Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 516/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 67 ust. 1, art. 72 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 i ust. 3, art. 52 ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 622
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
article: art. 22 ust. 5
journal: Dz.U. 2023 poz 1047
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Asesor WSA Krzysztof Szydłowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 września 2024 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 12 czerwca 2024 r. nr SKO.WD.470/132/2024 w przedmiocie unieważnienia państwowego egzaminu praktycznego w zakresie prawa jazdy kat. B oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 24 października 2023 r. Dyrektor [...] Ośrodka Ruchu Drogowego w K. skierował do Marszałka Województwa [...] wniosek o unieważnienie egzaminu praktycznego w zakresie prawa jazdy kat. B, przeprowadzonego w dniu 6 września 2023 r. przez egzaminatora państwowego P. S. (dalej jako "skarżący" lub "egzaminator") dla A. S. (dalej jako "zdający"). Do wniosku załączono sprawozdanie ze wstępnego postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez egzaminatora nadzorującego w ZORD, w którym wskazano, że niezgodne z przepisami określającymi zakres i tryb przeprowadzania egzaminu egzaminator wystawił negatywny wynik z egzaminu za dwukrotne nieprawidłowe wykonanie zadania egzaminacyjnego polegającego na wykonaniu manewru zmiany pasa ruchu, a dokładniej nieprawidłowe sygnalizowanie wykonania tego manewru.

Zakwestionowana nieprawidłowość zdaniem egzaminatora w zadaniu polegała na tym, że zdający po wykonaniu zmiany pasa ruchu nie zakończył jego sygnalizowania wyłączeniem kierunkowskazu.

Przedłożono także pismo egzaminatora prowadzącego egzamin, historię egzaminowania zdającego wraz z arkuszem przebiegu egzaminu praktycznego zdającego oraz zarejestrowanym nagraniem DVD z egzaminu.

Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia 13 grudnia 2023 r. nr [...] na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), art. 67 ust. 1 pkt 4, art. 72 ust.1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622 - dalej jako "u.o.k.p."), unieważnił ww. państwowy egzamin praktyczny w zakresie prawa jazdy kat. B, przeprowadzony w dniu 6 września 2023 r. w [...] Ośrodku Ruchu Drogowego w K. (dalej jako ZORD) przez egzaminatora państwowego P. S. dla zdającego A. S..

Organ I instancji na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego tj. nagrania audiowizualnego, wyjaśnień egzaminatora i protokołu z egzaminu ustalił przebieg egzaminu praktycznego.

Z ustaleń tych wynika, że zdający jadąc ulicą [...] [...] w kierunku Strefy Ekonomicznej otrzymał polecenie zawrócenia na najbliższym skrzyżowaniu. W sporej odległości od skrzyżowania zmienił pas ruchu z prawego na lewy (zapis audiowizualny) i kontynuował jazdę lewym pasem z włączonym przez cały czas kierunkowskazem. Przed skrzyżowaniem (zapis audiowizualny) zdający został poinformowany o popełnieniu błędu oraz o obowiązku oceny w czasie egzaminu poprawności sygnalizowania wykonywanych manewrów, w tym sygnalizowania ich rozpoczęcia i zakończenia. Z dalszego opisu jazdy wynika, że zdający otrzymał od egzaminatora nowe polecenie jazdy w kierunku miejscowości G.. Wykonując w tym czasie kolejną zmianę pasa ruchu z prawego na lewy, w sporej odległości od skrzyżowania (zapis audiowizualny) zdający ponownie nie zastosował się do obowiązku zaprzestania sygnalizowania zakończonego manewru i poruszał się jadąc do przodu z włączonym lewym kierunkowskazem po zmianie pasa ruchu - dojeżdżając do skrzyżowania. Przed skrzyżowaniem lewy kierunkowskaz został przełączony na prawy - poprawnie wskazując zamiar kierunku jazdy, w którym kierujący zamierzał ją kontynuować. W ocenie egzaminatora, w tym miejscu zdający powinien już uzyskać wynik negatywny z egzaminu niemniej egzaminator ograniczył swoje działanie do przypomnienia o konieczności zachowania bacznej uwagi na sposób sygnalizowania manewrów - przypominając zdającemu, że podobny błąd został już wcześniej popełniony. Jadąc dalej zdający wjechał na kolejne skrzyżowanie (poruszając się w kierunku miejscowości G.) i ponownie wykonał zmianę pasa ruchu (zapis audiowizualny) nie kończąc sygnalizowania manewru po jego wykonaniu. Z włączonym lewym kierunkowskazem zdający dojechał do kolejnego skrzyżowania (zapis audiowizualny), na którym wykonał zmianę kierunku jazdy w lewo. W takich warunkach egzaminator ocenił, że zdający nie wykonywał poprawnie manewru zmiany pasa ruchu nawet pomimo zgłaszania uwag nakierowujących na właściwe zachowanie. W ocenie egzaminatora w warunkach, w jakich zadania były wykonywane na odcinku jezdni była wystarczająca odległość i czas na rozdzielenie manewru zmiany pasa ruchu od sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku jazdy w lewo - na kolejnym skrzyżowaniu.

