Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 701/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 272 ust. 5
journal: Dz.U. 2022 poz 2625
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
article: art. 298 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2625
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Inne z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia opłaty zmiennej za usługi wodne 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Inne na rzecz skarżącej spółki kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w I. decyzją z [...] kwietnia 2023 r. znak: [...], działając na podstawie art. 47 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.), art. 272 ust. 5, art. 273 ust. 6 i ust. 8, art. 298 pkt 2 oraz art. 300 ust. 1, art. 414 ust. 1 pkt 2, art. 418 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2625 ze zm.), § 8 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2438 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), określił dla [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowa w P. opłatę zmienną w wysokości: [...] PLN za okres [...] r. za usługi wodne, obejmujące odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych, pochodzących z powierzchni dachowych, dróg i chodników, położonych przy ul. [...] i W. w S. wraz z terenami przyległymi do wód - rzeki B. S.. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w I. decyzją z [...] stycznia 2019 r. [...] udzielił [...] Spółka z o.o. Sp. K. w P., dalej jako: "Skarżąca", pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne, obejmujące odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych, pochodzących z powierzchni dachowych, dróg i chodników, położonych przy ul. [...] i W. w S. wraz z terenami przyległymi do wód - rzeki [...] oraz na wykonanie urządzenia wodnego - wylotu systemu kanalizacji deszczowej, służącego do wprowadzania do rzeki [...] wód opadowych lub roztopowych z powierzchni dachowych, dróg i chodników, położonych przy ul. [...] i [...] w S. wraz z terenami przyległymi na terenie działki nr [...] w m. S..

Informacją z [...] lutego 2023 r. Nr [...], [...], znak sprawy: [...] - Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w I. na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy Prawo wodne ustalił Skarżącej za okres [...] r. opłatę zmienną w wysokości [...] PLN z tytułu odprowadzania wód opadowych lub roztopowych, pochodzących z powierzchni dachowych, dróg, chodników, położonych przy ul. [...] i [...] wraz z terenami przyległymi do wód - rzeki [...].

Skarżąca złożyła reklamację, w której wskazała że nie jest podmiotem obowiązanym do uiszczenia we wskazanym w informacji okresie opłaty i nie powinna być stroną Informacji. Strona oświadczyła, że nie jest już właścicielem nieruchomości zlokalizowanej w miejscowości S., objętej księgą wieczystą o numerze [...] i utraciła dysponowanie nieruchomością, z której są odprowadzane wody opadowe poprzez urządzenia wodne zlokalizowane na działce o numerze ewid. [...]. Skarżąca powołała się na okoliczność, że [...] kwietnia 2019 r. zostało podpisane porozumienie trójstronne pomiędzy Spółką, Gminą S. oraz [...], które dotyczyło przeniesienia ogółu praw i obowiązków wynikających z umowy nr [...] z dnia [...] września 2018 r.

Organ stwierdził, że powierzchnia rzeczywista działki określonej w księdze wieczystej numer [...] jest inna niż powierzchnia rzeczywista odwadnianego terenu wskazana przez podmiot w operacie i potwierdzona w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym przez Dyrektora Zarządu Zlewni Wód [...] w I. decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. znak: [...].

