Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2693/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 5 maja 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 390/18 w sprawie ze skarg Gminy Miasta B. i Z. W. na decyzję Wojewody Ł. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 9 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargi Gminy Miasta B. (Gmina) i Z. W. (Skarżąca) na decyzję Wojewody Ł. (Wojewoda) z [...] lutego 2018 r. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz nakazał wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] adwokat A. D. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w [...] przy al. K. [...] lok. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu.

Skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok skargą kasacyjną w części oddalającej jej skargę zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez brak odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w skarżonym wyroku do podnoszonych przez nią kwestii dotyczących ważności nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, stanowiącej działkę nr [...] ([...]), w szczególności kwestii istnienia dobrej wiary przy nabywaniu prawa użytkowania wieczystego. Wskazała, że domagała się w swoich pismach zarówno w toku postępowania administracyjnego jak również przed Sądem I instancji zgromadzenia dokumentów dotyczących ustanowienia w 1994 roku prawa użytkowania wieczystego tej działki oraz wniosku o wpis w księdze wieczystej, tak by móc ocenić czy ustanowienie tego prawa nastąpiło zgodnie z prawem oraz w dobrzej wierze. Wojewódzki Sąd Administracyjny poprzestał jednak na stwierdzeniu, iż "tego rodzaju żądania jako wykraczające poza kognicję Sądu w niniejszej sprawie nie podlegały ocenie w ramach dokonywanej przez Sąd oceny legalności skarżonej decyzji", z którym to stwierdzeniem nie sposób się zgodzić, gdyż kwestia oceny ważności ustanowienia na nieruchomości prawa użytkowania wieczystego, gdy ustanowienie to przesądza o niemożności zwrotu nieruchomości na rzecz byłych właścicieli mieści się w pojęciu "sprawy administracyjnej" w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a i Sąd powinien ją zbadać z urzędu, a tym bardziej gdy strona (choć nieporadnie) sygnalizuje ją w treści swoich pism.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w części, w zakresie w jakim oddala jej skargę i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych prawem.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyjaśniła, że Wojewoda ostateczną decyzją z [...] lutego 2018 r. odmówił dokonania na jej rzecz zwrotu m.in, działki nr [...], wskazując iż co prawda w odniesieniu do tej działki cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, jednakże zwrot działki jest niemożliwy z uwagi na treść art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż na działce tej ustanowiono w odpowiednim czasie prawo użytkowania wieczystego.

Powołując się na stanowisko wyrażane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżąca wskazała, że funkcją art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest ochrona podmiotów, które w dobrej wierze nabyły użytkowanie wieczyste. Z tego powodu, zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak również w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, Skarżąca formułowała zarzuty co do tego, czy nabycie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej działki [...] grudnia 1995 r. nastąpiło w dobrzej wierze oraz zgodnie z prawem, a przez to, czy może korzystać z ochrony przewidzianej w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżąca czyniła to co prawda nieprofesjonalnie (własnymi słowami), jednakże zarówno dla Wojewody jak również dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odczytanie intencji Skarżącej nie powinno stanowić problemu. Skarżąca w treści swoich pism, w tym w treści skargi, wskazywała m.in., iż wywłaszczenie nastąpiło w czerwcu 1985 r., zaś do 1994 r. (czyli przez ponad 9 lat) na części nieruchomości odpowiadającej działce [...]nie rozpoczęto realizacji celu wywłaszczenia, by następnie aktem notarialnym z [...] grudnia 1994 r. ustanowić na tej nieruchomości prawo użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich, bez powiadamiania o tym fakcie pierwotnych właścicieli nieruchomości, których wcześniej wywłaszczono. I to pomimo, iż nawet zgodnie z ówczesnymi przepisami (wobec braku rozpoczęcia prac wskazanych w decyzji wywłaszczeniowej w terminie 7 lat od jej uprawomocnienia) należało dokonać zwrotu nieruchomości na rzecz pierwotnych właścicieli. Zamiast jednak tego, działka nr [...] została przekazana w użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich.

