Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 660/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1 pkt 3 i 4
journal: Dz.U. 2023 poz 1336
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Asesor WSA Dominik Dymitruk (spr.) Protokolant: asystent sędziego Grzegorz Dubaniowski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi M. z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 6 czerwca 2024 r., nr SKO/OS-414/2/2024 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za uszkodzenie i zniszczenie drzew oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: organ odwoławczy, Kolegium), zaskarżoną decyzją z dnia 6 czerwca 2024 r. (nr SKO/OS-414/2/2024), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 1 grudnia 2023 r. (nr GOS.6132.2.2022.XIV) w przedmiocie wymierzenia M. z siedzibą w L. (dalej: skarżąca, Spółdzielnia) administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 13 284 zł za uszkodzenie 7 szt. drzew rosnących na terenie działki nr [...], obręb T. w L. (pkt 1 decyzji); wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 84 060 zł za zniszczenie 14 szt. drzew rosnących na terenie działki nr [...], obręb T. w L. (pkt II decyzji); umorzenia w części postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie lub zniszczenie drzew w stosunku do 8 szt. drzew (pkt III decyzji); zobowiązania do uiszczenia, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, kwoty 25 218 zł stanowiącej 30% wysokości wymierzonej administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew, o których mowa w pkt 2 oraz kwoty administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie drzew w wysokości 13 284 zł, o której mowa w pkt 1 (pkt IV decyzji) oraz odroczenia na okres 5 lat od dnia, w którym decyzja staje się ostateczna, kwoty 58 842 zł stanowiącej 70 % kwoty administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew, o których mowa w pkt II (pkt 5 decyzji).

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych wynika, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie wszczęte zostało przez organ pierwszej instancji w dniu 1 czerwca 2022 r. w następstwie zawiadomienia działającego z upoważnienia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu, Kierownika Delegatury w L., w którym zwrócił się o wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew rosnących m. in. na terenie działki nr [...], obręb T. w L. (ul. [...]).

W wyniku przeprowadzonego postępowania, organ pierwszej instancji, decyzją z dnia 16 listopada 2022 r. (nr GOS.6132.2.2022.XI), wymierzył skarżącej administracyjną karę pieniężną za uszkodzenie drzew rosnących na terenie działki nr [...], obręb T. , w wysokości 24 663 zł (pkt 1), jak również wymierzył administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzew rosnących na terenie działki nr [...], obręb T. w wysokości 67 130 zł (pkt 2), umorzył w części postępowanie w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie lub zniszczenie drzew (pkt 3), określił termin uiszczenia 30% wymierzonej administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie i za uszkodzenie drzew (pkt 4) oraz odroczył termin płatności 70 % kwoty administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew na okres 5 lat od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna (pkt 5).

Po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni od powyższej decyzji, Kolegium, decyzją z dnia 28 lutego 2023 r. (nr SKO/OS-414/115/2022) uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Na skutek ponownie przeprowadzonego postępowania, organ pierwszej instancji wydał zaskarżoną w toku instancji decyzję z dnia 1 grudnia 2023 r., w motywach której wyjaśnił, że z uwagi na fakt, iż skarżąca zlecała prace polegające na pielęgnacji drzew rosnących na zarządzanym terenie zewnętrznym podmiotom, wezwał je do złożenia wyjaśnień w niniejszej sprawie. Wezwanie w szczególności dotyczyło wskazania zakresów wszystkich podejmowanych wobec przedmiotowych drzew prac pielęgnacyjnych wraz z terminem ich wykonania oraz procentowego określenia przycięcia koron.

Z pisemnej odpowiedzi M. M., prowadzącego działalność gospodarczą pn. V. z siedzibą w L., wynika, że na nieruchomości położonej przy ul. [...] w L., na podstawie decyzji Dolnośląskiego Konserwatora Zabytków nr 975/2020 z dnia 23 października 2020 r., dokonał on wycięcia drzewa z gatunku klon jawor o obwodzie pnia mierzonym na wysokości 130 cm wynoszącym 148 cm, znajdującym się w obrębie ogrodzenia i bramy wjazdowej od strony ul. [...], dokonując jednocześnie redukcji konarów drzewa z gatunku klon, zlokalizowanego od strony północnej kolidującego z elewacją budynku przy ul. [...]. Ponadto, dokonał usunięcia suszu, podnosząc jednocześnie koronę o konary będące w kolizji z ciągiem komunikacyjno-pieszym drzewa gatunku klon jawor. W ocenie M. M., dokonane przycięcia nie przekroczyły 15% masy korony drzew i wszystkie usługi zostały wykonane zgodnie ze sztuką i przy zachowaniu wysokiej staranności i dbałości o istniejącą zieleń wysoką. M. M. wskazał organowi, że w 2022 r. Spółdzielnia rozpytywała o możliwość wykonania usługi redukcji koron drzew położonych wzdłuż ul. [...] w wymiarze przekraczającym dopuszczalne normy. Informacja ta została na dalszym etapie postępowania skorygowana. Następne do organu pierwszej instancji wpłynęły wyjaśnienia W. W., prowadzącego działalność gospodarczą pn. U., w których ww. wymieniony potwierdził, że przycięcia przedmiotowych drzew dokonywał na przełomie 2021/2022 r., zgodnie ze sztuką bazując na wieloletnim doświadczeniu na podstawie zawartej z zarządcą nieruchomości umowy. W ramach zlecenia dokonano pielęgnacji ok. 50 szt. drzew znajdujących się na terenie Spółdzielni, jednakże przed wykonaniem zlecenia nie wykonywano dokumentacji fotograficznej przedmiotowych drzew. Pielęgnacja drzewostanu odbyła się w najmniej szkodliwym zakresie dla drzewostanu i zgodnie z przepisami prawa. Korony drzew przycięto maksymalnie w 30%. Drzewostan na terenie był regularnie pielęgnowany, stąd nie jest możliwe ustalenie zakresu wcześniej przeprowadzonych prac pielęgnacyjnych zieleni znajdującej się na terenie. W końcowej części składanych wyjaśnień W. W. podkreślił, że w gestii zleceniodawcy pozostaje uzyskać niezbędne pozwolenia umożliwiające przycięcie lub ścięcie drzewa. Ponadto, w umowie nie przerzucono obowiązku uzyskania niezbędnych pozwoleń na zleceniobiorcę i nie udzielono odpowiedniego pełnomocnictwa przed organami. Do ww. pisma załączono dokumentację fotograficzną obrazującą stan drzew zlokalizowanych wzdłuż ul. [...] w L. po redukcji koron.

W dalszej kolejności, biorąc pod uwagę, że na nieruchomości nr [...], obręb T. , położonej przy ul. [...], doszło do zbyt mocnych korekt koron drzew, celem określenia wymiaru strat w zieleni zwrócono się do Certyfikowanego Inspektora Drzew - K. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A., o sporządzenie ekspertyzy dendrologicznej. Wynikiem przeprowadzonych badań w terenie potwierdzono zniszczenie i uszkodzenie znacznej ilości drzew.

Z uwagi więc na przekroczenie dopuszczalnych norm cięć koron drzew, potwierdzonych również otrzymanym opracowaniem biegłego, decyzją z dnia 16 listopada 2022 r. (nr GOS.6132.2.2022.XIV) organ pierwszej instancji wymierzyć Spółdzielni administracyjną karę pieniężną za uszkodzenie i zniszczenie drzew rosnących przy ul. [...] w L. Jednakże na skutek wniesionego odwołania, wskazana decyzja została uchylona w toku kontroli instancyjnej przez organ odwoławczy.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy załączono do jej akt zgodnie ze wskazaniami Kolegium wydruk uproszczonej informacji z rejestru gruntów potwierdzający sprawowanie przez Spółdzielnię zarządu nad nieruchomością położoną przy ul. [...] w L. oznaczoną w ewidencji nr [...], obręb T. oraz wersję elektroniczną protokołu z oględzin drzew z dnia 15 czerwca 2022 r. Celem wykluczenia działania osób trzecich, w dacie 31 marca 2023 r. organ zwrócił się do T. S.A. z zapytaniem, czy na zlecenie operatora sieci energetycznej dokonywano przycięcia drzew przy ul. [...] w okresie ostatnich 10 lat. W odpowiedzi na powyższe otrzymano informację, że T. S.A. nie posiada w eksploatacji na tym terenie napowietrznych linii elektroenergetycznych nN. W pobliżu wskazanej nieruchomości znajduje się linia napowietrzna nN 0,4 kV będąca siecią oświetlenia ulicznego eksploatowana przez T.(1) S.A. Dnia 18 kwietnia 2023 r. wystąpiono do ww. podmiotu z prośbą o wskazanie, czy w okresie od 2016 r. do końca 2022 r. była realizowana przycinka drzew zlokalizowanych wzdłuż ulicy [...] z powodu kolizji koron drzew z elementami oświetlenia publicznego. W odpowiedzi otrzymano informację, że we wskazanym okresie nie realizowano przycięcia drzew, o których mowa w powyższym piśmie. Kolejno organ zwrócił się również do Komendy Miejskiej Policji z zapytaniem, czy w okresie 2016 r. - 2022 r. były prowadzane interwencje Policji związane z niszczeniem drzew przy ul. [...] w L. Komenda Miejska Policji nie potwierdziła, aby we wskazanym okresie podejmowano jakiekolwiek interwencje dotyczące drzew będących przedmiotem zapytania.

