Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 785/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 1
journal: Dz.U. 1949 nr 46 poz 339
law: Dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego.
article: art 156 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 75 ust 1
journal: Dz.U. 1928 nr 38 poz 363
law: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o stosunku Państwa do Wschodniego Kościoła Staroobrzędowego, nie posiadającego hierarchji duchownej.
article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska (spr.) WSA Magda Froncisz Protokolant: Starszy Referent Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2023 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w Sosnowcu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 28 kwietnia 2023 r. znak: SKO-GN-4160-136/22 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 16 lipca 2007 r., znak: SKO.I-01/2175/GNp/06 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia 5 października 1956 r., znak: PZR. 19-IIg/15/1/56 w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskich położonych we wsi Ł., stanowiących - w dacie przejęcia- własności D. T..

Kolegium stwierdziło, że brak prawidłowego określenia przedmiotu przejęcia nieruchomości ziemskiej w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia 5 października 1956 r. znak: PZR.19-IId/15/1/56 w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskich położonych we wsi Ł. grom. Ł. , stanowiących – w dacie przejęcia – własność D. T. jest brakiem osnowy decyzji w rozumieniu art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.) , co stanowi rażące naruszenie art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. z 1949 r, Nr 46, poz. 339) oraz §1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa ziemskich w razie gdy ich granice zostały zawarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany – skutkujące stwierdzeniem nieważności ww. orzeczenia.

Od ww. decyzji Prokurator Okręgowy w Sosnowcu wniósł sprzeciw, zarzucając rozstrzygnięciu wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, a to art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 1 ust. 1 Dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego i § 1rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany oraz art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, albowiem wyżej wskazane przepisy nie mogły stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 5 października 1956 r. i uznania, ze orzeczenie to wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa.

Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2022 r., znak: SKO-GN-4160-136/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wszczęło z urzędu postępowanie w przedmiotowej sprawie.

Decyzją z dnia 28 kwietnia 2023 r. znak: SKO-GN-4160-136/22, działając na podstawie art. art. 157 § 1, § 2 i art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

w związku z art. 1 Dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (tj. Dz.U. z 1949 r., Nr 46 poz. 339) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia 16 lipca 2007 r.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w przypadku, gdy organ działał wbrew zakazowi lub nakazowi zawartemu w normie prawnej, a nie w przypadku rozbieżności w jej interpretowaniu.

Organ podał, że materialną podstawę do oceny zgodności zaskarżonego orzeczenia z prawem stanowią przepisy art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r.

o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego, na podstawie którego mogły być przejmowane w całości lub części nieruchomości położone w województwach białostockim, lubelskim, rzeszowskim i krakowskim w obrębie pasa granicznego przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 23 grudnia 1927r. o granicach państwa (Dz. U. R.P. z 1927 r. Nr 11 poz. 83) oraz w powiatach biłgorajskim, krasnystawskim i lubelskim województwa lubelskiego oraz brzozowskim i przeworskim województwa rzeszowskiego, jeżeli nie pozostają w faktycznym władaniu właścicieli.

Zdaniem Kolegium w badanej sprawie w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach nie wskazano na jakiekolwiek nieruchomości D. T., a taki obowiązek wynikał z obowiązujących przepisów i to nawet wówczas, gdyby nie dało się dokładnie ustalić granic przejmowanych nieruchomości.

Organ wskazał, że w § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany nakazywał, aby w przypadku, gdy granice przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskie były zatarte, określenia przedmiotu nabycia na rzecz państwa własności dokonywano poprzez opis granic zespołu gruntów, składających się na te nieruchomości, lub przez wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczają ten zespół gruntów.

Przepisy dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. gwarantowały byłym właścicielom prawo do otrzymania własności gospodarstwa z innych gruntów w myśl przepisów dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. R.P. Nr 49 poz. 3 poz. 13) oraz dekretu z dnia 6 września 1946r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem odzyskanych Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. R.P. Nr 49 poz. 279), bądź też nabycia mienia nierolniczego w myśl przepisów dekretu z dnia 6 grudnia 1946r. o przekazywaniu przez państwo mienia nierolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz.U. R.P. Nr 71 poz. 389) - vide art. 5 ust. 2 dekretu.

