Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 937/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2025-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1
journal: Dz.U. 2024 poz 1267
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
article: art.134 par.1, art.151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art.189f
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art.92a ust.1 i ust.7, art.92c ust.1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art.66, art.71, art.72 ust.1 pkt 4, art.81 ust.1-5, art.82 ust.2, art.132
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant referent Natalia Stemplewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi L. sp. j. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 4 września 2024 r. Naczelnik Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie nałożył na L. sp.j. (dalej jako: Spółka lub skarżąca) karę pieniężną w wysokości 2000 zł określoną w załączniku nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 2201 ze zm.; dalej jako: u.t.d.) pod pozycją lp. 9.1, tj. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu 14 marca 2024 r. przeprowadzono kontrolę drogową zespołu pojazdów składającego się z samochodu ciężarowego marki DAF o nr rej. (...) oraz naczepy ciężarowej marki KRONE o nr rej. (...). Wskazano, że przewóz realizowany był na podstawie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego przez Spółkę. Na okoliczność kontroli sporządzono protokół, do którego kontrolowany nie wniósł uwag, ani zastrzeżeń. Ustalono, że przewóz był wykonywany pojazdem drogowym, który nie posiadał aktualnych okresowych badań technicznych potwierdzających jego zdatność do ruchu drogowego, gdyż termin badań technicznych naczepy ciężarowej upłynął z dniem 4 stycznia 2023 r. Wskazano, że badania techniczne z wynikiem pozytywnym zostały przeprowadzone dopiero w dniu 16 marca 2024 r., a zatem po zakończeniu kontroli drogowej. Podano, że ustalenia te znalazły potwierdzenie w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK). Podniesiono, że zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 22 u.t.d., pod pojęciem "obowiązki lub warunki przewozu drogowego" należy rozumieć obowiązki lub warunki wynikające z przepisów m.in. ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm., dalej jako: P.r.d.), która określa zasady ruchu pojazdów na drogach publicznych. Powołano się na treść art. 81 ust. 5, art. 82 P.r.d. oraz art. 71 ust. 1 P.r.d. wskazując, że podmiot użytkujący dany pojazd zanim przystąpi do wykonywania przejazdów po drogach publicznych jest zobowiązany poddawać okresowym badaniom przez organy uprawnione. Podniesiono, że przepisy u.t.d. określają odpowiedzialność podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, kierowców, osób zarządzających transportem oraz innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym za naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego ujawnione w toku kontroli. Stosownie do Ip. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d. za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego kara pieniężna wynosi 2000 zł za każdy pojazd. Podkreślono, że określone w załączniku nr 3 do u.t.d. kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, a tym samym wysokość tych kar jest niezależna od uznania organu administracji publicznej i w konsekwencji decyzja administracyjna o nałożeniu kary pieniężnej nie może określać innej wysokości kary niż ta, która wynika z określonej liczby porządkowej załącznika nr 3 do u.t.d. Podniesiono także, że odpowiedzialność przedsiębiorcy ma charakter administracyjny i nie jest oparta na zasadzie jego winy, a do stwierdzenia jej zaistnienia wystarczające jest co do zasady, stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym, nawet jeżeli doszło do niego w sposób niezawiniony. Podano ponadto, że Spółka nie przedstawiła okoliczności ani dowodów, uzasadniających zastosowanie art. 92c ust. 1 u.t.d, a materiał zgromadzony w aktach sprawy nie potwierdza wystąpienia także pozostałych przesłanek określonych w art. 92c ust. 1 pkt 2 i pkt 3 u.t.d.

Spółka złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania, zarzucając naruszenie:

- lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d. poprzez niewłaściwe jej zastosowanie, wynikające z błędnie przeprowadzonej wykładni, przejawiające się nałożeniem sankcji na podstawie przywołanego przepisu w sytuacji nieprzedstawienia pojazdu do okresowego badania technicznego, podczas gdy badanie to nie przesądza o zdatności pojazdu do ruchu drogowego;

- art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie w sprawie, pomimo zaistnienia okoliczności prawnych i faktycznych materializujących możliwość zastosowania pouczenia administracyjnego.

