Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 592/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Radom, Protokolant: Referent Przemysław Pawłowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 września 2023 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 2 września 2022 r. nr SKO/PS-411/116/2022 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego I. oddala skargę w całości; II. przyznaje adwokatowi H. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych), w tym 23 % VAT, tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

D. C. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) wnioskiem z dnia 26 kwietnia 2022 r. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Legnicy o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego od 1 kwietnia 2022 r. (wraz ze składkami na ubezpieczenie zdrowotne) z powodu niezdolności do pracy oraz braku dochodu.

Wniosek ten zgodnie z właściwością został przekazany do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogowie.

Decyzją z dnia 8 lipca 2022 r. (nr PS.4220S.157.2022/ABA) Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogowie (dalej: Dyrektor MOPS-u) odmówił wnioskodawcy przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. W podstawie prawnej tej decyzji organ powołał m.in. art. 2 ust. 1, art. 3 i art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm., dalej: u.p.s.).

W ramach ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie Dyrektor MOPS-u ustalił w szczególności, że od dnia 25 stycznia 2022 r. strona przebywa w Regionalnym Ośrodku P. w B. tytułem realizacji – orzeczonego na podstawie postanowienia sądu powszechnego – środka zabezpieczającego w postaci pobytu w szpitalu dysponującym warunkami maksymalnego zabezpieczenia. Następnie zwrócił uwagę, że określając zasady i kryteria przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, wśród których najistotniejsze jest kryterium dochodowe oraz niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, w art. 13 ust. 1 u.p.s. ustawodawca wyłączył z kręgu beneficjentów pomocy społecznej osoby odbywające karę pozbawienia wolności. Wskazując na ratio legis tego unormowania organ dostrzegł, że osoba przymusowo umieszczona przez Państwo w ośrodku zamkniętym ma zapewnione warunki niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a koszty w tym zakresie pokrywane są z budżetu Państwa.

W nawiązaniu do okoliczności faktycznych sprawy organ zauważył, że zastosowanie środka zabezpieczającego wprawdzie nie stanowi kary i nie jest środkiem represji, to jednak osoba poddana takiemu środkowi pozostaje na całkowitym utrzymaniu ze środków pochodzących z budżetu państwa i ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe, tj. schronienie, wyżywienie i opiekę medyczną.

Z tych powodów, działając na podstawie art. 13 ust. 1 u.p.s. organ pierwszej instancji odmówił stronie przyznania pomocy w formie zasiłku stałego.

Od tej decyzji skarżący wniósł odwołanie.

W decyzji z dnia 2 września 2022 r. (nr SKO/PS-411/116/2022) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: SKO, organ drugiej instancji) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji SKO wskazało, że na mocy postanowienia z dnia 18 lutego 2022 r. (sygn. akt V K 970/21) Sąd Rejonowy dla Wrocławia Śródmieścia II Wydział Karny działając na podstawie art. 201 § 2 kodeksu karnego wykonawczego określił jako właściwy do wykonywania prawomocnie orzeczonego wobec strony środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym – Regionalny Ośrodek P. w B., w warunkach maksymalnego poziomu zabezpieczenia.

Odnotowano, że w myśl art. 93b § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks karny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1138 ze zm., dalej: k.k.) sąd może orzec środek zabezpieczający, gdy jest to konieczne, aby zapobiec ponownemu popełnieniu przez sprawcę czynu zabronionego, a inne środki prawne określone w tym kodeksie lub orzeczone na podstawie innych ustaw nie są wystarczające. W myśl z kolei art. art. 93 § 2 k.k., sąd uchyla środek zabezpieczający, gdy dalsze jego stosowanie nie jest już konieczne. Zgodnie natomiast z art. 93a § 1 pkt 4 k.k., jednym ze środków zabezpieczających jest pobyt w zakładzie psychiatrycznym.

Zwrócono uwagę, że istota sporu w sprawie się do oceny, czy zastosowany wobec strony środek zabezpieczający w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym w warunkach maksymalnego zabezpieczenia odpowiada sytuacji ukształtowanej przez ustawodawcę w art. 13 ust. 1 u.p.s.

