Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 767/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64c par 1 i 3
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200 w zw. z art. 205 par 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 25 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, , Protokolant Specjalista Aneta Brzezińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2013 roku sprawy ze skargi A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego Ł. na rzecz A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta [...] na podstawie art. 17 § 1, art. 64, art. 64b oraz art. 64c § 1, § 3, § 7 i § 8 oraz ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity – Dz.U. z 2005r. nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., wyliczył koszty egzekucyjne powstałe w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do zobowiązanego "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...]; [...]; [...]; [...]; [...] i [...] na kwotę 77.384,65 zł.

W uzasadnieniu organ egzekucyjny podniósł, iż postanowieniem z dnia [...] nr [...] zostały wyliczone koszty egzekucyjne egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...]. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W ponownie toczącym się postępowaniu dowodowym należało dokładnie wyjaśnić, kiedy nastąpiło doręczenie dłużnikom zajętej wierzytelności zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych zobowiązanego. W toku postępowania w dniu 20 marca 2009r. spółka "A" wezwała organ egzekucyjny do zapłaty kosztów egzekucyjnych w związku z prawomocnym uchyleniem wszystkich decyzji w zakresie podatku od nieruchomości za lata 2003 – 2008 na podstawie, których organ podatkowy wszczął i prowadził egzekucję. W dniu 30 marca 2009r. spółka na podstawie art. 168b w związku z art. 64c § 3 u.p.e.a. wezwała organ egzekucyjny do zapłaty kwoty 77.384,65 zł pobranej tytułem kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w stosunku do spółki. Z tytułu zaległości podatkowych za lata 2007 i 2008 na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] wraz z odsetkami. W dniu 20 kwietnia 2009r. spółka na podstawie art. 168b w związku z art. 64c § 3 u.p.e.a. wezwała organ do zapłaty kwoty 26.456,46 zł pobranej tytułem kosztów egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w stosunku do spółki w zakresie egzekucji podatku od nieruchomości za lata 2003 – 2006. Spółka wyjaśniła także, iż wezwania dotyczą egzekucji zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2003 – 2008. W związku z tym, że koszty egzekucyjne, których zapłaty żąda spółka powstały w toku trzech oddzielnych postępowań egzekucyjnych organ egzekucyjny zdecydował o oddzielnym rozstrzyganiu każdego z tych żądań. W dniu 8 października 2008r. wierzyciel – Prezydent Miasta [...] wystawił na zobowiązanego tytuły wykonawcze nr: [...]. Organ egzekucyjny będąc jednocześnie wierzycielem przystąpił z urzędu do egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez siebie (art. 26 § 4 u.p.e.a.). Wystawienie i nadanie w placówce pocztowej za pokwitowaniem do banków ("B" i "C") zajęć wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego nastąpiło 9 października 2008r. Jednocześnie organ egzekucyjny zgodnie z art. 80 § 3 u.p.e.a. nadał w placówce pocztowej za pokwitowaniem do zobowiązanego odpisy tytułów wykonawczych: [...]; [...]; [...]; [...]; [...] i [...] oraz odpisy zawiadomień: [...] i [...] skierowanych do banków o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego. Zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło w dniu 13 października 2008r. z chwilą doręczenia do banku "C" zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Okoliczność ta w związku z wątpliwościami została szczegółowo wyjaśniona w toku postępowania dowodowego. W dniu 17 października 2008r. bank "C" dokonał zablokowania rachunku bankowego zobowiązanego i przekazał znajdujące się na nim środki pieniężne w kwocie 881.963,95 zł tytułem "częściowej realizacji zajęcia [...]" na rachunek organu. Organ egzekucyjny ustalił, że doręczenie do "C" zajęcia nr [...] nastąpiło do rąk osoby uprawnionej do odbioru korespondencji. Blokada rachunku i przekazanie znajdujących się na nim środków pieniężnych nastąpiło dopiero w dniu 17 października 2008r. z powodu uchybień pracownika banku. Doręczenie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w "B" nastąpiło w dniu 17 października 2008r. Tego samego dnia na wszystkich rachunkach zostały prowadzone blokady środków a znajdujące się na nich kwoty zostały przekazane na rachunek organu egzekucyjnego w następnym dniu roboczym, tj. 20 października 2008r. Odpisy tytułów wykonawczych oraz zawiadomień skierowanych do banków o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 27 października 2008r. Z dokumentów księgowych wynika, że w dniu 17 października 2008r. zobowiązany wykonał 3 przelewy bankowe na rachunek wierzyciela tytułem: "Podatek zgodnie z decyzją za X 2008r. (dot. należności głównej)" na kwotę 57.936,10 zł, "Podatek zgodnie z decyzją za 2007r. (dot. należności głównej)" na kwotę 628.991,00 zł i "Podatek zgodnie z decyzją za I-IX 2008r. (dot. należności głównej) na kwotę 521.424,75 zł. Wskazane przez zobowiązanego w zarzutach daty przelewów są zapewne wynikiem pomyłki ponieważ nie znajdują potwierdzenia w dokumentach księgowych i obalałyby jednocześnie twierdzenie zobowiązanego o wykonania przez spółkę obowiązku określonego w tytułach wykonawczych przed doręczeniem bankowi zajęcia jej rachunku bankowego. Zdaniem organu egzekucyjnego z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło w dniu 13 października 2008r., czyli przed dokonaniem w dniu 17 października 2008r. przez zobowiązanego zapłaty części zaległości podatkowych. Nie można zgodzić się z twierdzeniem zobowiązanego, że został wykonany obowiązek określony w tytułach wykonawczych przed doręczeniem bankowi zajęcia jej rachunku bankowego. Jedynym postępowaniem, w którym fakt niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji organ egzekucyjny może stwierdzić, jest postępowanie w sprawie zgłoszonych, na podstawie art. 33 u.p.e.a., zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...] oddalającego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] po przeprowadzeniu powtórnego postępowania dowodowego jednoznacznie wykazano, że wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło przed dokonaniem przez zobowiązanego dobrowolnej zapłaty zaległości podatkowych a na koncie podatnika nie występowała nadpłata w podatku od nieruchomości. Wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne z prawem.

