Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 446/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 10b ust. 2
journal: Dz.U. 2024 poz 425
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j.)
article: art. 151 i art. 106 par. 3
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka Sędzia WSA Jacek Kuza Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2024 r. sprawy ze skargi N. K. na zarządzenie pokontrolne Inspektor Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie przestrzegania przepisów ochrony środowiska w zakresie prowadzonej gospodarki wodno-ściekowej i emisji hałasu do środowiska oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem pokontrolnym z 7 czerwca 2024 r. znak: [...] Inspektor Ochrony Środowiska (dalej "Inspektor Ochrony Środowiska"), na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 425, dalej "ustawa", "u.i.o.ś.") oraz ustaleń kontroli udokumentowanej protokołem kontroli Nr WIOS-KIELC [...], przeprowadzonej w okresie od 5 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2024 r. na terenie Z. G. M. zlokalizowanego w obrębie msc. G., gm. P. i msc. P. , gm. C., pow. kielecki, eksploatowanego przez N. K., pod kątem przestrzegania przepisów ochrony środowiska w zakresie prowadzonej gospodarki wodno-ściekowej i emisji hałasu do środowiska, zarządził:

1. podjąć skuteczne działania w celu poprawy jakości odprowadzanych do środowiska wód złożowych oraz opadowych lub roztopowych pochodzących z odwadniania złoża "O. ", termin realizacji: bezzwłocznie po otrzymaniu zarządzenia;

2. zaprzestać odprowadzania ścieków przemysłowych rowem otwartym zlokalizowanym na terenie zakładu do koryta rzeki H. z pominięciem urządzeń oczyszczających ścieki przemysłowe, termin realizacji: bezzwłocznie po otrzymaniu zarządzenia;

3. przesyłać sprawozdania z zakresu jakości ścieków bytowych i przemysłowych do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K. w ustawowo wyznaczonym terminie, termin realizacji: 30 dni od dnia zakończenia pomiaru;

4. podjąć działania mające na celu ograniczenie emisji hałasu w porze nocnej do poziomu określonego w decyzji Wojewody Ś. znak: [...] z 15 września 2006 r. ze zm., termin realizacji: bezzwłocznie po otrzymaniu zarządzenia.

Jednocześnie organ wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o podjętych i zrealizowanych działaniach służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień 28 czerwca 2024 r.

W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odnosząc się do punktu 1 ww. zarządzenia, wyjaśnił, że w ramach prowadzonej kontroli, a także czynności wykonywanych w trybie art. 10b ust. 2 u.i.o.ś przeprowadził oględziny Z. G. M. w zakresie prowadzonej gospodarki wodno-ściekowej oraz koryta rzeki H. od źródła do ujścia do rzeki B. N.. Przeprowadzone

5 stycznia 2024 r. oględziny złoża "O. " (strona wschodnia) w miejscowości G. Z. G. M. oraz osadnika, do którego wpływają wody z odwodniania wyrobiska wykazały, że w wyrobisku (poziom VIII) widoczne były wody gruntowe spływające po brzegach wyrobiska, które gromadziły się w rowach opaskowych pod ociosami ścian, jak również spływały na drogi dojazdowe, gdzie ulegały zmętnieniu. Zanieczyszczona woda spływa do rząpi kopalni, a następnie przez rurociągi odprowadzana była do osadnika, z którego trafiała do koryta rzeki H. Oględziny osadnika wykazały, że był on wypełniony w całości napływającą wodą z odwodnienia wyrobiska, a woda w nim była mętna i miała szare zabarwienie. Widoczny był intensywny napływ wód z odwodniania wyrobiska do osadnika, który zaburzał proces klarowania się wody, co powodowało odprowadzanie nieoczyszczonych wód do koryta rzeki H..

Organ wyjaśnił, że Spółka w czasie trwania kontroli podjęła działania mające na celu poprawę efektywności oczyszczania wód odprowadzanych z odwodnienia kopalni polegające m.in. na zamontowaniu profili betonowych w osadniku gromadzącym wody z odwodnienia, wykonaniu w rząpiu głównym na poziomie VII grobli wraz z systemem progów z przepustami w postaci rur. Wykonane prace nie przyniosły jednak zamierzonego efektu, gdyż wielokrotnie przeprowadzone w okresie styczeń - kwiecień 2024 r. oględziny miejsca zrzutu wód z odwodnienia złoża "O. do rzeki H. w miejscowości C. wykazały, że woda w rzece H. przy kolektorze zrzutowym wód z odwodnienia kopalni była nadal mętna, koloru biało - szarego. W dalszym biegu rzeki Hutki woda w rzece również miała intensywne szare zabarwienie i była mętna, a zasięg jej oddziaływania był widoczny na moście w msc. P. oddalonym o około 800 m od kolektora zrzutowego, a nawet przy ujściu do rzeki B. N.. Zabarwienie wody wskazuje, że do rzeki H. odprowadzane są ścieki w postaci niedostatecznie oczyszczonych wód z odwodnienia kopalni. Zgodnie z zapisami art. 78 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 1478 ze zm., dalej "ustawa - Prawo wodne", "p.w.") ścieki wprowadzane do wód lub do ziemi w ramach zwykłego korzystania z wód albo usług wodnych powinny być oczyszczone w stopniu wymaganym przepisami ustawy i nie mogą powodować w tych wodach zmian naturalnej mętności, barwy lub zapachu.

Jak podkreślił organ, Centralne Laboratorium Badawcze Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K. Oddział w K., dokonywało poboru prób wody powierzchniowej i ścieków do badań fizykochemicznych, w celu określenia stężeń substancji mających znaczenie dla środowiska wodnego.

Na podstawie wyników badan fizykochemicznych prób wody z odwodnienia wyrobiska, pobranych w dniach: 5 stycznia 2024 r., 26 stycznia 2024 r., 5 lutego 2024 r., 9 lutego 2024 r, 5 marca 2024 r. można stwierdzić, że charakteryzują się one zróżnicowaną zawartością zawiesiny ogólnej, która w powyższych dniach wynosiła od 14 mg/1 do 470 mg/1. Zastosowany przez kontrolowana jednostkę system podczyszczania wód z odwadniania wyrobiska nie jest zatem wystarczający i przy większym napływie wód opadowych i roztopowych do rząpi, osadnik zlokalizowany w górnej części wyrobiska nie spełnia swojej funkcji, co w konsekwencji prowadzi, że do koryta rzeki H. odprowadzanie są nieoczyszczone ścieki. Zgodnie z zapisami art. 83 ust. 1 p.w., wprowadzający ścieki do wód lub do ziemi są obowiązani zapewnić ochronę wód przed zanieczyszczeniem, w szczególności przez budowę i eksploatacje urządzeń służących tej ochronie, a tam, gdzie jest to celowe, powtórne wykorzystanie oczyszczonych ścieków. Na podstawie art. 478 pkt 7 p.w., kto wbrew art. 83 tej ustawy nie zapewnia ochrony wód przed zanieczyszczeniem, podlega karze grzywny w wysokości od 1000 zł do 7500 zł.

