Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2463/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt1 lit. c/, art. 151, art. 141 § 4, art. 153, art. 134 § 1, art. 135, art. 184, art. 204 pkt 1, art, 258 § 2 pkt 8, art. 16 § 2, art. 259 § 1 i 2, art. 227
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 34 § 1 i 3, art. 18, art. 33 pkt 1-10, art. 27
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 63 § 3, art. 64 § 2, art. 140, art. 144, art. 10 § 1, art. 40 § 1 i 3, art. 109 § 1, art. 138 § 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Bogusław Woźniak, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 1332/12 w sprawie ze skargi Z. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 4 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Z. Z. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z dnia 17 maja 2013 r. o sygn. I SA/Wr 1332/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Z. Z. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu (dalej: Dyrektor IS albo organ drugiej instancji) z dnia 4 września 2012 r. o nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a.). Wyrok jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

2. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi (przedstawiony przez WSA we Wrocławiu).

2.1. Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku przebieg postępowania WSA we Wrocławiu podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w D. (dalej: Naczelnik US albo organ pierwszej instancji), prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 12 marca 2010 r. wystawionego przez Gminę P. (dalej: gmina) na M. i Z. Z. oraz tytułów wykonawczych nr [...] z dnia 10 sierpnia 2007 r., nr [...] z dnia 25 sierpnia 2008 r. i nr [...] z dnia 11 lutego 2009 r. wystawionych przez Burmistrza Miasta P. (dalej: burmistrz albo wierzyciel) na M. i Z. Z. Realizując wyżej opisane tytuły wykonawcze, zawiadomieniem z dnia 31 maja 2011 r. o nr [...] Naczelnik US dokonał zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność z tytułu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu doręczono skarżącemu w dniu 15 czerwca 2011 r.

2.2. Pismem z dnia 20 czerwca 2011 r. skarżący zgłosił zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez burmistrza. Wskazał, że zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego i tytuły wykonawcze są niezgodne z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z czym egzekucja powinna być umorzona. Oświadczył, że zgodnie z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.; dalej: u.p.o.l.), obowiązek podatkowy nie istnieje, a zarzuty wyczerpują przesłanki "art. 33.1.2.6.7.10" ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). Powołując się na wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 marca 2011 r. o sygn. akt I SA/Wr 103/11 wniósł o bezzwłoczne przekazanie wszystkich kwot wraz z odsetkami, które zostały przesłane wystawcy tytułów wykonawczych na podstawie egzekucji toczących się niezgodnie z prawem w poprzednich latach.

2.3. Organ egzekucyjny – realizując normę art. 34 § 1 u.p.e.a. – pismem z dnia 1 lipca 2011 r. o nr EA/726-80/11 wystąpił do wierzyciela – burmistrza o zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych przez skarżącego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2011 r. o nr 114/2011 wierzyciel uznał zarzuty za nieuzasadnione i stwierdził, że skarżący nie wymienił okoliczności, które są podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wskazując jedynie ogólnie, że tytuły wykonawcze są niezgodne z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i sprzeczne z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych. Zarzuty te nie pozwalają w żadnym stopniu na ich merytoryczną ocenę. W ocenie wierzyciela tytuły wykonawcze będące podstawą prowadzonej egzekucji zobowiązań podatkowych sporządzone zostały prawidłowo i zgodnie z wymaganiami art. 27 u.p.e.a. Na ww. postanowienie skarżący wniósł zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: SKO), które postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2011 r. o nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie wierzyciela z dnia 11 lipca 2011 r. w całości i uznało zarzut skarżącego, zgłoszony na podstawie art. 33 pkt 10 u.p.e.a. za uzasadniony. W uzasadnieniu wskazano, że tytuł wykonawczy o nr [...] został wystawiony przez organ nieupoważniony do wystawiania tytułów wykonawczych, natomiast tytuły wykonawcze o numerach [...], [...] i [...] nie zawierają odcisku prawidłowej pieczęci wierzyciela, co uzasadnia zarzut naruszenia art. 27 u.p.e.a.

2.4. Naczelnik US – działając na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. – postanowieniem z dnia 24 lipca 2012 r. o nr [...] uznał wniesione przez skarżącego zarzuty i umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne.

