Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 605/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy: article: Art. 24  ust. 2b
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: Art. 146 , art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2024 r. sprawy ze skarg S. H., M. D., A. D., P. H., S. D., M. H. oraz E. H. na czynność Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 13 lutego 2023 r. nr 126105_9.0119.9.2023 w przedmiocie zawiadomienia o zmianach w danych ewidencyjnych I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Prezydenta Miasta Krakowa na rzecz skarżących solidarnie 799 (siedemset dziewięćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z 21 marca 2023 r. (data wpływu do Sądu – 17 kwietnia 2023 r.) S. H. (reprezentowany przez opiekuna prawnego – E. B.), M. D., A. D., P. H., S. D., M. H. i E. H. (dalej skarżący), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na czynność Prezydenta Miasta Krakowa w postaci zawiadomienia o zmianie danych ewidencyjnych z dnia 13 lutego 2023 r. nr 126105_9.0119.9.2023 w sprawie nr GD-15.6620.1.5.2023w przedmiocie zmiany danych ewidencyjnych. Skarżący zaskarżonej czynności zarzucili:

naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 24 ust. 2b pkt 2 ustawy z 17.05.1989 – prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 30 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków z pominięciem formy decyzji;

b. przepisu § 35 Rozporządzenia poprzez bezzasadne uznanie, iż wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków wynikających z podziału nieruchomości można dokonać w trybie zawiadomienia o dokonanych zmianach w danych ewidencyjnych;

c. przepisu art. 39 ust. 5 pr.g.i k. poprzez aktualizacje danych na podstawie operatu technicznego, który nie może być podstawą do ujawnienia nowych punktów granicznych oraz zmiany powierzchni działki, jako że geodeta nie wykonywał czynności w trybie rozgraniczenia, a wyłącznie w zakresie wyznaczania punktów granicznych.

Skarżący wnieśli o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że w podobnej sprawie orzekał już tut. Sąd, który w wyroku z 9 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 614/22 stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności materialno-technicznej. W ocenie skarżących, wskazania zawarte w ww. wyroku aktualizują się również na kanwie tego postępowania.

Podano też, że operat stanowiący podstawę dokonanych czynności polegających w istocie na podziale nieruchomości i aktualizacji danych egib został sporządzony na potrzeby wznowienia znaków granicznych ujawnionych uprzednio w ewidencji gruntów i budynków na podstawie art. 39 p.g. i k. (wyrok NSA z 30.04.2020 r., I OSK 1108/19 i wyr. z 14.05.2010 r., I OSK 1009/09). Wyjaśniono, że skoro operat taki nie może być użyty do aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujawnienia nowych punków granicznych i na zmianie powierzchni działek, to tym bardziej nie może on stanowić podstawy podziału tych działek w związku z rozdzieleniem ciał hipotecznych, jak to miało miejsce w zaskarżonej czynności. Z uwagi też na zmianę w zakresie własności działki nr 217 zaskarżona czynność rozstrzyga też kwestię sporną związaną z tytułem własności, co stanowi kolejny powód do uznania tej czynności za bezskuteczną.

Skarżący S. H. (reprezentowany przez opiekuna prawnego – E. B.), M. D., reprezentowani przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika w piśmie z dnia 24 marca 2023 r. (data wpływu do Sądu – 17 kwietnia 2023 r.) wnieśli kolejną, identycznie brzmiącą skargę na ww. czynność Prezydenta Miasta Krakowa.

Organ administracyjny w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie.

Wyjaśnił, że "w dniu 15.12.2005 r. do Wydziału Geodezji Oddziału Komunalizacji wpłynął wniosek S. H. o ustalenie i wypłatę odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998r. "Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną" (Dz.U. nr 133 poz.872 z późn.zm.) za m.in. parcelę l.kat. [...] gm. kat. P. objętą kw [...]. Jak ustalono w trakcie czynności wyjaśniających prowadzonych w związku z ww. wnioskiem, parcela l.kat. [...] oraz inne wchodzące w skład działek ewidencyjnych [...], [...] i [...] obręb [...] jedn. ewid. K. zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa. W celu ujawnienia nabytego przez Skarb Państwa prawa własności w księgach wieczystych należało wydzielić wywłaszczony obszar z ww. działek ewidencyjnych. W związku z powyższym, zostało zlecone wykonanie operatu technicznego niezbędnego do rozstrzygnięcia kwestii komunalizacji.

