Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 613/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1, art. 78d ust. 1, ust. 5, ust. 10, art. 78f ust. 1, art. 78e ust. 2, art. 78e ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 1184
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Nogal Asesor WSA Łukasz Jarocki Protokolant spec. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A. Z. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 25 - 28 kwietnia 2023 r. z dnia 11 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 25-28 kwietnia 2023 r. (dalej też jako "Komisja II stopnia", "komisja odwoławcza" lub "organ odwoławczy"), uchwałą z dnia 11 grudnia 2023 r., numer [...], działając na podstawie przepisów art. 78h ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r. poz. 1184 ze zm., dalej też w skrócie jako "p.o.a.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 572, ze zm., dalej też w skrócie jako "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania A. Z. (dalej też jako "Skarżąca" lub "Zdająca"), utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w Warszawie (zwaną dalej również "Komisją egzaminacyjną") z dnia 3 czerwca 2023 roku numer [...], stwierdzającą, że Skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu adwokackiego.

Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w Warszawie wskazała, że Zdająca z zadania z zakresu prawa karnego otrzymała ocenę niedostateczną, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dostateczną oraz z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę dostateczną. Powołując się na przepis art. 78f ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, Komisja stwierdziła, że Skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.

W złożonym odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia 3 czerwca 2023 roku, Skarżąca zakwestionowała ocenę niedostateczną z zadania z zakresu prawa karnego, wnosząc o jej podwyższenie i stwierdzenie, że otrzymała ocenę pozytywną z egzaminu adwokackiego. Zdająca podkreśliła, że w ocenianej pracy prawidłowo zaproponowała rozstrzygnięcie problemu, sporządzając projekt apelacji karnej, zachowując większość wymogów formalnych, jakie powinna spełniać taka praca. Tym samym uznała za niezasadne wystawienie jej ocen niedostatecznych przez egzaminatorów, gdyż, jej zdaniem, rozwiązanie zadania z pierwszej części egzaminu adwokackiego spełnia kryteria konieczne dla pozytywnego ocenienia. Skarżąca podkreśliła przy tym, że opis istotnych zagadnień do zadania z zakresu prawa karnego (jak i pozostałych części egzaminu) nie jest jedynym możliwym rozwiązaniem, które w dużej mierze jest uzależnione od inwencji osoby zdającej.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia uchwałą z dnia 11 grudnia 2023 roku, utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej z dnia 3 czerwca 2023 roku,, uznając, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniesionego przez Skarżącą odwołania. W uzasadnieniu uchwały Komisja Egzaminacyjna II Stopnia powołała się na cel i charakter egzaminu zawodowego adwokackiego oraz kryteria oceny określone w art. 78e ustawy - Prawo o adwokaturze. Zaznaczyła, że egzaminatorzy jednolicie ocenili opracowane przez Zdającą rozwiązanie z zakresu prawa karnego na ocenę niedostateczną. Organ odwoławczy podkreślił, że sporządzona przez Zdającą na potrzeby egzaminu apelacja z zadania zakresu prawa karnego spełnia wymogi formalne, jak również zawiera prawidłowe podstawy prawne zaskarżenia, zarzutów oraz wniosków apelacyjnych. Jeśli natomiast chodzi o zakres zaskarżenia, Komisja odwoławcza uznała, że można dostrzec w pracy Zdającej dysonans co do zakresu zaskarżenia w zakresie drugiego czynu przypisanego oskarżonemu (tj. art. 178a § 1 i 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, dalej też jako "k.k."), a treści uzasadnienia w kontekście przytoczonego w petitum apelacji zarzutu. Zdająca zaskarżyła wyrok w powyższym zakresie w części co do rozstrzygnięcia o karze i w związku z tym podniosła zarzut rażącej niewspółmierności kary. Pomimo powyższego zakresu zaskarżenia oraz treści zarzutu, Zdająca w bardzo skromnym uzasadnieniu apelacji w zakresie odnoszącym się do czynu z art. 178a § 1 i 4 k.k. oprócz kwestii dotyczącej orzeczenia rażąco niewspółmiernej wysokości kary co do czynu popełnionego przez oskarżonego, podniosła również, iż sąd I instancji nie zastosował art. 76 § la k.k. w zw. z art. 107 § 4 k.k., mimo, iż zachodziły przesłanki określone w wymienionych przepisach. W ocenie organu odwoławczego, jeśli Zdająca dostrzegała kwestię zatarcia uprzedniego skazania, winna była sformułować odmienny zakres zaskarżenia - tj. winna była zaskarżyć wyrok w całości, czego nie zrobiła. Może to wskazywać na brak posiadania przez Zdającą podstawowej wiedzy w zakresie środków odwoławczych w prawie karnym procesowym. Nadto, skoro Zdająca dostrzega możliwość zatarcia skazania, jej zarzut nie powinien był zasadzać się na rażącej niewspółmierności kary, lecz winien zmierzać do wyeliminowania z opisu i kwalifikacji czynu uprzedniego skazania, co doprowadziłoby do przyjęcia, iż czyn oskarżonego realizował jedynie znamiona przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., a jednocześnie zmiany długości trwania środka karnego oraz wysokości świadczenia pieniężnego. Nadto, zdaniem Komisji II stopnia, bardzo skrótowe podanie przez Zdającą w uzasadnieniu apelacji kwestii dotyczącej zatarcia skazania nie pozwala sprawdzić wiedzy Zdającej co do tej instytucji. Wniosek apelacyjny Zdającej co prawda koreluje z podniesionym zarzutem, niemniej jednak w kontekście bardzo lakonicznego uzasadnienia i jednoczesnego podniesienia okoliczności dotyczących zatarcia skazania, wniosek ten doznaje znaczącego osłabienia. Powyższe okoliczności w powiązaniu z nieprawidłowym zakresem zaskarżenia, w ocenie Komisji II stopnia, dają uzasadnione wątpliwości co do wiedzy Zdającej z zakresu prawa karnego materialnego oraz procesowego. Z kolei, co do pierwszego czynu