2.5. Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia, pismem z dnia 6 sierpnia 2012 r. skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz nakazanie organowi pierwszej instancji zgodnie z ustawą z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznanie nieważności decyzji, która była podstawą prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wszczęta przez organ pierwszej instancji egzekucja jest niedopuszczalna; zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinno nastąpić bowiem stwierdzenie nieważności postępowania egzekucyjnego, wszczętego niezgodnie z obowiązującym prawem. Powoływanie się na art. 34 § 1 u.p.e.a. i obowiązek uzyskania stanowiska wierzyciela na tej podstawie prawnej były w ocenie skarżącego nieporozumieniem.

2.6. Dyrektor IS postanowieniem z dnia 4 września 2012 r. o nr [...] uchylił ww. postanowienie Naczelnika US i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Dyrektora IS organ egzekucyjny prawidłowo zastosował procedurę wskazaną w powołanych wyżej przepisach, jednakże treść podjętego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia nie odnosi się do wszystkich podniesionych przez skarżącego zarzutów.

Dyrektor IS podkreślił, że jako podstawy zarzutów co do prowadzenia egzekucji administracyjnej skarżący w piśmie z dnia 20 czerwca 2011 r., zawierającym zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wskazał "art. 33.1.2.6.7.10" u.p.e.a., tytuły wykonawcze zostały wystawione w sprzeczności z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych, a ponadto obowiązek nie istnieje, natomiast zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji dotyczy wyłącznie kwestii nieprawidłowego wystawienia tytułów wykonawczych, tj. zarzutu sformułowanego w oparciu o art. 33 pkt 10 u.p.e.a.

W ocenie Dyrektora IS zakres żądania skarżącego był szerszy niż zarzut niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Organ pierwszej instancji nie rozpoznał zatem w prawidłowy sposób zarzutów zobowiązanego w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Nie dokonał oceny wystąpienia wszystkich wskazanych przez skarżącego zarzutów, odwołując się jedynie do stanowiska SKO wyrażonego w postanowieniu z dnia 22 sierpnia 2011 r., odnoszącego się do zarzutu niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Natomiast w żadnym aspekcie swego rozstrzygnięcia nie odniósł się do zarzutu nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a., zarzutu odroczenia terminu wykonania obowiązku albo braku wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, o których mowa w art. 33 pkt 2 u.p.e.a., niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 pkt 6 u.p.e.a.), braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 (art. 33 pkt 7 u.p.e.a.). Nieustosunkowanie się przez organ egzekucyjny do wszystkich zarzutów objętych żądaniem skarżącego, które mogły mieścić się w zakresie objętym art. 33 u.p.e.a., skutkować musiał uznaniem, że postanowienie podjęte w tym trybie wydane zostało z naruszeniem prawa. Tego rodzaju wada nie może być sanowana w postępowaniu przed organem nadzoru, co spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdyż rozstrzygnięcie sprawy wyłącznie przez organ odwoławczy naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania wskazaną w art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30, poz. 168 ze zm. ; dalej: k.p.a.). Podkreślił także, że organ egzekucyjny przed ponownym rozpoznaniem wniosku powinien wezwać skarżącego do sprecyzowania jego pisma z dnia 20 czerwca 2011 r. poprzez wskazanie, których tytułów wykonawczych jego wniosek dotyczy, a także na czym polega naruszenie wymienionych przez zobowiązanego punktów art. 33 u.p.e.a.

3. Stanowiska stron w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu (Sądem pierwszej instancji).

3.1. W skardze złożonej do WSA we Wrocławiu na postanowienie Dyrektora IS z dnia 4 września 2012 r. skarżący domagał się uznania tego postanowienia za naruszające przepisy prawne i nakazanie uznania nieważności decyzji, która była podstawą prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wszczętego przez burmistrza. W ocenie skarżącego, decyzja o wszczęciu egzekucji była niezgodna z obowiązującym prawem i zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinno nastąpić stwierdzenie nieważności postępowania egzekucyjnego, wszczętego niezgodnie z obowiązującym prawem. Skarżący ponowił tezy, stawiane już na etapie postępowania zażaleniowego dotyczące "fałszowania dokumentów przez urzędnika państwowego", "kradzieży" oraz "mataczenia" przez tegoż urzędnika, nie wskazując jednak, o jakich urzędników państwowych konkretnie chodzi, ani też nie powołując na poparcie swoich tez żadnych argumentów.