Kolegium podkreśliło, że przepisy dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. nie przewidywały przejmowania z mocy prawa tych gruntów, które nie były we władaniu właścicieli, lecz dopuszczały możliwość takiego przejęcia i nie mogły być traktowane jako podstawa nacjonalizacji gruntów przez wydanie orzeczeń administracyjnych, które orzekały o przejmowaniu areału wskazanego tylko co do wielkości powierzchni bez wyszczególnienia gruntów składających się na nieruchomość ziemską, należącą do danego właściciela. Zgodnie z art. 3 dekretu właścicielom nieruchomości przejętych na własność Państwa przysługiwała możliwość nabycia gruntów rolnych, a na poczet ceny nabycia zaliczana była wartość nieruchomości przejętej (art. 7 dekretu), stąd dla zapewnienia właścicielom możliwości ubiegania się o grunty rolne na zasadach wymienionych w art. 5 dekretu niezbędnym było wskazanie w decyzji o przejęciu gruntów danych dotyczących przejmowanej nieruchomości przez podanie danych co do ich powierzchni.

Zdaniem organu brak prawidłowego określenia przedmiotu przejęcia nieruchomości ziemskiej, stanowiącej w dacie przejęcia własność D. T. jest brakiem osnowy decyzji w rozumieniu art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, co stanowi rażące naruszenie art. 1, 2 i 3 dekretu z 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (DZ.U.R.P.nr 46, poz. 339) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz.U. Nr 45, poz. 4160) - skutkujące stwierdzeniem nieważności w/w orzeczenia.

Orzeczenie, na podstawie którego miało dochodzić do zmiany

w stosunkach właścicielskich winno bowiem konkretyzować przejmowaną nieruchomość w sposób odpowiadający ówczesnym przepisom prawa. Zatem zarzut, że szczegółowej identyfikacji przejmowanych przez państwo nieruchomości (poprzez podanie numerów parcel, oznaczeń wieczystoksięgowych, a nawet nazwisk właścicieli) nie wymaga art. 75 ust 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej

z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, ani też żaden przepis dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., w tym art. 4, nie zasługuje na uwzględnienie. Na poparcie swojego stanowiska organ powołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Organ nie zgodził się również z zarzutem, że gdyby przejmowana nieruchomość została rzeczywiście oznaczona w sposób uniemożliwiający jej identyfikację, to organ nie mógłby wszcząć i prowadzić postępowania w tej sprawie, gdyż wnioskodawca nie mógłby wykazać, że ma interes prawny jako następca prawny osoby, od której przejęto nieruchomość orzeczeniem.

Kolegium uznało zatem, że orzeczenie powyższe zostało wydane z rażącym naruszenie prawa, gdyż brak prawidłowego określenia przedmiotu przejęcia nieruchomości ziemskiej stanowiącej w dacie przejęcia własność D. T. stanowi naruszenie art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, zgodnie z którym każda decyzja winna zawierać osnowę rozstrzygnięcia. Powyższe z kolei stanowi rażące naruszenie art. 1 , 2 i 3 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. oraz §1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r.

Nadto organ dodał, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ ogranicza się tylko do zbadania przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a zatem koncentruje swoje zainteresowanie przede wszystkim na poszukiwaniu wad materialnoprawnych, gdyż w postępowaniu nadzorczym są rozpoznawane kwestie prawne, a organ nadzoru działa jako organ kasacyjny. Właściwy organ władny jest zatem orzec o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji administracyjnej, tylko wtedy jeżeli równocześnie stwierdzi, iż wystąpiła przynajmniej jedna z podstaw stwierdzenia nieważności enumeratywnie wymienionych w art.156 § 1 k.p.a. oraz gdy nie zachodzi, żadna z negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności, a wiec nie upłynął termin dopuszczalności stwierdzenia nieważności badanej decyzji ani też decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Kwestionowana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu wyraźnie określa swój przedmiot, jakim było stwierdzenie nieważności opisanej tą decyzją części orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia 5 października 1956 r., znak: PZR. 19-IIg/l 5/1/56.