Z powodu wykonania zmiany pasa ruchu w opisany sposób egzaminator poinformował zdającego o uzyskaniu wyniku negatywnego z egzaminu stosownie do § 28 ust. 1 pkt 2 lit.a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz.U. z 2019 r., poz. 1206 ze zm. - dalej jako rozporządzenie).

Egzaminator wskazał również, że po przedstawieniu wyniku negatywnego egzaminu zdającemu zapytał go, czy podczas szkolenia był uczony wyłączania niezwłocznie kierunkowskazów uzyskując potwierdzenie. Opisał, że w dalszej części egzaminu zdający dwukrotnie nieprawidłowo wykonał zadanie parkowania równoległego, co byłoby powodem wystawienia wyniku negatywnego z egzaminu, gdyby wynik ten nie został wcześniej ustalony. Nadmienił, że egzaminator w trakcie egzaminu praktycznego powinien zwracać szczególną uwagę na sposób wykonywania manewrów na drodze, zachowanie wobec innych uczestników ruchu drogowego, umiejętność oceny potencjalnych lub rzeczywistych zagrożeń na drodze, skuteczność reagowania w przypadku powstania zagrożenia, sposób używania mechanizmów sterowania pojazdem jak też umiejętność zapewnienia bezpieczeństwa wszystkich użytkowników dróg, w szczególności najsłabszych i najbardziej narażonych, przez wykazywanie należytego szacunku dla innych.

Organ I instancji dokonując oceny materiału dowodowego uznał, że egzamin został przeprowadzony niezgodnie z przepisami ustawy o kierujących pojazdami oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorców dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz.U. poz. 1206 ze zm. dalej jako rozporządzenie).

Organ ustalił, że zadanie określone w tabeli nr 7 poz. 19 załącznika nr 2 do rozporządzenia - polegające na wykonaniu manewru zmiany pasa ruchu jest zadaniem, które w ocenie egzaminatora prowadzącego egzamin zostało wykonane dwukrotnie nieprawidłowo i którego wykonanie przesądziło o uzyskaniu wyniku negatywnego z egzaminu. Organ I instancji nie podzielił stanowiska egzaminatora i dokonał własnej oceny przebiegu egzaminu:

1. W pierwszym przypadku realizacji zadania zdający jadąc prawym pasem drogi dwujezdniowej otrzymał od egzaminatora polecenie wykonania zawrócenia na najbliższym skrzyżowaniu. Przystępując do wykonania manewru w pierwszej kolejności zdający rozpoczął zmianę pasa ruchu z pasa prawego po którym się poruszał - na lewy pas ruchu właściwy do wykonania manewru skrętu w lewo i dalej zawracania. Wykonując zmianę pasa ruchu zdający w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami ruchu drogowego ustąpił pierwszeństwa pojazdom jadącym po pasie ruchu, na który zamierzał wjechać, a następnie w sposób prawidłowy zasygnalizował włączając lewy kierunkowskaz zamiar wykonania zmiany pasa ruchu - i zmianę taką wykonał. Po przejechaniu na lewy pas ruchu zdający poruszał się tym pasem jadąc z włączonym lewym kierunkowskazem do skrzyżowania, na którym wykonał manewr zawracania. Co istotne w ocenie organu na odcinku jezdni aż do skrzyżowania, na którym zdający zawracał nie znajdowały się inne skrzyżowania. Wobec tego w ocenie organu brak zaprzestania sygnalizowania i niewyłączenie lewego kierunkowskazu (w związku z zamiarem wykonania zawracania do wykonania, którego wymagana była dwukrotna zmiany kierunku jazdy w lewo) nie mogło wprowadzić błąd innych kierujących - w szczególności jadących za pojazdem egzaminacyjnym - nawet gdyby faktycznie poruszali się w ten sposób.

