Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 129/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 91 ust. 1, art. 93 ust. 1, 2, 3 i 4
journal: Dz.U. 2022 poz 574
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 30 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Asesor WSA Anna Dębowska Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. W. na decyzję Rektora [...] w Ł. z dnia 4 stycznia 2023 roku nr REK 22/23/68086/1 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora na rok akademicki 2022/2023 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 4 stycznia 2023 r., nr REK 22/2368086/1 Rektor Akademii Humanistyczno - Ekonomicznej w Łodzi, na podstawie art. 104 § 1 i art. 107 k.p.a. oraz art. 91 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.) oraz § 4 i § 10-12 Regulaminu świadczeń dla studentów AHE w Łodzi, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 22 listopada 2022 r., nr REK 22/23/68086 w przedmiocie odmowy przyznania K.W. stypendium rektora na rok akademicki 2022/2023.

Jak wynika z akt sprawy w dniu 8 września 2022 r. K.W. złożyła wniosek o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2022/2023, w którym wskazała, że studiowała o tej pory na uczelniach wyższych przez okres 18 semestrów.

Decyzją z dnia 22 listopada 2022 r. Rektor Akademii Humanistyczno- Ekonomicznej w Łodzi odmówił przyznania K.W. stypendium rektora na rok akademicki 2022/2023 wskazując, ze zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Stosownie zaś do treści art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy oraz § 4 ust. 12 lit. f Regulaminu świadczeń dla studentów AHE w Łodzi, świadczenia pomocy materialnej przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że na studiach pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów, na studiach drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.

Na podstawie zaświadczenia pracownika AHE z dnia 22 listopada 2022 r. ustalono, że ubiegająca się o stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023 K.W. jest studentką 2-go roku studiów jednolitych magisterskich na kierunku psychologia, a w latach wcześniejszych była już studentką na innych uczelniach i tym samym łączny okres kształcenia przekroczył 18 semestrów.

W związku z powyższym zgodnie z art. 93 ust. 4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, studentka nie może otrzymać pomocy materialnej, w tym również w postaci stypendium rektora.

Od powyższej decyzji pełnomocnik K.W. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zarzucił naruszenie;

- art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 4 ust. 12 lit. t Regulaminu Świadczeń dla studentów AHE w Łodzi poprzez ich zastosowanie w sytuacji gdy nie było ku temu podstaw,

- art. 7 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego skutkujące wadliwym rozpatrzeniem sprawy,

- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu

W oparciu o postawione zarzuty wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie K. W. stypendium dla osób niepełnosprawnych.

W uzasadnieniu pełnomocnik podkreślił, że z literalnej wykładni art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 oraz art. 93 ustawy nie można wywodzić, że pojęcie "przysługiwanie świadczenia" jest tożsame z pojęciem posiadania statusu studenta. Odwołując się do poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych pełnomocnik wskazał, że "przysługiwanie świadczenia" rozumieć należy jako spełnienie wszystkich niezbędnych kryteriów dla uzyskania stypendium, w tym złożenie stosownego wniosku.

Za prezentowanym powyżej rozumieniem pojęcia "przysługiwania świadczenia" o którym mowa w art. 93 ustawy przemawia także uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w którym w odniesieniu do regulacji dotyczących pomocy materialnej dla studentów wskazano, że "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". Zatem pobieranie stypendium nie może trwać dłużej niż 6 lat. Tymczasem w sprawie Rektor w ogóle nie ustalił, czy K.W. pobierała wcześniej stypendia i ewentualnie jak długo, co stanowi naruszenie art. 7 oraz art. 10 § 1 k.p.a.

W związku z tym, że z samym statusem studenta nie wiąże się przysługiwanie świadczeń stypendialnych nie sposób uznać, że z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec wspomniany 6 - letni termin ograniczający czas przysługiwania świadczenia. Termin ten należy odnosić do okresu kiedy rzeczywiście studentowi świadczenie przysługiwało, tj. na skutek wniosku, po spełnieniu przesłanek, zostało przyznane stypendium, na określony w decyzji czas.

