Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 455/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 988
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: art. 15zzzzzn  z indeksem 2 ust. 1 i 2, art.  31i ust. 1 i 2, art. 31ia pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
article: art. 58 par. 2, art. 189f
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Asesor WSA Adam Osik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 19 lutego 2024 r., nr SKO Gd/2253/23 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Wejherowskiego z dnia 22 lutego 2023 r., nr KM.5410.252.1.2022; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz R. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 22 lutego 2023 r., nr KM.5410.252.1.2022, wydaną na podstawie art. 140mb pkt 2 i art. 140n ust. 2a oraz art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.) - dalej jako: "p.r.d.", Starosta Wejherowski nałożył na R. G. karę pieniężną w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu marki Volkswagen, nr VIN: [...] w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia zaistnienia ww. zdarzenia.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że w dniu 26 maja 2021 r. R. G. zgłosił zbycie pojazdu oznaczonego jak wyżej, którego zbycia dokonał w dniu 31 marca 2021 r.

Zawiadomieniem z dnia 1 lutego 2023 r. R. G. został poinformowany o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej z powodu niezawiadomienia starosty w terminie nieprzekraczającym 30 dni o zbyciu ww. pojazdu.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Podkreślił fakt, że żaden przepis ustawy nie wymaga by obowiązek zawiadomienia o zbyciu pojazdu należało wykonać osobiście. Zawiadomienie o zbyciu nie wymaga udziału organu, zatem czynności tej można było dokonać drogą elektroniczną,, za pośrednictwem operatora pocztowego, ustanawiając pełnomocnika, tym samym nie przekraczając określonego terminu. Ponadto wnioski można było składać do skrzynki podawczej znajdującej się w tym czasie w urzędzie. Stan epidemii i związane z tym ograniczenia nie uniemożliwiły wypełnienia obowiązku polegającego na zgłoszeniu w terminie zawiadomienia o zbyciu pojazdu.

Organ stwierdził, że okres, w jakim strona dopuściła się naruszenia, obejmował 25 dni, tj. strona, będąc właścicielem pojazdu, w dniu 31 marca 2021 r. zbyła przedmiotowy pojazd więc przez okres 25 dni (od dnia 2 maja 2021 r. do dnia 26 maja 2021 r.) pozostawała w stanie niezgodności z przepisami, polegającej na nie zawiadomieniu starosty o zbyciu przedmiotowego pojazdu. Badając powtarzalność naruszenia organ pierwszej instancji stwierdził, iż tego typu naruszenie jest pierwszym, jakiego dopuściła się strona w badanym okresie. Biorąc pod uwagę powyższe organ ustalił, że zasadne jest nałożenie na stronę najniższej kary w przedmiocie stwierdzonego naruszenia w wysokości 200 zł.

Decyzją z dnia 19 lutego 2024 r., nr SKO Gd/2253/23, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 oraz art. 140mb pkt 2 p.r.d., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że skarżący zbył przedmiotowy pojazd dnia 23 marca 2021 r. Tym samym koniec 30-dniowego terminu na poinformowanie o zbyciu pojazdu przez skarżącego przypadł na 22 kwietnia 2021 r. Natomiast, jak wynika z akt sprawy, organ pierwszej instancji został zawiadomiony o ww. czynności dnia 26 maja 2021 r., a więc po upływie 34 dni od wymaganego ustawą terminu na wywiązanie się z ciążącego na stronie obowiązku. Organ pierwszej instancji nie miał zatem innej możliwości jak tylko nałożyć na zobowiązanego karę, o której mowa w art. 140mb pkt 2 p.r.d., albowiem decyzja o ukaraniu ma charakter decyzji związanej.

Kolegium wyjaśniło, że czynność zbycia pojazdu, została dokonana dnia 23 marca 2021 r., więc w okresie, kiedy na mocy przepisów art. 31i ust. 1 i 2 oraz art. 31ia pkt 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, nie przysługiwał stronie, zgodnie z wolą ustawodawcy, wydłużony termin na wywiązanie się z ciążącego na stronie obowiązku zawiadomienia starosty o czynności zbycia pojazdu. Zdaniem Kolegium przywołany przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji przepis tj. art. 15zzzzzn2 ww. ustawy nie ma także w niniejszej sprawie zastosowania, albowiem to przepisy art. 31i ust. 1 i 2 oraz art. 31ia pkt 1 i 2 tego aktu prawnego stanowią regulację szczególną, tzw. lex specialis, w stosunku do art. 15zzzzzn2 przedmiotowej ustawy, jak i do art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.

