Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 2245/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji
Powołane przepisy: article: art. 70  §  1,  §  6 pkt 1, art. 70c, art. 269  §  1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Sędzia NSA Sylwester Golec, Sędzia WSA (del.) Elżbieta Olechniewicz (spr.), Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 412/18 w sprawie ze skargi D. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 12 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od sierpnia do grudnia 2011 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 12 lutego 2018 r. nr [...], 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie na rzecz D. T. kwotę 3198 (trzy tysiące sto dziewięćdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.


UZASADNIENIE

1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.

1.1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 412/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi D. T. (dalej: Strona lub Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: organ drugiej instancji lub DIAS) z dnia 12 lutego 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia do grudnia 2011 r., działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę (opisany wyrok i powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

1.2. Jak wynika ze stanu faktycznego przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku DIAS powołaną powyżej decyzją z dnia 12 lutego 2018 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Kraków z dnia 7 sierpnia 2017 r. w sprawie określenia Skarżącemu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za sierpień, wrzesień i październik 2011 r. oraz określenia zobowiązania podatkowego za listopad i grudzień 2011 r. Organy podatkowe zakwestionowały Stronie prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT wystawionych przez R. sp. z o.o., A. sp. z o.o. oraz O. sp. z o.o., które zostały uznane za niepotwierdzające rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a odliczenie przez Stronę podatku VAT w nich wykazanego za dokonane z naruszeniem art. 86 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm. dalej: ustawa o VAT).

W kwestii przedawnienia ww. zobowiązania podatkowego organ drugiej instancji wskazał, że w sprawie wystąpiły okoliczności mające wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia podatku od towarów i usług za przedmiotowe miesiące. Pierwszy Urząd Skarbowy Kraków postanowieniem z dnia 1 grudnia 2016 r. wszczął dochodzenie w sprawie posłużenia się przez firmę Skarżącego, w celu rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. oraz podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2011 r., nierzetelnymi fakturami VAT, wystawionymi przez ww. firmy, tj. o przestępstwo skarbowe z art. 62 § 2 K.k.s. w zw. z art. 6 § 2 K.k.s. Organ pierwszej instancji pismem z dnia 1 grudnia 2016 r. zawiadomił Stronę o zawieszeniu z dniem 1 grudnia 2016 r. biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku VAT za ww. miesiące z uwagi na wszczęte postępowanie karne skarbowe związane z niewykonaniem ww. zobowiązań podatkowych. Zawiadomienie to zostało doręczone w dniu 14 grudnia 2016 r. Tym samym – jak wskazał DIAS - przed upływem 5-letniego terminu przedawnienia przedmiotowego podatku VAT (tj. przed 31 grudnia 2016 r. w stosunku do podatku VAT za miesiące od sierpnia do listopada 2011 r. oraz przed 31 grudnia 2017 r. w stosunku do podatku VAT za miesiąc grudzień 2011 r.) nastąpiło wszczęcie postępowania karnego skarbowego i jednocześnie przekazano podatnikowi informację o tym zdarzeniu w tym czasie, skutkiem czego nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia tego podatku.

Odnosząc się zaś do stanowiska Strony, dotyczącego doręczenia pism Skarżącemu, zamiast pełnomocnikowi (który to zarzut powiązano z zagadnieniem przedawnienia), organ drugiej instancji wskazał, iż mimo że to Skarżącemu, a nie jego pełnomocnikowi doręczono ww. zawiadomienie, to w przedmiotowej sprawie, Strona posiadała wiedzę, zarówno o prowadzonym postępowaniu karnym skarbowym, jak i jego konsekwencjach w zakresie przedawnienia ww. zobowiązań podatkowych. Zdaniem organu zdarzeniem prawnym, powodującym zawieszenie biegu terminu przedawnienia jest wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe związane z niewykonaniem tego zobowiązania. Zawieszenie jest skuteczne i nie narusza zasad konstytucyjnych w sytuacji, kiedy przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego podatnik miał wiedzę o prowadzonym postępowaniu w sprawie karnej skarbowej, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie.

1.3. W skardze na powyższą decyzję Skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 70 § 1 oraz art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa) poprzez nieuwzględnienie przez organ faktu przedawnienia zobowiązania podatkowego i w konsekwencji wydanie zaskarżonej decyzji wobec przedawnionego zobowiązania podatkowego, które stosownie do 59 § 1 pkt 9 tej ustawy wygasło;

- art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez ocenę dowodów z zeznań Skarżącego w sposób sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a mianowicie poprzez wyprowadzenie niekorzystnych wniosków dla Skarżącego z uwagi na brak możliwości przytoczenia szczegółów dot. nazwisk, ciężarówek czy ich numerów rejestracyjnych, która to okoliczność pozostaje naturalną konsekwencją upływu czasu od dostaw do daty przesłuchań, czego organ nie uwzględnił.

