Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 206/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 3 § 1, art. 106 § 3, art. 133 § 1 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120, art. 134 § 1 i art. 135, art. 145 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 43, art. 44, art. 61 § 1, art. 61a § 1 zdanie 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 18, art. 26, art. 27, art. 33, art. 34, art. 35, art. 36
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Dnia 23 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Kowalska Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Ł.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne oddala skargę. e.o.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez Ł. J., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...] nr [...], którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wskazanych w treści postanowienia tytułów wykonawczych – z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do ich wniesienia.

Z ustalonego dla potrzeb sprawy stanu faktycznego wynika, iż:

Pismem z dnia 28 maja 2021 r. strona skarżąca wniosła do Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym podnosząc: brak skutecznego doręczenia upomnień poprzedzających wystawienie tytułów wykonawczych, brak skutecznego doręczenia tytułów wykonawczych oraz przedawnienie roszczeń. Do tego pisma skarżący dołączył oświadczenie swojej matki, która wskazała, iż od początku 2012 do końca 2019 roku nie utrzymywała żadnych relacji z synem, a po jego wyprowadzeniu się z mieszkania położonego w Ł. przy ul. A 156 nie informowała go o korespondencji, która do niego przychodziła (w tym z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł.), ani nie przekazywała mu odebranej przez siebie, a kierowanej do niego korespondencji (dotyczy to również awiz). Matka skarżącego zaznaczyła przy tym, że taki stan trwał do końca 2019 r.

Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] działając z upoważnienia Dyrektora I Oddziału ZUS w Ł. odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wskazanych w treści postanowienia tytułów wykonawczych - z uwagi na uchybienie ustawowemu terminowi do ich wniesienia. Skarżący złożył zażalenie na to postanowienie – z dnia [..] – wnosząc o jego uwzględnienie i wszczęcie postępowania wywołanego zarzutami na postępowanie egzekucyjne, formułując zarzut naruszenia art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w brzmieniu na dzień 4 lipca 2019 r.) w zw. z art. 44 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego - argumentując obszernie swoje stanowisko.

Postanowieniem z dnia [...] znak: [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uchylił w całości zaskarżone doń postanowienie z dnia [...], którym Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wskazanych w treści postanowienia tytułów wykonawczych i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Postanowieniem z dnia [...] znak: [...], działając z upoważnienia Dyrektora I Oddziału ZUS w Ł. odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wskazanych w treści postanowienia tytułów wykonawczych z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do ich wniesienia. Skarżący złożył zażalenie na to postanowienie – z dnia [...] – wnosząc o jego uwzględnienie i wszczęcie postępowania wywołanego zarzutami na postępowanie egzekucyjne. Sformułowano zarzut naruszenia art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w brzmieniu na dzień 4 lipca 2019 r.) w zw. z art. 44 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego – argumentując obszernie takie stanowisko. Zażalenie to zostało załatwione postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] znak: [...], którym organ ten utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...] nr [...], którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wskazanych w treści postanowienia tytułów wykonawczych – z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do ich wniesienia.

