Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1466/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2023 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 maja 2023 r. nr KOC/7391/Go/22 w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 22 maja 2023 r. nr KOC/7391/G0/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (SKO/organ) po rozpatrzeniu odwołania S. D. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy nr 639/SD/2022 z dnia 22 listopada 2022 r. orzekającą o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. jako hip. "[...]", rej. Hip.[...] dz. [...], stanowiącego obecnie działkę ew. [...] oraz część działki ew. nr [...] z obrębu [...];

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Nieruchomość warszawska położona przy ul. [...], hip. [...]" położona jest na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na podstawie art. 1 tego dekretu wszystkie grunty leżące w granicach miasta Warszawy przeszły na własność Gminy m. st. Warszawy, a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130) stały się własnością Skarbu Państwa. Następnie na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 roku o ustroju m. st. Warszawy (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1817) przedmiotowy grunt stał się własnością miasta stołecznego Warszawy.

Organ wskazał, ze jak wynika z analizy geodezyjnej z dnia 14 lipca 2021 r. sporządzonej przez geodetę J. W., dawna nieruchomości hipoteczna [...] dz. [...], znajduje się w granicy działki ewidencyjnej nr [...], oraz części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], stanowiących własność m.st. Warszawy. Zgodnie z powyższym opracowaniem geodezyjnym łączna powierzchnia przedmiotowej nieruchomości wynosi 0,0562 ha.

Następnie organ odwołał się do treści art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy zgodnie z którym dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące - uprawnieni byli w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną (obecnie użytkowanie wieczyste). Gmina miała obowiązek uwzględniania wniosków,

Sygn. akt I SA/Wa 1466/23

jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania. W sposób odmienny została potraktowana sprawa własności budynków znajdujących się na gruntach warszawskich. Zgodnie z przepisami cyt. dekretu budynki przechodziły na własność gminy tylko wówczas, gdy dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni nie złożyli w terminie wniosków o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste lub gdy ww. wnioski zostały załatwione odmownie.

Organ o[podał, że objęcie przedmiotowego gruntu przez gminę w posiadanie nastąpiło w dniu 11 kwietnia 1949 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 5 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy, a zatem termin na złożenie wniosku upływał w dniu 11 października 1949 r. Z zaświadczenia Oddziału Ksiąg Wieczystych Sądu Grodzkiego w Warszawie z dnia 3 listopada 1949 Nr 7416/49, wynika iż stosownie do działów I i II wykazu hipotecznego nieruchomości "[...], N rej. hip. [...]", przy akcie zeznanym dnia 16 grudnia 1918 r. za N 2 w t. II tej księgi do działu II zaprojektowano treść na przepisanie tytułu własności działki gruntu N 16 zawierającej powierzchni 124, 49 saż. kw. czyli 1708 łokci kw. na imię J. D., jako nabytej na mocy powyższego aktu N 2 t. II. Pismem z dnia 3 listopada 1949 r. J. D. na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy wniósł o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Wniosek ten został podtrzymany pismem z dnia 30 kwietnia 1991 r. Przedmiotowe pismo stanowiło załącznik do podania złożonego dnia 3 listopada 1949 r., o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do terenu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] (we wniosku ul. [...]). W dniu 25 października 1951 r. Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy orzeczeniem administracyjnym załatwiło odmownie podanie z dnia 3 listopada 1949 r. o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o prawo własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości.

Organ podał następnie, że następstwo prawne ustalił na podstawie następujących dokumentów:

- prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] w Warszawie Wydział [...] Cywilny z dnia 9 kwietnia 2018 r., sygn. akt I Ns 1214/15 na mocy którego spadek po: -J. D. zmarłym 7 lutego 1951 r. na podstawie dekretu z

Sygn. akt I SA/Wa 1466/23

dnia 8 października 1946 r. Prawo spadkowe nabyli: żona A. D. w ¼ części oraz wnuk K. D. w ¾ części; A. D. z domu G. zmarłej 2 lutego 1963 r. w Warszawie na podstawie dekretu z dnia 8 października 1946 r. Prawo spadkowe nabył wnuk K. D. w całości;

-prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy I Wydział Cywilny z dnia 13 września 2005 r., sygn. akt I Ns 1110/05, na mocy którego spadek po K. D. zmarłym 19 kwietnia 2005 r. na podstawie ustawy nabyli: żona M. D. i syn S. D.

