Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 642/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: par. 8 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędziowie: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi 3. sp. z o.o. zs. we W. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 31 sierpnia 2022 r. nr HP.906.44.2022.TM w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu (dalej: DPWIS, organ odwoławczy) z dnia 31 sierpnia 2022 r. nr HP.906.44.2022.TM, który działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 195 ze zm.), art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1510 ze zm.), oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 – dalej: rozporządzenie), jak również art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - dalej: k.p.a.) po rozpatrzeniu odwołania 3. Sp. z o.o. (dalej: skarżąca, Spółka) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu (dalej: PPIS, organ I instancji) z dnia 29 czerwca 2022 r. nr 42/22 o stwierdzeniu choroby zawodowej -: zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne – zatrucie ostre formaldehydem (poz. 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia) u L. B. (dalej: uczestniczka postępowania) - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł w ten sposób, że: stwierdza chorobę zawodową - zatrucie ostre formaldehydem (poz. 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia) u uczestniczki postępowania.

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy podał, że uczestniczka postępowania pracowała w narażeniu na czynniki chemiczne – formaldehyd w Spółce:

- od 2 listopada 2016 r. do 30 września 2018 r. jako Technik jakości,

- od 1 października 2018 r. do 31 lipca 2019 r. jako p.o. Koordynatora Laboratorium,

- od 1 sierpnia 2019 r. do chwili obecnej jako Koordynator Laboratorium.

Na podstawie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u uczestniczki postępowania: zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne – formaldehyd (poz. 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia) z dnia 26 marca 2021 r. wystosowanego przez Spółkę w związku ze zdarzeniem dnia 5 lutego 2021 r. (awaria wentylacji), PPIS zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie choroby zawodowej. Ustalił, że w dniu 5 lutego 2021 r. w zakładzie pracy, w którym zatrudniona była uczestniczka postępowania doszło do awarii na Linii formującej, wentylacja pracowała w 50% swojej wydajności, co spowodowało skumulowanie w hali Linii formującej większej ilości formaldehydu niż normalnie podczas produkcji CP70. Stwierdzono, że produkty CP zawierają żywicę melamino-formaldehydową – Cymel 385, jednym ze składników żywicy jest formaldehyd, który jest jednocześnie produktem rozkładu podczas procesu technologicznego (procesu suszenia) na obszarze Zeta Linia formująca. W dniu awarii uczestniczka postępowania pracowała w laboratorium, które jest osobnym pomieszczeniem, ale znajduje się przy obszarze produkcji. W dniu tym pracownice zgłosiły, że formaldehyd był bardzo wyczuwalny w pomieszczeniu laboratorium. Pracodawca w zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej z dnia 7 kwietnia 2021 r. oświadczył, że nie był w stanie stwierdzić na jakim dokładnie poziomie było stężenie formaldehydu w laboratorium w dniu 5 lutego 2021 r., ale można założyć, że było ono wyższe niż podczas standardowej produkcji CP. Przed opuszczeniem laboratorium w dniu 5 lutego 2021 r. uczestniczka postępowania spędziła w pomieszczeniu około 20 minut i w tym czasie zaczęła odczuwać chrypkę, piekło ją gardło, oczy. Tego samego dnia odczuwała nadal pieczenie oczu, drapanie w gardle, chrypkę.

Po przeprowadzeniu oceny narażenia zawodowego w środowisku pracy uczestniczki postępowania w związku z podejrzeniem u pracownika choroby zawodowej: zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne – formaldehyd PPIS skierował pracownika na badania do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we Wrocławiu.

Następnie, jednostka orzecznicza, tj. Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu po przeprowadzeniu badań lekarskich, w dniu 23 maja 2022 r. wydała orzeczenie lekarskie nr 67/2021 o rozpoznaniu choroby zawodowej: zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne – formaldehyd (poz. 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia). W uzasadnieniu orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej jednostka orzecznicza wskazała, że na podstawie wywiadu zawodowego, w zakresie oceny narażenia zawodowego ustalono, że pracownik jest zatrudniony w Spółce i pracuje na wydziale, na którym wytwarzane są produkty zawierają żywicę melamino-formaldehydową – Cymel 385. W trakcie procesu technologicznego, podczas suszenia z żywicy uwalnia się formaldehyd.

