Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2784/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz, Sędzia WSA - Andrzej Siwek (spr.), Asesor WSA - Agnieszka Jendrzejewska, Protokolant sekr. sąd. - Agnieszka Ciszek, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 29 września 2023 r. nr DIR-IX.6343.7.2022.AT.3 w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie objęta została decyzją Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej (dalej: "Minister", "organ odwoławczy") z dnia 29 września 2023 r. nr DIR-IX.6343.7.2020.AT.3 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 28 czerwca 2013 r. pomiędzy Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej "PARP"), reprezentowaną przez Małopolską Agencję Rozwoju Regionalnego S.A., pełniącą funkcję Regionalnej Instytucji Finansującej (dalej "RIF") a M. C., prowadząca wówczas działalność gospodarczą pod firmą M. C. [...] (dalej: "beneficjent", "strona", "skarżąca") została zawarta umowa o dofinansowanie nr [...] (dalej: "umowa o dofinansowanie, "umowa"). Przedmiotem umowy było dofinansowanie projektu pt. "Wdrożenie planu rozwoju eksportu przez firmę [...] (dalej "projekt"). Projekt był realizowany ze środków publicznych w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, 2007-2013, Działanie 6.1 Paszport do eksportu, osi priorytetowej 6 Polska gospodarka na rynku międzynarodowym. Maksymalna kwota dofinansowania, zgodnie z § 5 ust. 1 umowy o dofinansowanie miała wynosić 92.142 zł

Jak wynika z wniosku o dofinansowanie, beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu w pełnym zakresie, w terminie wskazanym w § 6 ust. 3 umowy (od 1 kwietnia 2013 r. do 31 stycznia 2015 r.), z należytą starannością, zgodnie z umową i jej załącznikami, w szczególności z opisem zawartym we wniosku o dofinansowanie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego i wspólnotowego, w tym zgodnie z zasadami polityk wspólnotowych, które są dla niego wiążące, przepisami dotyczącymi konkurencji, pomocy publicznej, zamówień publicznych, ochrony środowiska oraz równouprawnienia (§ 3 ust. 1 pkt 1 i 2 umowy). Stosownie zaś do postanowień § 8 ust. 1 umowy, beneficjent zobowiązany był do osiągnięcia wskaźników określonych we wniosku o dofinansowanie, stanowiącym załącznik nr 1 do umowy. Z kolei postanowienia § 8 ust. 2 umowy określały, iż beneficjent zobowiązany był do osiągnięcia założonych celów projektu oraz niedokonywania zasadniczych modyfikacji projektu w okresie 3 lat od dnia zakończenia realizacji projektu. Ponadto postanowienia § 8 ust. 3 umowy nakładały na beneficjenta obowiązek niezwłocznego informowania Instytucji Wdrażającej/lnstytucji Pośredniczącej II stopnia o wszelkich okolicznościach mogących powodować zasadniczą modyfikację projektu.

We wniosku o dofinansowanie beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu, którego celem było wdrożenie działań zaplanowanych w Planie Rozwoju Eksportu, poprzez wprowadzenie produktu (dzieł sztuki współcześnie żyjących artystów polskich tj. ceramika, grafika, fotografia i malarstwo) na nowe rynki zagraniczne: Wielka Brytania, Francja, Niemcy i Belgia. Realizacja Projektu miała umożliwić Beneficjentowi zbudowanie przewagi konkurencyjnej i rozwój poprzez dywersyfikację działalności. Ponadto projekt miał na celu promocję polskiego przedsiębiorcy oraz polskiej myśli kulturowej za granicą.

W pkt 17 wniosku o dofinansowanie beneficjent wskazał do realizacji następujące wskaźniki realizacji projektu:

Pismem z dnia 6 października 2017 r. RIF wysłała zawiadomienie do beneficjenta informujące o kontroli trwałości Projektu "zza biurka". Zwróciła się do beneficjenta o przesłanie wypełnionych dokumentów, których wzory zostały załączone do pisma. Ponadto beneficjent został poinformowany, że brak przesłania dokumentacji w wyznaczonym terminie zostanie potraktowany jako utrudnianie przeprowadzenia kontroli i stanowić będzie przesłankę do wypowiedzenia umowy.

W dniu 17 października 2017 r. beneficjent skontaktował się telefonicznie z RIF, przekazując wiadomość, iż zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej. Ponadto oświadczył, iż obecnie przebywa za granicą a powrót do kraju planuje w listopadzie, więc nie ma możliwości złożenia szczegółowych wyjaśnień. Mimo prób ustalenia przez RIF daty złożenia wyjaśnień, beneficjent w przeprowadzonej rozmowie nie był wstanie wskazać terminu złożenia wyjaśnień oraz dokumentów wskazanych w zawiadomieniu.

RIF zweryfikowała wpis dotyczący M. C. w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej "CEIDG") i potwierdziła na tej podstawie zaprzestanie wykonywania działalności gospodarczej w dniu 31 grudnia 2015 r. oraz datę wykreślenia wpisu z CEIDG w dniu 1 stycznia 2016 r.

RIF sporządziła raport z kontroli trwałości projektu z wynikiem negatywnym, z uwagi na zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej w okresie trwałości projektu. Wynik kontroli został przekazany beneficjentowi pismem RIF z dnia 17 listopada 2017 r.

Pismem z dnia 27 grudnia 2018 r., na podstawie art. 207 ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej "u.f.p."), RIF wezwała beneficjenta do zwrotu całości dofinansowania w wysokości 62.819,32 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia wypłaty środków do dnia zwrotu.

Beneficjent w piśmie z dnia 7 stycznia 2019 r. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując okoliczności mające wpływ na niewywiązanie się z zapisów umowy, a mianowicie: problemy zdrowotne oraz finansowe beneficjenta, które miały początek w 2015 r.

Pismem z dnia 6 lutego 2019 r. RIF przekazała beneficjentowi skorygowane wezwanie do zwrotu dofinansowania w kwocie 63 080,89 zł wraz odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych do dnia ich zwrotu.

