Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1504/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1 pkt 1, art. 151 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 11
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 11 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant specjalista Magdalena Pochopin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 sierpnia 2022 r. nr SKO.K/41.3/972/2022/10116 w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 19 sierpnia 2022 r. znak: SKO.K/41.3/972/2022/10116 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "organ odwoławczy") orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta S. (dalej "Prezydent" lub "organ pierwszej instancji") z 9 czerwca 2022 r. znak: [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, uprawnień do kierowania pojazdami.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

Prezydent orzekł o uchyleniu własnej decyzji ostatecznej z 22 grudnia 2014 r. w sprawie wydania A. S. (dalej "skarżąca") prawa jazdy kategorii B oraz odmówił wydania skarżącej prawa jazdy kategorii B. Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity przywołany w podstawie prawnej decyzji: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.; dalej "k.p.a.") w związku z 10 ust. 1, art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity przywołany w podstawie prawnej decyzji: Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm.; dalej "u.k.p.") oraz § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 231 z późn. zm.; dalej "rozporządzenie").

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji powołał się na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w M. Wydział [...] Karny z [...] r. o sygn. akt [...]. W wyroku tym Sąd Rejonowy w M. uznał K. P., właściciela Ośrodka Szkolenia Kierowców K. P. z siedzibą w M. (dalej "właściciel ośrodka szkolenia kierowców"), za winnego popełnienia czynu opisanego m. in. w punkcie 23 wyroku. Mianowice, że będąc osobą uprawnioną na podstawie przepisu z art. 26 ust. 5 pkt 1 u.k.p. do wystawienia dokumentów, w dokumencie w postaci karty przeprowadzonych zajęć szkolenia kursanta, tj. skarżącej poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mających znaczenie prawne, a to do faktu odbycia przez skarżącą wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 1 u.k.p. zajęć części teoretycznej przeprowadzonych w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym, w zakresie obowiązków i praw kierującego pojazdem, a także ukończenia przez skarżącą wymaganego przez art. 23 ust. 4 u.k.p. wewnętrznego egzaminu teoretycznego i praktycznego. Ponadto, że działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to faktu odbycia przez skarżącą wymaganej przez art. 23 ust. 2 pkt 3 u.k.p. nauki udzielenia pierwszej pomocy przeprowadzanej w formie wykładów i zajęć praktycznych. Z ww. wyroku sądu karnego wynika także, że w dokumencie w postaci zaświadczenia numer [...] z 6 października 2014 r. o ukończeniu szkolenia podstawowego właściciel ośrodka szkolenia kierowców poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to faktu ukończenia przez skarżącą wszystkich wymaganych przez u.k.p. zajęć szkoleniowych. Ponadto w celu użycia za autentyczny podrobił ww. dokument poprzez nakreślenie w nim podpisów instruktora. W celu użycia za autentyczny podrobił także dokument w postaci karty przeprowadzonych zajęć poprzez nakreślenie w nim podpisów skarżącej i instruktora prowadzącego. Nadto w celu użycia za autentyczny podrobił dokument w postaci arkuszu przebiegu wewnętrznego egzaminu praktycznego skarżącej z 6 października 2014 r. poprzez użycie pieczątki instruktora i własnoręczne wypełnienie całości treści arkuszu oraz nakreślenie podpisu instruktora.

Okoliczności faktyczne potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu uznaje się za udowodnione i wiążące organy administracji publicznej. Tym samym w ocenie organu pierwszej instancji wystąpiła przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania, tj. fałsz dowodów, na której podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Ujawnione okoliczności faktyczne potwierdzają fakt, że skarżąca nie odbyła szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii B, a tym samym nie spełniła przesłanki do wydania prawa jazdy przewidzianej w art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p., co uzasadnia odmowę wydania prawa jazdy.

