Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 291/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1  pkt 4   w zw. z art. 17 ust. 1a, art. 17  ust. 1b
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie: WSA Jakub Makuch ASR WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 10 stycznia 2023 r., nr SKO.ŚR/4111/1465/2022, w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez T. W., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 10 stycznia 2023 r. nr SKO.SR/4111/1465/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 17, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia 16 listopada 2022 r., znak: [...], o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ciotką J. W.

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 16 listopada 2022 r., znak: [...], Wójt Gminy B. odmówił przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ciotką.

W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał na treść art. 17 ust. 1 pkt. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zdaniem organu skarżący nie spełnia przesłanek z art. 17 ust. 1 pkt. 4 ww. ustawy, gdyż nie jest spokrewniony z ww. w linii prostej. Jest jej siostrzeńcem na którym nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec ciotki. W związku z powyższym, skarżący nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ciotką.

Organ pierwszej instancji uznał również, że w sprawie nie został spełniony warunek zawarty w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczący daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenia art. 17 ust. 1 pkt. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 17 ust. 1a tej ustawy poprzez uznanie, że nie jest on krewnym w linii prostej w stosunku do swojej ciotki, a w związku z tym w efekcie nie ciąży na nim wobec niej obowiązek alimentacyjny. Zarzucił także naruszenia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie przez organ, że nie można ustalić kiedy powstała niepełnosprawność ciotki skarżącego.

Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Kolegium powołało treść przepisów art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1a i 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wyjaśniło, że przesłankami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są: sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, wymagającym stałej pielęgnacji i niepodejmowanie z tego powodu pracy. Kolegium stwierdziło, że celem instytucji świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód, wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Zarówno osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, jak też osoba opiekująca się innym członkiem rodziny, wobec którego obciążona jest obowiązkiem alimentacyjnym, wypełniają zobowiązanie o charakterze prawnorodzinnym, którego źródłem są przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obydwie te kategorie osób rezygnują, w związku z realizacją tego obowiązku z podjęcia lub kontynuowania zatrudnienia.

Z kolei z przepisu art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy jednoznacznie wynika, że obowiązek alimentacyjny ciąży jedynie na osobach spokrewnionych w linii prostej oraz rodzeństwie.

Nadto, zgodnie z przepisem art. 17 ust 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 1 września 2021 r., nr 018128259, znajdującym się w aktach sprawy ciotka skarżącego uznana została za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Skarżący wskazał, że zrezygnował i nie podejmuje zatrudnienia, w celu sprawowania osobistej opieki nad ciotką.

Jak stanowi przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Kolegium zwróciło uwagę na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, iż art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium wskazało, że pomimo niezmienionego stanu prawnego (tj. art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych) sądy te – wprost i bezpośrednio, a organy administracji publicznej pośrednio w pełni powinny stosować się do powyższego kierunku wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określonych w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W związku z powyższym Kolegium wskazało, że data ustalenia trwałej niezdolności ciotki skarżącego do samodzielnej egzystencji w wieku 76 lat nie może stanowić negatywnej przesłanki w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, wnioskowanego w związku z opieką nad ww. osobą.

Niezależnie od powyższego Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji zasadnie uznał, iż skarżący jako siostrzeniec wymagającej opieki nie jest z nią spokrewniony w linii prostej, a więc nie ciąży na nim obowiązek alimentacyjny określony w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Kolegium nie zakwestionowało faktu, że skarżący sprawuje osobistą opiekę nad swoją ciotką, ale nie wynika ono z prawnego obowiązku alimentacyjnego określonego w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący jest siostrzeńcem wymagającej opieki, a więc jest z nią spokrewniony w linii bocznej. W konsekwencji, skarżący nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt. 4 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na poparcie swojego stanowiska Kolegium powołało orzecznictwo sądów administracyjnych.

