Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1129/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.  a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Monika Sawa, asesor WSA Mateusz Rogala, Protokolant referent stażysta Krzysztof Włoczkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2023 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2023 r. nr KOA/1523/Sr/23 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku elektrycznego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta I Gminy P. z dnia 10 lutego 2023 r. nr SŚW.5411.4.46E.2023.SO;


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej: "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania A. S. (dalej: "Skarżąca"), decyzją z 3 kwietnia 2023r. nr KOA/1523/Sr/23, utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] (dalej: "Burmistrz") z 10 lutego 2023 r. nr [...] o odmowie przyznania dodatku elektrycznego.

Decyzja Kolegium wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z 5 grudnia 2022 r. Skarżąca wystąpiła o wypłatę dodatku elektrycznego, wskazując w nim jako osobę wchodzącą w skład gospodarstwa domowego – męża M. S.

Decyzją z 10 lutego 2023 r. Burmistrz działając na podstawie art. 27 ust. 1, art. 33 ust. 1 oraz art. 34 ust. 2 ustawy z 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 1704) dalej: "ustawa", odmówił Skarżącej przyznania dodatku elektrycznego wskazując, że nie jest ona odbiorcą energii elektrycznej zatem brak podstaw do przyznania jej wnioskowanego dodatku. W uzasadnieniu stwierdził, że w trakcie prowadzonego postępowania ustalono, iż dołączone do przedmiotowego wniosku rozliczenie z przedsiębiorstwem energetycznym, potwierdzające zużycie energii elektrycznej w 2021r. wskazuje jako odbiorcę końcowego energii elektrycznej osobę, która nie jest wnioskodawcą.

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca złożyła odwołanie wskazując w nim, że wraz z mężem M. S. tworzy wspólne gospodarstwo domowe, oboje są zameldowani na stałe pod adresem na który wnioskowała o dodatek. Podniosła, że składając wniosek nie wiedziała, że osoba na którą jest zarejestrowana umowa z PGE musi być wnioskodawcą. Sądziła, że ma uprawnienie do złożenia wniosku jako osoba tworząca gospodarstwo domowe z osobą na którą jest umowa na dostarczenie prądu.

Decyzją z 3 kwietnia 2023 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z 10 lutego 2023 r. W uzasadnieniu wskazało, że odbiorcą końcowym energii elektrycznej jest osoba, która nie jest wnioskodawcą, a stosownie do brzmienia art. 27 ust. 1 ustawy dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1385), w przypadku gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną, i źródło to zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Podało, że stosownie do art. 3 pkt 13b ustawy - Prawo energetyczne odbiorca energii elektrycznej w gospodarstwie domowym to odbiorca końcowy dokonujący zakupu paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła wyłącznie w celu ich zużycia w gospodarstwie domowym.

Stwierdziło, że wnioskodawcą, zgodnie z wolą ustawodawcy, może być wyłącznie odbiorca energii elektrycznej w gospodarstwie domowym, który jest jednocześnie stroną umowy na sprzedaż energii elektrycznej. Kolegium podniosło, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni, jak wynika z ustaleń dokonanych przez organ I instancji, nie jest odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy - Prawo energetyczne, bowiem stroną umowy o dostawie energii elektrycznej i adresatem rachunków za zużycie energii elektrycznej jest M. S.

Na decyzję Kolegium skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Skarżąca wskazując, że składając przedmiotowy wniosek posiłkowała się przygotowanym przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w P. "instruktażem jak wypełnić wniosek o dodatek elektryczny - gospodarstwa domowe" dostępnym na ich oficjalnej stronie internetowej. Podkreśliła, że z obu plików jasno wynikało, że dodatek przysługuje gospodarstwom domowym, we wniosku należy podać informacje dotyczące wnioskodawcy i jego gospodarstwa domowego oraz, że jako wnioskodawca reprezentuje się swoje gospodarstwo domowe więc należy wpisać swoje dane, a jeżeli prowadzi się je razem z innymi osobami – należy podać także ich dane. Zdaniem Skarżącej wszystkie wymagania i wytyczne dotyczące dodatku spełniła, gdyż złożyła wniosek w terminie, w imieniu swojego gospodarstwa domowego, które współtworzy z mężem M. S., którego wskazała we wniosku. Podkreśliła, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedstawiło szczegółowe wytyczne po terminie składania wniosków, czyli 24 lutego 2023 r. Wówczas doprecyzowano, że wnioskodawcą może być wyłącznie osoba, z którą podpisana jest umowa na dostarczanie energii elektrycznej. Podniosła, że doprecyzowanie wytycznych po terminie składania wniosków, bez możliwości ich korekty jest niesprawiedliwe i prowadzi do wykluczenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest zasadna.

