Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 723/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 124 b
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi E. M. i Z. M. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 29 września 2023 r. nr NRŚ-OR.7536.21.2022.KMa w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia części nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 29 września 2023 r., nr NRŚ-OR.7536.21.2022.KMa, Wojewoda Dolnośląski, po rozpoznaniu odwołania O. S.A. w P., uchylił decyzję Starosty Milickiego z dnia 14 października 2022 r. odmawiającą zobowiązania E. i Z. M. (dalej w skrócie jako: "skarżący") do udostępnienia nieruchomości gruntowej oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], obręb W., gmina K., w celu wykonania prac remontowych istniejącego gazociągu relacji C. – W. i orzekając co do meritum sprawy, orzekł o zobowiązaniu E. M. i Z. M. do udostępnienia części wyżej opisanej nieruchomości o powierzchni [...] m2, na rzecz O. S.A. z siedziba w P., na okres 45 dni, liczonych od dnia rozpoczęcia prac w granicach przedmiotowej działki, w celu wykonania remontu gazociągu o średnicy DN 400 relacji C. – W., polegającego na obniżeniu posadowienia gazociągu w miejscach jego wypłycenia. Przebieg oraz granice czasowego udostępnienia przedstawione zostały na załączniku graficznym, stanowiącym integralną część decyzji. Wojewoda nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 25 kwietnia 2022 r. spółka p. SA z siedzibą w W.(1) (w skrócie jako "P. SA), na podstawie art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U z 2023 r., poz. 344 ze zm., dalej w skrócie jako "u.g.n"), złożyła do Starosty Milickiego wniosek o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z opisanej nieruchomości, poprzez zezwolenie wejścia na grunt w celu wykonania prac remontowych gazociągu DN 400 relacji C. – W., polegających na obniżeniu posadowienia gazociągu w miejscach jego wypłycenia.

W dniu 15 czerwca 2022 r. inwestor zmodyfikował wniosek, wskazując jako podstawę żądania art. 124 ust. 1 u.g.n.

W dniu 14 października 2022 r. Starost Milicki wydał decyzję odmowną, wskazując w uzasadnieniu, że nie został spełniony warunek uzyskania zgody właścicieli nieruchomości na czasowe zajęcie gruntu.

Odwołanie od tego rozstrzygnięcia wniósł inwestor, wskazując jednocześnie, że w dniu 2 listopada 2022 r. nastąpiło połączenie P. SA ze spółką P.(1) SA, polegające na przejęciu P. SA przez P.(1) SA, która to wstąpiła jako inwestor do toczącego się postepowania. Natomiast w dniu 3 lipca 2023 r., nastąpiła zmiana firmy z P.(1) SA na O. SA.

Uchylając zaskarżoną decyzję i orzekając merytorycznie w zakresie żądania, Wojewoda Dolnośląski wyjaśnił w pierwszhej kolejności, że wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie zobowiązania właściciela nieruchomości do jej czasowego udostępnienia, organ zobligowany jest do zweryfikowania wystąpienia, przewidzianych w art. 124 b ust. 1 u.g.n. przesłanek warunkujących dopuszczalność zgodnego z wnioskiem rozstrzygnięcia sprawy. Przytoczył treść przedmiotowego przepisu, zgodnie z którym, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Natomiast zgodnie z art. 124 ust. 2a u.g.n. decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Jak dalej wyjaśniał organ odwoławczy, w toku postępowania odwoławczego ustalono, że objęty wnioskiem gazociąg został wybudowany 1974 r. i wyłączony z eksploatacji w dniu 29 lipca 2017 r. Z uwagi na wybudowanie nowego gazociągu, jego dotychczasowy właściciel wyraził zgodę na sprzedaż odcinka objętego wnioskiem na rzecz obecnego inwestora i umowa sprzedaży podpisana została w 2021 r. Planowane do realizacji przedsięwzięcie, w ramach którego zostanie uruchomiony gazociąg DN 400, ma umożliwić czerpanie pozostałych w złożu C. złoży gazu oraz skierowanie go poprzez istniejące sieci przesyłowe do Oddziału w O. Realizacja przedsięwzięcia zakłada transport całości gazu ziemnego wydobywanego w Ośrodku G., na instalację technologiczną [...] O., w celu umożliwienia produkcji gazu wysokometanowego i odzysku gazu szlachetnego – helu.