przypisanego oskarżonemu, organ odwoławczy zaznaczył, iż Zdająca, w sporządzonej apelacji podniosła trzy zarzuty — przy czym jeden z nich jako ewentualny. Pierwszy dotyczył obrazy przepisu art. 279 § 1 k.k. przy poprawnie ustalonym stanie faktycznym poprzez jego błędne zastosowanie, gdy zachowanie oskarżonego mogło ewentualnie wypełnić znamiona przestępstwa z art. 278 § 3 k.k. Zarzut ten Komisja II stopnia uznała za całkowicie nieprawidłowy, wskazując przy tym, że argumentacja podniesiona w uzasadnieniu apelacji w żaden sposób nie podważa realizacji przez oskarżonego znamion przestępstwa kradzieży z włamaniem. Drugi zarzut odnosił się do obrazy przepisu prawa materialnego tj. art. 283 k.k. poprzez jego niezastosowanie, pomimo, iż wystąpiły przesłanki określone powyższym przepisem. Okoliczności faktyczne przedstawione w zadaniu egzaminacyjnym dawały podstawy do postawienia zarzutu we wskazanym przez Zdającą kierunku, mimo iż opis istotnych zagadnień do zadania z zakresu prawa karnego nie przewidywał takiego rozwiązania. Stąd też organ odwoławczy uznał, iż pomimo, że nie jest to główny zarzut, który winna była dostrzec Zdająca, to jednak jest to zarzut uwzględniający interes klienta i mający pewne szanse obronienia się w postępowaniu odwoławczym. Sporządzone jednak przez Zdającą uzasadnienie powyższego zarzutu jest dość lakoniczne. Równocześnie, Komisja odwoławcza zaznaczyła, że zarzut obrazy przepisu art. 283 k.k. pozostaje w rozbieżności z zarzutem obrazy art. 278 § 3 k.k., co jednocześnie wskazuje na nieprawidłowe sformułowanie powyższych zarzutów. Jeśli bowiem Zdająca w pierwszej kolejności podważa realizację znamion przestępstwa kradzieży z włamaniem, to wówczas zarzut wypadku mniejszej wagi z art. 283 k.k. winien być postawiony ewentualnie/alternatywnie do pierwszego zarzutu. Jak znaczył organ odwoławczy, trzeci zarzut Zdającej - który został podniesiony przez nią z ostrożności procesowej, dotyczył dokonania przez sąd dowolnej oceny dowodu z zeznań świadka N. P., gdyż z zeznań ww. świadka wynikało, że nie pamiętała ona dokładnego przebiegu zdarzenia, co zdaniem Zdającej mogło mieć wpływ na treść orzeczenia. Zarzut ten Komisja II stopnia uznała za nieprawidłowy. Wskazała, że jeśli Zdająca w pierwszej kolejności podnosiła zarzuty dotyczące obrazy prawa materialnego i jednocześnie wskazywała, że sąd prawidłowo ustalił stan faktyczny, to nie było podstaw do podnoszenia zarzutu obrazy przepisu art. 7 k.p.k. Zarzut obrazy prawa materialnego podnoszony jest wówczas, gdy sąd prawidłowo zgromadził i ocenił dowody oraz prawidłowo ustalił na ich podstawie stan faktyczny, a dopiero następnie dokonał błędnej subsumpcji lub błędnej wykładni przepisu prawa materialnego. Stąd też, podniesienie przez Zdającą (nawet ewentualnie) zarzutu obrazy przepisu art. 7 k.p.k. podważa automatycznie uprzednie zarzuty dotyczące obrazy prawa materialnego. Komisja odwoławcza podkreśliła nadto, że Zdająca ogólnikowo podaje, iż nieprawidłowa ocena dowodu z zeznań świadka mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, kiedy wymagane jest wykazanie jaki był to wpływ i na czym on polegał. Uzasadnienie apelacji również nie pozwala ustalić jaki wpływ na treść orzeczenia miałaby nieprawidłowa ocena dowodu z zeznań świadka N. P.. Tak sformułowane zarzuty apelacji, zdaniem Komisji odwoławczej, dają uzasadnione wątpliwości co do wiedzy Zdającej w zakresie sporządzania środków odwoławczych w postępowaniu karnym. Jeśli chodzi o wniosek apelacyjny w odniesieniu do przypisanego oskarżonemu czynu zabronionego z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., to Komisja odwoławcza wskazała, iż wniosek ten nie odpowiada podniesionym zarzutom obrazy prawa materialnego. Skoro bowiem Zdająca domaga się, aby zastosowano wobec oskarżonego przepis art. 278 § 3 k.k. albo art. 283 k.k., to należało oczekiwać wniosku o zmianę opisu i kwalifikacji prawnej czynu, a następnie wniosku o orzeczenia kary w dolnych granicach. Zdająca poprzestała jednak tylko na wniosku o zmniejszenie orzeczonej kary pozbawienia wolności do dolnych granic ustawowego zagrożenia - czyli tym samym przyjmując za trafne orzeczenie kary na podstawie przepisu art. art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., co stoi w sprzeczności z podniesionymi przez nią zarzutami.

Ponadto, zdaniem Komisji II stopnia, Zdająca nie dostrzegła naruszenia przepisów prawa materialnego, w zakresie błędnie wyliczonej opłaty, którą Sąd I instancji obciążył oskarżonego. Zdająca nie podniosła także zarzutu obrazy prawa materialnego w zakresie art. 63 § 1 i 4 k.k., co do niezaliczenia na poczet orzeczonej kary okresu rzeczywistego pozbawienia wolności. Mając na uwadze powyższe, Komisja odwoławcza uznała, że przyznane przez egzaminatorów oceny cząstkowe były jak najbardziej prawidłowe z uwagi na treść sporządzonej pracy i błędy popełnione przez Zdającą. Organ odwoławczy podniósł, że z art. 78d ust. 1 u.o.a. wynika, iż egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego. Natomiast zgodnie z art. 78e ust. 2 tej ustawy, Egzaminatorzy biorą pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Wykonywanie zawodu adwokata uwarunkowane jest posiadaniem takiej wiedzy, co uzasadnia ocenę prac zdających nie tylko pod kątem ich ewentualnej skuteczności procesowej, ale także pod kątem profesjonalizmu w ich sporządzeniu. O ile w ustawie przewidziana jest gradacja ocen, to aby uzyskać ocenę przynajmniej dostateczną, osoba zdająca egzamin zawodowy powinna wykazać się wiedzą na poziomie przynajmniej dostateczny a, zdaniem Komisji II stopnia, Zdająca nie wykazała się wiedzą, o jakiej mowa w powołanych przepisach. Nie potrafiła bowiem sporządzić pracy egzaminacyjnej, stosując właściwe przepisy prawa. Mając na uwadze powyższe oraz uznając zarzuty Zdającej w najistotniejszym zakresie za chybione, Komisja odwoławcza uznała, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia z dnia 11 grudnia 2023 r., Zdająca zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania w postaci:

