Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 652/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1, art. 83c ust. 4 i art. 83d
journal: Dz.U. 2022 poz 916
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 września 2023 r. sprawy ze skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 16 lutego 2023 r. nr SKO.OS/41.9/6/2023/174/AK w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 29 września 2020 r. Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. (dalej: "wnioskodawca" lub "skarżący") zwrócił się do Prezydenta Miasta B. o wydanie decyzji w sprawie wycinki drzew w pasie drogowym - [...], przy ulicy [...] w B., na działkach nr 1 i 2 k.m. [...]. Jako przyczynę usunięcia drzew wskazał ich położenie, stan zdrowotny, oraz przebiegające w pobliżu urządzenia i obiekty budowlane. Jednocześnie zwrócił się z prośbą o nienakładanie obowiązku nasadzeń zastępczych wyjaśniając, iż zieleń w pasie drogowym nie powinna zagrażać bezpieczeństwu uczestników ruchu, ograniczać wymaganego pola widoczności skrajni drogi oraz utrudniać utrzymywania drogi.

Prezydent Miasta B. (dalej: "organ I instancji"), po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia 8.12.2022 r., nr [...] ([...]), zezwolił wnioskodawcy na usunięcie drzew rosnących na działkach nr 1 i 2, k.m. [...], w pasie drogowym [...] przy [...] w B., w ilości 28 sztuk, poza okresem lęgowym ptaków, tj. od 16 października do końca lutego (pkt 1 i 4), za których usunięcie nie należy się opłata (pkt 2), zobowiązał do wykonania nasadzeń zastępczych w ilości i gatunkach wymienionych, w terminie do dnia 31 maja 2024 r. i złożenia o nich informacji (pkt 3), oraz odmówił wydania zezwolenia na usunięcie tabelarycznie wymienionych drzew (pkt 5), jak też umorzył postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie tabelarycznie wymienionych pozostałych drzew (pkt 6).