Pełnomocnik podkreślił, że K.W. nie pobierała świadczeń, jak również nie przysługiwały jej świadczenia przez okres dłuższy niż 12 semestrów. Pobierała stypendium socjalne łącznie przez 4 semestry i tylko w Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi. Pobierała stypendium socjalne na 5 i 6 semestrze studiów na kierunku dziennikarstwo i komunikacja społeczna (I stopień) oraz na 1 i 2 semestrze obecnych studiów, na kierunku psychologia (jednolite studia magisterskie). Pobierała również stypendium dla niepełnosprawnych, przy czym pobierała je na Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi na kierunku dziennikarstwo i komunikacja społeczna przez okres łącznie 6 semestrów oraz wcześniej, na Uniwersytecie [...] przez 2 semestry, jak również na dwóch dotychczas odbytych semestrach psychologii na Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi. Przez cały okres studiowania na Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi K.W. pobierała jednocześnie stypendium dla niepełnosprawnych oraz stypendium socjalne w związku z powyższym świadczenia przysługiwały jej w toku wszystkich odbywanych przez nią studiów przez okres łącznie 10 semestrów (8 semestrów na AHE oraz 2 semestry na UW).

Wobec powyższego, zdaniem pełnomocnika niedopuszczalna jest odmowa przyznania stypendium rektora, ponieważ skarżąca nie przekroczyła limitu 12 semestrów, odbywa aktualnie studia jednolite magisterskie, które nie są studiami I stopnia, ani II stopnia, dlatego nie dotyczą ich limity wymienione w art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy.

Reasumując pełnomocnik wskazał, że Rektor nie ustalił w sposób należyty stanu faktycznego sprawy, tj. nie uzyskał informacji przez jaki okres skarżąca pobierała świadczenia na innych uczelniach ograniczając się jednie do wyliczenia liczby semestrów, podczas których posiadała status studenta. Pełnomocnik nadmienił również, że pozbawienie skarżącej prawa do stypendium może uniemożliwić jej kontynuowanie studiów, ponieważ nie jest osobą majętną, a sam fakt że jest osobą niepełnosprawną znacznie podwyższa koszty jej codziennego funkcjonowania.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 4 stycznia 2023 r. Rektor Akademii Humanistyczno - Ekonomicznej w Łodzi utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że zgodnie z § 10 ust. 4-6 Regulaminu świadczeń dla studentów AHE w Łodzi w zw. z art. 91 ust. 1 i 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał w poprzednim roku studiów wyróżniające wyniki w nauce lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym, posiada wpis na kolejny pełny rok studiów, w poprzednim roku studiów uzyskał w terminie wymaganym do zaliczenia roku studiów nominalną liczbę punktów, uzyskał komplet zaliczeń w wymaganym terminie, zgodnie z harmonogramem roku akademickiego i zajmuje odpowiednią pozycję na liście rankingowej kwalifikującą go do grupy najlepszych studentów na kierunku, nie większej niż 10% liczby studentów każdego kierunku studiów prowadzonego w uczelni.

Zgodnie z § 11 Regulaminu, grupę najlepszych studentów na kierunku, na którym dana osoba ubiega się o stypendium rektora ustala się na podstawie list rankingowych przygotowanych dla poszczególnych kierunków spośród wszystkich złożonych wniosków. Wnioski są oceniane metodą punktową. Średnia ocen, obliczana zgodnie z Regulaminem studiów AHE w Łodzi (średnia arytmetyczna) przemnażana jest przez współczynnik 10 z zastrzeżeniem, że za średnią niższą niż 4,300 nie przyznaje się punktów, natomiast za uznane osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysoki wynik sportowy przyznawane są punkty zgodnie z zarządzeniem Rektora z dnia 26 września 2022 r.

Skarżąca nie spełniła wszystkich ustawowych warunków, ponieważ łączny okres kształcenia wykazany w ogólnopolskiej sieci informacji o nauce i szkolnictwie wyższym POL-on przekroczył 12 semestrów. Skarżąca studiowała bowiem w następujących okresach:

- Uniwersytet [...] w W. - rozpoczęcie i skreślenie w październiku 2013 r.;

- Uniwersytet [...] od 1 października 2013 r. do 12 września 2017 r. (łącznie 8 semestrów);

- Uniwersytet [...]od 1 października 2017 r. do 8 marca 2018 r. (łącznie 2 semestry);

- Szkoła Wyższa [...] w W. - rozpoczęcie i skreślenie w październiku 2017 r.;

- Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi od 1 października 2018 r. do 5 października 2021 r. (łącznie 6 semestrów);

- Akademia Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi od 1 października 2021 r. - nadal (obecnie 3 semestr).

Łączny okres kształcenia przekroczył zatem 18 semestrów. Okresy te zostały również potwierdzone w rozmowie telefonicznej ze skarżącą w dniu 5 listopada 2022 r.