Pismem z dnia 1 marca 2019 r. beneficjent ponownie zwrócił się o zmianę stanowiska RIF, uszczegóławiając historię swojej choroby oraz innych napotkanych problemów mających wpływ na zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej.

Pismem z dnia 12 kwietnia 2021 r. PARP zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu dofinansowania.

Pismem z dnia 9 listopada 2021 r. strona o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony – M. C., oraz świadka – P. C., na okoliczność wykazania faktu, iż w sprawie zrealizowano procedury, o których mowa w art. 184 u.f.p., faktu pobrania dotacji należnie, w prawidłowej wysokości, wykorzystania dotacji zgodnie z przeznaczeniem, celem wykazania, że nie zaistniała w sprawie żadna z przesłanek, o których mowa w art. 207 ust. 1 u.f.p. mająca w jakikolwiek sposób uzasadniać wszczęcie postępowania w sprawie.

Decyzją z dnia 13 grudnia 2021 r. r. nr DK/285/2021 PARP, powołując się na 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 pkt 1 i ust. 11 i art. 67 ust. 1 u.f.p., określiła do zwrotu przez M. C. kwoty 63.080,89 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków.

Organ I instancji uznał, że w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka zwrotu dofinansowania określona w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., tj. przesłanka wykorzystania środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, tj. innych procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej.

PARP podkreślił, że zgodnie z zapisami wniosku o dofinansowanie wymiernym efektem realizacji projektu miało być zwiększenie wartości przychodów pochodzących z eksportu oraz zwiększenie udziału eksportu w sprzedaży ogółem, co miało doprowadzić do rozwoju prowadzonej jednoosobowej działalności gospodarczej i znalazło odzwierciedlenie we wskaźnikach rezultatu Projektu, określonych we wniosku o dofinansowanie. Jednakże zgodnie z informacją zawartą w CEIDG w dniu 3 maja 2015 r. beneficjent dokonał zawieszenia działalności gospodarczej, w dniu 31 grudnia 2015 r. zaprzestał jej wykonywania, natomiast w dniu 1 stycznia 2016 r. dokonano wykreślenia wpisu z CEIDG. Rok 2015 był pierwszym z trzech lat okresu trwałości projektu, w którym beneficjent był zobowiązany do osiągnięcia założonych celów oraz niedokonywania zasadniczych modyfikacji projektu. Fakt zaprzestania działalności gospodarczej został ujawniony przez RIF w trakcie działań pokontrolnych, a nie zgodnie z zapisami umowy, przez beneficjenta, na którym spoczywał obowiązek niezwłocznego poinformowania o wszelkich okolicznościach mogących powodować zasadniczą modyfikację projektu.

PARP wskazał, że beneficjent, w przeprowadzonej rozmowie telefonicznej z RIF, oznajmiał, iż "nie miał świadomości, że o zamknięciu firmy musi poinformować RIF". Jednakże zdaniem organu I instancji nieznajomość zapisów umowy w żaden sposób nie może usprawiedliwiać postępowania beneficjenta, gdyż podpisując dokument zobowiązał się do przestrzegania zawartych w nim regulacji. Możliwość zapoznania się z warunkami umowy, w tym z zasadami obowiązującymi przy wykorzystaniu dofinansowania i swobodnego podjęcia decyzji o nawiązaniu stosunku prawnego na zasadach określonych w umowie, została beneficjentowi umożliwiona w dokumentacji konkursowej, czyli jeszcze na etapie podejmowania decyzji o udziale w konkursie.

PARP wskazał, że beneficjent w swoim piśmie z 7 stycznia 2019 r. wyjaśnił, iż decyzja o zamknięciu działalności gospodarczej w dniu 31 grudnia 2015 r. podyktowana była "drastycznie pogarszającą się w bardzo krótkim czasie kondycją finansową", która z kolei spowodowała pogorszenie psychicznego stanu zdrowia. Wskazał, iż w trakcie realizacji projektu główna działalność polegająca na udostępnianiu miejsc noclegowych turystom została zamknięta, w związku z tym, w celu zakończenia realizacji przedmiotowego projektu beneficjent podjął pracę zagranicą. Strona wskazała w piśmie, iż: "Po zakończeniu działań zawartych w harmonogramie rzeczowo-finansowym, pomimo wielu starań i prób promocji Projektu i strony internetowej, prowadzona przez mnie działalność generowała tylko rosnące koszty i żadnych przychodów".

Zdaniem PARP powyższe wyjaśnienia beneficjenta stoją w sprzeczności z informacjami wskazanymi przez beneficjenta we wniosku o dofinansowanie. W pkt. 7 - Dane Wnioskodawcy, jako kod PKD lub EKD podstawowej działalności oraz kod PKD lub EKD działalności, której dotyczy Projekt wskazano kod 47.78.Z, tj. Sprzedaż detaliczna pozostałych nowych wyrobów prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach, natomiast brak jest jakichkolwiek informacji o działalności polegającej na udostępnianiu miejsc noclegowych turystom. Natomiast w cz. VI pkt. 3 wniosku o dofinansowanie beneficjent zadeklarował, iż dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi pozwalającymi na realizację Projektu oraz jego finansowanie ze środków własnych.

W ocenie organu I instancji z ww. pisma również wynika, iż problemy finansowe beneficjenta rozpoczęły się już w trakcie realizacji projektu: "W celu finansowania Projektu, który miałam nadzieje mógł przynieść korzyści finansowe, wyjechałam do Anglii i podjęłam pracę zarobkową". Potwierdza to naruszenie § 8 ust. 10 umowy, a mianowicie: beneficjent niezwłocznie informuje o wszelkich zagrożeniach oraz nieprawidłowościach w realizacji projektu.