Organ wskzał. że decyzją Prezydenta m. st. Warszawy nr 639/SD/2022 z dnia 22.11.2022 r. orzeczono o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. jako hip. "[...]", rej. Hip.[...] dz. [...], stanowiącego obecnie działkę ew. [...] oraz część działki ew. nr [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu orzeczenia podniesiono m.in.; "(...) bezspornym jest, że wniosek z 3 listopada 1949 r. złożony przez J. D. o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości położonej przy ul. [...] (we wniosku [...]), został złożony po upływie terminu przewidzianego do dokonania tej czynności (...)

Od ww. decyzji w ustawowym terminie odwołanie złożył S. D. , który w uzasadnieniu wskazał, że nie można uznać, że do objęcia przez Gminę w posiadanie nieruchomości położonej przy ul. [...], rej. Hip. [...], dz. [...] nastąpiło z dniem 11 kwietnia 1949 r. czyli wraz z publikacją pod poz. 24 ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy z dnia 11 kwietnia 1949 r., Nr 5. Przedmiotowe ogłoszenie nie określa precyzyjnie jakich nieruchomości dotyczy, ma charakter ogólnikowy, wraz z publikacją przedmiotowego ogłoszenia nie mogło zatem dojść do objęcia nieruchomości w posiadanie, konieczne były dalsze działania Gminy, przede wszystkim czynności faktyczne, które miałyby charakter objęcia w posiadanie. Skarżący podniósł, że gdyby nawet przyjąć, że wniosek dekretowy złożono 03 listopada 1949 r., to jeżeli objęcie w posiadanie przedmiotowej nieruchomości przez Gminę nastąpiło 03 maja 1949 r. lub później (a okoliczności sprawy na to wskazują) - to wniosek dekretowy zostałby złożony w terminie. Organ I instancji w ogóle tych kwestii nie analizował. Błędne jest w ocenie strony skarżącej przyjęcie, iż objęcie nieruchomości w posiadanie nastąpiło wraz z publikacją ogłoszenia

Sygn. akt I SA/Wa 1466/23

w dniu 11 kwietnia 1949 r. Jeżeli natomiast chodzi o datę złożenia wniosku dekretowego, to o ile za najpóźniejszą można uznać 03 listopada 1949 r., to należy zbadać czy wniosek dekretowy nie został złożony wcześniej w szczególności wobec przejawianej przez dawnych właścicieli nieruchomości wobec organów władzy publicznej woli skorzystania z uprawnień przyznanych im w Dekrecie. Organ I instancji nie czynił żadnych ustaleń w tym względzie. Pozbawienie obywatela własności nieruchomości jest wyrządzeniem mu dotkliwej szkody, szczególnie w sytuacji gdy następuje bez jakiejkolwiek rekompensaty majątkowej bądź tytułu prawnego, który choćby częściowo zastępuje utraconą własność(...)"

