Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 321/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17  ust. 1 b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie Sędzia WSA Ewa Michna (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant starszy referent Monika Kostecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2023 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 19 grudnia 2022 r., nr SKO.ŚR/4111/1395/2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z 4 listopada 2022 r., znak: [...] Wójt Gminy S. odmówił P. T. (dalej: skarżący) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad babcią.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że skarżący nie spełnia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2140), dalej określanej jako: "u.ś.r." – z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego 26 września 2022 r. wynika bowiem, że babka skarżącego jest zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się na 2 września 2022 r., a daty niepełnosprawności nie da się ustalić.

Organ podał też, nie kwestionuje faktu, że stan zdrowia babki skarżącego wiąże się z koniecznością sprawowania opieki przez inną osobę, w tym wypadku skarżącego, jednakże wymagająca opieki ma jeszcze synów, którym nie został zniesiony obowiązek alimentacyjny. Syn L. T. mieszka razem z nią i przebywa na emeryturze, a syn E. T. mieszka w sąsiedztwie matki i nie pracuje. Ponadto organ wskazał, że w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 u.ś.r., gdyż skarżący jest uprawniony do renty socjalnej z ZUS.

W odwołaniu skarżący podniósł, że decyzja jest krzywdząca, gdyż codziennie opiekuje się schorowaną babcia, która ma 95 lat. Podał, że pomaga babce w podstawowych czynnościach życiowych (ubieranie, mycie, karmienie, rehabilitacja – spacery, przyjmowanie leków, kontakt z lekarzem rodzinnym). Wyjaśnił nadto że jest na rencie socjalnej, a wcześniej brał udział w Warsztatach Terapii Zajęciowej w S. Podejmując się opieki nad babką musiał zrezygnować z tej terapii. Zaznaczył, że udział w warsztatach był dla niego ważny, gdyż leczył się w Poradni Pulmonologicznej, Diabetologicznej, Kardiologicznej i Neurologicznej, a kontakt z innymi ludźmi i ruch poprawiały jego stan zdrowia. Skarżący wskazał, że synowie nie sprawują nad niepełnosprawną babką. Syn E. jest bowiem alkoholikiem będącym na utrzymaniu żony, a syn L. schorowanym emerytem. Wskazał też, że jest mu ciężko pokrywać koszty zakupu leków, rehabilitacji dojazdu do lekarzy, a w obecnej sytuacji nie może podjąć żadnego innego zajęcia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, decyzją z 19 grudnia 2022 r., znak: SKO.ŚR/4111/1395/2022 utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Kolegium podało, że babka skarżącego ma czterech synów. Żaden z nich nie legitymuje się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności, są to osoby zobowiązane w bliższej niż skarżący kolejności w rozumieniu art. 132 k.r.o. do spełnienia obowiązku alimentacyjnego. Syn S. T. zamieszkuje W., jest na emeryturze i oświadczył, że nie może sprawować opieki nad swoją matką z uwagi na swój stan zdrowia. Syn L. T. podał, że zamieszkuje w S. wraz z osobą wymagającą opieki tj. J. T., jest emerytem, ale ze względu na swój stan zdrowia nie jest w stanie sprawować opieki na swoją matką. J. T. oświadczył, że zamieszkuje w S., ale nie jest w stanie sprawować opieki nad matką ponieważ pracuje poza granicami kraju. Z kolei syn E. T. podał, że zamieszkuje w S. i nie jest w stanie sprawować opieki nad matką z uwagi na zły stan zdrowia.

W ocenie Kolegium powyższe ustalenia nie dają podstaw to przyjęcia, że zachodzą obiektywne okoliczności uniemożliwiające dzieciom spełnienie ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego wobec matki, jak nie w formie bezpośredniej opieki, to w formie dostarczenia środków pieniężnych koniecznych do zapewnienia takiej opieki. Praca, znaczna odległość od miejsca zamieszkania osoby wymagającej opieki, własne bliżej niedookreślone zobowiązania, czy problemy zdrowotne nie mogą być uznane za obiektywne i niezależne od stron przyczyny uniemożliwiające wywiązanie się z obowiązku opieki nad matką. Kolegium uznało, że czwórka dorosłych dzieci jest wstanie się tak zorganizować, aby zapewnić opiekę jednej osobie. Jeden syn z rodziną mieszka z matką, drugi syn z rodziną mieszka na sąsiedniej posesji. Mając zatem na względzie treść art. 132 k.r.o. Kolegium wykluczyło, że zaktualizował się obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności skarżącego względem jego babci, co czyni go osobą nieuprawnioną do żądanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Kolegium rację ma organ I instancji, że skarżący nie spełniła także pozostałych przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia. W trakcie postępowania organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe oraz wywiad środowiskowy. Ustalono, że babka skarżącego jest osobą starszą, schorowaną, ma 95 lata. Choruje na schorzenia wieku podeszłego. Porusza się za pomocą wózka inwalidzkiego, potrzebuje pomocy i wsparcia w każdej sferze aktywności. Legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym - wydanym przez Powiatowy Zespół Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z 26 września 2022 r., nr [...] na stałe. Mieszka razem ze synem L. T., synową i dwoma wnukami A. T. i skarżącym.

