Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 318/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Egzekucyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 1, art.24, art. 41, art. 30
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: art. 33 ust. 4, art. 35
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 52 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1993 nr 71 poz 342
law: Obwieszczenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 marca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
article: art. 93 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 581
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 126
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1a pkt 2, art. 1a pkt 12, art. 18, art. 15, art. 26 § 1, art. 26 § 5, art. 59 § 1 pkt. 2, art. 59 § 3-4
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 października 2016 r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego - w części utrzymującej w mocy postanowienie organu pierwszej instancji uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. odmówił uwzględniania wniosku zobowiązanej W. M. i umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych oznaczonych numerami [...], [...], [...], [...] wystawionych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanej, między innymi utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w części dotyczącej tytułów wykonawczych nr [...], nr [...] oraz nr [...]

Organ odwoławczy ustalił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. prowadzi przeciwko zobowiązanej postępowanie egzekucyjne między innymi na podstawie trzech wskazanych wyżej tytułów wykonawczych wystawionych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Tytułami tymi objęto zaległe składki na ubezpieczenie społeczne rolników za IV kwartał 1999 r. i I - III kwartały 2000 r. (tytuł nr [...]), IV kwartał 2000 r. i I – III kwartały 2001 r. (tytuł nr [...]) a ponadto zaległe składki na ubezpieczenie zdrowotne rolników za lipiec, sierpień i wrzesień 2012 r., styczeń - grudzień 2013 r. oraz styczeń - kwiecień 2014 r. (tytuł nr [...]). Według ustaleń organu odwoławczego odpisy tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] zostały zobowiązanej doręczone w dniu 15 grudnia 2009 r. przesyłką pocztową wraz z odpisem zawiadomienia z dnia 11 grudnia 2009 r. o zajęciu rachunku bankowego w Banku [...] w K. a odpis tytułu wykonawczego nr [...] był doręczony 26 stycznia 2015 r. przez poborcę skarbowego podczas czynności egzekucyjnych dokonywanych w miejscu zamieszkania zobowiązanej.

Próba przeprowadzenia egzekucji z rachunku bankowego na podstawie wyżej wymienionych tytułów wykonawczych okazała się nieskuteczna z uwagi na nieposiadanie przez zobowiązaną rachunku w wymienionym wyżej banku. Nieskuteczne okazały się też podejmowane przez organ egzekucyjny wielokrotne próby przeprowadzenia egzekucji z pieniędzy lub majątku ruchomego w miejscu zamieszkania zobowiązanej. Na okoliczność tą spisane zostały raporty o niemożności przeprowadzenia czynności egzekucyjnych oraz protokoły o stanie majątkowym. Z oświadczeń złożonych do protokołu wynika, że zobowiązana nie posiada środków transportu, innych ruchomości czy praw majątkowych podlegających egzekucji. Posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 5 ha, położone na terenie Gminy T., które nie jest przez nią użytkowane.

Następnie na podstawie wymienionych wyżej tytułów wykonawczych Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., zawiadomieniem z dnia 30 czerwca 2015 r. dokonał skutecznego zajęcia świadczenia emerytalnego przysługującego zobowiązanej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.. Zajęcie to ZUS przyjął do realizacji w dniu 1 lipca 2015 r., informując organ egzekucyjny, że potrącenie ze świadczenia zostanie dokonane za lipiec 2015 r. Odpis zawiadomienia o zajęciu zobowiązana otrzymała 3 lipca 2015 r.

W dniu 7 lipca 2015 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. wpłynęło pismo zobowiązanej z dnia 6 lipca 2015 r., w którym wnosiła o "anulowanie" zajęcia świadczenia emerytalnego dokonanego zawiadomieniem z dnia 30 czerwca 2015 r. Zobowiązana podniosła, że w sprawie zobowiązań dochodzonych na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych przez KRUS, toczy się postępowanie sądowe w Sądzie Okręgowym w Z., który zdecyduje czy podlegała ona ubezpieczeniu w KRUS (sygn. akt IV U [...]).

Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. powyższe pismo zobowiązanej początkowo potraktował jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wniesione na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie Dz. U. z 2016 r. poz. 566 ze zm.), dalej u.p.e.a., z zarzutem nieistnienia obowiązku. W związku z tym zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów oraz zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zarzutów. Postanowieniem z dnia [...] Prezes KRUS, przedstawiając swoje stanowisko jako wierzyciel, postanowił odrzucić zarzuty.

W toku prowadzonego postępowania pismem z dnia 21 lipca 2015 r. zobowiązana nadal kwestionowała naliczenie przez KRUS składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne rolników objętych wyżej wymienionymi tytułami wykonawczymi. Podnosiła, że posiada gospodarstwo rolne, ale nie podlega z tego tytułu ubezpieczeniu w KRUS. W piśmie tym wniosła również o weryfikację przedawnienia należności dochodzonych na podstawie tytułów wykonawczych.

W związku z powyższym pismem, organ egzekucyjny w dniu 6 sierpnia 2015 r. wystąpił do KRUS z zapytaniem czy objęte wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz ubezpieczenie zdrowotne są nadal wymagalne. W odpowiedzi udzielonej w piśmie z dnia 19 sierpnia 2015 r. wierzyciel poinformował, że przedmiotowe zaległości nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne.

Ostatecznie Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] r. na podstawie art. 17 i art. 59 u.p.e.a. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wymienionych wyżej tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wyjaśnił, że pisma zobowiązanej z dnia 6 i 21 lipca 2015 r. z uwagi na termin złożenia (to jest po upływie ustawowego terminu do złożenia zarzutów, ustalonego na podstawie art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) nie mogą być, jak to wstępnie przyjęto, rozpatrywane w trybie dotyczącym zarzutów egzekucyjnych, tylko należało je rozpatrzeć jako żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanej, uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na błędy proceduralne organu egzekucyjnego, to jest zastosowanie przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 59 u.p.e.a.) procedury obowiązującej przy zarzutach egzekucyjnych (art. 33 u.p.e.a.).

Ponownie rozpatrując sprawę Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że egzekwowane na podstawie wymienionych wyżej tytułów wykonawczych obowiązki zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz ubezpieczenie zdrowotne istnieją, są wymagalne i podlegają egzekucji, nie dopatrując się żadnej z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a.

W zażaleniu na te postanowienie zobowiązana wskazywała, że uzasadnione jest umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., ponieważ egzekwowany obowiązek nigdy nie istniał. Podnosiła, że ubezpieczono ją przymusowo za lata 1986 - 2014, podczas gdy prawo nakłada obowiązek przymusowego ubezpieczenia tylko w sytuacji posiadania gospodarstwa rolnego i jego prowadzenia. Podkreślała, że nie prowadzi działalności rolniczej. Ponadto, wskazując na obowiązujący aktualnie 5 letni termin przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, twierdziła, że zadłużenie dochodzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...] uległo przedawnieniu. Natomiast tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący zaległe składki na ubezpieczenie zdrowotne, według zobowiązanej, narusza Konstytucję.

Dyrektor Izby Skarbowej, rozpatrując złożone zażalenie, wyjaśnił, że stosownie do art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu, albo jeżeli obowiązek nie istniał. Organ odwoławczy uznał za słuszne stanowisko organu egzekucyjnego dotyczące odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], [...] i [...]

Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że kwestię przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników regulują:

- od dnia 1 stycznia 1998 r. przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r., Nr 137 poz. 926 ze zm.) w związku z art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.);

- od dnia 2 maja 2004 r. przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.).

Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym w dniach powstania obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne rolników za IV kwartał 1999 r., I - III kwartał 2000 r. (tytuł nr [...]), IV kwartał 2000 r., I – III kwartał 2001 r. (tytuł nr [...]), należności te ulegały przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. Według art. 70 § 3 i § 4 Ordynacji, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, a od 1 stycznia 2003 r. wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został powiadomiony, a po przerwaniu biegu przedawnienia termin biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne, z tym, że kolejne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie przerywa biegu terminu przedawnienia. Ponadto na podstawie art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej (obowiązującego do dnia 31 grudnia 2002 r.), a od dnia 1 stycznia 2003 r. na podstawie art. 70 § 8 tej ustawy - przedawnieniu nie ulegały zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogły być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Z tym, że wyrokiem z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt SK 40/2012 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności przepisu art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji tego orzeczenia, zabezpieczenie należności hipoteką przymusową ustanowioną na gruncie tego przepisu, to jest do dnia 31 grudnia 2002 r. nie wywołuje już skutku w postaci braku przedawnienia tych należności.