W nawiązaniu do ustaleń faktycznych sprawy organ drugiej instancji wskazał, że w dniu 26 kwietnia 2022 r. został przeprowadzony ze stroną wywiad środowiskowy w trakcie którego ustalono, że wnioskodawca to bezdzietny kawaler, aktualnie bez dochodu (brak dochodów w marcu i kwietniu 2022 r.) i bez możliwości podjęcia zatrudnienia. Leczony długotrwale psychiatrycznie, od 25 stycznia 2022 r. przebywający w Regionalnym Ośrodku P. w B., gdzie nie ponosi kosztów utrzymania i leczenia.

Zwrócił uwagę, że z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że placówka w której przebywa wnioskodawca zaspokaja potrzeby bytowe strony (schronienie, wyżywienie i opiekę medyczną) i następuje to ze środków publicznych.

Zdaniem SKO, wystarczającą przesłanką do zastosowania art. 13 ust. 1 u.p.s. wobec osoby przebywającej w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym jest pozostawanie takiej osoby na całodobowym utrzymaniu Państwa, w całokształcie jej sytuacji bytowej i leczniczej.

Dostrzegając fakt, że przepisy kodeksu karnego wykonawczego gwarantują osobom odbywającym karę pozbawienia wolności określone uprawnienia SKO zwróciło uwagę, że uprawnienia wynikające z art. 109-111 kodeksu karnego wykonawczego (dalej: k.k.w.) są dostosowane do szczególnego, specyficznego charakteru pobytu więźnia w zakładzie karnym, a więc w miejscu odbywania kary pozbawienia wolności, co wiąże się z określonym reżimem i podleganiu wielu obostrzeniom. Inny charakter pobytu przewidziany jest natomiast dla osoby przebywającej w zakładzie psychiatrycznym w warunkach maksymalnego poziomu zabezpieczenia, której np. sposób traktowania i leczenia determinuje stan zdrowia i postępy leczenia.

Konstatując organ drugiej instancji stwierdził, że co do zasady osoba przymusowo umieszczona w ośrodku zamkniętym nie ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej, ani też możliwości czy instrumentów umożliwiających poszukiwanie pracy, czy, rejestrację w urzędzie pracy. Trudno też przyjąć, by osoba taka objęta była definicją osoby bezrobotnej. Skoro jednak ma ona zapewnione warunki do zaspokojenia niezbędnych, podstawowych potrzeb życiowych, a koszty w tym zakresie pokrywane są z budżetu państwa, to przyznanie takiej osobie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej nie spełniałoby celu ustawowego określonego w art. 2 ust. 1 u.p.s., gdyż nie służyłoby przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, której nie jest w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący podniósł, że nie jest osobą pozbawioną wolności w rozumieniu art. 13 ust. 1 u.p.s. Stwierdził, że przyrównywanie jego osoby do osób odbywających karę pozbawienia wolności stoi w jaskrawej sprzeczności z poszanowaniem godności skarżącego i zasad współżycia społecznego. Świadczy jednocześnie o nieznajomości prawa przez SKO oraz nieznajomości sytuacji skarżącego. Podkreślił, że przebywa w Regionalnym Ośrodku P. w B. jako człowiek chory. Przyznał, że prawdą jest, iż ma on zapewnione podstawowe potrzeby jak wszyscy chorzy przebywający w tym szpitalu, "jednakże z powodu braku środków finansowych jest pozbawiony realizowania jak każdy człowiek indywidualnych jego potrzeb", co jest ważne przy jego chorobie i kwestii szybszego powrotu do zdrowia.

W piśmie z dnia 20 kwietnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego wyznaczony z urzędu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji podnosząc naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 u.p.s. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, powołanie się przez organy na ten przepis w sytuacji, gdy skarżący nie odbywa kary pozbawienia wolności wykracza poza dopuszczalne normy interpretacyjne.