Jak podniósł organ odwoławczy urząd Starosty Wejherowskiego przez cały okres pandemii Covid-19, w tym także w okresie od dnia 23 marca 2021 r. do dnia 22 kwietnia 2021 r., kiedy to na skarżącym ciążył obowiązek zawiadomienia starosty o czynności zbycia pojazdu, nieprzerwanie realizował wszystkie sprawy publiczne.

W wywiedzionym odwołaniu skarżący nie kwestionował samego faktu dokonania zgłoszenia zbycia pojazdu po terminie. Nadto, skarżący nie wykazał także braku zawinienia strony w związku z zawiadomieniem organu o dokonanej czynności zbycia pojazdu z uchybieniem terminu, które w niniejszej sprawie wyniosło aż 34 dni.

Zdaniem Kolegium brak było podstaw do odstąpienia od ukarania skarżącego, naruszającego obowiązek z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Jak wynika z art. 189d pkt 1 k.p.a., wymierzając administracyjną karę pieniężną organ administracji publicznej bierze pod uwagę: wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia.

Kolegium zwróciło uwagę, że prawodawca jako zasadę ustanowił wymierzenie kary za czyn polegający na niezgłoszeniu nabycia bądź zbycia pojazdu. Ustawodawca nałożył na właścicieli pojazdów obowiązek zgłoszenia uznając, że będzie to instrument prawny, który przyczyni się do poprawy przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku złożenia wniosku o rejestrację, wyrejestrowanie pojazdu w określonym terminie, czy też ustawowego terminu zawiadomienia o nabyciu, zbyciu pojazdu, czy zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym. W zamiarze ustawodawcy powinno to wpłynąć także na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów.

Organ stwierdził, że skarżący posiadał możliwość terminowego dokonania zgłoszenia zbycia pojazdu, tym bardziej że wywiązanie się obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu nie wymagało osobistego stawiennictwa w organie, albowiem zgłoszenie nabycia, bądź zbycia pojazdu można dokonać m.in. za pośrednictwem operatora pocztowego, profilu e-puap, czy też poprzez ustanowionego pełnomocnika. Podniesione w odwołaniu okoliczności nie mogły prowadzić do zdjęcia odpowiedzialności za brak dokonania zgłoszenia w ustawowym terminie. Sam fakt zbycia pojazdu rodzi obowiązek terminowego zgłoszenia tego właściwemu organowi. Należy więc uznać, że okoliczności, w jakich doszło do naruszenia prawa, to brak należytej staranności w działaniu strony postępowania. Organ nie dostrzegł żadnych uzasadnionych względów, które przemawiałyby za dopuszczalnością odstąpienia od ukarania sprawcy deliktu administracyjnego.

Zgodnie z art. 140n ust. 4 u.p.r.d., ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Biorąc pod uwagę fakt, że stan niezgodności z prawem wyniósł aż 34 dni, a jednocześnie mając na uwadze fakt braku udowodnionej powtarzalności dokonanych przez stronę naruszeń, a nadto brak korzyści finansowych uzyskanych z tytułu naruszenia ustawy organ odwoławczy stwierdził, że orzeczona kara w kwocie 200 zł, a zatem w najniższej przewidzianą ustawą wysokości, była w przedmiotowym stanie faktycznym i prawnym uzasadniona.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję R. G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania, zarzucając zaskarżonej decyzji obrazę:

1. art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 2095) poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie i zaniechanie przez organ I instancji realizacji obowiązku wyznaczenia stronie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do zawiadomienia Starosty o nabyciu przedmiotowego pojazdu, co stanowiło również obrazę art. 9 k.p.a. i skutkowało wadliwym przypisaniem stronie naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.,

ewentualnie

2. obrazę art. 189f k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie i zaniechanie odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej oraz poprzestanie na pouczeniu, na skutek pominięcia, że waga naruszenia prawa była znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że żadne z czynności, pomimo obowiązku zastosowania przez organ I instancji, przewidzianych art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., nie zostały zrealizowane. Regulacja ta odnosi się do zdarzenia, które nastąpiło w okresie obowiązywania epidemii COVID-19, zwłaszcza że przepis ten znajduje zastosowanie w przypadku uchybienia terminowi przewidzianemu w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., który jest terminem zawitym, w przypadku niezachowania którego, następują ujemne skutki dla strony w postaci nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 140mb pkt 2 p.r.d. Natomiast ewentualne przywrócenie przedmiotowego terminu po wszczęciu opisanej procedury zaniechanej prze organ I instancji, spowodowałoby, że skarżącemu nie można byłoby przypisać naruszeń wskazanych w decyzji organu pierwszej instancji.

