Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 416/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2022 poz 1009
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi- Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak(spr.), Asesor WSA Anna Dębowska, Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2023 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 maja 2023 r. nr UP-335/2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 11 maja 2023 r. nr UP-335/2023, Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775), zwanej dalej k.p.a., w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 ze zm.), zwanej dalej u.s.u.s., utrzymał w mocy własną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 24 marca 2023 r. nr 553/2023 o odmowie umorzenia A.K. należności z tytułu nieopłaconych składek.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

20 stycznia 2023 r. A.K. zwrócił się o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. W uzasadnieniu wskazał na swoją trudną sytuację zdrowotną, rodzinną i finansową.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia, decyzją z 24 marca 2023 r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 235 928,12 zł oraz odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 213 470,64 zł.

W uzasadnieniu ZUS wskazał, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s.; strona nie wykazała zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jej gospodarstwa domowego, oraz że nie wykazała, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń; nie wykazała również, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Ponadto organ stwierdził, że należności z tytułu składek figurujące na koncie płatnika są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Na zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań wpłynęło prowadzone postępowanie egzekucyjne:

5 sierpnia 2013 r. wystawiono zawiadomienie nr [...] o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: FUS 11/2008-3/2010, 7/2010-6/2013; FUZ 11/2018-4/2009, 6/2009-3/2011, 5/2011-2/2013, 5/2013; FP 7/2005-3/2006, 5/2006-1/2007, 3/2007-4/2013, 6/2013 - doręczone 22 sierpnia 2013 r. Decyzja o wysokości zadłużenia nr [...] została wydana 3 października 2013 r., odebrana 15 października 2013 r. i stała się prawomocna 16 listopada 2013 r.;

14 grudnia 2017 r. wystawiono zawiadomienie nr [...] o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: FUS 4-10/2008, 8-10/2017; FUZ 8-10/2008, 6/2017; FP 11/2007-10/2008, odebrane 2 stycznia 2018 r. Decyzja o wysokości zadłużenia nr [...] została wydana 23 lipca 2018 r., odebrana 31 lipca 2018 r., stała się prawomocna 1 września 2018 r.;

upomnienia od nr [...] wystawione na FUS, FUZ 7/2013-12/2014, FP 7/2013-11/2014 - odebrane zostały 30 czerwca 2015 r.;

11 czerwca 2015 r. wystawiono zawiadomienie nr [...] o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne za okres : FUS i FUZ 1-4/2015 odebrane 30 czerwca 2015 r. Decyzja o wysokości zadłużenia nr [...] z 23 października 2015 r., odebrana została 12 listopada 2015 r., stała się prawomocna 13 grudnia 2015 r.;

- 29 listopada 2016 r. wystawiono zawiadomienie nr [...] o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne za okres FUS i FUZ 9/2016 odebrane 20 grudnia 2016 r. Decyzja z 6 kwietnia 2017 r. nr [...] odebrana 25 kwietnia 2017 r., stała się prawomocna 26 maja 2017 r.;

12 czerwca 2017 r. wystawiono zawiadomienie nr [...] o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne za okres 1,3,4/2017 FUS i FUZ odebrane 1 lipca 2017 r. Decyzja o wysokości zadłużenia [...] z 8 września 2017 r., odebrana została 28 września 2017 r., uprawomocniła się 31 października 2017 r.;

14 grudnia 2017 r. wystawiono zawiadomienie nr [...] o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne za okres 6,8,9,10/2017 FUS i FUZ odebrane 2 stycznia 2018 r. Decyzja o wysokości zadłużenia [...] z 23 lipca 2017 r., odebrana została 31 lipca 2018 r., uprawomocniła się 1 września 2018 r.;

13 marca 2019 r. wystawiono zawiadomienie nr [...] o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne za okres: FUS 11/2017, FUZ 12/2018-2/2019; odebrane 22 marca 2019 r. Decyzja o wysokości zadłużenia nr [...] z 2 maja 2019 r. odebrana została 8 maja 2019 r., uprawomocniła się 8 czerwca 2019 r.;

