Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 951/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 622
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska WSA Piotr Godlewski Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2024 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 26 czerwca 2024 nr SKO 4121.25.2024 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie – skargę oddala –


UZASADNIENIE

Decyzją z 26 czerwca 2024 r. nr SKO 4121.25.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w Przemyślu, po rozpoznaniu odwołania D. S. (dalej także: "Skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z 3 czerwca 2024 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 572), zwanej dalej "K.p.a.",

a także art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023r. poz.622 ze zm.), określanej następnie jako "u.k.p."

Organ II instancji wskazał, że Skarżący posiada uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi nr [....], wydane przez Starostę [....] 20 kwietnia 2007 r., pozwalające na prowadzenie pojazdów, dla których wymagana jest kategoria B.

W dniu 6 maja 2024 r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynął wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] o skierowanie Skarżącego na badania lekarskie z uwagi na istniejące wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy. Do wniosku dołączono opinię [...] sporządzoną oraz [...], z których wynika, że u Skarżącego stwierdzono [...].

Wskazaną na wstępie decyzją z 3 czerwca 2024 r. Starosta [...] skierował Skarżącego na badania lekarskie stwierdzające istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, wskazując w pouczeniu że orzeczenie lekarskie z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy (WOMP) w [....] należy dostarczyć w terminie 1 miesiąca, liczonego od dnia doręczenia decyzji. Doręczenie to nastąpiło w dniu 7 czerwca 2024 r.

Skarżący złożył od powyższej decyzji odwołanie, w którym zarzucił naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. poprzez jego zastosowanie w sytuacji braku ku temu podstaw, ponieważ nigdy nie naruszył przepisów ruchu drogowego, nie otrzymał mandatu ani kary, nie utracił żadnych punktów karnych, a stan Jego zdrowia nigdy nie miał wpływu na prawidłowe kierowanie pojazdami mechanicznymi od 1997r., gdy otrzymał prawo jazdy.

Po rozpoznaniu tego środka zaskarżenia, wskazaną na wstępie decyzją z 26 czerwca 2024 r., Kolegium utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji. Organ wskazał, że uprawnienie starosty do skierowania na badania osoby, której stan zdrowia nasuwa uzasadnione zastrzeżenia, nie wymaga, aby osoba ta dopuściła się jakiegokolwiek wykroczenia bądź przestępstwa i przysługuje ono niezależne od jakichkolwiek innych okoliczności, za wyjątkiem powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy. Uprawnienie to należy bowiem do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem art. 99 ust. 1 pkt 1 b u.k.p. jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza zanim wydarzy się coś co ją, jak też innych użytkowników drogi, narazi na utratę zdrowia bądź życia. SKO podkreśliło, że wydanie decyzji kierującej na badanie lekarskie nie musi łączyć się z pewnością co do istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Organ nie musi zatem udowodnić, że takowe istnieją, a wystarczającym jest jedynie prawdopodobieństwo ich istnienia. Ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawione zostało uprawnionym lekarzom. Oznacza to zatem, że skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowcy uprawnienia do kierowania, lecz jego celem jest wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości. Odnosząc się do okoliczności sprawy Kolegium podniosło, że nie budzi wątpliwości, iż wynik badania opinii [...] sporządzonej przez biegłego [...] i [....] wskazuje, że w stosunku do Skarżącego mogą istnieć wątpliwości co do Jego stanu zdrowia, wypływające na możliwość uczestniczenia przez Niego w ruchu drogowym. Biegli stwierdzili bowiem u Niego istnienie [....]. Organ podkreślił, że badanie lekarskie jest obowiązkowe w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, natomiast ustawodawca nie przesądził, że stwierdzona sytuacja - przypadek nasuwający zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego pojazdem - stanowi przeciwwskazanie do kierowania pojazdem, a przeciwnie, ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii ustawodawca powierzył lekarzom o specjalistycznej wiedzy w tym zakresie, to jest tylko tym lekarzom, którzy spełniają wymagania określone m.in. przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2017 r. poz. 250 ze zm.).

