Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 882/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
Skarżony organ: Dyrektor Szkoły
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant st. sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na akt Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Św. Franciszka w Trzciannem z dnia 26 września 2023 r. w przedmiocie odwołania z funkcji wicedyrektora 1. uchyla zaskarżony akt; 2. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Św. Franciszka w Trzciannem na rzecz skarżącej A. S. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z 23 października 2023 r. A.S. (dalej także: "Skarżąca") wniosła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na akt Dyrektora Szkoły Podstawowej im. F. w T. (dalej także: "Dyrektor") z 26 września 2023 r. o odwołaniu Skarżącej ze stanowiska wicedyrektora ww. szkoły.

Zaskarżonemu aktowi Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz.U. 2023 poz. 900, dalej także: "P.o."), polegające na odwołaniu Skarżącej ze stanowiska wicedyrektora bez zasięgnięcia opinii organu prowadzącego i opinii rady pedagogicznej;

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a P.o., polegające na odwołaniu Skarżącej ze stanowiska wicedyrektora z uwagi na złożenie przez nią rezygnacji, w sytuacji gdy Skarżąca nigdy nie złożyła organowi ją powołującemu skutecznego oświadczenia o rezygnacji;

3) naruszenie art. 66 ust. 1 P.o. w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, polegające na złożeniu oświadczenia o odwołaniu ze stanowiska wicedyrektora bez wskazania podstawy prawnej oraz bez uzasadnienia;

4) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 64 ust. 1 P.o., polegające na odwołaniu Skarżącej ze stanowiska wicedyrektora przez osobę niebędącą dyrektorem szkoły.

W uzasadnieniu Skarżąca pogłębiła wskazane powyżej zarzuty. W zakresie naruszenia trybu odwołania w jej ocenie oświadczenie o odwołaniu ze stanowiska wicedyrektora zostało sporządzone (a następnie doręczone) wbrew przewidzianemu dla tej czynności procedury przewidzianej przepisami ustawy - Prawo oświatowe (art. 64 ust. 1). Podniosła, że Dyrektor nie zasięgnęła opinii ani organu prowadzącego (a przynajmniej Skarżącej nic o takiej opinii nie wiadomo), a już z pewnością nie zasięgnęła opinii Rady Pedagogicznej. B.B. z dniem 14 września 2023 r. przerwała wykorzystywany przez nią urlop dla poratowania zdrowia i tego dnia podjęła wykonywanie obowiązków dyrektora. W okresie od 14 września 2023 r. do dnia 26 września 2023 r. nie odbyło się żadne posiedzenie rady pedagogicznej. Co prawda, na dzień 25 września 2023 r. Dyrektor zwołała posiedzenie rady pedagogicznej, jednakże z uwagi na nieprzyjęcie porządku obrad, posiedzenie rady pedagogicznej się nie odbyło. Skarżącej nie wiadomo, czy Dyrektor szkoły zasięgnęła opinii organu prowadzącego, gdyż w zaskarżonym oświadczeniu brak jest jakiejkolwiek wzmianki o opinii Wójta Gminy Trzcianne.

Argumentując kwestię niezłożenia oświadczenia o rezygnacji Skarżąca wskazała, że nigdy nie złożyła go na ręce Dyrektora. Faktem jest, że oświadczenie o takiej treści złożyła 15 marca 2023 r., jednakże oświadczenie zostało złożone Wójtowi Gminy Trzcianne, a nie Dyrektorowi. Jest to o tyle istotne, że organ prowadzący nie jest uprawniony do odwołania wicedyrektora szkoły - co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie (II SA/Bk 587/18). Co więcej, 20 marca (2023 r. – dop. sądu) ww. oświadczenie wycofała. A.S. zaznaczyła, że - niezależnie od powyższego - do 29 września 2023 r. za aprobatą organu prowadzącego nadal pełniła funkcję wicedyrektora szkoły.