SKO po rozpoznaniu odwołania wskazało, że według art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26.10.1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. nr 50 poz. 279), właściciele gruntów na obszarze m. st. Warszawy, które z dniem wejścia w życie dekretu przeszły na własność gminy m. st. Warszawy, mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy (po zmianach własności czasowej, a później użytkowania wieczystego). Jeżeli wniosek taki nie został zgłoszony i nie zostało przyznane prawo wieczystej dzierżawy, budynki znajdujące się na gruncie przechodziły na własność gminy, zaś dotychczasowy właściciel uzyskiwał prawo do odszkodowania na zasadach określonych w dekrecie. Jak wiadomo nie zostały wydane przewidziane w art. 9 ust. 3 dekretu przepisy wykonawcze w tym zakresie i dotychczasowi właściciele (ich następcy prawni) nie otrzymali takiego odszkodowania. Istotne znaczenie miało więc złożenie wniosku o przyznanie wieczystej dzierżawy w terminie określonym w art. 7 ust. 1 cyt, dekretu. Organ wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że termin określony w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy jest terminem prawa materialnego o skutkach prekluzyjnych powodujących wygaśnięcie roszczenia lub uprawnienia w przypadku jego uchybienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 1998 r., sygn. akt IV SA 1091/96, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 276/05). W ocenie Kolegium, pełne uzasadnienie dla poglądu o materialnym charakterze terminu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 wskazanego dekretu, zawiera Uchwała Składu Pięciu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1996 r. OPK 19/96 LexPolonica nr 313792 Glosa 1997/9 str. 29

Sygn. akt I SA/Wa 1466/23

ONSA 1997/2 poz. 56 Prokuratura i Prawo - dodatek 1996/12 poz. 60 Wokanda 1997/2 str. 31, w której wskazano, że do terminu przewidzianego w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. 1945 r. Nr 50 poz. 279) nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące przywrócenia terminu (art. 58-60). Realizując zasadę, o której mowa w art. 11 Kpa, organ przytoczył obszerny fragment uzasadnienia wskazanej wyżej Uchwały Sądu: "Jest oczywiste, że upływ czasu powoduje daleko idące skutki w sferze stosunków prawnych regulowanych przez różne gałęzie prawa, w tym także przez prawo cywilne i prawo administracyjne. W zakresie stosunków cywilnoprawnych upływ czasu może spowodować utratę prawa podmiotowego lub roszczenia. Wszystko to wiąże się z niewykonaniem przez uprawnionego jego prawa przez określony czas i na tym tle doktryna (np. A. Wolter: Prawo cywilne. Zarys części ogólnej - zaktualizował J. Ignatowicz, Warszawa 1982 r., str. 323 i nasi.) rozróżnia (poza zasiedzeniem i przemilczeniem) terminy przedawnienia i terminy zawite (prekluzyjne). Według powszechnie przyjętego w doktrynie poglądu (System prawa cywilnego, t. 1, część ogólna, 1985 r., str. 843), terminem zawitym, jest termin, który ogranicza w czasie dochodzenie przed powołanym do tego organem lub inną realizację praw podmiotowych, a jego bezskuteczny upływ powoduje wygaśnięcie prawa. Klasycznym przykładem terminu zawitego będzie roczny termin dla dochodzenia roszczenia posesoryjnego, przewidziany w art. 344 kc. Z przepisu tego jednak wynika wprost, że wspomniane roszczenie wówczas wygasa. Takiego stwierdzenia natomiast nie zawiera art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. 1945 r. nr 50 poz. 279), choć zakreśla dotychczasowemu właścicielowi termin zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy gruntu (następnie prawa własności czasowej - art. XXXIX dekretu z dnia 11 października 1946 r. - Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych - dekret z dnia 11 października 1946 r. Dz. U. 1946 r. Nr 57 poz. 312 i w końcu prawa wieczystego użytkowania - art. 40 i 41 ustawy z dnia 14 łipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach - Dz. U. 1961 r. Nr 32 poz. 159). Brak takiego stwierdzenia w przepisie nie przesądza jeszcze o tym, że określony w nim termin nie ma charakteru terminu zawitego ze skutkiem w postaci wygaśnięcia prawa. Powszechnie przyjmuje się w doktrynie (A. Wolter: op.cit., str. 343), że do terminów zawitych w tym rozumieniu należą terminy określone na

