Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 561/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2008-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 199 poz 1673
law: Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
article: art. 237 § 1
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: § 1, § 2 ust. 1, §  5, § 6 ust. 1-2, § 8 ust 1-2
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
article: art. 75 § 1, art. 84 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 92 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2008 roku sprawy ze skargi J.O. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją "[...]" Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]"

o niestwierdzeniu u J.O. choroby zawodowej - astmy oskrzelowej.

Zdaniem organów obu instancji, dowodem braku związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a wykonywaną przez w/w pracą zawodową są wydane w tym względzie orzeczenia lekarskie Wojewódzkiego Oddziału Medycyny Przemysłowej oraz Instytutu Medycyny Pracy im. prof. Jerzego Nofera w Łodzi.

Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu organ II instancji wyjaśnił, iż organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie negują narażenia J.O. na czynniki szkodliwe występujące pośrednio na stanowisku księgowej ze względu na usytuowanie jej miejsca pracy w sąsiedztwie hali napraw. W przypadku schorzeń alergicznych poziom czynnika alergizującego (w tym przypadku lakiery samochodowe, rozpuszczalniki) nie ma istotnego znaczenia. Oceniając narażenie wystarczy potwierdzić obecność alergenu w środowisku pracy, bez konieczności określania jego stężenia na stanowisku pracy. Dlatego przeprowadzone były badania, które miały określić, czy rozpoznana astma oskrzelowa powstała w wyniku narażenia na te czynniki. Przeprowadzona wziewna próba prowokacyjna pozwoliła jednoznacznie wykluczyć przyczynę zawodową rozpoznanych schorzeń. W tej sytuacji nie ma potrzeby przeprowadzania dodatkowego postępowania dotyczącego określenia miejsca pracy J.O.

W skardze do sądu J.O. wniosła o uchylenie decyzji ostatecznej, podnosząc zarzut naruszenia:

§ 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2007 r, w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, poprzez orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - astmy oskrzelowej, wymienionej w poz. 6 załącznika do w/w rozporządzenia;

art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, wyrażające się brakiem dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego;

art. 153 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie się organu do wytycznych wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 października 2005 r.

i zaniechanie przeprowadzenia badań w zakresie narażenia na czynniki alergizujące spalin samochodowych.

Skarżąca wskazała, iż w toku postępowania podniosła, iż cierpi na alergię

i astmę oskrzelową, które zostały wywołane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, takich jak lakiery samochodowe, rozpuszczalniki oraz spaliny samochodowe. Informowała również, iż jest uczulona na kobalt i nikiel. Organy pomijały jednak te okoliczności w uzasadnieniach swoich decyzji. Tymczasem w toku prac w zakładzie napraw samochodowych pracownicy dokonywali czynności spawania, lutowania elementów pojazdów mechanicznych. W następstwie takich procesów następuje zagrożenie metalami ciężkimi i ich związkami emitowanymi do powietrza, na których oddziaływanie była narażona skarżąca. W wyniku takich czynności zarówno pracownicy, jak i bezpośrednie otoczenie są eksponowani na chrom, nikiel, kadm, cynk, cynę, ołów ich związki oraz inne związki np. siarczany, fosforany, i cyjanki niezbędne do prowadzenia tego typu procesów. Jeżeli chodzi o takie metale jak kadm, nikiel, cynk, cyna, ołów to zmieniają one metabolizm takich pierwiastków niezbędnych do życia człowieka, jak wapń, żelazo, miedź, mangan, selen. Po kilku latach ekspozycji podstawowym objawem są zaburzenia funkcjonowania układu pokarmowego, oddechowego i nerwowego, a także uszkodzenie nerek i zmiany w układzie kostnym. Niektóre z tych metali, w czasie odległym od narażenia powodują nowotwory np. zatok przynosowych i płuc. Jeżeli chodzi o spaliny pojazdów mechanicznych, to zawarte w nich cząstki stałe łatwo wchłaniają się do organizmu przez układ oddechowy. Mogą one powodować chroniczne zaburzenia w układzie oddechowym, wykazują też działanie rakotwórcze. Kobalt wykorzystywany jest w wielu elementach silników i należy on do metali, które wydzielają się w spalinach silnikowych, w następstwie ścierania się ich elementów.

