Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1457/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: w zw. z art. 7, art. 8 par. 1, art. 77 par. 1, art. 75 par. 1 oraz art. 80, art. 105
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Joanna Skiba Protokolant: Starszy asystent sędziego Małgorzata Ziniewicz po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 843/22 w sprawie ze skargi S. R. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 10 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2023 r. ( sygn. akt II SA/Lu 843/22), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ("p.p.s.a") - oddalił skargę S. R. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 10 maja 2021 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 17 sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie z wniosku S. R. o zwrot nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] w obrębie [...], art. 6, oznaczonej dawniej jako działka nr [...], wchodzącej w obszar aktualnych działek ewidencyjnych nr [...] (KW nr [...]) i nr [...] (KW nr [...]), będących własnością Gminy [...].

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, S.R. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie – na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: "k.p.a." - poprzez oddalenie skargi w sytuacji braku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie okoliczności nabycia dawnej działki nr [...]na rzecz Gminy [...],

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 151 p.p.s.a. w zw. z art. 78 § 1 i art. 75 § 1 k.p.a.- poprzez oddalenie skargi w sytuacji braku przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji Starosty [...] z dnia 17 sierpnia 2020r., to jest:

- dowodu z dokumentu w postaci oświadczenia S. R., poprzedniego właściciela przedmiotowej nieruchomości, na okoliczność inicjatywy zawarcia umowy i braku dobrowolności po stronie skarżącego podczas procedury przejęcia własności gruntu przez Gminę [...], złożonego do akt sprawy I instancji,

- dowodu z zeznań świadka W.J., poprzedniego właściciela sąsiedniej nieruchomości, dawnej działki nr [...], na okoliczność nabywania gruntów przez gminę,

- dowodu z dokumentu w postaci: Wykazu powierzchni nieruchomości zawnioskowanych do wywłaszczenia na rzecz Państwa a dotyczących terenu położonego w [...] przy ul. [...] przeznaczonego do wywłaszczenia pod Osiedle "[...]", zarejestrowanego pod numerem [...], na okoliczność uwarunkowań pozbawienia własności gruntu S. R. przez Gminę [...] oraz istniejących planów wywłaszczeniowych co do przedmiotowej nieruchomości, czego konsekwencją był błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, że nabycie działki nr [...] na rzecz Gminy [...] miało charakter dobrowolny,

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. - poprzez oddalenie skargi w sytuacji naruszenia zasady bezstronności i równego traktowania stron postępowania polegającego na pominięciu wniosków dowodowych skarżącego przy jednoczesnym przeprowadzeniu dowodu z oświadczenia pracownika drugiej strony postępowania - Zastępcy Dyrektora Wydziału Geodezji Urzędu Miasta [...] z dnia 10 lipca 2020 r.,

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 151 p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. i art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy w sprawie dokonano dowolnej, a nie swobodnej, oceny dowodów, polegającej na:

- oparciu jej na niekompletnym materiale dowodowym wobec braku przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącego dowodów,

- pozbawionym podstaw przyznaniu mocy dowodowej, rozstrzygającemu w przedmiocie dobrowolności zawarcia umowy sprzedaży dawnej działki nr [...], dowodowi z dokumentu, w postaci pisma Wydziału Geodezji Urzędu Miasta [...] z dnia 10 lipca 2020 r., w sytuacji gdy do pisma nie załączono jakichkolwiek dokumentów z czasów nabycia gruntu na rzecz Gminy, a jednocześnie pominięto zgłaszane przez skarżącego dowody przeciwne, w postaci: oświadczenia S. R., Wykazu powierzchni nieruchomości zawnioskowanych do wywłaszczenia na rzecz Państwa dotyczącego terenu położonego w [...] przy ul [...] przeznaczonego do wywłaszczenia pod Osiedle "[...]" oraz dowodu z zeznań świadka W. J.,

