Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SAB/Rz 25/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
658
Hasła tematyczne: Służba zdrowia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25 i 26
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 10 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2014 poz 1491
law: Ustawa  z dnia 10 października 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz  niektórych innych ustaw.
Teza: 1.	Treść art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 10 października 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 1491; dalej powoływana jako „ustawa nowelizująca”) nie daje podstawę do takiej jej interpretacji, która pozwala przyjąć, że wnioski złożone przed wejściem w życie tej nowelizacji, a więc przed 15 listopada 2014 roku, powinny być „z urzędu” rozpoznane w trybie jej art. 10 ust. 1 w związku

z art. 42b i nast. ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych.

2.	Art. 10 ust. 4 ustawy nowelizującej jest jednoznaczny: wskazuje termin maksymalny i minimalny złożenia wniosku o zwrot kosztów leczenia; termin minimalny (początkowy) „od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy”, a więc – jak wynika z art. 13 ustawy nowelizującej – od dnia 15 listopada 2015 roku, i termin maksymalny – 6 miesięcy od dnia wejścia

w życie ustawy.

3.	Założenie, że art. 10 ust. 1 i ust. 4 ustawy nowelizującej nakazuje Dyrektorom Oddziałów Wojewódzkich NFZ z urzędu rozpatrywać każdy, złożony przed wejściem w życie nowelizacji, wniosek o zwrot kosztów,

w oparciu o wprowadzone tą nowelizacją przepisy, jest nie do zaakceptowania i nie znajduje żadnego oparcia w prawie.

TEZY

1.	Treść art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 10 października 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 1491; dalej powoływana jako „ustawa nowelizująca”) nie daje podstawę do takiej jej interpretacji, która pozwala przyjąć, że wnioski złożone przed wejściem w życie tej nowelizacji, a więc przed 15 listopada 2014 roku, powinny być „z urzędu” rozpoznane w trybie jej art. 10 ust. 1 w związku

z art. 42b i nast. ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych.

2.	Art. 10 ust. 4 ustawy nowelizującej jest jednoznaczny: wskazuje termin maksymalny i minimalny złożenia wniosku o zwrot kosztów leczenia; termin minimalny (początkowy) „od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy”, a więc – jak wynika z art. 13 ustawy nowelizującej – od dnia 15 listopada 2015 roku, i termin maksymalny – 6 miesięcy od dnia wejścia

w życie ustawy.

3.	Założenie, że art. 10 ust. 1 i ust. 4 ustawy nowelizującej nakazuje Dyrektorom Oddziałów Wojewódzkich NFZ z urzędu rozpatrywać każdy, złożony przed wejściem w życie nowelizacji, wniosek o zwrot kosztów,

w oparciu o wprowadzone tą nowelizacją przepisy, jest nie do zaakceptowania i nie znajduje żadnego oparcia w prawie.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Maciej Kobak /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2017 r. sprawy ze skargi W. Z. na bezczynność Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [....] w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia za granicą -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi małoletniego W. Z., za którego działa przedstawiciel ustawowy – ojciec – Ł. Z. (dalej w skrócie: "skarżący"), reprezentowanego przez radcę prawnego P. T. jest bezczynność Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] (dalej w skrócie: "Dyrektor NFZ") w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia zagranicą.

Sprawę kształtują następujące okoliczności faktyczne.

W dniu 27 czerwca 2014 roku skarżący zwrócił się do Dyrektora NFZ o zwrot kwoty 6.624 euro, jaką poniósł z tytułu leczenia małoletniego W. Z. w Szpitalu Dziecięcym, Klinika Akademicka Uniwersytetu w [...] Skarżący wskazał, że W. Z. urodził się z wrodzoną wadą [...]. Po konsultacjach, rodzice zdecydowali się skorzystać z leczenia w Klinice w [...], albowiem dawała ona największą szansę na powodzenia terapii. Leczenie odbyło się w okresie [...] listopada 2013 roku.

Do wniosku dołączono kserokopie dokumentacji medycznej W. Z., wraz z rachunkami za leczenia; dokumenty przetłumaczono również na język polski.

