Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1328/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 1  par. 1  i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: Art. 3  par. 1, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: Art. 26
journal: Dz.U. 2023 poz 103
law: Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Sędziowie: SWSA Tadeusz Kiełkowski ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi I. V. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2023 r., znak: SKO.ŚR/4111/245/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 14 czerwca 2023 r. znak: SKO.ŚR/4111/245/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie

- uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 31 stycznia 2023 r. znak: [...] w całości

- i orzekło merytorycznie w ten sposób, że: przyznało I. V. (dalej: skarżąca) świadczenie pielęgnacyjne na czas określony: od dnia 1 listopada 2022 r. do dnia 31 sierpnia 2023 r. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką A. O.

W podstawie prawnej decyzji powołano art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390, dalej: u.ś.r.), rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466), art. 26 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 103, dalej: ustawa) oraz Obwieszczenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 27 października 2021 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2022 (M.P. z 2021 r., poz. 1021) i Obwieszczenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 1 listopada 2022 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2023 (M.P. z 2022 r., poz.1070) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.).

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia 31 stycznia 2023 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką (ur. w 1948 r.)

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił przebieg postępowania i wskazał, że matka skarżącej jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednak nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Tym samym w ocenie organu nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r., który to przepis w brzemieniu nadanym ustawą w dalszym ciągu obowiązuje i znajduje zastosowanie. Nie kwestionując faktu sprawowania opieki przez skarżącą w sposób ciągły i stały, organ stwierdził, że pozostając związanym treścią art. 17 ust. 1b u.ś.r., zobowiązany jest odmówić przyznania świadczenia, skoro niepełnosprawność osoby podopiecznej powstała po ukończeniu przez nią 18. roku życia.

W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez zastosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględniania treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 stanowiącego, że nie można różnicować osób, którym powinno być przyznawane świadczenie ze względu na wiek, w jakim powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, co stanowi jednocześnie naruszenie przepisów art. 190 ust. 1 Konstytucji RP oraz zasad konstytucyjnych zawartych w jej art. 2, art. 7 i art. 8. Ze względu na postawione zarzuty skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło na wstępie, że podstawą materialną przedmiotowej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w tym przepisy art. 17, a także przepisy ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, Obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, przysługuje m.in. prawo do świadczeń rodzinnych, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (....) odpowiednio na zasadach i w trybie określonych w tych przepisach, z wyłączeniem warunku posiadania karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy".

Określając zatem zasady i tryb przyznawania ww. zasiłku obywatelom Ukrainy, których pobyt na terytorium Polski jest uznawany za legalny na podstawie ww. art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, należy uwzględniać określony powyższymi zapisami nakaz odpowiedniego stosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. z uwzględnieniem reguł określonych przepisami ww. ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, której przepisy mają charakter lex specjalis w stosunku do ustawy o świadczeniach rodzinnych. W sytuacji, gdy ww. ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w odmienny sposób reguluje zasady przyznania świadczeń wymienionych w jej w art. 26 ust. 1 (w tym ww. świadczenia pielęgnacyjnego), wówczas pierwszeństwo zastosowania mają przepisy tej ustawy.

Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z przyczyn wskazywanych w decyzji organu I instancji.

Zgodnie z kserokopią orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 6 września 2022 r. wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. matka skarżącej posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, który datuje się od 21 lipca 2022 r., zaś nie da się ustalić kiedy niepełnosprawność powstała. Pomimo takich ustaleń, w sprawie nie zachodzi wskazywana przez organ I instancji przeszkoda do przyznania świadczenia w postaci wieku powstania niepełnoprawności, o której mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Kolegium wskazało, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z zasadą równości, o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wyrok ten jest tzw. wyrokiem zakresowym, na co wskazuje użycie zwrotu "w zakresie, w jakim różnicuje", którego skutkiem jest zmiana zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie treści w nim ujętej. Wyrok ten nie wywołuje skutku określonego w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, powoduje jednak konieczność takiej wykładni przepisów, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału, a to zgodnie z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy, a oparcie wyroku na stanowisku wyrażonym w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego stanowi przejaw bezpośredniego stosowania Konstytucji. Uwzględnianie przepisu w dotychczasowym brzmieniu byłoby nie do pogodzenia z treścią art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz z funkcją i modelem ochrony praw jednostki realizowanej przez sądy administracyjne. Tym samym Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji, że skoro powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wywołał utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, to art. 17 ust. 1b u.ś.r. winien być stosowany tak, jakby żadnego wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie było. W ocenie Trybunału stosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, prowadzi do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie.

Trybunał Konstytucyjny uznał, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13.