1.4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie powołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.

2.1. Sąd pierwszej instancji uznał, że w niniejszej sprawie nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia na mocy art. 70 § 6 pkt 1 i § 7 pkt 1 Ordynacji podatkowej. WSA wskazał, że - działając na podstawie art. 70c Ordynacji podatkowej - pismem z dnia 1 grudnia 2016 r. organ zawiadomił Skarżącego o zawieszeniu z dniem 1 grudnia 2016 r. biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku VAT za miesiące od sierpnia do grudnia 2011 r., z uwagi na wszczęte postępowanie karne skarbowe związane z niewykonaniem ww. zobowiązań podatkowych. Zawiadomienie to zostało doręczone w dniu 14 grudnia 2016 r. Tym samym przed upływem 5-letniego terminu przedawnienia przedmiotowego podatku VAT nastąpiło wszczęcie postępowania karnego skarbowego i jednocześnie przekazano Skarżącemu informację o tym zdarzeniu, skutkiem czego nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia tego podatku. Zdaniem WSA, oceny powyższej nie zmienia fakt, że powyższe zawiadomienie doręczono Skarżącemu, a nie jego pełnomocnikowi. Sąd odwołując się m.in. do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/1 stanął na stanowisku, że działanie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Krakowie polegające na przesłaniu przedmiotowego zawiadomienia bezpośrednio do Skarżącego, a nie jego pełnomocnika, skutecznie zawieszało bieg terminu przedawnienia podatku VAT za wskazane miesiące na mocy art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

Ponadto Sąd pierwszej instancji, odnosząc się do twierdzenia Strony, iż wszczęcie przeciwko Skarżącemu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe miało charakter pozorny i działanie takie miało na celu jedynie zawieszenie biegu terminu przedawnienia, stwierdził, iż nie zasługuje ono na aprobatę. Sąd zauważył, że czynności kontrolne wobec Skarżącego zostały podjęte przez organ kontrolny tuż po uzyskaniu informacji o transakcjach Skarżącego ze spółkami R., A. i O., zaś postępowanie karne skarbowe wszczęto po zakończeniu kontroli podatkowej. Zarówno chronologia działań organów podatkowych jak i wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe na ponad rok przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie budziły wątpliwości Sądu.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd wojewódzki stwierdził, iż zasadnie organy podatkowe nie uwzględniły zarzutu przedawnienia.

Sąd ten nie podzielił także argumentacji Skarżącego ukierunkowanej na wykazanie wad prowadzonego postępowania dowodowego oraz nieadekwatności ustalonych jego wyników w relacji do zgromadzonego w sprawie materiału. W konsekwencji WSA nie uwzględnił zarzutów naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania, a także naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 86 ust. 1 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 ustawy o VAT i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

3. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Skarżący, zaskarżając ten wyrok w całości zarzucił wyrokowi Sądu pierwszej instancji:

I. Na podstawie art. 174 pkt 1) p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 oraz art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej poprzez ich błędną wykładnię i oddalenie skargi Skarżącego w sytuacji, gdy zobowiązanie podatkowe objęte postępowaniem wygasło w całości wobec jego przedawnienia, co winno skutkować uwzględnieniem skargi, uchyleniem decyzji organów obu instancji oraz umorzeniem postępowania w sprawie;

2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 86 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit a) ustawy o VAT w zw. z art. 167, art. 168 lit. a, art. 178 lit. a, art. 220 pkt 1 i art. 226 oraz art. 273 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE z 11 grudnia 2016 r. Nr L 347, s. 1; dalej: Dyrektywa 2006/112/WE) poprzez ich błędną wykładnię i oddalenie skargi w sytuacji, gdy organ odmówił Skarżącemu prawa do odliczenia od kwoty należnego podatku od wartości dodanej kwoty tego podatku należnego z tego powodu, iż wystawca faktur dotyczących owych towarów dopuścił się nieprawidłowości, bez udowodnienia przez organ podatkowy na podstawie obiektywnych przesłanek, iż Skarżący wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała z przestępstwem popełnionym przez wystawcę faktury lub inny podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu, a także że uzasadnione było wymaganie od Skarżącego, aby wobec swoich kontrahentów stosował nadzwyczajne standardy weryfikacji, które ewentualnie mogłyby być uzasadnione w przypadku, gdyby Skarżący w dacie zawarcia spornych transakcji miał podstawy do podejrzeń, że wystawca faktury dopuścił się nieprawidłowości lub przestępstwa, co w niniejszej sprawy nie wystąpiło;

3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT, poprzez ich błędną wykładnię i niezasadne przyjęcie, iż faktury VAT wystawione w 2011 r. przez firmy: R., A. i O. nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych tj. w opinii organu stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane, a wobec powyższego Skarżącemu nie przysługiwało prawo do obniżenia podatku naliczonego wynikającego z powyższych faktur, mimo, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy przemawiał za uznaniem, iż zakwestionowane faktury dokumentowały czynności dokonane.

