Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1087/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 165a par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 6 kwietnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Szymon Widłak Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: Sekretarz sądowy Ewa Chybowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2023 roku sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie doręczenia decyzji dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych na automatach bez zezwolenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. postanowieniem nr [...] z dnia 02 października 2019 r., wydanym na podstawie art. 169 § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 z późn. zm.) pozostawił bez rozpatrzenia wniosek, działającego w imieniu [...] Sp.z o.o. w L., pełnomocnika radcy prawnego W. Z., o doręczenie decyzji z 10 stycznia 2019 r., wydanej w sprawie o syg. [...]

W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił , że pismem z dnia 11 września 2019 r. W. Z. występując w imieniu [...] Sp. z o.o. w L. wniósł o doręczenie ww. decyzji. W związku z tym, że do złożonego wniosku nie zostało dołączone pełnomocnictwo, organ pismem z dnia 19 września 2019 r. wezwał pełnomocnika do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie pełnomocnictwa szczególnego do reprezentowania spółki.

W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 24 września 2019 r. pełnomocnik poinformował organ, że pełnomocnictwo uprawniające go do reprezentowania [...] Sp. z o.o. w postępowaniu o syg. [...] zostało w toku postępowania złożone do akt sprawy. Z ostrożności procesowej, w załączeniu pełnomocnik przedłożył kserokopię złożonego, jak wskazał, uprzednio pełnomocnictwa szczególnego na druku PPS-1 udzielonego przez [...] Sp. z o.o. w L. oraz kserokopię oświadczenia prezesa spółki z dnia 18 grudnia 2018 r.

Uzasadniając pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia organ wskazał, że załączona do pisma z dnia 24 września 2019 r. kopia pełnomocnictwa nie jest tożsama z pełnomocnictwem złożonym w ramach prowadzonego postępowania pod sygnaturą [...] Na przesłanym pismem z dnia 24 października 2018 r. dokumencie pełnomocnictwa widnieje podpis J. M., złożony w dniu 8 października 2018 r., natomiast na przesłanej pismem z dnia 24 września 2019 r. kserokopii pełnomocnictwa widnieje podpis I. R. złożony w dniu 8 października 2018 r.

W związku z powyższym uznając, że W. Z. nie posiada skutecznego umocowania do występowania w imieniu [...] Sp. z o.o. albowiem przedłożył nieuwierzytelnioną kserokopię pełnomocnictwa, organ stwierdził , że brak formalny wniosku nie został usunięty, co skutkowało pozostawieniem wniosku bez rozpoznania, zgodnie z zawartym w wezwaniu pouczeniem.

[...] Sp. z o.o. w L. zastępowania przez pełnomocnika radcę prawnego W. Z. wniosła zażalenie na wskazane wyżej postanowienie, zarzucając naruszenie art. 138a i nast. Ordynacji podatkowej, poprzez wadliwe zastosowanie, tj. zakwestionowanie prawidłowego umocowania pełnomocnika do działania w sprawie niniejszej, mimo iż przepisy nie przyznają organowi takiej kompetencji, a nadto w sytuacji, gdy umocowanie owo nie było wadliwe. W konsekwencji zaś naruszenie art. 169 §4 O.p. poprzez bezzasadne zastosowanie, to jest pozostawienie bez rozpoznania wystąpienia, które nie było dotknięte jakąkolwiek wadliwością.