Następnie, zgodnie z operatem technicznym przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr materiału zasobu [...] w dniu 30.11.2023 r. (zgłoszenie pracy geodezyjnej nr [...]) dotyczącym ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych skutkującym wydzieleniem połączonych w działkach ewidencyjnych [...], [...] oraz [...] w obrębie [...], jednostka ewidencyjna Ś., odrębnych nieruchomości, w wyniku czego powstają nowe działki ewidencyjne nr [...], [...],[...], [...], [...], [...],[...], [...] została zaktualizowana baza danych ewidencji gruntów i budynków". (...)

W ocenie organu, ilekroć zatem aktualizacja ewidencji obejmuje wykazanie przebiegu granic działek ewidencyjnych tylekroć desygnatem pojęcia "dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego" użytego w art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h ustawy Prawo geodezyjnego i kartograficzne nie jest każda dokumentacja przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, lecz tylko taka, która została sporządzona na potrzeby postępowań wskazanych w §30 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 2021 poz. 1390 z późn. zm.). Dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego - która była podstawą aktualizacji danych dotyczących przebiegu granic w drodze czynności materialno-technicznej - to w przypadku zaskarżonej czynności dokumentacja z ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych - a więc dokumentacja wyraźnie wskazana w art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h ustawy Prawo geodezyjnego i kartograficzne jako podstawa aktualizacji przebiegu granic - właśnie w trybie czynności materialno-technicznej. Dokumentacja przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego - wpisana do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 30 listopada 2022 r. pod numerem [...] zawiera protokół z czynności ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych sporządzony w dniu 30 września 2022 r. przez geodetę uprawnionego (...).

W ocenie autora odpowiedzi na skargę, ustawodawca pozostawił organowi kompetencję do aktualizacji informacji zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków w formie decyzji wyłącznie w "pozostałych" - a więc nie wymienionych w art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. a-h przypadkach. W związku z powyższym, biorąc pod uwagę, że operat techniczny spełniał wymagania Rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków w zakresie dokumentów, w oparciu o które aktualizowane są informacje dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych, dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków należało zaktualizować w trybie czynności materialno-technicznej.

Jednocześnie, zgodnie z § 35 Rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków o dokonanej zmianie w bazie danych ewidencji gruntów i budynków, w przypadku zmian dotyczących: pola powierzchni działki ewidencyjnej, rodzaju lub pola powierzchni użytków gruntowych, rodzaju budynku, numeru działki ewidencyjnej, Starosta zawiadamia właścicieli w przypadku, gdy zmiana została dokonana w ramach czynności materialno-technicznej wyłącznie na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, w związku z powyższym, tutejszy organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków wysłał zawiadomienia o dokonanych zmiana do właścicieli działek, co do których posiadał informację o adresie zamieszkania.

Reasumując - w ocenie organu taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Został sporządzony operat techniczny, który został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Ze względu na brak podstaw do wydania decyzji o odmowie wprowadzenia danych do bazy ewidencji gruntów i budynków, aktualizacja nastąpiła w ramach czynności materialno-technicznych na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. A o wprowadzonych zmianach do bazy ewidencji gruntów i budynków zostali powiadomieni właściciele działek, których zmiana dotyczy.

Sąd na zasadzie art. 111 § 1 p.p.s.a. połączył sprawę o sygn. III SA/Kr 605/23 ze sprawą o sygn. III SA/Kr 606/23 (z ww. skarg na przedmiotową czynność organu) do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach Ordynacji podatkowej, postępowań, o których mowa w dziale V ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Stosownie do art. 146 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd stwierdza bezskuteczność czynności, a przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje odpowiednio. Do stwierdzenia bezskuteczności czynności konieczne jest uznanie przez sąd, że czynność ta narusza prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy albo narusza prawo w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W ocenie Sądu, zaskarżona czynność w postaci zmiany (aktualizacji) danych ewidencyjnych ma znamiona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynność ta jest zatem objęta zakresem właściwości rzeczowej sądów administracyjnych i może być przedmiotem skargi. W sprawie znalazł też zastosowanie art. 53 § 2 zd. 2 p.p.s.a. (czynność z 13 lutego 2023 r. a skarga z 21 marca 2023 r.)

Na wstępie podkreślenia wymaga, że sprawa analogiczna pod względem faktycznym i prawnym do kontrolowanej, była już rozpoznawana przez WSA w Krakowie, który wyrokiem z 9 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 614/22 stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności materialno-technicznej. Sąd w obecnym składzie w pełni podziela rozważania zawarte w ww. rozstrzygnięciu czyniąc je własnymi.

