Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1138/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2015 poz 1651
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski (spr.) Sędziowie : WSA Magda Froncisz WSA Małgorzata Łoboz Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia skargę oddala


UZASADNIENIE

Wójt Gminy [....] decyzją z dnia 15 marca 2016 r. [....] wymierzył [....] Oddział w K. administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 56 sztuk drzew rosnących na działkach o nr ewid. [....] i [....] (dawniej działka nr [....] ), będących własnością Skarbu Państwa, który reprezentuje Starosta [....] w kwocie 365934,14 zł (słownie: trzysta sześćdziesiąt pięć tysięcy dziewięćset trzydzieści cztery złote 12/100).

W uzasadnieniu ww. decyzji stwierdzono, że przedmiotem niniejszego postępowania jest wycięcie przez firmę [....] Sp. z o.o z siedzibą w S. , działającą na podstawie umowy nr [....] z dnia 21 lutego 2011 r., zawartej pomiędzy [....] Spółka Akcyjna Oddział w K. , jako zamawiającym, a firmą [....] Sp. z o.o. będącą wykonawcą zlecenia wycięcia drzew rosnących na działkach ewidencyjnych nr [....] i [....] położonych w miejscowości N. , gmina [....] .

Z przeprowadzonych w sprawie oględzin wynikało, że zostało wycięte 119 drzew różnego gatunku oraz ustalono ich obwody. Dendrolog dokonał ustalenia miejsca pomiaru obwodu drzew na wysokości 130 cm i kolejno dokonał ustalenia wieku drzew, odnaleziono pnie, z których odcięto sztuki drzew, dokonano pomiaru wysokości pnia oraz pomiaru obwodu. Pomiaru obwodu drzew dokonano na wysokości 130 cm, sumując wysokość pozostawionego pnia drzewa oraz jego kłody. Ustalono również, że właścicielem przedmiotowych działek jest Skarb Państwa, a władającym jest Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. Ponadto ustalono, że wycinki drzew dokonała firma [....] Sp. z o.o. ze S. działająca na zlecenie firmy [....] Spółka Akcyjna Oddział w K. , której to firmy urządzenia (słupy oraz sieć przesyłowa energii elektrycznej) znajdują się na przedmiotowych działkach.

W konsekwencji organ I instancji decyzją z dnia 20 lutego 2012 r. wymierzył [....] — Dystrybucja Spółka Akcyjna Oddział w K. administracyjną karę pieniężną w kwocie 684 356,46 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 119 sztuk drzew, rosnących na działkach o nr ewid. nr nr [....] [....] .

Decyzja ta została uchylona i przekazana do ponownego rozpatrzenia Wójtowi Gminy [....] , rozstrzygnięciem SKO w N. z dnia 18 marca 2013r. Gmina została zobligowana do ustalenia, czy drzewa, które zostały wycięte stanowią las i do określenia wieku wyciętych drzew.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu, organ I instancji posiłkując się opinią uzupełniającą biegłego mgr inż. T.G. stwierdził, że przedmiotowe drzewa nie stanowią lasu w znaczeniu nie tylko przyrodniczym, ale przede wszystkim prawnym. Powyższe wnioski znalazły potwierdzenie w opinii innego biegłego J.R. , który stwierdził, iż obszar, na którym rosły przedmiotowe drzewa nie jest i nie był lasem. Natomiast odnośnie ustalenia wieku drzew, biegły stwierdził, iż cyt: "...zrezygnował z weryfikacji na gruncie przekroczenia wieku dziesięciu lat przez 119 szt. drzew wyciętych w październiku 2011 r. z powodu niemożliwości odnalezienia znacznej części pniaków ukrytych pod warstwą ściółki. Wykonując weryfikację postanowił wykonać ją na podstawie opinii T.G. z 3 listopada 2011 r.". Uznał, że opinia T.G. zawiera dokładny wykaz i pomiar obwodów pierśnicowych wszystkich drzew wyciętych na obu działkach, które jego zdaniem przekroczyły wiek dziesięciu lat. Z wykazu drzew ustalonego decyzją z dnia 20 lutego 2014r. usunięto 12 drzew, których obwód mógł nasuwać wątpliwości odnośnie ich wieku.

