Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 502/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 83 ust. 1, art. 83f ust. 1 pkt 3a
journal: Dz.U. 2023 poz 1336
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2024 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu do zamiaru usunięcia drzew oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 25 kwietnia 2023 r., J. S., dalej jako "strona", "skarżąca" zgłosiła zamiar usunięcia drzew na działce nr [...] i [...], położonej w obrębie ewidencyjnym M. załączając do zgłoszenia wykaz 39 drzew przewidzianych do usunięcia.

Decyzją z dnia 18 maja 2023 r., nr 3/23, Burmistrz [...] wniósł sprzeciw do zgłoszenia, uzasadniając go tym, że wskazane w zgłoszeniu działki są zlokalizowane w M. przy ul. [...], gdzie okresowo prowadzona jest działalność hotelowa i restauracja. W związku z tym, zdaniem organu, konieczne było wystąpienie z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew.

Na skutek rozpatrzenia odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, decyzją z dnia 8 listopada 2023 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, że organ I instancji uchybił przewidzianemu w art. 83f ust. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2024 r. poz. 1478 – j.t.), dalej jako "u.o.p.", obowiązkowi przeprowadzenia oględzin.

Oględziny, o których mowa zostały przeprowadzone w dniu 11 grudnia 2023 r., a decyzją z dnia 20 grudnia 2023 r. Burmistrz [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 – j.t. ze zm.), dalej jako "k.p.a.", w związku z art. 83f ust. 15 pkt 1 u.o.p., wniósł sprzeciw do zgłoszenia zamiaru usunięcia 39 szt. drzew gatunku lipa, świerk, sosna i dąb, rosnących na działkach nr ew. [...] i [...] w miejscowości M..

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w trakcie oględzin stwierdzono, iż stan drzew jest dobry i bardzo dobry, brak jest śladów żerowania owadów, zrakowacenia, owocników grzybów, których obecność świadczyłaby o ich osłabionej kondycji. Wskazano ponadto, że teren, na którym rosną drzewa jest ogólnodostępny dla gości hotelu i restauracji [...]", część działki nr [...] jest ogrodzona płotem i w tej części znajduje się budynek niemieszkalny.

Organ podkreślił, że ze znajdujących się w aktach sprawy wydruków z CEiDG wynika, iż na terenie, na którym zlokalizowane są drzewa, jest prowadzona działalność gospodarcza, to jest hotelik [...]" K. T., [...] K. N. G. , D. D. K. , S. M. M. i B. S.. Sama strona natomiast prowadzi działalność związaną z wynajmem i zarządzaniem nieruchomościami własnymi i dzierżawionymi.

Końcowo organ I instancji wskazał, że powierzchnia obu działek, na których rosną drzewa wynosi 0,9577 ha, jest to teren ogrodzony, z istniejącymi budynkami oznaczonymi w ewidencji symbolami "h" i "i, czyli hotel i inny budynek niemieszkalny, a także niezwiązanymi z gruntem gastronomicznymi lokalami usługowymi. Na terenie nieruchomości nie znajdują się inne budynki, ani lokale mieszkalne, które mogłyby świadczyć o wykorzystywaniu tej części nieruchomości do celów niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W odwołaniu od decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i wniosła o jej uchylenie w całości.

W ocenie strony, organ nie zbadał, czy pomiędzy planowaną wycinką drzew i prowadzoną bądź zamierzoną działalnością gospodarczą istnieje związek funkcjonalny. Podkreśliła, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że ustalenie związku nieruchomości z działalnością gospodarczą nie może opierać się na samym fakcie posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Związek ten, oprócz samego posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien być oparty na faktycznym lub nawet potencjalnym wykorzystywaniu nieruchomości w działalności gospodarczej tego podmiotu.