Skarżący pomaga swojej babci przy higienie osobistej, ubieraniu, siadaniu na wózku inwalidzkim, w przemieszczaniu się na wózku, zabiera ją na spacery. Podaje ponadto babci posiłki, lekarstwo, napoje. Wykonuje czynności pielęgnacyjne wobec babci, pomaga przy korzystaniu z toalety, zmienia pielucho-majtki. Opieka skarżącego nad babcią ma charakter stały i ciągły. Babka jest osobą całkowicie uzależnioną od osoby wnuka.

Skarżący wskazał też, że jest osobą niepełnosprawną zaliczoną do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Niezdolny do pracy. Jest uprawniony do zasiłku pielęgnacyjnego, renty socjalnej i świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Pozostaje w stałym leczeniu w poradni specjalistycznych.

Zdaniem Kolegium w realiach niniejszej sprawy brak jest związku przyczynowego pomiędzy brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącego, a koniecznością opieki nad osobą wymagającą opieki, bowiem - jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego skarżący nie jest zdolny do podjęcia zatrudnienia. Jest osobą niepełnosprawną zaliczoną do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Jest uprawniony do zasiłku pielęgnacyjnego, renty socjalnej i świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Zatem wobec powyższego nieuprawdopodobniona jest teza o tym, że opieka nad bliskim miałaby spowodować rezygnację ze starań o zatrudnienie. Skarżący nie podejmuje zatrudnienia i nie jest to związane z opieką nad babcia, a z jego stanem zdrowia, który uniemożliwia mu podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Zatem należy uznać, że w sprawie brak jest związku przyczynowego pomiędzy brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad babcią.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący domagał się uchylenia decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wniósł też o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skarżący zarzucił decyzji Kolegium:

1. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 17 ust. 1 uś.r. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, w sytuacji, gdy jedynie orzeczenie wobec osoby starającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego znacznego stopnia niepełnosprawności dyskwalifikuje przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, "a zaliczenie do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności skarżącego nie oznacza braku możliwości przyznania skarżącemu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności";

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz braku wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, i dokonaniu jego oceny w sposób dowolny, bez rozpoznania całokształtu przeprowadzonych dowodów, przez uznanie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji, gdy nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu mogących sprawować osobistą opiekę nad niepełnosprawną babką.

Skarżący podniósł, że samo zaliczenie do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności nie wyklucza możliwości zatrudnienia osoby niepełnosprawnej u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej po przystosowaniu przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej albo w razie zatrudnienia go w formie telepracy. Tym samym nie jest wykluczone, aby osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym pracowała. Podniósł, że pracować mogą tylko te osoby niepełnosprawne, wobec których orzeczono, że mogą pracować w warunkach pracy chronionej. Wobec skarżącego nie została orzeczona niepełnosprawność w stopniu znacznym. Nie można zatem uznać, aby był w ogóle niezdolny do pracy, gdyż nawet posiadanie przez niego orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie oznacza, że nie może w ogóle wykonywać pracy zarobkowej. Skarżący podał, że obecnie nie ma zatrudnienia, ale rezygnuje z obiektywnej możliwości podjęcia go z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawną babką. Dalej skarżący podniósł, że żaden z czterech synów jego babki nie jest w stanie, wbrew twierdzeniom organu, w sposób obiektywny sprawować nad nią opieki. Sam fakt, że wobec żadnego z nich nie została orzeczona niepełnosprawność w stopniu znacznym, nie oznacza, że nie istnieją w realiach niniejszej sprawy obiektywne przeszkody uniemożliwiające sprawowanie im opieki. Podał, że jest jedyną osobą, która może obiektywnie sprawować opiekę nad babką i obecnie to on faktycznie sprawuje nad nią opiekę, a jego babcia z tego względu czuje ze skarżącym więź emocjonalną. Skarżący podnosi, że w niniejszej sprawie organ nie dokonał należytego sprawdzenia, czy osoby zobowiązane do alimentacji w pierwszej kolejności, rzeczywiście są w stanie sprawować nad nią opiekę i oparł się jedynie na ogólnikowych twierdzeniach, przez chociażby brak wezwania go do przedstawienia zaświadczeń o stanie zdrowia tych osób. Nie można uznać też, że sam fakt braku orzeczenia wobec nich niepełnosprawności w stopniu znacznym wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżący powołał się na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2021 r., I OSK 530/21 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2022 r., sygn. II SA/Ol 1014/21.