W odwołaniu z dnia 16.12.2022 r. wnioskodawca podniósł, że uzależnienie wycinki drzew z pasa drogowego od konieczności zastąpienia usuwanego drzewa innym drzewem w jego miejsce, całkowicie niweczy cel usuwania drzew z pasa drogowego, oraz odniósł się do bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego, jak również zakwestionował fakultatywność warunku dokonania nowych nasadzeń. Powołując się na przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24.06.2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 1518, dalej w skrócie: "rozporządzenie") w zakresie utrzymywania roślinności w pasie drogowym, zarzucił naruszenie między innymi jego § 113 ust. 2 pkt 2, bowiem ma obowiązek podejmowania czynności technicznych i organizacyjnych w zakresie utrzymania roślinności w pasie drogowy, w sposób, który umożliwia jej prawidłową wegetację oraz uniemożliwia jej negatywny wpływ na drogę, nadto obowiązek nasadzeń w miejsce usuniętych drzew ma charakter uznaniowy i nie ma charakteru obligatoryjnego w przypadku, gdy usunięcie drzew jest związane z zapewnieniem odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa i sprawności ruchu drogowego. Z tego powodu wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "SKO") decyzją z dnia 16 lutego 2023 r., nr SKO.OS/41.9/6/2023/174/AK, działając na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 570) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej w skrócie: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 8.12.2022 r. Powołując się na podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, w tym przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 916, dalej w skrócie: "u.o.p." lub "ustawa" lub "ustawa o ochronie przyrody"), zwłaszcza art. 83 ust. 1, art. 83c ust. 4 i art. 83d uznało, że ustawa nie precyzuje miejsca wykonania warunku w postaci zastąpienia usuwanych drzew innymi drzewami. Z przepisu art. 83c ust. 4 ustawy wynika jedynie, że organ wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od wykonania nasadzeń zastępczych, bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych. Funkcja ustawy wskazuje zatem, iż w przypadku braku wyraźnego ustawowego doprecyzowania miejsca wykonania warunku w postaci obowiązku nasadzeń zastępczych przepis art. 83d ust. 2 pkt 1 w związku z art. 83c ust. 4 ustawy o ochronie przyrody winien być interpretowany w oparciu o reguły wykładni pozajęzykowej - celowościowej. Oznacza to możliwość nałożenia obowiązku nasadzeń zastępczych tak zarówno na nieruchomości, której drzewa mają zostać usunięte, jak i na innej nieruchomości - w granicach właściwości organu, za zgodą właściciela nieruchomości lub na gruntach stanowiących własność gminy. W każdym przypadku konieczne jest uwzględnienie obowiązujących przepisów prawnych oraz uprawnień właściciela nieruchomości - uzyskanie zgody właściciela. Ustawodawca w art. 83d ust. 2 pkt 1 ustawy wskazał, że w przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od wykonania nasadzeń zastępczych, zezwolenie to określa dodatkowo miejsce nasadzeń, pozostawiając to wskazanie w gestii organu wydającego zezwolenie; organ winien przy tym kierować się wskazówką z art. 83c ust. 4 ustawy zdanie pierwsze. Celem takiego ukształtowania warunku jest rekompensata dla środowiska w ujęciu globalnym, jak i środowiska, w którym funkcjonuje społeczność lokalna. W tej sytuacji prawnej, organ I instancji słusznie zadecydował o obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych na nieruchomości, z której mają zostać usunięte drzewa oraz zaprezentowane stanowisko uzasadnił w sposób przekonywujący, bowiem wziął pod uwagę odległość nasadzeń od skrajni jezdni i przepisy techniczno-budowlane dotyczące dróg publicznych. Przywołane przez wnioskodawcę stanowisko zaprezentowane w raporcie NIK z 2013 r., podważało złą praktykę organów administracyjnych zobowiązujących do nasadzeń większej ilości drzew niż liczba usuwanych, a nie generalnie obowiązek dokonywania nasadzeń zastępczych w pasach drogowych. Raport NIK został przygotowany w latach 2013-2014 i od czasów jego przygotowania przepisy ustawy o ochronie przyrody uległy zmianie, w tym również w zakresie obowiązku wykonywania nasadzeń zastępczych przy wydawaniu zezwoleń na usunięcie drzew. Dodanie do ustawy o ochronie przyrody przepisów art. 83a-83f wyeliminowały zarzuty Prezesa NIK, co do zbyt dużej dowolności w nakładaniu przez organy administracyjne obowiązku wykonywania nasadzeń zastępczych. Obecnie obowiązujące przepisy sprecyzowały kryteria, którymi organy muszą się kierować nakładając ten obowiązek. Działania ustawodawcy zmierzały do realizacji konstytucyjnej zasady ochrony przyrody i zasady zrównoważonego rozwoju, w tym eliminacji zjawiska nadmiernego usuwania drzew z pasów drogowych. Ideą przepisów jest bowiem nie tyle całkowite pozbycie się drzew z pasów drogowych, co ich racjonalne ukształtowanie z korzyścią dla przyrody, a także użytkowników ruchu drogowego. Analiza położenia wnioskowanych do usunięcia drzew, ich walory przyrodnicze, krajobrazowe, kulturowe, funkcjonalne i lokalizacja dały podstawę do ich usunięcia. Dodatkowo organ I instancji, rozważył tzw. "szkodę przyrodniczą" i określił warunki dla dokonania nasadzeń zastępczych, wziął pod uwagę możliwości miejsca nasadzeń, gatunki drzew, które się przyjmą i zapewnią skuteczną ochronę przyrodniczą nie kolidując przy tym z bezpieczeństwem ruchu drogowego. Uzasadnił także przesłanki odmowy wydania zezwolenia na usunięcie 16 szt. drzew wskazanych w tabeli w punkcie 5 sentencji decyzji oraz dokonał oceny tych drzew pod kątem ich stanu zdrowotnego, walorów przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych. Kierował się także zasadami płynącymi z przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W stosunku do tych drzew, ale także tych objętych zezwoleniem, dokonał wszechstronnej i wyczerpującej analizy stanu drzew pod kątem ewentualnego zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, w tym uczestników ruchu drogowego oraz zagrożenia dla mienia i ustalił, że takie zagrożenie nie wystąpiło. Dodatkowo, wezwał wnioskodawcę do przedstawienia dowodów na okoliczność wystąpienia szkód na osobach lub mieniu w związku z drzewami rosnącymi w pasie drogowym drogi [...] przy [...] w B. na działkach nr 1 i 2, lecz w odpowiedzi otrzymał dowody nie dotyczące drzew objętych wnioskiem. Brak zatem w aktach dowodów wskazujących na zagrożenie ze strony tych drzew, natomiast hipotetyczne zagrożenie nie może uzasadniać ich wycięcia. Z kolei umorzenie postępowania w stosunku do dwóch pozostałych drzew wynikało z faktu, że drzewa te z gatunku robinia akacjowa spełniały parametry z art. 83f ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy. Zajęte przez organ I instancji stanowisko wzmacnia także stanowisko organu współdziałającego w sprawie - Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. Istotne przy formułowaniu tego obowiązku okazały się także przepisy aktu prawa miejscowego, tj. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta B. dla terenu położonego w dzielnicy [...] przy [...] zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej B. z dnia [...]. (Dz. U. Woj. Śląskiego Nr [...], poz. [...] z dnia [...] r.). Działki nr 1 i 2 k.m. 15 są objęte zapisami § 24 pkt 10 tego planu, zgodnie z którym w zakresie ochrony terenów zieleni i wartości krajobrazowych ustalono; ochronę zieleni o walorach kompozycyjnych, wymianę zdegradowanych szpalerów drzew stosując gatunki rodzime, dopuszczenie wycięcia lub przesadzenia drzew kolidujących z podstawowym i dopuszczonym przeznaczeniem terenu, pod warunkiem kompensacji wycinanej zieleni w granicach posiadanej własności. Drzewa objęte wnioskiem wykazują też walory krajobrazowe oraz wartość kulturową, co zostało poparte materiałem dowodowym. SKO nie dopatrzyło się też uchybienia we wskazaniu dwóch rodzajów gatunków pozostawiając wnioskodawcy dokonanie w tym względzie wyboru, a określając ilość drzew do nasadzeń kierowało się zasadą jedno drzewo nasadzane za jedno drzewo usuwane, przeciwdziałając nadmiernemu nasadzeniu drzew w pasie drogowym.

