Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2012/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Lotnicze prawo
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 174 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 46 poz 1 art. 5 ust. 1 lit. c, art. 5 ust. 3, art. 2 lit. l
law: Rozporządzenie (WE) NR 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i  pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie  (EWG) nr 295/91 (Tekst mający znaczenie dla EOG)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 12 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych A. B. i M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1938/21 w sprawie ze skarg A. B. i M. G. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 29 kwietnia 2021 r. nr ULC-KOPP/0260-1284.2019.ULC.10 w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów dotyczących praw pasażerów 1. oddala skargi kasacyjne, 2. zasądza od A. B. na rzecz Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3. zasądza od M. G. na rzecz Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1938/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi A. B. i M. G. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 29 kwietnia 2021 r. nr ULC-KOPP/0260.1284.2019.ULC.10 w przedmiocie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów dotyczących prawa pasażerów.

Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpiła A. B. zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego zmianę w całości poprzez uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 29 kwietnia 2021 r. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ, alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Skarżąca wniosła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, to jest w kwocie 1117,00 zł na rzecz każdego ze skarżących oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 lit. C w zw. z art. 2 lit. L rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (dalej – "rozporządzenie 261/2004") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu, że zmiana portu docelowego (odległego o ponad 200 km od pierwotnego celu) oraz wprowadzenie transportu autokarowego na części trasy nie stanowi "odwołania rejsu" w rozumieniu definicji wskazanych w treści rozporządzenia, skutkującej powstaniem odpowiedzialności odszkodowawczej przewoźnika.

2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez dokonanie błędnej wykładni pojęcia "nadzwyczajne okoliczności" polegającej na nieprawidłowym zastosowaniu ww. pojęcia dla sytuacji, w której rejs zostaje odwołany z przyczyn, które są znane przewoźnikowi lotniczemu oraz organizatorowi turystyki w dnia zawarcia kontraktu (12 sierpnia 2014 r. – data wydania potwierdzenia rezerwacji na rejs przez N. Sp. z o.o.).

3. przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 2B, w związku z art. 5 ust. 1 c rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez błędne zastosowanie ww. przepisów polegające na nieprawidłowym uznaniu, że:

a. pasażerowie posiadający rezerwację na rejs, wydaną przez organizatora turystyki, który to nie został zrealizowany nie są uprawnieni do uzyskania rekompensaty określonej przepisami art. 7 rozporządzenia (WE) 261/2004.

b. zmiana docelowego portu lotniczego, odległego od pierwotnie planowanego celu o ponad 200 km nie stanowi istotnej zmiany.

a ponadto,

4. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 141 § 4 Ppsa poprzez odstąpienie od uzasadnienia w treści zaskarżonego wyroku:

a. przyczyn niezastosowania wykładni zawartej w treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 grudnia sygn. akt.: C-146/20, C-188/20, C-196/20 i C-270/20 azurair i in., w sprawie C-263/20 airhelp oraz w sprawie C-395/20 – który to dotyczy analogicznego przypadku, tj. odpowiedzialności przewoźnika za działania podmiotów trzecich;

b. zarzutu nr: 3 skargi na decyzję administracyjną – tj. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił jedynie, że skutki powodzi są w jego ocenie okolicznościami nadzwyczajnymi, pomijając okoliczność, w której organizator wycieczek wydał pasażerom rezerwację 3 miesiące po tejże powodzi oraz na mniej niż 2 tygodnie przed realizacją imprezy turystycznej (tym samym był świadomy warunków panujących w Tabie);

c. przyczyn odstanowienia od zastosowania treści art. 2 lit. G rozporządzenia (WE) 261/2004 w zw. z obowiązkiem określonym treścią art. 134 § 1 Ppsa.

Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił także M. G. zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego zmianę w całości poprzez uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 29 kwietnia 2021 r. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ, alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Skarżący wniósł także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, to jest w kwocie 1117,00 zł na rzecz każdego ze skarżących oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 lit. C w zw. z art. 2 lit. L rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (dalej – "rozporządzenie 261/2004") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu, że zmiana portu docelowego (odległego o ponad 200 km od pierwotnego celu) oraz wprowadzenie transportu autokarowego na części trasy nie stanowi "odwołania rejsu" w rozumieniu definicji wskazanych w treści rozporządzenia, skutkującej powstaniem odpowiedzialności odszkodowawczej przewoźnika.