3.2. W piśmie procesowym z dnia 16 maja 2013 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia Dyrektora IS oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, a także postanowienia SKO z dnia 22 sierpnia 2012 r.

Pokreślił, że bezpodstawnie Dyrektor IS wskazał, aby organ egzekucyjny zwrócił się do SKO o wyjaśnienie treści podjętego postanowienia na podstawie art. 113 k.p.a. Tryb wyjaśnienia rozstrzygnięcia przewidziany tym przepisem nie jest trybem właściwym, bowiem nie można tą drogą naprawiać wadliwości postanowienia SKO.

Zdaniem skarżącego, postanowienie Dyrektora IS, podobnie jak poprzedzające je postanowienie Naczelnika US z dnia 24 lipca 2012 r., zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów postępowania z uwagi na rozpatrzenie przez organ egzekucyjny zarzutów zobowiązanego bez wymaganego przepisem art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowiska wierzyciela w zakresie wszystkich zgłoszonych zarzutów. Również postanowienie SKO z dnia 22 sierpnia 2011 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów postępowania z uwagi na brak rozstrzygnięcia przez SKO o wszystkich zarzutach, które zostały zgłoszone przez zobowiązanego i które były przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.

Skarżący podkreślił, że zarzuty zostały wniesione przez niego wobec czterech tytułów wykonawczych. Jeden z nich (nr [...]) został jednak wystawiony również na małżonkę skarżącego. W zakresie tego tytułu jest więc ona stroną postępowania egzekucyjnego i również do niej powinny być adresowane (kierowane) postanowienia organu egzekucyjnego. W zakresie sprawy dotyczącej tytułu wykonawczego wystawionego na skarżącego i jego żonę nie zachodzi wymagana art. 62 k.p.a. tożsamość stron, pozwalająca połączyć do wspólnego rozpoznania tę sprawę ze sprawami zainicjowanymi tytułami wykonawczymi wystawionymi wyłącznie na skarżącego. Natomiast skierowanie rozstrzygnięcia w tej sprawie do obojga małżonków skutkuje tym, że w zakresie, w jakim postanowienie to dotyczy tytułów wykonawczych wystawionych wyłącznie na skarżącego, zostało ono skierowane również do osoby nie będącej stroną postępowania – żony skarżącego.

3.3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, natomiast zarzuty skargi uznał za niezasadne.

4. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (Sądu pierwszej instancji).

4.1. Zdaniem WSA we Wrocławiu skarga okazała się niezasadna. Zaskarżone postanowienie nie narusza bowiem prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego.

4.2. Sąd pierwszej instancji uznał, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego również pozostałe trzy tytuły wykonawcze tj. [...] z dnia 25 sierpnia 2008 r., [...] z dnia 11 lutego 2009 r. oraz [...] z dnia 12 marca 2010 r. wystawione zostały przez wierzyciela na M. Z. (dalej: żona skarżącego) i Z. Z. Wbrew twierdzeniom skargi, egzekucja prowadzona była zatem wobec obojga małżonków. Natomiast skoro jedynie skarżący wniósł zarzuty na postępowanie egzekucyjne, prawidłowo tylko jemu doręczono postanowienie organu egzekucyjnego. Ma natomiast rację skarżący, że Dyrektor IS w sposób nieuprawniony skierował swoje postanowienie także do żony skarżącego, mimo że nie wniosła ona zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji (co prawda w nagłówku została wskazana jako wnosząca zażalenie wraz z mężem Z. Z., ale brak jej podpisu pod zażaleniem). To nie daje jednak podstaw do uwzględnienia skargi. W tej sprawie skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób uchybienie to mogło wpłynąć na wynik sprawy. Nie pociągnęło ono bowiem za sobą żadnych negatywnych skutków dla zobowiązanych małżonków i nie mogło być zakwalifikowane jako naruszenie mogące mieć wpływ na wynik sprawy.

4.3. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie mają wpływu na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia także pozostałe zarzuty zawarte w skardze i piśmie uzupełniającym skargę. Nie można tracić z pola widzenia, że przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w oparciu o art.138 § 2 k.p.a., czyli przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sąd zatem obowiązany był jedynie ocenić, czy zaszły przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Nie bada natomiast poprawności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, czy też jak domagał się tego skarżący – wymiarowego.

