Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 219/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 1 i 3, art. 149 par. 1a i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Lenart sędzia WSA Monika Sawa asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi H.G. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Mazowieckiego w przedmiocie niepodlegania pod reformę rolną 1. zobowiązuje Wojewodę Mazowieckiego do rozpoznania wniosku z dnia 7 lipca 2020 r. o wydanie decyzji o niepodleganiu nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Wojewoda Mazowiecki dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Wojewody Mazowieckiego na rzecz H.G. kwotę 3000 (trzy tysiące) złotych tytułem sumy pieniężnej; 4. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz H. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

H. G. (dalej jako "skarżąca") pismem z 2 sierpnia 2023 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Mazowieckiego (dalej jako "Wojewoda" lub "organ") postępowania w przedmiocie wydania decyzji o niepodleganiu majątku ziemskiego [...], w gminie [...], powiatu [...] pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.). Zarzuciła organowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 w zw. z art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", i wniosła o: zobowiązanie Wojewody do rozpatrzenia jej wniosku w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku; stwierdzenie, że przewlekłość nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 5 000 zł oraz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła, że pismem z 7 lipca 2020 r. wystąpiła do Wojewody o wydawanie decyzji w ww. sprawie. W toku postępowania kilkukrotnie uzupełniała ten wniosek z uwagi na żądanie przez organ nowych dokumentów i dodatkowych informacji lub aktualizację dotychczasowych. Pierwsze pismo skierowano do skarżącej po upływie 10 miesięcy od złożenia wniosku. Ostatnie zaś uzupełnienie wniosku przez skarżącą nastąpiło w listopadzie 2022 r. o żądaną przez organ opinię geodezyjną. Następnie skarżąca ponownie złożyła w lutym 2023 r. opinię biegłego geodety wraz z mapą i operatem technicznym dawnego majątku wpisaną do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego starostwa [...]. Po upływie kolejnych 6 miesięcy organ nie załatwił jednak sprawy, jak też nie poinformował stron o powodach opóźnienia i terminie, w jakim wyda decyzję. W tej sytuacji w dniu 13 lipca 2023 r. skarżąca złożyła ponaglenie na przewlekłość postępowania. Skoro zatem organ nie podjął działań w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej, tzn. nie wydał decyzji, oczywiste jest, że dopuścił się rażącego naruszenia przepisów wskazanych w skardze i przewlekłości w tym zakresie, tym bardziej, że od dnia złożenia wniosku upłynęły 3 lata. Dowodem na tę okoliczność jest poszukiwanie przez organ kolejnych powodów, dla których tok postępowania był wydłużany. Postępowanie to jest, zdaniem skarżącej, wyrazem lekceważenia prawa, stąd wniosła również o przyznanie jej sumy pieniężnej. Wyjaśniła, że poniosła znaczne koszty na uzyskanie dokumentacji z archiwów państwowych z potwierdzeniem ich zgodności z oryginałem (w tym samym czasie organ uzyskał je również z archiwum), a także wykonania obszernej opinii geodezyjnej geodety posiadającego stosowne uprawnienia (wpisanego na listę biegłych sądowych) - już w kwocie około 12 000 zł. Wnosząc o zasądzenie od organu sumy pieniężnej, skarżąca podkreśliła, że przewlekłość postępowania ma charakter ciągły, organ zaś lekceważy wszelkie wnioski i ponaglenia w tym zakresie. Ciąg czynności podejmowanych przez organ w postępowaniu wszczętym ww. wnioskiem nie pozostawia wątpliwości, że organ prowadził postępowanie opieszale i z naruszeniem wynikających z procedury administracyjnej terminów załatwienia sprawy. Przyczyny braku działania organu nie były zaś wyjaśniane stronie postępowania, co stanowiło oczywistą obrazę art. 36 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że po szczegółowej analizie wniosku oraz po pozyskaniu z archiwum Delegatury Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości w [...], dokumentacji Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] związanej z wykonaniem reformy rolnej dla przedmiotowej nieruchomości, podjął wiele czynności polegających m.in. na kilkukrotnym wzywaniu wnioskodawców o uzupełnienie wniosku (pisma z 30 września 2020 r., 18 maja 2021 r., 17 maja 2022 r.), jak też występował do wielu instytucji (Starosty [...], Nadleśnictwa [...], Archiwum Państwowego w [...], Wojskowego Biura Historycznego, Archiwum Państwowego w [...] i Archiwum Akt Nowych) o dokumenty niezbędne do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Po złożeniu w dniu 20 lipca 2023 r. przez skarżącą ponaglenia na bezczynność Wojewody, organ w dniu 27 lipca 2023 r. poinformował ją, że trwa ocena całości zgromadzonego materiału dowodowego w tym opinii geodezyjnej, a termin rozpatrzenia sprawy został ustalony na 31 grudnia 2023 r. Po przeprowadzeniu szczegółowej analizy opinii geodezyjnej Wojewoda, przy piśmie z 28 sierpnia 2023 r., wezwał następnie wnioskodawców do uzupełnienia przedłożonej opinii geodezyjnej o elementy i informacje, których brak uniemożliwia dopuszczenie przedłożonego przez wnioskodawców dowodu, jak też złożenie oryginałów lub uwierzytelnionych kopii dokumentów spadkowych po następcach prawnych byłej właścicielki nieruchomości, w terminie do 30 listopada 2023 r. W ocenie organu, z powyższego wynika, że podejmował on w sposób regularny czynności procesowe, mające na celu rozpoznanie wniosku wszczynającego postępowanie, zaś pismem z 27 lipca 2023 r. poinformował strony o dodatkowym terminie załatwienia sprawy w trybie art. 36 K.p.a. Tymczasem od 13 lipca 2020 r. strony nie przedłożyły do akt sprawy niezbędnych postanowień spadkowych, pozwalających na ustalenie pełnego kręgu stron postępowania, ani nie wypełniły zobowiązania nałożonego treścią § 6 rozporządzenia MRiRR z dnia 1 marca 1945 r. o wykonaniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51), tj. nie przedłożyły dokumentacji wskazującej na dokładny obszar wnioskowanej nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju, czym uniemożliwiły organowi zakończenie postępowania wydaniem decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.

