Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 1029/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29, art. 48, art. 3 pkt 5
journal: Dz.U. 2023 poz 682
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
article: art. 10, art. 79
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 1 września 2023 r. znak ZOA-XIV.7721.8.2023 w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie postanowieniem z dnia 1 września 2023 r., znak: ZOA-XIV.7721.8.2023, Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie (dalej także jako: LWINB), po rozpatrzeniu zażalenia R. S. (dalej także jako: skarżący), utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta Lublin (dalej także jako: PINB) z dnia 11 kwietnia 2023 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych.

PINB postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2023 r., na podstawie m. in. art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.); w punkcie 1: wstrzymał R. S. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą M. , roboty budowlane polegające na budowie, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem, będącego pawilonem handlowym o wymiarach w rzucie poziomym 2,86 m x 8,16 m, usytuowanego na działce o nr ewid. [...], w pobliżu stacji trafo, przy wyjeździe z terenu [...], przy ul. [...] w L.; w punkcie 2: poinformował skarżącego o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego, o którym mowa w punkcie 1, w terminie 30 dni, licząc od dnia doręczenia postanowienia; w punkcie 3: poinformował inwestora o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego, o którym mowa w punkcie 1, ustalonej zgodnie z przepisem art. 49d ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, według którego stawka opłaty wynosi [...] zł.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w trakcie kontroli przeprowadzonej 7 lipca 2022 r. pracownicy PINB ustalili, że w pobliżu stacji trafo, zlokalizowanej obok budynku zlokalizowanego przy ul. [...], ustawiono pawilon handlowy o wymiarach w rzucie ok. 8,16 m x 2,86 m, z zewnątrz wykończony blachą, z dwóch stron obudowany ścianami pełnymi i z dwóch kolejnych zamykany roletami zewnętrznymi – 5 sztuk. Stwierdzili, że występuje zadaszenie z jednostronnym spadkiem w stronę działki o nr ewid.[...] Stwierdzono, że pawilon handlowy wyposażony jest w instalację elektryczną i alarmową. Ustawiony jest na bloczkach betonowych ułożonych na terenie utwardzonym kostką. W trakcie kontroli dokonano pomiarów odległości obiektu od stałych punktów w terenie, tj. krawężnika jezdni i stacji trafo. Stwierdzono, że pawilon zlokalizowany jest w odległości: ok. 2,71 m - 2,86 m od istniejącej stacji trafo, ok. 9,46 m od krawężnika jezdni ul. [...], ok. 2,64 m od jezdni zjazdu od strony zachodniej pawilonu i ok. 5,04 m od jezdni zjazdu od strony wschodniej pawilonu. Organ ustalił, że inwestorem obiektu jest R. S.. Skarżący oświadczył, że pawilon zrealizował 10 marca 2022 r.

PINB dokonał kwalifikacji robót budowlanych. Odwołując się do stanowiska skarżącego uznał, że sporny obiekt nie jest wolno stojącą altana o powierzchni zabudowy do 35 m2, o której mowa w art. 29 ust. 2 pkt 3 p.b. Wskazał przy tym, że przez altanę rozumie się niewielką budowlę ogrodową, zwykle o ażurowych ścianach, przeznaczoną do wypoczynku i ochrony przed słońcem i deszczem. Organ stwierdził, że obiekt jest nietrwale związany z gruntem (posadowiony jest na bloczkach betonowych nie powiązanych trwale z gruntem), zatem należy go zakwalifikować do kategorii tymczasowych obiektów budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy p.b.

Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 28 p.b. budowa wszystkich obiektów budowlanych wymaga uzyskania decyzji o pozwolenie na budowę, wyjątki w tym zakresie przewiduje art. 29 p.b. Zauważył także, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 7 p.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 p.b. budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Z ustaleń PINB wynika, że obiekt został wybudowany około 10 marca 2022 r., czyli inwestor powinien był uzyskać pozwolenie na budowę.

W konsekwencji powyższych ustaleń PINB doszedł do wniosku o konieczności przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego i przywołał treść art. 48 p.b., zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy – art. 48 ust. 5 p.b. Wyjaśnił także podstawę ustalenia opłaty legalizacyjnej.

Postanowieniem z dnia 1 września 2023 r. LWINB, orzekając m. in. na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.; dalej jako: p.b.), utrzymał powyższe postanowienie w mocy.