W odwołaniu od decyzji skarżąca podniosła, że nie zgadza się z zapadłym rozstrzygnięciem. Podkreśliła, że kwestionuje ustalenia postępowania karnego prowadzonego przeciwko właścicielowi ośrodka szkolenia kierowców dotyczące fałszywości dokumentów, będących podstawą uzyskania przez skarżącą prawa jazdy w tym znaczeniu, że skarżąca uczęszczała na kurs, brała udział we wszystkich zajęciach (w tym z zakresu pierwszej pomocy), a także odbyła i zdała egzamin wewnętrzny praktyczny, jak i teoretyczny. Na dowód uczestniczenia i zdania egzaminu teoretycznego wewnętrznego skarżąca do odwołania załączyła wydruk arkusza odpowiedzi. Jeżeli z prawomocnego wyroku sądu karnego nie wynika wprost, że skarżąca nie odbyła szkolenia w wymiarze godzinowym wskazanym w zaświadczeniu o ukończeniu szkolenia podstawowego to nie było podstaw by uznać, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Skarżąca podkreśliła, że nie uczestniczyła w procesie karnym dotyczącym właściciela ośrodka szkolenia kierowców i nie mogła przedstawić w procesie swojego stanowiska w sprawie.

Kolegium, po rozpatrzeniu odwołania, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika w sposób bezsporny, że dowód potwierdzający odbycie przez skarżącą szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii B (tj. zaświadczenie numer [...] z dnia 6 października 2014 r.) okazał się fałszywy. W zaświadczeniu o ukończeniu szkolenia podstawowego kursu nauki jazdy została poświadczona nieprawda. Prawomocnym wyrokiem sądu przesądzono, że w zaświadczeniu o ukończeniu kursu potwierdzono nieprawdę co do odbytych przez skarżącą zajęć części teoretycznej, nauki udzielania pierwszej pomocy oraz ukończenia teoretycznego egzaminu wewnętrznego oraz egzaminu praktycznego wewnętrznego. Wobec tego decyzję Prezydenta z 22 grudnia 2014 r. w sprawie wydania skarżącej prawa jazdy kategorii B należało uchylić i wydać nową decyzję o istocie sprawy na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. W sprawie nie wystąpiły bowiem negatywne przesłanki z art. 146 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. W ocenie Kolegium nie zostały spełnione przesłanki wydania prawa jazdy, bowiem skarżąca nie odbyła szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii B. Fakt ten – jako wynikający z prawomocnego wyroku sądu – jest niewątpliwy i nie wymaga dalszego dowodzenia. Odmowa wydania skarżącej wnioskowanego prawa jazdy jest zasadna. Podnoszone w odwołaniu okoliczności pozostają bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy. Kolegium nie dopatrzyło się także żadnych uchybień odnośnie postanowienia o wznowieniu postępowania z art. 149 § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie wystąpiły przesłanki wznowienia postępowania, a organ pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.

Skarżąca zaskarżyła w całości decyzję organu odwoławczego wnosząc skargę do sądu administracyjnego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i bezzasadne przyjęcie, że skarżąca nie zrealizowała całego programu szkolenia dla kandydatów na kierowców;

- art. 149 § 2 oraz art. 151 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy;

- art. 7a § 1 oraz art. 81a § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie, że w sprawie nie zachodzą żadne wątpliwości co do stanu faktycznego, jak i prawnego.

Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia poprzez nieprzeprowadzenie właściwej weryfikacji dokumentów stanowiących podstawę odmowy wydania skarżącej prawa jazdy.