W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej szczegółowo przedstawił stan faktyczny sprawy oraz wskazał, że w dniu 30 lipca 2020 r. weszły w życie przepisy ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw, które wprowadziły zmiany m.in. w zakresie zasad składania i rozpatrywania zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Niemniej jednak w myśl przepisów przejściowych – zawartych we wskazanej ustawie zmieniającej - do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy dotychczasowe. Dalej organ wywodzi, że postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego jest prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych, które zostały wystawione i doręczone skarżącemu przed dniem wejścia w życie wskazanych zmian, a co za tym idzie – stosowanie do wskazanych przepisów przejściowych – w niniejszym postępowaniu zastosowanie znajdą przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej powoływanej jako upea) w brzmieniu obowiązującym do 29.07.2020 r. Wobec treści zarzutów skarżącego organ wyjaśnił, iż instytucja zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (którą reguluje art. 33 § 1 upea w brzmieniu obowiązującym do dnia 29.07.2020 r.) ma charakter sformalizowany w odniesieniu do podstawy zarzutów oraz terminu ich wniesienia. Zaznaczono, iż zgodnie z pouczeniem zawartym w tytule wykonawczym zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, przy czym termin ten biegnie od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i ma charakter zawity. To z kolei oznacza – jak dalej wywodzi organ, iż po upływie tego terminu wygasa uprawnienie zobowiązanego do skutecznego zgłoszenia zarzutów. Zatem zarzuty zgłoszone po upływie 7-dniowego terminu, o ile termin ten nie został na wniosek zobowiązanego przywrócony, są spóźnione i nie mogą być merytorycznie rozpatrzone. Organ wskazał też szczegółowo w jakich terminach zostały doręczone odpisy poszczególnych tytułów wykonawczych – powołując ich numery oraz wskazując sposób doręczenia. Zaznaczono również, iż 7-dniowy termin do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w stosunku do ostatniego z wystawionych na skarżącego tytułów wykonawczych upłynął w dniu 17.02.2014 r., a co za tym idzie zarzuty, które zostały złożone 28.05.2021 r. – za pośrednictwem operatora pocztowego Poczta Polska S.A. – zostały wniesione z uchybieniem 7-dniowego, ustawowego terminu do ich złożenia. Z tego też względu brak było podstaw do merytorycznego rozpatrzenia zgłoszonych zarzutów. Należało zatem odmówić wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów, gdyż jego wszczęcie uniemożliwiają uzasadnione przyczyny o charakterze formalnym – taką przyczyną jest upływ terminu, w ciągu którego możliwe jest rozstrzygnięcie postanowieniem o uprawnieniach lub obowiązkach zobowiązanego. Organ odniósł się do podnoszonej przez skarżącego kwestii braku doręczenia odpisów tytułów wykonawczych oraz upomnień – stwierdzając, iż są one nieuzasadnione. Podkreślił, iż w aktach sprawy znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru przesyłek - zawierających upomnienia, zawiadomienia o zajęciach oraz odpisy tytułów wykonawczych (wyraźnie wskazane przez organ) – na których widnieje podpis Pani B. J. z adnotacją "matka" co potwierdza odebranie przesyłki przez dorosłego domownika w trybie art. 43 kpa. Zaznaczono przy tym, iż przesyłkę doręczono pełnoletniemu domownikowi, który podjął się oddania jej adresatowi i własnoręcznym podpisem potwierdził tę czynność. Organ zwrócił uwagę na to, że doręczenie zastępcze z mocy art. 43 kpa wywołuje takie skutki jak doręczenie adresatowi do rąk własnych – a podnoszony przez skarżącego konflikt z matką nie ma wpływu na ocenę skuteczności doręczenia, gdyż pełnoletni domownik matka skarżącego podjęła się doręczenia mu korespondencji. Nadto potwierdzeniem doręczenia skarżącemu upomnień oraz tytułów wykonawczych (również dokładnie określonych przez organ) w trybie art. 44 kpa są zgromadzone w aktach sprawy koperty wraz ze zwróconą korespondencją, które zawierają informacje o datach awizowania przesyłek, miejscu ich awizowania oraz dacie zwrotu do nadawcy. Organ stwierdził, że nie można podzielić argumentacji skarżącego, iż nie miał on żadnej możliwości odebrać korespondencji przesyłanej mu przez ZUS na adres Ł. ul. A 156, jak również nie był świadomy, że jakakolwiek korespondencja pod ten adres przychodziła, gdyż ZUS dysponuje zwrotnym potwierdzeniem odbioru zawiadomienia z dnia 16.07.2013 r., na którym widnieje podpis skarżącego (pismem tym został on poinformowany o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych). To z kolei świadczy o tym, że korespondencja kierowana pod ten adres była skutecznie doręczana. Wskazano również, iż pierwsze kierowane do skarżącego w powyższym postępowaniu upomnienie – na wskazany adres - zostało odebrane przez jego matkę już w dniu 26.08.2010 r. (co wynika ze zwrotnego potwierdzenia doręczenia tej przesyłki) – zatem skarżący miał świadomość istnienia ciążących nań zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie. Zdaniem organu niezasadne jest twierdzenie skarżącego o kierowaniu przez ZUS upomnień, tytułów wykonawczych i zawiadomień na adres pod którym skarżący od 2012 r. nie mieszkał, gdyż w bazie danych organu egzekucyjnego - aplikacji System Rejestracji Centralnej Krajowej Ewidencji Podatników – adres: Ł. ul. A 156 widnieje od 25.11.2004 r. jako adres rejestracyjny skarżącego – tj. adres zamieszkania i pozostaje niezmienny do dnia wydania przez organ postanowienia z dnia [...] r. Zatem – co podkreślono - adres ten był aktualny zarówno w dacie wystawienia upomnień, następnie tytułów wykonawczych, jak i w okresie podejmowania działań, które zmierzały do ich realizacji. Zwrócono przy tym uwagę na obowiązki zobowiązanego wynikające z art. 36 § 3 upea (w brzmieniu obowiązującym do 29.07.2020 r.) oraz na fakt, iż płatnicy składek zobowiązani zostali do zawiadomienia ZUS - w terminie 7 dni od zaistnienia zmian – o zmianach danych, które wykazali w zgłoszeniu, w tym m.in. o zmianie adresu zamieszkania i adresu korespondencji (art. 43 i art. 44 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych). Przy czym skarżący w złożonych w dniach: 09.03.2009 r., 07.07.2011 r., 30.04.2012 r., 28.12.2012 r. oraz 09.09.2013 dokumentach (dokumenty ZUS ZFA) konsekwentnie wskazywał adres zamieszkania w Ł. ul. A 156. Organ odniósł się również do twierdzenia skarżącego w zakresie potwierdzenia aktualizacji adresu w ZUS – która jest przez niego wywodzona z przeprowadzonej przez ZUS w 2014 r. kontroli prawidłowości wykorzystania przez skarżącego zwolnienia lekarskiego wskazując, iż nie stanowi ona o dokonaniu aktualizacji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zaznaczono, że na zwolnieniu lekarskim lekarz wpisuje dane adresowe ubezpieczonego, które jak wskazuje sam druk zwolnienia są rozumiane jako adres pobytu w okresie trwania niezdolności do pracy. Zatem miejsca pobytu, które zostało wskazane w zwolnieniu lekarskim, nie należy utożsamiać z miejscem zameldowania na pobyt stały lub czasowy albo z miejscem stałego zamieszkania (art. 59 ust. 5d ustawy z dnia 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich). Tym samym, zdaniem organu, argumentacja skarżącego nie stanowi dowodu dokonania aktualizacji adresu zamieszkania, do którego zobowiązany jest płatnik składek w ZUS, jak również nie dowodzi braku skuteczności doręczenia skarżącemu upomnień i tytułów wykonawczych. Brak zatem podstaw do wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

