Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 846/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda Sędziowie: NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) Sędzia WSA Władysław Kulon Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi R.B. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 października 2022 r. Nr 1003/2022 w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z 10 sierpnia 2022 r. (nr 38/2022) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta Wałbrzycha (dalej: organ I instancji) nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. [...] w W. w skład której wchodzą Pan R. B., Pani O. T. oraz Pan B. K. i Pan J. K. - jako właścicielce budynku przy ul. [...] w W. , usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku przy ul. [...] w W. (dz. nr [...], obręb N. nr [...]), w części dotyczącej części wspólnych budynku poprzez: 1) założenie i utrzymywanie prawidłowych plomb budowlanych kontrolnych na pęknięciach na elewacji tylnej budynku oraz ich stałe bieżące monitorowanie (wyniki monitorowania należy odnotowywać w dzienniku z monitoringu), a w przypadku stwierdzenia przez osobę uprawnioną monitorującą plomby pogłębiania się tych wad, niezwłoczne podjęcie robót naprawczych w tym zakresie, 2) usunięcie luźnych, odspojonych tynków i innych elementów na elewacjach budynku, grożących upadkiem z wysokości, 3) remont balkonów, poprzez naprawę uszkodzonych płyt balkonowych wykonanie prawidłowej izolacji poziomej przeciwwilgociowej i obróbek blacharskich płyt balkonowych, 4) remont elewacji poprzez uzupełnienie brakujących cegieł w murze oraz tynków, 5) remont kominów poprzez likwidację spękań na kominie w części strychowej oraz naprawę kominów ponad dachem poprzez ich przemurowanie bądź uzupełnienie spoin w murze, 6) remont pokrycia dachowego poprzez usunięcie jego nieszczelności oraz wymianę bądź uzupełnienie obróbek blacharskich, 7) w piwnicy:

a) wymianę skorodowanego pionu kanalizacji sanitarnej, b) naprawę ścian poprzez odbicie luźnych tynków, naprawę zdegradowanej struktury ceglanej oraz uzupełnienie brakujących tynków, 8) remont sufitu nad klatką schodową poprzez odbicie uszkodzonych tynków oraz uzupełnienie brakujących tynków.

Wskazano przy tym, że nakazane roboty budowlane należy wykonać: do 30 września 2022 r. - w zakresie pkt 1 oraz 2; oraz do 31 grudnia 2022 r. - w zakresie pkt 3,4,5,6,7,8.

Decyzji w zakresie pkt. 1 i 2 nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 k.p.a., wskazując, że jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, które to dobra mogą być zagrożone poprzez m.in. upadek luźnych, odspojonych elementów budynku, awarię konstrukcji.