Pismem z dnia [...] lipca 2014 roku Dyrektor NFZ w [...] odmówił uwzględnienia wniosku. Wyjaśnił, że z dokumentacji wynika, iż leczenie miało charakter planowy. Jak wynika natomiast z rozporządzeń wspólnotowych –Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2004.166.1) oraz Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2009.284.1) osobie przebywającej czasowo w innym państwie członkowskim UE i EFTA uprawnionej do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego, która pokryła koszty leczenia we własnym zakresie, przysługuje zwrot tych kosztów, w przypadku, gdy świadczenie miało charakter niezbędny z medycznego punktu widzenia, biorąc pod uwagę czas

i charakter pobytu w danym kraju. W ocenie Dyrektora NFZ w [...], zwrot byłby zatem uzasadniony wyłącznie w razie nagłej konieczności udzielenia świadczenia zdrowotnego zagranicą, a że w sprawie takie okoliczności nie zachodzą, to wniosek nie może zostać rozpatrzony po myśli skarżącego.

Dyrektor wskazał również, że istnieje prawna możliwość ubiegania się o zwrot kosztów planowanego leczenia zagranicą, jednakże w takim wypadku, rozpoczęcie leczenia musi poprzedzać zgoda Dyrektora. Skarżący podjęli się leczenia bez uprzedniej zgody Dyrektora, co w myśl art. 25 i 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r.

o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wyklucza możliwość zwrotu poniesionych kosztów.

W dniu 9 grudnia 2016 roku (data wniesienia 19 grudnia 2016 roku) skarżący wezwał Dyrektora NFZ w [...] do usunięcia naruszenia prawa polegającego na nierozpatrzeniu wniosku o zwrot kosztów leczenia zagranicznego małoletniego W. Z., który został wniesiony do w/w oddziału NFZ w dniu 27 czerwca 2016 roku, poprzez rozpatrzenie tego wniosku w trybie administracyjnym i wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 109 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 lit. c) ustawy

o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W ocenie skarżącego Dyrektor NFZ w [...] miał obowiązek wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji w sprawie, co w jego ocenie zostało potwierdzone przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 maja 2015 roku III CZP 26/15, gdzie stwierdza się, że cyt. "Zgodnie z art. 21 dyrektywy 2011/24/UE jej wdrożenie w państwach członkowskich powinno nastąpić najpóźniej do dnia 25 października 2013r. Termin ten nie został w Polsce dotrzymany, bowiem implementacja nastąpiła dopiero z dniem 14 listopada 2014r. w konsekwencji czego w dacie upływu terminu do wdrożenia dyrektywy brak było przepisów ustawowych, które wprost ustanawiałyby zasady jej stosowania, w tym tryb ubiegania się o zwrot kosztów świadczenia medycznego uzyskanego za granicą. Jedyne dotyczące tej kwestii przepisy art. 25 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, przyjmujące drogę decyzji administracyjnej, nie obejmowały jednak wprost sytuacji jakiej dotyczy rozpoznawana sprawa. Mimo to wnioski o zwrot kosztów opieki zdrowotnej uzyskanej bez uprzedniej zgody Prezesa NFZ w innym państwie członkowskim były składane również przed wejściem w życie dyrektywy 2011/24/UE, jak i przed jej implementacją

i rozpoznawane w drodze postępowania administracyjnego, choć stanowisko sądów administracyjnych nie było w tym przedmiocie jednolite. W najnowszym orzecznictwie przeważa jednak stanowisko akceptujące drogę postępowania administracyjnego

i wskazujące jako podstawę prawną m.in. art. 109 ust. 1 uśoz, stanowiący, że dyrektor wojewódzkiego oddziału NFZ rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, do których zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń, oraz przepis art. 22 ust. 1 lit. c) uśoz (porównaj między innymi wyroki NSA z dnia 30 kwietnia 2009r. IOSK1407/08, z dnia 31. maja 2011r. IIGSK 305/10 i z dnia 6 grudnia 2011r. II GSK 82/11, niepubl.)".

W odpowiedzi na wezwanie, Dyrektor NFZ w [...] pismem z dnia 1 lipca 2016 roku wyjaśnił, że nie znajduje podstaw do jego uwzględnienia. Podał, że zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym na dzień leczenia W. Z. Dyrektor nie wydawał decyzji administracyjnych w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia zagranicą, ponieważ nie było do tego wyraźnej podstawy prawnej. Narodowy Fundusz Zdrowia nie jest organem administracji państwowej, który zobowiązany jest stosować w swoim działaniu kodeks postępowania administracyjnego, ale jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną działającą przede wszystkim w oparciu o przepisy prawa cywilnego. Decyzje administracyjne wydaje wyłącznie wówczas, gdy wynika to wyraźnie z przepisu prawa (art 1 pkt 2) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego tekst jedn. Dz.U. z 2016r. poz. 23 ze zm.). Wskazał, że OW NFZ udzielił wnioskodawcy odpowiedzi pismem z dnia 1 lipca 2014r. zatem nie można mu zarzucić bezczynności w tym zakresie. Odnosząc się do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 2015r. sygn. akt III CZP 26/15, Dyrektor podał, że skarżący w stanie prawnym obowiązującym do czasu wejścia