W zakresie badania lekarskiego uprawniony lekarz bierze pod uwagę u osoby badanej obecność i rodzaj schorzenia, stopień zaawansowania objawów chorobowych i ich dynamikę, z uwzględnieniem możliwości rozwoju choroby, jak i cofania się jej objawów, oraz rozważa zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, jakie mogą mieć miejsce w przypadku kierowania przez tę osobę pojazdami (§ 4 ust. 2 rozporządzenia).

D. S. nie zgodził się z powyższą decyzją i wniósł na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając:

- naruszenie art. 7 K.p.a. przez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zwłaszcza przez zaniechanie sprawdzenia pełnej dokumentacji lekarskiej i stwierdzenie, że przedłożone przez Niego zaświadczenie lekarskie należy ocenić za mało istotne, a którego analiza pozwoliłaby na wydanie poprawnej decyzji z właściwym jej uzasadnieniem;

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na niesłusznym uznaniu, że zasadnym jest skierowanie Go na takie badania, w sytuacji kiedy aktualny stan Jego zdrowia umożliwia mu w pełni bezpieczne kierowanie pojazdami;

- naruszenie art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie przez Organ dowolniej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności odmówienie wiarygodności zaświadczeniu lekarskiemu, w części w której wynika z niego, że nie leczy się z powodu chorób przewlekłych i nie przyjmuje leków na stałe.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu skargi wskazał, że badanie przeprowadzone jedynie przez lekarza uprawnionego, bez zachowania właściwej procedury nie może być miarodajne ani wystarczające. Przepis art. 75 ust. 5 u.k.p. wprost stanowi, że badania osób, o których mowa w ust. 1 pkt 3-5 (a zatem posiadających prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia) przeprowadza się w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej dokonywana jest pod kątem zgodności z prawem. Sąd bada zatem, czy organy zachowały w toku prowadzonego postępowania rządzące nim reguły, jak też czy akt postępowanie to kończący odpowiada właściwie zinterpretowanym unormowaniom materialnoprawnym. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. przedmiotem kontroli może być decyzja administracyjna. Uchybienia, które obligują do jej usunięcia z obrotu prawnego określa art. 145 § 1 P.p.s.a. stanowiąc, że sąd stwierdza jej nieważność w razie zauważenia zaistnienia przyczyn z art. 156 K.p.a. (pkt 2) albo uchyla w całości lub w części, kiedy stwierdzi: naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1). Brak któregokolwiek z tego rodzaju naruszeń skutkuje koniecznością oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Jak wynika z akt sprawy, we wniosku z 29 kwietnia 2024 r., Prokuratura Rejonowa w [...] zwróciła się do Starosty [...] o wszczęcie postępowania w sprawie skierowania Skarżącego na badanie lekarskie. W uzasadnieniu zwróciła uwagę, że Sąd Rejonowy w [...], postanowieniem z dnia 30 maja 2023 r. (sygn. akt [...]), zobowiązał Skarżącego do poddania się leczeniu [...] w [....], opierając się na opinii [...] sporządzonej 14 kwietnia 2023 r. przez biegłego [...] i biegłego [...], którzy stwierdzili u Skarżącego [...].

W związku z powzięciem tego rodzaju informacji Starosta wszczął postępowanie, a następnie decyzją z 3 czerwca 2024 r. skierował Skarżącego na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Rozstrzygnięcie to utrzymało w mocy SKO w Rzeszowie skarżoną decyzją z 26 czerwca 2024 r.