Celem wykluczenia zagrożenia dla życia i zdrowia powodowanego przez drzewa położone wzdłuż ogrodzenia nieruchomości nr [...], obręb T. w L. od strony ul. [...] w L., organ pierwszej instancji, w toku prowadzonego postępowania, zwrócił się także do Komendy Miejskiej Powiatowej Straży Pożarnej w L. z prośbą o przysłanie danych dotyczących wszelkich interwencji związanych z drzewostanem w latach 2016 r. - 2022 r. znajdującym się na nieruchomości nr [...], obręb T. w L. W odpowiedzi otrzymano jedynie informację, że w dniu 21 października 2022 r. przy ul. [...] w L. zastępy straży pożarnej uczestniczyły w działaniach ratowniczych związanych z powaleniem się drzewa na jezdnię. Z powyższego wynika, że we wskazanym okresie nie zarejestrowano zdarzeń związanych z drzewostanem zlokalizowanym na nieruchomości położonej przy ul. [...] w L. zarządzanym przez Spółdzielnię.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił także, że ponieważ Kolegium uznało, iż kluczową kwestią w przypadku spraw związanych z nadmiernym przycinaniem drzew jest ustalenie zakresu korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, postanowił zlecić kolejnemu specjaliście wykonanie specjalistycznej ekspertyzy dendrologicznej zawierającej niezbędne ustalenia, wskazane w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego.

W dniu 8 września 2023 r. organ pierwszej instancji otrzymał opracowanie, o którym mowa powyżej. Biegły P. R., po przeprowadzeniu oględzin drzew w terenie podjętych w dniu 10 sierpnia 2023 r., potwierdził znaczną redukcję koron drzew zlokalizowanych na nieruchomości nr [...], obręb T. w L., do której doszło na przełomie 2021 r. i 2022 r. W trakcie zleconych czynności specjalista dokonał szczegółowych oględzin dendrologicznych przedmiotowych drzew, określając ich dokładną lokalizację, gatunek, odmianę, przeprowadzając jednocześnie podstawowe badania dendrometryczne każdego z drzew. W ramach przeprowadzonych badań w terenie dokonano ustalenia obwodu pnia każdego z drzew mierzonego na wysokości 130 cm ponad powierzchnią gruntu taśmą mierniczą z deklaracją zgodności z dyrektywami Unii Europejskiej z dokładnością do 1 cm, dokonano ustaleń średnicy korony zmierzonej dalmierzem laserowym z dokładnością do 0,5 m celem jak najwierniejszego odwzorowania kształtu obecnej korony i jej wymiaru, określono wymiar rzutu poziomego korony każdego z drzew. Wymiar rzutu poziomego korony uzyskano poprzez pomiary promieni w każdą ze stron świata (północ, wschód, południe, zachód). Przy określeniu wysokości drzewa wykorzystano wysokościomierz leśniczy firmy H. z dokładnością do 0,5 m. Przy zastosowaniu 4-stopniowej skali (dobra, nieznacznie obniżona, obniżona, znacznie obniżona) określono kondycję każdego z drzew zwracając szczególną uwagę na stan pnia (ewentualne listwy martwicy, ubytki powierzchniowe i wgłębne, uszkodzenia mechaniczne, wypróchnienia pochylenie pni itp.) oraz korony (ewentualny susz gałęziowy, połamane konary, dziuple, asymetrię, redukcje). Biegły podkreślił, że w niektórych przypadkach obecny zasięg korony w konkretnym kierunku jest większy niż zasięg pierwotny koron drzew ustalony na podstawie analiz zdjęć lotniczych, co wynika z obecnego, silnego odrastania koron po cięciach i jest czynnikiem działającym na korzyść strony.

Na podstawie pobranych w trakcie oględzin parametrów drzew oraz wykonanej dokumentacji zdjęciowej ich stanu obecnego z wykorzystaniem ortofotomap i widoków panoramicznych drzew dostępnych w serwisach Google Street View oraz Google Earth Pro, biegły dokonał oszacowania procentowego ubytku pierwotnej korony każdego z drzew w rzucie poziomym. Rozmiar wyrządzonych strat w środowisku wykazał poprzez umieszczenie w ekspertyzie rysunku graficznego określającego zakres pierwotnej korony drzewa oraz wymiaru jej przycięcia. Z otrzymanej w toku prowadzonego postępowania opinii biegłego nie wynika, aby usunięcie koron drzew w dokonanych rozmiarach służyło utrzymaniu uformowanego kształtu korony, przywróceniu statyki drzew, czy usunięcia gałęzi obumarłych.

Dalej organ pierwszej instancji podał, że pismem z dnia 9 października 2023 r. Spółdzielnia wskazała, iż drzewa zlokalizowane od strony ul. [...] nie były przedmiotem pielęgnacji w roku 2016 oraz w roku 2020, co w opinii organu potwierdza, że dokumentacja przedstawiająca rozmiar koron drzew na portalach internetowych w latach 2017-2019 obrazuje rzeczywiste rozmiary koron drzew sprzed dokonania ich przycięcia przez W. W. na przełomie 2021 r. / 2022 r.

Z dokonanych ustaleń biegłego wynika, że na objętym badaniami terenie doszło do uszkodzenia i zniszczenia łącznie 21 szt. drzew: zniszczenie stwierdzono wobec drzew oznaczonych nr: 2, 4, 15, 16, 23, 24, 28 (7 szt.); uszkodzenie stwierdzono wobec drzew oznaczonych nr: 1, 5, 7, 8, 9, 11, 14, 18, 19, 20,21,22, 27, 29 (14 szt.).

Wobec ośmiu badanych drzew w opinii autorów ekspertyzy wystąpiły przesłanki do odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za ich uszkodzenie czy zniszczenie. Jak wyjaśniono, korony drzew oznaczonych nr: 3, 10, 17, 25, 26 przycięto w wymiarach zgodnych z art. 87a ust. 2 ustawy o ochronie przyrody; drzewo nr 6 przycięto w wymiarze powyżej wskazanych w ww. ustawie kryteriów z uwagi na usuwanie konarów obumarłych i nadłamanych. Specjalista nie wyklucza, że korektę koron drzew nr 12 i 13 przeprowadzono w celach przywrócenia im właściwej statyki z uwagi na silne odchylenie od osi. Z opinią eksperta w powyższym zakresie organ w całości się zgodził.

Po dokonanej wizji w terenie i analizie otrzymanego opracowania dendrologicznego organ pierwszej instancji zgodził się z twierdzeniem biegłego, że przycięcia drzew nie dokonano (za wyjątkiem drzew nr 12 i 13) celem przywrócenia właściwej statyki drzew. W opinii biegłego, większość cięć gałęzi drzew dotyczyła gałęzi żywych i zdrowych. Ponieważ organ nie dysponuje specjalistycznym sprzętem umożliwiającym zbadanie powyższego, zdaniem organu, należy w tej kwestii zgodzić się ze stanowiskiem biegłego.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że zauważalną nadmierną przycinką drzew zlokalizowanych na nieruchomości nr [...], obręb T. w L., w ostatnim okresie zajmował się W. W., który prace realizował na przełomie 2021 r. i 2022 r. na podstawie zawartej w dniu 1 grudnia 2021 r. umowy ze Spółdzielnią, której kopia znajduje się w aktach sprawy. Prace były nadzorowane przez przedstawicieli Spółdzielni, co zostało potwierdzone przez samą stronę w jednych z jej wyjaśnień. Podczas cięć koron drzew, ani przed przystąpieniem do realizacji zleconej usługi, nie wykonywano dokumentacji fotograficznej drzewostanu znajdującego się na nieruchomości położonej przy ul. [...] w L. Dalej organ zauważył, że brak dokumentacji zdjęciowej nie może zwalniać w przypadku podejmowanych nadmiernych cięć koron drzew właściciela/zarządcy terenu z odpowiedzialności za zachowania sprzeczne z zapisami ustawy o ochronie przyrody. Z uzyskanych w toku sprawy wyjaśnień wynika, że konieczność wykonania ostatniej przycinki koron drzew została poruszona na wrześniowym 2021 r. zebraniu mieszkańców osiedla ze względu na dużą ilość suchych gałęzi. Powszechnie wiadomym jest, że naturalną konsekwencją żywotności drzewa jest pojawiający się posusz w koronie, który winien być korygowany w odstępie ok 2-3 lat.