W wywiedzionym piśmie procesowym pełnomocnik skarżącego zarzucił nadto naruszenie przez organ pierwszej instancji prawa procesowego (art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a.) w zakresie obowiązku ustalenia całokształtu okoliczności sprawy oraz wyczerpującego gromadzenia materiału dowodowego, których to uchybień nie naprawił organ drugiej instancji. Powyższe pełnomocnik skarżącego odniósł do niekompletności materiału dowodowego zarzucając, że w aktach sprawy brak jest dwóch postanowień sądu powszechnego, o jakich mowa jest w decyzji organu pierwszej instancji. Na tej podstawie pełnomocnik skarżącego wskazywał na brak pewności co do tego, czy wobec strony w ogóle został zastosowany środek zabezpieczający. Nadto również, na niemożliwość dokonywania porównania sytuacji skarżącego z sytuacją osoby odbywającej kare pozbawienia wolności w rozumieniu art. 13 ust. 1 u.p.s.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że granicę sądowo-administracyjnej kontroli decyzji administracyjnej wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumianej jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1§ 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 , poz. 2492 ze zm. ) i tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji uzasadnia jej uchylenie, czyli wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Ocenę legalności zaskarżonej decyzji wymaga należy poprzedzić rozważaniami odwołującymi się do ogólnych zasad zawartych w ustawie o pomocy społecznej. I tak, z definicji ustawowej pomocy społecznej zawartej w art. 2 ust. 1 u.p.s. wynika, że jest ona instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z przywołanej definicji jednoznacznie wynika, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.

Określając zasady i kryteria przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, wśród których najistotniejsze jest kryterium dochodowe oraz niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, w treści art. 13 ust. 1 ustawodawca wyłączył z kręgu beneficjentów pomocy społecznej osoby obywające karę pozbawienia wolności. Zgodnie z tym przepisem, osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej.

Cytowany przepis ma charakter normy bezwzględnie obowiązującej i oznacza, że osobom odbywającym karę pozbawienia wolności nie przysługuje jakiekolwiek świadczenie objęte ustawą o pomocy społecznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2008r., sygn. akt I OSK 1222/07).

Ratio legis tego unormowania wynika z faktu, że osoba odbywająca karę pozbawienia wolności pozostaje na utrzymaniu Państwa, które zapewnia jej podstawowe potrzeby bytowe w czasie odbywania wspomnianej kary. Należy bowiem mieć na uwadze unormowanie zawarte w przepisach art. 102, 109, 110, 111 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r.- Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2019r. poz. 676), z których jednoznacznie wynika, że odbywając karę pozbawienia wolności skazany ma zapewnione warunki niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, których koszty pokrywane są z budżetu państwa. Zatem osobie odbywającej karę pozbawienia wolności i tymczasowo aresztowanej zapewnia się minimum trzy razy dziennie posiłek, o odpowiedniej wartości odżywczej, w tym co najmniej jeden gorący, odpowiednie warunki mieszkaniowe, odpowiednią do pory roku odzież, bieliznę oraz obuwie. Takie założenie ustawodawcy legło u podstaw wyłączenia skazanych, odbywających karę pozbawienia wolności, z kręgu podmiotów uprawnionych do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej. Skoro bowiem skazanemu z budżetu państwa zabezpiecza się wszelkie niezbędne potrzeby, to brak jest tym samym ryzyka wystąpienia okoliczności uzasadniających udzielenia pomocy oraz podstaw do finansowania jeszcze dodatkowych świadczeń w postaci, np. zasiłku celowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2015r., sygn. akt I SA/Wa 2905/14).

W nawiązaniu do stanu faktycznego sprawy oraz wynikłych na tym tle kwestii spornych dotyczących prawideł powołania się przez organy orzekające w sprawie na przepis art. 13 ust. 1 u.p.s. jako prawną podstawę odmowy przyznania stronie zasiłku stałego trzeba wyraźnie zaakcentować, że skarżący nie jest osobą pozbawioną wolności w rozumieniu art. 13 ust. 1 u.p.s. Jak wynika z akt sprawy, wobec skarżącego, na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Śródmieścia we Wrocławiu z dnia 10 stycznia 2022 r., sygn. akt V K 970/21 został orzeczony środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym, a na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Śródmieści II Wydział Karny z dnia 18 lutego 2022 r., sygn. akt V K 970/21 jako właściwy do wykonywania prawomocnie orzeczonego wobec strony środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym określono Regionalny Ośrodek Psychiatrii Sądowej w Branicach - w warunkach maksymalnego poziomu zabezpieczenia.

Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest więc to, czy organy administracji publicznej uprawnione były powołać się względem skarżącego na przepis art. 13 ust. 1 u.p.s. jako podstawę prawną odmowy przyznania zasiłku stałego.

