Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 573/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2024 r. sprawy ze skargi K. L. na postanowienie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 28 maja 2024 r. nr WFB.VI.3151.185.2022-21 w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] lipca 2022 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] lipca 2022 r. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec K. L. (dalej także jako: "Skarżąca", "Zobowiązana"), opiekuna prawnego małoletniej L. K., ur. [...] września 2016 r., w celu wyegzekwowania obowiązku niepieniężnego, polegającego na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jednocześnie wskazano jako środek egzekucyjny grzywnę w celu przymuszenia.

W toku postępowania egzekucyjnego Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2022 r. nałożył na Zobowiązaną grzywnę celem przymuszenia w wysokości [...] zł i wezwał do wykonania, w terminie 90 dni, ciążącego na niej obowiązku.

W związku z niewykonaniem przez Zobowiązaną obowiązku oraz nieuiszczeniem nałożonej grzywny, w dniu [...] stycznia 2024 r. Wojewoda [...] wystawił tytuł wykonawczy nr [...], i skierował sprawę do egzekucji należności pieniężnych.

W dniu [...] marca 2024 r. do Wojewody [...] wpłynęło pismo Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] marca 2024 r. w sprawie przekazania zgłoszonych przez K. L. zarzutów opartych o art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.; dalej także jako: "u.p.e.a."), tj. braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a) i b).

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2024 r. oddalił zgłoszone zarzuty.

W dniu [...] kwietnia 2024 r. Skarżąca złożyła pismo zatytułowane "zażalenie" formułując szereg zarzutów względem wydanego postanowienia. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz umorzenie postępowania. Wskazała, że w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ egzekucyjny nie odwołał się w najmniejszym stopniu do jakichkolwiek ustaleń faktycznych poczynionych przez siebie. W tej sytuacji wstrzymanie poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie jest spowodowane lekceważeniem tego obowiązku, ale wynika z troski Skarżącej jako matki o stan zdrowia dziecka. W przypadku, gdy organ wyprowadza obowiązek dotyczący szczepień przeciwko poszczególnym chorobom od ukończenia przez dziecko określonego wieku, to musi wskazać, ile małoletni ma lat i w związku z tym w jakim miesiącu, dniu ten obowiązek się aktualizował, a nadto odnieść się do sytuacji zdrowotnej dziecka mającego być zaszczepionym. Organ egzekucyjny oraz wierzyciel nie wskazali, kiedy - ich zdaniem - w stosunku do córki Zobowiązanej stał się wymagalny obowiązek szczepienia przeciwko poszczególnym chorobom. Ponadto Skarżąca powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej także jako: "NSA") z 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 1312/13. Zdaniem Zobowiązanej z wyroku tego wynika, że zawarte w komunikacie informacje to informacje dotyczące kwestii technicznych szczepień i nie można z nich wywodzić dodatkowych norm, niż te wynikające z ustawy i rozporządzenia. Wobec powyższego Zobowiązana ma czas na wykonanie określonych w tytule wykonawczym obowiązków a postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przedwcześnie. Skarżącą wiążą wyłącznie rozporządzenie oraz ustawa, zatem może ona poddać dziecko szczepieniom ochronnym do chwili ukończenia przez jej córkę 18 roku życia. Skarżąca powołała się również na wyrok Trybunały Konstytucyjnego (dalej także jako: "TK", "Trybunał") z 9 maja 2023 r. oraz wskazała, że przymusowe szczepienie obowiązujące na terytorium Polski są sprzeczne z Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2024 r. w sprawie zgłoszonych zarzutów.

W uzasadnieniu organ podał, że podstawą prawną wystawienia tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. jest postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2022 r. w sprawie nałożenia grzywny celem przymuszenia, w którym m.in. wskazano 90-dniowy termin uiszczenia grzywny (wraz z kosztami egzekucyjnymi) oraz pouczono, iż w przypadku jej nieuiszczenia we wskazanym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Nieuiszczone w terminie grzywny w celu przymuszenia podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w ustawie egzekucyjnej, co wynika wprost z art. 124 u.p.e.a., i co zostało wskazane w postanowieniu Wojewody [...] w sprawie nałożenia grzywny celem przymuszenia. Ponieważ postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Wojewodę [...] nie jest umorzone, zawieszone ani wstrzymane na skutek wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a obowiązek o charakterze niepieniężnym nie został wykonany, organ stwierdził, że obowiązek uiszczenia grzywny celem przymuszenia jest wymagalny.