Organ odwoławczy wskazał, że od dnia 2 maja 2004 r. przedawnienie składek na ubezpieczenie społeczne rolników reguluje art. 41 b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, wprowadzony przepisem art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 91, poz. 873). Według art. 41b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, że przedłużony 10 letni termin przedawnienia stosuje się również do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 2 maja 2004 r., jeżeli do tej daty nie uległy one przedawnieniu według przepisów dotychczasowych. Zgodnie bowiem z ogólną zasadą prawa intertemporalnego w razie wątpliwości, czy należy stosować ustawę dawną czy nową, pierwszeństwo ma ustawa nowa. Należy ją stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń, czy stanów rzeczy danego rodzaju. Dotyczy to również zdarzeń, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały przed wejściem w życie nowych przepisów, ale trwają w czasie dokonywania zmian prawa. Organ wskazał, że pogląd taki utrwalony został w orzecznictwie sądów.

Organ przypomniał, że zgodnie z art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto na podstawie art. 41 b ust. 2 tej ustawy nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.

Organ wskazał również, że z dniem 1 stycznia 2012 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r., Nr 232, poz. 1378) nastąpiła zmiana treści przepisu art. 41b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i termin przedawnienia należności z tytułu składek został skrócony do 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 2-7. Według art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców do przedawnienia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 41 b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Jeżeli natomiast przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.

Odnosząc powyższe uregulowania do okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że egzekwowane na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...] składki na ubezpieczenie społeczne rolników za IV kwartał 1999 r., I - IV kwartały 2000 r. oraz I - III kwartały 2001 r. przedawniałyby się pierwotnie – według art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej – odpowiednio: 31 grudnia 2004 r., 31 grudnia 2005 r. oraz 31 grudnia 2006 r. Należności te były zatem nieprzedawnione i wymagalne w dniu 2 maja 2004 r. W związku z tym do oceny ich przedawnienia należy stosować art. 41 b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców. Uwzględniając treść art. 41 b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że 10 letni termin przedawnienia egzekwowanych składek za IV kwartał 1999 r. upływałby z dniem 31 października 2009 r., za I, II, III i IV kwartał 2000 r. upływałby odpowiednio: z dniem 31 stycznia, 30 kwietnia, 31 lipca i 31 października 2010 r., za I, II i III kwartał 2001 r. upływałby odpowiednio: z dniem 31 stycznia, 30 kwietnia, 31 lipca 2011 r.

Jednakże - według organu odwoławczego - przed upływem wskazanych wyżej dat stanowiących terminy przedawnienia należności wystąpiła okoliczność, o której mowa w art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z akt sprawy wynika bowiem, że w związku z nieuregulowaniem składek wierzyciel (KRUS) na podstawie art. 15 u.p.e.a. skierował do zobowiązanej upomnienia przedegzekucyjne z dnia 15 października 2009 r. o numerach [...] i [...] wzywające do dobrowolnego uregulowania należności, z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienia te zostały zobowiązanej doręczone w dniu 20 października 2009 r. Następnie w związku z brakiem zapłaty należności KRUS w dniu 26 listopada 2009 r. wystawił na zobowiązaną tytuły wykonawcze o numerach [...] i [...] i skierował je do egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., który na ich podstawie prowadzi obecnie postępowanie egzekucyjne.

Według Dyrektora Izby Skarbowej czynność z dnia 15 października 2009 r., stosownie do art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, spowodowała zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników egzekwowanych na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...] do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Skoro postępowanie egzekucyjne jest nadal prowadzone, to bieg terminu przedawnienia składek był zawieszony także w dniu 1 stycznia 2012 r., czyli w dacie wejścia w życie kolejnej zmiany art. 41 b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W konsekwencji więc, do oceny przedawnienia tych należności od 1 stycznia 2012 r. mają już zastosowanie postanowienia art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców. Według organu składki egzekwowane na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne.

Odnosząc się do kwestii przedawnienia należności objętych tytułem wykonawczym nr [...], to jest składek na ubezpieczenie zdrowotne należnych za lipiec, sierpień i wrzesień 2012 r., styczeń - grudzień 2013 r. i styczeń - kwiecień 2014 r. organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązki związane z zapłatą tych składek regulują przepisy ustawy z dnia 13 stycznia 2012 r. o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za lata 2012 - 2016 (Dz. U. z 2012 r., poz. 123) oraz przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 581). Zgodnie z art. 93 ust. 2 ustawy o świadczeniach (...), należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Według zaś art. 24 ust. 4 (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r.) ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121 ze zm.), należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 13 stycznia 2012 r. o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za lata 2012 - 2016 składki na ubezpieczenie zdrowotne rolników opłacane są za każdy miesiąc, kwartalnie – w terminach określonych dla składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Zgodnie z tym przepisem, składki na ubezpieczenie zdrowotne, egzekwowane na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] stały się wymagalne odpowiednio w dniach: 31 lipca 2012 r., 31 stycznia, 30 kwietnia, 31 lipca i 31 października 2013 r., oraz 31 stycznia i 30 kwietnia 2014 r. Oczywiste jest, że w odniesieniu do tych należności nie upłynął jeszcze 5 letni termin ich przedawnienia.

Organ odniósł się także do twierdzenia zobowiązanej, że przed Sądem Okręgowym w [...] prowadzone jest postępowanie, w którym rozstrzygnięte zostanie czy zobowiązana podlegała ubezpieczeniu w KRUS (sygn. akt IV U [...]) oraz do zarzutu, że zobowiązana została ubezpieczona przez KRUS przymusowo oraz nie ma obowiązku zapłaty dochodzonych składek, gdyż tylko posiada gospodarstwo rolne, ale nie prowadzi działalności rolniczej. Organ odwoławczy wskazał, że przed rozpatrzeniem wniosku zobowiązanej o umorzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny pismem z dnia 15 grudnia 2015 r. wystąpił do wierzyciela o przekazanie informacji istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku. W pismach z dnia 30 grudnia 2015 r. oraz z dnia 19 stycznia 2016 r. wierzyciel wyjaśnił, że podstawę do prowadzenia egzekucji administracyjnej zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników, objętych tytułami wykonawczymi o numerach [...] i [...] stanowi decyzja z dnia [...] r. nr [...] o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, mocą której rolniczka została zobowiązana do zapłaty składek. Wierzyciel zaznaczył, że obowiązek zapłaty tych składek został na zobowiązaną nałożony na podstawie art. 7 i art. 16 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w związku z posiadaniem przez zobowiązaną gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 1 hektara przeliczeniowego i ze względu na niepodleganie, w okresie którego dotyczą wymierzone składki, innemu ubezpieczeniu społecznemu. Wierzyciel wyjaśnił też, że wyżej wymieniona decyzja będąca podstawą wystawienia tytułów wykonawczych nie jest obecnie przedmiotem rozpatrywania przez sąd. Według wierzyciela wniesione przez zobowiązaną do sądu powszechnego odwołanie dotyczy innych spraw i za inne okresy rozliczeniowe - wyłączenia jej z ubezpieczenia za 1989 rok oraz za okres od 8 kwietnia 2014 r. na przyszłość, które nie są objęte postępowaniem egzekucyjnym w rozpatrywanej sprawie.

Organ odwoławczy podniósł, że w odniesieniu do składek na ubezpieczenie zdrowotne, objętych tytułem wykonawczym nr [...] wierzyciel wskazał, że obowiązki związane z ich regulowaniem wynikają z przepisów art. 51 oraz art. 51a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za lata 2012-2016. Wobec powyższego, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, w przypadku należności wymienionych we wszystkich trzech tytułach wykonawczych, nie występuje wskazywana przez zobowiązaną przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego w postaci nieistnienia obowiązku. Podstawą egzekwowanych na podstawie wymienionych wyżej tytułów wykonawczych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników jest decyzja z dnia 20 marca 1998 r. nr [...] o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Decyzja ta w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne za okresy rozliczeniowe, objęte postępowaniem egzekucyjnym nie została zmieniona, istnieje w obrocie prawnym i podlega wykonaniu. Ubezpieczeniu zdrowotnemu rolników podlegają zaś między innymi osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników.