Decyzją z 5 października 2022 r. (nr 1003/2022) wydaną po rozpoznaniu odwołania R. B., Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że jak wynika z akt sprawy ustalono, że budynek przy ul. [...] w W. posiada w części frontowej fragmenty odparzonych tynków elewacyjnych i ich ubytki, odspojenie znacznych rozmiarów tynku od ściany zewnętrznej w obrębie I piętra przy balkonie. Płyty balkonowe od spodu są zarysowane, spękane w narożnikach zewnętrznych z niewielkimi ubytkami betonu i zaciekami przy ich krawędziach zewnętrznych. Od strony ogrodu elewacja budynku posiada zarysowania przy oknach parteru, I piętra (od połowy I piętra do połowy II piętra) przy oknach z kuchni i przy oknach łazienkowych od I piętra wzwyż jak i ubytek cegieł pod okienkiem piwnicznym od strony ogrodu. W piwnicy stwierdzono ubytki tynków na sufitach i ścianach, a we fragmentach ścian pozbawionych tynków ubytki spoin między cegłami w murze. Stwierdzono także, że pion kanalizacyjny z rury żeliwnej w obrębie piwnicy jest dość skorodowany (czasami przecieka). Ponadto, sufit nad klatką schodową znajduje się ze śladami po zaciekach z ubytkami tynku. Na strychu podczas oględzin stwierdzono widoczne drobne prześwity w pokryciu dachowym oraz ślady po zaciekach na więźbie dachowej i na podłodze przy oknie ("mansardowym"). Komin w części strychowej posiada zarysowania, ubytki i odparzony tynk, a kominy ponad dachem znajdują się z ubytkami spoin między cegłami. Dalej wyjaśniono, że wobec danych zawartych w protokole z okresowej kontroli stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia z dnia 9 maja 2022 r., sporządzonym przez mgr inż. D. K. w trybie art. 62 ust 1 pkt 1a, 1b oraz pkt 2 Prawa budowlanego zalecenia jego autora mające na celu poprawę izolacji przeciwwodnych płyt balkonowych oraz zaplanowanie remontu pokrycia dachowego i przemurowaniem kominów ponad dachem oraz zaplanowanie remontu elewacji budynku są w pełni uzasadnione. W ocenie organu odwoławczego ujawnione nieprawidłowości i uszkodzenia stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa mienia, gdyż niewątpliwie przyczyniają się do destrukcji elementów wykończeniowych (a w niedalekiej przyszłości konstrukcyjnych) budynku, narażonych na negatywne oddziaływanie czynników atmosferycznych. Podkreślono jednocześnie, że nakazane roboty budowlane mają na celu zapobieżenie dalszej degradacji.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ II instancji wskazał, że kwestia tego, czy balkon jest pomieszczeniem przynależnym do określonego lokalu, czy też stanowi składnik nieruchomości wspólnej zależy w praktyce od charakterystyki budowli oraz "przypisania" balkonu do określonego lokalu. Te balkony, które służą do wyłącznego użytku osób zajmujących określony lokal zasadniczo uważane są za części składowe tego lokalu, ale tylko w takim zakresie w jakim użytkowi temu służą; natomiast elementy "zewnętrzne" i "mocujące" balkonu należą do nieruchomości wspólnej. Wskazano nadto, że ani ustawa o własności lokali, ani Prawo budowlane nie zawierają ustawowej definicji pojęcia "balkon", a doświadczenie życiowe dowodzi, iż pojęciem tym określa się zróżnicowane pod względem konstrukcyjnym, architektonicznym i w związku z powyższym zarzut zawarty w odwołaniu, odnośnie konieczności uchylenia obowiązków dotyczących balkonów i nakazanie naprawę właścicielom, do których lokalu balkon przynależy jest zarzutem chybionym. Organ odwoławczy podkreślił, że występowanie spękań tylko na piętrze nieruchomości nie ma znaczenia, gdyż ściany zewnętrzne są również częścią wspólną i nie podlegają podziałom na poszczególnych właścicieli, dlatego w tym wypadku adresatem nakazu są również wszyscy współwłaściciele. Końcowo organ II instancji odniósł się do kwestii zmiany terminu wykonania prac określonych w punktach 3-8 zaskarżonej decyzji i przesunięcia ich realizacji na drugą połowę 2023 r. W tym aspekcie organ wskazał, iż na aktualnym etapie zmiana taka nie jest w żaden sposób uzasadniona, co umotywował koniecznością racjonalną oceną zakresu prac, o których orzeczono w decyzji jak i całokształtem okoliczności związanych ze sposobem wykonania tych prac.

Skargę na decyzję wniósł R. B. (dalej: skarżący) wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi szeroko przedstawiono stanowisko skarżącego wskazując m.in., że podstawą skargi na decyzję organu II instancji jest nałożenie obowiązków na niewłaściwego adresata. W ocenie skarżącego obowiązek remontu balkonów nie spoczywa na Wspólnocie Mieszkaniowej, czyli wszystkich współwłaścicielach, ale na właścicielach lokali, do których one przynależą, bowiem balkony te nie stanowią części wspólnych nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego T. B. podtrzymując dotychczasowe stanowisko podniosła, że balkon stanowi część przynależną do lokalu, zatem pracami remontowymi, konserwacyjnymi dotyczącymi balkonu powinien być obciążony właściciel lokalu, a nie wspólnota mieszkaniowa. Nadto wskazano, że kategoryczne stanowisko organu jakoby balkon stanowił część wspólną jest przedwczesne, biorąc pod uwagę rozbieżności w orzecznictwie, a także specyfikę balkonu w tej konkretnej nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137, z późn. zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) - dalej jako: "p.p.s.a.", rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności. Uchylenie decyzji lub postanowienia, względnie stwierdzenie ich nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, odpowiednio mogących mieć lub mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 5 października 2022 r. (nr 1003/2022) utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą nakazano Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. [...] w W. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy kwestią o zasadniczym znaczeniu jest fakt, że obowiązki wynikające z decyzji organu I instancji nałożone zostały na Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] w W. Zdaniem Sądu, z akt sprawy bezspornie wynika natomiast, że odwołanie wniósł R. B. we własnym imieniu.