Spółka podniosła, że organ I instancji dokonał niewłaściwej wykładni przepisów P.r.d., regulujących kwestię okresowych badań technicznych pojazdów, co doprowadziło go do przekonaniu o wyczerpaniu znamion deliktu opisanego pod Ip. 9. 1 załącznika nr 3 do u.t.d. Podano, że z podziału badan technicznych, zawartego w art. 81 ust. 2 P.r.d. wynika, że badanie okresowe nie potwierdza zgodności pojazdu z warunkami technicznymi określonymi w P.r.d. oraz rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Badania określające zgodność z warunkami technicznymi są bowiem odmienną od okresowych kategorią sprawdzeń. Podniesiono, że wprawdzie z treści art. 71 ust. 2 P.r.d. wynika, że pojazdy są dopuszczone do ruchu jeśli spełniają warunki określone w art. 66 oraz są zarejestrowane i zaopatrzone w zalegalizowane tablice rejestracyjne, ale przepis ten nie określa, że zgodność pojazdu z warunkami określonymi w art. 66 P.r.d. ustalana jest jako wynik okresowego badania technicznego. Zatem w ocenie Spółki odbycie z wynikiem pozytywnym okresowych badań technicznych nie przesądza o zdatności pojazdu do ruchu drogowego, a ich negatywny rezultat nie stanowi podstawy do zaistnienia zakazu poruszania się daną jednostką pojazdową po drogach publicznych. Ponadto wskazano, że brak dowodu rejestracyjnego pojazdu (np. wskutek zagubienia) nie przesądza o braku zdatności pojazdu do uczestnictwa w ruchu drogowym zwłaszcza, że w obecnym stanie prawnym posiadanie tego dokumentu w warunkach drogowych nie jest nawet wymagane przy kontroli. Wskazano, że w krajowym systemie prawnym nie przyjęto rozwiązań stosowanych w innych krajach, gdzie nieprzedstawienie pojazdu do okresowych badań skutkuje konfiskatą tablic rejestracyjnych i usunięciem z drogi publicznej. Zdaniem Spółki jedynym wyłomem w tym zakresie wydawać się może zapis § 1 pkt 1 lit b rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz.U. z 2024 r. poz. 141, dalej jako: rozporządzenie z 2012 r.), gdyż zgodnie z jego treścią daje się ustalić, że funkcją badań technicznych (wszystkich) jest weryfikacja spełniania przez pojazd warunków technicznych zapisanych w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Przepis ten byłby jednak sprzeczny z zapisami ustawy (art. 81 ust. 2 P.r.d.), na podstawie której akt wykonawczy został wydany, a w związku z tym, w ocenie Spółki, podlega pominięciu w procesie stosowania prawa. Ponadto w ocenie Spółki w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 92c ust. 1 u.t.d. lub też art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż badanie techniczne zostało przeprowadzone po powrocie z wyjazdu, w trakcie którego miała miejsce kontrola drogowa.

Decyzją z 28 października 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że skontrolowany pojazd - w świetle prawa - nie miał potwierdzenia sprawności. Wskazano, że obowiązek wykonywania okresowych badań technicznych pojazdów ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa na drogach, w związku z czym niedopuszczalne jest, aby pojazd, który nie posiada ważnych badań technicznych, mógł swobodnie uczestniczyć w ruchu drogowym. Pojazd taki może jedynie poruszać się do podmiotu uprawnionego do naprawy stwierdzonych usterek i do stacji diagnostycznej w celu przeprowadzenia okresowego badania technicznego. Wyjaśniono, że art. 66 P.r.d. odnosi się do warunków, jakie należy spełnić aby pojazd był dopuszczony do ruchu, co nie stoi w sprzeczności do przeprowadzania cyklicznych badań technicznych pojazdu, które mają na celu sprawdzić zdatność pojazdu do poruszania się na drogach publicznych, zaś przestrzeganie reguł normatywnych określających wymogi w zakresie bezpieczeństwa pojazdu, dopuszczenia pojazdu do ruchu, w tym dbania o aktualność badań technicznych pojazdu, należą do podstawowych obowiązków przedsiębiorcy prowadzącego działalność transportową. Podniesiono, że kwestie badań technicznych reguluje dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/45/UE, w której preambule podkreślono, że badania zdatności do ruchu stanowią część szerszego systemu, mającego zapewnić, aby pojazdy były utrzymywane w bezpiecznym i akceptowalnym stanie. Badania okresowe są głównym narzędziem zapewniania zdatności pojazdów do ruchu, a zdatność ta ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo uczestników na drodze.