By to rozstrzygnąć, niezbędne jest przeprowadzenie analizy porównawczej pomiędzy sytuacją osoby pozbawionej wolności, a sytuacją skarżącego, przebywającego w zakładzie psychiatrycznym w warunkach maksymalnego zabezpieczenia, oczywiście przy uwzględnieniu różnic wynikających z prawnych aspektów sytuacji w jakiej znajduje się osoba pozbawiona wolności, a w jakiej skarżący, który takiej kary nie odbywa, a jedynie jest poddany środkowi zabezpieczającemu.

Płaszczyzną dla takiego porównania jest kwestia zapewnienia przez państwo podstawowych potrzeb życiowych w okresie izolacji. Nie ulega wątpliwości, że w przypadku osoby odbywającej karę pozbawienia wolności, kwestia pozostawania takiej osoby na utrzymaniu ze środków publicznych stanowiła ratio legis wprowadzenia art. 13 ust. 1 do ustawy o pomocy społecznej. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że uzasadnieniem pozbawienia prawa do świadczeń osób odbywających rzeczoną karę jest fakt pozostawania osadzonych na utrzymaniu państwa, poza tym wobec tych osób ryzyko wystąpienia okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy praktycznie nie występuje (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 84/23).

Zgodnie z art. 93a § 1 pkt 4 k.k. w związku z art. 93b § 1 k.k. środek zabezpieczający w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym można orzec jedynie, aby zapobiec ponownemu popełnieniu przez sprawcę czynu zabronionego o znacznej społecznej szkodliwości. Stosownie do art. 93d § 1 k.k. czasu stosowania środka zabezpieczającego nie określa się z góry. Ustawodawca w art. 202 k.k.w., określając cele wykonywania środka zabezpieczającego, przyjął, że sprawcę, wobec którego wykonywany jest środek zabezpieczający, obejmuje się odpowiednim postępowaniem leczniczym, psychoterapeutycznym, rehabilitacyjnym lub resocjalizacyjnym, którego celem jest poprawa stanu jego zdrowia i zachowania w stopniu umożliwiającym funkcjonowanie w społeczeństwie w sposób niestwarzający zagrożenia porządku prawnego, a w wypadku sprawcy umieszczonego w zakładzie psychiatrycznym - również dalsze leczenie w warunkach poza tym zakładem.

Nie budzi wątpliwości, że osoba umieszczona w takim ośrodku nie ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej, nie ma też możliwości ani instrumentów umożliwiających poszukiwanie pracy, czy też rejestracji w urzędzie pracy. Jednakże należy zauważyć, że osoba przebywająca w zakładzie psychiatrycznym w ramach środka zabezpieczającego, będąc przymusowo umieszczona w ośrodku zamkniętym na podstawie orzeczenia sądu, ma zapewnione warunki niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a koszty w tym zakresie pokrywane są z budżetu Państwa.

Należy dodatkowo zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (t. j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2123) za świadczenia zdrowotne w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej udzielane osobie z zaburzeniami psychicznymi nie pobiera się od tej osoby opłat. Osobom z zaburzeniami psychicznymi przebywającym w szpitalu psychiatrycznym przysługują bez pobierania od nich opłat, produkty lecznicze, wyroby medyczne, wyposażenie wyrobów medycznych, systemy i zestawy zabiegowe, środki pomocnicze oraz środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego. Powyższe świadczenia opieki zdrowotnej udzielane są bezpłatnie bez względu na uprawnienia z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego (art. 12 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – Dz. U. z 2022 poz. 2561). Stosownie do art. 5 pkt 38 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jako świadczenia zdrowotne traktowane są również świadczenia towarzyszące, m. in. zakwaterowanie i adekwatne do stanu zdrowia wyżywienie w szpitalu lub w innym zakładzie leczniczym.

W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy dowiódł wystarczająco tego, że skarżący podczas pobytu w Regionalnym Ośrodku P. w B. ma zapewnione potrzeby bytowe (schronienie, wyżywienie, opiekę), a zatem sytuacja skarżącego rozpatrywana przez pryzmat zaspokajania jego podstawowych potrzeb życiowych przez Państwo (czyli ze środków publicznych), jest porównywalna do tej, w jakiej znajduje się osoba odbywająca karę pozbawienia wolności.

Uzasadniając to stanowisko należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, że ze znajdującego się w aktach sprawy kwestionariusza wywiadu środowiskowego wprost wynika, że skarżący, przebywający na leczeniu w Regionalnym Ośrodku P. w B., nie ponosi kosztów utrzymania oraz leczenia. W ośrodku tym ma on zapewniony dostęp do wszelkich świadczeń medycznych w tym porad oraz konsultacji specjalistycznych finansowanych z budżetu Państwa.