W skardze, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, strona skarżąca zarzuciła:

- brak skutecznego doręczenia jej upomnień,

- brak skutecznego doręczenia jej wskazanych w skarżonej decyzji tytułów wykonawczych oraz

- przedawnienie roszczeń ZUS.

Wobec powyższego strona skarżąca wniosła o uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] oraz postanowienia Dyrektora I Oddziału ZUS w Ł. z dnia [...] Nadto skarga zawiera wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadków:

- Pani B. J. i Pani K. J. – na okoliczność braku zamieszkiwania przez stronę skarżąca w okresie od początku 2012 r. do końca 2019 r. u matki – pod adresem Ł. ul. A 156 oraz braku utrzymywania w tym okresie jakichkolwiek kontaktów z matką, braku informowania strony skarżącej przez matkę o korespondencji z ZUS lub innych podmiotów oraz przekazywania pism z ZUS, a także co do ówczesnego miejsca zamieszkania skarżącego,

- Pani G. W. – na okoliczność braku informowania strony skarżącej o zajęciu jej wynagrodzenia za pracę w P.P.U.U. [...] G. W. i wypłacaniu jej pełnego wynagrodzenia.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w uzasadnieniu swojego stanowiska argumentację wyrażoną w treści zaskarżonego do sądu postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i jako taka nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – powoływanej dalej jako ppsa, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przy czym sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego postanowienia, a jedynie uwzględniając skargę może je uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do art. 145 § 1 ppsa, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ppsa, skarga zgodnie z art. 151 ppsa podlega oddaleniu. Równocześnie w myśl art. 134 § 1 i art. 135 ppsa rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi i może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Z przepisów tych wynika, że sąd ocenia, czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji (postanowienia), a sąd rozpatrując skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 133 § 1 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ppsa). Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 ppsa, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Przeprowadzona przez sąd kontrola nie wykazała bowiem, że zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd uznał zatem, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie doszło do naruszenia przepisów upea w związku z przepisami kpa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. zasadnie utrzymał w mocy zaskarżone doń postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie złożonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Istota niniejszej sprawy koncentruje się więc na kwestii dopuszczalności i skuteczności wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułów wykonawczych z lata 2012 - 2014. W rozpoznawanej sprawie organy administracji obu instancji stwierdziły bowiem, że skarżący wnosząc zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w piśmie z dnia 28 maja 2021 r., uchybił ustawowemu terminowi do ich wniesienia. Skarżący natomiast kwestionuje fakt doręczenia mu tytułów wykonawczych i twierdzi, że dowiedział się o nich dopiero w dniu 22 maja 2021 r. z doręczonego mu w tym dniu pisma z ZUS (pismo z dnia 18 maja 2021 r.) informującego o podstawach prowadzenia egzekucji administracyjnej. Równocześnie strona skarżąca kwestionuje doręczania: dokonywane w trybie art. 43 kpa dorosłemu domownikowi tj. matce strony skarżącej (choć z akt sprawy wynika bezsprzecznie, że takowe miały miejsce) oraz dokonywane w trybie art. 44 kpa – argumentując, że matka nie przekazywała stronie skarżącej informacji o przyjmowanych przesyłkach pocztowych ani o awizach.