Podstawę materialnoprawną stanowił przepis art. 27 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy - Prawo energetyczne, w przypadku gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną, i źródło to zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: (1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo (2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).

Przy czym przez odbiorcę energii elektrycznej w rozumieniu ww. art. 3 pkt 13b ustawy – Prawo energetyczne rozumie się odbiorcę paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła w gospodarstwie domowym - odbiorcę końcowego dokonującego zakupu paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła wyłącznie w celu ich zużycia w gospodarstwie domowym.

Kolegium utrzymało w mocy odmowną decyzję Burmistrza, wskazując, że wnioskodawczyni nie jest odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy - Prawo energetyczne bowiem stroną umowy o dostawie energii elektrycznej i adresatem rachunków za zużycie energii elektrycznej jest jej mąż M. S.

Zatem istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy kwestii legalności odmowy przyznania Skarżącej wnioskowanego dodatku elektrycznego z uwagi na niespełnienie przez nią przesłanki podmiotowej związanej z posiadaniem statusu odbiorcy końcowego energii elektrycznej w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustaw – Prawo energetyczne.

Wbrew twierdzeniom organu, dodatek nie może być wyłącznie przyznany osobie, którą łączy umowa o dostarczenie energii elektrycznej z przedsiębiorstwem energetycznym. Gdyby tak było to zbędne byłyby przepisy art. 28 ustawy – Prawo energetyczne, które dotyczą sytuacji gdy więcej niż jedno gospodarstwo domowe znajduje się pod tym samym adresem.

W ocenie Sądu, kwestia zawarcia umowy z przedsiębiorstwem energetycznym ma znaczenie jedynie jako okoliczność faktyczna, a nie przesądzająca o prawie danej osoby do otrzymania przedmiotowego dodatku. Innymi słowy do lokalu, który zajmuje osoba, wchodząca w skład gospodarstwa domowego ubiegającego się o dodatek musi być dostarczana energia elektryczna na podstawie zawartej umowy z przedsiębiorstwem energetycznym, która zasila główne źródło ogrzewania. Wykluczona jest sytuacja żeby o dodatek wystąpiło gospodarstwo domowe, które nielegalnie pobiera prąd.

Jak słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie można wyobrazić sobie sytuację, w której o dodatek występuje żona, mimo iż umowę o dostarczanie energii zawarł mąż, który jest marynarzem i na dzień złożenia wniosku jest w trakcie wielomiesięcznego rejsu. Także i w tej sytuacji, według Sądu, fakt podpisania umowy przez innego członka rodziny niż występujący o dodatek, nie może być wyłącznym powodem do odmowy przyznania dodatku. (vide: wyrok z 3 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Sz 529/23).

Zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku elektrycznego dla gospodarstwa domowego wieloosobowego złożyła więcej niż jedna osoba, dodatek ten jest przyznawany wnioskodawcy, który złożył taki wniosek jako pierwszy.

Oznacza to, że w takiej sytuacji ustawodawca dopuścił możliwość otrzymania dodatku nie tylko przez osobę, która ma podpisaną umowę z przedsiębiorstwem energetycznym. Przy założeniu, że w lokalu znajduje się jedno główne źródło ciepła zasilane energią elektryczną (jeden licznik energii).