Dodatkowo należy odwołać się do treści regulaminu organizacyjnego Regionalnego Ośrodka P. w B., gdzie w części dotyczącej "Praw i Obowiązków Pacjenta" znajduje się zapis, że pacjent przebywający w Regionalnym Ośrodku P. w B. ma prawo (w szczególności) do pomieszczenia i wyżywienia odpowiedniego do stanu zdrowia oraz środków farmaceutycznych i materiałów medycznych (część VII regulaminu zatytułowanego "Prawa i Obowiązki Pacjenta" pkt 1 ppkt 8).

Co ważne, sam skarżący przyznał w skardze, że ma on zapewnione w Ośrodku podstawowe potrzeby, a jedynie nie ma środków na swoje indywidualne potrzeby: "To prawda, że mam zapewnione podstawowe potrzeby jak wszyscy chorzy przebywający w tut. Szpitalu, jednakże z powodu braku środków finansowych jestem pozbawiony realizowania jak każdy człowiek jego indywidualnych potrzeb [...]".

W ocenie Sądu nie można podzielić zarzutów pełnomocnika strony skarżącej, który utrzymywał, że organy prowadzące postępowanie nie ustaliły całokształtu okoliczności sprawy. Dla zastosowania przepisu art. 13 ust. 1 u.p.s. niezbędne było ustalenie, czy skarżący, podczas pobytu w Regionalnym Ośrodku P. w B., pozostaje na utrzymaniu Państwa jeśli chodzi o zaspokojenie jego niezbędnych potrzeb życiowych i to zostało ustalone podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Niezbędne w tym zakresie ustalenia faktyczne, których pełnomocnik skarżącego nie podważył, zostały także pomieszczone w decyzji organu pierwszej i drugiej instancji. W decyzji organu pierwszej instancji stwierdzono, że strona pozostaje na całkowitym utrzymaniu ze środków pochodzących z budżetu państwa, ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe, tj. schronienie, wyżywienie, opiekę. Ustalenia te zostały powtórzone w zaskarżonej decyzji, gdzie odnotowano, że potrzeby bytowe skarżącego są zaspokajane ze środków publicznych przez placówkę do której został on skierowany.

Na to, że placówka w której aktualnie przebywa skarżący jest zobowiązana do zapewnienia stronie jako jej pacjentowi pomieszczenia i wyżywienia odpowiedniego do stanu zdrowia oraz środków farmaceutycznych i materiałów medycznych - wskazują, i o czym była już mowa, zapisy regulaminu organizacyjnego Regionalnego Ośrodka P. w B. W przypadku niewywiązywania się z tych obowiązków przez Regionalny Ośrodek P. w B., skarżącemu, jako pacjentowi tego Ośrodka, przysługuje natomiast prawo do domagania się ich realizacji w odrębnym trybie.

Na marginesie należy odnotować, że streści skargi wynika, o czym także była już mowa, że skarżący domaga się zasiłku stałego na potrzeby inne niż podstawowe potrzeby bytowe (na swoje "indywidualne" potrzeby). W tym miejscu należy dostrzec, że zasiłek stały ma na celu zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych osoby nie osiągającej dochodu lub osiągającej dochód poniżej kryterium dochodowego. Charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy ma natomiast zasiłek celowy. Zasiłek ten jest przyznawany bądź na podstawie art. 39 u.p.s. lub na podstawie art. 41 u.p.s. Przyznanie skarżącemu zasiłku stałego, o co wnosił w sprawie, celem zaspokojenia jego "indywidualnych potrzeb" (skarżący nie sprecyzował w skardze o jakie potrzeby chodzi) w sytuacji gdy ma on zaspokojone podstawowe potrzeby bytowe ze środków publicznych nie spełniłoby - w ocenie Sądu - ustawowego celu pomocy społecznej, określonego w art. 2 ust. 1 u.p.s. Nie służyłoby bowiem przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, której nie jest w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Należy dostrzec, że potencjalny beneficjent zasiłku stałego musi z tej kwoty pokryć koszty swojego utrzymania, koszty leczenia i koszty utrzymania mieszkania. Natomiast skarżący nie ponosi tego rodzaju wydatków, ponieważ pokrywane są one ze środków budżetowych Państwa. Zwolniony jest z zaspokajania własnym staraniem podstawowych potrzeb bytowych, a zatem nie ma przesłanek udzielania mu dodatkowego wsparcia w ramach pomocy społecznej.