W świetle powyższego należy w pierwszej kolejności zaznaczyć, iż do prowadzonego postępowania egzekucyjnego miały zastosowanie przepisy upea w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. W myśl bowiem art. 14 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmienia ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070), która weszła w życia w dniu 30 lipca 2020 r. - do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 2 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Postępowanie egzekucyjne wobec strony skarżącej jest prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych, które zostały wystawione i doręczone przed dniem wejścia w życie wskazanej ustawy zmieniającej, a co za tym idzie orzekające w sprawie organy słusznie uznały, że w postępowaniu w sprawie zarzutów znajdą zastosowanie przepisy upea w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.

Zgodnie z art. 26 § 1 upea organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru, przy czym w myśl § 5 tego artykułu wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Wymogi formalne, jakim powinien odpowiadać tytuł wykonawczy określa art. 27 § 1 upea stanowiąc w pkt 9, że w tytule tym zawarte jest, m.in. pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z przepisu tego wynika, że możliwość wniesienia zarzutów przez zobowiązanego ograniczona została do 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 upea możliwość wniesienia zarzutów jest więc ograniczona w czasie, gdyż zobowiązany może złożyć zarzuty w stosunku do tytułu wykonawczego w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Termin ten uznać należy za termin procesowy, a uchybienie mu powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania (por. np. wyrok WSA w Krakowie z 3 sierpnia 2012 r., I SA/Kr 849/12 oraz powołane tam poglądy B. Adamiak i J. Borkowskiego, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2008, s. 335 i nast., a także powołane poglądy R. Hausera i Z. Leońskiego Egzekucja administracyjna. Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Warszawa 1995, s. 63; oraz chociażby wyrok NSA z 11 stycznia 2017 r., II FSK 3770/14). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że z art. 27 § 1 pkt 9 upea wynika, że tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Pouczenie to jest skuteczne w dniu doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, w związku z czym od tego dnia liczy się upływ terminu do zgłoszenia organowi egzekucyjnemu zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Zarzuty są środkiem prawnym przysługującym w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nawet jeszcze wcześniej w ramach postępowania zabezpieczającego, nie zaś w jego toku. Z tego też względu w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że zarzuty nie mogą być nawet uzupełniane w terminie późniejszym. Powyższe nie przekreśla jednak możliwości ingerowania przez zobowiązanego w tok postępowania egzekucyjnego, jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 33 upea – ustawa ta przewiduje bowiem szereg innych środków służących podjęciu przez niego obrony. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są jednak bez wątpienia podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji administracyjnej. Przy czym instytucja zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, normowa w treści art. 33 § 1 upea (w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r.) ma charakter zdecydowanie sformalizowany – i to zarówno w odniesieniu do podstawy zarzutów (zostały one wskazane w treści art. 33 § 1 upea), jak również co do terminu ich wniesienia. Zatem zarzuty te, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 upea (w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r.) zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów, enumeratywnie wymienia ustawodawca w art. 33 upea, zaś procedurę postępowania przy ich rozpatrywaniu reguluje art. 34 upea. Zarzuty zgłaszane są organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy rozstrzygnięcie o zasadności bądź bezzasadności, czy też niedopuszczalności zarzutów. Należy jeszcze podkreślić, że zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich skuteczne wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma kwestia, czy strona skarżąca wniosła zarzuty w przewidzianym ustawowo terminie tj. – jak wynika z przywołany powyżej przepisów praw - w ciągu 7 dni od daty doręczenia jej odpisu tytułu wykonawczego. Bez wątpienia bowiem wniesienie ich po upływie tego terminu jest bezskuteczne. W ocenie sądu, jak słusznie wskazywały organy obydwu instancji, termin ten został przekroczony. Dokumenty zgormadzone w aktach sprawy wskazują bowiem, że przywołane w zaskarżonym do sądu postanowieniu tytuły wykonawcze z lata 2012 - 2020 zostały skutecznie doręczone w trybie art. 43 i 44 kpa – mimo, iż strona skarżąca fakt ten kwestionuje. W świetle dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie ma wątpliwości, że