W zażaleniu na to postanowienie spółka "A" wniosła o jego uchylenie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła obrazę przepisów prawa mającą istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez uznanie, iż koszty egzekucyjne powstałe w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...]; [...]; [...]; [...]; [...] i [...], które zostały wyliczone na kwotę 77.384,65 zł winny obciążać zobowiązanego w sytuacji, gdy: zobowiązany spełnił egzekwowane świadczenie przed doręczeniem dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu prawa; wszczęcie i prowadzenie egzekucji nastąpiło niezgodnie z prawem wobec faktu uchylenia w trakcie postępowania egzekucyjnego nieostatecznych decyzji podatkowych, z których miał rzekomo wynikać obowiązek stwierdzony wskazanymi tytułami wykonawczymi;

2. art. 64c § 3 u.p.e.a. poprzez obciążenie tymi kosztami zobowiązanego, w sytuacji gdy wszczęcie i prowadzenie egzekucji co do obowiązków wynikających z powyższych tytułów wykonawczych było niezgodne z prawem przede wszystkim wobec prawomocnego uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzji podatkowych, z których wynikały rzekomo te obowiązki, jako niezgodnych z prawem.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej nastąpiło wskutek decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], w których określił spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2007 i 2008. Wszczęcie i prowadzenie egzekucji nastąpiło na podstawie decyzji nieostatecznych, do czego organ pierwszej instancji był kompetentny, bowiem zgodnie z obowiązującym do dnia 31 grudnia 2008r. przepisem art. 224 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity – Dz.U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.) wniesienie odwołania od decyzji organu podatkowego nie wstrzymywało jej wykonania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzjami z dnia [...] uchyliło wskazane wyżej decyzje z dnia [...], na podstawie których wystawiono tytuły wykonawcze, będące podstawą do prowadzenia egzekucji administracyjnej, w ramach których wniesiono przedmiotowe zarzuty. Faktyczne zakończenie czynności egzekucyjnych nie sankcjonuje nieprawidłowości popełnionych w toku postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny – mimo zakończenia egzekucji – jest obowiązany rozpatrzyć merytorycznie zgłoszone zarzuty. Tak samo prawidłowość przeprowadzonej egzekucji musi ocenić organ drugiej instancji rozpatrując zażalenie na postanowienie nie uwzględniające zarzutów. W dniu zakończenia egzekucji obowiązywała decyzja podatkowa organu pierwszej instancji, podlegająca wykonaniu mimo wniesionego odwołania. Należy uznać, że w wypadku egzekucji obowiązku wynikającego z decyzji podatkowej organu pierwszej instancji, jeżeli egzekucja ta została zakończona przed wydaniem decyzji organu podatkowego drugiej instancji, rozstrzygnięcie tego organu (w szczególności uchylające decyzję podatkową organu pierwszej instancji) nie ma wpływu na ocenę prawidłowości przeprowadzonej egzekucji. Rozpatrując zarzuty, organy pierwszej i drugiej instancji powinny uwzględniać stan ustalony w chwili faktycznego wykonywania czynności egzekucyjnych. Uchylenie