Postanowieniem z 23 lutego 2021 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, wskazując na art. 233 §1 pkt 1 w związku z art. 239 oraz art. 219 O.p. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że z art. 138a §1 O.p. wynika, że strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Pełnomocnictwo może być ogólne, szczególne albo do doręczeń (art. 138 a §2 O.p.). Pełnomocnictwo ogólne upoważnia do działania we wszystkich sprawach podatkowych oraz w innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych. Informacja o jego udzieleniu jest umieszczana w Centralnym Rejestrze Pełnomocnictwo Ogólnych (art. 138 d §1 O.p.). Pełnomocnictwo szczególne upoważnia do działania we wskazanej sprawie podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego. Pełnomocnictwo szczególne może być udzielone na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone ustnie do protokołu. Pełnomocnictwo szczególne udzielone na piśmie oraz zawiadomienie o jego zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu składa się do akt sprawy, według wzoru określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 138 j §1 pkt 2 O.p., w oryginale lub jego notarialnie poświadczony odpis. Pełnomocnik może okazać oryginał lub notarialnie poświadczony odpis pełnomocnictwa szczególnego oraz zawiadomienie o jego zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu w celu sporządzenia przez organ podatkowy jego urzędowego odpisu i dołączenia do akt sprawy (art. 138 e § 1-4 O.p.). Przepisy te stosuje się odpowiednio do pełnomocnictwa do doręczeń (art. 138 f § 4 O.p.). Ustanowienie, zmiana zakresu, odwołanie lub wypowiedzenie pełnomocnictwa szczególnego wywiera skutek od dnia zawiadomienia organu podatkowego (art. 138i § 2 O.p.).

Zgodnie z art. 169 § 1 O.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku skutkuje pozostawieniem podania bez rozpatrzenia. Artykuł 169 § 4 O.p. stanowi, że organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie.

Organ wyjaśnił, że spółka nie udzieliła radcy prawnemu W. Z. pełnomocnictwa ogólnego.

W sprawie wszczętej postanowieniem nr [...] z 10 lipca 2018 r. organ I instancji również nie dysponował pełnomocnictwem szczególnym upoważniającym radcę prawnego W. Z. do reprezentowania spółki. Postępowanie to zostało zakończone wydaniem decyzji nr [...] z 10 stycznia 2019 r., która została doręczona bezpośrednio spółce.

Radca prawny W. Z., przesyłając do organu I instancji nieuwierzytelnioną kserokopię pełnomocnictwa udzielonego przez I. R., podał że pełnomocnictwo uprawniające go do reprezentowania spółki w postępowaniu nr [...] zostało w toku postępowania złożone już do akt. Nie poinformował jednak organu I instancji, że oryginał pełnomocnictwa udzielonego przez I. R. w sprawie nr [...] przesłał do Dyrektora Izby Skarbowej, nie podał również numeru sprawy, do której to pełnomocnictwo zostało skierowane. Brak tych informacji spowodował, że organ I instancji nie posiadał wiedzy, że w sprawie nr [...] zostało ustanowione pełnomocnictwo przez I. R..

Analiza materiału dowodowego wykazała, że pełnomocnictwo udzielone przez I. R. radcy prawnemu W. Z. zostało przedłożone organowi II instancji za pismem z 21 lutego 2019 r., do sprawy [...] w związku ze złożonym zażaleniem z 27 grudnia 2018 r. Pełnomocnictwo zostało zatem przedstawione już po wydaniu decyzji organu I instancji z 10 stycznia 2019 r. Zdaniem organu zatem, powyższe ustalenia potwierdzają, że organ I instancji w postępowaniu prowadzonym pod nr. [...] nie dysponował pełnomocnictwem udzielonym przez I. R.. Organ I instancji nie miał również wiedzy o ustanowieniu tego pełnomocnictwa oraz o tym, że zostało ono przedłożone organowi II instancji.

Mając na uwadze powyższe ustalenia organ stwierdził, że pomimo wystosowanego wezwania do uzupełnienia braku formalnego w złożonym wniosku z 11 września 2019 r., radca prawny W. Z. nie przedłożył wymaganego dokumentu. To pełnomocnik winien dochować szczególnej staranności przy udzielaniu odpowiedzi na wezwanie o przesłanie pełnomocnictwa, zwłaszcza w sytuacji, gdy wcześniej przedłożone pełnomocnictwo nie zostało uznane przez ten organ.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpatrzeniu skargi wniesionej od ww. postanowienia, wyrokiem z dnia 14 października 2021 r. sygn.. akt III SA/Po 773/21 uchylił postanowienia organów obu instancji.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na przepis art. 169 § 1 O.p, zgodnie z którym jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

Jak wynika z akt administracyjnych i co pozostaje poza sporem, w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji do uzupełnienia braku formalnego wniosku o doręczenie odpisu decyzji z 10 stycznia 2019 r., wydanej w sprawie o syg. [...], poprzez przedłożenie pełnomocnictwa szczególnego do reprezentowania spółki, pismem z dnia 24 września 2019 r. pełnomocnik, przedkładając kserokopię udzielonego mu przez [...] Sp. z o.o. pełnomocnictwa, poinformował organ, że pełnomocnictwo uprawniające go do reprezentowania [...] Sp. z o.o w postępowaniu o syg. [...] zostało w toku postępowania złożone do akt sprawy.