W dniu 5 lutego 2021 r. doszło do awarii systemów wentylacyjnych, która spowodowała obniżenie wydajności wentylacji o 50%. Nie ma danych o rzeczywistych stężeniach formaldehydu w powietrzu, bo nie wykonano takich pomiarów. O podwyższonym stężeniu formaldehydu świadczy wyczuwalny przez pracowników zapach, który zgłaszali przełożonemu i objawy biologicznego działania formaldehydu u wszystkich pracowników laboratorium. W dniu awarii uczestniczka postępowania pracowała w laboratorium, które jest osobnym pomieszczeniem, ale znajduje się przy obszarze produkcji. W pomieszczeniu tym spędziła około 20 minut i w tym czasie zaczęła odczuwać chrypkę, piekło ją gardło, oczy. Tego samego dnia odczuwała nadal pieczenie oczu, drapanie w gardle, chrypkę.

Organ I instancji decyzją z dnia 29 czerwca 2022 r. stwierdził u uczestniczki postępowania chorobę zawodową: zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne – zatrucie ostre formaldehydem (poz. 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia).

Po rozpoznaniu odwołania DPWIS decyzją z dnia 31 sierpnia 2022 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i stwierdził chorobę zawodową – zatrucie ostre formaldehydem (poz. 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia) u uczestniczki postępowania. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, organ drugiej instancji w całości podzielił ustalenia faktyczne dokonane w sprawie przez organ pierwszej instancji oraz ich ocenę prawną. W ocenie DPWIS, organ pierwszej instancji nieprawidłowo natomiast sformułował sentencję kwestionowanej decyzji przytaczając pełne brzmienie jednostki chorobowej zawartej w pozycji 1 wykazu chorób zawodowych, bez jednoznacznego wskazania czy chodzi o zatrucie ostre, czy przewlekłe, czy też ich następstwa. Jednocześnie DPWIS zwrócił uwagę, że z akt sprawy oraz z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wprost wynika, że rozpoznana jednostka chorobowa to ostre zatrucie formaldehydem. Stąd też, w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, organ drugiej instancji skorygował stanowisko organu pierwszej instancji i orzekł o rozpoznaniu u pracownika choroby zawodowej – ostre zatrucie formaldehydem.

W skardze do tut. Sądu pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego wg norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego i wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego załatwienia sprawy, w tym zaniechanie zebrania wszelkich możliwych danych odnośnie do warunków i środowiska pracy, rodzaju narażenia na czynniki chorobotwórcze i długości narażenia – jednorazowości, co doprowadziło do dowolnych i nieuprawnionych ustaleń w zakresie stwierdzenia choroby zawodowej;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie domniemania faktycznego, że warunki pracy u skarżącej nie były w pełni bezpieczne, gdy pracodawca wskazywał na warunki jakie panują na co dzień w miejscu pracy skarżącej, co doprowadziło do poczynienia całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń w zakresie stwierdzenia choroby zawodowej;

- art. 77 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. poprzez brak weryfikacji w drodze opinii biegłego, czy rzeczywisty czas narażenia na kontakt z czynnikami szkodliwymi powoduje powstanie choroby zawodowej, czy może stanowi wypadek przy pracy z uwagi na nagłe i jednorazowe występowanie zakażenia, co doprowadziło do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń w zakresie stwierdzenia choroby zawodowej.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia przez wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej, która nie została poparta odpowiednim materiałem dowodowym;

- art. 235¹ kodeksu pracy poprzez błędne uznanie, że zostały spełnione wszystkie przesłanki wymagane do stwierdzenia choroby zawodowej, podczas gdy nie wykazano związku przyczynowo-skutkowego.

W rozwinięciu zarzutów skargi strona zwróciła uwagę, że laboratorium w którym pracowała uczestniczka postepowania w dniu zdarzenia, jest oddzielnym pomieszczeniem, znajdującym się przy obszarze produkcji. Dalej skarżąca dowodziła, że zgodnie z przeprowadzonymi badaniami środowiska pracy, w obszarze pracy pracownika nie stwierdzono aby warunki pracy były niebezpieczne. W szczególności, gdy w sprawie nie zostało ustalone istnienie rzeczywistego narażenia zawodowego, ponieważ kontakt z formaldehydem był krótkotrwały (ok. 20 min.).

Skarżąca za gołosłowne uznała twierdzenia organu o przekroczeniu norm formaldehydu w dniu 5 lutego 2021 r. z uwagi na brak danych odnośnie stężenia formaldehydu w dniu zdarzenia. Podniosła również, że w sprawie nie zostało ustalone istnienie rzeczywistego narażenia zawodowego, a zaskarżona decyzja bazuje na orzeczeniu lekarskim nie zawierającym, dokładnego uzasadnienia i dokładnego obrazu sprawy. W ocenie strony, wydane w sprawie orzeczenie lekarskie pomija wiele istotnych okoliczności oraz nie wynika z niego w sposób jasny i klarowny związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy wpływem czynników szkodliwych a powstaniem choroby zawodowej.

