Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 698/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 22 lit. e; art. 32a; art. 87 ust. 1 pkt. 4; art. 92a ust. 1 i 7;  art. 92c ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant asystent sędziego Arleta Bednarczyk-Chagowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w [...] z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 5 września 2023 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w [...] utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w T. z dnia 26 czerwca 2023 r., nakładającą na [...] Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. (dalej "Spółka", "strona skarżąca") karę pieniężną w wysokości 5 000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy.

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia.

W dniu 9 kwietnia 2023 r. na drogowym przejściu granicznym w [...], na kierunku wjazdowym do Polski, do kontroli granicznej zgłosił się obywatel [...] I. B., kierujący ciągnikiem samochodowym marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą ciężarową marki [...] o nr rej. [...] wykonujący przewóz drogowy na rzecz strony skarżącej. W trakcie kontroli dokumentów związanych z wykonywanym transportem stwierdzono, że kierujący pojazdem nie posiada świadectwa kierowcy.

Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli drogowej nr [...] z dnia 9 kwietnia 2023 r. Kierowca podpisał protokół kontroli i złożył zeznania do protokołu przesłuchania świadka. Kierowca zeznał, że "dokumenty na świadectwo kierowcy zostało złożone, ale dokumentu jeszcze nie ma". Jednocześnie, w toku postępowania pismem z dnia 23 maja 2023 r., Główny Inspektorat Transportu Drogowego (dalej "GITD") wskazał, że I. B. w dniu kontroli - tj. 9 kwietnia 2023 r., nie posiadał świadectwa kierowcy oraz że do tego dnia do organu nie wpłynął wniosek o wydanie świadectwa kierowcy dla kierowcy I. B..

W tych okolicznościach decyzją z dnia 26 czerwca 2023 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w T. (dalej "organ I instancji") nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 5 000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy.

Spółka złożyła odwołanie, w którym akcentowała, że w sprawie zaistniała sytuacja nadzwyczajna, gdyż kierowca D. S. porzucił załadowaną naczepę w kolejce do terminala odpraw (posiadał on wszystkie wymagane dokumenty zatrudnienia, które przywłaszczył). Naczepy były już załadowane towar musiał być dostarczony do klienta. I. B. był zatrudniony natychmiast i złożono wniosek o świadectwo kierowcy w dniu 31 marca 2023 r. To GITD opóźnił wydanie dokumentu. Spółka przyznała, że w dniu kontroli nie było powyższego dokumentu, ale zaistniała sytuacja nadzwyczajna. Spółka zwróciła również uwagę na niekompetencje funkcjonariusza podczas kontroli, który nakazał by dalej kontynuował przewóz K. A., osoba bez uprawnień do kierowania pojazdami mimo, iż dokonując odprawy paszportu i sprawdzając w bazie danych miał tego świadomość.

Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w [...] (dalej "organ odwoławczy", "organ II instancji", "organ") zaskarżoną decyzją z dnia 5 września 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2022 r. poz. 2201 ze zm.), dalej "u.t.d.", podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli świadectwo kierowcy jeżeli jest wymagane. Natomiast art. 32a u.t.d. stanowi, że do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy rozporządzenia nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 300, str. 72 ze zm.), dalej "rozporządzenie nr 1072/2009".

Zgodnie zaś z art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009 wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz, jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego, świadectwa kierowcy. Dodatkowo art. 5 przedmiotowego rozporządzenia stanowi, że świadectwo kierowcy jest wydawane przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi, który: a) jest posiadaczem licencji wspólnotowej; oraz b) albo legalnie zatrudnia w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi albo w sposób legalny korzysta z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE, pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim: (i) na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych; oraz, w odpowiednich przypadkach, (ii) na mocy układów zbiorowych, zgodnie z regułami stosowanymi w tym państwie członkowskim.

Organ II instancji podkreślił, że w świetle poczynionych w sprawie ustaleń nie budzi wątpliwości, że kierowca nie posiadał wymaganego przepisami świadectwa kierowcy i jest to fakt niezaprzeczalny. W związku z powyższym należy uznać za trafną ocenę jakiej dokonał organ I instancji w zakresie powstałego uchybienia. Ujawniony w trakcie kontroli drogowej fakt, że Spółka nie wywiązała się z obowiązku wyposażenia kierowcy w świadectwo kierowcy zobowiązywało organ I instancji do nałożenia kary w kwocie 5 000 zł, na podstawie Ip. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Kierowca I. B. wykonując przewóz międzynarodowy rzeczy na podstawie licencji dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy wydanej dla strony skarżącej, powinien w czasie kontroli dysponować i okazywać stosowne świadectwo kierowcy (art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d.). Nie ulega więc wątpliwości, że Spółka jako profesjonalny podmiot wykonujący międzynarodowy transport drogowy rzeczy powinna zachować najwyższą staranność przy planowaniu danej operacji transportowej i sprawdzić czy kierowca posiada wymagane dokumenty. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wskazuje, aby strona skarżąca jako przedsiębiorca podjęła niezbędne działania zmierzające do należytego wykonania ciążących na niej jako przewoźniku obowiązków. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność przedsiębiorca i na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje.