Jak wynika z kolei z art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a. przewlekłość postępowania ma miejsce, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W piśmiennictwie i judykaturze przyjmuje się, że z przewlekłością działania organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy prowadził postępowanie jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności – a zaniechanie to nie znajduje racjonalnego i przede wszystkim prawnego uzasadnienia (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86). W szczególności pojęcie przewlekłości należy odnieść do sytuacji prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przy wykonywaniu czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 i z 26 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 2704/13; https://cbois.nsa.gov.pl). W powołanym wyżej wyroku z 5 lipca 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Skarga na przewlekłość postępowania, dotyczyć będzie sytuacji innych niż formalna bezczynność organu, charakteryzująca się nie wydaniem w terminie rozstrzygnięcia.

W rozpoznawanej sprawie uznać należało, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, bowiem od 13 lipca 2020 r., kiedy to otrzymał wniosek skarżącej z 7 lipca 2020 r. o wydanie decyzji o niepodleganiu nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, do dnia wyrokowania wniosku tego nie rozpoznał, zaś czynności organu zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego były podejmowane często w wielomiesięcznych odstępach czasu (o czym szczegółowo poniżej).

Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że organ nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu, realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku z 13 lipca 2020 r., jest termin 4 miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd wziął bowiem pod uwagę zarówno okoliczność, że przy piśmie z 28 sierpnia 2023 r. organ wezwał wnioskodawców do uzupełnienia przedłożonej opinii geodezyjnej oraz o złożenie oryginałów lub uwierzytelnionych kopii dokumentów spadkowych po dwóch następcach prawnych byłej właścicielki nieruchomości w terminie do 30 listopada 2023 r., zaś w dniu 7 września 2023 r. całość akt sprawy przekazano do Sądu z obecnie rozpoznawaną skargą, ale również skomplikowany charakter spraw prowadzonych w trybie w dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej i obszerność dokumentacji. W konsekwencji dopiero po zwrocie akt do organu będzie możliwe dokładne przeanalizowanie całej dokumentacji, w tym dokumentów złożonych przez wnioskodawców. W tej sytuacji wyznaczony przez Sąd termin będzie wystarczający do zakończenia przedmiotowego postępowania.