Zasadnicze znaczenie dla oceny zasadności skargi miała kwestia, czy zmiana danych ewidencyjnych związana z "rozdzieleniem ciał hipotecznych" następuje w drodze czynności materialno-technicznej, czy też w drodze decyzji administracyjnej. Punktem odniesienia dla rozstrzygnięcia tej kwestii powinny być przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 1990 ze zm., dalej "ustawa"), przede wszystkim art. 24 ust. 2b, w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 lipca 2020 r. (art. 1 pkt 21 lit. a ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r., o zmianie ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2020 r. poz. 782). W świetle powołanego przepisu aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej w enumeratywnie wymienionych przypadkach, w tym na podstawie "dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego" (pkt 1 lit. a-h), a w drodze decyzji administracyjnej – w pozostałych przypadkach (pkt 2). Hipotezy norm nakazujących dokonanie aktualizacji w drodze czynności materialno-technicznej i w drodze decyzji są rozłączne, przy czym – zdaniem Sądu – ta pierwsza nie może być interpretowana rozszerzająco, przeciwnie, przypadki wątpliwe należy kwalifikować jako objęte klauzulą generalną z art. 24 ust. 2b pkt 2 ustawy. Do takiego wniosku skłania nie tylko relacja enumeracja pozytywna – klauzula generalna, ale także to, że forma decyzji wiąże się większymi gwarancjami proceduralnymi dla zainteresowanych podmiotów.

Zdaniem Sądu, pojęcie "dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego", użyte w art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h ustawy, należy interpretować z uwzględnieniem przepisów Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r. poz. 1390 ze zm., dalej "rozporządzenie"). Zgodnie z § 30 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby: a) postępowania rozgraniczeniowego, b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów, c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości, d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, e) podziału nieruchomości, f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych.

Ilekroć zatem aktualizacja ewidencji obejmuje wykazanie przebiegu granic działek ewidencyjnych, tylekroć desygnatem pojęcia "dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego", użytego w art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h ustawy, nie jest każda dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, lecz tylko dokumentacja, która spełnia dodatkowy warunek: zastała sporządzona na potrzeby określonych postępowań, tj. postępowań wymienionych w § 30 ust. 1 pkt 1 lit. a-f (por. zrelatywizowany do poprzedniego stanu prawnego wyrok NSA z dnia 10 lipca 2020 r., I OSK 2818/19, CBOSA).

Przedmiot pracy w operacie technicznym powołanym w niniejszej sprawie został określony jako "rozdzielenie ciał hipotecznych". Jest zatem rzeczą oczywistą, że operat ten nie został sporządzony na potrzeby postępowań, o których mowa w § 30 ust. 1 pkt 1 lit. a-d i f rozporządzenia. Zdaniem Sądu, nie można też w tym przypadku mówić o "podziale nieruchomości" w rozumieniu § 30 ust. 1 pkt 1 lit.e rozporządzenia. Zważywszy na treść § 30 ust. 4 rozporządzenia nie ulega wątpliwości, że owym "podziałem nieruchomości" jest tylko podział dokonywany w ramach "postępowania" (tj. postępowania jurysdykcyjnego) kończącego się decyzją ten podział zatwierdzającą – tylko takie postępowanie jest podziałem nieruchomości w rozumieniu § 30 ust. 1 pkt 1 lit.e rozporządzenia.

Powyższa wykładnia odnośnych przepisów znajduje uzasadnienie nie tylko w ich literalnym brzmieniu; przemawia za nią także kontekst systemowy. Analiza ogółu przypadków, w których aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej, prowadzi do wniosku, że zasadniczo są one związane ze sformalizowanymi czynnościami podejmowanymi w sposób konsensualny tudzież z aktami jurysdykcyjnymi, które samą aktualizację poprzedzają i przy podejmowaniu których zainteresowane podmioty mają stosowne gwarancje procesowe; paragraf 30 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia również do takich właśnie aktów nawiązuje. Zakres zmian, jakie mogą być dokonane wyłącznie na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, pośrednio wynika z § 35 ust. 1 pkt 3 lit. a-d rozporządzenia – a zmiana dokonana zaskarżoną czynnością wykracza poza ten zakres.

Przez dokonanie aktualizacji danych ewidencyjnych w formie czynności materialno-technicznej w sytuacji nieobjętej hipotezą art. 24 ust. 2b pkt 1 ustawy doszło do naruszenia tego przepisu, co stanowi podstawę do stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności na zasadzie art. 146 p.p.s.a.