Sygn. akt I SA/Wa 1466/23

przykład w art. 59, art. 901 § 2, art. 929 kc. Żaden zaś z tych przepisów nie zawiera stwierdzenia o wygaśnięciu prawa lub roszczenia. Artykuły 59 i 901 § 2 kc zawierają stwierdzenia o braku możliwości wystąpienia z żądaniem po upływie oznaczonego czasu, natomiast art. 929 kc stanowi, że z żądaniem (uznania spadkobiercy za niegodnego) można wystąpić w ciągu roku od chwili powzięcia wiadomości o przyczynie niegodności. Niewątpliwe jest zakwalifikowanie określonego w tym przepisie terminu jako terminu zawitego i to, że jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia do zgłoszenia żądania. Z powyższego wynika, że brak w art. 7 ust. 1 omawianego dekretu stwierdzenia o wygaśnięciu prawa do złożenia wniosku przez dotychczasowego właściciela nie pozbawia określonego w tym przepisie terminu charakteru terminu zawitego. Charakter terminów zawitych mają również terminy procesowe w tym sensie, że ich bezskuteczny upływ pozbawia stronę możliwości skutecznego dokonania określonej czynności procesowej (np. apelacji w postępowaniu cywilnym lub odwołania w postępowaniu administracyjnym). Jest jednak generalna możliwość ich przywrócenia. Wśród przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, taką możliwość przewidują art. 58-60. Procesowe przepisy o przywróceniu terminu nie mają zastosowania do terminów zawitych prawa materialnego. Przywrócenie terminu prawa materialnego jest dopuszczalne, ale tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. Tak np. przewidziany w art. 139 kodeksu karnego wykonawczego trzymiesięczny termin na wniesienie powództwa o obalenie domniemania, że do oskarżonego lub skazanego należą rzeczy znajdujące się w samoistnym posiadaniu osoby bliskiej, może być przywrócony jeżeli niezachowanie terminu jest uzasadnione szczególnymi okolicznościami, a opóźnienie nie przekracza 3 miesięcy. Nie ma w omawianym dekrecie przepisu zawierającego taką regulację. Jak wynika z powyższych rozwiązań, istotne znaczenie ma to czy, termin określony w art. 1 ust. 1 dekretu jest terminem prawa materialnego czy też terminem procesowym. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy (postanowienie z dnia 5 listopada 1976 r. 111 CRN 202/76 OSNCP 1977/10 poz. 186) przy rozstrzyganiu tej wątpliwości należy brać pod uwagę nie tyle sformułowanie ustawy, ile głównie skutek upływu terminu. Jeżeli skutek ten polega na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub niemożności jego realizacji, termin ma charakter prawnomaterialny. Podobne poglądy wyrażone zostały w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przytoczonym w uzasadnieniu uchwały pełnego składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego, np. wyrok z dnia 24 listopada 1994

Sygn. akt I SA/Wa 1466/23

r. SA/Ka 1230/94 (niepubl), według którego przewidziany w art. 48 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. 1993 r. Nr 11 poz. 50 ze zm.)jest terminem prawa materialnego i tym samym nie podlega przywróceniu w trybie art. 58 i 59 kpa. W wyroku z dnia 3 lutego 1995 r. (IV SA 832/93 niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny wprost stwierdził, że określony art. 7 dekretu termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy jest terminem prawa materialnego. Złożenie wniosku o przyznanie własności czasowej po terminie określonym w art 7 stanowi okoliczność wystarczającą do wydania decyzji odmownej, Z reguły data końcowa terminu zawitego prawa materialnego jest oznaczona przez podanie czasu trwania danego terminu (w latach, miesiącach itp.). Takie określenie zawiera art. 7 ust. 1 cytowanego dekretu, przewidując sześciomiesięczny termin na złożenie wniosku przez dotychczasowego właściciela. Inną regulację, również dotyczącą tzw. gruntów warszawskich, zawiera art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. 1991 r. Nr 30 poz. 127 z późn. zm.). Przepis ten wskazuje konkretną datę, to jest 31 grudnia 1988 r., do której osoby zainteresowane mogły skutecznie złożyć wniosek o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste i o zwrot budynków. Takie regulacje nie są odosobnione. Tytułem przykładu można wskazać art. 15 ust. 2 nie obowiązującego już dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. JJ. 1946 r. Nr 13 poz. 87 z późn. zm.), według którego wnioski o przywrócenie posiadania w trybie przepisów tego dekretu można było składać do 31 grudnia 1947 r. Takie terminy orzecznictwo (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1961 r. 1 CR 196/60 OSN1962/11 poz. 58) określa jako szczególne rodzaje terminów zawitych, to jest terminy kalendarzowe, charakteryzujące się najdalej idącym rygoryzmem. Okoliczność jednak, że termin przewidziany w art. 7 ust. 1 dekretu nie ma cech terminu kalendarzowego, nie pozbawia go charakteru terminu zawitego prawa materialnego, skoro z jego upływem wygasa uprawnienie do uzyskania w szczególnym trybie prawa wieczystego użytkowania. Zawarta w art. 7 ust. 1 dekretu regulacja dotycząca biegu terminu sześciomiesięcznego, jak słusznie podkreśla uzasadnienie uchwały pełnego składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego, powodowała, że termin ten dla poszczególnych dotychczasowych właścicieli mógł upływać (i w praktyce upływał) w różnym czasie. Można mieć zastrzeżenia do takiej regulacji, ale ten fakt nie jest argumentem przemawiającym za