Na wezwanie organu Skarżąca w piśmie z [...] marca 2023 r. podtrzymała stanowisko, że nie jest podmiotem obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne, a tym samym nie jest także zobowiązana do przedłożenia oświadczenia w odpowiedzi na wezwanie organu. Podała, że [...] września 2018 r. zawarła z Gminą S. Umowę nr [...], na podstawie której zobowiązała się m.in. do przebudowy skrzyżowania, budowy separatora i kanalizacji deszczowej zbierającej wody opadowe z terenu części ulic [...]. Skarżąca wyjaśniła, że wystąpiła w związku z powyższym do Wód Polskich o wydanie pozwolenia wodnoprawnego umożliwiającego przeprowadzenie jej prac objętych Umową, co skutkowało udzieleniem jej pozwolenia decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., znak: [...]. Zgodnie z § 4 ust. 5 Umowy po zakończeniu prac zobowiązana była do nieodpłatnego przekazania przedmiotu umowy Zarządcy, tj. Gminie S.. Zaznaczyła przy tym, że nigdy nie była właścicielem nieruchomości, z których odprowadzane są wody opadowe. Skarżąca powołała się następnie na ww. Porozumienie z [...] kwietnia 2019 r., zaznaczając że na skutek jego zawarcia utraciła jakiekolwiek dysponowanie nieruchomością, z której odprowadzane są wody opadowe poprzez urządzenie zlokalizowane na działce nr [...]. Wskazała też, że w dniu [...] maja 2019 r. na mocy umowy przeniesienia prawa własności – przeniosła na [...] Spółka jawna w [...] prawo własności nieruchomości objętej księgą wieczystą o numerze [...]. Z powyższego wynika, jak podkreśliła Skarżąca, ze od dnia [...] maja 2019 r. nie jest ona ani posiadaczem, ani właścicielem jakiejkolwiek nieruchomości zlokalizowanej w obszarze objętym pozwoleniem wodnoprawnym. Poza tym Skarżąca na potwierdzenie okoliczności zakończenia inwestycji objętej umową załączyła pismo PINB w [...], skierowane do Burmistrza S. z [...] października 2019 r., w którym zwarto informację o zakończeniu budowy kanalizacji deszczowej, zlokalizowanej na działkach nr [...] i [...] w miejscowości S., zrealizowanej na podstawie ww. pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] stycznia 2019 r oraz pismo PINB w [...] [...] września 2029 r. skierowane do Burmistrza S. z informacją o zakończeniu przebudowy z rozbudową skrzyżowania ulic [...], zlokalizowanych na działkach [...] wraz z budową drogi [...] i części działki nr [...] w S..

Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w I. nie uwzględnił reklamacji. Wymienioną na wstępie decyzją z [...] kwietnia 2023 r. określił dla Skarżącej opłatę zmienną. W uzasadnieniu stanowiska organ podał, że pozwolenie wodnoprawne na usługi wodne z dnia [...] stycznia 2019 r. nie zostało wygaszone przez stronę w trybie art. 418 ust. 1 Prawa wodnego w drodze decyzji. Ponadto organ powołał się na art. 414 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego i podał, że pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli zakład zrzekł się pozwolenia wodnoprawnego.

Organ stwierdził, że ustalona w decyzji opłata zmienna za usługi wodne została naliczona w sposób prawidłowy zgodnie z art. 272 ust. 5 Prawa wodnego. Organ przytoczył treść powyższego przepisu oraz § 8 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2438, ze zm., zwanego dalej: "rozporządzeniem"), po czym wyjaśnił sposób wyliczenia ustalonej opłaty zmiennej za usługi wodne. Zdaniem organu, skoro skarżąca korzysta z usług wodnych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] stycznia 2019 r. na usługi wodne, to zgodnie z art. 298 pkt 2 Prawa wodnego obowiązana jest ponosić opłatę za usługi wodne.

Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na powyższą decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...], w której zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 272 ust. 5 w zw. z art. 298 pkt 1 i art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię, tj. przyjęcie, że Skarżący jest podmiotem zobowiązanym do uiszczenia opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych, pochodzących z powierzchni dachowych, dróg i chodników ze względu na fakt, że jest adresatem wydanej przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie dnia [...] stycznia 2019 r. pozwolenia wodnoprawnego [...] (dalej; "pozwolenie wodnoprawne"), podczas gdy fakt ten samoistnie nie konstytuuje upoważnienia po stronie organu do naliczania opłat ze wskazanego tytułu w sytuacji, kiedy Skarżąca nie korzysta z usług wynikających z pozwolenia wodnoprawnego na skutek braku praw rzeczowych i obligacyjnych do terenu objętego pozwoleniem wodnoprawnym,

2. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 418 w zw. z art. 35 ustawy Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten stanowi zamknięty katalog przesłanek wygaśnięcia obowiązków adresata pozwolenia wodnoprawnego, podczas gdy podstawowa zasada świadczenia usług wodnych odnosi się do ich korzystania, a zatem w świetle systemu prawa wodnego pozwolenie to nie może nakładać obowiązków wnoszenia opłaty na Skarżącą;

3. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 298 pkt 2) ustawy Prawo wodne w związku z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (dalej: "dr.pub.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie faktu, że wydanie pozwolenia wodnoprawnego na rzecz Skarżącej nastąpiło w celu wykonania obowiązków wynikających z zawartej z Gminą S. na podstawie art. 16 ust. 2 o drogach publicznych Umowy nr [...] z dnia [...] września 2018 r. i w konsekwencji nieuwzględnienie okoliczności, że Skarżąca nigdy nie była właścicielem większości terenu, którego dotyczyło pozwolenie wodnoprawne, a ponadto teren ten stanowią drogi, chodniki, a zatem nieuprawnionym jest twierdzenie o zmniejszeniu ich naturalnej retencji na skutek prowadzenia prac budowlanych;

4. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nie przyznanie Gminie S. statusu strony postępowania, podczas gdy jako właściciel większości terenu objętego pozwoleniem wodnoprawnym, w tym przede wszystkim dróg i chodników, z których odprowadzane są wody, jest ona adresatem obowiązków i uprawnień przedmiotowego pozwolenia;

5. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie wyczerpującego rozpatrzenia całego zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie ustaleń, co do:

• faktu sprzedaży przez Skarżąca nieruchomości, której w części dotyczyło pozwolenie wodnoprawne, która to sprzedaż została dokonana przed rozpoczęciem robót budowlanych obejmujących budowę kanalizacji deszczowej,

• faktu braku posiadania przez Skarżącą pozostałej części odwadnianego terenu,

• zakresu pozwolenia wodnoprawnego, tj. braku ustalenia podmiotów, którym przysługują prawa do nieruchomości objętych pozwoleniem wodnoprawnym,

• rzeczywistego wpływu robót budowlanych wykonanych przez Skarżącą na zdolności retencyjne terenu objętego pozwoleniem wodnoprawnym;

co spowodowało nierozpoznanie istoty sprawy i nieuprawnione stwierdzenie przez organ istnienia obowiązku ponoszenia przez Skarżącego opłaty zmiennej za usługi wodne.

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o:

1. uchylenie w całości obowiązku nałożonego w oparciu o informację ustalającą wysokość opłaty za usługi wodne za III kwartał 2021r. - na podstawie art. 135 p.p.s.a.

2. uchylenie decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i lit. c) p.p.s.a.,

3. wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji przez organ na podstawie art. 61 § 2 pkt 1) p.p.s.a.,

4. w przypadku nie wstrzymania wykonalności decyzji przez organ - wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji przez Sąd na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a.,

5. zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych na podstawie art. 200 p.p.s.a. i 205 § 2 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi przytoczono stan faktyczny sprawy. Skarżąca podtrzymała argumenty podniesione już wcześniej w reklamacji i powołała się na dowody: umowę nr [...] z dnia [...] września 2018 r., mapę do celów projektowych, Porozumienie z [...] kwietnia 2019 r., przeniesienie [...] maja 2019 r. na [...] Spółka jawna w [...] prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] objętej księgą wieczystą o nr [...] (Umowa przeniesienia prawa własności, nr Rep. A [...]), wydruk zupełny z działu II księgi wieczystej nr [...], Uchwałę nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] października 2002 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu terenu między B. [...], a ulicą [...] w S., Notatkę z wizji lokalnej terenu z dnia [...] maja 2019 r., zawiadomienie o zamierzonym przystąpieniu do robót budowlanych z dnia [...] maja 2019 r., protokół przekazania placu budowy z dnia [...] maja 2019 r. oraz protokół odbioru robót z dnia [...] września 2019 r. Podała, że na skutek zawarcia Porozumienia oraz umowy przeniesienia własności straciła tytuł do faktycznego władania (posiadania), a także prawo własności w stosunku do całego odwadnianego terenu objętego pozwoleniem wodnoprawnym jeszcze przed rozpoczęciem robót budowlanych związanych z przebudową ulic i kanalizacji deszczowej.

W ocenie Skarżącej, powyższe oznacza że nie korzystała i nie korzysta z usługi wodnej, tj. nie odprowadzała i nie odprowadza wód opadowych lub roztopowych, pochodzących z powierzchni dachowych, dróg i chodników wskazanych w pozwoleniu wodnoprawnym. Skarżąca podała, że nie jest stroną obowiązaną do ponoszenia opłat za odprowadzanie wód deszczowych z dróg publicznych. W jej ocenie tą stroną powinna być Gmina S., która jest właścicielem zdecydowanej większości terenu, z którego odprowadzane są wody.

W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o zasądzenie od skarżącego na rzecz PGW WP Zarząd Zlewni w I. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz.1634) zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt b) bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt c).

Kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie poddana została decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w I. z [...] kwietnia 2023 r. w przedmiocie określenia dla opłaty zmiennej w wysokości: [...] zł za III kwartał 2021 r. za usługi wodne, obejmujące odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych, pochodzących z powierzchni dachowych, dróg i chodników, położonych przy ul. [...] i W. w S. wraz z terenami przyległymi do wód - rzeki B. [...].

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2022 r. poz. 2625 ze zm. - dalej jako "Pw").