Następnie PARP odniósł się do pisma z dnia 1 marca 2019 r. , w którym eneficjent wyjaśnił, iż podejmując w 2013 r. zobowiązanie zrealizowania projektu posiadał środki finansowe, a przede wszystkim stan jego zdrowia był dobry. Gwałtowne jego pogorszenie nastąpiło pod koniec 2015 r. Beneficjent wskazała, iż "Zgodnie z opinią lekarską stres związany z utratą dochodów i bezpieczeństwa utrzymania miejsca zamieszkania był znaczącym czynnikiem kłopotów psychicznych, ale nie był czynnikiem wywołującym kłopoty neurologiczne związane ze znacznym niedoborem witaminy B12 we krwi". Zdaniem beneficjenta, problemy neurologiczne "najprawdopodobniej przenoszone są genetycznie" a objawami towarzyszącymi były: zaniki pamięci, ciągłe przemęczenie i ból mięśni.

Jednakże zdaniem PARP w niniejszej sprawie wyjaśnienia Beneficjenta w zakresie stanu jego zdrowia nie maja wpływu na fakt stwierdzenia wystąpienia przesłanek z art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, gdyż analizie nie podlega wina czy też zamiar Beneficjenta, jego dobra bądź zła wola.

Zdaniem PARP beneficjent naruszyła warunku umowy poprzez:

- brak osiągnięcia wskaźników rezultatu określonych we wniosku o dofinansowanie (naruszenie § 8 ust. 1 umowy),

- brak osiągnięcia założonych celów projektu oraz dokonanie zasadniczej modyfikacji projektu w okresie 3 lat od dnia zakończenia projektu poprzez zaprzestanie wykonywania działalności gospodarczej (naruszenie § 8 ust. 2 umowy),

- brak informacji o wszelkich okolicznościach mogących powodować zasadniczą modyfikację (naruszenie § 8 ust. 3 umowy),

- brak informacji o osiągniętych wskaźnikach w okresie, o którym mowa w ust. 2. (naruszenie § 8 ust. 4 umowy),

- brak informacji o wszelkich zagrożeniach oraz nieprawidłowościach w realizacji projektu (naruszenie § 8 ust. 10 umowy),

- nie poddanie się kontroli w zakresie realizowanej umowy (naruszenie § 10 ust. 1 umowy),

- nie udzielanie wyjaśnień i nie przekazywanie informacji w zakresie realizowanego projektu (naruszenie § 10 ust. 2 umowy).

Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji. Postawiła zarzuty naruszenia:

1. art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- kodeks postępowania administracyjnego, dalej "k.p.a." (zasada praworządności) w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. (zasada pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej) w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. (obowiązek dopuszczenia środków dowodowych mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy) w zw. z art. 80 k.p.a. (zasada swobodnej ocena dowodów) - poprzez pominięcie przez organ I instancji wniosku złożonego wtoku postępowania dot. przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony i świadka. W ocenie strony, wydane rozstrzygnięcie ma charakter dowolny, ponieważ zostało wydane w oparciu o niepełny materiał dowodowy. W celu poparcia swojej argumentacji strona oparła się na tezach z piśmiennictwa oraz orzecznictwie z tej materii.

2. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 § 1 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej) w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. (zgłaszanie wniosków dowodowych) w zw. z art. 80 k.p.a. - poprzez nieuzasadnione pominięcie przez PARP zgłoszonego przez beneficjenta wniosku dowodowego, pomimo obowiązku przeprowadzenia wnioskowanego dowodu. W ocenie skarżącej powyższe naruszało prawo beneficjenta do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym.

3. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. (zasada rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych dotyczących przepisów prawa na korzyść strony) w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. (elementy decyzji) - poprzez wydanie decyzji, w uzasadnieniu której PARP wskazała, iż "pozostały niewyjaśnione okoliczności istotne w sprawie". Zdaniem skarżącej dotyczą następujących kwestii:

1) "w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek informacji ze strony Beneficjenta o nieprawidłowościach, bądź zagrożeniach dla projektu";

2) "z ustaleń poczynionych przez organ wynikać ma, że Mocodawczyni składa we wskazanym zakresie sprzeczne wyjaśnienia, a mianowicie, iż nie miała świadomości konieczności dokonywania zgłoszeń, a z drugiej strony że prowadzenie jakichkolwiek rozmów z MARR było utrudnione z uwagi na sytuację zdrowotną Skarżącej". W ocenie skarżącej powyższe uzasadnia dalsze prowadzenie postępowania, nie zaś wydanie decyzji, w której wątpliwości rozstrzygnięto na niekorzyść strony.

4. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. (zasada wysłuchania stron) w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. - poprzez wydanie rozstrzygnięcia pomimo pozbawienia strony prawa do wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego. Skarżąca wskazała, iż w ramach prowadzonego postępowania, wnosiła do PARP o ponowne wyznaczenie terminu, w celu wypowiedzenia się w trybie art. 10 § 1 k.p.a. z uwagi na nieprawidłowości w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania. Wskazano na różnice w zakresie przedmiotu postępowania, które w ocenie skarżącej były inne przy wszczęciu postępowania administracyjnego, a inne w momencie wyznaczania terminu w celu umożliwienia stronie wypowiedzenie się co do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Podkreślono, iż dopiero w zaskarżonej decyzji przedmiot postępowania został określony precyzyjnie.

Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o:

1. przeprowadzenie na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie wskazanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji administracyjnej,

2. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz umorzenie postępowania organu I instancji, ewentualnie

3. uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.

Pismem z dnia 12 września 2023 r. skarżąca uzupełniła odwołanie.

Zaskarżoną decyzją z dnia 29 września 2023 r. Minister utrzymał w mocy decyzję PARP z dnia 13 grudnia 2021 r.

