Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 66/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2024-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 119 pkt 3, art. 120, art. 238 § 1,
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 58, art. 129 § 2, art. 124 § 2,
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi Z. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 września 2023 r., nr SKO.40.2933.2023.za w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z. Z. (zwany dalej także jako: "strona", "skarżący") zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (zwanego dalej: "organem odwoławczym") z dnia 21 września 2023 r., nr SKO.40.2933.2023.za, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Namysłowa z dnia 23 lutego 2023 r. w sprawie umorzenia należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej.

Skarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Burmistrz Namysłowa decyzją z dnia 23 lutego 2023 r. odmówił stronie umorzenia należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej. Decyzję wysłano na adres miejsca pobytu strony w Zakładzie Karnym w K. (k. 72 – 73 akt admin. organu I instancji). Decyzja została pierwotnie wysłana listem zwykłym, bez zwrotnego potwierdzenia odbioru, i w aktach nie ma dowodu doręczenia tak nadanej przesyłki pocztowej (k. 78 akt admin. organu I instancji).

Przy piśmie z dnia 7 kwietnia 2023 r. Burmistrz Namysłowa ponownie wysłał decyzję z dnia 23 lutego 2023 r. na adres pobytu strony w Zakładzie Karnym w K. (k. 80 akt admin. organu I instancji). Tym razem przesyłkę nadał listem poleconym. Została ona doręczona stronie w dniu 18 kwietnia 2023 r. za pokwitowaniem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k. 79 akt admin. organu I instancji).

Strona, pismem z dnia 4 maja 2023 r., nadanym w placówce pocztowej w tym samym dniu (według daty stempla pocztowego na kopercie) wniosła, bezpośrednio do organu odwoławczego, pismo, w którym opisała, że przebywa w Zakładzie Karnym i zakwestionowała prowadzone postępowanie komornicze. Do pisma dołączyła, m.in. decyzję Burmistrza Namysłowa z dnia 23 lutego 2023 r. (k. 1 akt admin. organu odwoławczego).

W odpowiedzi na wezwanie organu odwoławczego z dnia 16 maja 2023 r. o sprecyzowanie treści żądania i własnoręczne podpisanie pisma z dnia 4 maja 2023 r. (k. 3 akt admin. organu odwoławczego) strona, w piśmie z dnia 2 czerwca 2023 r., m.in. wyjaśniła, że jej pismo z dnia 4 maja 2023 r. dotyczy odwołania od decyzji wydanej przez Burmistrza Namysłowa z dnia 23 lutego 2023 r. (k. 5 akt admin. organu odwoławczego).

Na kolejne wezwanie organu odwoławczego z dnia 4 lipca 2023 r. o wskazanie, czy odwołanie to zawiera również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji, a jeśli tak to o podanie przyczyny uchybienia terminowi, daty ustania przyczyny oraz uprawdopodobnienia braku winy (k. 6 akt admin. organu odwoławczego), doręczonego stronie w dniu 7 lipca 2023 r. (zwrotka przy k. 6 akt admin. organu odwoławczego), w piśmie z dnia 11 lipca 2023 r. strona zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wskazała, że wówczas przebywała w Zakładzie Karnym w K., co uniemożliwiło jej na czas dać odpowiedź, a od dnia 1 czerwca 2023 r. jest zwolniona z aresztu (k. 9 akt admin. organu odwoławczego).

Pismem z dnia 22 sierpnia 2023 r. organ odwoławczy wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego w K. o wyjaśnienie daty, w której strona złożyła odwołanie z dnia 4 maja 2023 r. w administracji Zakładu Karnego w K. (k. 11 akt admin. organu odwoławczego). W odpowiedzi z dnia 30 sierpnia 2023 r. Zastępca Dyrektora Zakładu Karnego w K. wskazał, że w dzienniku podawczym służącym do rejestracji wysyłanych za pośrednictwem administracji tamtejszej jednostki penitencjarnej listów urzędowych nie figuruje, we wskazanym terminie, list, którego nadawcą byłby Z. Z. (k. 12 akt admin. organu odwoławczego). Strona w piśmie z dnia 4 września 2023 r. ponownie wyjaśniła, że przebywała w Zakładzie Karnym w K. i nie mogła na czas dać odpowiedzi (k. 13 akt admin. organu odwoławczego).

