Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 185/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 77 § 1 i 107 § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 17b ust. 1 i 2 , art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 16 ust. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 208
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi T. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 7 lutego 2024 r. znak: SKO.PS-80/8319/4824/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z 7 lutego 2024 r. znak: SKO.PS-80/8319/4824/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (zwane też dalej "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania T. J. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy Bogoria z 13 października 2023 r. znak: PS.V.5211.281.1.SP.2023 odmawiającej przyznania ww. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką M. J., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji SKO wyjaśniło, że z dniem 1 stycznia 2024r. w trybie art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 poz. 1429) zmianie uległy przepisy art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 poz. 390 ze ), zwanej dalej "u.ś.r.". Zgodnie jednak z treścią art. 63 ust. 1 tej ustawy zmieniającej w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Dla ustalenia jaki stan prawny ma zastosowanie w sprawie przesądzające znaczenie ma to od jakiej daty stronie (ewentualnie) przysługiwałoby prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, a nie zaś sama data złożenia wniosku o przyznanie tego świadczenia.

T. J. wnioskiem z dnia 13 stycznia 2023 r. zwrócił się do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką – M. J..

Badając przesłankę art. 17 ust. 1 u.ś.r. w zakresie rezygnacji z zatrudnienia, a także będąc zobligowanym art. 63 ust. 1 ustawy zmieniającej, dokonując oceny, które przepisy w sprawie będą miały zastosowanie organ wskazał, że we wniosku strona oświadczyła, że jest rolnikiem, zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym począwszy od 1 stycznia 2023 r. Weryfikacja tego oświadczenia wykazała jednak, że strona odwołująca nie zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym. Jak wynika z akt sprawy T. J. jest zarejestrowany jako producent rolny oraz podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od 2004 r.

W ocenie Kolegium Odwoławczego w realiach ocenianej sprawy zasadnym jest przyjęcie, że podmiot zarejestrowany jako producent rolny w ewidencji producentów rolnych w celu udowodnienia rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego powinien dokonać wykreślenia. Do tego czasu może w każdej chwili zacząć zarobkować w ramach działalności rolniczej (szeroko rozumianej), występować o dopłaty, itp. Fakt posiadania, czy też nieposiadania na dzień złożenia wniosku gruntów rolnych, stada, sadu, itd., a także występowanie o dopłaty powinno stanowić dodatkową okoliczność, która nie może być głównym dowodem w sprawie. Rejestracja w ewidencji producentów rolnych, skoro przysługuje jedynie producentom, jest dowodem obejmującym w całości istotę prowadzenia gospodarstwa rolnego i przez to winna być traktowana, podobnie jak obowiązek wyrejestrowania prowadzenia działalności gospodarczej. W przeciwnym razie organy administracji dopuszczałyby się nierównego traktowania podmiotów ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne.

Ponadto, w ocenie Kolegium to, czy strona jest ubezpieczona w KRUS z mocy ustawy, czy na swój wniosek, jest bardzo znaczące dla oceny rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym. Akta sprawy potwierdzają że strona odwołująca jest ubezpieczona w KRUS z mocy ustawy, jako rolnik. Osoby ubezpieczone z mocy ustawy (rolnicy, małżonkowie czy domownicy) składają bowiem oświadczenie przed organem rentowym potwierdzające, że pracują w gospodarstwie rolnym. Wynika to z przepisów ustawy o z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z art. 6 pkt 1) ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o rolniku - rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Przywołana ustawa stwarza możliwości ubezpieczenia się podmiotu nie pracującego w gospodarstwie rolnym i wówczas ubezpieczenie takie nie jest z mocy ustawy, ale na wniosek zainteresowanego. Zatem osoba zarejestrowana w KRUS i nie pracująca w gospodarstwie rolnym - jak podtrzymuje strona odwołująca - musi wykazać, że jest ubezpieczona na wniosek, a nie z mocy ustawy.

