Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1235/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska (spr.) Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Po 679/22 w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w P. z dnia 21 lipca 2022 r. nr SD-1875-2021/2022 w przedmiocie odmowy przyjęcia do szkoły doktorskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K.K. na rzecz Rektora Uniwersytetu [...] w P. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Po 679/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę K.K. (skarżący) na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w P. z dnia 21 lipca 2022 r. nr SD-1875-2021/2022 w przedmiocie odmowy przyjęcia do szkoły doktorskiej. W sprawie przyjęto następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją z 1 października 2021 r., znak SDNH-nr 23/5605/2021/2022, Dyrektor Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych, działający z upoważnienia Rektora Uniwersytetu [...] w P. postanowił nie przyjąć skarżącego do Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu [...] w P. w roku akademickim 2021/2022 w ramach dyscypliny historia.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że "po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego komisja rekrutacyjna ustaliła, że zgodnie z kryteriami kwalifikacyjnymi [zainteresowany] uzyskał (...) liczbę punktów 69,2, która nie kwalifikuje (...) do przyjęcia do Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych w ramach ustalonego limitu miejsc w dyscyplinie HISTORIA".

Dalej organ wyjaśnił, że "w ramach poszczególnych składników uwzględnianych, zgodnie z § 10 ust. 1 Zasad rekrutacji, w postępowaniu rekrutacyjnym [zainteresowany] uzyskał (...): 1. Ocena z dyplomu studiów II stopnia lub jednolitych studiów magisterskich - 10 pkt; 2. Ocena dotychczasowej aktywności naukowej oraz osiągnięć naukowych kandydata na podstawie CV oraz listu motywacyjnego - 9 pkt; 3. Inna udokumentowana działalność na podstawie wskazanych max. 3 osiągnięć - 3 pkt; 4. Wynik rozmowy kwalifikacyjnej 33,4 pkt; 5. Ocena przygotowanego na potrzeby rekrutacji projektu badawczego - 13,8 pkt. Końcowo Dyrektor stwierdził, że "zgodnie z uzyskaną (...) liczbą punktów [zainteresowany] znalazł się (...) na 18 miejscu listy rankingowej, a limit przyjęć do Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych w ramach dyscypliny HISTORIA wynosił – 10 miejsc".

Odwołanie od powyższej decyzji skarżący wniósł 5 października 2021 r.

Rektor Uniwersytetu [...] w P. po rozpoznaniu odwołania, decyzją z 4 listopada 2021 r. nr SD-46-2021/2022 utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych z 1 października 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji Rektor UAM przywołał brzmienie art. 200 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 478, dalej również jako: "P.s.w.n." albo "ustawa") oraz wyjaśnił, że warunki rekrutacji określają Zasady rekrutacji, stanowiące załącznik do uchwały Senatu UAM nr 65/2020/2021. Wskazał, że zgodnie z postanowieniami tej uchwały, przyjęcie do Szkoły Doktorskiej następuje na podstawie uzyskanych przez kandydata wyników postępowania rekrutacyjnego zgodnie z § 9 uchwały; wpis na listę doktorantów Szkoły Doktorskiej następuje w ramach limitu miejsc, na podstawie rankingu kandydatów sporządzonego przez komisję rekrutacyjną. Kolejność kandydatów na liście rankingowej jest ustalana według liczby punktów uzyskanych przez kandydata w postępowaniu rekrutacyjnym przeprowadzonym przez komisję rekrutacyjną właściwą dla danej dyscypliny. Rektor stwierdził, że skarżący zajął 18 miejsce na liście, uzyskując 69,2 pkt i plasując się na 8 miejscu poniżej progu przyjęć. Ponadto dodał, że ostatnia osoba przyjęta do Szkoły Doktorskiej w ramach limitu miejsc w dyscyplinie historia otrzymała 75,6 pkt.