Taki związek nie został, zdaniem skarżącej, w niniejszej sprawie wykazany, co więcej organ nie wziął pod uwagę wskazywanego celu wycinki drzew.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, decyzją z dnia 13 maja 2024 r., orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawowym przepisem, z którego wynika zasada, że usunięcie drzew może nastąpić jedynie po uzyskaniu zezwolenia właściwego organu, jest art. 83 ust. 1 u.o.p., który w punkcie 1 stanowi, że usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia, na wniosek między innymi posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Zgodnie z art. 83 ust. 2 u.o.p., zgoda właściciela nieruchomości, o której mowa w ust. 1 pkt 1, nie jest wymagana w przypadku wniosku złożonego przez: 1) spółdzielnię mieszkaniową; 2) wspólnotę mieszkaniową, w której właściciele lokali powierzyli zarząd nieruchomością wspólną zarządowi, zgodnie z ustawą z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048); 3) zarządcę nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa.

W myśl art. 83 a ust. 1 ustawy, zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków.

Dalej organ wskazał, że ustawa o ochronie przyrody przewiduje również wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew. Jeden z takich wyjątków przewidziany jest w art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy, który stanowi, że przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W celu skorzystania z możliwości wyłączenia z obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z nieruchomości winny być spełnione kumulatywnie dwie przesłanki określone art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. Po pierwsze, nieruchomość musi stanowić własność osoby fizycznej i przesłanka ta jest w przedmiotowej sprawie spełniona. Po drugie, planowane usunięcie drzew i krzewów z nieruchomości nie może mieć związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, przy czym z przepisu art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. nie wynika, by chodziło wyłącznie o działalność gospodarczą właściciela, bądź działalność gospodarczą wyłącznie aktualnie prowadzoną. Ta druga przesłanka, zdaniem organu odwoławczego, nie zachodzi w przedmiotowej sprawie, stąd usunięcie drzew podlegało obowiązkowi uzyskania zezwolenia.

Istotne dla takiej oceny jest to, że drzewa rosną na nieruchomości, na której prowadzona jest działalność gospodarcza przez podmioty inne niż właściciel nieruchomości - strona postępowania, natomiast skarżąca jest przedsiębiorcą, której działalność gospodarcza polega m.in. na wynajmie i zarządzaniu nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi (według CEiDG). Na rzeczonej nieruchomości znajdują się wyłącznie lokale niemieszkalne związane z działalnością hotelarską i gastronomiczną, a fakt ten wskazuje, że formalnie nie jest to teren wykorzystywany choćby częściowo w celach mieszkaniowych czy innych, niezwiązanych z działalnością gospodarczą. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia argumentacji strony, że zamiar usunięcia drzew wynika tylko i wyłącznie z chęci uporządkowania terenu nieruchomości.

Dobry stan fitosanitarny drzew nie uzasadnia natomiast, by dla samego uporządkowania terenu nieruchomości konieczne było usunięcie drzew. W ocenie Kolegium, powołany przez stronę zamiar usunięcia drzew może być w tym przypadku pierwszym etapem do takiego zagospodarowania nieruchomości, które służyć będzie prowadzeniu działalności gospodarczej na nieruchomości w większym zakresie, nieograniczonym planowanymi do usunięcia drzewami, jeśli nie przez samą stronę, to przez inne osoby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt III OSK 524/21).

Nie można zatem uznać, jak chciałaby tego strona, że drzewa mają być usunięte na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Związek celu wycinki z taką działalnością wynika w tym przypadku zarówno z lokalizacji drzew na nieruchomości, na której jest prowadzona działalność gospodarcza, pomimo że nie jest prowadzona przez właściciela nieruchomości, jak i z okoliczności, że właściciel nieruchomości jest również przedsiębiorcą. Brak jest w takich okolicznościach podstaw do uznania, że usunięcie drzew nie ma jakiegokolwiek związku z prowadzeniem działalności gospodarczej - aktualnie bądź w przyszłości.