Sygn. akt I SA/Wa 1466/23

odrzuceniem tezy o charakterze tego terminu, skoro poza tym odpowiada on cechom terminu zawitego prawnomaterialnego. Wniosek dotychczasowego właściciela o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy, jak każdy wniosek skierowany do organu administracyjnego zawierający żądanie wydania określonej decyzji, wszczyna postępowanie administracyjne. Podobnie na tle prawa cywilnego np. żądanie uznania umowy za bezskuteczną (art. 59 kc) zawarte w pozwie, powoduje wszczęcie postępowania cywilnego. Wniosek czy pozew jest w tych przypadkach czynnością procesową, ale to zupełnie nie przesądza o tym, że termin w którym czynności te mają być dokonane ma charakter terminu procesowego. Nie można więc w tym zakresie podzielić twierdzenia zawartego w uchwale pełnego składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wszystko to daje podstawę do udzielenia odpowiedzi na przedstawione pytanie prawne jak w sentencji uchwały. Ponadto należy zauważyć, że unormowanie dotyczące tzw. gruntów warszawskich w tym także dotyczące terminu składania wniosków o przyznanie dotychczasowym właścicielom (ich następcom prawnym) prawa wieczystego użytkowania budziło i budzi nadal istotne zastrzeżenia. Jest to jednak kwestia, która nie podlega kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd może jedynie stwierdzić, że umożliwienie obecnie tym osobom realizacji ich praw wymaga zabiegu legislacyjnego. Takie próby były zresztą w przeszłości podejmowane. W § 1 ust. 1 uchwały Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze m.st. Warszawy w wieczyste użytkowanie (M. P. 1965 r. Nr 6 poz. 18) przewidziano możliwość uzyskania przez osoby, które nie złożyły wniosków w terminie określonym w dekrecie, użytkowania wieczystego jednej działki przeznaczonej na określone cele. W § 3 tej uchwały przewidziano kolejny sześciomiesięczny termin na składanie wniosków o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Dalszym przepisem jest omawiany już art. 82 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Termin złożenia wniosków o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste został na podstawie tego przepisu przedłużony do dnia 31 grudnia 1988 r. Przytoczone regulacje, świadczące o możliwości rozwiązania problemów gruntów warszawskich jedynie w drodze aktu normatywnego, stanowią również argument przemawiający za stanowiskiem, że przywrócenie dotychczasowym właścicielom tych gruntów (lub ich następcom prawnym), którzy nie złożyli wniosków w terminie, ich praw nie może nastąpić w drodze uruchomienia procesowej instytucji przywrócenia terminu. " Również w wyroku z

