Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 909/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 pkt 5, art. 59 par. pkt 7
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka – Wiśniewska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2024 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 31 lipca 2023 r., nr 2201-IEE.7113.2.122.2023.EW w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 lipca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS) po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez J. G. (dalej: Strona, Skarżący) pismem z dnia 26 kwietnia 2023 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej: Naczelnik US) nr 2211-SEE.7113.2.2023.807 z dnia 18 kwietnia 2023 r., którym odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Strony na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: 2211-723.215177.2023, 2211-723.215062.2023, 2211-723.215150.2023, 2211-723.214983.2023, 2211-723.215199.2023, 2211-723.215117.2023, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym sprawy:

Naczelnik US będący jednocześnie wierzycielem prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Strony na podstawie sześciu ww. tytułów wykonawczych z dnia 15 marca 2023 r.. Podstawią ich wystawienia była decyzja nr 2201-IOV-2.4123.4-29.2022/10/05 z dnia 5 stycznia 2023 r. o odpowiedzialności za zobowiązania spadkodawcy z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: lipiec 2014 r. - czerwiec 2015 r., listopad 2015 r. - styczeń 2016 r., marzec 2016 r. - wrzesień 2016 r.

W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego: w P.S.A., w B.S.A., w B1 S.A. - odpisy zawiadomień doręczono bankowi i Stronie wraz z wydrukami ww. tytułów wykonawczych w trybie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2023 r. poz. 775), dalej: "k.p.a.". W odpowiedzi ww. banki poinformowały, o braku środków na rachunkach bankowych.

Kolejno, organ egzekucyjny dokonał zajęcia udziałów przysługujących Stronie w nieruchomościach objętych księgami wieczystymi nr: [...] wezwaniami z dnia 28 marca 2023 r. Przedmiotowe zajęcia nieruchomości doręczono Stronie w dniu 3 kwietnia 2023 r. - w trybie art. 43 k.p.a. Wnioski wieczystoksięgowe o wszczęciu egzekucji z ww. nieruchomości złożono do ksiąg wieczystych 28 marca 2023 r.

W związku ze zbiegiem egzekucji co do nieruchomości objętych ww. księgami wieczystymi, Urząd Skarbowy w Kościerzynie w dniu 13 kwietnia 2023 r. przekazał rzeczone tytuły wykonawcze Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w K., o czym Strona i jej Pełnomocnik zostali poinformowani zawiadomieniami z dnia 12 kwietnia 2023 r.

W związku z zarzutami wniesionymi przez Stronę na podstawie art. 33 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a." w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, Naczelnik US postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2023 r. oddalił te zarzuty. Postanowienie to zostało uchylone w całości, a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji - postanowieniem Dyrektora IAS z dnia 26 czerwca 2023 r.

Pismem z dnia 27 marca 2023 r. Pełnomocnik Strony wniósł na podstawie art. 1031 § 2 w zw. z art. 1012 z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j.: Dz.U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm.) – dalej jako: k.c." o ograniczenie postępowania egzekucyjnego do wysokości stanu czynnego spadku oraz konsekwentnie na podstawie art. 59 § 7 u.p.e.a. w zw. z art. art. 1031 § 2 k.c. o umorzenie postępowań egzekucyjnych w administracji w całości prowadzonych przeciwko spadkobiercom.

Naczelnik US postanowieniem nr 2211-SEE.7113.2.2023.807 z dnia 18 kwietnia 2023 r. odmówił umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Pismem z dnia 26 kwietnia 2023 r. Strona wniosła zażalenie na ww. postanowienie zarzucając organowi egzekucyjnemu naruszenie: art. 1012 k.c., art. 1031 § 2 k.c. w zw. z art. 1012 k.c. oraz art. 59 § 7 u.p.e.a. w zw. z art. 1031 § 2 k.c. i art. 59 § 1 u.p.e.a w zw. z art. 1031 § 2 k.c.

Po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym Dyrektor IAS nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia i postanowieniem z dnia 31 lipca 2023 r. utrzymał je w mocy.