J. S. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, ze skargą na decyzję organu odwoławczego, podnosząc zarzuty:

1. naruszenia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, a w szczególności:

a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania z góry ukierunkowanego na negatywne dla skarżącej rozstrzygnięcie oraz niepodejmowanie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i przyjęcie, że cel planowanego usunięcia drzew z nieruchomości jest inny niż ten, który wskazała skarżąca pomimo braku jakichkolwiek dowodów, że cel ma związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, w sytuacji, gdy skarżąca nie prowadzi na tej nieruchomości i na tym obszarze żadnej działalności gospodarczej;

b) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób obniżający zaufanie do władzy publicznej i sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak i pomimo istnienia oczywistego faktu, że decyzja w kształcie zaproponowanym przez wnioskodawcę byłaby słuszna z jego interesem, ale również ze względu na poszanowanie prawa własności przysługującego skarżącej na nieruchomości stanowiącej przedmiot zgłoszenia;

c) art. 12 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie wnikliwego zbadania sprawy i ograniczenie się do jej pobieżnej oceny, jak również prowadzenie sprawy w sposób z góry nakierowany na wydanie niekorzystnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia co przejawiało się w tym, że organ pozostając jedynie w sferze teorii nie ocenił właściwie okoliczności, które związane są ze sprawą, a które podnoszone były szczegółowo przez skarżących, mianowicie błędne i bezpodstawne przyjęcie, że cel planowanego usunięcia drzew z nieruchomości jest inny niż ten, który wskazała skarżąca, pomimo braku jakichkolwiek dowodów, że cel ma związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, w sytuacji, gdy skarżąca nie prowadzi na tej nieruchomości i na tym obszarze żadnej działalności gospodarczej;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść za-skarżonej decyzji, tj. w szczególności:

a) art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody, poprzez jego niezastosowanie i błędną wykładnię, poprzez przyjęcie, że planowane usunięcie drzew z nieruchomości nie może mieć związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, przy czym z przepisu art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy nie wynika, by chodziło wyłącznie o działalność gospodarczą właściciela, bądź działalność gospodarczą wyłącznie aktualnie prowadzoną i przyjął, że drzewa rosną na nieruchomości, na której jest prowadzona działalność gospodarcza przez podmioty inne niż właściciel nieruchomości, przy czym organ w ogóle nie ustalił w jakim zakresie jest tam prowadzona działalność gospodarcza, na jakiej podstawie oraz na jakim obszarze tej nieruchomości i czy obszar prowadzonej działalności obejmuje tylko i wyłącznie dzierżawione budynki gastronomii i hotelarstwa czy cały obszar nieruchomości, zaś dowód w postaci wyciągu z CEiDG tego nie potwierdza.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza [...] i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wnosząc o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Skarga nie jest zasadna, bowiem przeprowadzona przez Sąd, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 – j.t.), kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten nie narusza prawa.

Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie, którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Burmistrza [...], w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew z gatunku lipa, świerk, sosna, dąb rosnących na działkach oznaczonym nr [...] i [...], w obrębie ewidencyjnym M. .

Powodem, dla którego Burmistrz [...] zgłosił sprzeciw do zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew było, kwestionowane przez skarżącą, ustalenie, iż usunięcie drzew ma związek z prowadzoną na terenie wskazanych w zgłoszeniu działek, działalnością gospodarczą. Organ odwoławczy zapatrywanie to podzielił.

Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, że, co do zasady – stosownie do art. 83 ust. 1 usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części, może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek:

1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;

2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 i 1237), zwanej dalej "Kodeksem cywilnym" - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.

W art. 83f u.o.p. przewidziano wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów. W ust. 1 pkt 3a przewidziano, że art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Istotnym jest przy tym, że przepis art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. nie wymaga ustalenia powiązania wycinki drzew wyłącznie z działalnością gospodarczą właściciela. Brzmienie przywołanego przepisu wskazuje, że istotny jest cel wycinki drzew rosnących na nieruchomościach osób fizycznych niezwiązany z prowadzeniem działalności gospodarczej nie zaś to, przez kogo ta działalność ma być prowadzona, choć najbardziej typowym przypadkiem jest działalność prowadzona na nieruchomości przez jej właściciela (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 683/18).

Zatem w przypadku zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew lub krzewów rzeczą organu jest po pierwsze ustalenie, czy nieruchomość, której dotyczy zgłoszenie jest własnością osoby fizycznej, a po wtóre czy usunięcie drzew lub krzewów ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej, przy czym pewną wskazówkę co do zamiaru zgłaszającego stanowi niejednokrotnie samo zgłoszenie.