W treści uzasadnienia wskazał, że zlecił organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w celu uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przeprowadzenie oględzin na działce nr ewid. [...] w L. w celu ustalenia czy stan faktyczny nie legł zmianie w stosunku do stanu potwierdzonego podczas kontroli dokonanej w dniu 7 lipca 2022 r. Ustalenia dokonane przez PINB podczas oględzin w dniu 27 lipca 2023 r., przeprowadzonych na działce nr ewid. [...], dotyczących pawilonu handlowego kontenerowego, usytuowanego w pobliżu stacji trafo przy ul. [...] w L. wykazały, że kształt, wygląd i usytuowanie ww. pawilonu handlowego nie zmieniły się od stanu określonego w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 7 lipca 2022 r. Dodatkowo w trakcie kontroli zmierzono wysokość pawilonu handlowego, która wynosi 2,82 m od strony stacji trafo i 2,91 m od strony wjazdu na teren dworca.

LWINB podzielił ocenę organu I instancji. Stwierdził, że sporny obiekt powstał w warunkach samowoli budowlanej. Powtórzył treść art. 3 pkt 5 p.b. i wskazał, że sporny obiekt, tj. pawilon handlowy sprzedaży ulicznej o wymiarach ok. 8,16 m x 2,86 m, który z zewnątrz wykończony jest blachą, z dwóch stron obudowany jest ścianami pełnymi, a z dwóch pozostałych zamykany roletami zewnętrznymi – w ilości 5 sztuk oraz o dachu ze spadkiem w stronę działki sąsiedniej, ustawiony na boczkach betonowych, należało zaliczyć do kategorii tymczasowych obiektów budowlanych. Organ odwoławczy wyjaśnił, że sporny obiekt jest usytuowany w tym samym miejscu przez czas dłuższy niż 180 dni. Inwestor nie okazał w trakcie postępowania wyjaśniającego pozwolenia na budowę.

LWINB nie podzielił stanowiska skarżącego, że sporny obiekt jest altaną. Brak wiążącej definicji legalnej tego pojęcia powoduje, że kwalifikacji obiektu, zwanego altaną, należy dokonywać po analizie formy, funkcji oraz gabarytów budowli, mając przy tym na uwadze definicję przyjętą w języku codziennym, przy uwzględnieniu również wykładni systemowej. W związku z powyższym należy stwierdzić, że "altana", zgodnie z wykładnią językową (przy uwzględnieniu dyrektywy języka potocznego), oznacza budowlę lub budynek w ogrodzie, zazwyczaj lekkiej konstrukcji, służąca do wypoczynku i ochrony przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Organ wskazał na definicje słownikowe pojęcia "altana".

LWINB wyjaśnił, że wprowadzone w 2015 r. do ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1073 ze zm., dalej jako: u.r.o.d.) pojęcie "altany działkowej" nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. W dniu 30 kwietnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 528). W wyniku tej nowelizacji w art. 2 u.r.o.d. dodano pkt 9a, definiujący altanę działkową jako wolno stojący budynek rekreacyjno-wypoczynkowy lub inny obiekt budowlany spełniający taką funkcję, położony na terenie działki w rodzinnym ogrodzie działkowym, o powierzchni zabudowy do 35 m2 oraz o wysokości do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy dachach płaskich, przy czym do powierzchni zabudowy nie wlicza się tarasu, werandy lub ganku, o ile ich łączna powierzchnia nie przekracza 12 m2. Natomiast w prawie budowlanym (ówcześnie obowiązującym) zmieniono brzmienie art. 29 ust. 1 pkt 4 w ten sposób, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa altan działkowych i obiektów gospodarczych, o których mowa w ww. ustawie. Kolejno organ II instancji wskazał, że obiekt budowlany objęty przedmiotowym postępowaniem z uwagi na jego konstrukcję, funkcję (pawilon handlowy, w którym jest prowadzona działalność gospodarcza, tj. sprzedaż odzieży) oraz usytuowanie na działce nr ewid. [...] w L. (przy wyjeździe z terenu [...]) – która nie stanowi ogrodu – nie może zostać uznany za altanę.

LWINB uznał, że organ I instancji zasadnie wdrożył procedurą legalizacyjną w oparciu o art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b., czego wyrazem było wydanie zaskarżonego postanowienia z dnia 11 kwietnia 2023 r., którym wstrzymano prowadzenie budowy oraz poinformowano o możliwości złożenia wniosku o legalizację.

W skardze na powyższe postanowienie R. S. wskazał, że nie zgadza się z powyższym postanowieniem. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący podniósł kwestię prawidłowego zawiadomienia o oględzinach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej jako: p.p.s.a.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, jego zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie postanowienia następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Skarga w sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie zostało wydane bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego. Ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowego i zgodnego z prawem postanowienia o wstrzymaniu budowy. Organ administracji dokonał także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosował normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

Skarżący nie wskazał, że pominięcie przez organ konkretnego wniosku dowodowego miało znaczenie dla sprawy. W odniesieniu do wywodzonej wadliwości przeprowadzenia oględzin należy stwierdzić, że strona nie wykazała, że okoliczność ta miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Niewątpliwie zgodnie z art. 79 § 1 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu. W przypadku, gdy strona ustanowiła pełnomocnika, realizacja tej zasady następuje poprzez doręczanie temu pełnomocnikowi zawiadomienia o terminie i umożliwienie udziału w czynności. Przeprowadzenie oględzin w obecności skarżącego, lecz bez jego pełnomocnika, w sytuacji gdy nie został prawidłowo zawiadomiony o terminie, stanowi uchybienie przepisom postępowania. Zawiadomienie o terminie oględzin doręczono adwokatowi strony po terminie oględzin tj. 28 lipca 2023 r. (k. 59 akt admin. I instancji). Jednakże w toku postępowania administracyjnego strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie podniosła konkretnej argumentacji przemawiającej za tym, że okoliczność ta miała wpływ na wynik sprawy. We wniosku o ponowne przeprowadzenie oględzin nie wskazano okoliczności wymagających wyjaśnienia, wzbudzających wątpliwości strony. Należy zatem uznać, że była to czynność pozorna, zmierzająca do przedłużenia postępowania.

Sąd dostrzega także, że pełnomocnik został prawidłowo zawiadomiony o pierwotnie wyznaczonym terminie oględzin (10 lipca 2024 r.), wniósł jednak o jego zmianę z uwagi na kwestie wyłącznie osobiste – do prośby tej organ ustosunkował się pozytywnie. Z treści pisma z dnia 17 sierpnia 2023 r. sporządzonego przez pełnomocnika strony, wynika, że adwokat wiedział o terminie oględzin, gdyż został o nim telefonicznie poinformowany przez pracownika organu. Jednakże także kolejny termin, wyznaczony z uwzględnieniem okoliczności wskazanych w piśmie z 5 lipca 2023 r., nie odpowiadał pełnomocnikowi. Pełnomocnik powinien wykazać się wyższym stopniem dbałości i profesjonalizmem w zakresie ustalenia terminu oględzin. Należy zatem podkreślić, że sam pełnomocnik potwierdził, że został telefonicznie zawiadomiony o terminie oględzin, na których się nie stawił.

Sąd dostrzega ponadto, że również w skardze nie podniesiono skonkretyzowanej argumentacji, która mogłaby świadczyć, że omawiane uchybienie w sposób istotny wpłynęło na rozstrzygnięcie sprawy.

Reasumując powyższe rozważania, Sąd stwierdził, że nieobecność na oględzinach nieprawidłowo zawiadomionego pełnomocnika strony nie miała wpływu na wynik sprawy i nie doszło do naruszenia uprawnień skarżącego. Strona mogła zapoznać się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, zgodnie z art. 10 k.p.a. Sąd ma w polu widzenia, że nie jest to równoznaczne z udziałem w oględzinach, ale strona mogła zapoznać się z treścią protokołu i w sposób skonkretyzowany uzasadnić podnoszony zarzut.

Zgodnie z art. 48 ust. 1 p.b., organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę (pkt 1) lub bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (pkt 2). Postanowienie wydaje się zarówno w przypadku obiektu będącego w budowie, jak również do obiektu już wybudowanego (art. 48 ust. 5 p.b.). Skutkiem postanowienia, o którym mowa w art. 48 ust. 1 p.b., jest niedopuszczenie do kontynuacji robót budowlanych w warunkach samowoli budowalnej i umożliwienie przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, bowiem zgodnie z art. 48a ust. 1 p.b., w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację. Niezłożenie wniosku o legalizację w wymaganym terminie stanowi z kolei przesłankę wydania decyzji o rozbiórce (art. 49e p.b.).

Postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych nie przesądza kwestii legalizacji samowoli budowlanej, a jedynie otwiera drogę do legalizacji, umożliwiając rozważenie przez organ nadzoru budowlanego, jakie nakazy lub zakazy w odniesieniu do stwierdzonej samowolnej budowy powinny zostać wydane oraz pozwala na złożenie przez inwestora wniosku o legalizację.

Na tym etapie postępowania kwestią kluczową jest zatem zweryfikowanie samowoli budowlanej, jej przedmiotu oraz dokonanie kwalifikacji prawnobudowlanej z punktu widzenia wymogów prawa budowlanego. Sankcjonowanie samowoli budowlanej musi być adekwatne do jej charakteru i czasu powstania. Ocena, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie jej dokonania, a ocena prawna tego stanu musi być każdorazowo determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia ostatnich robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry samowolnie pobudowanego obiektu. Ustalenia faktyczne dotyczące samowoli budowlanej determinują tryb i warunki jej legalizacji oraz wpływają na prawne uwarunkowania ewentualnej rozbiórki, kształtując już na tym etapie sytuację prawną inwestora (właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego).

Z tego względu, już w toku postępowania wyjaśniającego konieczne jest szczegółowe scharakteryzowanie obiektu objętego działaniami kontrolnymi, w tym dokładne określenie jego parametrów. Wydając rozstrzygnięcie na podstawie art. 48 ust. 1 p.b. organ powinien zatem szczegółowo i w sposób jednoznaczny określić jego przedmiot, tak aby w trakcie ewentualnego prowadzonego postępowania legalizacyjnego lub rozbiórkowego (a także ewentualnego postępowania egzekucyjnego) nie było żadnych wątpliwości, co do zakresu legalizacji lub rozbiórki (lub egzekucji).

Prawidłowo stosując powyższe przepisy organy nadzoru budowlanego wstrzymały prowadzenie dalszych robót budowlanych oraz poinformowały stronę skarżącą o możliwości złożenia wniosku o legalizację, co w przypadku wniesienia zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji jest możliwe w terminie 30 dni od dnia orzeczenia wydanego w drugiej instancji, czyli orzeczenia ostatecznego (art. 48a ust. 3 p.b.). Skarżący, zgodnie z art. 48 ust. 3 p.b., został pouczony o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej oraz sposobie jej obliczenia.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie była kwalifikacja wykonanych robót budowlanych. Sąd w pełni podziela stanowisko zaprezentowane przez organy obu instancji.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że sporny obiektu budowlany nie jest altaną, o której mowa w art. 29 ust. 2 pkt 3 p.b. (w brzmieniu obowiązującym w dacie realizacji obiektu). W przepisach prawa budowlanego nie została zawarta definicja legalna pojęcia "altana". Ustawodawca posługuje się jednak tym pojęciem w art. 29 ust. 2 pkt 3, a także pojęciem "altany działkowej" – w art. 29 ust. 2 pkt 4 p.b. W związku z tym, że ustawodawca zdecydował się w dwóch odrębnych przepisach uregulować budowę altan, jako wolno stojących altan w art. 29 ust. 2 pkt 3 p.b. oraz altan działkowych w art. 29 ust. 2 pkt 4 p.b., to nie można tych dwóch pojęć utożsamiać. Wobec braku w przepisach prawa budowlanego definicji legalnej "wolno stojącej altany", należy znaczenia tego pojęcia szukać w języku polskim powszechnie używanym (por. m. in. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 6/23, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 7 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 313/23). Należy zatem stwierdzić, że przez altanę rozumie się lekki, przewiewny, niewielki budynek w ogrodzie lub parku, jest to zwykle konstrukcja drewniana o ażurowych ścianach, służąca do wypoczynku i ochrony przed słońcem i deszczem. Takie rozumienie altany zostało wyrażone również w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m. in. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 3545/19, wyrok WSA w Krakowie z 5 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1245/09, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 515/23). Dla kwalifikacji obiektu budowlanego jako altany, nie jest wystarczające, aby spełniał on ograniczenia wymiarowe określone w art. 29 ust. 1 pkt 4 p.b. Istotna jest bowiem także funkcja i charakter obiektu, jak i też jego konstrukcja, czyli to z jakiego materiału został zbudowany (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1875/12).

Sporny obiekt z zewnątrz jest wykończony blachą – z dwóch stron obudowany ścianami pełnymi i z dwóch kolejnych zamykany roletami. Już sama taka konstrukcja i materiał wykorzystany jego realizacji uniemożliwia stwierdzenie, że jest to altana. Również funkcja spornego obiektu przesądza o tym, że nie jest to altana – która wykorzystywana jest zasadniczo do celów wypoczynkowych i rekreacyjnych. Obiekt niewątpliwie służy do prowadzenia działalności gospodarczej.

Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że spornego obiektu nie można zakwalifikować jako altany, ponieważ nie posiada cech charakterystycznych dla tego obiektu; nie jest także altaną działkowej, gdyż nie jest zrealizowana na obszarze rodzinnych ogródków działkowych, a w szczególności nie pełni funkcji rekreacyjno-wypoczynkowej.

Warto także zaznaczyć, że obiekt nie może zostać uznany za wiatę. Pojęcie wiaty, choć występuje w przepisach prawa budowlanego, również nie jest definiowane w języku prawnym. Orzecznictwo odwołuje się w tym zakresie do znaczenia przyjmowanego w języku potocznym, wskazując, że przez "wiatę" należy rozumieć lekką, otwartą konstrukcję, wspartą na słupach, nieposiadającą ścian zewnętrznych lub dysponującą ścianami maksymalnie z trzech stron. Sporna konstrukcja nie odpowiada takiemu rozumieniu wiaty, przede wszystkim nie jest wsparta na słupach i zasadniczo jest zamknięta tj. wydzielona z przestrzeni za pomocą przegród.

Prawidłowo sporny obiekt został zakwalifikowany, jako tymczasowy obiekt budowlany. Zgodnie z art. 3 pkt 5 p.b. przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe.

Sporny obiekt jest wyodrębniony konstrukcyjnie z przestrzeni poprzez posiadane przegrody (stałe dwie ściany z blachy, dwie ściany tworzą rolety) i zadaszenie. Obiekt stanowi całość techniczno-użytkową. Nie jest trwale związany z gruntem, co nie było sporne. Obiekt został posadowiony na bloczkach betonowych ułożonych na terenie utwardzonym. Powyższe okoliczności znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w szczególności w protokole kontroli i dokumentacji fotograficznej.

W świetle powyższych rozważań, sporny obiekt zasadnie został zakwalifikowany jako tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 p.b. Swoimi cechami odpowiada innym obiektom wymienionym w tym przepisie, zwłaszcza kioskom ulicznym, pawilonom sprzedaży, a także obiektom kontenerowym. Jest zbliżony do tych obiektów zarówno pod względem konstrukcji, materiału, a przede wszystkim – funkcji. Naczelny Sąd Administracyjny zaakceptował kwalifikację kontenera morskiego, ustawionego na płytach betonowych, jako tymczasowego obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem (wyrok z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 962/20 i cyt. tam orzecznictwo). Sporny obiekt ma natomiast podobną, metalową konstrukcję.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 7 p.b. (w brzmieniu obowiązującym w dacie realizacji inwestycji) nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.

Sporna inwestycja niewątpliwie nie jest trwale połączona z gruntem, zatem spełnia jedną z powyższych przesłanek. Jednakże zaliczenie spornego obiektu do tej kategorii wymaga ustalenia, że jest przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od swojej trwałości technicznej, przewidziany jest do przeniesienia w inne miejsce lub do rozbiórki nie później niż przed upływem 180 dni.

W niniejszej sprawie niewątpliwie upłynęło 180 dni od daty realizacji obiektu (tj. od marca 2022 r.). Organy wydawały postanowienia po upływie tego terminu. Tymczasowy obiekt budowlany posadowiony zgodnie z warunkami określonymi w p.b., nierozebrany lub nieprzeniesiony w inne miejsce przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, przestaje być obiektem budowlanym, którego budowa nie wymaga pozwolenia na budowę (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 962/20).

W związku z powyższym należy stwierdzić, że sporny obiekt zrealizowano w warunkach samowoli budowlanej, jest to bowiem tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 p.b., który nie jest przeznaczony do tymczasowego użytkowania w okresie krótszym od swojej trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub do rozbiórki. Jest to obiekt, który – mimo braku trwałego związania z gruntem – przeznaczony jest do trwałego, stałego użytkowania. Wskazuje na to omówiona powyżej funkcja gospodarcza, a także fakt, że pawilon handlowy wyposażony jest w instalację elektryczną i alarmową. Ubocznie należy zauważyć, że nawet gdyby spełniał powyższą przesłankę, to konieczne byłoby dokonanie zgłoszenia.

W świetle powyższych rozważań, trafna była konkluzja organów w zakresie wymogu uzyskania pozwolenia na budowę dla zrealizowania spornej inwestycji, zgodnie z art. 28 ust. 1 p.b. Przepis ten stanowi, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Sporny pawilon handlowy nie jest zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a skarżący takiej decyzji nie uzyskał.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.