Dyrektor IAS podzielił argumentację organu I instancji, zgodnie z którą przepis art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. ma zastosowanie jedynie wtedy, gdy podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego znajduje się w konkretnych przepisach prawa. Wskazane przez Stronę przepisy tj. art. 1012 k.c. i art. 1031 k.c. regulują zakres odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkowe i zgodnie z nimi spadkobierca odpowiada wszelkimi składnikami swego majątku z ograniczeniem do wartości stanu czynnego spadku. Zatem, przytoczone przepisy kodeksu cywilnego nie zobowiązują organu egzekucyjnego do umorzenia postępowania, a tym samym nie stanowią przesłanki do umorzenia na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Obowiązek objęty tytułami wykonawczymi wstawionymi na Stronę wynika z decyzji Naczelnika US z dnia 26 maja 2022 r. utrzymanej decyzją Dyrektora IAS nr 2201-IOV-2.4123.4.29.2022/10/05 z dnia 5 stycznia 2023 r. i podlega wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej. Na moment wydania niniejszego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2023r. sygn. akt I SA/Gd 293/23 odrzucił skargę wniesioną przez Stronę na ostateczną ww. decyzję z dnia 5 stycznia 2023 r., a następnie postanowieniem z dnia 29 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 293/23 odrzucił zażalenie na ww. postanowienie WSA z 12 kwietnia 2023 r. Zatem to w ww. ostatecznej decyzji Dyrektora IAS z dnia 5 stycznia 2023 r. orzeczono o odpowiedzialności i wysokości egzekwowanego obowiązku. Natomiast ww. przepisy kodeksu cywilnego nie wskazują sposobu w jaki należy dochodzić do wykonania obowiązku, a tym bardziej nie ograniczył organu egzekucyjnego do prowadzenia egzekucji wyłącznie z majątku wskazanego w wykazie inwentarza. Z art. 1032 k.c. wynika m.in. obowiązek uwzględniania przez spadkobiercę interesów wszystkich wierzycieli.

Dyrektor IAS wskazał, że w zakresie badania przesłanki z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. nie mogą być badane pozostałe podnoszone przez Stronę kwestie dotyczące istnienia oraz wysokości egzekwowanego obowiązku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący zaskarżył ww. postanowienie w całości zarzucając mu naruszenie:

1) art. 1012 k.c. poprzez jego niezastosowanie skutkujące całkowitym pominięciem faktu przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza, w sytuacji, kiedy Strona przyjęła spadek z dobrodziejstwem inwentarza i został sporządzony wykaz inwentarza;

2) art. 1031 par. 2 k.c. w zw. z art. 1012 k.c. poprzez jego niezastosowanie, skutkujące prowadzeniem egzekucji ponad stan czynny spadku w sytuacji, kiedy występuje ograniczenie postępowanie egzekucyjnego do stanu czynnego spadku, który został określony w wykazie inwentarza;

3) art. 33 par. 2 pkt 5 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie skutkujące prowadzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika US z dnia 12 marca 2023 r., w sytuacji, w której zobowiązanie Strony do zapłaty należności wygasło, gdyż Skarżący posiada ograniczoną odpowiedzialność wynikającą z przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza i odpowiada tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza stanu czynnego spadku, a wysokość ta została już przekroczona;

4) art. 59 par. 7 u.p.e.a. w zw. z art. 1031 par. 2 k.c, poprzez jego niezastosowanie skutkujące brakiem umorzenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji, kiedy postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko spadkobiercom winno zostać umorzone w całości z uwagi na prowadzenie postępowania egzekucyjnego ponad stan czynny spadku;

5) art. 59 par. 1 u.p.e.a. w zw. z art. 1031 par. 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie skutkujące brakiem umorzenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji, kiedy postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko spadkobiercom winno zostać umorzone w całości z uwagi na prowadzenie postępowania egzekucyjnego ponad stan czynny spadku.

Z uwagi na powyższe naruszenie, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie od Dyrektora IAS na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS i poprzedzające je postanowienie Naczelnika US są zgodne z prawem.