Następnie Rektor wyjaśnił, że rozpoznając odwołanie, komisja ponownie zweryfikowała liczbę punktów za wszystkie elementy postępowania rekrutacyjnego i oświadczyła, że zgodnie z pierwotną oceną spośród publikacji tylko artykuł "Wyzwania prawa ochrony zabytków; Ustawa o ochronie zabytków i program Natura 2000 na przykładzie Twierdzy Poznań" ukazał się w monografii wydanej przez wydawnictwo znajdującej się w wykazie wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe, ogłoszonym przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego i uzyskał 5 punktów. Jednocześnie komisja wskazała, że pozostałe publikacje mają się dopiero ukazać w najbliższych numerach "Poznańskich Zeszytów Fortyfikacyjnych", wydawanych przez Wydawnictwo Miejskie Posnania w Poznaniu i nie mogą otrzymać punktacji przyznawanej wydawnictwom zamieszczonym w wykazie czasopism i wydawnictw Ministerstwa NiSW, gdyż według wiedzy komisji Wydawnictwo to nie znajduje się na żadnej z list wydawnictw punktowanych, opublikowanych w roku 2021 przez Ministerstwo. W konsekwencji przyjęto, że wskazane publikacje mogą otrzymać maksymalnie po 3 punkty, co wraz ze wspomnianym artykułem, opublikowanym w monografii punktowanej daje 11 punktów za osiągnięcia naukowe i są to 3 najwyżej punktowane osiągnięcia, które komisja może wziąć pod uwagę, jako podstawę punktacji w pozycji "Osiągnięcia naukowe". Ponadto komisja wyjaśniła, że pozostałe osiągnięcia naukowe, wykazane przez skarżącego, w tym także udział w jednej lub więcej konferencji międzynarodowej, nie mogą być wzięte za podstawę do przyznania dalszych punków, bo zgodnie z obowiązującymi przepisami komisja może wziąć pod uwagę jedynie 3 osiągnięcia.

Odnosząc się do punktacji w pozycji "Inne osiągnięcia", komisja wyjaśniła, że zgodnie dokumentacją przedstawioną przez skarżącego, do czasu wszczęcia procedur rekrutacyjnych (3 września 2021 r.) nie miała podstaw, by uznać "współpracę kulturalną", jak stwierdza dokument przedłożony komisji na etapie odwołania (6 października 2021 r.), a wystawiony przez organizatorów konferencji w Kaliningradzie w latach 2019 i 2020 za współorganizację konferencji, gdyż "w uznaniu komisji nie jest to równoznaczne". Ponadto komisja nie uznała "za jednoznacznie przekonujące" zaświadczenia wystawionego przez organizatorów konferencji "Miejska autonomiczna instytucja kultury dzielnicy miasta 'miasto Kaliningrad' Muzeum Brama Frydlandska [-] Międzynarodowy projekt Forty Biehlera" z 6 października 2021 r. oraz że argumenty zawarte w nim przesądzają o tym, że zainteresowany był rzeczywiście współorganizatorem konferencji organizowanej za granicą RP "Forty Biehlera: Dzieje i współczesne użytkowanie" (2019) i "Forty Biehlera" (2020), jednak "kierując się domniemaniem dobrej woli" komisja przyznała skarżącemu za te dwie konferencje dodatkowo po jednym punkcie.

Komisja wyjaśniła również, że całe postępowanie rekrutacyjne, w tym ocena projektów i rozmowy kwalifikacyjnej są każdorazowo zdarzeniem niezależnym, wobec czego "wyrażanie opinii czy wątpliwości w sprawie punktacji otrzymanej za te etapy procedowania rekrutacyjnego uznała za niemerytoryczne i nieuzasadnione".

Końcowo Rektor UAM stwierdził, że w postępowaniu odwoławczym liczba uzyskanych przez zainteresowanego punktów uległa zmianie i zwiększyła się o 4 punkty, gdyż łącznie otrzymał ich 73,2, plasując się na 16 pozycji listy rankingowej, a więc na 6 miejscu poniżej progu przyjęć, wobec czego zasadne było rozstrzygnięcie odmowne.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 9/22, uchylił decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w P. z dnia 4 listopada 2021 r. nr SD-46-2021/2022 w przedmiocie odmowy przyjęcia do szkoły doktorskiej, przyjmując, że skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie zasługiwały na uwzględnienie wszystkie podniesione w niej zarzuty i argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą Rektora UAM będzie rozpoznanie wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem poglądów prawnych wyrażonych w uzasadnieniu orzeczenia, co w pierwszym rzędzie oznaczać będzie uzyskanie od komisji rekrutacyjnej prawidłowej oceny trzech udokumentowanych osiągnięć naukowych kandydata, uwzględniającej jego wkład w Zeszyt nr 3 Poznańskich Zeszytów Fortyfikacyjnych jako jedno osiągnięcie naukowe, przy czym rzeczą komisji będzie ustalenie, czy jest to osiągnięcie, o jakim mowa w tiret 1 czy tiret 4 skali punktacji za 3 udokumentowane osiągnięcia naukowe oraz dokonanie w tym samym zakresie oceny jako trzeciego udokumentowanego osiągnięcia naukowego autorstwa rozdziału "Administracyjnoprawne formy ochrony Twierdzy Poznań" w publikacji Klasyczne i nowe formy ochrony zabytków w europejskiej przestrzeni dziedzictwa kulturowego, w tym pod kątem zakwalifikowania tej publikacji do tiret 1 lub tiret 4 skali punktacji.

Ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z 21 lipca 2021 r. nr SD-1875-2021/2022, Rektor Uniwersytetu [...] w P. utrzymał w mocy decyzję z dnia 1 października 2021 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że w wykonaniu wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 9/22, Rektor uzyskał od komisji prawidłową ocenę trzech udokumentowanych osiągnięć naukowych kandydata, uwzględniających wkład w Zeszyt nr 3 "Poznańskich Zeszytów Fortyfikacyjnych" jako jedno osiągnięcie naukowe. I tak, komisja ponownie oceniła trzy udokumentowane osiągnięcia naukowe przedstawione w postępowaniu rekrutacyjnym do Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych w ramach dyscypliny historia w roku akademickim 2021/2022.

W jej opinii, seria Wydawnicza "Poznańskie Zeszyty Fortyfikacyjne", wydawana przez Wydawnictwo Miejskie Posnania, która przynajmniej do roku 2015 była czasopismem, nie spełnia niektórych wymogów recenzowanych monografii naukowych. Zgodnie z § 10 ust 1 rozporządzenia MNiSW z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie ewaluacji działalności naukowej (tekst jedn. Dz. U z 2022 r., poz. 661) monografia naukowa jest to recenzowana publikacja książkowa przedstawiająca określone zagadnienie naukowo w sposób oryginalny i twórczy oraz opatrzona przypisami, bibliografią lub innym właściwym dla danej dyscypliny naukowej aparatem naukowym. Także Aneks Ministerstwa Edukacji i Nauki z dnia 22 lipca 2021 r. stwierdza, że w wymienionych wydawnictwach punktację przyznaje się recenzowanym monografiom naukowym. Tymczasem w wydawanych "Zeszytach" nigdzie nie widnieje informacja o tym, że poszczególne jego obecnie wydawane tomy są recenzowane, ani też nie widnieje tam nazwisko autora recenzji, które powinno znajdować się w stopce redakcyjnej. Do tego w odniesieniu do "Zeszytów" używa się konsekwentnie nazwy "zeszyt" w samej publikacji (np. Od redakcji, s. 7), tj. takiej samej jak w stosunku do czasopisma wydawanego wcześniej przez to samo wydawnictwo pod tym samym tytułem. Wobec powyższego poszczególnych "zeszytów" tej serii nie można uznać za recenzowane monografie naukowe w rozumieniu ww. rozporządzenia.

Zgodnie z wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 9/22 stwierdzono, że oba artykuły przyjęte do tomu trzeciego "Zeszytów" otrzymają łączną punktację jak za jedno osiągnięcie naukowe, zgodnie z tiret 1 albo tiret 4 skali punktacji za 3 udokumentowane osiągnięcia naukowe.

Ponadto organ wskazał, że skarżący dostarczył zaświadczenie Redaktora Naczelnego Serii, prof. Z. Pilarczyka z 6 maja 2022 r., jakoby oba artykuły miały jednak zostać opublikowane w dwóch różnych tomach serii, "Patroni fortów pierścienia zewnętrznego Twierdzy Poznań" w tomie trzecim, a "Budowa fortów pośrednich 'nowego' typu w Poznaniu - datacja i chronologia" w tomie czwartym, co jest niezgodne z zaświadczeniami wystawionymi przez Redaktora Naczelnego Serii, prof. Z. Pilarczyka z 21 sierpnia 2021 r. i sprawia wrażenie działania mającego na celu jedynie podwyższenie punktacji odnośnych artykułów. Nadto zaświadczenie zostało przedłożone już po zakończeniu procedury konkursowej. komisja zwróciła również uwagę na fakt, że "Zeszyty" ukazują się bardzo rzadko; tom pierwszy ukazał się w roku 2020, obecny, drugi w roku 2022, co pozwala przypuszczać, że trzeci tom ukaże się w roku 2024, a jeszcze następny być może w roku 2026. Z tego względu komisja oceniła trzy udokumentowane osiągnięcia naukowe, zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 9/22 na podstawie pierwotnych zaświadczeń Redaktora Naczelnego Serii, prof. Z. Pilarczyka z 27 sierpnia 2021 r. przedłożonych w rekrutacji i przyznała Kandydatowi z tego tytułu 3 punkty, gdyż tiret 4 skali punktacji za 3 udokumentowane osiągnięcia naukowe nie pozwala punktować osobno poszczególnych fragmentów jednej publikacji książkowej.