Na powyższą decyzję Prokurator Okręgowy w Sosnowcu złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym w zw. z art. 1, 2 i 3 Dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego i § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany - poprzez uznanie, że brak prawidłowego określenia przedmiotu przejęcia nieruchomości ziemskiej, stanowiącej w dacie przejęcia własność D. T., jest brakiem osnowy decyzji, stanowiącym rażące naruszenie art. 1, 2 i 3 w/w Dekretu z dnia 27 lipca 1949r. oraz § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r., gdy tymczasem szczegółowej identyfikacji przejmowanych przez państwo nieruchomości nie wymagał ani art. 75 ust. l w/w rozporządzenia ani żaden przepis dekretu z 1949 r., zaś spełnione zostały wszystkie konieczne przesłanki do przejęcia nieruchomości w myśl art. 1 Dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., jak i brak było podstaw do zastosowania § 1 rozporządzenia z dnia 16 września 1950 r., a nadto orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia 5 października 1956 r. z chwilą dokonania na jego podstawie wpisu nowego właściciela w księgach wieczystych zostało skutecznie wykonane.

W odpowiedzi na skargę organ administracji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach sprawowanej kontroli sąd bierze pod uwagę wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy przy tym wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W wyniku rozpoznania sprawy w tak zakreślonych ramach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 28 kwietnia 2023 r. znak: SKO-GN-4160-136/22 o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji tego Kolegium z dnia 16 lipca 2007 r. znak: SKO I-01/2175/GNp/06 orzekającej o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia 5 października 1956 r. znak: PZR.19-IId/15/1/56 w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskich położonych we wsi Ł. grom. Ł. , stanowiących -w dacie przejęcia -własność D. T..

Podstawę stwierdzenia nieważności orzeczenia (decyzji) z 5 października 1956 r. stanowił art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz. U. 2023 r. poz.775, dalej: k.p.a.). Skarżący prokurator twierdzi, że taką wadą obarczona była decyzja Kolegium

z 16 lipca 2007 r.

Analizując legalność zaskarżonej decyzji, należało mieć na względzie specyfikę postępowania nadzwyczajnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Przedmiotem tego postępowania jest kwestia, czy dana decyzja dotknięta jedną z istotnych wad, enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a., a także – ilekroć ta pierwsza zostanie rozstrzygnięta pozytywnie – kwestia występowania przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. (por. T. Kiełkowski, w: "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, s. 1074).

Przesłanki pozytywne stwierdzenia nieważności wymienione zostały w art. 156 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (przesłanki negatywne).

W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się zgodnie, że "przesłanki pozytywne stwierdzenia nieważności z racji ich wyliczenia wyczerpującego nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a powinny być interpretowane dosłownie lub nawet ścieśniająco. Celnie zostało to ujęte w tezie wyr. NSA z 7.7.1983 r., II SA 581/83 (Problemy Praworządności 1984, Nr 10, s. 26): "stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, stanowiące wyjątek od zasady stabilności decyzji, wymaga bezspornego ustalenia, że uchylona decyzja jest dotknięta jedną z wad, określonych w art. 156 § 1" (B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", 2021, Legalis, art. 156, teza III.4.).

Na tle powyższego należy również zwrócić uwagę na szczególny przedmiot sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją z 28 kwietnia 2023 r., którą Kolegium w Nowym Sączu odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji tego organu z 16 lipca 2007 r. o stwierdzeniu nieważności, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., orzeczenia (decyzji) z 5 października 1956 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach. "Piętrowość" przedmiotu sprawy nakazuje zaakcentować, że chociaż w obu decyzjach Kolegium - tej z 2007 r. oraz tej z 2023 r. - kluczowe znaczenie miała ta sama podstawa nieważności, tj. rażące naruszenie prawa, to jednak przedmiot rozstrzygnięcia nie był tożsamy. Orzekając w 2007 r. organ oceniał, czy orzeczenie z 1956 r. obarczone było przedmiotową wadą, natomiast orzekając w 2023 r. organ mógł ocenić tylko, czy decyzja z 2007 r. obarczona było wadami powodującymi nieważność, w szczególności wadą rażącego naruszenia prawa, którą to wadę podnosił Prokurator w sprzeciwie inicjującym postępowanie nieważnościowe. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy oznacza to, że stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z 2007 r. było możliwe tylko wówczas, gdyby organ dopatrzył się w tej decyzji wad, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a., w szczególności gdyby uznał, że stosując art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Kolegium rażąco naruszyło prawo.