30 lipca 2019 r. wystawiono zawiadomienie nr [...] o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 5/2019 odebrane 20 sierpnia 2019 r. Decyzja o wysokości zadłużenia nr [...] z 12 września 2019 r. odebrana została 1 października 2019 r., uprawomocniła się 5 listopada 2019 r.;

20 listopada 2019 r. wystawiono zawiadomienie nr [...] o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 7-10/2019 odebrane 7 grudnia 2019 r. Decyzja o wysokości zadłużenia z 6 lutego 2020 r. nr [...] odebrana została 17 lutego 2020 r., uprawomocniła się 18 marca 2020 r.;

29 września 2020 r. wystawiono zawiadomienie nr [...] o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 11/2019-8/2020 odebrane 1 października 2020 r. Decyzja o wysokości zadłużenia z 12 listopada 2020 r. nr [...] odebrana 8 grudnia 2020 r., uprawomocniła się 9 stycznia 2021 r.;

18 stycznia 2021 r. wystawiono zawiadomienie nr [...] o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 9-12/2020 odebrane 3 lutego 2021 r. Decyzja o wysokości zadłużenia z 12 kwietnia 2021 r. nr [...] odebrana została 19 kwietnia 2021 r., uprawomocniła się 20 maja 2021 r.;

28 maja 2021 r. wystawiono zawiadomienie nr [...] o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 1-4/2021 odebrane 8 czerwca 2021 r. Decyzja o wysokości zadłużenia z 30 lipca 2021 r. nr [...] odebrana została 11 sierpnia 2021 r., uprawomocniła się 14 września 2021 r.

22 września 2021 r. wystawiono zawiadomienie nr [...] o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 5-7/2021 odebrane 30 września 2021 r.

ZUS wskazała, że zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Według art. 24 ust. 5f u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Organ wyjaśnił, że wobec całości zaległości jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, które nie zostało zakończone. Od 20 sierpnia 2022 r. wyegzekwowano 3 907,73 zł.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca oświadczył, że pomoc dzieci w pokrywaniu bieżących potrzeb finansowych jest sporadyczna i uzależniona od ich aktualnej sytuacji finansowej. Dzieci udzielają pomocy, aby nie popadł w skrajne ubóstwo, ponieważ zdarza się, że nie ma pieniędzy i przez trzy dni nic nie je.

Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca jest żonaty, nie pracuje zarobkowo; od 30 kwietnia 2018 r. pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 3.400,00 zł brutto, tj. 2.750,00 zł netto; nie posiada dochodu z innych źródeł; nie pobiera świadczeń z Urzędu Pracy, zasiłków z pomocy społecznej ani nie korzysta z żadnych innych form pomocy; ponosi stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w wysokości: 330,00 zł z tytułu miesięcznych opłat, 240,00 zł z tytułu opłat eksploatacyjnych, 1.200,00 zł z tytułu kosztów związanych z leczeniem.

Ponadto organ wskazał, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe z żoną D.K., która osiąga miesięczny dochód w wysokości 2.800,00 zł, posiada inne zobowiązania finansowe w instytucjach w kwocie 110.000,00 zł, tj. 900,00 zł miesięcznie; oświadczył, że spłaca powyższe zobowiązania w formie egzekucji prowadzonej przez Komorników Sądowych i łączna, miesięczna kwota spłaty wynosi 1.200,00 zł. Strona posiada laptop o wartości 300,00 zł, nie posiada nieruchomości, innych praw majątkowych ani wierzytelności; 11 lutego 2023 r. doznał ataku dny moczanowej, w związku z czym ma duże problemy z chodzeniem. Ponadto organ wskazał, że skarżący ma z żoną rozdzielność majątkową, w związku z czym nie może liczyć na wsparcie finansowe z jej strony. Jedynym sposobem na regulowanie należności są wpłaty z emerytury.

Z ustaleń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że do 31 lipca 2021 r. wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą A., w przeważającym zakresie sprzedaży detalicznej prowadzonej w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych. Strona pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 3.979,16 zł brutto, z którego dokonywane są potrącenia na rzecz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi - Widzewa w Łodzi P.P. w kwocie 994,79 zł i wypłacana jest stronie kwota 2.449,25 zł.