Organ drugiej instancji zasadnie wskazał, że organ egzekucyjny przed rozpoznaniem wniosku powinien był wezwać skarżącego do sprecyzowania jego pisma z dnia 20 czerwca 2011 r. poprzez wskazanie, których tytułów wykonawczych jego wniosek dotyczy oraz wskazanie, na czym polega naruszenie wymienionych przez niego punktów art. 33 u.p.e.a. Zasadnie także Dyrektor IS wskazał, że zakres zgłaszanych w postępowaniu żądań i wniosków winien być odczytywany według ich treści. Jeżeli charakter wniesionego pisma budził wątpliwości co do zakresu żądania, organ pierwszej instancji powinien był dołożyć należytej staranności w celu uzyskania jednoznacznego sprecyzowania żądania skarżącego, co umożliwiłoby ustalenie właściwego trybu jego rozpatrzenia.

Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd, że niewątpliwie zakres żądania skarżącego był szerszy niż zarzut niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Zasadnie Dyrektor IS uznał, że organ pierwszej instancji nie rozpoznał w prawidłowy sposób zarzutów zobowiązanego w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Nie dokonał bowiem oceny wystąpienia wszystkich wskazanych przez skarżącego zarzutów, odwołując się jedynie do stanowiska SKO wyrażonego w postanowieniu z dnia 22 sierpnia 2011 r., odnoszącego się do zarzutu niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Natomiast w żadnym aspekcie swego rozstrzygnięcia nie odniósł się do zarzutu nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a., zarzutu odroczenia terminu wykonania obowiązku albo braku wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, o których mowa w art. 33 pkt 2 u.p.e.a., niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 pkt 6 u.p.e.a.), braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. (art. 33 pkt 7 u.p.e.a.).

W ocenie WSA we Wrocławiu, skarżący zasadnie podniósł, że tryb określony w art. 113 § 2 k.p.a. nie może być w sprawie zastosowany w stosunku do postanowienia wierzyciela, bowiem nie odnosił się do innych zarzutów poza naruszeniem art. 27 u.p.e.a. Brak ustosunkowania się przez organ egzekucyjny do wszystkich zarzutów objętych żądaniem skarżącego, które mogły mieścić się w zakresie objętym art. 33 u.p.e.a., skutkować musiał uznaniem, że postanowienie podjęte w tym trybie wydane zostało z naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, tego rodzaju wada nie może być sanowana w postępowaniu przed organem nadzoru, co powodowało konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdyż rozstrzygnięcie sprawy wyłącznie przez organ odwoławczy naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania wskazaną w art. 15 k.p.a.

4.4. Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do zarzutów dotyczących "fałszowania dokumentów przez urzędnika państwowego", "kradzieży" oraz "mataczenia" przez tegoż urzędnika z uwagi na niewskazanie przez skarżącego, o jakich urzędników państwowych konkretnie chodzi, a także niepowołanie na poparcie swoich tez argumentów.

5. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

5.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA we Wrocławiu do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego), który zaskarżył ten wyrok w części, tj. w zakresie punktu I, w którym Sąd pierwszej instancji orzekł o oddaleniu skargi. Skarżący sformułował również wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

(1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w konsekwencji nieuwzględnienia naruszeń procedury egzekucyjnej, a szczególności:

(a) art. 34 § 1 u.p.e.a. poprzez rozstrzygnięcie przez organ egzekucyjny w przedmiocie zarzutów zobowiązanego, mimo że organ ten nie dysponował wymaganym prawem stanowiskiem wierzyciela co do wszystkich zgłoszonych zarzutów;

(b) art. 34 § 3 u.p.e.a. poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, pomimo braku w postanowieniu wierzyciela jego stanowiska wobec wszystkich zgłoszonych zarzutów;

(c) art. 63 § 3 i art. 64 § 2 w związku z art. 140 i art. 144 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. poprzez rozpoznanie przez Dyrektora IS zażalenia żony skarżącego, dotkniętego brakiem podpisu tej osoby oraz zaniechanie uzupełnienia tego braku formalnego, co skutkowało działaniem przez organ odwoławczy z urzędu;