Rektor podkreślił również, że orzecznictwo sądowoadministracyjne, do którego odwołuje się skarżąca dotyczy art. 93 ustawy ale przed jego nowelizacją. W dniu 18 grudnia 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2232), która zmodyfikowała i doprecyzowała przepisy dotyczące ustalania okresu przysługiwania świadczeń dla studentów (tj. stypendium socjalnego, stypendium dla osób niepełnosprawnych, stypendium rektora i zapomogi) w powiązaniu z okresem studiowania.

Zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem art. 93 ustawy, świadczenia dla studentów przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich przez łączny okres wynoszący 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:

- pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów,

- drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.

Organ nie może odstąpić od literalnego brzmienia przepisu, który został wprowadzony w celu zapobieżenia różnorodnej jego interpretacji. W wyjątkowych sytuacjach Rektor również nie może przyznać stypendium osobie, która nie spełniła wszystkich warunków ustawowych.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez błędną wykładnię pojęcia "przysługiwania świadczenia", a w konsekwencji odmowę przyznania stypendium rektora,

2. istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.

- art. 6 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez uchybienie zasadzie legalizmu, wyrażające się w naruszeniu zakazu stosowania prawa wstecz, który to zakaz wynika z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego;

- art. 7a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości prawnych na korzyść strony;

- art. 11 k.p.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie decyzji, w szczególności nieinformujące na jakiej podstawie zastosowano nowe przepisy do stanów faktycznych, które wystąpiły przed ich wejściem w życie;

- § 4 ust. 12 lit. f Regulaminu świadczeń dla studentów AHE w Łodzi poprzez zastosowanie tych przepisów, w sytuacji gdy nie było ku temu podstaw.

W oparciu o postawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 22 listopada 2022 r. i zobowiązanie Rektora Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi w trybie art. 145a § 1 p.p.s.a do wydania w określonym przez sąd terminie decyzji uwzględniającej wniosek o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2022/2023.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że wydanie przez Rektora błędnych decyzji spowodowane jest przede wszystkim nieprawidłową wykładnią art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy. Z literalnej wykładni art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 oraz całego art. 93 ustawy nie można wywodzić, że pojęcie "przysługiwanie świadczenia" jest tożsame z pojęciem posiadania statusu studenta. Pojęcie "przysługiwanie świadczenia" rozumieć należy zaś jako spełnienie wszystkich niezbędnych kryteriów dla uzyskania stypendium, w tym złożenie stosownego wniosku i nie ma w tym wypadku znaczenia modyfikacja tego przepisu, na którą powołuje się Rektor w uzasadnieniu decyzji. Przepis rozbudowano o dodanie do jego treści "bez względu na ich pobieranie", co w ocenie skarżącej nie oznacza, że dotychczasowe orzecznictwo sądowoadministracyjne odnoszące się do poprzedniej wersji przepisu stało się nieaktualne.

Zdaniem skarżącej powyższe stanowisko potwierdza również wykładnia funkcjonalna art. 93 ust. 4 ustawy. Celem ustawodawcy było ograniczenie możliwości pobierania świadczeń przez osoby, które nadużywają swoich praw. Nie jest bowiem pożądane aby student podejmował kolejne kierunki studiów w celu pobierania świadczeń, w sytuacji gdy uzasadnione byłoby już podjęcie pracy zawodowej. Z punktu widzenia celu wprowadzenia tego przepisu, bezzasadne jest odmawianie możliwości pobierania świadczeń jedynie z tego powodu, że dana osoba przez długi czas posiadała status studenta.

Skarżąca wyjaśniła, że część studiów w zasadzie nie została przez nią nawet rozpoczęta z powodu podjęcia przez daną uczelnię decyzji o nieuruchamianiu kierunku lub z powodu nieuzyskania niezbędnego dofinansowania, bez którego skarżąca nie byłaby w stanie studiować. Podała, że jedynym powodem rozpoczęcia studiów na AHE w Łodzi było zlikwidowanie kierunku studiów - dziennikarstwo i komunikacja społeczna przez Uniwersytet [...]. Została przeniesiona na zupełnie inny kierunek, wobec powyższego zrezygnowała ze studiów na UW i rozpoczęła studia na AHE w Łodzi. Skarżąca podkreśliła, że nie pobierała świadczeń, jak również nie przysługiwały jej świadczenia przez okres dłuższy niż 12 semestrów.