Skarżąca podkreśliła także, że oświadczenie Dyrektora nie posiada żadnego uzasadnienia, nie zawiera podstawy prawnej, nie powołuje się na wymagane przepisami prawa opinie organu prowadzącego i rady pedagogicznej. W realiach sprawy powinno zawierać uzasadnienie, dlaczego takowych opinii nie zasięgnięto. Oświadczenie sprowadza się do jednego zdania i wzmianki o złożeniu przez skarżącą oświadczenia o rezygnacji, przy czym takowe oświadczenie nie wywołało żadnych skutków. W tym aspekcie Skarżąca powołała się na art. 2 i 7 Konstytucji RP oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, które w odniesieniu do aktów odwołujących dyrektorów szkoły wskazuje, że akty takie powinny być odpowiednio uzasadnione, przy czym istotne są wywody i argumentacja prawna zawarta bezpośrednio w uzasadnieniu podjętego aktu (wyroki w sprawach: I OSK 1664/12, III SA/Lu 609/11, IV SA/GI 986/10, I OSK 314/11). W ocenie Skarżącej powyższe odnieść należy także do odwołania ze stanowiska wicedyrektora, ma ono bowiem materialnie jednakową treść, jak akt o odwołaniu dyrektora szkoły.

W dalszej kolejności Skarżąca zakwestionowała umocowanie B.B. na stanowisku Dyrektora, zauważając przy tym, że jest to najdalej idący zarzut. Wskazała, że rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewody Podlaskiego z dnia 4 listopada 2021 r., nr. NK-II.4131.99.2021.AK, stwierdzono nieważność aktu porozumienia dotyczącego umowy o pracę z dnia 19 sierpnia 2021 r., na mocy którego to porozumienia Gmina Trzcianne, reprezentowana przez sekretarza gminy, zawarła z B.B. umowę o pracę, na mocy której ustalono, że B.B., będącą nauczycielem SP w T., obejmuje stanowisko dyrektora tejże szkoły na okres do 31 sierpnia 2026 r. Zapadłym w sprawie o sygn. II SA/Bk 11/22 wyrokiem z 22 lutego 2022 r., WSA w Białymstoku oddalił obie skargi, a następnie NSA wyrokiem z 27 września 2023 r. (III OSK 1992/22) oddalił obie skargi kasacyjne. W ocenie Skarżącej z ww. orzeczeń ponad wszelką wątpliwość wynika, że B.B. w dacie złożenia oświadczenia o odwołaniu ze stanowiska wicedyrektora nie była do powyższego umocowaną, w konsekwencji czego złożone przez nią oświadczenie nie mogło wywołać skutków prawnych.

Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz uchylenie zaskarżonego aktu. Wniosła również o dopuszczenie dowodu z następujących dokumentów: pisma SP w T. z dnia 26 września 2023 r., kserokopii koperty oraz wydruku z portalu Poczty Polskiej - na okoliczność ustalenia treści zaskarżonego aktu i doręczenia go Skarżącej 29 września 2023 r. Wskazała, że zaskarżony akt został wydany najprawdopodobniej w 26 września 2023 r., a doręczony został Skarżącej 29 września 2023 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o oddalenie skargi jako bezzasadnej, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do pisma, rozpoznanie sprawy na rozprawie, a także skierowanie sprawy na mediację celem poczynienia przez strony ustaleń prowadzących bezpośrednio do szybkiego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego.

Dyrektor przedstawiając stan faktyczny podkreśliła, że Skarżąca pismem z 15 marca 2023 r. złożyła swoją rezygnację z funkcji wicedyrektora SP w T.. Powyższe pismo skierowała do Wójta Gminy jako do organu prowadzącego Szkołę. W dniu 16 marca 2023 r. Sekretarz Gminy Trzcianne przekazał pismo Skarżącej - zgodnie z właściwością - na ręce Dyrektora. Pismem z 25 września 2023 r. Dyrektor zwróciła się do organu prowadzącego o wyrażenie opinii w sprawie odwołania wicedyrektor w związku z jej rezygnacją ze stanowiska. Wójt Gminy Trzcianne udzielił na powyższy wniosek odpowiedzi pismem z dnia 25 września 2023 r. W dniu 25 września 2023 r. Dyrektor zwróciła się do Rady Pedagogicznej o zasięgnięcie opinii w sprawie odwołania. Na powyższe wystąpienie Dyrektor nie otrzymała odpowiedzi Rady. W tych okolicznościach Dyrektor wydała sporny akt na podstawie art. 64 ust. 1 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a P.o.