w życie ustawy implementującej, nie wniósł wezwania o zaniechanie naruszenia prawa polegające na niewydaniu decyzji administracyjnej na podstawie art. 109 ust. 1 o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na skutek wniesienia pisma z dnia 26 czerwca 2014r. Wnioskodawca za zasadną uznał wówczas drogę cywilną, wnosząc w niniejszej sprawie w lipcu 2015 roku zawezwania do próby ugodowej przez Sądem Rejonowym w [...]. Wydawanie decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących zwrotu kosztów leczenia za granicą wprowadziła nowelizacja ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązująca od 15 listopada 2014r. (ustawa z dnia 10 października 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw Dz.U. poz. 1491 - zwanej dalej ustawą implementującą). Zgodnie z art. 10 ust. 1 i 4 ustawy implementującej przepisy art. 42b ust. 1-8, art. 42c art. 42d ust. 1-3, ust. 4 pkt 1-7, 9-13, ust. 5-11 i ust. 13-25 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w brzmieniu obowiązującym od 15 listopada 2014r., znajdowały zastosowanie także do świadczeń opieki zdrowotnej, których udzielanie na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej rozpoczęło się po dniu 24 października 2013 r., a więc także do sprawy zwrotu kosztów leczenia małoletniego W. Z., pod warunkiem jednak złożenia w tej sprawie stosownego wniosku w terminie nie dłużnym niż 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy implementującej. Ustawodawca dał więc wnioskodawcy możliwość uzyskania zwrotu kosztów leczenia małoletniego W. Z. w Niemczech w dniach [...] listopada 2013 roku. Wnioskodawca jednak nie skorzystał z tej możliwości i w okresie od 15 listopada 2014r. do 15 maja 2015r. nie złożył w tej prawie wniosku do Dyrektora. Dopiero złożony w tym terminie wniosek wszcząłby postępowanie zakończone wydaniem decyzji administracyjnej w trybie art. 42d ust. 1 w związku z art. 42a pkt 1 i 42b ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W dniu 24 lutego 2017 roku skarżący wniósł do tutejszego Sądu skargę na bezczynność Dyrektora NFZ w [...] (w ostatecznie sprecyzowanej skardze). Skarżący zrekapitulował dotychczasowy przebieg postepowania, podtrzymał swoje stanowisko odnośnie obowiązku wydania przez organ decyzji administracyjnej; ponownie przywołał na wsparcie swoich tez postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 2015r. sygn. akt III CZP 26/15. Wywiódł, nadto że przepisy ustawy implementującej wprowadziły termin końcowy składania wniosków o zwrot kosztów leczenia zagranicą, nie wskazują natomiast terminu początkowego, a skoro tak, to wniosek skarżącego z czerwca 2014 roku Dyrektor NFZ w [...] miał obowiązek rozpoznać w formie decyzji administracyjnej.

Uwzględniając swoje argumenty, skarżący wniósł o stwierdzenie, że Dyrektor dopuścił się bezczynności, zobowiązanie Dyrektora do wydania decyzji w sprawie wniosku z 26 czerwca 2014 roku, zasądzenie od Dyrektora na rzecz skarżącego kwoty 25 000 złotych, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor NFZ w [...] wniósł o oddalenie skargi. Podał, że w sprawie nie zachodziły podstawy do wydania decyzji administracyjnej, skarżącemu udzielono odpowiedzi na piśmie, więc zarzut bezczynności jest nietrafny.

Przywołane przez skarżącego orzeczenia sądów są nieadekwatne do stanu faktycznego kształtującego niniejszą sprawę i nie można na ich podstawie formułować wiążących wniosków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast § 2 cytowanego artykułu w pkt 8 w związku z pkt 1 precyzuje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów, w tym na bezczynność w zakresie dotyczącym wydawania decyzji administracyjnych.

Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy Sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

W niniejszej sprawie, po przeprowadzeniu kontroli w zakresie, o jakim mowa wyżej, Sąd nie stwierdził bezczynności Dyrektora [...] Wojewódzkiego Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia, uznając iż nie miał on obowiązku wydania decyzji administracyjnej.

Skarżący twierdzi, że Dyrektor był zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej wobec konieczności rozpatrzenia wniosku z 27 czerwca 2014 roku, którym zażądał on zwrotu kosztów leczenia zagranicą, które odbyło się w dniach [...] listopada 2013 roku. W sprawie okoliczności dotyczące procesu leczenia małoletniego W. Z. w Klinice w [...] są bezsporne.

Na dzień złożenia wniosku, jak również w okresie leczenia małoletniego W. Z. kwestia refundacji kosztów leczenia i badań diagnostycznych regulowana była przepisami art. 25 i 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r.

o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2008 r. nr 164 poz. 1027 ze zm.; dalej w skrócie: "uśfp").

W myśl art. 25 ust. 1 uśfp, Fundusz finansuje koszty leczenia lub badań diagnostycznych poza granicami kraju, udzielonych zgodnie z przepisami

o koordynacji, oraz wynikające z art. 26 cyt. ustawy. Art. 26 ust. 1 stanowi, iż Prezes Funduszu może na wniosek wnioskodawcy, o którym mowa w art. 25 uśfp, jego przedstawiciela ustawowego lub małżonka, skierować wnioskodawcę do przeprowadzenia poza granicami kraju leczenia lub badań diagnostycznych, których nie przeprowadza się w kraju, kierując się niezbędnością udzielenia takiego świadczenia w celu ratowania życia lub poprawy stanu zdrowia wnioskodawcy. Jednocześnie możliwość uzyskania zgody na przeprowadzenie leczenia lub badań diagnostycznych albo kontynuację leczenia lub badań diagnostycznych w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) określa art. 25 ust. 2 przywołanej ustawy. Zgodnie z powyższym zapisem zgoda na przeprowadzenie leczenia lub badań diagnostycznych albo kontynuację leczenia lub badań diagnostycznych w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) jest wydawana w przypadkach, o którym mowa w przepisach o koordynacji.

Przepisy o koordynacji stosownie do art. 5 pkt 32 uśfp oznaczają przepisy

o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie udzielania rzeczowych świadczeń zdrowotnych. Regulacje te po 1 maja 2010 r. zostały określone w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004

z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)

nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L09.284.1),

Tryb składania i rozpatrywania wniosku o leczenie poza granicami kraju oraz wzór wniosku, określone zostały w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie wniosku o leczenie lub badania diagnostyczne poza granicami kraju oraz pokrycie kosztów transportu (Dz. U. z 2007 r. Nr 249, poz. 1867 z późn. zm.). Zaświadczeniem uprawniającym do uzyskania w innym państwie członkowskim powyższych świadczeń jest formularz E112, wydawany przez oddział wojewódzki NFZ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania zainteresowanego. Formularz E112 wystawiany jest po uzyskaniu wskazanej wyżej zgody Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. W sprawie nie ma sporu co do tego, że przedstawiciele prawni małoletniego W. Z. o zgodę lub skierowanie

w trybie art. 25 i 26 uśfp, nie występowali, więc możliwości wydania decyzji administracyjnej, która wstecznie uprawniałaby do refundacji leczenia – na podstawie art. 25 i 26 uśfp - nie było. Powołane przepisy korespondują z treścią art. 20 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2004.166.1), który stanowi, że "(...) ubezpieczony udający się do innego Państwa Członkowskiego w celu uzyskania świadczeń rzeczowych w czasie tego pobytu ubiega się o zezwolenie właściwej instytucji". Określenie "państwo właściwe" oznacza państwo, w którym znajduje się instytucja właściwa, a przez instytucję właściwą należy rozumieć instytucję, w której zainteresowany jest ubezpieczony

w chwili składania wniosku o świadczenie – w niniejszej sprawie właściwy oddział NFZ.