a/ art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. oraz art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze - poprzez brak rozważenia i ustosunkowania się do wszystkich zarzutów odwołania w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały,

b/ art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. oraz art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze - poprzez ich niezastosowanie, w konsekwencji czego doszło do naruszenia obowiązku ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy, polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz na dokonaniu dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz do sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej uchwały bez jednoznacznego wyjaśnienia jakimi motywami Komisja Egzaminacyjna II Stopnia kierowała się przy przyjęciu, że elementy negatywne pracy Skarżącej przeważyły nad jej elementami pozytywnymi w sposób, który uniemożliwił podwyższenie oceny z kwestionowanej część egzaminu, jak i dlaczego praca Skarżącej z zakresu prawa karnego nie mogła zostać oceniona pozytywnie w świetle kryteriów określonych w art. 78e ust. 2 w zw. z art. 78f ust. 1 Prawa o adwokaturze,

c/ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze, poprzez jego zastosowanie i niezasadne utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia Komisji Egzaminacyjnej, a tym samym naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędne niezastosowanie, bowiem Komisja Egzaminacyjna II Stopnia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. winna zaskarżoną uchwałę uchylić i orzec co do istoty sprawy poprzez zmianę oceny rozwiązania zadania z zakresu prawa karnego na ocenę pozytywną oraz podjęcie uchwały stwierdzającej pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego,

d/ art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3, a także art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze poprzez:

- zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego - tj. obiektywnego stanu wiedzy prawniczej Skarżącej oraz zgodności z nim rozwiązania zadania z zakresu prawa karnego zaproponowanego przez Skarżącą - i rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym w sposób mający na względzie interes społeczny i słuszny interes strony, ukierunkowanie zaś postępowania przeciwko słusznemu interesowi strony oraz na utrzymanie za wszelką cenę zewnętrznego wrażenia poprawności i prawidłowości Uchwały nr [...] z dnia 3 czerwca 2023 r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w Warszawie w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego, zupełne pominięcie okoliczności wskazanych przez stronę w odwołaniu, w tym również wskazanych przez stronę jako istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, co doprowadziło do braku odniesienia się do całokształtu sprawy i do uznawania okoliczności za udowodnione w oparciu o część jedynie materiału sprawy, dogodną dla z góry przyjętej tezy o niezasadności odwołania,

- sporządzenie w decydującej mierze jedynie pozornego uzasadnienia, mającego zakwestionować odwołanie Skarżącej, nie zaś uzewnętrznić prawidłowy proces decyzyjny i realnie wykazać słuszność podjętego rozstrzygnięcia,

e/ art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób niezrozumiały, oparty na zasadzie negacji dla samej negacji, wewnętrznie sprzeczny i niezgodny z obowiązkami nałożonymi na Organ w zakresie sporządzenia uzasadnienia, polegający na:

- braku jednoznacznego wyjaśnienia, jakimi motywami Komisja Egzaminacyjna II Stopnia kierowała się przy przyjęciu, że elementy negatywne pracy Skarżącej przeważyły nad jej elementami pozytywnymi w sposób, który uniemożliwił podwyższenie oceny z kwestionowanej część egzaminu, jak i dlaczego praca Skarżącej z zakresu prawa karnego nie mogła zostać oceniona pozytywnie w świetle kryteriów określonych w art. 78e ust. 2 w zw. z art. 78f ust. 1 Prawa o adwokaturze,

- sprzecznościach wewnętrznych uzasadnienia, w tym m.in. w punkcie IV. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia wskazała, że "(...) wskazać należy w pierwszej kolejności, że praca sporządzona przez Zdającą z zadania z zakresu prawa karnego spełnia wymogi formalne, jak również zawiera prawidłowe podstawy prawne zaskarżenia, zarzutów oraz wniosków apelacyjnych, (s. 8), Praca została sporządzona starannie, poprawnym językiem prawniczym (s. 11)", podczas gdy już w dalszej części uzasadnienia Komisja Egzaminacyjna II Stopnia stwierdza: "O ile w ustawie przewidziana jest gradacja ocen, to aby uzyskać ocenę przynajmniej dostateczną, osoba zdająca egzamin zawodowy powinna wykazać się wiedzą na poziomie przynajmniej dostatecznym. Nie ulega wątpliwości, że Zdająca nie wykazała się wiedzą, o jakiej mowa w powołanych przepisach. Nie potrafiła sporządzić pracy egzaminacyjnej, stosując właściwe przepisy prawa (s. 12-13)".

