Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1321/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz (spr.) WSA Joanna Człowiekowska Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 11 sierpnia 2023 r. znak WS-VI.7534.3.10.2023.KP w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. P. (dalej: skarżący) jest decyzja Wojewody Małopolskiego z 11 sierpnia 2023 r. znak WS-VI.7534.3.10.2023.KP w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.

Decyzją z 9 grudnia 2022 r. znak GN.II.6821.1.21a.2017.JM Starosta Krakowski orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] położonej w obr. [...] j. ewid. [...] w K. (stanowiącej według planu podziału nr P.1261.2019.7178 z 28 sierpnia 2019 r. działkę nr [...]) na rzecz skarżącego. Organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość nie jest zbędna na cel wywłaszczenia, ponieważ została zagospodarowana na elementy osiedla mieszkaniowego A. , które podlegały zmianom w miarę rozbudowy osiedla, tj. sieć energetyczną (zrealizowaną w 1979 r.), chodnik i niewielki budynek o mniejszej niż obecnie kubaturze, widoczny na zdjęciu lotniczym z 1975 r. Aktualnie na działce znajduje się budynek o większej kubaturze, w który mieści się [...], widoczny w tym terenie na ortofotomapie z 2004 r., część parkingu i część chodnika biegnącego na skos przez przedmiotową działkę. Z kolei projektowana działka [...], wydzielona z działki nr [...] została zajęta przez pas drogowy ul. [...]. Decyzja została wydana w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania po wyroku WSA w Krakowie z 13 maja 2022 r. sygn. II SA/Kr 273/22. Sąd wskazał, że organy powinny ustalić w jakiej dacie zostały zrealizowane obiekty znajdujące się na przedmiotowej działce, ponadto na zdjęciach lotniczych powinna znajdować się nakładka umożliwiająca dokładne ustalenie położenia działki na zdjęciach.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że bezpodstawne jest przyjęcie, iż niniejsza nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wskazywanym w decyzji wywłaszczeniowej, tj. pod elementy osiedla mieszkaniowego. Powstałą "infrastrukturę" należy ocenić jako przypadkową i tymczasową, nie powiązaną funkcjonalnie z osiedlem, co jest spowodowane usytuowaniem działki. Nie znajduje się na niej żadna infrastruktura gazowa, ciepłownicza i telekomunikacyjna, brak jest również sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Na zdjęciu lotniczym z 1970 r. nieruchomość stanowi jedynie teren rozkopany, z pryzmami piasku. Na czarnobiałym zdjęciu z 1975 r. widoczny jest mały budynek o niewiadomym przeznaczeniu. Nie wyjaśniono czy obiekty zlokalizowane na nieruchomości pozostają w jakimkolwiek związku z celem wywłaszczenia. Parking powstał dopiero w 2017 r., w oderwaniu od infrastruktury osiedla, zaś punkt [...] powstał najwcześniej w 2004 r. i nie może być nawet uznany za pawilon usługowy. Nie ma żadnych podstaw, żeby przyjąć, iż stanowi on obiekt widoczny na fotografii z 1975 r. Dodał, że również infrastruktura musi być zgodna z celem wywłaszczenia, a nie powstawać jedynie "przy okazji".

Decyzją z 11 sierpnia 2023 r. organ II instancji utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ II instancji przyznał, że skarżący jest aktualnie jedynym spadkobiercą poprzedniego właściciela nieruchomości, a przedmiotowa działka jest nieruchomością wywłaszczoną. W ocenie organu nie została natomiast spełniona trzecia przesłanka, tj. zbędność na cel wywłaszczenia.