Równocześnie komisja jako trzecie udokumentowane osiągnięcie naukowe oceniła autorstwo rozdziału "Administracyjnoprawne formy ochrony Twierdzy Poznań" w publikacji "Klasyczne i nowe formy ochrony zabytków w europejskiej przestrzeni dziedzictwa kulturowego" (nr ISBN 978-83-942926-6-9). Komisja stwierdziła, że powyższa publikacja może zostać uznana za recenzowaną monografię naukową (na str. 5 widnieje informacja, że recenzję naukową przygotował dr hab. Bogusław Przywora z Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie). W konsekwencji wskazane autorstwo rozdziału należy uznać za osiągnięcie, o którym mowa w tiret 1 skali punktacji za 3 udokumentowane osiągnięcia naukowe, tj. "współautorstwo książki (monografii lub edycji źródłowej powyżej 6 arkuszy)" skutkujące przyznaniem 5 punktów. Wskazana publikacja ma analogiczny charakter jak publikacja "Wyzwania prawa ochrony zabytków. Ustawa o ochronie zabytków i program Natura 2000 na przykładzie Twierdzy Poznań" w monografii "Segmenty dziedzictwa kulturowego - między ochroną dziedzictwa - materialnego a niematerialnego" (nr ISBN 978-83-66445-15-4), która na str. 4 zawiera informację, że recenzję naukową publikacji przygotowali dr hab. Alina Miruć, prof. Akademii Ekonomiczno-Humanistycznej w Warszawie oraz dr hab. Bolesław Ćwiertniak, prof. Wyższej Szkoły Humanitas w Sosnowcu, za którą w postępowaniu rekrutacyjnym komisja również przyznała 5 punktów, zgodnie z tiret 1 skali punktacji za 3 udokumentowane osiągnięcia naukowe tj. "współautorstwo książki (monografii lub edycji źródłowej powyżej 6 arkuszy)". W konsekwencji po dokonaniu ponownej oceny trzech udokumentowanych osiągnięć naukowych Kandydata komisja przyznała skarżącemu 13 punktów w rubryce Osiągnięcia Naukowe.

Rektor wskazał następnie, że zgadza się z powyższą oceną, podnosząc dodatkowo, że dopuszczenie zaświadczenia redaktora Naczelnego Serii, prof. Z. Pilarczyka z 6 maja 2022 r., stanowiłoby naruszenie oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

W dalszej części uzasadnienia Rektor przytoczył pozostałe części składowe przyznanej skarżącemu punktacji, wskazując, że po ponownym przeprowadzeniu postępowania uzyskał on w postępowaniu rekrutacyjnym 75,20 punktów i znalazł się na 11 miejscu listy rankingowej, podczas gdy ustalony limit przyjęć w ramach dyscypliny historia w roku akademickim 2021/2022 wynosił 10 osób (ostatnia przyjęta osoba uzyskała w postępowaniu rekrutacyjnym 75,60 punktów) co skutkować musiało odmową przyjęcia do Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych UAM w dyscyplinie historia w roku akademickim 2021/2022.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący.

