Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 250/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2020-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 95, art. 281 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Dnia 18 sierpnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2020 roku sprawy ze skargi G. G. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie stypendium rektora oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" Prorektor ds. kształcenia i studentów Uniwersytetu (organ I instancji, Rektor) działający z upoważnienia Rektora wydał decyzję o przyznaniu G. G. (skarżący) stypendium rektora na rok akademicki 2019/2020 w wysokości 733 zł miesięcznie.

W decyzji wskazano, że stypendium rektora na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich w roku akademickim 2019/2020 otrzymuje do 60% najlepszych doktorantów danego roku na wydziale. Minimalna liczba punktów nie może być niższa niż 20. Przyznanie stypendium warunkowane jest uzyskaniem najwyższych lokat na liście rankingowej danego roku na wydziale. Skarżący uzyskał 31,83 punktów i kwalifikuje się do 60% najlepszych doktorantów, a tym samym do przyznania stypendium rektora w wysokości 733 zł. Kwota stypendium wynika z uzyskanej liczby punktów oraz z zajmowanej pozycji na liście rankingowej na danym Wydziale.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł skarżący, który stwierdził, że w uzasadnieniu decyzji o przyznaniu danej kwoty stosowana jest lista

rankingowa na wydziale, zaś § 1 ust. 3 i 4 Załącznika nr 1 do Zarządzenia Nr 62/2019 w sprawie Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu stanowi, że jest odrębna lista rankingowa dla każdego roku i wydziału. Tym samym zastosowanie dodatkowej listy rankingowej dla wydziału spowodowało, że mimo, iż skarżący był pierwszy na regulaminowej liście rankingowej (na danym roku i wydziale) – nie otrzymał stypendium rektora w maksymalnej kwocie - 1000 zł. Zdaniem skarżącego z niniejszego wynika, że osoby z jego rankingu sytuują się jako gorzej traktowane, aniżeli osoby z innych rankingów, na których przyznano stypendium w kwocie 1000 zł.

Skarżący wskazał również na problemy związane z publikowaniem jego artykułów i podniósł, że wykazuje się dużym zaangażowaniem w życie społeczności akademickiej. Dodatkowo jako specjalista z zakresu fotogrametrii sporządzał recenzje artykułów naukowych dla uznanych, międzynarodowych czasopism i wymienione aktywności zasługują na uwzględnienie przy rozpatrywaniu wniosku.

Decyzją z dnia "[...]" Rektor Uniwersytetu utrzymał w mocy decyzję z dnia "[...]".

W uzasadnieniu decyzji podniósł, że na podstawie § 1 ust. 2 Załącznika nr 1 Regulaminu Rektor był uprawniony do wydania decyzji z dnia 9 grudnia 2019 roku w sprawie wysokości kwot stypendiów ze środków finansowych

przeznaczonych na świadczenia dla uczestników studiów doktoranckich w roku akademickim 2019/2020. Stypendium rektora dla doktorantów na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich w roku akademickim 2019/2020 otrzymało do 60% najlepszych doktorantów danego roku na wydziale.

W związku z tym wysokość stypendium rektora wynika z liczby uzyskanych punktów, a nie miejsca na liście rankingowej z zastrzeżeniem, że liczba punktów nie mogła być niższa niż 20, a kwota stypendium nie mogła być wyższa niż 1.000 zł. Miejsce na liście rankingowej warunkuje liczba uzyskanych punktów ustalona na podstawie kryteriów merytorycznych określonych w § 1 ust. 6 Załącznika nr 1 Regulaminu, które to kryteria są takie same dla wszystkich doktorantów poszczególnych wydziałów. Listy rankingowe na poszczególnych wydziałach opracowywane są zatem w oparciu o tożsame kryteria merytoryczne.

Organ wyjaśnił, dlaczego nie można zakwalifikować dwóch publikacji skarżącego do jego osiągnięć za rok akademicki 2018/2019. Podkreślił również, że liczba wskazanych osiągnięć organizacyjnych została uwzględniona zgodnie z zapisem, o którym mowa w § 2 pkt 10 Zasad.

Skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]" wywiódł skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

Skarżący podniósł, że aby uniknąć porównywania osób, które znajdują się na różnym etapie doświadczenia naukowego oraz cyklu publikacyjnego

"Zasady" w klarowny sposób oddzielają poszczególne lata oraz wydziały

w rankingach. Niezastosowanie tej normy podczas przydzielania kwot stypendium

powoduje dużą dysproporcję. W istocie ranking jest tworzony dla całej uczelni

i maksymalną kwotę 1.000 zł stypendium mogą otrzymać tylko osoby z najwyższą punktacją w skali całego Uniwersytetu (bez względu na dyscyplinę, wydział i rok studiów doktoranckich). Przyznawanie świadczeń w taki sposób rażąco narusza prawo materialne, tj. § 1 ust. 3 i 4 Zasad, które zostały wynegocjowane przez Samorząd Doktorantów Uniwersytetu.

Ponadto wskazano, że decyzja Rektora wydana została w dniu 9 grudnia 2019 r., zaś udostępniona w Bl dopiero w dniu 30 grudnia 2019 r., tak więc w momencie sporządzania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie funkcjonowała ona w obrocie.

Decyzja z "[...]" nie wprowadza żadnych szczególnych kryteriów, które należy spełnić, aby uzyskać maksymalne stypendium, więc z założenia osoba, która posiada maksymalną liczbę punktów w rankingu danej dyscypliny, wydziału i roku (czyli pierwszą lokatę), powinna uzyskać maksymalne stypendium, tj. 1.000 zł.

Według skarżącego obie decyzje są wadliwe w zakresie uzasadnienia, z tego powodu, że nie wskazują wprost, które miejsce na liście rankingowej zajął skarżący. Wskazanie miejsca na liście rankingowej oraz liczby osób na liście umożliwia weryfikację, czy strona znajduje się w gronie uprawnionych do stypendium. Wadliwa konstrukcja uzasadnień uniemożliwia jakąkolwiek weryfikację wysokości przyznanego stypendium - nie można na jej podstawie określić, w jaki sposób została ustalona przyznana kwota - 733 zł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu wniosku Krajowej Reprezentacji Doktorantów (uczestnik postępowania), postanowił dopuścić ją do udziału w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 14 sierpnia 2020 r. uczestnik postępowania wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Rektora i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego.

Zdaniem uczestnika postępowania ranking ogólny prowadzi do faworyzowania doktorantów z jednych dyscyplin, kosztem doktorantów z innych dyscyplin. Przedstawiona natomiast przez Rektora wykładnia § 2 ust. 2 decyzji(wydanej bez porozumienia z Radą Samorządu Doktorantów) powoduje niemożność realizacji celów normy zawartej w § 1 ust. 3-5 Zasad załączonych do Regulaminu, wydanego w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu doktorantów.

W ocenie uczestnika postępowania należy przyjąć, że pierwszeństwo stosowania

powinna mieć norma rangi regulaminowej, zawarta w zarządzeniu, zaś norma § 2 ust. 2 decyzji, w prezentowanej przez organ wykładni, jako wydana z naruszeniem art. 95 ust. 2 PSWN w związku z art. 215 ust. 1 i 2 PSWN w związku z art. 281 ust. 2 PW PSWN w związku z art. 296 ust. 2 PW PSWN (brak porozumienia z uczelnianym organem samorządu doktorantów), nie powinna być stosowana. Możliwe jest jednak dokonanie takiej wykładni tej normy, która nie powoduje sprzeczności z Regulaminem i "Zasadami". Jeśli bowiem przyjąć, że podstawą do przyznania stypendium jest ranking wydziałowy z podziałem na lata studiów, a osoby znajdujące się w tym rankingu na najwyższej pozycji otrzymują stypendium w maksymalnej wysokości, wynikającej z decyzji, tj. 1000 zł, a pozostałe osoby - proporcjonalnie mniej, to również zostanie zachowana wynikająca z § 2 ust. 2 decyzji zasada zależności kwoty przyznanego stypendium od liczby uzyskanych punktów.