Końcowo strona zwróciła uwagę na różnicę pomiędzy przesłankami stwierdzenia choroby zawodowej a wypadkiem przy pracy. Rozwijając ten wątek wskazała, że choroba zawodowa jest głównie funkcją działania czasu. Odwołując się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2000 r. sygn. akt II UKN 425/99 wyraziła pogląd, że nagłe zachorowanie kwalifikuje się jako wypadek przy pracy, a nie chorobę zawodową.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając wskazał, że w sprawie nie było wątpliwości co do przyczyn stwierdzenia choroby zawodowej u pracownika tj. ostrego zatrucie formaldehydem podczas awarii wentylacji w obszarze Linii formującej w dniu 5 lutego 2021 r. Zdaniem organu, z akt sprawy niezbicie i niepodważalnie wynika, że pracując w laboratorium Zeta pracownik był w dniu zdarzenia narażony na formaldehyd (awaria spowodowała jednorazowy, nagły wzrost stężenia formaldehydu we wdychanym przez pracownicę powietrzu), a lekarze orzecznicy posiadający wiedzę specjalną uznali związek przyczynowo-skutkowy schorzenia z warunkami pracy. Zdaniem organu, podnoszone przez skarżącą argumenty (m.in. ocena czasu ekspozycji, stężenia substancji chemicznej) mogłyby mieć opacie merytoryczne w przypadku rozpoznania zatrucia przewlekłego. W nawiązaniu do powyższego DPWIS wyjaśnił, że zatrucia ostre charakteryzują się gwałtownym rozwojem uszkodzenia narządów i ich ogólnoustrojowych następstw wskutek krótkotrwałej ekspozycji na dużą dawkę trucizny. Zdaniem DPWIS, twierdzenia skarżącej Spółki, że podczas awarii warunki panujące w zakładzie były w pełni bezpieczne jest gołosłowne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne, co do zasady, nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (tj. skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie). Z kolei art. 135 p.p.s.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie naruszają prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej. Sąd nie może wypowiadać się w kwestii stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej, a jedynie ocenić legalność, czyli zgodność z prawem, rozstrzygnięcia dokonanego przez organy administracji.

Kodeks pracy w art. 235¹ - stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Związek przyczynowy pomiędzy schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być zawsze stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 1218/12).

W świetle okoliczności spornych sprawy należy dostrzec, że ustawodawca w art. 235¹ k.p. wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowała działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, ale również wtedy, gdy, taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem" (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 201/22).

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 kodeksu pracy Rada Ministrów wydała wspomniane wyżej rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych. Uregulowania tego rozporządzenia stały się podstawą rozstrzygnięć organów.

Przepis § 2 rozporządzenia stanowi, że wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia.

Zgodnie z § 5 ust. 1 tego rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 437), zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych wskazanych w tym rozporządzeniu. Orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia.

Przede wszystkim podnieść należy, że powołane wyżej rozporządzenie ściśle określa tryb postępowania w sprawie stwierdzenia istnienia bądź braku istnienia choroby zawodowej. Warunkiem wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej jest rozpoznanie przez uprawnioną jednostkę choroby określonej w wykazie chorób zawodowych, zawartym w załączniku do powołanego rozporządzenia oraz istnienie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą a czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi w środowisku pracy. Decyzję taką wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 cytowanego rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Należy podkreślić, że organ administracji nie ma wiedzy specjalistycznej i nie może dokonać samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Oznacza to, że ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści orzeczenia lekarskiego wydanego przez specjalistyczną jednostkę orzeczniczą. Orzeczenie takie, co wynika z mechanizmu postępowania w sprawie chorób zawodowych, stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Przy czym stanowisko specjalistycznej jednostki orzeczniczej winno być zupełne, logiczne i wszechstronnie uzasadnione, wyjaśniające wszelkie wątpliwości. Należy przy tym podkreślić, że orzeczenia lekarskie jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych nie są aktami (administracyjnymi), wymienionymi w art. 3 § 2 ustawy – p.p.s.a., w związku z czym nie podlegają kontroli działalności administracji publicznej. Kontroli sądów administracyjnych podlegają jedynie decyzje inspektora sanitarnego stwierdzające chorobę zawodową lub decyzje orzekające o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Badając legalność takiej decyzji Sąd może podważyć ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnioną jednostkę organizacyjną, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Można również dopuścić takie stanowisko co do orzeczeń lekarskich przez organ (inspektora sanitarnego) lub sądu administracyjnego w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarskie uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak i w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnione do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej można żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk (vide: wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej zatem wydając decyzję na podstawie orzeczenia lekarskiego, jest związany treścią tego orzeczenia, a więc nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (por. wyrok NSA w Warszawie z dn. 09 lipca 1998 r. sygn. akt II SA 634/98 Pr. Pracy 1998/12/38; wyrok z 24 lutego 1998 r. NSA 1520/97 publ. ONSA 1998/4/150).