Odpowiadając na skargę, Rektor podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, na przepis art. 153 p.p.s.a., z którego wynika związanie treścią wyroku WSA w Poznaniu z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 9/22. Równocześnie Sąd I instancji zauważył, że skarżący został przyjęty do Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych UAM w dyscyplinie historia w roku akademickim 2022/2023. Sąd podzielił także ocenę organu, dotyczącą niemożności dopuszczenie zaświadczenia prof. Z. Pilarczyka z 6 maja 2022 r., wskazującego, że artykuły skarżącego miałyby zostać opublikowane w dwóch różnych tomach serii "Poznańskich Zeszytów Fortyfikacyjnych" - "Patroni fortów pierścienia zewnętrznego Twierdzy Poznań" w tomie trzecim, a "Budowa fortów pośrednich 'nowego' typu w Poznaniu - datacja i chronologia" w tomie czwartym, gdyż stanowiłoby to naruszenie oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Dalej Sąd I instancji wskazał, że w świetle wyroku z dnia 12 kwietnia 2022 r. oraz stawianych zarzutów skargi jej rozstrzygnięcie jest uzależnione od ustalenia dwóch okoliczności – czy w toku ponownie prowadzonego postępowania uzyskano od komisji rekrutacyjnej ocenę trzech udokumentowanych osiągnięć naukowych kandydata, uwzględniającej jego wkład w Zeszyt nr 3 Poznańskich Zeszytów Fortyfikacyjnych jako jedno osiągnięcie naukowe oraz ocenę, jako trzeciego udokumentowanego osiągnięcia naukowego, autorstwa rozdziału "Administracyjnoprawne formy ochrony Twierdzy Poznań" w publikacji Klasyczne i nowe formy ochrony zabytków w europejskiej przestrzeni dziedzictwa kulturowego, w tym pod kątem zakwalifikowania tej publikacji do tiret 1 lub tiret 4 skali punktacji. Jednocześnie Sąd wskazał, że argumentacja Sądu zawarta w wyroku z dnia 12 kwietnia 2022 r. sprowadzała się jedynie do oceny, że Poznańskie Zeszyty Fortyfikacyjne nie mogły zostać zakwalifikowane jako czasopismo.

Sąd I instancji wskazał, że w dniu uprawomocnienia się wyroku z dnia 12 kwietnia 2022 r. kadencja komisji już wygasła, co powoduje, że podmiot ten nie mógł skutecznie dokonać oceny osiągnięć naukowych skarżącego, bowiem dopiero w momencie uprawomocniania się powyższego wyroku zaktualizował się warunek uzyskania opinii komisji. Dalej wskazał, że kwestią sporną pozostaje, czy organ mógł wydać zaskarżoną decyzję, skoro wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu był częściowo niewykonalny na skutek upływu kadencji komisji. Dalej Sąd wyjaśnił, że w wyroku z dnia 12 kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił jedynie decyzję organu II instancji, wskazując na konieczność oceny tylko części dorobku naukowego przedstawionego przez skarżącego. Sąd nie uznał zatem potrzeby przeprowadzenia całego postępowania konkursowego od początku, lecz wskazał na konieczność przeprowadzenia czynności polegającej na przyporządkowaniu punktacji dla trzech udokumentowanych osiągnięć naukowych skarżącego, a następnie wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Tak zakreślone wytyczne Sądu powodują również, że skarżący nie może skutecznie podnosić naruszenie zasady dwuinstancyjności, skoro w wyroku z dnia 12 kwietnia 2022 r. nie dostrzeżono konieczności uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Sąd podkreślił, że uznanie, że bez opinii komisji niemożliwym byłoby rozstrzygnięcie sprawy, spowodowałoby, że powstałby stan zawieszenia, w którym sprawa nie mogłaby być ponownie rozpatrzona. Nieracjonalnym byłoby bowiem powołanie "nowej" komisji dla naboru na studia doktorskie rozpoczynające się semestrze 2021/22 jedynie dla ponownej weryfikacji dorobku skarżącego w zakresie przyporządkowania punktacji dla trzech zgłoszonych przez niego osiągnięć naukowych.

Sąd I instancji podniósł, że kluczowe znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej posiada argumentacja przedstawiona w zaskarżonej decyzji i to ona podlegała ocenie Sądu. Finalnie bowiem to organ wydający decyzję dokonuje oceny materiału dowodowego i to jego konkluzje oraz oceny są przedmiotem kontroli sądowej. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie rolą Rektora, wobec upływu trwania kadencji komisji, było dokonanie samodzielnej oceny osiągnięć naukowych skarżącego, i to właśnie ta ocena podlegała sądowej kontroli. Jak bowiem wskazano w wyroku z dnia 12 kwietnia 2022 r. wykaz przeliczników i skali ocen stanowi jedynie proceduralne ramy postępowania w przedmiocie przyjęcia do szkoły doktorskiej, a więc wykaz ten stanowi kryterium oceny przy wydawaniu decyzji o przyjęciu na studia doktorskie, niezależnie od kwalifikacji dokonanej przez komisję i ewentualne wadliwości w powyższym zakresie obciążają organ wydający decyzję.