W ocenie Dyrektora zostały spełnione warunki wymagane przez art. 64 ust. 1 P.o., który to przepis stanowi wyłączną prerogatywę dyrektora szkoły i przed odwołaniem ze stanowiska wicedyrektora wymaga jedynie zasięgnięcia opinii organu prowadzącego, rady szkoły oraz rady pedagogicznej. Z uwagi na brak powołania rady szkoły, Dyrektor zasięgnęła opinii dwóch pozostałych podmiotów: Rady Pedagogicznej, która nie wydała takiej opinii oraz organu prowadzącego, który 25 września 2023 r. udzielił odpowiedzi. Dyrektor wskazała, że orzecznictwo sądowe oraz szeroka doktryna prawna wskazuje, że brak wyrażenia opinii przez Radę nie blokuje skutecznego odwołania przez dyrektora osoby ze stanowiska wicedyrektora. Wymogiem ustawowym jest bowiem "zasięgnięcie opinii" a nie "uzyskanie opinii", tj. wymogiem jest zwrócenie się z wnioskiem o wyrażenie opinii bez uzależnienia skuteczności dalszych czynności od wyrażenia bądź niewyrażenia opinii przez organ uprawniony. Podkreśliła, że - po pierwsze - dla spełnienia wymogu ustawowego wystarczające jest wystąpienie o opinię, co też Dyrektor uczyniła. Po drugie - opinia nie musi być pozytywna, aprobująca postępowanie organu prowadzącego, a po trzecie, opinia nie ma charakteru wiążącego.

W ocenie Dyrektora obowiązujące przepisy nie wymagają, aby akt odwołania zawierał pisemne uzasadnienie i pouczenie o trybie jego zaskarżenia. Wystarczające jest bowiem to, by osoba odwołana miała wiedzę w zakresie podstaw odwołania ze stanowiska, wobec czego może to nastąpić również w formie ustnej. W realiach sprawy Skarżąca była w pełni świadoma przyczyn i podstaw jej odwołania z funkcji wicedyrektor, albowiem osobiście złożyła rezygnację z tej funkcji. Odnosząc się do zarzutu z pkt 4 skargi, Dyrektor podniosła, że odwołała skutecznie Skarżącą, albowiem Skarżąca została odwołana z funkcji wicedyrektora 26 września 2023 r., natomiast orzeczenie, na które powołuje się ona w skardze, wydane zostało 27 września 2023 r. Zdaniem Dyrektora Skarżąca bezpodstawnie powołuje się na okoliczność odwołania przez nią swojego oświadczenia z dnia 15 marca 2023 r. o rezygnacji z funkcji wicedyrektora. Na poparcie powyższej okoliczności Skarżąca nie przedłożyła żadnego dowodu.

Dyrektor wniosła o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego wskazując, że pozwoli to stronom wypracować takie ustalenia, które zakończyłyby toczący się spór, jednakże Skarżąca nie wyraziła zgody na mediację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż wskazane w skardze.

Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się wyłącznie do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2022 poz. 2492).

W myśl art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023, poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa , postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego. Na gruncie wypracowanego już poglądu judykatury nie ulega wątpliwości, że zarządzenie dyrektora szkoły o odwołaniu wicedyrektora szkoły stanowi akt z zakresu administracji publicznej, dotyczący uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i tym samym podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. wyroki WSA we Wrocławiu z 31 maja 2023 r., IV SA/Wr 560/22 oraz WSA w Lublinie z 12 grudnia 2023 r., III SA/Lu 598/23 – wszystkie przytaczane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w bazie CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym aspekcie wskazuje się, że odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego ma charakter kompetencji władczej związanej z wykonywaniem publicznoprawnych zadań w zakresie oświaty. Akt ten stanowi równocześnie akt o charakterze personalnym, wywołujący skutki w sferze prawa pracy, stąd też osoba odwołana może poszukać ochrony swego interesu prawnego w zakresie stosunków pracowniczych i dochodzić ich przed sądem pracy. Podwójny charakter tego aktu i wywoływanie przez niego dodatkowo skutków regulowanych prawem pracy nie oznacza, że przestaje być aktem z zakresu administracji publicznej i podlega kontroli sądów administracyjnych, niezależnie od ewentualnej ochrony stosunku pracy przysługującej przed sądem pracy (por. wyrok WSA w Gliwicach z 10 lutego 2015 r., IV SA/Gl 270/14 oraz wyrok NSA z dnia 8 lutego 2011 r., I OSK 1362/10).