Sąd uznał również, że w przedmiotowej sprawie przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania miało charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sytuacja taka, w ocenie Sądu, zaszła w niniejszej sprawie, bowiem choć po otrzymaniu w dniu 13 lipca 2020 r. wniosku wszczynającego postępowanie, organ już w dniu 20 lipca 2020 r. uzyskał z archiwum Delegatury Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości w [...] dokumentację Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] związanej z wykonaniem reformy rolnej dla przedmiotowej nieruchomości, to jednak (mimo że na tym etapie postępowania dokumentacja nie była obszerna), dopiero po upływie ponad 2 miesięcy, bo pismem z 30 września 2020 r., wystąpił do wnioskodawców o uzupełnienie braków formalnych wniosku, nie zakreślając im jednocześnie żadnego terminu na udzielenie odpowiedzi, ani też nie pouczył o konsekwencjach jej braku. Kolejne czynności w sprawie organ podjął zaś po upływie kolejnych 6 miesięcy, występując dopiero w dniu 7 kwietnia 2021 r. do Starosty [...], Nadleśnictwa [...] oraz Archiwum Państwowego w [...] o przekazanie dokumentacji związanej z przedmiotową nieruchomością (odpowiedź na wezwanie wpłynęła: z Nadleśnictwa [...] w dniu 16 kwietnia 2021 r., od Starosty [...] w dniu 7 maja 2021 r., zaś z Archiwum Państwowego w [...] w dniu 25 maja 2021 r.). Z kolei w dniu 18 maja 2021 r. organ ponownie wezwał wnioskodawców o uzupełnienie braków formalnych wniosku, zakreślając im termin na wykonanie wezwania do 30 września 2021 r. (miało to zatem miejsce po upływie 8 miesięcy od pierwszego wezwania). Z uwagi na uzyskaną z Archiwum Państwowego w [...] w dniu 25 maja 2021 r. informację, że istnieje możliwość przeprowadzenia odpłatnej kwerendy posiadanych akt pod kątem odnalezienia dokumentów dotyczących majątku "[...] A", Wojewoda w dniu 1 czerwca 2021 r. wystąpił do ww. Archiwum o jej przeprowadzenie, zaś po otrzymaniu w dniu 28 lipca 2021 r. zawiadomienia o jej zakończeniu, 30 lipca 2021 r. wystąpił do ww. Archiwum o nadesłanie uzyskanej w jej wyniku dokumentacji archiwalnej, którą organ otrzymał w dniu 7 września 2021 r. W dniach 4 i 7 października 2021 r. wnioskodawcy (w tym skarżąca) wystąpili o przedłużenie do 30 października 2021 r. terminu na uzupełnienie braków formalnych wniosku z 13 lipca 2020 r. wyjaśniając, że do chwili obecnej nie została zakończona przez Archiwum Państwowe w [...] kwerenda dokumentów dotycząca majątku "[...]", o którą w związku z wezwaniem organu wystąpili w czerwcu 2021 r. Wojewoda, wydłużył wnioskodawcom termin uzupełnienia wniosku do 31 października 2021 r., a następnie (z uwagi na kolejny wniosek stron z tym samym uzasadnieniem co wyżej) do 30 listopada 2021 r.. Organ nie zwrócił jednak uwagi, że kwerenda dokumentów dotycząca majątku "[...]" była już odpłatnie prowadzona przez Archiwum Państwowe w [...] na wniosek Wojewody i w aktach znajdują się dokumenty uzyskane w jej wyniku. Następnie w dniu 11 października 2021 r. Wojewoda wystąpił o kolejne dokumenty, o odnalezieniu których w dniu 6 października 2021 r. poinformowało Archiwum Państwowe w [...] (dokumenty te wpłynęły do organu w dniu 10 listopada 2021 r.). W dniu 2 grudnia 2021 r. wnioskodawcy uzupełnili wniosek z 13 lipca 2020 r., dostarczając organowi dokumentację dotyczącą przedmiotowej nieruchomości z okresu 1875-1963 pozyskaną przez nich z Archiwum Państwowego w [...], Archiwum Państwowego w [...], Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] oraz ze zbiorów własnych, w tym dokumenty potwierdzające następstwo prawne po spadkobiercach byłej właścicielki nieruchomości. W