Organ II instancji podzielił argumentację zawartą w decyzji wydanej przez PARP.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących nieprzeprowadzenia dowodów przez PARP wnioskowanych przez skarżącą, Minister stwierdził, iż ustalenia dokonane przez RIF w okresie trwałości projektu jednoznacznie wykazały, iż beneficjent 31 grudnia 2015 r. zakończył wykonywanie działalności gospodarczej oraz że nie zrealizował projektu zgodnie z wnioskiem o dofinasowanie oraz Umową. W związku z tym nie budzi żadnych wątpliwości, iż w sprawie zostały naruszone przepisy umowy o dofinansowanie, a w szczególności § 8 ust. 1, § 8 ust. 2, § 8 ust. 3, § 8 ust. 4, § 8 ust. 10, § 10 ust. 1, § 10 ust. 2 umowy. Zdaniem Ministra jednoznaczność dokonanych ustaleń, nie pozwalała na jakąkolwiek dowolność przy dokonywaniu oceny dowodów. W świetle dokonanych ustaleń, odstąpienie przez PARP od przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez stronę (przeprowadzenia dowodu z zeznań strony i świadka), nie stanowi o błędnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, bowiem przeprowadzenie ww. dowodów nie miałoby wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Ponadto, w ocenie organu odwoławczego zgłoszone dowody nie przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy, a ich dopuszczenie skutkowałoby tytko przedłużeniem postępowania.

Skarżąca M. C. wniosła na powyższą decyzję Ministra z dnia 29 września 2023 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją I instancji i umorzenie postępowania w sprawie ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, zarzucając naruszenie:

a) art. 6 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 61 § 4 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 67 ust. 1 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji administracyjnej wydanej przez organ I instancji, podczas gdy z uwagi na pozorny charakter zapewnienia skarżącej prawa do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu, obowiązkiem Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej działającemu jako Instytucja Zarządzająca Programem Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka 2007 - 2013 było uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, do czego z naruszeniem przepisów nie doszło,

b) art. 6 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 67 ust. 1 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji przez Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej, a to w sytuacji w której złożone wnioski dowodowe nie zostały przeprowadzone w ogóle, ich wartość dowodowa została oceniona negatywnie bez ich przeprowadzenia, zostały pominięte, pomimo że zostały powołane na korzyść Skarżącej, co obligowało organy do ich przeprowadzenia w pełnym zakresie, do czego nie doszło z naruszeniem obowiązujących przepisów,

c) art. 6 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 67 ust. 1 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.. w zw. z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 dalej zwana również: o.p.) poprzez utrzymanie przez Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej decyzji wydanej przez organ I instancji, a to w sytuacji w której uprawnienie do orzekania o obowiązku zwrotu dotacji z uwagi na upływ terminu przedawnienia wygasło, z tym skutkiem, że obowiązkiem organu II instancji było uchylenie decyzji wydanej przez PARP, a w dalszej kolejności umorzenie postępowania w sprawie, do czego nie doszło z naruszeniem obowiązujących przepisów.

Skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu dotyczącą zarzutów co do braku rozpoznania przez organy wniosków dowodowych strony skarżącej.

Ponadto skarżąca wskazała, że analiza sentencji zaskarżonej decyzji wydanej przez organ II instancji prowadzi do wniosku, iż w sprawie zastosowanie znajduje art. 67 ust. 1 u.f.p., zgodnie z którym w sprawach dotyczących należności, o których mowa w art. 60 u.f.p nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa. Tym samym należy wskazać, że prawo wydawania decyzji określającej zobowiązanie do zwrotu środków wygasa z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, którym jest dzień przekazania środków, gdyż decyzję określającą kwotę środków przypadającą do zwrotu można wydać w terminie określonym w art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa tj. przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, którym jest dzień przekazania środków (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt II GSK 4503/15). W związku z powyższym w ocenie skarżącej wadliwość zaskarżonej decyzji wynika z faktu, iż organ II instancji utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane przez PARP w przypadku, gdy kompetencja orzekania o obowiązku zwrotu środków wygasła z upływem czasu na skutek przedawnienia. Czym innym jest prawo do wydania decyzji określającej wysokość dotacji podlegającej zwrotowi, a czym innym przedawnienie wynikające z decyzji orzekającej o obowiązku zwrotu dotacji, która została wydana przed upływem terminu uprawniającego do jej wydania i ma charakter decyzji ostatecznej. Skoro w ramach decyzji wydanej przez organ II instancji określono terminy zwrotu odsetek, to powyższe oznacza, iż z powyższym obowiązkiem należy powiązać datę wymagalności dotacji podlegającej zwrotowi, a tym samym od daty wymagalności należy obliczać 5 - letni termin przedawnienia od końca roku podatkowego, z którego upływem wygasa uprawnienie do wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podlegającego zwrotowi. Tym samym nie powinno budzić wątpliwości, iż Minister Finansów i Polityki Regionalnej zamiast utrzymywać w mocy rozstrzygnięcie wydane przez organ I instancji winien uchylić wydaną decyzję PARP i umorzyć postępowanie w sprawie, a to z uwagi na upływ terminów, które pozwalałyby na wydawanie decyzji określającej wysokość zobowiązania.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić.

Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji był art. 207 ust. 1 pkt i 2 u.f.p., w myśl którego, w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których jest mowa w art. 184 – podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Stosownie zaś do art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.

Zgodnie z jednolitym stanowiskiem orzecznictwa, "inne procedury", o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., to procedury określone w umowie międzynarodowej lub inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu wydatkowanych środków. Mogą to być procedury wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, ale również procedury określone w dokumentach systemu realizacji danego programu, a także procedury określone w umowie o dofinansowanie realizacji projektu (por. wyroki NSA: z dnia 22 marca 2017 r. o sygn. akt II GSK 3026/15; z dnia 12 września 2017 r. o sygn. akt II GSK 3597/15, z dnia 16 listopada 2017 r. o sygn. akt II GSK 489/16; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie wskazać należy, że projekt miał polegać na wdrożeniu do prowadzonej przez beneficjenta działalności gospodarczej działań zawartych w Planie Rozwoju Eksportu, w celu rozpoczęcia działalności eksportowej. Eksportowi miały podlegać dzieła sztuki współcześnie żyjących artystów polskich, będące w posiadaniu Beneficjenta (ceramika, grafika, fotografia i malarstwo). W ramach Planu Rozwoju Eksportu przewidziano: 1) udział w zagranicznych imprezach targowo-wystawienniczych w charakterze wystawcy, 2) wyszukiwanie i dobór partnerów na rynkach docelowych, 3) doradztwo w zakresie opracowania koncepcji wizerunku przedsiębiorcy na wybranych rynkach docelowych. Ponadto, w celu realizacji projektu zaplanowano dodatkowe działania promocyjne i informacyjne oraz skorzystanie z usług tłumaczenia związanych z realizowanymi w ramach projektu działaniami. Wskazane działania miały na celu rozpoczęcie eksportu na rynkach: Belgii, Niemiec, Wielkiej Brytanii i Francji.