Jak podał organ, Jak wynika z akt spraw sprawy, orzeczeniem PRN m. Krakowa z dnia 18.04.1966 r. nr USW Wł.IV-l/l/66 wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa w zarząd i użytkowanie Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych Kraków - Miasto III m.in. parcelę l. kat. [...], b. gm. kat. [...], stanowiącą własność J. M. pod budowę osiedla mieszkaniowego "A. " oraz poszerzenie ulicy [...], zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową wydaną przez Miejski Zarząd Architektoniczno-Budowlany Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 31.10.1960 r. znak Z l/A. /2280/60. W Ogólnym Planie Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Krakowa z 1967 r. działka nr [...] w latach 1967-1977 znajdowała się w terenie przeznaczonym na tereny arterii ruchu normalnego o szerokości 40,0 m w liniach regulacyjnych - C 19 KN II. Realizacja po 1970r. Jak podał organ, plan zagospodarowania przestrzennego stanowił akt planistyczny o bardzo dużej ogólności, zaś jego postanowienia wymagały - w świetle obowiązujących wówczas przepisów - uszczegółowienia w dokumentacji szczegółowej. Jeżeli zatem celem wskazanym w decyzji wywłaszczeniowej była budowa osiedla oraz poszerzenie ulicy, to przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w ogólnych założeniach planu miejscowego pod arterię komunikacyjną nie stoi w sprzeczności z założeniami wnioskodawcy wywłaszczenia. Po drugie należy zauważyć, że przedmiotowa nieruchomość położona była na obrzeżach terenu przeznaczonego pod osiedle, a zatem -biorąc pod uwagę zasady doświadczenia życiowego - nie sposób uznać, że w ówczesnej koncepcji miałaby zostać zagospodarowana pod większe obiekty (zwłaszcza bloki mieszkalne), lecz co najwyżej pod infrastrukturę osiedlową, przez którą należy rozumieć budynki handlowe i usługowe oraz urządzenia towarzyszące, jak również takie obiekty jak szkoły7przedszkola, żłobki, ośrodki zdrowia, ciągi komunikacyjne, parkingi, tereny sportowe, rekreacyjne, tereny zieleni osiedlowej, ale również sieci wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze itp.

Na podstawie zdjęcia z 1970 r. można stwierdzić, że przedmiotowy teren był wówczas terenem budowy. Widoczna już była zrealizowana ulica [...] z chodnikiem. Na północny-wschód od działki, po drugiej stronie ulicy [...] widoczne były bloki z infrastrukturą komunikacyjną. Na wschód od przedmiotowego terenu za ulicą widoczny był blok zlokalizowany wzdłuż ulicy [...], jak również bloki zlokalizowane wzdłuż ulicy [...]. Na zdjęciu z 1975 r. działka zajęta jest w części przez zieleń i niewielki budynek oraz chodnik biegnący na skos od ulicy [...] do ulicy [...] i położonych przy niej bloków. Widoczny jest na niej również niewielki budynek. Na północ od tego terenu, po drugiej stronie ulicy [...] wybudowano pętlę autobusową. Z ww. zdjęcia wynika, że przedmiotowa działka miała spełniać przede wszystkim funkcje komunikacyjne (pas drogowy ulicy [...] na projektowanej działce nr [...]) oraz chodnik biegnący na skos od ulicy [...] do bloków przy ulicy [...]. Niewielkie budynki o charakterze handlowym pełniły dodatkową funkcję usługową dla mieszkańców osiedla. Jak wynika z ortofotomapy z 1996 r., w tej dacie projektowana działka nr [...] zajęta była przez chodnik biegnący na skos przez działkę, a także niewielki budynek odpowiadający kubaturą istniejącemu obecnie.

Zdjęcia z lat 2004 - 2021 przedstawiają proces stopniowej rozbudowy osiedla mieszkaniowego, a także istniejący na działce nr [...] chodnik oraz budynek o tej samej kubaturze. Na zdjęciu z 2017 r. widoczny już jest na części działki nr [...] parking. Aktualnie na działce nr [...] znajduje się ww. budynek handlowy, część chodnika biegnącego na skos od ulicy [...] do ulicy [...] oraz część parkingu. Na wschód od tej działki widoczne są inne budynki handlowe, położone wzdłuż ulicy [...] i chodnika biegnącego na skos do ulicy [...]. Część działki nr [...] jest przedmiotem umowy dzierżawy zawartej przez Gminę K. z innymi podmiotami na cel handlowy. Jak wynika z pisma T. S.A. z 7.09.2017 r. przez przedmiotową działkę przebiega linia napowietrzna niskiego napięcia, zrealizowana w 1979 r. dla potrzeb zasilenia budynków osiedla mieszkaniowego.