egzekwowanej decyzji podatkowej pierwszej instancji nie oznacza samo przez się, że były podstawy do uwzględnienia zarzutów zgłoszonych przez stronę skarżącą. W decyzjach z dnia [...] nr [...] i [...] uchylających decyzje określające wysokość zobowiązania podatkowego za rok 2007 i 2008 i przekazujących sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji Kolegium nie stwierdziło, że zostały "wydane z rażącą obrazą przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania", jak twierdzi spółka w piśmie z dnia 20 kwietnia 2009r. Kolegium w sprawach tych wskazało na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego na podstawie art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa, jak również pełnego uzasadnienia decyzji na podstawie jej art. 210 § 4 w szczególności w zakresie "względów technicznych", z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. – Dz.U. z 2006r. nr 121, poz. 844 ze zm.). Kolegium nie podzieliło poglądu organu pierwszej instancji, który był podstawą wydania tamtych decyzji, iż te "względy techniczne" mogą wynikać jedynie z decyzji nadzoru budowlanego. Kolegium wskazało przy tym, iż wymaga to wyjaśnienia w drodze postępowania dowodowego w oparciu o wszelkie dostępne środki dowodowe i nie podzieliło poglądu wyrażanego przez spółkę, że część z nieruchomości ma charakter mieszkalny, a nieruchomość przy pl. A 2 korzysta ze zwolnienia z art. 7 ust. 2 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Na wniosek zobowiązanego organ pierwszej instancji wydał zaskarżone postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko i ustalenia organu pierwszej instancji, iż w dniu 13 października 2008r. tzn. doręczenia właściwemu oddziałowi "C" zawiadomienia o zajęciu została wszczęta egzekucja, a tym samym nie można przyjąć, że dokonana w dniu 17 października 2008r. wpłata przez spółkę na rachunek organu pierwszej instancji została wykonana przed wszczęciem egzekucji, co wskazuje na to, iż nie można mówić o wypełnieniu sytuacji z art. 64c § 3 u.p.e.a. Wobec złożenia przez spółkę nieprawidłowych deklaracji zachodziła konieczność wydania decyzji określających wysokość zobowiązania podatkowego. Oznacza to, że organ miał pełne podstawy do przeprowadzenia postępowania podatkowego zakończonego wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w oparciu o art. 21 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec nieuregulowania zobowiązania powstającego z mocy samego prawa w oparciu o art. 6 § 1 u.p.e.a. Tym samym nie można przyjąć, że koszty egzekucyjne były niezawinione przez spółkę bowiem niewątpliwie na spółce ciąży z mocy prawa zobowiązanie podatkowe. Kwestią sporną jest wysokość tego zobowiązania, co jest przedmiotem odrębnego postępowania w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego, a nie może być przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Organ zastosował przewidziany w ustawie środek egzekucyjny zmierzający bezpośrednio do wykonania obowiązku, jakim jest zajęcie rachunku bankowego. Środek ten jest mało uciążliwy w porównaniu do egzekucji z ruchomości, czy też nieruchomości, zwłaszcza kiedy dłużnik posiadał środki do realizacji egzekwowanego obowiązania.

