Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 3345/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.134
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) sędzia WSA (del.) Paweł Mierzejewski Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. Sp. z o.o. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 967/19 w sprawie ze skargi W. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w Poznaniu z dnia 19 sierpnia 2019 r., nr PO.RUZ.424.66.2.2019.PKO w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 4 marca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt IV SA/Po 967/19 po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2020 r. sprawy ze skargi W. sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: skarżąca, Spółka, skarżąca kasacyjnie) na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w Poznaniu (dalej: Dyrektor Regionalnego Zarządu, organ) z 19 sierpnia 2019 r., nr PO.RUZ.424.66.2.2019.PKO w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji, oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że decyzją z 22 stycznia 2014 r., nr OS.6341.1.18.2013.SL Starosta M. udzielił J.P. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą Gorzelnia K. pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych z utworów czwartorzędowych, z istniejącego ujęcia wody - studni głębinowych SW-1a i SW-2, zlokalizowanych na dz. nr ewid. [...] w m. K., gmina P. Pismem z 23 marca 2018 r. J.P. zwrócił się z wnioskiem o wygaszenie pozwolenia wodnoprawnego z 22 stycznia 2014 r.

Decyzją z 4 czerwca 2018 r. nr PO.ZUZ.1.421.100.2018.MS Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w Gorzowie Wielkopolskim orzekł o wygaszeniu pozwolenia wodnoprawnego z 22 stycznia 2014 r.

Spółka złożyła w dniu 6 września 2018 r. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni z 4 czerwca 2018 r. domagając się uchylenia ww. decyzji i umorzenia postępowania w sprawie. Skarżąca stwierdziła, że J.P. nie posiadał interesu prawnego do wszczęcia postępowania zmierzającego do wygaszenia decyzji. Jednocześnie to skarżąca powinna być stroną tego postępowania.

Postanowieniem z 11 grudnia 2018 r. Dyrektor Zarządu Zlewni wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z 4 czerwca 2018 r., nr PO.ZUZ.1.421.100.2018.MS.

Decyzją z 15 maja 2019 r. nr PO.ZUZ.1.421.100.2018.MS Dyrektor Zarządu Zlewni odmówił uchylenia decyzji z 4 czerwca 2018 r., znak: PO.ZUZ.1.421.100.2018.MS o wygaśnięciu decyzji Starosty M. z 24 stycznia 2014 r. nr OS.6341.1.18.2013.SL i umorzył postępowanie w zakresie wznowienia postępowania dotyczącego wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi w dniu wydania decyzji.

Odwołanie od decyzji z 15 maja 2019 r. złożyła Spółka. W ocenie skarżącej organ błędnie ustalił, że wraz z przejściem przez skarżącą własności urządzenia wodnego, dla którego zostało wydane pozwolenie wodnoprawne, nie doszło do przejścia z mocy prawa pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją z 22 stycznia 2014 r.

Zaskarżoną do Sądu I instancji decyzją z 19 sierpnia 2019 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu utrzymał w mocy decyzję z 15 maja 2019 r. Organ wyjaśnił, że w art. 134 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm.; dalej: Prawo wodne z 2001 r.) uregulowano szczególny tryb przeniesienia praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego. Następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne przejmuje te prawa i obowiązki z zastrzeżeniem, iż jeżeli pozwolenie wodnoprawne dotyczy eksploatacji instalacji, przejęcie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia następuje na zasadach określonych w ustawie - Prawo ochrony środowiska. Jak wskazał organ odwoławczy Spółce, zostało użyczone ujęcie wody - studnie głębinowe SW-1a i SW-2 zlokalizowane na działce nr [...], m. K., gm. P. wraz z gruntem (umowa użyczenia z 20 grudnia 2016 r. z Gminą P.) - jednakże wnioskodawca nie wykazał związku niniejszych umów z sukcesją praw i obowiązków od podmiotu który uzyskał pozwolenie wodnoprawne tj. od Gorzelni K., której Starosta M. decyzją z 22 stycznia 2014 r. udzielił pozwolenia wodnoprawnego. Z umowy użyczenia z 20 grudnia 2016 r. wynika jedynie, że skarżąca weszła w posiadanie ujęcia wody zlokalizowanego na działce nr [...], m. K., gm. P. Dlatego też organ uznał, że brak było podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej.