Organ wyjaśnił, że D.K. pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 3.723,55 zł brutto, 3.241,43 zł netto, świadczenie jest wolne od potrąceń. Wnioskodawca widnieje jako właściciel samochodu osobowego Volkswagen Passat z 1997 r. - w toku postępowania udokumentował zezłomowanie niniejszego pojazdu.

Ponadto organ wskazał, że Dyrektor II Oddziału ZUS w Łodzi prowadzi w stosunku do strony postępowanie egzekucyjne w ramach, którego dokonał zajęcia rachunku bankowego i świadczenia emerytalnego, w związku z zbiegiem egzekucji administracyjnej z sądową obecnie egzekucję łączną prowadzi Komornik Sądowy.

Organ odwołał się do treści art. 28 ust. 3 u.s.u.s i wyjaśnił, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. Przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe.

Organ wskazał, że nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. - 31 lipca 2021 r. wnioskodawca zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej A., lecz pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 3.979,16 zł brutto, z którego dokonywane są potrącenia na rzecz Komornika Sądowego w kwocie 994,79 zł i wypłacana jest kwota 2.449,25 zł, posiada następców prawnych. Zgodnie z wykładnią językową przywołanego przepisu wszystkie wymienione okoliczności, tj.: zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej, brak majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, muszą wystąpić łącznie - wystąpienie którejkolwiek z ww. okoliczności wyklucza stwierdzenie zajścia przedmiotowej przesłanki.

Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. zdaniem organu nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ należności z tytułu składek, o których umorzenie strona wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł.

Zdaniem organu przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. również nie zachodzi; Dyrektor II Oddziału ZUS w Łodzi prowadzi postępowanie egzekucyjne w ramach, którego dokonał zajęcia rachunku bankowego oraz świadczenia emerytalnego, z uwagi na zbieg egzekucji administracyjnej z sądową egzekucję łączną prowadzi obecnie Komornik Sądowy; zatem nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ: - dotychczas żaden uprawniony do tego organ nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, - wnioskodawca pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 3.979,16 zł brutto, z którego dokonywane są potrącenia na rzecz Komornika Sądowego w kwocie 994,79 zł i wypłacana jest kwota 2.449,25 zł, posiada następców prawnych. Postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji. Możliwości przymusowego dochodzenia zaległości z tytułu składek nie zostały zatem przez organ rentowy wyczerpane.

Organ stwierdził, że wobec wnioskodawcy nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Jednocześnie ZUS odwołał się następnie do rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek. Organ zaznaczył, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma w omawianym przypadku zastosowania, ponieważ działalność gospodarcza nie jest już prowadzona. Organ wskazał, że decydując się na założenie działalności gospodarczej wnioskodawca powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek.

Wystąpienie przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. ZUS podał, że we wniosku o umorzenie wnioskodawca oświadczył, że cierpi na cukrzycę oraz inne choroby współistniejące. Ponadto musiał poddać się zabiegom usunięcia zaćmy obydwu oczu i po tych zabiegach musi przyjmować leki i poddawać się iniekcji do oczu dwóch rodzajów zastrzyków. Ponadto dodał, że 18 lutego 2022 r. wykryto u niego nowotwór złośliwy gruczołu krokowego. W ramach leczenia otrzymał 40 jednostek naświetlań/radioterapii. Dodał, że ponadto tworzą się stronie w jelitach polipy, które muszą być usuwane. W związku z tym podkreślił, że do wydatków związanych z leczeniem cukrzycy, zastrzyków po usunięciu zaćmy, blokad związanych ze zwyrodnieniem stawu biodrowego doszły wydatki na pieluchomajtki oraz środki piorące. Ma również zalecenie od lekarzy onkologów do stosowania diety. Przedłożył dokumentację potwierdzającą powyższe schorzenia. W RON oświadczył, że 11 lutego 2023 r. doznał ataku dny moczanowej, w związku z czym ma problemy z chodzeniem.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że nie neguje problemów zdrowotnych strony i podchodzi do nich ze zrozumieniem. Jednak nie mogą one w niniejszej sprawie stanowić podstawy do umorzenia należności. Wnioskodawca nie powołał się na sprawowanie opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny. Zdaniem organu w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ciężkiej choroby dłużnika lub sprawowania opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny. W ocenie organu ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie, w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste.