Zdaniem skarżącej, wskazane okoliczności świadczą o tym, iż wysoce prawdopodobnym jest, iż występująca u niej alergia na kobalt i nikiel, związana bezpośrednio z astmą oskrzelową została wywołana czynnikami emitowanymi

u pracodawcy. Tylko w tych warunkach skarżąca była narażona na nadmierną absorpcję tych metali. W związku z tym, nie można wykluczyć, iż przyczyną jej schorzeń są negatywne czynniki wynikłe z niemalże bezpośredniego obcowania z emitowanymi w powietrzu do jej pomieszczenia pracy metalami ciężkimi, w tym kadmem i niklem. Tymczasem organy całkowicie pominęły powyższe kwestie.

Skarżąca nie zgodziła się z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu decyzji, iż bezprzedmiotowym jest badanie jej ekspozycji na spaliny samochodowe, albowiem nie jest to czynnik alergizujący. Zapatrywanie to miało uzasadniać odstąpienie organu od wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nakazujących przeprowadzenie badań w tym zakresie. Według skarżącej powyższa teza jest błędna i wynika

z niezrozumienia istoty sprawy. Skarżąca nie neguje, iż spaliny jako takie nie są czynnikiem alergizującym, ale takimi czynnikami są związki, metale wydzielane w tych spalinach. W związku z tym brak było podstaw faktycznych do odstąpienia przez organ od przeprowadzania badań w zakresie uczulenia skarżącej na podstawowe składniki spalin samochodowych. Na niektóre metale wydzielane w tych spalinach, oraz wytwarzane w toku pracy naprawczej (kadm, nikiel) skarżąca jest bowiem bezsprzecznie uczulona. Jakkolwiek organ uznał za bezsporny fakt, iż pracowała ona w bezpośrednim oddziaływaniu wyziewów z pomieszczenia, w którym dokonywano napraw pojazdów mechanicznych, to kwestia czynników mogących z wysokim prawdopodobieństwem wywołać jej choroby, została zbadana w sposób powierzchowny i niepełny.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny

wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.", decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślenia wymaga, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

(art. 134 § 1 p.p.s.a.)

Badając skargę według powyższych kryteriów sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Pojęcie choroby zawodowej definiuje art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

(Dz. U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych, o którym mowa w

art. 237 §1 pkt 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tj. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Wykaz chorób zawodowych zawarty został w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszana podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), zwanym dalej w skrócie "rozporządzeniem w sprawie wykazu chorób zawodowych".

Rozporządzenie to oraz przepis art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy były przedmiotem oceny dokonywanej przez Trybunał Konstytucyjny, który rozpoznawał pytanie prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dotyczące ich zgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Fakt ten stanowił przyczynę zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie (postanowienie Sądu z 31 maja 2007 r.).

Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. (sygn. akt P 23/07) Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 237 § 1 Kodeksu Pracy oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych z Konstytucją R. P. Okoliczność ta nie uzasadnia jednak uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 §1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w związku z art. 145 a Kodeksu postępowania administracyjnego albowiem w przywołanym orzeczeniu określono równocześnie, że wspomniane przepisy art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych tracą moc obowiązującą dopiero z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia rzeczonego wyroku w Dzienniku Ustaw (sentencja wyroku została ogłoszona dnia 2 lipca 2008 r. w Dz. U. Nr 116, poz. 740).

Odraczając termin utraty mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów Trybunał wskazał, że przepisy te są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej tych przepisów ma pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych i jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzania chorób zawodowych. Okres ten powinien być wystarczający dla wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją.

Takie rozstrzygnięcie Trybunału i jego uzasadnienie oznacza, że do czasu uchwalenia nowych przepisów, jednak nie dłużej niż do 2 lipca 2009 r. przepisy rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych obowiązują i mogą stanowić podstawę orzekania, także w niniejszej sprawie. Oznacza również, że Trybunał wykluczył możliwość orzekania w sprawie chorób zawodowych w tym okresie, na podstawie poprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 i Z 1989 r. Nr 61, poz. 364), które zostało uchylone przez rozporządzenie w sprawie wykazu chorób zawodowych (§ 11), gdyż w przeciwnym razie odraczanie terminu utraty mocy obowiązującej ocenianego przez Trybunał rozporządzenia byłoby zbędne, gdyż nie groziłoby powstanie luki w prawie w tym zakresie.

