściowym wymiarze czasu pracy, dodatkowo zwrócił uwagę na możliwość skorzystania z usług opiekuńczych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem przyjętym w zaskarżonej decyzji. Wskazała, że nie jest zgodne z przepisami u.ś.r. zawarte w decyzji ustalenie, że istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji matki skarżącej wyklucza przyznanie skarżącej świadczenia, ponieważ ustawa w ogóle takich warunków nie przewiduje. Dodatkowo skarżąca wskazała, że zarejestrowała się jako bezrobotna, ale nie podjęła zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad matką. W oparciu o podniesione zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie poddają się kontroli Sądu w zakresie przyjętych w nich ustaleń faktycznych, w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek dokumentacji medycznej matki skarżącej (poza orzeczeniem o niepełnosprawności) pozwalającej ustalić stan zdrowia matki skarżącej, zakres wymaganej opieki, co więcej na żadnym etapie postępowania skarżąca nie została wezwana o przedłożenie dokumentów określających stan zdrowia matki, czy wykazania z jakich przyczyn rodzeństwo skarżącej nie może sprawować opieki nad matką.

W niniejszej sprawie okolicznością niesporną jest sprawowanie przez skarżącą opieki nad matką, niesporne jest również, że matka skarżącej ma czworo dzieci zobowiązanych do alimentacji. Sporne natomiast jest, czy w sprawie została spełniona przesłanka rezygnacji, czy też niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą oraz czy istnienie rodzeństwa zobowiązanego na równi ze skarżącą do alimentacji niepełnosprawnej ma wpływ na ocenę spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.ś.r. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Matka skarżącej jest wdową, a zatem skarżąca jest osobą legitymowaną do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką.

Należy wskazać, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności – bowiem ta wynika z prawnego i moralnego obowiązku względem rodzica – lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie to nie może być zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. W przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi o sprawowanie stałej, ciągłej opieki, której zakres wyklucza podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga.

Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1 a u.ś.r., pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13).

Należy podkreślić, że zakres opieki, której wymaga osoba niepełnosprawna jest determinowany jej stanem zdrowia, a w rezultacie zakresem czynności opiekuńczych, które są niezbędne dla zapewnienia codziennego funkcjonowania osoby niepełnosprawnej. W niniejszej sprawie skarżąca podnosiła, że matka cierpi na chorobę Alzheimera, jednakże w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek zaświadczeń lekarskich, brak jest również informacji na temat zakresu samodzielności matki skarżącej, a także informacji, czy schorzenie matki skarżącej umożliwia korzystanie w opiece nad matką z pomocy osób trzecich (usług opiekuńczych). W ocenie Sądu, rozważania nad istnieniem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) przez skarżącą zatrudnienia powinny uwzględnić, że skarżąca jest z zawodu krawcową. Rozważenia wymagało zatem, czy stan zdrowia matki skarżącej umożliwia jej pracę w domu, czy też z uwagi na choroby, na które cierpi matka nie jest możliwe nawet chwilowe zostawienie matki bez nadzoru.

Należy podkreślić, że u.ś.r. wyraźnie przewiduje, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego możliwe jest w dwóch sytuacjach: kiedy opiekun rezygnuje z zatrudnienia celem opieki nad osobą niepełnosprawną oraz kiedy opiekun ze względu na konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną nie podejmuje zatrudnienia, mimo że obiektywnie mógłby zatrudnienie podjąć. Rezygnację z zatrudnienia należy rozumieć nie tylko jako zaprzestanie konkretnego działania, ale także jako jego niepodejmowanie z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie. Istotne jest to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku, istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 kwietnia 2023 r., II SA/Gd 814/22). Ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia. Istotne jest zatem to, czy na dzień złożenia wniosku (por. art. 24 ust. 2 ustawy), a najpóźniej na dzień przyznania świadczenia decyzją administracyjną, spełnione były przesłanki przyznania świadczenia, w tym w szczególności, czy skarżąca nie podejmował zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad ojcem. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko przyjęte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2021 r. (sygn. akt I OSK 275/21), że prawidłowo interpretowana hipoteza normy wyrażonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. obejmuje również konieczność poszukiwania związku - także czasowego - pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej (działań zmierzających do jej podjęcia), a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że umowa o pracę skarżącej została rozwiązana z przyczyn leżących po stronie pracodawcy – z uwagi na likwidację stanowiska pracy. Miało to miejsce przed wydaniem orzeczenia o niepełnosprawności matki skarżącej – w czerwcu 2022 r. Równocześnie ze świadectwa pracy skarżącej wynika, że kilkukrotnie korzystała z urlopu bezpłatnego. W ocenie Sądu okoliczność ta wymaga zbadania przez organ i ustalenia przyczyn korzystania przez skarżącą z tych urlopów. Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności matki skarżącej zostało wydane w dniu 4 października 2022 r., natomiast z akt sprawy nie wynika w żaden sposób, czy stan matki skarżącej już wówczas wymagał stałej opieki ze strony skarżącej, czy też konieczność ta pojawiła się w późniejszym okresie. W ocenie Sądu, brak jest zatem ustaleń faktycznych w sprawie, które umożliwiłyby ocenę zaistnienia bądź nie związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a opieką nad matką. Podkreślić należy, że brak zaistnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą nie wykluczał spełnienia przesłanki niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą i okoliczność tę organy powinny ustalić w toku postępowania. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 lutego 2022 r. (sygn. akt III SA/Kr 1700/21), że ustalenia w zakresie przyczynowo-skutkowego muszą się opierać na w pełni miarodajnych przesłankach w aspekcie subiektywnym (motywy niepodejmowania zatrudnienia) oraz obiektywnym (uwarunkowana czynnikami zewnętrznymi możliwość znalezienia pracy).

Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jak natomiast stanowi art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Należy wskazać, że uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak: wyrok NSA z 27.04.2020, II OSK 445/19).

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zostały ustalone kluczowe dla zastosowania normy wynikającej z art. 17 u.ś.r. okoliczności – nie ustalono stanu zdrowia matki skarżącej, zakresu opieki jakiej wymaga, od kiedy matka skarżącej wymaga opieki, a także przyczyn braku realizacji obowiązku alimentacyjnego przez pozostałe dzieci skarżącej. W rezultacie, przedwcześnie – bez wyjaśnienia kluczowych dla sprawy okoliczności faktycznych - odmówiono przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką.

W toku postępowania, wbrew treści art. 79a § 1 k.p.a., organy nie poinformowały skarżącej o okolicznościach, które na dzień rozstrzygania nie zostały wykazane przez skarżącą. Zgodnie z treścią tego przepisu, w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a. w terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1. Skarżąca na etapie postępowania przed organem I, ani II instancji nie została zawiadomiona o przesłankach zależnych od strony, które w toku postępowania nie zostały wykazane. W orzecznictwie wskazuje się, że przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy (por. wyrok NSA z 17 lutego 2023 r., I GSK 1344/22).

Organy nie poinformowały skarżącej o braku wykazania związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją, czy też niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, nie poinformowały skarżącej o konieczności wykazania okoliczności uniemożliwiających udział w opiece nad matką pozostałego rodzeństwa, nie wezwały skarżącej do wykazania stanu zdrowia matki. W konsekwencji, Sąd nie ma możliwości zweryfikowania stanu zdrowia matki skarżącej, ani zakresu opieki jakiej wymaga, przyczyn niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą po roku 2022. W rezultacie, wydane rozstrzygnięcia nie poddają się kontroli Sądu.

Mając na względzie powyższe, zdaniem Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Sąd podziela pogląd przyjęty w zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Krakowa, że ocena zaistnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powinna uwzględniać okoliczność, że do alimentacji matki skarżącej zobowiązana jest łącznie czwórka rodzeństwa. Podkreślić należy, że świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem z zakresu pomocy społecznej, a zatem jego przyznanie powinno uwzględniać zasadę subsydiarności, w świetle której Państwo powinno pomagać tam, gdzie jednostka nie może poradzić sobie sama. Równocześnie, interpretacja przepisów u.ś.r. wymaga odwołania do wyrażonej w Konstytucji RP zasady wspierania rodzin, które znajdują się trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji). W ocenie Sądu pomoc Państwa powinna być stosowana tam, gdzie jednostka (rodzina) nie jest w stanie poradzić sobie samodzielnie. W rezultacie, ocena zaistnienia konieczności rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą powinna również uwzględniać okoliczność, poza skarżącą jest jeszcze troje rodzeństwa zobowiązanego do alimentacji matki. Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2024 r. (por. I OSK 229/23), że okoliczność zamieszkiwania dzieci osoby wymagającej opieki w tej samej miejscowości, nie pozostaje bez wpływu na ocenę istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a opieką nad osobą niepełnosprawną, bowiem obrazuje możliwości rodziny związane z organizacją opieki nad niepełnosprawnym jej członkiem. W niniejszej sprawie brak jest jednak jakichkolwiek ustaleń dotyczących rodzeństwa skarżącej.

Ponownie rozpoznając sprawę organy dokonają kluczowych dla sprawy ustaleń faktycznych – dotyczących stanu zdrowia matki skarżącej, zakresu opieki jakiej wymaga, czasu kiedy powstała konieczność opieki nad matką, przyczyn niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą, możliwości udziału rodzeństwa skarżącej w opiece nad matką, ewentualnych kroków podjętych przez skarżącą celem uzyskania pomocy od rodzeństwa, ewentualnej możliwości podejmowania przez skarżącą pracy w warunkach domowych (skarżąca jest krawcową), możliwości powierzenia opieki nad matką osobom trzecim. W oparciu o całokształt okoliczności faktycznych ocenią, czy w odniesieniu do skarżącej zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podjętą decyzję uzasadnią zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W ocenie Sądu oznacza to, że sprawa skarżącej powinna być rozpoznana przez organ na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Z uwagi na użyte w przepisie sformułowanie "powstania prawa", a nie "ustalenia prawa" konieczne jest zastosowanie przepisów dotychczasowych, mimo braku wydania decyzji przed dniem 31 grudnia 2023 r. Dotychczasowe przepisy należy zatem stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 31 grudnia 2023 r. oraz spełniają określone w ustawie przesłanki jego przyznania. Wskazać należy, że to czy skarżąca je spełnia należy już do istoty sprawy, która wobec wadliwego zastosowania przepisów procesowego nie została rozstrzygnięta (tak słusznie wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 lipca 2013 r., II SA/Go 552/13).

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) orzekł jak w sentencji wyroku.