Organ podkreślił, że w posiadanym przez Zakład pozwoleniu wodnoprawnym nie zostały określone dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń w odprowadzanych wodach z odwodnienia terenu kopalni, jednak w uzasadnieniu do pozwolenia znajduje się zapis, że wody z odwodnienia kopalni odprowadzane do rzeki H. winny charakteryzować się dobrą jakością, aby w myśl art. 16 pkt 61 lit. e) p.w., nie były traktowane jako ścieki. Wielokrotnie przeprowadzone oględziny kolektora zrzutowego połączone z poborem prób wody z odwodnienia kopalni wskazują, że powyższy warunek nie został spełniony. W czasie czynności kontrolnych ustalono, że wody złożowe i opadowe pochodzące z odwadniania złoża "O. " odprowadzane kolektorem zrzutowym do koryta rzeki Hutki, charakteryzowały się znacznym zmętnieniem i jasnoszarym zabarwieniem, zatem do koryta tej rzeki odprowadzane były ścieki w postaci niedostatecznie oczyszczonych wód z odwodnienia kopalni.

Odnosząc się do punktu 2. zarządzenia pokontrolnego Inspektor Ochrony Środowiska wyjaśnił, że przeprowadzone 23 lutego 2024 r. oględziny w zakresie odprowadzania ścieków przemysłowych z terenu Zakładu Górniczego Miedzianka wykazały, iż kontrolowana jednostka odprowadza nielegalnie ścieki przemysłowe przydrożnym rowem do koryta rzeki Hutki z pominięciem urządzeń oczyszczających. Powyższe zostało udokumentowane protokołem oględzin z 23 lutego 2024 r. stanowiącym załącznik do protokołu kontroli. Decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. PGW Wody z 22 grudnia 2020 r. (zmieniona decyzją z 29 kwietnia 2021 r.), udziela Spółce [...] pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie oczyszczonych ścieków przemysłowych do rzeki Hutki, jedynie wylotem zlokalizowanym na działce o nr ewid. [...] obręb G.. W związku z powyższym należy zaprzestać odprowadzania ścieków przemysłowych nielegalnym wylotem, a cały strumień wytwarzanych ścieków przemysłowych kierować na urządzenia oczyszczające i odprowadzać zgodnie z posiadanym pozwoleniem wodnoprawnym.

Co do punktu 3 ww. zarządzenia Inspektor Ochrony Środowiska podkreślił, że w czasie kontroli stwierdzono, iż Spółka nie przesyła każdorazowo prowadzonych pomiarów jakości ścieków bytowych oraz przemysłowych lub przesyła ww. pomiary nieterminowo. Powyższe stanowi naruszenie art. 304 p.w. Zgodnie zaś z art. 477 pkt 12 p.w., kto wbrew art. 304 ust. 1 nie przekazuje wyników prowadzonych pomiarów ilości pobieranych wód podziemnych i wód powierzchniowych lub ilości i jakości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi lub nieterminowo przekazuje te wyniki, podlega karze grzywny.

W zakresie punktu 4. zarządzenia pokontrolnego organ wyjaśnił, że w związku z interwencją dotyczącą uciążliwości hałasowych w ramach działań kontrolnych przeprowadzono pomiar hałasu emitowanego do środowiska z terenu Z. M.. Pomiary przeprowadzono w dniach 4 i 5 kwietnia 2024 r. (dzień/noc) w jednym z punktów pomiarowych zawartych w decyzji Wojewody Ś. z 15 września 2006 r. oraz w punkcie zlokalizowanym na terenie posesji osoby interweniującej. Wyniki pomiarów w porze nocnej w punkcie określonym w powyższej decyzji (Skałka 52) osiągnęły wartość 55,2 dB, co przekroczą dopuszczalną wartość określoną w decyzji wynoszącą 45 dB o 10,2 dB. Szczegółowe informacje dotyczące uzyskanych wyników przedstawione zostały w Sprawozdaniu z 15 kwietnia 2024 r., które zostało przekazane Spółce 23 kwietnia 2024 r. Organ stwierdził zatem, że konieczne jest podjęcie działań zmierzających do ograniczenia poziomu hałasu przenikającego do środowiska z terenu Zakładu.

Sumując, Inspektor Ochrony Środowiska podniósł, że ww. zarządzenie stanowi przypomnienie o podstawowych obowiązkach wynikających z przepisów o ochronie środowiska.

Skargę na powyższe zarządzenie pokontrolne Inspektor Ochrony Środowiska do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wywiodła N. K., zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy:

1. w odniesieniu do pkt 1 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego:

1. art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. poprzez wydanie zarządzenia pokontrolnego w oparciu o dowolną i wybiórczą interpretację ustaleń stanu faktycznego oraz niepełny stan faktyczny, z pominięciem okoliczności wynikających ze złożonego przez Spółkę stanowiska do protokołu kontroli, podczas gdy podstawę sformułowania zarządzeń pokontrolnych stanowi protokół wraz ze stanowiskiem kontrolowanego, a uwzględnienie stanu faktycznego przestawionego przez Spółkę prowadzi do wniosku, że brak było podstaw do wydania w tym zakresie zarządzenia;

2. art. 16 pkt 61 lit. e) p.w. w zw. z art. 3 pkt 49 oraz pkt 4 lit. a) ustawy Prawo ochrony środowiska (dalej: "p.o.ś.") poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, że odprowadzane w ramach pozwolenia wodnoprawnego podczyszczone wody z odwodniania Z. G. M. stanowią ścieki, podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 16 pkt 61 lit. e) p.w. wskazuje, iż niezanieczyszczone wody z odwodnienia zakładu górniczego nie mają statusu ścieków, a w pojęciu tym zawierają się wody, które nie zawierają zanieczyszczeń w rozumieniu art. 3 pkt 49 p.o.ś., tj. takie które nie powodują emisji substancji szkodliwych dla zdrowia ludzi lub środowiska, czyli wody o dobrej jakości, co w konsekwencji skutkowało nieprawidłowym przyjęciem przez organ, iż w odniesieniu do tych wód zastosowanie znajduje art. 78 pkt 2 i art. 83 ust. 1 p.w., podczas gdy hipoteza tych przepisów odnosi się wyłącznie do ścieków, co miało wpływ na nieuzasadnione stwierdzenie naruszeń i wydanie zarządzenia pokontrolnego.

