Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 17/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Przemysław Żmich, , po rozpoznaniu w dniu 23 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 15 listopada 2019 r. nr KKU-12/17 w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej jako "Komisja") decyzją z 15 listopada 2019 r. nr KKU-12/17, po rozpatrzeniu odwołania Miasta [...], uchyliła decyzję Wojewody Wielkopolskiego (dalej jako "Wojewoda") z 21 grudnia 2016 r. nr SN-VI.7532.1.11.2015.12 i stwierdziła nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Miasto [...] prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako jednostka ewidencyjna M. [...], obręb [...], [...], arkusz mapy 09, dz. nr [...] o pow. 0,0326 ha.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wojewoda decyzją z 21 grudnia 2016 r., działając na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32 poz. 191 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa komunalizacyjna", odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Miasto [...] prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda ustalił, że nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa (orzeczenie o wywłaszczeniu Prezydium Rady Narodowej w Poznaniu z 11 czerwca 1973 r. nr WGKiM.VI-60/44/73) i zgodnie z "Planem zagospodarowania przestrzennego m. [...] - 1990 r.", zatwierdzonym przez Wojewodę Poznańskiego w dniu 22 sierpnia 1975 r., który stanowił integralną część "Planu zagospodarowania przestrzennego województwa poznańskiego", zatwierdzonego uchwałą nr VII/25/77 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu w dniu 21 października 1977 r., znajdowała się na obszarze zaliczonym do terenów zainwestowania z przewagą funkcji koncentracji usług specjalistycznego użytkowania. W ewidencji gruntów figurowała w grupie rejestrowej IV a - grunty państwowe w miastach i osiedlach przekazane w użytkowanie. Wojewoda wskazał, że Polskie Koleje Państwowe S.A. (dalej jako "PKP") w piśmie z 23 września 2016 r. podały, że ww. nieruchomość była torami kolejowymi, wykorzystywanymi przez PKP Oddział Drogowy w Poznaniu i służącymi do prowadzenia ruchu składów towarowych - na ewidencji PKP od momentu wybudowania w 1950 r. Tory te, jak wynika z pisma [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] z 4 listopada 2016 r., znajdowały się w bezpośrednim sąsiedztwie bocznicy kolejowej, pozostającej w spisie środków trwałych przedsiębiorstwa państwowego Poznańskie Zakłady Papiernicze, którego aktualnym następcą prawnym jest ww. spółka. Z akt sprawy nie wynika jednak, by w formie prawem przewidzianej, nieruchomość została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz jakiegokolwiek podmiotu, a zatem należała ona, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Mienie to służyło jednak wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej, tj. Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, z zakresu przewozu osób i rzeczy środkami transportu kolejowego, a w konsekwencji było wyłączone z komunalizacji w oparciu o art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, o czym świadczy specyficzna zabudowa nieruchomości - nakłady w postaci torów kolejowych, wykorzystywanych do prowadzenia ruchu składów towarowych (znajdujące się na ewidencji PKP od momentu wybudowania w 1950 r.). Nieruchomość ta nie stała się zatem z dniem 27 maja 1990 r. własnością gminy.

W odwołaniu od powyższej decyzji Miasto [...] wniosło o jej uchylenie, zarzucając naruszenie: art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i błędne przyjęcie, że działkę wywłaszczono pod budowę torów kolejowych nie zaś pod bocznicę kolejową; art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej poprzez jego niezastosowanie; art. 11 ust. 1 ustawy komunalizacynej przez błędne jego zastosowanie; art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz.U. z 1989 r. Nr 52, poz. 310, w brzmieniu na dzień 27 maja 1990 r.) poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że bocznica kolejowa jest użytkiem publicznym, podczas gdy zgodnie z ww. przepisem zaliczana jest ona do kolei użytku niepublicznego.