W tym miejscu dostrzec trzeba zatem specyfikę kluczowej dla sprawy przyczyny stwierdzenia nieważności, tj. rażącego naruszenia prawa. Dotyczy ona mianowicie wadliwości kwalifikowanej, mającej charakter naruszenia prawa niewątpliwego, oczywistego, ciężkiego. W judykaturze utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym "o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, gdyż odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2020 r., II OSK 2068/18, LEX nr 2068/18). Na uwagę zasługuje też stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 25 lipca 2020 r., II OSK 1176/20 (LEX nr 3081454), zgodnie z którym "do zakresu ciężkiego, kwalifikowanego naruszenia prawa nie należy naruszenie będące wynikiem wadliwej wykładni przepisu prawa materialnego. Rażące naruszenie prawa, które zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji, to naruszenie normy prawa materialnego nie budzącej wątpliwości interpretacyjnej".

Odnosząc powyższe do okoliczności przedmiotowej sprawy, Sąd podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu, zgodnie z którym decyzja z 16 lipca 2007 r. nie była obarczona żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., a w szczególności nie była obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. W ocenie Sądu, takiego naruszenia nie sposób przypisać decyzji z 2007 r. w szczególności na podstawie argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą, która stanowi w istocie tylko polemikę z podjętym wówczas rozstrzygnięciem, a nie odnosi się do istoty sprawy zakończonej obecnie kontrolowaną decyzją, tj. oceny decyzji z 2007 r. przez pryzmat przesłanek nieważności.

Jak wynika z treści decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w Nowym Sączu z dnia z 16 lipca 2007 r. organ ten stwierdził nieważność orzeczenia (decyzji) Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 5 października 1956 r. znak: PZR.19-IId/15/1/56 w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskich położonych we wsi Ł. grom. Ł. , stanowiących - w dacie przejęcia - własność D. T. na podstawie art. 156 §1 pkt 2 k.p.a.

Kolegium dopatrzyło się rażącego naruszenia art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego, w zw. z art. 75 ust. 1 obowiązującego w czasie wydania orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. 1928 r. nr 36, poz. 341) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r.

w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania

w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. Nr 45, poz. 4160).

Zgodnie z przywołanym art. 1 dekretu "mogą być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskie położone w województwach: białostockim, lubelskim; rzeszowskim i krakowskim w obrębie pasa granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R.P. z 1937 r. Nr 11, poz. 83) oraz w powiatach: biłgorajskim, krasnystawskim i lubelskim województwa lubelskiego oraz brzozowskim i przeworskim województwa rzeszowskiego, jeżeli nie pozostają w faktycznym władaniu właścicieli." Kolegium dostrzegło wadliwość orzeczenia z 1956 r. polegającą na tym, że określało ono tylko ogólną powierzchnię przejmowanych gruntów, bez opisu konkretnych działek oraz wymieniało nazwiska właścicieli, których nieruchomości zostały przejęte przez Państwo wraz z informacją dot. budynku mieszkalnego i gospodarczego. Dalej idąc, Kolegium przypisało temu naruszeniu charakter rażący. Podkreślono przy tym, że opisana wadliwość osnowy miała dla orzeczenia z 1956 r. istotne znaczenie, bowiem przejście na własność Skarbu Państwa nieruchomości w trybie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., nie następowało z mocy prawa, lecz orzekały o tym organy administracji, a wydawane decyzje miały charakter konstytutywny. Dlatego istotnym było, aby decyzja, z mocy której dochodzić miało do zmiany w zakresie prawa własności, konkretyzowała nacjonalizowaną nieruchomość w sposób odpowiadający przepisom prawa.