2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez dokonanie błędnej wykładni pojęcia "nadzwyczajne okoliczności" polegającej na nieprawidłowym zastosowaniu ww. pojęcia dla sytuacji, w której rejs zostaje odwołany z przyczyn, które są znane przewoźnikowi lotniczemu oraz organizatorowi turystyki w dnia zawarcia kontraktu (12 sierpnia 2014 r. – data wydania potwierdzenia rezerwacji na rejs przez N. Sp. z o.o.).

3. przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 2B, w związku z art. 5 ust. 1 c rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez błędne zastosowanie ww. przepisów polegające na nieprawidłowym uznaniu, że:

a. pasażerowie posiadający rezerwację na rejs, wydaną przez organizatora turystyki, który to nie został zrealizowany nie są uprawnieni do uzyskania rekompensaty określonej przepisami art. 7 rozporządzenia (WE) 261/2004.

b. zmiana docelowego portu lotniczego, odległego od pierwotnie planowanego celu o ponad 200 km nie stanowi istotnej zmiany.

a ponadto,

4. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 141 § 4 Ppsa poprzez odstąpienie od uzasadnienia w treści zaskarżonego wyroku:

a. przyczyn niezastosowania wykładni zawartej w treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 grudnia sygn. akt.: C-146/20, C-188/20, C-196/20 i C-270/20 azurair i in., w sprawie C-263/20 airhelp oraz w sprawie C-395/20 – który to dotyczy analogicznego przypadku, tj. odpowiedzialności przewoźnika za działania podmiotów trzecich;

b. zarzutu nr: 3 skargi na decyzję administracyjną – tj. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił jedynie, że skutki powodzi są w jego ocenie okolicznościami nadzwyczajnymi, pomijając okoliczność, w której organizator wycieczek wydał pasażerom rezerwację 3 miesiące po tejże powodzi oraz na mniej niż 2 tygodnie przed realizacją imprezy turystycznej (tym samym był świadomy warunków panujących w Tabie);

c. przyczyn odstanowienia od zastosowania treści art. 2 lit. G rozporządzenia (WE) 261/2004 w zw. z obowiązkiem określonym treścią art. 134 § 1 Ppsa.

W odpowiedzi na skargi kasacyjne Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wniósł o ich oddalenie w całości oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi kasacyjne nie są zasadne i nie zasługują na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Ze skarg kasacyjnych wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w przedmiocie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów dotyczących praw pasażerów stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skarg wniesionych na tą decyzję na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne uzasadniały – wobec ich prawidłowości – przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie oraz zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny odnośnie do braku zaktualizowania się przesłanek zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 7 w związku z art. 3 ust. 2 lit. b oraz art. 5 ust. 1 lit. c art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004, albowiem zmiana miejsca odlotu bez istotnej zmiany trasy lotu nie stanowi jego odwołania, co w przypadku zmiany portu lotniczego obsługującego ten sam region co port pierwotnie planowany nie powoduje, że taka zmiana może uzasadniać dochodzenie odszkodowania na podstawie wymienionego rozporządzenia, a ponadto oceny odnośnie do zaktualizowania się przesłanek stosowania art. 5 ust. 3 wskazanego rozporządzenia, a mianowicie zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, które zwalniały przewoźnika lotniczego od wypłaty rekompensaty w przypadku opóźnienia lotu, co należało wiązać z klęską żywiołową panującą w Tabie i zamknięciem lotniska z powodu zniszczenia i nieprzejezdności dróg dojazdowych po osunięciu się ziemi.

Skargi kasacyjne, których zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadnia twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie.

Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważa bowiem zarzut z pkt 4 lit. a) – c) petitum skarg kasacyjnych, a mianowicie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zwłaszcza, że ocena odnośnie do braku jego zasadności, a co za tym idzie skuteczności, nie może pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. (por. np. wyroki NSA z dnia: 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13).