Sąd podzielił stanowisko, że seria Wydawnicza "Poznańskie Zeszyty Fortyfikacyjne" nie spełnia niektórych wymogów recenzowanych monografii naukowych, a co za tym idzie opublikowane tam prace nie mogły zostać oceniona jako prace monograficzne. Co prawda, jak wywodzi skarżący, w ustalonych kryteriach kwalifikacyjnych nie wskazano na pojęcie recenzowanej monografii naukowej, to jednak w ocenie Sądu, dokonując wykładni użytego w powyższym dokumencie pojęcia, uwzględnić należy zasady wykładni systemowej oraz specyfikę oceny działalności naukowej, co ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia prowadzonego postępowania.

Sąd wskazał, że "Poznańskie Zeszyty Fortyfikacyjne" nie spełniają wymogów zawartych w § 10 ust 1 rozporządzenia z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie ewaluacji działalności naukowej oraz w aneksie Ministerstwa Edukacji i Nauki z dnia 22 lipca 2021 r. Podniósł również, że na potrzeby postępowania dotyczącego przyjęcia na studia doktorskie, należy bowiem uwzględnić jego specyfikę. Z punktu widzenia badań naukowych oraz dorobku naukowego istotne znaczenie dla rozwoju nauki posiadają jedynie te publikacje, które są publikacjami punktowanymi, spełniającymi kryteria umożliwiającymi ich uwzględnienie w ramach procesu ewaluacji. Skarżący, będący u progu rozpoczęcia działalności naukowej, powinien zdawać sobie sprawę, że dla oceny jego dorobku naukowego podstawowe znaczenie mają jedynie pozycje recenzowane, natomiast każda inna pozycja, która przed publikacją nie została zrecenzowana, posiada przymiot publikacji publicystycznej, która nie może stanowić podstawy dla oceny jego działalności naukowej i podlega ocenie na podstawie innych, niższych kryteriów.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i w skardze kasacyjnej zarzucił mu:

1) na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik postępowania, tj.:

a) art. 6 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że organ mógł pominąć wymaganą opinię komisji rekrutacyjnej tylko z tego względu, że jej kadencja wygasła;

b) art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że organ mógł pominąć wymaganą opinię komisji rekrutacyjnej tylko z tego względu, że jej kadencja wygasła;

c) art. 8 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ mógł odstąpić od dotychczasowej wykładni stosowanych kryteriów punktacji;

d) art. 153 p.p.s.a. poprzez jego "niezastosowanie zastosowanie i błędne, że wobec upływu kadencji komisji organ może nie być związany zaleceniami sądu i wydać decyzję z pominięciem ustaleń komisji";

e) art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie co do zakresu związania wyrokiem sądu;

na podstawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) § 10 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie ewaluacji jakości działalności naukowej (Dz.U. z 2022 r., poz. 661) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, w której przepis ten nie ma zastosowania;

b) art. 200 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2023 r., poz. 742) w zw. z wykazem przeliczników i skali ocen w związku z oceną kandydatów do Szkoły Doktorskiej UAM w dyscyplinie historia rekrutacja 2021 - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.

W oparciu o przytoczone zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z 1 października 2021 r. oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rektor UAM wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto organ zrzekł się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. W skardze kasacyjnej zarzucono zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie.

W sytuacji gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący kasacyjnie wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22).

W ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania w skardze kasacyjnej wskazano na naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że wobec upływu kadencji komisji rekrutacyjnej organ nie był związany zaleceniami Sądu i mógł wydać decyzję z pominięciem ustaleń komisji, a także na błędnym przyjęciu co do zakresu związania wyrokiem Sądu. Zarzuty te winny być rozpoznane łącznie, gdyż odnoszą się do problemu zakresu oddziaływania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 9/22, uchylającego decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w P. z dnia 4 listopada 2021 r., utrzymującą w mocy decyzję odmawiająca przyjęcia skarżącego do Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu [...] w P. w ramach dyscypliny historia w roku akademickim 2021/2022.