W skardze z dnia 20 marca 2023 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił organom orzekającym w sprawie naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego i pominięcie faktu, że drzewa wnioskowane do wycinki stanowią bezpośrednie zagrożenie dla uczestników ruchu drogowego oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 83c ust. 3 i 4 w związku z art. 86 ustawy, poprzez ich błędną wykładnię, a tym samym nie uwzględnienie fakultatywności warunku dokonania nasadzeń zastępczych, na co wskazuje § 78 ust. 2 pkt 6 w związku z § 4 pkt 21 i § 7 rozporządzenia. Z tego powodu wniósł o uchylenie decyzji SKO i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Dla uzasadnienia zarzutów skargi posłużono się argumentacją, która zaprezentowana została w odwołaniu. Dodatkowo podniesiono, że wskazanie pasa drogowego, jako miejsca nasadzeń zastępczych pozostaje w sprzeczności z interesem społecznym w postaci prawa do bezpiecznego korzystania z dróg publicznych przez uczestników ruchu oraz ciążącym na zarządcy drogi obowiązkiem zapewnienia bezpieczeństwa na drodze publicznej. Ponadto, skoro podstawą odstąpienia od naliczania opłaty jest zagrożenie dla ruchu drogowego (art. 86 ust. 1 pkt 5 i 10 ustawy), to nielogicznym jest nakładanie kwestionowanego obowiązku. Pełnomocnik ZDW zarzucił ponadto, że organ nie przeanalizował zasadności dokonywania nasadzeń w kontekście bezpieczeństwa ruchu, w tym z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 z późn.zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wyłącznie stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do jej uchylenia (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a.

Skarga niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w myśl art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a., z uwagi na wniosek SKO złożony w odpowiedzi na skargę, przy braku żądania skarżącego przeprowadzenia rozprawy.

Przystępując do rozważań wskazać należy, że w myśl art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 916 z późn. zm., dalej jak dotychczas w skrócie: "u.o.p." lub "ustawa" lub "ustawa o ochronie przyrody") usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 z późn. zm.) - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Jak stanowi art. 83c ust. 3 u.o.p., wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu. W takiej sytuacji właściwy organ, stosownie do treści art. 83c ust. 4 u.o.p., bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu: 1) wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie; 2) wartość kulturową; 3) walory krajobrazowe; 4) lokalizację. Natomiast – jak stanowi art. 83d ust. 2 u.o.p. - w przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od wykonania nasadzeń zastępczych, zezwolenie to określa dodatkowo: 1) miejsce nasadzeń; 2) liczbę drzew lub wielkość powierzchni krzewów; 3) minimalny obwód pni drzew na wysokości 100 cm lub minimalny wiek krzewów; 4) gatunek lub odmianę drzew lub krzewów; 5) termin wykonania nasadzeń; 6) termin złożenia informacji o wykonaniu nasadzeń.

Jak trafnie zauważono w skardze, obowiązek nasadzeń zastępczych ma charakter fakultatywny, a więc jego nałożenie uzależnione jest od uznania organu, który kieruje się w tym względzie wskazówkami określonymi w art. 83c ust. 4 u.o.p. Jednocześnie należy zaznaczyć, że wnioskowanie o odstąpienie przez organ od stosowania owego uprawnienia nie jest dla niego wiążące.