Komisja decyzją z 15 listopada 2019 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 18 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, uchyliła decyzję Wojewody z 21 grudnia 2016 r. i stwierdziła nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Miasto [...] prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Komisja zauważyła, że w sprawie jest bezsporne, że nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa. Niezbędne było zatem wyjaśnienie, czy przedmiotowe mienie w ww. dacie należało do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Komisja przywołała orzecznictwo sądowoadministracyjne, zgodnie z którym "należenie" mienia jest pojęciem normatywnym i wiąże się z regulacją zawartą w art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z Nr 22, poz. 99 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, w myśl którego, terenowy organ administracji państwowej, sprawując zarząd gruntu, który nie został oddany w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, mógł powierzyć sprawowanie takiego zarządu utworzonemu w tym celu przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej, co oznaczało, że organ ten był uprawniony do tego gruntu, a więc "należał" on do terenowego organu administracji państwowej. Z akt sprawy nie wynika żeby, w formie prawem przewidzianej, przedmiotowa nieruchomość została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz PKP, a tylko wówczas nieruchomość ta nie należałaby do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Żadnego z tytułów prawnych wskazanych w art. 38 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości PKP nie przedstawiła. Faktyczne władanie mieniem nie stanowi zaś negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację, która następuje z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., tym bardziej, że wydana decyzja komunalizacyjna ma jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdza przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę. Komisja przywołała liczne orzecznictwo sądowoadministracyjne, m.in. treść uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16, zgodnie z którą brak udokumentowania tytułu prawnego w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oznacza, że nieruchomość należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Prawo zarządu PKP do nieruchomości nie powstało bowiem z mocy samego prawa, bez konieczności wydawania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie. Przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 26, poz. 138), jako aktu o charakterze ogólnym (abstrakcyjnym), nie regulowały stanu prawnego konkretnych nieruchomości, ale mogły stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia. Z kolei akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa PKP oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie, których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i również nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. PKP nie wykazało natomiast, aby dysponowało takim indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości. Komisja wskazała ponadto, że art. 7 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312) stanowi w sposób ogólny, że "wszelkie nieruchomości przeznaczone do użytku kolei, stanowią z chwilą nabycia ich przez przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe własność Skarbu Państwa, a przedsiębiorstwo to zatrzymuje je w swoim użytkowaniu i zarządzie. Nie można skutecznie twierdzić, by powstanie tego prawnorzeczowego tytułu po stronie PKP następowało z mocy prawa, bez potrzeby konkretyzacji tej normy w akcie administracyjnym. Ustawa o kolejach przyznała jedynie PKP uprawnienie do budowy, utrzymania i eksploatacji kolei użytku publicznego. Nie potwierdziła natomiast przysługiwania zarządu, tak jak i ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" oraz ustawa z dnia 19 października 1991 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 107, poz. 463). W konsekwencji powołane przepisy nie mogły stanowić przeszkody do komunalizacji nieruchomości, którymi władały PKP, jeżeli w dniu 27 maja 1990 r. nie posiadały one indywidualnego tytułu do tej nieruchomości. Zdaniem Komisji, w niniejszej sprawie nie znalazł również zastosowania art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, bowiem wykaz przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. (Dz. U. Nr 51, poz. 301), w którym nie wymieniono przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. PKP w dniu 27 maja 1990 r. nie wykonywały zadań należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Fakt, że organem założycielskim przedsiębiorstwa był minister nie oznacza, że wykonywane przez nie zadania należą do właściwości organów administracji rządowej. Tym samym, w ocenie Komisji, brak jest podstaw do przyjęcia, że przedmiotowa nieruchomość w całości, czy też części była wyłączona z komunalizacji na rzecz właściwej gminy, w trybie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję PKP wniosły o jej uchylenie, zarzucając naruszenie:

I. przepisów prawa procesowego tj.:

1) art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. przez jego błędne zastosowanie oraz utrzymanie w mocy decyzji Wojewody z 30 czerwca 2017 r.,

2) art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w szczególności poprzez:

- niezebranie i niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy niezbędnych do wydania decyzji,

- niedokonanie przez Komisję wszechstronnej oceny materiału dowodowego w szczególności błędne przyjęcie, że skarżąca nie władała częścią spornej nieruchomości,

- nie dokonanie przez Komisję wszechstronnej oceny materiału dowodowego w szczególności błędne przyjęcie, że skoro skarżąca nie legitymuje się dokumentem, w formie prawem przewidzianej o oddaniu nieruchomości w zarząd oznacza, że należała ona do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