Nadto wskazać należy, że w przedmiotowym zawiadomieniu z 13 lutego 2023 r. o zmianach ewidencyjnych w zakresie zmian gruntowych, w opisie zmiany podano: "Rozdzielenie ciał hipotecznych zawartych w działkach: [...], [...], [...] ([...]). Ujawnienie dz. [...] – [...] ( z dz. [...]), dz. [...] i [...] (z dz. [...]), [...] – [...] (z dz. [...]). Założenie nowych jr dla dz. [...] ([...]); [...], [...] ([...]) po odłączeniu jr [...]. Wykazy synchronizacyjne dla dz. [...] – [...]. Własność wpisana zgodnie z dokumentami i KW".

Wymaga zaznaczenia, że WSA w Krakowie wyrokiem z 17 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 1652/14 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w sprawie ze skargi S. H. i M. H. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 30 lipca 2014r. nr 1 IG-II.7221.131.2014.KA w przedmiocie ewidencji gruntów.

W tej sprawie organ administracyjny orzekł z urzędu o zmianie danych ewidencyjnych objętych operatem ewidencji gruntów i budynków dla obrębu nr [...] j. ewid. K. polegającej na wydzieleniu w działce ewidencyjnej nr [...] o pow. 0.0396 ha przy ulicy S. [...], o niejednorodnym stanie prawnym, różnych nieruchomości, w wyniku którego powstały nowe działki ewidencyjne:

- nr [...] o pow. 0.0061 ha objętej księgą wieczystą nr [...] oraz orzeczenie o wywłaszczeniu [...],

- nr [...] o pow. 0.0027 ha objętej księgą wieczystą nr [...] oraz orzeczenie o wywłaszczeniu [...],

- nr [...] o pow. 0.0308 ha objętej księgą wieczystą nr [...],

zgodnie z mapą uzupełniającą wraz z wykazem zmian. (...)

W sprawie, jak wynika z operatu pomiarowego nr [...] dokonano wydzielenia z działki nr [...] działek nr [...] i [...] stanowiących odrębny przedmiot własności w drodze czynności kameralnych.

Według szkicu rozdzielenia ciał hipotecznych w operacie nr [...] przebieg linii granicznych działek ewidencyjnych nr [...] i [...] opisują współrzędne punktów 1841-1354-2017-P2-P3, 911-2012-1871-840-625. (...)

Organ II instancji mając na uwadze przepisy znowelizowanej ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne stwierdził, że aktualizacja operatu ewidencyjnego winna nastąpić w tym przypadku w drodze decyzji administracyjnej - zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 2 ustawy.

Sąd uchylił zaskarżone decyzje uwagi na wskazane w uzasadnieniu naruszenia przepisów postepowania administracyjnego, zobowiązując organy do uwzględnienia oceny prawnej i wskazań Sądu zgodnie z art. 153 p.p.s.a.

Analogiczne wyroki do wyżej omówionego zapadły pod sygnaturą akt: III SA/Kr 1653/14 (dot. zmian danych ewidencyjnych objętych operatem ewidencji gruntów i budynków dla obrębu nr [...] j. ewid. K. polegającej na wydzieleniu w działce ewidencyjnej nr [...] o pow. 0.0588 ha przy ulicy S., o niejednorodnym stanie prawnym, różnych nieruchomości, w wyniku którego powstały nowe działki ewidencyjne nr: - [...] o pow. 0.0326 ha objętej księgą wieczystą nr [...] oraz orzeczeniem o wywłaszczeniu [...], - [...] o pow. 0.0262 ha objętej księgą wieczystą nr [...]) oraz III SA/Kr 1654/14 (dot. zmian danych ewidencyjnych objętych operatem ewidencji gruntów i budynków dla obrębu nr [...] j.ewid. K. polegającej na wydzieleniu w działce ewidencyjnej nr [...] o pow. 0.0757 ha ulica S., o niejednorodnym stanie prawnym, różnych nieruchomości, w wyniku którego powstały nowe działki ewidencyjne nr: - [...] o pow. 0.0016 ha objętej księgą wieczystą nr [...] oraz orzeczeniem o wywłaszczeniu [...], - [...] o pow. 0.0741 ha objętej księgą wieczystą nr [...] i inne księgi wieczyste).

Wynikające z art. 153 p.p.s.a. związanie oceną prawną i wskazaniami oznacza, że zarówno organy, jak i inne sądy, nie mogą formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz są zobowiązane do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Zasada ekonomiki postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, nakazuje przyjąć, że sąd administracyjny po to wyraża swoją ocenę w zakresie koniecznym do rozpatrzenia sprawy, by przy ponownym jej rozpoznaniu zakres tej oceny nie odmienny.

Lektura uzasadnień powyższych orzeczeń WSA w Krakowie z 2015 r. z dużą dozą prawdopodobieństwa pozwala na postawienie tezy, że sprawy administracyjne kontrolowane poprzednio przez tut. Sąd są tożsame z przedmiotową sprawą, dotyczą bowiem "zmian ewidencyjnych" w zakresie działek nr [...], [...] i [...] (skarżącymi w poprzednich sprawach byli S. H. oraz M. H.), organy orzekły na podstawie art. 24 ust. 2 b pkt 2 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne.

Zgodnie z poglądem doktryny, tożsamość sprawy oraz wyznaczające ją elementy zakreślają bowiem granice związania orzeczeniem tego sądu. Stosownie do koncepcji sprawy administracyjnej, jako przewidzianej w przepisach materialnego prawa administracyjnego możliwości konkretyzacji wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego w określonym stanie faktycznym, tożsamość sprawy wyznaczają elementy decydujące o identyczności skonkretyzowanego w akcie lub czynności stosunku prawnego, a wśród nich decydujące znaczenie mają podstawy powstania stosunku prawnego – podstawa prawna i przesłanka faktyczna. Istotna zmiana któregoś z tych elementów powoduje, że mamy do czynienia z nową sprawą (por. T. Woś, Pojęcie "sprawy"..., s. 334–335; J. Zimmermann, Problem "beneficium novorum"..., s. 64–65, i T. Woś, T. Kiełkowski, Glosa..., s. 60–66), wymagającą rozstrzygnięcia z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydania nowego aktu lub podjęcia czynności, w której formalnie nie obowiązuje organów administracyjnych związanie orzeczeniem sądu administracyjnego, wydanym w innej sprawie (por. T. Woś, T. Kiełkowski, Glosa..., s. 62–65).

Istnieje oczywiście niebezpieczeństwo, że organy administracyjne mogą w sposób nieprawidłowy interpretować pojawienie się zmian w każdym z tych elementów wyznaczających tożsamość sprawy dla uwolnienia się od związania orzeczeniem sądu administracyjnego. Jest ono tym bardziej realne, że nie da się od strony teoretycznej w sposób generalny określić momentu, w którym zostają przekroczone granice tożsamości sprawy administracyjnej i powstaje nowa sprawa (por. również J. Zimmermann, Problem "beneficium novorum"..., s. 69, i T. Woś, Związki.., s. 179). Naruszanie postanowień art. 153 przez organy administracyjne w postaci nieuwzględnienia przez nie przy ponownym rozpoznawaniu sprawy wiążących je elementów orzeczenia sądu administracyjnego (również przez pojawienie się nowej sprawy) może być jednak skutecznie eliminowane przez sąd administracyjny w związku z przyjętą w tym przepisie zasadą mocy wiążącej orzeczenia sądu administracyjnego również w stosunku do sądów. Zasada ta oznacza, że w przypadku zaskarżenia rozstrzygnięcia wydanego w powtórnym postępowaniu prowadzonym po uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji (postanowienia) albo stwierdzeniu bezskuteczności czynności wydanej w pierwotnym postępowaniu sądy administracyjne są związane uprzednią oceną prawną, jeśli nie zmieniły się okoliczności sprawy powodujące nieaktualność tej oceny. Naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje jej uchylenie przez sąd administracyjny [por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 1981 r., II SA 364/81, OSNPG 1983, nr 5, poz. 29, oraz A. Zieliński (w:) J. Borkowski i in., Komentarz..., s. 313, i T. Woś (w:) T. Woś (red.), Postępowanie (2015), s. 388–389]. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem sądu.

Powyższe rozważania stanowią dodatkowy czynnik przemawiąjący za poglądem Sądu, że organ administracyjny w przedmiotowej kwestii dotyczącej zmian danych ewidencyjnych związanych z "rozdzieleniem ciał hipotecznych" zawartych w działkach nr [...], [...] i [...] powinien orzekać w drodze decyzji. Organ administracyjny miałby wówczas możliwość ustalić czy i na ile jest związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w ww. wyrokach WSA w Krakowie (sygn. akt III SA/Kr: 1652/14, 1653/14 i 1654/14).

