Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1180/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 38
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 listopada 2021 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Ustrzyk z dnia [...] marca 2021 r. nr [...].


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1180/21

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi P.B. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] maja 2021 r. nr [...] dotycząca zasiłku okresowego.

Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji i akt administracyjnych sprawy, decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] Burmistrz [...] - po rozpatrzeniu wniosku z [...] marca 2021 r. - przyznał P.B. od 1 do 31 marca 2021 r. zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w kwocie 60,54 zł.

Wskazał, że miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wynosi 1462,92 zł, zaś kryterium dochodowe rodziny to 1584 zł. Stosownie do art. 38 ust. 3 w zw. z art. 147 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm., dalej: u.p.s.), minimalna wysokość świadczenia wynosi 50% różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej lub rodziny a dochodem osoby samotnie gospodarującej lub rodziny. Kwota zasiłku okresowego zgodnie z art. 38 ust. 3 u.p.s. nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. Ponieważ Rada Gminy [...] nie podjęła uchwały o której mowa w art. 38 ust. 6 u.p.s. o podwyższeniu minimalnej kwoty zasiłku okresowego, wysokość świadczenia ustalono jak w decyzji.

W odwołaniu od decyzji Burmistrza P.B. podał, że zwracał się o pomoc jako osoba prowadząca oddzielne gospodarstwo domowe. Jest osobą pełnoletnią, zarejestrowaną w biurze pracy, nie posiada żadnego źródła utrzymania. Wszystkie opłaty i koszty związane z utrzymaniem mieszkania i rodziny pokrywane są z dochodów jego mamy, która też pobiera dodatek mieszkaniowy. W mieszkaniu każdy z członków rodziny (on, jego siostra i mama) zajmuje po jednym pokoju, ale z pozostałych pomieszczeń (łazienki, kuchni, przedpokoju) i sprzętów korzystają wspólnie bez ograniczeń. Mama nie jest już w stanie utrzymywać trzech osób z jednego dochodu. Odwołujący wniósł o sprawdzenie, czy organ słusznie nie uznał go za osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe.

SKO - działając na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.) oraz art. 6 pkt 10 i 14, art. 8 ust. 1 i art. 38 u.p.s. – opisaną na wstępie decyzją z [...] maja 2021 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazało, że w myśl art. 6 u.p.s., osoba samotnie gospodarująca to osoba prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe (pkt 10), zaś rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (pkt 14). W związku z tym o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego nie przesądza wyłącznie oświadczenie strony ubiegającej się o przyznanie pomocy. Dla określenia czy dana osoba jest osobą samotnie gospodarującą istotne jest ustalenie faktycznego związku osób wspólnie zamieszkujących, a więc czy codzienne sprawy związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego (takie jak zapewnienie środków utrzymania, utrzymanie porządku i czystości, przygotowywanie posiłków, załatwianie bieżących spraw życia codziennego) odbywają się wyłącznie z udziałem jednej osoby, czy też przy współpracy innych osób przebywających w danym gospodarstwie dla osiągnięcia wspólnych celów bytowych. Przejawem wspólnego gospodarowania jest również możliwość swobodnego i nieograniczonego dostępu do wszystkich pomieszczeń i urządzeń domowych. Faktyczny związek o jakim mowa art. 6 pkt 14 u.p.s. oznacza codzienne współdziałanie osób zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb życiowych (mieszkaniowych, żywieniowych) i polega na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło ich utrzymania, ścisłej współpracy w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby z którą gospodarstwo domowe się prowadzi, a wszystko to uzupełnione cechami stałości, które tego typu sytuacje charakteryzują. Wspólne zamieszkiwanie i finansowane z dochodu tylko jednej osoby zawsze będzie oznaczać wspólne gospodarowanie, gdyż podstawowym elementem wskazującym iż osoba prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe jest fakt, że posiada ona własne dochody, które pozwalają jej na utrzymanie się.