Jednocześnie podało, że rozumie argumenty podniesione przez skarżącego, jednak jest związany obowiązującymi przepisami prawa, które przy ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie przewidują żadnych wyjątków. Podkreśliło, że do ustalenia prawa do ww. świadczenia nie znajduje zastosowania instytucja uznania administracyjnego, w ramach której możliwe byłoby przyznanie tego świadczenia po dokonaniu odpowiedniej oceny zgromadzonego materiału dowodowego przez organ administracyjny, nawet w przypadku niespełnienia przesłanek ustawowych. W niniejszej sprawie następstwem stwierdzenia braku spełnienia przesłanki określonej ustawą, jaką jest pokrewieństwo w linii prostej z osobą niepełnosprawną wymagającą opieki, jest odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję skarżący, zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Krakowie naruszenie przepisów art. 17 ust. 1 pkt. 4 w związku art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że skarżący jest siostrzeńcem wymagającej opieki, a więc jest z nią spokrewniony w linii bocznej, a w konsekwencji nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż nie został spełniony warunek występowania obowiązku alimentacyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z wnioskiem skarżącego, zawartym w piśmie z daty wpływu do Sądu 10 marca 2023 r. i postanowieniami art. 119 pkt 2 P.p.s.a..

Skarga ta nie zasługiwała jednakże na uwzględnienie.

Przeprowadzona bowiem w niniejszej sprawie kontrola według wyżej wskazanych kryteriów wydanych w niej decyzji nie wykazała, by tkwiły w nich wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postępowania.

Sąd nie dopatrzył się też takich naruszeń przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego, które skutkowałyby uchyleniem kontrolowanych decyzji.

Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), w brzmieniu obowiązującym na datę zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ww. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei, zgodnie z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie

lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Stosownie zaś do treści art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Wobec powyższych regulacji ustawy o świadczeniach rodzinnych podkreślić należy, że wykładnia art. 17 ust. 1b tej ustawy powinna prowadzić do takiego rozumienia tego przepisu, że w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd też w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

W ocenie Sądu trafne jest więc stanowisko Kolegium, że organ pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni i zastosowania art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten nie mógł stanowić zatem samodzielnej podstawy do odmowy przyznania skarżącemu prawa do żądanego świadczenia. Organ pierwszej instancji powinien wziąć pod uwagę treść i skutki płynące z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, którym Trybunał stwierdził niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

Wykładnia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna prowadzić do takiego rozumienia tego przepisu, że w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd też w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Pomimo powyższego błędu organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie prawidłowo skorzystało z przyznanych mu kompetencji art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, zwaną dalej w skrócie - k.p.a.) utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania przedmiotowego świadczenia.

Zasadne i zgodne z przepisami obowiązującego prawa jest stanowisko organów, że w przepisach art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych został zawarty ściśle określony katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zakreślony m.in. przesłanką pozostawania osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby będącej pod jej opieką. Zarówno w pierwotnej wersji tego przepisu jak i w toku kolejnych zmian świadczenie to przysługiwało członkom rodziny, na których spoczywał w stosunku do osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny. Ustawodawca uznał więc, że jednym z warunków, od których zależy powstanie prawa do tego świadczenia było to, że opiekę wykonuje osoba obciążona wobec wymagającej opieki obowiązkiem alimentacyjnym.

Podkreślić zatem należy, że obowiązek ten obciąża krewnych w linii prostej, a w linii bocznej wyłącznie rodzeństwo (art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy; Dz. U. z 2020, poz. 1359, zwanej dalej w skrócie - k.r.o.). Z mocy art. 23 i 27 k.r.o. także małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy oraz przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Ponadto, obowiązek alimentacyjny - zgodnie z treścią art. 131 k.r.o. - powstaje w przypadku nawiązania stosunku przysposobienia, a także - stosownie do postanowień art. 144 k.r.o. - dotyczy ojczymów, macoch i pasierbów. Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie ustanawia przy tym wzajemnego obowiązku alimentacyjnego względem innych osób aniżeli małżonkowie oraz krewni - w linii prostej (niezależnie od stopnia pokrewieństwa, tj. rodzice, dzieci, wnuki, prawnuki, dziadkowie, pradziadkowie) lub w linii bocznej (do drugiego stopnia, tj. rodzeństwo), a także powinowaci w wypadkach określonych w art. 144 k.r.o.