Przypomnienia wymaga bowiem, że przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, a związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc innymi oznacza obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były – co trzeba podkreślić – na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby (mógłby być) inny. Skoro przy tym na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest mowa o "naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", to za uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek, że nie chodzi o każde (jakiekolwiek) naruszenia przepisów postępowania, lecz o naruszenie kwalifikowane jego skutkiem, a mianowicie skutkiem, którego wpływ może nie pozostawać bez wpływu na inny wynik sprawy, co wymaga – jak powyżej wyjaśniono – uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia prawa na wynik sprawy.

Uzasadnienie skarg kasacyjnych (por. s. 9 – 10) nie zawiera wskazanego i zarazem koniecznego elementu, co prowadzi do wniosku o braku skuteczności omawianego zarzutu kasacyjnego.

Co więcej, należy również podnieść, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn., akt II FPS 8/09) lub sporządzone jest w taki sposób, że nie jest możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, albowiem funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej.

Zupełnie inną kwestią jest natomiast siła przekonywania argumentów zawartych w uzasadnieniu orzeczenia. Brak przekonania strony, czy też skarżącego kasacyjnie organu o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa – którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych – czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Dlatego – co należy podkreślić – polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut jego naruszenia nie można bowiem skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np. wyroki NSA z dnia: 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13).

Odpowiadając na omawiany zarzut trzeba również podnieść, że wojewódzki sąd administracyjny nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów podniesionych w skardze i może je oceniać całościowo, a najistotniejsze jest to, aby z wywodów Sądu I instancji wynikało, dlaczego w sprawie doszło albo nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyroki NSA z: 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15; 19 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2336/16; 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 2671/16; 4 października 2018 r., sygn. akt II GSK 2983/16).

Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważają również zarzuty z pkt 1 – 3 petitum skarg kasacyjnych, których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie, odwołując się przy tym do stanowiska oraz ocen prawnych wyrażonych przez Naczelny Sąd Administracyjny na gruncie zbieżnych okoliczności faktycznych i prawnych w wyrokach z dnia 8 grudnia 2022 r. w sprawach: II 487/22, II GSK 492/22, II GSK 493/22, II GSK 494/22, II GSK 495/22, II GSK 496/22.

Odnosząc się do tych zarzutów, w relacji do istoty spornej w sprawie kwestii przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004, obsługujący przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty przewidzianej w art. 7, jeżeli może dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Przepis art. 7 rozporządzenia stosuje się przy tym również w przypadku, gdy pasażerowie lotów opóźnionych poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, polegającą na przybyciu do ich miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu (zob. wyrok Trybunał Sprawiedliwości UE z dnia 19 listopada 2009 r., C-402/07 i C-432/07).

Jednocześnie z motywu 14 preambuły powołanego rozporządzenia wynika, że zobowiązania przewoźników lotniczych powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona w przypadku gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Okoliczności te mogą w szczególności zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika. Również w motywie 15 preambuły rozporządzenia wskazano, że za nadzwyczajne okoliczności powinno się uważać sytuacje, gdy decyzja kierownictwa lotów w stosunku do danego samolotu spowodowała danego dnia powstanie dużego opóźnienia, przełożenie lotu na następny dzień albo odwołanie jednego lub więcej lotów tego samolotu pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków przez zainteresowanego przewoźnika, by uniknąć tych opóźnień lub odwołań lotów.

Z postanowień wymienionego rozporządzenia oraz ich rozumienia wynika, że odpowiedzialność przewoźnika lotniczego jest wyłączona, gdy przewoźnik dowiedzie, że odwołanie lotu (lub duże opóźnienie, co wynika z przywołanego wyroku trybunału luksemburskiego w sprawie C-402/07 i C-432/07) jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.

W świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie C-549/07 należy przyjąć, że nadzwyczajną okolicznością w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004 jest tylko taka, która – ze względu na swój charakter lub źródło – nie wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i nie pozwala mu na skuteczne nad nią panowanie.