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy organ odwoławczy wskazał, iż z oceny sytuacji osoby (rodziny) sporządzonej na potrzeby prowadzonego postępowania wynika, że wnioskodawca mieszka z siostrą i matką w mieszkaniu komunalnym. Jedyną osobą posiadającą dochody jest matka. Ich źródłem jest jej emerytura w wysokości 1097,12 zł i dodatek mieszkaniowy w kwocie 365,80 zł. Bezsporne jest, że skarżący jest osobą bezrobotną i nie posiada żadnych dochodów oraz że ma on swobodny dostęp do wszystkich pomieszczeń i urządzeń domowych. Matka skarżącego ponosi wszelkie opłaty, finansuje zakupy, zaś dorosłe dzieci, w tym skarżący, korzystają z tych dóbr. Wobec powyższego trudno uznać, iż prowadzi on odrębne gospodarstwo domowe. Innymi słowy, wspólne zamieszkiwanie skarżącego i finansowanie z dochodu matki oznacza wspólne gospodarowanie, tj. ponoszenie wydatków związanych z gospodarstwem domowym, ale również czerpanie korzyści z tego gospodarstwa wspólnie z innymi członkami rodziny. Należy zatem przyjąć, że skarżący tworzy rodzinę z matką i siostrą w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s.

Tym samym organ I instancji zasadnie uznał, że zasiłek okresowy należy przyznać na rzecz rodziny (na wniosek jednego z jej członków), a nie osoby samotnie gospodarującej. Kwota zasiłku 60,54 zł została ustalona zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 2 u.p.s., tj. w wysokości 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny wynoszącym 1584 zł (3 x 528 zł) a dochodem tej rodziny, tj. kwotą 1462,92 zł.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skardze na decyzję SKO z [...] maja 2021 r. P.B. wskazał, że w jego ocenie spełnia warunki do tego, aby być traktowanym jako osoba samotnie gospodarująca i prowadząca oddzielne od pozostałych członków rodziny gospodarstwo domowe. Wynika to z tego, że jest zarejestrowany w PUP, nie ma prawa do zasiłku dla bezrobotnych ani nie otrzymał żadnej propozycji pracy. Ilekroć starał się o zasiłki dla osoby samotnie gospodarującej, tylekroć MGOPS odmawiał mu, twierdząc, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z resztą domowników, co jest niezgodne z obecnie obowiązującym prawem. Mama nie może go utrzymywać, gdyż ma bardzo małą emeryturę, która ledwo wystarcza na pokrycie jej potrzeb. On sam jest osobą pełnoletnią i mieszka z nią tylko dlatego, że nie ma gdzie się wyprowadzić, ale nie jest to argumentem przesądzającym o tym, że cały czas prowadzą wspólne gospodarstwo domowe.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach).

Dokonana pod względem określonych wyżej kryteriów kontrola zaskarżonej decyzji SKO z [...] maja 2021 r. doprowadziła Sąd do uznania, że wraz z utrzymaną nią w mocy decyzją Burmistrza [....] z [...] marca 2021 r. przyznającą P.B. w miesiącu marcu 2021 r. zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w kwocie 60,54 zł została wydana z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenia te nie wynikają przy tym z przyczyn podniesionych w skardze, lecz okoliczności uwzględnionych przez Sąd z urzędu.

Zgodnie z art. 38 ust. 1 u.p.s., zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Z poczynionych przez organy ustaleń faktycznych wynika, że skarżący zamieszkuje wraz z matką i siostrą w 3-pokojowym mieszkaniu komunalnym. Zarówno on jak i siostra są osobami bezrobotnymi, nie posiadającymi żadnych źródeł dochodu, pozostającymi na utrzymaniu matki pobierającej emeryturę w wysokości 1097,12 zł i uprawnionej do dodatku mieszkaniowego w kwocie 365,80 zł.