- pozbawionym podstaw pominięciu, przy ustalaniu charakteru umowy nabycia gruntu, faktu niepobrania przez notariusza przy zawarciu umowy opłaty skarbowej, który - przy uwzględnieniu całokształtu podnoszonych przez skarżącego okoliczności -wskazywał na wywłaszczeniowy charakter umowy,

e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 151 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. - poprzez oddalenie skargi, w sytuacji, gdy wobec braku wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie charakteru umowy zbycia działki nr [...] bezpodstawne było uznanie, że postępowanie o zwrot nieruchomości było bezprzedmiotowe.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji, ewentualnie - uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie i przekazanie temuż Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania - wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Ponadto skarżący wnosił również o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Gmina [...] wnosiła o jej oddalenie wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w w/w skardze. Dla porządku wskazać też trzeba, że wprawdzie – zdaniem autora skargi kasacyjnej - zarzuty kasacyjne zostały oparte wyłącznie na podstawie kasacyjnej, wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., czyli na istotnym naruszeniu przepisów postępowania, w istocie rzeczy jednak skarga kasacyjna zarzucała także naruszenie prawa materialnego, a więc była ona oparta również na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Przepis art. 105 § 1 k.p.a. ( który został wymieniony wśród zarzutów kasacyjnych), zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, ma bowiem charakter prawnomaterialny. Tym niemniej, niewątpliwie podstawowymi zarzutami kasacyjnymi były w tym przypadku zarzuty procesowe, a które zostały oparte na: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 art. 78 §1, art. 75 § 1 oraz art. 80 k.p.a., gdyż skarżący (mówiąc ogólnie) kwestionował w tym przypadku prawidłowość przeprowadzonego przez organy postępowania dowodowego i dokonania na ich podstawie ustaleń faktycznych a których to uchybień – jego zdaniem - nie dostrzegł Sąd Wojewódzki.