W skardze skarżąca Spółka podnosi, że nie został dostatecznie wykazany i nie zaistniał żaden z warunków uprawniających do stwierdzenia choroby zawodowej. Choroba zawodowa nie istniała w chwili orzekania przez Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu i kategorycznie nie zgadza się z tym, by w niniejszej sprawie możliwe było rozpoznanie choroby zawodowej.

Zdaniem Sądu - Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w uzasadnieniu decyzji szeroko wyjaśnił stwierdzenie choroby zawodowej.

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Bezsporną okolicznością w sprawie jest fakt, że w dniu 5 lutego 2021 r. w Spółce, na obszarze Zeta Linia formująca doszło do awarii wentylacji, co spowodowało skumulowanie w hali linii formującej większej ilości formaldehydu niż normalnie podczas produkcji CP70. Jak wynika z poczynionych w sprawie przez organy ustaleń, produkty CP70 zawierają żywicę melamino-formaldehydową. Jednym ze składników żywicy jest formaldehyd, który jest jednocześnie produktem rozkładu podczas procesu technologicznego (procesu suszenia) na obszarze Zeta Linia formująca.

Niewątpliwe jest również, że tego dnia uczestniczka postępowania była obecna w pracy, wykonując swoje zawodowe obowiązki jako Koordynator Laboratorium w pomieszczeniach laboratorium, które wprawdzie jest osobnym pomieszczeniem, ale znajduje się przy obszarze produkcji. Wskutek awarii wentylacji doszło do przedostania się powietrza z linii formującej do laboratorium. Pracownice laboratorium zgłosiły intensywny zapach formaldehydu.

Po około 20 minutach pracy zaczęła odczuwać chrypkę, piekło ją gardło, oczy. Tego samego dnia odczuwała nadal pieczenie oczu, drapanie w gardle, chrypkę.

Analizując zebrany w sprawie materiał dowody, dokumentację lekarską pracownicy, a nadto, jej narażenie zawodowe, Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu w dniu 23 maja 2022 r. wydał opinię lekarską o rozpoznaniu u pracownika choroby zawodowej wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych.

Orzeczenie lekarskie wydane przez Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu organy orzekające w sprawie uwzględniły jako jeden z zasadniczych dowodów w sprawie. Nie posiadając wykwalifikowanej wiedzy medycznej, organy administracji publicznej nie były uprawnione natomiast do merytorycznego podważania wniosków w tej opinii zawartych co do istnienia podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

W uzasadnieniu orzeczenia wydanego przez Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy stwierdzono, że na skutek awarii systemu wentylacyjnego doszło do zmniejszenia wydajności wentylacji o połowę, co przyczyniło się do zwiększenia stężenia formaldehydu we wdychanym przez pracownicę powietrzu i skutkowało wystąpieniem objawów ostrego zatrucia formaldehydem. Była leczona w ramach zwolnienia lekarskiego do 15 lutego 2021 r. Mając na uwadze dowody, którymi dysponował DPWIS w sprawie, nie można zgodzić się za zarzutami skargi co do dowolnej oceny materiału dowodowego oraz nieuprawnionych ustaleń w zakresie podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym, organ administracji publicznej w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia (odmowy stwierdzenia) choroby zawodowej jest związany orzeczeniem lekarskim co do rozpoznania choroby zawodowej i nie może formułować ocen odmiennych od tych, który wyraziła uprawniona jednostka orzeczniczo-lekarska w toku postępowania. Akcentując powyższe należy stwierdzić, że DPWIS orzekający w sprawie związany był treścią orzeczenia lekarskiego z dnia 23 maja 2022 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej, co oczywiście nie zwalniało tego organu od oceny czy orzeczenie to zostało wydane na podstawie całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym także narażenia zawodowego.