W skardze na powyższe postanowienie "C" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. zaskarżyła je w całości i wniosła o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu spółka zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności:

- art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż powstał

obowiązek uiszczenia opłat egzekucyjnych oraz manipulacyjnych od dobrowolnie wpłaconej przez skarżącą spółkę kwoty nawet w sytuacji, gdy zawiadomienie o zajęciu wierzytelności w tym zakresie dotarło do dłużnika zajętej wierzytelności już po dobrowolnym spełnieniu przez spółkę obowiązku;

- art. 64c § 3 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż pomimo tego, że decyzje w oparciu, o które wystawione zostały tytuły wykonawcze egzekwowane w niniejszej sprawie zostały uchylone, a w ich miejsce zostały wydane nowe decyzje opiewające praktycznie na dwa razy mniejsze kwoty, egzekucja była prowadzona zgodnie z prawem;

2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

- art. 80 § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie, iż rzekome doręczenie w dniu 13 października 2008r. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności do oddziału "C" nastąpiło w ogóle do właściwego oddziału tego Banku w rozumieniu tego przepisu w sytuacji, gdy skarżąca spółka nie tylko miała rachunku w oddziale Ł. na ul. B, lecz w oddziale w P., który to ewentualnie był jedynym właściwym oddziałem, ale nadto została także błędnie zaadresowana do Banku "D" w Ł., zamiast do ewentualnego znajdującego się w tym miejscu Regionalnego Oddziału Korporacyjnego w Ł.;

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez:

- naruszenie zasady prawdy materialnej i nie wyjaśnienie w sprawie następujących kwestii:

a) jaki w rzeczywistości oddział "C" był właściwy z uwagi na dokonane zajęcie rachunku bankowego oraz czy w rzeczywistości zajęcie dokonane w dniu 13 października 2008r. był skierowane do właściwego oddziału tego Banku;

b) jak jest to możliwe by przesyłkę nr [...] odebrał w dniu 13 października 2008r. pracownik Zamiejscowego Wydziału Bezpieczeństwa w "C" Regionalny Oddział Korporacyjny, skoro ta sama przesyłka trafiła następnie do "C" w W. rzekomo w dniu 20 października 2008r., a potwierdzenie jej odbioru ma nie Bank "C" Oddział Korporacyjny w Ł. na skutek jej dalszego odesłania, ale właśnie organ egzekucyjny;

c) nie wyjaśnienie jak to jest możliwe, iż wystawione jednocześnie zajęcia do "B" oraz Banku "C" rzekomo zostały doręczone w stosunkowo odległych od siebie datach;

d) nie rozważenie, iż posiadane przez organ egzekucyjny potwierdzenie odbioru przesyłki nr [...] w dniu 20 października 2008r. mogło zawierać błąd co do daty odbioru tej przesyłki, oraz tego, że przesyłka ta w rzeczywistości mogła być doręczona "C" tak jak przesyłka skierowana do "B" w dniu 17 października 2008r. po dokonaniu zapłaty przez spółkę i też mogła ona dobrowolnie wykonać ciążące na niej zobowiązanie;

e) całkowicie pominięcie, iż ewentualna zwłoka w zapłacie egzekwowanych należności nastąpiła z całkowitej winy wierzyciela wobec braku odpowiedzi na pismo spółki zawierające prośbę o dokładne sprecyzowanie całej kwoty należności wraz z odsetkami;

f) poprzez nie wyjaśnienie dlaczego z informacji przesłanych przez Bank raz wynika, iż przesyłkę w dniu 13 października 2008r. odebrał pracownik Zamiejscowego Wydziału Bezpieczeństwa, a następnie, iż tą samą przesyłkę w tej samej dacie odebrała Pani J. M. – pracownik Biura Administracji;

- naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez:

a) całkowicie dowolne uznanie, iż Regionalny Oddział Korporacyjny w Ł. Banku "C" był właściwym Odziałem tego Banku do skierowania zajęcia;

b) całkowicie dowolne uznanie, iż pomimo tego, że przesyłka listowa nr [...] była adresowana do "C", a nie do Oddziału tego Banku w Ł., przesyłka ta rzekomo zostało prawidłowo doręczona do Oddziału tego Banku;

c) całkowicie dowolne uznanie, iż egzekucja była prowadzona w sposób zgodny z prawem w sytuacji, gdy decyzje w oparciu o które zostały wystawione tytuły wykonawcze opiewające na egzekwowane należności zostały w całości uchylone, a w ich miejsce organ podatkowy wydał nowe decyzje opiewające na dwukrotnie niższe kwoty, a nadto decyzja za 2008r. została także wydana już po terminie określonym w treści art. 77 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, skutkującym obowiązkiem zwrotu całej kwoty nadpłaty.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2011r., sygn. akt III SA/Łd 1086/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi działając w oparciu o treść art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zawiesił postępowanie sądwoadministracyjne. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przed tut. Sądem zawisła sprawa o sygn. akt III SA/Łd 1031/11, której przedmiotem jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów skarżącej spółki zgłoszonych w trybie art. 33 u.p.e.a. Z akt tej sprawy wynika, że podstawą tych zarzutów było twierdzenie o wykonaniu przez skarżącą spółkę w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego obowiązku określonego w tytułach wykonawczych obejmujących zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości za lata 2007 i 2008. Dokonana w tej sprawie ocena zasadności stanowiska wierzyciela i organu odwoławczego, co do bezpodstawności twierdzeń zobowiązanego, ma istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy, gdyż podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowiło przyjęcie przez organ, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego obejmującego zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości za lata 2007 i 2008 miało miejsce przed wykonaniem obowiązku. W przypadku uznania zasadności podnoszonych przez skarżącą spółkę zarzutów w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 1031/11, miałoby to wpływ na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych.

Poza tym w związku ze zgłaszanym przez skarżącą spółkę zarzutem prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie uchylonych decyzji określających wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2007 i 2008, czyli bez podstawy prawnej, nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy jest okoliczność, że wyrokami z dnia 6 września 2011r. wydanymi w sprawach o sygn. akt I SA/Łd 830/11 i I SA/Łd 831/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] o nr [...] i [...] w przedmiocie określenia skarżącej spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2007 i 2008.

Wobec powyższego mając na względzie skuteczne zabezpieczenie prawa strony do sądu oraz zasady pewności obrotu prawnego, sąd na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił zawiesić postępowanie w niniejszej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowań w sprawach o sygn. akt III SA/Łd 1031/11, I SA/Łd 830/11 i I SA/Łd 831/11.

Postanowieniem z dnia 16 lipca 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne.

Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 25 września 2013 r. Sąd dołączył do akt niniejszej sprawy akta sprawy Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1031/, zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 28 grudnia 2011 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa procesowego w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 64 c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tekst jedn. Dz.U. z 2005 r., poz. 1954 ze zm.) – dalej u.p.e.a. koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. W myśl art. 64 c § 3 u.p.e.a. jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3 a.