Dalej organ pierwszej instancji stwierdził, że przedłożona opinia specjalisty zespołu pod kierownictwem P. R. została sporządzona w sposób jasny i rzetelny, z wykorzystaniem profesjonalnego sprzętu. Dokonane na podstawie przeprowadzonych badań drzew w terenie ustalenia wskazują na to, że zabiegi redukcji koron przedmiotowych drzew przeprowadzone na przełomie 2021 r. i 2022 r., jeśli obejmowały usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych, to tylko w niewielkim stopniu. Większość tych cięć dotyczyła gałęzi żywych i zdrowych (wyjątek drzewo nr 6). Wykluczono, aby przeprowadzone ostatnio redukcje koron drzew były wykonywane w ramach utrzymania uformowanego kształtu ich koron lub służyły przywróceniu ich statyki (wyjątek drzewa nr: 12 i 13). W sezonach wegetacyjnych 2022 r. i 2023 r. drzewa wypuściły liczne pędy odroślowe częściowo odtwarzając korony rokując zachowanie żywotności na przyszłość. Stan wszystkich (poza drzewem nr 6) drzew spowodowany jest bezpośrednim działaniem człowieka. Przeprowadzone badania i analizę oparto na zastosowaniu ujętej w opracowaniu metodyki. Z uwagi na powyższe organ pierwszej instancji nie miał wątpliwości co do poprawności wniosków uwzględnionych w ww. ekspertyzie.

Kontynuując swoje rozważania organ pierwszej instancji podał, że w dniu 25 sierpnia 2023 r. do Urzędu Miasta L. wpłynął wniosek Spółdzielni o przesłanie, sporządzonej pod kierownictwem P. R., ekspertyzy dendrologicznej dotyczącej drzew zlokalizowanych przy ul. [...] w L. Wnioskowany dokument przesłano stronie dnia 12 września 2023 r. Pismem z dnia 25 września 2023 r. Spółdzielnia poinformowała organ, że z uwagi na obszerność otrzymanego opracowania wszelkie uwagi strony zostaną wniesione w późniejszym terminie, tj. do dnia 9 października 2023 r.

W dniu 9 października 2023 r. do Urzędu Miasta L. wpłynęły pisemne uwagi strony. W pierwszej kolejności odniesiono się do wskazania nieprecyzyjnej informacji dotyczącej stwierdzenia zawartego we wprowadzeniu ekspertyzy, że "korony drzew w okresie od sierpnia 2016 r. do stycznia 2022 r, były kilkukrotnie przycinane przez różnych wykonawców". Przedstawiciele Spółdzielni sprostowali, że w sierpniu 2016 r. zabiegom pielęgnacyjnym poddano jedynie te drzewa, które tego wymagały z uwagi na posusz gałęziowy. W grudniu 2020 r. zabiegom pielęgnacyjnym poddano korony kilku drzew znajdujących się przy ścianie szczytowej budynku przy ul. [...]. W okresie od 2021 r. do stycznia 2022 r. wytypowano do przycięcia drzewa wymagające pielęgnacji z uwagi na zagrożenie dla ludzi i mienia, które z kolei jak podkreśliła strona - nie były przedmiotem prac pielęgnacyjnych zieleni na zarządzanym przez Spółdzielnię terenie w roku 2016 oraz 2020. Kolejno zarządca terenu nieruchomości położonej przy ul. [...] w L. zarzucił autorom ekspertyzy, że dokonali korekty oczywistych omyłek w lokalizacji badanych drzew bez wskazania, których drzew dotyczą. Zarzucono autorom także brak wskazania metodyki ustalenia szacunkowych redukcji koron poszczególnych drzew. W opinii przedstawicieli Spółdzielni, niska rozdzielczość dokumentacji, na której oparte są wyniki autorów opracowania dendrologicznego nie pozwala na jednoznaczną identyfikację roślinności na danym terenie i wskazania zasięgu koron tych drzew. Przy żadnej z pozycji drzew wskazanych w pkt 6.1 ekspertyzy autor nie odnosi się do tego co jest porównywane i z jakiego okresu. Brak jest informacji na podstawie jakich zdjęć szacowano obecną koronę. Aby móc odnieść się do sposobu dokonanej analizy Spółdzielnia potrzebuje dodatkowych informacji, tj. czytelnych zdjęć drzew umożliwiających identyfikację zasięgu korony (data i źródło zdjęcia) dla stanu przed i po zabiegu. Zdaniem skarżącej, nie jest wyjaśnione, z jakiego powodu ekspertyzę wykonano w oparciu tylko o rzut poziomy, skoro rzut poziomy jest uzupełnieniem rzutu pionowego. W dalszej części pisma odniesiono się do oceny stanu zdrowotnego drzew dokonanej również w oparciu o zdjęcia lotnicze z okresu 2012 r. - 2019 r. wskazując, że w listopadzie 2021 r. przed pielęgnacją drzew dokonywano analizy ich stanu zdrowotnego.

Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej, biegły wskazał, że korekta oczywistych pomyłek w lokalizacji drzew wskazanych w załączniku graficznym do ekspertyzy dendrologicznej z dnia 14 września 2022 r. dotyczyła drzew nr 23, 24, 29. Szacunkowy stopień redukcji koron drzew, podany w opisie poszczególnych drzew w pkt. 5 ekspertyzy w tabeli 1 zawiera wstępną subiektywną i niewiążącą ocenę stopnia redukcji koron drzew na podstawie oceny wizualnej przeprowadzonej w terenie, niepopartej na tym etapie dodatkowymi szczegółowymi metodami badawczymi. Ocena ta została następnie zweryfikowana w oparciu o porównanie zasięgów rzutów koron drzew widocznych na ortofotomapie z pomiarami rzutów koron drzew wykonanymi w terenie. Wyniki tej oceny po weryfikacji przedstawiono w pkt. 6 ekspertyzy. Dopiero te zweryfikowane wartości były brane pod uwagę przy formułowaniu wniosków z ekspertyzy. Analizę zasięgów rzutów koron drzew wykonano w oparciu o powszechnie dostępne w przestrzeni publicznej ortofotomapy. Autorzy ekspertyzy nie mieli wpływu na jakość tych materiałów. Jednak zdaniem autorów jest to materiał wystarczający do określenia zasięgów rzutów koron drzew przed ich przycięciem na przełomie grudnia 2021 r. i stycznia 2022 r. Obecny zasięg koron drzew nie był ustalany na podstawie dokumentacji fotograficznej, tylko na podstawie bezpośrednich pomiarów terenowych - pomiary dalmierzem laserowym z dokładnością do 0,5 m, wykonywane w każdą ze stron świata (północ, wschód, południe, zachód). Analizę porównania rozmiarów koron drzew przed przycięciem i po przycięciu ograniczono jedynie do ich rzutów poziomych ze względu na brak odpowiedniego materiału porównawczego dla wszystkich badanych drzew w postaci zdjęć pionowych. Ta druga ocena byłaby zatem niekompletna i tym samym nieuzasadniona metodycznie. Zastosowana metoda jest w opinii autorów ekspertyzy wiarygodna. Szacunkowy stopień redukcji koron drzew, podany w opisie poszczególnych drzew w pkt. 5 ekspertyzy w tabeli 1 był jedynie wstępną i niewiążącą informacją na etapie oceny wizualnej przeprowadzonej w terenie. Dopiero i tylko zweryfikowane poprzez odpowiednie obliczenia wartości zmian zasięgów rzutów koron drzew przedstawione w pkt. 6 ekspertyzy były brane pod uwagę przy formułowaniu wniosków z ekspertyzy. Ustawa o ochronie przyrody nie określa sposobu oceny stopnia redukcji koron drzew. Jest on przedmiotem wyboru autorów tej oceny. Użyte do analiz zdjęcia ortofotomapy z 2017 – 2018 r. oraz zdjęcia Google Street View z maja 2012 r. i czerwca 2019 r. przedstawiają stan drzew w najbliższym czasie sprzed ich przycięcia na przełomie grudnia 2021 r. i stycznia 2022 r., dostępne w przestrzeni publicznej. Autorzy ekspertyzy dokonali więc analiz na podstawie najlepszego dostępnego materiału dowodowego. Jeśli zarówno na zdjęciach lotniczych z 2017 - 2018 r. jak i zdjęciach z Google Street View z 2012 r. i 2019 r. nie da się stwierdzić (z wyjątkiem drzewa nr 6) gałęzi obumarłych, gałęzi nadłamanych, czy złamanych, to autorom ekspertyzy nie są znane inne dowody w postaci zdjęć potwierdzających, że przedmiotowe drzewa były przed wykonaniem redukcji ich koron w złym stanie zdrowotnym i posiadały dużą liczbę gałęzi obumarłych lub nadłamanych. Podczas przeprowadzonych w dniu 10 sierpnia 2023 r. badań terenowych stwierdzono, że w większości przypadków w miejscach ostatnich cięć wyrastają nowe gałęzie odroślowe, co świadczy niezbicie o tym, że tkanka gałęzi i konarów w miejscu cięcia była i jest nadal żywa. Autorzy ekspertyzy nie znaleźli żadnych dowodów w postaci zdjęć dokumentujących uformowane kształty koron przedmiotowych drzew przed ich przycięciem na przełomie grudnia 2021 r. i stycznia 2022 r. organ wskazał, iż ekspertyza K. K. z 2022 r. także nie zawiera takich dowodów. Nie ma zatem podstaw do stwierdzenia, że zabiegi redukcji koron niektórych drzew obejmowały utrzymanie uformowanego kształtu ich koron.