Powyższe zdaniem organu oznacza, że pod rządami przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. strona odwołująca nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bowiem nie zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym. Gdyby zaś odwołujący dokonał stosownych kroków by wykazać rezygnację z pracy w gospodarstwie rolnym po dniu 1 stycznia 2024 r., należałoby uznać, że ww. przesłanka zostałaby spełniona, ale już po 1 stycznia 2024 r., a skoro tak, to w sprawie miałyby już zastosowanie nowe przepisy art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którymi świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym tam osobom – jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W przedmiotowej sprawie wiadomo, że odwołująca deklaruje sprawowanie opieki nad osobą powyżej 18. roku życia, a skoro tak to nie zostały spełnione przesłanki art. 17 ust. 1 ustawy. Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny i prawny SKO stwierdziło, że strona nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zarówno biorąc pod uwagę brzmienie przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., jak i przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2024 r., które — w ostateczności - mają zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Kolegium zwróciło jednocześnie uwagę, że strona winna rozważyć możliwość ubiegania się o nowo wprowadzone ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym - świadczenie wspierające.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję SKO T. J. zarzucił:

1) naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez wadliwe przyjęcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, iż w rozumieniu ww. przepisu nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na brak zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, a to z uwagi na fakt, iż nadal posiada aktywny numer producenta, a także jestem ubezpieczony w KRUS, podczas gdy okoliczności te same w sobie nie przesądzają o braku zaprzestania prowadzenia przez niego działalności rolniczej, w szczególności, że pomimo posiadania numeru producenta nie ubiegał się w 2023 r. o płatności bezpośrednie, nie wnioskował o zwrot podatku akcyzowego od paliwa, nadto wydzierżawił w dniu 30 listopada 2022 r. gospodarstwo rolne osobie trzeciej, które to okoliczności potwierdzają jednoznacznie, że zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, zaś zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej nie sprzeciwia się ubezpieczeniu w KRUS;

2) naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a polegające na tym, że organy nie rozpatrzyły całokształtu materiału dowodowego, co pozwoliłoby na dokonanie prawidłowych ustaleń mających istotne znaczenie w sprawie w kontekście ustalenia zaprzestania prowadzenia przez niego działalności rolniczej, w szczególności organy pominęły okoliczności wynikające z zaświadczenia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Staszowie z dnia 14 sierpnia 2023 r., z którego wynika że pomimo posiadania numeru producenta nie ubiegał się o płatności bezpośrednie w roku 2023r. Działanie organu odwoławczego, który uznał za niezbędne uzupełnienie postępowania dowodowego w celu weryfikacji jego oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, w szczególności poprzez ustalenie czy korzysta z form wsparcia dla rolników, a następnie w ogóle się nie ustosunkował do tej kwestii świadczy o tym, że ustalenia faktyczne organu poczynione zostały w oparciu o nie w pełni rozpatrzony materiał dowodowy.

Jednocześnie wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci:

a) oświadczenia T. J. z dnia 15 lutego 2024r. wraz z załącznikami (ocena świadczeniobiorcy z dnia 11.10.2022r., opinia psychologiczna z dnia 20.10.2022r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Pani M. J. z dnia 6 grudnia 2022r., akt notarialny umowy darowizny z dnia 2 stycznia 2024r. rep A 32/2004 , odpis skróconego aktu zgonu M. J.) celem wykazania, że skarżący nie posiada gospodarstwa rolnego, że wydzierżawił go T. L., że skarżący nie ubiega się o dopłaty bezpośrednie od 2023 r., nie występował od 2023 r. o zwrot podatku akcyzowego od paliwa rolnego, a także celem wykazania obowiązku T. J. do zapewnienia matce opieki, pomocy i pielęgnowania w chorobie wynikającego z umowy darowizny z dnia 2 stycznia 2004 r. (akt notarialny rep. A 32/2004 sporządzony przed notariuszem E. S.), istnienia bezpośredniego związku między rezygnacją z prowadzenia działalności przez T. J. a koniecznością sprawowania opieki nad matką;