Zgodnie z powyższym organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu pobrane należności z tytułu kosztów egzekucyjnych jeśli okaże się, że niezgodnie z prawem wszczął i prowadził egzekucję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawomocnym wyrokiem wydanym w dniu 28 grudnia 2011 r. w sprawie sygn. akt 1031/11 przesądził istotną dla niniejszego postępowania kwestię doręczenia w dniu 17 października 2008 r. "B" w Ł. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnych zobowiązanego. Zajęcie to nastąpiło tego samego dnia, gdy Spółka zapłaciła częściowo należności z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2007 – 2008. Zapłatę należności przez Spółkę nie można zatem uznać za wcześniejsze wykonanie obowiązku. Niezasadny jest wobec tego zarzut skarżącej, iż miało miejsce wcześniejsze wykonanie obowiązku w rozumieniu art. 33 pkt 1 u.p.e.a. w sytuacji bowiem, gdy egzekucja została wszczęta w konkretnym dniu przez doręczenie bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, to dokonane w tym dniu wpłaty należności przez zobowiązanego nie można uznać za wcześniejsze wykonanie obowiązku. Należy zatem przyjąć, że wszczęcie egzekucji nastąpiło zgodnie z prawem.

Jednakże, jak wynika z art. 64 c § 3 u.p.e.a., podstawę zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych, obok wszczęcia niezgodnie z prawem egzekucji, stanowi niezgodne z prawem prowadzenie egzekucji.

Tymczasem okoliczność prawidłowego prowadzenia egzekucji z rachunku Spółki w Banku "C" budzi szereg wątpliwości i wymaga dokładnego wyjaśnienia z zachowaniem wymogów przewidzianych w art. 7 i art.77 § 1 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku z dnia 28 grudnia 2011 r., sygn. akt III SA/ Łd 1031/11 stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż zawiadomienie wysłano na adres "C" w Ł. ul. B 173. Spółka natomiast podniosła w skardze, iż nie posiada rachunku w oddziale ł. przy ul. B 173 lecz w oddziale w P. Dołączyła umowę rachunku bankowego z dnia 11 sierpnia 2006r. z której wynika, iż umowa została zawarta z Regionalnym Oddziałem Korporacyjnym w Ł.., Centrum Korporacyjne w P. (k.90-95 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę organ administracji podniósł natomiast, iż Centrum Korporacyjne w P. nie jest oddziałem banku lecz jednostką organizacyjną oddziału w Ł., tzn. Regionalnego Oddziału Korporacyjnego. Powstaje zatem wątpliwość czy zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej strony skarżącej wysłane na adres "C" Ł., ul. A 173 zostało skierowane do właściwego oddziału w rozumieniu art.80 § 1 u.p.e.a. Kwestia ta nie została dokładnie wyjaśniona w postępowaniu administracyjnym. Organ administracji próbował wyjaśnić tę kwestię w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W dniu 18 listopada 2011r. do akt sprawy złożył pismo procesowe z którego wynika, iż w rozmowie telefonicznej z sekretariatem Zastępcy Dyrektora Regionalnego Oddziału Korporacyjnego w Ł. jak również w Centrum Korporacyjnym w P. ustalono, iż C.K. w P. zarówno obecnie jak i w 2008r. stanowi jednostkę organizacyjną Regionalnego Oddziału Korporacyjnego w Ł. "C" posiada w P. swój oddział lecz dotyczy on obsługi detalicznej nie zaś korporacji zaś C.K. w P. podobnie jak Centrum Korporacyjne w Ł. stanowią jednostki organizacyjne Regionalnego Oddziału Korporacyjnego w Ł. (k.187). W przekonaniu sądu orzekającego w sprawie sygn. akt III SA/ Łd 1031/11 nie jest możliwe wyjaśnianie tej kwestii w postępowaniu dowodowym prowadzonym przed sądem administracyjnym. Zgodnie z treścią art.106 § 3 p.p.s.a sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Prowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym ma charakter wyjątkowy i nie może ono służyć do ustalania stanu faktycznego w oparciu, o który miałoby być wydane merytoryczne rozstrzygnięcie. W piśmie procesowym z 30 listopada 2011r. strona skarżąca zakwestionowała zresztą ustalenia organu zawarte w piśmie z 17 listopada 2011r. (k.191-196). Spółka słusznie podniosła, iż ustalenia organu poczynione w rozmowie telefonicznej z sekretariatem Zastępcy Dyrektora R.O.K. w Ł. (nie wiadomo zresztą z kim rozmowę przeprowadzono) na etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie może stanowić dowodu decydującego o merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy. Postępowanie dowodowe w tym zakresie powinno zostać przeprowadzone w postępowaniu administracyjnym z zachowaniem reguł tego postępowania określonych w kpa a nie na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Strona skarżąca stoi na stanowisku, iż Centrum Korporacyjne w P. było w 2008r. oddziałem Banku "C" powołując się na informacje zawarte na stronie internetowej Banku "C" z których wynika, iż C.K. w P. jest oddziałem Banku a nie jednostką organizacyjną oddziału w Ł.