Sygn. akt I SA/Wa 1466/23

3 lutego 1995 r. (IV S.A. 832/93 - nie publ.) Naczelny Sąd Administracyjny wprost stwierdził: "że określony w art. 7 dekretu termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy, jest terminem prawa materialnego. Złożenie wniosku o przyznanie własności czasowej po terminie określonym w art. 7 stanowi okoliczność wystarczającą do wydania decyzji odmownej. Także w wyroku WSA w Warszawie z dnia 2007.10.09 sygn. akt I SA/Wa 973/07 publ. LEX nr 341047 Sąd stwierdził jednoznacznie: "Termin określony w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy jest terminem prawa materialnego o skutkach prekluzyjnych powodujących wygaśnięcie roszczenia lub uprawnienia w przypadku jego uchybienia. Brak jest podstaw prawnych do przywrócenia takiego terminu zarówno na podstawie k.p.a. jak i rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r, o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm. ". Początek biegu terminu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu został związany z dniem objęcia w posiadanie gruntu przez gminę, przy czym ustalenie terminów i trybu obejmowania w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy gruntów objętych dekretem zostało uregulowane w rozporządzeniu Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 16, poz, 112), które utraciło moc z dniem wejścia w życie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43). SKO wskazało, że nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...], ozn. jako hip. "[...]", rej. Hip.[...] dz. [...] - została objęta w posiadanie gminy 11 kwietnia 1949 r. tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 5 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy, a zatem termin do złożenia wniosku przewidziany art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m.st. Warszawy (Dz. U. nr 50 poz. 279) upłynął dnia 11 października 1949 r. Organ wskazał, że podanie o przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustanowienie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. jako hip. "[...]", rej. Hip.[...] dz. [...] - wpłynęło do Zarządu Miejskiego w m. st. Warszawie w dniu 3 listopada 1949 r.. Zgodnie z obowiązującym wówczas art. 41

Sygn. akt I SA/Wa 1466/23

rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r., o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. R. P. Nr. 36, poz. 341): ''Jeżeli strona udowodni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy z powodu przeszkód nie do przezwyciężenia, może ona w' terminie siedmiodniowym od ustania przeszkody prosić władzę o przywrócenie terminu. 2. Równocześnie należy dopełnić czynności, która miała być w terminie dopełniona, 3, Prośba o przywrócenie terminu może być wyłożona na piśmie stanowiącym dopełnienie czynności, 4. Przywrócenie terminu siedmiodniowego w ust. 1 jest niedopuszczalne. Dlatego też, strona wraz z podaniem o przywrócenie terminu złożyła wniosek dekretowy czyniąc zadość nakazowi zawartemu ust. 2 i 3 art. 41 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r., o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. R. P. Nr. 36, poz. 341)

Organ podkreślił, że termin określony w 7 ust. 1 dekretu z dnia 26.10.1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. nr 50 poz. 279) jest terminem prawa materialnego, a nie terminem procesowym. Zgodnie z doktryną prawną oraz utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych wszystkie terminy wynikające z prawa materialnego dot. nieruchomości warszawskich dotyczą uprawnień określonych w prawie materialnym. Terminy wynikające z prawa materialnego mają charakter zawitych. Upływ tych terminów nie dopuszcza możliwości ich przywracania. Z upływem takiego terminu przepisy prawa materialnego wiążą ujemne skutki dla strony. Tym samym okoliczności uchybienia terminu do złożenia wniosku nie mają znaczenia dla sprawy, gdyż nie istnieje możliwość przywrócenia ww. terminu. Umożliwienie zatem osobom objętym wskazanym wyżej dekretem realizacji ich praw wymaga zabiegu legislacyjnego. W konsekwencji możliwość rozwiązania problemów gruntów warszawskich istnieje jedynie w drodze aktu normatywnego, a przywrócenie dotychczasowym właścicielom tych gruntów (lub ich następcom prawnym), którzy nie złożyli wniosków w terminie, ich praw nie może nastąpić w drodze uruchomienia procesowej instytucji przywrócenia terminu. Zatem, w ocenie SKO, nie można odmówić słuszności rozstrzygnięcia organu I instancji.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł S. D. (skarżący) zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