W myśl § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 umowy o dofinansowanie beneficjent zobowiązał się do realizacji Projektu w pełnym zakresie, w terminie wskazanym w § 6 ust. 3 umowy, z należytą starannością, zgodnie z Umową i jej załącznikami, w szczególności z opisem zawartym we wniosku o dofinansowanie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego i wspólnotowego, w tym zgodnie z zasadami polityk wspólnotowych, które są dla niego wiążące, przepisami dotyczącymi konkurencji, pomocy publicznej, zamówień publicznych, ochrony środowiska oraz równouprawnienia

Zgodnie z § 5 ust. 1 umowy, Instytucja Wdrażająca/lnstytucja Pośrednicząca II stopnia zobowiązała się do udzielenia beneficjentowi dofinansowania na realizację projektu w maksymalnej kwocie 92 142,00 zł. Okres kwalifikowalności wydatków dla projektu rozpoczął się 1 kwietnia 2013 r. i zakończył się 31 stycznia 2015 r. (§ 6 ust. 3 umowy). W tym okresie powinna nastąpić pełna realizacja rzeczowo-finansowa projektu przez Beneficjenta.

W świetle § 6 ust. 7 umowy, zakończenie realizacji Projektu stanowi złożenie do Instytucji Wdrażającej/lnstytucji Pośredniczącej II stopnia wniosku beneficjenta o płatność końcową. Ponadto, jak wynika z § 8 ust. 2 umowy, beneficjent zobowiązał się do osiągnięcia założonych celów projektu oraz utrzymania jego trwałości przez okres co najmniej 3 lat od dnia zakończenia realizacji projektu. Wniosek o płatność końcową złożono 7 stycznia 2015 r., a więc okres trwałości należy liczyć od 7 stycznia 2015 r. do 7 stycznia 2018 r.

Zgodnie z § 8 ust. 1 umowy o dofinansowanie, beneficjent był zobowiązany do osiągnięcia wskaźników określonych we wniosku o dofinansowanie stanowiącym załącznik nr 1 do umowy. W pkt 17 wniosku o dofinansowanie Beneficjent wskazał do realizacji następujące wskaźniki realizacji projektu:

- wskaźniki produktu: .

1. liczba zagranicznych imprez targowo-wystawienniczych, w których przedsiębiorca uczestniczył w charakterze wystawcy i/lub liczba misji gospodarczych za granicą, w których przedsiębiorca uczestniczył -1 szt.,

2. liczba raportów opracowanych w ramach działania: wyszukiwanie i dobór partnerów na rynkach docelowych -10 szt.,

3. liczba dokumentów/strategii/opracowań koncepcji stworzonych w zakresie działań wskazanych w pkt 13 lit. d-f wniosku o dofinansowanie - 2 szt.

- wskaźniki rezultatu:

1. wartość przychodów pochodzących z eksportu: a) 2014 r. - 10 000,00 zł b) 2015 r. - 50 000,00 zł, c) 2016 r. - 75 000,00 zł, d) 2017 -100 000,00 zł, e) 2018 r. - 150 000,00 zł,

2. udział eksportu w sprzedaży ogółem: a) 2014 r. - 1%, b) 2015 r. - 5%, c) 2016 r. - 7%, d) 2017 r. - 8%, e) 2018 r. - 9%.

Zgodnie z § 8 ust. 3 umowy beneficjent jest zobowiązany niezwłocznie poinformować Instytucję Wdrażającą/lnstytucję Pośredniczącą II stopnia o wszelkich okolicznościach mogących powodować zasadniczą modyfikację projektu, natomiast w zgodnie z § 8 ust. 10 umowy beneficjent jest zobowiązany niezwłocznie poinformować Instytucję Wdrażającą/lnstytucję Pośredniczącą II stopnia o wszelkich zagrożeniach oraz nieprawidłowościach w realizacji projektu.

W myśl § 8 ust. 4 umowy beneficjent jest zobowiązany przedstawić na żądanie Instytucji Wdrażającej/lnstytucji Pośredniczącej II stopnia informacje o osiągniętych wskaźnikach w okresie, o którym mowa w ust. 2 (tj. 3 lat od dnia zakończenia projektu).

Beneficjent zobowiązał się poddać kontroli w zakresie realizowanej umowy oraz do udzielania wyjaśnień i przekazywania informacji w zakresie realizowanego projektu (§ 10 ust. 1 i 2 umowy).

Bezsporne jest, że zgodnie z informacją zawartą w CEIDG w dniu 3 maja 2015 r. skarżąca dokonała zawieszenia działalności gospodarczej, w dniu 31 grudnia 2015 r. zaprzestała jej wykonywania, natomiast w dniu 1 stycznia 2016 r. dokonano wykreślenia wpisu z CEIDG. Tym samym słuszna jest konstatacja organów, że skarżąca w związku z powyższym tracił szanse na osiągnięcie wskaźników i celów rojektu, do których zobowiązywała się w umowie. Skarżąca od 1 stycznia 2016 r. nie prowadziła działalności gospodarczej, a tym samym nie realizowała projektu do końca okresu trwałości (który rozpoczął się 7 stycznia 2015 r. a upłynął 7 stycznia 2018 r.), nie osiągnęła zaplanowanych wartości obligatoryjnych wskaźników realizacji celu projektu na poziomie rezultatu: "Wartość przychodów pochodzących z eksportu", "Udział eksportu w sprzedaży ogółem". Skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że powyższe wskaźniki zostały osiągnięte. Prawidłowo wskazano w decyzji I instancji, że wyjaśnienia skarżącej o jej stanie zdrowia nie mają wpływu na fakt stwierdzenia wystąpienia przesłanek z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.p.f. W aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek informacji ze strony skarżącej o zagrożeniach oraz nieprawidłowościach w realizacji projektu. Skarżąca nie informował także o okolicznościach uniemożliwiających osiągnięcie wskazanych wskaźników i nie wystąpiła z wnioskiem o ewentualne zmiany w czasie w zakresie ich osiągnięcia.