Rozważania w kwestii zasadności udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew z terenu pasa drogowego, w tym dotyczące nałożenia obowiązku nasadzeń zastępczych mających rekompensować stratę w przyrodzie, winny znaleźć wyraz z projekcie decyzji. W tym celu, w myśl art. 83a ust. 3 u.o.p., organ właściwy do wydania zezwolenia, niezwłocznie przekazuje do uzgodnienia projekt zezwolenia wraz z aktami sprawy, w tym dokumentację fotograficzną drzewa lub krzewu. Niewyrażenie stanowiska w terminie 30 dni, a w przypadku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego - 60 dni, od dnia otrzymania projektu zezwolenia, przez organ, do którego zwrócono się o zajęcie stanowiska, uznaje się za uzgodnienie zezwolenia (art. 83a ust. 6 u.o.p.). Z powyższego wynika, że organ właściwy do wydania decyzji zezwalającej na usunięcie drzew z obrębu pasa drogowego drogi publicznej, po przeprowadzeniu stosownego postępowania, sporządza projekt decyzji w tym przedmiocie, a następnie przekazuje go właściwemu organowi do uzgodnienia. Podkreślić należy, że działania te podejmowane są przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie pierwszoinstancyjne. Z kolei, organ uzgadniający nie dokonuje rozstrzygnięcia sprawy głównej będącej przedmiotem postępowania w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew, a jedynie wyraża stanowisko w zakresie swojej właściwości i posiadanych kompetencji. Oznacza to, iż współdziała z organem głównym, do którego to należy wydanie decyzji o zezwoleniu (bądź odmowie) usunięcia wnioskowanych drzew. Działając zatem w porozumieniu z organem głównym, organ uzgadniający wydaje postanowienie, które jest formalnym wyrazem akceptacji (lub jej braku) odnośnie stanowiska organu głównego w zakresie tych aspektów merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, które należą do właściwości organu współdziałającego. Brak wypracowania wspólnego stanowiska powoduje konieczność wydania negatywnego uzgodnienia, co w konsekwencji uniemożliwia pozytywne załatwienie sprawy, czego formalnym wyrazem musi być wydanie decyzji negatywnej w stosunku do strony wnioskującej. Oznacza to, że uzgodnienie, które może przybrać również formę dorozumianą (brak stanowiska regionalnego dyrektora ochrony środowiska w terminie zakreślonym w art. 83a ust. 6 u.o.p.) wiąże organ administracji i kształtuje końcowe jego rozstrzygnięcie.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ I instancji spełnił obowiązek wynikający z art. 83a ust. 2a u.o.p. i otrzymał postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z dnia 22 grudnia 2021 r. odmawiające uzgodnienia projektu decyzji, co w konsekwencji uniemożliwia pozytywne załatwienie sprawy (k. 116-123 akt administracyjnych).

Zaznaczyć przyjdzie, że decyzja o udzieleniu zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów zawiera jednocześnie uprawnienie, jak też warunki na jakich uprawniony podmiot może z tego uprawnienia skorzystać. Jednym z tych warunków jest dokonanie nasadzeń zastępczych. Oba elementy decyzji są zatem ze sobą powiązane. Nie można zatem skutecznie zaskarżyć jedynie elementów niekorzystnych dla wnioskodawcy, dotyczących nałożonych na niego obowiązków, z pominięciem korzystnego uprawnienia. Rozstrzygnięcie o uprawnieniu do wycięcia drzew nie może samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym ze względu na wspólną materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, a także cel i sens prowadzonego przez organy postępowania, które ma doprowadzić do zrekompensowania negatywnego wpływu usunięcia drzew i krzewów na środowisko przyrodnicze (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 655/10; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 210/17).