Nie ulega wątpliwości, że stan zdrowia kierowcy jest istotną przesłanką bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Dlatego też przepisy ustawy o kierujących pojazdami wskazują przypadki, kiedy konieczne jest poddanie się przez kierowcę bądź to badaniu lekarskiemu (art. 75 i nast.) bądź psychologicznemu (art. 82 i nast.). Jedną z sytuacji, kiedy niezbędne jest przeprowadzenie badania lekarskiego przewiduje art. 75 ust. 1 pkt 5 i jest to sytuacja, gdy w stosunku do osoby posiadającej prawo jazdy istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Wówczas to starosta - w związku z treścią art. 75 ust. 2 pkt 2 i art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. - wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na takie badanie lekarskie. W świetle art. 75 ust. 5 u.k.p. przeprowadzane jest ono w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, w którym wykonują je lekarze uprawnieni, spełniający wymagania wskazane w art. 77 ust. 1 u.k.p. Tryb i zakres przeprowadzenia takiego badania określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. poz. 2503). Jak stanowi § 4 ust. 1 tego aktu wykonawczego, w ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie poszczególnych narządów czy układów. Ponadto (§ 4 ust. 2 wymienionego rozporządzenia), w ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz określa u osoby badanej obecność i rodzaj schorzenia, stopień zaawansowania objawów chorobowych i ich dynamikę, z uwzględnieniem możliwości zarówno rozwoju choroby, jak i cofania się jej objawów, oraz rozważa zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, jakie mogą wystąpić podczas kierowania pojazdem przez tę osobę. Przy czym, szczegółowe warunki badania, w zależności od jego przedmiotu, określa właściwy załącznik cytowanego rozporządzenia. Poza tym, wedle § 6 ust. 1 tego aktu, uprawniony lekarz może skierować osobę badaną na konsultację do lekarza posiadającego określoną specjalizację czy też zlecić przeprowadzenie dodatkowych pomocniczych badań diagnostycznych.

Powołany wyżej art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. podaje jako przesłankę skierowania osoby posiadającej prawo jazdy na badanie lekarskie istnienie uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu jej zdrowia. Co do sposobu rozumienia powyższego pojęcia wielokrotnie wypowiadało się orzecznictwo sądowe, w którym przyjęto, że "uzasadnione" to tyle, co oparte na konkretnych, wiarygodnych podstawach, zaś "poważne" to dotyczące takich aspektów zdrowia, które mogą mieć bezpośredni wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Podkreślano, że te uzasadnione i poważne zastrzeżenia winny mieć swoje źródło w tego rodzaju informacjach o stanie zdrowia, z których z dużym prawdopodobieństwem wynika, że u posiadacza prawa jazdy mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości jego dalszego bezpiecznego udziału w ruchu drogowym. Wskazywano więc, że mogą one wynikać z orzeczeń lekarskich, z karty informacyjnej leczenia szpitalnego, opinii o stanie zdrowia sporządzonej przez lekarzy specjalistów. Przy czym podkreślano też, że do skierowania na badanie lekarskie nie jest konieczna pewność co do istnienia takich zastrzeżeń, a wystarczy duże prawdopodobieństwo. To bowiem uprawnieni lekarze, w toku specjalistycznego badania, zweryfikują, czy obawa tego, że dyspozycja psychofizyczna kierowcy jest na tyle zła, że może on zagrozić bezpieczeństwu w ruchu jest rzeczywista czy nie (tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11.07.2024 r. II GSK 46/24 i powołane w nim inne orzecznictwo sądowe).

Zdaniem Sądu, mając powyższe na uwadze, organy prawidłowo oceniły wystąpienie w rozpoznawanej sprawie przesłanki wydania decyzji o skierowaniu Skarżącego na badanie lekarskie z uwagi na istnienie uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu Jego zdrowia. Oparły się w tym zakresie na wystarczającym i wiarygodnym materiale dowodowym w postaci opinii [...]. Jak już wyżej zaznaczono, sporządzające ją biegłe - na podstawie przeprowadzonego badania [...] - rozpoznały u Skarżącego [...], wskazując argumenty, które za tym przemawiają. W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości co do tego, że przedmiotowe [...] może mieć znaczenie dla zdolności do prowadzenia pojazdów. Może bowiem wpływać na samopoczucie psychiczne, emocjonalne czy sprawność intelektualną i ruchową. Dlatego z całą pewnością jest to dostateczna podstawa do skierowania na badanie lekarskie, po przeprowadzeniu którego - jak wynika to z art. 79 ust. 2 u.k.p. - uprawniony lekarz wydaje osobie badanej orzeczenie lekarskie, mogące zawierać wynikające ze stanu zdrowia ograniczenia w zakresie (ust. 3): terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami (pkt 1); pojazdów, którymi może kierować osoba badana, ich wyposażenia, oznakowania lub przystosowania (pkt 2); specjalnych wymagań wobec osoby kierującej pojazdem (pkt 3). Skoro więc, dyspozycja psychofizyczna kierowcy ma olbrzymi wpływ na bezpieczeństwo w ruchu, a w przypadku Skarżącego pojawiły się w powyższym przedmiocie wątpliwości i to istotne - przy czym bez wątpienia opinia biegłych specjalistów w danym zakresie stanowi obiektywny i wiarygodny dowód w tym przedmiocie - to dla wyjaśnienia tychże wątpliwości niezbędnym było skierowanie Skarżącego na badanie lekarskie, które pozwoli ustalić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Dlatego zasadnym było zastosowanie w sprawie art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Decyzja taka nie przesądza o istnieniu przeciwskazań do prowadzenia pojazdów oraz nie jest jednoznaczna z pozbawieniem uprawnień do kierowania pojazdami. Umożliwia natomiast poczynienie w tym przedmiocie niezbędnych ustaleń.

