Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1216/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 88 ust 1 pkt 3 , art 87 a ust 5
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Piotr Fronc (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Biegalska – Ciepacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2024 r. sprawy ze skargi T. S.A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 2 lipca 2024 r. nr SKO.OŚ/4170/185/2024 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zniszczenie drzewa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 2 lipca 2024 r. nr SKO.OŚ/4170/185/2024 utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 5 kwietnia 2024 r. w przedmiocie wymierzenia w stosunku do T. S.A. administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie 1 drzewa rodzaju topola w wyniku nieprawidłowo wykonanych prac w obrębie korony drzewa rosnącego na terenie ogrodzonego obiektu stacji transformatorowej "B. " dz.ew. [...] obr.[...] N. w K. w wysokości 8340 zł.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawą wymierzenia kary były poczynione ustalenia faktyczne, z których wynika, że skarżąca spółka zleciła przycięcie gałęzi topoli pod liniami energetycznymi w celu zachowania bezpiecznej odległości od przewodów energetycznych. Spółka była zarówno zleceniodawcą prac, jak i posiadaczem nieruchomości, na terenie której rosło drzewo.

Podczas oględzin stwierdzono silną redukcję korony, co doprowadziło do zniszczenia drzewa, do którego konieczne było uzyskanie zezwolenia na podstawie art. 83 ustawy o ochronie przyrody i stało się podstawą do wymierzenia kary administracyjnej na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 tej ustawy.

Do oceny stopnia redukcji koron drzewa dokonano analizy zdjęć wykonanych podczas czynności wstępnych oraz podczas wizji terenowej, jak również porównań kształtu korony drzewa z aplikacji Google Maps-StreetView z aktualnym stanem korony. Prace wykonane zostały z naruszeniem norm przyrodniczych i prawnych. Powyższych ustaleń dokonał główny specjalista Wydziału Kształtowania Środowiska UMK, posiadający wyższe wykształcenie kierunkowe z zakresu leśnictwa oraz ukończony kurs II stopnia w zakresie pielęgnacji i chirurgii drzew ozdobnych, dysponujący szeroką wiedzą i doświadczeniem z zakresu dendrologii. Tym samym zarzut braku powołania biegłego nie zasługuje na uwzględnienie.

Kolegium wyjaśniło, że przez zniszczenie drzewa rozumie się nie tylko doprowadzenie do jego obumarcia ale ponadnormatywną wycinkę gałęzi. Tak rozumiane zniszczenie drzewa jest podstawą do wymierzenia kary niezależnie od tego, czy drzewo zachowa swoją żywotność.

Wyjaśniono ponadto, że problem kolizji drzewa z infrastrukturą techniczną jest uregulowany w art. 83 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, zgodnie z którym usunięcie drzewa może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia. Występowanie drzew bezpośrednio pod i w najbliższym sąsiedztwie linii energetycznych niesie z sobą zagrożenie. Organy zarzuciły jednak spółce, że prace wycinkowe zostały wykonane bez uwzględnienia regulacji zawartych w ustawie o ochronie przyrody. Zdaniem organu to wykonawca powinien ustalić, czy zakres koniecznych prac jest możliwy do wykonania bez konieczności usunięcia drzewa, a gdy takie usunięcie było niezbędne, miał prawo w imieniu zleceniodawcy wystąpić o uzyskanie przewidzianego zezwolenia.

Organ podkreślił następnie, że zniszczenie drzewa stanowi delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony, a odpowiedzialność za niego ponosi osoba, która tego deliktu się dopuściła. Skoro odpowiedzialność jest zobiektywizowana, to nieistotnym jest, czy posiadacz nieruchomości dokonał zniszczenia osobiście, czy też dokonał tego jego zleceniobiorca.

Organ ocenił, że w przedmiotowym stanie faktycznym nie ma zastosowania art. 89 ust. 7 cyt. ustawy, dopuszczający usunięcie drzewa w stanie wyższej konieczności, gdyż przeprowadzone postępowanie jednoznacznie wykazało, że wykonywane prace były rutynowymi czynnościami zlecanymi przez spółkę.

