Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 64/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: att 9 ust 2 pkt 1  w zw z art 9g pkt 1i art 3b  ust 11 pkt 2
journal: Dz.U. 1996 nr 132 poz 622
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2024 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych E. Spółka z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 16 października 2023 r., znak SKO-OŚ-4170-72/23 w przedmiocie wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Obecnie zaskarżoną do WSA w Krakowie decyzją z dnia 16.10.2023 r., znak: SKO-OŚ-4170-72/23,Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu (SKO) uchyliło decyzję Wójta Gminy S. z 5 lipca 2023 r., znak: RGGZ.6232.8.6.2023, w całości i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że nałożyło na Spółkę Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych "[...]" (strona skarżąca, skarżąca spółka) administracyjną karę pieniężną w wysokości 7.007,00 zł. za niewykonanie obowiązku przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odebranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w roku 2022.

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Przedmiotowe postępowanie organ pierwszej instancji zakończył nałożeniem na wyżej wskazanego przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne administracyjnej karę pieniężnej. W uzasadnieniu organ opisał okoliczności sprawy, powołał przepisy stanowiące podstawę jego rozstrzygnięcia i zamieścił rachunkowe wyliczenie wysokości nałożonej kary. Organ rozważył także możliwość zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.

W odwołaniu strona skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania względnie uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że organ wydając zaskarżoną decyzję pominął całkowicie fakt, że skarżąca w oparciu o umowy zawarte z właścicielami nieruchomości z terenu Gminy S. zobowiązał się jedynie do odbioru i przetworzenia odpadów komunalnych niesegregowanych, gromadzonych i wytwarzanych przez danego kontrahenta. Przedmiotem umowy nie jest selektywne zbieranie odpadów komunalnych. Zdaniem odwołującego, oczywistym jest, że odpady zmieszane odbierane przez spółkę obejmują wszystko to, czego nie można odzyskać w procesie recyklingu, z wyłączeniem odpadów niebezpiecznych. Trudno więc oczekiwać od spółki, a tak przyjął organ, aby z odebranych jedynie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych, w których nie powinny znajdować się frakcje surowcowe nadające się do recyklingu wysegregował ilości niezbędne do osiągnięcia wymaganych przepisami poziomów.

Odwołujący stwierdził, że to na gminach spoczywa obowiązek zapewniania selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Skarżąca w ramach prowadzonej na terenie Gminy S. działalności zajmuje się wyłącznie odbieraniem od niektórych właścicieli nieruchomości niezamieszkałych odpadów, o których mowa w § 2 ust. 2 pkt 15 Regulaminu o utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy S.. Nie oznacza to w żaden sposób obowiązku odbierania od swoich kontrahentów pozostałych frakcji odpadów, a tym bardziej nie oznacza to, że skarżący zobowiązany jest do osiągania określonych poziomów wskaźników, o których mowa wart. 9g ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Obowiązek ten nie może obciążać skarżącej, która nie dysponuje żadnymi instrumentami prawnymi pozwalającymi na wpływanie na osiąganie wymaganych ustawowo wskaźników na terenie Gminy S.. Wnoszący odwołanie dodał, że racjonalną interpretacją istotnych w niniejszej sprawie przepisów byłoby przyjęcie, że obliczenie poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odnosi się do sytuacji, w której podmiot odbiera wszystkie (lub większość) frakcji odpadów komunalnych zbieranych na terenie gminy zgodnie z regulaminem, w tym również te, które podlegają wymogom co do poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Na marginesie, odwołujący wskazał, że istotną dla sprawy okolicznością, która, nie była faktycznie analizowana przez organ I instancji, jest rozważenie czy okoliczności sprawy dają podstawę do zastosowania przepisów art. 189a i n. k.p.a. Należy przy tym mieć na względzie, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 2022 r. (sygn. akt 111 OPS 1/21), do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stosuje się art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.

SKO w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia jak na wstępie wyjaśniło w oparciu o art. 9x ust 2 pkt 1 w zw. z art. 9g pkt 1 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tj.:Dz.U.2023, poz. 1496 ze zm..; dalej: u.c.p.g, ustawa), że podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych art. 3b ust. 1 u.c.p.g., co nakazuje stronie skarżącej osiągnąć za rok 2022 poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wagowo w wysokości co najmniej 25 %.