II. Na podstawie art. 174 pkt 2) p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 2 w zw. z art. 70c Ordynacji podatkowej poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji pierwszej i drugiej instancji, a przez to zaakceptowanie wadliwej oceny organu, iż doszło do skutecznego zawiadomienia Skarżącego o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, mimo iż rzeczone zawiadomienie nie zostało doręczone skutecznie ustanowionemu pełnomocnikowi, zaś Stronie, z pominięciem pełnomocnika, a także poprzez zaakceptowanie stanowiska organu, iż irrelewantne dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje doręczenie wskazanego zawiadomienia Skarżącemu, nie jego pełnomocnikowi, podczas gdy zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia uznać należy za pismo procesowe doręczane w toku i w ramach toczącego się postępowania - stosownie do art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej - pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie;

2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122 w zw. art. 187 § 1 w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji, w sytuacji gdy decyzja organu została wydana z naruszeniem powołanych przepisów postępowania i w konsekwencji zaakceptowanie oceny dowodów polegającej na uznaniu, iż:

a) rejestracja spółek R., A. i O.,

b) złożenie przez spółki R., A. deklaracji w zakresie podatku od towarów i usług,

c) koncesje uzyskane przez ww. spółki,

d) umowa o współpracy handlowej ze spółką O.,

e) brak zastrzeżeń w stosunku do jakości i ilości dostarczanego oleju napędowego,

f) brak zastrzeżeń co do sposobu i okoliczności nawiązania współpracy,

g) brak zastrzeżeń co do przedstawionych dokumentów księgowych i dokumentów potwierdzających wiarygodność kontrahentów,

h) zeznania świadka W. F. wskazującego na fakt dokonywania dostaw od spółek R., A. i O. na rzecz Mocodawcy kasatora

- przemawiają za uznaniem, iż Skarżący wiedział lub powinien był wiedzieć, że nabywając towar od ww. spółek może uczestniczyć w transakcji wykorzystanej do popełnienia oszustwa w podatku od wartości dodanej, mimo iż prawidłowa ocena ww. dowodów winna prowadzić do uwzględnienia skargi, uchylenia decyzji organów obu instancji i umorzenia postępowania w sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanego w punkcie I niniejszej skargi kasacyjnej,

3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122 w zw. art. 187 § 1 w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji, w sytuacji gdy decyzja organu została wydana z naruszeniem powołanych przepisów postępowania i w konsekwencji zaakceptowanie oceny materiału dowodowego polegającej na pominięciu, iż Skarżący mógł mieć podstawy do uznania, iż działalność jego kontrahentów jest legalna i tym samym stanowi podstawę do oceny "dobrej wiary",

4) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122 w zw. art. 187 § 1 w 191 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, w szczególności poprzez rozstrzyganie wszelkich wątpliwości automatycznie na niekorzyść podatnika, przyjęcie, iż faktury zakupu oleju napędowego od spółki R., A. i O. nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, mimo że materiał dowodowy zebrany w sprawie oceniany zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego nie potwierdza jednoznacznie tej okoliczności i mimo że w sprawie przeprowadzono dowody uzasadniające odmienną ocenę, co przesądza o wybiórczej i dowolnej ocenie dowodów, a także poprzez błędne przyjęcie, że w świetle materiału dowodowego oraz zasad doświadczenia życiowego należało uznać, że Skarżący na podstawie okoliczności towarzyszących transakcji mógł przewidzieć, że skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego może wiązać się z naruszeniem przepisów prawa, w sytuacji, gdy dowody zebrane w sprawie uzasadniały odmienną ocenę.

Z uwagi na powyższe naruszenia na podstawie art. 179a p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie i ponowne rozpoznanie sprawy w przypadku przyjęcia, iż podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście uzasadnione, a także o rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, o zasądzenie których wnoszę. Na podstawie art. 188 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości przez Naczelny Sąd Administracyjny i rozpoznanie skargi kasacyjnej poprzez uchylenie zaskarżonych decyzji organów pierwszej i drugiej instancji, ewentualnie, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu. Wniesiono także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

3.2. Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz DIAS kosztów postepowania według norm przepisanych oraz o przeprowadzenie rozprawy.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4.1. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego, wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takiego rodzaju przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a.

