Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 32/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne: Lasy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 6, art 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 73 poz 764
law: Ustawa z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia.
article: art. 29 ust. 1, 1c, 7
journal: Dz.U. 2022 poz 2157
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego ekwiwalentu pieniężnego za wyłączenie gruntów z upraw rolnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego P. S. 2000 (dwa tysiące) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 32/23

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 marca 2003 r., znak: OS.6114-zal-11/03 Starosta W. orzekł o prowadzeniu uprawy leśnej przez P. S. (dalej: skarżący), jako podstawę prawną wskazując art. 3 ust. 4 i 7 oraz art. 4 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia (Dz. U. Nr 73, poz. 764 z późn. zm. – dalej "p.g.r.z."). Jednocześnie skarżący pismem z dnia 10 marca 2003 r. oświadczył o zapoznaniu się z treścią art. 7 ust. 6 p.g.r.z. i zobowiązał się do poinformowania organu o rozpoczęciu pobierania emerytury lub renty.

Pismem z dnia 20 maja 2020 r. organ przypomniał skarżącemu o obowiązku poinformowania go o wystąpieniu przesłanki uchylenia decyzji o wypłacie ekwiwalentu za zalesienie gruntów rolnych, stosownie do art. 7 ust. 6 p.g.r.z.

Z uwagi na brak odpowiedzi na powyższe pismo Starosta W. pismem z dnia [...] listopada 2020 r. zwrócił się do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o informację, czy skarżący nabył prawo do emerytury lub renty. W odpowiedzi na ww. pismo Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego poinformowała, że skarżący nabył prawo do renty rolniczej od dnia 4 kwietnia 2011 r.

Wobec powyższego, organ wezwał skarżącego do przedłożenia dokumentu stwierdzającego rozpoczęcie pobierania renty. Skarżący wyjaśnił, że od dnia 4 kwietnia 2011 r. pobiera rentę rolniczą tylko w części składkowej, a część uzupełniająca świadczenia nie została mu nigdy wypłacona i jest zawieszona z powodu ciągłego prowadzenia gospodarstwa rolnego, w tym pielęgnacji lasów.

Decyzją z dnia 14 grudnia 2021 r. Starosta W. orzekł o utracie prawa do przedmiotowego ekwiwalentu. Organ wskazał, że okolicznością wyłączającą prawo do pobierania ekwiwalentu za zalesienie jest fakt nabycia uprawnień do renty, zaś przepisy ustawy nie przewidują możliwości odzyskania prawa do ekwiwalentu w sytuacji zawieszenia pobierania renty i nie ma znaczenia czy jest to renta składkowa, czy też z innego tytułu.

W wyniku rozpatrzenia odwołania od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 lutego 2022 r. utrzymało tę decyzję w mocy. Z uwagi na wniesienia skargi na ww. decyzję, organ II instancji w ramach autokontroli uchylił decyzje organów obu instancji jako wydane bez podstawy prawnej. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, utrata prawa do ekwiwalentu następuje z mocy prawa.

Z uwagi na powyższe rozstrzygnięcie, Starosta W. zawiadomieniem z dnia 23 lutego 2022 r. wszczął postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranego ekwiwalentu za zalesienie gruntów rolnych. Następnie Starosta [...] wydał decyzję z dnia 21 marca 2022 r. zobowiązującą skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego ekwiwalentu. Organ odwoławczy wskutek wniesionego odwołania uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia 5 sierpnia 2022 r., znak: ROL.6164.6.1.2022 Starosta W. zobowiązał P. S. do zwrotu nienależnie pobranego ekwiwalentu wraz z odsetkami ustawowymi za wyłączenie gruntów z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej na działkach położonych w gminie L. K., obręb R. (dz. ew. nr [...]) oraz obręb K. (dz. ew. nr [...]), przy czym kwota zwrotu wynosi [...] zł, zaś odsetki ustawowe na dzień 22 sierpnia 2022 r. wyniosły [...] zł.

Organ I instancji wskazał, że skarżący nabył prawo do renty od 4 kwietnia 2011 r., o czym nie zawiadomił organu, a do czego było zobowiązany. Dalej wyjaśnił, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2157 z późn. zm. – dalej "ustawa o ARiMR") środki publiczne krajowe, przeznaczone na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały przyznane nienależnie lub zostały pobrane w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków. Organ uznał więc, że przyznane skarżącemu płatności są płatnościami nienależnymi, zaś ich przyznanie nie było wynikiem pomyłki organu.