Skargę na ww. decyzję do wojewódzkiego sądu administracyjnego złożyła Spółka. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Sąd I instancji oddalając skargę w uzasadnieniu wyroku wskazał, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca próbując wzruszyć decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni z 4 czerwca 2018 r. nr PO.ZUZ.1.421.100.2018.MS wygaszającą pozwolenie wodnoprawne, złożyła wniosek o wznowienie postępowania wskazując, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, a więc przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Powołując się na tą okoliczność skarżąca kwestionowała jednocześnie legitymację procesową J.P. do złożenia wniosku o wygaszenie pozwolenia wodnoprawnego z 22 stycznia 2014 r.

Według Sądu I instancji, spornym zatem w rozpoznawanej sprawie pozostaje, czy interes prawny w postępowaniu o wygaszenie decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego przysługuje adresatowi tego pozwolenia, czy też podmiotowi, w którego władaniu pozostaje grunt, na którym znajdują się urządzenia wodne związane z tym pozwoleniem. Zdaniem Sądu I instancji, z akt administracyjnych sprawy wynika, że adresatem pozwolenia wodnoprawnego wydanego w dniu 22 stycznia 2014 r., nr. OS.6341.1.18.2013.SL był J.P. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Gorzelnia K.. Pozwolenie to dotyczyło poboru wód podziemnych z utworów czwartorzędowych z istniejącego ujęcia wody - studni głębinowych SW-1a i SW-2, zlokalizowanych na dz. nr ewid. [...] w m. K., gmina P. W dniu udzielenia pozwolenia wodnoprawnego J.P. dzierżawił ww. nieruchomości od Skarbu Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych.

Skarżąca Spółka wywodzi swój interes prawny w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia 22 stycznia 2014 r. z umowy zawartej w dniu 20 grudnia 2016 r. pomiędzy Gminą P., a Spółką, której przedmiotem było użyczenie ujęcia wody – studni głębinowych SW-1a i SW2 zlokalizowanych na działce [...]. Jednocześnie skarżąca stwierdziła, iż w tym samym dniu doszło do przeniesienia własności ww. nieruchomości na rzecz Gminy P., przy czym okoliczność ta nie została przez skarżącą wykazana stosownymi dokumentami. W toku postępowania administracyjnego skarżąca przedłożyła jedynie podpisany w dniu 20 grudnia 2016 r. protokół uzgodnień, mający charakter umowy przedwstępnej, w którym strony zobowiązały się do zawarcia umowy w formie aktu notarialnego w terminie 1 miesiąca od podpisania protokołu. Co oczywiste dokument ten, sporządzony w zwykłej formie pisemnej nie stanowi umowy przeniesienia własności przedmiotowej nieruchomości.

Według Sądu I instancji, organy prowadzące postępowanie wznowieniowe w sposób prawidłowy ustaliły, że skarżąca nie jest następcą prawnym J.P. Z żadnego z dokumentów przedstawionych przez skarżącą nie wynika bowiem, ażeby była ona następcą prawną zakładu, który był adresatem pozwolenia wodnoprawnego. Zdaniem Sądu, skarżąca niezasadnie wywodzi swój interes prawny z faktu, iż weszła w posiadanie działki o nr ewid. [...] w m. K., gmina P. Pozwolenie nie jest bowiem prawem związanym z własnością nieruchomości, zatem ewentualne przeniesienie własności nieruchomości nie mogło stanowi samodzielnej przesłanki przeniesienia praw i obowiązków z pozwolenia wodnoprawnego.

Według Sądu I instancji, nie sposób zaakceptować również stanowiska skarżącej jakby o następstwie prawnym o którym mowa w art. 134 Prawa wodnego z 2001 r. świadczyło porozumienia zawarte w dniu 14 grudnia 2016 r. czy protokół zdawczo-odbiorczy z 20 grudnia 2016 r.

W skardze kasacyjnej Spółka, reprezentowana przez r.pr., na podstawie art. 173 i art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (dalej: p.p.s.a.), zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji.