Oceniając decyzję z 16 lipca 2007 r. w decyzji z 28 kwietnia 2023 r. Kolegium

w Nowym Sączu nie tylko nie dopatrzyło się naruszenia prawa w decyzji z 16 lipca 2007 r., ale w istocie podzieliło wyrażone wówczas stanowisko i podkreśliło, że w kwestii tego, czy brak określenia przedmiotu przejęcia (wadliwość osnowy) rażąco narusza prawo wypowiadały się sądy administracyjne w analogicznych stanach faktycznych, także w dacie wydania decyzji z 17 lipca 2007 r. kwestia ta była przesądzona. Podniesiono, że w później wydanym wyroku z dnia 12 maja 2016 r. sygn. I OSK 3210/15 Naczelny Sąd Administracyjny w analogicznym stanie faktycznym wskazał, że "przepisy wymienionego dekretu nie wskazywały elementów składowych omawianej decyzji, to jednak konieczność dokładnego wskazania przedmiotu decyzji, wynikała z art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym stanowiącym, iż decyzja - obok innych elementów - powinna zawierać osnowę decyzji. W doktrynie wskazuje się, że "rozstrzygniecie, określane mianem "osnowy" decyzji, stanowi o ustaleniu prawa, o usunięciu sporu co do niego lub o jego tworzeniu na rzecz określonych podmiotów (...)" (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydanie 10 Wyd. C. H. Beck Warszawa 2009 r., s. 408)." Zauważono, że ww. wyrok NSA odwołuje się do utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych także sprzed wydania decyzji z dnia 10 września 2008 r., z którego wynika dla rozpoznawanej sprawy to, iż decyzja z ta była prawidłowa, a co za tym idzie nie można jej uczynić zarzutu rażącego naruszenia prawa. W powołanym powyżej wyroku NSA wskazał także, że "w sprawie przejęcia nieruchomości ziemskiej obowiązek organu orzekającego posłużenia się danymi wynikającymi z dokumentacji poszczególnych rejestrów wynikał pośrednio również z art. 4 dekretu z 1949 r. Wymieniany przepis przewidywał bowiem, że orzeczenie o przejęciu nieruchomości ziemskiej na własność Państwa stanowiło podstawę do ujawnienia w księgach wieczystych i w zbiorach dokumentów przejęcia własności na rzecz Skarbu Państwa. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 1999 r., sygn. akt 1632/97, stwierdzono, iż "nieokreślenie przedmiotu przejęcia w osnowie decyzji oceniać należy jako rażące naruszenie art. 75 ust. 1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym, bowiem prowadziło do niewykonalności takiej decyzji i nie mogło stać się tytułem wykonawczym nakierowanym na odebranie nieruchomości. Jeśli zatem akt ten ostatecznie został wykonany, to stało się tak wyłącznie dlatego, iż wykonywały go ograny Państwa, które nie respektowało nawet własnych skonstruowanych przez siebie przepisów i które było zaprzeczeniem praworządności określonej obecnie jako państwo prawa." (patrz też wyrok NSA z dnia 24 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 775/09, CBOSA). W konsekwencji uznano, że wskazanie w decyzji tylko ogólnej powierzchni przejmowanych gruntów w danej miejscowości, bez opisu konkretnych działek gruntów, oznaczało nieokreślenie przedmiotu przejęcia, a więc brak istoty rozstrzygnięcia, co w konsekwencji rażąco naruszało przepisy art. 1,2,3 i 4 dekretu z 1949 r. oraz art. 75 ust. 1 cyt. rozporządzenia. Powyższe stanowisko znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także w piśmiennictwie (por. wyroki NSA z 29 listopada 1999 r., sygn. akt IV SA 1632/97, z 25 lutego 2000 r., sygn. akt IV SA 146/98, z 16 maja 2000 r., sygn. akt IV SA 856/98, z 1 października 2001 r., sygn. akt IV SA 835/01, z 17 marca 2003 r., sygn. akt IV SA 1771/02; Ł. Bielecki "Nacjonalizowanie nieruchomości ziemskich na obszarze południowo-wschodniego pogranicza Polski" cz. II, "Rejent", rok 17 nr 6 (194) 2007 r. str. 50-67)."

W ocenie Sądu stwierdzone w 2007 r. naruszenie mogło stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji, stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., a przy tym wykazano, że naruszenie to miało charakter rażący. Sąd dostrzega przy tym, że nawet odmienna ocena co do charakteru naruszenia nie uzasadniałaby stwierdzenia nieważności, ponieważ tego rodzaju naruszenie, które wynikałoby czy to z błędnej wykładni nieostrego pojęcia "rażącego naruszenia prawa", czy też z błędnego zastosowania normy zawierającej to pojęcie, trudno byłoby uznać za "rażący" rodzaj naruszenia, w podanym wcześniej rozumieniu.

Podsumowując, Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu prawidłowo przyjęło, że decyzja tego Kolegium z 16 lipca 2007 r. nie jest obarczona żadną z wad, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a. Organ dokonał prawidłowej wykładni norm prawa materialnego i prawidłowo zastosował odnośną normę. Nie stwierdzono również, by w tym postępowaniu dopuszczono się naruszeń przepisów procesowych mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Tym samym zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak

w sentencji wyroku.