W tym miejscu należy wskazać, że na organach administracji publicznej spoczywa – i to na każdym etapie postępowania – obowiązek czuwania nad prawidłowym ustaleniem każdoczesnego kręgu osób legitymujących się statusem strony. Organ administracji publicznej obowiązany jest zatem z urzędu ustalić, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek (wyrok NSA z 26 czerwca 1998 r. sygn. akt I SA/Lu 684/97, publ. CBOSA). W konsekwencji organy winny czuwać nad tym, by wszystkie strony miały zapewniony udział w postępowaniu i została im doręczona decyzja, a zarazem aby w postępowaniu brały udział w charakterze strony tylko te podmioty, które legitymują się interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Podstawowe wymagania stawiane organom w odniesieniu do ustalenia stanu faktycznego, rozpatrzenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dania temu odpowiedniego wyrazu w uzasadnieniu decyzji, wynikają z zasad i przepisów szczegółowych Kodeksu postępowania administracyjnego. Respektowanie tych zasad wymaga od organu administracji nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w odniesieniu do całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 i art. 11 k.p.a.). Równie istotne jest także uwzględnienie zasady załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Ponadto należy mieć na względzie, że przez właściwe uzasadnienie decyzji organ realizuje zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a., której zachowaniu służą szczegółowe rozwiązania wskazane w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Dopiero na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego możliwe jest uznanie, czy dana okoliczność została w istocie udowodniona. Uchybienie tym obowiązkom stanowi wadę postępowania, mogącą mieć istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z 9 kwietnia 2001 r. sygn. akt V SA 1611/00, publ. CBOSA).

W niniejszej sprawie stwierdzić należy, ze organ w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego uznał za podmiot, któremu przysługuje legitymacja do wniesienia odwołania R. B. Organ nie wykazał przy tym by w przedmiotowej sprawie miał on indywidualny interes, różnicujący go w tym zakresie od wspólnoty mieszkaniowej. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w postępowaniu administracyjnym do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego - ogółu właścicieli odrębnych lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową - co do zasady legitymację ma wspólnota mieszkaniowa, a nie poszczególni członkowie tej wspólnoty, co wynika z art. 6 u.w.l. Tylko w wyjątkowych sytuacjach członek wspólnoty może samodzielnie, niezależnie od wspólnoty, wystąpić jako strona postępowania. Może to mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy wykaże on swój indywidualny, własny interes (np. wyroki NSA z 4 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 583/12; z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OSK 2371/20; z 23 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 3613/19; z 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 719/16; z 16 września 2016 r., sygn. akt II OSK 3101/14, publ. CBOSA).

To na organie odwoławczym spoczywał zatem obowiązek dokonania wyczerpujących, jednoznacznych ustaleń w tym zakresie, a więc także i oceny, czy odwołanie jest dopuszczalne, a mianowicie m.in., czy zostało wniesione przez podmiot mający legitymację do wniesienia tego środka zaskarżenia. Jak wynika natomiast z lektury zaskarżonej decyzji ocena taka nie została jednak w odpowiedni sposób dokonana. Nie przesądzając tej kwestii na obecnym etapie postępowania, która dopiero winna być poddana stosownej analizie, stwierdzić należy, że organ II instancji w ogóle nie rozważył w sprawie ewentualnych podstaw do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania (art. 134 k.p.a.), względnie – skoro już prowadził postępowanie w wyniku wniesienia odwołania – umorzenia postępowania odwoławczego (art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.).

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c. p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Rozpoznając ponownie sprawę, organ odwoławczy zobowiązany będzie uwzględnić oceny i wskazania przedstawione przez Sąd.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. uwzględniając poniesione przez stronę skarżącą celowe koszty w kwocie 500 zł (wpis od skargi).