Biegły wyjaśnił również, że jeśli zarówno na zdjęciach lotniczych z 2017 r. - 2018 r., jak i zdjęciach z Google Street View z 2012 r. i 2019 r. nie da się stwierdzić (z wyjątkiem drzewa nr 6) martwych gałęzi u przedmiotowych drzew, to autorom ekspertyzy nie są znane inne dowody w postaci zdjęć potwierdzających, iż przedmiotowe drzewa przed wykonaniem redukcji ich koron posiadały martwe gałęzie. Autorzy ekspertyzy dendrologicznej podtrzymali swoje stanowisko, że zabiegi redukcji koron u zdecydowanej większości przedmiotowych drzew (z wyjątkiem drzewa nr 6) obejmowały wyłącznie lub głównie usunięcie gałęzi drzew znajdujących się w dobrym stanie zdrowotnym. Brak jest dowodów w postaci zdjęć dokumentujących ubytek koron drzew w okresie od wykonania cięć przedmiotowych drzew przełomie grudnia 2021 r. i stycznia 2022 r. do momentu oględzin terenowych w dniu 10 sierpnia 2023 r. w ramach opracowywanej ekspertyzy, jednakże opracowanie uwzględnia fakt, że korony przedmiotowych drzew od stycznia 2022 r. do sierpnia 2023 r. uległy częściowej regeneracji w postaci pędów odroślowych. Fakt ten działa na korzyść Spółdzielni, gdyż wyliczenie ubytku koron zawarte w ekspertyzie opiera się na obecnym zasięgu ich rzutów, co sprawia, że uzyskane wartości tych ubytków są odpowiednio mniejsze. Końcowo, biegły podtrzymał stanowisko, że wszelkie wnioski zawarte w opracowaniu wyciągnięto na podstawie wystarczającego materiału dowodowego.

Rozpoznając wniesione odwołanie, Kolegium, w treści zaskarżonej decyzji z dnia 6 czerwca 2024 r., przytoczyło dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie uznało, że ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji były wystarczające do uznania, że doszło do zniszczenia i uszkodzenia drzew w rozumieniu art. 88 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r. poz. 1336 z późn. zm., dalej: u.o.p.).

Organ odwoławczy wskazał w uzasadnienie swojego rozstrzygnięcia, że Spółdzielnia zlecała niżej wymienione działania pielęgnacyjne na terenie działki nr [...], obręb T. w L.:

1) sierpień 2016 r. przecinka drzew wzdłuż całej ulicy [...] oraz wybrane drzewa od strony podwórka wykonana przez firmę M. A.;

2) grudzień 2020 r. przecinka drzew rosnących blisko elewacji budynku wykonana przez firmę M. M.;

3) grudzień 2021 - styczeń 2022 r. przecinka drzew wzdłuż całej ulicy [...] i [...] oraz wybrane drzewa od strony podwórka wymagające pilnej pielęgnacji (łącznie 55 drzew) wykonana przez firmę W. W.

W sprawie za bezsporne uznano, że Spółdzielnia zlecała podmiotom zewnętrznym przeprowadzenie zabiegów pielęgnacyjnych w koronach drzew rosnących na terenie nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...], obręb T. w L.

W ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji zlecił sporządzenie opinii dendrologicznej osobie posiadającej wiedzę z zakresu dendrologii w osobie K. K., na okoliczność uszkodzenia i zniszczenia drzew rosnących na terenie działki nr [...], obręb T. w L. Z uwagi jednak na liczne zastrzeżenia do ustaleń zawartych w powyższym dokumencie, organ pierwszej instancji zlecił sporządzenie nowej opinii dendrologicznej P. R. - doktorowi nauk biologicznych, architektowi krajobrazu. W dniu 8 września 2023 r. do Urzędu Miasta L. wpłynęło opracowanie pt. "Ekspertyza dendrologiczna dla zniszczonych/uszkodzonych drzew znajdujących się na terenie nieruchomości nr [...], obręb T. w L., przy ul. [...]" sporządzona przez zespół pod kierownictwem P. R. Właśnie to opracowanie stanowi kluczowy dowód w niniejszym postępowaniu.

Kolegium stwierdziło, że ze sporządzonej na potrzeby niniejszego postępowania przez zespół pod kierownictwem P. R. opinii dendrologicznej wynika, iż przedmiotem oceny, czy doszło do zniszczenia, czy też uszkodzenia drzew, zostało objętych 29 szt. drzew rosnących na terenie działki nr [...], obręb T. w L. W przedłożonej opinii dendrologicznej jej autorzy omówili przyjęte założenia na podstawie literatury fachowej, dokumentacji fotograficznej, w tym także ustalenia dokonane podczas oględzin z pomiarami, oraz własne doświadczenia.

Zdaniem Kolegium, sporządzona na potrzeby przedmiotowego postępowania opinia dendrologiczna pod kierownictwem P. R. stanowi wiarygodny dowód na uszkodzenie i zniszczenie drzew objętych zaskarżoną decyzją. Organ odwoławczy podkreślił, że opinia została sporządzona przez osoby posiadające wiedzę specjalistyczną z zakresu dendrologii. Biegli szczegółowo i rzeczowo wskazali, jakie materiały i ustalenia w terenie posłużyły im do sporządzenia opinii. Zawarte w niej informacje są rzeczowe, logiczne, spójne i wsparte doświadczeniem życiowym. Kolegium nie dopatrzyło się nieścisłości, czy też wadliwości sporządzonego dokumentu, które mogłyby podważyć jego wiarygodność. Za chybione uznało Kolegium wskazywane przez Spółdzielnię wadliwości sporządzonej ekspertyzy dendrologicznej pod kierownictwem P. R., wkraczające m. in. w przyjętą metodykę ustalenia redukcji koron. W tym zakresie Kolegium podkreśliło, że dokonując oceny opinii biegłego organy administracji nie mogą wkraczać w wiadomości specjalne, które posłużyły jego autorom do wykonania opinii. Co prawda, w świetle art. 80 k.p.a., ocena opinii powinna być przeprowadzona zgodnie z regułą swobodnej oceny dowodów. Niemniej jednak organy administracji są zobowiązane zbadać jedynie czy opinia jest jasna, logiczna, spójna, wiarygodna, czy nie zawiera, np. błędów matematycznych, oraz czy wszystkie istotne okoliczności zostały w niej należycie wyjaśnione przez biegłego, zaś wyciągnięte przez biegłego wnioski nie są ze sobą sprzeczne.

Z tych też względów, zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zarzucenia zespołowi pod kierownictwem P. R., że przyjęte przez nich metodyki służące do ustalenia, czy doszło do uszkodzenia, czy też zniszczenia drzew rosnących na terenie działki nr [...], obręb T. w L., są nieprawidłowe. Należy podkreślić, że to biegli posiadają wiedzę specjalną z zakresu dendrologii pozwalającą im na dokonywanie ustaleń w tym zakresie. Nie wkraczając w ocenę specjalistyczną przyjętych metodyk przez zespół P. R., do czego organ nie jest uprawniony, Kolegium zauważyło, że przyjęte metodyki zostały wyczerpująco opisane i wyjaśnione, odniesiono się także do zarzutów odwołującej Spółdzielni. Uzyskane wyjaśnienia Kolegium uznało za wystarczające i przekonujące.