Zatem jeszcze raz należy podkreślić, że forma decyzji wiąże się większymi gwarancjami proceduralnymi dla zainteresowanych podmiotów. Wydając bowiem w tej sprawie czynność materialno-techniczną urealnia się niebezpieczeństwo, że organ administracyjny dążył do w uwolnienia się od związania orzeczeniem sądu administracyjnego. Teza ta jest tym bardziej uzasadniona, że w odpowiedzi na skargę organ administracyjny nakreślając rys historyczny sprawy związany z wywłaszczeniem działek objętych czynnością Prezydenta, wskazał, że "W dniu 15.12.2005 r. do Wydziału Geodezji Oddziału Komunalizacji wpłynął wniosek Pana S. H. o ustalenie i wypłatę odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998r. "Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną" (Dz.U. nr 133 poz.872 z późn.zm.) za m.in. parcelę l.kat. [...] gm. kat. P. objętą kw [...]. Jak ustalono w trakcie czynności wyjaśniających prowadzonych w związku z ww. wnioskiem, parcela l.kat. [...] oraz inne wchodzące w skład działek ewidencyjnych [...], [...] i [...] obręb [...] jedn. ewid. K. zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa. W celu ujawnienia nabytego przez Skarb Państwa prawa własności w księgach wieczystych należało wydzielić wywłaszczony obszar z ww. działek ewidencyjnych." Zaakcentowania tu wymaga, że ani w odpowiedzi na skargę, ani w piśmie procesowym z 16 sierpnia 2023 r., organ nie wspomniał o zapadłych wyrokach WSA w Krakowie w sprawach o sygn. akt III SA/Kr 1652-54/14, w których Sąd uchylił zaskarżone decyzje (wydane na podstawie art. 24 ust. 2b P.g.k.) z uwagi "na konieczność zgromadzenia i poddania analizie dowodu w postaci dokumentów znajdujących się w aktach postępowania, które zakończyło się wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości [...] z dnia 4 stycznia 1956 r.

Niewątpliwie aktami tego postępowania organy obu instancji nie dysponowały, a tym samym nie poddały ich analizie przed wydaniem kwestionowanych decyzji, co trafnie skarżący zarzucili. Okoliczność ta zresztą wynikała nie tylko z zawartości akt przedłożonych wraz z odpowiedzią na skargę, z uzasadnień decyzji, ale przede wszystkim wprost z treści informacji zawartej w dokumentacji geodezyjno-kartograficznej, wykonanej przez geodetę uprawnionego przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia 29.11.2013 r. [...], aktualizującej obowiązujący operat ewidencji gruntów i budynków obrębu nr [...], jednostka ewidencyjna K.

W sprawie zdaniem Sądu, zgromadzenie całości dokumentacji poprzedzającej decyzję o wywłaszczeniu winno umożliwić określenie, w sposób konkretny, zakresu wywłaszczenia wynikającego z treści orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości [...] z dnia 4 stycznia 1956 r. w powiązaniu z treścią orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] z dnia 19 października 1956 r. Trafnie, zatem skarżący podnieśli, że nie dysponując aktami wywłaszczeniowymi organy obu instancji nie podjęły jakiejkolwiek próby zweryfikowania granic wywłaszczenia zwłaszcza, że pełnomocnik skarżących ustaliła w grudniu 2014 r., że w aktach sprawy znajduje się mapa - Załącznik do zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości." (WSA w Krakowie w wyr. z 17.03.2015 r., sygn. akt III SA/Kr 1652/14, baza CBOSA).

Odpowiedź na pytanie czy i w jakim zakresie organ jest związany na zasadzie art. 153 p.p.s.a. ww. wskazaniami powinna zostać wyjaśniona przez organ administracyjny w toku ponownego rozpoznania sprawy, w postępowaniu prowadzonym zgodnie z przepisami k.p.a., w tym z art. 7,8, 9, 77,80 oraz 107 § 3 k.p.a.

Będący podstawą rozważań Sądu w ww. wyrokach z 2015 r. oraz w tej sprawie był przepis art. 24 ust. 2b pkt 2 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne, zgodnie z którym aktualizacja danych ewidencyjnych następuje w drodze decyzji.

Z uwagi na powyższe, WSA w Krakowie, w oparciu o przepis art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku, działając na podstawie art. 200, art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Do kosztów zaliczono wpis od skargi (200 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictw (7 x 17 zł = 119 zł) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru (480 zł).