wskazane tytuły wykonawcze zostały doręczone stronie skarżącej w okresie od 15.05.2012 r. do 10.02.2014 r. (w trybie art. 43 i 44 kpa - z zachowaniem wymogów określonych w tych przepisach) - a w aktach sprawy znajdują się stosowne, potwierdzające ten fakt dokumenty. Co więcej sąd podziela stanowisko i argumentację organów, w zakresie prawidłowego ustalenia adresu strony skarżącej – o czym również świadczą zgromadzone w aktach sprawy dokumenty. W świetle dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie budzi bowiem wątpliwości fakt, iż w bazie danych organu egzekucyjnego - aplikacja System Rejestracji Centralnej Krajowej Ewidencji Podatników – adres na który dokonywano doręczeń kierowanych do strony skarżącej pism – Ł. ul. A 156 - widnieje od 25.11.2004 r. jako adres rejestracyjny skarżącego tj. adres zamieszkania i pozostaje niezmienny – jak wskazuje organ - do dnia wydania przez postanowienia z dnia [...] Zatem nie może być wątpliwości, że adres ten był aktualny zarówno w dacie wystawienia upomnień, następnie tytułów wykonawczych, jak i w okresie podejmowania działań, które zmierzały do ich realizacji. Szczególnie w świetle wynikających z przepisów prawa (zob. art. 36 § 3 upea – w brzmieniu obowiązującym do 29.07.2020 r.) obowiązków zobowiązanego oraz z uwagi na fakt, iż płatnicy składek zobowiązani zostali do zawiadomienia ZUS (w terminie 7 dni od zaistnienia zmian) o zmianach danych, które wykazali w zgłoszeniu, w tym m.in. o zmianie adresu zamieszkania i adresu korespondencji (zob. art. 43 i art. 44 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych). Co więcej jak wynika z akt sprawy skarżący w złożonych w dniach: 09.03.2009 r., 07.07.2011 r., 30.04.2012 r., 28.12.2012 r. oraz 09.09.2013 dokumentach (tj. dokumenty ZUS ZFA) konsekwentnie wskazywał adres zamieszkania w Ł. ul. A 156. Dodatkowo z akt sprawy wynika, iż na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zawiadomienia z dnia 16.07.2013 r. widnieje podpis skarżącego (pismem tym został on poinformowany o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych). Nie ma też żadnych wątpliwości, że korespondencja kierowane do strony skarżącej była odbierana przez dorosłego domownika – matkę, która fakt ten potwierdzała własnoręcznym podpisem (czego ani strona skarżąca, ani jej matka – w aktach stosowne oświadczenie z dnia 27 maja 2021 r. podpisane przez Panią B. J. - nie kwestionują), a więc doręczenie było dokonywane prawidłowo na zasadach określonych w art. 43 kpa oraz w trybie art. 44 kpa tj. przez tzw. dwukrotne awizo (również tutaj nie ma wątpliwości – wobec dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy). To z kolei świadczy o tym, że korespondencja kierowana pod ten adres – Ł. ul. A 156 - była skutecznie doręczana. Co więcej, jak wynika z akt sprawy, pierwsze kierowane do skarżącego we wskazanym postępowaniu upomnienie – na kwestionowany przez nią aktualnie adres - zostało odebrane przez matkę strony skarżącej już w dniu 26.08.2010 r. (co wynika ze zwrotnego potwierdzenia doręczenia tej przesyłki) – zatem skarżący miał bez wątpienia świadomość istnienia ciążących nań zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie. Sąd podziela przy tym stanowisko organów obydwu instancji, iż w niniejszej sprawie nie ma znaczenia adres podany przez stronę skarżącą w 2014 r. na potrzeby prowadzonej przez ZUS kontroli prawidłowości wykorzystania przez skarżącego zwolnienia lekarskiego. Okoliczność ta – wbrew temu co twierdzi strona skarżąca - nie stanowi o dokonaniu aktualizacji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Słusznie bowiem argumentują organy, iż na zwolnieniu lekarskim lekarz wpisuje dane adresowe ubezpieczonego, które jak wskazuje sam druk zwolnienia są rozumiane jako adres pobytu w okresie trwania niezdolności do pracy. Zatem miejsca pobytu, które zostało wskazane w zwolnieniu lekarskim, nie należy utożsamiać z miejscem zameldowania na pobyt stały lub czasowy albo z miejscem stałego zamieszkania (zob. art. 59 ust. 5d ustawy z dnia 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich). Tym samym, w świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, należało przyjąć, że organy słusznie dokonywały doręczeń na wskazany powyżej adres, który – jak wynika z akt sprawy – wskazywała również sama strona skarżąca. Co więcej dokumenty zgromadzone w aktach sprawy nie wskazują na to, iż strona skarżąca dokonała aktualizacji adresu zamieszkania - do którego zobowiązany jest płatnik składek w ZUS. Zatem dokonane na ten adres doręczenia należy uznać za skuteczne, a co za tym idzie pismo zawierające zarzuty na postępowanie egzekucyjne – podanie z dnia 28 maja 2021 r. (nadane w tym dniu przesyłką pocztową), słusznie uznano za złożone po upływie ustawowego 7-dniowego terminu, a termin ten nie został przywrócony. Doręczone stronie tytuły wykonawcze zawierały pouczenie o prawie wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni – stosownie do treści art. 27 § 1 pkt 9 upea.