Nie ulega wątpliwości, iż kwestia struktury organizacyjnej Banku "C", obowiązującej w 2008r. winna zostać dokładnie wyjaśniona. Jest to kwestia sporna i winna być ona wyjaśniona w postępowaniu administracyjnym za pomocą określonych środków dowodowych. Organy administracji tego jednak nie wyjaśniły. Nie wiadomo zatem czy skierowanie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej do Banku "C" w Ł. ul. A 173 zostało wysłane do właściwego oddziału tego banku w rozumieniu art. 80 § 1 u.p.e.a. W przekonaniu sądu nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania dowodowego w tym zakresie przed sądem administracyjnym. W związku z czym sąd uznał, iż kwestia to nie została dostatecznie wyjaśniona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku z dnia 28 grudnia 2011 r.

Kwestia ponoszenia przez zobowiązanego kosztów egzekucji jest w u.p.e.a. uregulowana w sposób kategoryczny. Koszty te ponosi zobowiązany. Brak w tej ustawie innych przepisów, poza art. 64 c § 3, przewidujących możliwość zwrotu pobranych kosztów, nawet jeśli te koszty pobrane zostały w wyższej kwocie niż gdyby pobierano je uwzględniając faktyczną wielkość zobowiązania dłużnika.

Ze znajdującego się w aktach sprawy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 1875/12 wynika, iż po uchyleniu decyzji, na których podstawie egzekwowano zobowiązania podatkowe skarżącej Spółki za lata 2007 – 2008, organy podatkowe wydały nowe decyzje określając zobowiązania podatkowe w znacznie niższej wysokości ( za rok 2007 – 374435 zł, za rok 2008 – 454679 zł.). Gdyby egzekucję prowadzono na podstawie tych decyzji, to jej koszty byłyby o kilkadziesiąt procent niższe.

Prowadzenie egzekucji niezgodnie z prawem, w szczególności gdy jako podstawę wyliczenia kosztów przyjęto wyższe niż faktycznie istniejące zobowiązania podatkowe, należałoby uznać za naruszenie wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organów władzy.

Organ administracji publicznej ponownie rozpoznając sprawę wyjaśni jaka była struktura organizacyjna Banku "C" w październiku 2008 r., a tym samym czy zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnych strony skarżącej na adres "C" Ł., ul. A 173" zostało skierowane do właściwego oddziału w rozumieniu art. 80 § 1 u.p.e.a. Ustalenie tej okoliczności pozwoli prawidłowo ocenić, czy egzekucja była prowadzona zgodnie z prawem. Tylko w przypadku ustalenia prawidłowego prowadzenia egzekucji, także w tym zakresie, uzasadnione byłoby obciążenie w całości kosztami egzekucji skarżącej Spółki.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

b.a.