Na wstępie należy wyraźnie zaznaczyć, że – jako nie znajdujące żadnego potwierdzenia w okolicznościach faktycznych sprawy - nie mogą zostać uwzględnione zarzuty skarżącego co do nieuznania go za osobę samotnie gospodarującą; w tym zakresie Sąd w pełni identyfikuje się z obszernie przedstawioną, wyczerpującą i popartą stosownym orzecznictwem argumentacją organów. Wobec wspólnego zamieszkiwania (mimo zajmowania przez każdego z blisko spokrewnionych członków rodziny oddzielnego pokoju), swobodnego i nieograniczonego użytkowania wspólnych pomieszczeń (kuchni, łazienki, przedpokoju) oraz znajdujących się w nich sprzętów, w sytuacji gdy praktycznie całe wyposażenie mieszkania stanowi własność matki skarżącego która ponadto jako jedyna dysponuje źródłem dochodów stanowiących wyłączne źródło utrzymania jej i pozostałych domowników (tj. skarżącego i jego siostry), przy wzajemnej współpracy i pomocy domowników w załatwianiu codziennych spraw trudno nie uznać, aby długotrwała stałość takiej sytuacji nie wpisywała się w definicję rodziny zawartą w art. 6 pkt 14 u.p.s., oznaczającą na gruncie tej ustawy osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (znajduje to potwierdzenie m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 września 2013 r. I OSK 2835/12 - LEX nr 1557264, w myśl którego istotną cechą wspólnego gospodarowania jest pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą się wspólnie zamieszkuje). Co więcej, nawet uwzględniając w tak opisanych okolicznościach wynikający z akt sprawy fakt (stosunkowo krótkotrwały) osiągania przez skarżącego dochodów z tytułu odbywania stażu oraz wykonywania pracy zarobkowej (odpowiednio od [...] września 2018 r. do [...] marca 2019 r. i od [...] marca do [...] sierpnia 2019 r.), to zdaniem Sądu - w kontekście pozostałych opisanych wyżej okoliczności oraz pozostawania przez skarżącego wraz z matką i siostrą we wspólnym gospodarstwie domowym od 2000 r. kiedy to jako rodzina ubiegali się po raz pierwszy o wsparcie z pomocy społecznej – niekoniecznie musiałoby oznaczać, że skarżący nie prowadzi wraz z nimi wspólnego gospodarstwa domowego.

Trafnie zauważył przy rozstrzyganiu sprawy organ I instancji, że złożenie oświadczenia o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego – niezależnie od stanu rzeczywistego – nie może być traktowane jako środek do uzyskania wyższego świadczenia, nawet jeżeli taka możliwość zachodziłaby w przypadku uznania danej osoby za samotnie gospodarującą. Jakkolwiek Sąd (a także niewątpliwie organy administracji) dostrzega trudną sytuację rodziny (z akt sprawy wynika, że jej członkowie korzystają z pomocy w formie opłacania obiadów), to w takim swobodnym i dowolnym kwalifikowaniu – w zależności od potrzeb konkretnego przypadku - danej osoby za samotnie gospodarującą lub pozostającą z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym nie można również upatrywać sposobu na uzyskanie niezależności finansowej i usamodzielnienie się dzieci (bądź ich partycypację w kosztach utrzymania), które to oczekiwania – niezależnie od zarzutów odwołania i skargi - wyraziła także w toku postępowania S.B. (matka skarżącego) wnosząc o wsparcie jej rodziny oraz umożliwienie jej życia bez obciążenia finansowego spowodowanego przez dwoje dzieci (świadczenia z opieki społecznej mają charakter wyjątkowy i nie mogą stanowić trwałego źródła dochodów osób o nie wnioskujących, zwalniając je niejako z obowiązku podejmowania działań zmierzających do pozyskania środków na życie we własnym zakresie).

Co do zasady, brak jest również obiektywnych przesłanek do odmiennej kwalifikacji danej osoby (jako samotnie gospodarującej lub pozostającej z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym) w zależności od rodzaju świadczenia o jakie dana osoba się ubiega, zwłaszcza jeżeli kwalifikacja ta opiera się na takich samym lub zbliżonych przesłankach. W realiach sprawy związane jest to z pobieraniem przez matkę skarżącego dodatku mieszkaniowego, dla potrzeb przyznania którego został on wskazany jako osoba tworząca wraz z nią oraz z siostrą W.B. wspólne gospodarstwo domowe; art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2133 ze zm.) wiąże przyznanie dodatku mieszkaniowego bądź z samodzielnym zajmowaniem lokalu mieszkalnego przez osobę prowadzącą gospodarstwo domowe albo z prowadzeniem gospodarstwa przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby (taką osobą stale zamieszkującą i gospodarującą z matką będącą najemcą zajmowanego mieszkania i uprawnioną do pobierania dodatku mieszkaniowego jest skarżący).

W związku z powyższym skarżący spełniając warunek "bezrobocia" mógł ubiegać się o zasiłek okresowy, niemniej nie jako osoba samotnie gospodarująca, ale członek rodziny prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe (art. 38 ust. 1 pkt 2).

Ma to istotne znaczenie dla sposobu obliczania tego zasiłku i ustalania jego wysokości, co wynika ze zróżnicowania kryterium dochodowego stanowiącego podstawę jego obliczania względem osoby samotnie gospodarującej oraz względem rodziny. W tym drugim przypadku zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny (art. 38 ust. 2 pkt 2 u.p.s.), przy uwzględnieniu że tak ustalona kwota zasiłku nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny (ust. 3 pkt 2), że kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (ust. 4) oraz że rada gminy w drodze uchwały może podwyższyć minimalne kwoty zasiłku okresowego o których mowa w ust. 2 i 3 (ust. 6).