Uzasadniając skargę skarżąca podkreśliła, że Kolegium w ogóle nie rozpoznało jej zarzutów, a przede wszystkim nie ustosunkowało się do przedstawionego dowodu w postaci kopii wyników egzaminu wewnętrznego skarżącej. Obydwa orzekające w sprawie organy uznały bezzasadnie, że ustalenie sądu karnego co do tego, że właściciel ośrodka szkolenia kierowców fałszował podpisy na różnych dokumentach jest równoznaczne z uznaniem, że skarżąca nie odbyła szkolenia w całości. Skarżąca oświadczyła, że odbyła wymagane szkolenie w całości, zdała egzamin i otrzymała prawo jazdy zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zdaniem skarżącej po wznowieniu postępowania organ pierwszej instancji powinien przeprowadzić postępowanie w sprawie wydania skarżącej prawa jazdy (przede wszystkim dowodowe), tak jak gdyby nigdy nie było ono prowadzone. Organ pierwszej instancji powinien dokonać weryfikacji dokumentów, o której mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Organ pierwszej instancji nie podjął żadnej próby ustalenia w jakim zakresie dokumenty jakie posiada uniemożliwiają wydanie skarżącej prawa jazdy, a także tego czy istnieją oryginalne dokumenty dotyczące szkolenia skarżącej np. w ośrodku szkolenia czy archiwum.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podniosło, że w rozpoznawanej sprawie nie dopuszczono się naruszeń prawa zarzucanych w skardze. Wskazane w skardze argumenty nie wnoszą do sprawy jakichkolwiek nowych elementów.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podtrzymał zarzuty skargi i wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego Zaakcentował, że organy nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego i ograniczyły się do uchylenia pierwotnej decyzji. W ramach postępowania wyjaśniającego należało ustalić, czy skarżąca brała udział w szkoleniu teoretycznym oraz czy zdała egzamin wewnętrzny. Ze względu na zasady ogólne k.p.a. organy powinny także rozważyć jakie skutki dla skarżącej spowoduje zaskarżona decyzja (skarżąca posiada uprawnienia do kierowania pojazdami od 9 lat).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).

Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do kwestii czy organ pierwszej instancji po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z 22 grudnia 2014 r. zasadnie uchylił tę decyzję i odmówił wydania skarżącej prawa jazdy kategorii B. Zdaniem organu pierwszej instancji w sprawie zaistniała podstawa wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z [...] r. o sygn. akt [...] właściciel ośrodka szkolenia kierowców został skazany za poświadczenie nieprawdy w karcie przeprowadzonych zajęć szkolenia skarżącej, w arkuszu przebiegu egzaminu praktycznego i w zaświadczeniu o numerze [...]. Z okoliczności faktycznych potwierdzonych ww. wyrokiem wynika, że skarżąca nie odbyła szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii B, a tym samym nie spełniła przesłanki z art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p., co uzasadnia odmowę wydania prawa jazdy. Rozstrzygnięcie to zaakceptował organ odwoławczy. Natomiast skarżąca wskazuje, że organ pierwszej instancji niezasadnie po wznowieniu postępowania odmówił jej wydania prawa jazdy kategorii B opierając się wyłącznie na ustaleniach ww. wyroku karnego i przyjmując, że ustalenia te jednoznacznie świadczą o fakcie, że skarżąca nie wypełniła wszystkich wymogów z u.k.p. koniecznych do uzyskania prawa jazdy. Organ pierwszej instancji przed rozstrzygnięciem sprawy co do istoty powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i ustalić, czy skarżąca brała udział w szkoleniu teoretycznym oraz czy zdała egzamin wewnętrzny.

Przywołać zatem należy regulacje prawne mające zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i § 2 k.p.a.). Po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy organ administracji publicznej wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 k.p.a.). Stosownie do art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Ograniczenia dopuszczalności uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania przewiduje art. 146 k.p.a., zgodnie z którym uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

Wznowienie postępowanie stanowi tzw. nadzwyczajny tryb postępowania, który służy weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu obarczonym jedną z kwalifikowanych wad procesowych enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która ma na celu ponowne rozpatrzenie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, w sytuacji gdy postępowanie, w którym ją wydano, było dotknięte wadą przewidzianą m.in. w art. 145 § 1 k.p.a. Podstawy wznowienia postępowania zostały wyczerpująco wskazane w ww. przepisach k.p.a., a ich rozszerzająca wykładnia – z uwagi na zasadę trwałości decyzji wynikającą z art. 16 k.p.a. - jest niedopuszczalna (por. wyrok NSA z 26 października 1999 r., IV SA 1739/97, LEX nr 47859). Ustalenie wystąpienia jednej ze wskazanych wadliwości nakłada na organ właściwy w sprawie obowiązek rozpoznania i rozstrzygnięcia ponownego sprawy, rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Postanowienie o wznowieniu postępowania otwiera postępowanie, w którym właściwy organ rozpatruje ponownie sprawę zakończoną decyzją ostateczną. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania kończy się decyzją, przy czym po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. mogą zapaść jedynie rodzaje rozstrzygnięć administracyjnych wyczerpująco wymienione w art. 151 § 1 i § 2 k.p.a.