Przyjmując powyższe Sąd nie miał żadnych wątpliwości, że w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy ziściła się przesłanka określona w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., bowiem skarżąca wykorzystała środki z naruszeniem procedur, a w szczególności naruszeniem następujących obowiązków uregulowanych umową o dofinansowanie:

1. § 8 ust. 1 umowy - beneficjent nie osiągnął wskaźników rezultatu określonych we wniosku o dofinansowanie, Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności ustaleń dokonanych przez RIF jednoznacznie wynika, iż beneficjent nie potwierdził osiągnięcia założonych we wniosku o dofinansowanie wskaźników rezultatu ("Wartość przychodów pochodzących z eksportu" i "Udział eksportu w sprzedaży ogółem").

2. § 8 ust. 2 Umowy - beneficjent nie osiągnął założonych celów w okresie 3 lat od dnia zakończenia realizacji projektu. Ustalenia dokonane przez RIF w okresie trwałości projektu jednoznacznie wykazały, iż skarżąca nie osiągnęła celu projektu i założonych we wniosku o dofinansowanie wskaźników rezultatu, a tym samym nie mogła ich utrzymać w okresie trwałości.

3. § 8 ust. 3 umowy - beneficjent nie poinformował niezwłocznie Instytucji Wdrażającej/lnstytucji Pośredniczącej II stopnia o wszelkich okolicznościach mogących powodować zasadniczą modyfikację projektu. Pomimo problemów zdrowotnych i finansowych, które przyczyniły się do zawieszenia, a następnie zakończenia prowadzonej działalności gospodarczej, beneficjent nie poinformował o powyższym właściwych Instytucji, co miało realne przełożenie m.in. na możliwość dokończenia przez beneficjenta realizowanego projektu.

4. § 8 ust. 4 umowy - beneficjent nie przedstawił na żądanie uprawnionej Instytucji informacji o osiągniętych wskaźnikach w okresie 3 lat od dnia zakończenia realizacji projektu Pomimo skierowanej przez RIF do beneficjenta korespondencji dot. udokumentowania osiągnięcia założonych w projekcie celów oraz wskaźników produktu i rezultatu określonych wnioskiem o dofinansowanie i Umową (pismo z 6 października 2017 r.), beneficjent nie przedstawił stosownych dokumentów w tym . zakresie. Tym samym nie udokumentował osiągnięcia ww. wskaźników na poziomie założonym we wniosku o dofinansowanie.

5. § 8 ust. 10 umowy - beneficjent nie poinformował niezwłocznie Instytucji Wdrażającej/lnstytucji Pośredniczącej II stopnia o wszelkich zagrożeniach oraz nieprawidłowościach w realizacji projektu, Pomimo problemów zdrowotnych i finansowych, które przyczyniły się do zawieszenia, a następnie zakończenia prowadzonej działalności gospodarczej, beneficjent nie poinformował o powyższym właściwych Instytucji, co miało przełożenie na dalszą współpracę, a w konsekwencji na możliwość dokończenia przez beneficjenta realizowanego projektu.

6. § 10 ust. 1 umowy - beneficjent nie poddał się kontroli w zakresie realizowanej Umowy oraz nie udostępnił Instytucji uprawnionej do przeprowadzenia kontroli wszelkiej dokumentacji związanej z projektem. Beneficjent nie poddając się kontroli uniemożliwił potwierdzenie wprowadzenia na rynki zagraniczne (Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec i Belgii) produktów w postaci dzieł sztuki współcześnie żyjących artystów polskich, a tym samym osiągnięcie i utrzymanie wskaźników rezultatu w okresie trwałości Projektu.

7. § 10 ust. 2 umowy - beneficjent na żądanie uprawnionej Instytucji nie udzielił wyjaśnień i nie przekazał informacji w zakresie realizowanego projektu. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż beneficjent pomimo deklaracji przekazania wszystkich informacji związanych z projektem, nie uczynił tego, a tym samym utrudnił dokonanie oceny osiągnięcia założonych w projekcie celów oraz wskaźników produktu i rezultatu określonych wnioskiem o dofinansowanie i umową.

Sąd w pełni akceptuje również stanowisko Ministra, że w sprawie wystąpiła nieprawidłowości, o której mowa w art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006. W orzecznictwie wskazuje się, że "nieprawidłowość" – w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 (któremu odpowiada art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006) – oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet UE przez obciążenie nieuzasadnionym wydatkiem. Tak więc realizując projekt finansowany lub współfinansowany ze środków UE beneficjent powinien mieć świadomość, że wydatkowanie tych środków jest obostrzone licznymi wymogami, których należy przestrzegać, a wobec tego musi zachować wysoką staranność. Do stwierdzenia, że mamy do czynienia z nieprawidłowością wystarczające jest wykazanie istnienia potencjalnej (a nie rzeczywistej) szkody w budżecie unijnym, która co do zasady powinna być wykazana przez organ (por. wyrok TSUE z 16 lipca 2016 r. w sprawie C-406/14; pkt 44, 45 i 47; art. 143 ust. 2 rozporządzenia nr 1303/2013). Skarżąca dokonała wydatków, które były nieuzasadnione, ponieważ przekazane wsparcie ostatecznie nie przyczyniło się do osiągnięcia założonych we wniosku o dofinansowanie wskaźników rezultatu, a tym samym realizacji projektu. Skarżąca nie wdrożyła bowiem działalności eksportowej na terytorium Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec i Belgii, zgodnie z założeniami umowy o dofinansowanie i Planem Rozwoju Eksportu, a tym samym nie wykazała osiągnięcia wskaźników rezultatu ("Wartość przychodów pochodzących z eksportu" i "Udział eksportu w sprzedaży ogółem") i celu projektu zgodnie z założeniami wniosku o dofinansowanie oraz nie poddała się kontroli, a także nie udostępniła wymaganych dokumentów. W okresie trwałości projektu skarżąca zakończyła prowadzoną działalność gospodarczą, a tym samym nie prowadziła działań związanych z projektem, tym samym czerpała korzyści ekonomiczne z całokształtu dokonanych operacji, a w konsekwencji naruszała przepisy prawa Unii.