Bezsporne w sprawie jest, że Skarżąca uzyskała pozwolenie wodnoprawne, udzielone, przez Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w I. z dnia [...] stycznia 2019 r. na usługi wodne, obejmujące odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych pochodzących z nawierzchni ul. [...] i W. w S. wraz terenami przyległymi do wód - rzeki B. S. oraz na wykonanie rządzenia wodnego - wylotu kanalizacji deszczowej zlokalizowanego na działce nr [...] miejscowości S., gmina S., powiat nakielski, województwo wielkopolskie.

Z uwagi na okoliczność, że adresatem pozwolenia wodnoprawnego była Skarżąca, organ uznał ją za podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne. Skarżąca zaprzecza stanowisku organu. Uważa, że nie jest podmiotem obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne, ponieważ w żaden sposób nie dysponuje nieruchomością, z której odprowadzane są wody opadowe lub roztopowe.

Wobec powyższego, istota sporu sprowadza się do weryfikacji zaskarżonej decyzji pod względem prawidłowości ustalenia adresata obowiązku ponoszenia opłat za usługi wodne.

Zgodnie z art. 35 ust. 3 pkt 7 Pw, usługi wodne obejmują odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Z art. 268 ust. 1 pkt 3 Pw wynika, że opłaty za usługi wodne uiszcza się m.in. za odprowadzanie do wód: a) wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, b) wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast. Opłata z tego tytułu składa się z opłaty stałej, ustalanej w sposób określony w art. 271 ust. 1 pkt 3 i ust. 4, oraz opłaty zmiennej, wymierzanej na podstawie art. 272 ust. 5 ww. ustawy.

Przepis art. 272 ust. 5 Pw stanowi, że wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m3 i czasu, wyrażonego w latach, z uwzględnieniem istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności. Wysokość opłat za usługi wodne w okresie przejściowym uregulowana została w art. 552 ust. 2 i 2a ustawy Prawo wodne. Ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2026 r. następuje na podstawie: 1) określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym celu i zakresu korzystania z wód; 2) pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli gospodarowania wodami lub ustaleń z przeglądów pozwoleń wodnoprawnych; 3) pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli pozwoleń zintegrowanych (ust. 2). Z kolei ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie do dnia 31 grudnia 2026 r. następuje również na podstawie: 1) odczytów z przyrządów pomiarowych dokonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami albo 2) oświadczeń podmiotów obowiązanych do ponoszenia opłat za usługi wodne, za poszczególne kwartały (ust. 2a). Ilość odprowadzonych wód jest parametrem do naliczenia opłaty zmiennej, zgodnie z art. 272 ust. 5 Pw – jest jednym z czynników iloczynu służącego wyliczeniu takiej opłaty.

Podkreślić należy, że na podstawie art. 298 pkt 1 Pw do uiszczania tych opłat zobowiązane są podmioty korzystające z usług wodnych.

Przekładając powyższe rozważania prawne na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że przy ustaleniu opłaty zmiennej dla Skarżącej organ w pierwszej kolejności powinien wyjaśnić, czy adresat obowiązku korzysta z usług wodnych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] stycznia 2019 r.

W ocenie Sądu, posiadanie przez podmiot pozwolenia wodnoprawnego nie oznacza zawsze, że jego adresat jest podmiotem korzystającym z usług wodnych.

Sąd na podstawie analizy akt sprawy nie znalazł potwierdzenia dla kategorycznego stanowiska organu, że Skarżąca na podstawie art. 298 pkt 2 Pw jest podmiotem, który korzysta z usług wodnych na podstawie udzielonego pozwolenia wodnoprawnego. Skarżąca posiada pozwolenie wodnoprawne, ale brak jest dowodów na potwierdzenie faktu korzystania przez nią z usług wodnych.

Sąd stwierdza, że organ nie wykazał że Skarżąca jest jednym z podmiotów wymienionych w art. 298 pkt 2 Pw. Powyższy przepis stanowi, że opłatę za usługi wodne są obowiązane ponosić osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:

a) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych,

b) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych,

c) użytkownikami wieczystymi gruntów,

d) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego - które na skutek wykonywania robót i obiektów mających wpływ na zmniejszenie naturalnej retencji terenowej doprowadziły do zmniejszenia tej retencji.