Stosownie do tych regulacji – wobec braku uchwały o jakiej mowa w art. 38 ust. 6 u.p.s. – organy prawidłowo przyjęły łączny dochód w rodzinie na 1462,92 zł (suma wysokości pobieranej przez matkę skarżącego emerytury i dodatku mieszkaniowego) i odniosły go do kryterium dochodowego rodziny wynikającego z art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 u.p.s. (3 x 528 zł = 1584 zł), wyliczając następnie jego wysokość na 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny na 60,54 zł (50 % z kwoty 121,08 zł). Do obliczonej w taki sposób kwoty zasiłku okresowego Sąd nie ma zastrzeżeń.

Okoliczności które w ocenie Sądu zadecydowały jednak o konieczności usunięcia z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji związane są z wadliwym uzasadnieniem wydanych decyzji, a także wadliwym procedowaniem samego wniosku o przyznanie zasiłku okresowego.

1. O ile samo przyznanie świadczenia w postaci zasiłku okresowego ma charakter związany jeżeli tylko wnioskodawca spełnia przesłanki określone w art. 38 ust. 1 u.p.s., to już samo rozstrzygnięcie o jego wysokości (w granicach wyznaczonych przepisami) oraz o okresie na jaki jest przyznawany cechuje dyskrecjonalność organu, który w tym zakresie powinien kierować się ogólnymi zasadami przyznawania pomocy społecznej wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s., tzn. rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Nie można w związku z tym także pominąć regulacji art. 38 ust. 5 u.p.s., zgodnie z którą okres na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy.

Przysługująca organom administracji co do wysokości zasiłku i okresu jego przyznania uznaniowość oznacza, że o ile nie są one zobowiązane do przyznawania zasiłku okresowego w maksymalnej dopuszczonej prawem wysokości, to nie są również uprawnione do rozstrzygania dowolnie, bez odniesienia do wskazanych wyżej kryteriów (por. Sierpowska I., Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, LEX/el. 2021). Koresponduje to wprost z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., zgodnie z którym decyzja zawiera uzasadnienia faktyczne i prawne (przy czym – zgodnie z § 3 tego artykułu - uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa).

Z wymogów tych organy praktycznie nie wywiązały się, gdyż oprócz przytoczenia przepisów stanowiących materialnoprawą podstawę orzekania, jedynie organ I instancji ogólnikowo wskazał, że "ustalając wysokość, jak również okres na jaki przyznano świadczenie wzięto pod uwagę zarówno sytuację rodziny, możliwości finansowe tut. Ośrodka oraz potrzeby innych osób ubiegających się o tę formę pomocy".

Taki sposób uzasadnienia wysokości i czasookresu przyznania świadczenia nie spełnia wskazanych wyżej wymagań, która to kwestia została też całkowicie pominięta przez SKO, które w uzasadnieniu wydanej decyzji ograniczyło się w tym względzie do stwierdzenia o zasadności uznania o jego przyznaniu na rzecz rodziny a nie osoby samotnie gospodarującej oraz akceptacji sposobu jego wyliczenia, podsumowanego stwierdzeniem o zasadności kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Sąd nie podważa powszechnie znanych faktów co do ograniczonej wysokości środków pozostających w dyspozycji ośrodków pomocy społecznej. W związku z tym organy przy przyznawaniu świadczeń muszą uwzględniać, aby mogły one trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Jednocześnie organy te muszą zabezpieczyć środki finansowe do działania na cały zaplanowany okres. Nie zwalnia to jednak organów administracji z obowiązku uzasadniania wydanych rozstrzygnięć, nawet mimo orzekania opartego na uznaniu administracyjnym.

Zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie sądowym stanowiskiem (m.in. wyrok NSA z 28 kwietnia 2010 r. I OSK 116/10, LEX nr 594935), nie oznacza to oczywiście konieczności każdorazowego szczegółowego rozliczania w uzasadnieniu decyzji środków finansowych z których wypłacane są świadczenia, niemniej jednak nawet w warunkach uznaniowości, wymogu właściwego uzasadnienia decyzji nie spełnia samo powołanie się na przepis art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. regulujący ogólne warunki przyznawania świadczeń i wyszczególnienie wskazanych w nim przesłanek.