Prawidłowo więc stwierdziły orzekające w niniejszej sprawie organy, że obowiązek alimentacyjny nie ciąży na skarżącym. Obowiązek ten nie ciąży bowiem na powinowatych w linii bocznej, takich jak bratankowie lub właśnie siostrzeńcy.

W rozpoznawanej sprawie z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpił skarżący, który jest siostrzeńcem niepełnosprawnej, w stopniu znacznym ciotki. Jednakże nie należy on do kręgu osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny względem ciotki. Obowiązek ten nie obciąża bowiem zstępnych rodzeństwa, gdyż nie zostali oni wymienieni w art. 128 k.r.o. Jako niebędący obciążonym obowiązkiem alimentacyjnym wobec ciotki nie jest skarżący osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie ma więc do niej także zastosowania art. 17 ust. 1a tej ustawy. Brzmienie tego przepisu odsyła bowiem wprost do osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Powyższe stanowisko zostało utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki: z dnia: 6 października 2021 r., sygn. akt I OSK 572/21; 15 października 2021 r., sygn. akt I OSK 480/21; 25 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2091/20; 22 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2505/20; 11 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 1164/21; 23 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1637/21) oraz wojewódzkich sądów administracyjnych. Pogląd taki znalazł również swoje potwierdzenie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 5/13, powołanej zresztą przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, w której ostatecznie rozstrzygnięto tę kwestię. Zgodnie ze stanowiskiem zaprezentowanym we wskazanej uchwale krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny został ograniczony do osób zobowiązanych do alimentacji. Wprawdzie uchwała ta dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 1 stycznia 2013 r. kiedy to przepisy nie przewidywały odpowiednika obecnego rozwiązania ujętego w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, ale w związku z powiązaniem tego przepisu z kręgiem osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, stanowisko zajęte w tej uchwale znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, że skarżący nie jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnej ciotki, a zatem nie należy do kręgu podmiotów wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawidłowo organy uznały, że świadczenie pielęgnacyjne nie mogło zostać mu przyznane. Trafnie podniosło Kolegium, powołując się na orzecznictwo wojewódzkich sadów administracyjnych (tak wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 342/22), że o przyznaniu tego świadczenia nie decyduje wyłącznie zakres faktycznie sprawowanej opieki przez wnioskodawcę, ale też jego status wobec osoby, którą się on opiekuje, zakreślony obowiązkiem alimentacyjnym wynikającym z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Powtórzyć należy za Tamtejszym Sądem, że "...warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego były wielokrotnie przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który nie zakwestionował konstytucyjności wymogu istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy sprawującym opiekę a podopiecznym. W ocenie Sądu, nie można, powołując się na ogólne zasady i wartości wyrażone w Konstytucji RP (traktując je jako samodzielne źródło roszczeń) wyprowadzać na gruncie art. 17 u.ś.r. wniosków, że prokonstytucyjna wykładnia powołanej normy pozwala na przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną. Kwestię tę szczegółowo analizował Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z 7 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 4353/18 trafnie wskazał, że niedopuszczalne jest sądowe uzupełnianie ustawowego katalogu uprawnień socjalnych, gdyż przepisy Konstytucji RP (art. 32) nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń, a spełniają rolę wzorca konstytucyjnego, określającego w sposób ogólny zakres i formy zabezpieczenia społecznego. W tej sytuacji nie można, powołując się na ogólne zasady konstytucyjne, wyprowadzać wniosków, że prokonstytucyjna wykładnia art. 17 u.ś.r. pozwala przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną. W przywołanym wyroku NSA wskazał również, że nie jest intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny oraz że wykładnia gramatyczna art. 17 ust. 1 ustawy, jego znaczenie językowe, jest zgodne z rezultatem wykładni systemowej i funkcjonalnej."

Kolegium mogło więc, pomimo błędu organu pierwszej instancji w wykładni i zastosowaniu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, skorzystać z przyznanych mu kompetencji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymać w mocy trafne i odpowiadające prawu rozstrzygnięcie tego organu, zbieżne ze stanowiskiem Kolegium.

Skarga nie mogła zatem wywrzeć zamierzonego skutku. Postawione w skardze zarzuty są całkowicie bezzasadne.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), orzekł, jak w sentencji wyroku.