Doszło również do naruszenia art. 189f §1 k.p.a., który upoważniał organ pierwszej instancji do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej m.in. z powodu znikomej wagi naruszenia prawa. W toku postępowania administracyjnego i to zarówno w I jak i w II instancji całkowicie pominięto liczne zmiany stanu prawnego w okresie zdarzenia - zbycia przez skarżącego pojazdu czy też samą wskazaną powyżej instytucję przywrócenia terminu, której zastosowania organy administracyjnej pominęły.

Poza tym prowadzenie przez organ pierwszej instancji działalności, co opisano w uzasadnieniu decyzji II instancji, nie odzwierciedlało formy w jakich ta działalność organu I instancji była prowadzona czy też nie uwzględniono możliwość swobodnego dostępu strony do urzędu czy też uzyskiwania informacji bezpośrednio w urzędzie z uwagi na szereg obostrzeń wywołanych stanem epidemii.

Całkowicie pominięto również, że przekroczenie terminu, pomimo powyższych okoliczności, wynosiło jedynie 34 dni, co w pełni uzasadniało zaistnienie podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i umorzenia prowadzonego przez Starostę Wejherowskiego postępowania w całości na przywołanej podstawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej jako: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku utrzymująca w mocy decyzję Starosty Wejherowskiego o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 200 zł w związku z naruszeniem obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w ustawowym terminie.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organu był art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym zarówno w dacie dokonanego naruszenia jak i podjęcia decyzji organu pierwszej instancji, stanowiący, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z kolei art. 140mb pkt 2 p.r.d. stanowił, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.

Cytowane przepisy w ich aktualnym brzmieniu nie miały zastosowania w przedmiotowej sprawie, albowiem nadająca tym przepisom nowe brzmienie ustawa z dnia z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz. U. z 2023 r., poz. 1394) w art. 14 przewiduje, że w przypadku gdy pojazd został: 1) sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej, 2) sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, 3) nabyty na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - przed dniem 1 stycznia 2024 r., do spraw związanych z rejestracją oraz zawiadamianiem o zbyciu albo nabyciu pojazdu stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym. Z kolei ww. ustawa zmieniająca w art. 16 przewiduje, że do postępowań w sprawach nakładania kar pieniężnych, o których mowa w art. 140mb ustawy zmienianej w art. 2, wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2024 r., stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym.

Istotnym uchybieniem, mającym wpływ na wynik sprawy, było pominięcie przez organy obu instancji, znaczenia przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), dalej jako: "ustawa COVID-19. Przepisy tej ustawy dokonały bowiem czasowego wydłużenia terminu określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.

W świetle bowiem art. 31ia ustawy COVID-19, w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw tj. od dnia 1 lipca 2021 r. do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19:

1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d;

2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.

Zgodnie z art. 15 pkt 1 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, ustawa z 24 czerwca 2021 r. weszła w życie po upływie 21 dni od dnia ogłoszenia z wyjątkiem m. in. przepisu art. 1 pkt 29, wydłużającego termin na zawiadomienie o zbyciu pojazdu do 60 dni, który wszedł w życie z dniem ogłoszenia ustawy, tj. 1 lipca 2021 r.