4.2. Skarga kasacyjna okazała się zasadna.

4.3. Na uwzględnienie zasługiwał zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Zasadnie w skardze kasacyjnej argumentowano, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 70c oraz art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w związku z niewłaściwym doręczeniem zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia Skarżącemu, a nie pełnomocnikowi Strony ustanowionemu w sprawie.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym pozostawało to, że stosownie do zasady ogólnej wyrażonej w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia do listopada 2011 r. przedawniały się z upływem 31 grudnia 2016 r., natomiast zobowiązanie za grudzień 2011 r. przedawniało się z upływem 31 grudnia 2017 r. Bezspornym było także to, że zarówno decyzja Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Kraków z dnia 7 sierpnia 2017 r. (za okres od sierpnia do listopada 2011 r.) oraz decyzja organu odwoławczego z dnia 12 lutego 2018 r. - zostały wydane po upływie terminu przedawnienia. Nie jest też sporne, że pismo Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Kraków z dnia 1 grudnia 2016 r. informujące Skarżącego na podstawie art. 70c Ordynacji podatkowej o zawieszeniu z dniem 1 grudnia 2016 r. biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku VAT za ww. miesiące z uwagi na wszczęte postępowanie karne skarbowe związane z niewykonaniem ww. zobowiązań podatkowych zostało w dniu 14 grudnia 2016 r. doręczone Skarżącemu z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika (pełnomocnictwa udzielone przez Stronę k. 134-141 akt administracyjnych tom I).

Kwestia sporna dotyczyła natomiast wyjaśnienia, czy tak doręczone pismo z dnia 1 grudnia 2016 r. wywołało skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za podane wyżej okresy.

4.4. Odnotować w tym miejscu należy, że Naczelny Sąd Administracyjny, w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 18 marca 2019 r., sygn. akt I FPS 3/18 wyjaśnił, że dla skuteczności zrealizowania obowiązku wynikającego z art. 70c Ordynacji podatkowej, zawiadomienie, o którym stanowi ten przepis należy doręczyć pełnomocnikowi, który został ustanowiony w postępowaniu kontrolnym lub podatkowym nawet, jeżeli zawiadomienia tego dokonuje organ podatkowy, przed którym nie toczy się żadne postępowanie z udziałem pełnomocnika strony. Uchybienie w realizacji powyższego obowiązku powinno być traktowane, jako brak ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

Wskazać dalej trzeba, że mocą art. 269 § 1 p.p.s.a. stanowisko zajęte w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Zgodnie bowiem z tym przepisem, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Owa ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, iż wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których zastosowanie ma przepis interpretowany w uchwale (por. przykładowo wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2010 r., sygn. akt I FSK 994/09, a także z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt I FSK 1285/15). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w cytowanej uchwale z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt I FPS 3/18.

4.5. W świetle powyższej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zaaprobować twierdzenia Sądu pierwszej instancji, że zawiadomienie wystosowane do Strony, z pominięciem pełnomocnika, spełniało ustawowe warunki, a w związku z tym doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, co miało otwierać drogę do wydania decyzji w przedmiocie podatku od towarów i usług za przedmiotowe okresy rozliczeniowe, pomimo upływu pięcioletniego okresu, o jakim mowa w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Uznać bowiem należy, że w efekcie niedoręczenia zawiadomienia, o którym mowa w art. 70c Ordynacji podatkowej, pełnomocnikowi Skarżącego, nie został zrealizowany warunek o charakterze materialnoprawnym zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego o przestępstwo związane z niewykonaniem tych zobowiązań.

W rezultacie zarówno organ odwoławczy jak i Sąd pierwszej instancji, z naruszeniem powołanych wyżej przepisów przyjęli, że zaskarżona decyzja oraz decyzja poprzedzająca zostały podjęte przed upływem terminu przedawnienia. Wbrew jednak temu co zostało przyjęte w decyzji odwoławczej oraz zaskarżonym wyroku, bieg przedawnienia przedmiotowych zobowiązań nie został skutecznie zawieszony z dniem doręczenia Skarżącemu (a nie ustanowionemu przez niego w toku postępowania pełnomocnikowi) zawiadomienia o zawieszeniu biegu przedawnienia zobowiązania z uwagi na wszczęcie postępowania karnego skarbowego.

Mając zatem na uwadze ogólną moc wiążącą cytowanej wyżej uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 18 marca 2019 r., sygn. akt I FPS 3/18, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zasadne okazały się podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego, polegające na błędnej wykładni art. 70 § 1 oraz art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

4.6. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny nie odnosił się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.

4.7. Biorąc powyższe pod uwagę oraz uznając, że w rozumieniu art. 188 p.p.s.a istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie tego przepisu - uchylił zaskarżony wyrok w całości i uwzględnił skargę.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego za obie instancje orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Elżbieta Olechniewicz Janusz Zubrzycki Sylwester Golec sędzia WSA (del.) sędzia NSA sędzia NSA