2. W odniesieniu do pkt 2 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego:

1. art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. poprzez wydanie zarządzenia pokontrolnego w oparciu o dowolną i wybiórczą interpretację ustaleń stanu faktycznego, w oparciu o niepełny stan faktyczny z pominięciem okoliczności faktycznych wynikających ze złożonego przez Spółkę stanowiska do protokołu kontroli, podczas gdy podstawę sformułowania zarządzeń pokontrolnych stanowi protokół wraz ze stanowiskiem kontrolowanego, a uwzględnienie stanu faktycznego przestawionego przez skarżącą prowadzi do wniosku, że brak było podstaw do wydania w tym zakresie zarządzenia pokontrolnego;

2. art. 16 pkt 64 w zw. z art. 16 pkt 69 p.w. poprzez nieprawidłową wykładnię i błędne przyjęcie, że wody opadowe i roztopowe stanowią ścieki przemysłowe, podczas gdy definicja ścieków przemysłowych zawarta w art. 16 pkt 64 p.w. wprost stanowi, iż w pojęciu tym nie mieszczą się wody opadowe i roztopowe oraz że ściekami przemysłowymi są ścieki powstałe w związku z prowadzoną przez zakład działalnością przemysłową, podczas, gdy wody, które jednorazowo napłynęły 23 lutego 2024 r. do rowu nie spełniały przesłanek uznania ich za ścieki przemysłowe, ponieważ ich obecność na terenie kontrolowanego Zakładu było wynikiem opadów atmosferycznych, a nie działalności przemysłowej Spółki, a zatem mieściły się w hipotezie normy art. 16 pkt 69 p.w., co miało wpływ na błędne przypisanie Spółce naruszenia bliżej nieskonkretyzowanej normy prawa.

3. W odniesieniu do pkt 1 i 2 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego - art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 9b ust. 2 u.i.o.ś. w zw. z art. 49 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców (zwanej dalej: "p.p.") przez wydanie zarządzenia pokontrolnego na podstawie ustaleń faktycznych opartych na czynnościach dokonanych 5 i 13 marca 2024 r. przez osoby działające bez wymaganego prawem upoważnienia, podczas gdy czynności takie, w tym wykonane w ich trakcie oględziny, obserwacje i pobór próbek dokonane z naruszeniem przepisów prawa nie powinny stanowić dowodu w tym postępowaniu, ani też być podstawą ustaleń faktycznych, co miało wpływ na treść zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego.

4. W odniesieniu do pkt 3 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego - art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. w zw. z art. 304 p.w. poprzez brak dokonania ustaleń faktycznych i wydanie zarządzenia pokontrolnego w sytuacji braku zaistnienia przypisanego naruszenia w okresie objętym kontrolą.

5. W odniesieniu do pkt 4 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego - art. 9 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1b pkt 2 i art. 9 ust. 1c u.i.o.ś. poprzez prowadzenie kontroli w trybie interwencyjnym, przy jednoczesnym braku w aktach postępowania dowodu wskazującego, iż doszło do zgłoszenia uzasadniającego przeprowadzenie interwencji, podczas gdy zgłoszenie to miało mieć miejsce 18 grudnia 2023 r., kontrola została wszczęta 5 stycznia 2024 r. a kwestia ustalenia uciążliwości hałasu pojawiła się pod koniec kontroli 29 marca 2024 r., a jednocześnie wydawane w toku kontroli kolejno zawiadomienia o wydłużeniu czasu postępowania wskazywały wyłącznie na niemożność zakończenia kontroli z uwagi na konieczność szczegółowej analizy dokumentów, a nie na konieczność przeprowadzenia kolejnych czynności i zmiany zakresu upoważniania do kontroli, co stanowi naruszenie stosowanych odpowiednio art. 6 i art. 8 § 1 k.p.a., które to przepisy stanowią wyraz klauzuli demokratycznego państwa prawnego, tj. zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa oraz zasady bezpieczeństwa prawnego obywateli.

6. W odniesieniu do wszystkich punktów zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego

- art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 9 ust. 1b pkt 2 w zw. z art. 9 ust. 1c u.i.o.ś. poprzez dokonanie ustaleń kontroli w oparciu o twierdzenia niemające poparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, w szczególności poprzez prowadzenie kontroli w trybie pozaplanowym, interwencyjnym przy jednoczesnym braku w aktach postępowania jakiegokolwiek zgłoszenia uzasadniającego wszczęcie i prowadzenie kontroli interwencyjnej, co prowadzi do wniosku o przeprowadzeniu kontroli pozornie pozaplanowej, w celu możliwości zastosowania art. 9a ust. 2 u.i.o.ś. wyłączającego niektóre przepisy dotyczące wymogów prowadzania kontroli.

W uzasadnieniu skargi Spółka przedstawiła argumentację na poparcie postawianych zrzutów, w oparciu o które wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z 25 września 2024 r. Spółka oświadczyła, że podtrzymuje w całości stanowisko zawarte w skardze i na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniosła o przeprowadzenie dowodu z zarządzenia pokontrolnego Wód [...] z 8 marca 2024 r. wskazując, że przeprowadzenie dowodu nie spowoduje przedłużenia postępowania w sprawie.