Skoro organ pierwszej instancji o nałożeniu na skarżącą kary orzekał po dniu wejścia w życie opisanej wyżej istotnej zmiany ustawy COVID-19 a więc po dniu 1 lipca 2021 r., przyjąć należało, że skarżący zobowiązany był do zachowania 60-dniowego (a nie 30-dniowego) terminu do zrealizowania obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu. Argumentację tę wzmacnia treść art. 189c k.p.a., który stanowi, że jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3074/15, to i kolejne powoływane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie względniejszym dla skarżącego jest zastosowanie przepisów dotyczących nałożenia kary administracyjnej za niezawiadomienie organu pierwszej instancji o zbyciu pojazdu w ich brzmieniu obowiązującym w czasie orzekania, tj. przy uwzględnieniu 60-dniowego terminu na zawiadomienie o zbyciu pojazdu, nie zaś przepisów obowiązujących w czasie stwierdzenia naruszenia. Skarżący zbył przedmiotowy pojazd dnia 23 marca 2021 r., a zatem 30-dniowy termin przewidziany w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. na zgłoszenie zbycia pojazdu uległ, zgodnie z art. 31ia pkt 1 ustawy COVID-19, wydłużeniu do 60 dni. Organy zatem powinny przyjąć, że skarżący zobowiązany był do zachowania 60-dniowego (a nie jak wskazano w uzasadnieniach decyzji - terminu 30-dniowego) do zrealizowania obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu. Termin na wykonanie obowiązku ustawowego przewidzianego w ww. przepisie upłynął w dniu 22 maja 2021 r. Nie doszło zatem do 34-dniowego uchybienia przez skarżącego terminu dotyczącego zgłoszenia zbycia pojazdu, które miało miejsce w dniu 26 maja 2021 r., lecz do uchybienia terminu w wymiarze 4 dni. Doszło zatem do istotnego naruszenia przez organy obu instancji przepisu prawa materialnego - art. 140mb p.r.d. w zw. z art. 31ia ust. 1 ustawy COVID-19, które miało wpływ na wynik sprawy, skoro organy nie uwzględniły, że z przepisów powyższych wynika, że skarżącego obowiązywał 60-dniowy termin do zrealizowania obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu.

W okolicznościach faktycznych sprawy skarżący naruszył art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., albowiem uchybił terminowi w tym przepisie przewidzianemu, jednakże zasadniczą kwestią w odniesieniu do kwestii zachowania tego terminu jest sposób wykładni i stosowania przepisu art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy COVID.

W myśl bowiem art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

W zawiadomieniu organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 15zzzzzn2 ust. 2). Stosownie zaś do ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Przytoczony przepis art. 15zzzzzn2 ustawy Covid-19 znajduje zastosowanie w stanach faktycznych zaistniałych w okresie obowiązywania epidemii COVID-19 (stan epidemii został ogłoszony 20 marca 2020 r. i został odwołany z dniem 16 maja 2022 r.). Przepis ten znajduje zastosowanie niezależnie od tego czy zawiadomienie o zbyciu pojazdu zostało dokonane po odwołaniu stanu epidemii, w sytuacji, gdy jego uchybienie miało miejsce w czasie jego obowiązywania.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, m. in. wyroku NSA z 20 stycznia 2023 r., sygn. II GSK 821/22, że wyjątkowość wskazanych regulacji wynikała ze szczególnej sytuacji faktycznej. Celem jej było zagwarantowanie stronie prawa do bezpiecznego pod kątem zdrowia udziału w postępowaniu administracyjnym oraz zapewnienie skutecznej ochrony obywateli przed negatywnymi skutkami uchybienia terminom w czasie pandemii koronawirusa. Zamiarem ustawodawcy było stworzenie w okresie trwania stanu epidemii dodatkowej, szerokiej ochrony prawnej w postępowaniu administracyjnym dla stron, które nie dochowały terminom przewidzianym prawem administracyjnym. NSA kierując się wykładnią celowościową i funkcjonalną przyjął, że przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, wprowadzający szczególny tryb przywrócenia terminu w okresie trwania stanu epidemii, powinien mieć zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu, a zatem także do przepisów ustawy P.r.d. Podkreślił, że intencją ustawodawcy było objęcie zakresem art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 wszystkich przepisów, w tym również prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków. Analiza treści tego przepisu wskazuje, zdaniem NSA, że z woli ustawodawcy w okresie stanu epidemii dopuszczalne stało się przywrócenie terminów materialnych, które zgodnie z obowiązującym systemem prawa nie można przywrócić i których upływ oznacza utratę roszczenia, czy ochrony prawnej. Oznacza to, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, od zachowania których uzależniona jest m.in. ochrona prawna przed organem administracji publicznej, organ taki w okresie epidemii powinien zastosować się do treści art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia strony o przekroczeniu terminu i wyznaczeniu terminu trzydziestu dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Nie oznacza to jednak, że już sam stan epidemii zobowiązywał organ do przywrócenia terminu, w każdym przypadku stwierdzenia jego uchybienia. Omawiany przepis nie wskazuje też, aby intencją ustawodawcy było automatyczne przeniesienie na organ ciężaru inicjatywy dowodowej związanej z przywróceniem uchybionego terminu. Chociaż ustawodawca wprost nie wskazał w ww. przepisie, to przyjąć trzeba, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym, poprzedzone zawiadomieniem organu w trybie art. 15 zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID-19, powinno być prowadzone przez organ w trybie art. 58 i nast. k.p.a. z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonej przez art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19, jedynie w zakresie terminu do złożenia wniosku o przewrócenie terminu. Organ stwierdzając uchybienie przez skarżącego terminu na zgłoszenie faktu zbycia pojazdu, był zobowiązany przepisami ustawy o COVID-19 w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (zob. wyroki NSA z dnia 19 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 1507/23 oraz z dnia 20 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 907/22).