Wyrokowi Sądu I instancji zarzucono w trybie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie:

I. przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi:

a. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a., w zw. z art. 7 k.p.a., w zw. z art. 8 k.p.a., w zw. z art. 9 k.p.a., w zw. z art. 11 k.p.a., w zw. z art. 75 k.p.a., w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, przez przyjęcie, iż ustalenie przejścia własności nieruchomości, na której położone były urządzenia przeznczone do poboru wody ze Skarbu Państwa - Agencji Nieruchomości Rolnych przeszły na Gminę P. należało do obowiązków skarżącej, a nie organów administracji publicznej prowadzących postępowanie, w wyniku czego doszło do naruszenia szeregu zasad postępowania administracyjnego począwszy od zasady działania na podstawie przepisów prawa, przez zasadę praworządności, ustalenia prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli do państwa, skończywszy na zasadzie przekonywania;

b. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. i 105 § 1 k.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, pomimo nieuchylenia przez organy obu instancji decyzji z 4 czerwca 2018 r. znak PO.ZUZ.1.421.100.2018.MS wygaszającej decyzję z 22 stycznia 2014 r. znak OS.6341.1.18.2013.SL Starosty M. o udzieleniu Gorzelni K. pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód z utworów czwartorzędowych z istniejącego ujęcia wody - studni głębinowych – SW1a i SW2 - zlokalizowanych na działce nr [...], m. K., gmina P., oraz braku umorzenia postępowania w przedmiocie wygaszenia ww. decyzji pomimo jej przejścia z mocy prawa na skarżącą;

II. prawa materialnego:

a. art. 134 ust. 1 zd. 1 ustawy z 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2015 r., poz. 469 ze zm.) przez jego niezastosowanie w sprawie;

b. art. 134 ust. 1 zd. 1 ustawy z 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne przez jego nieprawidłową interpretację polegającą na przyjęciu wąskiego rozumienia przepisu i uznanie, że w zakresie jego normowania mieści się wyłącznie następstwo generalne, albo co najmniej umowa, która za przedmiot ma przedsiębiorstwo, które dotychczas korzystało z pozwolenia.

Podnosząc powyższe wniesiono o:

I. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; II. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych; III. wydanie wyroku po przeprowadzeniu rozprawy.

Względnie wniesiono o: IV. uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi; V. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania za obie instancje według norm przepisanych; VI. wydanie wyroku po przeprowadzeniu rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że samo stwierdzenie przez Sąd, że okoliczność przejścia własności nieruchomości ze Skarbu Państwa - Agencji Nieruchomości Rolnych na Gminę P. nie została w toku postępowania wykazana odpowiednimi dowodami oznacza złamanie przez organy administracji publicznej działające w niniejszej sprawie szeregu przepisów postępowania administracyjnego i samodzielną przesłankę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Po drugie, skarżąca nie wywodzi przejścia pozwolenia wodnoprawnego z samego przeniesienia własności nieruchomości, ale celu całej operacji - zapewnienia dostaw wody na rzecz mieszkańców miejscowości K. przez powołany do tego podmiot - skarżącą. Z uwagi na właściciela gruntu - Skarb Państwa – i obowiązujące w tym względzie przepisy do realizacji tego celu wybrano tryb wyłączenia części nieruchomości z umowy dzierżawy i jej przeniesienia w trybie art. 24 ust. 5 pkt 1 lit. c ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnym Skarbu Państwa. O celu operacji świadczy również umowa użyczenia nieruchomości zawarta pomiędzy Gminą a skarżącą, bowiem jest oczywiste, że skoro jej stroną było przedsiębiorstwo wodociągowe i znajdowały się na niej urządzenia służące do poboru wody i nieruchomość mogła być wykorzystywana wyłącznie w tym celu, to jej istotą było nie proste udostępnienie nieruchomości, ale dalsze korzystanie ze zlokalizowanych na niej urządzeń, na które pozwolenie wodnoprawne miał J.P.

Według skarżącej kasacyjnie, faktycznie to M.P. był dzierżawcą nieruchomości rolnej wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Prawo własności Skarbu Państwa wobec nieruchomości Zasobu do 31 sierpnia 2017 r. wykonywała Agencja Nieruchomości Rolnych. W skład dzierżawionej przez M.P. nieruchomości wchodziła działka nr [...], m. K., gmina P., na której są zlokalizowane urządzenia w postaci ujęcia wody - studni głębinowych – SW1a i SW2.