Odnosząc się do podniesionego przez pełnomocnika zarzutu, że w sprawie nie ustalono, czy wspomniany Ośrodek zapewnia skarżącemu – odzież, obuwie i środki higieny, a także trzy posiłki dziennie, w tym jeden gorący, podczas gdy w przypadku osób pozbawionych wolności, prawo do otrzymania tego typu artkułów wynika wprost z uregulowań kodeksu karnego wykonawczego (art. 109-111) należy podnieść, że Sąd podziela w tej kwestii argumentację przedstawioną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 461/21, w którym Sąd ten na kanwie podobnego (jak w niniejszej sprawie) zarzutu nie zgodził się ze stanowiskiem strony skarżącej co do wyrażanego przez tę stronę stanowiska odnośnie do ciążącego na organie administracji obowiązku poczynienia ustaleń, czy zapewnione w zakładzie izolacyjno-leczniczym warunki pobytu odpowiadają warunkom zabezpieczonym przez Państwo w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności. Sąd w składzie orzekającym podziela wyrażony w tym wyroku pogląd oraz uznaje go za aktualny także na gruncie rozstrzyganej sprawy (przy zastrzeżeniu odmienności stanów faktycznych obu spraw, nie rzutujących jednak na wykładnię prawa materialnego), że odrębności, jakie występują pomiędzy z zakładem karnym a zakładem psychiatrycznym (szpitalem psychiatrycznym), a to przez wzgląd chociażby na rodzaj i charakter tych placówek, nie mogą pozbawić słuszności tezy, że pobyt w obu tych zakładach izolacyjnych w całości finansowany jest ze środków publicznych. Niezależnie więc od stanu, położenia, czy sytuacji osobistej osoby izolowanej (osadzonej), która domaga się świadczenia w formie zasiłku stałego, osoba taka – mając już zapewnione podstawowe potrzeby bytowe - bezwzględnie pozbawiona jest prawa do świadczeń z pomocy społecznej.

Na marginesie należy dodać, że w przypadku konieczności zakupu odzieży, czy obuwia skarżący może wystąpić o zasiłek celowy na zakup tych rzeczy.

Podsumowując przedstawiony wywód prawny stwierdzić trzeba, że zastosowana wobec skarżącego izolacja w szpitalu psychiatrycznym odpowiada zatem sytuacji ukształtowanej przez ustawodawcę w art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, co skutkuje uznaniem, że organy zasadnie odmówiły skarżącemu przyznania zasiłku stałego. Powyższe świadczy o braku zasadności podniesionych w skardze zarzutów co do naruszenia prawa materialnego (art. 13 ust. 1 u.p.s.) przez organy administracji publicznej. Zapewnione w zakładzie izolacyjno-leczniczym warunki pobytu odpowiadają bowiem warunkom zabezpieczonym przez Państwo w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności.

Stanowisko Sądu zbieżne jest z poglądami wyrażanym w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 594/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 25/19 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 461/21, od którego skargę kasacyjną oddalił Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 marca 2023 r. sygn. akt I OSK 1302/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 maja 2023 r. sygn. akt IV SA/Wr 81/23).

Także podnoszona w skardze okoliczność przyznawania zasiłku stałego innym pacjentom szpitali w kraju nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji zgodnej z przepisami ustawy o pomocy społecznej.

Wbrew argumentacji pełnomocnika strony skarżącej, zebrany przez organy materiał dowodowy w sprawie nie pozostawia wątpliwości odnośnie do tego, że wobec skarżącego zastosowano środek zabezpieczający w rozumieniu przepisów kodeksu karnego. Na żądanie Sądu organ dosłał odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia V Wydział Karny z dnia 10 stycznia 2022 r., sygn. akt V K 970/21, gdzie w punkcie I Sąd ten działając na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k w zw. z art. 31 § 1 k.k. umorzył postępowanie przeciwko skarżącemu w sprawie o czyn opisany w części wstępnej tego postanowienia, który wypełnia ustawowe znamiona czynu zabronionego kwalifikowanego z art. 222 § 1 w zbiegu z art. 157 § 2 w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz w punkcie II tego postanowienia, na podstawie art. 93a § 1 pkt 4 w zw. z art. 93g § 1 k.k. zastosował wobec skarżącego (jako podejrzanego) środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. Nadesłane wraz z ze skargą i odpowiedzią na skargę akta administracyjne sprawy zawierały postanowienie Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia z dnia 18 lutego 2022 r. sygn. akt V K 970/21, w którym to postanowieniu Sąd działając na podstawie art. 201 § 2 kodeksu karnego wykonawczego określił jako właściwy do wykonywania prawomocnie orzeczonego wobec strony środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym prawomocnym postanowieniem tego Sądu z dnia 10 stycznia 2022 r. Regionalny Ośrodek P. w B. - w warunkach maksymalnego poziomu zabezpieczenia.