Odnosząc do pobieranych świadczeń, tożsamych z okresami "przysługiwania świadczenia" w rozumieniu art. 93 ust. 4 ustawy wskazała, że pobierała stypendium socjalne łącznie przez okres 4 semestrów wyłącznie na Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi. Stypendium socjalne pobierała na 5 i 6 semestrze studiów na kierunku dziennikarstwo i komunikacja społeczna (I stopień) oraz na 1 i 2 semestrze obecnych studiów, na kierunku psychologia (jednolite studia magisterskie). Podała, że pobierała również stypendium dla niepełnosprawnych na Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi na kierunku dziennikarstwo i komunikacja społeczna przez okres łącznie 6 semestrów oraz na Uniwersytecie [...] przez 2 semestry, jak również na dwóch dotychczas odbytych semestrach psychologii na AHE. Zaznaczyła, że przez cały okres studiów na Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi pobierała jednocześnie stypendium dla niepełnosprawnych oraz stypendium socjalne, świadczenia przysługiwały w toku wszystkich odbywanych studiów przez okres łącznie 10 semestrów (8 semestrów na AHE w Łodzi oraz 2 semestry na UW).

Wobec powyższego, zdaniem skarżącej niedopuszczalna jest odmowa przyznania stypendium rektora na podstawie art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy, ponieważ nie przekroczyła limitu 12 semestrów, a ponadto odbywa aktualnie jednolite studia magisterskie, które nie są ani studiami I stopnia, ani też studiami II stopnia, dlatego nie dotyczą ich limity wymienione w pkt 1 oraz pkt 2 tego przepisu.

Skarżąca wskazała ponadto, że ustawodawca nie przewidział możliwości wstecznego stosowania znowelizowanego art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy, w związku z powyższym nieuprawnione jest stosowanie tego przepisu do stanów faktycznych, które wystąpiły przed jego wejściem w życie.

Wydając zaskarżoną decyzję Rektor naruszył także art. 11 k.p.a., uzasadnienie obu decyzji jest niewystarczające i nie spełnia wymogów wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, w szczególności nie wskazał na jakiej podstawie prawnej wstecznie zastosował nowe przepisy dotyczące ograniczenia pobierania świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Rektor Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo wskazał, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw, do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt. 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienionej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienionej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Oznacza to, że do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt. 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienionej w art. 1, w roku akademickim 2021/2022 i później, stosuje się przepisy nowe. W związku z powyższym organ wydał decyzję na podstawie właściwych przepisów, a co za tym idzie pozostałe zarzuty naruszenia prawa procesowego uznał za całkowicie chybione.

W dniu 19 kwietnia 2023 r. do akt sprawy wpłynęło pismo procesowe skarżącej z dnia 16 kwietnia 2023 r., w którym skarżąca ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę podtrzymała w całości stanowisko przedstawione w skardze. Wskazała, że Rektor błędnie interpretuje przepisy ustawy z dnia 17 listopada 2021 r o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw powołując się na przepis przejściowy, który w tym stanie faktycznym nie znajduje zastosowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora Akademii Humanistyczno - Ekonomicznej w Łodzi z dnia 4 stycznia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia 22 listopada 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej stypendium rektora na rok akademicki 2022/2023.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 574 ze zm.), dalej u.p.s.w.n., w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia przez skarżącą wniosku, tj. 8 września 2022 r. Zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w.n. student może ubiegać się o:

1) stypendium socjalne;

2) stypendium dla osób niepełnosprawnych;

3) zapomogę;

4) stypendium rektora;

5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego;

6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną.

Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (art. 86 ust. 2 u.p.s.w.n.). Na wniosek samorządu studenckiego świadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4, są przyznawane przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną. Większość członków komisji stanowią studenci. Decyzję podpisuje przewodniczący komisji albo upoważniony przez niego wiceprzewodniczący komisji (art. 86 ust. 3 u.p.s.w.n.).

Na podstawie art. 91 ust. 1 u.p.s.w.n., stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Stypendium rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów. Jeżeli liczba studentów jest mniejsza niż 10, stypendium rektora może być przyznane 1 studentowi. Studentów, o których mowa w ust. 2, nie uwzględnia się przy ustalaniu liczby studentów otrzymujących stypendium rektora, o której mowa w zdaniu pierwszym (art. 91 ust. 3 u.p.s.w.n.).

Stosownie do treści art. 92 ust. 1 u.p.s.w.n. stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy. W myśl art. 93 ust. 1 i 2 u.p.w.s.n., student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku.

Świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy:

a) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny,

b) licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia (art. 93 ust. 3 u.p.s.w.n.).

Zgodnie natomiast z art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n., łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:

1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów;

2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.

Łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów (art. 93 ust. 5 u.p.s.w.n.). Do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr (art. 93 ust. 6 u.p.s.w.n.).

W rozpoznawanej sprawie skarżąca odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego stoi na stanowisku, że czas, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. w brzmieniu obowiązującym do dnia 17 grudnia 2021 r. należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. W ocenie skarżącej w jej przypadku taki okres nie upłynął, a więc decyzja Rektora jest niezasadna. Organ wskazuje natomiast na nowelizację dokonaną na podstawie ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 2232), która weszła w życie w dniu 18 grudnia 2021 r. i zmodyfikowała (doprecyzowała) przepisy dotyczące ustalania okresu przysługiwania świadczeń dla studentów (tj. stypendium socjalnego, stypendium dla osób niepełnosprawnych, stypendium rektora i zapomogi) stanowiąc, że wynosi on 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta.

Wobec zaistniałego sporu, zdaniem sądu rację należy przyznać organowi.

Należy wyjaśnić, że na podstawie art. 1 pkt 3 cyt. ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw, zmieniono brzmienie art. 93 i art. 94 dotyczące ograniczenia możliwości przyznania świadczeń oraz utraty prawa do nich. Uprzednio obowiązujący art. 93, który stanowił w ust. 2, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1: 1) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat, zmienił brzmienie na: "Student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku". Natomiast w wyniku tej nowelizacji art. 93 ust. 4 otrzymał brzmienie, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów. Tym samym ustawodawca dokonał radykalnej zmiany okresu, w którym student posiada uprawnienia do pobierania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 u.p.s.w.n.

Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że pojęciu "przysługuje", wobec braku definicji ustawowej, należy nadać powszechne rozumienie językowe i odnosić je do świadczenia, które zostało przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. Jednakże dokonana nowelizacja jednoznacznie ograniczyła okres, przez który to prawo przysługuje - do 12 semestrów (na studiach pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów) wiążąc ten czas z okresem samego studiowania - jako podstawowej przesłanki ustawowej i związanego z nią uprawnienia do ubiegania się o świadczenia, z którego student może korzystać (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 31/23, dostępny: cbois.nsa.gov.pl).

Obecne brzmienie art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n. wskazuje, że okres, w którym student posiada możliwość ubiegania się o świadczenia jest liczony bez względu na ich faktyczne pobieranie. Dla biegu okresu, w którym student ma prawo ubiegać się i otrzymywać świadczenia stypendialne nie ma i nie miało znaczenia, czy student występuje w tym okresie o świadczenia oraz czy faktycznie w tym okresie świadczenia te pobiera. Ustawodawca dookreślił w sposób wyraźny, że okres przysługiwania świadczeń wynosi "12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta". (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Po 161/22, WSA w Warszawie z dnia 4 października 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 864/22).

W niniejszej sprawie, na podstawie danych zawartych w ogólnopolskiej sieci informacji o nauce i szkolnictwie wyższym POL-on organ ustalił, że skarżąca nie spełniła ustawowych warunków do przyznania wnioskowanego stypendium, ponieważ łączny okres kształcenia przekroczył 12 semestrów. Skarżąca studiowała w następujących okresach:

- od 1 października 2013 r. do 12 września 2017 r. Uniwersytet [...], studia pierwszego stopnia, kierunek: Dziennikarstwo i komunikacja społeczna (łącznie 8 semestrów);

- od 1 października 2017 r. do 8 marca 2018 r. Uniwersytet [...], studia pierwszego stopnia, kierunek: Dziennikarstwo i medioznawstwo (łącznie 2 semestry);

- od 1 października 2018 r. do 5 października 2021 r. Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi, studia pierwszego stopnia, kierunek: Dziennikarstwo i komunikacja społeczna (łącznie 6 semestrów);

- od 1 października 2021 r. - nadal Akademia Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi, jednolite studia magisterskie, kierunek: Psychologia (2 semestry).

Łączny okres kształcenia, jak prawidłowo ustalił Rektor wyniósł zatem 18 semestrów, co uprawniało organ do odmowy przyznania świadczenia. Ustawodawca jednoznacznie zmienił bowiem wcześniejszą normę z pierwotnie uregulowanym czasem przysługiwania stypendium stricte od daty otrzymywania świadczeń stypendialnych i aktualnie zawarł doprecyzowanie, że łączny okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów (z rozróżnieniem na pierwszy i drugi stopnień studiów), bez względu na ich pobieranie przez studenta. Skoro zatem w dniu złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2022/2023 łączny okres jej kształcenia na uczelniach wyższych wyniósł 18 semestrów, to zasadnie organ odmówił przyznania stypendium.

