Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 894/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1b, art. 17ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 11 maja 2022 r. nr SKO.4115.458.2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 21 marca 2022 r,. nr ŚR.524.353.2022; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu na rzecz skarżącej E. B. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 11 maja 2022 r. nr SKO.4115.458.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu (dalej: SKO, Kolegium), po rozpoznaniu odwołania E. B. (dalej: Skarżąca) reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata M. Ż., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: Wójt) z 21 marca 2022 r. nr ŚR.524.353.2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką M. S.

Jak wynika z akt sprawy, 8 listopada 2021 r. Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika adwokata M. Ż. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką M. S., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z [...] lipca 2014 r. nr [...], wydanym na stałe przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. W orzeczeniu tym wskazano, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] grudnia 2011 r.

Decyzją z 13 grudnia 2021 r. Wójt Gminy [...] odmówił Skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Następnie w wyniku rozpoznania odwołania Skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu, decyzją z 1 lutego 2022 r. nr SKO.4115.60.2022 uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.

W trakcie ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że Skarżąca jest jednym z pięciorga dzieci M. S., przy czym pozostałe dzieci nie mogą sprawować opieki nad matką, m.in. ze względu na swój stan zdrowia lub wykonywanie pracy.

W trakcie postępowania ustalono również, że Skarżąca zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym, a obecnie gospodarstwo to prowadzi jej mąż oraz pobiera dotacje z ARMiR.

Podczas wywiadu środowiskowego ustalono, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz synem i sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką M. S., która zamieszkuje oddzielnie. Skarżąca codziennie przebywa u matki, której pomaga w czynnościach codziennych, takich jak: przygotowywanie posiłków, rozpalanie w piecu, robienie zakupów, sprzątanie, pomoc przy porannej i wieczornej toalecie, podawanie lekarstw. Osoba wymagająca opieki jest osobą chodzącą, jednak ze względu na wiek oraz problemy zdrowotne wymaga opieki.

Decyzją z 21 marca 2022 r. nr ŚR.524.353.2022, Wójt Gminy [...] odmówił E. B. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką.

Uzasadniając powyższe, Organ I instancji podał, że Skarżąca jest osobą na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki, co powoduje, że pozostaje w kręgu osób, które mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, jednak świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

W ocenie Wójta fakt, że dzieci M. S. nie zamieszkują z nią, nie przesądza o tym, że nie mogłyby wykonywać swojego obowiązku alimentacyjnego względem matki np. poprzez świadczenia osobiste, sprawowania opieki czy pomoc i zastępstwo przy pielęgnacji matki na czas pracy, którą mogłaby podjąć Skarżąca, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Wójt wyjaśnił, że osoba wymagająca opieki jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, jednak porusza się samodzielnie, samodzielnie spożywa posiłki. Stan jej zdrowia nie wymaga używania specjalistycznych urządzeń wspomagających codzienne funkcjonowanie oraz ratujących i podtrzymujących funkcje życiowe, a obsługa których wymagałaby ciągłej i stałej obecności osoby je obsługującej.

Zdaniem Organu I instancji Skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością zapewnienia opieki nad niepełnosprawną matką, ponieważ zakres sprawowanej przez nią opieki nie wyklucza możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, w tym pracy we własnym gospodarstwie rolnym.

Wójt wyjaśnił także, że z treści orzeczenia o niepełnosprawności nie wynika kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, zatem przesłanka z art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615; dalej: u.ś.r.) nie została spełniony.

Od powyższej decyzji E. B. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do wnioskowanego świadczenia. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji, poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, opisaną na wstępie decyzją z 11 maja 2022 r. nr SKO.4115.458.2022, działając na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 17 u.ś.r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Na wstępie Kolegium wskazało, że zarzut Skarżącej dotyczący wskazania jako jednej z przesłanek odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zasadny, gdyż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Trybunał uznał, że regulacja zawarta w badanym przepisie doprowadziła do odmiennego ukształtowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, które nie mają konstytucyjnego uzasadnienia. W konsekwencji, wbrew stanowisku Organu I instancji, nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Kolegium podało, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Świadczenie to nie jest zatem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

Organ II instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi bezpośredni i ścisły związek przyczynowy, pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W ocenie Kolegium zakres sprawowanej przez Skarżącą opieki nad matką oraz zakres wykonywanych czynności opiekuńczych nie jest na tyle absorbujący, aby wykluczał pracę we własnym gospodarstwie rolnym lub zatrudnienie Skarżącej chociażby w niepełnym wymiarze godzin, zwłaszcza, że osoba wymagająca opieki zamieszkuje w tej samej wsi. Matka Skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, jednak porusza się samodzielnie; wymaga opieki, jednak nie jest to opieka całodobowa.