Odnosząc się do podnoszonych przez Zobowiązaną zarzutów i wskazanych przez nią wyroków organ stwierdził, że jej argumenty są chybione. Poruszone przez Skarżącą kwestie dotyczą wymagalności obowiązku szczepień ochronnych i mogą stanowić co najwyżej zarzut w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Wojewodę [...] na wniosek Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B.. Nie mają natomiast zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B., którego celem jest wyegzekwowanie grzywny celem przymuszenia. Zobowiązana nie przedstawiła żadnego argumentu świadczącego o braku wymagalności obowiązku wynikającego z zastosowania ww. środka egzekucyjnego.

W skardze do tut. Sądu Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając naruszenie art. 33 §2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. przez egzekwowanie grzywny, mimo że podlega ona umorzeniu, gdyż wydano ją w postępowaniu wszczętym na podstawie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją RP. W uzasadnieniu skargi podała, że egzekwowane należności dotyczą nieuiszczonej grzywny w celu przymuszenia do zaszczepienia małoletniego dziecka Skarżącej oraz kosztów egzekucyjnych. W toku postępowania egzekucyjnego przymuszającego do zaszczepienia dziecka Skarżąca złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a także wniosła skargi do sądu administracyjnego. Do dnia dzisiejszego nie ma ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. Zdaniem Skarżącej w tej sytuacji obowiązek uiszczenia grzywny jest niewymagalny, a postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu. Ponadto egzekwowana grzywna powinna zostać uchylona ze względu na jej nałożenie w oparciu o przepisy uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją RP.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Pismem z dnia [...] września 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, zwrócił się do Wojewody [...] o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K. L. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lipca 2022 r. Postanowieniem z dnia [...] września 2024 r. Wojewoda [...], na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a., umorzył postępowanie (k. 33-34 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej także jako: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać też należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia legalności Sąd stwierdził, że nie narusza ono prawa.

Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] lipca 2022 r. Wojewoda [...] nałożył na K. L. grzywnę w kwocie [...]zł w celu przymuszenia wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] lipca 2022 r., tj. poddania córki – L. K. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Po wystawieniu tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. dotyczącego egzekucji nieuiszczonej grzywny, Skarżąca w piśmie z dnia [...] marca 2024 r. wniosła zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej – braku wymagalności. Postanowieniem z dnia [...] marca 2024 r. Wojewoda [...] oddalił zarzuty, a po wniesieniu "zażalenia" (stanowiącego w istocie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy) Wojewoda postanowieniem z [...] maja 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a.,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawy zarzutów stanowią katalog zamknięty. Zobowiązany może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w tym przepisie. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów. Zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny.

Podkreślenia wymaga, że Skarżąca zaskarżyła do tut. Sądu postanowienie Wojewody z dnia [...] maja 2024 r. w sprawie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, wynikających z wydanego na podstawie m.in. art. 119 § 1 u.p.e.a postanowienia w przedmiocie nałożenia na Skarżącą jako zobowiązaną grzywny w celu przymuszenia do spełnienia obowiązku niepieniężnego w zakresie czynności poddania małoletniej córki, nad którą sprawuje prawną pieczę, obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Należy zauważyć, że z jednej strony postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia konkretyzuje środek egzekucyjny, kreując dodatkowy i wykonawczy względem zasadniczego (pierwotnego) obowiązku niepieniężnego obowiązek o charakterze pieniężnym. Obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma więc charakter wtórny i akcesoryjny (zależny) względem obowiązku niepieniężnego, którego niewykonanie stanowi podstawę do zastosowania powyższego środka egzekucyjnego. Istnieje zatem ścisły związek między sprawą egzekucji grzywny w celu przymuszenia i sprawą egzekucji obowiązku niepieniężnego, dla którego realizacji grzywna ta stanowi środek egzekucyjny.