Podsumowując, organ I instancji stwierdził, że drzewa nie zostały wycięte w terenach leśnych, albowiem zgodnie z wypisem z rejestru gruntów są to tereny oznaczone symbolami Tr i Wp. Zarówno biegły T.G. jak i biegły J.R. stwierdzili, że nieruchomości będące przedmiotem sprawy, nie można uznać za las - nie stanowi on bowiem, lasu w rozumieniu ustawy o lasach, gdyż nie wyczerpują znamion art. 3 tej ustawy. Ponadto, organ wydający zaskarżoną decyzje ustalił, że wycięte drzewa były drzewami zdrowymi i z tego też powodu nie stwarzały żadnego zagrożenia. Nie było więc żadnej podstawy prawnej ani formalnej do ich wycięcia, a na ich wycięcie powinna być wydana stosowna decyzja administracyjna. Nadto organ wydający zaskarżoną decyzję stwierdził, że ścięte drzewa z uwagi na swoją wysokość w chwili ścięcia nie powodowały zagrożeń dla linii energetycznej. Żadne ze ściętych drzew nie posiadało śladów smoleń, nadpaleń, uszkodzeń części wierzchołkowych lub górnych partii ich koron. Do chwili ścięcia nie dotykały przewodów, albowiem ich wysokość była niższa od poziomu wysokości zawieszenia linii energetycznej.

W dalszej części uzasadnienia w tabeli umieszczono gatunki usuniętych drzew, ich obwody (w cm), stawki opłaty za cm obwodu drzewa, współczynniki różnicujące stawki w zależności od obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm.

W wyniku rozpatrzenia odwołań złożonych od decyzji organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. , rozstrzygnięciem z dnia 23 kwietnia 2015r. [....] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi administracyjnemu.

W toku ponownie prowadzonego postępowania, zakończonego wydaniem przez Wójta Gminy [....] decyzji z dnia 15 marca 2016r. ustalono, że w 2011 r. na terenie przedmiotowych działek nie obowiązywał plan urządzenia lasu lub uproszczony plan urządzenia lasu.

Dalej organ I instancji przytoczył treść opinii, w której biegły K.S. stwierdził, że przedmiotowy teren w całości nie był lasem w rozumieniu art. 3 ustawy o lasach, zwłaszcza przy uwzględnieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, gdyż teren ten zgodnie z ustaleniami obowiązującego w dniu wycinki Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy L. , przeznaczony był na cele inne niż leśne, niezwiązane z gospodarką leśną. Celami tymi były tereny parkingu w N. , tereny linii elektroenergetycznej 110KV wraz ze strefą ochronną oraz tereny komunikacji. Powołał się on również na informację, że w dniu wycinki na przedmiotowym terenie nie była prowadzona gospodarka leśna, a rosnące na tym terenie drzewa wyrosły samoczynnie, w wyniku samosiewu bocznego z sąsiednich drzew.

W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ administracyjny powołał się na przeprowadzony w niniejszej sprawie dowód z opinii biegłego R.W. , na okoliczność oszacowania wieku usuniętych drzew z przedmiotowych działek. Przytoczono treść w/w opinii, w której przedstawiona została metodyka ustalania wieku drzew. Jak podał biegły w swojej opinii, spośród 119 drzew usuniętych z działek [....] i [....] , położonych w miejscowości N. , 56 drzew przekroczyło wartość progową obwodu, podaną przez biegłego. Należy zatem uznać, że wiek tych drzew przekraczał 10 lat.

Następnie wskazano, że po zmianie ustawy o ochronie przyrody dokonanej ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw, administracyjną karę pieniężną, zgodnie z zapisem art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzew ustaloną na podstawie art. 85 ust. 4-6 wspomnianej wyżej ustawy.

Podano również sposób wyliczenia przedmiotowej kary: wysokość opłaty x 2 = 182 967,06 zł x 2 = 365 934,12 zł