W konsekwencji, skoro w dacie orzekania przez Sąd omawiane unormowania zachowują moc obowiązującą, ocenę legalności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia należało przeprowadzić uwzględniając ich treść.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Katalog chorób zawodowych, stosownie do

§ 1 rozporządzenia ustalono w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia.

Aby więc określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową, muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych, o którym mowa wyżej, a po drugie schorzenie winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W przypadku pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (patrz: wyrok NSA z 9 stycznia 2007 r. II OSK 1039/06 - LEX nr 315105, wyrok NSA z 7 czerwca 2006 r. II OSK 388/06 - LEX nr 266357) .

Właściwymi do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest wyłącznie lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, zatrudniony w jednej

z jednostek orzeczniczych wymienionych w § 5 ust 2 i 3 (§ 5 ust. 1 rozporządzenia

w sprawie wykazu chorób zawodowych). Wydaje on orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1).

Właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. 1, oraz oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1). Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego

(§ 8 ust. 2).

Ze względu na naruszenie tychże zasad wydane pierwotnie decyzje organów obu instancji zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Olsztynie z dnia 27 października 2005 r. (sygn. akt II SA/Ol 575/05). Ma to istotne znaczenie, gdyż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone

w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia (art. 153 p.p.s.a.)

Sąd uznał za zasadny zarzut skarżącej odnośnie niepełnego postępowania

w zakresie wydanego orzeczenia lekarskiego przez organ II instancji Instytut Medycyny Pracy Klinika Chorób Zawodowych w Łodzi, wskazując, iż nie wspomina się w nim

o spalinach samochodowych - czynniku narażenia zawodowego wskazanym w zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej oraz karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. Mimo podnoszenia w odwołaniu okoliczności, które w ocenie skarżącej mają istotne znaczenie dla stwierdzenia

w odniesieniu do jej osoby istnienia bądź nie narażenia na czynniki szkodliwe występujące w jej środowisku pracy, w kierunku tym nie przeprowadzono żadnych ustaleń.

W szczególności nie zapoznano się z przywołanymi ustaleniami w protokole z kontroli przeprowadzanej z zakładzie pracy przez Państwową Inspekcję Pracy w dniach 10, 11 i 14 marca 2003 r. oraz zaleceniami tam zawartymi, które w ocenie skarżącej potwierdzają fakt istnienia w jej miejscu pracy narażenia na czynniki szkodliwe. Do tego argumentu organ nie odniósł się w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, stwierdzając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż w "ww. zakładach była zatrudniono na podstawie umowy o pracę na stanowisku księgowej i nie była w tym czasie narażona na działanie czynników alergizujących w środowisku pracy" bez przywołania jednocześnie jakie dowody i przeprowadzone ustalenia świadczą o braku takiego narażenia. W konkluzji uzasadnienia wyroku wskazano, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz niepełna jego ocena nie pozwala przyjąć, iż stwierdzono bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, iż praca księgowej w pomieszczeniu biurowym w okolicznościach tej sprawy nie wiązała się z przebywaniem w narażeniu zawodowym. Rozpoznając ponownie sprawę organy winny uzupełnić materiał dowody i na jego podstawie ustalić warunki pracy skarżącej,

a następnie wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację we wskazanym wyżej zakresie stosownie do § 6 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 lipca

2002 r.

W wykonaniu wyroku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zwrócił się do Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej o poddanie J.O. badaniom na działanie spalin samochodowych, przedkładając udzielone przez nią wyjaśnienia, opis warunków pracy, kartę oceny narażenia zawodowego, szkic zakładu pracy, protokół kontroli Państwowej Inspekcji Pracy, protokół kontroli Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej oraz treść w/w wyroku (k. 19 i 26 akt administracyjnych).

W dniu "[...]" lekarz Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej wydał orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (k. 29 akt administracyjnych).