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy w postaci:

a/ art. 78e ust. 2 i 3 w zw. z art. 78d ust. 1, 5 i 10 Prawa o adwokaturze poprzez niezastosowanie przez Komisję II Stopnia skali ocen oraz kryteriów oceny wskazanych przez ustawodawcę i nieuwzględnienie powyższych przepisów przy dokonywaniu ponownej oceny pracy egzaminacyjnej Skarżącej z zakresu prawa karnego, pomimo że praca egzaminacyjna spełnia wszelkie wymogi przewidziane w tych przepisach, które przewidziane są dla uzyskania oceny pozytywnej, a więc Komisja Egzaminacyjna II Stopnia naruszyła zasady oceny prac egzaminacyjnych wskazanych w ustawie, a tym samym działała z pominięciem obowiązujących przepisów prawa w zakresie zasad i norm ustalania wyniku egzaminu adwokackiego i przyjęła własne, niewynikające z obowiązujących przepisów prawa zasady oceniania prac,

b/ art. 78d ust. 10 w zw. z art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze poprzez brak wykorzystania, przez Komisję II Stopnia, w toku dokonywania oceny rozwiązania zadania z zakresu prawa karnego gradacji ocen cząstkowych pozwalającej na odzwierciedlenie w tej ocenie stopnia wypełnienia wymogów formalnych i poprawności zaproponowanego rozwiązania zgodnie z kryteriami wskazanymi w ustawie (czyli m.in. zachowania wymogów formalnych, zastosowania właściwych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, poprawności zaproponowanego przez Skarżącą sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentowała) bądź wagi i znaczenia popełnionych przez Skarżącą błędów,

c/ art. 78e ust. 2 i 3 Prawa o adwokaturze poprzez brak wskazania przez Komisję II Stopnia, w uzasadnieniu oceny zadania z zakresu prawa karnego podstaw i przyczyn wystawienia oceny niedostatecznej z uwzględnieniem stopnia wypełnienia wymogów formalnych i poprawności merytorycznej zaproponowanego rozwiązania,

d/ art. 78d ust. 1, ust. 5 i art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze w zw. z art. 54 ust. 1 i 65 ust. 1 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie polegające na uzależnieniu wyniku egzaminu adwokackiego od opowiedzenia się po jednej ze stron sporu doktrynalnego i orzeczniczego w ramach sformułowanego przez Skarżącą w zadaniu egzaminacyjnym z zakresu prawa karnego zarzutu dotyczącego kwalifikacji prawnej czynu kradzieży karty płatniczej,

e/ art. 78d ust. 10 pkt 1 Prawa o adwokaturze poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie przy ocenie zadania z zakresu prawa karnego pełnej skali ocen oraz ustalenie oceny niedostatecznej, pomimo że w świetle wymienionej w tym przepisie gradacji stwierdzone w rozwiązaniu zadania egzaminacyjnego uchybienia nie dawały podstaw do wystawienia oceny niedostatecznej, a zaproponowane przez Skarżącą rozwiązanie, biorąc pod uwagę gradację ocen zadekretowaną w art. 78d ust. 10 oraz art. 78e ust. 4 Prawa o adwokaturze, zasługuje co najmniej na ocenę dostateczną albowiem sporządzona przez Skarżącą apelacja zachowała wszelkie wymogi formalne niezbędne dla tego rodzaju pisma przewidziane przez ustawę, zawierała szereg zarzutów trafnych merytorycznie i adekwatnych do treści zadania z zastosowaniem właściwych przepisów prawa, uwzględniając przy tym interes reprezentowanej strony.

Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia z dnia 11 grudnia 2023 r., jak i utrzymanej nią w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia 3 czerwca 2023 roku a także zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Komisja Odwoławcza wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2022, poz. 2492 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej zwana "p.p.s.a."), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Oceniając zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, pod kątem jej zgodności z prawem, Sąd nie stwierdził podnoszonego w skardze naruszenia prawa procesowego, jak również naruszenia prawa materialnego, które mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi. W sprawie zakończonej zaskarżoną uchwałą, Komisja II stopnia stwierdziła, że Skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu adwokackiego, gdyż otrzymała ocenę niedostateczną z części pierwszej tego egzaminu, obejmującej swym zakresem zadanie z prawa karnego.

Na wstępie przypomnieć należy, że w myśl art. 4 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze, zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Wysoka jakość świadczonej pomocy prawnej jest wartością, która ma kluczowe znaczenie dla każdego, kto korzysta z tej pomocy. Nie ma wątpliwości, że od kandydata do zawodu adwokata należy wymagać takich kwalifikacji, aby mógł on sprostać wymaganiom świadczenia pomocy prawnej o jak najwyższej jakości. Kwalifikacje te winny – co do zasady – gwarantować prawidłowe wykonywanie zawodu adwokata, a więc realizację ustawowego zobowiązania gorliwego, sumiennego i zgodnego z przepisami prawa wypełniania przez niego obowiązków (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 10 lutego 2022 r. sygn. II GSK 1738/18, 14 grudnia 2011 r. sygn. II GSK 83/11; 13 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 3111/15, te i pozostałe powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Wiedza i umiejętności niezbędne do wykonywania zawodu adwokata podlegają sprawdzeniu w trakcie egzaminu adwokackiego. Zgodnie z art. 78d ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Stosownie do art. 78d ust. 5 ustawy Prawo o adwokaturze pierwsza część egzaminu adwokackiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa karnego, polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia albo apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu. Jak wynika z art. 78d ust. 10 ustawy Prawo o adwokaturze, egzaminatorzy dokonują oceny każdej z części egzaminu adwokackiego z zastosowaniem następującej skali ocen: oceny pozytywne: celująca (6), bardzo dobra (5), dobra (4), dostateczna (3) (pkt 1); ocena negatywna - niedostateczna (pkt 2). Zgodnie z art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną (art. 78f ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze).