Czynności umożliwiające przywrócenie terminu powiadomienia właściwego starosty o dokonaniu zbycia pojazdu nie zostały jednak podjęte, co spowodowało istotne naruszenie art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 oraz art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ewentualne przywrócenie terminu spowodowałoby bowiem, że stronie nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. i w konsekwencji zastosować sankcji administracyjnej z art. 140mb p.r.d.

Zdaniem Sądu błędne jest stanowisko Kolegium, które przyjęło, że pomiędzy przepisami art. 31i ust. 1 i 2 oraz art. 31ia pkt 1 i 2 a art. 15zzzzzn2 ustawy Covid-19 zachodzi relacja przepisu szczególnego do przepisu ogólnego. Zdaniem Sądu wniosek taki nie wynika z brzmienia tych przepisów. Przepisy art. 31i oraz art. 31ia ustawy COVID-19, wydłużające termin prawa materialnego mają charakter przepisu materialnego, zaś przepis art. 15zzzzzn2 tej ustawy wprowadza procesowy tryb postępowania w przypadku uchybienia przez stronę terminów opisanych w tym przepisie. Przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 ma zatem, zdaniem Sądu, zastosowanie zarówno do tych terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, które zostały przedłużone mocą przepisów tej ustawy, jak i tych które przedłużone w ten sposób nie zostały. Oznacza to, że zarówno przepis przedłużający bieg terminu określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. (art. 31i i art. 31ia ustawy COVID-19) jak i przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, nie pozostają ze sobą w relacji lex specialis derogat lex generali, lecz powinny być stosowane jednocześnie.

W tych okolicznościach Sąd za przedwczesne uznał odnoszenie do pozostałych zarzutów sformułowanych w skardze, a zmierzających w istocie do zakwestionowania wymiaru nałożonej kary oraz potrzeby odstąpienia od jej wymierzenia. we wskazanych wyżej okolicznościach sprawy konieczne jest najpierw – w trybie art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy Covid-19 - zawiadomienie przez organ skarżącego o uchybieniu terminu i wyznaczenie mu terminu 30 dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Pierwszeństwo winno mieć zatem otwarcie skarżącemu terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Od złożenia takiego wniosku i wyniku jego rozpoznania zależy tok dalszego procedowania. Dopiero po przyjęciu, że skarżący naruszył termin do zgłoszenia staroście zawiadomienia o nabyciu pojazdu, a więc po przyjęciu, że skarżąca w ogóle powinna ponosić odpowiedzialność na podstawie art. 140mb pkt 2 p.r.d. – zgodnie z prawidłowym stanowiskiem Sądu pierwszej instancji – organ zobowiązany będzie do rozważenia zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. Innymi słowy, zastosowanie tego przepisu organ rozważy dopiero po stwierdzeniu przesłanek do nałożenia kary administracyjnej wynikającej z art. 140mb pkt 2 p.r.d. Z tych względów brak było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego, które wobec poczynionych uwag nie stało się bezprzedmiotowe.

Mając powyższe na uwadze koniecznym stało się uchylenie nie tylko zaskarżonej decyzji SKO, ale także decyzji organu pierwszej instancji w celu umożliwienia realizacji ustawowych gwarancji przywrócenia uchybionego terminu w czasie pandemii COVID-19.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a., uwzględnią wyrażoną przez Sąd ocenę prawną oraz wytyczne co do dalszego postępowania.

Z tej przyczyny Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt. 1. sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.