Skarżąca w związku z tym domagała się zgromadzenia w aktach postępowania administracyjnego dokumentów dotyczących zawarcia w 1994 r. umowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, w szczególności dokumentów określających czy nastąpiło to w trybie przetargowym i czy nastąpiło po cenie rynkowej. Jak bowiem wskazano powyżej, tylko nabycie zgodne z prawem i w dobrej wierze korzysta z ochrony z art. 229 u.g.n.

Skarżąca podkreśliła, że wbrew jej woli pozbawiono ją prawa własności nieruchomości decyzją wydaną w realiach ustroju niedemokratycznego (przed 1989r.), po czym okazało się, iż cel dla jakiego pozbawiono ją własności nigdy nie zaczął być na działce [...] realizowany, co rodziło obowiązek zwrotu tej części wywłaszczonej nieruchomości. Zamiast jednak dokonać tego zwrotu, organy państwowe ustanowiły na tej nieruchomości prawo użytkowania wieczystego, nie informując byłych właścicieli o tym fakcie, a tym samym de facto uniemożliwiając im odzyskanie w naturze odjętego prawa własności.

Dlatego też Skarżąca wielokrotnie w toku dotychczasowego postępowania wnosiła o ustalenie " kto podjął decyzję o sprzedaży, ile osób brało udział w przetargu i ile zapłacono za naszą ziemię" - tak m.in. w skardze z [...] czerwca 2014 r. Zrealizowanie tych wniosków skarżącej (nawet zgłoszonych w takiej formie) mogło nastąpić w prosty sposób poprzez uzyskanie od Starosty B. (Starosta) całości dokumentacji poprzedzającej zawarcie aktu notarialnego Rep. A nr [...] ustanawiającego prawo użytkowania wieczystego, w tym: dokumentu, który zainicjował proces ustanowienia użytkowania wieczystego, ewentualnej dokumentacji przetargowej, potwierdzającej rynkowość ustanowienia tego prawa i zakresu upublicznienia informacji o zamiarze przekazanie działki w ręce prywatne, samej umowy ustanowienia użytkowania wieczystego.

Możliwym było także uzyskanie przez organy postępowania administracyjnego z Sądu Rejonowego w B. akt księgi wieczystej o nr [...], co pozwoliłoby wyjaśnić dlaczego od zawarcia umowy użytkowania wieczystego do jej wpisania w księdze wieczystej minął niemal rok. Być może bowiem Sąd wieczystoksięgowy sam powziął wątpliwości co do skuteczności umowy ustanowienia użytkowania wieczystego, w tym trybu, w jakim wybrano potencjalnego użytkownika wieczystego, i stąd właśnie procedowanie wpisu prawa użytkowania wieczystego trwał niemal 12 miesięcy.

Żaden z organów postępowania administracyjnego nie przeprowadził jednak tych dwóch prostych czynności (zażądanie akt ze Starostwa Powiatowego oraz Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w B.), pomimo iż zgodnie z art. 7 i art. 11 k.p.a., organy powinny z urzędu podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy jej załatwieniu. W żadnym zaś momencie postępowania administracyjnego, żaden z organów nie zawarł w uzasadnieniu swojej decyzji racjonalnego wytłumaczenia, dlaczego uważa za niecelowe sięgnięcie po dokumenty związane z ustanowieniem na wywłaszczonej uprzednio nieruchomości prawa użytkowania wieczystego.

Takie braki postępowania administracyjnego zaakceptował niestety także Wojewódzki Sąd Administracyjny w skarżonym wyroku, w którym zauważył co prawda, iż Skarżąca domagała się załączenia w/w dokumentów, jednakże uznał wnioski te za niezasadne i wskazał, że "tego rodzaju żądania jako wykraczające poza kognicję Sądu w niniejszej sprawie nie podlegały ocenie w ramach dokonywanej przez Sąd oceny legalności skarżonej decyzji", z czym jednak nie sposób się zgodzić. Ustalenie bowiem, czy doszło do skutecznego ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, w tym czy nastąpiło to w dobrej wierze, jest konieczne dla rozstrzygnięcia, czy ze względu na to ustanowienie żądanie zwrotu nieruchomości rzeczywiście nie może być obecnie uwzględnione ze względu na treść art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomości.