Uwzględniając powyższe, w opozycji do stanowiska skarżących trzeba stwierdzić, że Sąd I instancji zasadnie ocenił oraz przyjął – co wynika z akt sprawy – że lot o oznaczeniu [...] z dnia 23 sierpnia 2014 r. nie został odwołany, został zrealizowany w istocie w tych samych godzinach – z planowaną godziną startu 10:30 czasu lokalnego (08:30 UTC) i czasem przylotu do Katowic o godzinie 12:35 czasu lokalnego (10:35 UTC), lecz z opóźnieniem w przylocie o 37 minut) – jakkolwiek z planowanej trasy Taba – Katowice został przekierowany na lotnisko w Sharm el Sheikh w Egipcie, jako lotnisko zapasowe, czemu towarzyszyła jednocześnie konieczność przemieszczenia się pasażerów (w tym stron) wypoczywających w Tabie na wymienione lotnisko oddalone o 128 km (według stron zaś ponad 200 km).

W tym też kontekście należy podzielić zasadność stanowiska Sądu I instancji, a mianowicie, że przedmiotowy lot nie mógł rozpocząć się w pierwotnie planowanym miejscu z powodu nadzwyczajnej okoliczności, to jest z uwagi na klęskę żywiołową panującą w Tabie i zamknięcie lotniska. Słusznie stwierdziły także organ administracji oraz Sąd I instancji, że przewoźnik lotniczy nie dokonywał samodzielnie zmian w zakresie wyboru miejsca wylotu, ani też nie odwoływał lotu [...], który był lotem opóźnionym. Przy tym, jakkolwiek faktem jest – jak podnoszą skarżący – że do powodzi w okolicach lotniska w Tabie i zniszczenia (uszkodzenia) infrastruktury drogowej doszło w maju 2014 r., to jednak w relacji do istoty spornej w sprawie kwestii nie można tracić z pola widzenia tego – co nie mniej trafnie podniósł również Sąd I instancji – że przewoźnik lotniczy (ani też organizator – biuro podróży), nie miał żadnego wpływu na czas oraz tempo usuwania skutków klęski żywiołowej, ani też na efektywność działań podejmowanych w tym zakresie.

W świetle powyższego nie ma więc podstaw, aby twierdzić, że lot na który skarżący posiadali rezerwację nie został zrealizowany. Zmiana miejsca wylotu bez istotnej zmiany trasy (oraz czasu) lotu nie uzasadnia bowiem twierdzenia o jego odwołaniu.

Zarzuty naruszenia postanowień art. 5 ust. 1 lit. c) w zw. z art. 2 lit. l) rozporządzenia (WE) nr 261/2004 oraz naruszenia art. 5 ust. 3 i art. 3 ust. 2 lit. b) tego rozporządzenia należało więc uznać za niezasadne, a co za tym idzie za nieskuteczne. Stanowiąca ich wspólny mianowniki teza o odwołaniu lotu o oznaczeniu [...] z dnia 23 sierpnia 2014 r. nie jest bowiem w świetle przedstawionych argumentów usprawiedliwiona. Zwłaszcza, gdy w rekapitulacji tych argumentów podkreślić, że lot nie może być uznany za odwołany, jeśli pasażer nie został przeniesiony na inny lot (por. postanowienie TSUE z dnia 5 stycznia 2016 r., C- 32/16) – z okoliczności stanu faktycznego sprawy nie wynika, aby skarżący zostali przeniesieni na inny lot, co miałoby prowadzić do wniosku o odwołaniu lotu pierwotnie planowanego – zaś lot należy uznać za odwołany, jeśli przewoźnik lotniczy przewozi pasażerów w ramach alternatywnego lotu, którego rozkład różni się istotnie od rozkładu lotu pierwotnie planowanego. Tak sytuacja nie zaistniała jednak w rozpatrywanej sprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosku o jej zaistnieniu nie uzasadnia bowiem przypadek, gdy w związku z zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć doszło do zmiany miejsca startu lub lądowania na port lotniczy obsługujący ten sam region co port pierwotnie planowany.

Zarzuty skarg kasacyjnych nie podważają więc zasadności stanowiska Sądu I instancji, z którego wynika, że kontrolowana decyzja nie jest niezgodna z prawem, a w konsekwencji, że w rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się przesłanki uzasadniające przypisanie przewoźnikowi lotniczemu odpowiedzialności za naruszenie praw pasażerów, albowiem do ich naruszenia nie doszło.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

-----------------------

10