Wojewoda Dolnośląski dalej zwrócił uwagę na fakt, że przepis art. 124b ust. 1 u.g.n. swoim zakresem obejmuje ciągi drenażowe, przewody i urządzenia, nienależące do części składowych nieruchomości, służące do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej. Tymczasem, stosownie do art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2022 r. poz. 1385 ze zm.), dalej "pr. energ.", przesyłanie - transport dotyczy: a) paliw gazowych oraz energii elektrycznej sieciami przesyłowymi w celu ich dostarczania do sieci dystrybucyjnych lub odbiorcom końcowym przyłączonym do sieci przesyłowych, b) paliw ciekłych siecią rurociągów, c) ciepła siecią ciepłowniczą do odbiorców przyłączonych do tej sieci - z wyłączeniem sprzedaży tych paliw lub energii. Przez dystrybucję należy z kolei rozumieć: a) transport paliw gazowych oraz energii elektrycznej sieciami dystrybucyjnymi w celu ich dostarczania odbiorcom, b) rozdział paliw ciekłych do odbiorców przyłączonych do sieci rurociągów, c) rozdział ciepła do odbiorców przyłączonych do sieci ciepłowniczej - z wyłączeniem sprzedaży tych paliw lub energii oraz sprężania gazu w stacji gazu ziemnego i dostarczania energii elektrycznej w stacji ładowania do zainstalowanych w niej punktów ładowania w rozumieniu ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 110,1093 i 2269) - art. 3 pkt 5 pr. energ. Sieć przesyłowa oznacza natomiast sieć gazową wysokich ciśnień, z wyłączeniem gazociągów kopalnianych i bezpośrednich, albo sieć elektroenergetyczną najwyższych lub wysokich napięć, za której ruch sieciowy jest odpowiedzialny operator systemu przesyłowego (art. 3 pkt lla pr. energ.), a sieć dystrybucyjna to sieć gazowa wysokich, średnich i niskich ciśnień, z wyłączeniem gazociągów kopalnianych i bezpośrednich, albo sieć elektroenergetyczną wysokich, średnich i niskich napięć, za której ruch sieciowy jest odpowiedzialny operator systemu dystrybucyjnego (art. 3 pkt 1 lb pr. energ.). Sieć gazociągów kopalnianych zdefiniowana jest jako gazociąg lub sieć gazociągów: a) zbudowanych i eksploatowanych w ramach przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu ropy naftowej lub gazu ziemnego ze złóż lub b) wykorzystywanych do transportu gazu ziemnego z jednego lub z większej liczby miejsc jego wydobycia do zakładu oczyszczania i obróbki lub do terminalu albo wykorzystywanych do transportu gazu ziemnego do końcowego przeładunkowego terminalu przybrzeżnego (art. 3 pkt 1 lc pr. energ.).