W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskrzonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Skarga nie mogła być uwzględniona ponieważ żyjący nadal synowie niepełnosprawnej babki skarżącego, nie posiadali orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym. W związku z tym zgodnie z art. 17 ust. 1a u.ś.r. skarżący nie był uprawniony do wnioskowania o przyznanie świadczenia.

Istotny w sprawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei stosownie do art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Treść wyżej przytoczonych przepisów jest, w ocenie składu orzekającego w pełni czytelna i nie budzi żadnych wątpliwości językowych.

Przede wszystkim jednak zwrócić należy uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 14 listopada 2022 r. podjął w składzie siedmiu sędziów uchwałę o sygnaturze akt I OPS 2/22, w której m. in. stwierdził, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.).

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu tej uchwały zwrócił uwagę na zmiany, jakim podlegał przepisy art. 17 u.ś.r. uznając, że na gruncie u.ś.r. orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności rzutuje na możliwość sprawowania przez osoby, o jakich mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. opieki nad inną osobą. Nadto Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nadane temuż przepisowi aktualne brzmienie nie budzi wątpliwości wywołanych względami językowymi. Z punktu widzenia języka, kryterium legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jakim ustawodawca posłużył się w art. 17 ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie jest wyrażeniem nieostrym czy wieloznacznym. Nie wymaga także czynienia ustaleń pojęciowych z odwołaniem się do zasad języka "powszechnego", nie jest bowiem określeniem należącym do tego języka. Stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany i lekki) rozróżnione zostały w art. 3 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U.2021.573 ze zm.). Orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności wydawane są przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, powoływane zgodnie z przepisami ww. ustawy. Z orzeczeniami tych zespołów o znacznym stopniu niepełnosprawności zrównane są orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, o jakich mowa w art. 5 pkt 1 i 1a tej ustawy. Ustawodawca posłużył się zatem w tym zakresie określeniem należącym do języka prawnego, a legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza legitymowanie się orzeczeniem wydanym przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w przewidzianym przez prawo trybie lub orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS zrównanym z takim orzeczeniem właściwego zespołu. Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zatem faktem instytucjonalnym. To jak należy rozumieć orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wynika z przepisów ww. ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Regulację w niej zawartą, dotyczącą orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, w tym znacznym stopniu niepełnosprawności, można traktować jak przypadek definicji legalnej tego rodzaju orzeczenia.

W powyższej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, że językowe znaczenie tekstu nie jest bezwzględną granicą wykładni, uznał jednak, że do jej przekroczenia niezbędne jest dostatecznie silne uzasadnienie systemowe i aksjologiczne, co może mieć miejsce, gdy językowe dyrektywy interpretacyjne nie pozwalają z danego tekstu prawnego wyinterpretować jednoznacznej normy postępowania w jakieś sprawie albo gdy wykładnia językowa pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią innych norm, prowadzi do absurdalnych z punktu widzenia społecznego lub ekonomicznego konsekwencji, rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnie akceptowanymi normami moralnymi. Odstępstwo od reguły prymatu językowego sensu przepisu dopuszczalne jest również wtedy, gdy wykładnia gramatyczna prowadzi do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi lub do rażącej niesprawiedliwości, sankcjonuje nieracjonalność ustawodawcy, niweczy cel instytucji prawnej, prowadzi do wniosków niedorzecznych lub wynika z błędu legislacyjnego. W przypadku analizowanych przepisów u.ś.r. Naczelny Sąd Administracyjny w powyższej uchwale uznał, że takie okoliczności nie zachodzą. Nie zachodzą także okoliczności wskazujące na błąd legislacyjny czy poddające w wątpliwość racjonalność czy celowość przyjętego rozwiązania, na co wskazuje historia zmian legislacyjnych. Przepisy te w zakresie analizowanej przesłanki nie są również pozbawione jednoznaczności. Za odstąpieniem od językowego rozumienia przepisów nie przemawiają również względy związane z wymogami zachowania spójności systemowej, także w wymiarze konstytucyjnym.