Końcowo SKO wskazało, że w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono, aby zachodziły realne i obiektywne przyczyny uniemożliwiające dzieciom osobiste świadczenie opieki matce, względnie pokrycie finansowych kosztów profesjonalnej opieki nad niepełnosprawną matką. Zdaniem Kolegium nie została spełniona niezbędna przesłanka do nabycia przez Skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W ocenie SKO sprawowanie przez Skarżącą opieki w nad matką nie wyklucza jej zatrudnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, E. B. reprezentowana przez pełnomocnika adwokata M. Ż. zawnioskowała o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] z 21 marca 2022 r. nr ŚR.524.353.2022 i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez Skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik Skarżącej podkreślił, że nie można przyjąć, że skoro pomoc (opieka) świadczona przez Skarżącą matce nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Abstrahując od kwestii, że w sprawowaniu opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi przede wszystkim o pomoc w zapewnieniu zaspokojenia normalnych, podstawowych i codziennych potrzeb egzystencjalnych osobie niepełnosprawnej, których ta z uwagi na stopień niepełnosprawności (schorowania) nie jest w stanie sobie sama zapewnić.

W odpowiedzi na skargę SKO w Przemyślu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko i motywy rozstrzygnięcia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i przedstawioną tam wykładnią przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, mających zastosowanie w sprawie oraz podało, że w złożonej skardze w Skarżąca nie wykazała, aby dokonane przez Organ ustalenia w zakresie charakteru i zakresu sprawowanej opieki nad matką były błędne lub niewystarczające dla oceny wystąpienia w sprawie ustawowej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.

Rozpoznając skargę w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Na aprobatę zasługiwało stanowisko Kolegium odnośnie braku możliwości oparcia negatywnego dla Skarżącej rozstrzygnięcia na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Odnośnie art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy przypomnieć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wobec powyższego wyroku Trybunału, w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dorosłą osobą niepełnosprawną należy pominąć kryterium daty powstania niepełnosprawności. Wniosek taki wyprowadza się z brzmienia art. 190 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP, z którego wynika, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, wchodząc w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał nie określi innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego - co w przypadku istotnej w sprawie regulacji nie miało miejsca. Jeżeli więc Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie przedmiotowe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2017r., I OSK 1079/17, z 11 lipca 2017r. I OSK 5 1600/16, powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Kwestia ta w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości a pogląd wyrażony w tym zakresie wiąże również Wójta Gminy [...], który będzie rozpoznawał przedmiotową sprawę ponownie, na podstawie art. 153 P.p.s.a.

Sąd nie podzielił natomiast przedstawionych w zaskarżonej decyzji argumentów dotyczących odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W sprawie nie było kwestionowane, że Skarżąca – jako córka jest stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem matki.

Fakt legitymowania się przez matkę Skarżącej – M. S. stosownym orzeczeniem o uznaniu jej za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym nie był kwestionowany.

Kolegium uznało natomiast, że zakres sprawowanej opieki nie uniemożliwia Skarżącej podjęcia zatrudnienia w choćby niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie ma zatem bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. wymaga, aby opieka nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny była sprawowana stale lub długotrwale. Obydwa rodzaje opieki oznaczają pieczę o charakterze ciągłym sprawowaną w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, w zakresie koniecznym i niezbędnym w celu przystosowania niepełnosprawnego do pełnienia ról społecznych, nie wykluczając przy tym możliwości prowadzenia bieżących spraw życia codziennego.

Ustalenia wywiadu środowiskowego z 25 listopada 2021r. potwierdzają, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z opieką o charakterze stałym i długotrwałym, ponieważ jest ona rozciągnięta w czasie. Jest ona sprawowana codziennie.

Jak wynika z akt sprawy, matka Skarżącej ma [...] lat, jest pacjentem [...]. Skarżąca świadczy na rzecz matki opiekę codziennie, przygotowując posiłki, rozpalając w piecu, robiąc zakupy, sprzątając, pomagając w porannej i wieczornej toalecie, podając lekarstwa.

Należy wskazać, że jednym z kryteriów przyznania znacznego stopnia niepełnosprawności, zgodnie z § 29 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 857) jest konieczność sprawowania opieki - co oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwianiu kontaktów ze środowiskiem.