2. W przypadku wykonania po raz drugi zmiany pasa ruchu opisanej w wyjaśnieniu egzaminatora - zdający po wykonaniu zawracania, kontynuował jazdę w kierunku miejscowości G. zgodnie z poleceniem egzaminatora i z określonym na znakach drogowych kierunkiem jazdy. Jadąc zmienił zajmowany prawy pas ruchu na pas lewy - właściwy dla jazdy w wyznaczonym kierunku. Po zmianie pasa ruchu z prawego na lewy zdający poruszał się nim z włączonym lewym kierunkowskazem, a następnie zatrzymał pojazd przed skrzyżowaniem w związku z nadawanym sygnałem czerwonym i kierunkowskaz wyłączył. Przed rozpoczęciem jazdy włączył prawy kierunkowskaz sygnalizując zamiar poruszania się w tym właśnie kierunku. Wówczas egzaminator nie poinformował zdającego o popełnionym błędzie w zadaniu, a jedynie zwrócił uwagę na konieczność właściwego sygnalizowania zamiaru wykonania manewrów. Również w tym przypadku zdaniem organu zdający nie mógłby wprowadzić innych kierujących w błąd sposobem sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku jazdy ponieważ po zmianie pasa ruchu oraz dojechaniu do skrzyżowania, na którym zamierzał zmienić kierunek jazdy w prawo zamiar ten zasygnalizował zgodnie z wyznaczonymi znakami poziomymi i pionowymi określający dopuszczalne kierunki jazdy z pasa ruchu.

Po opuszczeniu skrzyżowania utrzymanie kierunku jazdy w kierunku miejscowości G. wymagało od zdającego wykonania zmiany kierunku jazdy w lewo, która dozwolona była zgodnie z oznakowaniem skrzyżowania ze środkowego i skrajnego lewego pasa ruchu. Zdający poruszając się środkowym pasem ruchu wykonał zmianę pasa ruchu na lewy pas a następnie wykonał zmianę kierunku jazdy w lewo na skrzyżowaniu. Zmieniając pas ze środkowego na lewy zdający w sposób prawidłowy ocenił sytuacje wokół pojazdu, włączył lewy kierunkowskaz i wykonał manewr zmiany pasa ruchu, a następnie kontynuował jazdę z włączonym lewym kierunkowskazem po pasie ruchu przeznaczonym wyłącznie dojazdy w lewo dojeżdżając do skrzyżowania i wykonując zmianę kierunku jazdy w lewo. Również w tej sytuacji zdający po wykonaniu zmiany pasa ruchu poprzedzającej zmianę kierunku jazdy w lewo nie wyłączył kierunkowskazu lewego - z uwagi na wykonywany dalej manewr zmiany kierunku jazdy w lewo (skrętu w lewo).

W ocenie organu na żadnym etapie wykonywania tych manewrów nie wprowadził w błąd sygnalizowaniem innych kierujących, a także nie zaskoczył ich nagłym sygnalizowaniem zamiaru wykonania poszczególnych manewrów. Podobnie niezakończenie sygnalizowania zmiany pasa ruchu - w związku z wykonaniem następnego manewru zmiany kierunku jazdy nie mogło w żaden sposób wprowadzić w błąd innych kierujących wyłączenie kierunkowskazu po wykonaniu zmiany pasa ruchu nie było uzasadnione w związku z zamiarem dalszego wykonywania zmiany kierunku jazdy w lewo - w zadaniu podczas, którego egzaminator poinformował zdającego o uzyska wyniku negatywnego. Przejeżdżając w tym czasie przez skrzyżowanie (po wykonaniu zmiany pasa ruchu) zdający znajdował się na pasie ruchu przeznaczonym wyłącznie do jazdy w lewo i wykonywał zmianę kierunku jazdy w tym właśnie kierunku. Wobec tego zaprzestanie sygnalizacji i wyłączenie kierunkowskazu tylko po to aby włączyć go ponownie nie było niczym uzasadnione.

Z kolei sposób sygnalizowania zamiaru wykonania poszczególnych manewrów zmiany pasa ruchu lub kierunku jazdy, jakie podczas egzaminu wykonywał zdający na żadnym etapie nie powodowały zaskoczenia lub niezrozumienia zamiaru kierującego, które następnie w sposób zgodny z sygnalizowaniem i przepisami zostały wykonane.