- błędną ocenę dowodów i faktów dotyczących przedmiotowej sprawy,

- nie zgromadzenie kompletnego materiału dowodowego i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 K.p.a.,

3) art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnianie, które fakty Komisja uznała za udowodnione, dowodów na których oparła rozstrzygnięcie oraz dlaczego innym dowodom odmówiła wiarygodności,

II. przepisów prawa materialnego:

1) art. 5 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej poprzez ich zastosowanie w sytuacji, gdy nie wystąpiły ku temu ustawowe przesłanki, ponieważ to poprzednik prawny PKP a nie Miasto [...] władało sporną częścią nieruchomości,

2) art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej przez błędne stwierdzenie, że nie zachodzą przesłanki jego zastosowania, podczas gdy część spornej nieruchomości była we władaniu przedsiębiorstwa państwowego – poprzednika prawnego PKP, a zatem nie powinna ona stać się mieniem komunalnym,

3) art. 7 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" w zw. z art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" poprzez ich niezastosowanie i błędne stwierdzenie, że sporna część nieruchomości nie była we władaniu przedsiębiorstwa państwowego PKP w momencie wejścia w życie ustawy komunalizacynej.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. rozporządzenia z 24 września 1926 r. "wszelkie nieruchomości, przeznaczone do użytku kolei, stają się z chwilą nabycia ich przez przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" własnością Skarbu Państwa, przedsiębiorstwo zaś zatrzymuje je w swoim użytkowaniu i zarządzie". Rozporządzenie to następnie zostało uchylone art. 48 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach. Natomiast część tej ustawy dotycząca przedsiębiorstwa PKP została następnie zastąpiona ustawą z 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe. Przepis art. 50 ust. 1 tej ustawy stanowił, że mienie oraz prawa i zobowiązania przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe działającego dotychczas na podstawie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach, stała się mieniem oraz prawami i zobowiązaniami PKP, działającego na podstawie przepisów ustawy. Zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe, mienie PKP stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez te Koleje w toku dalszej jego działalności. W związku z powyższym, w ocenie skarżącej, bez względu na to, czy przedsiębiorstwo PKP legitymuje się obecnie dokumentem na przekazanie mu konkretnego gruntu nie ulega wątpliwości, że sporna nieruchomość była związana z funkcjonowaniem Kolei, bowiem znajdowały się na niej budowle będące urządzeniami kolejowymi tj. tory i bocznica.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Podstawowym zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było zatem ustalenie stanu prawnego i faktycznego spornej nieruchomości, a przede wszystkim ustalenie, czy w dacie 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe PKP dysponowało tytułem prawnym do nieruchomości, co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji, czy też władanie nieruchomością przez PKP było jedynie władztwem faktycznym.

W ocenie Sądu, Komisja zasadnie przyjęła, że na dzień 27 maja 1990 r., z którym ustawa komunalizacyjna wiąże skutek w postaci przejścia na właściwe gminy prawa do mienia ogólnonarodowego spełniającego przesłanki określone w art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy, PKP nie legitymowało się tytułem prawnym do spornej nieruchomości, którego istnienie uniemożliwiałoby komunalizację. Z akt sprawy wynika, że w dniu 27 maja 1990 r. sporna nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i jedynie pozostawała we władaniu Polskich Kolei Państwowych.

Zauważyć trzeba, że obowiązująca wówczas ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Stosownie do art. 38 tej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogła być decyzja o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem organu administracji umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie natomiast z art. 87 ust. 2 tej ustawy, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać z sposób dorozumiany.

Stosownie do ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.), którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r., państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w myśl art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu.

Sam fakt posiadania nieruchomości i zlokalizowania na niej infrastruktury kolejowej, nie decydował zatem o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste.