Organ odwoławczy postanowieniem z dnia 21 września 2023 r., nr SKO.40.2933.2023.za odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Namysłowa z dnia 23 lutego 2023 r. (k. 15 akt admin. organu odwoławczego). Postanowienie doręczono stronie w dniu 28 września 2023 r. (nieponumerowana zwrotka przy k. 15 akt admin. organu odwoławczego). W uzasadnieniu postanowienia przytoczył stan faktyczny i prawny. Odmowę przywrócenia terminu uzasadnił podaną przez stronę przyczyną uchybienia terminu: pobyt w Zakładzie Karnym i trudności z wysłaniem odwołania w odpowiednim terminie. Stwierdził bowiem, że przebywanie w Zakładzie Karnym nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu.

Strona pismem z dnia 3 października 2023 r., nadanym w placówce pocztowej w tym samym dniu (według daty stempla pocztowego na kopercie), doprecyzowanym pismem z dnia 25 października 2023 r., wniosła skargę do tut. Sądu (k. 2 – 10 akt sądowych) na ww. postanowienie. W skardze m.in. powtórzyła wcześniejszą argumentację, że w Zakładzie Karnym nie miała warunków do sporządzenia odpowiedzi pisemnej.

Ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu, w piśmie z dnia 7 października 2024 r., m.in. zwrócił uwagę na szczególną sytuację skarżącego jako osoby osadzonej w Zakładzie Karnym, która nie powinna ponosić rygorystycznych konsekwencji z niezawinionego niedochowania krótkich terminów ustawowych. Wyjaśnił, że realia osadzonych uniemożliwiają im swobodną wymianę korespondencji w każdym czasie. Wskazał na: regulacje § 16 rozporządzenia w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności, czas konieczny na uzyskanie od administracji Zakładu Karnego przekazania środków pieniężnych na znaczek pocztowy, którego procesu skazany przyśpieszyć nie może, na brak możliwości swobodnego skorzystania ze wsparcia osób bliskich, która odbierze korespondencję i samodzielnie ją nada. Wniósł także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm. - dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, czyli badają zaskarżone akty pod względem zgodności z prawem, w tym decyzje administracyjne. Z treści art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd uchyla zaskarżone orzeczenie, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według zaś art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania). Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego wykazała, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postnowienie nie narusza prawa materialnego i procesowego w stopniu skutkującym jej uchyleniem.

Istota kontroli sądowej w niniejszej sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania spełniał wymogi formalne zawarte w art. 58 k.p.a. oraz czy strona uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, przy czym tylko ta ostatnia kwestia jest zasadniczą osią sporu. Zdaniem organu odwoławczego wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie właśnie z przyczyn merytorycznych, bowiem skarżący nie wykazał braku winy w niedochowaniu ustawowego terminu do wniesienia odwołania, przeciwko czemu oponuje.

W ocenie Sądu stanowisko organu odwoławczego jest prawidłowe.

Podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 58 k.p.a., który stanowi kolejno, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3).

Aby przywrócić termin konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek: 1) uchybienie terminowi; 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie; 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. Pierwszą w kolejności przesłanką dopuszczalności podania o przywrócenie terminu wniesionego w trybie art. 58 k.p.a. jest obiektywne istnienie uchybienia terminu. Następnie organ ustala, czy strona zachowała termin z art. 58 § 2 k.p.a. do wnioskowania o przywrócenie terminu oraz, czy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona dokonała czynności, dla której termin ten był ustanowiony. Dalej organ bada, czy strona uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że decyzja Burmistrza Namysłowa z dnia 23 lutego 2023 r., w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej została skutecznie doręczona za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, na adres Zakładu Karnego w K., tj. adres pod którym skarżący przebywał, a jej odbiór skarżący potwierdził osobiście w dniu w dniu 18 kwietnia 2023 r. W związku z powyższym termin do wniesienia odwołania określony w art. 129 § 2 k.p.a. upływał z dniem 2 maja 2023 r. (wtorek). Bezsporne również jest w niniejszej sprawie, że pismo skarżącego z dnia 4 maja 2023 r., zawierające odwołanie od decyzji Burmistrza Namysłowa, zostało nadane przesyłką pocztową w tym samym dniu 4 maja 2023 r., z pominięciem jego złożenia w administracji Zakładu Karnego w K. Nadanie odwołania w dniu 4 maja 2023 r. nastąpiło więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia, co organ odwoławczy stwierdził odrębnym, niezaskarżonym do tut. Sądu, postanowieniem z dnia 21 września 2023 r., [...] (k. 82 akt admin. organu I instancji).