Wyjaśniono, że naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego posiada kwalifikację wagi naruszenia określoną w załączniku nr 1 do Rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403. Wskazano, że kary pieniężne z u.t.d. nie mają charakteru uznaniowego, a odpowiedzialność przewoźnika nie jest oparta na zasadzie winy. Oznacza to, że stwierdzenie określonego ustawą naruszenia musi spowodować jego odpowiednią, zgodną z przepisami ustawy, kwalifikację, a następnie nałożenie kary, w wymaganej tą ustawą wysokości. Odnosząc się do wniosku o zastosowanie art. 92c ust. 1 u.t.d. organ odwoławczy wskazał, że nie ma argumentów do umorzenia postępowania, gdyż odwołująca się, poza przedstawieniem swojej wykładni prawnej przepisów P.r.d., nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie okoliczności, o których mowa w tym przepis. Wyjaśniono przy tym, że braku aktualnych badań technicznych pojazdu nie można uznać za zdarzenie o charakterze nagłym i trudnym do przewidzenia, a ponadto jest to sytuacja, na którą przewoźnik miał realny wpływ i mógł jej uniknąć. Podano, że analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wskazuje, aby przewoźnik podjął niezbędne działania zmierzające do niewadliwego wykonania ciążących na nim obowiązków, gdyż dopiero po ujawnieniu nieprawidłowości w takcie kontroli przewoźnik przedstawił organowi odwoławczemu zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym naczepy. Odnosząc się do wniosku o alternatywne zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. podano, że sprawa procedowana jest w oparciu o u.t.d. W związku z tym art. 189f k.p.a. jest rozpatrywany w korelacji z art. 92c u.t.d., który w tym przypadku stanowi przepis szczególny, co skutkuje tym, że regulacje działu IVa k.p.a. nie znajdują zastosowania, ponieważ pierwszeństwo mają normy u.t.d.

W skardze na powyższą decyzję Spółka zarzuciła naruszenie:

- Ip. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d. poprzez jego błędne zastosowanie będące wynikiem niewłaściwie przeprowadzonej wykładni, przejawiające się uznaniem, że może on znaleźć zastosowanie jako podstawa nałożenia kary w sytuacji wykonywania przewozu drogowego pojazdem, który nie został przedstawiony w terminie do okresowego badania technicznego, o którym mowa w art. 81 ust. 2 i ust. 3 P.r.d., podczas gdy z treści naruszonego przepisu sankcjonującego wynika, że może on stać się podstawą nałożenia kary za wykonywanie przewozu bez aktualnego badania technicznego potwierdzającego zdatność pojazdu do ruchu drogowego, natomiast okresowe badanie techniczne nie pełni takiej roli;

- zasady legalizmu oraz zasady praworządności poprzez nałożenie na skarżącą spółkę sankcji na podstawie przepisu Ip. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., podczas gdy w systemie powszechnie obowiązującego prawa krajowego nie ma wyraźnej normy, z której wynikałoby, że okresowe badanie techniczne pojazdu potwierdza jego zdatność do ruchu drogowego;

- art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie w sprawie, przejawiające się nałożeniem na skarżącą Spółkę kary pieniężnej wobec zaistnienia możliwości zastosowania pouczenia, wynikającej z tego, że stwierdzone w toku kontroli drogowej naruszenie prawa nie miało wpływu na bezpieczeństwo ruchu drogowego, tym samym cechowało się błahym ciężarem gatunkowym, a strona zaprzestała naruszania prawa;

- art. 7, art. 77 §1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie możliwości zastosowania przepisu dającego organom administracji możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu zgodnie z normą zapisaną w art. 189f § 1 przywołanego tu aktu prawnego, jak również towarzyszące mu naruszenie normy proceduralnej, tj. art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną jej wykładnie i nieprawidłowe zastosowanie przejawiające się uznaniem, że na gruncie niniejszego postępowania nie mogą znaleźć zastosowania normy działu IVA analizowanego tu aktu rangi kodeksowej.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego rozstrzygnięcia organu I instancji z 9 września 2024 r., umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie oraz zasądzenie zwrotu uiszczonej opłaty sądowej w wysokości 100 zł.