W ocenie organu, już w roku 1975 działka nr [...] została zagospodarowana dla potrzeb osiedla, gdyż powstał na części tej działki pas drogowy wybudowanej dla potrzeb osiedla ulicy [...] (projektowana działka nr [...]), a na wydzielonej z niej, projektowanej działce nr [...] - chodnik biegnący na skos od ulicy [...] do również nowo wybudowanej ulicy [...]. W 1979 r. zrealizowano na działce sieć energetyczną dla potrzeb zasilenia budynków położonych przy ulicy [...]. W pozostałym zakresie działka stanowiła teren zielony z niewielkim budynkiem (obecnie o funkcji handlowej), który także wpisuje się w cel wywłaszczenia. Kluczowe jest bowiem ustalenie, że przedmiotowy teren na rok 1975 był już zagospodarowany i spełniał funkcje komunikacyjne dla osiedla (chodnik przy skrzyżowaniu i zrealizowana ulica [...]), jak również stanowił już zagospodarowany teren zielony, w przeciwieństwie do terenu budowy widocznego na działce na zdjęciu z 1970 r.

W dacie złożenia wniosku jak wynika ze zdjęcia z 1996 r. na północ od tej działki, po drugiej stronie ulicy [...], widoczna już była zajezdnia autobusowa. Przedmiotowy teren położony był na obrzeżu osiedla A. (do którego głównych ulic zalicza się miedzy innymi ulicę [...] i ulicę [...]) i spełniał funkcje komunikacyjne dla osiedla, a jedynie uzupełniająco - funkcje handlowe. Zauważyć w tym miejscu należy, że pawilony handlowe często były zlokalizowane wzdłuż ulic na obrzeżach osiedla mieszkaniowego. Bez znaczenie pozostaje natomiast kwestia, że działalność handlową na tych nieruchomościach prowadziły podmioty prywatne na podstawie umów dzierżawy.

Organ skonstatował, że znajdujący się na zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości parking wraz z sąsiadującym targowiskiem są nierozerwalnie związane z osiedlem mieszkaniowym i powstały w jego ramach. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że działka nr [...] nie jest zbędna na cel wywłaszczenia i nie może zostać zwrócona na rzecz spadkobiercy poprzedniego właściciela.

W skardze na powyższą decyzję skarżący podniósł zarzuty naruszenia:

– art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel wywłaszczenia, i która zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym nie została zagospodarowana zgodnie z celem wskazanym w decyzji wywłaszczeniowej, a co za tym idzie nigdy nie była niezbędna na ten cel, co miało wpływ na wynik sprawy,

– art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na zaniechaniu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie i oparciu zaskarżonej decyzji na ustaleniach faktycznych, które nie mogą być uznane za udowodnione, ergo nie mogą stanowić podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji oraz zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a, w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że nie zachodzą przesłanki do zwrotu nieruchomości;

– art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niewyjaśnienie w sposób należyty i przekonywujący okoliczności sprawy w tym w zakresie zgodnym ze wskazaniami (wytycznymi) wyrażonymi w przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 273/22 i nieuzasadnione przyjęcie przez organ odwoławczy, że cel wywłaszczenia na objętej wnioskiem nieruchomości, został zrealizowany, a sposób jej zagospodarowania stanowi przeszkodę w dokonaniu zwrotu na rzecz spadkobiercy byłej właścicielki, gdyż pozostaje w związku z inwestycją będącą celem wywłaszczenia.