Podkreślenia wymaga, że złożenie rezygnacji przez nauczyciela zajmującego stanowisko kierownicze (w sprawie niniejszej wicedyrektora) nie powoduje samo przez się skutku prawnego, gdyż powierzenie stanowiska jest czynnością prawną jednostronną powierzającego. Wobec tego również i odwołanie ze stanowiska nie może nastąpić na podstawie samego tylko oświadczenia nauczyciela zajmującego stanowisko kierownicze, lecz potrzeba do tego oświadczenia woli organu powierzającego stanowisko. W sprawie niniejszej takim oświadczeniem musiało być zarządzenie Dyrektora o odwołaniu A.S. ze stanowiska wicedyrektora, wydane na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a P.o. Stosownie do tego przepisu organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie złożenia przez nauczyciela rezygnacji, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem. Zgodnie zaś z art. 64 ust. 1 P.o., jeżeli w szkole utworzono stanowisko wicedyrektora lub inne stanowiska kierownicze, powierzenia tych stanowisk i odwołania z nich dokonuje dyrektor szkoły, po zasięgnięciu opinii organu prowadzącego, rady szkoły oraz rady pedagogicznej.

Wskazane powyżej przepisy art. 64 i 66 P.o. przewidują zatem w sposób enumeratywny sposoby i przypadki odwołania. I tak w przypadku złożenia rezygnacji, odwołanie następuje za trzymiesięcznym wypowiedzeniem, o czym władczo wypowiedzieć ma się dyrektor (w przypadku odwołania wicedyrektora) lub organ wykonawczy j.s.t. prowadzącej daną szkołę (w przypadku odwołania dyrektora). Innymi słowy, w szkole lub placówce, której organem prowadzącym jest j.s.t., odwołanie ze stanowiska kierowniczego następuje dopiero z upływem 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia określonego w zarządzeniu dyrektora lub uchwale organu wykonawczego właściwej jednostki samorządu. Ze względu na ochronę zaufania składającego oświadczenie organ wykonawczy jest związany złożoną rezygnacją w tym znaczeniu, że nie może jej zignorować i wstrzymywać się z jej uwzględnieniem, chyba że zachodzą inne przyczyny stanowiące podstawę niezwłocznego zwolnienia ze stanowiska kierowniczego. Dokonanie aktu odwołującego ze stanowiska powinno zatem nastąpić bez zbędnej zwłoki (M. Pilich, komentarz do art. 66 [w:] A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2022 i cyt. tam orzecznictwo). Skład orzekający podziela także pogląd, że rolą organu (dyrektora) jest wyłącznie ograniczenie się do ustalenia daty odwołania, która – co należy szczególnie podkreślić na kanwie niniejszej sprawy - musi mieścić się w trzymiesięcznym okresie od daty zgłoszenia rezygnacji (tak WSA w Gliwicach w wyroku z 10 lutego 2015 r., IV SA/Gl 270/14). Powyższe rygory wynikają także z konieczności ochrony interesów, zwłaszcza pracowniczych, rezygnującego nauczyciela. Skoro ustawodawca zakreślił trzymiesięczny okres wypowiedzenia w przypadku rezygnacji ze stanowiska, to uchwała (zarządzenie) w przedmiocie odwołania powinna zostać podjęta w terminie umożliwiającym realizację tego uprawnienia wobec nauczyciela składającego rezygnację, który ma prawo oczekiwać odwołania w przewidywanym terminie (vide wyrok WSA w Olsztynie z 29 maja 2014 r., II SA/Ol 321/14). Należy przy tym mieć na względzie, że termin wypowiedzenia rozpoczyna bieg z chwilą, gdy oświadczenie woli piastuna danego stanowiska kierowniczego dotarło do adresata tego oświadczenia w taki sposób, że mógł on zapoznać się z jego treścią (M. Pilich, komentarz do art. 66...).