Sygn. akt I SA/Wa 1466/23

1. art. 1 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy poprzez przyjęcie, że wniosek z 03 listopada 1949 r. o ustanowienie użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. hip. "[...]", rej. Hip. [...], dz. [...] (obecnie działka ew. nr [...] oraz część działki ew. nr [...], obręb [...]) został złożony po upływie 6 miesięcznego terminu (który miałby upłynąć 11 października 1949 r.) od publikacji ogłoszenia Nr 5 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy - podczas gdy uznać należy, że wniosek z 03 listopada 1949 r. został złożony w terminie, którego bieg rozpoczął się od objęcia nieruchomości w posiadanie, a nie od ogłoszenia, które ma charakter ogólnikowy, nie wskazuje nieruchomości, których miałoby dotyczyć. A także, poprzez pominięcie okoliczności, że właściciele nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. hip. "[...]", rej. Hip. [...], dz. [...] wyrażali wobec organów władzy publicznej wolę realizacji uprawnień przysługujących im na mocy Dekretu przed złożeniem wniosku z 03 listopada 1949 r., co prowadzi do uznania, że wniosek dekretowy został złożony wcześniej, w terminie 6 miesięcznym liczonym od 11 kwietnia 1949 r.

2. art. 7, art. 77 § 1 a także art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, pobieżną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, sprowadzającą się do ustalenia, iż do objęcia w posiadanie nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. hip. "[...]", rej. Hip. [...], dz. [...] doszło 11 kwietnia 1949 r. czyli w dniu ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 5 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy (zatem termin zgłoszenia wniosku dekretowego miałby upłynąć 11 października 1949 r.). Podczas gdy przedmiotowe ogłoszenie nie wskazywało nawet których nieruchomości dotyczy i nie sposób uznać, iż objęcie w posiadanie danej nieruchomości nastąpiło wraz z publikacją przedmiotowego ogłoszenia. Nadto właściciele złożyli wniosek dekretowy najpóźniej 03 listopada 1949 r., a więc zaledwie 3 tygodnie po upływie 6 miesięcznego terminu od publikacji ogłoszenia - przy tak niewielkiej różnicy czasowej kwestia prawidłowego ustalenia daty objęcia w posiadanie ma kluczowe znaczenie. Ponadto oświadczenia i czynności podejmowane przez właścicieli, poprzez które wyrażali oni wobec organów

Sygn. akt I SA/Wa 1466/23

władzy publicznej wolę realizacji uprawnień przysługujących im na mocy Dekretu,

nakazywałyby przyjęcie, iż złożenie wniosku dekretowego nastąpiło wcześniej niż

03 listopada 1949 r.

3. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, gdyż wobec zasadności odwołania, zaskarżona decyzja Prezydenta m. st. Warszawy z 22 listopada 2022 r.. Nr 639/SD/2022, znak; SD-WS-11.6841.377.2019.MjU winna zostać zmieniona. Względnie naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego nie zastosowanie przy przyjęciu, iż pozostały do wyjaśnienia istotne okoliczności faktyczne dotyczące objęcia nieruchomości w posiadanie i rzeczywistego terminu złożenia wniosku dekretowego przez uprawnionego, co uzasadniałoby uchylenie decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 22 listopada 2022 r., Nr 639/SD/2022, znak: SD-WS-II.6841.377.2019.MJU i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego Warszawie z 22 maja 2023 r., znak.: KOC/7391/Go/22 w całości, ewentualnie uchylenie decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 22 listopada 2022 r., Nr 639/5D/2022, znak: SD-WS-II.6841.377.2019.MJU oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Sygn. akt I SA/Wa 1466/23

Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Według tej zasady organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, Nr 1, poz. 45).

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, a jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się również naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Sąd podziela argumentację przytoczoną przez organ oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 7 ust. 1 dekretu zgodnie z którym dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną.