Organ odwoławczy, dokonując weryfikacji ustaleń organu pierwszej instancji w zakresie wysokości administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie drzew, ustalił, że wysokość administracyjnej kary pieniężnej powinna wynosić 13 824,00 zł. Różnica spowodowana jest przyjęciem przez organ pierwszej instancji do obliczenia obwodu pnia drzewa z gatunku jesion wyniosły oznaczonego numerem 24 (poz. 6 w tabeli na str. 1 decyzji) - 114 cm, podczas gdy wcześniej podano, że drzewo to ma obwód pnia 144 cm. Obwód pnia 144 cm tego drzewa wynika z ekspertyzy dendrologicznej. Mając jednak na względzie dyspozycję art. 139 k.p.a., Kolegium nie mogło w tym zakresie orzec prawidłowej wysokości administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie drzew, gdyż zwiększałoby to obciążenie finansowe odwołującej się Spółdzielni, a zatem byłoby to orzeczenie na niekorzyść strony.

Przechodząc zaś do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew Kolegium stwierdziło, że na podstawie dokonanych przez organ pierwszej instancji wyliczeń kara ta została ustalona w wysokości 84 060,00 zł. Natomiast Kolegium, dokonując matematycznych wyliczeń, uzyskało kwotę 84 160,00 zł. Różnica ta wynika stąd, iż do wyliczenia przyjęto obwód pnia drzewa z gatunku klon jawor oznaczonego nr 29 (poz. 14 w tabeli na str. 2 decyzji) - 90 cm, podczas gdy wcześniej podano, że drzewo to ma obwód 92 cm. Także w ekspertyzie dendrologicznej biegli podali, że drzewo to ma 92 cm w obwodzie pnia. Także i w tym zakresie Kolegium, kierując się normą wynikającą z art. 139 k.p.a., nie orzekło prawidłowej wysokości kary pieniężnej za zniszczenie drzew.

Dalej, zdaniem Kolegium, w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki uzasadniające odstąpienie, na podstawie przepisów k.p.a., od wymierzania Spółdzielni administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie i zniszczenie drzew będących przedmiotem niniejszego postępowania. Kolegium podzieliło wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że względu na zakres regulacji zamieszczonej w u.o.p. w sprawie nie będą miały zastosowania przepisy działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego.

W skardze do tutejszego Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

I. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, poprzez uznanie za wiarygodną ekspertyzę biegłego, która jest oparta na błędnych założeniach;

2) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, gdyż Kolegium przeszło do porządku dziennego nad faktem niekompletności dokumentacji oraz brakiem odpowiedzi na wezwania do wyjaśnień, których żądał organ pierwszej instancji oraz brakiem wezwania do wyjaśnień jednego z wykonawców;

3) art. 8 k.p.a. poprzez działanie w sposób podważający zaufanie skarżącej do organu, braku bezstronności i równego traktowania;

4) art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uzasadnienie decyzji w sposób, który nie realizuje zasady przekonywania;

5) art. 81a w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie;

6) art. 138 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenia o umorzeniu postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 87a ust. 2 w zw. z art. 5 u.o.p. poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, gdyż Spółdzielnia zlecała wyłącznie usunięcie gałęzi obumarłych i nadłamanych, a jeśli zredukowano korony w większym zakresie, było to samowolne działanie wykonawców, czy innych podmiotów (Straży Pożarnej, gestorów sieci itd.).

W uzasadnieniu skargi Spółdzielnia wyjaśniła także, że wadliwość zaskarżonej decyzji wynika ze sprzeczności obu dopuszczonych w postępowaniu ekspertyz biegłych w zakresie ich wniosków końcowych. Skarżąca zakwestionowała sposób sporządzenia opinii przez biegłego P. R., wskazując w tym względzie na zbyt ogólnikowe stwierdzenia, czy też prezentowanie wniosków w oparciu o geoportal jako źródło danych. Spółdzielnia argumentowała, że sporządzoną w niniejszej sprawie opinię biegłego przedstawiła firmie geodezyjno-kartograficznej w celu zaopiniowania, zaś wynik tego badania wskazywał na uznanie tego materiału za niewiarygodny. W dalszej kolejności skarżąca wskazała, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie jest kompletny, ponieważ nie dość szczegółowo rozpytano o możliwą pielęgnację drzew na terenie nieruchomości Spółdzielni przez podmioty trzecie (zarządcę drogi czy przedsiębiorstwo komunikacyjne). Brak jest również w aktach sprawy potwierdzenia legalności przyrządów pomiarowych, którymi posługiwał się biegły K., jak również wyjaśnień od M. A., który również wykonywał prace pielęgnacyjne drzew. Spółdzielnia wskazała także na nieprawidłowości w sposobie doręczania korespondencji w niniejszej sprawie przez organ pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga, jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie natomiast do treści art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 134 p.p.s.a rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie decyzji lub postanowienia, względnie stwierdzenie ich nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, odpowiednio mogących mieć lub mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 u.p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie i uszkodzenie drzew rosnących na terenie działki nr [...], obręb T. w L. W tym kontekście należy wskazać, że materialnoprawne podstawy prowadzonego postępowania zostały zawarte w przepisach cytowanej już ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. W art. 87a ust. 1 tej ustawy ustawodawca wyraził wiążącą regułę, w myśl której prace ziemne oraz inne prace wykonywane ręcznie, z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, wykonywane w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa lub w obrębie korzeni lub pędów krzewu, przeprowadza się w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom. Wyraźny zakaz wykonywania prac o określonych dla drzewa skutkach wypływa zaś z art. 87a ust. 2 u.o.p. W myśl tej regulacji prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu: 1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych; 2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa; 3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa.

Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w art. 87a ust. 2 u.o.p., stanowi według art. 87a ust. 3 u.o.p. uszkodzenie drzewa, a usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w art. 87a ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa. Uszkodzenie oraz zniszczenie drzew zostało zagrożone sankcją administracyjną w postaci kary pieniężnej wymierzanej przez organ wykonawczy gminy, co wynika bezpośrednio z art. 88 ust. 1 pkt 3 i 4 u.o.p. Zasadniczo kara za uszkodzenie lub zniszczenie drzewa jest nakładana na posiadacza nieruchomości albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 2 ustawy). Czynności, o których mowa w art. 83-89, w zakresie, w jakim są one wykonywane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy - z wyjątkiem nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu - wykonuje starosta. Jeżeli prezydent miasta na prawach powiatu sprawuje funkcję starosty, czynności, o których mowa w ust. 1, wykonuje marszałek województwa (art. 90 ust. 1 i 2 u.o.p.).

Prawidłowa wykładnia tak ukształtowanych norm pozwala na stwierdzenie, że w przypadku oddziaływania na koronę drzewa, organ jest zobligowany do ustalenia procentowego, o jaką część została ona zredukowana, oraz czy wyczerpuje to przesłanki zniszczenia wymienione w art. 87a ust. 5 ustawy (50%), czy też może uszkodzenia, wymienione w art. 87a ust. 4 u.o.p. Innymi słowy, w przypadku negatywnego oddziaływania na koronę drzewa, przyjęcie, iż nastąpiło drzewa zniszczenie, będzie wymagało uprzedniego ustalenia, ile zostało usuniętych, w ujęciu procentowym, gałęzi z jego korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2023 r., sygn. III OSK 7045/21 - powołane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślenia wymaga także, że decyzja w przedmiocie wymiaru kary administracyjnej za uszkodzenie lub zniszczenie drzewa jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku ziszczenia się warunków przewidzianych ustawą, organ zobligowany jest do jej wymierzenia. Zobiektywizowana odpowiedzialność administracyjna z art. 88 ust. 1 u.o.p. oznacza, że wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a cięciami drzew prowadzącymi do ich zniszczenia lub uszkodzenia. Bez znaczenia dla tej odpowiedzialności pozostają motywy, jakimi kieruje się strona dokonująca tych cięć (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 2255/21).

Biorąc pod uwagę, że w ustalonym stanie faktycznym sprawy kara pieniężna została wymierzona za uszkodzenie i zniszczenie drzew rosnących na terenie działki nr [...], obręb T. w L., szczególnego znaczenia nabiera właściwa interpretacja art. 88 ust. 1 pkt 3 i 4 u.o.p. w zakresie możliwości wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w przypadku usunięcia gałęzi z naruszeniem art. 87a ust. 2 u.o.p.

