Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust.1a, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust.5 pkt 2 lit.a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 151, art. 269 par.1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2023 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2022 r., wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy M., nr [...], na postawie art. 104 k.p.a., art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 11, art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1481) odmówiono E. C. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem, S. C..

Jak wynika z treści uzasadnienia tego rozstrzygnięcia, organ opisaną wyżej decyzję wydał po wcześniejszym uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji odmawiającej przedmiotowego świadczenia – z dnia [...] marca 2022 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji celem ustalenia, czy obiektywnie, z uwagi na stan zdrowia oraz możliwości zarobkowe i majątkowe, opiekę nad S. C. może sprawować jego żona K. C.. W wyniku przeprowadzonego na tę okoliczność wywiadu środowiskowego, ustalono, że wymieniona zamieszkuje z mężem i synem, który nie podejmuje zatrudnienia. K. C. nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, pobiera wraz z mężem emeryturę z ZUS. Nie jest w stanie zatrudnić nikogo do opieki gdyż nie pozwala jej na to sytuacja finansowa.

Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy oraz wskazania Kolegium z dnia [...] lipca 2022 r. organ uznał, że w powyższej sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. W tym przypadku matki skarżącego, która nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, a która ma pierwszeństwo do pobierania ww. świadczenia opiekuńczego.

W odwołaniu od powyższej decyzji, E. C. podniósł, że z uwagi na trudną sytuację rodzinną, wynikającą z długotrwałej choroby jego ojca – S. C., wymagającego stałej opieki i całodobowego nadzoru, odwołujący się zrezygnował z aktywności zawodowej aby móc w pełni poświęcić się opiece nad rodzicem.

Strona zaznaczyła, że mama – K. C. nie jest w stanie sama zapewnić opieki nad mężem. Pomimo, że nie posiada przyznanego stopnia niepełnosprawności, to sama wymaga pomocy przy cięższych czynnościach domowych. Z uwagi na swój wiek i towarzyszące mu stany zwyrodnieniowe (bóle nóg i kręgosłupa) nie może samodzielnie wykonywać codziennych czynności związanych z opieką nad ojcem odwołującego się. Łączne dochody wspólnego gospodarstwa domowego, na które składają się niskie emerytury rodziców, uniemożliwiają zatrudnienie osób trzecich do opieki nad osobą niepełnosprawną.

W ocenie strony, odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest całkowicie niesprawiedliwa i stojąca w sprzeczności z zasadą sprawiedliwości społecznej jak również zasadą równości obywateli wobec prawa zapisaną w art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, odwołujący się wskazał, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego innemu członkowi rodziny jest możliwe w sytuacji gdy małżonek osoby niepełnosprawnej faktycznie, z przyczyn od siebie niezależnych i niewynikających z własnej woli nie jest zdolny do sprawowania nad nią opieki. Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, bowiem podeszły wiek mamy odwołującego się połączony ze stopniem zniedołężnienia wynikającego z jej chorób przewlekłych są przesłankami, które obiektywnie nie pozwalają na podjęcie opieki ze strony matki nad niepełnosprawnym ojcem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję z dnia [...] lipca 2022 r.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że z treści przywołanych powyżej przepisów wynika, iż ustawodawca powiązał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z obowiązkiem alimentacyjnym, przy czym zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny małżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych. Ponadto, obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

W art. 17 ust. 1, 1a) i ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca sprecyzował tylko jedną obiektywną przesłankę, która uzasadnia przejście obowiązku alimentacyjnego na zobowiązanego w dalszej kolejności. Jest to fakt legitymowania się przez osobę zobowiązaną w pierwszej kolejności orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Kolegium powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2022 r. (sygn. akt I OSK 938/21) wskazało, że nawet w sytuacji, w której współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu, niepełnosprawności, mogą zaistnieć sytuacje, w których z przyczyn obiektywnych nie będzie on mógł realizować obowiązku opieki.