Po analizie przedstawionych pojęć ustawowych Wojewoda Dolnośląski uznał, że objętą wnioskiem infrastrukturę należy zakwalifikować jako gazociąg kopalniany (powstały w wyniku zmiany funkcji gazociągu przesyłowego). Tym samym, przeniesienie nomenklatury pr. energ. na grunt u.g.n. skutkowałoby brakiem możliwości orzeczenia ograniczenia w oparciu o art. 124b ust. 1 u.g.n., ponieważ ten rodzaj infrastruktury pozostaje poza siatką pojęciową definiującą przesył i dystrybucję.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że gazociąg DN 400 nie mógłby zostać objęty dyspozycją art. 125 ust. 1 u.g.n.. Powołany przepis stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może, w drodze decyzji, ograniczyć sposób korzystania z nieruchomości niezbędnej w celu poszukiwania, rozpoznawania, wydobywania kopalin objętych własnością górniczą. Przepisy art. 124 ust. 2-4 stosuje się odpowiednio. Stosownie do art. 6 pkt 16c ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2023 r. poz. 633), dalej "pgg", wydobywaniem węglowodorów ze złóż -jest prowadzenie wydobycia węglowodorów, w tym przygotowanie wydobytych węglowodorów do transportu oraz ich transport w obrębie zakładu górniczego (węglowodorami są ropa naftowa, gaz ziemny oraz ich naturalne pochodne, a także metan występujący w złożach węgla kamiennego, z wyjątkiem metanu występującego jako kopalina towarzysząca - art. 6 pkt 26 pgg). Z kolei zakładem górniczym jest wyodrębniony technicznie i organizacyjnie zespół środków służących bezpośrednio do wykonywania działalności regulowanej ustawą w zakresie wydobywania kopalin ze złóż, a w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny wraz z pozostającym w związku technologicznym z wydobyciem kopaliny przygotowaniem wydobytej kopaliny do sprzedaży, podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji, podziemnego składowania odpadów albo podziemnego składowania dwutlenku węgla, w tym wyrobiska górnicze, obiekty budowlane, urządzenia oraz instalacje (art. 6 pkt 18 pgg). Zatem w zakres wydobycia kopaliny węglowodorowej, jaką jest gaz ziemny, wchodzi jej transport, ale tylko w obrębie zakładu górniczego. Przygotowanie kopaliny do sprzedaży, jaką jest jej oczyszczenie, dotyczy jedynie podziemnego zakładu górniczego wydobywającego węgiel kamienny.

Stąd Wojewoda wskazał, że literalne stosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, prawa energetycznego oraz prawa geologicznego i górniczego, uniemożliwiałoby zastosowanie administracyjnego trybu ograniczenia prawa własności nieruchomości w przypadku jaki zaistniał w rozpatrywanej sprawie i możliwe byłoby tylko w celu poszukiwania, rozpoznawania i wydobywania gazu ziemnego, a także jego przesyłu i dystrybucji do odbiorcy końcowego, natomiast nie obejmowałoby etapu transportu tego węglowodoru z zakładu górniczego do miejsca obróbki i przygotowania do dalszego obiegu.

W ocenie Wojewody Dolnośląskiego, takie regulacje nie byłyby racjonalne. Dodatkowo, jak wskazał organ odwoławczy, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zakres zastosowania art. 124b ust. 1 u.g.n. (a także art. 124 ust. 1 u.g.n.), nie ogranicza się tylko do inwestycji służących do przesyłu i dystrybucji wody, pary, gazu i energii elektrycznej w rozumieniu pr. energ., ale stosowany był także w sprawach dotyczących kanalizacji deszczowej i sanitarnej, których funkcja polega na odprowadzaniu wody. Dodatkowo, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził zapatrywanie, że budowa gazociągów łączących odwierty z ośrodkiem zbioru gazu oraz gazociągu ekspedycyjnego do rejonu odwiertu objęta jest dyspozycją tej drugiej regulacji. W uzasadnieniu swojego stanowiska Sąd wskazał, że na gruncie u.g.n., jednym z celów publicznych jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń (art. 6 pkt 2 tej ustawy). Z tego względu, inwestycja polegająca na budowie sieci gazowej mieści się w zakresie celów publicznych objętych art. 6 pkt 2 ww. ustawy (por. wyrok NSA II OSK 264/11 z 26 kwietnia 2012 r., zob. też wyrok NSA I OSK 2122/21 z dnia 4 listopada 2022 r.).

W ocenie Wojewody, na zasadzie analogii zasadnym jest uznanie, że argumentacja ta zachowuje aktualność również w odniesieniu do utrzymywania sieci gazowej, czemu ma służyć m.in. regulacja z art. 124b ust. 1 u.g.n..

Wojewoda Dolnośląski podniósł również, że ograniczanie prawa własności nieruchomości jest orzekane ze względu na inwestycje dotyczące gazociągów kopalnianych ( np. wyrok WSA w Rzeszowie II SA/Rz 394/22 z dnia 17 sierpnia 2022 r.).