dniu 22 marca 2022 r. wnioskodawcy nadesłali zaś kopie 7 zdjęć obrazujących zabudowę majątku. Kolejne czynności w sprawie Wojewoda podjął dopiero w dniu 29 kwietnia 2022 r. (a więc po upływie 5 miesięcy od otrzymania dokumentacji z Archiwum Państwowego w [...], jak też dokumentów nadesłanych przez skarżących), kiedy to wystąpił do Wojskowego Biura Historycznego o przesłanie dokumentacji historycznej dotyczącej przedmiotowego majątku z lat 1930-1955 (w dniu 6 lipca 2022 r. wpłynęły zdjęcia lotnicze nieruchomości z lat 1951 i 1953). Co więcej, dopiero w dniu 17 maja 2022 r. (a więc po upływie prawie 6 miesięcy od uzupełnienia przez skarżącą dokumentacji, w tym m.in. w zakresie następstwa prawnego po byłej właścicielce), Wojewoda ponownie wezwał wnioskodawców o uzupełnienie braków formalnych wniosku w terminie do 30 listopada 2022 r. poprzez: wskazanie aktualnych numerów działek ewidencyjnych objętych wnioskiem lub przedłożenia opinii geodezyjnej, określającej przebieg zmian gruntowych nieruchomości od dnia wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, tj. dnia 13 września 1944 r. do chwili obecnej; złożenie oryginałów lub uwierzytelnionych kopii dokumentów spadkowych po czterech następcach prawnych byłej właścicielki nieruchomości. W dniach 26 i 27 września oraz 22 listopada 2022 r. wnioskodawcy ponownie uzupełnili swój wniosek z 13 lipca 2020 r. przedstawiając oryginały dokumentów spadkowych po dwóch następcach prawnych byłej właścicielki oraz informując o następcach prawnych dwóch kolejnych. Z kolei w dniu 2 grudnia 2022 r. nadesłali Opinię geodezyjną sporządzoną przez geodetę uprawnionego W. R. w listopadzie 2022 r. (z kolei 14 lutego 2023 r. dołączyli do przedmiotowej opinii, przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr P.1426.2023.294, mapę do celów prawnych przedmiotowej nieruchomości (załącznik A do opinii)). Od otrzymania powyższej opinii geodezyjnej organ znów przez 2 miesiące nie podejmował czynności w sprawie, bowiem dopiero w dniu 2 lutego 2023 r. zwrócił się do Archiwum Państwowego [...] i Archiwum Akt Nowych o przeprowadzenie kwerendy dotyczącej przedmiotowej nieruchomości z okresu 1920-1945 (w dniu 15 marca 2023 r. wpłynęła odpowiedź z Archiwum Państwowego w [...], a w dniu 20 kwietnia 2023 r. z Archiwum Akt Nowych). Z kolei w dniu 6 lutego 2023 r. organ zwrócił się do A. K. o przedstawienie stosownych dokumentów potwierdzających nabycie przez niego praw spadkowych po następcach prawnych byłej właścicielki. W odpowiedzi z 30 marca 2023 r. profesjonalny pełnomocnik A. K. a poinformował, że jego klient "nie deklaruje woli przystąpienia do powyższego postępowania w charakterze strony i nie wyraża zgody na uczestnictwo w jakichkolwiek działaniach, związanych z ww. nieruchomością, w tym ewentualnym spadkobraniem po następczyni prawnej dawnej właścicielki ww. nieruchomości). Od tej daty, przez okres kolejnych 5 miesięcy, organ nie podjął już żadnych czynności w sprawie, i to mimo złożenia przez skarżącą w dniu 20 lipca 2023 r. ponaglenia na przewlekłe prowadzenie postępowania. Dopiero bowiem w dniu 28 sierpnia 2023 r., a to na skutek złożonej w dniu 9 sierpnia 2023 r. do Sądu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wezwał on wnioskodawców do złożenia wyjaśnień poprzez uzupełnienie przedłożonej opinii geodezyjnej o elementy i informacje, których brak uniemożliwia dopuszczenie przedłożonego przez wnioskodawców dowodu, jak też ponownie o złożenie oryginałów lub uwierzytelnionych kopii dokumentów spadkowych po dwóch następcach prawnych byłej właścicielki nieruchomości, w terminie do 30 listopada 2023 r.