W uzasadnieniu skarżąca podtrzymała swoją argumentację odnośnie do braku podstaw do wymierzenia kary. Podniosła, że znamiona przepisu sankcjonującego Ip. 9.1. załącznika nr 3 do u.t.d. są spełnione tylko w sytuacji, w której pojazd porusza się bez aktualnych badań okresowych potwierdzających jego zdatność do ruchu drogowego. Natomiast ani z przepisów P.r.d., ani z rozporządzenia z 2012 r. nie wynika, aby okresowe badanie techniczne potwierdzało zdatność pojazdu do ruchu drogowego. Skarżąca wskazała, że z zapisów dyrektywy nr 2014/45/UE wynika, że kwestia badań zdatności do ruchu drogowego jest przedmiotem suwerennych działań państw członkowskich, a zatem organ administracji może jedynie oprzeć się o przepisy krajowe jako regulujące prawa i obowiązki posiadaczy pojazdów. Z przepisów tych nie wynika, aby okresowe badanie techniczne przesądzało o dopuszczeniu pojazdu do ruchu drogowego. Byłoby tak bowiem tylko przypadku, gdyby jego niewykonanie w terminie skutkowało koniecznością usunięcia pojazdu z drogi, czy też konfiskatą tablic rejestracyjnych tak, jak uregulowano to w innych krajach wspólnoty. Podniesiono, że przywołany przez organ art. 71 P.r.d. stanowi jedynie o warunku rejestracji pojazdów i zaopatrzenia ich w tablice rejestracyjne. W ocenie skarżącej nie jest też trafny wywód organu jakoby zatrzymanie dowodu rejestracyjnego z powodu braku wymaganego badania technicznego było równoznaczne z tym, że pojazd nie jest pojazdem zdatnym do ruchu, gdyż taka konkluzja jest sprzeczna chociażby z art. 132 ust 2 P.r.d. Zarzucono, że organ odwoławczy nie dokonał pogłębionej analizy zapisów art. 81 ust. 2 w zw. z art. 71 ust. 2 oraz w zw. z art. 66 P.r.d. W ocenie skarżącej, punkt widzenia organu miałby podstawę w systemie obowiązujących norm prawnych w sytuacji, w której jako jeden z warunków dopuszczenia pojazdu do ruchu ustawodawca np. w treści art. 71 ust. 2 P.r.d. wskazał terminowe poddanie danej jednostki okresowemu badaniu technicznemu i uzyskanie jego pozytywnego wyniku, albo gdyby w jakiejkolwiek normie ustawodawca wskazał, że uzyskanie pozytywnego wyniku okresowego badania technicznego w wyznaczonym terminie skutkuje możliwością poruszania się pojazdem po drogach. Ponadto zarzucono, że organ odwoławczy błędnie zinterpretował zapis art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. uznając, że na gruncie niniejszej sprawy nie może znaleźć zastosowania norma z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Podniesiono, że art. 92b ust. 1 u.t.d. daje możliwość odstąpienia od nałożenia kary w bardzo wąskim spektrum przypadków i może znaleźć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do tych sankcji, które stanowią następstwo naruszenia norm regulujących wymiar przerw odpoczynków oraz maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu przez kierowców. Naruszenie prawa przypisywane skarżącej nie mają z tym nic wspólnego. Podniesiono, że w u.t.d. ustawodawca uregulował całkowicie inne instytucje prawne, gdyż pierwsza z nich sprowadza się do odstąpienia od nałożenia kary (art. 92b ust. 1 u.t.d) przy spełnieniu przez przewoźnika pewnych ściśle określonych przesłanek, a druga (art. 92c ust. 1 u.t.d) daje podstawę odstąpienia od wszczęcia postępowania lub umorzenia wszczętej już procedury zmierzającej do nałożenia sankcji pieniężnej, mimo zmaterializowania się stanu faktycznego podlegającego karaniu w przypadku, w którym strona udowodni zaistnienie całkowicie innych przesłanek. W ocenie Spółki, te dwie instytucje mają charakter niezależnych i w żadnym stopniu nie powinny być ze sobą utożsamiane. Skoro zatem art. 92c ust. 1 u.t.d. nie reguluje kwestii odstąpienia od nałożenia kary, a norma z art. 92b ust. 1 u.t.d. w tym właśnie zakresie się wypowiada, lecz ogranicza zastosowanie takiej możliwości do wąskiego zakresu spraw, to w przypadku postępowań innych niż prowadzone w przedmiocie nałożenia kary za naruszenie norm regulujących czas prowadzenia, przerwy i odpoczynki, organy winny sprawdzić zarówno ewentualność zastosowania normy z art. 92c ust. 1 u.t.d., jak i równocześnie zapisów Działu IVA k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Stosownie zaś do art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy. Według Ip. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 2 000 zł za każdy pojazd.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność, że doszło do wykonania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego. Z protokołu kontroli pojazdu przeprowadzonej 14 marca 2024 r. na drodze krajowej S7 wynika, że realizowany był przewóz drogowy, na podstawie zezwolenia udzielonego Spółce. Skontrolowany został zespół pojazdów składający się z samochodu ciężarowego marki DAF o nr rej. (...) oraz naczepy ciężarowej marki KRONE o nr rejestracyjnym (...). W trakcie kontroli stwierdzono, że naczepa ciężarowa nie posiada aktualnych badań technicznych. Na podstawie wpisu w CEPiK ustalono, że termin badania upłynął 4 stycznia 2023 r. Jednocześnie podano, że z danych udostępnionych przez Ministerstwo Cyfryzacji wynika, że badanie techniczne przeprowadzone w dniu 3 stycznia 2023 r. zakończyło się wynikiem negatywnym, zaś kolejne badanie techniczne z wynikiem pozytywnym zostało przeprowadzone w dniu 16 marca 2024 r., a zatem po zakończeniu kontroli drogowej. Okoliczności tych nie kwestionuje skarżąca Spółka.