Odnosząc się zaś do okoliczności rozpatrywanej sprawy, po uznaniu możliwości wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 124 b u.g.n. Wojewoda wyjaśnił, że skarżący nie zgodzili się na zajęcie nieruchomości, jednakże negocjacje poprzedzające zajęcie takiego stanowiska były przeprowadzone w sposób prawidłowy. Z. M. uczestniczył w uzgodnieniach osobiście, jak również za pośrednictwem radcy prawnego D. K. (zob. pełnomocnictwo z dnia 25 kwietnia 2013 r.), który na podstawie pełnomocnictwa z dnia 7 lutego 2018 r. występował również w imieniu E. M. Inwestora reprezentował z kolei M. B., prawidłowo umocowany na podstawie dokumentu nr [...] z dnia 8 kwietnia 2021 r.

Inwestor dokładnie wyjaśnił sposób, w jaki nastąpi likwidacja krytycznego wypłycenia infrastruktury na działce nr [...]. Wskazał m.in., że obniżenie posadowienia gazociągu, będzie się odbywało metodą wykopu otwartego wraz z wymianą izolacji rury przewodowej. Odkrywka będzie prowadzona etapowo w taki sposób, aby maksymalna długość pojedynczego odkrycia i podkopania gazociągu bez podparcia nie przekraczała 15 m. Po nałożeniu nowej powłoki izolacyjnej, za pomocą systemu nawojowego "na zimno" z wewnętrzną taśmą samo wulkanizującą klasy C 50, nastąpi zbadanie jej szczelności. Zakłada się obniżenie posadowienia gazociągu poprzez sprężyste ugięcie rury pod własnym ciężarem bazując na założeniu liniowej sprężystości materiału. Grunty uzyskane z wykopu będą w maksymalnym stopniu wykorzystane do zasypki (zakłada się minimalne przykrycie gazociągu 08-09 m). Obszar zajęcia będzie wynosił [...] m2, a czas trwania robót określono na 45 dni (zob. pismo Inwestora z dnia 23 sierpnia 2023 r.), przy czym przebieg oraz granice obszaru czasowego udostępnienia, zostały przedstawione na załączniku graficznym, stanowiącym integralną część niniejszej decyzji.

W takich okolicznościach Wojewoda Dolnośląski rozstrzygał sprawę co do istoty i zobowiązał skarżących do udostępnienia nieruchomości.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wnieśli skargę do tutejszego Sądu, domagając się jego uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

1. art. 7 k.p.a. i art. 124b w zw., z art. 112 u.g.n. poprzez błędne przyjęcie, że umożliwienie wydobycia gazu w złożu C. przez O. SA stanowi realizację celu publicznego;

2. art. 7a k.p.a. i art. 124b u.g.n. poprzez zastosowanie nieznanej ustawie wykładni i niezasadne przyjęcie, że ponieważ norma art. 124b wskazuje na przesył i dystrybucję gazu, a w zakres wydobycia kopaliny wchodzi jej transport do miejsca dalszej przeróbki, to ochrona idei bezpieczeństwa energetycznego uzasadnia zajęcie nieruchomości strony celem umożliwienia przesyłania gazu pomiędzy złożem a instalacją [...] O.

W uzasadnieniu skargi podniesiono dodatkowo nieprawidłowe prowadzenie negocjacji ze skarżącymi, poprzez niewyjaśnianie skarżącym na czym dokładnie polegać będzie realizowana inwestycja i próbę wprowadzenia w błąd skarżących poprzez zapewnienie, że w zakres negocjacji wchodzi zawarcie umowy służebności przesyłu. Wykonawca nie sprecyzował również na czym dokładnie polegać ma inwestycja, w szczególności, czy wymagać będzie uzyskania pozwolenia na budowę.