W ocenie składu orzekającego, zarzuty te nie były jednak uzasadnione. Za takim stanowiskiem przemawiała bowiem prawidłowo przeprowadzona przez Sąd Wojewódzki ocena zaskarżonej decyzji a na który to pogląd w znaczący sposób wpływała dokonana w niniejszej sprawie (w ujęciu materialnoprawnym) przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnia prawa materialnego (vide: zarzuty kasacyjne wyrok z dnia 29 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 687/22). W wyroku tym bowiem, uchylając poprzedni wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, to jest wyrok z dnia 16 listopada 2021 r. (sygn. akt II SA/Lu 509/21), w którym Sąd I instancji uwzględnił skargę S.R. na opisaną na wstępie decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 10 maja 2021 r., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że stanowisko Sądu Wojewódzkiego, odnoszące się do wykładni art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65 ze zm. dalej" "u.g.n."), było wadliwe. Przypomnieć zaś w tym miejscu należy, że w poprzednio wydanym wyroku Sąd Wojewódzki stanął na stanowisku, iż art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. obejmuje nabycie nieruchomości w formie cywilnoprawnej, gdy następuje ono w związku z realizacją celu publicznego. Z uwagi zaś, iż obowiązujący w dniu 13 listopada 1992 r., tj. w dniu zawarcia przez S. R. z Gminą [...] umowy sprzedaży objętej wnioskiem zwrotowym nieruchomości, art. 46 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm. dalej "u.g.g.w.n.") wśród celów wywłaszczenia wymieniał zorganizowane budownictwo wielorodzinne, to - w ocenie ówcześnie orzekającego Sądu I instancji - nabycie przez Gminę [...] spornej nieruchomości mieściło się w wyszczególnionych przez ustawodawcę celach, które uzasadniały wywłaszczenie na rzecz podmiotu publicznego. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, nabycie przez gminę nieruchomości na cele publicznoprawne, także w trybie umowy, stawiało więc również jednostkę w sytuacji przymusowej a co w konsekwencji powodowało, że zawierane w ten sposób umowy miały szczególny charakter, gdyż - w zasadzie - stanowiły efekt negocjacji, poprzedzających postępowanie wywłaszczeniowe. Nie można więc było – jak wywodził poprzednio orzekający Sąd Wojewódzki - uznać, że umowy takie były w pełni dobrowolne. W związku z tym Sąd ten w rezultacie przyjął, że ponieważ sporna nieruchomość była przeznaczona w planach miejscowych – ogólnym i szczegółowym – pod budownictwo wielorodzinne, a które niewątpliwie było celem publicznym uzasadniającym wywłaszczenie, oznaczało to, że poprzedni właściciel (zbywca) nieruchomości nie mógł działać w sposób swobodny a więc powyższa umowa z dnia 13 listopada 1992 r. miała charakter wywłaszczenia. Rozpoznając jednak, wniesioną od tego wyroku skargę kasacyjną Gminy [...], Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 listopada 2022 r. (sygn. akt I OSK 687/22) – jak wyżej podano - uznał za błędne to stanowisko Sądu I instancji. Stwierdził bowiem, że wadliwe było utożsamianie zagadnienia realizacji przez właściwą gminę zadań lub celów publicznych w formach prywatnoprawnych (bez związku z istnieniem realnego zamiaru uruchomienia procedury wywłaszczeniowej w razie niedojścia do skutku odpowiedniej umowy cywilnoprawnej) oraz zagadnienia umów prywatnoprawnych zawieranych na tzw. przedpolu postępowania wywłaszczeniowego, a więc w sytuacji, gdy bezskuteczny upływ terminu do zawarcia umowy stanowił podstawę do formalnego wszczęcia właściwej procedury wywłaszczeniowej. Wskazując, że zgodnie z art. 49 ust. 3 u.g.g.w.n., wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego mogło nastąpić dopiero po bezskutecznym upływie terminu, jaki rejonowy organ rządowej administracji ogólnej wyznaczył na piśmie właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości do zawarcia umowy, o której mowa w ust. 1 (a termin ten nie mógł być przy tym krótszy niż 3 miesiące), Naczelny Sąd Administracyjny, odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, przyjął w wyroku z dnia 20 listopada 2022 r., że na tle art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. nie można było analizować nabycia nieruchomości w formie cywilnoprawnej bez jego powiązania z procedurą wywłaszczenia i zaistnieniem swoistej sytuacji przymusowej, w której swoboda kontraktowa zbywcy zostaje poważnie ograniczona lub nawet wyłączona. W konsekwencji Sąd Kasacyjny wyraził wówczas pogląd, że tylko nabycie umowne, bezpośrednio związane z zamiarem wywłaszczenia konkretnej nieruchomości w związku z realizacją celu publicznego, stanowi podstawę do przyjęcia, że nieruchomość ta została nabyta na rzecz Skarbu Państwa albo gminy "na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości" - w rozumieniu art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. Jeżeli zatem genezą cywilnoprawnego nabycia nieruchomości był zamiar realizacji celu publicznego także poprzez wywłaszczenie w razie niedojścia umowy cywilnoprawnej do skutku - a jednocześnie w dacie zawarcia umowy - przesłanki materialnoprawne uzasadniające wywłaszczenie w drodze decyzji były spełnione bo np. obowiązywała decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji, stanowiąca załącznik do wniosku o wywłaszczenie, zgodnie z art. 51 ust. 2 pkt 1 u.g.g.w.n., to tego rodzaju umowne nabycie nieruchomości, jako pozostające w bezpośrednim związku z zamiarem wywłaszczenia, stanowiło - alternatywny względem wywłaszczenia - sposób przeniesienia własności na rzecz Skarbu Państwa albo gminy. W rezultacie, odnosząc powyższe do stanu rozpoznawanej sprawy, w wyroku z dnia 29 listopada 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że (cyt.): "Z samej treści uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 12 grudnia 1991 r. nr [...] w sprawie nabywania nieruchomości pod budownictwo mieszkaniowe oraz urządzenia służące do funkcjonowania osiedli, ich podstawy prawnej oraz samej treści notarialnej umowy z 13 listopada 1992 r. nie można wywodzić, że celem Gminy było wywłaszczenie nabytej nieruchomości oznaczonej jako działka nr (1]/1. Podstawą do formułowania przeciwnego wniosku nie może być sam fakt nabywania przez Gminę nieruchomości na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Powyższy przepis stanowił podstawę do tworzenia gminnych zasobów nieruchomości na cele zabudowy miast i wsi, w szczególności przeznaczone na realizację zorganizowanego budownictwa wielorodzinnego oraz związanych z tym budownictwem budowli i urządzeń na obszarach przeznaczonych na te cele w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Nieruchomości niezbędne na cele zorganizowanego budownictwa wielorodzinnego mogły być przedmiotem wywłaszczenia na rzecz gminy (zob. art. 46 ust. 2 pkt 4 u.g.g.w.n.), jeżeli umowa zawarta w trybie określonym w art. 49 u.g.g.w.n. nie została zawarta w terminie wyznaczonym na piśmie przez właściwy organ (art. 49 ust. 3). Oznacza to, że samo prywatnoprawne nabywanie przez Gminę nieruchomości na cele zorganizowanego budownictwa wielorodzinnego (stanowiącego cele publiczne w rozumieniu art. 46 ust. 2 pkt 4 u.g.g.w.n.) i włączanie tak nabytych nieruchomości do zasobów nieruchomości na cele zabudowy miast i wsi nie może być utożsamiane z nabywaniem nieruchomości w trybie przedwywłaszczeniowym na podstawie art. 49 u.g.g.w.n. Warunkiem uznania umowy prywatnoprawnej za zawartą w trybie przedwywłaszczeniowym było uprzednie wyznaczenie właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu przez właściwy organ terminu do zawarcia umowy na podstawie art. 49 ust. 3 u.g.g.w.n".