W doktrynie wskazuje się, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. dopuszczalne jest w razie spełnienia łącznie kilku warunków. Po pierwsze w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu. Po drugie, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu (z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w art. 145 § 2 i § 3 k.p.a.). Po trzecie, fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy.

Prawo jazdy jest wydawane przez starostę, w drodze decyzji administracyjnej, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą (art. 10 ust. 1 u.k.p.). Przesłanki pozytywne wydania prawa jazdy wskazane zostały w art. 11 u.k.p. Jedną z nich jest odbycie szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii. Szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii odbywa się co do zasady w formie kursu, prowadzonego przez ośrodek szkolenia kierowców (art. 26 ust. 1 pkt 1 u.k.p.). Zajęcia podczas szkolenia prowadzą osoby mające uprawnienia instruktora (art. 26 ust. 5 u.k.p.). Po odbyciu szkolenia ośrodek szkolenia kierowców wydaje osobie ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdem zaświadczenie o ukończeniu szkolenia pod warunkiem uczestniczenia w zajęciach w określonym zakresie i uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu wewnętrznego (art. 27 ust. 4 u.k.p.). Zaświadczenie takie jest podpisywane przez kierownika ośrodka szkolenia kierowców (art. 27 ust. 5 u.k.p.).

Stosownie do § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w celu wydania prawa jazdy należy przeprowadzić weryfikację złożonych dokumentów w zakresie m. in. poprawności ich wypełnienia, zgodności z dokumentem tożsamości oraz kompletności i spełnienia przesłanek określonych w ustawie odpowiednio do rozpoczęcia szkolenia oraz do wydania prawa jazdy. W przypadku braków w dokumentacji należy wezwać osobę, której dokumenty dotyczą do ich usunięcia w trybie art. 64 § 2 k.p.a. (§ 10 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia). Negatywna weryfikacja przedłożonych dokumentów skutkuje odmową wydania prawa jazdy (§ 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia).

W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że mimo braku wyraźnej regulacji w k.p.a., okoliczności (fakty) potwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym organ administracji publicznej obowiązany jest traktować jako udowodnione. Zgodnie natomiast z art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Związanie sądu administracyjnego ustaleniami wyroku karnego wynikające z art. 11 p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że przepis ten zakazuje sądowi podważania ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego oraz nakazuje akceptację ustaleń organu administracyjnego zgodnych z ustaleniami wyroku skazującego (por. wyrok NSA z 12 lutego 2009 r., II GSK 728/08, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").

W rozpoznawanej sprawie wznowienie postępowania nastąpiło z urzędu i dotyczyło postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezydenta z 22 grudnia 2014 r. w sprawie wydania skarżącej prawa jazdy kategorii B. Wznowienie nastąpiło w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. bowiem organ pierwszej instancji pozyskał wiedzę o prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w M. z [...] r.

Nie budzi żadnych wątpliwości, że w sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydenta z 22 grudnia 2014 r. określona w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., co wynika z prawomocnego wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt [...]. Wyrokiem tym właściciel ośrodka szkolenia kierowców został uznany za winnego tego, że w dokumentach dotyczących udziału skarżącej w zajęciach szkoleniowych wymaganych do uzyskania prawa jazdy kategorii B poświadczył nieprawdę. W szczególności właściciel ośrodka szkolenia kierowców w zaświadczeniu numer [...] o ukończeniu szkolenia podstawowego poświadczył nieprawdę co do ukończenia przez skarżącą wszystkich wymaganych przez u.k.p. zajęć szkoleniowych. Zaświadczenie to potwierdzało spełnienie jednego z podstawowych warunków wydania skarżącej prawa jazdy, tj. warunku z art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p, który obowiązywał w dacie wydania decyzji Prezydenta z 12 grudnia 2014 r. Ustalenie oraz stwierdzenie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z [...] r., sygn. akt [...], że istotne dla sprawy okoliczności faktyczne odnoszące się do wymogu odbycia szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii B zostały przeprowadzone na podstawie dowodów, które okazały się fałszywe uprawniało organ pierwszej instancji do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Wystąpienie podstawy wznowienia postępowania zobowiązuje organ do wznowienia postępowania bez względu na to, czy miała ona wpływ na treść decyzji czy też nie.