Z urządzeń tych korzystał i posiadał pozwolenie wodnoprawne do celu poboru wód głębinowych J.P., który miał wydaną decyzję z dnia 22 stycznia 2014 r. znak OS.6341.1.18.2013.SL Starosty M. Umową przeniesienia własności nieruchomości z dnia 20 grudnia 2016 r. Skarb Państwa - Agencja Nieruchomości Rolnych przeniosła na własność gminy P. własność części nieruchomości - działki nr [...], m. ., gmina P., wraz ze znajdującymi się na niej budynkiem, ogrodzeniem i urządzeniami służącymi do poboru wody.

Do zawarcia umowy doszło w porozumieniu z dotychczasowym dzierżawcą (M.P.) oraz, wbrew temu co twierdzą organy obu instancji, uprawionym z pozwolenia wodnoprawnego (J.P.). Tego samego dnia ww. działka wraz z budynkiem, ogrodzeniem i urządzeniami została przez Skarb Państwa - Agencję Nieruchomości Rolnych i M.P., który w zakresie przekazania urządzeń miał upoważnienie J.P., wydana na rzecz gminy P., która tego samego dnia przekazała znajdujące się na działce urządzenia w użyczenie Spółce, która realizuje na terenie gminy P. zadania własne gminy związane ze zbiorowym zaopatrzeniem w wodę i odprowadzenie ścieków. Spółka jest w 100% własnością gminy P.

Organy obu instancji ustaliły, iż stroną porozumienia dotyczącego przejęcia działki nr [...] była Agencja Nieruchomości Rolnych, M.P. oraz gmina P. i z faktu tego wyprowadziły wniosek, że w całej operacji nie chodziło o kontynuację działalności J.P. w zakresie objętym pozwoleniem wodnoprawnym z 2014 r. Tym samym organy zupełnie zignorowały przyczyny i cel całej operacji, którym było zapewnienie mieszkańcom K. kontynuacji dostaw wody z ujęcia zlokalizowanego na wskazanej działce, co jednoznacznie wynika z umowy przeniesienia własności ww. działki ze Skarbu Państwa na gminę P. oraz jej przedmiotu, którym była nie tylko, co oczywiste, część nieruchomości, ale przede wszystkim własność urządzeń zlokalizowanych na tej nieruchomości, a służących do poboru wód podziemnych. Do przejścia własności nieruchomości wraz z urządzeniami doszło w trybie art. 24 ust. 5 pkt 1 lit. c ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnym Skarbu Państwa na cele związane ze zbiorowym zaopatrzeniem w wodę mieszkańców gminy P., a zatem już z samej tej umowy wynikało, że jej celem jest przede wszystkim wykorzystanie znajdujących się na niej urządzeń do tych samych celów, na które pozwolenie wodnoprawne posiadał J.P. Co istotne, J.P. swoje pozwolenie wodnoprawne wykorzystywał do poboru wód podziemnych nie tylko na cele związane z własną działalnością gospodarczą, ale, z uwagi na brak infrastruktury gminnej, również do zaopatrywania w wodę mieszkańców K. W związku ze zmianą przepisów i brakiem prawnej możliwości kontynuowania tej ostatniej działalności zdecydowano o wyłączeniu ww. działki z umowy dzierżawy M.P. i przekazaniu jej nieodpłatnie na rzecz gminy P. Miało to ostatecznie na celu właśnie zapewnienie dostaw wody dla mieszkańców wsi przez Spółkę, czyli przedsiębiorstwo wodociągowe funkcjonujące na terenie gminy P. Zgodnie z art. 134 ust. 1 zd. 1 ustawy z 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2015r., poz. 469 ze zm.), który ma w niniejszej sprawie zastosowanie, następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia. W ocenie skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji przyjął wąskie rozumienie przepisu i uznał, iż zakresie jego normowania mieści się wyłącznie następstwo generalne, albo co najmniej umowa, która za przedmiot ma przedsiębiorstwo, które dotychczas korzystało z pozwolenia. Tymczasem skarżąca, powołując się na literaturę przedmiotu wskazywała, że wspomniane w przepisie następstwo dotyczy zarówno następstwa generalnego jak i syngularnego, które za przedmiot ma urządzenia, z którymi związana jest decyzja o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego. Niewątpliwie wyżej przedstawiony stan faktyczny mieści się w zakresie normowania ww. art. 134 ustawy Prawo wodne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Wszystkie zarzuty przedstawione w petitum skargi kasacyjnej oraz w jej uzasadnieniu nie zasługiwały na uwzględnienie.