Niezalenie od zarzutów skargi Spółka podniosła, że zaskarżone zarządzenie pokontrolne zostało wydane z naruszeniem:

1. art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust 2 u.i.o.ś. przez sformułowanie zbyt ogólnych i niejednoznacznych zarządzeń pokontrolnych, nieprecyzujących, jakie czynności powinien podjąć adresat, co uniemożliwia weryfikację ich wykonania, a adresatowi utrudniało wywiązanie się ze spoczywającego na nim obowiązku poinformowania Organu o zakresie podjętych i zrealizowanych działaniach służących wyeliminowaniu stwierdzonych naruszeń;

2. art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś., poprzez wydanie zarządzenia pokontrolnego i dokonanie ustaleń kontroli nie w oparciu o czynności przeprowadzone w toku kontroli w trybie art. 9 u.i.o.ś., lecz na podstawie czynności dokonanych w innym trybie tj. "quasi policyjnej" procedury określonej 10b u.i.o.ś. Doszło więc do nieuprawnionego zastąpienia kontroli, czynnościami wyjaśniającymi w trybie z art. 10b u.i.o.ś. Skutkowało to tym, że protokół kontroli nie został sporządzony na podstawie ustaleń kontroli, nie było więc podstaw do wydania zarządzenia pokontrolnego. Ponadto WIOŚ w ramach czynności z art. 10b u.i.o.ś. dokonywał poboru próbek wody i specjalistycznych badań ich składu, do czego nie był uprawniony w ramach tej procedury, gdyż czynności takie nie zostały wymienione art. 10b ust. 2 u.i.o.ś. W ocenie Spółki miało to na celu obejście przez WIOŚ przepisów dotyczycących sposobu prowadzenia kontroli oraz naruszało wyrażoną w art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie przedsiębiorców do władzy publicznej;

3. art. 11 ust. 3 w zw. art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś., poprzez nieodniesienie się w zarządzeniu pokontrolnym do pisma Spółki z 31 maja 2024 r. zawierającego zastrzeżenia i uwagi do protokołu kontroli i załączonej do pisma ekspertyzy dr hab. inż. K. P., prof. AGH z czerwca 2024 r. p.t. "Ocena wpływu warunków atmosferycznych na jakość wód odprowadzanych z kopalni Ostrówka do środowiska". Organ nie ustosunkował się do licznych zarzutów Spółki dotyczących m.in. wadliwej metodologii poboru próbek wody. Naruszenie to miało więc wpływ na wynik sprawy, czyli treść zarządzenia;

4. art. 9 ust. 1c u.i.o.ś, poprzez prowadzenie kontroli pozornie jako kontroli interwencyjnej, choć faktycznie kontrola nie miała takiego charakteru, lecz powinna zostać uznana za kontrolę planową. W konsekwencji doprowadziło to do niezasadnego zastosowania art. 9a ust. 2 u.i.o.ś. wyłączającego zastosowanie wymienionych w tym przepisie określonych przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców dotyczących kontroli. Naruszono 9b ust. 2 u.i.o.ś., poprzez dokonywanie czynności kontrolnych przez osoby nieposiadające wymaganego upoważnienia. Nadto czynności pobierania próbek wody, zdaniem skarżącej, były dokonywane przez osoby nieposiadające do tego wymaganych kwalifikacji, co naruszało art. 9 ust. 2a u.i.o.ś. W konsekwencji, czynności dokonywane przez osoby nieposiadające wymaganego upoważnienia i kwalifikacji nie mogły stanowić podstawy do dokonania ustaleń kontroli;

5. art. 78 pkt 2 w zw. z art. 334 pkt 2 oraz art. 335 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 5 pkt 1 p.w. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 17a w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 u.i.o.ś. poprzez przekroczenie kompetencji i nałożenie na Spółkę w zarządzeniu pokontrolnym obowiązku oczyszczenia odprowadzanych do rzeki H. wód tak, aby nie powodowały w wodach rzeki zmian naturalnej mętności, barwy lub zapachu, podczas gdy do kompetencji kontrolnych oraz kompetencji ŚWIOŚ w zakresie nakładania obowiązków należy wyłącznie badanie ochrony wód przed zanieczyszczeniami na warunkach ustalonych w decyzjach wydanych na podstawie ustawy (tj. w decyzji wodno-prawnej). Organ ten nie posiada ogólnych uprawnień kontrolnych w zakresie gospodarowania wodami, w tym korzystania z wód i ochrony zasobów wodnych. Uprawnienia takie należą wyłącznie do Inspekcji Wodnej działającej w imieniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Spółka podkreśliła, że skoro w zarządzeniu pokontrolnym wydanym przez Wody Polskie nałożono na nią określone obowiązki dotyczące dalszego postępowania z wodami, to ŚWIOŚ nie powinien nakazywać Spółce w zarządzeniu pokontrolnym działań, które mogły jej uniemożliwić zastosowanie się do zarządzeń wydanych wcześniej przez inny właściwy organ.

W replice z 11 października 2024 r. do odpowiedzi na skargę Spółka podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, dodając w szczególności że badania fizyko-chemiczne przeprowadzone przez organ wskazują pośrednio, że 23 lutego 2024 r. przydrożnym rowem wprost do rzeki Hutka płynęła zwykła woda opadowa bez żadnych substancji szkodliwych pochodzenia technologicznego. Organ swoje twierdzenie oparł zaś tylko na wrażeniach wzrokowych, ponieważ z nieznanych przyczyn nie pobrał nawet jednej próbki wody wprost z rowu, o którym wspomina w protokole. Z badań stężenia fosforu już w samej rzece (po zmieszaniu z wodami płynącymi rowem) wynika, że z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością nie zawierała ona żadnych substancji mogących być uznane za ścieki technologiczne.

W piśmie z 21 października 2024 r. organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie podkreślając, że pomimo, iż Spółka prowadzi polemikę co do niewłaściwej interpretacji przepisów dokonanej przez organ odnośnie zaistniałych naruszeń, to faktycznie nie kwestionuje ustaleń faktycznych protokołu kontroli, a jedynie marginalizuje ich znaczenie, poprzez określanie ich incydentalnymi.

Na rozprawie 23 października 2024 r. pełnomocnik skarżącej Spółki poparł skargę, stanowisko zawarte w pismach procesowych oraz wniosek dowodowy. Złożył do akt jako uzupełnienie skargi kopię decyzji z 11 października 2024 r. wydaną przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie na wykazanie nowej okoliczności, że Wody Polskie nie cofnęły Spółce pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzenie oczyszczonych ścieków przemysłowych z mieszaniny ścieków technologicznych i wód opadowych lub roztopowych do rzeki Hutki. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi i wniosku dowodowego zgłoszonego przez pełnomocnika strony skarżącej.

Sąd postanowił oddalić wniosek dowodowy skarżącej Spółki złożony w piśmie z 25 września 2024 r.

Pełnomocnik Spółki złożył zastrzeżenie do protokołu z powołaniem się na art. 105 w związku z naruszeniem art. 106 § 3 p.p.s.a., bowiem jego zdaniem zgłoszony dowód jest niezbędny do wyjaśnienia istotnych okoliczności w sprawie.