Sąd po wnikliwej analizie sprawy doszedł do wniosku, że Dyrektor SP w T. nie sprostał powyższym wymogom stawianym przez ustawodawcę w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a P.o. Z akt sprawy, w tym dowodów z dokumentów zawnioskowanych w Skardze i uwzględnionych przez Sąd, wynika, że Skarżąca pismem z 15 marca 2023 r. złożyła swoją rezygnację z funkcji wicedyrektora szkoły. Choć pismo to błędnie skierowano do Wójta Gminy Trzcianne, to jednak następnego dnia zostało ono prawidłowo przekazane według właściwości do dyrektora szkoły B.B. Dyrektor potwierdziła fakt otrzymania ww. oświadczenia (k. 3 akt admin.). A zatem bieg trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia należy liczyć od 16 marca 2023 r. W tym okresie Dyrektor była zobowiązana do wydania stosowanego zarządzenia o odwołaniu, przy czym – jak już wyjaśniono – powinna to uczynić bez zbędnej zwłoki. Okres wypowiedzenia kończył się zatem 30 czerwca 2023 r., co wynika z faktu, że okres wypowiedzenia umowy o pracę obejmujący tydzień lub miesiąc albo ich wielokrotność kończy się odpowiednio w sobotę lub w ostatnim dniu miesiąca (vide art. 30 § 21 Kodeksu pracy).

Tymczasem Dyrektor wydała zaskarżone zarządzenie o odwołaniu A.S. z funkcji wicedyrektora dopiero 26 września 2023 r., a więc ponad 6 miesięcy od złożenia rezygnacji i prawie 3 miesiące od upływu okresu wypowiedzenia. W ocenie Sądu takie działanie stanowi naruszenie normy prawnej wynikającej z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a P.o. w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego aktu. Stanu bezprawności nie może zmienić fakt, że Dyrektor przebywała na urlopie dla poratowania zdrowia. Z akt sprawy nie wynika bowiem, kiedy ten urlop się rozpoczął, a jedynie fakt, że został przerwany we wrześniu 2023 r. Należy podkreślić, że skoro Dyrektor 16 marca 2023 r. odebrała oświadczenie o rezygnacji to należy domniemywać, że miała również możliwość wydania stosownego aktu o odwołaniu wicedyrektora, choćby już tego samego dnia. Ponadto w ocenie Sądu plan udania się na długotrwały urlop powinien zmotywować Dyrektora do niezwłocznego działania w zakresie zrealizowania woli rezygnacji wicedyrektora.

Kolejnym naruszeniem przepisów prawa, choć ściśle związanym z powyższym, jest niewłaściwe określenie daty odwołania ze stanowiska. Nie mógł on nastąpić "z dniem dzisiejszym", tj. z dniem 26 września 2023 r. Tak określona data w realiach niniejszej sprawy nie uwzględnia (i nie mogła uwzględniać z przyczyn już wskazanych) trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Abstrahując zaś od kwestii okresu wypowiedzenia nie ulega wątpliwości, że odwołanie A.S. ze stanowiska kierowniczego nie mogło odnieść skutku prawnego przed skutecznym doręczeniem jej zarządzenia, albowiem dopiero z chwilą doręczenia akt ten wszedł do obrotu prawnego. Tymczasem akt o odwołaniu został skutecznie doręczony Skarżącej 29 września 2023 r. (k. 9 akt admin.).

Reasumując, powyższe uchybienia spowodowały konieczność uchylenia aktu Dyrektora z 26 września 2023 r. z obrotu prawnego.