W dalszej kolejności rozważyć należy, czy prawidłowe (zgodne z prawem) było wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji o treści określonej w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., tzn. uchylenie decyzji ostatecznej z 22 grudnia 2014 r. i odmowa wydania skarżącej prawa jazdy kat. B.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że na gruncie k.p.a. wadliwość decyzji administracyjnej rodzi zróżnicowane konsekwencje prawne dla jej obowiązywania. Przyjęta w k.p.a. koncepcja weryfikacji rozstrzygnięć w postępowaniu administracyjnym jest wyrazem kompromisu, tj. uwzględnienia konkurujących ze sobą wartości w postaci zasady legalizmu i zasady ochrony praw nabytych. Żadna z tych wartości nie doznaje bezwzględnej ochrony, a ich uwzględnienie jest podstawą do wypracowania teorii gradacji wad decyzji, której w k.p.a. nadano konkretny kształt prawny. Ochrona praw nabytych znajduje wyraz w rozwiązaniach prawnych ograniczających dopuszczalność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego poprzez określenie rodzaju i stopnia naruszenia prawa uzasadniających stwierdzenie nieważności oraz uchylenie decyzji. Ponadto także poprzez wprowadzenie przesłanek wyłączających możliwość stosowania sankcji wzruszalności lub nieważności na rzecz stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.

Jeśli chodzi o instytucję wznowienia postępowania to ustawodawca enumeratywnie wskazuje podstawy wznowienia postępowania, klasyfikowane jako ciężkie, kwalifikowane naruszenie przepisów postępowania, z tego względu, że otwierają zastrzeżenia co do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wątpliwości co do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, jeśli okażą się zasadne, dają podstawę do stosowania sankcji wzruszalności – uchylenia decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 23 października 2014 r., I OSK 688/13, opubl. w CBOSA). Skoro ustawodawca przewidział, że w przypadku zaistnienia okoliczności z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. istnieje podstawa do wznowienia postępowania z urzędu, a w przypadku stwierdzenia istnienia tej podstawy wznowienia – do uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. to oznacza to, że niezasadne są zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia zasady ochrony praw słusznie nabytych. W postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania może zostać wydana decyzja mniej korzystna dla strony, niż ta, która została zaskarżona. Do instytucji wznowienia postępowania nie ma bowiem zastosowania zakaz reformationis in peius. We wznowionym postępowaniu gwarancją ochrony praw nabytych jest ograniczenie dopuszczalności uchylenia decyzji w wyniku wznowienia (art. 146 k.p.a.) oraz enumeratywne wyliczenie podstaw wznowienia.

Po ustaleniu istnienia podstaw wznowienia, organ administracyjny zobligowany jest rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę administracyjną zakończoną decyzją ostateczną, w której wznowił postępowanie. Dopiero po wznowieniu postępowania organ administracji publicznej bada stopień, zakres i skutki ewentualnego wpływu określonej podstawy wznowienia na treść dotychczasowej decyzji. Podkreślić trzeba, że na skutek wznowienia postępowania dochodzi nie tylko do wyeliminowania wadliwego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego, ale również do ponownego, merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Przedmiot postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest zatem złożony.