Pełnomocnik organu oświadczyła, że zapoznała się ze skserowaną i doręczoną jej decyzją i dodała, że organ, który wydał decyzję podobnie definiuje ścieki przemysłowe, a decyzja została wydana po zakończeniu kontroli.

Sąd postanowił, na podstawie art. 139 § 1 p.p.s.a., odroczyć ogłoszenie orzeczenia na dzień 31 października 2024 r., godz. 8:30, sala B, o czym obecne strony zostały poinformowane oraz zobowiązać organ do złożenia w terminie 3 dni decyzji, na które powołuje się w części 1.2.1. Protokołu kontroli Nr WIOS-KIELC [...] i dowód w tym zakresie przeprowadzić po zamknięciu rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

W myśl utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, zarządzenie pokontrolne jest innym aktem z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 dalej "p.p.s.a."). W przypadku zaskarżenia takiego aktu, podstawę uwzględnienia skargi stanowi art. 146 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się przy tym odpowiednio, a sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa. Jeśli jednak Sąd nie stwierdzi podstaw do uwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem obecnie rozpatrywanej skargi jest zarządzenie pokontrolne wydane przez Inspektor Ochrony Środowiska w oparciu o ustalenia z kontroli udokumentowanej protokołem kontroli a przeprowadzonej w okresie od 5 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2024 r. na terenie Zakładu Górniczego Miedzianka eksploatowanego przez N. K..

Na wstępie wyjaśnić należy, że sądowa weryfikacja zarządzenia pokontrolnego prowadzona jest wyłącznie pod względem zgodności danego aktu z prawem. Rozpoznając skargę na zarządzenie pokontrolne wydane na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska sąd administracyjny nie bada legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli, w tym poczynienia tych ustaleń w zgodzie z art. 15 oraz art. 7, art. 8, art. 77, art. 107 k.p.a. Z powyższych względów do procedury wydawania zarządzeń pokontrolnych nie stosuje się przepisów k.p.a. odnośnie ustalenia stanu faktycznego i uzasadnienia, zarówno w stosunku do czynności kontrolnych, jak i wydania zarządzenia pokontrolnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. II OSK 723/12, Lex nr 1219173; z dnia 30 lipca 2019 r., sygn. II OSK 1706/18, Lex nr 2736821, z 31 marca 2022 r., III OSK 935/21, Lex nr 3328862). Z uwagi na charakter aktu wydanego na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy, sądowa kontrola legalności zarządzenia pokontrolnego polega przede wszystkim na badaniu, czy kontrola została przeprowadzona przez powołany do tego organ, czy treść zarządzenia koresponduje z ustaleniami poczynionym w protokole kontroli oraz, czy treść zarządzenia pokontrolnego znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. Zarządzenie pokontrolne jest bowiem aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określający ramowe kierunki postępowania względem osoby zarządzającej podmiotem korzystającym ze środowiska albo innej osoby fizycznej.

Zatem dla oceny dopuszczalności i zasadności skierowanych do adresata zarządzeniem pokontrolnym zaleceń co do wyeliminowania naruszeń stwierdzonych w wyniku kontroli istotne i decydujące znaczenie ma protokół kontroli. Skoro zarządzenie, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy, jest wydawane na podstawie ustaleń kontroli, to obowiązek zawarty w zarządzeniu pokontrolnym stanowi konsekwencję stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowości. Stąd szczególne znaczenie dla oceny legalności wydanego zarządzenia ma stwierdzenie, czy wyniki przeprowadzonej kontroli dają podstawę do uznania, że kontrolowany podmiot narusza prawo (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Op 497/18 i powołany tam wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1876/17).

Skarżąca Spółka sformułowała w skardze i uzupełniających ją pismach procesowych cały szereg zarzutów dotyczących zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego. Zarzuty te koncentrują się wokół kilku kwestii, do których Sąd odniesie się poniżej, wyjaśniając tym samym, dlaczego skarga okazała się niezasadna.

Inspektor Ochrony Środowiska i z jego upoważnienia działający inspektorzy Inspekcji Ochrony Środowiska posiadają uprawnienia do przeprowadzenia kontroli odnośnie do przestrzegania przepisów ochrony środowiska zarówno w zakresie prowadzonej gospodarki wodno-ściekowej, jak i emisji hałasu do środowiska. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. a), b) i l) i pkt 17a ustawy, do zadań Inspekcji Ochrony Środowiska należy: kontrola podmiotów korzystających ze środowiska w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54) w zakresie: przestrzegania przepisów o ochronie środowiska, przestrzegania decyzji ustalających warunki korzystania ze środowiska oraz przestrzegania zakresu, częstotliwości i sposobu prowadzenia pomiarów wielkości emisji i jej wpływu na stan środowiska, przestrzegania przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, 1597, 1688, 1852 i 2029), wykonywanie zadań określonych w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478, 1688, 1890, 1963 i 2029). Do zadań Inspekcji Ochrony Środowiska należy również ściganie przestępstw przeciwko środowisku określonych w Kodeksie karnym oraz wykroczeń określonych w Kodeksie wykroczeń i ustawach wymienionych w ust. 1, w tym wnoszenie i popieranie aktów oskarżenia (art. 2 ust. 1a ustawy). Do zadań Inspekcji Ochrony Środowiska należy nadto, w szczególności, prowadzenie działalności laboratoryjnej polegającej na wykonywaniu badań, w tym pobieraniu próbek, wykonywaniu pomiarów i analiz na potrzeby państwowego monitoringu środowiska oraz działań kontrolnych (art. 2 ust. 1 pkt 2a lit. a) ustawy).

Pod pojęciem środowiska należy zaś rozumieć ogół elementów przyrodniczych, w tym także przekształconych w wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnię ziemi, kopaliny, wody, powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biologicznej, a także wzajemne oddziaływania pomiędzy tymi elementami (art. 3 pkt 39 u.o.ś.). Natomiast "ochrona środowiska" to podjęcie lub zaniechanie działań, umożliwiające zachowanie lub przywracanie równowagi przyrodniczej; ochrona ta polega w szczególności na:

a) racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu zasobami środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju,

b) przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom,

c) przywracaniu elementów przyrodniczych do stanu właściwego (art. 3 pkt 13 u.o.ś.).