W ocenie Sądu, w tym właśnie kontekście normatywnym, kształtującym systemowo zasady dostępu do zawodu adwokata, rozstrzygać należy prawidłowość podejmowanych przez komisje egzaminacyjne uchwał stwierdzających wynik egzaminu adwokackiego. W świetle przywołanego art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze praca egzaminacyjna musi spełniać wymogi formalne, przepisy prawa mają być zastosowane właściwie i umiejętnie zinterpretowane, sposób rozstrzygnięcia problemu ma być poprawny i uwzględniać interes strony. Praca, która spełnia wszystkie te wymagania, powinna zostać oceniona pozytywnie. Natomiast, w zależności od tego, w jakim stopniu praca egzaminacyjna spełnia wymagania, egzaminatorzy wystawiają oceny korzystając ze skali ocen zawartych w ustawie. Z kolei praca, która nie spełnia jednego z wymagań ustawowych w zasadzie musi być oceniona negatywnie, bowiem świadczy o tym, że zdający nie jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Te oceny są realizacją zasady swobodnej oceny dowodów i przejawem indywidualnego podejścia wysokiej klasy specjalistów (egzaminatorów), którzy z jednej strony gwarantują znajomość przepisów prawa i obiektywną ocenę prawidłowości zastosowanych rozwiązań, a z drugiej zawierają element własnej "eksperckiej" oceny poziomu pracy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lipca 2017 r. sygn. II GSK 3111/15). Ustawodawca, mając na uwadze cel i charakter egzaminu zawodowego, przy ocenie prac z poszczególnych części egzaminu dopuszcza możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań. Dlatego też w art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze, jedynie wyszczególnił najważniejsze kryteria oceny prac egzaminacyjnych. Przesłanki te mają charakter pojęć niedookreślonych (szacunkowych), których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku (por. Małgorzata Jaśkowska, Uznanie administracyjne a inne formy władzy dyskrecjonalnej administracji publicznej, System Prawa administracyjnego, Tom 1, Warszawa 2010, s. 256). W pojęciach niedookreślonych zakodowana jest swoboda oceny stanu faktycznego z punktu widzenia danej wartości (zob. Z. Cieślak, w: Z. Cieślak. I. Lipowicz, Z. Niewiadomski, Prawo administracyjne, s. 83-87), którą na gruncie regulacji egzaminu jest sprawdzenie przygotowania prawniczego zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego (art. 78d ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze). Co istotne, określone w przytoczonym przepisie art. 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze kryteria, muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata (p. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 11 lipca 2012 r. sygn. II GSK 921/11, 8 sierpnia 2012 r. sygn. II GSK 1037/12, 12 grudnia 2012 r. sygn. II GSK 1854/11). Taka regulacja, mająca na celu ochronę interesu społecznego, ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu zaufania publicznego osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie może budzić wątpliwości (p. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2013 r. sygn. II GSK 2333/11 oraz z 10 lipca 2012 r. sygn. II GSK 195/12).

Dokonując więc oceny prac z poszczególnych części egzaminu należy kierować się wskazówkami w tym przepisie zawartymi, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy. Należy przy tym podkreślić, że rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Inaczej mówiąc, Sąd administracyjny nie jest kolejną komisją egzaminacyjną, lecz ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu (uchwały komisji) i nie zastępuje Komisji w jej czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej. Sąd administracyjny zobligowany jest zbadać, czy uchwała wydana została z zachowaniem reguł prowadzenia postępowania administracyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem analizy tego, czy zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia o określonej treści (p. wyrok NSA z 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1930/11, CBOSA, a także wyrok NSA z 10 października 2018 r. sygn. akt II GSK 3313/16).

Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie zostały ustalone wszelkie okoliczności istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego. W uzasadnieniu uchwały organ odwoławczy podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja wyczerpująco odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych, wykazując zasadność utrzymania w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej I stopnia. Ta ocena była z kolei wynikiem ocen pracy egzaminacyjnej Skarżącej, dokonanych niezależnie od siebie przez dwóch egzaminatorów, którzy sporządzili przy tym pisemne uzasadnienia tych ocen, co zostało odpowiednio skorygowane lub uzupełnione przez Komisję II stopnia. Co istotne, w ramach tej oceny, wyważono negatywne i pozytywne aspekty pracy Skarżącej, wskazując nie tylko błędy, ale również jej pozytywne elementy, w związku z uwzględnieniem przez Komisję odwoławczą części zarzutów podnoszonych w odwołaniu. Jednakże popełnione przez Skarżącą błędy w projekcie przygotowanej przez nią w ramach egzaminu apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w B., dostrzeżone uprzednio przez egzaminatorów, będących członkami Komisji Egzaminacyjnej i ponownie zweryfikowane oraz omówione przez Komisję odwoławczą, nie uzasadniały podwyższenia oceny z tej części egzaminu i, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do kwestionowania tego stanowiska. Zdaniem Sądu, analiza uzasadnienia ocen cząstkowych oraz zaskarżonej uchwały prowadzi do wniosku, że dokonując oceny pracy Skarżącej w ramach postępowania odwoławczego, kierowano się wskazówkami zawartymi w art. 78e ust. 2 p.o.a., odpowiednio je indywidualizując na gruncie konkretnego kazusu. W ocenie Sądu, uchwała Komisji II stopnia zapadła przy tym po wszechstronnym i wnikliwym zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy a jej uzasadnienie jest zgodne z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Zauważyć należy, że w realiach niniejszej sprawy, zadanie egzaminacyjne z prawa karnego polegało na, po zapoznaniu się z opracowanymi na potrzeby egzaminu aktami sprawy karnej – przygotowaniu (jako adwokat S. L. - obrońca oskarżonego P. S.), apelacji od wydanego w sprawie wyroku, albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej wniesienia, sporządzeniu opinii prawnej, z uwzględnieniem interesu reprezentowanej strony. Wspomniany wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 14 lutego 2023 r. zapadł, po rozpoznaniu sprawy P. S., oskarżonego o to, że (punkt I) w dniu 5 października 2022 r., działając w krótkich odstępach czasu, z góry powziętym zamiarem, poprzez użycie w transakcjach karty płatniczej B. S.A., należącej do pokrzywdzonej N. P., usiłował pokonać zabezpieczenie elektroniczne karty, a następnie dokonać kradzieży pieniędzy mających stanowić płatność odpowiednio w kwotach 30,50 zł, 40,99 zł i 45,55 zł, lecz zamierzonego celu nie osiągnął, z uwagi na niezwłoczne zastrzeżenie karty przez pokrzywdzoną, czym działał na szkodę N. P., tj. o czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. oraz (punkt II) o to, że w dniu 6 października 2022 r. przy ulicy [...] w B. prowadził w ruchu lądowym po drodze publicznej pojazd mechaniczny marki [...] o nr rej. [...] będąc w stanie nietrzeźwości, I badanie - 0,64 mg/l, II badanie - 0,59 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, będąc uprzednio skazanym za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 5 listopada 2018 r., sygn. akt [...], tj. o czyn z art. 178a § 1 i 4 k.k. Sąd Rejonowy w B. oskarżonego P. S. uznał za winnego zarzuconego mu w punkcie I czynu, wypełniającego dyspozycję art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i za to na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 14 § 1 k.k. wymierzył mu karę jednego roku pozbawienia wolności a także uznał za winnego czynu zarzuconego mu w punkcie II, wypełniającego dyspozycję art. 178a § 1 i 4 k.k. i za to na podstawie art. 178a § 4 k.k. wymierzył mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności. Sąd Rejonowy, na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k., wymierzone wobec oskarżonego P. S. w punktach 1 i 2 kary pozbawienia wolności połączył i wymierzył mu karę łączną 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; na podstawie art. 42 § 3 k.k. orzekł wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio, na podstawie art. 43a § 3 k.k. zasądził od oskarżonego na rzecz F. oraz P. kwotę 10 000 (dziesięciu tysięcy) złotych tytułem świadczenia pieniężnego a na podstawie art. 626 § 1 k.p.k., 627 k.p.k. oraz art. 2 ust. 1 pkt 4 i art. 6 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych zasądził od oskarżonego 420 (czterysta dwadzieścia) złotych tytułem kosztów sądowych. Sąd Rejonowy wskazał, że oskarżony, w dniu 5 października 2022 r., działając w krótkich odstępach czasu, z góry powziętym zamiarem, poprzez użycie w transakcjach karty płatniczej B. S.A., należącej do pokrzywdzonej N. P., usiłował pokonać zabezpieczenie elektroniczne karty wpisując PIN, w celu dokonania kradzieży pieniędzy mających stanowić płatność odpowiednio w kwocie 30,50 zł, 40,99 zł i 45,55 zł, lecz zamierzonego celu nie osiągnął, gdyż transakcje zostały odrzucone z powodu zablokowania karty przez właścicielkę rachunku bankowego, czym działał na szkodę N. P. Sąd Rejonowy podkreślił, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą przełamanie zabezpieczenia karty płatniczej poprzez transakcję zbliżeniową wypełnia znamiona przestępstwa opisanego w art. 279 § 1 k.k. Tym bardziej próba przełamania dodatkowego zabezpieczenia w postaci PIN wypełnia te znamiona. P. S. swym zachowaniem, w zamiarze popełnienia czynu zabronionego w postaci kradzieży z włamaniem, bezpośrednio zmierzał do jego dokonania, które jednak nie nastąpiło z uwagi na odrzucenie transakcji zbliżeniowych, albowiem właścicielka dokonała zastrzeżenia karty. Z tych względów Sąd Rejonowy uznał, że oskarżony P. S. dopuścił się przestępstwa kradzieży z włamaniem w formie stadialnej usiłowania. Nadto Sąd Rejonowy wskazał, że w dniu 6 października 2022 r. przy ulicy [...] w B. P. S. prowadził w ruchu lądowym po drodze publicznej pojazd mechaniczny marki [...] będąc w stanie nietrzeźwości. Sąd Rejonowy zwrócił przy tym uwagę, że P. S. był już uprzednio skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 5 listopada 2018 r., sygn. akt [...] za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości na karę 11 miesięcy ograniczenia wolności, którą odbył w okresie od 28 grudnia 2018 r. do 28 listopada 2019 r. Z tych względów Sąd uznał, że oskarżony P. S. swym zachowaniem wypełnił znamiona przestępstwa z art. 178a § 1 i 4 k.k.