Organ odwoławczy podkreślił też, że w toku postępowania Spółka nie przedstawiła żadnego dowodu skutecznie kwestionującego prawidłowość ustaleń faktycznych organów. Wskazywane natomiast w odwołaniu postępowanie D. S., nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy niniejszej dotyczącej braku świadectwa kierowcy wydanego dla I. B.. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo uznał, iż Spółka nie udowodniła twierdzenia, że nie miała wpływu na ujawnioną nieprawidłowość. Tym samym należy ocenić, że nie zaistniały zwalniające z odpowiedzialności okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 u.t.d.

Organ odwoławczy podkreślił, że brak świadectwa kierowcy nie można uznać za zdarzenie o charakterze nagłym i trudnym do przewidzenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na ostateczną decyzję organu odwoławczego Spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej "k.p.a.", poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem:

a) przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy, między innnymi poprzez pominięcie przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy okoliczności związanych z porzuceniem przez pracownika spółki D. S. pojazdu na poboczu drogi, co poskutkowało koniecznością podjęcia przez pracodawcę radykalnych kroków i wysłania innego kierowcy, a nadto pominięcie przez organ faktu, iż wobec D. S. toczy się postępowanie karne, ściśle związane z jego zachowaniem tj. porzucenie naczepy, przywłaszczenie dokumentów pojazdu, co w konsekwencji doprowadziło organ administracji do niezasadnego uznania, jakoby w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki wyszczególnione w art. 92c ust. 1 u.t.d;

b) przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 92c ust. 1 u.t.d., poprzez ich niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji bezzasadne niezastosowanie, co przejawiło się w nieuzasadnionym przyjęciu, jakoby naruszenie nie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których strona skarżąca nie mogła przewidzieć, podczas gdy w rzeczywistości Spółka nie miał wpływu ani możliwości przewidzenia zachowania pracownika, polegającego na bezprawnym porzuceniu pojazdu oraz przywłaszczeniu dokumentów, co poskutkowało koniecznością wysłania innego kierowcy celem kontunuowania transportu i uniknięcia rażących negatywnych skutków dla Spółki, w szczególności przywłaszczenia pojazdu oraz ładunku przez osoby trzecie, a co za tym idzie zachowanie strony skarżącej uzasadniało odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, albowiem wystąpiły w sprawie szczególne okoliczności ujęte w art. 92c ust. 1 u.t.d.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, Spółka wniosła o chylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a także o zwrot kosztów postępowania według norm prawem przypisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik przedstawił argumentację na poparcie stawianych zarzutów podkreślając ponownie, że organ bezzasadnie pominął fakt, iż skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, nie miał też realnej obiektywnej możliwości przewidzenia, że kierowca dopuści się tak nagannych, przestępnych zachowań. W ocenie pełnomocnika Spółka nie może ponosić odpowiedzialności za tak rażące zachowanie osoby trzeciej, tym bardziej, że sama jako pracodawca jest pokrzywdzona przestępstwem popełnionym przez D. S..

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.

Przedmiot kontroli sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja organu w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy.

Obowiązek kierowcy pojazdu samochodowego, podczas wykonywania przewozu drogowego w międzynarodowym transporcie drogowym, posiadania przy sobie i okazywania, na żądanie uprawnionego organu kontroli, świadectwa kierowcy, jeżeli jest wymagane, określa przepis art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d.

Natomiast instytucja świadectwa kierowcy została uregulowana w rozporządzeniu nr 1072/2009, którego przepisy mają zastosowanie, zgodnie z regulacją art. 32a u.t.d., do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy.

W świetle art. 4 pkt 22 u.t.d. obowiązki lub warunki przewozu drogowego to, między innymi obowiązki lub warunki wynikające z rozporządzenia nr 1072/2009, wymienionego w art. 4 pkt 22 lit. e u.t.d.

W świetle pkt 2 i 3 preambuły do rozporządzenia nr 1072/2009, ma ono na celu ustanowienie wspólnej polityki transportowej poprzez określenie wspólnych reguł mających zastosowanie do rynku międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy i zapewnienie spójnych ram prawnych dla międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy we Wspólnocie (Unii Europejskiej). Dla realizacji tego celu rozporządzenie określa warunki dotyczące udzielania i cofania licencji wspólnotowych oraz rodzaju przewozów, do których mają one mieć zastosowanie, a także okresy ważności licencji i szczegółowe zasady korzystania z nich oraz ustanawia świadectwo kierowcy w celu umożliwienia państwom członkowskim skutecznego sprawdzenia, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz (pkt 11 i 12 preambuły do rozporządzenia).