Zdaniem organu, wiek K. C. nie jest jeszcze na tyle zaawansowany, aby okoliczność ta sama w sobie przesądzała o braku możliwości zapewnienia odpowiedniej opieki niepełnosprawnemu mężowi, zwłaszcza że odwołujący i jego rodzice mieszkają razem co obiektywnie ułatwia wzajemną pomoc przy codziennych obowiązkach. Wymieniona nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Ubiegała się o przyznanie stopnia niepełnosprawności lecz nie został jej przyznany. Podała, że choruje na nadciśnienie, ma zawroty głowy, bóle kręgosłupa, reumatyzm w rękach, niedowidzi. Jednakże w toku postępowania odwołujący się nie przedstawił żadnych dokumentów wskazujących na to, że jego matka – żona osoby niepełnosprawnej cierpi na takie schorzenia, które bezwzględnie i całkowicie uniemożliwiają sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym mężem. Możliwe, że nie jest ona w stanie wykonywać wszystkich czynności opieki nad mężem, lecz – z powodu braku stosownych dowodów – jej stanu zdrowia nie można traktować jako tożsamego ze znaczącą niepełnosprawnością.

Z uwagi na powyższe, Kolegium uznało, że w przedmiotowej sprawie nie zaszły okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny odwołującego względem jego ojca przed obowiązkiem alimentacyjnym żony.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie strona podniosła zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez uznanie, że nie zaszły przesłanki umożliwiające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności.

W ocenie skarżącego, błędnym było przyjęcie przez organ, że stan zdrowia jego matki nie jest na tyle zaawansowany, aby okoliczność ta sama z siebie przesądzała o braku możliwości zapewnienia odpowiedniej opieki niepełnosprawnemu mężowi. Wskazane przez K. C. schorzenia (nadciśnienie, bóle kręgosłupa, żylaki – przewlekła niewydolność żylna) uniemożliwiają jej zapewnienie odpowiedniej opieki nad mężem, który wymaga stałego dozoru, pomocy przy załatwianiu potrzeb fizjologicznych, myciu, kąpieli, goleniu, karmieniu i pojeniu, a także stałego nadzoru przyjmowania leków. Wszelkie codzienne czynności sanitarno-higieniczne wykonywane przy S. C. wymagają podnoszenia i wiążą się z koniecznością wielokrotnego w ciągu dnia dźwigania niemal 90-kilogramowej masy ciała.

Ponadto organ błędnie przyjął, że z racji wspólnego zamieszkiwania z rodzicami i wzajemnej pomocy przy codziennych obowiązkach, skarżący jest w stanie podjąć pracę zarobkową dzięki wsparciu matki przy kompleksowej opiece nad niepełnosprawnym. Podjęcie przez stronę stałego zatrudnienia wiąże się z pozostawieniem ojca każdego dnia na okres ponad 8 godzin bez odpowiedniej opieki, w związku z jego stanem zdrowia i niemożnością zapewnienia mu należytej opieki ze strony matki. Sytuacja taka niewątpliwie będzie miała negatywny wpływ na stan zdrowa fizycznego i psychicznego obojga rodziców.

Skarżący dodał, że zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów z art. 107 § 1 pkt 9 k.p.a. bowiem nie zawiera w pouczeniu informacji o wysokości wpisu od skargi, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2023 r., poz. 259 - dalej "p.p.s.a.").

Przeprowadzona w tak zakreślonych ramach sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do uznania, że akt ten odpowiada prawu. Niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym na wniosek organu, któremu nie sprzeciwiła się strona skarżąca (stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615, dalej: "u.ś.r.").

Stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jednak jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest to, że skarżący sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem – S. C. legitymującym się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji do 31 października 2023 r. Pomiędzy stronami nie ma też sporu co do tego, że żona osoby niepełnosprawnej – K. C. nie dysponuje orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W realiach niniejszej sprawy Kolegium uznało, że skarżącemu nie przysługuje prawo do wnioskowanego świadczenia gdyż nie została spełniona przesłanka wymieniona w art. 17 ust 1 pkt 4 i ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Chociaż stronę łączy ze S. C. pokrewieństwo, jednak osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a zatem obowiązek alimentacyjny małżonki wyprzedza obowiązek skarżącego. Jednocześnie małżonka niepełnosprawnego nie dysponuje orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co stanowi przeszkodę w przyznaniu skarżącemu wnioskowanego świadczenia.

Z kolei, zdaniem strony, sam fakt braku orzeczenia o stopniu niepełnosprawności małżonka osoby wymagającej opieki nie przesądza o braku podstaw do przyznania świadczenia, jeżeli wspomniany małżonek z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie tej opieki sprawować.

Jak słusznie zauważył skarżący, w orzecznictwie sądów administracyjnych istotnie był prezentowany pogląd zbieżny z jego stanowiskiem jednakże z przyczyn, o których będzie mowa poniżej pogląd ten stał się nieaktualny.

W pierwszym rzędzie wyjaśnienia wymaga, że zacytowane wcześniej przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych określają przesłanki, których wystąpienie warunkuje przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Art. 17 ust. 1 tej ustawy określa krąg podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast art. 17 ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a) wyznacza kolejność uprawnionych. Z treści cytowanych unormowań wynika przy tym jednoznacznie, że ustawodawca powiązał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z obowiązkiem alimentacyjnym.

Obowiązek alimentacyjny wynika ze szczególnej więzi prawnej łączącej krewnych i małżonków. Stosownie do art. 128 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przy czym zgodnie z przepisami k.r.o. obowiązek alimentacyjny małżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych (por. art. 130, art. 60 § 1-3, art. 23 i art. 27 k.r.o.). W myśl zaś art. 132 k.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Przepis ten wskazuje kolejność zobowiązanych do alimentacji oraz wymienia stany faktyczne uzasadniające powstanie obowiązku alimentacyjnego po stronie osoby zobowiązanej w dalszej kolejności.

Zaznaczyć należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowały się dwa odmienne stanowiska co do tego, pod jakim warunkiem osoby wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. mogą nabyć prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Pierwsza z linii orzeczniczych wskazywała na konieczność stosowania wykładni językowej, natomiast druga - akcentowana w treści skargi - opierała się na dyrektywach pozajęzykowych - systemowych i celowościowych. W tym drugim przypadku sądy administracyjne wskazywały, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. rozumiany celowościowo umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nim opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy współmałżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli. Sądy administracyjne wskazywały przy tym, że chodzi głównie o takie sytuacje, gdy zobowiązany do sprawowania opieki małżonek ze względu na stan zdrowia czy wiek nie jest zdolny tej opieki wykonywać, a jego sytuacja materialna nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę.

Omawiana kwestia ostatecznie została rozstrzygnięta uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2022 r. (sygn. akt I OPS 2/22). W rozstrzygnięciu tej uchwały skład orzekający stwierdził, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r.).