Organ powołując się na art. 72 ust. 2 u.o.k.p. zgodnie, z którym unieważnienie egzaminu państwowego na prawo jazdy może nastąpić jedynie w sytuacji, w której egzamin był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a nieprawidłowość miała wpływ na jego wynik, a także art. 51 ust. 1 pkt 2 u.o.k.p. w myśl, którego egzamin państwowy na prawo jazdy przeprowadza się w celu sprawdzenia umiejętności w zakresie zgodnego z przepisami, bezpiecznego, energooszczędnego, sprawne i nieutrudniającego innym uczestnikom ruchu poruszania się, odpowiednio do uprawnienia o które ubiega się osoba zdająca egzamin uznał, że egzamin przeprowadzony w sposób niezgodny z wyżej wskazanym celem i zakres egzaminu pozostawałby niezgodny z przepisami u.o.k.p.

Organ rozpoznający sprawę uznał, że egzaminator prowadzący egzamin w przyjętej interpretacji art. 22 ust. 5 u.p.o.r.d. w sposób nieuzasadniony ograniczył się wyłącznie do nakazu niezwłocznego wyłączenia kierunkowskazu po zakończeniu manewru zmiany pasa ruchu pomijając całkowicie ocenę warunków w jakich zmiana pasa ruchu i zmiana kierunku jazdy były wykonywane - w tym również to czy zaprezentowane w czasie jazdy sygnalizowanie manewrów mogło być nieczytelne, niezrozumiałe lub zaskakujące dla innych uczestników ruchu.

Zdaniem organu interpretacja egzaminatora prowadzącego egzamin o tym, że w art. 22 ust. 5 u.p.o.r.d. określono bezwzględny nakaz wyłączenia kierunkowskazu po zmianie pasa ruchu, nawet w sytuacji, w której po zmianie pasa ruchu kierujący będzie płynnie przechodził do wykonania skrętu w lewo jest nieuzasadniona, ponieważ treść tego samego przepisu wskazuje obowiązek dostatecznie wczesnego sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku jazdy w sposób czytelny i zrozumiały dla innych uczestników ruchu. Egzaminator prowadzący egzamin oceniając zadania egzaminacyjne wyłącznie w oparciu o literalne brzmienie przepisu pomija wynikający z u.o.k.p. nadrzędny cel jego przeprowadzenia określony w art. 51 ust. 1 pkt 2 u.o.k.p. zgodnie z którym w czasie egzaminu zweryfikować należy to, czy osoba zdająca egzamin prezentuje umiejętności w zakresie zgodnego z przepisami, bezpiecznego, energooszczędnego, sprawnego i nieutrudniającego innym uczestnikom ruchu poruszania się pojazdem silnikowym. Wobec powyższego organ uznał w ślad za stanowiskiem egzaminatora nadzorującego, że zdający swoim zachowaniem nie utrudniał ruchu innym uczestnikom, jechał bezpiecznie i dostatecznie wcześnie i wyraźnie sygnalizował zamiar wykonywanych manewrów.

Ponadto Organ rozpoznający sprawę nie podzielił poglądu egzaminatora, że poprawność wykonania zadań podczas egzaminu została pozostawiona przez ustawodawcę egzaminatorowi, a nie organowi nadzoru i że zapis audiowizualny z przebiegu egzaminu nie służy do ustalania wyniku egzaminu. Istotnie ustalenie wyniku egzaminu stanowi wyłączne kompetencje egzaminatora, tak samo jak kompetencją organu nadzorującego jest unieważnienie egzaminu i nadzorowanie jego przebiegu - co wprost wynika z przepisów u.o.k.p.

Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł egzaminator, domagając się jej uchylenia. Podniósł, że organ w sposób nieuprawniony zawęził ocenę sytuacji podczas części praktycznej egzaminu, podczas wykonywania manewrów zmiany pasa ruchu, będącymi jednocześnie zadaniem egzaminacyjnym wymienionym w tabeli nr 7 poz. 10 załącznika nr 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz.U. z 2019 r., poz.1206 ze zm.) - zmiana pasa ruchu, skupiając się wyłącznie na tym czy niewyłączenie kierunkowskazu (zasygnalizowanie końca wykonanego właśnie manewru) wprowadziło lub mogło wprowadzić w błąd innych uczestników ruchu. Zdaniem odwołującego organ nadzoru rozpatrzył tylko sferę ewentualnego mylącego innych uczestników ruchu, sygnalizowania manewru, uznając, że jeżeli nikt nie jest wprowadzany w błąd, to definiuje taką sygnalizację, jako prawidłową całkowicie bagatelizując obowiązek nałożony na kierującego przez ustawodawcę. Ponadto organ pominął znaczenie pozostałych ocenionych negatywnie zadań polegających na dwukrotnym popełnieniu błędu w zadaniu "parkowanie równoległe - wjazd tyłem wyjazd przodem", które zdaniem odwołującego biorąc pod uwagę cały egzamin miałyby znaczenie na jego negatywny wynik.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z dnia 12 czerwca 2024 r. [...] na podstawie:

- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 t. j.) oraz

- art. 72 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 52 ust. 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że istotą sprawy było wyjaśnienie, czy zdający egzamin praktyczny A. S. nieprawidłowo wykonał zadanie egzaminacyjne pn. zmiany pasa ruchu.

Kolegium powołując się na treść art. 67 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami (dalej u.o.k.p.), zgodnie z którą Marszałek województwa sprawuje nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych, o których mowa w art. 51, w ramach którego unieważnia egzamin. Doprecyzowaniem powyższego jest treść art. 72 ust. 1 pkt 1-2 u.o.p.k., stosownie do którego, Marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli: egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2; był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. Konsekwencją unieważnienia egzaminu przez marszałka województwa jest jego ponowne przeprowadzenie na koszt wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego (art. 72 ust. 3 u.o.k.p.). Dalej organ wskazał, że cele i zakres egzaminu praktycznego wyznacza art. 51 ust. 1 pkt 2 u.o.k.p. zgodnie, z którym egzamin państwowy jest przeprowadzany w celu sprawdzenia kwalifikacji osoby egzaminowanej, w tym: sprawdzenie umiejętności w zakresie zgodnego z przepisami, bezpiecznego, energooszczędnego, sprawnego i nieutrudniającego innym uczestnikom ruchu poruszania się, odpowiednio do uprawnienia, o które ubiega się osoba zdająca egzamin w ruchu drogowym pojazdem silnikowym.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Kolegium w całości podzieliło ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji - uznając je za własne.

Kolegium podzieliło zdanie egzaminatora nadzorującego, który wskazał, że wyłączenie kierunkowskazu po zmianie pasa ruchu wyłącznie w celu ponownego jego włączenia aby zasygnalizować kolejny wykonywany manewr zmiany kierunku jazdy byłoby działaniem bezcelowym. Sam fakt niezaprzestania sygnalizowania zmiany pasa ruchu - w związku z wykonywaniem po zmianie tej skrętu w lewo nie powoduje konieczności wyłączenia kierunkowskazu o ile sygnalizowanie nie wprowadza w błąd innych uczestników ruchu oraz sygnalizowany zamiar pozostaje czytelny i niezaskakujący. kierujący, który po zmianie pasa ruchu nie wyłączy kierunkowskazu i będzie kontynuował jazdę na wprost z włączonym kierunkowskazem - bez zamiaru wykonania zamiany postępuje niezgodnie z przepisami ruchu drogowego, niemniej sytuacja taka nie miała miejsca w czasie egzaminu. Zdający zaprezentował wymagane umiejętności sygnalizowania zamiaru wykonania opisanych manewrów zmiany pasa ruchu i zmiany kierunku jazdy - w sposób określony w art. 22 ust. 5 u.p.o.r.d.

W ocenie organu odwoławczego z uwagi na to, że poprawnie wykonane zadanie egzaminacyjne polegające na zmianie pasa ruchu i zmianie kierunku jazdy zostało ocenione przez egzaminatora negatywnie, to wynik egzaminu uznać należało za niezgodny z przepisami u.o.k.p. a nieprawidłowość w tym zakresie za mającą wpływ na ten wynik.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł egzaminator P. S.. W zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie przepisu art. 72 ust. 1 u.o.k.p., które miało wpływ na wynik sprawy. Wobec tak postawionego zarzutu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, oraz nakazanie zwrotu poniesionych kosztów sądowych.

W uzasadnieniu skarżący powołał się na z § 28 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie egzaminowania, zgodnie z którym osoba egzaminowana uzyskuje negatywny wynik części praktycznej egzaminu państwowego, jeżeli:

a) dwukrotnie nieprawidłowo wykonała to samo zadanie egzaminacyjne,

b) zachodzą okoliczności, o których mowa w § 16 ust. 1 pkt 1, 3, 4 i 6.