Z akt sprawy wynika, że zgodnie z danymi zawartymi w Dziale VI, Tabeli B przekazanego sprawozdania, łączna masa odpadów komunalnych przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wyniosła 1,7100 Mg, co stanowiło 1,63 % łącznej masy odebranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (104,9800 Mg). Dane te są bezsporne, pochodzą od strony i nie są przez nią kwestionowane. Jeżeli zatem w 2022 r. przedsiębiorstwo strony odebrało na terenie Gminy S. od właścicieli nieruchomości 104,9800 Mg odpadów komunalnych, to winno przygotować do ponownego użycia i recyklingu 26.2450 Mg odpadów komunalnych. Tymczasem ze sprawozdania przedsiębiorstwa wynika, że było to tylko 1,7100 Mg. Brakująca masa odpadów komunalnych nieprzygotowanych do ponownego użycia i recyklingu to 24,5350 Mg. Kolegium uznało powyższe wyliczenia za prawidłowe.

W dalszej części uzasadnienia Kolegium ustosunkowało się do zarzutów odwołania, W ocenie Kolegium strona jako podmiot profesjonalny, winna mieć świadomość jakie rygory prawne ciążą na niej przy wykonywaniu działalność regulowanej w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Dyspozycja art. 9g ust. 1 u.c.p.g, jest jednoznaczna. Mając na uwadze, że podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej, a więc zorganizowanej i zarobkowej działalności, wykonywanej we własnym imieniu w sposób ciągły, jest wolne dla każdego na równych prawach (art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców; tekst jednolity Dz. U. 2023 r. poz. 221 z późn. zm. - dalej: p.p.), to strona jako przedsiębiorca zobowiązana była tak zorganizować prowadzoną przez siebie działalność regulowaną, aby spełnić wymogi prawem przewidziane. Przepis art. 8 p.p. wskazuje, iż przedsiębiorca na podstawie przepisów prawa może być obowiązany do określonego zachowania. Należy zauważyć, iż strona jak podmiot profesjonalny, prowadzący działalność regulowaną, zawarła umowy z podmiotami z terenu Gminy S. w sposób świadomy i dobrowolny. Przyjęcie argumentacji przedstawionej przez pełnomocnika przedsiębiorstwa, że przedmiotem umów nie jest selektywne zbieranie odpadów komunalnych, a odpady zmieszane odbierane przez [...] obejmują wszystko to, czego nie można odzyskać w procesie recyklingu prowadziłoby w konsekwencji do wyłączenia stosowania art. 9x ust. 2 u.c.p.g., albowiem podmioty odbierające odpady zawsze mogłyby powoływać się na brak możliwości uzyskania wymaganego poziomu recyklingu. Spółka w żaden sposób nie wykazała, aby z przyczyn od niej niezależnych nie miała możliwości przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odbieranych przez nią odpadów w większym wymiarze niż miało to miejsce. W sprawie nie sposób doszukać się okoliczności, które wskazywałby, iż odwołująca się strona nie miała wpływu na naruszenie obowiązku z art. 9g u.c.p.g. Zgodnie z jednolitym systemem segregacji odpadów, segregacja odpadów komunalnych z podziałem na 5 frakcji jest obowiązkowa na terenie całego kraju i dotyczy wszelkich form nieruchomości, w tym również budynków niezamieszkałych i częściowo zamieszkałych. Kolegium podzieliło stanowisko Wójta Gminy S., że za obowiązek segregacji odpadów z budynków niezamieszkałych odpowiada podmiot, który umową zobowiązał się na odbiór tych odpadów. Strona ma obowiązek odbioru wszystkich frakcji odpadów od kontrahentów, dzięki czemu będzie w stanie osiągnąć wymagane poziomy recyklingu. Pomimo posiadania umów na odbiór tylko odpadów zmieszanych do roku 2021, skarżąca spółka osiągała wymagany poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odebranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucono naruszenie:

- art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 9g pkt 1 w zw. art. 3b ust. 1 pkt 2 i art. 9zb ust. 1 ustawy poprzez nałożenie kary pieniężnej, w sytuacji gdy: 1) nie ziściły się przesłanki z art. 9g pkt 1 u.c..p.g., w szczególności z uwagi na to, że skarżący nie był objęty obowiązkiem określonym w tym przepisie, 2) na Gminę S. nie nałożono kary administracyjnej za brak wymaganych poziomów odzysków, 3) organ pominął kluczowe okoliczności, o których mowa poniżej, nie przeprowadzając praktycznie nawet w minimalnym stopniu postępowania dowodowego i pomijając szereg istotnych okoliczności dla sprawy (w tym w szczególności treść umów z przedsiębiorcami zawartych przez skarżącego, określających kategorie odpadów podlegających odbiorowi), co miało zasadnicze znaczenie dla podjętej decyzji i nałożeniu kary administracyjnej;

- art. 7, art. 77 5 1, art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy oraz brak dokonania analizy i oceny całokształtu materiału dowodowego przy uwzględnieniu słusznego interesu strony postępowania, co skutkowało:

- błędnym ustaleniem stanu faktycznego, a w konsekwencji nieuzasadnionym przyjęciem, po pierwsze, że skarżący miał obowiązek osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu, a po drugie, co Skarżący podnosi z ostrożności, że Skarżący miał wpływ na poziom recyklingu, i że nieosiągnięcie ego poziomu nastąpiło z przyczyn zależnych wyłącznie od niej,

- pominięciem faktu, iż decyzja organu I instancji została wydana wyłącznie w oparciu o materiał obejmujący sprawozdanie Skarżącego w Bazie danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO),

- brakiem analizy pozostałego materiału dowodowego i brakiem podjęcia przez organy obu instancji szczegółowej analizy w jaki sposób podmioty, od których skarżący odbierał odpady gromadzą odpady komunalne i czy skarżący miał możliwość odbierania odpadów gromadzonych w sposób selektywny i przekazywania ich do recyklingu, - całkowitym braku analizy umów zawartych pomiędzy skarżącym a przedsiębiorcami przekazującymi odpady komunalne,

- błędnym i jednostronnym założeniu, że to skarżący ponosi odpowiedzialność (absolutną) za nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania odpadów do ponownego użycia, z pominięciem roli Gminy i jej ustawowych obowiązków edukacyjnych i kontrolnych, - w pominięciu przez organy obu instancji, że brak osiągnięcia przez skarżącego wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia wynika z przyczyn niezależnych od niej (w szczególności wynikających z zakresu odpadów odbieranych od przedsiębiorców),

- w całkowitym pominięciu faktu, że skarżący nie posiada obiektywnych możliwości egzekwowania odbierania odpadów segregowanych, a w konsekwencji nie może ponosić odpowiedzialności za brak osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych (Spółka nie ma żadnego wpływu na to jakie odpady przekazuje jej właściciel nieruchomości),

- pominięcia faktu, iż stosownie do art. 3 ust 2 pkt 8 treści ustawy o utrzymaniu czystości i informacyjnych porządku w gminach to obowiązkiem Gminy - a nie podmiotu odbierającego odpady na podstawie umów z podmiotami - jest prowadzenie działań edukacyjnych w zakresie prawidłowego gospodarowania odpadami komunalnymi - w szczególności w zakresie selektywnego zbierania odpadów, a organ w zebranym materiale nie wykazał jakie działania i czy w ogóle jakiekolwiek działania zostały w tym zakresie przeprowadzone,

- pominięcia faktu, iż podmiotem upoważnionym do nakładania kar na podmioty nie czyniące zadość przepisom prawa miejscowego na terenie Gminy S. - w szczególności w obszarze selektywnej zbiórki odpadów - jest Wójt Gminy S., a nie skarżący i to również ten organ na podstawie aktów prawa miejscowego i powszechnie obowiązującego może dokonywać kontroli oraz stosować odpowiednie narzędzia dyscyplinujące, przekładające się w sposób oczywisty na zwiększoną i efektywną zbiórkę odpadów selektywnych,

- pominięcia faktu, iż na Gminę nie została nałożona kara za nie uzyskanie poziomów odzysku, przez co nie poniosła ona żadnej szkody,

- art. 138 5 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo że ten rozpoznając sprawę rażąco naruszył przepisy prawa procesowego i materialnego, co powodowało, że w sprawie zachodziły przesłanki do podjęcia decyzji uchylającej decyzję organu I instancji, względnie decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżanej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach:

1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym,

2) dochowania wymaganej prawem procedury,

3) respektowania reguł kompetencji.