W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z art. 18 upea, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przy czym jak stanowi art. 61 § 1 kpa, postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Niemniej jednak zgodnie z art. 61a § 1 zdanie 1 kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W ocenie sądu, z uwagi na przekroczenie ustawowego terminu na złożenie zarzutów, w niniejszej sprawie zachodzą wskazane powyżej tzw. "inne uzasadnione przyczyny". Należy w tym miejscu wyjaśnić, że przepisy upea nie regulują wprost sytuacji, gdy zarzuty zgłoszone zostaną przez zobowiązanego po upływie ustawowego terminu. Orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite co do określenia, w jakiej formie należy rozstrzygać zarzuty wniesione po terminie. We wszystkich orzeczeniach podkreśla się jednak, że uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 3 sierpnia 2012 r., sygn. akt: I SA/Kr 849/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). W razie uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów w części orzeczeń sądy uznają, że powinno się oddalić zarzuty, pozostawić zarzuty bez rozpoznania, umorzyć postępowanie w przedmiocie zarzutów albo nie uwzględnić zarzutów z powodu ich wniesienia po upływie terminu. Akceptowalna jest również odmowa wszczęcia postępowania przez organ egzekucyjny I instancji w sprawie zgłoszonych zarzutów w związku z uchybieniem terminu do ich wniesienia (por. np. wyroki: WSA w Gdańsku z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt: I SA/Gd 1017/13; WSA w Olsztynie z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt: I SA/Ol 843/14; WSA w Białymstoku z dnia 19 lipca 2017 r. sygn. akt: I SA/Bk 354/17). Do tego ostatniego poglądu przychylił się także Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 11 stycznia 2017 r. w sprawie o sygn. akt: II FSK 3770/14 wskazał, że niewątpliwie uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania. W takiej sytuacji zdaniem NSA właściwa będzie podstawa z art. 61a § 1 kpa o odmowie wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn. W ten sposób rozstrzygnięcie organu najpełniej wyraża konsekwencje w postaci bezskuteczności dokonanej przez stronę czynności procesowej. Z kolei w wyroku z dnia 6 grudnia 2018 r. sygn. akt: II FSK 3446/16 NSA wskazał, że uchybienie takiemu terminowi oznacza, że organ egzekucyjny nie może poddać zgłoszonych zarzutów badaniu, czyli w istocie nie może wszcząć postępowania uregulowanego w art. 33 do 35 upea. Przepisy te nie zawierają przy tym żadnych uregulowań, które określałyby, jakie rozstrzygnięcie powinien wydać organ egzekucyjny po stwierdzeniu, że zobowiązany uchybił terminowi do wniesienia zarzutów. Przepis taki zawarty został natomiast w art. 61a § 1 kpa - pozwala on na wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, jeżeli z innych (poza stwierdzeniem braku przymiotu strony) przyczyn postępowanie nie może zostać wszczęte. Przyczyną taką może być między innymi wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (przedawnienie materialnoprawne).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielając poglądy zaprezentowane w powołanych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdza, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania, w związku z wniesieniem zarzutów z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Mając na uwadze powyższe sąd stwierdza, że odmowa wszczęcia postępowania była uzasadniona. Zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, nie zawierają wad mogących uzasadniać ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. W sprawie nie doszło do wskazywanych przez stronę skarżącą uchybień.