Z drugiej jednak strony sam ustawodawca wyraźnie postanowił, że nałożone w drodze postanowienia organu egzekucyjnego grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 124 § 1 u.p.e.a.), co należy interpretować w ten sposób, że w zakresie przymusowego wykonania obowiązku uiszczenia grzywien toczy się odrębna egzekucja, a zatem w sensie formalnym sprawa egzekucji administracyjnej tego rodzaju grzywien ma charakter odrębny (por. wyrok NSA z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt II GSK 1619/22). W konsekwencji wierzyciel zależnego obowiązku pieniężnego wynikającego z postanowienia o nałożeniu grzywny (por. art. 3 § 1 w zw. z art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) wystawia odrębny tytuł wykonawczy, który jest następnie kierowany z urzędu lub na podstawie wniosku wierzyciela do egzekucji administracyjnej. Zobowiązanemu przysługuje też prawo wniesienia zarzutów dotyczących obowiązku pieniężnego (por. art. 122 § 3 u.p.e.a.).

Jak to już wskazano pismem z dnia [...] marca 2024 r. Skarżąca wniosła zarzut braku wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny. Wymagalność obowiązku należy rozumieć jako taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Brak wymagalności obowiązku występuje wówczas, gdy obowiązek istnieje, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie. Brak wymagalności obowiązku Skarżąca upatruje w tym, że w toku postępowania przymuszającego do zaszczepienia dziecka złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a także wniosła skargi do sądu administracyjnego. Dla uzasadnienia swoich racji Skarżąca powołała się na wyrok NSA z dnia 20 lipca 2016 r., I OSK 845/16, dotyczący zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa na skutek wniesienia przez zobowiązanego zarzutu. Skarżąca przywołała też wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, w którym przyjęto, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2022 r. poz. 1657; dalej także jako: "u.z.z.z.c.z.l.") w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 753 ze zm.; dalej także jako: "Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r.") w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W ocenie Sądu podkreślenia wymaga jednak, że w uzasadnieniu powyższego wyroku wyraźnie stwierdzono, że powyższe stanowisko nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, w związku z czym konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku i z tych przyczyn Trybunał określił, że zakwestionowane przepisy utracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Ponieważ wyrok ogłoszono w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 909), termin zawarty w klauzuli odroczenia wejścia w życie skutku derogacyjnego upłynął z dniem 12 listopada 2023 r.

Z wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika też, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego wskazywał termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek. Z tego względu należało uznać, że Program Szczepień Ochronnych zawierał nowość normatywną, w postaci treści nieobecnych ani w ustawie, ani w rozporządzeniu. Trybunał wskazał, że sprecyzowanie zakresu obowiązku jednostki w drodze rozporządzenia jest dopuszczalne, o ile istnieje stosowna delegacja ustawowa, tj. spełnione są przesłanki określone w art. 92 Konstytucji RP. W realiach rozpoznawanej przez TK sprawy, w sposób niezamierzony nastąpiła subdelegacja kompetencji - termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek wskazywał Główny Inspektor Sanitarny w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, a minister właściwy do spraw zdrowia nakazywał przeprowadzać obowiązkowe szczepienia ochronne zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych. Zdaniem TK uszczegółowienie obowiązku szczepień ochronnych adresowanego do jednostki ma być unormowane wyłącznie rozporządzeniem. Sytuacja, w której treść obowiązku jest współkształtowana komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji RP) jest niedopuszczalna.

Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt II GSK 973/24, z powyższego wynika, że zakwestionowane przez Trybunał przepisy mają zastosowanie do przeszłych stanów faktycznych i prawnych, gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i prowadzone w okresie do utraty ich mocy obowiązującej z dniem 12 listopada 2023 r. Trybunał w powyższym wyroku upoważnił organy i sądy do stosowania zakwestionowanych przepisów ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Co istotne odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów, szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał utraty ich mocy, spowodowałaby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych.

We wskazanym wyroku NSA doszedł do przekonania, mając na uwadze materię objętą niniejszym postępowaniem, w tym wskazaną w wyroku TK potrzebę zapewnienia ciągłości realizacji szczepień ochronnych, jak również utratę mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów z dniem 12 listopada 2023 r., że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego był wymagalny. Jednocześnie w wyroku tym nie podzielono odmiennych poglądów wyrażanych przez NSA w innych orzeczeniach.