Jak ustalił organ i co również wynika z akt administracyjnych, na przesłanym pismem z dnia 24 października 2018 r. dokumencie pełnomocnictwa, udzielonego radcy prawnemu W. Z. do reprezentowania [...] Sp. z o.o., znajdującym się w sprawie o syg. [...], widnieje podpis J. M., złożony w dniu 8 października 2018 r. Natomiast na przesłanej pismem z dnia 24 września 2019 r. kserokopii pełnomocnictwa widnieje podpis I. R. złożony w dniu 8 października 2018 r. Ostatecznie, jak ustalił organ odwoławczy, pełnomocnictwo udzielone przez I. R. radcy prawnemu W. Z. zostało przedłożone organowi II instancji wraz z pismem z 21 lutego 2019 r., do sprawy [...], w związku ze złożonym zażaleniem z 27 grudnia 2018 r.

W świetle przedstawionych wyżej okoliczności, Sąd uznał, że pozostawienie wniosku bez rozpoznania, z uwagi na brak usunięcia braku formalnego, było co najmniej przedwczesne. Sąd wskazał, że należy mieć na uwadze to, że pełnomocnik zareagował na wezwanie organu do usunięcia braku formalnego, przesyłając kserokopię pełnomocnictwa wraz z informacją, że jego oryginał znajduje się w aktach sprawy o syg. [...] Organ I instancji, po ustaleniu, że na znajdującym się w aktach sprawy pełnomocnictwie, udzielonym radcy prawnemu W. Z., widnieje podpis innej osoby, winien był ponownie wezwać pełnomocnika np. o uwierzytelnienie odpisu pełnomocnictwa przesłanego do organu wraz z pismem z dnia 24 września 2019 r. (art. 138a § 4 O.p.), informując o stwierdzonej okoliczności.

Pozostawienie natomiast wniosku bez rozpatrzenia w tej sytuacji, w ocenie Sądu, nastąpiło z naruszeniem art.. 169 § 1 O.p,

Postanowieniem z dnia 4 marca 2022 r. Naczelnik W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. na podstawie art. 165 a § 1 O.p. ponownie odmówił wszczęcia postępowania o doręczenie pełnomocnikowi strony decyzji organu I instancji z dnia 10 stycznia 2019 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że pełnomocnictwo szczególne udzielone W. Z. do reprezentowania strony zostało podpisane przez prezesa spółki w dniu 8 października 2018 r., jednak zostało ono przedłożone do akt sprawy w dacie wpływu do Izby Administracji Skarbowej w P. – 26 lutego 2019 r., czyli już po wydaniu przedmiotowej decyzji z dnia 10 stycznia 2019 r. i po jej skutecznym doręczeniu bezpośrednio na adres strony w dniu 14 stycznia 2019 r.

Na dzień wydania decyzji 10 stycznia 2019 r. strona nie była zatem reprezentowana przez pełnomocnika W. Z..

Należało zatem odmówić wszczęcia postępowania, gdyż nie ma normy prawnej nakazującej dokonanie ponownego doręczenia już doręczonej skutecznie decyzji.