W świetle powołanych regulacji nie może być wątpliwości, że organy Inspekcji Ochrony Środowiska posiadają kompetencje do prowadzenia kontroli w zakresie przestrzegania przepisów chroniących wody przed zanieczyszczeniami, m.in. poprzez sprawdzenie jakości wody, pobrania próbek wody i ich laboratoryjnej analizy. Dalatego chybione okazały się wszystkie te zarzuty skarżącej Spółki (m.in. naruszenia przepisów ustawy – Prawo wodne), które koncentrują się na przekroczeniu kompetencji przez WIOŚ przy wydaniu skarżonego zarządzenia pokontrolnego. Należy przy tym przypomnieć, że obowiązek oczyszczenia odprowadzanych do rzeki Hutka wód, tak aby nie powodowały w wodach rzeki zmian naturalnej mętności, barwy lub zapachu został na Spółkę nałożony przepisami prawa i wydanymi na ich podstawie pozwoleniami wodnoprawnymi. Inspektor Ochrony Środowiska zarządził podjęcie skutecznych działań w celu poprawy jakości odprowadzanych do środowiska wód pochodzących z odwadniania złoża "Ostrówka" oraz zaprzestania odprowadzania ścieków przemysłowych z pominięciem urządzeń je oczyszczających. To, w jaki sposób te zalecenia zostaną wykonane należy do adresata zarządzenia.

Inspekcja Ochrony Środowiska prowadzi kontrole planowe i pozaplanowe (art. 9 ust. 1 ustawy). Do kontroli pozaplanowych zalicza się kontrole przeprowadzane na wniosek organów administracji publicznej lub podmiotów, o ile przepisy szczególne przewidują możliwość występowania z takim wnioskiem, jak również kontrole interwencyjne (zob. art. 9 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy). Przez kontrole interwencyjne rozumie się kontrole przeprowadzane w związku z rozpatrywaniem skarg i interwencji dotyczących zanieczyszczenia środowiska lub podejrzenia wystąpienia takiego zanieczyszczenia, wystąpienia poważnych awarii lub w celu przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia (art. 9 ust. 1c ustawy).

Stosownie do art. 9 ust. 2 pkt 1 lit. a) - c) i pkt 2 ustawy, przy wykonywaniu kontroli przestrzegania wymagań ochrony środowiska inspektor uprawniony jest do wstępu przez całą dobę wraz z niezbędnym sprzętem: na teren nieruchomości, obiektu lub ich części, na których prowadzona jest działalność gospodarcza, do środków transportu, na teren niezwiązany z prowadzeniem działalności gospodarczej, jak również przeprowadzania niezbędnych pomiarów lub badań, w tym pobierania próbek lub wykonywania innych czynności kontrolnych, w tym z użyciem bezzałogowych statków powietrznych, w celu ustalenia na terenie kontrolowanej nieruchomości, w obiekcie lub jego części, w kontrolowanym środku transportu, stanu środowiska oraz oceny tego stanu w świetle przepisów o ochronie środowiska, a także warunków wykonywania działalności wpływającej na środowisko indywidualnie określonych w decyzjach administracyjnych. Inspektorzy mogą żądań pisemnych lub ustnych informacji oraz wzywania i przesłuchiwania osób w zakresie niezbędnym dla ustalenia stanu faktycznego przy jednoczesnym pouczeniu ich o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, o której mowa w Kodeksie karnym, a także żądania okazania dokumentów, w tym dokumentów finansowych i udostępnienia wszelkich danych mających związek z problematyką kontroli.

Zatem inspektorzy IOŚ posiadają cały szereg uprawnień zmierzających do skontrolowania jakości środowiska i to zarówno w ramach kontroli planowanych, jak i kontroli pozaplanowych. W ramach kontroli pozaplanowych interwencyjnych inspektorzy mogą dokonywać czynności, o których mowa w art. 10b ustawy. Zgodnie z art. 10b ust. 1 ustawy, w przypadku powzięcia uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa przeciwko środowisku określonego w art. 182, art. 183 lub art. 186 Kodeksu karnego lub wykroczeń przeciwko środowisku określonych w przepisach odrębnych, Główny Inspektor Ochrony Środowiska, wojewódzki inspektor ochrony środowiska lub upoważnieni inspektorzy Inspekcji Ochrony Środowiska mogą podjąć czynności, o których mowa w ust. 2. Z kolei art. 10b ust. 2 pkt 2 ustawy stanowi, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska, wojewódzki inspektor ochrony środowiska lub upoważnieni inspektorzy Inspekcji Ochrony Środowiska mogą podjąć czynności polegające na gromadzeniu i zabezpieczaniu dowodów popełnienia przestępstwa lub wykroczenia. Z kolei stosownie do art. 10d ust. 1 ustawy, informacje uzyskane w czasie prowadzenia czynności, o których mowa w art. 10b ust. 2, mogą być wykorzystywane w celu realizacji zadań ustawowych Inspekcji Ochrony Środowiska, w tym w zakresie kontroli oraz stanowić dowód w postępowaniach administracyjnych, karnych oraz w postępowaniach w sprawach wykroczeń.

Wymienione wyżej przepisy karne dotyczą przestępstw związanych z zanieczyszczeniem wody, obniżeniem jakości wody, a także używaniem lub utrzymywaniem w należytym stanie urządzeń zabezpieczających wodę przed zanieczyszczeniem. To powoduje, że inspektorzy IOŚ byli uprawnieni do prowadzenia czynności kontrolnych w ramach kontroli interwencyjnej dotyczących wpływu działalności zakładu górniczego prowadzonego przez Spółkę na środowisko, w tym na wody rzeki Hutki, a sporządzony w wyniku kontroli protokół mógł stanowić podstawę do wydania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego. Inspektorzy byli uprawnieni, by pobierać próbki wody i badać w akredytowanym laboratorium ich skład. Ocena sposobu pobierania próbek, czy częstotliwość tych czynności wpływa na prawidłowość dokonanych w protokole kontroli ustaleń faktycznych. Jak wyjaśnił organ w piśmie z 21 października 2024 r., upoważnieni inspektorzy Inspekcji Ochrony Środowiska mogli podjąć czynności polegające m. in. na: gromadzeniu i zabezpieczaniu dowodów popełnienia przestępstwa lub wykroczenia czy dokonywaniu oględzin pomieszczeń i innych miejsc. Niemożność powtórzenia oględzin z takim samym skutkiem stwarza konieczność zapewnienia w sposób maksymalny utrwalenia sytuacji zastanej na miejscu, występujących na nim śladów i przedmiotów. Celem oględzin jest uzyskanie i zabezpieczenie środka dowodowego. Wbrew twierdzeniom skarżącego wszystkie pobory prób wykonane były przez pracownika GIOŚ CLB Oddział w K..

