Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SAB/Op 8/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2023-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
Stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Dalej idącą skargę oddalono
Powołane przepisy: article: art. 112a ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2354
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
article: art. 8 par. 1 , art. 12 par. 1, 61 par. 3, art. 35, art. 36
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 100c
journal: Dz.U. 2022 poz 583
law: Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 149 par. 1 pkt 1, par. 1a, par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi E. K. na bezczynność Wojewody Opolskiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy 1) zobowiązuje Wojewodę Opolskiego do rozpoznania wniosku E. K. z dnia 7 czerwca 2022 r. o udzielnie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 60 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, 2) stwierdza, że bezczynność Wojewody Opolskiego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) dalej idącą skargę oddala, 4) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz skarżącej E. K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez E. K. (zwaną dalej wnioskodawczynią lub skarżącą) jest bezczynność Wojewody Opolskiego (zwanego również organem) w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udzielenie skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 7 czerwca 2022 r. (9 czerwca 2022 r. - wpływ do organu) skarżąca wystąpiła do Wojewody Opolskiego o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy.

Pismem z dnia 18 sierpnia 2022 r. (22 sierpnia 2022 r. - wpływ do organu) skarżąca złożyła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie.

Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2022 r. Wojewoda odmówił skarżącej wydania zaświadczenia dotyczącego postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.

Pismem z dnia 12 września 2022 r. organ wezwał skarżącą, reprezentowaną przez pełnomocnika, do osobistego stawiennictwa w Opolskim Urzędzie Wojewódzkim w dniu 16 grudnia 2022 r. Jednocześnie wezwał wnioskodawczynię do przedstawienia w tym samym dniu oryginału paszportu, dowodu uiszczenia opłaty skarbowej, wypełnionego oświadczenia oraz wszystkich wymaganych dokumentów do wniosku, których lista dostępna jest na stronie internetowej urzędu.

Pismem z dnia 16 września 2022 r. Wojewoda poinformował pełnomocnika skarżącej, że w związku z napływem wysiedleńców z terytorium Ukrainy obowiązują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 583, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o pomocy, które określają bieg terminów, w tym ich przedłużenie, na załatwienie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

W dniu 16 grudnia 2022 r. skarżąca uzupełniła braki formalne wniosku (por. k. 107 akt administracyjnych).

Pismem z dnia 13 lutego 2023 r. Wojewoda wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku, w terminie 7 dni, poprzez podanie, na jakiej podstawie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wskazanie podróży i pobytów zagranicznych poza terytorium RP w okresie 5 lat.

W dniu 21 lutego 2023 r. skarżąca uzupełniła dokumenty.

Pismem z dnia 18 stycznia 2023 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Wojewody Opolskiego w sprawie rozpatrzenia jej wniosku z dnia 7 czerwca 2022 r. W skardze zarzuciła rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym w związku z art. 112a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Wniosła o: 1) stwierdzenie bezczynności organu skutkującej niezałatwieniem w terminie sprawy z wniosku o zezwolenie na pobyt stały, 2) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od daty otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku, 4) przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej kwoty 10.000 zł na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 5) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, 6) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała na konsekwencje faktyczne długiego oczekiwania na załatwienie sprawy przez Wojewodę. Zwróciła uwagę, że nie jest obywatelką Ukrainy i nie odnosi się do niej ustawa o pomocy, regulacja ta nie dotyczy bowiem wszystkich cudzoziemców. W ocenie skarżącej sprawa powinna zostać załatwiona w terminie określonym w art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, tj. w terminie 60 dni. Aby ustalić, od którego dnia biegnie wskazany termin skarżąca i jej pełnomocnik wystąpili do Wojewody Opolskiego o wydanie zaświadczenia co do tego, czy strona spełnia warunki określone w art. 112a ust. 2 pkt 1-3 ustawy o cudzoziemcach. Intencją strony było uzyskanie urzędowego potwierdzenia, że jej wniosek nie zawiera już żadnych braków formalnych lub braków z art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej w związku z art. 100c oraz art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy oraz o niewymierzanie kary grzywny ani niezasądzanie sumy pieniężnej na rzecz skarżącej. Wojewoda wskazał, że zgodnie z ww. przepisami w okresie od dnia 15 kwietnia 2022 r. do dnia 24 sierpnia 2023 r. terminy załatwienia spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w odniesieniu do wszystkich cudzoziemców spoczywają bez biegu. Wojewoda swoje stanowisko w tej kwestii motywował informacją znajdującą się na stronie internetowej Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W ocenie organu ponaglenie oraz skarga do Sądu zostały zatem złożone przedwcześnie, gdyż wniosek skarżącej wpłynął do Wojewody Opolskiego dnia 9 czerwca 2022 r., tj. już w okresie spoczywania terminu załatwienia sprawy. Organ zwrócił ponadto uwagę, że zgodnie ze znowelizowanym przepisem art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach termin dla wojewody na załatwienie sprawy wynosi 60 dni i jest liczony od momentu, w którym nastąpi ostatnie ze zdarzeń wymienionych w art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Podkreślił, że skarżąca została wezwana na dzień 16 grudnia 2022 r. celem pobrania odcisków linii papilarnych, okazania oryginału paszportu wraz z kserokopią wszystkich jego stron oraz przedłożenia wszystkich wymaganych do wniosku dokumentów. Jednakże nie uzupełniła wszystkich braków formalnych, dlatego została ponownie wezwana do wyjaśnienia podstawy aktualnego pobytu na terenie RP oraz kwestii związanych z podróżami i pobytami zagranicznymi. Wyznaczenie odległego terminu do stawienia się w organie uzasadniono natomiast ilością wpływających wniosków i koniecznością ich chronologicznego załatwiania, a także możliwościami technicznymi urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Uwzględniając skargę na bezczynność, Sąd - stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3).

Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.).

Dodać jeszcze trzeba, że na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 P.p.s.a. rozpoznanie skargi nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, odnotować przyjdzie, że w myśl art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Oznacza to, że wniesienie takiej skargi należy poprzedzić ponagleniem, o którym mowa w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 poz. 735, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a. Dopiero po wyczerpaniu tego trybu strona może złożyć skargę do sądu administracyjnego, zaś skarga jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy stanowisko organu wyższego stopnia było pozytywne, czy też negatywne, a nawet - czy ponaglenie zostało rozpoznane. Wystarczające jest wykazanie wniesienia przez stronę skarżącą stosownego ponaglenia.

W niniejszej sprawie skarżąca, przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego, dopełniła wymogu formalnego wynikającego z art. 53 § 2b P.p.s.a., składając ponaglenie z dnia 18 sierpnia 2022 r. w trybie art. 37 K.p.a. Dlatego Sąd stwierdził, że skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie przez uprawniony podmiot jako dopuszczalna podlega merytorycznej ocenie.

Przystępując do oceny zasadności skargi, odnotować trzeba, że przepisy P.p.s.a. nie określają na czym polega stan bezczynności. Wykładając treść tego pojęcia, zgodzić należy się z powszechnie prezentowanym poglądem, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ (podmiot zobowiązany) wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Celem skargi na bezczynność jest więc doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednak bez przesądzenia o treści czy skutkach tych działań. Takie rozumienie pojęcia "bezczynności" pozostaje w zgodzie z jego legalną definicją wynikającą z art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. i mającą na celu zapewnienie większej klarowności oraz efektywności realizacji przez strony przysługujących jej uprawnień w zakresie zwalczania bezczynności organów. Według tego przepisu przez bezczynność rozumie się niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a.

Stosownie do powyższego podkreślenia wymaga, że organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady szybkości postępowania, nakazującej organom wnikliwe i szybkie działanie w sprawie, przy wykorzystaniu możliwie najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia (art. 12 § 1 K.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 K.p.a., wedle którego organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności (...), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 K.p.a.). Zgodnie natomiast z art. 61 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wedle zaś art. 61 § 3 K.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie wskazać również trzeba, że zgodnie z art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o cudzoziemcach, decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. W myśl art. 112a ust. 2 tej ustawy termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. Przy czym z art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach wynika, że dopiero wystąpienie jednego ze zdarzeń w nim wymienionych powoduje, że rozpoczyna bieg termin dla wojewody na załatwienie sprawy, o którym stanowi art. 112a ust. 2 tej ustawy.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że choć zastosowanie określonego w art. 112a ustawy o cudzoziemcach przedłużonego do 60 dni terminu na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy uzależnione jest między innymi od tego, czy cudzoziemiec złożył w urzędzie wojewódzkim wniosek, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, to jednak nawet w świetle tej regulacji organ nie jest zwolniony od obowiązku dokonania kontroli formalnej poprawności wniosku cudzoziemca w terminie ogólnym wynikającym z art. 35 K.p.a. Dopiero bowiem od dnia złożenia wniosku niezawierającego braków formalnych, względnie uzupełnienia tych braków, rozpoczyna bieg szczególny termin wskazany w art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 stycznia 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 135/22, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Trafnie też podkreśla się w judykaturze, że przepis art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach stanowi o obowiązku wojewody wydania decyzji w terminie 60 dni, nie stanowi natomiast o momencie wszczęcia postępowania administracyjnego. Powołany przepis wyznacza granice czasowe zakończenia postępowania poprzez wydanie decyzji, nie przesądzając jednocześnie o momencie, w którym to postępowanie zostaje zainicjowane. Kompletność wniosku pozwala jedynie na nadanie dalszego biegu sprawie, celem jej skutecznego zakończenia, ale sama nie przesądza o wszczęciu postępowania. Powyższe oznacza, że przepis art. 112a ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach nie wprowadził żadnych zmian w zakresie momentu wszczęcia postępowania administracyjnego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 grudnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 179/22).