Odnosząc się do zarzutów natury procesowej odnoszących się do braków postępowania dowodowego i wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, Sąd podziela stanowisko organu, iż ustalenia dokonane przez RIF w okresie trwałości projektu jednoznacznie wykazały, iż beneficjent 31 grudnia 2015 r. zakończył wykonywanie działalności gospodarczej oraz że nie zrealizował projektu zgodnie z wnioskiem o dofinasowanie oraz umową. Zakończenie wykonywania działalności gospodarczej w okresie trwałości projektu wskazała sama skarżąca już w rozmowie telefonicznej z dnia 17 października 2017 r. W związku z tym nie budzi żadnych wątpliwości, iż w sprawie zostały naruszone przepisy umowy o dofinansowanie, a w szczególności § 8 ust. 1, § 8 ust. 2, § 8 ust. 3, § 8 ust. 4, § 8 ust. 10, § 10 ust. 1, § 10 ust. 2 umowy. Odstąpienie przez PARP oraz Ministra od przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez stronę (przeprowadzenia dowodu z zeznań strony i świadka), nie stanowi o błędnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, bowiem przeprowadzenie ww. dowodów nie miałoby wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Zgłoszone dowody nie przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy, a ich dopuszczenie skutkowałoby tytko przedłużeniem postępowania. Podkreślić należy, ze skarżąca oraz wnioskowany przez nią świadek P. C. mogli złożyć wyjaśnienia pisemne.

Ponadto skarżąca w skardze postawiła zarzut naruszenia art. 6 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 67 ust. 1 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.. w zw. z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, wskazując, że uprawnienie do orzekania o obowiązku zwrotu dotacji z uwagi na upływ terminu przedawnienia wygasło. Wskazać należy, że kwestia przedawnienia wydania decyzji zwrotowej została poruszona w odpowiedzi na skargę sporządzonej przez organ, jednakże Sąd nie podziela w pełni stanowiska przedstawionego przez Ministra.

Po pierwsze wskazać należy, że materialnoprawną podstawę zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich stanowią przepisy art. 207 ust. 1 pkt 1-3 u.f.p. Ustawa ta nie zawiera regulacji związanych z przedawnieniem prawa zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Zgodnie z jej art. 67, do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa. Jednakże w orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie zwraca się uwagę (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 21 września 2017 r. o sygn. akt I SA/Ke 433/17, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2017 r. o sygn. I SA/Sz 749/17, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że pomimo odesłania, przepisów Ordynacji w zakresie regulującym terminy przedawnienia nie stosuje się, z uwagi na przepis szczególny, tj. rozporządzenie Rady (WE, EUROATOM) Nr 2988/95. Tym samym błędnie skarżąca przywołuje art. 70 § 1 o.p.

Przypomnieć zatem należy, że przedawnienie zwrotu środków nieprawidłowo wydatkowanych z budżetu Unii Europejskiej zostało uregulowane w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, zgodnie z którym, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 2 tego rozporządzenia. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

Sąd podziela stanowisko Ministra, że w niniejszej sprawie nastąpiła nieprawidłowość o charakterze ciągłym w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Rady nr 2988/95, polegająca na wykorzystaniu dofinasowania z naruszeniem procedur opisanych w umowie o dofinansowanie. W okresie trwałości projektu skarżąca zakończyła prowadzoną działalność gospodarczą, a tym samym nie prowadziła działań związanych z projektem, w związku z tym, zasadne jest powiązanie biegu terminu przedawnienia do zwrotu środków dofinansowania z końcem okresu trwałości projektu, ponieważ dopiero wówczas możliwa jest całkowita ocena czy projekt został zrealizowany w całości zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie. W przedmiotowej sprawie zidentyfikowana nieprawidłowość ciągła naruszała reguły trwałości i ustała z końcem okresu trwałości projektu, tj. z dniem 7 stycznia 2018 r. Z tym bowiem dniem ustało nieprawidłowe działanie skarżącej Jest to również dzień, od którego rozpoczął bieg termin przedawnienia należności. Przyjmując zatem jako początek biegu terminu przedawnienia dzień 7 stycznia 2018 r. - zobowiązanie uległoby przedawnieniu 7 stycznia 2022 r. Jest to podstawowy 4-letni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 3 rozporządzenia nr 2988/95. Jednak z uwagi na stwierdzone wielokrotne przerwanie biegu terminu przedawnienia, termin ten uległ przedłużeniu i odpowiada podwójnemu terminowi okresu przedawnienia (tj. maksymalnie 8 lat od daty ustania nieprawidłowości), który to termin upłynie 7 stycznia 2026 r. Dla określenia upływu terminu przedawnienia istotne znaczenie mają zdarzenia, które mogły przerwać jego bieg.

Słusznie Minister wskazał, że bieg terminu przedawnienia został kilkukrotnie przerwany na skutek aktów właściwych organów, o których skarżąca została zawiadomiona. Po każdym takim przerwaniu termin przedawnienia rozpoczynał swój bieg od początku. Zdarzenia, które przerwały bieg terminu przedawnienia w przedmiotowej sprawie, to m.in.:

• doręczenie beneficjentowi 31 grudnia 2018 r. pisma RIF z 27 grudnia 2018 r. informującego o nieprawidłowościach oraz wzywającego beneficjenta do zwrotu dofinansowania w kwocie 62 819,32 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych,

• doręczenie beneficjentowi 20 lutego 2019 r. pisma z 6 lutego 2019 r. wzywającego beneficjenta do zwrotu skorygowanej kwoty dofinansowania tj. 63 080,89 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych,

• doręczenie beneficjentowi 14 kwietnia 2021 r. zawiadomienia z 12 kwietnia 2021 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu dofinansowania,

• doręczenie beneficjentowi 3 listopada 2021 r. zawiadomienia z 18 października 2021 r. dot. zakończenia postępowania dowodowego,

• doręczenie beneficjentowi 29 grudnia 2021 r. decyzji PARP z 13 grudnia 2021

• doręczenie beneficjentowi 16 października 2023 r. decyzji Ministra z 29 września 2023 r.