Zgodnie z zasadą ogólną wyrażoną w art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009, wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz - jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego – świadectwa kierowcy.

Zatem rozporządzenie nr 1072/2009 uzależnia wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy od posiadania licencji wspólnotowej i wprowadza obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy w odniesieniu do kierowców z państw trzecich.

Stosownie do art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 1072/2009 świadectwo kierowcy jest wydawane przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi, który: jest posiadaczem licencji wspólnotowej (lit. a) oraz albo legalnie zatrudnia w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzysta z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim (lit. b).

Świadectwo kierowcy jest wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony, lub każdemu kierowcy pozostającemu w jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu powołanej wyżej dyrektywy. Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1 (art. 5 ust. 2 rozporządzenia).

Świadectwo kierowcy należy, zgodnie z art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009, do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika, natomiast świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.

Organ właściwy do wydania świadectwa kierowcy oraz postępowanie w tym przedmiocie normuje art. 32b u.t.d. Zgodnie z tym przepisem Główny Inspektor Transportu Drogowego, w drodze decyzji administracyjnej, wydaje, odmawia wydania, zmienia, cofa świadectwo kierowcy lub zawiesza wydawanie świadectw kierowców (ust. 1). Świadectwo kierowcy wydaje się na wniosek przedsiębiorcy, posiadającego licencję wspólnotową, złożony w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej (ust. 2). Świadectwo kierowcy wraz z wypisem ze świadectwa kierowcy wydaje się przedsiębiorcy na okres do 5 lat (ust. 3). Wniosek, o którym mowa w ust. 2, powinien zawierać: 1) oznaczenie przedsiębiorcy, jego siedzibę i adres; 2) imię i nazwisko, datę i miejsce urodzenia oraz obywatelstwo kierowcy (ust. 4). Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się: 1) kopię licencji wspólnotowej; 2) zaświadczenie o zatrudnieniu kierowcy oraz kopię: a) karty kwalifikacji kierowcy wydanej w państwie członkowskim Unii Europejskiej z aktualnym wpisem kodu 95 oraz posiadanego prawa jazdy albo b) prawa jazdy wydanego w państwie członkowskim Unii Europejskiej z aktualnym wpisem kodu 95; 3) kserokopię dokumentu tożsamości; 4) kserokopię prawa jazdy; 5) kserokopię dokumentu potwierdzającego ubezpieczenie społeczne kierowcy (ust. 5).

Z przytoczonych przepisów wynika zatem bezsprzecznie, że jeżeli przewoźnik, posiadający licencję wspólnotową, wykonuje na jej podstawie międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy, obowiązany jest wyposażyć kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, w świadectwo kierowcy. Kierujący pojazdem obywatel państwa trzeciego jest zobowiązany legitymować się świadectwem kierowcy, gdy prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej przewoźnika, na którego wniosek świadectwo zostało wydane i okazywać świadectwo kierowcy na żądanie uprawnionego organu kontroli.

W świetle treści art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych. Jak stanowi art. 92a ust. 7 wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do cytowanej ustawy.

Zgodnie z Ip. 3.3 załącznika nr 3 do u.t.d. wysokość kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy wynosi 5 000 zł.

W okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym jest, że w czasie przeprowadzonej w dniu 9 kwietnia 2023 r. kontroli dokumentów związanych z wykonywanym na rzecz strony skarżącej międzynarodowym zarobkowym przewozem rzeczy, kierujący pojazdem obywatel [...] I. B. nie legitymował się świadectwem kierowcy. Jak wyjaśnił przesłuchany kierowca dokumenty na świadectwo kierowcy zostały złożone. W toku postępowania, w oparciu o informacje udzielone przez Główny Inspektorat Transportu Drogowego w piśmie z dnia 23 maja 2023 r., organ ustalił, że Spółka na dzień kontroli tj. na dzień 9 kwietnia 2023 r. nie miała udzielonego świadectwa kierowcy na rzecz I. B..

Tym samym międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy był wykonywany przez Spółkę z naruszeniem obowiązków określonych w art. 3 i art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009 oraz w art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d.

Spółka nie podważała ustaleń co do braku w dniu kontroli tego dokumentu, podnosiła jednakże, że w sprawie zaistniała nadzwyczajna sytuacja, gdyż kierowca D. S. porzucił załadowaną naczepę w kolejce do terminala odpraw. Naczepy były już załadowane towar więc musiał być dostarczony do klienta. I. B. został zatrudniony natychmiast, a wniosek o świadectwo kierowcy złożono w dniu 31 marca 2023 r. (w aktach znajduje się złożona przez Spółkę kserokopia pierwszej strony wniosku z prezentatą GITD z dnia 31 marca 2023 r.).

