Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 4509/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 968/20 w sprawie ze skargi W. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 14 września 2020 r. nr 2201-IEE.711.2.315.2020.DW w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 16 lutego 2021r. sygn. akt I SA/Gd 968/20 oddalił skargę W. Z. (dalej Strona, Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku

z 14 września 2020 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Wyrok, podobnie jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniósł Skarżący. Działający w jego imieniu pełnomocnik, na podstawie art. 173 §1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(t.j. Dz.U. z 2023 poz. 259 ze zm. dalej P.p.s.a.), zaskarżył wyrok w całości.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:

1. Art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że Skarżący ponosi winę w niedochowaniu terminu

do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, podczas gdy pierwszą wiadomość

o uchybieniu terminu Skarżący otrzymał dopiero w dniu 28 maja 2020 roku i wniosek o przywrócenie terminu złożył w dniu 1 czerwca 2020 roku,

2. Art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, które doprowadziło Sąd do wniosku, że Skarżącemu nie przysługuje uprawnienie do przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów, a w ocenie Organu zostało ono złożone po upływie terminu 7 dni określonego w przepisie art. 58 § 2 k.p.a.,

3. art. 6,7 i 7a k.p.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 i 61a § 1 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, którego doprowadziło Sąd, a uprzednio Organ, do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, ponieważ uprzednio Organ uchylał Postanowienia Organu I instancji, a aktualnie całkowicie pominięta została ta okoliczność,

4. Art. 43 k.p.a. w zw. z art. 26 § 5 ust. 1 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie prawidłowości doręczenia skarżącemu tytułu wykonawczego, przy czym tytuł ten został odebrany przez matkę Skarżącego w miejscu nie będącym miejscem zamieszkania skarżącego i przekazany już po upływie terminu do wniesienia zarzutów,

5. naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i nie uchylenie zaskarżonego skargą administracyjną postanowienia, w sytuacji gdy zostało ono wydane z rażącym naruszeniem przepisów postępowania,

6. błąd w ustaleniach faktycznych, który doprowadził Sąd do uznania, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów od tytułu wykonawczego został złożony po upływie 7-dniowego terminu.

W związku z powyższym autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz postanowienia wydanego przez organ i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Jednocześnie wniósł o:

1. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych,

2. przyznanie prawa pomocy skarżącemu w częściowym zakresie tj. w zakresie zwolnienia go w całości od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, ponieważ nie jest on w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla siebie i rodziny.

Pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zarządzeniem z 16 listopada 2023 r. w trybie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych

z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione oraz jednocześnie pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 P.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.

W zaskarżonym wyroku, sąd pierwszej instancji dokonał kontroli postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Jako podstawę odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu wskazano art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. – dalej k.p.a.). W stanie faktycznym sprawy przyjęto, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów został złożony po upływie terminu ustanowionego prawem – art. 58 § 2 k.p.a.

W sprawie ustalono, że odpis tytułu wykonawczego został doręczony Skarżącemu w dniu 14 stycznia 2020 r. Przesyłkę skierowaną na adres: G. [...] odebrała w dniu 14 stycznia 2020 r. w trybie określonym w art. 43 k.p.a. – M. Z. (matka strony) - jako dorosły domownik - podpisując się własnoręcznie i podejmując się oddania pisma adresatowi. Pismem z 30 kwietnia 2020 r. Skarżący wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z 26 maja 2020 r. organ egzekucyjny, odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym (postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem DIAS z 13 lipca 2020 r.). Pismem z dnia 2 lipca 2020 r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do zgłoszenia zarzutów. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kartuzach postanowieniem z dnia 16 lipca 2020 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów.

Zaskarżonym postanowieniem DIAS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kartuzach odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie powyższego wniosku, podzielając stanowisko, że kwestia terminowości doręczenia Stronie odpisu tytułu wykonawczego została rozstrzygnięta w postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nr 2201-IEE.711.2.228.202.DW (o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów) oraz dodając, że wniosek o przywrócenie terminu zgłoszony został po terminie.