Strona skarżąca zmierza do podważenia tych ustaleń w niniejszym postępowaniu, co jednak nie mogło okazać się skuteczne. Jeszcze raz należy podkreślić, że sąd administracyjny nie bada legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli. Wówczas przedmiotem kontroli nie byłoby bowiem zarządzenie pokontrolne, ale dokument w postaci protokołu kontroli (wyrok NSA z 29 kwietnia 2022 r., III OSK 1091/21, Lex nr 3338876). Protokół kontroli jest stosownie do art. 76 § 1 k.p.a. dokumentem urzędowym sporządzonym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania, który stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Dla oceny legalności wydanego zarządzenia pokontrolnego znaczenie ma stwierdzenie, czy wyniki przeprowadzonej kontroli dają podstawę do uznania, że kontrolowany podmiot narusza prawo. W przedmiotowej sprawie – w kontekście treści protokołu kontroli z załącznikami – Sąd nie miał wątpliwości, że skarżąca Spółka dopuściła się naruszeń, których efektem jest wydane zarządzenie pokontrolne. W uzasadnieniu tego zarządzenia organ IOŚ przedstawił, jakie ustalenia kontroli doprowadziły do jego wydania.

Po pierwsze, organ zarządził, by członek zarządu skarżącej Spółki podjął skuteczne działania w celu poprawy jakości odprowadzanych do środowiska wód złożowych oraz odpadowych i roztopowych pochodzących z odwadniania złoża "Ostrówka". W trakcie przeprowadzonych czynności kontrolnych okazało się bowiem, że wody z odwodnienia kopalni wprowadzane do rzeki Hutki były niedostatecznie oczyszczone. Woda w rzece miała szare zabarwienie i była mętna, a wyniki badań fizykochemicznych prób wody z odwodnienia wyrobiska charakteryzowały się zróżnicowaną zawartością zawiesiny ogólnej, która wynosiła od 14 mg/1 do 470 mg/1. W związku z tym ustalono, że zastosowany przez kontrolowaną jednostkę system podczyszczania wód z odwadniania wyrobiska nie jest wystarczający i przy większym napływie wód opadowych i roztopowych do rząpi, osadnik zlokalizowany w górnej części wyrobiska nie spełnia swojej funkcji, co w konsekwencji powodowało, że do koryta rzeki Hutki odprowadzane były nieoczyszczone ścieki. Natomiast zgodnie z posiadanym przez zakład pozwoleniem wodnoprawnym wody z odwodnienia kopalni odprowadzane do rzeki Hutki winny charakteryzować się dobrą jakością, aby w myśl art. 16 pkt 61 lit. e) ustawy - Prawo wodne, nie były traktowane jako ścieki. W protokole kontroli stwierdzono, że wielokrotnie przeprowadzone oględziny kolektora zrzutowego połączone z poborem prób wody z odwodnienia kopalni wskazują, że powyższy warunek nie został spełniony. Z kolei powyższe ustalenia protokołu kontroli – których Sąd w tym postępowaniu nie poddaje weryfikacji, ale które zostały oparte o omówione w tym dokumencie dowody - uzasadniały sformułowanie zalecenia, aby kontrolowany podmiot prowadzący zakład (członek jej zarządu) podjął skuteczne działania w celu poprawy jakości odprowadzanych do środowiska wód złożowych oraz opadowych i roztopowych pochodzących z odwadniania złoża "Ostrówka".

Po drugie, w skarżonym zarządzeniu zalecono, aby zaprzestać odprowadzania ścieków przemysłowych rowem otwartym zlokalizowanym na terenie zakładu do koryta rzeki Hutki z pominięciem urządzeń oczyszczających ścieki przemysłowe. Taka reakcja organu IOŚ miała związek z ustaleniem w toku kontroli przeprowadzonej w Zakładzie Górniczym Miedzianka, że kontrolowana jednostka odprowadza ścieki przemysłowe przydrożnym rowem do koryta rzeki Hutki z pominięciem urządzeń oczyszczających. Udzielone skarżącej pozwolenie wodnoprawne uprawniało do wprowadzania wyłącznie oczyszczonych ścieków przemysłowych do rzeki Hutki. Zaistniałą sytuację – wbrew twierdzeniom skarżącej -potwierdziły wyniki badań prób ścieków pobranych 23 lutego 2024 r., które wykazały ponadnormatywną zawartość zawiesin w ściekach (przekroczenie ponad 340-krotne). Nie miał znaczenia dla wyniku tej sprawy wywołany zarzutami skarżącej strony spór o to, jak należy definiować "ścieki przemysłowe". Pozwolenie wodnoprawne, na które powołali się kontrolujący, określa jakiego rodzaju ścieki mogą być odprowadzane do rzeki. Protokół kontroli zawiera jednoznaczne ustalenia z tym związane, że Spółka odprowadza ścieki przemysłowe rowem, z pominięciem urządzeń oczyszczających i wprost do rzeki Hutki, których to ustaleń Sąd nie kontestuje z uwagi na zakres kontroli sądowoadministracyjnej wyjaśniony wyżej.

Po trzecie, w kontrolowanym akcie zarządzono, aby przesyłać sprawozdania z zakresu jakości ścieków bytowych i przemysłowych do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K. w ustawowo wyznaczonym terminie. Taka treść zalecenia ma związek z ustaleniami kontroli dotyczącymi sprawozdawczości w zakresie ilości i jakości oprowadzanych ścieków bytowych i przemysłowych. Ustalono, co znajduje wyraz w treści protokołu kontroli, że pomiary jakości ścieków bytowych wykonane w sierpniu 2023 r. zostały przesłane do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K. nieterminowo. Podobnie pomiary jakości ścieków przemysłowych przeprowadzone w lutym, czerwcu i grudniu 2023 r. nie zostały przesłane do ww. Inspektoratu a pomiary przeprowadzone w kwietniu i sierpniu zostały przesłane przez Spółkę nieterminowo.

Po czwarte, zarządzono, aby podjąć działania mające na celu ograniczenie emisji hałasu w porze nocnej do poziomu określonego w decyzji Wojewody Ś. znak: [...] 06 z dnia 15.09.2006 r. ze zm. W ramach działań kontrolnych przeprowadzono bowiem pomiar hałasu emitowanego do środowiska z terenu Zakładu Miedzianka. Wyniki pomiarów poziomu hałasu, jak wynika z protokołu kontroli, pokazały, że w porze nocnej dochodziło do przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu.