Sąd w składzie orzekającym w pełni aprobuje stanowisko zajęte przez NSA w powyższym wyroku z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt II GSK 973/24.

Treść podniesionego przez Skarżącą zarzutu wskazuje, że zakwestionowała ona w istocie brak podstawy normatywnej nałożenia obowiązku niepieniężnego - poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym, pomimo iż sprawa dotyczy obowiązku pieniężnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Skarżąca utożsamia kwestię wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaszczepienia dziecka oraz wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, z brakiem wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.).

Jak to już jednak zaznaczono, choć obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma charakter wtórny względem obowiązku niepieniężnego, to jednak w zakresie przymusowego uiszczenia grzywny toczy się odrębna egzekucja. Tym samym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym egzekucji należności pieniężnej nie podlegają rozpoznaniu zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym i nie istnieje obowiązek ponownego badania wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Innymi słowy, kwestionowanie nieistnienia obowiązku o charakterze niepieniężnym (wykonania szczepień ochronnych) nie może prowadzić do skutecznego zakwestionowania wymagalności obowiązku o charakterze pieniężnym - zapłaty należności wynikającej z wydanego przez Wojewodę postanowienia. W kontrolowanej sprawie ocenie podlegał wyłącznie zarzut dotyczący obowiązku o charakterze pieniężnym, a nie okoliczność czy obowiązek niepieniężny został nałożony zasadnie, czy też nie i czy nadal jest wymagalny. Jedynie dla porządku należy zauważyć, że tytuł wykonawczy nr [...] dotyczący wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym został wystawiony w dniu [...] lipca 2022 r. Tym samym postępowanie egzekucyjne w zakresie tego obowiązku było wszczęte i prowadzone przed utratą mocy obowiązującej zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów prawnych, tj. przed dniem 12 listopada 2023 r. W rezultacie obowiązek wykonania szczepienia ochronnego był wymagalny. Niepodważalnym przy tym jest fakt niewykonania u córki Skarżącej obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i nieuiszczenia nałożonej grzywny w celu przymuszenia, stąd koniecznym było wystawienie tytułu wykonawczego.

W świetle powyższego podniesiony przez Skarżącą zarzut braku wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.) jest nieuzasadniony. Zasadnie zatem Wojewoda, w sposób zgodny z przepisem art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, prawidłowo stwierdzając, że obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia jest nadal wymagalny. Zobowiązana nie wskazała również na inne okoliczności, wymienione w przepisie art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., z których wynikałoby, że obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia nie jest wymagalny. W szczególności nie wykazano, że wyeliminowano z obrotu prawnego ostateczne postanowienie z dnia [...] lipca 2022 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.

Trzeba też zauważyć, że pismem z dnia [...] września 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, zwrócił się do Wojewody [...] o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lipca 2022 r. Postanowieniem z dnia [...] września 2024 r. Wojewoda [...], na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a., umorzył postępowanie (k. 33-33 akt sądowych). Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się na żądanie wierzyciela. Z art. 59 § 6 u.p.e.a. wynika, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 1 pkt 6 pozostają w mocy skutki związane z zastosowaniem środka egzekucyjnego. W piśmiennictwie podkreśla się, że umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzi, poprzez uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, do przywrócenia stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji. Jest to w pełni uzasadnione w przypadku, gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte lub było prowadzone z naruszeniem prawa. Skutek taki nie następuje jednak w przypadkach wskazanych w art. 59 § 6 u.p.e.a., ponieważ egzekucja była wówczas wszczęta i prowadzona w sposób zgodny z prawem (por. P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Lex/el 2023, Komentarz do art. 60). W rezultacie umorzenie przez Wojewodę [...] postępowania w zakresie wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym nie oznacza, że zaskarżone postanowienie narusza prawo.

Podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, gdyż odnoszą się one do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, a nie do obowiązku uiszczenia należności pieniężnej. Jak to już wskazano w postępowaniu dotyczącym egzekucji należności pieniężnej nie podlegają rozpoznaniu zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: https://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz na stronie internetowej orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego: https://otkzu.trybunal.gov.pl

J. Ziołek H. Adamczewska - Wasilewicz L. Kleczkowski