W złożonej reklamacji Skarżąca wskazała, że nie jest w rozumieniu ustawy prawo wodne podmiotem obowiązanym do uiszczenia we wskazanym w informacji okresie opłaty i nie powinna być stroną informacji z [...] lutego 2023 r. Ponadto, strona podała, że nie jest już właścicielem nieruchomości zlokalizowanej w miejscowości S., objętej księgą wieczystą o numerze [...]. Wyjaśniła, że utraciła dysponowanie nieruchomością, z której są odprowadzane wody opadowe poprzez urządzenia wodne zlokalizowane na działce o numerze ewidencyjnym [...] Podała, że [...] kwietnia 2019 r. zostało podpisane Porozumienie trójstronne pomiędzy Spółką, Gminą S. oraz [...] Spółka jawna w D., które dotyczyło przeniesienia ogółu praw i obowiązków wynikających z Umowy nr [...] z dnia [...] września 2018 r. Powyższe stanowisko Skarżąca powtórzyła w skardze.

W ocenie Sądu, informacje podane przez Skarżącą w pismach procesowych i reklamacji wymagały weryfikacji przez organ. Sąd podkreśla, że wymienione w skardze dokumenty powołane jako dowody, znajdują się w aktach sprawy. Organ natomiast nie odniósł się do stanowiska Skarżącej i nie zbadał, czy w związku podpisanym Porozumieniem trójstronnym pomiędzy Spółką, Gminą S. oraz [...] Spółka jawna w D., na mocy której nastąpiło przeniesienie ogółu praw i obowiązków wynikających z umowy z dnia [...] września 2018 r., Skarżąca w dniu skierowania do niej Informacji rzeczywiście korzystała z usług wodnych w rozumieniu art. 298 pkt 1 i 1 Pw.

Organ nie odniósł się również do kwestii, że stronami Umowy z dnia [...] września 2018 r. nr [...] była Gmina S. - jako Zarządca oraz Skarżąca - jako inwestor. Zgodnie z § 4 ust. 5 Umowy po zakończeniu rzeczonych prac Spółka zobowiązana była do nieodpłatnego przekazania przedmiotu umowy Zarządcy tj. Gminie S..

Organ nie wypowiedział się, czy na skutek zawartego Porozumienia, Skarżąca utraciła tytuł do faktycznego władania nieruchomościami należącymi do Gminy S., z których odprowadzane są wody opadowe. Ponadto, nie odniósł się do stanowiska strony, że [...] maja 2019 r. przeniosła ona również na [...] Spółka jawna w D. prawo własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] (Umowa przeniesienia prawa własności, nr [...]). W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że w wezwaniu z [...] marca 2023 r., organ zakreślił Skarżącej termin 14 dni od daty doręczenia wezwania na dopełnienie czynności. Powyższe pismo zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej [...] kwietnia 2023 r. Termin na wykonanie wezwania upływał [...] kwietnia 2023. Z zestawienia powyższych dat wynika, że organ jeszcze przed upływem terminu na wypowiedzenie się strony w zakresie wezwania doręczonego jej [...] kwietnia 2023 r. już [...] kwietnia 2023 r. wydał zaskarżoną decyzję. Tym samym pominął dowody dostarczone przez Skarżącą za pismem z [...] kwietnia 2023 r.

Sąd zwraca uwagę, że w udzielonej odpowiedzi z [...] kwietnia 2023 r. Skarżąca wyjaśniła, że działka o nr ewidencyjnym [...], objęta księgę wieczystą [...] o powierzchni [...] m2, której Spółka była właścicielem, stanowi część odwadnianego terenu.

W skardze podniesiono też okoliczność przeniesienia na rzecz innego podmiotu prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Wskazana powyżej nieruchomość generuje odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej jedynie w minimalnym stopniu (studzienka WD-4 na mapie do celów projektowych), gdyż na nieruchomości tej zostały przewidziane rozwiązania projektowe nie powodujące takiej konieczności, które to rozwiązania zostały zaimplementowane do projektu zgodnie z wymaganiami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego (dalej: "MPZP"). W MPZP (Uchwała nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] października 2002 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu terenu między [...], a ulicą [...] w S.) teren działki oznaczony jest symbolem 7 MU. Według § 10 pkt 10) Uchwały dla tego terenu obowiązują zapisy jak dla terenu oznaczonego 1PSU w kwestii odprowadzania wód, tj. § 6 pkt 10) - "odprowadzanie wód opadowych do gruntu".

Z powyższych ustaleń Sądu wynika, że organ pominął twierdzenia Skarżącej, że po przejęciu praw i obowiązków z Umowy, zakupie działki nr [...] i przejęciu terenu, cały proces budowlany został zrealizowany przez [...].