Po rozpatrzeniu zażalenia strony postanowieniem z 14 września 2022 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ II instancji uznał podobnie jak organ I instancji, że decyzja z 10 stycznia 2019 r. została skutecznie doręczona samej spółce, gdyż nie wykazała ona w momencie jej wydania, że była skutecznie reprezentowana przez pełnomocnika. Pełnomocnictwo przedłożono skutecznie dopiero w dniu 26 lutego 2019 r., to jest po wydaniu ww. decyzji

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji, zarzucając naruszenie:

- art. 165 a § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niezasadne zastosowanie w sytuacji, gdy strona nie żądała wszczęcia postępowania o doręczenie decyzji

- art. 153 p.p.s.a. poprzez niewykonanie wytycznych wyroku Sądu z dnia 14 października 2021 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.) sąd administracyjny w ramach sprawowanej kontroli działalności administracji publicznej bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron, oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd uchyla zaskarżony akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.); stwierdza nieważność zaskarżonego aktu w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.). Jednocześnie, jak wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co obliguje go do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, których dopuściły się organy prowadzące postępowanie w kontrolowanej sprawie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że wbrew zarzutom podniesionym w skardze, organy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wykonały wytyczne wyroku Sądu z 14 października 2021 r. sygn.. akt III SA/Po 773/21.

Jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku, Sąd uznał, że pozostawienie wniosku bez rozpoznania, z uwagi na brak usunięcia braku formalnego, było co najmniej przedwczesne. Sąd wskazał, że należy mieć na uwadze to, że pełnomocnik zareagował na wezwanie organu do usunięcia braku formalnego, przesyłając kserokopię pełnomocnictwa wraz z informacją, że jego oryginał znajduje się w aktach sprawy o syg. [...] Organ I instancji, po ustaleniu, że na znajdującym się w aktach sprawy pełnomocnictwie, udzielonym radcy prawnemu W. Z., widnieje podpis innej osoby, winien był ponownie wezwać pełnomocnika np. o uwierzytelnienie odpisu pełnomocnictwa przesłanego do organu wraz z pismem z dnia 24 września 2019 r. (art. 138a § 4 O.p.), informując o stwierdzonej okoliczności.

Rozpoznając sprawę ponownie organ ustalił, że pełnomocnictwo z dnia 10 października 2018 r. podpisane przez I. R., jako prezesa zarządu skarżącej spółki, zostało przedłożone organowi II instancji wraz z pismem z 21 lutego 2019 r., do sprawy [...], w związku ze złożonym zażaleniem z 27 grudnia 2018 r. ( k. 109 akt, tom 2).Pełnomocnictwo to było prawidłowe w sensie formalnym. Oryginał pełnomocnictwa znajduje się w aktach sprawy ( k. 107-108 tom 2). Powyższe ustalenia wynikają z akt administracyjnych i nie budzą wątpliwości.

Jednocześnie jednak, organ stwierdził, że strona skarżąca nie przedłożyła skutecznie tego pełnomocnictwa w dacie wydania decyzji 10 stycznia 2019 r., zatem decyzja została prawidłowo doręczona spółce [...]. Spółka [...] nie złożyła odwołania od ww. decyzji, zatem decyzja ta stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji, stosownie do przepisu art. 128 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym decyzje od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym są ostateczne.

Tym samym, jak prawidłowo ocenił organ, wbrew stanowisku strony skarżącej, podniesionemu w zażaleniu, jak i następnie w skardze wniesionej do Sądu, przedmiotowy wniosek o doręczenie decyzji z 10 stycznia 2019 r., wydanej w sprawie o syg. [...] nie został złożony w toku postępowania lecz już po jego zakończeniu. Wobec czego nie mógł zostać rozpoznany w jego ramach.

Sąd podziela stanowisko organu, że doręczenie decyzji w toku postępowania podatkowego może nastąpić tylko raz, a z doręczeniem decyzji ustawa wiąże określone skutki procesowe, jak rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia odwołania Nie ma natomiast normy prawnej, która dopuszczałaby powtórne doręczenie decyzji, w sytuacji gdy została ona doręczona, a strona kwestionuje skuteczność tego doręczenia.

Brak takiej normy prawnej stanowi niewątpliwie inną przyczynę, z powodu wystąpienia której postępowanie nie może być wszczęte. Stosownie do art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 O.p., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że organy wykonały wytyczne zawarte w ww. wyroku z 14 października 2021 r. oraz zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania o doręczenie decyzji organu z 10 stycznia 2019 r.

Z tego względu skarga podlegała oddaleniu, jako niezasadna, o czym orzeczono w wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.