Według Dyrektora Izby Skarbowej bezpodstawny jest zarzut, że tytuł wykonawczy nr [...] narusza prawo. W tytule tym powołano akty prawne, z których wynika nałożony obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne, zaznaczono, że obowiązek ten powstał z mocy prawa. Tytuł wykonawczy został sporządzony prawidłowo i zgodnie z wymogami art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zobowiązana wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwrot potrąconej emerytury, twierdząc, że nigdy nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona zasadniczo z przyczyn innych niż wskazana przez skarżącą w uzasadnieniu skargi. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm), dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z wyjątkiem nie mającym tu zastosowania. Zatem sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu, ma obowiązek uwzględnić i te istotne naruszenia prawa, których skarżący nie dostrzega.

W rozpoznawanej sprawie inne okoliczności są istotne dla oceny możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych oznaczonych numerami [...] oraz [...], a inne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]

Co do tego ostatniego tytułu wykonawczego obejmującego składki na ubezpieczenie zdrowotne rolników za poszczególne okresy w latach 2012 - 2014 oczywiste jest, że składki te, z przyczyn wskazanych przez organ odwoławczy, nie uległyby przedawnieniu. Obowiązki związane z zapłatą tych składek regulują przepisy ustawy z dnia 13 stycznia 2012 r. o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za lata 2012 - 2016 (Dz. U. z 2012 r., poz. 123) oraz przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 581). Zgodnie z art. 93 ust. 2 tej drugiej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Według zaś art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121 ze zm.), należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 13 stycznia 2012 r. o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za lata 2012 - 2016 składki na ubezpieczenie zdrowotne rolników opłacane są za każdy miesiąc, kwartalnie – w terminach określonych dla składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Zgodnie z tym przepisem, składki na ubezpieczenie zdrowotne, egzekwowane na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] stały się wymagalne odpowiednio w dniach: 31 lipca 2012 r., 31 stycznia, 30 kwietnia, 31 lipca i 31 października 2013 r., oraz 31 stycznia i 30 kwietnia 2014 r. Oczywiste jest, że w odniesieniu do tych należności nie upłynął jeszcze 5 letni termin ich przedawnienia. Innym zagadnieniem jest natomiast, czy prawidłowo został rozpoznany zarzut skarżącej kwestionującej w ogóle obowiązek zapłaty tych składek, a więc formułującej zarzut nieistnienia od początku egzekwowanego obowiązku. Ta kwestia zostanie omówiona w dalszej części uzasadnienia.

Bezzasadny jest zarzut skarżącej kwestionującej istnienie obowiązku egzekwowanego na podstawie tytułów wykonawczych oznaczonych numerami [...] oraz [...], obejmujących składki na ubezpieczenie społeczne rolników za okresy od IV kwartału 1999 r. do III kwartału 2001 r. Według skarżącej taki obowiązek nie istniał, ponieważ w ogóle nie podlegała ona ubezpieczeniu społecznemu rolników. Tak sformułowany zarzut nie może być skuteczny, ponieważ obydwa tytuły wykonawcze zostały wystawione na podstawie wymienionej w polu 30 tytułów wykonawczych decyzji KRUS z dnia 20 marca 1998 r. nr [...] o podleganiu skarżącej ubezpieczeniu społecznemu rolników, mocą której skarżąca została zobowiązana do zapłaty składek. Dopóki moc obowiązująca tej decyzji w odniesieniu do okresów objętych decyzją nie zostanie we właściwym postępowaniu podważona, dopóty skarżąca w postępowaniu egzekucyjnym nie będzie mogła skutecznie powoływać się na niepodleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników w latach 1999-2001. Z dołączonego przez skarżącą do akt sprawy sądowej odpisu wyroku Sądu Apelacyjnego w L. z dnia 20 kwietnia 2016 r. wynika, że postępowanie mające na celu ustalenie kiedy w stosunku do skarżącej ustało ubezpieczenie społeczne rolników toczyło się przed sądami powszechnymi w dniu wydania zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia, a także później, Nie jest jednak jasne na podstawie treści uzasadnienia tego wyroku, czy postępowanie dotyczyło także lat 1999-2001.

Natomiast co do zarzutu przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników należy wskazać, że na podstawie odesłania zawartego w art. 52 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1993 r. Nr 71, poz. 342 ze zm.) do przedawnienia składek należnych między innymi za lata 1999-2001 miały zastosowanie przepisy art. 70 Ordynacji podatkowej. Wynikało powyższe z treści art. 341 Ordynacji podatkowej, według którego, jeżeli obowiązujące przepisy powołują się na ustawę o zobowiązaniach podatkowych lub odsyłają ogólnie do przepisów o zobowiązaniach podatkowych, stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej (więc także art. 70). Odesłanie zawarte w art. 52 ust. 1 pkt. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników początkowo miało brzmienie "w sprawach nie uregulowanych w ustawie do składek na ubezpieczenie stosuje się odpowiednio przepisy o zobowiązaniach podatkowych", a od dnia 1 stycznia 1997 r. nadano przepisowi następującą treść: "w sprawach nie uregulowanych w ustawie stosuje się przepisy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, a ponadto do składek na ubezpieczenie stosuje się odpowiednio przepisy o zobowiązaniach podatkowych".

Zmiana przepisu art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników polegająca na wprowadzeniu stosowania w sprawach nieuregulowanych w ustawie przepisów o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych nie powodowała wyeliminowania stosowania przepisów o zobowiązaniach podatkowych, w tym przepisów o przedawnieniu, do składek na ubezpieczenie społeczne, ponieważ w treści art. 52 ust. 1 pkt. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, pozostawiona została regulacja, że "w sprawach nie uregulowanych w ustawie ... do składek na ubezpieczenie stosuje się odpowiednio przepisy o zobowiązaniach podatkowych". Takie pozostawienie regulacji przez ustawodawcę oznaczało, że w tym zakresie w jakim nadal odpowiednio stosowało się przepisy o zobowiązaniach podatkowych (w tym Ordynacji podatkowej od 1 stycznia 1998 r.) nie stosowało się przepisów o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych. Zwrócić należy uwagę, że przepisy art. 35 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.) a następnie (od dnia 1 stycznia 1999 r.) przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, dotyczyły wyłącznie ściągania składek na ubezpieczenie społeczne pracowników, co wyraźnie wynika z treści poszczególnych jednostek redakcyjnych art. 35 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych a także art. 24 w związku z art. 4 pkt 1 i 3 oraz art. 1 (definicja składki) ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nie mogły być one zatem stosowane wprost do składek na ubezpieczenie społeczne rolników (skoro wprost dotyczyły wyłącznie składek na ubezpieczenie społeczne pracowników). Można byłoby je stosować co najwyżej odpowiednio. Jednakże odsłania do odpowiedniego stosowania przepisów o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych przepis art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie zawiera. Natomiast zawiera proste odesłanie do stosowania w sprawach nieuregulowanych w ustawie do przepisów o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych. Takie proste odesłanie eliminowało możliwość odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących ściągania składek na ubezpieczenie społeczne pracowników, jednakże bez żadnej szkody dla kompletności regulacji. Wskazać bowiem należy, że równoczesne pozostawienie przez ustawodawcę w treści art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nakazu odpowiedniego stosowania w sprawach nie uregulowanych w ustawie do składek na ubezpieczenie przepisów o zobowiązaniach podatkowych, powoduje, że w zakresie przedawnienia odpowiednie zastosowanie miały od dnia 1 stycznia 1997 r. nadal przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych, a od dnia 1 stycznia 1998 r. przepisy Ordynacji podatkowej. Przy tym w rozpoznawanej sprawie, ze względu na daty powstania obowiązku opłacenia składek (lata 1999-2001), zastosowania mają tylko przepisy Ordynacji podatkowej.

Pogląd, że do przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników przed dniem 2 maja 2004 r. nie stosowało się odpowiednich przepisów ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, lecz stosowało się przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych zastąpione następnie przepisami Ordynacji podatkowej, można uznać za ustalony w orzecznictwie sądowym (por. np. wyrok SN z dnia 5 kwietnia 2005 r., sygn. akt I UK 233/04, OSNP 2006/1-2/27, SIP Lex nr 166472, wyrok NSA z dnia 13 listopada 2008 r., II FSK 1571/07, SIP Lex nr 537068, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 1 października 2009 r., I SA/Bd 443/09, SIP Lex nr 555384).