Następnie organ wskazał, że w 2003 r. skarżący został pouczony o treści art. 7 ust. 6 p.g.r.z. i zobowiązał się do poinformowania organu o zaistnieniu tych okoliczności. Następnie pismami z dnia 20 maja 2020 r. i 25 lutego 2021 r. przypomniał skarżącemu o powyższym obowiązku i wezwał go do przedłożenia informacji o pobieraniu renty, natomiast pismem z dnia 16 grudnia 2021 r. wezwał go do zapłaty nienależnie pobranego ekwiwalentu.

W dalszej części uzasadnienia organ przedstawił podstawę prawną do orzekania w przedmiocie zwrotu przedmiotowego ekwiwalentu, wskazując, że o właściwości starosty do orzekania w zakresie jego zwrotu decyduje art. 14 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2026 – dalej "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich") zgodnie z którym do miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntów z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej, przyznanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 15 (ustawa o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia), stosuje się zasady dotychczasowe. Dalej organ wskazał, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 15 marca 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad rozliczania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z właściwymi starostami w zakresie przekazywania środków finansowych na wypłaty ekwiwalentów za wyłączenie gruntów z upraw rolnych i prowadzenie upraw leśnych oraz sposobu i terminów płatności (Dz. U. Nr 44, poz. 410) zobowiązany jest na podstawie składanych kwartalnych wniosków do rozliczenia wszystkich środków z tytułu wypłat ekwiwalentów wynikających z decyzji administracyjnych o prowadzeniu uprawy leśnej. W kwestii wyliczenia odsetek ustawowych zdaniem organu zastosowanie ma art. 481 §2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 z późn. zm. – dalej "k.c.").

Organ wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy o ARiMR ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych krajowych środków publicznych następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych.

Dalej organ wskazał, że zgodnie z przepisami ww. ustawy środki publiczne krajowe, (a z takimi mamy tu do czynienia) podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały przyznane nienależnie lub zostały pobrane w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków. Ustalone decyzją ostateczną kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o jakich mowa, stają się niepodatkową należnością budżetową wynikającą ze stosunków publicznoprawnych, podlegającą egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Na końcu organ wyjaśnił, że kwotę zwrotu nienależnie pobranego ekwiwalentu w wysokości [...] zł obliczono według stawek ekwiwalentu obowiązujących w tych latach, biorąc pod uwagę powierzchnie w hektarach objętą wypłatą ekwiwalentu i wypłacaną miesięczną kwotę. Od tej kwoty naliczono odsetki ustawowe w wysokości [...] zł. Ogółem kwota zwrotu nienależnie pobranego ekwiwalentu wraz z odsetkami ustawowymi wyliczona na dzień 22 sierpnia 2022 r. wyniosła [...] zł.

Od powyższej decyzji organu I instancji skarżący wniósł odwołanie zarzucając, że w jej uzasadnieniu organ ponownie pominął kwestię możliwości przedawnienia zwrotu ekwiwalentu z odsetkami. Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 6a ustawy o ARiMR do spraw związanych z nienależnie pobranymi płatnościami mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm. – dalej "o.p."). Dalej wskazał, że zgodnie z art. 70 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, zatem niedopuszczalne było zobowiązanie do zwrotu pobranych płatności powyżej 5 lat wstecz.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 22 listopada 2022 r., znak: KO.411.1486.2022, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że skarżący zobowiązał się do poinformowania organu w razie nabycia prawa do emerytury lub renty, zaś z dniem nabycia prawa do renty w dniu 4 kwietnia 2011 r. wygasło uprawnienie skarżącego do pobierania ekwiwalentu. Dalej organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III o.p., przy czym bieg terminu przedawnienia tych należności ulega przerwaniu także wskutek doręczenia dłużnikowi upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm. – dalej "p.e.w.a."), w dniu doręczenia tego upomnienia. W takim przypadku w ocenie organu bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym doręczono upomnienie.

Następnie organ wskazał, że zobowiązanie do zwrotu ekwiwalentu, zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 o.p. powstało z dniem doręczenia decyzji organu, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Natomiast zgodnie z art. 29 ust. 1c ustawy o ARiMR ustalenie kwoty przyznanych nienależnie lub pobranych w nadmiernej wysokości środków publicznych, o których mowa w ust. 1, następuje w drodze decyzji administracyjnej. Jednocześnie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 68 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W ocenie organu obowiązek podatkowy z tytułu nienależnie pobranego ekwiwalentu powstał z chwilą doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu tego świadczenia, tj. w dniu 1 marca 2022 r.