W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz doktrynie wskazuje się, że jako koronę, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa należy rozumieć objętość korony przed pierwszym zabiegiem jej redukcji, plus objętość korony, która przyrosła w okresie od ostatniej redukcji do kolejnej itd. W przypadku, gdy podczas pierwszej redukcji usunięto 30% korony, to przy założeniu, że w okresie do drugiej redukcji korona podwoiła swoją objętość w stosunku do objętości po pierwszej redukcji, druga redukcja korony może być wykonana w wymiarze 15% korony istniejącej przed zabiegiem, czyli 30% korony która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa. Ustawowy przepis mówiący o tym, że dopuszczalne jest usunięcie do 30% korony drzewa, która rozwinęła się w całym okresie jego rozwoju oznacza, że taka część korony może być usunięta łącznie we wszystkich, w tym wcześniejszych, zabiegach, a nie podczas każdego zabiegu. Przy aktualnej treści art. 87a ust. 2 u.o.p nie jest dopuszczalne usunięcie 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa bez dokładnego zbadania ilości wykonanych zabiegów oraz ich skutków dla objętości korony. W przepisach art. 87a ust. 2 i 5 u.o.p. posłużono się czasownikiem dokonanym "rozwinęła się", co powoduje konieczność każdorazowego ustalenia, czy dokonane usunięcie nie spowodowało skrócenia objętości korony o 30%, ale nie tylko względem stanu korony jaki poprzedzał te konkretne czynności, lecz stanu z całego okresu rozwoju drzewa - od chwili powstania korony do czasu sprzed dokonania ostatniego przycięcia, nie pomijając tych gałęzi korony, które zostały usunięte w ramach wszystkich przeprowadzonych zabiegów. Zauważyć należy, że również gałęzie usunięte tworzyły koronę drzewa w okresie jego rozwoju, czyli w okresie czasu wyraźnie zaznaczonym w art. 87a ust. 2 u.o.p., jako podlegającym ochronie. Tej ochronie podlega bowiem pełna objętość korony uwzględniająca rozwój drzewa od początku jego powstania, a nie tylko ta korona, którą zastano przed ostatnim przycięciem. Obowiązujące przepisy nie pozwalają na każdorazowe obcinanie korony o 30%, bo inaczej w krótkim czasie drzewo mogłoby zostać całkowicie pozbawione korony. Tak interpretowany przepis art. 87a ust. 2 i 4 u.o.p. zobowiązuje właściwy do jego zastosowania organ do podjęcia trudu każdorazowego ustalenia, za pomocą środków dowodowych przewidzianych w k.p.a., tego jak rozrastała się korona drzewa w całym okresie jego rozwoju, aby następnie ustalić, czy wykonana praca przycięcia korony mieści się w limitach wyznaczonych mocą art. 87a ust. 2 u.o.p. Czynności dowodowe powinny dokładnie obrazować stan korony przed każdym zabiegiem przycięcia oraz po tym zabiegu, bo tylko w ten sposób będzie można zrealizować intencje ustawodawcy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2024 r., sygn. akt III OSK 4056/21; wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 197/19).

W warunkach rozpatrywanej sprawy, biorąc pod uwagę treść opinii biegłego – "Ekspertyza dendrologiczna dla zniszczonych/uszkodzonych drzew znajdujących się na terenie nieruchomości [...], obręb T. w L., przy ul. [...]" opracowaną przez zespół pod kierunkiem dra P. R., a także wobec jednoznacznego stanowiska skarżącej wyrażonego m.in. w piśmie z dnia 9 października 2023 r., należało przyjąć, że objęte zaskarżoną decyzję drzewa poddane były jednemu zabiegowi pielęgnacyjnemu w okresie pomiędzy grudniem 2021 r. a styczniem 2022 r. Konkluzja ta spowodowałam, że w celu ustalenia, czy wykonane prace przycięcia korony drzew mieściły się w limitach wyznaczonych w art. 87a ust. 2 u.o.p., należało ocenić stan korony drzew przed wykonanym we wskazanym okresie zabiegiem przycięcia oraz po jego zakończeniu. Prowadzi to także do jeszcze jednej konkluzji – a mianowicie bezzasadności zarzutu braku uzyskania przez organy wyjaśnień wykonawcy zabiegów pielęgnacyjnych realizowanych w sierpniu 2016 r., zważywszy, że nie obejmowały one drzew objętych przedmiotem zaskarżonej decyzji, a zatem nie miało to znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Punktem wyjścia dla parametryzacji zredukowanej korony drzew dla potrzeb ewentualnej odpowiedzialności administracyjnej za ich uszkodzenie lub zniszczenie jest więc stan sprzed rozpoczęcia prac przycinkowych, natomiast drugi (końcowy) punkt oceny stanu koron drzew obejmuje okres po zakończeniu tych prac. Powyższe elementy zostały w niniejszej sprawie prawidłowo ustalone.

W przedmiotowej sprawie stan koron poszczególnych drzew określony został w zespołowej opinii biegłych pod kierownictwem dra P. R. Stanowi ona dowód w sprawie i podlega ocenie – tak jak każdy inny dowód – stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Co za tym idzie, na organie administracji ciąży obowiązek oceny wiarygodności i przydatności opinii w danej sprawie. Dotyczy to jednak nie tylko tego, czy opinia spełnia warunki formalne, ale także, czy jest logiczna, zupełna i uzasadnia w sposób prawidłowy przyjętą metodę pracy i wnioski w niej zawarte.

Podkreślić należy, że choć opinia biegłego jest dowodem w sprawie, jednak ani sąd, ani organ prowadzący postępowanie, nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii biegłego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Powinien jednak dokonać przede wszystkim jej oceny pod względem formalnym, to jest zbadać, czy została ona sporządzona i podpisana przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy treści, nie zawiera niejasności, pomyłek oraz braków, które powinny być sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową.

W pierwszej kolejności, biorąc pod uwagę zarzuty skarżącej dotyczące sprzeczności obu zgromadzonych w sprawie opinii biegłych, Sąd wskazuje, że powodem uchylenia przez organ odwoławczy pierwotnej decyzji nakładającej na Spółdzielnię karę pieniężną za uszkodzenia i zniszczenie drzew były m.in. merytoryczne i metodyczne błędny dostrzeżone w opinii biegłego K. K., dotyczące przede wszystkim braku ustalenia stanu korony drzew przed i po wykonanych zabiegach pielęgnacyjnych. Opinia ta co prawda pozostaje dowodem w sprawie, jednakże jej ocena winna zostać przeprowadzana z uwzględnieniem zasad zawartych w art. 80 k.p.a. Powołany przepis stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że normy swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których organ administracji w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2023 r., sygn. akt I OSK 397/23).

Zważywszy na powyższe standardy oraz biorąc pod uwagę istotne mankamenty wskazanej opinii biegłego, jej wiarygodność w toku niniejszego postępowania należało ocenić negatywnie.

Odmienne należało potraktować opinię zespołu pod kierunkiem dra P. R., w której autorzy zaprezentowali w sposób nie budzący wątpliwości metodykę jej sporządzenia, polegającą na oszacowaniu pierwotnego zasięgu rzutu korony każdego z drzew oraz jego porównaniu z wynikami badań terenowych oraz wykonanymi zdjęciami stanu obecnego drzew po przeprowadzonych zabiegach cięć, a w konsekwencji oszacowaniu procentowego ubytku pierwotnej korony każdego z drzew w rzucie poziomym. Autorzy dokonali także oceny stanu zdrowotnego każdego z drzew, umożliwiając przeprowadzenie rokowań dotyczących zachowania żywotności w przyszłości w rozumieniu art. 88 ust. 4 u.o.p.

Dokonując oceny tej opinii jako dowodu w sprawie, Sąd wskazuje, że jej wartość merytoryczna, połączona z wnioskami końcowymi w zakresie oszacowanego procentowego ubytku pierwotnej korony każdego z drzew, umożliwiała na jej podstawie nałożenie na Spółdzielnię administracyjnej kary pieniężnej. Biegły wyjaśnił, że zabiegi redukcji koron drzew, jeśli obejmowały usunięcie gałęzi obumarłych i nadłamanych, to tylko w niewielkim stopniu. Większość tych cięć dotyczyła gałęzi żywych i zdrowych. Jak wskazał, o powyższym świadczą przeprowadzone badania terenowe, które wykazały, że w większości przypadków w miejscach ostatnich cięć wyrastają nowe gałęzie odroślowe. Świadczy to – jego zdaniem – niezbycie o tym, że tkanka gałęzi i konarów w miejscu cięcia była i jest nadal żywa. Biegły wykluczył także, aby przeprowadzone zabiegi obejmowały utrzymanie uformowanego kształtu korony drzew. Stwierdził zatem, że zabiegu redukcji koron u zdecydowanej większości drzew obejmowały wyłącznie lub głównie usunięcie gałęzi w dobrym stanie zdrowotnym.