Reasumując powyższe rozważania, w ocenie sądu zarzuty skargi okazały się bezpodstawne. Zgromadzone w aktach sprawy dokumenty pozwalają przyjąć, iż organ skutecznie doręczył skarżącemu wskazane przez organy obydwu instancji odpisy tytułów wykonawczych. W tym zakresie sąd w pełni podziela stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej szeroko omówione w uzasadnieniu skarżonej decyzji, które znajduje potwierdzenie w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy. A co za tym idzie – z uwagi na wszczęte postępowania egzekucyjne - niezasadny okazał się również zarzut przedawnienia roszczeń ZUS. Bieg terminu przedawnienia zostaje bowiem zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której zobowiązany został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Tym samym więc skierowanie do strony skarżącej upomnień oraz doręczenie jej tytułów wykonawczych, a następnie podjęcie dalszych czynność zmierzających do wyegzekwowania ciążącego na stronie obowiązku o charakterze pieniężnym, wskazuje na to, że bieg terminu przedawnienia poszczególnych należności objętych postępowaniem egzekucyjnym uległ zawieszeniu i to zawieszenie nadal trwa, gdyż postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone.

Wobec wniosku strony skarżącej (pismo z dnia 7 kwietnia 2022 r.) o uzasadnienie postanowienia z dnia 23 marca 2022 r., którym oddalono – na podstawie art. 106 § 3 ppsa – wnioski o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków: B. J., K. J. i G. W., należy wskazać, iż zgodnie z przepisami obowiązującego prawa postanowienie to nie wymaga odrębnego uzasadnienia. Sąd jednak wyjaśnia, iż przywołany w treści tego postanowienia przepis art. 106 § 3 ppsa, który stanowił podstawę oddalenia wniosku strony skarżącej o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków stanowi, iż sąd może jedynie z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Postępowanie przed sądem administracyjnym nie może bowiem zmierzać do dokonania nowych ustaleń faktycznych, a sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje prawidłowość postępowania przeprowadzonego przez organy administracyjne. W świetle powyższego ani w judykaturze, ani w doktrynie od dawna nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie może być prowadzone postępowanie dowodowe z zeznań świadków (por. np. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2000 r., I SA 428/99, Lex nr 55767). Przepis art. 106 § 3 ppsa wyznacza bowiem ścisłe granice wykorzystania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nowych dowodów, a zatem – jak wynika z tej regulacji - nie każdy dowód może być dopuszczony w tym postępowaniu, lecz jedynie dowód z dokumentów, przy czym ma to być dowód uzupełniający, a więc taki, który nie był przedstawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżaną decyzją. Z przepisu tego wynika także, że dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Zatem gdyby taki dowód był oferowany przez stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jego nieprzeprowadzenie przez sąd i uchylenie decyzji nie mogłoby być oceniane jako naruszenie prawa procesowego, i to naruszenie istotne, mające wpływ na wynik sprawy (por. np. wyroki NSA: z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt OSK 1595/04, LEX nr 489587; czy z dnia 7 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1555/13, LEX nr 1590692). Co więcej przepis art. 106 § 3 ppsa nie jest również instrumentem służącym do zwalczenia ustaleń faktycznych, z którymi strona skarżąca się nie zgadza (por. np. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r., II FSK 1306/08, LEX nr 558886). Z tego też względu sąd postanowieniem z dnia 23 marca 2022 r. oddalił wnioski strony skarżącej o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków.

Zatem zważywszy na powyższe, sąd - w oparciu o przepis art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skargę oddalił.

a.l.