W związku z powyższym skład orzekający pragnie podkreślić, iż wyrażając tego rodzaju pogląd, Naczelny Sąd Administracyjny po pierwsze, polecił, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu Sąd I instancji ocenił, czy słuszne było w tym przypadku stanowisko organów, że sporna umowa miała charakter dobrowolny oraz po drugie, odnosząc się do jednego z argumentów, podnoszonych przez ówcześnie orzekający Sąd Wojewódzki, iż w sprawach analogicznych do rozpoznawanej, to jest w sprawach o sygnaturach akt II SA/Lu 119/16 i II SA/Lu 1070/16 przyjęto, że umowa sprzedaży nieruchomości miała charakter wywłaszczenia, wskazał, że odmienne stanowisko od tego ostatniego wyraził jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w prawomocnym wyroku z dnia 9 marca 2017 r. (sygn. akt II SA/Lu 1286/16). Stanowisko to ponadto zostało także przyjęte w szeregu innych orzeczeniach sądów administracyjnych.

W tej sytuacji zatem, w ocenie składu orzekającego, mając na uwadze wykładnię prawa materialnego dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny a także wypowiedź tego Sądu, w której przesądził, iż z samej treści uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 12 grudnia 1991 r. nr [...] w sprawie nabywania nieruchomości pod budownictwo mieszkaniowe oraz urządzenia służące do funkcjonowania osiedli oraz umowy notarialnej z dnia 13 listopada 1992 r. a także ich podstawy prawnej nie można było wywodzić, że celem Gminy było w tym przypadku dokonanie wywłaszczenia spornej nieruchomości, stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku było prawidłowe. Aktualnie bowiem rozpoznający sprawę Sąd Wojewódzki zasadnie wyjaśnił, że organy prawidłowo uznały, iż sporna umowa została zawarta dobrowolnie, gdyż w przedmiotowej sprawie brak było jakichkolwiek dowodów, jakoby skarżący został zobligowany do sprzedaży Gminie spornej nieruchomości, tj. by stawiano go w sytuacji przymusowej, wskazując na konieczność wywłaszczenia w razie braku dojścia do porozumienia.