Przy czym zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, wobec czego WSA winien był uchylić skarżoną decyzję w części dotyczącej działki nr [...] i nakazać zgromadzić wspominaną dokumentację przetargową i wieczystoksięgową, a co najmniej odnieść się do tych kwestii przekonująco w uzasadnieniu wyroku, czego jednak nie dokonał.

W piśmie z [...] stycznia 2023 r. Skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko oraz wniosła o dopuszczenie dowodu z Postanowienia Sądu Okręgowego w P. z [...] stycznia 2021 roku, sygn. akt [...] o utrzymaniu w mocy postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa na okoliczność treści tego dokumentu, w tym wskazania, iż okoliczności dotyczące ustanowienia użytkowania wieczystego działek, będących przedmiotem niniejszego postępowania, nie mogą być już badane pod kątem odpowiedzialności karnej osób trzecich ze względu na przedawnienie karalności.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę sporu zaistniałego w niniejszej sprawie.

Organy obu instancji odmówiły Skarżącej zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej decyzją z [...]czerwca 1986 r. to jest odmówiły zwrotu działki oznaczonej obecnie nr [...] (uprzednio [...]) i [...] (uprzednio [...]). W odniesieniu do działki nr [...]organy ustaliły, że został na niej zrealizowany cel wywłaszczenia. W odniesieniu do działki [...]wskazały, że oddala została ona w użytkowanie wieczyste na podstawie umowy z [...] grudnia 1994 r. o ustawieniu prawa użytkowania wieczystego na rzecz R. SA, wpis prawa użytkowania wieczystego do księgi wieczystej dokonany został [...] grudnia 1995 r. Prawo użytkowania wieczystego do działki [...] przekształcone zostało decyzją Starosty w prawo własności, którego podmiotami są obecnie osoby fizyczne jako współwłaściciele gruntu na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej. W ocenie organów obu instancji oznaczało to spełnienie przesłanek z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity w brzmieniu obowiązującym na datę wydania decyzji przez organ pierwszej instancji ogłoszony w Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm., dalej "u.g.n.").

Organy wskazały również, że spełnienie przesłanek z art. 229 u.g.n. w stosunku do działki nr [...] przesądzone zostało wydanymi w sprawie wyrokami sądów administracyjnych to jest Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 15 grudnia 2009 r. II SA/Łd 671/09 i 22 kwietnia 2015 r. II SA/Łd 116/15 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2017 r. I OSK 2205/15.

Stanowisko organów podzielił pierwszej instancji. Zwracając uwagę na zasadę związania organów i sądu wskazaniami i ceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku, o czym stanowi art. 153 p.p.s.a. podkreślił, że w niniejszej sprawie WSA w Łodzi w wyroku z dnia 22 kwietnia 2015 r. II SA/Łd 116/15 wprost przesądził, że co do działki [...] zachodzą przesłanki zastosowania art. 229 u.g.n. gdyż z informacji z sądu wieczystoksięgowego jasno wynika, że wpisu do księgi wieczystej odnoszącego się do oddania w użytkowanie wieczyste dokonano [...] grudnia 1995 r., a więc przed wejściem w życie powołanej ustawy.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Oczywiście niezasadny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

Wszystkie powyższe elementy zawiera uzasadnienie zaskarżonego wyroku. Sąd przedstawił stan faktyczny sprawy, stanowiska Skarżącej oraz Gminy zawarte we wniesionych przez te podmioty skargach. Następnie wyjaśnił z jakich przyczyn podziela stanowisko Wojewody, w tym co zaistnienia w sprawie przesłanek zastosowania art. 229 u.g.n. w stosunku do działki [...], powołując się m.in. na zasadę związania prawomocnym wyrokiem sądu wynikającą z art. 153 p.p.s.a. Sąd Wojewódzki odniósł się również do argumentacji Skarżącej zmierzającej do wykazania, że nabycie prawa użytkowania wieczystego nie nastąpiło w dobrej wierze wyjaśniają, że tego rodzaju postępowanie wykracza poza kognicję sądu administracyjnego.