W zamieszczonej w kwestionowanej decyzji tabeli umieszczono gatunki usuniętych drzew, ich obwody (w cm), stawki opłaty za cm obwodu drzewa, współczynniki różnicujące stawki w zależności od obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła [....] S.A. Oddział w K. oraz [....] sp. z o.o. w S.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. w decyzji z dnia 11 lipca 2016r., nr [....] , działając na podstawie art.138 § 2 w zw. z art. 7, art. 17 pkt 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3, art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ), art. 88 ust. 1 pkt 1 i art. 89 ust. 1 w związku z art. 83 ust. 1 pkt 2 i art. 83f ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j.: Dz. U. z 2015r., póz. 1651 ze zm.) w związku z art. 53 ust.3 ustawy z dnia 25.06.2015r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. póz. 1045), a także § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz.U z 2004 r. Nr.219 poz. 2229) ponownie uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w ustawie z dnia 25.06.2015r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw, w jej art. 29, wprowadzono zmiany w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015r. póz. 1651 z późn. zm.). W szczególności nadała ona nowe brzmienie m.in. art. 83, art. 88, art. 89, art. 90. Równocześnie w art. 53 ust. 3, przewidywała, iż w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 u.o.p., w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie (w omawianym zakresie) ustawy zmieniającej u.o.p. - tj. przed 28 sierpnia 2015 r. - stosuje się przepisy dotychczasowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą u.o.p., byłaby względniejsza.

Rozpoznając zatem mniejszą sprawę organ administracji jest zobowiązany uwzględnić nowy stan prawny, wynikający w szczególności z faktu wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej u.o.p. w zakresie dotyczącym nowelizacji art. 88 i art. 89 u.o.p., a także związanych z tym unormowań intertemporalnych.

Po analizie akt sprawy, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że przypadek - "względniejszej" kary wymierzanej według nowych przepisów - zachodzić będzie w rozpoznawanej sprawie, już choćby z uwagi na fakt, że zgodnie z art. 89 ust. 1 u.o.p. w nowym (ustalonym ustawą zmieniającą u.o.p.) brzmieniu, administracyjną karę pieniężną o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3 u.o.p., ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, podczas gdy według dotychczasowych przepisów kara administracyjna wynosiła trzykrotność tej opłaty. W konsekwencji w rozpoznawanej sprawie znajdą zastosowanie przepisy art. 88 i art. 89 u.o.p. w nowym brzmieniu ustalonym przez art. 29 pkt 11 zm. u.o.p.

Zgodnie z art. 88 w/w ustawy, Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za:

usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia;

usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości;

zniszczenie drzewa lub krzewu;

uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa.

Kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.

Zgodnie natomiast z art. 89 ust. 1 w/w ustawy, administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1.

Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt stanu faktycznego sprawy, Kolegium stwierdziło, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a co za tym idzie uzasadniającym jej uchylenie celem wyeliminowania z obrotu prawnego.

Okolicznością mającą zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia było wprowadzenie przez ustawodawcę, zmian legislacyjnych dotyczących m.in. niektórych przepisów ustawy o ochronie przyrody, w tym przepisów art. 88 i art. 89 u.o.p., będących materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć administracyjnych właściwych w sprawie. Zmiany te weszły w życie w dniu 28 sierpnia 2015 r. Przedmiotowe modyfikacje wprowadzone zostały ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 28 lipca 2015 r.) - dalej "ustawa zmieniająca" i miały na celu doprowadzenie do racjonalizacji zasad nakładania administracyjnych kar pieniężnych związanych z niedozwoloną ingerencją w istniejący drzewostan i krzewostan.

W szczególności, w art. 89 u.o.p. w nowym brzmieniu m.in. obniżono wysokość administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie lub usunięcie drzew lub krzewów do wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów, czym dostosowano wysokość kary do deliktu administracyjnego. Wysokość administracyjnej kary pieniężnej uzależniono od wysokości opłat za usunięcie drzew, wdrożono nową metodę wyceny wartości drzew wraz ze współczynnikami różnicującymi, urealnieniając wysokość administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie lub usunięcie drzew lub krzewów, adekwatnie do ich wartości przyrodniczej i środowiskowej. Dla wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej w przypadku braku kłody przyjęto nie promień, lecz średnicę pnia; wprowadzono także możliwość obniżenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej o 50% w przypadku usunięcia złomu, wywrotu bądź drzewa lub krzewu obumarłego bez wymaganego zezwolenia. Natomiast w pkt 7 wprowadzono regulacje, że w przypadku usunięcia albo zniszczenia drzewa lub krzewu, albo uszkodzenia drzewa w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej.