ZUS wskazał też, że strona oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Oboje pobierają świadczenie emerytalne. W RON wykazał, że ponosi stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w łącznej kwocie 1.770,00 zł. Wykazał również, że posiada inne zobowiązania finansowe w instytucjach w kwocie 110.000,00 zł tj. 900,00 zł miesięcznie. Oświadczył, że spłaca powyższe zobowiązania w formie egzekucji prowadzonej przez Komorników Sądowych i łączna, miesięczna kwota spłaty wynosi 1.200,00 zł.

Organ wskazał, że minimum socjalne dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego za IV kwartał 2022 r. zostało określone na kwotę 2.636,34 zł. Łączny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego wynosi 6.685,44 zł (3.444,04 zł świadczenie emerytalne netto przed potrąceniami + 3.241,43 zł świadczenie emerytalne netto żony). Zdaniem organu dochody w gospodarstwie domowym plasują się na poziomie wyższym o wskazanego minimum socjalnego. Zatem w niniejszej sprawie nie zachodzi sytuacja ubóstwa.

Organ nie może pominąć również faktu otrzymywania jednorazowego trzynastego i czternastego świadczenia, co z pewnością wpływa na poprawę sytuacji finansowej gospodarstwa domowego. Organ podkreślił, że z trzynastki i czternastki nie można dokonywać potrąceń i egzekucji. Strona posiada jednak wystarczające środki na pokrycie wykazanych wydatków związanych z utrzymaniem. Organ podkreślił, że wskazane wydatki nie są nadzwyczajnymi kosztami jakie musi ponosić. Nie można uznać, że opłaty za energię, gaz czy wodę są to nadzwyczajne czy nieprzewidziane wydatki, lecz są to wydatki ponoszone przez ogół społeczeństwa. Dodatkowo podniesione okoliczności w istotny sposób nie odróżniają się od realiów finansowych osób, które również borykają się z trudnościami finansowymi. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem.

W nawiązaniu do zobowiązań w instytucjach dochodzonych w trybie egzekucji komorniczej należy ZUS zaznaczył, że każdy z wierzycieli może dochodzić swoich należności zgodnie z przepisami prawa. Nawet gdyby ZUS umorzył zadłużenie, to i tak inni wierzyciele w dalszym ciągu dochodziliby swoich należności, a ZUS realizuje przecież ważny interes społeczny zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Należy nadmienić, że ZUS nie jest uprawniony do rezygnacji z dochodzenia należności publicznoprawnych. Przepisy, w oparciu o które ZUS realizuje zadania jako wierzyciel, nie uprawniają do dokonywania działań mogących wpływać na polepszenie sytuacji innych wierzycieli, ponieważ należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej.

ZUS wyjaśnił, że wnioskodawca podniósł, że ma rozdzielność małżeńską majątkową z żoną. Oświadczył w RON, że w związku z tym faktem nie może liczyć na pomoc finansową ze strony żony. Jednocześnie wskazał, że prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo domowe. W przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych dokonuje się z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka niezależnie od panującego między nimi ustroju majątkowego. Przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 k.r.o. małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej.

Zdaniem ZUS obecna sytuacja finansowa wnioskodawcy pozwala na regulowanie przedmiotowych należności. Ponadto kontynuacja egzekucji ze świadczenia strony nie zagrozi egzystencji ze względu na ustawowe ograniczenia w egzekucji, które są wyrazem zasady ochrony dłużnika w procesie dochodzenia należności pieniężnych. Świadczenie emerytalne nie będzie mogło być przedmiotem zajęcia w całości, lecz jedynie do kwoty pozwalającej na zapewnienie minimum socjalnego, które nie jest progiem ubóstwa, lecz kategorią socjalną, mierzącą koszty utrzymania gospodarstw domowych, uwzględniającą podstawowe potrzeby bytowo-konsumpcyjne.