Skarżąca sporządziła w ramach egzaminu apelację (jako obrońca oskarżonego) od wyroku Sądu Rejonowego w B., zaskarżając wyrok na korzyść oskarżonego w odniesieniu do czynu z pkt I wyroku, tj. o czyn z art. 13 § 1 k.k. w związku z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w całości, zarzucając wyrokowi w tym zakresie obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 279 § 1 k.k., przy poprawnie ustalonym stanie faktycznym, poprzez błędne jego zastosowanie, podczas gdy zachowanie oskarżonego mogło ewentualnie wypełnić znamiona przestępstwa z art. 278 k.k. oraz art. 283 k.k. poprzez jego niezastosowanie a także naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 roku, poz. 37, dalej też w skrócie jako "k.p.k.") poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodu z zeznań świadka a w odniesieniu do czynu z pkt II wyroku, tj. o czyn z art. 178a § 1 i 4 k.k. w części dotyczącej orzeczenia o karze, zarzucając w tym zakresie rażącą niewspółmierność kary i naruszenie przepisów postępowania tj. art. 143 § 1 pkt 6 k.p.k., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie punktu I poprzez zmniejszenie kary do dolnych granic zagrożenia ustawowego a w zakresie punktu II o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej kary poprzez jej zmniejszenie do dolnych granic zagrożenia ustawowego.

Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do podważenia skarżonego rozstrzygnięcia, odnośnie prawidłowości wystawienia oceny niedostatecznej za sporządzoną przez Skarżącą na potrzeby egzaminu adwokackiego apelację, z części obejmującej swym zakresem prawo karne.