Skarżący wniósł o uchylenie zapadłych w sprawie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając skargę skarżący podtrzymał argumentację przedstawioną w odwołaniu. Wskazał, że znajdujący się w aktach postępowania materiał dowodowy nie potwierdza w żaden sposób, aby na przedmiotowym terenie powstała jakakolwiek infrastruktura osiedla. Nie podjęto żadnych planowanych i zorganizowanych działań służących realizacji celu wywłaszczenia, jakim miała być budowa osiedla mieszkaniowego. Powstałe na działce "elementy infrastruktury" należy określić jako przypadkowe i tymczasowe, nie powiązane funkcjonalnie z osiedlem mieszkaniowym oraz nie wpisujące się w ład przestrzenny tej inwestycji. Przedmiotowa działka jest zlokalizowana na skraju osiedla, a znajdujące się na niej fragmenty chodnika nie były efektem świadomego działania zmierzającego do realizacji celu wywłaszczenia. Tym bardziej wątpliwe jest stwierdzenie organu wskazujące, że w tym czasie (w 1975 r,) nieruchomość sporna stanowiła teren zielony, na którym widoczny był mały budynek oraz ciąg komunikacyjny w postaci chodnika. Na zdjęciu lotniczym z 2017 r. na działce widać obiekt o wiele większych gabarytach, niż ten widoczny na słabej jakości zdjęciu z 1975 r. W dalszym ciągu nie wyjaśniono także, czy obiekty zlokalizowane na przedmiotowej nieruchomości pozostają w jakimkolwiek związku z ustalonym celem wywłaszczenia. Za bezpodstawne uznać należy także ustalenie organu, że na rok 1975 r. przedmiotowy teren stanowił już zagospodarowany teren zielony. Nie każdy bowiem teren porośnięty trawą znajdujący się w okolicy osiedla, niezależnie od tego, co się na tym terenie znajduje, może zostać uznany za miejsce realizacji celu publicznego, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego.

Powstanie i funkcjonowanie osiedla mieszkaniowego na działkach sąsiednich nie oznacza przy tym, że na działce objętej żądaniem zwrotem doszło do realizacji celu wywłaszczenia. Usytuowanie spornej działki, jej zagospodarowanie (a raczej jego brak) powoduje, że działka ta nie jest funkcjonalnie związana z sąsiednim osiedlem. Co istotne, parking usytuowany na działce powstał dopiero w późniejszym okresie (2017 r.), w oderwaniu od infrastruktury osiedla, a mający konstrukcję modułową punkt handlowy (punkt [...]), również powstały wiele lat później (najwcześniej w 2004 r.) nie może nawet zostać uznany za pawilon usługowy. Oczywistym jest także to, że czasowe istnienie na przedmiotowym terenie kiosku nie może świadczyć o spełnieniu celu wywłaszczenia. Należy przy tym podkreślić, że umowa dzierżawy nieruchomości bądź jej części, nie może niwelować samego prawa do żądania jej zwrotu. Nie ma także żadnych wiarygodnych podstaw, aby stwierdzić za organem I instancji, że obecnie umiejscowiony na działce punkt handlowy był rozbudowanym obiektem słabo widocznym na fotografii z 1975 r. o niewiadomym charakterze i przeznaczeniu. Jednocześnie organ poza gołosłownymi twierdzeniami nie przestawił żadnych dowodów mających świadczyć o tym, że ów obiekt(y) miały posiadać charakter handlowy i spełniać wówczas funkcję usługową dla mieszkańców osiedla. Nie wskazano jaki jest związek sieci niskiego napięcia z obiektami stanowiącymi cel wywłaszczenia. Niezależnie od tego, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że nie koliduje to z natury rzeczy ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli. Sieci przesyłowe były i są budowane na nieruchomościach o zróżnicowanym statucie własnościowym, a okolicznością notoryjną, nie wymagającą przeprowadzania dowodu jest fakt, że w szczególności sieci energetyczne zostały wybudowane w bardzo wielu przypadkach na nieruchomościach nie będących własnością Skarbu Państwa. Nawet w orzeczeniach sądów administracyjnych przyjmujących, że infrastruktura techniczna stanowi cel wywłaszczenia podkreśla się, że jej powstanie ma być przewidziane w decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny uzbrojenia terenu.

Końcowo skarżący zaakcentował, że wbrew obowiązkowi nałożonemu na organ wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie nie poczyniono właściwych ustaleń co do czasu, w którym mogły powstać elementy infrastruktury osiedlowej, które w ocenie organu miały realizować cel wywłaszczenia oraz ich celu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie miał na uwadze, co następuje.

Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna.

Na wstępie wymaga zaznaczenia, że Sąd administracyjny w pełni podziela ustalenia faktyczne przytoczone w decyzji organu II instancji i oparte o nie oceny prawne. Stąd te nie ma potrzeby ich powtarzania w całości.