Ponadto organ odwoławczy przychylił się do stanowiska organu I instancji, że wypłata ekwiwalentu nie była omyłką organu, lecz wynikała z zaniechania obowiązku informowania organu przez skarżącego, zatem nie zachodzą przesłanki odstąpienia od obowiązku zwrotu nienależnych płatności na podstawie art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 227, str. 69 z późn. zm.).

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy domagając się uchylenia w całości decyzji organów obu instancji, przyznania skarżącemu od organu administracji publicznej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz wstrzymania zaskarżonej decyzji.

W ocenie skarżącego z art. 7 ust 6 p.g.r.z. nie wynika, że prawo do ekwiwalentu wygasa w przypadku pobierania renty tylko częściowo i kontynuowania działalności rolniczej. Wobec niewygaśnięcia prawa do ekwiwalentu, zdaniem skarżącego nie ma zastosowania art. 29 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o ARiMR.

W kwestii przedawnienia skarżący wskazał, że zgodnie z art. 6a ustawy o ARiMR do spraw związanych z nienależnie pobranymi płatnościami mają zastosowanie przepisy ordynacji podatkowej. Dalej wskazał, że zgodnie z art. 208 § 1 o.p., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, a zgodnie z art. 70 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Wobec tego w jego ocenie niedopuszczalne było wydanie decyzji o zwrocie świadczeń za okres powyżej 5 lat wstecz.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. – dalej powoływanej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.

Kontrolując zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zgodnie z wyżej wskazanymi kryteriami, należało uznać, że nie odpowiada ona prawu.

Przedmiotem postępowania w sprawie jest ocena prawidłowości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 listopada 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 5 sierpnia 2022 r. w zakresie w jakim organy uznały, że P. S. nienależnie pobierał ekwiwalent pieniężny za zalesienie od momentu uzyskania uprawnienia do renty rolniczej, a także w zakresie zwrotu ww. ekwiwalentu i ewentualnego przedawnienia tego obowiązku.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że stosownie do art. 15 w zw. z art. 16 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia straciła moc ustawa o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia. Jednakże zgodnie z art. 14 ust. 2 ww. ustawy do miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntów z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej przyznanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 15, stosuje się zasady dotychczasowe. Zatem ekwiwalent za prowadzenie uprawy leśnej został skarżącemu przyznany jeszcze przed jej wejściem w życie, wobec czego zastosowanie w niniejszej sprawie mają przepisy ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia.

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 7 ust. 1 p.g.r.z. właściciel gruntu, który otrzymał decyzję administracyjną o prowadzeniu uprawy leśnej, nabywa prawo do miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej. Natomiast stosownie do art. 7 ust. 6 ww. ustawy właściciel gruntu otrzymuje ekwiwalent do czasu nabycia prawa do emerytury lub renty, nie dłużej jednak niż przez okres 20 lat. W niniejszej sprawie, Starosta W. decyzją z dnia 10 marca 2003 r., orzekł o prowadzeniu uprawy leśnej przez skarżącego, który pismem z dnia 10 marca 2003 r. zaświadczył o świadomości treści przepisu zawartego w art. 7 ust. 6 p.g.r.z. i zobowiązał się do poinformowania organu o rozpoczęciu pobierania emerytury lub renty. Następnie organ pismem z dnia 3 listopada 2020 r. zwrócił się do KRUS o informację czy skarżący nabył prawo do emerytury lub renty. W odpowiedzi organ otrzymał informację, że skarżący nabył prawo do renty rolniczej od dnia 4 kwietnia 2011 r.

Stwierdzić należy, że z art. 7 ust. 6 p.g.r.z. wprost wynika, że sam fakt nabycia prawa do emerytury lub renty skutkuje utratą uprawnienia do ekwiwalentu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 2804/18, wskazał, że "z treści wskazanego przepisu jednoznacznie wynika, iż negatywną przesłankę pobierania ekwiwalentu stanowi "nabycie prawa do emerytury lub renty". (...) To czy strona rzeczywiście otrzymuje emeryturę pozostaje bez wpływu dla sprawy, bowiem z uwagi na treść art. 7 ust. 6 p.g.r.z. istotne znaczenie ma fakt nabycia prawa do emerytury". Z uwagi na to, że skarżący został pouczony o treści art. 7 ust. 6 ww. ustawy i zobowiązał się do poinformowania organu o ewentualnym otrzymaniu prawa do emerytury lub renty, uznać należy, że skarżący utracił z mocy prawa uprawnienie do otrzymywania przedmiotowego ekwiwalentu od dnia 4 kwietnia 2011 r. z uwagi na uzyskanie prawa do renty rolniczej. Zatem od tego dnia skarżącemu wypłacano przedmiotowy ekwiwalent, podczas gdy nie był uprawniony do jego otrzymywania, co przesądza o tym, że było to świadczenie pobierane nienależnie.