Ma rację organ, że na skutek przerwania biegu terminu przedawnienia nie doszło do przedawnienia przedmiotowej należności. Tym samym nie upłynął termin, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia nr 2988/95, skoro po jego przerwaniu termin ten biegł na nowo, a maksymalny 8-letni termin przedawnienia upłynąłby 7 stycznia 2026 r.

Ponadto organ przywołał art. 66a u.f.p. i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2023 r. sygn.. akt I GSK 555/19.

Natomiast jeżeli chodzi o przywołany w niniejszej sprawie przez Ministra art. 66a u.f.p. to Sąd w składzie orzekającym w sprawie przyłącza się do poglądów orzecznictwa, że przepis ten nie ma zastosowania do wydania, lecz jedynie do wykonania decyzji zwrotowej. Zgodnie z art. 66a ust. 1 pkt 1 u.f.p., zobowiązanie do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6, przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym decyzja, o której mowa w art. 207 ust. 9, stała się ostateczna. Skoro przepis ten wprost wskazuje, że początek biegu 5-letniego okresu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym decyzja o zwrocie stała się ostateczna, to tym samym zasady logiki nie pozwalają na przyjęcie, że chodzi w nim o termin przedawnienia do wydania takiej decyzji. Prowadziłoby to do nieakceptowalnego stanowiska, że wydanie decyzji zwrotowej nie jest w istocie ograniczone żadnym terminem, skoro jego bieg rozpoczyna się dopiero od dnia, w którym decyzja taka stała się ostateczna. Wprawdzie dostrzec trzeba, że z uzasadnienia do projektu ustawy wprowadzającej ten przepis (Dz. U. z 2017 r., poz. 1475; druk nr VIII.1636) wynika, że projektodawcy mogło chodzić o termin do wydania decyzji zwrotowej, uregulowany dotychczas w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, niemniej jednak poprzez ostateczną jego redakcję odnoszącą się do "dnia, w którym decyzja, o której mowa w art. 207 ust. 9, stała się ostateczna" ten zamiar nie mógł zostać osiągnięty i zdaniem Sądu ostateczne brzmienie art. 66a ust. 1 u.f.p. odnieść można co najwyżej do regulacji zawartej w art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, czyli do określenia okresu wykonania decyzji nakładającej karę administracyjną (por. także wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 stycznia 2021 r. o sygn. akt V SA/Wa 4324/21).

Przyjęcie poglądu przeciwnego prowadziłoby do nieakceptowalnego stanu, w którym postępowanie w sprawie zwrotu dofinansowania ze środków unijnych można by prowadzić latami i w zasadzie bez żadnego terminu granicznego, a dopiero ostateczność decyzji zwrotowej (zatem decyzji wydawanej w tym właśnie postępowaniu) uruchamiałaby 5-letni okres przedawnienia z art. 66a ust. 1 u.f.p. Tymczasem instytucja przedawnienia zobowiązań pełni istotną rolę zarówno w krajowym, jak i unijnym porządku prawnym, tj. z jednej strony daje stronie poczucie pewności co do braku ciążących na niej zobowiązań, a z drugiej działa w sposób dyscyplinujący na organ administracji, który nie może egzekwować ich przez dziesięciolecia (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 21 czerwca 2011 r. o sygn. P 26/10 i z dnia 17 lipca 2012 r. o sygn. akt P 30/11). Również Trybunał Sprawiedliwości UE podkreślał w uzasadnieniu do wyroku z dnia 11 czerwca 2015 r. w sprawie C-52/14, że celem art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 jest zapewnienie pewności prawa dla podmiotów gospodarczych. Podmioty te powinny być bowiem w stanie określić, które z dokonywanych przez nie czynności można uznać za ostateczne, a które mogą być jeszcze przedmiotem dochodzenia (pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo). Z kolei w wyroku z dnia 5 maja 2011 r. w sprawie C-201/10 podniósł, że z punktu widzenia celu ochrony interesów finansowych Unii, [...] prawodawca unijny uznał, że czteroletni, a nawet trzyletni okres przedawnienia był już sam w sobie wystarczający, aby umożliwić organom krajowym wszczęcie postępowania dotyczącego nieprawidłowości zagrażających jego interesom finansowym, które mogłoby zakończyć się wydaniem takiego środka jak odzyskanie nienależnie otrzymanej korzyści (pkt 43). W rzeczywistości bowiem należy podnieść, że do takiego organu administracji należy ogólny obowiązek staranności w badaniu prawidłowości w dokonywanych przez niego płatnościach, które ciążą na budżecie Unii, ponieważ państwa członkowskie powinny przestrzegać ogólnego obowiązku staranności przewidziany w art. 4 ust. 3 TFUE, który oznacza, że powinny one podejmować niezwłocznie środki w celu usunięcia skutków naruszeń (zob. podobnie wyrok z dnia 13 listopada 2001 r. w sprawie C-277/98 Francja przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I-8453, pkt 40) (pkt 44).

Niezależnie od dokonanej wyżej wykładni art. 66a ust. 1 pkt 1 u.f.p., Sąd w tym składzie przyłącza się również do wyrażonego w orzecznictwie stanowiska, że regulacje dotyczące przedawnienia mają charakter materialnoprawny, co sprawia, że nie mogą odnosić się do stanów zaistniałych przed ich wejściem w życie (zob. np. wyroki NSA: z dnia 27 maja 2021 r. o sygn. akt I GSK 1764/18; z dnia 4 marca 2022 r. o sygn. akt I GSK 1167/21).

Sąd nie podziela przytoczonego przez organ stanowiska zawartego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt I GSK 555/19.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), skargę oddalił.