Istotą sądowej kontroli administracji jest ochrona wolności i praw jednostki (podmiotów prawa) w stosunkach z administracją publiczną oraz budowanie i utrwalanie zasady państwa prawa i wyprowadzanych z niej standardów. Podstawową funkcją sądownictwa administracyjnego jest ochrona praw podmiotowych jednostki. Przyjęcie tej funkcji wypływa z założeń systemu weryfikacji administracji publicznej w państwie prawa, co ma związek z realizacją zasad praworządności (por. J. Trzciński, Sądownictwo administracyjne jako gwarant ochrony wolności i praw jednostki, referat wygłoszony na L Konferencji Katedr i Zakładów Prawa Konstytucyjnego, Gdynia 24-16 kwietnia 2008 r., s. 1-8; B. Adamiak, Model sądownictwa administracyjnego a funkcje sądownictwa administracyjnego (w:) Polski model sądownictwa administracyjnego, Lublin 2003, s. 21-22).

Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023, poz.1634, dalej: p.p.s.a.) sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie i pozostają bez wpływu na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę wydanej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (t.j. Dz.U. z 2023, 1469 ze zmianami, dalej u.p.i.c.g.). W szczególności zgodnie art. 9g podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów ilości odpadów do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3b ustawy. W roku 2022 r. był to poziom wagowo 25 % co wynika z art. 3b ust. 1 pkt 2 w/w ustawy.

Poza sporem pozostaje, że ten poziom nie został osiągnięty. Z przekazanego przez skarżącą sprawozdania wynika, że było to zaledwie 1, 63 % łącznej masy odebranych odpadów (załącznik nr 10 do sprawozdania, administracyjne organu I instancji).

Prawidłowo organy przyjęły, że w świetle złożonego w formie elektronicznej sprawozdania, zgodnie z danymi zawartymi w dziale VI, tabeli B łączna masa odpadów komunalnych przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wyniosła 1, 7100 Mg (megagramów), co stanowiło 1, 63 % łącznej masy odebranych odpadów wynoszącej 104, 9800 Mg.

Zgodnie z art. 9x ust. 2 u.p.i.c.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu:

1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu;

2)ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania;

3) składowania.

Zgodnie z art. 9x ust. 3 u.p.i.c.g. karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.

Zgodnie z art. 9x ust. 3 u.p.i.c.g. karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 3, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i masy składowanych odpadów komunalnych przekraczającej poziom składowania wyrażonej w Mg.

W decyzji organu I instancji zawarto w związku z tym wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej, które zweryfikował organ II instancji. W wyniku tej weryfikacji organ II instancji prawidłowo zwrócił uwagę, iż zgodnie z art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa w zw. z art. 9zf u.p.i.c.g. końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy (w niniejszej sprawie 45 groszy) pomija się. Wobec tego dokonał korekty kwoty administracyjnej kary pieniężnej.

Skoro zatem przedsiębiorca nie uzyskał wymaganego w danym roku poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, prawidłowe było nałożenie administracyjnej kary pieniężnej.

Nie zasługują przy tym na uwzględnienie argumenty i okoliczności podnoszone w skardze mające na celu wykazanie, iż skarżąca nie miała obiektywnej możliwości uzyskania wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.

Odpowiedzialność za delikty administracyjne zagrożone karą pieniężną ma charakter odpowiedzialności zobiektywizowanej. Aktualizuje się w momencie powstania stanu niezgodności z prawem. W świetle art. 9x ust. 2 u.p.i.c.g. w przedmiotowej sprawie odpowiedzialność jest skutkiem nieosiągnięcia wymaganego poziomu odpadów przeznaczonych do ponownego użycia i recyklingu. Powyższe determinuje także zakres ustaleń faktycznych, które powinny poczynić organy na podstawie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. Są to okoliczności następujące: łączna masa odpadów komunalnych przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu oraz łączna masy wszystkich odebranych odpadów. Prawidłowo także organy oparły się na danych wynikających z Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz gospodarce odpadami. Znajdujące się w aktach wydruki skanów sprawozdania czynią zadość zasadzie pisemności postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 14 § 1a k.p.a. Podkreślenia wymaga, że baza ta została wprowadzona przez Ministerstwo Środowiska aby przeciwdziałać nieprawidłowościom, które występują w sektorze gospodarowania odpadami, a dostęp do niej jest reglamentowany i mają go uprawnione podmioty, co czyni dane wynikające z tej bazy wiarygodnymi.