Nadto w motywach uchwały wskazano, że na gruncie u.ś.r. związanie kwestii dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego z kryterium orzeczonego stopnia znacznej niepełnosprawności nie prowadzi do dezintegracji regulacji i nie narusza jej spójności. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jako zasadę wprowadza regułę, że wymienionym w nim osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, świadczenie nie przysługuje, jeżeli są osobami o znacznym stopniu niepełnosprawności. Analogiczny warunek dotyczy każdej z osób wymienionych w art. 17 ust. 1 u.ś.r., każda osoba występująca o świadczenie pielęgnacyjne, musi być w stanie podjąć się tej roli, a zatem nie może być osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Również specjalny zasiłek opiekuńczy, o jakim mowa w art. 16a u.ś.r. nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. To samo kryterium znacznego stopnia niepełnosprawności pojawia się w art. 17 ust. 1a pkt 1-3 i w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. jako przesłanka pozwalająca na uzyskanie świadczenia przez osoby zobowiązane do alimentacji w dalszej kolejności, jeżeli takim orzeczeniem legitymują się osoby zobowiązane do alimentacji w pierwszej kolejności. Konsekwencja zastosowanych kryteriów nie daje podstaw do podważenia wewnętrznej systemowej spójności regulacji ustawowej.

Naczelny Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu uchwały przyjął także, że regulacja art. 17 ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. i warunek legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jako okoliczność uzasadniająca przyznanie świadczenia osobom zobowiązanym do alimentacji w dalszej kolejności nie jest rozwiązaniem, które wymaga zakwestionowania ze względu na normy Konstytucji RP. Podkreślono, że rozbieżności w stosowaniu przepisu nie dotyczą rozumienia tekstu prawnego, spowodowanego jego niejednoznacznością i poszukiwania normy oprawnej w optymalny sposób realizującej zamiar prawodawcy, ale kwestii odstąpienia od jednoznacznego brzmienia przepisów i stosowania ich z pominięciem warunków wprost w nim wyrażonych, czyli z pominięciem fragmentu przepisu, który musiałby zostać uznany nie tyle ze zbędny, co za niedopuszczalny, rażąco naruszający Konstytucję RP, prowadzący do sprzeczności z chronionymi przez nią wartościami. W pozostałych przypadkach zastrzeżenia co do rozwiązań ustawowych mogą nosić jedynie charakter postulatów de lege ferenda pod adresem ustawodawcy, ewentualnie realizowanych na drodze inicjatywy ustawodawczej za pośrednictwem uprawnionych podmiotów. Wprowadzenie przez ustawodawcę określonej kolejności dla członków rodziny do ubiegania się o przyznanie świadczenia socjalnego nie oznacza, że państwo nie wywiązuje się z obowiązku ochrony rodziny i nie uwzględnia jej dobra, jak też nie udziela wsparcia rodzinom znajdującym się w trudnym położeniu ze względu na niepełnosprawność. To właśnie sytuacja rodziny jako całości, związana ze stanem zdrowia poszczególnych jej członków, w tym zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności, uzasadnia udzielanie pomocy. Uwzględnienie kontekstu systemowego i celu ustawy oznacza wzięcie pod uwagę pełnego katalogu świadczeń opiekuńczych, na który składają się: zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne. W przypadku świadczenia pielęgnacyjnego zasady dostępu do niego zostały określone z uwzględnieniem określonego pierwszeństwa osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności. Limitowanie dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium zobiektywizowane nie może również zostać uznane za rażące naruszenie zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Kryterium to zapewnia dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, nie ma ono także charakteru dyskryminującego i nie jest niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte w konsekwencji o uznanie organu.

W motywach uchwały wskazano nadto, że regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca był uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Zastosowanie takiego zobiektywizowanego kryterium, a nie zależnego od ocen stanu faktycznego dokonywanych każdorazowo przez organ, nie narusza w oczywisty sposób wartości wiązanych z państwem prawnym, takich jak pewność prawa i przewidywalność rozstrzygnięć władzy publicznej w stosunku do obywatela.

Poglądy te w pełni podziela skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela. Z tych to powodów Sąd nie wystąpił o reasumpcję uchwały w trybie art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a.

Stan faktyczny sprawy i argumenty podniesione w skardze nie wnoszą nowego elementu, który wymagałby ponownego rozważenia przez poszerzony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zobowiązani w bliższym stopniu do alimentacji niepełnosprawnej babki skarżącego – nie legitymowali się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, a nadto brak było obiektywnych okoliczności uniemożliwiających udzielenie pomocy skarżącemu w prawowaniu opieki.

Z tych to powodów Sąd skargę oddalił na zasadzie art. 151 p.p.s.a.