W szczególności trafnie Sąd Wojewódzki zaakcentował, że nie sposób stwierdzić, żeby jakikolwiek termin do zawarcia umowy został w tym przypadku władczo wyznaczony stronie przez właściwy organ, nie stając się przedmiotem uzgodnień pomiędzy równorzędnymi stronami stosunku cywilnoprawnego. Brak było też jakichkolwiek informacji o prowadzonych rokowaniach pomiędzy stronami co do zasad nabycia nieruchomości i narzuceniu - w związku z tym - skarżącemu konieczności dokonania sprzedaży spornej nieruchomości. Sąd Wojewódzki zasadnie zwrócił też uwagę, że skarżący przedstawił jedynie własne oświadczenie, w którym podnosił, iż został wezwany do wykonania czynności związanych z umową sprzedaży Gminie [...] spornej działki i musiał zawrzeć taką umowę, albowiem w przeciwnym przypadku przedmiotowa nieruchomość zostałaby wywłaszczona. Nie przedstawił jednak na tę okoliczność żadnych (obiektywnych) dokumentów potwierdzających powyższe twierdzenia. Nie przekazał również żadnej dokumentacji dotyczącej rokowań odnośnie sprzedaży nieruchomości, które jako właściciel powinien posiadać, w przypadku jeżeli faktycznie takie rokowania byłyby prowadzone. W związku z tym, skoro organ wystosował zapytanie o dokumentację, dotyczącą spornej nieruchomości i w odpowiedzi został poinformowany przez Urząd Miasta [...] - Wydział Geodezji, że w Archiwum Zakładowym Urzędu Miasta [...] oraz Wydziału Geodezji nie odnaleziono dokumentów wskazujących na to, aby nabycie nieruchomości objętej wnioskiem związane było z zamiarem wywłaszczenia., to nie było podstaw by tę okoliczność kwestionować.

Wskazywany zaś przez skarżącego wykaz powierzchni nieruchomości zawnioskowanych do wywłaszczenia na rzecz Państwa, zarejestrowany pod nr [...], sporządzony w 1974 r., nie mógł zaś – jak wywodził Sąd Wojewódzki - potwierdzać, że w 1991 r. działka nr [...]nadal była objęta zamiarem wywłaszczenia. Również nabywanie sąsiednich nieruchomości przez Gminę [...], na co powoływała się strona skarżąca, jako, że przebiegało w innych okolicznościach faktycznych, nie mogło mieć przełożenia na stan faktyczny niniejszej sprawy. Okoliczność natomiast niepobrania przez notariusza przy zawarciu w tym przypadku umowy sprzedaży opłaty skarbowej nie była okolicznością przesądzającą a zatem nie mogła podważać kwestii, że sporna umowa nie została zawarta na przedpolu postępowania wywłaszczeniowego.

Z tym stanowiskiem Sądu I instancji nie zgadzał się skarżący, który w skardze kasacyjnej praktycznie powtarzał zarzuty zawarte w skardze, wniesionej do Sądu Wojewódzkiego.

W związku z tym skład orzekajac7y pragnie wyjaśnić, że zarzuty te – jak wyżej wspomniano – nie były trafne i praktycznie stanowiły jedynie polemikę ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego.

Niezasadnie skarżący zarzucał Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez oddalenie skargi (cyt. ): " w sytuacji braku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie okoliczności nabycia dawnej działki nr [...] na rzecz Gminy [...]". Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikało bowiem, że brak było w tym przypadku jakichkolwiek dowodów, które mogłyby świadczyć o tym, że zawarta przez skarżącego w dniu 13 listopada 1992 r. umowa sprzedaży nie była umową dobrowolną.