W świetle art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności co do zasady rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd I instancji przepis prawa materialnego, chyba, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. W takiej sytuacji uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych).

Nie można w okolicznościach niniejszej sprawy uznać za skuteczne zarzutów opartych na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a., w zw. z art. 7 k.p.a., w zw. z art. 8 k.p.a., w zw. z art. 9 k.p.a., w zw. z art. 11 k.p.a., w zw. z art. 75 k.p.a., w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.

Chybiony jest zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności publicznej i stosują środki określone w ustawie. Jest to przepis ustrojowy określający podstawowe kryterium sprawowania kontroli administracji publicznej przez sądy administracyjne. Naruszenie tego przepisu ma miejsce wówczas, gdy sąd rozpoznający sprawę uchyli się od obowiązku wykonania kontroli zaskarżonej decyzji lub postanowienia. Tak się w niniejszej sprawie nie stało, zakres właściwości sądu nie został naruszony bowiem zaskarżony wyrok został wydany po rozpoznaniu skargi na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu z 19 sierpnia 2019 r. nr PO.RUZ.424.66.2.2019.PKO w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przeprowadził zatem kontrolę aktu objętego zakresem właściwości tego sądu, stosując w tym zakresie wyłącznie kryterium zgodności z prawem. Okoliczność, że skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z wynikiem tej kontroli nie stanowi naruszenia tego przepisu.

Nietrafne są także zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. 7 k.p.a., 8 k.p.a.,9 k.p.a.,11 k.p.a.,75 § 1 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. bowiem organy administracji I i II instancji należycie ustaliły stan faktyczny, który słusznie został zaakceptowany przez Sąd I instancji.

Przepisy art. 8, 75 k.p.a. składają się każdy z dwóch jednostek redakcyjnych. Wyjaśnić należy, że przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Ponadto zarzuty kasacyjne powinny zawierać uzasadnienie, a w przypadku zarzutów naruszenia przepisów procesowych - także wskazanie, jaki wpływ na wynik sprawy miało zarzucane uchybienie procesowe.

Przypadek kwalifikujący się do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. zachodzi wówczas gdy zostanie wykazane, że może zachodzić związek przyczynowy między stwierdzonym naruszeniem przepisów proceduralnych a treścią rozstrzygnięcia, tj. wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wynik rozstrzygnięcia mógłby być inny, a stwierdzone uchybienia były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie nie wykazała, aby w postępowaniu dotyczącym odmowy uchylenia decyzji do takich naruszeń przepisów proceduralnych rzeczywiście doszło. Stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania strona wnosząca skargę kasacyjną oprócz wskazania, w jaki sposób doszło do naruszenia konkretnych przepisów postępowania, ma również obowiązek wykazać istotny wpływ wskazanego uchybienia na wynik sprawy. W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej nie wskazał, w jaki sposób doszło w tej sprawie w jego ocenie do naruszenia przepisów regulujących postępowanie wyjaśniające przed organami administracji publicznej. Nie wskazał również, jakich dowodów organy nie przeprowadziły oraz jakim z nich niesłusznie przyznały wartość dowodową.

Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że adresatem pozwolenia wodnoprawnego wydanego w dniu 22 stycznia 2014 r., nr. OS.6341.1.18.2013.SL był J.P. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Gorzelnia K. Pozwolenie to dotyczyło poboru wód podziemnych z utworów czwartorzędowych z istniejącego ujęcia wody - studni głębinowych SW-1a i SW-2, zlokalizowanych na dz. nr ewid. [...] w m. K., gmina P. W dniu udzielenia pozwolenia wodnoprawnego J.P. dzierżawił ww. nieruchomości od Skarbu Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych. Skarżąca Spółka wywodzi swój interes prawny w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia 22 stycznia 2014 r. z umowy zawartej w dniu 20 grudnia 2016 r. pomiędzy Gminą P., a Spółką, której przedmiotem było użyczenie ujęcia wody – studni głębinowych SW-1a i SW2 zlokalizowanych na działce [...]. Jednocześnie skarżąca stwierdziła, iż w tym samym dniu doszło do przeniesienia własności ww. nieruchomości na rzecz Gminy P., przy czym okoliczność ta nie została przez skarżącą wykazana stosownymi dokumentami. W toku postępowania administracyjnego skarżąca przedłożyła jedynie podpisany w dniu 20 grudnia 2016 r. protokół uzgodnień, mający charakter umowy przedwstępnej, w którym strony zobowiązały się do zawarcia umowy w formie aktu notarialnego w terminie 1 miesiąca od podpisania protokołu. Co oczywiste dokument ten, sporządzony w zwykłej formie pisemnej nie stanowi umowy przeniesienia własności przedmiotowej nieruchomości.

Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. i 105 § 1 k.p.a. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że w trafnej ocenie Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie skarżąca próbując wzruszyć decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Gorzowie Wielkopolskim z 4 czerwca 2018 r., nr PO.ZUZ.1.421.100.2018.MS wygaszającą pozwolenie wodnoprawne, złożyła wniosek o wznowienie postępowania wskazując, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, a więc przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Powołując się na wskazaną okoliczność skarżąca kwestionowała jednocześnie legitymację procesową J.P. do złożenia wniosku o wygaszenie pozwolenia wodnoprawnego z 22 stycznia 2014 r. Spornym zatem w rozpoznawanej sprawie pozostaje, czy interes prawny w postępowaniu o wygaszenie decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego przysługuje adresatowi tego pozwolenia, czy też podmiotowi, w którego władaniu pozostaje grunt, na którym znajdują się urządzenia wodne związane z tym pozwoleniem.

Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli legalności orzeczeń organów I i II instancji.

Decyzją z 15 maja 2019 r. nr PO.ZUZ.1.421.100.2018.MS Dyrektor Zarządu Zlewni odmówił uchylenia decyzji z dnia 4 czerwca 2018 r., znak: PO.ZUZ.1.421.100.2018.MS o wygaśnięciu decyzji Starosty M. z dnia 24 stycznia 2014 r. nr OS.6341.1.18.2013.SL i umorzył postępowanie w zakresie wznowienia postępowania dotyczącego wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi w dniu wydania decyzji. Prawidłowa jest również zaskarżona do Sądu I instancji decyzja z 19 sierpnia 2019 r. Dyrektora Regionalnego Zarządu, w której utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni z 15 maja 2019 r. Dyrektor Zarządu Zlewni słusznie odmówił uchylenia decyzji z 4 czerwca 2018 r., znak PO.ZUZ.1.421.100.2018.MS, po ustaleniu w wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, że nie zachodzi przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, ponieważ Spółka nie miała statusu strony w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni z 4 czerwca 2018 r., znak: PO.ZUZ.1.421.100.2018.MS. Organ I Instancji, nie uchybił przepisom postępowania umarzając postępowanie w części na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zakresie przesłanki dotyczącej ujawnionych nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania ostatecznej decyzji. Prawidłowo wyjaśniono w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, że organ prowadzący postępowanie na wniosek strony związany jest podstawami wznowieniowymi zawartymi w takim wniosku i nie może odnosić się do innych podstaw, które nie zostały wskazane przez stronę.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. powołanego w pkt I.b. petitum skargi kasacyjnej wyjaśnić należy, że przepis ten mógłby zostać naruszony przez Sąd I instancji, gdyby został on zastosowany w przypadku, gdy w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiłoby naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a sąd uchyliłby zaskarżone rozstrzygnięcie na wskazanej powyżej podstawie, co w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło.

Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty przedstawione w pkt II.a. i b. petitum skargi kasacyjnej. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że skarżąca niezasadnie wywodzi swój interes prawny z faktu, iż weszła w posiadanie działki o nr ewid. [...] w m. K., gmina P. Pozwolenie nie jest bowiem prawem związanym z własnością nieruchomości, zatem ewentualne przeniesienie własności nieruchomości nie mogło stanowić samodzielnej przesłanki przeniesienia praw i obowiązków z pozwolenia wodnoprawnego. Przeniesienie praw i obowiązków z pozwolenia wodnoprawnego (innego niż na eksploatację instalacji) nie następuje z mocy prawa tylko dlatego, że doszło do zbycia nieruchomości. W art. 134 ustawy z 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm.), uregulowany był szczególny tryb przeniesienia praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego, w ten sposób że: następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne przejmuje te prawa i obowiązki z zastrzeżeniem, iż jeżeli pozwolenie wodnoprawne dotyczy eksploatacji instalacji, przejęcie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia następuje na zasadach określonych w ustawie - Prawo ochrony środowiska.

Zgodnie z art. 134 ust. 1 Prawa wodnego z 2001 r., następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia, z zastrzeżeniem ust. 2. Z prawidłowej oceny materiału dowodowego dokonanej przez Sąd I instancji wynika, że Spółce, zostało użyczone ujęcie wody - studnie głębinowe – SW1a i SW2 - zlokalizowane na działce nr [...], m. K., gm. P wraz z gruntem (umowa użyczenia z 20 grudnia 2016 r. z Gminą P.) - jednakże wnioskodawca nie wykazał związku umów z sukcesją praw i obowiązków od podmiotu który uzyskał pozwolenie wodnoprawne tj. od Gorzelni K., której Starosta M. decyzją z 22 stycznia 2014 r., znak: OS.6341.1.18.2013.SL udzielił pozwolenia wodnoprawnego (dzierżawcy działki nr [...], m. K., gm. P.). Przeniesienie praw i obowiązków z pozwolenia wodnoprawnego nie następuje z mocy prawa tylko dlatego, że właściciel nieruchomości przejął władanie nad nieruchomością, gdyż uprawnienie wynikające z pozwolenia wodnoprawnego nie jest częścią składową urządzenia wodnego, a tym samym gruntu. W takiej sytuacji właściciel gruntu, po ustaniu dzierżawy, nie jest następcą prawnym dzierżawcy.

W świetle powyższego oraz z umowy użyczenia z dnia 20 grudnia 2016 r. z Gminą P. wynika jedynie, że Spółka weszła w posiadanie ujęcie wody zlokalizowanego na działce nr [...], m. K., gm. P. - nie stając się tym samym następcą prawnym dzierżawcy - w odniesieniu do uprawnień wynikających z uzyskanego przez dzierżawcę pozwolenia wodnoprawnego.

Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że skarżąca nie wykazała w należyty sposób, iż Gmina P. jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości, a zatem w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z następstwem prawnym, o którym mowa w art. 134 Prawa wodnego z 2001 r. bowiem przeniesienie własności nieruchomości nie stanowi samodzielnej przesłanki przeniesienia praw i obowiązków z pozwolenia wodnoprawnego. Błędne jest stanowisko skarżącej kasacyjnie, że o następstwie prawnym o którym mowa w art. 134 Prawa wodnego z 2001 r. w niniejszej sprawie świadczyło porozumienia zawarte w dniu 14 grudnia 2016 r. czy protokół zdawczo-odbiorczy z 20 grudnia 2016 r.

Według art. 134 ust. Prawa wodnego z 2001 r., prawa i obowiązki wynikające z pozwolenia wodnoprawnego nabywa następca prawny zakładu, który uzyskał to pozwolenie.

Sąd I instancji prawidłowo podzielił stanowisko organów administracji publicznej, iż skarżąca kasacyjnie nie jest następcą prawnym adresata pozwolenia wodnoprawnego. W stosunku do skarżącej nie znajdował zatem zastosowania art. 134 Prawa wodnego z 2001 r. W konsekwencji w postępowaniu zmierzającym do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego skarżącej nie przysługiwał przymiot strony.

Pozwolenie wodnoprawne jest instrumentem prawnym zasady reglamentacji szczególnego korzystania z wód, w którym w drodze jednostronnej czynności prawnej organu, na podstawie obowiązujących przepisów prawa dochodzi do wywołaniu skutków prawnych podmiotu korzystającego z wód w sposób dozwolony w prawie. W pozwoleniu wodnoprawnym zakres praw i obowiązków powinien być ściśle określony na podstawie obowiązujących przepisów prawa w dacie jego wydania.

Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.