Rozpocząć jednakże należy od zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a., czyli od dokonania oceny, czy wiążące wskazania zawarte w wyroku tut. Sądu z dnia 13 maja 2022r. sygn. akt II SA/Kr 273/22 zostały wykonane. Sąd wskazał na następujące zagadnienia:

1/ brak nakładek na zdjęcia lotnicze obrazujące położenie działki;

2/ brak dokładnych ustaleń, z jakiego czasu pochodzi obiekt na zdjęciu z 1975r. i czy jest to budynek, czy obiekt tymczasowy;

3/ brak dokładnych ustaleń, gdzie i w jakim czasie powstały elementy infrastruktury;

4/ czy chodnik, pawilon usługowy oraz parking powstały w związku z celem wywłaszczenia;

5/ brak jednoznacznego ustalenia, czy całość spornego terenu była objęta postanowieniami Planu Ogólnego;

6/ nie oceniono znaczenia przedłożonej przez Gminę umowy dzierżawy gruntu stanowiącego działkę nr [...]

Oceniając wykonanie tych zaleceń, należy mieć na względzie, że wywłaszczenie miało miejsce w 1966r., tak więc materiał dowodowy, który staraniem organów został pozyskany, dotyczący okresu wywłaszczenia i po wywłaszczeniu, siłą rzeczy nie daje szczegółowych odpowiedzi na wszystkie pytania. Organy jednakże, zwłaszcza organ II instancji, starały się udzielić tych odpowiedzi jak najdokładniej w oparciu o to, co udało się uzyskać.

Ad. 1. Organy pozyskały nakładki na zdjęcia lotnicze, obrazując położenie przedmiotowej działki.

Ad.2. Nie ma wątpliwości, że aktualnie /T. I k.188/ , jak również w roku 2017 /T.I, k.164/ na przedmiotowej działce [...] powstałej obecnie z podziału działki nr [...], był usytuowany budynek mający charakter obiektu usługowego. Nie ulega kwestii, że na zdjęciu z 1975r. /T.I, k. 165/ widnieje także budynek, jakkolwiek mniejszy niż obecnie. Jednakże wobec faktu, iż jak ustaliły organy, budynek obecnie istniejący ma konstrukcję modułową ( i stoi częściowo w miejscu tego z roku 1975), należy przyjąć, że od początku spełniał funkcję usługowo – handlową i rozbudował się na przestrzeni lat do obecnej wielkości. Potwierdza to okoliczność, że, jak ustalił organ odwoławczy na podstawie ortofotomapy z 1996r. z Miejskiego Systemu Informacji Przestrzennej (MSIP), w tej dacie na działce również istniał budynek odpowiadający kubaturą obecnemu. Potwierdza to nadto mapa podziału działki nr [...] ( m.in. na [...]) z 1997r. /T.I, k. 28/, na której uwidoczniono na działce nr [...] niewielki budynek. Co do jego funkcji usługowo – handlowej, to ustalenie organów w tym zakresie jest logiczne. Po pierwsze, z uwagi na jego niewielkie rozmiary, po drugie, na jego usytuowanie przy szlaku komunikacyjnym między dwoma częściami osiedla ( przy ul. [...] i przy ul. [...]) i po trzecie, z uwagi na fakt, że taką funkcję pełni obecnie.

Ad.3. Jak chodzi o istniejącą na działce infrastrukturę, to przebiega przez nią linia napowietrzna niskiego napięcia typu AsXSn wraz ze słupem betonowym ( i izolowanym przyłączem do budynku na tej działce). Inwestycja została przeprowadzona w 1979r. na potrzeby zasilania okolicznych budynków przy ul. [...] w 1979r., a więc części osiedla A. /T.I, k. 102/.