(d) art. 10 § 1, art. 40 § 1 i 3 oraz art. 109 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie prawa żony skarżącego do czynnego udziału w postępowaniu przed Naczelnikiem US (poprzez całkowite pominięcie zobowiązanej przez ten organ) oraz w postępowaniu przed Dyrektorem IS (poprzez niedoręczenie zobowiązanej postanowienia w przedmiocie zarzutów);

(2) art. 151 w związku z art. 141 § 4 oraz art. 153 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo że merytoryczne załatwienie sprawy zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym na zasadach wskazanych w zaskarżonym postanowieniu Dyrektora IS (tj. bez uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego postanowienia wierzyciela w sprawie stanowiska wobec zarzutów) nie jest możliwe;

(3) art. 134 § 1 i 135 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, tj. przyjęcie, że kontrolą sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego można objąć tylko takie postanowienie wierzyciela w sprawie jego stanowiska wobec zarzutów, które nie jest zaskarżalne zażaleniem samoistnym, a następnie skargą do sądu administracyjnego;

(4) art. 135 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo że do właściwego załatwienia sprawy niezbędne jest wyeliminowanie z obrotu prawnego również postanowienia wierzyciela w przedmiocie jego stanowiska wobec zarzutów;

(5) art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż obowiązek zwięzłego przedstawienia przez Sąd stanu sprawy, o którym mowa w wymienionym przepisie, obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń co do okoliczności faktycznych sprawy oraz działań podjętych przez organy administracji, ale także własną ich ocenę pod względem zgodności z prawem, zaś przedstawienie zarzutów podniesionych w skardze obejmować powinno także ustosunkowanie się przez Sąd do wszystkich podniesionych zarzutów, które mają istotne znaczenie dla sprawy.

5.2. Dyrektor IS nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym odbytej w dniu 19 listopada 2015 r. Dyrektor IS (reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego) wniósł o oddalenie tejże skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

6.1. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem podlega oddaleniu. W skardze kasacyjnej skarżący sformułował zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. (w związku z art. 34 § 1 i 3 u.p.e.a.; art. 63 § 3 i art. 64 § 2 w związku z art. 140 i art. 144 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a.; art. 10 § 1, art. 40 § 1 i 3 oraz art. 109 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.), a także art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 oraz art. 153, art. 134 § 1 i 135 p.p.s.a. Wbrew zawartym w niej zarzutom, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżony wyrok nie narusza prawa. W zaskarżonym wyroku WSA we Wrocławiu również trafnie wskazał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu powodującym konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

6.2. Na etapie postępowania kasacyjnego skarżący nie kwestionuje faktu, że egzekucja była prowadzona zarówno wobec skarżącego, jak i jego żony, o czym świadczy treść tytułów wykonawczych znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd skarżącego oraz WSA we Wrocławiu, że jeżeli zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym zostały wniesione jedynie przez skarżącego, to nieuprawnione było w takim przypadku doręczenie postanowień organów obu instancji także żonie skarżącego. Skarżący sformułował w związku z tym zarzuty zawarte w II.1.1 c/ i d/ osnowy skargi kasacyjnej, tj. art. 63 § 3 i art. 64 § 2 w związku z art. 140 i art. 144 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. oraz art. 10 § 1, art. 40 § 1 i 3 oraz art. 109 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

Oceniając to uchybienie, należy jednak zauważyć, że z jednej strony skarżący nie wykazał, jakie to negatywne skutki powstały dla niego i w jakim stopniu ww. uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, z drugiej zaś strony należy zaaprobować ocenę WSA we Wrocławiu, że owa wadliwość nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko w takiej sytuacji można byłoby je zakwalifikować jako naruszenie przepisów postępowania uzasadniające uchylenie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Ocena ta jest trafna przede wszystkim w świetle rozstrzygnięcia organu drugiej instancji, którym na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylone zostało postanowienie organu pierwszej instancji, zaś sprawa została mu przekazana do ponownego rozpatrzenia.

