Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1926/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1; art. 55; art. 60
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity
article: art. 21 par 1;art. 5; art. 4;; art. 67a par 1
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi E. [...] Sp. z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w R. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] , [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] Sp. z o. o. Spółka komandytowa z siedzibą w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja

Ministra Rozwoju z [...] maja 2016 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] września 2015 r. (sygn. [...]), umarzająca jako bezprzedmiotowe postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia 20 lipca 2015 r. (sygn. [...]) o umorzenie w całości należności stanowiącej kwotę przekazaną z tytułu dofinansowania przeznaczonego na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...] na realizację projektu pn. "[...]".

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] października 2011 r. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dalej: "NFOŚiGW" lub "organ I instancji") zawarł z [...]Sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w [...] (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") umowę o dofinansowanie nr [...] (dalej: "umowa o dofinansowanie") projektu pn. "[...]".

Spółka pismem z dnia 15 października 2014 r. (sygn. [...]) uzupełnionym pismem z dnia 28 października 2014 r, (sygn. [...]) wystąpiła do NFOŚiGW z wnioskiem o rozwiązanie Umowy o dofinansowanie za porozumieniem stron. Jednocześnie Beneficjent zaproponował m.in., że NFOŚiGW nie będzie żądał od niego zwrotu kwalifikowalnych wydatków poniesionych na Projekt w kwocie 457.819,10 zł, stanowiących przekazane mu dofinansowanie na podstawie Umowy o dofinansowanie Projektu.

Następnie pismem z dnia 14 lutego 2015 r. (sygn. [...]) wniosła do Ministra Gospodarki wniosek o umorzenie w całości należności w kwocie 457.819,10 zł. Minister Gospodarki pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. (sygn. [...] L.dz. [...]) zawiadomił Beneficjenta o przekazaniu ww. wniosku - zgodnie z właściwością - do NFOŚiGW.

Następnie Beneficjent wnioskiem z dnia 16 lutego 2015 r. (sygn. [...]) oraz z dnia 16 kwietnia 2015 r. (sygn. [...]) ponownie wystąpił do NFOŚiGW o rozwiązanie Umowy o dofinansowanie za porozumieniem stron.

W związku z ww. wnioskiem Beneficjenta z dnia 14 lutego 2015 r. o umorzenie w całości należności w kwocie 457.819,10 zł, NFOŚiGW decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. (sygn. [...]) umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie zainicjowane ww. wnioskiem Beneficjenta z dnia 14 lutego 2015 r. o umorzenie w całości należności z tytułu dofinansowania otrzymanego na podstawie Umowy o dofinansowanie Projektu.

NFOŚiGW - w odpowiedzi na ww. pismo Beneficjenta z dnia 16 kwietnia 2015 r. - pismem z dnia 29 kwietnia 2015 r. ([...]) poinformował, że zaproponowane przez Stronę warunki rozwiązania za porozumieniem stron Umowy o dofinansowanie nie mogą zostać przyjęte ponieważ są niezgodne z zasadami rozwiązania umowy przewidzianymi w samej Umowie o dofinansowanie.

NFOŚiGW, powołując się na § 19 ust. 2 pkt 1 Umowy o dofinansowanie, pismem z dnia 7 lipca 2015 r. (sygn. [...]) wystosował do Strony oświadczenie o rozwiązaniu Umowy o dofinansowanie ze skutkiem natychmiastowym ze względu na niezrealizowanie przez Stronę Projektu na warunkach określonych w Umowie o dofinansowanie. W ww. piśmie NFOŚiGW wskazał, że zgodnie z § 19 ust. 4 Umowy o dofinansowanie Beneficjent zobowiązany jest do zwrotu wypłaconego dotychczas dofinansowania w kwocie 457.819,10 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w terminie 30 dni od dnia rozwiązania Umowy o dofinansowanie.

Beneficjent wnioskiem z dnia 20 lipca 2015 r. (sygn. [...]) wniósł o umorzenie w całości ww. należności

Organ I instancji decyzją z [...] września 2015 r. (sygn. [...]) umorzył jako bezprzedmiotowego postępowanie zainicjowanego ww. wnioskiem Beneficjenta z dnia 20 lipca 2015 r. Organ I instancji w decyzji wskazał, że zobowiązanie, o którym mowa w art. 64 ust. 1 ustawy o finansach publicznych powstaje wraz z uzyskaniem waloru ostateczności decyzji wydanej na podstawie art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. W związku z powyższym NFOŚiGW umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Spółka odwołała się od powyższej decyzji.

Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] maja 2016 r. Minister Rozwoju utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2015 r.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zobowiązanie z tytułu należności o umorzenie, której wystąpiła Spółka powstanie w momencie uzyskania waloru ostateczności decyzji wydanej przez organ na podstawie art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publiczny (zwana dalej u.f.p.), co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

Minister podniósł, iż NFOŚiGW decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. (sygn. [...]), na podstawie m.in. art. 207 ust. 9 u.f.p., orzekł zwrot od Beneficjenta środków otrzymanych przez niego w ramach Umowy o dofinansowanie na realizację Projektu w łącznej kwocie 457.750,14 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych.

Od ww. decyzji Beneficjent wniósł odwołanie z dnia 1 marca 2016 r., które zostało przekazane wraz z aktami sprawy do organu II instancji przez NFOŚiGW przy piśmie z dnia 9 marca 2016 r. (sygn. [...]). Organ zaznaczył, że na dzień wydania niniejszej decyzji ww. odwołanie Beneficjenta nie zostało rozpatrzone przez organ II instancji.

Minister stwierdził, że do momentu ostatecznego określenia wysokości zobowiązania z tytułu należności, o której mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., wniosek Beneficjenta z dnia 20 lipca 2015 r. (sygn. [...]) o jej umorzenie nie może być merytorycznie rozpatrzony.

Wyjaśnił, że przedmiotowy wniosek można rozpatrzeć merytorycznie dopiero wówczas, gdy zostanie ustalona jej wysokość. Natomiast wniosek o udzielenie ulgi skierowany do organu zanim zostanie wydana ostateczna decyzja określająca kwotę przypadającą do zwrotu, jako przedwczesny, nie może skutkować wszczęciem postępowania w przedmiocie zastosowania ulgi w spłacie należności przypadającej do zwrotu.

Wskazał, że najpierw rozstrzyga się o treści stosunku prawnego poprzez określenie istnienia bądź nieistnienia obowiązku zwrotu otrzymanych środków dofinansowania przez Beneficjenta, a dopiero w przypadku uostatecznienia się decyzji administracyjnej (lub wyroku sądu) w tym zakresie rozważa się możliwość umorzenia zobowiązania publicznoprawnego ustalonego odpowiednio w postępowaniu administracyjnym (lub sądowoadministracyjnym). Podkreślił, iż dopiero istnienie po stronie Beneficjenta zobowiązania potwierdzonego wydaniem ostatecznej decyzji administracyjnej nakładającej obowiązek zwrotu środków umożliwia wystąpienie z wnioskiem o zastosowanie ulgi w spłacie takiego zobowiązania.

Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie ani na dzień wpływu wniosku z dnia 20 lipca 2015 r. o udzielenie ulgi, ani wydania niniejszej decyzji nie istnieje należność mogąca wpisać się w dyspozycję normy prawnej wyrażonej w art. 64 ust. 1 u.f.p. i w związku z tym stwierdził, że mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania.

Następnie odniósł się co do zarzutów podniesionych w odwołaniu i stwierdził, iż są one nie zasadne. Odniósł się również do pisma strony z dnia 19 kwietnia 2016 r. w sprawie wypowiedzenia w przedmiocie materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie. Wyjaśnił też, z jakich przyczyny odmówił przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, a także odmówił przesłuchania Strony w charakterze świadka oraz dopuścił dowody z dołączonych przez spółkę dokumentów i jakie miały znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego w sprawie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła [...]Sp. z o. o. Spółka komandytowa z siedzibą w [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwu procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

art. 10 § 1 K.p.a. poprzez pozbawienie Strony skarżącej czynnego udziału w postępowaniu przed organem I instancji na skutek niezapewnienia jej możliwości wypowiedzenia się co do zebranych przez organ dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem Decyzji organu I instancji;

art. 15 K.p.a. i art. 78 Konstytucji RP w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. przez utrzymanie w mocy Decyzji organu I instancji, pomimo pozbawienia Strony skarżącej możliwości wypowiedzenia się do dowodów zebranych w sprawie i zgłoszonych żądań przed wydaniem Decyzji organu I instancji, co jest jednoznaczne z pozbawieniem prawa ilu dwukrotnego rozpatrzenia sprawy w postępowaniu przez organem I i II instancji przeprowadzonym w taki sposób, że umożliwiono osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone, m.in. wydania decyzji z zachowaniem czynnego udziału strony w obu instancjach administracyjnych;