Przechodząc do oceny prawidłowości przeprowadzonego postępowania administracyjnego SKO, mając na uwadze treść aktualnie obowiązujących przepisów ustawy o ochronie przyrody, stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku z dnia 1 lipca 2014 r. o sygn. akt SK 6/12, wreszcie wskazówki zawarte w poprzedniej decyzji Kolegium z dnia 23 kwietnia 2015r., znak: [....] , stwierdziło, iż organ I instancji dopuścił się naruszeń, które mogły mieć wpływ na wynika sprawy.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy odniósł się do kwestii dotyczącej ustalenia, czy przedmiotowa wycinka dotyczy drzew rosnących w lesie. W tym zakresie Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, znajdujące oparcie w przeprowadzonej na potrzeby niniejszego postępowania opinii mgr inż. K.C. , który m.in. na podstawie oględzin terenu, z którego dokonano wycinki przedmiotowych drzew, badania faktycznego stanu przyrodniczego terenu, wieloletniej praktyki własnej w zakresie leśnictwa i spraw związanych z wycinką, stwierdził, że teren, z którego usunięto drzewa nie był terenem leśnym w chwili usunięcia drzew. W treści tej opinii biegły odniósł się do przeznaczenia przedmiotowych nieruchomości w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [....] , które było inne niż leśne, niezwiązane z gospodarką leśną. Celami tymi były bowiem tereny parkingu w N. , tereny linii elektroenergetycznej 110 kV wraz ze strefą ochronną oraz tereny komunikacji. Stwierdził również, że w dniu wycinki na przedmiotowym terenie nie była prowadzona gospodarka leśna, a rosnące na tym terenie drzewa wyrosły samoczynnie, w wyniku samosiewu bocznego z sąsiednich drzew. Drzewa te nie wyrosły w wyniku planowanego działania ludzi, ale w wyniku samoczynnej sukcesji naturalnej. Powołując się na Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego stwierdził również, że plan ten nie przewidywał dla tego terenu prowadzenia gospodarki leśnej.

Kolegium uwzględniło w tym zakresie również okoliczność wynikającą z informacji uzyskanej od Starosty N. , iż w roku 2011 przedmiotowe działki nie były objęte planem urządzenia lasu lub uproszczonym planem urządzenia lasu.

W/w opinię mgr inż. K.C. , organ odwoławczy uznał za trafną, a ustalenia w niej zawarte są zdaniem organu odwoławczego wyczerpujące i rzetelnie sporządzone. Nadto opinia ta jest zbieżna ze znajdującą się w aktach sprawy opinią J.R. w odniesieniu do kwestii dotyczącej ustalenia, że teren, z którego wycięto drzewa nie jest lasem.

Oceniając natomiast stanowisko organu I instancji, iż nie uznał za dowód w sprawie opinii mgr inż. L.T. , dołączonej do akt sprawy przez [....] Sp. z o.o., Kolegium uznało je za wewnętrznie sprzeczne. Z jednej strony bowiem organ nie uznał w/w opinii jako dowodu w sprawie, a z drugiej, jak sam stwierdził, dokonał jej analizy.

W związku z powyższym Kolegium dokonało również analizy opinii, sporządzonej przez mgr inż. L.T. , jednakże uznało ją za lakoniczną, mało przekonywującą, nie zawierającą w swoim uzasadnieniu takich elementów, które w sposób wyczerpujący uzasadniałyby przyjęte stanowisko przez osobę ją sporządzającą.

Następnie, organ II instancji zwrócił uwagę na uchybienie, którego dopuścił się wójt Gminy [....] , polegające na nie uwzględnieniu treści art. 83f ust.1 pkt 3 znowelizowanej ustawy o ochronie przyrody.

W szczególności z przepisu tego wynika (w brzmieniu na dziać wydania decyzji przez organ odwoławczy), że przepisu art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza: a) 35 cm - w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego, b) 25 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew. Zatem, obowiązkiem organu I instancji było zbadanie istnienia bądź nie w/w negatywnej przesłanki, bowiem to obwód pnia na wysokości 5 cm decyduje, czy na wycinkę potrzebne jest zezwolenie.

Organ I instancji pomimo, że jak sam ustalił, w sprawie zastosowanie mają przepisy w brzmieniu aktualnie obowiązującym, nie rozważył w/w okoliczności. W ocenie Kolegium było to istotne uchybienie, gdyż jak wynika z tabeli, w której zamieszczono gatunki usuniętych drzew, (ich obwody w cm, stawki opłaty za cm obwodu drzewa, współczynniki różnicującej stawki w zależności od obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm), co najmniej 9 drzew wymienionych w w/w tabeli posiadało obwód mierzony na wys. 130cm - 25 cm lub mniej, co uzasadnia przypuszczenie, że obwód pnia na wysokości 5 cm mógł nie przekraczać 25 cm.

