Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 3206/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
659
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 37 § 1, art. 16 i art. 17 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 935
law: Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw
article: art. 52 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 12 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Wa 644/17 o odrzuceniu skargi A. P. na przewlekłe prowadzenie przez Prezesa Rady Ministrów postępowania w sprawie przyznania renty specjalnej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") odrzucił skargę A. P. na przewlekłe prowadzenie przez Prezesa Rady Ministrów postępowania w sprawie przyznania renty specjalnej. Sąd I instancji wskazał, że postępowanie w sprawie przyznania skarżącej renty specjalnej zainicjowane zostało wnioskiem złożonym w dniu 28 kwietnia 2017 r. Stąd też do postępowania tego zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935). Skarżąca przed wniesieniem skargi winna zatem, stosownie do treści art. 52 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 K.p.a., wezwać Prezesa Rady Ministrów do usunięcia naruszenia prawa. Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżąca przed wniesieniem skargi nie wyczerpała środka zaskarżenia, jaki jej przysługiwał w sprawie. Z tego powodu Sąd I instancji skargę odrzucił.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wywiodła A. P. wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, jak również przyznanie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) w zw. z art. 37 § 1 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 czerwca 2017 r.) w zw. z art.53 § 2b P.p.s.a (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) poprzez niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi z uwagi na brak wyczerpania przez skarżącą środków zaskarżenia, pomimo iż pisma wniesione przez skarżącą do Prezesa Rady Ministrów w dniach 31 października 2017 r. oraz 7 listopada 2017 r. stanowiły wezwania do usunięcia naruszenia prawa, gdyż skarżąca w ww. pismach ponownie wniosła o przyznanie jej renty specjalnej, powołując się na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ; w konsekwencji skarżąca wyczerpała przysługujące jej środki zaskarżenia, a jednocześnie zgodnie z art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na przewlekłość postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia, co w stosunku do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed 1 czerwca 2017 r. powinno być rozumiane jako możliwość wniesienia skargi w każdym czasie po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa (gdyż w tych sprawach stronie nie przysługuje środek w postaci ponaglenia).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

W pierwszej kolejność należy podkreślić, iż z uwagi na datę wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania A. P. renty specjalnej, w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 16 i art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017 r., poz. 935) zastosowanie mają przepisy K.p.a. i przepis art. 52 P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym do 1 czerwca 2017 r.

Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania z wyczerpaniem środków zaskarżenia równoznaczne było wniesienie zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie do organu wyższego stopnia bądź wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jeśli brak jest organu wyższego stopnia (art. 37 § 1 K.p.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r.).

W rozpoznawanej sprawie nie ma organu wyższego stopnia nad Prezesem Rady Ministrów, zatem skarżąca przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ zobowiązana była wezwać tenże organ do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, o rodzaju środka zaskarżenia rozstrzyga jego treść, a nie tytuł czy powołanie konkretnego przepisu ustawy. Jak trafnie wskazał pełnomocnik skarżącej, pisma z dnia 15 września 2017 r. (data wpływu do organu: 31 października 2017 r.) i 6 listopada 2017 r. (data wpływu do organu 7 listopada 2017 r.) zawierają w swojej treści zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania, w oparciu o który skarżąca "po raz kolejny wnosi o przyznanie renty specjalnej", co w tym kontekście należy odczytać jako wezwanie do rozstrzygnięcia wniosku skarżącej z dnia 27 kwietnia 2017 r. o przyznanie renty specjalnej. Pisma te zostały skierowane do Prezesa Rady Ministrów zgodnie z dyspozycją art. 37 § 1 K.p.a. i jakkolwiek nie zostały zatytułowane "zażalenie" lub "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", jednak z ich treści można wywnioskować, jakie były intencje skarżącej. W tej sytuacji przyjąć należy, że strona skarżąca przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Rady Ministrów w sprawie przyznania renty specjalnej, wyczerpała służący jej w postępowaniu administracyjnym tryb odwoławczy, co oznacza, że nie było podstaw do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.

Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego NSA stwierdza, że w świetle art. 203 i art. 204 P.p.s.a., brak podstaw do takiego rozstrzygnięcia w przypadku, gdy – tak jak w rozpoznawanej sprawie – przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie kończące postępowanie w sprawie, co jednak nie oznacza, że koszty związane z wniesieniem tej skargi kasacyjnej nie mogą być rozliczone w następnie wydanym wyroku, z uwzględnieniem zasad dotyczących zwrotu kosztów postępowania wynikających z art. 200 P.p.s.a. (uchwała NSA z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07). W odniesieniu do wniosku pełnomocnika skarżącej ustanowionego w ramach prawa pomocy o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wyjaśnić należy, iż wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 254 § 1 P.p.s.a.), który przyznaje je w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.