W tym miejscu przyjdzie zaznaczyć, że organ administracyjny nie może odstąpić od rozważenia możliwości wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z obowiązkiem dokonania nasadzeń zastępczych. Nakładając taki wymóg obowiązany jest uwzględnić treść przepisu art. 83c ust. 4 u.o.p., który stanowi, że właściwy w sprawie organ wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od wykonania nasadzeń zastępczych, bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu; 1) wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie; 2) wartość kulturową; 3) walory krajobrazowe oraz 4) lokalizację. Organy właściwe do wydawania zezwoleń na usuwanie drzew lub krzewów winny dążyć do zapewnienia środowisku rekompensaty za doznany uszczerbek przyrodniczy. Może to być rekompensata w naturze lub w pieniądzu, która zostanie przeznaczona na cele środowiskowe. W przypadku braku podstaw do pobrania opłaty często uzasadnione staje się rozważenie przez organ administracyjny rekompensaty w postaci nasadzeń zastępczych. W przedmiotowej sprawie brak było podstaw do naliczenia opłaty za usunięcie 28 szt. drzew, zaistniała bowiem w sprawie przesłanka z art. 86 ust. 1 pkt 4 i 5 u.o.p., stąd organ I instancji zasadnie rozważył dokonanie nasadzeń zastępczych, kierując się wytycznymi sformułowanymi w art 83c ust. 4 u.o.p. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono czym kierowano się ustalając ilość drzew przeznaczonych do nasadzeń zastępczych oraz określając ich gatunek do wyboru skarżącego, a także wskazując miejsce dokonania nasadzeń zastępczych. Rozważając obowiązek nasadzeń zastępczych organ przeanalizował ich wartość przyrodniczą, w tym rozmiar każdego z wnioskowanych do usunięcia drzew, funkcje, jaką pełnią w ekosystemie, ich wartość kulturową, walory krajobrazowe i lokalizację. Dokonał także analizy wyboru nasadzeń zastępczych pod kątem tego, czy dokonanie nasadzeń zastępczych będzie odpowiadało cechom i funkcjom usuwanych drzew, rodzimości gatunków do nasadzeń zastępczych, produkcję tlenu przez nasadzane drzewa, pochłanianie przez nie pyłów zawieszonych, ich właściwości termoregulacyjne, zdolności adaptacyjne w miejscu nasadzeń. Dokonał analizy wyboru miejsca i gatunków do nasadzeń pod kątem zapewnienia warunków do ich przystosowania się tak, aby nasadzenia się przyjęły i rosły.

Skarżącemu zezwolono na usunięcie 28 sztuk drzew i określono obowiązek dokonania nasadzeń zastępczych, jednocześnie odmówiono wydania zezwolenia na usunięcie 16 drzew, a w stosunku do dwóch drzew postępowanie zostało umorzone. W uzasadnieniu obu wydanych w sprawie decyzji, zacytowano obszerne fragmenty przepisów u.o.p., będących podstawą rozstrzygnięcia oraz wskazano przyczyny, dla których zezwolono na usunięcie drzew i dokonanie nasadzeń zastępczych, a także powody, dla których w pozostałym zakresie odmówiono wydania zezwolenia oraz umorzono postępowanie.

Odnosząc się do treści skargi prawidłowe jest stanowisko, że organy właściwe do wydawania zezwoleń na usuwanie drzew lub krzewów, w przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia, obowiązane są dążyć do zapewnienia środowisku rekompensaty za doznany uszczerbek przyrodniczy. Jak wyżej wskazano może to być rekompensata w naturze lub w pieniądzu, która zostanie przeznaczona na cele środowiskowe. W przypadku braku podstaw do pobrania opłaty, tak jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, uzasadnione staje się rozważenie przez organ administracyjny rekompensaty w postaci nasadzeń zastępczych, co w sprawie nastąpiło. Nie ma podstaw do podzielenia stanowiska skarżącego, że z uwagi na zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego nie można nałożyć na skarżącego obowiązku nasadzeń zastępczych ani w miejscu usuwanych drzew ani w ogóle. Omawiana ustawa nie precyzuje miejsca wykonania obowiązku w postaci dokonania nasadzeń zastępczych. Z przepisu art. 83c ust. 4 u.o.p. wynika jedynie, że organ wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od wykonania nasadzeń zastępczych, bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych. Z uwagi na funkcję obowiązku oznacza to możliwość nałożenia obowiązku nasadzeń zastępczych tak zarówno na nieruchomości, z której drzewa mają zostać usunięte, jak i na innej nieruchomości - w granicach właściwości organu, za zgodą właściciela nieruchomości lub na gruntach stanowiących własność gminy. Celem takiego ukształtowania miejsca wykonania obowiązki jest rekompensata dla środowiska, nie ma podstaw do przyjęcia generalnej zasady, aby eliminować całkowicie drzewa z pasów drogowych. Stąd - przy racjonalnym i przekonywującym uzasadnieniu - możliwe jest także wydanie decyzji odmawiającej zezwolenia na ich usuniecie z takich terenów, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Decyzja odmowna, jak i decyzja zezwalającą usunięcie drzew z pasów drogowych, w tym z obowiązkiem nasadzeń zastępczych na tych terenach, zawsze musi być poprzedzona wszechstronnymi i wyczerpującym ustaleniem wszystkich okoliczności stanu faktycznego sprawy oraz rozważeniem i wyważeniem interesu strony, jak i interesu społecznego, co w przedmiotowej sprawie nastąpiło. Na skarżącym jako zarządcy drogi spoczywa obowiązek utrzymywania zieleni przydrożnej, w tym sadzenia drzew i krzewów także ze względu na zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego zważywszy na przepisy u.o.p., jak też rozporządzenia.

W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Powołane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.