Podkreślono, że objęty wnioskiem gazociąg jest wyłączony z użytkowania i nie służy do przesytu, co sprawia, że w sprawie nie zachodzi cel publiczny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2023 r. strona skarżąca podtrzymała w całości stanowisko wyrażone w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

Stosownie do art. 184 (in limine) Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie kontrolę działalności administracji publicznej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych oznaczonych konstytucyjnie jako inne sądy administracyjne, określone zostały m.in. treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej - p.p.s.a.) i polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zaskarżonego aktu z przepisami procedury, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Wywiedziona w niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem organ odwoławczy naruszył przy wydawaniu decyzji przepisy prawa materialnego, co miało wpływ na kształt wydanego rozstrzygnięcia.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja reformatoryjną, którą uchylono w całości decyzję organu I instancji i na podstawie art. 124b ust. 1, 2, 2a i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej jako "u.g.n.") wydano merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie, którym zobowiązano skarżących jako współwłaścicieli nieruchomości, do jej udostępnienia na rzecz inwestora robót polegających na remoncie gazociągu o średnicy DN 400 relacji C. – W. , tj. O. S.A. z siedzibą w P.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 124b ust. 1 u.g.n.. Zgodnie z treścią tego przepisu, Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.

Zgodnie z art. 124b ust. 2 u.g.n. decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, o których mowa w ust. 1. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek inwestora o wydanie decyzji w trybie art. 124b u.g.n. ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obręb W., gmina K., w celu wykonania prac remontowych istniejącego lecz wyłączonego z użytkowania od 2017 r. gazociągu. Inwestor planuje ponowne uruchomienie gazociągu, w celu realizacji inwestycji, która polegać będzie na wydobyciu pozostałości zasobu gazu w C. Odcinek gazociągu położony na działce należącej do skarżących, którego dotyczył wniosek inwestora, po uruchomieniu, służyłby do przesytu wydobytego gazu do [...] O., gdzie gaz ten poddany będzie dalszej obróbce, przed etapem dystrybucji. O ile więc odcinkiem tym będzie odbywał się transport gazu, to nie będzie to ani jego przesył ani dystrybucja.

Słusznie bowiem Wojewoda Dolnośląski rozpoznając niniejszą sprawę, przeprowadził analizę przepisów dotyczących pojęć "gaz", "paliwo", "przesył", "dystrybucja", "sieci gazowe" i "sieci przesyłowe, a także "gazociąg kopalniany. Z przytoczonych w sposób dokładny i szczegółowy w uzasadnieniu decyzji przepisów prawa energetycznego oraz prawa geologicznego i górniczego wynika, że skoro transport gazu przedmiotowym odcinkiem nie będzie odbywał się w celu dostarczenia do sieci dystrybucyjnej ani do końcowego odbiorcy, to mamy do czynienia w sprawie z gazociągiem kopalnianym i siecią gazociągu kopalnianego, tj. gazociąg wykorzystywany do transportu gazu ziemnego z jednego lub większej liczby miejsc jego wydobycia do zakładu oczyszczania i obróbki (art. 3 pkt 11c ustawy Prawo energetyczne). Sąd podziela to stanowisko organu odwoławczego.

Nie do zaakceptowania jest jednak w ocenie Sądu dokonana przez organ interpretacja przepisu art. 124 b u.g.n., pozwalająca na zastosowanie tej normy do zaistniałego w sprawie przypadku.

Z cytowanego wcześniej przepisu wynika bowiem, że znajduje on zastosowanie wyłącznie w przypadku w celu wykonania czynności związanych z remontami ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, służących do przesyłania lub dystrybucji gazu. Taki zapis przepisu koreluje zresztą z treścią art. 6 pkt 2 u.g.n., który przesądza, że celami publicznymi są budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, który również w swej treści pomija transport gazu inny niż przesyłanie i dystrybucja.