Podnoszone przez pełnomocnika strony w piśmie z dnia 20 kwietnia 2023 r. zarzuty w zakresie braku wyczerpującego wskazania w decyzjach organu obu instancji na te postanowienia sądu powszechnego nie mogą mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro organy niewątpliwie dysponowały tymi postanowieniami w ramach zgromadzonego materiału dowodowego, a więc posiadały wiedzę o tym, na jakiej podstawie skarżący przebywa w Ośrodku w B. Niewątpliwie, popełniona w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji omyłka pisarska polegająca na powołaniu się na postanowienie Sądu Okręgowego we Wrocławiu (zamiast prawidłowo – na postanowienie Sądu Rejonowego we Wrocławiu), w świetle zawartości akt sprawy, nie może skutkować podważeniem legalności zaskarżonej decyzji, która decyzję organu pierwszej instancji utrzymał w mocy.

Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę złożoną w sprawie w całości oddalił jako nieuzasadnioną.

Podstawę prawną wydania rozstrzygnięcia w pkt II sentencji wyroku stanowił natomiast art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 4 ust. 1 i 3 zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18 ze zm.).

Sąd podziela bowiem stanowisko prezentowane w szeregu wyroków Trybunału Konstytucyjnego, kwestionujące konstytucyjność zróżnicowania wynagrodzenia otrzymywanego przez pełnomocników z urzędu ze stawkami opłat za czynności pełnomocników działających z wyboru (zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt SK 66/19 – Lex nr 2952994, z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt SK 78/21 – Lex nr 3489599 oraz z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt SK 85/22 – Lex nr 3519500).

W szczególności zwrócić należy uwagę na jedno z ostatnich orzeczeń trybunalskich wydanych w tej materii, tj. wyrok z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt SK 53/22 (Dz. U. z 2023 r., poz. 842), w którym stwierdzono, że § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 68, ze zm.) w zakresie, w jakim przewiduje wysokość opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w wysokości niższej niż stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265, ze zm.), wydanym na podstawie art. 225 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1166), dotyczącym stawek minimalnych w sprawach prowadzonych z wyboru, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP.

Zdaniem Sądu należy się zgodzić z poglądem wyrażonym w powołanym wyżej orzeczeniu, że ustalenie wynagrodzenia pełnomocników działających z urzędu – niezależnie od formy wykonywanego przez nich zawodu – w stawkach odmiennych od tych, które są stosowane w odniesieniu do pełnomocników z wyboru, nie znajduje uzasadnienia konstytucyjnego. Prawo do wynagrodzenia za wykonaną usługę nie może być bowiem uzależniane ani od pozycji procesowej pełnomocników, ani od możliwości budżetowych państwa. Zarówno bowiem pełnomocnicy z urzędu, jak i z wyboru, zobowiązania są do podjęcia tożsamych czynności procesowych oraz zachowania analogicznych zasad staranności. Ich wynagrodzenie nie powinno być więc odmienne. Argumentacja Trybunału Konstytucyjnego przedstawiona w w/w wyroku wprawdzie odnosi się do wysokości wynagrodzenia radcy prawnego wyznaczonego z urzędu to jednak zachowuje aktualność także w odniesieniu do wynagrodzenia adwokata świadczącego pomoc prawną z urzędu.

Kierując się zatem prokonstytucyjną wykładnią przepisów prawa oraz bazując na zasadzie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP należało przyznać pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie na poziomie równym wynagrodzeniu pełnomocnika z wyboru (480 zł wraz z podatkiem od towarów i usług), pomijając przy tym dyspozycję § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia