Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 315/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 listopada 2020 r. sygn. akt III SA/Gd 21/20 w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 21/20 oddalił skargę Z. W. (dalej "skarżący", "strona") na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Kierownik Powiatowego Biura ARiMR w Pucku, w oparciu o art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. 2018, poz. 2137 z późn. zm.), dalej "ustawa o ARiMR", wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez skarżącego płatności ONW, o czym zawiadomił stronę pismem z dnia 16 stycznia 2019 r. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pucku – na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096), dalej "k.p.a.", w zw. z art. 26 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 349 z późn. zm.) oraz w zw. z art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 173 z późn. zm.), dalej "ustawa w.r.o.w." oraz art. 5 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 21 stycznia 2011 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1689/2005 w odniesieniu do wprowadzania procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, dalej "rozporządzenie 65/2011 - ustalił wobec skarżącego kwotę nienależnie pobranych płatności ONW w wysokości 3.451,12 zł, odpowiadającej kwocie przekazanej na konto bankowe rolnika w dniu 22 grudnia 2014 r. po wydaniu przez organ decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. (nr [...]) o przyznaniu stronie płatności ONW za 2014 r.

W wyniku złożonego odwołania, Dyrektor Pomorskiego Oddziału ARiMR decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pucku z dnia [...] kwietnia 2018 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. W uzasadnieniu podkreślono, że przedmiotem postępowania toczącego się w oparciu o art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie czy w danej sprawie doszło do nienależytego lub nadmiernego pobrania środków finansowych. Dochodzi zaś to tego m.in. wówczas, gdy środki te zostaną przyznane decyzją administracyjną i wypłacone, a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. W takim przypadku obowiązkiem organu nie jest już kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej płatność, a jedynie ustalenie czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne. Przedmiotem sprawy prowadzonej w tym trybie jest więc tylko zbadanie czy strona pobrała nienależne środki, w jakiej kwocie, a także przeanalizowanie czy istnieją przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu. Organ podkreślił, że aktualnie prowadzone postępowanie jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie przyznania skarżącemu płatności ONW na rok 2014. Postępowanie to zostało już bowiem zakończone wydaniem ostatecznej decyzji Dyrektor ARiMR z dnia 8 maja 2018 r. o odmowie przyznania płatności. Organ stwierdził, że kwota płatnością ONW na rok 2014 pobrana przez skarżącego w wysokości 3.451,12 zł stanowi płatność nienależnie pobraną w rozumieniu art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Komisji nr 65/2011, ponieważ na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej skarżącemu odmówiono przyznania płatności ONW, o którą wnioskował w 2014 r.

Organ podkreślił, że termin przedawniania zwrotu nienależnie pobranych płatności zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 przypada dopiero na dzień 28 kwietnia 2022 r. W sprawie trzykrotnie doszło bowiem do jego przerwania, tj. w dniu 27 marca 2015 r. na skutek doręczenia decyzji Dyrektora Pomorskiego Oddziału ARiMR z dnia 23 marca 2015 r.; następnie w dniu 7 sierpnia 2015 r. na skutek doręczenia decyzji Kierownika Powiatowego Biura ARiMR w Pucku z dnia [...] sierpnia 2015 r. i ostatecznie w dniu 12 czerwca 2018 r. na skutek doręczenia decyzji Dyrektora Pomorskiego Oddziału ARiMR z dnia 8 maja 2018 r. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie było również podstaw do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranej w oparciu o art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote wg kursu na dzień 27 listopada 2014 r. wynosiła bowiem 417,98 zł. Kwota nienależnie pobranej przez rolnika płatności ONW była zatem wielokrotnie wyższa.

Skarżąca zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 21/20 ją oddalił. W ocenie Sądu I instancji, przedmiotem ustaleń postępowania zakończonego zaskarżoną do sądu decyzją nie mogą być okoliczności faktyczne i prawne odnoszące się do oceny zasadności przyznania płatności. W rozpoznawanej sprawie, nie ulega wątpliwości, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pucku z dnia [...] grudnia 2014 r., na mocy której skarżący otrzymał kwotę 3.451,12 zł z tytułu przyznanej mu płatności ONW na rok 2014, została skutecznie wyeliminowana z obrotu prawnego, a zatem na organach ARiMR w niniejszym postępowaniu – wbrew twierdzeniom skarżącego – nie ciążył obowiązek weryfikacji przeprowadzonej przez organy w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności ONW prawidłowości zgromadzonego w nim materiału dowodowego oraz jego oceny. W ocenie Sądu I instancji organy w sposób prawidłowy zbadały także, czy obowiązek zwrotu płatności przez rolnika ma zastosowanie w danych okolicznościach, tj. przeanalizowały zaistnienie negatywnych przesłanek zwrotu określonych w prawodawstwie unijnym i krajowym.

Następnie skarżący, na podstawie art. 173 § 1 i art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a." wniósł skargę kasacyjną i zaskarżył w całości wyrok wydany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w dniu 19 listopada 2020 roku (sygnatura akt: III SA/Gd 21/20).

Na podstawie przepisu art. 174 § 1 pkt 2) p.p.s.a. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie przepisu art. 151 p.p.s.a. polegające na, nieuwzględnieniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku naruszenia przez organ wydający decyzję, przepisu normy prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 3 rozporządzenia 65/2011, poprzez błędne niezastosowanie tego przepisu wobec ziszczenia się przesłanek w nim zawartych, co doprowadziło do braku odstąpienia przez ARiMR od żądania zwrotu płatności od skarżącego w wysokości 3.451,12 zł.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację wniesionych zarzutów i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie. W trybie art. 176 § 2 p.p.s.a, oświadczył, iż wnosi o wyznaczenie rozprawy w niniejszej sprawie. Jednocześnie wskazał, iż w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 5 lutego 2020 roku, sygn. akt III SPP/Gd 2/20 przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolniono od kosztów sądowych oraz ustanowiono adwokata - prawo to nie zostało cofnięte.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

W świetle art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przypisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także przewidzianym dla niej wymaganiom, tzn. powinna zawierać prócz innych wymogów, m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Koniecznym warunkiem uznania, że strona prawidłowo powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć to wpływ na wynik sprawy. To na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy, czyli treść zaskarżonego orzeczenia. Zarzuty kasacyjne nieodpowiadające tym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych (por. np. wyroki NSA: z 16 listopada 2011 r., o sygn. akt II FSK 861/10, z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 22/18 te orzeczenia oraz powoływane dalej dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże). Jedynie w sytuacji, gdy treść uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala na jednoznaczne określenie, jaką postać naruszenia prawa wnoszący skargę kasacyjną chciał powołać w zarzutach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę merytoryczną zarzutu. Wadliwość zarzutu jest bowiem możliwa do usunięcia w drodze rozumowania poprzez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu środka odwoławczego, co nie narusza ani autonomii strony postępowania kasacyjnego do stanowienia o formie i treści zarzutów podnoszonych w postępowaniu kasacyjnym, ani związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej na mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. Tym samym realizowany jest obowiązek, nałożony na Naczelny Sąd Administracyjny, a zawarty w art. 174 pkt 1 i 2) oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., w myśl którego w procesie kontroli kasacyjnej należy odnieść się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała pełnego składu NSA z 26 października 2009 r. o sygn. akt I OPS 10/09 oraz wyrok NSA z 9 listopada 2011 r. o sygn. akt II FSK 776/10, tamże). Należy też zauważyć, że zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych ale i ich uzasadnienie.

Przytoczenie powyższych argumentów natury ogólnej było konieczne wobec dostrzeżonych wad skargi kasacyjnej, tak w zakresie sformułowania zarzutów, jak i ich uzasadnienia.

Przechodząc do oceny jedynego zarzutu zawartego w skardze kasacyjnej, w którym autor skargi kasacyjnej na podstawie przepisu art. 174 § 1 pkt 2) p.p.s.a. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie przepisu art. 151 p.p.s.a. polegające na, nieuwzględnieniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku naruszenia przez organ wydający decyzję, przepisu normy prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 3 rozporządzenia 65/2011, poprzez błędne niezastosowanie tego przepisu wobec ziszczenia się przesłanek w nim zawartych, co doprowadziło do braku odstąpienia przez ARiMR od żądania zwrotu płatności od skarżącego w wysokości 3.451,12 zł.