W ocenie Sądu, przepisy umożliwiające ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie decyzji organów administracji publicznej, bez zgody właścicieli tych nieruchomości, muszą być interpretowane w sposób ścisły, bez możliwości stosowanie wykładni rozszerzającej, zgodnie z paremią exceptiones non sunt extendendae. W wyroku z dnia 26 października 2021 r. (sygn. akt II FSK 979/21), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Zgodnie z przyjętą w orzecznictwie i doktrynie zasadą pierwszeństwa wykładni językowej w procesie wykładni prawa, należy w pierwszej kolejności zastosować dyrektywy wykładni językowej, a dopiero w przypadku dalszych wątpliwości lub w celu wzmocnienia wyniku wykładni językowej, sięgać kolejno po wykładnię systemową lub funkcjonalną". Jeżeli wykładnia językowa jest niewystarczająca, prowadzi do rozstrzygnięć absurdalnych, godzi w cel instytucji prawnej, pomija oczywisty błąd legislacyjny, czy też doprowadza do sprzeczności z fundamentalnymi zasadami konstytucyjnymi, uzupełnienie wykładni językowej poprzez zastosowanie wykładni systemowej i funkcjonalnej jest uzasadnione (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2010 r., II FSK 445/09. Dodatkowo, w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2000 r. (sygn. akt FPS 14/99), Sąd ten wskazał, że rezultaty wykładni systemowej nie mogą wykraczać poza granice wyznaczone przez wykładnię gramatyczną, wykładnia językowa bowiem nie tylko jest punktem wyjścia dla wszelkiej wykładni prawa, lecz także zakreśla jej granice w ramach możliwego sensu słów zawartych w tekście prawnym".

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela takie stanowisko. Przepis art. 124 b u.g.n., jako zezwalający na bardzo daleko posuniętą ingerencję w prawo własności, nie może być interpretowany rozszerzająco. Skoro jego treść ogranicza się wprost do sieci służących do przesyłu i dystrybucji, to w ocenie Sądu, żaden inny rodzaj transportu gazu nie może zostać objęty dyspozycją przepis, a inwestor zamierzający realizować inwestycję, zobowiązany jest do uzyskania niezbędnej zgody na dysponowania nieruchomością na cele budowlane według zasad ogólnych. Z całą pewnością nie zasługuje na akceptację stanowisko organu, że wykładnia literalna zaprzeczałaby racjonalności całokształtu regulacji, której ideę stanowi wzmocnienie bezpieczeństwa energetycznego państwa. W tym kontekście należy zauważyć dodatkowo, że złożony w sprawie wniosek dotyczy gazociągu wyłączonego z użytkowania od kliku lat.

Odnosząc się do orzecznictwa przytoczonego w uzasadnieniu decyzji Sąd wyjaśnia, że sprawa o sygnaturze akt II SA/Wr 403/21 dotyczyła przebudowy sieci kanalizacji deszczowej. Trudno zatem odnosić do transportu płynów odprowadzanych siecią kanalizacji definicje przesyłu i dystrybucji paliw, w tym gazu, z ustawy Prawo energetyczne. Niewątpliwie również, budowa sieci kanalizacji mieści się w katalogu celów publicznych z art. 6 u.g.n, (art. 6 pkt. 3 u.g.n.), czego nie można odnieść do rozpatrywanej sprawy. Odnośnie zaś wskazanego wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 17 sierpnia 2022 r. II SA/Rz 394/22 podnieść należy, że wniosek złożony w tej sprawie przez inwestora dotyczył budowy gazociągu kopalnianego i zdawczego, niemniej uzasadnienie wyroku nie zawiera żadnych rozważań w zakresie możliwości zastosowania przepisu art. 124 u.g.n. do transportu gazu innego niż przesył i dystrybucja, stąd trudno odnieść się do tego stanowiska.

Rozpoznając ponownie złożone w sprawie odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, Wojewoda Dolnośląski weźmie pod uwagę przedstawione rozważania co do niemożności stosowania wykładni rozszerzającej dyspozycji art. 124b u.g.n.. Rozważy również, czy przedstawione przez inwestora roboty budowlane wypełniają definicję remontu gazociągu, albowiem zabrakło w tym zakresie rozważań w zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., skargę uwzględnił i uchylił zaskarżoną decyzję. Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.