Skarżący w złożonym środku zaskarżenia zarzucił, że w toku postępowania nie podjęto wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez zaniechanie sprawdzenia pełnej dokumentacji lekarskiej oraz uznanie za mało istotne przedłożonego przez Niego wraz z odwołaniem zaświadczenia lekarskiego. Zarzut ten należy uznać za zupełnie nieuzasadniony. Po pierwsze bowiem, zaświadczenie to nie zostało wydane po przeprowadzeniu przez uprawnionego lekarza badania w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, czego dla wyjaśnienia występujących wątpliwości co do stanu psychofizycznego kierowcy wymagają przedstawione wyżej regulacje prawne. Po drugie, zawarte w tym zaświadczeniu, wystawionym przez lekarza specjalistę medycyny rodzinnej, sformułowanie, że Skarżący nie jest leczony z powodu chorób przewlekłych i nie przyjmuje żadnych leków na stałe nie przesądza przecież o tym, czy w takim leczeniu nie powinien pozostawać i zażywać określonych lekarstw. Lekarz o określonej specjalizacji nie jest bowiem w stanie stwierdzić w sposób jednoznaczny, czy pacjent nie ma jakiegoś schorzenia, które wymaga np. jakichś specjalistycznych badań z zakresu innej specjalizacji lekarskiej, przed postawieniem odpowiedniej diagnozy, świadczącej np. o występowaniu choroby wskazującej na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Po trzecie zaś, postępowanie dowodowe w sprawie takiej jak niniejsza może być bardzo ograniczone. Wystarczy bowiem, że organy uzyskają jakąś wiarygodną informację wskazującą na możliwość występowania u kierowcy uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu jego zdrowia, a wówczas zobowiązane są do skierowania takiego kierowcy na badanie lekarskie, które wyjaśni, czy one rzeczywiście występują. Nie muszą zatem w takiej sytuacji same przeprowadzać kolejnych dowodów celem zweryfikowania powyższego, bowiem w tym przedmiocie kompetencje ma inny podmiot tzn. uprawniony lekarz w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy. Zatem zawarte w skardze twierdzenie, że aktualny stan zdrowia Skarżącego umożliwia Mu w pełni bezpieczne kierowanie pojazdami zostanie zweryfikowane w odpowiednim, przewidzianym przez prawo trybie.

Reasumując należy wskazać, że w interesie społecznym bez wątpienia pozostaje, by wszyscy kierujący pojazdami silnikowymi posiadali predyspozycje zdrowotne do ich prowadzenia w sposób, który nie tylko nie będzie zagrażał ich życiu i zdrowiu, ale także zdrowiu i życiu wszystkich innych użytkowników dróg. W niniejszym postępowaniu z dużą dozą prawdopodobieństwa stwierdzono ewentualność, że w stosunku do Skarżącego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości dalszego Jego udziału w ruchu drogowym jako kierowcy. Stąd zasadnie skierowany został na badanie lekarskie, które powyższą wątpliwość ma rozwiać.

Z podanych przyczyn orzeczono o oddaleniu złożonej skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.