Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 62/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2015 r. sprawy ze skargi J. N. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do tut. Sądu postanowieniem [...] z dnia [...] listopada 2014r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 zwanej dalej kpa) utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r. (znak [...]) odmawiające wszczęcia postępowania z wniosku J. N. o stwierdzenie, że nieruchomość ziemska S. (tom [...] wykaz [...], KW nr [...]) nie podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm). W uzasadnieniu ww postanowienia organ przywołał art. 61a § 1 kpa, zgodnie z którym gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ wskazał, że sprawa była już przedmiotem postępowania administracyjnego, co skutkuje uznaniem, że występuje tu niedopuszczalność postępowania o charakterze przedmiotowym (res iudicata). Wyjaśnił, że pomiędzy postępowaniem zakończonym decyzją Ministra z dnia [...] stycznia 2013 r., a postępowaniem, którego wszczęcia żąda J. N., zachodzi tożsamość przedmiotowa (w obu przypadkach sporna nieruchomość oznaczona jest jako S. tom [...] wykaz [...] - KW nr [...]) i podmiotowa (obecny wniosek pochodzi od następczyni prawnej W. R., który w 1945 r. ubiegał się o wyłączenie nieruchomości od przejęcia). Organ wskazał, że identyczna jest również podstawa prawna (§ 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. 1945 r. Nr 10 poz. 51) oraz treść żądania (uznanie, że nieruchomość nie podpada pod art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu).

Skargę na ww postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi złożyła J. N. (dalej jako skarżąca) zarzucając:

- art. 61 a § 1 kpa poprzez błędnie uznanie, iż między wnioskiem złożonym na podstawie na podstawie § 5 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a sprawą rozstrzygniętą ostateczną i prawomocną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] zachodzi tożsamość uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania;

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r.

- art. 7 i 77 kpa poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego polegające na uznaniu, iż sprawa będąca przedmiotem wniosku z dnia 22 sierpnia 2014 r. została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną,

- art. 80 kpa poprzez dowolną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie polegającą na błędnym uznaniu iż między wnioskiem złożonym na podstawie § 5 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a sprawą rozstrzygniętą ostateczną i prawomocną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] zachodzi tożsamość uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2014 r. i zasądzenie kosztów postępowania sądowego w tym podwyższonych kosztów zastępstwa procesowego w łącznej kwocie 597 zł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Badając sprawę w ramach art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w skrócie: "ppsa") Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uwzględnienie skargi następuje bowiem tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako ppsa).

Dekret PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej o został uchylony, pomimo to, jak wynika z uchwał Sądu Najwyższego (III CZP 21/2011) i Naczelnego Sądu Administracyjnego (I OPS 3/2010) - w przedmiocie objęcia danej nieruchomości dyspozycją art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN z dnia 6 grudnia 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej nadal właściwe do orzekania w tego typu sprawach są organy administracji a podstawę prawną w tym zakresie stanowi § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. 1945 r. Nr 10 poz. 51). Jak wskazał Sąd Najwyższy w przywołanej wyżej uchwale, zarówno § 5 rozporządzenia wykonawczego, jak i powołana w nim podstawa ustawowa w postaci art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej nadal powinny stanowić podstawę prawną do orzekania na drodze administracyjnej, czy w sprawach wątpliwych dana nieruchomość odpowiada zakresowi pojęcia nieruchomości ziemskiej we wskazanym przepisie tego dekretu. Rozporządzenie w § 6 przewiduje dopuszczalność złożenia wniosku o stwierdzenie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu a rozstrzygnięcie w tego typu sprawach następuje na podstawie § 5 omawianego rozporządzenia w formie decyzji administracyjnej.

Rację ma jednak organ, iż ponowne prowadzenie postępowania w tej samej podmiotowo jak i przedmiotowo sprawie – jest niedopuszczalne i skutkowałoby koniecznością stwierdzenia nieważności wydanego w takim trybie orzeczenia. Na podstawie art. 61a § 1 kpa organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jeżeli spełnione są następujące przesłanki: 1) żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione do organu administracji publicznej, 2) żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn, z wyjątkiem tych wskazanych w przepisach rozdziału 1 działu II kpa, w tych bowiem przypadkach organ administracji publicznej pozostawia podanie bez rozpoznania lub zwraca podanie wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem. Za jedną z takich przyczyn uznaje się uprzednie rozpoznanie już sprawy tożsamej w jej przedmiotowym jak i podmiotowym zakresie.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż pierwotne orzeczenie Urzędu Ziemskiego w P. z dnia [...] maja 1945 r. ([...]), które stało się następnie przedmiotem licznych postępowań prowadzonych w zwyczajnym jak i w nadzwyczajnym trybie a ostatecznie podlegało weryfikacji przez tut. Sąd administracyjny w sprawie I SA/Wa 656/13 (vide obszerne uzasadnienie obrazujące stan faktyczny jak i stan prawny sprawy) - jest tożsame gdy chodzi o materię jak i przepisy proceduralne - z wnioskiem złożonym w dniu [...] sierpnia 2014r. przez J. N. (jako następcę prawnego W. R.). W skardze zwrócono uwagę, iż jakkolwiek postępowanie w sprawie ww nieruchomości położonej w S. rzeczywiście miało już miejsce, to prowadzone było z urzędu a nie w trybie § 5 i 6 ww rozporządzenia (co maiłoby wskazywać na odrębny tryb postepowania). W ocenie Sądu kwestia ta (prowadzenia postępowania na wniosek bądź z urzędu) pozostaje bez znaczenia dla oceny czy kwestia podpadania nieruchomości pod działanie dekretu PKWN o reformie rolnej była już przedmiotem rozstrzygania przez organy administracji. Trzeba przy tym podkreślić, że zarówno dekret jak i wydane na jego podstawie przepisy wykonawcze nie zawierały uregulowań, które uzależniałyby przejście na własność Skarbu Państwa wymienionych w art. 2 ust. 1 lit e) nieruchomości ziemskich, a w szczególności nie przewidywały wydawania w tym zakresie aktów o charakterze deklaratoryjnym. Przejście nieruchomości ziemskiej na własność Skarbu Państwa następowało z mocy prawa, bez potwierdzania tego faktu w formie decyzji administracyjnej lecz co najwyżej nie mającego jej mocy zaświadczenia. Postępowania w tym zakresie co do zasady nie toczyły się zatem z urzędu. Pomijając powyższe należy stwierdzić, że z akt sprawy wynika w sposób jednoznaczny, iż orzeczenie Urzędu Ziemskiego w P. z dnia [...] maja 1945 r. ([...]) zostało wydane na wniosek W. R., który następnie w odwołaniu z dnia [...] maja 1945r. od ww orzeczenia wskazał, że orzeczenie to "załatwiało odmownie" jego "wniosek o wstrzymanie względnie wyłączenie spod działania dekretu" majątku ziemskiego S.. Zarzuty skargi pozostają zatem nieuzasadnione ani gdy chodzi o kwestie oceny prawnej zaistniałej sytuacji procesowej ani gdy chodzi o ustalenie stanu faktycznego sprawy.

Uwzględniając powyższe skargę oddalano na podstawie art. 151 ppsa.