Spór w sprawie dotyczy istnienia podstaw do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Skarżącego, a w szczególności czy w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu, istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Co do zasady umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel z powodu wystąpienia przyczyn niedopuszczalności prowadzenia (vide P. Pietrasz [w:] D. R. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, System Informacji Prawnej Lex, tezy do art. 59 u.p.e.a.).

W niniejszej sprawie Skarżący powołując się na art. 1031 § 2 k.c. w zw. z art. 1012 k.c. wniósł o ograniczenie postępowania egzekucyjnego do wysokości stanu czynnego spadku oraz o umorzenie postępowań egzekucyjnych w całości prowadzonych przeciwko spadkobiercom, na podstawie art. 59 § 7 u.p.e.a. zw. z art. art. 1031 § 2 k.c.

Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku, gdy odrębne ustawy tak stanowią.

Z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny umarza postępowanie egzekucyjne w przypadku, gdy inne przepisy stanowią o wystąpieniu przesłanki do umorzenia tego postępowania. W rzeczonym przepisie chodzi zatem o "inne przepisy" regulujące kwestię umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie zaś jakiekolwiek o przepisy odnoszące się do innych kwestii związanych z prowadzeniem egzekucji. Przykładowo "innym przepisem" zawierającym przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego jest art. 146 ust. 1 zd. drugie ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawa upadłościowego (t.j.: Dz.U. z 2022 r. poz. 1520 ze zm.), w którym zapisano, że postępowanie egzekucyjne umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości.

Wskazywane przez Pełnomocnika przepisy, tj. art. 1012 k.c. i art. 1031 k.c. nie odnoszą się do przesłanki umorzenia postępowanie egzekucyjnego. Regulują one zakres odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkowe. Przepisy te nie mogą więc stanowić podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie ww. przepisami spadkobierca odpowiada wszelkimi składnikami swego majątku z ograniczeniem do wartości stanu czynnego spadku. Przytoczone zatem przepisy kodeksu cywilnego nie zobowiązują organu egzekucyjnego do umorzenia postępowania, a tym samym nie stanowią przesłanki do umorzenia na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Z tego względu w niniejszej sprawie nie zaistniała podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. przepisu, co oznacza, że rozstrzygnięcia organów obu instancji są prawidłowe.

Należy zauważyć, że obowiązek objęty tytułami wykonawczymi wystawionymi na Skarżącego wynika z decyzji o orzeczeniu o odpowiedzialności spadkobierców i wysokości egzekwowanego obowiązku Naczelnika US z dnia 26 maja 2022 r. utrzymanej decyzją Dyrektora IAS z dnia 5 stycznia 2023 r. i podlega wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej. Decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, a więc brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zasygnalizowania wymaga, że w niniejszym postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest stwierdzenie istnienia podstawy wymienionej w art. 59 § 1 u.p.e.a. do umorzenia postępowania egzekucyjnego nie można merytorycznie odnosić się do zarzutów dotyczących kwestii prowadzenia egzekucji ponad wartość ustalonego stanu czynnego spadku.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. W związku z powyższym ani Sąd, ani organy egzekucyjne w ramach tej sprawy, której przedmiotem jest zbadanie, czy z zaistniałym stanie faktycznych wystąpiły przesłanki określone art. 59 § 1 u.p.e.a, tj. podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego - nie są uprawnione (na tym etapie) do badania kwestii cywilnoprawnych. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się badanie jedynie określonych przesłanek, wymienionych w tym przepisie. Skarżący nie może zatem w ramach tej sprawy skutecznie zwalczać działań organów egzekucyjnych polegających prowadzeniu egzekucji ponad wartość ustalonego stanu czynnego spadku, gdyż wykracza to poza zakres niniejszej sprawy administracyjnej. Skarżący może dochodzić swoich praw w ramach innej procedury, nie może więc skutecznie podnosić zarzutów w tym zakresie w trybie art. 59 § 1 u.p.e.a.

Reasumując, w świetle przedstawionych okoliczności zaskarżone postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o wskazane tytuły wykonawcze było prawidłowe i nie jest dotknięte wadami zarzuconymi w skardze.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 151 ww. ustawy oddalił skargę.