Odnosząc się do zarzutów postawionych w skardze należy wskazać, że na podstawie art. 18 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r., ustawa ta weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkami, w których nie ujęto art. 1 - czyli począwszy od 18 grudnia 2021 r. Jedynie do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 w art. 16 ustawy zmieniającej przewidziano możliwość stosowania przepisów ustawy zmienianej, w brzmieniu dotychczasowym. Zatem wyłącznie w tym zakresie ustawodawca nie posłużył się zasadą bezpośredniego działania nowej ustawy polegającej na tym, że od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do stosunków prawnych (zdarzeń, stanów rzeczy) danego rodzaju niezależnie od tego, czy dopiero powstaną czy też powstały wcześniej przed wejściem w życie nowego prawa, lecz trwają nadal w czasie dokonywania zmiany prawa. Oznacza to, że do przyznawania świadczeń, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022, czyli trwającego w dacie dokonywanej zmiany ustawodawca dopuścił stosowanie przepisów ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Natomiast wszystkie świadczenia wnioskowane już po tym semestrze podlegają reżimowi nowej regulacji. Powyższe oznacza, że odnośnie roku akademickiego 2022/2023, którego dotyczy wniosek skarżącej z dnia 8 września 2022 r. należy stosować przepisy u.p.s.w.n. w brzmieniu nadanym przez ustawę nowelizującą.

Sąd podziela także prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd wyrażony na tle art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n., w brzmieniu obowiązującym do dnia 17 grudnia 2021 r., ale zachowujący nadal swoją aktualność do obecnie obowiązujących przepisów, że okresy pobierania świadczeń i kształcenia sprzed daty wejścia w życie art. 86-95 z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tj. przed dniem 1 października 2019 r. powinny być wliczane do 6-letniego okresu, o którym mowa w tym przepisie. Nie można bowiem uznać, że w przypadku, gdy dana osoba mająca status studenta pobierała świadczenie finansowe na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i z chwilą wejścia w życie nowej ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. nadal miałaby status studenta, to należałoby ją traktować jak osobę studiującą, która w ogóle żadnego świadczenia finansowego nie otrzymała, a więc okres 6-letni pobierania świadczenia byłby liczony od nowa na podstawie nowej ustawy. Taka wykładnia pozwalałby takim studentom na pobieranie świadczeń finansowych przez okres znaczenie przekraczający 6 lat (tzn. maksymalnie 6 lat na podstawie nowej ustawy, a dodatkowo wcześniej na podstawie ustawy z 2005 r.) i byłoby to nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości. Zdecydowanie dyskryminowani byliby studenci, którzy rozpoczęliby studia w okresie obowiązywania ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. wobec tych studentów, których studia rozpoczęły się przed wejściem w życie tej ustawy i którzy już na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. uzyskali świadczenia finansowe (por. m.in. wyroki NSA z dnia 7 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 7051/21, z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3596/21; z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 3978/21; z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 4741/21; z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3913/21).

Reasumując powyższe rozważania należy podkreślić, że treść art. 93 ust. 4 u.p.s.w.n., nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych i tym samym chybione są zarzuty skarżącej, że podobnie jak miało to miejsce przed wspomnianą nowelizacją - określony maksymalny okres przysługiwania świadczeń, tj. 12 semestrów, rozumieć należy jako okres, w którym studentka świadczenia te pobierała, zostały jej przyznane i była ich beneficjentką. Ustawodawca jednoznacznie zmienił wcześniejszą normę, która okres przysługiwania stypendium wiązała od daty otrzymywania świadczeń stypendialnych i aktualnie zawarł doprecyzowanie, że łączny okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów (z rozróżnieniem na pierwszy i drugi stopnień studiów), bez względu na ich pobieranie przez studenta.

Wobec powyższego, podniesione w skardze zarzuty należało uznać za niezasadne. Zdaniem sądu materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), podjęto wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., tj. zawiera wskazanie faktów i dowodów, na których organ się oparł oraz przytoczenie i wyjaśnienie przepisów mających zastosowanie w sprawie. Prawidłowo zredagowane pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienie decyzji ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., na mocy której organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Z tego obowiązku, wbrew twierdzeniom skarżącej organ wywiązał się w sposób należyty.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W rozpoznawanej sprawie w skardze skarżąca zawarła wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a organ we wskazanym powyżej terminie nie zgłosił żądania przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

K.Ż.