Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 883/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust.1b, art. 17 ust. 5pkt 1 lit. b, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2023 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z akt przekazanych wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wynika, że 30 grudnia 2022 r. J. W. (dalej skarżący) reprezentowany przez pełnomocnika złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Olsztynku wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką A. W. Decyzją z 9 lutego 2023 r., organ I instancji odmówił wnioskodawcy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności matką A. W. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz iż wnioskodawca oświadczył, że nie zrezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego do chwili przyznania świadczenie pielęgnacyjnego.

Od decyzji strona złożyła odwołanie w terminie. J. W. reprezentowany przez pełnomocnika zarzucił decyzji naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP; naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącego nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności z wymaganymi wskazaniami; błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie że okoliczności pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekuna stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego; niezastosowanie art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b ustawy o świadczeniach rodzinnych i przez to nieuwzględnienie, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń.

Pismem z dnia 17 kwietnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło się do strony ze wskazaniem, iż w sprawie nie występują - poza jedną - negatywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jedyną przeszkodą do jego otrzymania jest pobieranie przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Kolegium zwróciło się do strony o wystąpienie do właściwego organu o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy. W dniu 9 maja 2023 r. do Kolegium wpłynęła decyzja z 5 maja 2023 r. wydana z upoważnienia Burmistrza Olsztynka przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Olsztynku w przedmiocie uchylenia decyzji z dnia 16 grudnia 2022 r. przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy dla J. W. w związku z opieką nad niepełnosprawną matką A. W.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 25 lipca 2023 r. uchyliło decyzję organu I instancji i przyznało J. W. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności matką A. W. od 1 maja 2023 r. na stałe.

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium przytoczyło brzmienie art.17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Następnie Kolegium wskazało, że przy wykładni przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych należy uwzględnić argumentację zawartą w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Kolegium zaznaczyło, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Stosując wskazany wyżej sposób wykładni w odniesieniu do art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych należy stwierdzić, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Jak wywiodło dalej Kolegium zgodnie z art. 24 ust 1 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie jest ustalane na okres zasiłkowy. Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustała się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia.

Dodatkowo zgodnie z art. 24 ust 2 w/w ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 2a ustawy).

Kolegium podkreśliło, że zobowiązanymi do alimentacji, co do zasady są krewni w linii prostej (np. rodzice - dzieci, dziadkowie - wnuki). Spośród krewnych w linii bocznej obowiązek alimentacyjny dotyczyć może jedynie rodzeństwa. J. W. jest synem A. W. A. W. orzeczeniem z dnia 24 czerwca 2021 r. Lekarza Orzecznika ZUS została uznana za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. W orzeczeniu wskazano, iż data powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji istniała w dniu 1 maja 2021 r. J. W. ze względu na stan zdrowia matki sprawuje nad nią opiekę całodobową. A. W. ma 88 lat. Wymaga pomocy w codziennych czynnościach, ponieważ ma trudności w poruszaniu się po mieszkaniu i wychodzeniu z domu. Syn zawozi ją do lekarzy, robi zakupy, gotuje, sprząta, pierze, pomaga matce w codziennej toalecie, układa do snu, czuwa podczas snu matki. Ustalenia wywiadu środowiskowego potwierdzają sprawowanie opieki nad matką. Obecnie wnioskodawca nie pracuje, nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty socjalnej, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, zasiłku stałego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, nie prowadzi własnej działalności gospodarczej, nie jest zatrudniona i nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawną matką. Żaden z członków rodziny nie ma przyznanego prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. A. W. nie została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, ani w rodzinie zastępczej.

Kolegium zaznaczyło, że w świetle powyższego zachodzą przesłanki do przyznania J. W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - matką A. W. od 1 maja 2023 r. (do 30 kwietnia 2023 r. wnioskodawca pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy) na stałe.