W skardze do WSA w Łodzi A.K. wskazał, że Komornik Sądowy potrąca mu z emerytury 994,79 zł. W pismach skierowanych do ZUS u opisał przyczyny powstałego długu. Szczegółowo opisał sytuację zdrowotną, udokumentowaną zaświadczeniami lekarskimi. Ponadto wykazał stan posiadania gotówki jaki mam do wydania na bieżący zakup jedzenia. Obecnie ukończył 70 lat życia i dopóki Komornik nie zakończy potrącanie z emerytury zadłużenia nie ma żadnej możliwości dokonywać wpłat długu do ZUS.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 10 października skarżący załączył wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi - Widzewa w Łodzi, Wydział VI Rodzinny i Nieletnich z dnia 24 października 2013 r. sygn. akt [...] dotyczący ustanowienia z dniem 1 października 2007 r. rozdzielności majątkowej pomiędzy D.K. oraz A.K..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 11 maja 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję z 24 marca 2023 r. o odmowie umorzenia A.K. należności z tytułu składek.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 28 ust. 2 u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie zaś do treści art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność tych składek zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 i 2320);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jednakże w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności według zasad określonych w rozporządzeniu (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.).

Wskazać przy tym należy, że przedstawione powyżej reżimy prawne umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, o których mowa w art. 28 ust. 2 i art. 28 ust. 3a u.s.u.s., nie są od siebie niezależne i oderwane.

W przepisie art. 28 ust. 2-3 u.s.u.s. uregulowane zostały podstawowe kwestie w zakresie umorzenia należności z tytułu tych składek oraz przypadki ich całkowitej nieściągalności. Art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczy kwestii umarzania należności ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. Oba reżimy prawne umarzania należności z tytułu tych składek nawiązują jednak do siebie, co wynika z takich sformułowań, jak "z zastrzeżeniem ust. 3a" oraz "(...) mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności". Przypadki całkowitej nieściągalności uregulowane zostały wyczerpująco w powołanym wyżej art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Z uwagi zatem na użyty w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zwrot "pomimo braku ich całkowitej nieściągalności" uzależnienie umorzenia należności z tytułu składek od ich całkowitej nieściągalności dotyczy także ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. W konsekwencji oznacza to zatem, że przy umarzaniu nieopłaconych przez te podmioty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zastosowanie będzie miał wymóg wystąpienia precyzyjnie określonych przesłanek całkowitej nieściągalności, a w sytuacji ich niewystąpienia sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawcy podlegać będzie ocenie organu z punktu widzenia przesłanek określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s.

Zgodnie z treścią § 3 ww. rozporządzenia, zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z powołanych regulacji wynika, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, mimo braku ich całkowitej nieściągalności podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty w powołanym wyżej art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zwrot "należności z tytułu składek (...) mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane". Oznacza to zatem, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, przy czym wybór ten może być swobodny, ale nie dowolny (por. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07, Lex nr 368197, a także wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 584/09, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić przy tym należy, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w tym także ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ma charakter dwuetapowy. Najpierw organ, ustalając istotne okoliczności faktyczne sprawy związane przede wszystkim z sytuacją majątkową, osobistą i rodzinną wnioskodawcy, ocenia czy okoliczności te odpowiadają choćby jednej z przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. lub w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. Stwierdzenie, że okoliczności ustalone w sprawie nie odpowiadają żadnej z przesłanek umorzenia zaległości wyklucza możliwość pozytywnego rozstrzygnięcia dla ubezpieczonego. Z kolei drugi etap ma miejsce jedynie wówczas, gdy organ stwierdzi, że przesłanki te przemawiają za umorzeniem ww. należności. Jednak nawet pozytywna ocena występowania tych przesłanek nie obliguje organu do skorzystania z instytucji umorzenia należności z tytułu tych składek. Odmawiając w takiej sytuacji umorzenia zaległości organ działa w zakresie przyznanego mu uznania administracyjnego.

W celu rzetelnego rozpatrzenia i prawidłowego rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek organ miał obowiązek przeprowadzić postępowanie zgodnie z wymogami określonymi w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego.