Poza tym w ocenie uczestnika postępowania doszło w sprawie do

naruszenia art. 8, 11, 80, 107 § 1 i 3 k.p.a., PSWN nie przewiduje już odpowiedniego stosowania k.p.a. do decyzji stypendialnych, wobec czego przepisy te mają zastosowanie wprost.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ) oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, p.p.s.a. (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

Kierując się przedstawionymi wyżej kryteriami stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Z dniem 1 października 2019 r. na Uniwersytecie zaczął obowiązywać Regulamin świadczeń dla studentów Uniwersytetu. Zarządzenie Rektora wydane zostało na podstawie art. 95 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1668 ze zm.). Z mocy art. 281 ust. 2 PSWN w czasie od dnia 1 października 2019 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. regulaminy świadczeń dla studentów stosuje się odpowiednio do doktorantów. Zasady przyznawania stypendium rektora dla doktorantów zawarte zostały w Załączniku nr 1 do przedmiotowego Regulaminu.

Regulamin został uzgodniony zarówno z samorządem studenckim jak i doktorantów. W imieniu doktorantów postanowienia Regulaminu zostały zaakceptowane przez Przewodniczącego Rady Samorządu Doktorantów Uniwersytetu, będącego skarżącym w rozpoznawanej sprawie.

Zgodnie z § 1 ust. 2 Załącznika nr 1 (określającego zasady przyznawania stypendium rektora doktorantom) kwotę stypendium rektora, zasady podziału oraz próg procentowy liczby doktorantów, którzy mogą otrzymać stypendium rektora w danym roku akademickim określa Rektor w drodze decyzji na początku każdego roku akademickiego na podstawie liczby złożonych wniosków, informacji w nich zawartych oraz wysokości dotacji na ten cel. Z kolei ustęp 3 tego paragrafu stanowi, że stypendium rektora przyznawane jest doktorantom, którzy uzyskali najwyższe lokaty na liście rankingowej, sporządzonej odrębnie dla każdego roku studiów realizowanych na danym wydziale.

W zawartym w dniu 5 grudnia 2019 r. porozumieniu między Rektorem, a Radą Samorządu Doktorantów, reprezentowaną przez jej przewodniczącego, uzgodniono podział środków finansowych na świadczenia dla doktorantów ustalając miesięczną kwotę na stypendia rektora w wysokości 84.000 zł.

Konsekwencją przedstawionych wyżej zapisów i ustaleń było wydanie w dniu 9 grudnia 2019 r. decyzji Rektora w sprawie wysokości kwot stypendiów ze środków finansowych przeznaczonych na świadczenia dla uczestników studiów doktoranckich w roku akademickim 2019/2020. Decyzja weszła w życie z dniem podpisania, tj. 9 grudnia 2019 r. (§ 3).

Paragraf 2 tej decyzji odnosi się do doktorantów i w ustępie 1 stanowi, że stypendium rektora dla doktorantów na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich w roku akademickim 2019/2020 otrzymuje do 60 % najlepszych doktorantów danego roku na wydziale.

Z kolei ust. 2 i 3 mówią o tym, że kwota przyznanego stypendium rektora wynika z liczby uzyskanych punktów. Natomiast liczba punktów uzyskana w postępowaniu kwalifikacyjnym nie może być niższa niż 20, zaś kwota stypendium rektora nie może być wyższa niż 1.000 zł.