art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego sprawy w zakresie podstawy do udzielenia Stronie skarżącej ulgi w spłacie zobowiązań z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich poprzez ich umorzenie, a także na skutek: (i) skupienia się na zawisłości przed Ministrem Rozwoju sprawy z odwołania od decyzji NFOŚiGW z dnia [...].02.2016 r. w przedmiocie zwrotu dofinansowania, oraz (ii) niezbadania materiału dowodowego w zakresie, w jakim wskazała Strona skarżąca w ww. piśmie z dnia 11 stycznia 2016 r., mimo dopuszczenia przez organ II instancji dowodów (na mocy postanowieni z dnia [...].02.2016 r.), a konsekwencji dokonanie zupełnie dowolnej oceny, iż wydanie decyzji o umorzeniu postępowania stanowi o załatwieniu sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu Spółki;

art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz, II, i 2012 r. poz. 749, z późn. zm., dalej; "O.p.") w związku z art. 60 pkt 6 oraz art. 207 ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz., 885 ze zm., dalej: "u.f.p.") poprzez ich błędną wykładnię polegając na przyjęciu, iż zobowiązanie z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (art. 60 pkt 6 u.f.p.) powstaje z dniem uzyskania przez decyzję w przedmiocie zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (wydaną na podstawie art. 207 ust. 1 i ust. 9 u.f.p) waloru ostateczności, mimo że ww. zobowiązanie powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym u.f.p. wiąże powstanie takiego zobowiązania - wystąpienia jednej z przesłanek, o których mowa w art:.207 ust. 1 u.f.p.;

art. 105 § 1 K.p.a. w związku z. art. 64 ust. 1 u.f.p. poprzez wadliwe zaakceptowanie stanowiska organu I instancji, że postępowanie w sprawie wniosku spółki o umorzenie należności z tytuł dofinansowania udzielnego na podstawie umowy dofinansowanie nr [...] na realizację projektu "[...]" (dalej: "Umowa") jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu, na skutek błędnego przyjęcia, że organ nie może udzielić Stronie skarżącej ulgi w spłacie zobowiązań z tytułu zwrotu dofinansowania (wynikającego z Umowy) poprzez ich umorzenie, do czasu uzyskania waloru ostateczności przez decyzję NFOŚiGW z dnia [...].02.2016 r. w przedmiocie zwrotu dofinansowania, mimo że ww. zobowiązanie powstaje z mocy prawa, a ww. decyzja ma charakter deklaratoryjny;

art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak prawidłowego uzasadnienia Decyzji oraz niewyjaśnienie w sposób należyty przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ odwoławczy orzekając o utrzymaniu w mocy Decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy rzetelne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy powinno uwzględniać także te argumenty, które legły u podstaw m.in. postanowienia Ministra Rozwoju z dnia [...].04.2016 r. w przedmiocie zaliczenia wpłaty dokonanej w dniu 1 lutego 2016 r. (znak sprawy: [...]), a także wobec wewnętrznych sprzecznych twierdzeń organu co do momentu powstania zobowiązania z tytułu zwrotu dofinansowania (wynikającego z Umowy);

art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie Decyzji z naruszeniem zasady budowania zaufania do władzy publicznej, a to na skutek przyjęcia w uzasadnieniu ww. Decyzji stanowiska, że: "(...) zobowiązanie z tytułu należności, o której mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., powstaje z dniem uzyskania przez decyzję, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p., waloru ostateczności" i na tej podstawie wadliwe przyjęcie, że art. 64 ust. 1 u.f.p. nie ma w tej sprawie zastosowania do czasu uzyskania waloru ostateczności przez decyzję NFOŚiGW z dnia [...].02.2016 r. w przedmiocie zwrotu dofinansowania, tj. wniosek Spółki o zastosowanie ulgi nie podlegał rozpoznaniu co do meritum, w sytuacji gdy w innym - wydanym w granicach tej samej sprawy rozstrzygnięciu tego organu, tj. postanowieniu z dnia [...].04.2016 r. w przedmiocie zaliczenia wpłaty dokonanej w dniu 1 lutego 2016 r. wywiedziono przeciwnie, tj., że obowiązek zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich nie powstaje w momencie uzyskania przez decyzję w przedmiocie zwrotu ww. środków waloru ostateczności, a ww. decyzja nie tworzy nowego stosunku prawnego, jak ma to miejsce w przypadku decyzji o charakterze konstytutywnym (decyzja ustalająca).

art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 138 § 2 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy Decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy obowiązkiem organu orzekającego w sprawie było jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji (w celu rozpoznania wniosku Spółki o umorzenie należności co do meritum).

Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. wniosła o dopuszczenie i przeprowadzania dowodu, uzupełniającego z dokumentu odpisu postanowienia Ministra Rozwoju z dnia [...].04.2016 r. w przedmiocie zaliczenia wpłaty dokonanej w dniu 1 lutego 2016 (znak sprawy: [...]), - na okoliczności wyjaśnienia istotnych w sprawie wątpliwości dotyczących wydania Decyzji i Decyzji organu I instancji w postępowaniu prowadzonym w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, a to na skutek (i) zmienności i niespójności poglądów prawnych prezentowanych przez organ wobec, tego samego adresata, (ii) rozstrzygania wątpliwości na niekorzyść Strony skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 28 czerwca 2017 r. pełnomocnik skarżącej spółki ponowił zgłoszony w skardze wniosek o dopuszczenie i przeprowadzania dowodu, uzupełniającego z dokumentu odpisu postanowienia Ministra Rozwoju z dnia [...].04.2016 r. Sąd oddalił ww. wniosek dowodowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym

w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych.

Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, poz. 718 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.".

Na wstępie należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji jest prawidłowa a organy zasadnie uznały, że postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia 20 lipca 2015 r. (sygn. [...]) o umorzenie w całości należności stanowiącej kwotę przekazaną z tytułu dofinansowania przeznaczonego na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...] na realizację projektu pn. "[...]" jako bezprzedmiotowe należało umorzyć.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 poz 885 zwana dalej u.f.p.) właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 u.f.p. ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60.

Należnościami o których mowa w art. 60 u.f.p. są środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym, którymi są w szczególności następujące dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego:

1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;

2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego;

3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych;

4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych;

5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych;

6) należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności;

6a) należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe;

7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;

8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.

Wyjaśnienia również wymaga, co należy rozumieć przez zobowiązanie z tytułu należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., oraz kiedy ono powstaje.

Definicje tego pojęcia nie znajdziemy w przepisach ustawy o finansach publicznych. Kwestie związane z datą powstania zobowiązania oraz definicje zobowiązania uregulowane są natomiast w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2015 r. poz 613, zwana dalej O.p.).

Zgodnie z art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących m.in. należności, o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., nieuregulowanych w przepisach u.f.p. stosuje się odpowiednio przepisy działu III O.p.

Przepisy działu III O.p. mają zastosowanie tylko w zakresie nieuregulowanym w u.f.p. i tylko odpowiednio.

Jednocześnie odpowiednie stosowanie przepisów działu III OP oznacza, że jedne przepisy O.p. będą stosowane wprost, bez żadnych modyfikacji, a niektóre - z dostosowaniem do charakteru rozpoznawanej sprawy, a także, iż dany przepis nie będzie w ogóle stosowany do zakresu danego zagadnienia z uwagi na bezprzedmiotowość lub sprzeczność z przepisami ustanowionymi dla rozpatrywanego zagadnienia.

W związku z powyższym do ustalenia daty powstania zobowiązania, o którym mowa w art. 64 ust. 1 u.f.p., odpowiednie zastosowanie będzie miał art. 21 § 1 O.p., natomiast do definicji zobowiązania - art. 5 O.p. Zauważyć należy, iż art. 5 O.p. znajduje się poza działem III O.p., tym niemniej pojęcie zobowiązania występuje w dziale III O.p., a zatem uzasadnione jest odpowiednie zastosowanie art. 5 O.p. w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 21 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem:

zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania,

doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.

Wyjaśnić należy, że według art. 207 ust. 9 u.f.p. w przypadku zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich organ, o którym mowa w tym przepisie, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu, a więc do ustalenia powstania zobowiązania będzie miał zastosowanie ww. art. 21 § 1 pkt 1 O.p..

Art. 5 O.p. stwierdza, że zobowiązanie podatkowe to wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego.

Mając na uwadze, że przepisy u.f.p. nie regulują kwestii dotyczących "obowiązku", to również i w tym zakresie należy odpowiednio zastosować przepisy O.p. Jednocześnie - podobnie jak w przypadku definicji zobowiązania - definicja obowiązku znajduje się poza działem III O.p., tj. pojęcie to uregulowane zostało w art. 4 O.p.. Niemniej jednak, pojęcie "obowiązku" występuje w art. 5 O.p., który ma odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie w związku z art. 21 § 1 OP. Zatem uzasadnione jest również odpowiednie zastosowanie art. 4 O.p. w przedmiotowej sprawie.