Zarzut skarżącej dotyczący braku oznaczenia stopnia stężenia formaldehydu w dniu zdarzenia pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, ponieważ jednostka diagnostyczno-orzeczniczą nie miała wątpliwości, co do przesłanek rozpoznania choroby zawodowej u pracownika w rozważnym stanie faktycznym. Zasadnie udowadnia organ w zaskarżonej decyzji w powołaniu na zasady doświadczenia życiowego, że wystąpienie u kilku osób podobnych objawów charakterystycznych dla zatrucia obecną w środowisku pracy substancją (formaldehydem) przemawia za przyjęciem, że warunki panujące w pracy nie były obojętne dla zdrowia pracowników.

Konkluzję organu oczywiście trzeba odnieść do skutków awarii w dniu 5 lutego 2021 r. W tym kontekście trafnie podnosi DPWIS w odpowiedzi na skargę, że można domniemywać, że warunki panujące w zakładzie w dniu awarii nie były bezpieczne, skoro nie było żadnych innych okoliczności, które tłumaczyłyby zaobserwowane u pracownika skutki zdrowotne. Natomiast niesporne w sprawie jest, że w dniu 5 lutego 2021 r. na terenie zakładu pracy miała miejsce awaria wentylacji. Spółka w zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej u pracownika potwierdziła, że w dniu awarii wentylacji w hali produkcyjnej Linia Formująca odbywała się produkcja produktu zawierającego żywicę melamino-formaldehydową oraz że na skutek awarii wentylacji doszło do przedostania się powietrza z linii formującej do laboratorium.

Jak trafnie zwraca uwagę organ w zaskarżonej decyzji, prawodawca w rozporządzeniu nie podaje kryterium przekroczeń NDS, od których uzależnione byłoby rozpoznanie choroby zawodowej. W sprawie należało zatem przyjąć, bazując na stanowisku wyrażonym w orzeczeniu lekarskim z dnia 23 maja 2022 r., że okoliczności sprawy z których wynika, że na skutek awarii doszło do zmniejszenia wydajności wentylacji o połowę musiały skutkować (przy dodatkowym uwzględnieniu faktu usterki drzwi głównych prowadzących z hali Zeta Converting do Laboratorium) zwiększonym stężeniem formaldehydu w powietrzu w takim stopniu, który dawałby podstawy do stwierdzenia związku pomiędzy objawami chorobowymi pracownika w dniu 5 lutego 2021 r. a środowiskiem pracy w tymże dniu.

Odnosząc się do twierdzeń Spółki co do krótkotrwałego czasu narażenia należy wskazać, że wymieniona w poz. 1 załącznika do rozporządzenia choroba zawodowa określana jest jako "zatrucie ostro albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne". W sprawie organ ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśnił, że argumenty strony skarżącej mogłyby znajdować uzasadnienie merytoryczne w przypadku rozpoznania zatrucia przewlekłego. Zatrucie ostre z jakim mamy do czynienia w sprawie charakteryzuje się gwałtownym rozwojem uszkodzenia narządów i ich ogólnoustrojowych następstw wskutek krótkotrwałej ekspozycji na dużą dawkę substancji toksycznej. Czas narażenia na działanie trucizny w zatruciu ostrym nie jest ustalony. Ponowie należy odwołać się do treści orzeczenia lekarskiego z dnia 23 maja 2022 r., w którym stwierdzono, że awaria systemu wentylacyjnego i drzwi głównych w dniu 5 lutego 2021 r. przyczyniła się do zwiększenia stężenia formaldehydu wobec zmniejszenia wydajności wentylacji o połowę, czego skutkiem było wystąpienie u pracownika objawów ostrego zatrucia formaldehydem.

Sąd nie podzielił zasadności zarzutu naruszenia art. 77 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. poprzez niezweryfikowanie w drodze opinii biegłego czy rzeczywisty czas narażenia na kontakt z czynnikami szkodliwymi uzasadniał stwierdzenie choroby zawodowej, czy też może w sprawie należało stwierdzić wypadek przy pracy z uwagi na nagle i jednorazowe występowanie zakażenia. Ustosunkowując się do tego zarzutu należy wskazać, że wydana w sprawie opinia jednostki diagnostyczno-orzeczniczej ma walor opinii biegłego, a lekarze orzecznicy nie mieli wątpliwości co do wystąpienia przesłanek do rozpoznania choroby zawodowej w podanych w sprawie okolicznościach faktycznych. Jak już wspomniano na wstępie, choroba zawodowa jest pojęciem prawnym i aby została ona rozpoznana, musi być spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Jak wynika z treści orzeczenia lekarskiego z dnia 23 maja 2022 r., jednostka diagnostyczno-orzecznicza objęła swoją analizą nie tylko dokumentację medyczną, ale i badała narażenie zawodowe. W zakresie narażenia zawodowego ustalono, że uczestniczka postępowania będąc zatrudniona w Spółce pracowała w narażeniu na formaldehyd. Z niespornych natomiast okoliczności faktycznych sprawy wynika, że w dniu awarii stężenie formaldehydu we wdychanym powietrzu było wyższe aniżeli podczas normalnego, niezakłóconego procesu produkcyjnego. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku skarżącej, opinia lekarska została należycie uzasadniona, także w zakresie narażenia zawodowego pracownicy na podstawie materiału dowodowego. W sprawie nie doszło zatem do naruszenia § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia.