Brak uwzględnienia skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego przez organ I instancji doprowadził do błędnej w tym zakresie oceny wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. W sprawie brak było zatem podstaw do odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, iż nie można ustalić daty, od kiedy powstała niepełnosprawność matki skarżącej.

Zgodnie z dokumentami złożonymi do akt sprawy, zarówno skarżąca, jak i jej matka posiadają nadane przez Wójta Gminy C. numery PESEL, co pozwala stwierdzić o legalności ich pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Jak ustalił organ skarżąca zamieszkuje w K.

Na etapie prowadzonego postępowania ujawniono, że ostatnie zatrudnienie skarżącej zakończyło się w 2021 r. (na co przedłożyła do akt sprawy świadectwa pracy). Jak oświadczyła skarżąca, w związku z pogarszającym stanem zdrowia matki musiała zrezygnować z pracy z uwagi na konieczność opieki. Wyjaśnienia skarżącej w tym zakresie pozostają spójne z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Na konieczność niepodejmowania pracy ze względu na stan zdrowia, wskazują także wyniki przeprowadzonego wywiadu środowiskowego z dnia 2 stycznia 2023 r. potwierdzające okoliczności faktyczne przywoływane przez skarżącą w wyjaśnieniach do sprawy.

Z obserwacji bezpośrednich pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad wynika, że matka skarżącej ze względu na stan zdrowia, przewlekłe choroby, w tym przebyty udar, nie jest w stanie sama wykonywać podstawowych czynności osobistych. Większość czasu przebywa na wózki inwalidzkim, nie umie ocenić rzeczywistości, nie mówi, nie spożywa samodzielne posiłków, nie jest wstanie pisać, nie umie samodzielnie egzystować. Ja podał pracownik socjalny, jest to osoba, z którą nie można nawiązać kontaktu. Wymaga stałego nadzoru i kontroli osoby trzeciej. Jak wynika z opisu podejmowanych czynności opiekuńczych, ich charakteru, czy częstotliwości, nie budzi wątpliwości, że opieka ta, ze względu na obecny stan psychofizyczny chorej, ma charakter opieki ciągłej, całodobowej. Ze względu wykazywany stan chorej, zachodzą podstawy do stwierdzenia, że pozostawienie jej samej w domu może wiązać się ze stworzeniem zagrożenia dla jej zdrowia, czy życia.

Powyższe potwierdza, w ocenie Kolegium, istnienie związku przyczynowego między obecnym niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Wykonywanie jakiejkolwiek pracy zarobkowej uniemożliwia zakres pełnionych przez skarżącą czynności opiekuńczych wobec matki i konieczność sprawowania nad nią stałego nadzoru.

Następnie Kolegium wyjaśniło, że kwestia początkowej daty, od której można przyznać ww. świadczenie obywatelom Ukrainy, których pobyt uznany został za legalny, uregulowana została w art. 26 ust. 3 zdanie 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Zgodnie z tym przepisem obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, prawo do świadczeń, o których mowa w ust. 1, ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, nie wcześniej niż od miesiąca, w którym obywatel ten został wpisany do rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, a w przypadku świadczeń przysługujących na dziecko - również dziecko zostało wpisane do tego rejestru.

Zgodnie z tym, świadczenie winno być przyznane w ww. decyzji począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek do organu o świadczenie tj. od 1 listopada 2022 r. (data ta nie jest jednocześnie wcześniejszą, niż data wpisania wnioskodawczyni do rejestru obywateli Ukrainy).

Przy ustalaniu daty końcowej, do jakiej należy przyznać świadczenie, należy uwzględniać to, że zgodnie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy, przyznanie świadczeń uzależnione jest od legalności pobytu obywateli Ukrainy o statusie uchodźców na terytorium Polski. Z tej regulacji wywodzić należy, że świadczenia rodzinne przysługiwać mogą obywatelom Ukrainy w okresie, w jakim pobyt wspomnianych obywateli Ukrainy w Polsce uznaje się za legalny w rozumieniu ustawy. Okres, w jakim pobyt taki uznaje się legalny wynosi 18 miesięcy licząc od dnia 24 lutego 2022 r. Jest to jednocześnie maksymalny okres, w którym są oni uprawnieni do uzyskiwania świadczeń rodzinnych. Zgodnie z tym Kolegium orzekło, że świadczenie może przysługiwać skarżącej przy uwzględnieniu art. 57 § 3 k.p.a. określającego sposób liczenia ww. terminu, nie dłużej niż do 31 sierpnia 2023 r.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego to jest art. 24 ust 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, pomimo że wniosek o przyznanie świadczenia został złożony w okresie 3 miesięcy od dnia wydania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2023 r. nr SKO.ŚR/4111/245/2023, w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od lipca 2022 r. ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Skarżąca zarzuciła, że w niniejszym postępowaniu z dokumentacji zgormadzonej w toku postępowania administracyjnego wynika, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 6 września 2022 r. Natomiast wniosek o wydanie takiego orzeczenia został złożony w lipcu 2022 r. Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w listopadzie 2022 r., a tym samym zgodnie z treścią art. 24 ust 2a ustawy skoro skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w terminie 3 miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego winno zostać przyznane skarżącej od października 2022 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji, stanowi ustawa z dnia z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl ust. 3 art. 26 obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, prawo do świadczeń, o których mowa w ust. 1, ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, nie wcześniej niż od miesiąca, w którym obywatel ten został wpisany do rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, a w przypadku świadczeń przysługujących na dziecko - również dziecko zostało wpisane do tego rejestru. Wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w ust. 1, zawiera numer PESEL wnioskodawcy oraz, jeżeli występuje, rodzaj, serię i numer dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy, a w przypadku świadczeń przysługujących na dziecko - numer PESEL dziecka oraz, jeżeli występuje, rodzaj, serię i numer dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy.