Opisany wyżej stan prawny utrzymywał się do dnia 2 maja 2004 r., to jest do dnia wejścia w życie następnej zmiany przepisu art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którą odpowiednie stosowanie do składek na ubezpieczenie rolników mają tylko przepisy Ordynacji podatkowej wyczerpująco wymienione w zmienionym art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy. Wśród tych wymienionych przepisów nie ma żadnego przepisu o przedawnieniu. Taki stan prawny utrzymuje się nadal. Równocześnie z wyeliminowaniem nakazu odpowiedniego stosowania do składek na ubezpieczenie społeczne rolników przepisów Ordynacji podatkowej o przedawnieniu wprowadzone zostały na podstawie art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 91, poz. 873) przepisy art. 41 b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, regulujące samodzielnie i wyczerpująco przedawnienie składek na ubezpieczenie społeczne rolników, w tym również przedłużające termin przedawnienia składek do 10 lat, który to termin, wcześniej, na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej wynosił 5 lat. Zmienił się też sposób określania początku biegu terminu przedawnienia składek, bowiem o ile na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej początek liczyło się od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, to według art. 41 b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Zgodnie z art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Ponadto na podstawie art 41 b ust. 2 ustawy nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.

Zaznaczyć należy, że dziesięcioletni termin przedawnienia stosuje się również do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 2 maja 2004 r., jeżeli do tej daty nie uległy one przedawnieniu według przepisów dotychczasowych. Jak bowiem prawidłowo wskazał Dyrektor Izby Skarbowej, zgodnie z ogólną zasadą prawa intertemporalnego w razie wątpliwości, czy należy stosować ustawę dawną czy nową, pierwszeństwo ma ustawa nowa. Należy ją stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń, czy stanów rzeczy danego rodzaju. Dotyczy to również zdarzeń, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały przed wejściem w życie nowych przepisów, ale trwają w czasie dokonywania zmian prawa. Pogląd taki utrwalony został w orzecznictwie sądów (m.in. wyrok NSA z dnia 18 marca 2009 r. sygn. akt II GSK 835/08, SIP Lex 570289, uchwała SN z dnia 2 lipca 2008 r. II UZP 5/08, SIP Lex nr 396253, uchwała SN z dnia 8 lipca 2008 r. I UZP 4/08, SIP Lex 396249). Stanowisko, że zobowiązanie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników nieprzedawnionych przed dniem 2 maja 2004 r. podlega 10 letniemu przedawnieniu przedstawione zostało w wyroku WSA w Kielcach z dnia 3 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Ke 402/09, SIP Lex nr 566350.

Organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że w odniesieniu do składek objętych tytułami wykonawczymi nr [...] i nr [...], to jest składek na ubezpieczenie społeczne rolników za IV kwartał 1999 r., I - IV kwartały 2000 r. oraz I - III kwartały 2001 r. pierwotny termin ich przedawnienia, według art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, upływał odpowiednio w dniach: 31 grudnia 2004 r., 31 grudnia 2005 r. oraz 31 grudnia 2006 r. Należności te były zatem nieprzedawnione w dniu 2 maja 2004 r. i w związku z tym do oceny ich przedawnienia należy stosować art. 41 b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z art. 41 b ust. 1 ustawy 10 letni termin przedawnienia dochodzonych składek za IV kwartał 1999 r. upływał z dniem 31 października 2009 r., za I, II, III i IV kwartał 2000 r. upływał odpowiednio: z dniem 31 stycznia, 30 kwietnia, 31 lipca i 31 października 2010 r., za I, II i III kwartał 2001 r. upływał odpowiednio: z dniem 31 stycznia, 30 kwietnia, 31 lipca 2011 r.

Ponadto organ prawidłowo ustalił, że skutku w postaci braku przedawnienia należności nie spowodowało zabezpieczenie hipoteczne składek, gdyż hipoteka przymusowa zwykła ustanowiona została w dniu 4 listopada 2002 r., to jest w czasie obowiązywania przepisu art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, według którego nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki. Przepis ten wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 uznany został za niezgodny z Konstytucją. Wtórną niekonstytucyjnością dotknięty jest także przepis art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, który od dnia 1 stycznia 2003 r. jest odpowiednikiem wcześniejszego art. 70 § 6 Ordynacji. Jego redakcja różni się od zakwestionowanego przez Trybunał art. 70 § 6 zasadniczo tym, że zawarta w nim norma prawna została rozszerzona o zastaw skarbowy. Co do istoty można stwierdzić, że art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej obowiązujący od dnia 1 stycznia 2003 r., oraz art. 70 § 6 Ordynacji w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. i ocenianym przez Trybunał Konstytucyjny, zawierają tożsamą normę prawną. Z uwagi na tożsamość obydwóch norm można mówić o tzw. skutku niekonstytucyjności wtórnej art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej. Samo ustanowienie hipoteki w omawianej sprawie nie ma zatem żadnego znaczenia dla biegu terminu przedawnienia składek.

Organ nie rozważał jaki skutek dla przedawnienia ma okoliczność, że według przepisu art. 41 b ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką. Według treści tego przepisu nie jest istotne kiedy hipoteka została wpisana, lecz istotne jest samo zabezpieczenie składek hipoteką. Mogłoby to prowadzić do wniosku, że zabezpieczenie składek hipoteką w 2002 r., mimo że nastąpiło w czasie obowiązywania niezgodnego z Konstytucją art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, ma taki skutek, że w sytuacji kiedy stosuje się nową ustawę dla oceny przedawnienia, to należy zastosować także art. 41 b ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i przyjąć, że składki z tytułu ubezpieczenia rolników zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu. Przepis art. 41 b ust. 2 ustawy nie był przedmiotem kontroli konstytucyjnej przez Trybunał Konstytucyjny i nie został wyeliminowany z porządku prawnego. Nie oznacza to jednak, w ocenie sądu, że może być zastosowany. W niniejszej sprawie wystąpił problem tzw. oczywistej niekonstytucyjności przepisu. Zasadniczo sytuacja oczywistej niekonstytucyjności zachodzi wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji dotyczą regulacji tej samej materii i są ze sobą sprzeczne (zob. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, LexisNexis, Warszawa 2010, s. 32). Tego typu założenie występuje również w przypadku gdy ustawodawca wprowadził regulację identyczną jak norma objęta już wyrokiem Trybunału (zob. M. Wiącek, Pytanie prawne sądu do Trybunału Konstytucyjnego, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2011, s. 266-268). W wyroku TK z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt SK 36/06 (OTK ZU 50/6/A/2007) wskazano, że stwierdzenie przez Trybunał niekonstytucyjności określonej normy prawnej nie pozostaje bez znaczenia dla stosowania normy zamieszczonej w przepisie tożsamym. W takim przypadku dochodzi bowiem do obalenie domniemania konstytucyjności przepisu, który nie podlegał rozpoznaniu przed Trybunałem (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., I FSK 36/13, SIP Lex nr 1528716).

Według art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, co do którego wyrokiem z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt SK 40/12 Trybunał Konstytucyjny orzekł o jego niekonstytucyjności nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia, zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki. Natomiast według art. 41 b ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Porównując treść tych dwu przepisów można stwierdzić, że wyłączając nieistotną dla badanego zagadnienia kwestię ograniczenia możliwości egzekwowania po upływie terminu przedawnienia do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia, przepisy te wyrażają jednakową treść. Według tej treści nie ulegają przedawnieniu należności zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki. Niekonstytucyjność tak sformułowanej normy wywodzi się według Trybunału Konstytucyjnego, najogólniej rzecz ujmując, z zakazu uzależnianie terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych od tego, w jaki sposób zostały one zabezpieczone oraz zakazu dopuszczenie do sytuacji, w której zobowiązania tak wyodrębnionej kategorii podatników nigdy się nie przedawniają. Można zatem stwierdzić, że przepis art. 41 b ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie może być stosowany, ponieważ jest oczywiście niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji z przyczyn wskazanych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., SK 40/12 w odniesieniu do art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., a także z przyczyn z powodu których wtórnie niekonstytucyjny jest przepis art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej w obecnym brzmieniu.