Za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut dotyczący oparcia przez biegłego szacunków procentowego ubytku pierwotnej korony każdego z drzew na materiale zdjęciowym pochodzącym z GoogleMaps, czy StreetView. Po pierwsze, podzielić należy zawarte w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko dopuszczające ocenę stanu drzew przed cięciami pielęgnacyjnymi na podstawie materiału graficznego z GoogleMaps, StreetView, czy też osiągalnych za pośrednictwem sieci Internet zdjęcia satelitarne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 338/24). W dalszej kolejności należało uwzględnić, że zdjęcia te obrazowały jedynie okoliczność, że poszczególne drzewa w okresie przed dokonanymi zabiegami pielęgnacyjnymi posiadały koronę określonej wielkości. Dowód ten miał zatem jedynie uzupełniający, pomocniczy charakter względem dowodu z oględzin (przeprowadzonych przez biegłego oraz przedstawicieli organu z udziałem skarżącej ponownie po kasacyjnej decyzji Kolegium w dniu 10 sierpnia 2023 r.) i był pomocny przy sporządzaniu wniosków opinii biegłego. Podkreślić trzeba, że w świetle otwartego katalogu źródeł dowodnych (art. 75 § 1 k.p.a.), nie ma przeszkód prawnych, aby jako dowód w sprawie dopuścić dane uzyskane zarówno z portali mapowych prowadzonych przez organy administracji rządowej (np. geoportal) oraz poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, jak również dane pochodzące z zasobów mapowych udostępnianych przez podmioty prawa prywatnego (np. serwis Googlemaps) (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 948/23).

Sąd wskazuje, że przy stosowaniu art. 87a ust. 2, 4 i 5 u.o.p. nie można pominąć tego, iż mogą być one odnoszone jedynie do okresu rozwoju drzewa, jak również czynności przycięcia korony po dniu jego wejścia w życie. Przywołany przepis został dodany do u.o.p. w dniu 1 stycznia 2016 r. na mocy ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1045). Sąd oczywiście dostrzega, że autorzy opinii uwzględnili zarówno ortofotomapy prezentujące zdjęcia z okresu 2017-2018, jak również widoki panoramiczne z serwisu Google Street View z maja 2012 oraz czerwca 2019 r. oraz Google Earth Pro z sierpnia 2017 r. dla celów oszacowaniu pierwotnego zasięgu rzutu korony każdego z drzew, a więc dokonali oceny stanu koron drzew także przy wykorzystaniu materiału pochodzącego z okresu sprzed wejścia w życie wskazanych przepisów. Nie zmienia to jednak ogólnej oceny poprawności przyjętego przez biegłych rozwiązania, skoro pierwotny zasięg rzutu korony każdego z drzew został oszacowany zbiorczo na podstawie całości dostępnego w przestrzeni publicznej materiału zdjęciowego z okresu najbliższego w stosunku do przeprowadzonych zabiegów pielęgnacyjnych, w tym w szczególności z okresu lat 2017-2018, czy 2019 r. W niniejszej sprawie zarówno więc prace, które wyczerpują definicję uszkodzenia lub zniszczenia drzewa w rozumieniu art. 87a ust. 4 i 5 u.o.p., jak również ocena stanu korony poszczególnych drzew nastąpiły według stanu obowiązującego po dniu wejścia w życie wskazanych przepisów.

W dalszej kolejności Sąd zaznacza, że ustawa o ochronie przyrody nie określa sposobu oceny stopnia redukcji koron drzew, za wyjątkiem konieczności uwzględnienia właściwej interpretacji art. 87a ust. 2, 4 i 5 u.o.p. w wyżej zakreślonym kontekście. Tym samym dobór metodologii stanowi wybór autorów opinii. W przedmiotowej sprawie, także w zakresie metodologicznym, opinia zespołu biegłych w nie budzi wątpliwości. Jak wyjaśniono w odpowiedzi na zastrzeżenia Spółdzielni, szacunkowy stopień redukcji koron drzew, podany w opisie poszczególnych drzew w pkt. 5 ekspertyzy w tabeli 1 zawiera wstępną subiektywną i niewiążącą ocenę stopnia redukcji koron drzew na podstawie oceny wizualnej przeprowadzonej w terenie, niepopartej na tym etapie dodatkowymi szczegółowymi metodami badawczymi. Ocena ta została następnie zweryfikowana w oparciu o porównanie zasięgów rzutów koron drzew widocznych na ortofotomapie z pomiarami rzutów koron drzew wykonanymi w terenie. Wyniki tej oceny po weryfikacji przedstawiono w pkt. 6 ekspertyzy. Dopiero te zweryfikowane wartości były brane pod uwagę przy formułowaniu wniosków z ekspertyzy.

Należało także uwzględnić – co przyznali biegli – że choć brak jest dowodów w postaci zdjęć dokumentujących ubytek koron drzew w okresie od wykonania cięć przedmiotowych drzew na przełomie grudnia 2021 r. i stycznia 2022 r. do momentu oględzin terenowych w dniu 10 sierpnia 2023 r. w ramach opracowywanej ekspertyzy, jednakże opracowanie uwzględnia fakt, iż korony przedmiotowych drzew od stycznia 2022 r. do sierpnia 2023 r. uległy częściowej regeneracji w postaci pędów odroślowych. Fakt ten działa na korzyść Spółdzielni, gdyż wyliczenie ubytku koron zawarte w ekspertyzie opiera się na obecnym zasięgu ich rzutów, co sprawia, że uzyskane wartości tych ubytków są odpowiednio mniejsze.

Zarzuty co do jakości materiału zdjęciowego uwzględnionego przy formułowaniu wniosków opinii także – zdaniem Sądu – nie okazały się uzasadnione. Jak wynika z treści opinii, analizę zasięgów rzutów koron drzew wykonano w oparciu o powszechnie dostępne w przestrzeni publicznej ortofotomapy, na których jakość autorzy ekspertyzy nie mieli wpływu. Jednak – zdaniem autorów – jest to materiał wystarczający do określenia zasięgów rzutów koron drzew przed ich przycięciem na przełomie grudnia 2021 r. i stycznia 2022 r. Z kolei obecny zasięg koron drzew nie był ustalany na podstawie dokumentacji fotograficznej, a na podstawie bezpośrednich pomiarów terenowych z wykorzystaniem dalmierza laserowego, wykonywanych w każdą ze stron świata. Jak wyjaśnili biegli w swoim stanowisku do zastrzeżeń skarżącej, analizę porównania rozmiarów koron drzew przed przycięciem i po przycięciu ograniczono jedynie do ich rzutów poziomych ze względu na brak odpowiedniego materiału porównawczego dla wszystkich badanych drzew w postaci zdjęć pionowych. Ta druga ocena byłaby zatem niekompletna i tym samym nieuzasadniona metodycznie. Zastosowana metoda jest w opinii autorów ekspertyzy wiarygodna, natomiast zdaniem Sądu brak było jakichkolwiek uzasadnionych podstaw, aby przyjęte założenie zakwestionować.

W tych okolicznościach, biorąc pod uwagę, że podczas przeprowadzonych w dniu 10 sierpnia 2023 r. badań terenowych stwierdzono, iż w większości przypadków w miejscach ostatnich cięć wyrastają nowe gałęzie odroślowe, co świadczy niezbicie o tym, że tkanka gałęzi i konarów w miejscu cięcia była i jest nadal żywa, jak również brak podstaw do stwierdzenia, że zabiegi redukcji koron niektórych drzew obejmowały utrzymanie uformowanego kształtu ich koron, okoliczność dokonania redukacji koron drzew ponad limit wyznaczony w art. 87a ust. 2 u.o.p. została w sprawie potwierdzona.

