Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 116/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, 3 i 14
journal: Dz.U. 2022 poz 1692
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
article: art. 27a ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 438
law: Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (t. j.)
article: art. 119 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 maja 2023 r. sprawy ze skargi G. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 2 grudnia 2022 r. nr SKO.4117.285.2022 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza L. z dnia 14 października 2022 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej – SKO, Kolegium) decyzją z dnia 2 grudnia 2022 r. nr SKO.4117.285.2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 2 ust. 1, 3 i 14 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 1692 z późn. zm. – dalej u.d.w.), po rozpoznaniu odwołania G. C. (dalej – Wnioskodawczyni, Skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza L. (dalej – organ I instancji) z dnia 14 października 2022 r. nr [...] odmawiającą przyznania dodatku węglowego.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Po rozpoznaniu wniosku Skarżącej, organ I instancji wspomnianą decyzją z dnia 14 października 2022 r. odmówił jej przyznania dodatku węglowego. Negatywne rozstrzygnięcie umotywowano tym, że Skarżąca w deklaracji do CEEB z dnia 17 stycznia 2022 r. wskazała, że wymienione w niej źródło ogrzewania nie jest zasilane paliwem stałym, lecz drewnem. W ocenie organu I instancji, korekta wspomnianej deklaracji dokonana po 11 sierpnia 2022 r., która według Wnioskodawczyni podyktowana była pomyłką w określeniu rodzaju paliwa, nie może zostać uwzględniona w sprawie.

W odwołaniu z dnia 19 października 2022 r. Skarżąca zanegowała powyższą decyzję. Na wstępie Wnioskodawczyni przedstawiła trudną sytuację materialną rodziny, a w dalszej kolejności opisała stosowaną przez siebie metodę rozpalania ognia. Jak wyjaśniła, drewna używa tylko jako rozpałki, natomiast głównym paliwem ogrzewania jest węgiel. Zaznaczyła, że w maju 2022 r. zakupiła dwie tony węgla kosztem rezygnacji z wykupu leków, które stale przyjmuje. Składając deklarację do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) działała bez córki, a mając problemy z pamięcią oraz ze zrozumieniem, omyłkowo zaznaczyła w niej, że używa drewna do ogrzewania budynku. Nadmieniła, że w dniu 10 października 2022 r. skorygowała wspomniany błąd wskazując, że piec opalany jest węglem.

Decyzją z dnia 2 grudnia 2022 r. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy oraz obowiązujący stan prawny w zakresie dodatku węglowego. Podkreślono, że zasadniczą przesłanką warunkującą uzyskanie dodatku jest wykorzystywanie do opalania kotła paliwa stałego w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w. Ponadto Kolegium wyraziło stanowisko, że decydująca dla przyznania dodatku węglowego jest informacja zawarta w deklaracji złożonej do CEEB przed 11 sierpnia 2022 r., tym samym korekta tego dokumentu po tej dacie pozostaje bez znaczenia dla prawa do przedmiotowego dodatku. Skoro zatem, jak podnosi Kolegium, w deklaracji złożonej w dniu 17 stycznia 2022 r. Skarżąca wskazała, że paliwem stosowanym do opalania pieca jest drewno kawałkowe, to nie jest ona uprawniona do otrzymania dodatku węglowego.

W skardze z dnia 8 grudnia 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnej w Gliwicach, Wnioskodawczyni wyraziła swoją dezaprobatę dla zanegowanej decyzji Kolegium. W jej treści powtórzyła argumentację zaprezentowaną w odwołaniu. Wniosła o przyznanie dodatku węglowego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej jest rozstrzygnięcie organu administracji, którym odmówiono Skarżącej przyznania dodatku węglowego. Negatywne stanowisko uzasadniono tym, że użytkowany przez Wnioskodawczynię kocioł nie jest opalany paliwem stałym w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w. Okoliczność tą ustalono w oparciu o deklarację złożoną do CEEB w dniu 17 stycznia 2022 r. Jednocześnie uznano, że korekta tego dokumentu dokonana po 11 sierpnia 2022 r. nie może być uwzględniona.

Przechodząc do rozważań podnieść przyjdzie, że w myśl art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438 z późn. zm. – dalej u.w.t.r), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Wniosek o wypłatę dodatku węglowego podlega weryfikacji, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 u.w.t.r. (art. 2 ust. 15 u.d.w.). Stosownie do art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 u.d.w. odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d u.d.w.).

Zwrócić należy uwagę także na art. 2 ust. 15f u.d.w., zgodnie z którym w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 u.w.t.r., jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji.