Przenosząc powyższe regulacje i uwagi natury ogólnej na grunt zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, Sąd miał na uwadze, że sprawę związaną z zarzucaną bezczynnością Wojewody Opolskiego należało ocenić od momentu złożenia przez skarżącą wniosku o udzielenie pozwolenia na pobyt czasowy, tj. od 9 czerwca 2022 r. (data wpływu). W tym miejscu od razu zaznaczyć trzeba, że Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowym, iż wszczęcie postępowania administracyjnego nie jest uzależnione od woli urzędnika czy uznania organu, gdyż ma miejsce w dniu złożenia żądania, a skutek określony w tym przepisie następuje - co do zasady - także wtedy, gdy żądanie to dotknięte jest wymagającymi usunięcia brakami, o ile nie zajdą okoliczności wskazane w art. 61a § 1 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 234/22 i powołane tam orzecznictwo). Przyjmując zatem, że w dniu 9 czerwca 2022 r. wniosek skarżącej wpłynął do organu i z tym dniem doszło do wszczęcia postępowania, Wojewoda powinien bez zbędnej zwłoki, a najpóźniej w terminie do dwóch miesięcy, wezwać wnioskodawczynię do usunięcia braków wniosku (art. 64 § 2 K.p.a.). Z akt sprawy wynika natomiast, że we wskazanym okresie organ takich czynności, ani też żadnych innych, nie podjął. Uznać zatem trzeba, że jeśli organ dopuszcza się zwłoki w dokonaniu czynności wezwania do usunięcia braków, nie może następnie twierdzić, że nie doszło do bezczynności, gdyż nie wszczęto postępowania, a co za tym idzie, nie biegł termin załatwienia sprawy, o którym mowa w art. 35 § 3 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 173/22). Organ nie dotrzymał też terminu 60 dni na wydanie decyzji, określonego w art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Z materiału dokumentacyjnego sprawy wynika, że Wojewoda dopiero pismem z dnia 12 września 2022 r. wezwał skarżącą do osobistego stawiennictwa w Opolskim Urzędzie Wojewódzkim w dniu 16 grudnia 2022 r. w celu okazania oryginału paszportu, dowodu uiszczenia opłaty skarbowej, wypełnionego oświadczenia oraz wszystkich wymaganych dokumentów do wniosku, których lista dostępna jest na stronie internetowej urzędu. Poza tym organ w całym ocenianym okresie, wbrew obowiązkowi określonemu w art. 36 § 1 K.p.a., nie zawiadomił strony o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy oraz nie wskazał nowego terminu jej załatwienia.