Uzasadniając swoje stanowisko skład poszerzony w szczególności wskazał, że z punktu widzenia języka, kryterium legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jakim ustawodawca posłużył się w art. 17 ust. 1a) oraz w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. nie jest wyrażeniem nieostrym czy wieloznacznym. Nie wymaga także czynienia ustaleń pojęciowych z odwołaniem się do zasad języka "powszechnego", nie jest bowiem określeniem należącym do tego języka. Stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany i lekki) rozróżnione zostały w art. 3 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573 z późn. zm.). Orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności wydawane są przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, powoływane zgodnie z przepisami wymienionej wyżej ustawy. Z orzeczeniami tych zespołów o znacznym stopniu niepełnosprawności zrównane są orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, o jakich mowa w art. 5 pkt 1 i 1a tej ustawy. Pod względem językowym przepis nie budzi zatem wątpliwości, albowiem ustawodawca posłużył się określeniem należącym do języka prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił także uwagę na uprzednie brzmienie przepisów art. 17 u.ś.r., które do 2013 r. odnosiły się do kryterium braku faktycznej możliwości sprawowania opieki przez małżonka, czy też krewnego bliższego stopnia. Po zmianie kryterium to zastąpione zostało warunkiem, aby osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego w pierwszej kolejności legitymowały się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. NSA stwierdził, że dokonana zmiana i wprowadzone kryterium są efektem celowej aktywności prawodawcy, nawiązującego do prokonstytucyjnej i systemowej wykładni sądów, jakiej poddawany był przepis w poprzednim brzmieniu. NSA uznał, że w przypadku omawianych przepisów nie zachodzą okoliczności wskazujące na błąd legislacyjny czy poddające w wątpliwość racjonalność albo celowość przyjętego rozwiązania. Zauważono, że art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. odsyła do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w ograniczonym zakresie. W kwestii kryteriów i przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ustawa o świadczeniach rodzinnych ma charakter autonomiczny i brak podstaw do przyjmowania, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a), czy też art. 17 ust. 1a) u.ś.r. powinny być interpretowane z uwzględnieniem art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i wskazanych w nim przesłanek odnoszących się do braku możliwości lub nadmiernych trudności w zadośćuczynieniu obowiązkom alimentacyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił również, że zarówno art. 18, jak i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zobowiązują państwo do zapewnienia rodzinie pomocy i ochrony, nie konkretyzując warunków jej przyznania i pozostawiając tym samym ustawodawcy określenie form i przesłanek jej świadczenia. Zgodnie natomiast z art. 81 Konstytucji RP, praw określonych w art. 71 Konstytucji RP można dochodzić w granicach określonych w ustawie. Świadczenie pielęgnacyjne jest instrumentem wspierania rodzin będących w trudnej sytuacji ze względu na konieczność opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Obowiązek wsparcia rodziny jako wspólnoty nie oznacza jednak obowiązku wspierania każdego z jej członków w taki sam sposób. Przez odesłanie do standardów określanych w ustawie, ustrojodawca w Konstytucji upoważnił ustawodawcę do przyjęcia szczegółowych form i zasad realizowania wskazanych zadań państwa. Ich katalog może być różny, a przyjęte rozwiązania ustawowe zróżnicowane.

W konkluzji NSA wskazał, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ponadto warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.). Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby uprawnionej do świadczenia w pierwszej kolejności, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby uprawnione w kolejności dalszej, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą. Zastosowanie takiego zobiektywizowanego kryterium, a nie zależnego od ocen stanu faktycznego dokonywanych każdorazowo przez organ, nie narusza w oczywisty sposób wartości wiązanych z państwem prawnym, takich jak pewność prawa i przewidywalność rozstrzygnięć władzy publicznej w stosunku do obywatela.

Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Z treści powołanej regulacji wywodzi się moc wiążącą uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego, a istota tego związania oznacza, że stanowisko zajęte w uchwale wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować. Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie nie znajduje przy tym podstaw do kwestionowania stanowiska zajętego w zacytowanej uchwale.

Mając na uwadze treść przywołanej powyżej uchwały należy uznać, że zarzut skargi okazał się niezasadny. Fakt, że małżonek osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza możliwość ustalenia, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje dalszym osobom, na których wobec osoby wymagającej opieki ciąży obowiązek alimentacyjny, i które w związku ze sprawowaną opieką zrezygnowały z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub nie podejmują takiej aktywności. W tej sytuacji podnoszone przez skarżącego argumenty i okoliczności związane ze stanem zdrowia ojca nie mogły mieć wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia.

Nieuzasadniony okazał się także podnoszony przez niego zarzut braku w pouczeniu zamieszczonym w decyzji, informacji o wysokości wpisu od skargi a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów. Z uwagi bowiem na treść art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strona skarżąca działanie organu w sprawie z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.