Dokumenty na poparcie tych okoliczności znajdują się w aktach sprawy, jednakże organ ich nie ocenił, a tym samym nie zważył, czy zgromadzone w sprawie dowody pozwalają traktować Skarżącą jako podmiot korzystający z usługi wodnej, tj. odprowadzania wód opadowych lub roztopowych, pochodzących z powierzchni dachowych, dróg i chodników wskazanych w pozwoleniu wodnoprawnym.

Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że uzasadnione jest obciążenie Skarżącej opłatą, ponieważ pozwolenie wodnoprawne na usługi wodne z dnia [...] stycznia 2019 r. nie zostało wygaszone przez stronę w trybie art. 418 ust. 1 Pw. Organ wskazał, że przepis art. 418 ust. 1 Pw określa, że stwierdzenie wygaśnięcia, cofnięcie lub ograniczenie pozwolenia wodnoprawnego następuje, w drodze decyzji, wydanej z urzędu lub na wniosek. Ponadto organ powołał się na art. 414 ust. 1 pkt 2 Pw i podał, że pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli zakład zrzekł się pozwolenia wodnoprawnego. Natomiast w przypadku chęci zrzeczenia się pozwolenia, należy wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego.

Powyższe brzmienie przepisu art. 418 Pw nie zwalnia organu z obowiązku działania z urzędu jeżeli organ dopatrzy się przesłanek do wygaśnięcia, cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego.

Poza tym, w ocenie Sądu, odwołanie się organu do powyższych przepisów jest całkowicie nietrafione. Obowiązkiem organu jest poszukiwanie podmiotu faktycznie korzystającego z usług wodnych, zgodnie z art. 298 pkt 2 Pw. Podmiot, który nie zadbał o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany własnościowe nieruchomości oraz kanalizacji deszczowej, z których odprowadzane są wody, korzysta z usług wodnych bez pozwolenia wodnoprawnego, co podlega karze.

Organ pominął przepisy zawarte w art. 411a Pw, regulujące przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego. Organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych, który wydał pozwolenie wodnoprawne, jest obowiązany, za zgodą strony, na której rzecz wydano pozwolenie wodnoprawne, do przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego na rzecz innego podmiotu, jeżeli ten podmiot przyjmuje wszystkie warunki określone w tym pozwoleniu wodnoprawnym (ust. 1). Przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego, o którym mowa w ust. 1, następuje w drodze decyzji (ust. 2). Stronami postępowania o przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego są podmiot, na którego rzecz wydano pozwolenie wodnoprawne, oraz podmiot zainteresowany nabyciem praw i obowiązków wynikających z tego pozwolenia wodnoprawnego (ust. 3). Decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się na wniosek podmiotu, na rzecz którego przenoszone jest pozwolenie wodnoprawne (ust. 4). Do wniosku, o którym mowa w ust. 4, dołącza się oświadczenie podmiotu, na rzecz którego przenoszone jest pozwolenie wodnoprawne, o przyjęciu wszystkich warunków określonych w tym pozwoleniu wodnoprawnym (ust. 5). Według ust. 6 przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego, o którym mowa w ust. 4, odmawia się, jeżeli podmiot, na który ma nastąpić to przeniesienie, nie wywiązuje się z obowiązków wynikających z:

1) dotychczas wydanych na jego rzecz pozwoleń wodnoprawnych albo

2) przeniesionych na jego rzecz pozwoleń wodnoprawnych.

Z powyższych przepisów wynika, że przy korzystaniu z usług wodnych ustawodawca zapewnił pełen monitoring i ciągłość związaną z odpowiedzialnością podmiotu korzystającego faktycznie z usług wodnych. Powyższa regulacja wpisuje się w cele ustawy oraz Dyrektywy, że "płaci ten kto korzysta".

Z powyższych względów ustalona dla skarżącej w zaskarżonej decyzji opłata zmienna za III kwartał 2021 r. za usługi wodne została ustalona z naruszeniem przepisów postępowania, ponieważ organ nie ustalił kto jest podmiotem korzystającym z usług wodnych.

W zaskarżonej decyzji organ ustalił opłatę zmienną na podstawie danych z udzielonego Spółce pozwolenia wodnoprawnego (art. 552 ust. 2 pkt 1 Pw).