Mając na uwadze sekwencję opisanych wyżej czynności, w ocenie Sądu, organ procedował opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, a podejmowanych przez niego czynności nie cechowała płynność działania, lecz były podejmowane w dużych odstępach czasu (często wielomiesięcznych) co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy. Co więcej, organ swoim działaniem naraził strony postępowania na zbędne koszty, bowiem mimo kilkukrotnego występowania przez Wojewodę do Archiwum Państwowego w [...] i prowadzenia na jego wniosek przez to Archiwum odpłatnej kwerendy posiadanych akt pod kątem odnalezienia dokumentów dotyczących majątku "[...]" (które to uzyskał w dniu 7 września i 10 listopada 2021 r.), w tym samym czasie, tj. pismami z 4 października i 5 listopada 2021 r. wydłużał stronom termin do przedłożenia dokumentacji dotyczącej tej nieruchomości, mimo że wskazywali oni, że oczekują właśnie na zakończenie kwerendy dokumentów dotyczących majątku "[...]" przez Archiwum Państwowe w [...], o którą z uwagi na wezwanie organu wystąpili w czerwcu 2021 r. Postępowanie to doprowadziło do zdublowania uzyskanej w sprawie dokumentacji i prowadzenie przez ww. Archiwum kwerendy tego samego majątku na wniosek trzech podmiotów, tj. organu i wnioskodawców.

Co istotne, organ nie tylko podejmował czynności często w wielomiesięcznych odstępach, ale w okresie ponad trzech lat od wszczęcia postępowania (tj. od lipca 2020 r.) jedynie czterokrotnie poinformował strony o przewidywanym terminie jej załatwienia oraz przyczynach zwłoki, do czego zobligowany był art. 36 § 1 i § 2 K.p.a. Informacja tak pośrednio przekazana został bowiem w pismach z 18 maja 2021 r. i z 17 maja 2022 r. wzywających wnioskodawców do uzupełnienia wniosku, następnie w piśmie z 27 maja 2022 r. informującym skarżącą o stanie sprawy (bez wskazania terminu jej zakończenia), zaś ostatni raz w piśmie z 27 lipca 2023 r. informującym skarżącą, że trwa ocena całości zgromadzonego materiału dowodowego w tym opinii geodezyjnej, a termin rozpatrzenia sprawy został ustalony na 31 grudnia 2023 r.