Uchylone postanowienie organu pierwszej instancji wskazuje na to, że organ ten nie odniósł się do zarzutu nieistnienia obowiązku, uregulowanego w art. 33 pkt 1 u.p.e.a., zarzutu odroczenia terminu wykonania obowiązku albo braku wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, o których mowa w art. 33 pkt 2 u.p.e.a., niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 pkt 6 u.p.e.a.), braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. (art. 33 pkt 7 u.p.e.a.). W konsekwencji rozstrzygnięcia organu drugiej instancji winny zostać rozpoznane przez organ pierwszej instancji pozostałe – poza zarzutem naruszenia art. 27 u.p.e.a., który został rozpatrzony – zarzuty skarżącego w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Sprawa wraca zatem do etapu z chwili złożenia zarzutów skarżącego w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zawarte w piśmie z dnia 20 czerwca 2011 r. zarzuty zostały sformułowane lapidarne i w sposób niejasny, co mogło sprawić trudności przy ich ocenie. Wbrew zarzutowi skarżącego, nie doszło do naruszenia art. 135 p.p.s.a., ponieważ ustosunkowanie się do zarzutów wierzyciela było objęte odrębnym postępowaniem, zaś na wydane w nim postanowienie wierzyciela (burmistrza) służyło zażalenie do SKO, z którego skarżący skorzystał. Skarżący nie wniósł natomiast skargi na postanowienie SKO z dnia 22 sierpnia 2011 r. do WSA we Wrocławiu. Interpretacja przepisu art. 135 p.p.s.a. nie może ignorować założeń kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne, w tym wymagań formalnych związanych z jej uruchomieniem. Kształtują one warunki, tryb i termin wniesienia skargi do sądu, jak również formę i składniki treści. Podzielenie poglądu, że badając np. zgodność z prawem postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela o uznaniu zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione, sąd administracyjny mógłby rozpoznać zarzuty skarżącego dotyczące postępowania egzekucyjnego (albo odwrotnie), byłoby równoznaczne z usankcjonowaniem obejścia wymienionych rygorów, w tym zasady uprzedniego wyczerpania przysługujących skarżącemu środków obrony (art. 52 p.p.s.a.).

Zajmowanie stanowiska wobec zagadnień przedstawionych w piśmie z dnia 20 czerwca 2011 r., zawierającym zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego jest przedwczesne, ponieważ – jak wskazał WSA we Wrocławiu – dopiero po wyjaśnieniu z czynnym udziałem skarżącego (a także ewentualnie żony skarżącego, jeżeli okaże się, że podpisze ona pismo zawierające zarzuty) treści sformułowanych w piśmie z dnia 20 czerwca 2011 r. zarzutów możliwe będzie ustalenie właściwego trybu ich rozpoznania. Jeśli dotyczyć one będą okoliczności określonych w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. winien przekazać je wierzycielowi w celu zajęcia stanowiska; natomiast w zakresie zarzutów opartych na podstawach wskazanych w art. 33 pkt 6-10 u.p.e.a. organ powinien dokonać samodzielnej, formalnej i merytorycznej weryfikacji i oceny prawnej kolejno wszystkich wniesionych zarzutów oraz w sposób wyczerpujący uzasadnić swoje stanowisko, wskazując przyczyny, dla których uznał lub nie uznał tych zarzutów za uzasadnione. Wydając zaś ponownie swoje postanowienie, organ pierwszej instancji (a następnie ewentualnie organ drugiej instancji) dopilnuje jego prawidłowego oznaczenia i doręczenia, żeby nie narazić się na zarzuty naruszenia przepisów, które zostały podniesione w punktach II.1.1 d/ osnowy skargi kasacyjnej, tj. art. 10 § 1, art. 40 § 1 i 3 oraz art. 109 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

6.3. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 tej ustawy.

W odniesieniu do wniosku pełnomocnika skarżącego, ustanowionego w ramach prawa pomocy, o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, należy stwierdzić, że w niniejszym wyroku nie zawarto rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii. Naczelny Sąd Administracyjny bowiem nie rozpatruje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym, gdyż orzeka o tym w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a). Na postanowienie wydane w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu przysługuje odpowiednio sprzeciw (art. 259 § 1 i 2 p.p.s.a.) lub zażalenie (art. 227 p.p.s.a.). W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do orzekania w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, w sprawach należących do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych, w ramach kontroli instancyjnej postanowień rozstrzygających wspomnianą kwestię (por. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r., I FPS 3/13; postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2014 r., II FSK 1864/14; wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., GSK 1412/04, publik.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).