Rozważania podniesionej kwestii rozpocząć należy od wyjaśnienia, iż zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się jednakże, że istotne zmiany w stanie faktycznym sprawy mogą powodować nieaktualność i, co za tym idzie, ustanie mocy wiążącej uzasadnienia orzeczenia sądu administracyjnego [por. T. Woś, Postępowanie..., s. 268–269, oraz wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r., IV SA 1177/97, LEX nr 47301; wyrok NSA-OZ w Katowicach z dnia 26 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2408/98, LEX nr 44392; wyrok NSA-OZ w Rzeszowie z dnia 1 października 2001 r., SA/Rz 434/00, Palestra 2002, nr 9–10, s. 199; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2006 r., I FSK 506/05, LEX nr 187499; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 1 grudnia 2005 r., II SA/Gd 436/05, ZNSA 2006, nr 4–5, s. 117; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 maja 2009 r., I SA/Gd 482/08, LEX nr 536893; wyroki NSA: z dnia 30 lipca 2009 r., II FSK 451/08, LEX nr 526493; z dnia 11 stycznia 2011 r., II OSK 2059/09, LEX nr 953021, z dnia 11 czerwca 2015 r., I OSK 596/15, LEX nr 1733578, z dnia 10 czerwca 2014 r., II FSK 1670/12, LEX nr 1518885, z dnia 24 marca 2015 r., II FSK 500/13, LEX nr 1774442, z dnia 25 kwietnia 2014 r., II FSK 1276/12, LEX nr 1481471, i wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 marca 2015 r., III SA/Gl 1411/14, LEX nr 1676748].

W analizowanej sprawie wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 9/22, nakazywały uzupełnienie postępowania administracyjnego o uzyskanie od komisji rekrutacyjnej prawidłowej oceny trzech udokumentowanych osiągnięć naukowych kandydata, uwzględniającej jego wkład w Zeszyt nr 3 Poznańskich Zeszytów Fortyfikacyjnych jako jedno osiągnięcie naukowe, przy czym rzeczą komisji będzie ustalenie, czy jest to osiągnięcie, o jakim mowa w tiret 1 czy tiret 4 skali punktacji za trzy udokumentowane osiągnięcia naukowe oraz dokonanie w tym samym zakresie oceny jako trzeciego udokumentowanego osiągnięcia naukowego autorstwa rozdziału "Administracyjnoprawne formy ochrony twierdzy Poznań" w publikacji Klasyczne i nowe formy ochrony zabytków w europejskiej przestrzeni dziedzictwa kulturowego, w tym pod kątem zakwalifikowania tej publikacji do tiret 1 lub tiret 4 skali punktacji.

Sąd I instancji odnosząc się do tak sformułowanych wytycznych, uznał za prawidłowe działania Rektora Uniwersytetu [...] w P. podejmowane w toku ponownie toczącego się postępowania odwoławczego od decyzji z dnia 1 października 2021 r. WSA w Poznaniu przyjął bowiem, że wskutek zmiany okoliczności faktycznych sprawy polegających na zakończeniu kadencji komisji rekrutacyjnej powołanej do przeprowadzenia rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu [...] w P. w roku akademickim 2021/2022, w tym do oceny osiągnięć naukowych kandydatów do tej Szkoły, nie jest w pełni możliwe wykonanie przywołanych wytycznych. Dla wykonania tych wytycznych wystarczające było natomiast dokonanie przez Rektora ponownej samodzielnej oceny osiągnięć naukowych skarżącego w zakreślonym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2022 r., zakresie. Sąd podkreślił przy tym, że w dniu uprawomocnienia się wyroku z dnia 2 kwietnia 2022 r. kadencja komisji rekrutacyjnej już wygasła, co powoduje, że organ ten nie mógł już skutecznie dokonać oceny osiągnięć naukowych skarżącego. Stanowisko to należy uznać za prawidłowe. Zwrócić należy uwagę, iż stosownie do § 4 pkt 1 Zasad rekrutacji do szkół doktorskich Uniwersytetu [...] w P. w roku akademickim 2021/2022, stanowiących załącznik do Uchwały nr 65/2020/2021 Senatu Uniwersytetu [...] w P. z dnia 25 stycznia 2021 r., rekrutację do szkoły doktorskiej prowadzi komisja rekrutacyjna. Komisję powołuje się dla każdej dyscypliny, w której prowadzi się kształcenie w szkole doktorskiej. Komisję rekrutacyjną powołuje się na roczną kadencję rozpoczynającą się z dniem 1 czerwca. Z regulacji tej wynika, iż komisja rekrutacyjna powoływana jest na roczną kadencję dla przeprowadzenia rekrutacji do szkoły doktorskiej. Ponieważ sprawa dotyczy rekrutacji na rok akademicki 2021/2022, to oceny, o której mowa w wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2022 r., mogła dokonać jedynie komisja rekrutacyjna powołana do przeprowadzenia rekrutacji w toku akademickim 2021/2022. Błędne jest zatem stanowisko skarżącego kasacyjnie, że celem wykonania wskazanych wytycznych Sądu należałoby taką komisję ponownie powołać. W świetle powyższego podniesione zarzuty naruszenia prawa procesowego należy uznać za niezasadne.