W rozpatrywanej sprawie organ odmowę zarzutu uznania przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników wywodzi z twierdzenia, że termin biegu przedawnienia składek jest obecnie zawieszony, ponieważ przyczyna zawieszenie biegu terminu przedawnienia miała miejsce przed upływem terminu przedawnienia określonego zgodnie z art. 41b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Jak wcześniej wspomniano organ prawidłowo ustalił, że termin przedawnienia dochodzonych składek za IV kwartał 1999 r. upływał z dniem 31 października 2009 r., za I, II, III i IV kwartał 2000 r. odpowiednio: z dniem 31 stycznia, 30 kwietnia, 31 lipca i 31 października 2010 r., za I, II i III kwartał 2001 r. odpowiednio: z dniem 31 stycznia, 30 kwietnia, 31 lipca 2011 r. W ocenie organu odwoławczego przed upływem tych dat wystąpiła okoliczność, o której mowa w art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, to jest podjęta została pierwsza czynność zmierzająca do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony. Tą czynnością jest według organu doręczenie zobowiązanej upomnienia przedegzekucyjnego sporządzonego na podstawie art. 15 u.p.e.a. Z akt sprawy wynika, że takie upomnienia z dnia 15 października 2009 r. odnoszące się odrębnie do każdego z dwóch tytułów, obejmujących składki na ubezpieczenie społeczne rolników zostały doręczone zobowiązanej w dniu 20 października 2009 r. Następnie w związku z brakiem zapłaty należności KRUS w dniu 26 listopada 2009 r. wystawił na zobowiązaną tytuły wykonawcze o numerach [...] i [...] i skierował je do egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., który na ich podstawie prowadzi obecnie postępowanie egzekucyjne.

W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę organ odwoławczy nieprawidłowo związał początek zawieszenia biegu terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników ze zdarzeniem polegającym na doręczeniu zobowiązanej tzw. upomnienia przedegzekucyjnego, sporządzonego na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a., a więc upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Doręczenie takiego upomnienia nie jest bowiem, inaczej niż twierdzi organ odwoławczy, zdarzeniem o którym mowa w art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, czyli nie jest w rozumieniu powołanego przepisu ustawy podjęciem pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony.

Nie ma wątpliwości, że podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek nie może być utożsamiane z takim zdarzeniem jak zastosowanie środka egzekucyjnego, które w obecnym stanie prawnym powoduje przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. Nie jest również tożsame z dokonaniem pierwszej czynności egzekucyjnej, powodującej do 31 grudnia 2002 r. przerwanie biegu terminu przedawnienia.

Czynność zmierzająca do wyegzekwowania należności jest niewątpliwie pojęciem szerszym niż zastosowanie środka egzekucyjnego albo czynność egzekucyjna. Według art. 1 a pkt 2 u.p.e.a. przez czynności egzekucyjne rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Natomiast zgodnie z art. 1 a pkt 12 u.p.e.a. ilekroć w ustawie mowa jest o środku egzekucyjnym, to (w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych) rozumie się przez to egzekucję między innymi z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, z rachunków bankowych, z weksla, z ruchomości, z nieruchomości oraz z innych wymienionych w ustawie składników majątku.

Pojęcie czynności egzekucyjnej oraz środka egzekucyjnego wskazuje, że zastosowanie środka egzekucyjnego oraz dokonanie pierwszej czynności egzekucyjnej odbywa się zawsze w ramach postępowania egzekucyjnego, a więc po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Należy przy tym rozróżnić wszczęcie egzekucji administracyjnej od wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie egzekucji, zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a., następuje co do zasady z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego i odbywa się w postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego ma miejsce z chwilą złożenia przez wierzyciela do organu egzekucyjnego tytułu wykonawczego z wnioskiem o wszczęcie egzekucji. W przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego z urzędu, jego wszczęcie nastąpi z chwilą pierwszego aktu procesowego organu (czynności procesowej) lub pierwszej czynności egzekucyjnej rozumianej jako działanie zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

Trzeba wyraźnie podkreślić, że sporządzenie oraz doręczenie upomnienia przedegzekucyjnego zawsze są czynnościami wierzyciela, a nie organu egzekucyjnego (nawet jeżeli wierzyciel jest niekiedy organem egzekucyjnym) i zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. zawsze powinno nastąpić przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Nie jest więc nigdy czynnością administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Wzmianka o dacie doręczenia upomnienia, jeżeli było wymagane, jest obowiązkowym elementem tytułu wykonawczego, sporządzanego, co oczywiste, przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (at. 27 § 1 pkt 12 u.p.e.a.). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela wyrażanego niekiedy w orzecznictwie odmiennego poglądu co do zaliczenia doręczenia upomnienia do administracyjnego postępowania egzekucyjnego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt III AUa 383/13, SIP Lex nr 1448602, wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 czerwca 2007 r. , sygn. akt I SA/Wa 128/07, SIP Lex nr 364747)

Odnosząc powyższe rozważania do treści art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, trzeba w pierwszej kolejności zauważyć, że przepis ten nie daje w swojej warstwie językowej wystarczających wskazówek do stwierdzenia kiedy najwcześniej może dojść do podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, ani czyja to może być czynność. Według wymienionego przepisu bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Z treści tego przepisu można byłoby na pierwszy rzut oka wnosić, że czynność ta nie musi być czynnością organu egzekucyjnego, egzekutora lub poborcy skarbowego, a nawet nie musi być to czynność dokonana po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Mogłaby to więc być czynność wierzyciela dokonana nawet przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Przy takim założeniu rzeczywiście można argumentować, że doręczenie upomnienia przedegzekucyjnego jest czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności., powodującą zawieszenie biegu terminu przedawniania na podstawie art. 41 b ust. 5 ustawy. Sporządzenie i doręczenie upomnienia są bowiem – jak wcześniej wyjaśniono - czynnościami wierzyciela dokonanymi przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a funkcjonalnie niekiedy są niezbędnymi czynnościami poprzedzającymi nie tylko wszczęcie egzekucji ale także wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Wynika to z treści art. 15 § 1 u.p.e.a., według którego egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Ta niezbędność upomnienia jako czynności poprzedzającej wszczęcie postępowania egzekucyjnego mogłaby być argumentem za przyjęciem, że doręczenie upomnienia jest pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Takie też jest przeważające stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów, przy czym orzeczenia były wydawane przede wszystkim na tle tak samo brzmiącego art. 24 ust. 5 b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Po 829/10, SIP Lex nr 1150528, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 432/12, SIP Lex nr 1388012, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 25 lutego 2013 r., sygn. akt III AUa 1025/12, SIP Lex nr 1293634, wyrok WSA w Lublinie z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 1427/16, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z takim stanowiskiem sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie można jednak zgodzić się, interpretując przepis art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także zawierający taką samą normę prawną przepis art. 24 ust. 5 b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Dla uzasadnienia odmiennego poglądu konieczne jest przypomnienie brzmienia odpowiednich przepisów.

I tak, według art. 24 ust. 5 b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2004 r. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Treść przytoczonego przepisu jest, jak wyżej wskazano, taka sama jak treść art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 30 czerwca 2004 r. zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne pracowników i innych osób miało miejsce między innymi od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5 b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w ówczesnym brzmieniu). Wcześniej, to jest od dnia wejścia w życie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (1 stycznia 1999 r.) do dnia 31 grudnia 2002 r. okoliczności związane z postępowaniem egzekucyjnym nie miały znaczenia dla zawieszenia biegu terminu przedawnienia składek. Natomiast odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik przerywały bieg terminu przedawnienia (art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2002 r.).

Od dnia 1 stycznia 1987 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. obowiązywał przepis art. 33 ust. 4 a następnie art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.), według których bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik.

Z treści wymienionych przepisów wynika, że ustawodawca używa dwu różnych pojęć opisujących zdarzenia, które wywołują dwa różne skutki prawne.

W przypadku odpowiadającym stanowi faktycznemu i prawnemu w niniejszej sprawie według treści będącego podstawą rozstrzygnięcia art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także według obecnie jednakowo brzmiącego art. 24 ust. 5 b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zdarzeniem jest podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek (o której to czynności dłużnik został zawiadomiony), natomiast skutkiem jest zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek.

Natomiast od dnia 1 stycznia 1987 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. zgodnie z art. art. 33 ust. 4 a następnie art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, a później od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. na podstawie ówczesnego art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zdarzeniem jest odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik, zaś skutkiem jest przerwanie biegu terminu przedawnienia (a nie jego zawieszenie).