b) oświadczenia T. L. z dnia 15 lutego 2024 r., umowy dzierżawy z dnia 30 listopada 20221 r. zawartej pomiędzy T. J. a T. L. - celem wykazania, że skarżący rzeczywiście zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, albowiem z dniem 30 listopada 2022 r. wydzierżawił gospodarstwo T. L.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli decyzji SKO w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy podnieść, że z uwagi na treść art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.), obowiązującej od 1 stycznia 2024 r., zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe, na gruncie niniejszej sprawy mają zastosowanie przepisy dotychczasowe, obowiązujące do 31 grudnia 2023 r.

Jako powód utrzymania w mocy odmownej decyzji organu I instancji Kolegium wskazało fakt, że T. J. jest zarejestrowany w ewidencji producentów rolnych jako producent rolny, a nadto z mocy ustawy podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w KRUS. W ocenie Sądu jest to argumentacja niewystarczająca dla uznania, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., tj. począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (co miało miejsce 13 stycznia 2023 r.).

Zasadniczo zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. – w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. – świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z art. 17b ust. 1 ustawy w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 ustawy).

Skarżący złożył takie oświadczenie i wynika z niego, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia 1 stycznia 2023 r.

Co do zasady nie ma obowiązku badania treści tego oświadczenia (tj. co do faktów) przez organy orzekające w sprawie, co jednak nie wyklucza możliwości oceny prawdziwości oświadczenia jako dowodu w sprawie. Ocena ta powinna się przy tym odbywać z poszanowaniem ogólnych reguł swobodnej oceny dowodów, tym bardziej że oświadczenie jest składane właśnie pod rygorem odpowiedzialności karnej. Odpowiedzialność za złożenie oświadczenia przerzucana jest na osobę, która dane oświadczenie składa. Tego rodzaju ułatwienie dowodowe nie oznacza, że oświadczenie rolnika nie może podlegać weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Takie założenie byłoby sprzeczne z podstawowym obowiązkiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością (zasada prawdy obiektywnej). Nie przeczy temu również fakt, że oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej (por. m.in. wyrok WSA w Lublinie z 30 marca 2022 r., sygn. II SA/Lu 99/22, wyrok WSA w Krakowie z 7 lutego 2022 r., sygn. III SA/Kr 1600/21, wyrok WSA w Lublinie z 9 grudnia 2021 r., sygn. II SA/Lu 773/21). Skoro jednak ustawa wprowadza taki rodzaj dowodu, tj. oświadczenie, i to składane pod rygorem odpowiedzialności karnej, przeciwne jego treści ustalenie organu musi opierać się na jednoznacznym wykazaniu, że oświadczenie to nie polega na prawdzie.

Trzeba w tym miejscu podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to jest zatem skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki. Jest to świadczenie rekompensujące brak możliwości uzyskiwania dochodu z pracy zarobkowej w związku z niepodjęciem lub rezygnacją z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. m.in. wyrok NSA z 21 sierpnia 2018 r., sygn. I OSK 1124/18).

Jak wynika z informacji udzielonej przez ARiMR w piśmie z 14 sierpnia 2023 r. (a także z zaświadczenia – k. 63 akt adm.), skarżący jest zarejestrowany jako producent rolny w krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, nie ubiegał się jednak o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2023, w roku 2023 wniosek z tytułu wsparcia bezpośredniego nie został złożony oraz w danym roku kalendarzowym nie korzystał z innych form wsparcia. Na podstawie umowy z 30 listopada 2022 r. skarżący wydzierżawił posiadane grunty rolne na rzecz osoby trzeciej (k. 127). Na podstawie powyższych informacji trudno przyjąć, by figurowanie w rejestrze producentów rolnych począwszy od stycznia 2023 r., a więc w okresie kiedy ewentualnie przysługiwałoby skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne, przynosiło mu jakiekolwiek korzyści finansowe. Co więcej, mając na względzie fakt, że wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja, nie sposób również przyjąć że figurowanie T. J. w ewidencji producentów rolnych – jeśli chodzi o okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. – oznaczało jego stałą gotowość do ubiegania się o płatności bezpośrednie, a co za tym idzie stanowiło element zarządzania gospodarstwem rolnym. Wpis te nie został wykorzystany do złożenia wniosku o przyznanie płatności, a więc pozbawiony był znaczenia prawnego dla oceny, czy skarżący zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym (por. też wyrok tut. Sądu z 29 listopada 2023 r., sygn. II SA/Ke 594/23). Z kolei na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącego złożyła poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Staszowie z 7 czerwca 2024 r. o wykreśleniu skarżącego z ewidencji producentów rolnych i uchyleniu jego numeru identyfikacyjnego. Świadczy to o tym, że również w roku 2024 skarżący nie mógł uzyskać płatności bezpośrednich. Wobec powyższego w ocenie Sądu sam wpis do ewidencji producentów rolnych nie mógł w okolicznościach rozpatrywanej sprawy przesądzać o tym, że skarżący nie zrezygnował z zarządzania gospodarstwem rolnym. Jak słusznie wskazał tut. Sąd w wyroku z 31 stycznia 2024 r., sygn. II SA/Ke 742/23, mając na uwadze cel świadczenia pielęgnacyjnego, tj. zastąpienie dochodu uzyskiwanego dotychczas z wykonywanej pracy (w tym przypadku w rolnictwie), nie można traktować jako czynnika decydującego o wyłączeniu możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie faktu zarejestrowania w systemie ARiMR w charakterze producenta rolnego, w sytuacji gdy dana osoba nie korzysta ze świadczeń finansowych z tym związanych. W sprawie brak jest natomiast ustaleń (nie powołuje się na nie organ) co do tego, czy skarżący składał wniosek o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej.

Zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego nie sprzeciwia się również ubezpieczenie w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Rolnik, który nabył prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych, podlega ubezpieczeniu na podstawie albo ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i składkę na ubezpieczenie emerytalne i rentowe opłaca wójt, burmistrz lub prezydent miasta (art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych; t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1230 z późn. zm.) albo na swój wniosek, na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 208 z późn. zm.). W takim przypadku wójt, burmistrz lub prezydent miasta nie opłaca składki (art. 6 ust. 2b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Fakt podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu w KRUS nie ma więc jakiegokolwiek znaczenia prawnego dla oceny, czy przysługuje mu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (por.m.in. wyrok WSA w Krakowie z 28 czerwca 2022 r., sygn. III SA/Kr 68/22). Domniemanie prowadzenia gospodarstwa rolnego wynikające z objęcia ubezpieczeniem przysługującym rolnikowi wynika wprost z ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, natomiast przesłanka pozwalająca na przyznanie rolnikowi świadczenia pielęgnacyjnego nie opiera się o domniemanie prowadzenia gospodarstwa rolnego, lecz wynika z rzeczywistego stanu rzeczy. Fakt zaprzestania działalności rolniczej prowadzi do obalenia domniemania. Ciężar dowodu wykazania tego faktu ciąży na rolniku i ustawodawca ściśle określił, jaki rodzaj dowodu będzie służyć temu celowi. Takim środkiem dowodowym, podlegającym ocenie na zasadach ogólnych, jest właśnie oświadczenie składane w trybie art. 17b ust. 2 u.ś.r. (zob. wyrok NSA z dnia 30 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1273/20).

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że wydając zaskarżone decyzje organy obu instancji naruszyły przepisy zarówno przepisy prawa materialnego, tj. art. 17b ust. 1 i 2 u.ś.r., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak i przepisy postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni przedstawione wyżej spostrzeżenia, dokona oceny zgromadzonego materiału dowodowego (uzupełniając go w zakresie wyżej wskazanym, tj. o informację dotyczącą tego czy skarżący składał wniosek o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej za istotny dla sprawy okres) i wyda rozstrzygnięcie, które w sposób należyty uzasadni.