Zdaniem Sądu, oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności opinię biegłych, organy trafnie ustaliły stan faktyczny, rekonstruując okoliczności skutkujące powinnością nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Wobec powyższego nie można stwierdzić naruszenia przez organy wskazywanych w skardze przepisów art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. Postępowanie poprzedzające wydanie kontrolowanej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasad określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Przed wydaniem rozstrzygnięcia organy wyczerpująco zebrały, a następnie rozpatrzyły całość materiału dowodowego (w tym także dowody zawnioskowane przez Spółdzielnię), dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosowały prawidłowe normy prawa materialnego celem podjęcia rozstrzygnięcia, przy czym swoje stanowisko przedstawiły w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Stan faktyczny potwierdza wykonana na zlecenie organu pierwszej instancji ekspertyza dendrologiczna, której celem było określenie stopnia redukcji koron drzew ze wskazaniem, czy poszczególne drzewa zostały uszkodzone (ubytek powyżej 30% powierzchni korony), czy zniszczone (ubytek powyżej 50% powierzchni korony) oraz wskazanie, czy redukcja koron poszczególnych drzew wynikała z utrzymywanego formowanego kształtu korony, zagrożenia bezpieczeństwa lub złego stanu zdrowotnego. Kierując się kryterium szacowanego ubytku gałęzi korony, stosownie do art. 87a ust. 4 i 5 u.o.p., biegli jednoznacznie zakwalifikowali 7 drzew jako uszkodzonych, a 14 jako zniszczonych.

Biorąc pod uwagę, że w sprawie kary pieniężnej za uszkodzenie lub zniszczenie drzew organ administracji stosuje przepis prawa mający charakter represyjny, stronie, wobec której sankcja ta jest stosowana, należy zapewnić prawo do obrony i możliwość udowodnienia wskazywanych przez nią okoliczności, mających z punktu widzenia nałożenia kary zasadnicze znaczenie. Jednakże w niniejszej sprawie stanowisko ekspertów posiadających specjalistyczną wiedzę w dziedzinie dendrologii i arborystyki nie zostało skutecznie podważone. W kontekście stanowiska zaprezentowanego w skardze należy zaznaczyć, że skarżąca, choć kwestionuje wiarygodność sporządzonej w postępowaniu opinii biegłych, to jednak nie przedstawiła w tym zakresie kontropinii dendrologicznej i poprzestała jedynie na swoich twierdzeniach niepopartych żadnymi innymi dowodami, powołując się w tym względzie na opinię firmy geodezyjno-kartograficznej, której nie załącza. Gdy strona z danej okoliczności wywodzi dla siebie określone skutki prawne, to powinna aktywnie uczestniczyć w wyjaśnianiu sprawy i z własnej inicjatywy przedstawiać konkretne fakty oraz ewentualne dowody uzasadniające swoje twierdzenia. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. nie oznacza bowiem nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony i uwzględnienia wszelkich wniosków strony zgłoszonych w tym zakresie.

W tym kontekście Sąd wskazuje również, że jakkolwiek Spółdzielnia zgłaszała w toku postępowania liczne wnioski dowodowe dotyczące chociażby wykazania, że zabiegi pielęgnacyjne polegały na usunięciu gałęzi obumarłych lub nadłamanych w wyniku wichur, jednakże poza ujawnieniem historycznych danych pogodowych, którym ani organy, ani też Sąd nie zaprzeczają, nie zdołała wykazać faktycznego wpływu pogody na stan koron drzew, w szczególności ich nadłamanie czy usunięcie. Spółdzielnia nie przedłożyła żadnych dowodów na potwierdzenie tych okoliczności, w szczególności w postaci fotografii czy dokumentacji dotyczącej prowadzonych prac pielęgnacyjnych, potwierdzających konieczność poddania zabiegom drzew.

Zdaniem Sądu, nie zachodziły również przesłanki odstąpienia od wymierzenia przedmiotowej kary pieniężnej z uwagi na stan wyższej konieczności, o którym mowa w art. 89 ust. 7 u.o.p.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że niezdefiniowane w ustawie o ochronie przyrody pojęcie "stan wyższej konieczności" należy pojmować jako sytuację wyjątkową, będącą wynikiem zaistnienia nagłej, niespodziewanej, niedającej się przewidzieć sytuacji, w której zniszczenie drzew jest jedyną możliwością usunięcia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu i życiu czy też mieniu. Oznacza to, że stan wyższej konieczności uzasadniający natychmiastowe usunięcie albo zniszczenie drzewa lub krzewu albo uszkodzenie drzewa i zwalniający z obowiązku poniesienia administracyjnej kary pieniężnej, musi być stanem nagłym i stwarzającym na tyle poważne zagrożenie dla dóbr prawnych o wyższej wartości niż drzewa lub krzewy (np. życie lub zdrowie ludzkie), że nie można oczekiwać na działanie uprawnionych służb lub na uzyskanie odpowiedniego zezwolenia właściwego organu. Systemowa wykładnia przepisów ustawy o ochronie przyrody prowadzi do wniosku, że musi to być ponadto stan nadzwyczajny, obejmujący wyjątkowe i nagłe zagrożenie, poważniejsze niż to, o którym stanowi art. 83f ust. 1 pkt 13 u.o.p., zgodnie z którym zezwolenie na usunięcie drzewa nie jest wymagane w razie prowadzenia akcji ratowniczej przez jednostki ochrony przeciwpożarowej lub inne właściwe służby ustawowo powołane do niesienia pomocy osobom w stanie nagłego zagrożenia życia lub zdrowia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 2673/21).

Z materiału dowodowego wynika, że organ pierwszej instancji podjął próbę ustalenia, czy reedukacja koron drzew mogła nastąpić w wyniku działań podmiotów trzecich, w szczególności jednostki ochrony przeciwpożarowej lub innych właściwych służby. Rezultat badania sprawy w powyższym zakresie nie pozwolił przyjąć, aby w rzeczywistości za uszkodzenia lub zniszczenia drzew Skarżąca nie ponosiła odpowiedzialności, skoro zabiegi pielęgnacyjne w obrębie koron przedmiotowych były wykonywane na jej zlecenie oraz pod jej nadzorem, co wynika z dokumentacji sprawy, m.in. umowy zawartej z wykonawcą prac z dnia 1 grudnia 2021 r. (nr [...]). Trudno także przypuszczać, aby skarżąca nie miała wiedzy o podejmowanych przez podmioty trzecie, zwłaszcza powołane do tego służby państwowe, działań zmierzających do redukacji koron drzew, które uległy – przykładowo – nadłamaniu w wyniku działań sił natury. Samo hipotetyczne założenie, że okoliczność taka nie jest wykluczona nie prowadzi jeszcze do podważenia ustaleń organów w zakresie odpowiedzialności skarżącej.

Ponadto, twierdzenia Spółdzielni, że drzewa przed redukcją koron zagrażały mieszkańcom, nie stanowi nagłej, niespodziewanej, niedającej się przewidzieć sytuacji. Skarżąca nie wykazała, aby cięcia redukcyjne w sposób, w jaki to nastąpiło w niniejszej sprawie, były jedyną możliwością usunięcia potencjalnego bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu i życiu czy też mieniu. W tym zakresie podkreślenia wymaga, że dotychczas zebrany materiał, który Sąd uznaje za zupełny i nie wymagający poszerzania, wskazuje, iż zabiegi redukcji koron drzew, jeśli obejmowały usunięcie gałęzi obumarłych i nadłamanych, to tylko w niewielkim stopniu. Większość tych cięć dotyczyła gałęzi żywych i zdrowych, a co najistotniejsze – nie wykazano, aby zagrażały one zdrowiu i życiu mieszkańców, czy też mieniu Spółdzielni.

Końcowo, w kwestii sygnalizowanego w skardze naruszenia art. 81a § 1 k.p.a., Sąd wyjaśnia, że celem wskazanego przepisu jest przeciwdziałanie przyjmowaniu przez organu wersji niekorzystnej dla strony w sytuacji, w której w sprawie są co najmniej dwie zasadniczo sprzeczne, ale równie prawdopodobne w realiach danej sprawy, możliwe wersje stanu faktycznego. Celem tego przepisu nie jest natomiast uchylanie się strony od odpowiedzialności administracyjnej poprzez wykazanie zaistnienia w sprawie jakichkolwiek wątpliwości, pomimo tego, że zebrany materiał dowodowy, oceniony zgodnie z art. 80 k.p.a., pozwala na przyjęcie w sposób stanowczy, że zaszły okoliczności opisane w hipotezie relewantnej normy prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt III OSK 630/23). W przedmiotowej sprawie, biorąc pod uwagę rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu, Sąd nie uznał, aby analiza zebranego materiału dowodowego, w szczególności opinii biegłych, stwarzała wątpliwości tego rodzaju, że wynik sprawy mógłby przybrać odmienny rezultat. Tym samym także i ten zarzut skargi nie okazał się uzasadniony.

W tym stanie rzeczy, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.