Ponad wszelką wątpliwość w skardze kasacyjnej jaj autor stara się zakwestionować przepis prawa materialnego, jakim jest niewątpliwie art. 5 ust. 1 rozporządzenia 65/2011, natomiast autor skargi kasacyjnej uznał, że Sąd I instancji naruszył przepisy postępowania – art. 174 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sytuacji nie sposób się do niego w sposób rzeczowy odnieść, gdyż istota tego zarzutu jest niejasna. W tym zakresie nie można zaś czynić jakichkolwiek ustaleń czy też opierać się na domniemaniach, co do intencji przyświecających skarżącemu kasacyjnie, w związku z podniesieniem tego rodzaju zarzutu. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem ani zobowiązany, ani też uprawniony do korygowania czy uzupełniania za strony wadliwie, czy też w sposób niepełny, sformułowanych przez nich zarzutów. Poza tym zauważyć należy, iż w treści tego zarzutu, poza ogólnikowym stwierdzeniem odnośnie błędnego przyjęcia, że pobrana przez skarżonego płatność była nienależna, nie zawiera on żadnych twierdzeń czy też argumentów na ich poparcie. Ponadto autor skargi kasacyjnej, jak wynika z twierdzeń i argumentacji przytoczonej na ich poparcie, zakwestionował niezastosowanie przedmiotowej regulacji, choć w jego ocenie organ wydając decyzję i wypłacając środki posługiwał się doświadczonymi pracownikami, a strona nie miała wiedzy, jakoby organ nie uwzględnił posiadanych przez siebie danych i nie zweryfikował danych zamieszczonych w samym wniosku o płatność.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący kasacyjnie w ramach tego zarzutu, w sposób pośredni, odwołuje się do kwestii prawidłowości poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, niemniej jednak w tym miejscu podkreślić należy, że tego rodzaju ustaleń nie można kwestionować poprzez zarzut oparty na regulacji materialnoprawnej, która nie odnosi się bezpośrednio do procesu czynionych ustaleń. Wykazywanie naruszenia prawa materialnego nie polega bowiem na kwestionowaniu przez stronę ustaleń w zakresie okoliczności sprawy.

Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiskiem, nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Wynika to bowiem z okoliczności, że błędne zastosowanie (niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości (np. wyroki NSA z 5 września 2014 r., sygn. I OSK 1119/13; z 15 czerwca 2021 r., sygn. III OSK 181/21, tamże). W niniejszej sprawie właśnie kwestia zastosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia 65/2011 pozostawała w ścisłym związku z treścią poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, których prawidłowości nie zakwestionowano. Skarżący kasacyjnie w istocie nie podjęli też starań w tym zakresie. W związku z tym brak jest podstaw do uwzględnienia przedmiotowego zarzutu. Z uwagi więc na powyższe omawiany zarzut uznać należy za bezskuteczny.

Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny w pełni zgadza się z Sądem I instancji, który wskazał, że w postępowaniach w sprawie przyznania płatności ONW nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej i organ nie był zobowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów w sprawie. Był natomiast zobligowany do wyczerpującego rozpatrzenia całego dostępnego materiału dowodowego, zgodnie z art. 21 ust. 2 i ust. 3 ustawy w.r.o.w. Stosownie bowiem do art. 21 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich "w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania płatności organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się". Zgodnie zaś z art. 21 ust. 3 ustawy w.r.o.w, "strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne". Przytoczone przepisy jasno wskazują na wprowadzenie przez ustawodawcę odstępstw, w zakresie prowadzenia postępowania o przyznanie płatności bezpośrednich, w stosunku do regulacji wynikających z k.p.a. Ograniczył on bowiem obowiązywanie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., przyjmując, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego; jak i przerzucił ciężar udowodnienia okoliczności warunkujących przyznanie płatności na wnioskodawcę. Wskazane odstępstwa wynikają z charakteru przyznawanych środków, które są przyznawane bezzwrotnie, jeśli beneficjenci zrealizują warunki pomocy. Aktywność wnioskującego o pomoc finansową nie może wręcz sprowadzać się przede wszystkim do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania Rozporządzania Rady (WE) nr 1689/2005 w odniesieniu do wprowadzania procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE. L. 2011.201.20/1), dalej "rozporządzenie Komisji UE nr 65/2011), obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1 (czyli w przypadku dokonania nienależnej płatności), nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji należycie wywiódł powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, że w świetle art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 wyłączenie obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga co do zasady spełnienia łącznie dwóch wymienionych w nim przesłanek. Po pierwsze płatność musi być dokonana na skutek błędu organu, po drugie błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Trafnie wskazał, że ocena, co do możliwości wykrycia błędu przez rolnika, winna uwzględniać zarówno charakter nieprawidłowości będącej podstawą ustalenia i wypłacenia kwoty nienależne pobranych płatności, prawo rolnika do działania w zaufaniu do zgodności z prawem działań organu zajmującego się przyznawaniem płatności.

Skarżący kasacyjnie oprócz tezy, że organ miał wiedzę co do stanu faktycznego wnioskowanej przez nią pomocy, nie wykazał, aby organ popełnił błąd. Co więcej, nawet przyjmując, że błąd został popełniony, to jednak druga podstawa zwalniająca, tj. niemożność jego wykrycia przez skarżącego kasacyjnie, nie została wyczerpana. To przecież skarżący swoim działaniem kreował konkretną sytuację faktyczną. Trzeba bowiem podkreślić, że pomoc unijna dla producentów rolnych ma charakter wnioskowy i to wnioskodawca ma wykazać spełnienie warunków przyznania płatności. Odpowiedzialność za spełnienie warunków przyznania płatności zgodnie z celami przewidzianymi dla danego programu ciąży zatem wyłącznie na wnioskującym o płatność producencie rolnym, a zakres tej odpowiedzialności obejmuje zarówno spełnienie warunków w trakcie realizacji programu, jak i w momencie ubiegania się o pomoc z danego programu. Wnioskujący producent rolny musi się w konsekwencji liczyć z tym, że jeśli złożył wniosek w warunkach które nie uprawniały go do płatności rolnych, w tym cele programu nie są realizowane, to przyznana mu płatność będzie zakwalifikowana jako płatność nienależna i podlegającą zwrotowi. Rola organu w tym obszarze sprowadza się natomiast do nadzoru i kontroli prawidłowości wykorzystania udzielonej pomocy. Jeśli zatem organ wykaże w sposób niewątpliwy, że wnioskodawca, składając konkretny wniosek o płatność, nie spełniał warunków przyznania płatności, to nie można temu organowi zarzucić pomyłki w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011. Odstąpienie w takich warunkach od żądania zwrotu nienależnie pobranej płatności musiałoby prowadzić do niedopuszczalnego przerzucenia na organ odpowiedzialności za złożony przez producenta rolnego wadliwy (nierzetelny) wniosek i to w sytuacji gdy to właśnie ten producent posiada najpełniejszą wiedzę o swoim areale, jak i wiedzę o tym czy faktycznie spełnia warunki przyznania płatności. Nie można zatem zarzucić organowi pomyłki tylko dlatego, że dopiero po jakimś czasie od przyznania płatności wykrył on, iż wnioskodawca nie spełniał warunków przyznania płatności. Nie da się bowiem zaakceptować twierdzenia, że producent rolny, który uzyskał nienależną płatność nie będzie zobowiązany do zwrotu tej płatności tylko dlatego, że organ nie wykrył rzeczywistych intencji producenta w odpowiednim czasie, tj. zanim przyznał płatność czy kolejne płatności. Odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie przyznanej płatności w takich warunkach byłoby premiowaniem nierzetelnych producentów rolnych i stawianiem ich w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do tych producentów, którzy w sposób rzetelny wypełnili swoje wnioski o przyznanie płatności.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił, stosownie do art. 184 p.p.s.a.