W ocenie Sądu, kontrolowane zarządzenie jest obiektywnie zrozumiałe, nie budzi wątpliwości co do rodzaju nieprawidłowości, które kontrolowany przedsiębiorca powinien usunąć. Zostało sformułowane w taki sposób, że na jego podstawie skontrolowany podmiot będzie w stanie skutecznie wyeliminować ujawnione naruszenia. Określone w zarządzeniu terminy realizacji konkretnych zaleceń są zrozumiałe. Wyznaczenie realizacji zarządzenia "bezterminowo po otrzymaniu zarządzenia", co kwestionuje strona w swoich pismach - w opinii Sądu - nie stanowi naruszenia prawa skutkującego uwzględnieniem skargi. Taki sposób określenia terminu pozostawia adresatowi zarządzenia pokontrolnego prawo (ale i obowiązek) wyeliminowania naruszenia, kiedy będzie to obiektywnie możliwe. W istocie takie rozwiązanie jest korzystne dla kontrolowanej jednostki, gdyż niejednokrotnie wykonanie zarządzenia pokontrolnego może okazać się czasochłonne lub z innych przyczyn obiektywnie niemożliwe w określonym datą terminie. Bezzwłocznie oznacza możliwie najszybciej, bez zbędnej zwłoki. Słusznie zauważa także organ, że Spółka podjęła działania zmierzające do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, o których zawiadomiła organ IOŚ, co potwierdza, że zalecenia zostały sformułowane w sposób dla niej czytelny.

Szereg zarzutów skargi koncentruje się na kwestiach dotyczących prawidłowości przeprowadzonej kontroli (podstawy wszczęcia, zawiadomienia kontrolowanego o kontroli, zakresu upoważnień osób prowadzących kontrolę, zasadności i rodzaju przeprowadzonej kontroli). Wszystkie te zarzuty (m. in. oparte o przepisy ustawy - Prawo przedsiębiorców) nie mogły zostać uwzględnione.

W niniejszym postępowaniu Sąd nie kontroluje ustaleń protokołu kontroli. Protokół zawiera wyjaśnienia w tym zakresie.

Trudno też organom zarzucić, że odprowadzane do rzeki wody definiuje jako ścieki, skoro w trakcie kontroli ustalono, że są to wody zanieczyszczone. Pojęcie ścieków definiuje zarówno ustawa - Prawo ochrony środowiska (art. 3 pkt 38), jak i ustawa – Prawo wodne (art. 16 pkt 61). W obu przypadkach ściekami będą zanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych. Jeżeli organ kontrolujący prowadzony przez skarżącą Zakład Górniczy w Miedziance stwierdził, że wody pochodzące z odwodnienia kopalni nie są dostatecznie oczyszczone, to w sposób uprawniony nazwał je ściekami.

Organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że złożone po protokole kontroli zastrzeżenia wpłynęły po upływie terminu 7 dni, a nadto przedstawione tam okoliczności nie miały wpływu na zaskarżone zarządzenie pokontrolne. Organ zwrócił uwagę, że z załączonej do tych zastrzeżeń opinii wynika, że wyniki poboru próbek wód odprowadzanych z odwodnienia zakładu dokonane we własnym zakresie przez służby Zakładu Górniczego Miedzianka pokazały, że w niektórych przypadkach stwierdzono przekroczenia wymaganej, dopuszczalnej wartości stężeń zawiesiny. Spółka wyraziła stanowisko, że te przekroczenia dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń zawiesiny występowały w okresie występowania opadów atmosferycznych lub bezpośrednio po zakończeniu opadu deszczu. Zatem, jak słusznie podniósł organ, strona nie zakwestionowała wytkniętych nieprawidłowości . Rację ma także organ, że skarżąca powinna podejmować działania prewencyjne, aby z odpowiednim wyprzedzeniem zapobiec sytuacji niewystarczającego oczyszczania wód pochodzących z odwodnienia kopalni "Ostrówka". Nie sposób nie dostrzegać okoliczności, że warunki atmosferyczne na przestrzeni roku są zmienne i w niektórych okresach roku wzmożone opady atmosferyczne nie są zjawiskiem nadzwyczajnym, zatem również na takie sytuacje podmiot korzystający ze środowiska powinien być przygotowany.

Podsumowując, kontrola w zakładzie zarządzanym przez skarżącą Spółkę została przeprowadzona zgodnie z właściwością rzeczową i miejscową przez organ do tego uprawniony (art. 2 ust. 1, art. 8, art. 9 ust. 1d ustawy). Stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy z czynności kontrolnych sporządzony został prawidłowo protokół, w którym rzetelnie opisano przebieg i wyniki kontroli oraz wyprowadzono z poczynionych ustaleń wnioski. Treść zaleceń zarządzonych w kontrolowanym akcie koresponduje z ustaleniami poczynionym w protokole kontroli. Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa zawartych w art. 9, art. 12, art. 10b, art. 10d ustawy.

Ubocznie trzeba wskazać, że okoliczność prowadzenia kontroli przez Wody Polskie i wydawanych w wyniku tej kontroli zaleceń pokontrolnych pozostaje bez wpływu na wynik tej sprawy, skoro Inspekcja Ochrony Środowiska posiada własne niezależne kompetencje do gospodarowania wodami (art. 335 ust. 5 pkt 1 w zw. z art. 334 pkt 2 i 3 p.w.). Należy ponownie podkreślić, że w ramach posiadanych uprawnień kontrolnych organy IOŚ mają kompetencje do kontrolowania jakości wód oraz do kierowania do kontrolowanych jednostek (ich kierowników) zaleceń (zarządzeń), które odpowiadają ujawnionym naruszeniom, również w zakresie ochrony wód przed zanieczyszczeniami.

Z tych powodów Sąd na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalił wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu zawnioskowanego w piśmie procesowym strony skarżącej, albowiem dokument w postaci zarządzenia pokontrolnego wydanego przez Wody Polskie nie przyczyni się do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w tej sprawie. Wody Polskie jak i organy IOŚ posiadają niezależne uprawnienia kontrolne i kompetencje do wydawania zarządzeń pokontrolnych. Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuścił natomiast z urzędu dowód z dokumentów, na które organ powołał się w protokole kontroli, a nie załączył ich do akt administracyjnych przedstawionych w sprawie.

Z tych powodów, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.