Stosownie natomiast do art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 ubezpieczony przebywający w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu niż państwo właściwe jest uprawniony do rzeczowych świadczeń zdrowotnych, które z powodów medycznych stają się niezbędne w czasie pobytu: "(...) ubezpieczony i członkowie jego rodziny przebywający w innym Państwie Członkowskim niż państwo właściwe są uprawnieni do świadczeń rzeczowych, które z powodów-medycznych stają się niezbędne

w czasie ich pobytu, z uwzględnieniem charakteru tych świadczeń oraz przewidywanego czasu pobytu. Świadczenia te udzielane są w imieniu instytucji właściwej przez instytucję miejsca pobytu, zgodnie z przepisami stosowanego przez nią ustawodawstwa tak jak gdyby zainteresowane osoby były ubezpieczone na mocy wspomnianego ustawodawstwa". Finansowanie przez Fundusz świadczeń w oparciu o ten przepis rozporządzenia dopuszczalne jest wyłącznie w sytuacjach, gdy celem wyjazdu zagranicę nie było leczenie lub diagnostyka świadczeniobiorcy,

a konieczność podjęcia działań o takim charakterze powstała nagle w sposób nieplanowany. W analizowanej sprawie jest jasne, że małoletni W. Z. wyjechał do Niemiec w celu odbycia leczenia, co wyklucza stosowanie art. 19 rozporządzenia 883/2014.

Przekładając powyższe na sformułowany w skardze zarzut bezczynności Dyrektora należy podać, że skarżący domagał się wydania decyzji w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia, natomiast powołane przepisy art. 25 i 26 uśfp uprawniały ten organ wyłącznie do decyzyjnego rozstrzygania wniosku o wyrażenie zgody lub

o skierowanie na diagnostykę lub leczenie zagranicą. Podstaw do wydania decyzji

o zwrocie kosztów leczenia, w oparciu o te przepisy zatem nie było. System kształtowany powołanymi przepisami był spójny, z jednej strony osoby które chciały

i planowały leczenie zagranicą obowiązane były uprzednio potwierdzić możliwość jego sfinansowania ze środków publicznych, z drugiej zaś, jeżeli konieczność leczenia powstała już podczas pobytu zagranicą i wynikała z okoliczności nagłych

i niespodziewanych, leczenie również podlegało finansowaniu ze środków publicznych.

Sąd nie znajduje również podstaw by przyjąć, że podstawę do wydania decyzji w przedmiocie wniosku z dnia 27 czerwca 2014 roku mógł stanowić art. 109 uśfp. Stosownie do jego treści "Dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń". Cytowany przepis jest podstawą do orzekania w zakresie indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, do których zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym oraz ustalenia prawa do świadczeń. Nie stanowi natomiast podstawy do wydawania decyzji w zakresie bezpośredniego zwrotu świadczeniobiorcy kosztów za wykonanie świadczenia opieki zdrowotnej. Kwestia ta została już przesądzona

w orzecznictwie sądowoadministracyjnym – zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 lipca 2016 r., VI SA/Wa 2044/15; z dnia 12 listopada 2007 r. VII SA/Wa 1624/07.

Odnosząc się do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w postanowieniu z dnia 28 maja 2015 r., sygn. III CZP 26/15, należy zwrócić uwagę na kilka kwestii: po pierwsze jest to postanowienie, którym w żaden sposób zarówno organy, jak

i sądy administracyjne nie są związane; po drugie, Sąd Najwyższy stwierdził, że kwestia możliwości refinansowania świadczeń zdrowotnych już udzielonych zagranicą nie jest rozstrzygana jednolicie; po trzecie i najważniejsze, jako przykłady orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których dopuszczono możliwość refinansowania ex post świadczeń opieki zdrowotnych udzielonych zagranicą podał wyroki z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. II GSK 82/11, z dnia 30 kwietnia 2009 r.,

sygn. I OSK 1407/08, z dnia 31 maja 2011 r., sygn. II GSK 305/10. Sąd podziela stanowiska wyrażone w tych orzeczeniach, przy czym podkreślenia wymaga okoliczność, iż nie znajdują one zastosowania w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanych orzeczeniach (podobnie, jak w innych orzeczeniach, wyrażających analogiczne oceny prawne) odnosił się do sytuacji, w której po udzieleniu świadczenia zdrowotnego zagranicą zwracano się o wydanie zgody na leczenie lub diagnostykę w trybie art. 25 ust. 2 uśfp, albo o skierowanie na takie leczenie lub diagnostykę w trybie art. 26 uśfp. W analizowanej sprawie przedstawiciel ustawowy małoletniego W. Z., działając przez fachowego pełnomocnika, radcę prawnego, zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wezwaniem o "zwrot kwoty 6.624 euro tytułem kosztów leczenia małoletniego W. Z.". Wniosek został sformułowany jednoznacznie i nie można było traktować go ani, jako wniosek ex post o zgodę na leczenie zagranicą, ani jako wniosek ex post o skierowanie na leczenie zagranicą.

