Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 638/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., art. 46 § 2 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 519
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Y. U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 1145/23 o odrzuceniu skargi Y. U. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 21 marca 2023 r. nr DL.WIPO.412.77.2023/HJ w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 lipca 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 1145/23 odrzucił skargę Y. U. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 21 marca 2023 r. nr DL.WIPO.412.77.2023/HJ w przedmiocie zobowiązania do powrotu.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 2 czerwca 2023 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL skarżącego bądź złożenie oświadczenia, że skarżącemu nie został nadany numer PESEL – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie wraz ze stosownym pouczeniem zostało skutecznie doręczone stronie w dniu 16 czerwca 2023 r. Siedmiodniowy termin do dokonania powyższej czynności upłynął w dniu 23 czerwca 2023 r. W wyznaczonym terminie brak formalny nie został uzupełniony. Z tego powodu Sąd skargę odrzucił, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.).

W dniu 7 sierpnia 2023 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, którym zawarł oświadczenie, że nie posada numeru PESEL.

Tego samego dnia skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 21 lipca 2023 r. Sądowi pierwszej instancji narzucił naruszenie:

1. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez bezzasadne odrzucenie skargi w sytuacji, gdy skarżący uchybił terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi nie ze swojej winy,

2. art. 7 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez brak pouczenia cudzoziemca w języku dla niego zrozumiałym o skutkach braku uzupełnienia braków formalnych skargi, jak i o treści samego wezwania i czynności, do której zobowiązany był skarżący.

W oparciu o powyższe skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie skargi,

2. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań skarżącego (wezwanie tłumacza języka [...]) na potwierdzenie faktu braku winy skarżącego w uchybieniu terminu, braku rozumienia przez niego języka polskiego i nieposługiwania się tym językiem ani w mowie, ani tym bardziej w piśmie,

3. udzielenie zabezpieczenia – poprzez wstrzymanie wykonalności zaskarżonych skarga decyzji – do czasu rozpoznania skargi.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący przedstawił argumentację tożsamą co w złożonym wniosku o przywrócenie terminu. Wskazał, że nawet jeżeli skarżący składał pisma w języku polskim, nie można wykluczyć, że pisma te zostały sporządzone w jego imieniu przez inną osobę – co ma miejsce w niniejszym przypadku. Prowadzenie postępowania w języku polskim i obowiązek składania wniosków w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy o cudzoziemcach nie wyłącza konieczności pouczania cudzoziemca, na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w języku dla niego zrozumiałym. Zdaniem strony uchybienie przez Sąd obowiązkowi poinformowania strony zgodnie z dyspozycją art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o cudzoziemcach nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla cudzoziemca. Tym samym wysłane przez Sąd do skarżącego wezwanie do uzupełnienia braków skargi o złożenie oświadczenia co do numeru PESEL było nieskuteczne i na jego podstawie nie mogło dojść do odrzucenia skargi. Ani bowiem treść samego wezwania, ani tym bardziej treść pouczeń nie były sporządzone w języku właściwym dla skarżącego. Nie mógł więc on zapoznać się z ich treścią ani ze skutkami niedopełnienia żądanych przez Sąd czynności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Przypomnieć warto, że pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 p.p.s.a. Stosownie do art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu pismo strony powinno zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – m.in. numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, jeżeli jest obowiązana do jego posiadania albo posiada go, nie mając takiego obowiązku. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis ten stosuje się do skargi, stosownie do art. 57 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi skutkuje jej odrzuceniem.

Jak wynika z akt sprawy wraz ze skargą skarżący nie podał swojego numeru PESEL ani nie złożył oświadczenia, że nie posiada numeru PESEL. W tej sytuacji prawidłowo wezwano skarżącego (zarządzeniem z 2 czerwca 2023 r.) do uzupełnienia ww. braku formalnego skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi została doręczona skarżącemu w dniu 16 czerwca 2023 r., zatem siedmiodniowy termin na jego wykonanie upłynął 23 czerwca 2023 r. Poza sporem jest, co przyznała sama strona w zażaleniu, że opisany brak nie został przez nią uzupełniony. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji był zobowiązany odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Powyższej oceny zaskarżonego postanowienia – jako zgodnego z prawem – nie zmienia argumentacja zawarta w zażaleniu. Skarżący wskazuje bowiem na nieskuteczność dokonanego wezwania, które, podobnie jak i pouczenie, sporządzone zostało w języku polskim, którym skarżący nie posługuje się.

Stanowczo podkreślić trzeba, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma zastosowania przewidziany w art. 7 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r., poz. 519 z późn. zm.) obowiązek pouczenia cudzoziemca w języku dla niego zrozumiałym. Reguła ta znajduje zastosowanie wyłącznie w toku postępowania administracyjnego, i to w ściśle określonych w tym przepisie sprawach.

Zgodnie z art. 27 zdanie pierwsze Konstytucji RP w Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski. Konkretyzację tej zasady dla potrzeb postępowania sądowego zawiera art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 217 z późn. zm.) – stosowany w związku z art. 49 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.) i art. 10 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1093 z późn. zm.). Językiem urzędowym przed sądami jest język polski i w tym języku sąd prowadzi repertoria i inne zapiski wewnętrzne, zwraca się do stron i innych zainteresowanych osób oraz wydaje orzeczenia. Niezrozumiałe, i zarazem pozbawione jakichkolwiek podstaw prawnych, byłoby oczekiwanie, że z uwagi na sam fakt bycia cudzoziemcem (co wszak nie musi być równoznaczne z nieznajomością w wystarczającym stopniu języka polskiego) strona będzie otrzymywała z sądu korespondencję w języku innym niż polski. Nie sposób też przyjąć, że sam brak wystarczającej znajomości języka polskiego pozwoli cudzoziemcowi będącemu stroną postępowania sądowoadministracyjnego na uniknięcie negatywnych skutków niewykonania wezwania Sądu sformułowanego w języku polskim.

Wnosząc skargę strona musi liczyć się z zasadą obowiązywania w Polsce języka polskiego jako języka urzędowego. Cudzoziemiec niewładający w wystarczającym stopniu językiem polskim powinien we własnym zakresie zapewnić sobie pomoc osoby trzeciej, np. pełnomocnika (przez ustanowienie z wyboru lub złożenie wniosku o przyznanie go w ramach prawa pomocy), tłumacza lub innej osoby, dzięki której będzie w stanie zrozumieć treść kierowanej do niego korespondencji sądowej i aktywnie uczestniczyć w postępowaniu, w tym prawidłowo wykonywać wezwania Sądu. W przeciwnym wypadku strona musi liczyć się z ewentualnością ponoszenia negatywnych skutków takiej sytuacji. Powyższe stanowisko zgodne jest z poglądem prezentowanym w orzecznictwie (por. postanowienia NSA z 17 lutego 2022 r., II OZ 87/22 i z 3 września 2014 r., II OZ 852/14 oraz wyrok NSA z 12 czerwca 2013 r., II FSK 1912/11; dostępne w CBOSA).

Odnosząc się na koniec do zgłoszonych w zażaleniu wniosków wyjaśnić należy, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym niedopuszczalne jest przeprowadzanie dowodu z przesłuchania strony – tym bardziej w toku postępowania zażaleniowego, na posiedzeniu niejawnym. Nie jest też dopuszczalne orzekanie w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy skarga została już odrzucona. Wniosek taki może być procedowany wyłącznie wtedy, gdy skarga została skutecznie wniesiona, nie jest obarczona żadnymi brakami formalnymi czy fiskalnymi (albo braki te zostały prawidłowo uzupełnione) i sprawa nadaje się do merytorycznego rozpoznania.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.