Przechodząc do oceny skargi sąd nie podzielił zarzutów w niej sformułowanych. Nie doszło do naruszenia trybu odwołania, gdyż Dyrektor zasięgnęła opinii zarówno organu prowadzącego szkołę (Wójta), jak i Rady Pedagogicznej. Wskazać należy, że pismem z dnia 25 września 2023 r. Dyrektor zwróciła się do Wójta z prośbą o wyrażenie opinii w sprawie odwołania wicedyrektora w związku z jej rezygnacją ze stanowiska (k. 4 akt admin.) i tego samego dnia uzyskała odpowiedź, że Wójt pozostawia tę decyzję do uznania B.B.. Wbrew stanowisku Skarżącej, w dniu 25 września 2023 r. doszło do zebrania Rady Pedagogicznej, w której udział wzięło 23 nauczycieli (lista obecności, k. 6 akt admin.). W porządku zebrania Dyrektor zawarła punkt dotyczący opinii rady w sprawie odwołania A.S. ze stanowiska wicedyrektora. Choć do głosowania nad tym punktem nie doszło z uwagi na odrzucenie porządku obrad, w ocenie Sądu nie można stwierdzić, że Dyrektor nie zwróciła się do Rady Pedagogicznej o stosowną opinię. Tym bardziej, że – jak wynika z oświadczenia Dyrektora (k. 7 akt admin.) w trakcie zebrania prowadzona była dyskusja dotycząca osoby A.S. i jej pracy, a każdy nauczyciel miał możliwość wypowiedzenia się. Przyjęcie rozumowania, że do zasięgnięcia opinii nie doszło z uwagi na odrzucenie porządku obrad mogłoby doprowadzić do ryzyka niedopuszczalnego zablokowania procedury odwoławczej przez Radę Pedagogiczną. Sąd podziela stanowisko Dyrektora, że wymogiem ustawowym jest "zasięgnięcie", a nie "uzyskanie" opinii i nie sposób tych sformułowań rozumować w tożsamy sposób. Dla skuteczności zasięgnięcia opinii wystarczające zatem było wystąpienie o nią do organu prowadzącego i Rady Pedagogicznej.

Odnośnie zarzutu, że Skarżąca nie złożyła skutecznie oświadczenia o rezygnacji zaznaczyć raz jeszcze należy, że o nieskuteczności ww. aktu woli nie może świadczyć fakt błędnego zaadresowania go do niewłaściwego podmiotu, tj. Wójta. Organ prowadzący niezwłocznie przekazał rezygnację Dyrektorowi i już 16 marca 2023 r. B.B. mogła zapoznać się z jego treścią, co uruchomiło bieg okresu wypowiedzenia. W zakresie zaś wycofania rezygnacji Sąd pragnie odwołać się do obszernych rozważań na ten temat wyrażonych przez WSA w Gliwicach w przytaczanym już wyroku o sygn. IV SA/Gl 270/14, które skład orzekający aprobuje i uznaje za własne. W powyższym orzeczeniu sąd, odwołując się do przepisów Kodeksu cywilnego o oświadczeniach woli, uznał, że: "odwołanie takiego oświadczenia (o cofnięciu oświadczenia o rezygnacji) jest skuteczne, jeżeli doszło do adresata jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Ponadto, oświadczenie woli złożone drugiej stronie wiąże osobę, która oświadczenie takie złożyła i może być skutecznie odwołane tylko za zgodą jego adresata. Innymi słowy, skuteczne cofnięcie rezygnacji mogłoby nastąpić jedynie wskutek wyrażenia na takie cofnięcie zgody przez organ. Można by też za skuteczne cofnięcie zgłoszenia wystąpienia uznać taką sytuacje, gdy zarówno rezygnacja, jak i jej cofnięcie wpłynęłyby do organu jednocześnie." W sprawie niniejszej oświadczenie o wycofaniu oświadczenia o rezygnacji złożono 20 marca 2023 r., a więc cztery dni po doręczeniu oświadczenia o rezygnacji B.B. Ponadto Dyrektor nie wyraziła zgody na cofnięcie oświadczenia o rezygnacji. Nie sposób zatem uznać oświadczenia A.S. z 20 marca 2023 r. za skuteczne.