Sąd w niniejszym składzie podziela te poglądy wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w świetle których fakt, że opłaty uiszcza się "za usługi wodne" (poszczególne ich rodzaje) oraz, że zobowiązanymi do ich ponoszenia są podmioty "korzystające z usług wodnych", oznacza, że podmiot uprawniony do korzystania z danej usługi wodnej, aby móc zostać obciążonym opłatą z tego tytułu, musi mieć co najmniej potencjalną (prawnie zagwarantowaną) możliwość wykonywania swych uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego (por. wyroki WSA: z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wr 389/18; z 20.09.2018 r., II SA/Sz 507/18; z dnia 10 listopada 2020 roku, sygn. akt III SA/Gd 390/20 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA").

W świetle powyższych uwag za błędne należy uznać stanowisko organu, że opłata za usługi wodne (w tym przypadku: opłata zmienna za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych) przysługuje niezależnie od okoliczności faktycznych sprawy determinujących możliwość korzystania z takich usług (w tym przypadku: niezależnie od dysponowania prawem do nieruchomości) – do czasu wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego, ewentualnie przejęcia praw i obowiązków wynikających z pozwolenia przez następcę prawnego zakładu (na podstawie art. 411 Pw) albo przez inny podmiot (w trybie art. 411a Pw).

Zdaniem Sądu, w sytuacji gdy podmiot, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych, nie ma już możliwości realizacji swoich uprawnień z niego wynikających – bo np. utracił tytuł prawny i posiadanie nieruchomości, z terenu której wody te są odprowadzane – brak jest podstaw do ustalenia opłaty za ww. usługę wodną. Obowiązek ponoszenia opłaty wiąże się bowiem z faktem korzystania (a przynajmniej: z faktyczną możliwością korzystania) z danej usługi wodnej, a nie z samym posiadaniem pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego tej usługi. Zgodnie z art. 9 ust. 3 Pw gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną.

Sąd stoi na stanowisku, że do ustalenia opłat zmiennych za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych, na podstawie art. 268 ust. 1 pkt 3, art. 272 ust. 5 i art. 298 pkt 1 Pw, a także art. 552 ust. 2 pkt 1 Pw nie jest wystarczający sam fakt wydania pozwolenia wodnoprawnego uprawniającego do świadczenia tych usług, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że podmiot, który uzyskał to pozwolenie, nie ma realnej możliwości wykonywania swoich uprawnień z niego wynikających. Samo uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego nie oznacza jeszcze automatycznej możliwości realizacji uprawnień zakładu wynikających z tego pozwolenia, dlatego samo posiadanie pozwolenia nie upoważnia organu do naliczania opłat za usługi wodne objęte tym pozwoleniem.

Organ przy ustalaniu prawdy obiektywnej nie może pomijać art. 389 pkt 1 Pw, który to przepis stanowi, że jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na usługi wodne. W sytuacji, gdy skarżąca nie korzysta z usług wodnych, mimo że dla niej było wydane pozwolenie wodnoprawne, to obowiązek ponoszenia opłat przechodzi na podmiot faktycznie korzystający z tych usług. Podmiot ten powinien w myśl art. 389 pkt 1 Pw legitymować się pozwoleniem wodnoprawnym. Naruszenie powyższego przepisu zagrożone jest administracyjną karą pieniężną na podstawie art. 472aa. ust. 1 pkt 2 Pw. Przepis ten stanowi, że administracyjnej karze pieniężnej podlega, kto wbrew przepisowi art. 389, art. 394 ust. 1 lub art. 425 ust. 1 korzysta z wód, wykonuje urządzenia wodne, roboty w wodach lub inne działania wymagające odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez odpowiednio pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej. Przepis ten dotyczy każdego podmiotu korzystającego z usług wodnych z naruszeniem z art. 389 pkt 1 Pw.

Sąd nie podzielił natomiast wniosku Skarżącej o uchylenie obowiązku określonego w Informacji z dnia [...] lutego 2023 r. Zgodnie z art. 273 Pw podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, któremu przekazano informację, o której mowa w art. 271 ust. 1 oraz w art. 272 ust. 17 albo 22, może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty. Reklamację składa się odpowiednio do Wód Polskich albo właściwego wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia otrzymania odpowiednio informacji, o której mowa w art. 271 ust. 1 oraz w art. 272 ust. 17 albo 22, a złożenie reklamacji nie wstrzymuje wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 271 ust. 6 oraz w art. 272 ust. 18 albo 23 P.w. W razie uznania reklamacji, Wody Polskie albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta przekazują podmiotowi obowiązanemu do ponoszenia opłat za usługi wodne nową informację, zawierającą także sposób obliczenia opłaty za usługi wodne, natomiast w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji, przy czym jej zaskarżenie nie wstrzymuje jej wykonania.