Wskazać należy, że wymogi dotyczące badań technicznych pojazdu regulują przepisy P.r.d. Zgodnie z art. 71 P.r.d. zdanie pierwsze, dokumentem stwierdzającym dopuszczenie pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny lub pozwolenie czasowe. W myśl art. 81 ust. 1 P.r.d. właściciel pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru, przyczepy lub samochodu osobowego przeznaczonego do zawodów sportowych jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego. Okresowe badanie techniczne po raz pierwszy jest przeprowadzane przed pierwszą rejestracją pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 81 ust. 3 P.r.d.), chyba że pojazd jest wyłączony z tego obowiązku z mocy art. 81 ust. 4 P.r.d. Natomiast kolejne okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie z zastrzeżeniem ust, 6-10 (art. 81 ust. 5 P.r.d.). Uprawniony diagnosta po wykonaniu badania technicznego pojazdu wydaje zaświadczenie po przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu i wpisuje kolejny termin badania technicznego do dowodu rejestracyjnego, jeżeli jest wolne miejsce w odpowiedniej rubryce dowodu - po stwierdzeniu pozytywnego badania technicznego pojazdu (art. 82 ust. 2 P.r.d.). Zatem obowiązkiem podmiotu wykonującego przewóz jest dopilnowanie, aby badanie techniczne pojazdu zostało przeprowadzone w terminie 12 miesięcy od ostatniego badania. Na dzień kontroli skarżąca Spółka nie przedstawiła dowodu na przeprowadzenie pozytywnego badania technicznego naczepy. W związku z tym, w świetle przepisów prawa, kontrolowana naczepa stanowiła pojazd, który nie miał potwierdzenia sprawności, zaś wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego, potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, sankcjonowane jest karą pieniężną, której wysokość wynika z lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d. i wynosi 2000 zł.