Skarżący zarzucił organom I i II instancji, że nie oceniły całego przebiegu egzaminu a jedynie jego część, twierdząc, że błędnie wykonane zadania po ogłoszeniu wyniku nie mogą być brane pod uwagę i nie mają żadnego znaczenia..

Zdaniem strony skarżącej zgodnie z zapisami prawa, egzamin praktyczny w ruchu drogowym na prawo jazdy kat.B, trwa aż do wykonania wszystkich zadań egzaminacyjnych w minimalnym czasie 40 minut lub jego przerwania. Zdający oprócz dwukrotnie popełnionego błędu w zadaniu "zmiana pasa ruchu"(ocena tego zadania przez organ różni się interpretacyjnie od oceny przeprowadzającego egzamin) popełnił także dwukrotnie błąd w zadaniu "parkowanie równoległe - wjazd tyłem wyjazd przodem". Skutkiem tego podwójnie błędnego wykonania, wyżej wymienionego zadania jest także wystawienie wyniku negatywnego z egzaminu. Wynik egzaminu musiał być negatywny, gdyby nawet przyjąć, że dokonano nieprawidłowej oceny wykonania zadania wymienionego w pozycji 19 arkusza przebiegu części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy. Zadanie wymienione w pozycji 5 w/w arkusza - parkowanie równoległe - wjazd tyłem, wyjazd przodem, zostało wykonane dwukrotnie błędnie, co zgodnie z zapisem art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o.k.p. wyklucza możliwość unieważnienia egzaminu w związku z bezpośrednim wpływem ujawnionych nieprawidłowości na jego wynik, gdyż co najmniej dwa zadania zostały wykonane nieprawidłowo dwukrotnie, a każde takie wykonanie jest podstawą do wystawienia wyniku negatywnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Spór dotyczy zasadności unieważnienia państwowego egzaminu praktycznego w zakresie prawa jazdy kat. B przeprowadzonego w dniu 6 września 2023 r. przez skarżącego.

Zgodnie z art. 67 ust. 1 u.o.k.p. marszałek województwa sprawuje nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych, o których mowa w art. 51 ust. 1 tej ustawy, w ramach którego: 1) rozpatruje skargi dotyczące egzaminu; 2) kontroluje działalność wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego w zakresie przeprowadzania egzaminów; 3) wydaje zalecenia pokontrolne; 4) unieważnia egzamin; 5) zawiesza przeprowadzanie przez wojewódzki ośrodek ruchu drogowego egzaminów; 6) skreśla egzaminatora z ewidencji egzaminatorów; 7) występuje do zarządu województwa z wnioskiem o odwołanie dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego z zajmowanego stanowiska; 8) prowadzi analizę: kwartalną w zakresie średniej zdawalności osób egzaminowanych w danym ośrodku (lit. a) oraz bieżącą w zakresie skarg złożonych na ośrodek (lit. b); 9) przerywa egzamin prowadzony niezgodnie z przepisami; 10) kieruje na egzamin egzaminatora skreślonego z ewidencji egzaminatorów.

Na mocy art. 72 ust. 1 pkt 2 u.o.k.p. marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin, jeżeli był on przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik.

Według art. 72 ust. 2 u.o.k.p. marszałek województwa unieważnia egzamin państwowy:

1) z urzędu,

2) na wniosek dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego.

Unieważniony egzamin przeprowadza się ponownie na koszt wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego (art. 72 ust. 3 u.o.k.p.).

Z powołanych przepisów wynika, że do kompetencji marszałka województwa należy sprawowanie nadzoru nad całością procesu ubiegania się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, czego wyrazem jest możliwość unieważnienia egzaminu przeprowadzonego przez egzaminatora państwowego. Nadzór ten obejmuje nie tylko stronę formalną samego egzaminu, ale również sposób jego przeprowadzenia oraz postawę i działania egzaminatora w czasie jego trwania. Przy czym do unieważnienia egzaminu konieczne jest kumulatywne wystąpienie dwóch przesłanek, tj. przeprowadzenie egzaminu niezgodnie z przepisami ustawy i wpływ tego naruszenia na wynik egzaminu. Zadaniem organu administracji publicznej jest więc ustalenie, czy w trakcie czynności egzaminacyjnych zostały naruszone przepisy prawa, a jeżeli tak, to czy naruszenie to przekłada się na zasadność końcowego wyniku egzaminu. Konstrukcja art. 72 ust. 1 pkt 2 u.o.k.p. uaktywnia bowiem kompetencję organu do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego jedynie wówczas, gdy w następstwie przeprowadzenia go z naruszeniem przepisów ustawy nie można zaakceptować jego wyniku (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Po 879/22).