Wskazać trzeba, że nabycie spornej nieruchomości przez Gminę nastąpiło w drodze umowy a więc już sama forma tego rodzaju nabycia nieruchomości przez Gminę przemawiała o dobrowolnym jej zbyciu przez dotychczasowego właściciela nieruchomości. Przyjęcie zatem poglądu, iż umowa ta nie była zawarta przez skarżącego w sposób swobodny, wymagało wskazania na konkretne i wiarygodne dowody, które tej tezie by przeczyły. Takimi dowodami nie mogły być jednak dowody wskazywane przez skarżącego zarówno w skardze do Sądu Wojewódzkiego, jak i w skardze kasacyjnej. Okoliczność bowiem, iż sam skarżący tak twierdził (w swoim pisemnym oświadczeniu złożonym w dniu 15 sierpnia 2020 r.) nie przesądzało jeszcze o konieczności odmiennego ustalenia stanu faktycznego aniżeli uczyniły to organy. Oświadczenie to było bowiem jedynie dokumentem prywatnym, który dodatkowo zawierał tylko stanowisko strony wnioskującej. Trudno zatem było uznać, że dowód ten mógłby być uznany za w pełni przekonywujący, wystarczający dla rozstrzygnięcia. Powoływany zaś przez skarżącego wykaz powierzchni nieruchomości zawnioskowanych do wywłaszczenia na rzecz Państwa, zarejestrowany pod nr [...], był sporządzony w 1974 r. a zatem też nie mógł być uznany za dowód wiarygodny w zakresie stanu, jaki istniał dwadzieścia lat później i to przy zmienionym ustroju państwa. Nabywanie zaś sąsiednich nieruchomości przez Gminę [...] - jak słusznie wskazał Sąd Wojewódzki - następowało w innych okolicznościach niż te które zachodziły w rozpoznawanej sprawie. Istotne także przy tym było, że - jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 29 listopada 2022 r. - orzecznictwo dotyczące sąsiednich nieruchomości nie było jednolite. Dodać przy tym wypada, iż niektóre rozstrzygnięcia nie były w ogóle kontrolowane w trybie instancji czy w drodze skargi wnoszonej do sądu administracyjnego. Wynikające zaś z nich stany faktyczne nie sprzyjały stanowisku skarżącego. W szczególności wskazać bowiem w tym miejscu wypada, że skarżący wnosił o dopuszczenie dowodu z zeznań w charakterze świadka W.J. – jako dawnego właściciela działki nr [...], nabytej na podstawie umowy sprzedaży z dnia 2 marca 1988 r. w sytuacji, w której to nie W. J. był właścicielem tej działki a była nią H. J. a ponadto z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynikało, iż w podaniu z dnia 14 kwietnia 1987 r. zwróciła się ona o wcześniejsze wykupienie działki nr [...] wskazując, że "ma dom w surowym stanie i stąd konieczność wcześniejszej sprzedaży działki".

Skoro też w wyroku z dnia 29 listopada 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że ani z treści w/w uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 12 grudnia 1991 r., ani z treści umowy notarialnej zawartej w dniu 13 listopada 1992 r. nie można było wywodzić, że celem Gminy było w tym przypadku dokonanie wywłaszczenia spornej nieruchomości to odwoływanie się aktualnie do faktu, że notariusz przy sporządzaniu w 1992 r. umowy nie pobrał opłaty skarbowej a co miało być konsekwencją przyjęcia przez niego, że do tej umowy należało stosować regulacje prawne dotyczące nieruchomości podlegających wywłaszczeniu, nie było w ogóle dopuszczalne z uwagi na treść art. 153 p.p.s.a. Okoliczność bowiem, że notariusz przed którym doszło do zawarcia umowy być może inaczej rozumiał treść przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości aniżeli wyłożył je Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 listopada 2022 r., nie mogła mieć obecnie w tej sprawie żadnej doniosłości prawnej, gdyż w tym zakresie – jak wyżej wspomniano - wyrok wydany w sprawie o sygnaturze kat I OSK 687/22 miał moc wiążącą

W rezultacie należało uznać, że także zarzuty kasacyjne, oparte na: art.145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 151 p.p.s.a. w zw. z art. 78 § 1 i art. 75 § 1 a także art. 8 § 1 i art. 80 k.p.a. okazały się nieusprawiedliwione. Wskazywane przez skarżącego dowody były bowiem dla rozpoznawanej sprawy nieprzydatne a zatem ich pominięcie nie mogło świadczyć ani o wadliwie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, ani o braku bezstronności czy braku równego traktowania stron.

Skoro więc w niniejszej sprawie brak było jakikolwiek dokumentów, które potwierdzałyby dążenie przez Gminę [...] do zainicjowanie procesu nabycia działki [...] a skarżący też nie mógł przedstawić na tę okoliczność konkretnego, wiarygodnego dowodu bo wskazywane przez niego dowody były nieprzydatne, to nie można było mówić o posiadaniu przez niego legitymacji do wniesienia wniosku o zwrot nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] w obrębie [...], art. 6, oznaczonej dawniej jako działka nr [...], wchodzącej w obszar aktualnych działek ewidencyjnych nr [...]i nr [...], będących własnością Gminy [...]. Z tych też względów zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. także nie był zasadny, gdyż - zgodnie z tym przepisem - gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Biorąc zatem powyższe pod uwagę, wypadało uznać, że skarga kasacyjna okazała się nieusprawiedliwiona a to skutkowało wydaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku opartego na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Wniosek uczestniczki postępowania o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania nie mógł zostać uwzględniony z uwagi na brak ku temu podstaw prawnych.