Sąd kasacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną w pełni podziela wyrażane wielokrotnie w orzecznictwie stanowisko, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jeżeli nie wiadomo jaki stan faktyczny Sąd I instancji przyjął jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia.

Natomiast brak przekonania strony skarżącej o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa - którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych - czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony skarżącej, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zwłaszcza w sytuacji, gdy tak jak w rozpatrywanej sprawie, stanowisko to zostało umotywowane w stopniu wystarczającym, aby poddać je merytorycznej kontroli w postępowaniu wywołanym wniesioną skargą kasacyjną. Dlatego - co należy podkreślić - polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyrok NSA z 27 sierpnia 2021 r. I OSK 474/21 i przywołane w nim orzecznictwo).

Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a.

Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ten ma prawo, a jednocześnie i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy w skardze dany zarzut nie został podniesiony. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na tym przepisie należy wykazać, że rozpoznając skargę sąd dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy, albo, że sąd powinien wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też, że strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (por. stanowisko wyrażone w wyroku NSA z5 lipca 2022 r. I OSK 1174/19 i przywołane w nim orzecznictwo).

Skarżąca w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślała, że Sąd pierwszej instancji winien być dostrzec uchybienie organu polegające na zaniechaniu zbadania czy nabycie prawa użytkowania wieczystego działki [...] nastąpiło w dobrej wierze.

Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że Sąd pierwszej instancji odwołał się w uzasadnieniu wyroku do art. 153 p.p.s.a przywołując następnie ocenę prawną zawartą w wydanym w tej sprawie prawomocnym wyroku WSA w Łodzi z 22 kwietnia 2015 r. II SA/Łd 116/15. W wyroku tym Sąd Wojewódzki podzielił pogląd organów, że działka [...] nie może podlegać zwrotu z uwagi na zaistnienie w sprawie przesłanek obligujących do zastosowania art. 229 u.g.n. W wyroku tym podkreślono, że poprzez ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest niemożliwy, bowiem podmiot publiczny, z uwagi na ustanowione na nieruchomości użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej, nie ma w swojej dyspozycji tejże nieruchomości i związku z tym nie może dokonać jej zwrotu. Decyzja o zwrocie nieruchomości wydana w tej sytuacji godziłaby w porządek prawny i byłaby w dniu jej wydania trwale niewykonalna, co skutkowałoby stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. Pogląd ten przywołany został również w uzasadnieniu zaskarżonego obecnie wyroku .

Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że w wyroku z 22 kwietnia 2015 r. II SA/Łd 116/15 nie został wyrażony pogląd, pozwalający na stwierdzeniem, że brak możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o którym mowa w art. 229 u.g.n. dotyczy tylko sytuacji nabycia prawa użytkowania wieczystego w dobrej wierze. Co więcej, wyrok ten wydany został po rozpoznaniu skargi wniesionej przez Skarżącą, w której domagała się ona ustalenia, " kto podjął decyzję o sprzedaży, ile osób brało udział w przetargu i ile zapłacono za naszą ziemię" . Sąd Wojewódzki, rozpoznając powyższą skargę jak wynika z uzasadnienia wyroku, powyższych zarzutów nie podzielił uznając jedynie, że decyzja Wojewody została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 w związku z art. 136 K.p.a., a nadto z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a., organ odwoławczy nie wykazał bowiem, że decyzja organu I instancji została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które uzasadniłoby ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji w takim zakresie, który miałby istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jak wynika z dalszej części uzasadnienia wyroku z [...] kwietnia 2015 r. w ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda zobligowany był jedynie do rozstrzygnięcia wątpliwości co do wysokości i waloryzacji należnego do zwrotu odszkodowania.