Ad. 4. Zgodnie z dokonanymi ustaleniami, parcela l.kat. [...] ( której niewielki fragment stanowiła przedmiotowa działka nr [...]) została wywłaszczona pod budowę osiedla mieszkaniowego ":A. " (III etap) oraz poszerzenie ul. [...] /T.I, k. 130 i k.4/. Tak określony w 1966r. cel wywłaszczenia obejmował, jak o tym będzie jeszcze mowa, niewątpliwie także elementy infrastruktury osiedla, a nie tylko i wyłącznie budynki. Organy ustaliły na podstawie mapy podziału parcel katastralnych /T.I, k. 185/, że jeszcze w 1963r. w pobliżu wywłaszczonej parceli nie istniały ulice [...] ( wskazać należy, że działka nr [...], dawna [...] położona jest przy ul. [...]). Jak z tego wynika, ulice te oraz leżąca naprzeciwko pętla autobusowa na A. powstały w ramach budowy osiedla A. na wywłaszczonych terenach. Bardzo istotne jest tutaj zdjęcie lotnicze z 1970r. /T.I, k.166/. Widocznym jest na zdjęciu, że ul. [...] i [...] z chodnikami już istnieją. Działka nr [...] ( [...]) stanowi teren budowy, w przeciwieństwie do dalszego ciągu parceli nr [...], gdzie widać zaorane pole uprawne. Widać także zaczątki przebiegającego później także przez działkę chodnika. Chodnik ten istniał co najmniej od roku 1975, co wynika ze zdjęcia z 1975r. i istnieje do chwili obecnej w tym samym miejscu, łącząc tzw. "skrótem" ul. [...] i ul. [...]. /T.I, k. 118, 164, 165, T.II, k.358-364 /. Ponadto, jak już wcześniej wspomniano, na zdjęciu z 1975r. widać już budynek, oraz porastającą działkę zieleń. W ocenie Sądu prawidłowe jest ustalenie organów, że przedmiotowa działka, położona wzdłuż ul. [...] z fragmentem chodnika komunikującego ul. [...] "skrótem" z ul. [...] ( czyli dwie części osiedla), leżąca w pobliżu skrzyżowania, miała pełnić przede wszystkim funkcje komunikacyjne. Potwierdza to także ostatni dokonany podział działki /T.II, k. 273/, już w trakcie trwania sprawy, kiedy z działki nr [...] wydzielono działkę nr [...] jako przynależną do pasa drogowego. Nadto z uwagi na budynek handlowo – usługowy, w ocenie Sądu działka pełniła też funkcję usługową. Trzeba bowiem mieć na względzie, że, jak wynika ze zdjęcia z 1975r., naprzeciwko przedmiotowej działki powstawała pętla autobusowa na A. co zapewniało w dalszych latach nieustanny przepływ mieszkańców i przyjezdnych w tym rejonie. Podsumowując, funkcje komunikacyjne działki i także usługowo – handlowe wpisują się bez wątpienia w cel wywłaszczenia ( budowa osiedla A. ).

Ad.5. Na podstawie pisma UMK /T.I, k.216-219/ ustalono, że działka nr [...] od 17.04.1967r. do 19.08.1977r. podlegała ustaleniom obowiązującego Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Krakowa zatwierdzonego Uchwałą nr 117/VII/67 Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 31 marca 1967r. gdzie znajdowała się w Terenie Arterii ruchu normalnego o szerokości 40 m w liniach regulacyjnych C19 KN II. Tytułem komentarza trzeba wskazać, że skoro teren przedmiotowej nieruchomości przeznaczono na potrzeby komunikacyjne, to w sposób oczywisty nie realizowano tam zabudowy mieszkaniowej (bloków), która powstawała nieopodal. Warto po raz kolejny zauważyć, że w ramach tego przeznaczenia naprzeciwko działki powstała pętla autobusowa. Zasadniczo od lat 70-tych zagospodarowanie tego terenu nie zmieniło się (dodatkowo na działce połączonej z działką nr [...] postał parking T.II k. 258), a z punktów usługowych i handlowych mieszkańcy korzystają po dziś dzień.

Ad.6. Co do umowy dzierżawy, z akt sprawy wynika, że działka nr [...] była objęta taką umową z 2001r. na cele handlowe /T.I, k. 182/. Zatem umowa ta dotyczyła kontynuacji funkcji handlowo – usługowej. Niezależnie od tego działka nr [...] w części była zagospodarowana jako parking i właścicielka sąsiedniej działki nr [...] chciała tę część wydzierżawić już w trakcie trwania postępowania / T.II k. 258/.

Jak wynika z powyższych przedstawień, nie doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a., ani też art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a. i 153 p.p.s.a.