W opisie rodzaju narażenia zawodowego podano, iż przez znaczny okres zatrudnienia J.O. pracowała w pomieszczeniu służącym do obsługi klientów bezpośrednio sąsiadującym (przez drzwi) z halą napraw samochodów nr I. Dopiero pod koniec zatrudnienia przeniosła się do następnego pomieszczenia, które po przeprowadzeniu dochodzenia Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wskazuje jako jej miejsce pracy. Drzwi dzielące halę napraw I i pomieszczenie obsługi klientów zostały zamurowane w 2003 r. Dlatego pracownica uważa, że była narażona na spaliny samochodowe przedostające się z hali napraw. Podaje również, że w pomieszczeniu, w którym pracowała okresowo były mieszane lakiery samochodowe, mimo istnienia komory lakierniczej. Badania środowiskowe wykonane w 1999 r. przez WSSE na stanowiskach pracy, na których występowały czynniki szkodliwe, obejmowały w hali nr I pomiary natężenia hałasu i pyłu całkowitego, który wynosił 1,3 mg/m3 (0,13 NDS). Podczas kolejnych badań, 15.04.2003r. nie określono stężenia pyłów ani obecności związków chemicznych w powietrzu w tej hali.

W uzasadnieniu braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wskazano, iż po przeprowadzeniu postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w 2004 r. Poradnia Chorób Zawodowych, a później Klinika Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi uznały, że nie ma podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W Poradni Chorób Zawodowych przeprowadzono wtedy m.in. diagnostykę spirometryczną z próbą rozkurczową, która pozwoliła rozpoznać astmę oskrzelową oraz wykonano punktowe testy skórne z podstawowym zestawem alergenów, które wykazały dodatnią reakcję z roztoczami kurzu domowego i pyłkami drzew - powszechnie występującymi alergenami środowiska domowego i komunalnego. W trakcie hospitalizacji pacjentki w Klinice Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi w styczniu 2005 r. przeprowadzono diagnostykę alergologiczną z uwzględnieniem wykonania swoistej próby prowokacyjnej wziewnej materiałem zawierającym substancje o charakterze alergizującym (lakiery samochodowe, rozpuszczalniki), stosowanym w w/w zakładzie. Próba ta dała wynik ujemny. Nie obserwowano w jej przebiegu klinicznych ani spirometrycznych cech obturacji oskrzeli, wzrostu stopnia nadreaktywności oskrzeli i objawów alergicznego nieżytu nosa ani też napływu do błony śluzowej nosa komórek charakterystycznych dla reakcji alergicznej. Wyniki testów skórnych metodą punktową ujawniły natomiast (tak jak wcześniejsze) dużego stopnia uczulenie badanej na szereg powszechnie występujących alergenów (roztocza kurzu domowego, pyłki drzew, pospolite pleśnie). Powyższe badania, uwzględniające ewentualne alergeny środowiska pracy, przeprowadzone były po ustaniu zatrudnienia J.O. i obejmowały pełen zakres możliwej diagnostyki. Powtarzanie tych badań nie jest uzasadnione.

Wskazywana przez pracownicę, jako nieuwzględniona w postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym, ekspozycja na spaliny samochodowe nie może być rozpatrywana jako czynnik sprawczy astmy oskrzelowej czy alergicznego nieżytu nosa. Spaliny samochodowe są mieszaniną wielu związków chemicznych powstających w wyniku niedoskonałego spalania oleju napadowego, silnikowego i benzyny. Znane jest ich działanie drażniące na śluzówki oczu i dróg oddechowych (m.in. przez zawarte tlenki azotu, dwutlenek siarki, formaldehyd) oraz toksyczne (np. tlenek węgla). Spaliny silnika Diesla uznane zostały za prawdopodobnie rakotwórcze. Nie uważa się natomiast spalin samochodowych za czynnik alergizujący. Nie ma też wpływu na rozpoznanie,

nie wymieniony we wcześniejszym orzeczeniu, okres pracy na umowę zlecenie, czy 1/4 etatu (1995 - 1996). Dane o narażeniu zawodowym przedstawione przez wszystkie strony, przebieg schorzenia ustalony na podstawie wywiadu i dokumentacji leczenia

(z Poradni Ogólnej i Poradni Alergologicznej) oraz diagnostyka alergologiczna, przede wszystkim ujemny wynik próby prowokacyjnej z potencjalnym alergenem zawodowym, dają pełne podstawy do rozpoznania atopowej astmy oskrzelowej o etiologii pozazawodowej.