Nie budzi także wątpliwości w świetle mających zastosowanie przepisów prawa, że kwestie takie, jak wybór niewłaściwych kontrahentów, czy treść umów zawartych z nimi pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. To przedsiębiorca podejmujący się działalności gospodarczej w zakresie zbierania odpadów jest zobowiązany zorganizować swoją działalność w taki sposób, aby wywiązywać się z nałożonych na niego obowiązków. Nie mogą odnieść skutku z tych samych powodów zarzuty dotyczące braku starań Gminy w zakresie wywiązywania się z obowiązków nałożonych ustawą mających na celu zwiększenie efektywności selektywnej zbiórki odpadów. Zauważyć należy, że odbiór odpadów niesegregowanych (zmieszanych) nie wyklucza możliwości odzyskania i recyklingu, lecz jedynie oznacza, że wzrasta koszt odzysku. Ponadto podmiot podejmujący się odbioru odpadów komunalnych na podstawie umowy z Gminą ma pełną świadomość ustawowego obowiązku z art. 9g u.p.i.c.g. Zatem przystępując do przetargu powinien tak ukształtować relację prawną z Gminą, aby realizacja z góry znanego obowiązku była możliwa. Dlatego Sąd nie podziela interpretacji art. 9g u.p.i.c.g. zaprezentowanej na s. 10-11 uzasadnienia skargi.

Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty dotyczące absolutnego charakteru odpowiedzialności skarżącej. W pierwszej kolejności należy wskazać, że prawidłowo organy obu instancji zwróciły uwagę na uchwałę NSA z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt III OPS 1/21. Zastosowanie powyższej regulacji oznacza, że odpowiedzialność za nieosiągnięcie wymaganego poziomu odpadów przeznaczonych do ponownego użycia lub recyklingu będąc odpowiedzialnością zobiektywizowaną, nie jest jednak odpowiedzialnością absolutną. Jednak to przepisy prawa omówione poniżej wskazują, jakie okoliczności mogą tę odpowiedzialność złagodzić.

W świetle tej uchwały przepisy działu IVa k.p.a. stanowią dopełnienie konstrukcji administracyjnych kar pieniężnych, które obowiązywały w systemie prawa w dniu wejścia w życie przepisów działu IVa k.p.a., w zakresie elementów określonych w art. 189a § 2 k.p.a. Do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stosuje się art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Ten ostatni przepis przewiduje przesłanki możliwego odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

Należy zwrócić uwagę w przedmiotowej sprawie, że zarówno organ I, jak i II instancji okoliczności te rozważały. Za zgodne z prawem należy uznać stanowisko, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189f § 1k.p.a., jak również na podstawie art. 189f § 2 k.p.a.