Z treści przepisów art. 33 ust. 4, art. 35 ust. 4 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych oraz art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r.) wynika, że pojęcie czynności zmierzającej do ściągnięcia należności rozumiane było bardzo szeroko. W szczególności nawet odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek oraz rozłożenie spłaty tych należności na raty były czynnościami zmierzającymi do ściągnięcia tych należności, jako czynności przykładowo wymienione w przepisie, a oprócz nich "i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności". Niewątpliwie zatem czynnościami zmierzającymi do ściągnięcia należności były także czynności wierzyciela podjęte przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, nawet nie mające żadnego związku z postępowaniem egzekucyjnym lub zamiarem jego wszczęcia - bo taki charakter mają czynności w postaci odroczenia terminu opłacenia należności oraz rozłożenie spłaty należności na raty. Nieprzypadkowe jest też użycie pojęcia czynności zmierzających do "ściągnięcia" należności, a nie pojęcia czynności zmierzających do "wyegzekwowania" należności. Ściągnięcie należności jest terminem szerszym niż wyegzekwowanie należności. O ile wyegzekwowanie należności polega na ich ściągnięciu za pomocą przymusu egzekucyjnego, to samo ściągnięcie może polegać na szeroko rozumianym doprowadzeniu do zapłaty należności przez dłużnika, na przykład przez użycie takich instrumentów jak wymienione w cytowanych przepisach odroczenie terminu opłacenia należności lub rozłożenie spłaty tych należności na raty. W związku z powyższym doręczenie zobowiązanemu, sporządzonego na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a., upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, jest niewątpliwie "inną czynnością" zmierzająca do ściągnięcia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w rozumieniu art. 33 ust. 4 i art. 35 ust. 4 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych oraz art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r.). Skutkiem takiej czynności było przerwanie biegu terminu przedawnienia składek, a w konsekwencji bieg na nowo tego terminu od dnia przerwania.

Natomiast sporządzenie upomnienia i jego doręczenie zobowiązanemu nie może być uznane za podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania (czyli czegoś węższego zakresowo niż "ściągnięcie") należności z tytułu składek w rozumieniu art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (a także jednakowo brzmiącego od dnia 1 lipca 2004 r. art. 24 ust. 5 b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Skutkiem takiej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek jest zawieszenie postępowania, które to zawieszenie ma, według dalszej treści przepisu, zakończyć się dopiero z dniem zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Po pierwsze należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w omawianych przepisach użył węższego pojęcia czynności zmierzającej do "wyegzekwowania" należności, a nie czynności zmierzającej do "ściągnięcia" należności. Już tylko w związku z tym argumentacja przydatna w odniesieniu do doręczenia upomnienia jako czynności zmierzającej do ściągnięcia należności i w związku z tym przerywającej (a nie zawieszającej) bieg terminu przedawnienia składek jest nieprzydatna dla oceny, czy doręczenie upomnienia przedegzekucyjnego jest czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, której skutkiem jest zawieszenie biegu terminu przedawnienia.

Po drugie, pamiętając o różnicy między "ściągnięciem" i "wyegzekwowaniem" należności, należy stwierdzić, że prawidłowa ocena instytucji doręczenia upomnienia przedegzekucyjnego prowadzi do wniosku, że nie jest to czynność zmierzająca do wyegzekwowania należności z tytułu składek, niezależnie od tego jaki jest skutek tej czynności (dobrowolne wykonanie zobowiązania czy brak reakcji na upomnienie). Przypomnieć bowiem należy, że z przepisu art. 15 § 1 u.p.e.a., w pierwszym rzędzie wyprowadza się zasadę ogólną postępowania egzekucyjnego, zwaną zasadą zagrożenia egzekucją (patrz: D. Kijowski w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz Lex, Warszawa 2015, str. 279). Celem stosowania tej zasady jest dążenie do dobrowolnego wykonania już istniejącego obowiązku poprzez uświadomienie zobowiązanemu następstw jego niezrealizowania. Zasada zagrożenia egzekucją jest odpowiednikiem zasady przekonywania sformułowanej w art. 11 K.p.a. Przesłanie upomnienia ma na celu przypomnienie zobowiązanemu o ciążącym na nim obowiązku, oraz o rozmiarze zobowiązania, a tym samym umożliwienie mu dobrowolnego wykonania obowiązku bez konieczności uruchomiania postępowania egzekucyjnego. Upomnienie ma uświadomić zobowiązanemu następstwa niewykonania obowiązku, wykazuje bowiem konieczność i nieuchronności realizacji obowiązku, ma służyć także ekonomice postępowania przez umożliwienie uniknięcia wysokich kosztów egzekucji zarówno wierzycielowi, organowi egzekucyjnemu jak i zobowiązanemu. Patrząc zatem od strony zasady wyrażonej w art. 15 § 1 u.p.e.a. i wynikającej z tej zasady podstawowej funkcji doręczenia upomnienia przedegzekucyjnego, należy stwierdzić, że nie jest celem tego doręczenia doprowadzenie do wyegzekwowania należności, lecz doprowadzenie do dobrowolnego wykonania zobowiązania (mieszczącego się w szeroko ujmowanym "ściągnięciu" należności). Nie jest to więc czynność zmierzająca do wyegzekwowania należności w rozumieniu obowiązujących obecnie art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz art. 24 ust. 5 b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, skoro jest czynnością zmierzającą do uzyskania dobrowolnego wykonania zobowiązania.

Po trzecie, najważniejszy argument wynika ze skutku jaki wywiera podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek oraz z momentu ustania tego skutku. O ile na tle wcześniej obowiązujących przepisów czynność zmierzająca do ściągnięcia należności (każda, nie tylko pierwsza) powodowała przerwanie biegu terminu przedawnienia, to obecnie skutkiem pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności jest zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek, które to zawieszenie, zgodnie z treścią omawianych przepisów trwa do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Ta ostatnia okoliczność jest bardzo istotna dla wykładni pojęcia "pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności", tym bardziej, że przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie przewidują innego momentu zakończenia zawieszenia biegu terminu przedawniania Powyższe oznacza, że zdarzenie, które powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek musi mieć miejsce w toku postępowania egzekucyjnego, albo nieuchronnie prowadzić do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, skoro zawieszenie biegu terminu przedawnienia nie może zakończyć się inaczej niż na skutek zakończenia postępowania egzekucyjnego. Takim zdarzeniem nie jest z pewnością doręczenie upomnienia przedegzekucyjnego, ponieważ ma miejsce zawsze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a samo wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie jest nieuchronnym następstwem doręczenia upomnienia. Może być bowiem tak, że mimo niezapłacenia należności na skutek upomnienia, wierzyciel nie zdecyduje się na wszczęcie postępowania egzekucyjnego, to jest nie przedstawi organowi egzekucyjnemu tytułu wykonawczego z wnioskiem o wszczęcie egzekucji. Z punktu widzenia przepisów postępowania egzekucyjnego złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji jest prawem wierzyciela, a nie jego obowiązkiem. Nie ma tutaj znaczenia, że ZUS albo KRUS gospodarując środkami publicznymi mają obowiązek doprowadzić do ściągnięcia należności. Ściągnięcie to może bowiem nastąpić z wykorzystaniem środków pozaegzekucyjnych (np. przez stosowanie tzw. układów ratalnych czy odroczeń). Celowość wszczęcia postępowania egzekucyjnego zależy od oceny wierzyciela. W takiej sytuacji doręczenie upomnienia przedegzekucyjnego nie może powodować zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek, ponieważ gdyby tak było, a wierzyciel nie zdecydowałby się na wszczęcie postępowania egzekucyjnego, to okazałoby się, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek nie mogłoby zakończyć się. Jak bowiem wcześniej wspomniano zawieszenie biegu terminu przedawnienia kończy się z dniem zakończenia postępowania egzekucyjnego. Jeżeli takie postępowanie nie byłoby wszczęte, to oczywiste jest, że nie może zakończyć się i w rezultacie nie mogłoby zakończyć się zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek. Nie sposób przyjąć, aby ustawodawca dopuszczał sytuację niekończącego się zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek, w więc w rezultacie brak przedawnienia należności w stosunku do niektórych dłużników. Skoro instytucja przedawnienia została dla takich należności przewidziana, to prawo nie może dopuszczać do sytuacji, że w stosunku do dłużników, którzy otrzymali upomnienie przedegzekucyjne, ale przeciwko nim nie wszczęto postępowania egzekucyjnego, należności z tytułu składek nigdy nie przedawniałyby się.

Wszystkie te argumenty przemawiają za stwierdzeniem, że przesłanie i doręczenie przez wierzyciela dłużnikowi pisemnego upomnienia sporządzonego na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a., zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, nie jest podjęciem pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a więc nie powoduje zawieszenia biegu terminu przedawnienia tych należności.