Powyższe z kolei powoduje, że zachodzi uzasadniona wątpliwość co do wysokości naliczonej zaskarżoną decyzją kary. Natomiast jest to wada, której organ odwoławczy nie może naprawić z uwagi na obowiązującą zasadę dwuinstancyjności postępowania.

Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na wspomnianą już wcześniej okoliczność, iż w art. 89 uop w nowym brzmieniu obniżono wysokość administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie lub usunięcie drzew lub krzewów do wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów. Tym samym dostosowano wysokość kary do deliktu administracyjnego. Biorąc pod uwagę, że wysokość administracyjnej kary pieniężnej jest zależna od wysokości opłat za usunięcie drzew, wdrożenie nowej metody wyceny wartości drzew wraz ze współczynnikami różnicującymi, będzie prowadziło dodatkowo do urealnienia wysokości administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie lub usunięcie drzew lub krzewów, adekwatnie do ich wartości przyrodniczej i środowiskowej. Ponadto dla wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej w przypadku braku kłody przyjęto nie promień, lecz średnicę pnia.

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy, SKO stwierdziło, że organ I instancji nie zweryfikował opinii biegłego R.W. w odniesieniu do metod ustalenia obwodu usuniętych drzew, przewidzianych w art. 89 ustawy o ochronie przyrody, w aktualnie obowiązującym brzmieniu.

Organ odwoławczy zaś, mając na uwadze okoliczność będącą przedmiotem opinii R.W. , a dotyczącą ustalenia wieku wyciętych drzew, w odniesieniu do znowelizowanych wyżej powołanych przepisów ustawy o ochronie przyrody uznał, iż zachodzi konieczność weryfikacji tych kwestii, które mogą mieć wpływ na wysokość administracyjnej kary pieniężnej.

W dalszej kolejności, SKO stwierdziło, iż prowadząc ponownie sprawę organ I instancji nie zastosował się do wskazówek organu odwoławczego, zawartych w poprzedniej decyzji Kolegium, bowiem ponownie zaniechał wzięcia pod uwagę indywidualnych okoliczności popełnionego deliktu.

W ocenie Kolegium, które nie przesądza o rozstrzygnięciu, wyważenie kwoty kary stanowić powinno, w przypadku uznania, iż w istocie występuje konieczność nałożenia sankcji, przedmiot skrupulatnej oceny organu administracji.

Ponieważ organ I instancji nie odniósł się do indywidualnych okoliczności popełnionego deliktu, to przeprowadzone przez ten organ postępowanie wyjaśniające uznać należało za niepełne.

W skardze z dnia 19 sierpnia 2016r. skierowanej do WSA w Krakowie, [....] Sp. z o.o. ww. decyzji SKO z dnia 22 lipca 2016r. zarzuciła naruszenie art. 7, 8, 77, 80, 81, 107 § 3 k.p.a. poprzez:

1. błędne i niewystarczające ustalenie stanu faktycznego;

2. błędne i niewystarczające wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

3. oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym i rozpatrzenie go w sposób niewyczerpujący i nieprawidłowy z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów,

4. błędne przyjęcie, iż teren z którego dokonano wycinki drzew nie jest terenem leśnym,

5. błędną wykładnię przepisów prawa materialnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie zaś z art. 145 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie doszło do naruszenia prawa w zakresie o jakim mowa w powołanym art. 145 § 1 P.p.s.a.

Materialnoprawną podstawę podjętych w niniejszej sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, przy czym podkreślenia tutaj na samym początku rozważań wymaga, że zgodnie z art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1045) do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 29, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie art. 29 pkt 11 w zakresie art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 29, stosuje się przepisy dotychczasowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 29, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, byłaby względniejsza. Zgodnie natomiast z ust. 4 art. 53 w/w ustawy zmieniającej postępowanie w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 29, w brzmieniu dotychczasowym, wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie art. 29 pkt 11 w zakresie art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 29, umarza się w przypadku, gdy postępowanie to dotyczy kary pieniężnej za czyn, który nie jest zagrożony karą pieniężną na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 29, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody (w brzmieniu obowiązującym do dnia 28 sierpnia 2015 r.) wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Zgodnie zaś z art. 89 ust. 1 w/w ustawy administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1, ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6. W nowym brzmieniu obowiązującym od dnia 28 sierpnia 2015 r. przepis art. 89 ust. 1 stanowi natomiast, że administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1. Słusznym jest zatem ustalenie przez organ I instancji wysokości kary pieniężnej jako dwukrotności (nie trzykrotności) opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, tj. zastosowanie art. 89 ust. 1 w brzmieniu znowelizowanym, jako przepisu względniejszego.