W nawiązaniu do argumentacji skarżącej Spółki należy uzupełniająco podnieść, że przesłanką odróżniającą chorobę zawodową od wypadku przy pracy jest właśnie kwestia narażenia zawodowego. Jak już wspomniano, choroba zawodowa jest to choroba wywołana sposobem wykonywania pracy lub warunkami panującymi w miejscu w pracy. Jak ustalono, warunki pracy panujące w Spółce w dniu awarii (podwyższona wartość stężenia formaldehydu w powietrzu) pozostawały w związku przyczynowo-skutkowym z rodzajami objawów chorobowych, jakie wystąpiły u pracownicy zaledwie po kilku godzinach pracy w laboratorium w dniu zdarzenia.

W niniejszej sprawie zostało ustalone, że skutkiem awarii systemu wentylacji w obszarze linii formującej w dniu 5 lutego 2021 r. była sięgająca 50% redukcja wydajności wentylacji. Nie uzyskano wprawdzie wyników potwierdzających stężenie formaldehydu w wydychanym powietrzu, niemniej jednak wystąpiły pewne okoliczności wskazujące na taki stan rzeczy. Pracownicy zgłosili wyczuwalny charakterystyczny zapach, zaś u uczestniczki postępowania oraz kilku innych pracowników pojawiły się objawy charakterystyczne dla zatrucia formaldehydem (podrażnienie dróg oddechowych, podrażnienie spojówek).

Definicję wypadku przy pracy ustawodawca zawarł w treści art. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. W myśl art. 3 ust. tej ustawy, za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą: 1) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych; 2) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia; 3) w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Wobec bezspornych ustaleń, że uczestniczka postępowania pracowała w narażeniu zawodowym na formaldehyd, którego stężenie w dniu awarii było wyższe aniżeli podczas standardowej produkcji i doprowadziło do objawów chorobowych adekwatnych do ostrego zatrucia tą substancją, pojęta przez Spółkę próba przekonywania, że w sprawie mamy do czynienia z wypadkiem przy pracy a nie chorobą zawodową nie znajduje uzasadnienia, albowiem wykładnia pojęcia narażenia zawodowego w rozumieniu art. 235¹ k.p. odniesiona do okoliczności faktycznych sprawy prowadzi do wniosku przeciwnego, aniżeli wyprowadzony w skardze.

Podnoszona przez Spółkę kwestia funkcji czasu przy orzekaniu w sprawach zawodowych oraz względna krótkotrwałość kontaktu z toksyczną substancją, co miało miejsce w okolicznościach faktycznych sprawy, nie mogą doprowadzić do podważenia zasadności konkluzji organu, że w sprawie mamy do czynienia z wysokim prawdopodobieństwem, że powstanie choroby zawodowej miało bezpośredni związek z narażeniem na formaldehyd, który w dniu awarii był wyższy niż podczas standardowej, niezakłóconej produkcji.

Odnosząc się do powołanego w skardze wyroku Sądu Najwyższego należy uzupełniająco dodać, że stan faktyczny sprawy, którą zajmował się Sąd Najwyższy odbiegał od tego, jaki stanowi przedmiot rozważań Sądu w sprawie. Stąd też, argumentacja Sądu Najwyższego w wyroku, na który powołuje się strona nie może być wykorzystywana jako świadcząca o wadliwości stanowiska, jakie w sprawie zajęły organy administracji publicznej obu instancji.

Konkludując, Sąd nie znalazł argumentów, dla których należałoby się zgodzić z zasadnością podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 235¹ kodeksu pracy. W sprawie Sąd nie stwierdził również naruszenia pozostałych wymienionych w skardze naruszeń prawa.

Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.