Wobec tego trzeba przypomnieć, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).

Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.).

Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.).

Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 k.p.a.).

Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).

W postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się (art. 79a § 1 k.p.a.).

Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

Wydając decyzję odmowną mimo wykazania przez stronę, że istnieją ustawowe przesłanki umorzenia, ZUS – aby uniknąć dowolności decyzji – musi wykazać przyczyny, dla których odmówił umorzenia, a w wywodach tych musi rozważyć zarówno ważny interes osoby zobowiązanej, jak i interes publiczny (zob. wyrok NSA z 19 czerwca 2015 r., II GSK 2757/14, CBOSA).

Odnosząc powyższe rozważania prawne do rozpatrywanej sprawy należało stwierdzić, że organ przeprowadził ponowną analizę przesłanek wynikających z treści art. 28 ust. 3 u.s.u.s. odnosząc ją do przedstawionej przez skarżącego sytuacji materialnej i osobistej oraz dodatkowych własnych ustaleń. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, tj. w takim zakresie, w jakim było to możliwe zebrał cały dostępny materiał dowodowy i dokonał jego oceny, a następnie rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi. Organ sprawdził i uwzględnił wszystkie okoliczności podane przez skarżącego oraz okoliczności wynikające z danych będących w posiadaniu organu. ZUS szczegółowo przedstawił ustalenia, na których oparł swoje wnioski o braku podstaw do umorzenia należności z tytułu składek.

Odnosząc się do ustalonej przez organ sytuacji skarżącego Sąd podzielił zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji ocenę. Skarżący zakończył prowadzenie działalności gospodarczej dopiero 31 lipca 2021 r. A zatem skarżący był osobą aktywną zawodowo do 2021 r. Pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 3 979,16 zł, z którego dokonywane są potrącenia na rzecz Komornika Sądowego w kwocie 994,79 zł.

Zasadne jest zatem twierdzenie organu, że skarżący rokuje spłatę zobowiązań. Strona nie korzysta z pomocy Miejskich Ośrodków Pomocy, jak również innych form wsparcia zasiłków, czy innych instytucji socjalnych.

W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4 i 4b u.s.u.s. Z materiału dowodowego nie wynika, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, jak również w umorzonym postępowaniu upadłościowym.

Ustalenia organu dotyczące przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. są poprawne. Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, lecz nie wystąpiła przesłanka braku następców prawnych.

W przypadku strony nie zachodziła również przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., bowiem odnosi się do zadłużenia niższego od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.

W sprawie należy również podzielić stanowisko organu, że nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 5 u.s.u.s., bowiem ani Naczelnik Urzędu Skarbowego ani Komornik Sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Wręcz przeciwnie, na rzecz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi – Widzewa dokonywane są potrącenia ze świadczenia emerytalnego skarżącego w kwocie 994,79 zł.

Rację ma również organ podnosząc, że w sprawie nie zaistniała sytuacja, o której stanowi art. 28 ust 3 pkt 6 u.s.u.s., ponieważ postępowanie egzekucyjne jest prowadzone przez Dyrektora Oddziału ZUS w Łodzi.

Niezależnie od powyższego na podstawie cyt. art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe przypadki zostały określone w powołanym powyżej § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych należy stwierdzić, że organ administracji nie naruszył prawa uznając, że skarżący nie wykazał, że opłacenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Okoliczność, że skarżący ma niewielki dochód nie może być wyłączną podstawą umorzenia należności z tytułu składek. Sposób określenia przesłanek pozwalających na umorzenie takich należności wskazuje bowiem, że prawodawca dopuścił możliwość wykorzystania tego instrumentu prawnego w sytuacjach zupełnie wyjątkowych. Sąd podziela stanowisko przyjęte w dotychczasowym orzecznictwie, że przepis § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia posługuje się sformułowaniem "niezbędnych potrzeb życiowych", a więc pojęciem niedookreślonym. Zgodnie jednak z literalnym brzmieniem "niezbędne potrzeby życiowe", to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie (szkodliwie) wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym wymaga podkreślenia, że niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tych potrzeb przez wnioskodawcę. Oczywistym jest bowiem, że egzekwowanie należnych składek zawsze będzie odbierane przez zobowiązanego jako uciążliwość i niemożność zaspokojenia określonych potrzeb. Nie oznacza to jednak, że brak możliwości zaspokojenia takich potrzeb wypełnia przesłankę niezbędnych potrzeb życiowych. Nie każda bowiem potrzeba, to potrzeba niezbędna.