Odnośnie drzew, które nie posiadały kłody, przy obliczaniu promienia ich pnia art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu do 28 sierpnia 2015 r., stanowi, że jeżeli ustalenie obwodu zniszczonego lub usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%. W znowelizowanym brzmieniu w/w artykuł stanowi, że jeżeli ustalenie obwodu lub gatunku usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu wykarczowania pnia i braku kłody, dane do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, powiększając ją o 50%.

Artykuł 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody w dotychczasowym brzmieniu stanowił, że usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek: posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Zgodnie zaś z ust. 6 pkt 4 art. 83 przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do drzew lub krzewów, których wiek nie przekracza 10 lat.

W znowelizowanej formie art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody stanowi, że usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Zgodnie natomiast z art. 83f ust. 1 pkt 3 w/w ustawy przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do: drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza:

a) 35 cm - w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego,

b) 25 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew.

Ustawa o ochronie przyrody po dokonanej nowelizacji uzależnia m.in. konieczność uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew (art. 83f ust. 1 pkt 3) od wielkości obwodu pnia, a nie od wieku drzewa.

Zatem, jak słusznie wskazało SKO obowiązkiem organu I instancji było zbadanie istnienia bądź nie w/w negatywnej przesłanki, bowiem jak wynika z treści w/w przepisu, to obwód pnia na wysokości 5 cm decyduje, czy na wycinkę potrzebne jest zezwolenie. Przy dokonaniu ustaleń w tym zakresie organ administracyjny mógł się posiłkować wynikami obliczeń zawartymi w tabeli zamieszczonej na str. 11 decyzji z dnia 15 marca 2016r. Wskazany w niej obwód drzew mierzony na wysokości 130 cm z pewnością był niższy niż obwód pnia na wysokości 5 cm, co jest korzystniejsze dla strony skarżącej. Organ I instancji powinien jedynie rozważyć czy z wykazu tego nie usunąć świerków pospolitych (poz. 14, 17, 29, 30, 33, 43, 46, 56) o obwodzie 18 cm, 16 cm, 18 cm, 15 cm, 15 cm, 24 cm, 15 cm, 16 cm; klonu jaworu (poz.23) o obw. 18 cm, z uwagi na nie przekroczenie wskazanych w przepisie art. 83f ust. 1 pkt 3 w/w ustawy wartości.

Poza tym – i co istotniejsze dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy – ustawa nowelizacyjna nakazuje stosowanie przepisów względniejszych. Zbadanie zaś przez organ pierwszej instancji możliwości zastosowania nowego przepisu art. 83f ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody nie mogłoby ograniczyć się tylko i wyłącznie do drzew wymienionych w treści zaskarżonej decyzji, tj. tylko do 56 sztuk. Należy bowiem zauważyć, że usunięciu uległo około 119 drzew. Na tym etapie postępowania Sąd nie jest wstanie stwierdzić, czy w rezultacie uwzględnienia stanowiska SKO mogłoby dojść do sytuacji, w której kara pieniężna byłaby wyższa od wymierzonej. W toku ponownego rozpoznania sprawy, zgodnie z zaleceniami organu odwoławczego, organ I instancji mógłby dojść do wniosku, że wśród tych pozostałych usuniętych drzew znajdują się takie, których pień na wysokości 5 cm przekracza bądź 35 cm (w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego) bądź 25 cm (w przypadku pozostałych gatunków drzew), co jest możliwe przy drzewach w wieku poniżej 10 lat.

Do organu I instancji będzie należało rozważenie, której ustawy przepisy (czy te mówiące o wieku drzew czy też te, w których jest mowa o ich obwodzie pnia) są względniejsze, poprzez sprawdzenie, na które z usuniętych 119 drzew byłoby wymagane zezwolenie. Na tym etapie postępowanie przedwczesne jest pozytywne ustosunkowanie się do żądania strony skarżącej (zawartego w odwołaniu), dążącej do rozpatrzenia sprawy według dyspozycji przepisu art. 83f ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody. Mogłoby to bowiem z dużym prawdopodobieństwem prowadzić do znacznego pogorszenia sytuacji strony skarżącej wskutek zwiększenia dotychczasowej kary pieniężnej.