Kwestią sporną jest zakres postępowania rozpoznawczego co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zagadnienie to jest ujmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych z dwóch stron. Z jednej strony wskazuje się, że po wznowieniu postępowania administracyjnego rozpoznanie sprawy winno zawierać się w granicach zakreślonych stwierdzonymi podstawami wznowienia. Wystąpienie podstawy wznowienia nie może być zatem pretekstem do ponownego rozpoznania sprawy w całości, bez względu na stwierdzone uchybienia (por. wyroki NSA: z 18 sierpnia 2011 r., II OSK 487/11 oraz z 18 kwietnia 2018 r., I OSK 3202/15, opubl. w CBOSA). Z drugiej strony w orzecznictwie wskazuje się, że istotą wznowionego postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Wobec tego nową decyzję, rozstrzygającą o istocie sprawy, wydaje się, jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygana (por. wyroki NSA z 28 czerwca 1984 r., I SA 86/84; z 24 listopada 2014 r., II OSK 1121/13; z 5 grudnia 2017 r., II GSK 1306/15; z 8 czerwca 2018 r., II OSK 1683/16; z 20 lipca 2022 r., II OSK 2280/19 – opubl. w CBOSA).

Odnosząc się do omawianego zagadnienia Sąd orzekający uwzględni pogląd wyrażony - w analogicznym do niniejszej sprawy stanie prawnym i faktycznym - w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2023 r. o sygn. akt: II GSK 145/23; II GSK 242/23 i II GSK 246/23 (opubl. w CBOSA). Jak wskazał NSA w ww. wyrokach skoro postępowanie nadzwyczajne, jakim jest wznowienie postępowania, jest prowadzone co do przyczyn wznowienia oraz co do istoty sprawy to jego przedmiot stanowi podstawa wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 k.p.a. (czy też w przepisach art. 145a, art. 145aa lub art. 145b k.p.a.), której stwierdzenie lub brak stwierdzenia determinuje sposób zakończenia tego postępowania. Z art. 151 § 1 i § 2 k.p.a. wynika więc jednoznacznie, że stwierdzenie istnienia podstawy wznowienia zobowiązuje organ administracji do wydania decyzji, o której jest mowa w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. lub w przypadku zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 146 k.p.a., decyzji o której stanowi art. 151 § 2 k.p.a., zaś stwierdzenie nieistnienia podstawy wznowienia zobowiązuje ten organ do wydania decyzji określonej w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. – tertium non datur. Wobec tego trzeba stwierdzić, że określone przepisem art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanki wydania decyzji, o której w nim mowa, w ogóle nie odnoszą się do skutków uchylenia decyzji dotychczasowej, ani też obowiązku lub jakiejkolwiek potrzeby ich oceny, której rezultat miałby z kolei determinować treść tejże decyzji, czy też stanowić podstawę wnioskowania odnośnie do zasadności lub celowości jej podejmowania. We wznowionym postępowaniu prowadzonym co do przyczyn wznowienia oraz co do istoty sprawy organ administracji publicznej nie jest także zobowiązany do wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, zgodnie z art. 7 k.p.a. Decyzja o wydaniu prawa jazdy, o której mowa w art. 10 ust. 1 u.k.p. jest tzw. decyzją związaną. W konsekwencji oznacza to, że również wydawana na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzja nosi cechy decyzji związanej. Tym samym stosowanie art. 7 k.p.a. jest wyłączone z uwagi na fakt, że przesłanki wydania decyzji są sprecyzowane w przepisach prawa, a więc tak właśnie jak w przepisie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.

NSA we wskazanych wyżej wyrokach zwrócił uwagę na konsekwencje wynikające z art. 11 p.p.s.a. i podkreślił, że ustalenia zawarte w wyroku Sądu Rejonowego w M. z [...] r., sygn. akt [...] dotyczyły istotnych elementów stanu faktycznego sprawy wznowieniowej. Mianowicie ustaleń co do przyczyn wznowienia oraz ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy we wznowionym postępowaniu. Wobec treści art. 11 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. zakres tych ustaleń nie ogranicza się tylko do działań samej strony postępowania, ale może dotyczyć innych osób (w tym jak w rozpoznawanej sprawie – osoby uprawnionej na podstawie u.k.p. do wystawiania dokumentów stanowiących dowód odbycia szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii).

Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p. jednym z wymogów nabycia uprawnień do kierowania pojazdami jest odbycie szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii, co powinno być potwierdzone stosownym zaświadczeniem. Skoro z ustaleń prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w M. z [...] r., sygn. akt [...] wynika, że zaświadczenie o ukończeniu przez skarżącą szkolenia podstawowego kursu nauki jazdy zostało sfałszowane to nie mogło ono stanowić podstawy oceny odnośnie zaistnienia koniecznej przesłanki z art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p.

W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że organy orzekające w sprawie zasadnie uznały, iż zachodziła podstawa do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a., bowiem dowód, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazał się fałszywy. Stwierdzenie zaistnienia podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. prowadzi do zaktualizowania się przesłanek wydania decyzji z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Z uwagi zaś na brak dowodu potwierdzającego odbycie przez skarżącą szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii zasadna była odmowa wydania skarżącej prawa jazdy kategorii B.

Biorąc pod uwagę przedstawione spostrzeżenia i wnioski wypływające z wyroków NSA z 25 maja 2023 r. o sygn. akt: II GSK 145/23, II GSK 242/23 i II GSK 246/23, nie sposób podzielić podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 7, art. 7a § 1a, art. 77, art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a. Istnienie podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wynika z prawomocnego wyroku karnego. Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 149 § 2 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. bowiem w granicach postępowania wznowieniowego nie jest prowadzona odrębna sprawa dotycząca wydania prawa jazdy, lecz sprawa wznowieniowa. Przedmiotem sprawy wznowieniowej w rozpoznawanej sprawie była zaś podstawa wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., której zaistnienie obligowało organ pierwszej instancji do wydania decyzji określonej w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Podkreślić należy, że przepis art. 11 p.p.s.a. oddziałuje także na przeprowadzane przez organy administracji publicznej ustalenia faktyczne istotne z punktu widzenia podstaw wznowienia oraz rozstrzygnięcia sprawy. Okoliczność, że skarżąca nie był współsprawcą przestępstwa popełnionego przez właściciela ośrodka szkolenia kierowców nie ma znaczenia z punktu widzenia art. 11 p.p.s.a. Niedopuszczalne jest bowiem ograniczenie prejudycjalności wyroków karnych w rozumieniu art. 11 p.p.s.a., wyłącznie do wyroków skazujących, wydanych wobec podmiotu występującego jako strona postępowania przed organem administracji, a następnie sądem administracyjnym (por. wyroki NSA z 26 marca 2010 r., I FSK 587/09 oraz z 1 kwietnia 2008 r., I FSK 433/07 – opubl. w CBOSA). Organ pierwszej instancji przy wydawaniu decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. nie był przy tym zobligowany do uwzględniania takich kwestii jak zachowanie skarżącej będącej adresatem dotychczasowej decyzji ostatecznej, rodzaj i przyczyny naruszenia prawa czy też wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli zgodnie z art. 7 k.p.a. Konsekwencją regulacji art. 11 p.p.s.a. jest stwierdzenie, że organ administracji publicznej nie może czynić własnych ustaleń, odmiennych od ustaleń prawomocnego wyroku skazującego. Z wyroku sądu karnego wynika zaś nie tylko, że zaświadczenie o obyciu szkolenia zostało sfałszowane, ale także i okoliczność, że skarżąca nie odbyła wszystkich wymaganych przez u.k.p. zajęć szkoleniowych do uzyskania prawa jazdy kategorii B. W konsekwencji nie spełniała przesłanek wydania uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B. Związanie ustaleniami wyroku karnego uniemożliwiało organom administracji prowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego, w tym wzywania skarżącej do uzupełnienia dokumentów koniecznych do uzyskania prawa jazdy.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że podniesione przez skarżącą zarzuty są nieuzasadnione, zaś zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd nie doszukał się także innych naruszeń przepisów prawa procesowego, czy materialnego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia wydanych w sprawie decyzji. Decyzje organów obu instancji zostały uzasadnione zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. i czytelnie wskazywały, jakie względy zdecydowały, że to, a nie inne, rozstrzygnięcie w sprawie zapadło.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.