Przepisy dekretu nie przewidują żadnych wyjątków od zasady terminowego złożenia wniosku. Istotny jest wyłącznie fakt złożenia wniosku przez podmiot uprawniony w rozumieniu art. 7 dekretu, w terminie określonym w tym przepisie. Nie ma natomiast doniosłości prawnej przyczyna niedochowania tego terminu. Termin jest jeden dla każdego adresata przepisu art. 7 ust. 1 dekretu. Początkiem biegu terminu jest dzień ogłoszenia o objęciu gruntu w posiadanie.

Wbrew twierdzeniom skargi nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...], ozn. jako hip. "[...]", rej. Hip.[...] dz. [...] - została objęta w posiadanie gminy 11 kwietnia 1949 r. tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr

Sygn. akt I SA/Wa 1466/23

5 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy. Termin do złożenia wniosku przewidziany art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m.st. Warszawy (Dz. U. nr 50 poz. 279) upływał dnia 11

października 1949 r. Ogłoszenie to ukazało się zgodnie z wymogami rozporządzenia z 27 stycznia 1948 r. Ministra Odbudowy wydanego w porozumieniu z Ministrem

Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43).

Przepis § 1 tego rozporządzenia nakazywał dokonywanie ogłoszeń w organie urzędowym Zarządu Miejskiego . Był nim Dziennik Urzędowy Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy. Ogłoszenie ukazało się w Nr 5 tego Dziennika w dniu 11 kwietnia 1949 r., r. pod poz. 24 na stronie 3 tego dziennika.

W ogłoszenia określono granice terenów, które zostają objęte w posiadanie. Wskazano, że obejmuje ono nieruchomości położone na obszarze m.st. Warszawy ograniczone wschodnim brzegiem Wisły oraz południową, wschodnią i północną granicą miasta, a nie objęte dotychczas w posiadanie przez gminę w trybie rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 maja 1948. Niewątpliwie na obszarze tym znajduje się nieruchomość położona przy ul. [...] w Warszawie.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić więc należy, że ogłoszenie o objęciu w posiadanie gruntów przez gminę m.st Warszawy opublikowane w Nr 5 Dziennika Urzędowego Rady Naczelnej i Zarządu Miejskiego z 11 kwietnia 1949 r. stosownie do § 3 ww. rozporządzenia uruchomiło 6-miesięczny termin określony w art. 7 ust. 1 dekretu do zgłoszenia wniosku o przyznanie własności czasowej danej nieruchomości.

Wniosek na podstawie art. 7 ust 1 dekretu został złożony 3 listopada 1949 r. wraz z pismem o przywrócenie terminu do jego złożenia, a zatem po upływie terminu określonego przepisem powołanego art. 7 ust 1 dekretu.

Tym samym niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Organy na podstawie zebranych w sprawie dowodów prawidłowo ustaliły, że wniosek został złożony po terminie określonym w art. 7 ust. 1 dekretu oraz, że objęcie gruntów w posiadanie przez Gminę nastąpiło skutecznie na podstawie ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy Nr 5 z 11 kwietnia 1949 r. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wszelkie niezbędne wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a., wobec czego zarzuty skarg odnośnie naruszenia tego przepisu są niezasadne. Tym samym Sąd podziela powołane przez organ obszernie stanowisko, bez konieczności jego ponownego powielania,

Sygn. akt I SA/Wa 1466/23

wyrażone w Uchwale Składu Pięciu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1996 r. OPK 19/96 Lex Polonica nr 313792 Glosa 1997/9 str. 29 ONSA 1997/2 poz. 56 Prokuratura i Prawo - dodatek 1996/12 poz. 60 Wokanda 1997/2

str. 31 oraz późniejszym orzecznictwie , że termin określony w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st.

Warszawy jest terminem prawa materialnego o skutkach prekluzyjnych powodujących wygaśnięcie roszczenia lub uprawnienia w przypadku jego uchybienia.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 p.p.s.a.