Wbrew zarzutom skargi, prawa zarządu skarżącego do spornej nieruchomości nie sposób wywieść z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego PKP. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16, skutkiem prawnym, wywołanym uchyleniem rozporządzenia z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" przez ustawę z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach, było między innymi to, że wolą suwerena uchylony został tytuł prawny (ustawowy) do zarządczego władania gruntami przez PKP. Utraciły one tym samym z dniem 8 grudnia 1960 r. zarząd nieruchomościami, przyznany rozporządzeniem z 1926 r., gdyż zarząd powstały ex lege nie może istnieć bez ważnej i obowiązującej podstawy prawnej jego powstania. Ustawa o kolejach nie potwierdziła bowiem przysługiwania tego szczególnego prawa w rozdziale 2 "Przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe", przyznając temu przedsiębiorstwu uprawnienie wyłącznie do "budowy, utrzymania i eksploatacji kolei użytku publicznego". Oznacza to również, że nie było wolą ustawodawcy potwierdzenie przysługiwania PKP zarządu, o którym stanowiło uchylone rozporządzenie z 1926 r. po zmianach.

W uchwałach z 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16 i z 26 lutego 2018 r. sygn. akt I OPS 5/17 Naczelny Sąd Administracyjny uznał również, że analiza przepisów regulujących status i uprawnienia do mienia PKP, w tym uchwalonych po 1960 r., wyraźnie wskazuje, że PKP nie było traktowane przez ustawodawcę jako podmiot wykonujący prawo zarządu gruntów kolejowych. W uzasadnieniu uchwały I OPS 2/16 stwierdzono, że uchwalona w dniu 27 kwietnia 1989 r. ustawa o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", zmieniająca m.in. ustawę z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach, nie zawierała żadnych postanowień w zakresie ewentualnego przyznania PKP zarządu gruntami. Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", przedsiębiorstwu temu przysługiwało mienie, jako część wydzielona z mienia ogólnonarodowego w postaci środków będących w dyspozycji PKP w chwili wejścia ustawy w życie oraz środki nabyte po tej dacie, ale nie zarząd. Także przepis art. 16 ust. 4 tej ustawy, w jej pierwotnym brzmieniu, nie kreował prawa zarządu przedsiębiorstwa PKP. Naczelny Sąd Administracyjny, podejmując uchwałę w sprawie I OPS 2/16 w konsekwencji stwierdził, że po 1960 r. nie został uchwalony żaden przepis oddający mienie kolejowe w zarząd PKP.

Przytoczone wyżej uchwały potwierdzają prawidłowość dokonanej przez Komisję w niniejszej sprawie wykładni art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej prowadzącej do wniosku, że brak udokumentowania przez PKP tytułu prawnorzeczowego do spornej nieruchomości oznaczał, że nieruchomość ta należała na dzień 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu tego przepisu i jako taka podlegała ustawowej komunalizacji na rzecz Miasta [...], to jest nabyciu przez tą gminę prawa własności nieruchomości.

Niezasadnie wskazano również w skardze, że przepis art. 11 ustawy komunalizacyjnej stanowi przeszkodę do wydania pozytywnej decyzji w zakresie komunalizacji. Wprawdzie w myśl tego przepisu pewne, określone w nim składniki mienia, zostały wyłączone spod komunalizacji z mocy prawa, ale przepis ten nie miał zastosowania w stosunku do przedsiębiorstwa państwowego PKP. Wykonywane przez to przedsiębiorstwo zadania nie należały do właściwości organów administracji rządowej, władzy państwowej ani sądów. W załączniku do wydanego na podstawie przepisów ww. ustawy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalania wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz.U. Nr 51, poz. 301), PKP nie zostało wymienione. Z tego też powodu wywody zawarte w skardze odnoszące się do art. 11 ustawy, należało uznać za chybione.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w tym wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Komisja rozpatrzyły całokształt materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) i dokonała prawidłowej oceny przesłanek komunalizacji w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości oraz w należyty sposób uzasadniła zajęte stanowisko (art. 8 i art. art. 107 § 3 K.p.a.). W konsekwencji prawidłowo uchyliła decyzję Wojewody z 21 grudnia 2016 r. i stwierdziła nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

Komisja nie naruszyła przy tym powołanego w skardze art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a., bowiem przepis ten nie miał w niniejszej sprawie zastosowania. Jak już wskazano powyżej zaskarżoną decyzją uchylono, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., decyzję Wojewody, nie zaś utrzymano ją w mocy.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skargi do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Z uwagi jednak na wzrost wykrytych zakażeń w całym kraju, w tym na Mazowszu oraz objęcia Polski tzw. czerwoną strefą, przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.