W ocenie Sądu nie może budzić żadnych wątpliwości, że Regulamin z 24 września 2019 r. określający m. in. zasady przyznawania stypendium rektora dla doktorantów został uzgodniony z samorządem doktorantów funkcjonującym na Uniwersytecie. Tym samym § 1 ust. 2 Załącznika nr 1 do Regulaminu upoważniał Rektora do określenia zasad przyznawania stypendium, co Rektor uczynił w dniu 9 grudnia 2019 r., po wcześniejszym uzgodnieniu z samorządem doktorantów kwot przeznaczonych na świadczenia.

Zasady przyznawania stypendiów dla uczestników studiów doktoranckich wydają się być jasne oraz zrozumiałe i z pewnością nie naruszają żadnego postanowienia Regulaminu uzgodnionego z samorządem doktorantów, w tym również § 1 ust. 3 Załącznika nr 1 mówiącego o przyznawaniu stypendium doktorantom, którzy uzyskali najwyższe lokaty na liście rankingowej sporządzonej odrębnie dla każdego roku studiów realizowanych na danym wydziale.

Przecież z § 2 ust. 1 decyzji z 9 grudnia 2019 r. jasno wynika, że stypendium rektora otrzymuje do 60 % doktorantów danego roku na wydziale. Oznacza to że listy doktorantów uprawnionych do otrzymania stypendium rektora zgodnie z postanowieniem Regulaminu tworzone były odrębnie dla każdego wydziału i roku studiów przy zastosowaniu tych samych kryteriów, a jedynym ograniczeniem na tym etapie postępowania było znalezienie się wśród 60 % najlepszych doktorantów na danym wydziale i roku studiów doktoranckich.

Kolejnym etapem postępowania wynikającym z decyzji z 9 grudnia 2019 r. była weryfikacja 60 % najlepszych doktorantów pod kątem ustalenia tego, czy każdy z nich w postępowaniu kwalifikacyjnym otrzymał przynajmniej 20 punktów. Postępowanie to natomiast kończyło się ustaleniem wysokości stypendium rektora, którego wysokość uzależniona była od ilości uzyskanych punktów w postępowaniu kwalifikacyjnym.

Rzeczą oczywistą jest to, że dwa ostatnie przedstawione tu etapy postępowania nie mogły być odrębne dla każdego wydziału i roku studiów doktoranckich, a łączne dla wszystkich doktorantów uniwersytetu, gdyż pieniądze przeznaczone na stypendia rektora nie były dzielone na poszczególne wydziały i lata studiów doktoranckich. W porozumieniu z 5 grudnia 2019 r. samorząd doktorantów reprezentowany przez skarżącego zaakceptował łączną kwotę przeznaczoną na stypendia rektora dla wszystkich doktorantów Uiniwersytetu, bez dzielenia tej kwoty na poszczególne lata studiów i wydziały.

Również w oparciu o przyjęty Regulamin nie można wyprowadzić wniosku, że zasady określania wysokości stypendium rektora powinny być odrębne dla każdego wydziału i roku studiów doktoranckich. Wyodrębnienie poszczególnych wydziałów i roku studiów doktoranckich służyło tylko i wyłącznie wyodrębnieniu grupy najlepszych doktorantów na każdym wydziale.

Raz jeszcze powtórzyć należy, że § 1 ust. 3 Załącznika nr 1 stanowi o tym, iż stypendia są przyznawane doktorantom, którzy uzyskali najwyższe lokaty na liście rankingowej sporządzonej dla każdego roku studiów realizowanych na danym wydziale. Unormowanie to zobowiązuje jedynie do tego, aby stypendia rektora uzyskali najlepsi doktoranci na danym wydziale oraz roku i takie stypendia uzyskało 60% najlepszych doktorantów. Powyższy przepis nie mówi nic o wysokości stypendium i w żadnym przypadku nie przesądza o tym, aby najlepszy doktorant na danym wydziale i roku miał otrzymywać maksymalne stypendium. Przypomnieć również wypada, że § 1 ust. 2 Załącznika nr 1, zaakceptowanego przez samorząd doktorantów mówi o tym, że to Rektor określa zasady przydziału stypendium i jego kwotę.