W związku z powyższym została spełniona pierwsza przesłanka przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w postaci uchybienia temu terminowi.

Odnośnie zachowania terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Sąd uznał, że złożono go z zachowaniem 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. W ocenie Sądu datą rozpoczęcia biegu 7-dniowego terminu do złożenia wniosku jest data powzięcia informacji przez skarżącego o tym, że uchybił on terminowi. Skarżący składając odwołanie nie miał świadomość uchybienia terminowi. Nic takiego nie wynika z treści jego odwołania. W związku z tym brak wskazania przez niego daty ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nie uprawniałby do przyjęcia, że datę tę stanowi dzień doręczenia decyzji Burmistrza Namysłowa, a więc fakt powzięcia informacji przez stronę o wydaniu decyzji. W ocenie Sądu, za datę tę należy uznać dzień doręczenia skarżącemu pisma organu odwoławczego z dnia 4 lipca 2023 r., a więc fakt powzięcia informacji przez stronę, że uchybiła terminowi. Pismo organu odwoławczego doręczono skarżącemu w dniu 7 lipca 2023 r., który, z zachowaniem 7-dniowego terminu, bo w piśmie z dnia 11 lipca 2023 r. (nadanym w dniu 12 lipca 2023 r.) zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazując na przyczyny uchybienia.

Sąd dostrzegł, że organ odwoławczy spełnienia tej przesłanki nie rozważył w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Brak ten jest naruszeniem prawa procesowego (por. art. 124 § 2 k.p.a.), ale nie miało to istotnego – w ocenie Sądu - wpływu na wynik sprawy wobec prawidłowego ustalenia, że skarżący nie spełnił przesłanki uprawdopodobnienia braku winy.

Odnośnie uprawdopodobnienia braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi organ odwoławczy prawidłowo przytoczył, z wniosku skarżącego o przywrócenie terminu, okoliczność mającą uzasadniać – w ocenie strony - jej spełnienie tj.: fakt przebywania w Zakładzie Karnym w K. Organ odwoławczy trafnie ocenił, że sam fakt przebywania w Zakładzie Karnym nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza to bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę osobiście i nadania pisma w Zakładzie Karnym lub też przez inną osobę, np. członka rodziny. Wnioskodawca powinien stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda we wniesieniu odwołania w terminie była od niego niezależna i istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, czego nie uczynił.

Prawidłowo organ wyjaśnił, że istniejące obiektywnie utrudnienia w wysyłaniu korespondencji, a związane z niespornym faktem osadzenia skarżącego w Zakładzie Karnym, nie mieszczą się w pojęciu braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Także przywołana przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącego, w jego piśmie procesowym z dnia 7 października 2024 r., argumentacja oparta na treści regulacji rozporządzenia z dnia 23 grudnia 2022 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. z 2022 poz. 2847), nie zasługuje na uwzględnienie. W szczególności skarżący nie wykazywał, że uchybienie terminu było spowodowane tym, że faktycznie oczekiwał na, opisaną w § 16 – 18 ww. rozporządzenia, pomoc ze strony administracji Zakładu Karnego w wysyłce korespondencji jak też w udostępnieniu skazanemu środków na korespondencję. Nie twierdził, że faktycznie wystąpił o pomoc w postaci przekazania znaczka pocztowego na korespondencję, papieru czy koperty, której to pomocy "przyśpieszyć nie mógł" i w okresie oczekiwania na jej udzielenie upłynął jemu bezskutecznie termin.

W ocenie Sądu okoliczność, niesporna, że skarżący przebywał z Zakładzie Karnym w K. nie może go uprzywilejowywać w realizacji procesowych obowiązków, przynajmniej do momentu, w którym nie wykaże, że obiektywnie nie miał możliwości podjęcia jakichkolwiek czynności (podobnie NSA w wyroku z dnia 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FSK 1117/20, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl). Takie argumenty jednak w sprawie się nie pojawiają.

Organ odwoławczy dostatecznie zatem uzasadnił swoje stanowisko, a dostrzeżony przez Sąd brak rozważań, co do zachowania terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy.

Dodatkowo Sąd wyjaśnia, że nie orzekł o kosztach pełnomocnika z urzędu, gdyż zgodnie z art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. Z treści art. 258 § 2 pkt 8 wynika, że do czynności, o których mowa w § 1, należy w szczególności wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. W związku z powyższym orzeczenie w tym zakresie zostanie wydane odrębnym postanowieniem referendarza sądowego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a.