Od powyższej decyzji J. W. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego,

- naruszenie prawa materialnego tj. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 25 lipca 2023 r, w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie J. W. świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 grudnia 2022 r ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W motywach skargi skarżący, przedstawił stan faktyczny sprawy oraz przytoczył treść art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Następnie skarżący wskazał, że kwestionuje stanowisko organu II instancji co do ustalenia okresu za jaki skarżącemu przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wniósł o uchylnie decyzji przyznającej prawo do zasiłku w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia. Tym samym skarżący dokonał wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to nie może zostać pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku. Jak zaznaczył, zgodnie z dyspozycją zawartą w treści art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie uwzględnił okoliczności, że nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, mimo iż skarżący mógł dokonać wyboru i wyraźnie oświadczył, że wybiera świadczenie bardziej korzystne. Wybór świadczenia pielęgnacyjnego jako świadczenia korzystniejszego był przez wnioskodawcę wyrażony już w dniu złożenia wniosku do organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną. Kolegium wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako: p.p.s.a.). Skarżący sformułował wniosek w tym zakresie w treści skargi, kolegium zaś w odpowiedzi na skargę.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się co do zasady do oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U z 2022 r. poz. 2429) i art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym (art. 133 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na zasadzie tego przepisu Sąd analizuje całokształt sprawy objętej zaskarżonym aktem. Badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zapadłych w sprawie rozstrzygnięć stanowią przepisy u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Okolicznością bezsporną jest to, że matka skarżącego jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, a zakres sprawowanej przez skarżącego opieki uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia.

Prawidłowo także Kolegium oceniło, odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), że wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. przesłanka daty powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia.

W rozpoznawanej sprawie istota sporu dotyczyła kwestii przysługiwania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożył wniosek o przyznanie tego świadczenia, tj. od 1 grudnia 2022 r. Kolegium przyjęło, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje dopiero od 1 maja 2023 r., gdyż od tego momentu skarżący nie pobierał już zasiłku opiekuńczego (decyzja organu I instancji 5 maja 2023 r. uchylająca decyzję z 16 grudnia 2022 przyznająca zasiłek opiekuńczy J. W. k. 71 akt administracyjnych), zatem ustała jedyna przesłanka negatywna uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów. Dodatkowo zaznaczyć należy, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Sąd w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, zgodnie z którym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednak nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją (por. np. wyrok NSA z 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18; wyrok WSA w Szczecinie z 9 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 1151/19 czy wyrok WSA w Gdańsku z 26 września 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 423/19 - wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA).

Z akt sprawy wynika, że skarżący posiadał prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad A. W. przyznane decyzją Burmistrza Olsztynka na okres od 1 listopada 2022r do 31 października 2023 r. (k. 52 akt administracyjnych). Decyzja ta została uchylona dopiero 5 maja 2023 r. (k.71 akt administracyjnych), na wniosek skarżącego z 2 maja 2023 (data wpływu wniosku). Skarżący wskazał, we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (k. 44 akt administracyjnych), że wnosi o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia tj. świadczenia pielęgnacyjnego (z dniem wydania decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego). Oznacza to, że skarżący dokonała wyboru świadczenia. Wybór ten w intencji skarżącej nastąpić miał z chwilą przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.