Biorąc zatem pod uwagę przedstawioną chronologię zdarzeń, Sąd za usprawiedliwiony uznał zarzut bezczynności Wojewody Opolskiego w załatwieniu sprawy dotyczącej udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy. Mianowicie, analiza akt sprawy dowodzi, że organ nie tylko przez okres 3 miesięcy nie podejmował żadnych kroków zmierzających do zakończenia postępowania, ale również nie wydał w sprawie decyzji w terminie określonym w art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Dodatkowo akta sprawy potwierdzają, że organ przekraczając termin załatwienia sprawy i jednocześnie nie zawiadamiając o przyczynach zwłoki oraz nowym terminie załatwienia sprawy, nie podejmował stosownych czynności procesowych. Nie do zaakceptowania jest to, że organ pozostawał w zupełnej bierności w okresie od 9 czerwca 2022 r. do 12 września 2022 r., nieuzasadnionej etapem postępowania, na którym znajdowała się sprawa. Tym samym należy stwierdzić, że organ swoim postępowaniem nie zachował zasady szybkości postępowania wynikającej z art. 12 § 1 K.p.a., naruszył ustawowe terminy załatwienia sprawy oraz nie wykonał obowiązków określonych w art. 36 K.p.a. W ocenie Sądu także podane przez Wojewodę w odpowiedzi na skargę przyczyny niedotrzymania terminu załatwienia sprawy nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla zwłoki w jej załatwieniu, gdyż nie mieszczą się w przesłankach określonych w art. 35 § 5 K.p.a. W żadnej mierze nie zwalnia organu od terminowego załatwienia sprawy duże obłożenie pracą. Praca organu powinna bowiem zostać zorganizowana w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń praw stron (por. wyrok NSA z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 1198/15). Powtórzyć przyjdzie, że opisane działania organu świadczą nie tylko o naruszeniu terminów załatwienia sprawy, ale także o ograniczeniu prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, w postępowaniu prowadzonym w sposób wnikliwy i szybki (art. 12 § 1 w zw. z art. 35 § 3 K.p.a.). Pozostają one również w sprzeczności z podstawową zasadą procedury administracyjnej, jaką jest zasada pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). Organ nie podejmował bowiem w odpowiednim czasie takich czynności, które zmierzałyby do rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym Sąd uznał, że niepodejmowanie w rozpoznawanej sprawie skutecznych czynności procesowych oraz niewydanie decyzji w ustawowym terminie czyni w pełni zasadnym zarzut bezczynności Wojewody. Również na dzień złożenia skargi do Sądu, pomimo upływu terminu, sprawa nie została załatwiona przez organ. Z tego względu Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 7 czerwca 2022 r. w terminie 60 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, o czym orzekł w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

Sąd za nieuzasadnione uznał natomiast stanowisko organu przedstawione w odpowiedzi na skargę, że nie dopuścił się on bezczynności z uwagi na treść art. 100c ust. 1 i 3 ustawy o pomocy, dodanego przez art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 830), zmieniającej ustawę o pomocy z dniem 15 kwietnia 2022 r. Zgodnie z tymi przepisami w okresie od dnia 15 kwietnia do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi m.in. zezwolenia na pobyt czasowy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jednocześnie zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w tych sprawach lub ich dokonywanie z opóźnieniem, we wskazanym wyżej terminie, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Rzecz w tym, że wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 powołanej wcześniej ustawy o pomocy zakresu przedmiotowego i podmiotowego tego aktu, przepisy te nie mają zastosowania do kontrolowanego przez sąd postępowania. W myśl wskazanej regulacji ww. ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym pod pojęciem obywatela Ukrainy należy rozumieć także nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczypospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. W analizowanym przypadku skarżąca nie jest osobą, która mieści się w zakresie podmiotowym opisanym powołanym przepisem. Skarżąca nie jest obywatelką Ukrainy - jest obywatelką Rosji. Organ nie miał zatem podstaw do tego, by w sposób dowolny rozciągać stosowanie przepisów ustawy o pomocy na wszystkie postępowania o wydanie zezwoleń pobytowych, gdyż przepisy te odnoszą się wyłącznie do spraw, których przedmiotowo i podmiotowo ta ustawa dotyczy.

Oceniając stopień naruszenia prawa w związku z zaistniałą bezczynnością, Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt 2 wyroku, na zasadzie art. 149 § 1a P.p.s.a. W tym zakresie zauważyć przyjdzie, że każda bezczynność jest naruszeniem prawa, jednak nie w przypadku każdej bezczynności mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. Ocena charakteru naruszenia prawa powinna być dokonywana zawsze w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie. W realiach niniejszej sprawy uznać należało, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie zachodzi przypadek braku woli załatwienia sprawy, co można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Przy dokonanej ocenie Sąd uwzględnił podniesioną przez organ okoliczność istotnie zwiększonej liczby wpływających wniosków cudzoziemców. Poza tym zwłoka w rozpoznaniu sprawy wynikała z błędnego przekonania organu, że wniosek skarżącej, dotknięty brakami formalnymi, nie wszczął skutecznie przedmiotowego postępowania oraz że w przypadku skarżącej miała zastosowanie ustawa o pomocy, przedłużająca terminy załatwiania spraw.

Sąd, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, nie znalazł też podstaw do przyznania skarżącej odpowiedniej sumy pieniężnej na podstawie przepisu art. 149 § 2 P.p.s.a. i w tym zakresie skargę oddalił (pkt 3 wyroku).

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 4 wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł oraz zwrot równowartości uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.