O ile zatem w przedmiocie wyrażenia zgody/skierowania na leczenie zagranicą Dyrektor – w świetle powołanych w przez Sąd Najwyższy orzeczeń NSA – był uprawniony do wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 25 ust. 2 albo

art. 26 uśfp, o tyle podstawy takiej nie było, w relacji do wniosku skarżącego o zwrot kosztów leczenia. Skarżący otrzymał odpowiedź od Dyrektora pismem z dnia 1 lipca 2014 roku i przez prawie dwa i pół roku jej nie kwestionował.

W tym miejscu powołać się należy na fakt, że w dniu 15 listopada 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 10 października 2014 r. o zmianie ustawy

o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 1491), w której zaimplementowane zostały do krajowego porządku prawnego regulacje dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2011/24/UE z dnia 9 marca 2011 r. w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej (Dz.Urz.UE.L 88 z 4 kwietnia 2011 r., str. 45), zwanej dalej "dyrektywą transgraniczną". Zarówno w dniu złożenia wniosku przez skarżącego, jak i w dniu udzielenia na niego odpowiedzi przez Dyrektora wskazane powyżej przepisy nie obowiązywały. Przedmiotowa nowelizacja wprowadziła możliwość zwrotu koszów leczenia udzielonego poza granicami kraju. Co kluczowe, stosownie do postanowień art. 10 ust. 1 ustawy nowelizującej przepisy dotyczące zwrotu kosztów leczenia zagranicą mają zastosowanie także do świadczeń opieki zdrowotnej, których udzielanie na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej rozpoczęło się po dniu 24 października 2013 roku; jest to data, od której Polska powinna była wdrożyć dyrektywę transgraniczną. Ponieważ W. Z. świadczeń w Klinie w [...] udzielono w okresie [...] listopada 2013 roku, przeto powołany przepis miał do niego zastosowanie. Warunkiem, który należało spełnić stosownie do art. 10 ust. 4 ustawy nowelizującej, było złożenie wniosku o zwrot kosztów w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy, a więc do dnia 15 maja 2015 roku. Wniosek taki do Dyrektora jednak nie wpłynął. Skarżący niesłusznie twierdzi, że treść art. 10 ust. 4 ustawy nowelizującej daje podstawę do takiej jej interpretacji, która pozwala przyjąć, że wnioski złożone przed wejściem w życie nowelizacji, a więc przed 15 listopada 2014 roku, powinny być "z urzędu" rozpoznane w trybie art. 10 ust. 1 ustawy nowelizującej w związku z art. 42b

i nast. uśfp. Art. 10 ust. 4 ustawy nowelizującej jest jednoznaczny: wskazuje termin maksymalny i minimalny złożenia wniosku; termin minimalny (początkowy) "od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy", a więc – jak wynika

z art. 13 ustawy nowelizującej – od dnia 15 listopada 2015 roku, i termin maksymalny – 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Założenie, że art. 10 ust. 1 i ust. 4 ustawy nowelizującej nakazuje Dyrektorom Oddziałów Wojewódzkich NFZ z urzędu rozpatrywać każdy, złożony przed wejściem

w życie nowelizacji, wniosek o zwrot kosztów, w oparciu o wprowadzone tą nowelizacją przepisy, jest nie do zaakceptowania i nie znajduje żadnego oparcia w prawie.

Podsumowując, rozpoznając wniosek skarżącego z 26 czerwca 2014 roku, Dyrektor [...] Oddziału NFZ w [...] nie miał obowiązku wydania decyzji administracyjnej. W sprawie nie miały zastosowania przepisy art. 25 i 26 uśfp, albowiem skarżący nie zwracał się o zgodę lub skierowanie na leczenie za granicą. Przywołany w skardze art. 109 uśfp nie mógł stanowić podstawy do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie zwrotu kosztów leczenia, a do wydania takiej decyzji

w oparciu o art. 10 ust. 1 ustawy nowelizującej w związku z art. 42b i nast. uśfp niezbędny był wniosek skarżącego, który nie został jednak złożony.

Z tych wszystkich przyczyn Sąd nie stwierdził bezczynności w niniejszej sprawie i skargę oddalił.