Świadczeniem rodzinnym, o którym wyżej mowa, jest m.in. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, które zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. art. 17 ust. 1 u.ś.r., przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, dalej: k.r.o.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Na wstępie Sąd wskazuje, iż podziela pogląd organu II instancji, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela (por. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19, z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Sąd wskazuje, że w analogicznej do niniejszej sprawie, zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 października 2023 r., sygn. II SA/Go 488/23 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela wyrażone tam stanowisko, dlatego też częściowo posłuży się argumentami zawartymi w tym wyroku.

Za prawidłowe Sąd uznał stanowisko Kolegium, że przepis art. 26 ust 3 ustawy stanowi kompletną regulację w zakresie okresu na jaki przyznawane jest prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Ze wskazanego przepisu wynika jednoznacznie, że prawo to przysługuje począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym obywatel Ukrainy ubiegający się o świadczenie został wpisany do rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy, czyli do rejestru obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej. Ustawa nie zawiera w swej treści przepisu tożsamego z regulacją zawartą w art. 24 ust. 2a u.ś.r., jak również w sprawach w niej nieuregulowanych, nie odsyła do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, co w odpowiednich stanach faktycznych pozwalałoby na zastosowanie art. 24 ust. 2a.u.ś.r. Wskazany przepis u.ś.r. stanowi, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Jak wskazano powyżej, podstawą prawną decyzji w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego obywatelowi Ukrainy, są przepisy ustawy, a nie ustawy o świadczeniach rodzinnych, dlatego przepis art. 24 ust. 2a nie mógł mieć w sprawie zastosowania.

Jedną z zasad legislacji jest zasada kompleksowości ustawy (por. § 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 283, dalej: z.t.p.). Oznacza ona, że dana dziedzina spraw podlegających regulacji powinna być uregulowana w ustawie całościowo. Ustawa w przepisach ogólnych określa zakres spraw regulowanych ustawą i podmiotów, których ona dotyczy, lub spraw i podmiotów wyłączonych spod jej regulacji; zawiera objaśnienia użytych w ustawie określeń i skrótów. Najważniejszymi wyjątkami od zasady kompleksowości ustawy są:

-możliwość zastąpienia samodzielnej regulacji jakiejś kwestii w danej ustawie poprzez odesłanie do innej ustawy; zgodnie z § 22 z.t.p. odesłanie do innego aktu normatywnego można zamieścić w danej ustawie, gdy uregulowania w nim zawarte uzupełniają lub odmiennie regulują sprawy normowane tą ustawą;

-możliwość przekazania pewnych kwestii szczegółowych do uregulowania w akcie wykonawczym; nie mogą to jednak być kwestie niewyjaśnione lub nasuwające trudności przy opracowywaniu ustawy (§ 70 z.t.p.).

Jak wskazano powyżej, żaden z opisanych powyżej przypadków dotyczących odstępstwa od zasady kompleksowości ustawy w badanej sprawie nie miał miejsca, bowiem ustawa nie odsyła do odpowiednich uregulowań zawartych w u.ś.r., jak również sporne w sprawie zagadnienie nie zostało uregulowane odrębnie w akcie wykonawczym do ustawy. Mając powyższe na względzie stwierdzić trzeba, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy brak było podstaw do zastosowania art. 24 ust. 2a u.ś.r..

Z akt sprawy wynika bezspornie, że wnioskiem, który wpłynął do organu w dniu 2 listopada 2022 r., skarżąca zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Tym samym, zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy, wnioskowane świadczenie przysługiwało skarżącej począwszy od miesiąca listopada 2022 r. Rozstrzygniecie zawarte w zaskarżonej decyzji odpowiada zatem przepisom prawa.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.