Sąd nie podziela stanowisko autora skargi, że akt o odwołaniu nie posiada żadnego uzasadnienia. Faktem jest, że Dyrektor ograniczyła się do lakonicznego stwierdzenia: "W związku ze złożoną rezygnacją w dniu 15 marca 2023 r. odwołuję Panią z dniem dzisiejszym ze stanowiska wicedyrektora". Niemniej jednak w ocenie Sądu w okolicznościach sprawy taka formuła była wystarczająca do odczytania zarówno podstawy prawnej jak i przyczyn wydania spornego aktu. Powołanie podstawy prawnej stanowiłoby wprawdzie informację o tym, które przepisy – zdaniem Dyrektora – upoważniały go do odwołania wicedyrektor, jednakże ocenę, czy akt miał podstawę prawną, należało dokonać w sposób zobiektywizowany. Właściwa podstawa prawna istniała (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a P.o.) i de facto - poprzez zwrot "w związku ze złożoną rezygnacją" - powołano się na nią w zarządzeniu. Brak wskazania explicite ww. przepisu można poczytywać jako naruszenie prawa, lecz nie jest to wada, która byłaby wystarczająca do uchylenia zaskarżonego aktu. Co zaś się tyczy zarzutu, że Dyrektor nie powołała się w uzasadnieniu na opinie organu prowadzącego i rady pedagogicznej to zdaniem Sądu obligatoryjny wymóg w tym zakresie nie wynika z treści przepisów, pomimo iż tego typu praktyka niewątpliwie zasługiwałaby na uznanie. Sąd miał także na względzie, że Skarżąca sama w (nieskutecznym) oświadczeniu o wycofaniu oświadczenia o rezygnacji wskazywała na art. 64 ust. 1 P.o., a zatem znane jej były regulacje prawne odnoszące się do odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego oraz motywy, które legły u podstaw wydania zarządzenia z 26 września 2023 r. Wiedza ta niewątpliwie wynikała również z samego faktu złożenia rezygnacji. Co zaś się tyczy przytoczonych w skardze wyroków sądów administracyjnych zauważenia wymaga, że dotyczą one innej podstawy prawnej odwołania, a zatem nie mogły mieć wpływu na ocenę niniejszej sprawy.

Sąd nie podzielił oceny Skarżącej, że B.B. nie była umocowana do odwołania wicedyrektora. Faktem jest, że rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 4 listopada 2021 r., nr NK-II.4131.99.2021.AK, Wojewoda Podlaski stwierdził nieważność aktu porozumienia dotyczącego umowy o pracę z dnia 19 sierpnia 2021 r. zawartego między Gminą Trzcianne a B.B., zaś odrębnym rozstrzygnięciem nadzorczym z tego samego dnia, nr NK-II.4131.106.2021.AK, stwierdził nieważność aktu porozumienia dotyczącego umowy o pracę z dnia 1 września 2021 r. zawartego między Gminą Trzcianne, a B.B. Z powyższego wynika, że - stosownie do art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 2023 poz. 40) - z chwilą doręczenia tych rozstrzygnięć nadzorczych z mocy prawa nastąpiło wstrzymanie wykonania zakwestionowanego przez organ nadzoru zarządzenia Wójta o powołaniu Dyrektora SP w T. Co więcej, po wyroku NSA z 27 września 2023 r. (III OSK 1992/22), oddalającym skargę kasacyjną na wyrok WSA w Białymstoku z 22 lutego 2022 r. (II SA/Bk 11/22), rozstrzygnięcie Wojewody stało się prawomocne.