Należy podkreślić, że nie jest zasadna argumentacja skarżącej, że badanie okresowe nie stanowi badania potwierdzającego zdatność pojazdu do ruchu drogowego. Skład orzekający w przedmiotowej sprawie całkowicie podziela pogląd jednolicie prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że badanie techniczne służy sprawdzeniu, czy pojazd jest zdatny do ruchu drogowego czy też nie. Brak aktualnego badania technicznego jest bowiem skorelowany z brakiem zdatności pojazdu do ruchu drogowego (por. wyroki: WSA w Gorzowie Wlkp. z 18 października 2023 r., sygn. akt II SA/Go 493/23; WSA w Bydgoszczy z 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 95/23; WSA w Olsztynie w wyroku z 7 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 367/22, WSA w Szczecinie z 30 października 2024 r. sygn. akt II SA/Sz 724/24). Również w doktrynie podkreśla się, że każdy pojazd winien być poddawany badaniom technicznym, a nieprzeprowadzenie takiego badania nie pozwala na uznanie, że dany pojazd spełnia wymagania użytkowania pojazdu w ruchu (zob. M. Burtowy, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Warszawa 2021, LEX/el. i powołane tam orzecznictwo). Przy czym za przyjęciem takiego stanowiska przemawia nie tylko treść rozporządzenia z 2012 r., który w § 1 stanowi, że badania techniczne polegają na sprawdzeniu, czy pojazd odpowiada warunkom technicznym określonym w wymienionych w nim aktach prawnych oraz ocenie prawidłowości działania pojazdu, a w § 2 określa zakres okresowego badania technicznego stwierdzając, że badaniu podlega sprawność działania poszczególnych zespołów i układów pojazdu, w tym w szczególności pod względem bezpieczeństwa jazdy i ochrony środowiska wymieniając w ust. 1 pkt 3 lit. od a) do i) poszczególne zespoły i układy podlegające badaniu związane ze zdolnością pojazdu do ruchu drogowego, ale także wykładnia systemowa i celowościa przepisów ustawy P.r.d. Należy podnieść, że rzeczywiście przywołany przez Spółkę art. 81 ust. 2 P.r.d. dzieli badania techniczne na badania okresowe, badania dodatkowe oraz badania co do zgodności z warunkami technicznymi. Skarżąca nie zauważa jednak, że w każdym przypadku jest to badanie techniczne, a zatem stwierdzające zgodność pojazdu z wymogami technicznymi. Natomiast podział badań technicznych związany jest wyłącznie z okolicznościami, w jakich badanie się wykonuje, co wynika z dalszych ustępów art. 81 P.r.d. Jak stanowi bowiem art. 81 ust. 3 P.r.d. okresowe badanie techniczne po raz pierwszy jest przeprowadzane przed pierwszą rejestracją pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (chyba ze pojazd nie podlega takiemu badaniu z mocy art. 81 ust. 4 P.r.d), a następnie okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie, z zastrzeżeniem ust. 6-10 (art. 81 ust. 5 P.r.d.), dodatkowemu badaniu technicznemu podlega pojazd w sytuacjach, o których mowa w art. 81 ust. 11 P.r.d., zaś badaniu co do zgodności z warunkami technicznymi podlegają pojazdy, o których mowa w art. 81 ust. 11a i 11b. Przy czym w każdym wypadku badanie techniczne może przeprowadzić wyłącznie uprawniony diagnosta, co wynika wprost z art. 82 ust. 2 P.r.d. Ponadto podnieść należy, że zgodnie z art. 71 ust. 2 P.r.d. pojazdy są dopuszczone do ruchu, jeżeli odpowiadają warunkom określonym w art. 66 oraz są zarejestrowane i zaopatrzone w zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne. Zgodnie zaś z art. 72 ust. 1 pkt 4 P.r.d. rejestracji dokonuje się m.in. na podstawie zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub innego dokumentu wydanego przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzającego wykonanie oraz termin ważności badania technicznego. Wskazać także należy, że art. 66 P.r.d. określa ogólne wymogi co do warunków technicznych pojazdów uczestniczących w ruchu, upoważniając jednocześnie ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia, warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Z powyższych unormowań jednoznacznie zatem wynika, że badanie techniczne służy sprawdzeniu, czy pojazd jest zdatny do ruchu drogowego, gdyż jego posiadanie jest warunkiem poruszania się po drogach. Zatem w przypadku braku dokumentu potwierdzającego przeprowadzenie aktualnego badania technicznego nie można przyjąć, że pojazd jest zdatny do ruchu. Na marginesie należy wskazać, że przyjęcie stanowiska zaprezentowanego przez skarżącą prowadziłoby do sytuacji, w której każdy użytkownik pojazdu mógłby samodzielnie i w sposób dowolny określać stan techniczny swojego pojazdu, co ewidentnie - jak wskazał organ - miałoby wpływ na bezpieczeństwo poruszania się po drogach publicznych. W tym kontekście całkowicie chybione jest powoływanie się przez skarżącą na treść art. 132 P.r.d. Skoro stosownie do art. 132 ust. 1 pkt 2 P.r.d. policjant, funkcjonariusz Straży Granicznej albo funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej ma obowiązek zatrzymania dowodu rejestracyjnego (pozwolenia czasowego) w razie stwierdzenia, że pojazd nie został poddany badaniu technicznemu w wyznaczonym terminie lub termin badania nie został wyznaczony prawidłowo, to oznacza to, że pojazd nieposiadający aktualnego badania technicznego nie jest zdatny do poruszania się po drogach. Nie zmienia tego stanowiska okoliczność, że w myśl art. 132 ust. 2 P.r.d. funkcjonariusz może zezwolić na używanie pojazdu przez czas nieprzekraczający 7 dni, określając warunki tego używania w pokwitowaniu. Zezwolenie takie jest bowiem jedynie czasowe i powinno być wykorzystane na przejazd celem wykonania badań technicznych, a nie na dalsze poruszanie się po drogach bez żadnych ograniczeń, a tym bardziej na wykonywanie przewozów.