Mając powyższe na uwadze organ I instancji dokona powtórnego wyliczenia wysokości kary pieniężnej za spowodowany delikt, stosując "korzystniejsze" dla strony skarżącej brzmienie ustawy o ochronie przyrody. Wspomnieć jednocześnie należy, że zgodnie z zasadą aktualności organy administracyjne mają obowiązek orzekać na podstawie prawa obowiązującego w dacie wydawania decyzji z uwzględnieniem przepisów intertemporalnych (o ile zostały one zamieszczona w ustawie zmieniającej przez ustawodawcę). Uwaga ta jest istotna w świetle licznych zmian jakim podlega w ostatnim czasie ustawa o ochronie przyrody.

Przechodząc do głównego zarzutu skargi należy z całą stanowczością podkreślić że teren obejmujący działki o nr [....] i [....] , z którego usunięto drzewa, wbrew lansowanemu w skardze stanowisku, że "pracownicy Społki [....] , prowadzący prace na przedmiotowej nieruchomości, posiadają wiedzę z zakresu leśnictwa i potrafią odróżnić teren lasu (...) od terenu zadrzewień i innych skupisk drzew, w których wycinka wymaga stosownego pozwolenia administracyjnego" nie jest lasem z znaczeniu prawa administracyjnego.

Organy administracyjne prawidłowo ustaliły, że drzewa usunięto z terenu niespełniającego ustawowych kryteriów lasu. Przedmiotowe działki nie były objęte planem urządzenia lasu lub uproszczonym planem urządzenia lasu, a ich przeznaczenie w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [....] było inne niż leśne.

Zgodnie z art. 3 pkt la ustawy o lasach - lasem w rozumieniu ustawy jest grunt: 1) o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony: a) przeznaczony do produkcji leśnej lub b) stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo c) wpisany do rejestru zabytków. Przepis ten wyraźnie rozróżnia dwa rodzaje gruntu, który ustawa definiuje jako las. Pierwszy do grunt pokryty roślinnością leśną o powierzchni co najmniej 0,10 ha, drugi natomiast to grunt tej roślinności czasowo pozbawiony. Zdaniem sądu warunek w pkt a, b oraz c przepisu art. 3 pkt 1 ustawy o lasach, odnosi się wyłącznie do gruntu przejściowo pozbawionego roślinności. W tym sensie lasem jest zawsze grunt o powierzchni co najmniej 0,10 ha pokryty roślinnością leśną a także grunt tej roślinności pozbawiony, jeżeli jest przeznaczony do produkcji leśnej lub stanowi rezerwat przyrody czy też wchodzi w skład parku narodowego albo też jest wpisany do rejestru zabytków. Takie same stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. IV CSK 353/08 wskazując, iż w świetle art. 3 pkt 1 ustawy o lasach za las należy także uznać grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) drzewami i krzewami oraz runem leśnym, który nie spełnia żadnego dodatkowego kryterium z art. 3 pkt 1 lit. "a", "b" i "c". Dodatkowe kryteria dotyczą bowiem gruntów o powierzchni co najmniej 0,10 ha przejściowo pozbawionych roślinności leśnej, które za las będą uznane o ile spełniają dodatkowe kryteria wymienione w pod literami "a", "b" czy "c" art. 3 pkt 1 ustawy o lasach (LEX nr 527250, OSNC-ZD 2009/4/99). Identyczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 września 2012 r. IV CSK 41/12 (LEX nr 1232472) oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 5 kwietnia 2012 r. II SA/Bk 132/12 (Lex Nr 527250), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 2 grudnia 2013 r. II SA/Kr 1501/12 (LEX nr 1495344), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 11 lipca 2013 r. II SA/Po 343/13 (LEX nr 1513456), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 maja 2011 r. IV SA/Wa 547/11 (LEX nr 1100718). Pogląd ten uznać należy zatem za ugruntowany, a znalazł on wyraz także w wyroku NSA z 2 października 2015r., sygn. akt II OSK 308/14.

Pozostałe zarzuty skargi ze względu na kasacyjny charakter zaskarżonej decyzji i ponownego prowadzenia postępowania od początku okazały sie niezasadne.

Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.