W pierwszej kolejności podzielić należy stanowisko organu odwoławczego odnośnie nieprawidłowego zarzutu obrazy przepisu art. 279 § 1 k.k., poprzez jego błędne zastosowanie, w miejsce postulowanej przez Skarżącą kwalifikacji czynu oskarżonego, jako przestępstwa z art. 278 § 3 k.k. Wbrew ujętej bowiem w skardze argumentacji, trudno dopatrzeć się rozbieżności w orzecznictwie odnośnie kwalifikacji czynu z punktu I, jako wypełniającego znamiona przestępstwa typizowanego w art. 279 § 1 k.k., w sytuacji, w której oskarżony za każdym razem, podczas usiłowania dokonania zapłaty kartą płatniczą, przełamywał jej zabezpieczenie poprzez wprowadzenie kodu PIN. Zatem kluczowym błędem, popełnionym przez Sąd Rejonowy, nie było bynajmniej, jak wskazuje Skarżąca, nieprawidłowe zakwalifikowanie czynu oskarżonego jako przestępstwa z art. 278 § 3 k.k., lecz niedostrzeżenie, że zachowanie oskarżonego należało zakwalifikować jako usiłowanie nieudolne, o którym mowa w art. 13 § 2 k.k. Wprawdzie Sąd Rejonowy meriti dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, zwłaszcza związanych z zablokowaniem karty płatniczej, jednakże nie rozważył, czy zablokowana już w chwili czynu karta płatnicza była środkiem nadającym się do popełnienia czynu zabronionego, czy też nie. W piśmiennictwie wskazuje się, iż usiłowanie nieudolne ma miejsce wówczas, gdy dokonanie przestępstwa od samego początku (ex ante) jest niemożliwe, natomiast sprawca sobie tego nie uświadamia. Dostrzec należy, iż pokrzywdzona zablokowała skradzioną jej kartę zanim oskarżony jej użył. Zważywszy na to, iż oskarżony za każdym razem podczas usiłowania dokonania zapłaty kartą płatniczą przełamywał jej zabezpieczenie poprzez wprowadzenie kodu PIN (zobacz wyjaśnienia oskarżonego oraz zeznania świadka A. C.), to w zaistniałych realiach nie może być wątpliwości, iż zachowania oskarżonego nie można było rozważać w kategoriach kradzieży zwykłej, o której mowa w art. 278 k.k., tak jak to zostało ujęte w sporządzonej przez Skarżącą apelacji. W realiach egzaminu adwokackiego, podnosząc wspomniany powyżej zarzut, należało wnioskować o zmianę kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu oraz o nadzwyczajne złagodzenie kary lub nawet o odstąpienie od jej wymierzenia, na co pozwala w takiej sytuacji dyspozycja art. 14 § 2 k.k. Niewątpliwie jest to najkorzystniejsze rozwiązanie z punktu widzenia reprezentowanego przez Skarżącą (na potrzeby egzaminu) oskarżonego a pamiętać należy, że determinantą doboru środka oraz jego uzasadnienia musi być realizacja interesu reprezentowanej strony. Innymi słowy, zadaniem Skarżącej było takie postawienie zarzutów i korespondujących z nimi wniosków apelacji oraz takie uzasadnienie apelacji, które w najpełniejszy sposób zapewni realizację interesu zastępowanej strony. Zdaniem Sądu nie spełnia tego wymogu przyjęty w apelacji przez Skarżącą zarzut obrazy przepisów prawa materialnego tj. art. 279 § 1 k.k. z postulowanym przypisaniem oskarżonemu znamion przestępstwa z art. 278 k.k. oraz art. 283 k.k. Nadto Sąd zgadza się z Komisją II stopnia, że wniosek apelacyjny w odniesieniu do przypisanego oskarżonemu czynu zabronionego z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., nie odpowiada podniesionym zarzutom obrazy prawa materialnego. Jeżeli Skarżąca domaga się zastosowania wobec oskarżonego przepisu art. 278 § 3 k.k. albo art. 283 k.k., to winna wnosić o zmianę opisu i kwalifikacji prawnej czynu, a następnie wniosku o orzeczenia kary w dolnych granicach. Nie może poprzestać tylko na wniosku o zmniejszenie orzeczonej kary pozbawienia wolności do dolnych granic ustawowego zagrożenia, uznając za trafne samo orzeczenie kary na podstawie przepisu art. art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., gdyż prowadzi to do braku spójności z podniesionymi w apelacji zarzutami. Tym samym lektura pracy stanowiącej wykonanie zadania egzaminacyjnego potwierdza dostrzeżone i omówione w zaskarżonej uchwale Komisji w tym zakresie błędy i braki.

Celnie nadto Komisja odwoławcza dostrzegła wewnętrzną sprzeczność w konstrukcji apelacji z uwagi na jednoczesne skonstatowanie, przy podniesieniu zarzutu naruszenia prawa materialnego, iż stan faktyczny został ustalony przez Sąd Rejonowy poprawnie oraz równoległe podniesienie zarzutu obrazy przepisu art. 7 k.p.k. Abstrahując już od powyższego, z treści apelacji istotnie nie wynika, na co zwróciła uwagę Komisja odwoławcza, jaki miałby być wpływ nieprawidłowej oceny dowodu z zeznań świadka (N. P.) na rozstrzygnięcie. Na marginesie zauważyć należy, że teza zawarta przez Skarżącą w apelacji, iż świadek N. P. nie pamiętała na rozprawie w dniu [...] lutego 2023 roku dokładnego opisu zdarzenia z dnia 6 października 2022 roku, pomija okoliczność, że po zeznaniu przez świadka N. P. iż: "Wiem, w jakiej sprawie zostałam wezwana. Chodzi o kradzież mojej karty płatniczej w sklepie [...] w październiku ubiegłego roku. To było już dawno, ja już dokładnie nie pamiętam przebiegu zdarzenia", Sąd Rejonowy postanowił na podstawie art. 391 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego, odczytać zeznania świadka z postępowania przygotowawczego, po odczytaniu których świadek zeznał, że je podtrzymuje. Podkreślenia wymaga, że w ramach tych zeznań świadek wskazała, iż: "Nie wiem, kto mógł mi ukraść etui z kartami, o tej porze w sklepie było wielu klientów i dość ciasno w przejściach między półkami. Nie zwróciłam uwagi, jak inni klienci wyglądali, spieszyłam się". Zatem świadek bynajmniej nie wskazywała na oskarżonego jako sprawcę, którą to okoliczność ustalono na podstawie zupełnie innych dowodów. Nie sposób więc wywnioskować z konstrukcji apelacji, jaką to relewantną dla sprawy okoliczność Sąd Rejonowy ustalił na podstawie zeznań świadka w sposób sprzeczny z dyspozycją art. 7 k.p.k., skoro sama Skarżąca tego w swej pracy nie wyjaśnia.