Przechodząc do pozostałych zarzutów skargi, na wstępie trzeba wyjaśnić istotę wywłaszczenia w niniejszej sprawie. Jak to już powiedziano, jego główny cel w roku 1966 to budowa osiedla A. etap III. W ramach budowy tego osiedla, o czym już wspomniano, powstały także arterie komunikacyjne, ciągi piesze oraz pętla autobusowa, a także infrastruktura techniczna i punkty usługowo – handlowe. Na działce nr [...] co najmniej od 1975r. znajdował się zarówno punkt usługowo – handlowy, jak i chodnik dla pieszych ( w późniejszych latach parking), a część tej działki znajdowała się w pasie drogowym. Takie wykorzystanie działki było zgodne zarówno z celem wywłaszczenia, jak i w swej istocie ( komunikacja) z Planem Ogólnym obowiązującym do 1977r.

Analiza orzecznictwa sądowego potwierdza ten wniosek. W wyroku z dnia 21 kwietnia 2016 r. I OSK 1519/14 LEX nr 2139455 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał: "1. Przy ocenie realizacji celu, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego, należy uwzględniać nie tylko budowę typowych obiektów mieszkalnych, ale również budowę infrastruktury osiedla (ciągi komunikacyjne, sieci wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze oraz tereny zieleni osiedlowej) niezbędnej do jego prawidłowego funkcjonowania. Osiedle mieszkaniowe jest pewnym, swego rodzaju, mikroorganizmem urbanistycznym, który rządzi się zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. 2. Kwestia ustalenia celu wywłaszczenia pozostaje w ścisłym związku z problematyką możliwego rozszerzenia lub modyfikacji przeznaczenia nieruchomości określonego w decyzji wywłaszczeniowej, co w konsekwencji powoduje, że zmiana ta nie będzie traktowana jako wykorzystanie nieruchomości na cel niezgodny z celem wywłaszczenia. 3. Modyfikację celu wywłaszczenia pociąga za sobą modyfikacja inwestycji mieszcząca się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, czyli niezmieniająca jego charakteru. 4. Analiza realizacji celu wywłaszczenia nie może abstrahować od kontekstu funkcjonalnego z daty wywłaszczenia nieruchomości, w tym od specyfiki wieloletnich inwestycji mieszkaniowych, które nie ograniczają się tylko do wzniesienia budynków, ale obejmują także budowę pozostałej infrastruktury życia codziennego na osiedlu mieszkaniowym, w tym parkingów, placów sportowych czy zieleni towarzyszącej" (por. też wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2020 r. I OSK 1116/19 LEX nr 3041356 ).

"W przypadku inwestycji złożonych, takich jak budowa osiedli mieszkaniowych, cel wywłaszczenia może obejmować nie tylko realizację inwestycji głównej, ale także wykonanie inwestycji towarzyszących, których istnienie umożliwia prawidłowe funkcjonowanie i korzystanie z inwestycji głównej, zgodnie z jej przeznaczeniem" (wyrok NSA z dnia 31 maja 2022 r. I OSK 1793/21, LEX nr 3363245). Warte podkreślenia jest stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 18 października 2022 r. I OSK 2053/21 LEX nr 3518387 : "W przypadku, gdy celem wywłaszczenia była budowa tzw. obiektów stanowiących infrastrukturę złożoną, w tym wieloetapową, która jest realizowana przez dłuższy okres, a w związku z tym może podlegać różnym modyfikacjom, tego rodzaju inwestycja uzasadnia przyjęcie stanowiska, że poszczególne obiekty, wchodzące w skład takiej złożonej lub wieloletniej infrastruktury technicznej, stanowią jedynie element owej inwestycji. Dokonując oceny realizacji celu wywłaszczenia nie można przy tym odnosić się jedynie do stopnia zagospodarowania gruntu, którego dotyczy żądanie zwrotu, ale należy potraktować go jako część zorganizowanego zespołu obiektów składających się na inwestycję". Warto także w tym aspekcie przytoczyć wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2021 r. I OSK 2122/17 LEX nr 3304884: Przy ocenie realizacji celu publicznego za jaki uznano budowę osiedla mieszkaniowego należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców - takich jak budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze (chodniki). Dokonując oceny realizacji celu wywłaszczenia nie można odnosić się jedynie do stopnia zagospodarowania gruntu, którego dotyczy żądanie zwrotu, ale należy potraktować go jako część zorganizowanego zespołu obiektów osiedla mieszkaniowego. (...) Ocena, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany w przypadku, gdy celem takim była budowa osiedla mieszkaniowego jest dokonywana przez pryzmat traktowania osiedla jako swego rodzaju mikroorganizmu urbanizacyjnego, który rządzi się zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców".