W ocenie Sądu przedstawiona powyżej sytuacja prawna nie powoduje jednak automatycznie, że wszystkie czynności wydane przez Dyrektora od momentu doręczenia jej rozstrzygnięcia nadzorczego są nieważne. Stwierdzenie nieważności aktu porozumienia dotyczącego umowy o pracę zawartego między Gminą Trzcianne a B.B. działa niewątpliwie ze skutkiem ex tunc, co oznacza, że co do zasady eliminuje ten akt ze skutkiem wstecznym. W ocenie Sądu takie jednak generalne stwierdzenie, że powierzenie stanowiska dyrektora szkoły (w niniejszej sprawie na mocy porozumienia, o którym mowa w art. 63 ust. 12 P.o.), co do którego stwierdzono jego nieważność od początku nie wywołuje żadnych skutków, doznaje ograniczenia w sytuacji, gdy taki akt pociąga za sobą nie tylko skutki w sferze prawa administracyjnego, ale także w innych sferach, w szczególności w stosunkach cywilnych i pracowniczych. Powołanie dyrektora szkoły jest właśnie takim aktem administracyjnym o dwoistym charakterze, mającym oparcie w przepisach administracyjnych oraz w przepisach prawa pracy. Z jednej strony dotyczy sprawowania funkcji publicznej w placówce oświatowej realizującej zadania publiczne, a z drugiej strony jest czynnością z zakresu prawa pracy, dotyczącą sfery indywidualnej, ingerując w sytuację prawną osoby powołanej (por. wyrok NSA z 13 lutego 2024 r., III OSK 1070/22 i cyt. tam orzecznictwo).

Opierając się na konkluzjach zawartych w wyroku III OSK 1070/22, które Sąd w pełni podziela, należy uznać, że skutek rozstrzygnięć nadzorczych Wojewody z 4 listopada 2021 r. oraz wyroków WSA z 22 lutego 2022 r. i NSA z 27 września 2023 r. nie polega na nieważności powołania dyrektora szkoły, tylko na nieważności mających formę zarządzenia Wójta porozumień z 19 sierpnia i 1 września 2021 r. Takim rozstrzygnięciom organu nadzoru lub sądu przysługuje kasatoryjny walor i skutek prawny w sferze oświatowej administracji publicznej, który jednak nie przekłada się ani wiążąco nie oddziałuje na pracowniczą sferę zatrudnienia nauczyciela powołanego na stanowisko dyrektora szkoły. Skutki orzeczeń organu nadzoru i administracyjnosądowych o nieważności zarządzenia o powołaniu nauczyciela na dyrektora szkoły nie rozciągają się na sferę jego pracowniczego zatrudnienia na kierowniczym stanowisku pracy i nie wywołują skutku nieważności powołania. W związku z tym stwierdzenie nieważności zarządzenia Wójta o powołaniu B.B. nie spowodowało automatycznie stanu niesprawowania przez nią funkcji dyrektora szkoły i - co za tym idzie - braku umocowania do dokonywania czynności prawnych, w tym powoływania lub odwoływania wicedyrektora.

Nawiązując do cyt. w ww. wyroku NSA orzeczenia Sądu Najwyższego z 12 lutego 2015 r. w sprawie o sygn. I PK 155/14 stwierdzić należy, że akceptacja koncepcji nieważności powołania na stanowisko dyrektora szkoły na podstawie orzeczenia sądu administracyjnego jako sankcji wywołującej skutek również w sferze prawa pracy, ale i chociażby w sferze stosunków cywilnoprawnych, prowadziłaby do skutków niemożliwych do zaakceptowania. Wszystkie czynności prawne podejmowane przez osobę powołaną na to kierownicze stanowisko można by kwestionować i uznawać za wadliwe. Tymczasem wiele z tych czynności jest nieodwracalnych. Tak dotkliwych skutków nie sposób zaakceptować, chociażby ze względu na konstytucyjną zasadę bezpieczeństwa prawnego (w tym samej Skarżącej), pewności obrotu prawnego czy też zaufania obywateli do prawa.

Końcowo Sąd pragnie zaznaczyć, że nie badał ewentualnych roszczeń pracowniczych, do rozpatrzenia których właściwy jest sąd pracy, lecz zachowanie przewidzianych w przepisach publicznoprawnych wymogów dotyczących aktu odwołania jako formy realizacji zadań publicznoprawnych, a więc aktu o publicznoprawnym charakterze (por. ww. wyrok o sygn. IV SA/Gl 270/14 i cyt. tam orzecznictwo).

Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżony akt, zgodnie z art. 146 p.p.s.a.

O kosztach postępowania (pkt 2 wyroku) sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od Dyrektora na rzecz Skarżącej kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą składa się wynagrodzenie reprezentującego ją adwokata w wysokości 480 zł (ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2023 poz. 1964) oraz opłata od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.