Ustawodawca przewidział dwa alternatywne tryby kwestionowania istnienia i wysokości opłaty zmiennej za usługi wodne. Pierwszy z nich polega na braku podejmowania jakichkolwiek działań po doręczeniu informacji o sposobie obliczenia opłaty, w tym na braku uiszczenia płatności wynikających z tej informacji, w następstwie czego dochodzi do wydania przez organ na podstawie art. 272 ust. 19 Pw decyzji określającej wysokość opłaty, która następnie może być zaskarżona.

Drugi uproszczony i przyśpieszony tryb postępowania, z którego skorzystać może adresat informacji kwestionujący wysokość ustalonej w niej opłaty, to reklamacja, która musi zostać rozpoznana przez organ w terminie 14 dni. Rozpoznając taką reklamację właściwy organ, w przypadku jej uznania, przekazuje podmiotowi obowiązanemu do ponoszenia opłat za usługi wodne nową informację, zawierającą także sposób obliczenia opłaty za usługi wodne (art. 273 ust. 5 Pw), albo w razie nieuznania reklamacji określa wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji (art. 273 ust. 6 Pw).

Wydana na podstawie art. 272 ust. 17 Pw informacja nie jest decyzją. Jest "przeddecyzyjną" czynnością materialno-techniczną, podejmowaną poza jakimkolwiek postępowaniem administracyjnym lub podatkowym. Takie stanowisko dominuje w orzecznictwie (por. wyroki NSA z dnia 9.12.2021r. III OSK 4553/21, z 26.09.2023r. III OSK 988/22, wyroki WSA w Rzeszowie: z 18.04.2023r. II SA/Rz 168/23, z 16.05.2023r. II SA/R 241/23 – dostępne w CBOSA).

Opisana wyżej specyficzna procedura ustalania odpłatności za usługi wodne odnosi się do trybu "przeddecyzyjnego", natomiast do kwestii związanych z wydawaniem decyzji określających wysokość opłat za korzystanie z wód, a nieuregulowanych w przepisach Prawa wodnego, mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej. Ze względu na ustalony w art. 272 ust. 19 i art. 273 ust. 6 P.w. decyzyjny sposób rozstrzygania o wysokości opłaty zmiennej, na mocy odesłania wyrażonego w art. 300 ust. 1 P.w., do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (O.p.).

W konsekwencji, za zasadny należało również uznać zarzut istotnego naruszenia przepisów postępowania, polegającego na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w zakresie ustaleń, czy podnoszonych przez Skarżącą okoliczności.

Wobec powyższego, za skuteczne Sąd uznał zarzuty dotyczące naruszenia art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., których odpowiednikami są powołane przez Skarżącą przepisy art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., pomimo niemających znaczenia dla rozpoznawanej sprawy różnic. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu podatkowego w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Organ powinien w sposób adekwatny do potrzeb ustalić stan faktyczny i nie pozostawić niewyjaśnionych istotnych dla sprawy okoliczności. Dokonana natomiast przez organ ocena zgromadzonego materiału powinna zostać przeprowadzona zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.), a motywy którymi kierował się organ powinny zostać wyjaśnione w uzasadnieniu wydanej decyzji. Organ obowiązany jest rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności. Organ jest obowiązany z urzędu ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz ustalić, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności. Zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego uznawane jest za uchybienie przepisom postępowania podatkowego, skutkującym wadliwością decyzji. Przekładając powyższe na okoliczności sprawy podkreślić należy, że jeżeli organy dysponowały dowodami zgłoszonymi przez Skarżącą, jak protokoły, notatki, wpis w księdze wieczystej, to powinny zweryfikować te dane i wyjaśnić dlaczego uważają Skarżącą za podmiot korzystający z usług wodnych. Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 122 i art. 187 § 1 O.p. ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny i z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Organ nie wskazał na żadne okoliczności, które dowodziłyby o korzystaniu skarżącej z usług wodnych. Takich uprawnień nie daje natomiast fakt wydania dla skarżącej pozwolenia wodnoprawnego.

Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni poczynione wywody i oceny prawne w zakresie interpretacji i stosowania wskazanych przepisów prawa, dokona ponownej analizy okoliczności sprawy i wyda rozstrzygnięcie dokonując odpowiednich ustaleń faktycznych i prawnych aktualizujących stan sprawy.

Reasumując, zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa i dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. podlegała uchyleniu.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 210 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.