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że użyty przez ustawodawcę w art. 72 ust. 1 pkt 2 u.o.k.p. zwrot "niezgodny z przepisami ustawy" oznacza zarówno niezgodność z przepisami u.o.k.p. oraz z przepisami wykonawczymi do ww. ustawy, tj. mającym zastosowanie w sprawie rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2023 r. sygn. akt II GSK 1322/22 czy z dnia 27 kwietnia 2020 r. sygn. I OSK 3879/18). Niewątpliwe egzaminator zobligowany jest do przestrzegania przepisów u.o.k.p. jak i rozporządzenia, zaś wszelkie uchybienia w tej mierze, o ile mają wpływ na wynik egzaminu, obligują organ do unieważnienia takiego egzaminu.

W arkuszu przebiegu części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy skarżący podał, że przyczyną negatywnego wyniku egzaminu było dwukrotne nieprawidłowe wykonania zadania polegającego na "parkowaniu równoległym (wjazd tyłem – wyjazd przodem) oraz zmiana pasa ruchu. Z wyjaśnień egzaminatora oraz z przebiegu egzaminu praktycznego w formie nagrania DVD wynika, że negatywna ocena z egzaminu została wystawiona za dwukrotne nieprawidłowe wykonanie zadania "zmiana pasa ruchu" (nieprawidłowa sygnalizacja), polegająca na tym, że osoba egzaminowana po zmianie ruchu nie zaprzestała sygnalizacji po wykonaniu manewru.

Zatem kwestią istotną dla wyjaśnienia, czy zdający egzamin praktyczny nieprawidłowo wykonał zadanie egzaminacyjne pn. "zmiana pasa ruchu" skutkujące oceną negatywną, nie zaś dalszy przebieg egzaminu i wykonywane polecenia, które nastąpiły po poinformowaniu zdającego egzamin o jego nie zdaniu tym bardziej, że dalsza jazda odbyła się za zgodą egzaminatora (zapis z nagrania DVD).

W świetle § 28 rozporządzenia osoba egzaminowana uzyskuje negatywny wynik części praktycznej egzaminu, jeżeli:

a) dwukrotnie nieprawidłowo wykonała to samo zadanie egzaminacyjne,

b) zachodzą okoliczności, o których mowa w § 16 ust. 1 pkt 1,3,4,6 ( a więc m.in. wymienione w art. 52 ust. 2 u.o.k.p.).

Z kolei art. 52 ust. 2 u.o.k.p. stanowi, że część praktyczna egzaminu może zostać zakończona przed wykonaniem wszystkich określonych zakresem egzaminu zadań jedynie w przypadku, gdy zachowanie osoby zdającej zagraża bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego.

Z niezakwestionowanych ustaleń organów wynika, że skarżący podczas egzaminu wydał zdającemu polecenie jazdy w kierunku G.. Osoba egzaminowana poruszała się środkowym pasem ruchu i zmieniła ten pas na lewy skrajny, co właściwie zasygnalizowała i płynnie przeszła do realizacji zadania zmiany kierunku jazdy w lewo na najbliższym skrzyżowaniu do którego dojechał po zmianie pasa ruchu. Zmiana pasa ruchu dokonana została w niedużej odległości od skrzyżowania o czym świadczą znajdujące się na jezdni znaki poziome wskazujące dozwolony kierunek jazd z poszczególnych pasów ruchu. W takiej sytuacji niecelowym w ocenie organów byłoby wyłączenie przez zdającego lewego kierunkowskazu na ułamek sekundy, ażeby za chwilę go włączyć celem właściwego zasygnalizowania zmiany kierunku jazdy w lewo.

Przepis art. 22 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2023 poz. 1047 z późn. zm., dalej: jako u.p.o.r.d.), nakazuje kierującemu pojazdem zawczasu i wyraźnie sygnalizować kierunkowskazem zamiar zmiany kierunku jazdy lub pasa ruchu oraz zaprzestać sygnalizowania niezwłocznie po wykonaniu manewru.