Natomiast zgodnie z art. 4 O.p. obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach.

Mając na uwadze ustalony stan faktyczny jak i ww. przepisy Ordynacji Podatkowej należy stwierdzić, że obowiązek zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich przez Beneficjenta powstał już w momencie wystąpienia jednej z przesłanek, o których mowa w art. 207 ust. 1 u.f.p.

Ponieważ skarżąca spółka nie realizowała Projektu na warunkach określonych Umową o dofinansowanie zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Także organ I instancji na podstawie § 19 ust. 2 Umowy o dofinansowanie, rozwiązał Umowę o dofinansowanie ze skutkiem natychmiastowym.

Na podstawie § 19 ust. 4 w związku z § 17 ust. 1 Umowy o dofinansowanie skarżąca spółka obowiązana była do zwrotu środków w terminie i na zasadach określonych w ww. postanowieniach umownych odsyłających do właściwych regulacji zawartych w przepisach prawa powszechnie obowiązującego.

Podnieść należy, iż w razie niezwrócenia przez beneficjenta dofinansowania dobrowolnie, zgodnie z art. 207 ust. 9 u.f.p. do odzyskiwania kwot podlegających zwrotowi stosuje się tryb administracyjnoprawny zwieńczony wydaniem indywidualnego aktu administracyjnego, jakim jest decyzja administracyjna.

W dalszej kolejność wyjaśnić należy, że zobowiązanie z tytułu należności, o której mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p. powstanie w momencie przekształcenia się obowiązku w to zobowiązanie.

Zgodnie z art. 21 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania.

Art. 207 ust. 1 u.f.p. stanowi, iż w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:

wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.,

pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p., na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.

W związku z powyższym, stosując odpowiednio art. 21 § 1 O.p., należy wskazać, że ustawa o finansach publicznych wiąże powstanie zobowiązania z tytułu należności, o której mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., z dniem doręczenia Beneficjentowi ostatecznej decyzji, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p.. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że przesłanki, które musi spełniać zobowiązanie - zgodnie z definicją, o której mowa w art. 5 O.p. - będą określone dopiero w decyzji, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p., o czym stanowi art. 207 ust. 1 u.f.p..

Wyjaśnienia wymaga, że ww. decyzja ma charakter deklaratoryjny (decyzja określająca). Oznacza to, że obowiązek zwrotu dofinansowania, jaki obciążył Beneficjenta w momencie wystąpienia jednej z przesłanek, o których mowa w art. 207 ust. 1 u.f.p, powstał z mocy prawa, niezależnie od woli stron, a na mocy ww. decyzji obowiązek ten przekształcił się w zobowiązanie.

W związku z powyższym należy wskazać, iż zobowiązanie z tytułu należności, o której mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., powstaje z dniem uzyskania przez decyzję, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p., waloru ostateczności.

W niniejszej sprawie NFOŚiGW w decyzji z dnia [...] lutego 2016 r. (sygn. [...]) orzekł zwrot od skarżącej spółki środków otrzymanych przez niego w ramach Umowy o dofinansowanie na realizację Projektu w łącznej kwocie 457.750,14 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych. Od ww. decyzji skarżąca spółka wniosła odwołanie z dnia 1 marca 2016 r., które do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie zostało rozpoznane.

Na marginesie należy wskazać, iż Sądowi wiadomo z urzędu, że Minister Rozwoju i Finansów decyzją z [...] marca 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję z [...] lutego 2016 r. Skarżąca spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i sprawa jest prowadzona pod sygnaturą V SA/Wa 923/17.

W związku tym organy zasadnie stwierdziły, że dopiero zatem istnienie po stronie skarżącej spółki zobowiązania potwierdzonego wydaniem ostatecznej decyzji administracyjnej nakładającej obowiązek zwrotu środków umożliwia wystąpienie z wnioskiem o zastosowanie ulgi w spłacie takiego zobowiązania.

Z tego względu, dopiero osiągnięcie przez decyzję wydaną na podstawie art. 207 ust. 9 u.f.p. waloru ostateczności spowoduje, że powstanie zobowiązanie z tytułu zwrotu środków i wówczas będzie mogła mieć zastosowanie instytucja prawna wskazana w art. 64 u.f.p., czyli merytoryczne rozpatrzenie wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania z tytułu należności, o której mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p.