Na tożsamych wnioskach oparte zostało orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wydane w dniu "[...]" przez lekarza Instytutu Medycyny Pracy im. prof. Jerzego Nofera (k. 39 akt administracyjnych).

W odniesieniu do faktu, iż skarżąca narażona była nie tylko na działanie oparów lakierów, lecz również spalin samochodowych, stwierdził on, że spaliny te nie są czynnikiem alergizującym, dlatego też ewentualna ekspozycja na ich działanie nie może być uznana za czynnik sprawczy rozpoznanej u J.O. astmy oskrzelowej.

Uwzględniwszy treść uprzedniego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zgodność obydwu jednostek orzeczniczych, co do tego, iż spaliny samochodowe nie są czynnikiem alergizującym, ma dla sprawy kluczowe znaczenie.

Orzeczenia lekarskie jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych nie są aktami (administracyjnymi), wymienionymi w art. 3 § 2 p.p.s.a.,

w związku z czym nie podlegają kontroli działalności administracji publicznej, sprawowanej przez sądy administracyjne. W sprawach chorób zawodowych, kontroli sądów administracyjnych podlegają, decyzje inspektora sanitarnego stwierdzające chorobę zawodową lub decyzje orzekające o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Orzeczenia lekarskie uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, są dowodami w sprawie w rozumieniu art. 75 § 1 w związku z art. 84 § 1 kpa (wyrok NSA z dnia 15 marca 1994 r. SA/Wr 147/94, Prok. i Pr. 1995/2/53). Mają one charakter opinii biegłego, która powinna być wszechstronnie uzasadniona i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, publ.: Prokuratura i Prawo 1995/2/53 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1221/04; publ. LEX nr 194428).

Sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnioną jednostkę organizacyjną, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Można również dopuścić zakwestionowanie orzeczeń lekarskich przez organ (inspektora sanitarnego) lub sąd administracyjny w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarskie uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak i w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnione do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej można żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk (z wyroku NSA z 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, niepubl.).

W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd nie stwierdził podstaw do zakwestionowania orzeczeń lekarskich, w oparciu o które zapadła zaskarżona decyzja. Zostały one sformułowane w oparciu o kompletną wiedzę na temat narażenia zawodowego związanego z warunkami pracy skarżącej. Całkowitą pewność w tym względzie stwarza odpowiedź, jakiej udzielił lekarz Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi w odpowiedzi na zarzuty skargi (k. 13 akt sądowych). Wskazał on mianowicie, iż stwierdzenie u skarżącej uczulenia na nikiel i kobalt w żadnym wypadku nie może być uznane za przyczynę astmy oskrzelowej. Podkreślił, iż żaden z lekarzy instytutu nie spotkał się w piśmiennictwie z przypadkiem uznania spalin samochodowych za czynnik etiologiczny zawodowej astmy oskrzelowej. Poza tym, trudno uznać, by praca na stanowisku księgowej, czy pracownika administracyjno-biurowego wiązała się ze stałym i dużym narażeniem na spaliny samochodowe. W przypadku J.O. można jedynie mówić o incydentalnej ekspozycji, gdyż nawet praca wykonywana bezpośrednio na hali napraw w zakładzie blacharsko-lakierniczym nie wiąże się z ponadprzeciętnym narażeniem na spaliny samochodowe. Trudno bowiem sobie wyobrazić, by prace blacharsko-lakiernicze odbywały się przy stale pracującym silniku naprawianego pojazdu. Spaliny pojazdów są stałym elementem naszego środowiska, więc twierdzenie skarżącej, iż "tylko w warunkach pracy (...) była narażona na nadmierną absorpcję metali" jest absurdalne.

Skoro więc organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej wydaje decyzję na podstawie orzeczenia lekarskiego i jest związany treścią tego orzeczenia, a więc nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (por. wyrok NSA w Warszawie z dn. 09.07.1998 r. sygn. akt II SA 634/98 Pr. Pracy 1998/12/38, wyrok z 24.02.1998 r. NSA 1520/97 publ. ONSA 1998/4/150), to

w niniejszej sprawie nie istniały podstawy do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej.

W tej sytuacji skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.