W projekcie do ustawy (IX.2630) wskazano, że dodatek elektryczny miał zrekompensować wzrost cen energii elektrycznej jej odbiorcom w gospodarstwach domowych, którzy będą musieli mierzyć się z koniecznością zapłaty wysokich rachunków za energię, zwłaszcza, że część z nich to odbiorcy wrażliwi i ubodzy energetycznie. Projektowana regulacja miała zapewnić bezpieczeństwo energetyczne gospodarstwom domowym i zapewnić im ceny energii elektrycznej na poziomie umożliwiającym opłacenie rachunków.

Zgodnie z wyrażona w art. 8 kpa zasadą zaufania do władzy publicznej organy administracji prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

W ocenie Sądu, zastosowanie przepisów ustawy nie może dyskryminować, osób znajdujących się w podobnej sytuacji faktycznej i prawnej, nie mogą być one różnie traktowane przez organy administracji.

Organ otrzymując wniosek zobowiązany jest dokonać jego weryfikacji i w przypadku wątpliwości przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, w tym wywiad środowiskowy na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy. W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego (art. 32 ust. 4 ustawy). Organ winien ustalić kto faktycznie zamieszkuje pod wskazanym adresem, czy istnieje umowa o dostarczanie energii elektrycznej do danego lokalu, czy w lokalu istnieje główne źródło ciepła zasilane energią elektryczną, kto opłaca rachunki za prąd. Zdaniem Sądu, organ po ustaleniu, że we wskazanym lokalu nie mieszkają inne osoby niż skarżąca oraz iż, to skarżąca i jej mąż faktycznie opłacają rachunki za prąd i brak jest innego wniosku złożonego dla innego gospodarstwa domowego spod tego samego adresu, organ winien rozpoznać wniosek skarżącej na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy i albo wypłacić dodatek skarżącej, albo zakończyć postępowanie decyzją o odmowie przyznania dodatku, w przypadku odmiennych ustaleń i braku zaistnienia przesłanek do przyznania ww. dodatku.

Rozpatrując wniosek o ustalenie prawa do świadczenia takiego jak dodatek elektryczny, zobligowany jest do podjęcia stosownych czynności w celu ustalenia, w sposób niepozostawiający wątpliwości, przesłanek istotnych z punktu widzenia sprawy oraz aktualnych na dzień wydania decyzji. Organ przed rozstrzygnięciem sprawy powinien zatem przeprowadzić wszelkie możliwe dowody, aby wyjaśnić jej okoliczności, tak aby być pewnym, że ustalenia dokonane na podstawie zebranych dowodów są zgodne z rzeczywistym i aktualnym na dzień wydania decyzji stanem faktycznym. Jeśli zaś w toku postępowania pojawiłaby się obiektywna wątpliwość, która doprowadziłaby ostatecznie do wydania decyzji negatywnej, to tym bardziej koniecznym jest jak najwnikliwsze ustalenie stanu faktycznego, a ponadto odniesienie się do podnoszonych przez Skarżącą stwierdzeń, oświadczeń i zarzutów, celem wyjaśnienia jej powodów podjętego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia. Zgodnie z przepisami art. 77 § 1 i art. 80 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a ocena stanu faktycznego w danej sprawie powinna odbywać się na podstawie całokształtu materiału dowodowego celem ustalenia czy dana okoliczność została udowodniona. Podkreślić należy ponadto, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku elektrycznego – zwłaszcza w sytuacji zaistnienia wątpliwości co do okoliczności istotnej z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy - winna mieć charakter wszechstronny i nie może polegać jedynie na sprawdzeniu danych widniejących we wniosku o przyznanie dodatku oraz dołączonych do niego dokumentów, bez podjęcia czynności pozwalających na jednoznaczne wyjaśnienie wszelkich niejasności i to w sposób znajdujący odzwierciedlenie w aktach. Katalog źródeł i informacji, o którym mowa w powołanych przepisach, a w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek elektryczny, ma w tym zakresie charakter otwarty. Tym samym brak należytego ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego na dzień wydania decyzji i to w zakresie przesłanek, od których spełnienia zależy możliwość przyznania wnioskodawcy świadczenia, jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak w świetle ustawy stanowiącej podstawę materialnoprawną wydanych decyzji, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ zobowiązany jest uwzględnić ww. wskazania Sądu.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu administracyjnym (t. j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) orzekł jak w sentencji wyroku.