Wyrok z 22 kwietnia 2015 r. nie został zaskarżony przez Skarżącą, skarga kasacyjna wniesiona przez Wojewodę została oddalona wyrokiem NSA z 13 czerwca 2017 r. I OSK 2202/15.

Wydając zatem decyzję z [...] lutego 2018 r. Wojewoda związany był stanowiskiem wyrażonym w wyroku WSA w Łodzi z 22 kwietnia 2015 r. co do braku podstaw zwrotu działki nr [...] z uwagi na zaistnienie przesłanek z art. 229 u.g.n. Stanowiskiem tym związany był również Sąd rozpoznający skargę na decyzję Wojewody a obecnie jest nim związany Naczelny Sąd Administracyjny.

Skarżąca nie kwestionowała w skarze kasacyjnej wyrażonego przez Sąd Wojewódzki poglądu co do zakresu związania art. 153 p.p.s.a., zarzut naruszenia tego przepisu nie został przez nią podniesiony.

Skarżąca w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślała, że nie ma innej możliwości zakwestionowania zawarcia umowy ustanowienia użytkowania wieczystego niż zbadanie w postępowaniu administracyjnym, czy umowa zawarta została w dobrej wierze. Argumentacja przedstawiona przez Skarżącą wskazuje, że w jej ocenie możliwe jest zakwestionowanie w toku postępowania administracyjnego ważności umowy zawartej przez podmioty trzeciej.

Stanowisko takie jest oczywiście niezasadne. Sąd kasacyjny przypomina, że do rozstrzygania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne (art. 2 § 1 k.p.c.). Co więcej, prowadzenie przez organ administracyjny postępowania mającego na celu ustalenie, czy dana umowa, stanowiąca podstawę wpisu do księgi wieczystej jest, jak to określa skarżąca, skuteczna, stanowiłoby naruszenie wynikającej z art. 365 § 1 k.p.c zasady związania sądów i innych organów państwowych i organów administracji publicznej prawomocnym orzeczeniem sądu. W niniejszej sprawie okolicznością niesporną jest wpisanie do księgi wieczystej KW [...] w dniu [...] grudnia 1995 r. prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na podstawie umowy z [...] grudnia 1994 r. Zgodnie z obowiązującym w dacie wpisu art. 49 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. ustawy o księgach wieczystych i hipotece o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147 z późn. zm.) w postępowaniu o wpis w księdze wieczystej orzeczeniem jest również wpis. Identyczną treść zawiera obecnie obowiązujący art. 628 8 § k.p.c. Jak wskazuje się w komentarzach do powyższego przepisu, zarówno orzeczenie referendarza (postanowienie sądu) zarządzające wpis, jak i sam wpis w księdze, zrównany z orzeczeniem na mocy przepisu szczególnego (art. 626 8 § 6 k.p.c.), korzystają z cechy prawomocności materialnej (art. 365 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Oznacza to, że wiążą one również inne sądy, organy państwowe i administracji publicznej, które zobowiązane są przyjąć orzeczenie w postaci gotowej wówczas, gdy wchodzi w skład podstawy faktycznej lub prawnej rozstrzygnięcia w innej sprawie (por. H. Ciepła [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom III. Art. 506–729, red. T. Wiśniewski, Warszawa 2021, art. 626(8).

Skarżąca w piśmie z [...] stycznia 2023 r. wnosiła o dopuszczenie dowodu z postanowienia Sądu Okręgowego w P. z [...] stycznia 2021 roku, sygn. akt [...]. Sąd kasacyjny nie znalazł podstaw do dopuszczenia dowodu z powyższego pisma. Jak wynika z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przedłożone przez Skarżącą pismo było kserokopią nie stanowiło zatem dokumentu w rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a. Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że przedłożone w kserokopii postanowienie dotyczyć miało czynów popełnionych na szkodę Skarżącej w 2003 r., a więc już po powstaniu prawa użytkowania wieczystego.

Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów stosownie do dyspozycji art. 15uus4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca o szczególnych zasadach rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVIF-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2021 r., poz. 2095 ze zm).