T. S.A. w K. zarzuciła w skardze naruszenie:

1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa, poprzez niewyjaśnienie w sposób rzetelny i wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, jak również błędne rozpatrzenie zebranego materiału domowego, co skutkowało wydaniem wadliwej decyzji i wymierzeniem kary pieniężnej, pomimo braku ku temu podstaw;

2. art. 84 § 1 kpa przez jego niezastosowanie i brak powołania bezstronnego biegłego w niniejszej sprawie, który mógłby dokonać rzetelnych ustaleń w kwestii zaistnienia przesłanek zniszczenia, czy uszkodzenia drzewa;

3. art. 8 kpa poprzez nieprzyczynienie się przez organy do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania, podważenie zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej i wobec powyższego, wydanie decyzji wadliwej, która nie powinna się ostać;

4. art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, poprzez wadliwe przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie doszło do zniszczenia drzewa, w rozumieniu tego przepisu;

5. art. 89 ust. 7 tej ustawy poprzez niezastosowanie tego przepisu i wymierzeniu spółce - wbrew jego brzmieniu, administracyjnej kary pieniężnej.

Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej "P.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a., sąd jest uprawniony do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a. Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Na wstępie należy wskazać, że okolicznością bezsporną jest fakt wykonania na zlecenie skarżącej spółki redukcji korony drzewa rosnącego na terenie stacji transformatorowej, pod linią energetyczną.

Redukcja taka, a nawet wycięcie drzewa jest dopuszczalne, jednakże muszą one nastąpić zgodnie z zasadami przewidzianymi w ustawie o ochronie przyrody.

Otóż z art. 83 ustawy wynika ogólny obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa, z wyłączeniem przypadków wymienionych w art. 83f, stanowiącym w ust. 1 pkt 3 lit. c, że art. 83 ust. 3 nie stosuje się do drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza 80 cm - w przypadku topoli. Z protokołu oględzin wynika jednoznacznie, że obwód przyciętego drzewa kilkukrotnie przewyższał wymiar 50 cm, przez co dla jego usunięcia konieczne było uzyskanie zezwolenia.

Ze stanu faktycznego nie wynika jednak, aby zamiarem strony było całkowite wycięcie drzewa, lecz wyłącznie jego przycięcie, które zlecone zostało firmie zewnętrznej.

Stopień przycięcia drzewa również nie jest kwestią dowolną, zależną wyłącznie od woli właściciela, czy posiadacza nieruchomości, na której dane drzewo rośnie, lecz jest uregulowany w art. 87a ustawy o ochronie przyrody:

1. Prace ziemne oraz inne prace wykonywane ręcznie, z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, wykonywane w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa lub w obrębie korzeni lub pędów krzewu, przeprowadza się w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom.

2. Prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu:

1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych;

2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa;

3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa.

3. Zabieg, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, wykonuje się na podstawie dokumentacji, w tym dokumentacji fotograficznej, wskazującej na konieczność przeprowadzenia takiego zabiegu. Dokumentację przechowuje się przez okres 5 lat od końca roku, w którym wykonano zabieg.

4. Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi uszkodzenie drzewa.

5. Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa.

Z przeprowadzonych oględzin wynika, że zakres cięcia przekroczył dopuszczalne 30% korony. Jak ustalił organ I instancji, "zakres cięć objął większą część korony topoli", co znajduje potwierdzenie w protokole oględzin, w którym stwierdzono: "korona topoli przycięta pow. 50%" (k.28).

Z tym ustaleniem głównie polemizował autor skargi, zarzucając, że ustaleń w powyższym zakresie dokonano bez udziału biegłego. Zarzut ten zdaniem Sądu nie zasługuje jednak na uwzględnienie. Jak wyjaśnił organ odwoławczy, oględzin drzewa nie dokonała bowiem osoba przypadkowa, lecz pracownik dysponujący wiedzą i doświadczeniem z zakresu dendrologii. Wskazano, że osoba ta posiada wyższe wykształcenie kierunkowe z zakresu leśnictwa oraz ukończony kurs II stopnia w zakresie pielęgnacji i chirurgii drzew ozdobnych. W tej sytuacji należy zgodzić się z organem, że powołanie biegłego byłoby zbyteczne, tym bardziej, że zakres przycięć jest możliwy do ustalenia gołym okiem, podczas przeprowadzonych oględzin.