W konsekwencji powyższych wywodów za nieusprawiedliwione uznać wypadnie zarzuty naruszenia art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ mógł pominąć wymaganą opinię komisji rekrutacyjnej tylko z tego powodu, że jej kadencja wygasła, a także naruszenia art. 8 k.p.a. poprzez przyjęcie, że "organ mógł odstąpić od dotychczasowej wykładni stosowanych kryteriów punktacji". Orzekający ponownie w sprawie Rektor działał na podstawie przepisów prawa, a sąd wojewódzki oddalając skargę, trafnie podzielił jego stanowisko.

W ramach zarzutów sformułowanych na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie wskazała na niewłaściwe zastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu art. 200 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce "w zw. z wykazem przeliczników i skali ocen w związku z oceną kandydatów do Szkoły Doktorskiej UAM w dyscyplinie historia rekrutacja 2021". W związku z tym, że strona skarżąca kasacyjnie podnosi niewłaściwe zastosowanie art. 200 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce podkreślić należy, że niewłaściwe (błędne) zastosowanie prawa materialnego oznacza błąd w zakresie subsumcji stanu faktycznego wobec treści stosowanej normy prawnej, a zatem może być konsekwencją wcześniejszych błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, jak i błędnej wykładni prawa materialnego, ale może mieć miejsce również wtedy, gdy prawidłowe są ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego oraz wykładnia prawa materialnego, a wadliwość przejawia się wyłącznie w zestawieniu stanu faktycznego ze stanem prawnym sprawy. Wyjaśnić w tym miejscu należy, iż wskazany w omawianym zarzucie skargi kasacyjnej przepis stanowi, że rekrutacja do szkoły doktorskiej odbywa się w drodze konkursu na zasadach określonych przez senat albo radę naukową. W analizowanej sprawie Sąd I instancji nie stosował wskazanego w skardze kasacyjnej przepisu do oceny zaskarżonej decyzji, wobec czego uznać należało, że strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała błędu subsumcji. Zarzut naruszenia art. 200 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce sformułowany jako zarzut niewłaściwego zastosowania tego przepisu okazał się zatem zarzutem nieskutecznym.

W ramach zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego w skardze kasacyjnej wskazano nadto na naruszenie § 10 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie ewaluacji jakości działalności naukowej (Dz.U. z 2022 r. poz.661) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji w której przepis ten nie ma zastosowania. W odniesieniu do tak sformułowanego zarzutu należy podkreślić, że przepis § 10 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie ewaluacji jakości działalności naukowej powołany został przez stronę skarżącą kasacyjnie w sposób nieprecyzyjny, bowiem nie dostrzegła ona, że przepis ten składa się z kilku mniejszych jednostek redakcyjnych, tj. z dwóch ustępów podzielonych na mniejsze jednostki redakcyjne, tj. punkty i litery. Zgodnie zaś z ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd I instancji zarzuca skarga kasacyjna. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; Lex nr 422065; wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r., II GSK 2019/12, LEX nr 1495144; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2013 r., II OSK 552/12, LEX nr 13562450; wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1573/12, LEX nr 1354882; wyrok NSA z dnia 27 marca 2012 r., II GSK 218/11, LEX nr 1244607; wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., II OSK 2496/10, LEX nr 1145608; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2012 r., II OSK 2232/10, LEX nr 1138117). Warunek przytoczenia podstawy zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Naruszony przez Sąd I instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; Lex nr 422065; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2014 r., II GSK 1669/12, LEX nr 1450654; wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., I OSK 1799/12, LEX nr 1295809; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2014 r., II OSK 1977/12, LEX nr 1502246). Z powyższych przyczyn podniesiony zarzut nie mógł osiągnąć zamierzonego skutku.

Skoro więc podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co z kolei skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). NSA uwzględnił to, że pełnomocnik organu, który nie występował przed Sądem I instancji, sporządził w terminie określonym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedź na skargę kasacyjną (por. uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12, ONSAiWSA z 2013 r., nr 3, poz. 38).