Za powyższym stanowiskiem przemawia również fakt, że organ badając wniosek o umorzenie należności z tytułu dofinansowania stosuje przepisy art. 67a § 1 O.p. i art. 67b O.p.

Zgodnie z art. 67a § 1 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek;

3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Natomiast art. 67b § 1 O.p. stanowi, że organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a (...).

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, iż organ nie może badać wniosku o umorzenie nie mając określenia zobowiązania (wskazania jego wysokości) ostatecznego (nawet bez żadnej decyzji) i ocenić, czy wystąpił uzasadniony ważny interes podatnika, o którym mowa jest w art. 67a § 1 O.p. Organ badając ważny interes podatnika (tutaj skarżącej spółki ) powinien porównać możliwości płatnicze spółki i wysokość należności. Dokonując takiego porównania organ bada czy możliwa jest jej spłata i jak ona wpłynie na sytuację finansową podatnika. Bez ustalenia wysokości zobowiązania takie porównanie nie jest możliwe. W związku z tym wniosek o ulgę należy rozpatrzeć po ostatecznej decyzji o zwrocie.

W związku z powyższym Sąd stwierdza, że organ nie mógł rozpatrzeć przedmiotowego wniosku co do meritum i prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie uznając je za bezprzedmiotowe.

Podkreślenia wymaga, że skarżąca spółka będzie mogła złożyć ponowny wniosek o udzielenie ulgi w przypadku, gdy ostatecznie zostanie określone zobowiązanie z tytułu należności, o której mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p.

W związku tymi ustaleniami dotyczącymi bezprzedmiotowości postępowania w sprawie umorzenia kwoty przekazanej z tytułu dofinansowania, niezasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd jednakże zauważa, że w niniejszej sprawie na etapie postępowania przed organem I instancji skarżąca spółka nie została poinformowana o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów czym naruszył art. 10 § 1 k.p.a. Jednakże zdaniem Sądu to naruszenie nie miało wpływu na wydane rozstrzygnięcie przed organem I instancji jaki i przed organem II instancji. Zauważyć należy, iż skarżąca spółka przed organem II instancji dwukrotnie skorzystała z możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

Podnieść należy, że samo naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej, instancji, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą. Wyjaśnić należy, iż zakończenie postępowania odwoławczego w sposób kasacyjny wymaga bowiem dodatkowo stwierdzenia, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu przeprowadzone postępowanie oprócz ww. naruszenia, odpowiada wymogom wynikającymi z k.p.a. Organy obydwu instancji działały na podstawie prawa i w jego granicach, a w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organy zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, a poczynione przez nie ustalenia są prawidłowe i mają oparcie w zgromadzonej dokumentacji. W ocenie Sądu dokonanej ocenie stanu faktycznego sprawy nie sposób zarzucić dowolności, gdyż wyciągnięte wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. Zaskarżona decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. Organy też wyczerpująco wyjaśniły Stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy. Organ II instancji odniósł się również do zgłoszonych w odwołaniu zarzutów i wniosków dowodowych.

W trakcie postępowania nie doszło również do naruszenia zasady zaufania do organów państwa. W tym miejscu należy wyjaśnić Skarżącej, że skontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne w przedmiocie jej wniosku o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego dofinansowania oraz postępowanie administracyjne w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet należności głównej i odsetek (postanowienie Ministra Rozwoju z dnia [...].04.2016 r. w przedmiocie zaliczenia wpłaty dokonanej w dniu 1 lutego 2016 r. - znak sprawy: [...]) to dwa odrębne postępowania administracyjne. Dotyczą dwóch różnych spraw administracyjnych, w ramach których bada się zupełnie inne przesłanki. Podstawę prawną do ich prowadzenia i rozstrzygnięcia stanowią inne normy prawne, które nie pozostają ze sobą w związku. Zarzucana organom niespójność poglądów, nie wynika z zamiaru działania na niekorzyść Skarżącej, lecz ze specyfiki postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych środków budżetowych Unii Europejskiej, którą Sąd wyjaśnił powyżej.

W związku z powyższym Sąd oddalił wniosek o dopuszczenie jako dowód w sprawie ww. postanowienia, jako nie mający znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź innych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisów prawa dających podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) oddalił skargę jako niezasadną.