Z kolei w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia czynu opisanego w pkt II - sąd niezasadnie skazał oskarżonego za czyn z art. 178a§ 1 i 4 k.k., albowiem nastąpiło zatarcie skazania. Jak bowiem wynika z zadania egzaminacyjnego kara ograniczenia wolności jaka została orzeczona wobec oskarżonego za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 5 listopada 2018 r. wydanym w sprawie [...] wykonana została 28 listopada 2019 r., zaś orzeczony tym samym wyrokiem zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym został wykonany 30 stycznia 2021 r., a zatem w czasie orzekania przez sąd meriti co miało miejsce 14 lutego 2023 r. nie obowiązywał oskarżonego wcześniej orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, zaś zgodnie z art. 107 § 4 k.k. w razie skazania na karę ograniczenia wolności zatarcie skazania następuje z mocy prawa z upływem trzech lat od wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania.

Odnosząc się do argumentacji skargi zauważyć w pierwszej kolejności należy, ze wprawdzie w zadaniu nie ma informacji o wykonaniu orzeczonego przez Sąd Rejonowy w B. w sprawie [...] wobec oskarżonego świadczenia pieniężnego w kwocie 5 000 złotych (co jest istotne, albowiem art. 107 § 6 k.k. stanowi, że jeżeli orzeczono środek kamy, przepadek lub środek kompensacyjny, zatarcie skazania nie może nastąpić przed jego wykonaniem) to jednak należy przyjąć, iż obowiązkiem obrońcy jest działanie na korzyść oskarżonego i skoro w zadaniu nie było informacji o niewykonaniu orzeczonego wobec oskarżonego świadczenia pieniężnego, to uzasadnione było podniesienie zarzutu obrazy art. 178a § 4 k.k. W konsekwencji należało poprawnie wnosić w ramach apelacji o wyeliminowanie z opisu czynu i kwalifikacji prawnej § 4 art. 178a k.k., obniżenie wymierzonej kary, uchylenie dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów oraz zmniejszenie świadczenia na F. oraz P.. Tymczasem, jak zasadnie zauważył organ odwoławczy, Zdająca zaskarżyła wyrok Sądu Rejonowego jedynie w części dotyczącej orzeczenia o karze, wskazując jednocześnie w uzasadnieniu apelacji, iż Sąd ten nie zastosował art. 76 § 1a w zw. z art. 107 § 4 k.k., mimo, że skazanie uległo zatarciu. Sama więc konstrukcja pracy Skarżącej przeczy jej późniejszym twierdzeniom odnośnie dostrzeżenia niemożności powołania się na zatarcie skazania z uwagi na brak informacji w kazusie co do wykonania świadczenia pieniężnego.

Sąd nie podziela przy tym skierowanego pod adresem Komisji odwoławczej zarzutu, jakoby oparła się ona w swej analizie pracy Skarżącej o niepoprawnie sformułowany fragment zdania umieszczonego na samym końcu uzasadnienia pracy, dotyczącego art. 76 § 1a w zw. z art. 107 § 4 k.k., który to fragment, zdaniem Zdającej, nie stanowiąc elementu zakresu zaskarżenia, nie powinien w żaden sposób determinować tegoż zakresu. Zupełnie niezrozumiałym bowiem, w świetle dyspozycji art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze, jest oczekiwanie, aby egzaminatorzy (a następnie ewentualnie Komisja II stopnia), przy ocenie prac egzaminacyjnych, dokonywali własnych reinterpretacji zapisów tychże prac, poprzez uznaniowe pomijanie części zapisów z uwagi na domniemanie ich omyłkowego, czy przypadkowego umieszczenia w pracy przez osobę egzaminowaną. Jest wręcz przeciwnie, gdyż przy ocenie pracy egzaminacyjnej koniecznym jest uwzględnienie jej całokształtu a ewentualne błędne zapisy tejże pracy muszą być poddane analizie w kontekście ich wpływu na wynik egzaminu.

W żadnej mierze nie można zatem zgodzić się ze Skarżącą, że Komisja odwoławcza rozpatrzyła materiał dowodowy w sposób niewyczerpujący i wybiórczy oraz oceniła dowody w sposób dowolny. Jednocześnie, w kontekście zapisów ujętych na stronie 4 sporządzonej przez Skarżącą apelacji, bezzasadnymi jest czynienie rozważań w kierunku oceny prawidłowości zaniechania przez Skarżącą sformułowania zarzutu obrazy przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 178a § 4 k.k., z uwagi na podkreślane przez Skarżącą dostrzeżenie przez nią, iż de facto i de iure nie doszło w stanie faktycznym zadania egzaminacyjnego z zakresu prawa karnego do zatarcia skazania.

Zasadnie nadto Komisja odwoławcza zwróciła uwagę, że Skarżąca nie dostrzegła, iż Sąd Rejonowy nieprawidłowo obciążył oskarżonego opłatą w kwocie 400 złotych, podczas gdy, w przedmiotowej sprawie, na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 6 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych prawidłową jest kwota 300 złotych, czym Sąd dopuścił się obrazy prawa materialnego.

Zdająca istotnie nie podniosła także zarzutu obrazy prawa materialnego w zakresie art. 63 § 1 i 4 k.k., co do niezaliczenia na poczet orzeczonej kary okresu rzeczywistego pozbawienia wolności.

Reasumując, w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu adwokackiego. Rozstrzygnięcie organu zostało uzasadnione w sposób odpowiadający prawu (art. 107 § 3 k.p.a.).

W zaskarżonej uchwale zostały wskazane prawidłowe elementy pracy Skarżącej, jak również zawarte w niej błędy, których charakter i ilość przesądziły o niedostatecznej ocenie zadania z prawa karnego a w efekcie o negatywnym wyniku egzaminu adwokackiego. Analiza pracy egzaminacyjnej Skarżącej i uzasadnienia zaskarżonej uchwały potwierdza zastrzeżenia do sporządzonej w czasie egzaminu apelacji z części obejmującej prawo karne, a waga i liczba uchybień wyklucza zarzuty o braku obiektywizmu i dowolności. Wystawienie noty niedostatecznej z prawa karnego stanowiło przy tym wypadkową wszystkich stwierdzonych uchybień w pracy z tej części egzaminu, a waga tych uchybień okazała się zdecydowanie poważniejsza, aniżeli te aspekty apelacji, które sporządzono prawidłowo. W takim stanie rzeczy, zaskarżoną uchwałę w należy uznać za prawidłową, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.