Wobec matki Skarżącej w orzeczeniu Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] lipca 2014r. potwierdzono, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Na stałą i długotrwałą opiekę nad osobą niepełnosprawną składają się między innymi czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, czyli przygotowywanie posiłków, sprzątanie, robienie zakupów, gdy osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności nie może sama tych czynności wykonywać, są one bowiem niezbędne do jej codziennego funkcjonowania. Taki zakres opieki wynika z § 29 ust. 1 ww. rozporządzenia z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, jak i z zasad doświadczenia życiowego. Zatem, zarówno z zasad doświadczenia życiowego jak i woli prawodawcy wynika, że prowadzenie gospodarstwa domowego - w tym przygotowywanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie domu, czy robienie zakupów są czynnościami niezbędnymi dla prawidłowego funkcjonowania osób wymagających opieki i wchodzą w zakres prawidłowo sprawowanej opieki (zob. wyroki WSA w Gdańsku z 10 lutego 2022r., sygn. akt III SA/Gd 967/21, z 8 kwietnia 2021 r., III SA/Gd 1203/20; dostępne w bazie CBOSA). Należy bowiem pamiętać, że konieczność sprawowania opieki oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem, zaś konieczność udzielania pomocy oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych. Cały zakres wymienionych czynności składa się na sprawowanie opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 699/21, dostępny w CBOSA). Należy bowiem pamiętać, co wynika z zasad doświadczenia życiowego, że przy osobach, które są niepełnosprawne, często czynności życia codziennego muszą być wykonywane częściowo lub całkowicie z pomocą osób trzecich. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie.

Na opiekę składają się zarówno czynności związane bezpośrednio z osobą niepełnosprawnego (tj. związane z pomocą w utrzymaniu higieny osobistej), jak i związane z codziennym funkcjonowaniem osoby niepełnosprawnej. Wykonywanie czynności tego rodzaju przez Skarżącą zostało potwierdzone w trakcie wywiadu środowiskowego. W ocenie Sądu ustalenia zawarte w ww. wywiadzie środowiskowym dostarczają informacji, które świadczą o spełnieniu przez Skarżącą przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu niezasadny jest również argument Kolegium, który sprowadza się do twierdzenia, że skoro Skarżąca ma czwórkę rodzeństwa, powinni oni również uczestniczyć w sprawowaniu opieki nad matką. Zdaniem Kolegium nie zostały ujawnione okoliczności obiektywne, które wykluczałyby pozostałe rodzeństwo z opieki nad matką.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych - w przypadku gdy jest kilka osób zobowiązanych do alimentacji w jednakowym stopniu - nie nie uzależnia przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla jednej z nich od możliwości wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego łącznie przez wszystkich zobowiązanych. Ustawa ta nie wyłącza możliwości przyznania tego świadczenia jednej z nich, jeżeli tylko spełnia ona przewidziane prawem warunki (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 22 listopada 2022r., II SA/Rz 865/22, dost. baza CBOSA).

Jeżeli zatem skarżąca jako córka osoby wymagającej opieki znajduje się wraz z pozostałym rodzeństwem wśród osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. którym w razie spełnienia pozostałych warunków ustawowych przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, to wobec braku osób zobowiązanych w bliższej kolejności do niej należy wybór, czy wypełni swój obowiązek alimentacyjny względem matki poprzez sprawowanie osobistej opieki (nie podejmując bądź rezygnując z zatrudnienia), czy też zapewni jej opiekę w inny sposób, np. podejmując zatrudnienie, dzieląc się obowiązkami opiekuńczymi z rodzeństwem (por. wyrok WSA w Gliwicach z 27 sierpnia 2021 r. II SA/Gl 737/21 - LEX nr 3221221). Organ nie jest upoważniony, by decydować tu za stronę. Art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazuje wyraźnie przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niedopuszczalne jest wprowadzanie przez organy administracyjne dodatkowych negatywnych przesłanek przyznania świadczenia (wyrok WSA w Gliwicach z 21 lipca 2021 r. II SA/Gl 504/21 – LEX nr 3209641).

W toku ponownego rozpoznania sprawy Organy związane będą oceną co do tego, że zakres ujawnionych czynności opiekuńczych świadczy o spełnieniu przez Skarżącą przesłanek z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego a ponadto, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera przepisu, który umożliwiałby odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdy jedno z dzieci osoby niepełnosprawnej ubiega się o przyznanie świadczenia w sytuacji, gdy pozostałe rodzeństwo nie przedstawia przeszkód obiektywnych w sprawowaniu opieki nad niepełnosprawnym rodzicem.

Sąd uznał, że w niniejszej spawie organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Także organ I instancji naruszył w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz art. 17 ust. 1b u.ś.r. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz. U. poz. 1443).

Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z 21 marca 2022 r. nr ŚR.524.353.2022.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) Sąd na rzecz Skarżącej zasądził kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.