Zasadne są twierdzenia organu, że w przypadku skarżącego nie zachodzą szczególne okoliczności, o których stanowi § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, skoro otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 3 444,04 netto zł i prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, która również otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie 3 241,43 zł netto. Rację ma zatem organ, że dochód netto w gospodarstwie domowym skarżącego wynosi łącznie 6 685,44 zł netto i przekracza minimum socjalne dla dwuosobowego gospodarstwa domowego, które wynosiło w IV kwartale 2022 r. 2 636,34 zł, a w I kwartale 2023 r. zostało określone na kwotę 2 851,12 zł.

W ocenie Sądu, prawidłowe jest także stanowisko organu, że ustanowiona rozdzielność majątkowa małżonków nie ma wpływu na ocenę sytuacji finansowej skarżącego.

Znamienne jest również to, że skarżący nie kwalifikuje się do przyznania pomocy z opieki społecznej z uwagi na uzyskiwane dochody. Należy podkreślić, że

wniosek o umorzenie należności z tytułu składek skarżący złożył 20 stycznia 2023 r. i w toku prowadzonego postępowania, jeśli miał problemy finansowe mógł wystąpić do MOPS o przyznanie którejś z dostępnych form zasiłku, czego jednak nie uczynił.

Odnosząc się natomiast do stanu zdrowia skarżącego, Sąd podzielił stanowisko organu, że materiał dowodowy przedstawiony przez stronę wskazuje na istnienie choroby skarżącego, ale nie pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu (świadczenia emerytalnego).

W zakresie wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Sąd uznał za organem, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia, ale było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.

Jak słusznie wskazał organ administracji zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej nie stanowi okoliczności stanowiącej podstawę do umorzenia zaległych składek, gdyż obowiązek ich opłacania powstaje z momentem rozpoczęcia jej prowadzenia i trwa do momentu jej zakończenia, niezależnie od osiąganych przychodów, czy ponoszonych strat. Natomiast, co do ciążących na stronie innych zobowiązań cywilnoprawnych, wskazać należy, że ich publicznoprawny charakter oraz cele na jakie są przeznaczane, za uprawnione pozwala uznać stanowisko organu, że umorzenie przedmiotowych zaległości stanowiłoby de facto działanie sprzeczne z interesem społecznym. Znamienne jest również, że strona reguluje zobowiązania w łącznej miesięcznej wysokości 994,79 zł.

Końcowo należy również podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie akcentowano, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. W wyroku z dnia 18 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 60/10 NSA przyjął, że nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 k.p.a. Wynika to z faktu, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, a zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny.

W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, istnieje ważny interes publiczny przemawiający przeciwko umorzeniu zaległości składkowych skarżącego. Jest nim realna możliwość chociażby częściowej spłaty zadłużenia.

Podkreślić trzeba, że skarżący ma również możliwość zawarcia z ZUS umowy ratalnej w celu spłaty zaległości i ustalenia składki stosownie do aktualnych możliwości płatniczych, o czym był informowany przez Zakład.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności należy stwierdzić, że organ prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących, a w szczególności z poszanowaniem art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych w toku postępowania, a także ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zadość art. 107 § 3 k.p.a.

Na marginesie powyższych rozważań wskazać także należy, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS (por. wyrok WSA z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 74/14, wyrok WSA z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1451/12). W orzecznictwie podnosi się również, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza określoną w art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 99/10, LEX nr 952872).

Dodać należy, że zmiana stanu faktycznego lub uzyskanie nowych dowodów w sprawie, po wydaniu wyroku przez sąd, może stanowić podstawę do wystąpienia przez stronę z nowym wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji jest bowiem zobowiązany uwzględnić stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

A.M.