W tej sytuacji nie można podzielić stanowiska skarżącego i Krajowej Reprezentacji Doktorantów, będącej uczestnikiem postępowania, że naruszone zostały przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz przepisy wprowadzające tę ustawę.

Stwierdzić należy, że zapewne nie można utworzyć takiego systemu przyznawania stypendiów, który byłby absolutnie sprawiedliwy i akceptowany przez wszystkich. Niezależnie jednak od tego, system przyznawania stypendium rektora dla doktorantów przedstawiony przez skarżącego i przede wszystkim uczestnika postępowania wydaje się być bardzo mało sprawiedliwy. Oparcie się na założeniu, że najlepszy doktorant na każdym wydziale i roku studiów doktoranckich otrzymywałby stypendium rektora w maksymalnej wysokości z pewnością preferowałoby w sposób nadmierny te wydziały gdzie doktorantów jest niewielu. Przecież czym innym jest bycie pierwszym wśród trzech osób, a czym innym wśród kilkunastu czy kilkudziesięciu. W zaprezentowanym stanowisku Krajowej Reprezentacji Doktorantów brak jest również odpowiedzi na pytanie w jakiej wysokości należałoby przyznać stypendia dla doktorantów zajmujących kolejne miejsca na liście rankingowej. Nie sposób przecież wykluczyć tego, że różnica punktowa w jednym przypadku maże być większa między pierwszą i drugą osobą na liście rankingowej, niż w innym między pierwszą a dziesiątą.

Przyznać należy rację skarżącemu, że w czasie sporządzania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy mógł on nie znać treści decyzji Rektora z 9 grudnia 2019 r.. Przyznać należy jednak rację również organowi, że ogłoszenie tej decyzji w BIP nie było przesłanką konieczną do jej obowiązywania. Decyzja ta weszła w życie z dniem jej podpisania, nadto z treści zasad przyznawania stypendium wynikało, iż będzie się to odbywać w oparciu o decyzję Rektora. Tak więc i ten zarzut nie mógł zostać uznany za skuteczny.

Uchyleniem zaskarżonej decyzji nie mogły skutkować również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i odnoszące się do błędnie sporządzonych uzasadnień decyzji. Być może uzasadnienia sporządzone przez organ nie są idealne, jednak nie można uznać aby były one tak wadliwe, że z tego powodu należałoby uchylić zaskarżoną decyzję. W decyzji z "[...]" wskazano na przesłanki, które należało spełnić, aby otrzymać stypendium rektora, liczbę punktów jakie uzyskał skarżący i wysokość stypendium jakie zostało przyznane skarżącemu. Z kolei w uzasadnieniu decyzji z "[...]" przy podzieleniu argumentacji z pierwszej decyzji w sposób wystarczający odniesiono się do zarzutów zawartych w odwołaniu dotyczących publikacji naukowych i działalności organizacyjnej skarżącego.

Jedyną rzeczą, której zabrakło w uzasadnieniach obu decyzji Rektora to precyzyjne wskazanie, jakiej kwocie stypendium odpowiada jeden punkt przyznany w czasie postępowania kwalifikacyjnego. Nie było jednak rzeczą trudną wyjaśnienie tego, ponieważ jeżeli skarżący znał wysokość swojego stypendium i wiedział ile punktów uzyskał to podzielenie jednej wielkości przez drugą pozwalało na proste ustalenie jaką wartość miał jeden uzyskany punkt.

Bez znaczenia dla rozpoznania sprawy jest to, które miejsce na ogólnej (uniwersyteckiej) liście zajął skarżący, bo uprawnienie do przyznania stypendium rektora uzyskał on zajmując pierwszej miejsce na liście dotyczącej jego wydziału i roku. Natomiast kwota przyznanego stypendium nie była uzależniona od miejsca na liście, a od ilości przyznanych punktów.

Dlatego też biorąc powyższe pod uwagę sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.