U strony do której adresowana jest tak "uzasadniona" decyzja – tak jak w niniejszej sprawie – może to rodzić (słuszne) wątpliwości, czy jej sprawa została załatwiona chociażby z uwzględnieniem obowiązującej organy administracji zasady praworządności (organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa – art. 6 k.p.a.), uwzględniania przy załatwianiu sprawy interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), zasady zaufania do władzy publicznej (zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania) oraz zasady przekonywania (wg której organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy – art. 11 k.p.a.).

W takiej sytuacji trudno obiektywnie uznać, że zachowane zostały - wyrażone w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. - ogólne zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Ponadto w świetle art. 3 ust. 3 jako dosyć kuriozalne jawi się wskazanie organu I instancji, że przy ustalaniu wysokości i okresu przyznania świadczenia wzięto pod uwagę sytuację rodziny. Trudno bowiem uznać, by jednorazowa kwota 60 zł stanowiła dla 3 osób jakąkolwiek realną pomoc (chyba że akurat tylko na to pozwalały aktualne możliwości finansowe MGOPS, co jednak w żaden sposób nie zostało wykazane).

Ubocznie już Sąd pragnie w związku z tym zwrócić uwagę na stanowisko wyrażone w przytoczonym wyżej komentarzu do u.p.s. autorstwa Iwony Sierpowskiej. Wskazano w nim, że "Jak wynika z nazwy omawianego zasiłku, jest on przyznawany na czas określony. Ustawodawca nie wprowadza w tej kwestii ograniczeń, pozostawia to ustaleniom organu przyznającego świadczenie. Zgodnie z art. 38 ust. 5 u.p.s. okres, na jaki jest przyznawany zasiłek, ustala ośrodek pomocy społecznej, a raczej organ prowadzący postępowanie, na podstawie okoliczności sprawy. Nie powinien być on krótki, aby ta dość skromna pomoc finansowa miała jakikolwiek sens, i powinien obejmować co najmniej kilka miesięcy. Z tych względów przyznawanie zasiłku okresowego na 1 miesiąc, choć formalnie dopuszczalne, nie powinno być praktykowane. Do przyznania pomocy jednorazowej organ powinien sięgać po inne formy, takie jak zasiłek celowy";

2. Stosownie do art. 38 ust. 1 u.p.s., beneficjentem zasiłku okresowego może być osoba samotnie gospodarująca lub rodzina. W przypadku wystąpienia z wnioskiem o zasiłek okresowy przez członka takiej rodziny, jego przyznanie wywołuje skutek względem wszystkich jej członków prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Oznacza to brak możliwości odrębnego przyznania zasiłku okresowego różnym członkom rodziny za tożsame okresy czasu.

W rozpoznawanej sprawie ma to o tyle znaczenie, że niezależnie od wystąpienia o przyznanie zasiłku okresowego przez skarżącego (wnioskiem z [...] marca 2021 r.), z tożsamym wnioskiem (pismem z [...] marca 2021 r.) wystąpiła pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym siostra W.B. Burmistrz [....] decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] odmówił przyznania jej tego zasiłku, zaś SKO decyzją z [...] maja 2021 r. nr [...] utrzymało ją w mocy (na decyzję SKO W.B. wniosła skargę do WSA w Rzeszowie, a postępowanie to objęte jest sygn. akt II SA/Rz 1181/21).

Wprawdzie w decyzji organu I i II instancji wydanych na skutek rozpatrzenia wniosku W.B. jako powód odmowy przyznania zasiłku okresowego wskazano że jej rodzina otrzymała już taką pomoc na skutek rozpatrzenia wniosku P.B. (co samo w sobie mogłoby prowadzić do uznania tych decyzji co do meritum jako prawidłowych), to jednak Sąd orzekający w sprawie stoi na stanowisku, że w kontekście art. 38 ust. 1 pkt 2 u.p.s., w przypadku złożenia odrębnych wniosków o przyznanie zasiłku okresowego przez członków jednej rodziny, wnioski te powinny być rozpatrywane łącznie. W tym zakresie właściwy organ powinien prowadzić jedno postępowanie i wydać w tym przedmiocie jedną decyzję, opierającą się na kompleksowo ustalonych i ocenionych przesłankach z art. 38 ust. 1 u.p.s.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Wskazania dla organów administracji co do dalszego prowadzenia postępowania wynikają wprost z poczynionych wyżej rozważań.