W ocenie Sądu organy zasadnie także uznały, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że omawiany przepis dotyczy sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć, np. będących rezultatem działania siły wyższej, bądź osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia przede wszystkim charakter odpowiedzialności przewoźnika, która jest niezależna od winy czy dobrej lub złej woli. W związku tym badanie świadomości i stosunku przedsiębiorcy do danego naruszenia prawa jest co do zasady bez znaczenia dla możliwości wymierzenia kary. Brak jego winy w wystąpieniu naruszeń nie może stanowić podstawy wyłączenia jego odpowiedzialności. Nie wystarczy wykazanie braku winy, lecz wymagane jest pozytywne wykazanie podjęcia w ramach organizacji przewozu wszystkich niezbędnych środków, a w konsekwencji dowiedzenie, że do naruszenia doszło na skutek obiektywnych, nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności, na które przedsiębiorca nie miał wpływu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 września 2021 r., sygn. akt II GSK 611/21; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 października 2019 r., sygn. akt II GSK 2852/17, dostępne w CBOSA). W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wskazała okoliczności, które pozwoliłyby na zastosowanie art. 92c ust. 1 u.t.d., wyłączającego odpowiedzialność przewoźnika. Trudno bowiem uznać, aby brak aktualnych badań technicznych pojazdu miało charakter nagły i trudny do przewidzenia, zwłaszcza że przedmiotowy pojazd nie posiadał aktualnych badań technicznych przez ponad 10 miesięcy. W tych okolicznościach dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnych badań technicznych niewątpliwie jest sytuacją, na którą skarżąca miała realny wpływ i mogła jej uniknąć. Natomiast fakt uzyskania pozytywnego wyniku badania technicznego pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, bowiem nastąpiło to już po przeprowadzonej kontroli i stwierdzeniu przez organ naruszenia przepisów u.t.d. Z tego względu organy prawidłowo oceniły stan faktyczny sprawy oraz argumentację skarżącej stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do umorzenia postępowania.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 189f k.p.a. należy zauważyć, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych w § 2 art. 189a k.p.a. jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania. Nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, a mianowicie, aby zakres normowania przepisów odrębnych pokrywał się z zakresem normowania określonym w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel, art. 189a k.p.a., t. 7, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2021). Jeżeli zatem art. 92c ust. 1 u.t.d. przewiduje, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją zastosowania art. 92 ust. 1 u.t.d. jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności, na podmiot odpowiedzialny nie jest nakładana kara pieniężna (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 375/21, dostępny w CBOSA). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 października 2023 r. (sygn. akt II GSK 938/20, dostępny w CBOS) stosowanie art. 92c ust. 1 u.t.d. w praktycznym wymiarze ma w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa kara ta nie jest nakładana, a dla przyjęcia, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o których mowa w § 2 art. 189 k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują to zagadnienie w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (podobnie w wyroku NSA z 16 października 2024 r. sygn. akt II GSK 700/21, dostępny w CBOSA). W związku z tym w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 189f k.p.a.

W tych okolicznościach niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organy administracji publicznej orzekające w sprawie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające z zachowaniem zasad określonych w przepisach k.p.a. i w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustaliły wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Nie miały one natomiast obowiązku ustalania okoliczności sprawy w kontekście możliwości zastosowania art. 189f 1 pkt 1 k.p.a., skoro jego zastosowanie w niniejszej sprawie jest wykluczone.

W świetle powyższych rozważań należy zatem stwierdzić, że przeprowadzona przez tutejszy Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.