Sąd I instancji wskazał, że postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 26 maja 2020r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do zgłoszenia zarzutów doręczone zostało Stronie w dniu 28 maja 2020r., a zatem termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upływał z dniem 4 czerwca 2020r. Wniosek o przywrócenie terminu złożony został do organu właściwego (Naczelnika Urzędu Skarbowego) w dniu 2 lipca 2020 r., a zatem po terminie. W konsekwencji przyjęto, że organ egzekucyjny nie był uprawniony do ich merytorycznego rozpatrzenia i w oparciu o art. 61a k.p.a., odmówiono wszczęcia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji ocenił, że organ prawidłowo na podstawie art. 61 a k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu. Strona skutecznie nie zakwestionowała tak ustalonego stanu faktycznego.

Mając powyższe na względzie zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 58 §1 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie że Skarżący ponosi winę w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, podczas gdy Skarżący pierwszą wiadomość o niedochowaniu terminu otrzymał w dniu 28 maja 2020 r., a wniosek o przywrócenie terminu złożył w dniu 1 czerwca 2020 r. oraz zarzut nieprawidłowego zastosowania art. 58 §1 k.p.a., które doprowadziło Sąd do wniosku, że Skarżącemu nie przysługują uprawnienia do przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów, a w ocenie organu zostały one złożone po upływie 7 – dniowego terminu określonego w art. 58 §2 k.p.a. – są niezasadne.

Zgodnie z treścią z art. 58 § 1 k.p.a. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z kolei zgodnie z § 2 powołanego przepisu - prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia stanowił § 2 art. 58 k.p.a. Natomiast kwestia winy w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie była przedmiotem badania. Niedochowanie terminu do złożenia tego wniosku jest przesłanką obiektywną. Z treści powołanego § 2 wynika, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Z kolei z treści § 3 art. 58 k.p.a. wynika,

że przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne.

W niniejszej sprawie jako podstawę do odmowy wszczęcia postępowania stanowił wniosek o przywrócenie terminu z dnia 1 lipca 2020 r. (data nadania 2 lipca 2020 r.), nie był nim natomiast wniosek ewentualny złożony do DIAS w zażaleniu od postanowienia z dnia 26 maja 2020 r. złożonym w dniu 2 czerwca 2020 r.

Jak już wskazano powyżej, wbrew twierdzeniu Strony, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów został złożony do organu właściwego – Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kartuzach- w dniu 2 lipca 2020 r., natomiast informację dotyczącą uchybienia terminu do zgłoszenia zarzutów Strona uzyskała w dniu 28 maja 2020r., w wyniku otrzymania postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 26 maja 2020r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do zgłoszenia zarzutów. Wobec takich ustaleń, termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upływał z dniem 4 czerwca 2020r. Jak już wcześniej wskazano Strona skutecznie nie zakwestionowała przyjętego stanu faktycznego.

Zasadnie więc Sąd I instancji w przyjętym do orzekania stanie faktycznym wskazał, że przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Niedochowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu powoduje brak podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, czyli badania czy w realiach rozpoznawanej sprawy zostały spełnione pozostałe przesłanki przewidziane w przepisach art. 58 § 1 i 2 k.p.a.

Z tych względów zarzuty wskazane w pkt 1 i 2 skargi kasacyjnej są niezasadne.

Również niezasadne są zarzuty wskazane w pkt 3 skargi kasacyjnej. W ocenie autora skargi kasacyjnej zaskarżony wyrok narusza art. 6,7 i 7a k.p.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 i 61a § 1 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, którego doprowadziło Sąd, a uprzednio Organ, do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Powołane przepisy nie były stosowane przez Sąd I instancji, stąd też nie mogły przez Sąd zostać naruszone. Ponadto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący nie uszczegółowił w jaki inny sposób można ocenić kwestię zachowania terminu określonego w art. 58 §2 k.p.a. Jako uzasadnienie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 6,7 i 7a k.p.a. w skardze kasacyjnej wskazano, że: "uprzednio organ II instancji uchylał postanowienia organu I instancji, a aktualnie całkowicie pominięta została ta okoliczność". Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił, jakie postanowienia organu I instancji zostały uchylone i jakie znaczenie dla rozpoznawanej sprawy ma ta okoliczność.