Ocenie egzaminatora podlegał sposób wykonania manewru na drodze w zakresie zachowania bezpieczeństwa i zgodności jego wykonania z zasadami ruchu drogowego. Egzaminator powołując się na przepisy art. 22 ust. 5 u.p.o.r.d. zwrócił uwagę, że kierujący pojazdem jest obowiązany zawczasu i wyraźnie sygnalizować kierunkowskazem zamiar zmiany kierunku jazdy lub pasa ruchu oraz zaprzestać sygnalizowania niezwłocznie po wykonaniu manewru. Nadmienił, że oceniając wykonanie zmiany pasa ruchu stwierdził, iż zdający nie stosował się do obowiązku zaprzestania sygnalizowania wykonania manewru. Wobec tego upomniał zdającego o tym, że właściwa sygnalizacja manewrów podlega ocenie podczas egzaminu. Z dalszego opisu przebiegu jazdy egzaminacyjnej wynika, że zdający jadąc przez skrzyżowanie ulic [...] [...] wykonał zmianę pasa ruchu na lewy pas, a po zmianie nie zaprzestał sygnalizowania - kontynuując jazdę z włączonym lewym kierunkowskazem w kierunku skrzyżowania, na którym miał wykonać manewr zmiany kierunku jazdy w lewo. W ocenie egzaminatora odległość od miejsca zakończenia zmiany pasa ruchu do miejsca, w którym należało wyraźnie zasygnalizować zamiar zmiany kierunku jazdy była wystarczająca do zrealizowania obowiązku zaprzestania sygnalizowania. W związku tym ocenił wykonanie manewru negatywnie, a z uwagi na to, że sytuacja taka miała miejsce dwukrotnie poinformował zdającego o uzyskaniu negatywnym wyniku z egzaminu.

Zgodnie z tym przepisem osoba egzaminowana powinna wyraźnie i zawczasu sygnalizować zmianę kierunku jazdy - co miało miejsce w czasie egzaminu z udziałem zdającego, który nie wyłączył lewego kierunkowskazu po wykonaniu zmiany pasa ruchu na lewy pas - właśnie z uwagi na to, że poruszał się pasem ruchu przeznaczonym wyłącznie do jazdy w lewo i wykonywał zmianę kierunku jazdy w lewo.

Należy wyjaśnić, że o ile w kontekście wcześniej przywołanego art. 22 ust. 5 u.p.o.r.d. w przypadku, w którym kierujący po zmianie pasa ruchu nie wyłączy kierunkowskazu i będzie kontynuował jazdę na wprost z włączonym kierunkowskazem - bez zamiaru wykonania zmiany kierunku jazdy, to zachowanie kierującego uznać należałoby za niezgodne z przepisami. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca a przynajmniej nie dwukrotnie na co wskazuje materiał dowodowy. Należy zgodzić się z poglądem zaprezentowanym w zaskarżonych decyzjach, że wymaganie od zdającego w sytuacji, w której po zmianie pasa ruchu np. środkowego na lewy wyłączenia kierunkowskazu po to tylko, aby ponownie go włączyć w celu zasygnalizowania zakończenia manewru zmiany pasa ruchu i rozpoczęcia manewru zmiany kierunku jazdy nie znajduje umocowania w przepisach.

Sąd również podzielił stanowisko organów, iż prowadzący egzamin w przyjętej interpretacji art. 22 ust. 5 u.p.o.r.d. w sposób nieuzasadniony ograniczył się wyłącznie do nakazu niezwłocznego wyłączenia kierunkowskazu po zakończeniu manewru zmiany pasa ruchu pomijając całkowicie ocenę warunków w jakich zmiana pasa ruchu i zmiana kierunku jazdy były wykonywane - w tym również to czy zaprezentowane w czasie jazdy sygnalizowanie manewrów mogło być nieczytelne, niezrozumiałe lub zaskakujące dla innych uczestników ruchu.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że zaistniały podstawy do unieważnienia egzaminu. Analiza znajdującego się w aktach administracyjnych materiału dowodowego, w tym zapisu audiowizualnego, dowodzi bowiem, że egzaminator postąpił niezgodnie z przepisami określającymi zasady i tryb przeprowadzenia egzaminu, co miało wpływ na wynik przeprowadzonego egzaminu zatem w sprawie istniała podstawa do unieważnienia części praktycznej egzaminu w oparciu o art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami.

W tym stanie rzeczy wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.