Mając na uwadze powyższe, Sąd zwracał uwagę nie tylko na zagospodarowanie przedmiotowej działki, ale też i otoczenia ( połączenie chodnikiem ul. [...] jako "skrótu" dla mieszkańców dwóch części osiedla, pętla autobusowa nieopodal i związany z nią przepływ mieszkańców, a co za tym idzie, potrzeba istnienia punktów handlowych i usługowych, infrastruktura energetyczna prowadzona w 1979r. do osiedla). W ocenie Sądu, wszystkie działania podjęte na przedmiotowej nieruchomości od 1970r. miały charakter zorganizowany i nieprzypadkowy, wpisujący się w logikę powstającego osiedla A. w tym rejonie. Podkreślenia również wymaga, że działka położona jest na obrzeżach skupisk mieszkaniowych, w miejscu "przelotowym", co określiło jej wykorzystanie i funkcję. Zwłaszcza zdjęcie z 1970r. obrazujące działkę jako plac budowy, z zaczątkiem chodnika nieopodal; tego, który następnie przez nią przebiegał i przebiega, w sposób oczywisty świadczy o celowym i zorganizowanym działaniu w ramach budowy osiedla. Skarga kwestionuje ustalenie organu, że w 1975r. teren (oprócz chodnika i budynku) stanowiła zorganizowany teren zielony. Jednak okoliczność ta wynika wprost ze zdjęć. Mianowicie, w 1970r. działka ta stanowi rozkopany teren budowy. Natomiast na zdjęciu z 1975 widać wyraźnie, że to teren zielony. Jakkolwiek jest to zdjęcie czarno – białe, to jednak wystarczy porównać, jak na tym zdjęciu wygląda pole orne tuż obok, żeby uzyskać pewność, że jest to teren zielony. Nie ma zatem wątpliwości, że nie powstał on przypadkowo.

Skarga stawia tezę, że działka nie jest funkcjonalnie związana z osiedlem. Była już o tym wyżej mowa, należy jednak powtórzyć, że jest przeciwnie. Wskazano, że na terenie osiedla A. są dwie grupy bloków: przy ul. [...] ( na zachód od działki) oraz przy ul [...]. Chodnik biegnący przez działkę łączy grupę bloków przy ul [...] z blokami i punktami handlowymi przy ul. [...]. Widać to na zgromadzonych fotografiach, a także widać to bardzo wyraźnie na mapie Google tego rejonu. Z tego materiału jasno wynika, że przedmiotowy chodnik był "skrótem" między tymi dwoma ulicami i od początku powstał z takim założeniem, co wynika ze zdjęcia z 1970r. ( nie został "wydeptany" tylko zbudowany). Także punkt handlowo – usługowy wpisywał się w infrastrukturę osiedla; trzeba bowiem pamiętać, że wiele z osób korzystających z pętli autobusowej przechodziło koło tego punktu, a więc niejako to położenie "wymuszało" taką funkcję obiektu.

Podsumowując, w latach 70-tych powstały elementy infrastruktury osiedla A. na przedmiotowej działce, takie jak chodnik, punkt handlowo – usługowy, a część jej została zajęta na pas drogowy. Punkt handlowy został w dalszych latach rozbudowany do rozmiarów dzisiejszych i jest wydzierżawiony przez Gminę Kraków na cele handlowe. W ocenie Sądu stanowi to o realizacji celu wywłaszczenia – już w latach 70-tych. Wniosek o zwrot został złożony w 1996r. a więc nastąpiło to po realizacji celu wywłaszczenia, zatem zwrot nieruchomości nie jest możliwy w świetle art. 136 i 137 u.g.n.

Z wymienionych przyczyn skarga podlegała oddaleniu w oparciu o art. 151 p.p.s./a.