Należy podkreślić, że zakaz kumulowania świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. wyklucza sytuację, w której osobie uprawnionej przysługiwałoby więcej niż jedno (wybrane przez nią) świadczenie. Nie jest zatem możliwe uzyskanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym posiadaniu prawa do innych tego typu świadczeń, w tym specjalnego zasiłku opiekuńczego. Strona, która dokonuje wyboru, a korzysta już ze zbieżnego uprawnienia, musi z niego zrezygnować przed rozstrzygnięciem o prawie do wnioskowanego świadczenia, przy czym, rezygnacja ta nie może opierać się tylko na warunkowej deklaracji, lecz konieczne jest, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego ustało prawo do pobierania innego świadczenia (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3/19, CBOSA). Należy zwrócić uwagę na stanowisko WSA w Gliwicach (Wyrok WSA w Gliwicach z 8.11.2022 r., II SA/Gl 1298/22), zgodnie z którym aby dokonać w sposób skuteczny wyboru świadczenia, konieczne jest podjęcie przez wnioskodawcę działań wywołujących określone skutki prawne, nie zaś jedynie złożenie warunkowej deklaracji. Do czasu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, zasiłek ten jest świadczeniem należnym, a jego otrzymywanie wyklucza, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b u.s.r., przyznanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd zwrócił również uwagę, że aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne wnioskodawca musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej mu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. Nie jest natomiast możliwa rezygnacja z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego dopiero po przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego (podobne stanowisko zawarł NSA w wyroku z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 870/21). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się również, że brak jest podstaw prawnych do kompensowania przez organ świadczeń i wypłaty wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy zbiegającymi się uprawnieniami. Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniach dotyczących zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, które jednak zachowują aktualność także w odniesieniu do specjalnego zasiłku opiekuńczego, podkreśla, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością innych świadczeń, pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.s.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki (por. wyroki: NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19; z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 764/20).

Prawidłowo więc Kolegium uznało, że dopiero od 5 maja 2023 r. (uchylenia decyzji z 16 grudnia 2022 przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy) nie istniały przesłanki negatywne do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., tj. ustało uprawnienie do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Odnosząc się natomiast do wykładni art. 24 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, należy wyjaśnić, że sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się" tylko w sytuacji, gdy w miesiącu złożenia wniosku spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne i nie występują przesłanki negatywne do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, która nie może sprowadzać się tylko do deklaracji na przyszłość - jej wyrazem musi być uchylenie lub zmiana wcześniejszej decyzji. Okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest determinowany wyłącznie datą wpływu wniosku, ale jest też uzależniony od terminu przysługiwania dotychczasowego, zbieżnego uprawnienia (por. np. wyrok WSA w Olsztynie z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 995/19, CBOSA oraz wyrok NSA z 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 209/21, LEX nr 3194799). Wskazać należy zatem, ze ustalając od kiedy wnioskodawcy przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, organ stosuje art. 24 ust. 2 u.s.r., zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Dokonując wykładni tego przepisu, należy jednak uwzględnić brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.s.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo m.in. do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi więc negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Uznać zatem należy, że Kolegium nie naruszyło art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., ponieważ przepis ten wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna. Dopóki zatem w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja o przyznaniu skarżącemu prawa do zasiłku dla opiekuna, to w świetle ww. przepisu, nie było możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy nie naruszył również art. 27 ust. 5 pkt 3 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną. Niewątpliwie celem powołanych przepisów jest uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego i m.in. zasiłku dla opiekuna, co nie wyklucza jednak możliwości przyznania, np. świadczenia pielęgnacyjnego, w przypadku spełnienia pozytywnych przesłanek przyznania tego świadczenia i skorzystania przez osobę wnioskującą z prawa wyboru świadczenia korzystniejszego, z zastrzeżeniem wcześniejszej rezygnacji z dotychczas pobieranego.

Tym samym, prawidłowo Kolegium przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na okres od 1 grudnia 2022 r. Dopiero bowiem od tego miesiąca (maja 2023) brak było przesłanek negatywnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie było natomiast prawnej możliwości orzeczenia o przyznaniu tego świadczenia od 1 grudnia 2022 r., gdyż w tym okresie stronie przysługiwało jeszcze konkurencyjne świadczenie, wykluczające możliwość jednoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Ostatecznie podkreślić należy, że skarżący - reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - we wniosku złożył oświadczenie o następującej treści: "w przypadku wydania decyzji przyznającej w/w świadczenie pielęgnacyjne z dniem jej wydania wnoszę o uchylenie decyzji dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego." (k. 44 akt administracyjnych). Wyrażoną wprost we wniosku z 28 grudnia 2022 r. intencją skarżącej było uchylenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od dnia ewentualnego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.