Zdaniem Sądu, przewlekłego prowadzenia postępowania przez ponad 3 lata (w sytuacji, gdy postępowanie zakończyć się powinno maksymalnie w ciągu 2 miesięcy – art. 35 § 3 K.p.a.), nie usprawiedliwia podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność, że strony nie przedłożyły do akt sprawy niezbędnych postanowień spadkowych, pozwalających na ustalenie pełnego kręgu stron postępowania (tym bardziej, że postępowanie to nie było zawieszone), ani nie wypełniły zobowiązania nałożonego treścią § 6 Rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. o wykonaniu dekretu o przeprowadzeniu reformy. Wnioskodawcy bowiem w toku postępowania, na każde wezwanie organu przedkładali posiadaną i uzyskaną z innych urzędów dokumentację, a w sytuacji uznania przez organ, że jest ona niekompletna, winien on zobowiązać strony do jej uzupełnienia o konkretne dokumenty. Tymczasem organ dopiero pismem z 28 sierpnia 2023 r. poinformował wnioskodawców, że w jego ocenie przedłożona przez nich w dniu 2 grudnia 2022 r. opinia geodezyjna jest niekompletna, bowiem nie uwzględnia wszystkich materiałów zgromadzonych w sprawie i zobowiązał do jej uzupełnienia o dodatkowe informacje. W ocenie Sądu, organ miał wystarczająco dużo czasu, by zgromadzić pełną, niezbędną dokumentację w sprawie, a następnie zakończyć postępowanie.

Z powyższego wynika, że postępowanie niniejsze prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 i art. 36 K.p.a. Organ w sprawie działał opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta dużo wcześniej.

Mając powyższe na uwadze Sąd za zasadne uznał również przyznanie skarżącej od organu, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sumy pieniężnej w wysokości 3000 zł, która spełni zarówno swoją funkcję kompensacyjną, jak i funkcję dyscyplinująco-represyjną. Inaczej mówiąc, przyznanie skarżącej od organu określonej sumy pieniężnej jest przede wszystkim rekompensatą za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakich doznała na skutek przewlekłego prowadzenia postępowania, a także sankcją dla organu za wadliwe prowadzenie postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 2251/22; LEX nr 3571161). Określając wysokość sumy pieniężnej, Sąd z jednej strony wziął pod uwagę, że przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, co niewątpliwie narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jak też okoliczność, że z akt spawy wynika, że organ wiele czynności w sprawie podejmował w zbyt długich odstępach czasu oraz wskazywaną przez skarżąca okoliczność, że w toku postępowania poniosła już znaczne koszty związane z uzyskaniem dokumentacji z archiwów państwowych z potwierdzeniem ich zgodności z oryginałem (co istotne - w tym samym czasie organ uzyskał je również z archiwum), a także wykonania obszernej opinii geodezyjnej geodety posiadającego stosowne uprawnienia (ponadto wpisanego na listę biegłych sądowych), które wyniosły około 12 000 zł. Z drugiej zaś strony, że wiele w sprawie zależało od inicjatywy dowodowej wnioskodawców i przedłożonych przez nich dokumentów, jak też skomplikowany charakter spraw prowadzonych w trybie w dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, kwota przyznanej na rzecz skarżącej sumy pieniężnej będzie adekwatna w kontekście okoliczności faktycznych sprawy oraz sposobu postępowania organu, pozostającego w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. Podkreślić jednocześnie należy, że zasądzona kwota ma charakter uznaniowy, a jej celem jest przede wszystkim zrekompensowanie skarżącej oczekiwanie na rozpoznanie jej wniosku. Wyższą, niż zasądzona, sumę pieniężną (skarżąca w skardze wskazywała na 5 000 zł) Sąd uznał za zbyt wygórowaną, a kwota przyznana stanowi adekwatną rekompensatę za niedogodności, jakich skarżąca doznała w związku z zaniechaniami, których dopuścił się organ. Należy podkreślić, że przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zasądzenie sumy pieniężnej stanowi uprawnienie dyskrecjonalne sądu i nie ma charakteru odszkodowawczego.

Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3, art. 149 § 1a i art. 149 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt

1-3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., na które to koszty składa się wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł.

Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.