Dalej wskazania wymaga, że stosownie do art. 12 ust. 1 p.g.r.z. wypłaty ekwiwalentu finansowane są ze środków będących w dyspozycji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, natomiast zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o ARiMR środki publiczne krajowe, przeznaczone na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej – podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały przyznane nienależnie lub zostały pobrane w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków. Z kolei z treści art. 29 ust. 1c ww. ustawy wynika, że ustalenie kwoty przyznanych nienależnie lub pobranych w nadmiernej wysokości środków publicznych, o których mowa powyżej, następuje w drodze decyzji administracyjnej – co stanowi podstawę wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji.

Odnosząc się do kwestii ewentualnego przedawnienia roszczenia organu wskazać należy, że zgodnie z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR do należności, o których mowa w ust. 1, tj. m.in. do przedmiotowego ekwiwalentu, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ordynacji podatkowej z wyjątkiem przepisów:

a) dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni,

b) art. 78 i art. 78a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

– przy czym bieg terminu przedawnienia tych należności ulega przerwaniu także wskutek doręczenia dłużnikowi upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w dniu doręczenia tego upomnienia; w takim przypadku bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym doręczono upomnienie.

Odnosząc przepisy działu III ordynacji podatkowej na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że stosownie do art. 21 § 1 pkt 2 o.p. zobowiązanie podatkowe (a w niniejszej sprawie zobowiązanie do zwrotu nienależnie pobranego ekwiwalentu) powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Zatem zgodnie z powyższym, zobowiązanie do zwrotu ekwiwalentu powstało w niniejszej sprawie z dniem doręczenia skarżącemu zaskarżonej decyzji organu I instancji, tj. z dniem 24 sierpnia 2022 r. – zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru znajdującym się w aktach sprawy administracyjnej.

Natomiast zgodnie z art. 68 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 ww. ustawy, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Stosownie do art. 4 o.p. obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. W tym miejscu wskazać należy, że w niniejszej sprawie powstanie obowiązku podatkowego (tj. zwrotu nienależnie pobranego ekwiwalentu) ma miejsce z chwilą nienależnie wypłaconego ekwiwalentu za dany miesiąc, gdyż zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR nienależnie przyznana płatność określona w tym przepisie podlega zwrotowi z mocy prawa. Biorąc pod uwagę, że decyzja organu I instancji w niniejszej sprawie została doręczona skarżącemu w 2022 r., to należności wypłacone wcześniej niż w 2019 r., a więc po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, ulegają przedawnieniu. Mając powyższe na względzie uznać należy, że zobowiązanie do zwrotu nienależnie pobranego ekwiwalentu w niniejszej sprawie powstaje jedynie w stosunku do ekwiwalentów pobranych za lata 2019-2022, natomiast ekwiwalenty wypłacone w latach 2011-2018 uległy przedawnieniu w myśl powyższego przepisu.

Na końcu należy zauważyć, że w dziale III ordynacji podatkowej ustawodawca zawarł przepisy regulujące kwestię odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. Organ I instancji w wyliczeniu odsetek za zwłokę zastosował 481 §2 k.c., jednakże stwierdzić należy, że skoro w stosunku do przedmiotu niniejszego postępowania zastosowanie mają przepisy działu III o.p. to również w kwestii naliczenia odsetek organ powinien zastosować stosowne przepisy tej ustawy.

Reasumując uznać należy, że skarżący od momentu uzyskania uprawnienia do renty rolniczej w kwietniu 2011 r. nienależnie pobierał ekwiwalent pieniężny za wyłączenie gruntów z upraw rolnych, jednakże wierzytelności organu z tego tytułu uległy przedawnieniu za lata 2011-2018, zaś odsetki za zwłokę zostały obliczone przy zastosowaniu nieprawidłowej podstawy prawnej.

Mając na uwadze wskazane powyżej naruszenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.