O ile pierwsza z przesłanek zastosowania wyjątku, o którym mowa w art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. jest stosunkowo łatwa do ustalenia, o tyle przesłanka druga, to jest ustalenie, czy drzewa lub krzewy objęte zgłoszeniem są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej może nastręczać pewne trudności. Niewątpliwie prostą sytuacją jest, gdy związek pomiędzy planowaną wycinką można w oczywisty sposób powiązać z prowadzoną działalnością, na przykład zamierzoną budową lub rozbudową obiektów, w których prowadzona jest działalność gospodarcza, przystosowaniem terenu do potrzeb prowadzonej działalności poprzez budowę, czy rozbudowę miejsc postojowych, dróg dojazdowych itp.

Istnieją jednak sytuacje, w których wnioskodawca nie wskazuje wprost, czemu wycięcie drzew i krzewów ma służyć i wówczas to organ, w oparciu o całokształt materiału dowodowego musi ocenić, czy zgłoszenie zamiaru usunięcia drzew i krzewów ma bądź może mieć związek z działalnością gospodarczą prowadzoną na nieruchomości przez jej właściciela, bądź inne osoby.

W realiach badanej sprawy ocena ta została dokonana prawidłowo.

Skarżąca zgłosiła zamiar usunięcia 39 drzew ze stanowiących jej własność nieruchomości, wskazując w kolejnych pismach, iż planowana wycinka ma na celu uporządkowanie terenu.

Przeprowadzone oględzin wykazały, że rosnące na nieruchomościach drzewa są egzemplarzami w stanie dobrym lub bardzo dobrym, nie wykazują oznak choroby, są to – jak określono w protokole oględzin "żywe i wartościowe okazy". Organ ustalił ponadto, że na terenie nieruchomości jest prowadzona działalność gospodarcza. Okoliczności powyższe doprowadziły organ do trafnego, zdaniem Sądu wniosku, że usunięcie objętych zgłoszeniem drzew, nie ma charakteru porządkującego teren, a ma związek z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Zasadnie przy tym organ odwoławczy, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt III OSK 524/21, wskazał, że zamiar usunięcia drzew może być w tym przypadku pierwszym etapem takiego zagospodarowania nieruchomości, które służyć będzie prowadzeniu działalności gospodarczej na terenie nieruchomości w większym, aniżeli dotychczas zakresie.

Takie zapatrywanie organu usprawiedliwia, zdaniem Sądu okoliczność, iż w zgłoszeniu przewidziano usunięcie aż 39 drzew, przy tym nie są to okazy niewielkich rozmiarów, chore, czy uszkodzone. Wykonane podczas oględzin zdjęcia nie wskazują również na to, aby usytuowanie drzew na terenie nieruchomości zagrażało w jakikolwiek sposób znajdującym się tam obiektom.

Jednocześnie skala wycinki przeczy, zdaniem Sądu, twierdzeniom, iż cięcia mają mieć charakter porządkowy. O uporządkowaniu terenu można byłoby mówić wówczas, gdyby wycinka dotyczyła niewielkiej ilości przypadkowo rosnących drzew o niewielkich rozmiarach, tzw. samosiejek, a nie drzew starych i zdrowych.

Dodatkowym argumentem, przemawiającym za tym, że nie zachodzi wyjątek, o którym mowa w art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. jest, iż na terenie nieruchomości prowadzona jest działalność gospodarcza – hotelowa i sezonowa, co w połączeniu ze skalą wycinki wyklucza uznanie, iż usunięcie drzew ma zostać dokonane na potrzeby związane z utrzymaniem nieruchomości.

Nie ma przy tym racji skarżąca wywodząc, że organ naruszył przepisy procedury administracyjnej w sposób wskazywany w skardze. W ocenie Sądu, ustalenia poczynione przez organ były bowiem wystarczające dla przyjęcia, że art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. nie ma w tej sprawie zastosowania.

Z powyższych względów, Sąd – na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.