Z kolei w myśl art. 2 ust. 15g u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 u.d.w., nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 u.w.t.r., do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 u.d.w. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 u.w.t.r., dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.

Stwierdzić należy, że przywołane wyżej przepisy określają szczegółowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dodatku węglowego. Postępowanie to wszczynane jest co do zasady na wniosek strony, ale także w niektórych przypadkach może być wszczęte z urzędu (art. 2 ust. 15f u.d.w.). Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, właściwy organ gminy zobowiązany jest uwzględnić informacje wynikające z rejestrów lub postępowań określonych w art. 2 ust. 15a u.d.w. Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy, by w toku takiego wywiadu ustalić, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku. Zatem informacje podane we wniosku o przyznanie dodatku węglowego muszą zostać zweryfikowane przez organ gminy przed wypłatą dodatku węglowego (potwierdzoną informacją o przyznaniu tego dodatku kierowaną do wnioskodawcy), bądź też przed podjęciem decyzji o odmowie przyznania dodatku węglowego.

W niniejszej sprawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonych decyzji jedynym powodem odmowy przyznania Skarżącej dodatku węglowego był fakt, że w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożonej do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków w dniu 17 stycznia 2022 r. jako rodzaj stosowanych paliw stałych wskazano drewno kawałkowe. Organy orzekające w sprawie zaznaczyły, że Skarżąca w dniu 10 października 2022 r. dokonała korekty deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wskazując węgiel i paliwa węglopochodne. Zdaniem organów, korekta deklaracji w zakresie rodzaju stosowanego paliwa dokonana po dniu 11 sierpnia 2022 r. nie wpływała na zasadność złożonego wniosku o przyznanie dodatku węglowego.

Stanowisko prezentowane przez organy należy uznać za nieprawidłowe. Wskazać należy bowiem, że zgodnie z wyjaśnieniami Skarżącej korekta deklaracji dotyczącej źródeł spalania paliw wynika ze zwykłej pomyłki, albowiem jako paliwo stałe stosuje węgiel. Drewno wykorzystuje natomiast wyłącznie do rozpalenia ognia. Tymczasem organy nie oceniły tej okoliczności, pomimo że kwestia błędu w deklaracji została podniesiona w odwołaniu. Należy w tym miejscu podkreślić, że regulacja przewidziana w art. 2 ust. 15a u.d.w. została wprowadzona z dniem 20 września 2022 r. na mocy ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, zaś art. 52 ustawy zmieniającej stanowi, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 50 stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Z kolei przytoczone wyżej przepisy art. 2 ust. 15f i 15g u.d.w. zostały wprowadzone z dniem 3 listopada 2022 r. na mocy ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2236), której art. 31 ust. 1 nakazuje również do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, prowadzonych na podstawie u.d.w., stosować przepisy w nowym brzmieniu. Wszystkie te przepisy obowiązywały już w dacie orzekania przez organ odwoławczy. Całokształt tych regulacji pozwala zaś stwierdzić, że zmierzają one do objęcia pomocą finansową w postaci dodatku węglowego jak największej liczby gospodarstw domowych, nakazując organom gminy wnikliwe zbadanie sytuacji faktycznej, w tym w zakresie źródeł ciepła rodzaju stosowanych paliw w gospodarstwach domowych i to nie tylko tych, co do których wpłynął wniosek o wypłatę dodatku węglowego, ale także tych, co do których organ jest w posiadaniu informacji wskazujących na to, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy. Przepisy u.d.w. zobowiązują bowiem organ do ustalenia, np. w drodze wywiadu środowiskowego, rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego w gospodarstwach domowych prowadzonych na terenie gminnym, jak również rodzaju paliwa używanego do ogrzewania budynków w tych gospodarstwach.

Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, że w niniejszej sprawie odmowa przyznania Skarżącej dodatku węglowego bez ustalenia rzeczywistego rodzaju stosowanego przez nią paliwa stałego, z odwołaniem się wyłącznie do faktu złożenia korekty deklaracji po 11 sierpnia 2022 r., stanowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ Skarżąca, zwolniona z mocy ustawy od kosztów sądowych i działająca osobiście, nie wykazała aby w związku ze sprawą poniosła wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swych praw (art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.).

Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku z wnioskiem Kolegium w tym zakresie i brakiem żądania strony o przeprowadzenie rozprawy, przy czym strona została pouczona o możliwości zgłoszenia takiego żądania w terminie 14 dni od zawiadomienia o treści wniosku Kolegium.