Taką czynnością jest natomiast doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, ponieważ prawidłowo dokonane następuje po wszczęciu postępowania egzekucyjnego oraz co do zasady wyznacza chwilę wszczęcia egzekucji administracyjnej (art. 26 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), a więc bez wątpienia zmierza do wyegzekwowania należności z tytułu składek. W związku z tym omawiane zdarzenie powoduje zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności, które to zawieszenie ma pewny koniec z dniem zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Okoliczność, że samo doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nie jest czynnością egzekucyjną, ponieważ nie jest działaniem zmierzającym do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (por. R. Hauser, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wydanie 7 C.H. Beck, str. 21) nie oznacza, że takie doręczenie nie jest czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności. Tytuł wykonawczy jest bowiem podstawą wszczęcia egzekucji (art. 26 § 1 u.p.e.a.) i zawsze jego odpis musi być doręczony zobowiązanemu, najpóźniej przy przystąpieniu przez organ egzekucyjny lub egzekutora do czynności egzekucyjnych (art. 32 u.p.e.a.) W związku z tym doręczenie odpisu tytułu wykonawczego niezależnie od tego czy było połączone z zawiadomieniem o czynności egzekucyjnej, czy nastąpiło bez dokonania czynności egzekucyjnej, powoduje zawieszeniu biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek, oczywiście o ile te zawieszenie nie nastąpiło wcześniej na skutek innej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, która czasowo wyprzedziła doręczenie tytułu wykonawczego i mogła być zakwalifikowana jako pierwsza czynność zmierzająca do wyegzekwowania należności (np. w razie doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego – art. 26 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności faktycznych sprawy należy przypomnieć, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że w odniesieniu do składek objętych tytułami wykonawczymi nr [...] i nr [...], termin przedawnienia składek za IV kwartał 1999 r. upływał z dniem 31 października 2009 r., za I, II, III i IV kwartał 2000 r. upływał odpowiednio: z dniem 31 stycznia, 30 kwietnia, 31 lipca i 31 października 2010 r., za I, II i III kwartał 2001 r. upływał odpowiednio: z dniem 31 stycznia, 30 kwietnia, 31 lipca 2011 r. Nieprawidłowo jednak organ przyjął, że termin biegu przedawnienia należności z tytułu składek został zawieszony na skutek doręczenia zobowiązanej w dniu 20 października 2009 r. upomnień odnoszących się do należności ujętych później w dwóch wymienionych wyżej tytułach wykonawczych. W takiej sytuacji nie ma wątpliwości, że należności z tytułu składek przynajmniej za IV kwartał 1999 r. przedawniły się, ponieważ termin przedawnienia upływał z dniem 31 października 2009 r. a tytuły wykonawcze o numerach [...] i [...] wierzyciel (KRUS) wystawił dopiero w dniu 26 listopada 2009 r. i skierował je do egzekucji. Organ przyjmując, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek objętych tytułami wykonawczymi o numerach [...] i [...] nastąpiło z dniem doręczenia zobowiązanej upomnień przedegzekucyjnych i odmawiając w związku z tym umorzenia egzekucji naruszył przepis art. 41 b ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Doręczenia upomnienia przedegzekucyjnego nie jest bowiem czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, powodującą zawieszenie biegu terminu przedawnienia tych należności, a sama czynność powodująca zawieszenie biegu terminu przedawnienia nie może mieć miejsca przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego, czyli przed dniem przedstawienia organowi egzekucyjnemu tytułu wykonawczego z wnioskiem o wszczęcie egzekucji.

Ponownie rozpatrując sprawę w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności objętych tytułami wykonawczymi o numerach [...] i [...] organ będzie związany wyżej sformułowaną oceną prawną co do braku skutku doręczenia upomnienia w zakresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia oraz, że sama czynność powodująca zawieszenie biegu terminu przedawnienia nie może mieć miejsca przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Organ wiąże także ocena, że doręczenie zobowiązanej odpisu tytułu wykonawczego może być pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, powodującą zawieszenie biegu terminu przedawnienia tych należności.

Z innej przyczyny uzasadniona jest skarga, o ile kwestionuje prawidłowość postanowienia odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego składki na ubezpieczenie zdrowotne rolników za poszczególne okresy w latach 2012 – 2014. Jak wcześniej stwierdzono prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że należności z tytułu tych składek nie uległyby przedawnieniu. Jednakże nie można uznać, że organ prawidłowo rozpatrzył dalej idący zarzut skarżącej kwestionującej w ogóle powstanie obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne rolników, a więc formułującej zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Obowiązki związane z zapłatą tych składek w latach 2012 - 2014 regulują przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm., obecnie Dz. U. z 2015 r., poz. 581) oraz przepisy ustawy z dnia 13 stycznia 2012 r. o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za lata 2012 - 2016 (Dz. U. z 2012 r., poz. 123 ze zm.).

Jak prawidłowo stwierdził organ odwoławczy obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne rolników powstaje z mocy prawa. W związku z tym organ szczególnie starannie powinien odnieść się do twierdzenia skarżącej uzasadniającej wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego okolicznością, że obowiązek zapłaty składek z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego rolników w ogóle nie istniał (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). W sytuacji kiedy podstawą wystawienia tytułu wykonawczego przez wierzyciela jest obowiązek powstający z mocy prawa, to wystawienie tego tytułu nie opiera się na wykonalnej decyzji administracyjnej lub innym akcie właściwego organu wydanych w postępowaniu, w którym możliwe jest zweryfikowanie istnienia obowiązku, i w którym istnieje możliwość zaskarżenia aktu we właściwej procedurze. W takiej sytuacji twierdzenie przez zobowiązanego we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, rozpatrywanego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., że egzekwowany obowiązek nie istniał, powinno prowadzić do zweryfikowania przez organ egzekucyjny, a w razie potrzeby przez sąd administracyjny, czy wierzyciel wystawiając tytuł wykonawczy rzeczywiście miał do tego oparcie w istniejącym obowiązku. Nie stanowi przeszkody do takiej weryfikacji treść art. 29 § 1 u.p.e.a. Należy bowiem wskazać na wzajemne relacje pomiędzy art. 29 § 1 u.p.e.a., a normą wynikającą z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w sytuacji kiedy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego dotyczącego obowiązku powstałego z mocy prawa. Pojęcie "obowiązku", który "nie istniał" w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. należy odnosić do tego, który legł u podstawy wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego, czyli obowiązku istniejącego, wymagalnego i jednocześnie którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. W świetle art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a więc otrzymując tytuł wykonawczy nie może przystąpić do badania z urzędu w ramach badania szeroko ujmowanej dopuszczalności egzekucji, czy obowiązek objęty tytułem wykonawczym istniał bądź nadal istnieje. Jednakże w razie podniesienia przez zobowiązanego we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, że obowiązek nie istniał (tak jak to formułuje expressis verbis przepis art. 59 § 1 pkt 2 in fine u.p.e.a.) organ ma obowiązek sprawdzenia tej okoliczności. Oczywiście inny jest zakres takiego badania w sytuacji kiedy tytuł wykonawczy opiera się na decyzji administracyjnej lub innym akcie ustalającym albo określającym obowiązek, a inny kiedy tytuł wykonawczy dotyczy obowiązku powstałego z mocy prawa. W tym pierwszym przypadku zobowiązany nie może skutecznie doprowadzić do weryfikacji prawidłowości decyzji administracyjnej lub innego aktu będących podstawą do wystawienie tytułu wykonawczego. W drugim przypadku organ w ramach badania wniosku o umorzenie egzekucji ma obowiązek sprawdzenia, czy obowiązek z mocy prawa istniał i nie ogranicza go w tym badaniu stanowisko wierzyciela wyrażone w tytule wykonawczym oraz w czasie postępowania mającego na celu rozpatrzenie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Podkreślenia wymaga, że art. 59 § 1 pkt 2, § 3 i 4 u.p.e.a. jest autonomiczną regulacją w zakresie umorzenia postępowania i organ egzekucyjny jest uprawniony samodzielnie badać, czy nie zachodzi potrzeba umorzenia postępowania ze wskazanej w tym przepisie przyczyny (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r., sygn.. akt II FSK 3665/13, SIP Lex nr 2036648).

W rozpoznawanej sprawie badanie treści tytułu wykonawczego wskazuje, że tytuł ten został sporządzony w istotnej dla niniejszej sprawy części co najmniej niestarannie, a niekiedy także z naruszeniem reguł obowiązujących wierzyciela przy sporządzaniu tytułów wykonawczych. Reguły te są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2014 r., poz. 650) oraz w objaśnieniach do tego załącznika.