Oceniając prawidłowość stanowiska organów w zakresie zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. wskazać należy, że warunkiem koniecznym jego zastosowania jest znikoma waga naruszenia. W tym kontekście podkreślenia wymaga, że art. 9x u.p.c.g. jednoznacznie wskazuje, że nałożenie kary administracyjnej jest powiązane z samym faktem nieosiągnięcia wymaganego poziomu odpadów przeznaczonych do ponownego użycia i recyklingu. Tymczasem w przedmiotowej sprawie przy wymaganym poziomie 25 % ilości odpadów do ponownego użycia i recyklingu w 2022 r., w przedmiotowej sprawie ilość ta wyniosła zaledwie 1,71 %. W orzecznictwie wskazuje się ponadto, że "oceniając czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" zasadne jest odwołanie się do przesłanek wymierzenia kary administracyjnej zawartych w art. 189d pkt 1 k.p.a. Kolejna kwestia odnosi się do przewidzianego w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wymogu zaprzestania naruszania prawa, co implikuje zastosowanie tego przepisu wyłącznie w odniesieniu do naruszeń o charakterze ciągłym, trwałym lub powtarzającym się. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania do zachowania [osoby] polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu" (zob. wyrok NSA z dnia 17 marca 2022 r., sygn. I OSK 1110/21). Wreszcie po trzecie, nie bez znaczenia dla oceny dopuszczalności odstąpienia od wymierzenia kary w kontekście przesłanki wagi naruszenia jest charakter dóbr i wartości podlegających ochronie (w tym wypadku ochrona środowiska), konsekwentnie akcentowany w orzecznictwie (zob. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2020 r. sygn. IV SA/Wa 973/20, wyrok WSA w Gdańsku z 22 września 2022 r.). Podkreślenia wymaga, że cały zhierarchizowany system segregacji odpadów ostatecznie służy realizacji celów unijnych regulacji, m.in. Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającej dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów (Dz.Urz. UE z 2018, L 150, s. 109). Wspomniana dyrektywa zmieniająca 2018/851/UE, jak również dyrektywa główna 2008/98/WE mają na celu ochronę środowiska i zdrowia ludzi poprzez podkreślanie znaczenia właściwego gospodarowania odpadami oraz technik odzysku i recyklingu na rzecz redukcji zapotrzebowania na zasoby oraz ich lepszego wykorzystywania. Z powyższego wynika, że nie było możliwe w tym stanie faktycznym i prawnym uwzględnienie okoliczności podnoszonych w skardze wskazujących na brak zawinionego działania skarżącej oraz na przyczynienie się gminy do niskiego wyniku przedsiębiorcy.

Odnosząc się z kolei do przesłanek z art. 189f § 2 k.p.a. w ocenie Sądu trafne jest stanowisko organu odwoławczego, że ustawa o utrzymani czystości i porządku w gminach nie zna żadnego postępowania, które po zakończeniu okresu sprawozdawczego w gospodarce odpadami komunalnymi prowadziłoby do sanowania niedopełnienia obowiązku przygotowania odpadów na przewidzianym przepisami poziomie do ponownego użycia i recyklingu. Takie postępowanie musiałoby się toczyć przed nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej, a cele jej nałożenia już zostałyby osiągnięte w tym postępowaniu. Nie stanowi w szczególności takiego postępowania procedura z art. 6 (ka) u.p.c.g. bowiem jest to postępowanie, którego podmiotem jest właściciel nieruchomości, który nie dopełnia obowiązku selektywnego zbierania odpadów, a nie przedsiębiorca. Podmiot odbierający odpady komunalne ma jedynie obowiązek powiadomienia o tym fakcie organ, który wszczyna odpowiednie postępowanie. Na marginesie warto odnotować, że jest to instrument, który pozwala podmiotom odbierającym odpady reagować w przypadku braku selektywnego zbierania odpadów.

Na marginesie warto odnotować, że system gospodarowania odpadami jest zorganizowany w taki sposób, że uzyskiwanie określonego poziomu odpadów przeznaczonych do ponownego użycia lub recyklingu jest w ogólnym rozrachunku w interesie państwa członkowskiego UE z uwagi na nałożone w w/w dyrektywach unijnych obowiązków. System sankcji ma nie tylko funkcję represyjną, ale i prewencyjną, motywując do osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu wszystkie podmioty do tego zobowiązane. Gmina obowiązek ten wykonuje również powierzając zadania publiczne podmiotom wyłonionym w toku przetargu. Zatem to ewentualnie w relacji między gminą a podmiotem zawierającym umowę z gminą należy zapewnić takie warunki wykonywania zadań, które pozwolą im na efektywną realizację obowiązku. Podkreślenia wymaga, że podmiot startujący w przetargu ma pełną świadomość obowiązków, których zamierza się podjąć z uwagi na ich wyraźne określenie w art. 9g u.p.i.c.g.

Jako, że Sąd nie stwierdził w wyniku kontroli zgodności skarżonej decyzji z prawem naruszeń prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, naruszeń prawa procesowego mających istotnych wpływ na wynika sprawy ani podstaw do stwierdzenia nieważności czy wznowienia postępowania, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.