Na marginesie wskazać należy, że według art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (tj. żądanie strony dotyczące wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten dotyczy odmowy wszczęcia postępowania w pierwszej instancji i odnosi się do postępowań wszczynanych na wniosek. Odmowa wszczęcia postępowania następuje m.in. wtedy, gdy postępowanie nie może być wszczęte z "innych uzasadnionych przyczyn". Do tych okoliczności można w szczególności zaliczyć przyczyny o charakterze przedmiotowym, w tym wniesienie żądania wszczęcia postępowania po upływie terminu ustanowionego prawem materialnym dla składania wniosków inicjujących postępowanie administracyjne.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 43 k.p.a. w związku z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. – zarzut wskazany w pkt 4 skargi kasacyjnej. Przede wszystkim również z tego względu że Sąd I instancji w postępowaniu nie stosował tych przepisów. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. W przepisie tym uregulowano sposób doręczenia pism określany jako doręczenie zastępcze. Doręczenie zastępcze wywołuje takie skutki jak doręczenie adresatowi do rąk własnych. Przyjęcie pisma przez dorosłego domownika i potwierdzenie doręczenia na piśmie swoim podpisem ze wskazaniem daty doręczenia przesądza o doręczeniu pisma adresatowi (por. wyrok NSA z 17 października 2017 r., II OSK 2673/16). Okoliczność, że osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem, nie oddała pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia. Określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata, i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz, że pismo to zostało mu doręczone (por. wyrok NSA z 14 marca 2007 r., II GSK 315/06). Do skutecznego doręczenia pisma wystarczy, aby na podpisywanym przez domownika potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Datą doręczenia pisma adresatowi jest dzień odebrania pisma przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę domu.

W sprawie spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma określone w art. 43 k.p.a. – w związku z nieobecnością adresata w mieszkaniu, pismo zostało odebrane za pokwitowaniem przez dorosłego domownika, który podjął się oddania pisma adresatowi. Na ocenę skuteczności doręczenia nie rzutuje wskazywana w skardze kasacyjnej kwestia przekazania skarżącemu przez jego matkę informacji o odebraniu korespondencji dopiero w kwietniu 2020 r.

Odnośnie ustalenia miejsca zamieszkania skarżącego(G.), które to Skarżący kwestionuje, wskazać należy w dokumentach złożonych do akt sądowych (oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania z dnia 28.09.2020 r., pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi, potwierdzenia uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa ) wskazany jest adres Skarżącego G. Natomiast z żadnych dokumentów nie wynika by Skarżący zawiadamiał organ o innym miejscu zamieszkania.

Z kolei stosownie do art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W kontrolowanej sprawie organ egzekucyjny w dniu 14 stycznia 2020 r. doręczył stronie zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S.A. w Warszawie wraz z odpisem tytułu wykonawczego. W dniu 14 stycznia 2020 r. nastąpiło zatem wszczęcie egzekucji administracyjnej.

Mając na uwadze powyższe, niezasadny jest zarzut naruszenia art. 145 §1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonego skargą kasacyjną postanowienia, w sytuacji gdy zostało ono wydane z rażącym naruszeniem przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 145 §1 pkt 1 P.p.s.a – sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd I instancji oddalając skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. nie stwierdził jakiegokolwiek naruszenia wskazanego w pkt 1 lit. a-c art. 145 §1 P.p.s.a. Tym samym nie miał podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Niezasadny jest również zarzut "błędu w ustaleniach faktycznych" – pkt 6 skargi kasacyjnej. Jak już wcześniej wskazano, stan faktyczny przyjęty jako podstawa orzekania, nie został podważony skargą kasacyjną, autor skargi kasacyjnej nie wskazał nawet w naruszeniu których przepisów postępowania upatruje błędnego ustalenia stanu faktycznego.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 P.p.s.a.

|Sędzia WSA (del.) |Sędzia NSA |Sędzia NSA |

|Anna Juszczyk-Wiśniewska |Jan Rudowski |Jacek Pruszyński |