W niniejszej sprawie w bloku E tytułu wykonawczego pod pozycją 1 zatytułowaną "akt normatywny" wpisano zostały trzy ustawy: ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników, ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawa z dnia 22 listopada 2013 r. o zmianie ustawy o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za lata 2012 i 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 1640) bez powołania konkretnych ich przepisów, mimo że objaśnienia do wzoru tytułu wykonawczego dla tej pozycji wymagają wpisania oznaczenie przepisu prawa, z którego wynika należność pieniężna. Dodać przy tym należy, że ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników, choć w kilku miejscach odnosi się do ubezpieczenia zdrowotnego rolników, to w żadnym przepisie nie zawiera podstawy obowiązku zapłaty składek z tytułu tego ubezpieczenia. Także wymieniona wyżej ustawa z dnia 22 listopada 2013 r. jako ustawa jedynie nowelizująca nie zawiera podstawy obowiązku zapłaty składek ani podstawy określenia rozmiaru tego obowiązku. Tej ostatniej okoliczności oraz sposobu zapłaty składek dotyczą natomiast przepisy nie powołanej ustawy zmienianej.

Ponadto w sytuacji kiedy w bloku E tytułu wykonawczego pod pozycją 3 jako podstawę prawną obowiązku wskazano wariant 1 "z mocy prawa", to wówczas pod pozycją 4 (identyfikacja podstawy prawnej obowiązku) należy wpisać oznaczenie przepisu prawa, z którego wynika dochodzony obowiązek. Natomiast wierzyciel wpisał następującą treść: "Art. 2 ust. 1,3 pkt 1 b Dz. U z 13 stycznia 2012 r. z późn. zm." Można jedynie przypuszczać, że wierzycielowi chodziło o art. 2 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 b ustawy z dnia 13 stycznia 2012 r. o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za lata 2012 – 2016 opublikowanej w Dz. U. z dnia 1 lutego 2012 r. pod pozycją 123, z późniejszymi zmianami. Jeżeli tak, to przepisy te, choć powołane prawidłowo, z pewnością nie wyczerpują identyfikacji podstawy prawnej obowiązku, ponieważ dotyczą jedynie sposobu określenie wysokości składki oraz wskazania, że rolnik (a nie KRUS) opłaca składkę, jeżeli gospodarstwo rolne ma powierzchnię nie mniejszą niż 6 hektarów przeliczeniowych użytków rolnych. W tytule wykonawczym nie wskazano natomiast na podlegającą rozważeniu w niniejszej sprawie źródłową podstawę prawną obowiązku zapłaty składek, wywodząca się z podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, to jest art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b albo art. 66 ust. 1 pkt 34 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Z akt sprawy wynika, że omówiona wyżej treść tytułu wykonawczego ani podstawa prawna obowiązku zapłaty składek z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego rolników przez skarżącą nie było przedmiotem szczegółowych rozważań organów obydwu instancji. Z treści uzasadnienia postanowienia organu pierwszej instancji wynika, że organ uznał za wystarczające stwierdzenie, iż zadania z zakresu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego realizowane są na podstawie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, że ubezpieczeniu zdrowotnemu rolników podlegają między innymi osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników oraz że od 1 lutego 2012 r. obowiązują przepisy ustawy o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za lata 2012-2014. Natomiast organ odwoławczy podniósł, że według wierzyciela obowiązki związane z regulowaniem składek na ubezpieczenie zdrowotne wynikają z przepisów art. 51 oraz art. 51a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za lata 2012 - 2016. Wobec powyższego, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, nie występuje wskazywana przez zobowiązaną przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego w postaci nieistnienia obowiązku. Podstawą egzekwowanych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników jest decyzja z dnia 20 marca 1998 r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Decyzja ta w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne za okresy rozliczeniowe, objęte postępowaniem egzekucyjnym nie została zmieniona, istnieje w obrocie prawnym i podlega wykonaniu. Ubezpieczeniu zdrowotnemu rolników podlegają zaś między innymi osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników.

W ocenie Sądu tak sformułowane uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w omawianej części jest niewystarczające i wskazuje, że organ odwoławczy nie ustalił i nie rozważył wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W związku z tym zaskarżone postanowienie w tej części zostało wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. art. 107 § 3 w związku z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) w związku z art. 18 u.p.e.a. W sytuacji kiedy ani treść tytułu wykonawczego ani postanowienie organu egzekucyjnego nie wyjaśnia dostatecznie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku powstałego z mocy prawa, pomijając podstawowy dla tej podstawy przepis ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, obowiązkiem organu odwoławczego było zidentyfikowanie tego przepisu i rozważenie, czy w świetle jego brzmienia skarżąca ma rzeczywiście obowiązek zapłaty składek z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego. Okoliczność, że w obrocie prawnym pozostawała decyzja z dnia 20 marca 1998 r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników powinna być przez organ rozważona nie jako okoliczność determinująca istnienie innego obowiązku zapłaty składek z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego, lecz jako jedna z okoliczności faktycznych pomocnych przy ustaleniu czy skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego rolników w latach 2012 -2014. Zwrócić bowiem należy uwagę, że według art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego rolników podlegają nie te osoby, które podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników lecz te osoby, które spełniają warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników. Nie można więc wykluczyć sytuacji, że mimo istnienia wydanej w 1998 r. decyzji o podleganiu przez skarżącą ubezpieczeniu społecznemu rolników, dotychczas nie usuniętej za odpowiedni okres z obrotu prawnego, ustalenia faktyczne dotyczące podlegania skarżącej ubezpieczeniu zdrowotnemu w latach 2012-2014 doprowadzą do wniosku, że w tym czasie skarżąca nie spełniała warunków do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników. Taka możliwość jest tym bardziej prawdopodobna, jeżeli uwzględnić okoliczności faktyczne i prawne przedstawione w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w L. z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt III AUa [...], uchylającego wyrok sądu I instancji oraz decyzję Prezesa KRUS stwierdzającą ustanie ubezpieczenia społecznego rolników skarżącej od dnia 8 kwietnia 2014 r. Z uzasadnienia wyroku wynika, że możliwe jest ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w przypadku skarżącej wcześniej niż w dniu 8 kwietnia 2014 r., bowiem samo posiadanie lub własność gospodarstwa rolnego nie mogą być kwalifikowane jako jego prowadzenie, jeżeli nie wiąże się z nim wykonywanie działalności rolniczej. Przedmiotem dalszych ustaleń Prezesa KRUS miało być wyjaśnienie spornej kwestii od kiedy w rzeczywistości skarżąca nie prowadziła działalności rolniczej. Okoliczności te organ odwoławczy w niniejszej sprawie powinien wyjaśnić, uwzględniając w razie takiej możliwości treść decyzji wydanej przez Prezesa KRUS na skutek wyroku Sądu Apelacyjnego w L. oraz materiał faktyczny, który był podstawą tej decyzji. Jeżeli nie będzie to możliwe organ powinien oprzeć się na innym zebranym przez siebie materiale dowodowym.

Ponadto należy zwrócić uwagę na okoliczność, która zupełnie nie była przedmiotem ustaleń i rozważań obydwu organów. W stanie prawnym obowiązującym w latach 2012 – 2014 samo ustalenie, że skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, bowiem spełniała warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników, nie wystarcza do stwierdzenia, że obciążał ją obowiązek zapłaty składek z tytułu tego ubezpieczenia. Według powołanego w tytule wykonawczym przepisu art. 2 ust. 3 pkt 1 b ustawy o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za lata 2012-2016 składkę na ubezpieczenie zdrowotne opłacał rolnik tylko w gospodarstwach rolnych o powierzchni od 6 hektarów przeliczeniowych użytków rolnych, przyjętych dla celów ustalenia wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W gospodarstwach o powierzchni poniżej 6 hektarów przeliczeniowych składkę opłacała Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Ustalenie co do tej okoliczności także powinny być dokonane przez organ odwoławczy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że skarżąca posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 5 hektarów (str. 2), z tym że nie wiadomo, czy powierzchnia ta została określona w hektarach fizycznych, czy w sposób istotny dla sprawy – w hektarach przeliczeniowych. Jeżeli okaże się, że gospodarstwo rolne należące do skarżącej miało powierzchnię mniejszą niż 6 hektarów przeliczeniowych użytków rolnych, zbędne będzie rozważanie, co do obowiązku zapłaty składek z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego, pozostałych wskazanych wyżej okoliczności

Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.