W świetle powyższego rację miały organy, które oceniły, że w związku ze zbyt dużym zakresem przycięcia, przekraczającym 50% korony drzewa, doszło do zniszczenia drzewa w rozumieniu art. 87a ust. 5. Należy w tym miejscu podkreślić, że przepis ten zawiera definicję ustawową "zniszczenia drzewa", która nie jest tożsama z potocznym rozumieniem tego słowa. W rezultacie każde przycięcie drzewa w rozumieniu ustawy, które przekracza wskazany tam procent stanowi zniszczenie drzewa, bez względu na to, czy po przeprowadzeniu tego zabiegu zachowało ono żywotność, czy też nie.

Konsekwencje zniszczenia drzewa zostały natomiast uregulowane w art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy, zgodnie z którym wójt, burmistrz lub prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu.

W ugruntowanym orzecznictwie podkreśla się, że bezprawne usunięcie lub zniszczenie drzew stanowi delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony. Postępowanie w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia jest postępowaniem, którego celem jest ukaranie sprawcy nielegalnego czynu za popełnienie deliktu administracyjnego. Tym samym ta kara jest nakładana w związku z naruszeniem interesu publicznego.

W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie nadmiarowej redukcji korony drzewa faktycznie dokonała firma zewnętrzna, działająca na zlecenie skarżącej spółki warto podkreślić, że na posiadaczu nieruchomości spoczywa ryzyko doboru wykonawcy prac, może on też tak skonstruować warunki umowy, aby zminimalizować ryzyko zagrożeń dla dóbr chronionych (por. wyrok NSA z 22 listopada 2017 r. II OSK 40/17). Ewentualne roszczenia regresowe i skutki podnoszonego przez skarżącą przekroczenia granic zlecenia mogą być oceniane w ramach postępowania cywilnego, jednak okoliczności te pozostają bez wpływu na wskazanie podmiotu odpowiedzialnego za wycinkę drzew bez zezwolenia na gruncie postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r. II OSK 1692/19).

Skarżąca spółka powoływała się również na art. 89 ust. 7 ustawy, zgodnie z którym w przypadku usunięcia albo zniszczenia drzewa lub krzewu, albo uszkodzenia drzewa w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej. W odpowiedzi podkreślić należy, że "stan wyższej konieczności to zaistnienie nagłej, niespodziewanej, niedającej się przewidzieć sytuacji, w której zniszczenie drzew jest jedyną możliwością usunięcia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu i życiu czy też mieniu. Powinien być to stan nagły i stwarzający na tyle poważne zagrożenie dla dóbr prawnych o wyższej wartości niż drzewa lub krzewy (np. życie lub zdrowie ludzkie), że nie można oczekiwać na przybycie uprawnionych służb lub na uzyskanie odpowiedniego zezwolenia właściwego organu (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 584/23). Nic nie wskazuje na to, aby w przedmiotowej sprawie miała miejsce taka nagła sytuacja zagrożenia. Wręcz przeciwnie, jak wynika z umowy z dnia 19 maja 2021 r. przycięcia drzewa dokonał zleceniobiorca w ramach rutynowych prac pielęgnacyjnych polegających na "serwisowej usłudze wycinki drzew, krzewów, podrostów i gałęzi w pasach czynnych linii elektroenergetycznych" (k.61).

Bezzasadne okazały się zatem zarówno zarzuty procesowe, jak materialne, kara administracyjna została bowiem nałożona prawidłowo, wobec ziszczenia się przesłanek zawartych w art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody.

Wobec powyższego skargę należało oddalić, o czym orzeczono na zasadzie art. 151 P.p.s.a.