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do oceny, czy organy trafnie przyjęły, że w okolicznościach rozpatrywanego przypadku nie można uznać, że zaistniały przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania z uwagi na okoliczności o jakich mowa w art. 92c ust. 1 u.t.d.

Niemniej jednak przytoczenie na wstępie regulacji dotyczących świadectwa kierowcy było konieczne nie tylko celem wykazania obowiązku przedsiębiorcy co do wyposażenia kierowcy, który wykonuje międzynarodowy przewóz rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej przewoźnika, a nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE w ten dokument przed rozpoczęciem przewozu, ale także aby wskazać na istotną rolę tego dokumentu.

Funkcją świadectwa kierowcy jest przede wszystkim poświadczenie, iż kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami wynikającymi z przepisów prawa krajowego o zatrudnieniu, na które składają się przepisy ustawowe, wykonawcze, administracyjne oraz układy zbiorowe pracy. Jednakże nie można pominąć równie istotnej funkcji świadectwa kierowcy, jaką jest potwierdzenie kompetencji kierowcy w zakresie transportu. Wydanie świadectwa kierowcy uzależnione jest między innymi od spełnienia warunków dotyczących właściwych kwalifikacji zawodowych do wykonywania zawodu kierowcy na terytorium RP. Świadectwo kierowcy jest potwierdzeniem, że kierowca niebędący obywatelem państwa członkowskiego UE, który posiada prawo jazdy wydane przez państwo trzecie i wykonuje lub zamierza wykonywać przewóz drogowy na rzecz przedsiębiorcy mającego siedzibę na terytorium państwa członkowskiego, uzyskał odpowiednią kwalifikację do wykonywania zawodu kierowcy, czemu służy wpis kodu "95". Karta kwalifikacji kierowcy to dokument potwierdzający uprawnienie do kierowania zawodowo pojazdami określonych kategorii, dla osób niespełniających warunków do uzyskania polskiego prawa jazdy z wpisem kodu "95" (zob. art. 15 i art. 15a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - Dz. U. z 2023 r. poz. 622, ze zm.).

W ocenie sądu należy w pełni podzielić stanowisko organu, że w toku postępowania administracyjnego ( a także i sądowego) strona skarżąca nie powoływała żadnych wyjątkowych okoliczności, które w świetle regulacji art. 92c u.t.d. uzasadniałyby wyłączenie odpowiedzialności Spółki za stwierdzone naruszenie. Zgodnie z treścią art. 92c ust. 1 nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Z przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., bo to na tn przypadek wskazywał Spółka wynika, że przedsiębiorca jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa, jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia i nie mógł tego przewidzieć. Sytuacja taka ma miejsce, gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Przy tym przedsiębiorca musi wykazać, że dołożył należytej staranności, to jest uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Zatem to na przewoźniku spoczywa ciężar wykazania, że pomimo dołożenia należytej staranności przy organizacji przewozu nie miał wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność przedsiębiorca. Jako zdarzenia i okoliczności nie do przewidzenia należy rozumieć takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, a ich wystąpienie nie jest możliwe do przewidzenia i uniknięcia nawet przy dołożeniu ze strony przedsiębiorcy należytej staranności w prowadzeniu działalności gospodarczej.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, że strona skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których Spółka jako podmiot wykonujący przewozy nie mogła przewidzieć. Wręcz przeciwnie. Mając pełną wiedzę, że kierowca nie posiada wymaganego świadectwa kierowcy, lecz dopiero wystąpiono o jego wydanie, przewoźnik świadomie wykonywał przewóz. Sąd nie kwestionuje, że okoliczności powoływane przez Spółkę mogły mieć wpływ na istotną dezorganizację procesu logistycznego w przedsiębiorstwie, niemniej jednak, wykonywanie przewozu przez kierowcę nieposiadającego wymaganego świadectwa, podyktowane potrzebą terminowej dostawy towaru, nie jest okolicznością, o jakiej mowa w rozumieniu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., to jest taką, która wyłączałyby odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie. Brak świadectwa kierowcy nie można uznać za zdarzenie o charakterze nagłym i trudnym do przewidzenia. Tym samym powstanie samego naruszenia, czyli dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy jest sytuacją, na którą Spółka miała realny wpływ i mogła jej uniknąć.

Co do okoliczności wskazywanych przez Spółkę to zauważyć po pierwsze wypada, że przesłuchany w trakcie kontroli kierowca w ogóle nie wskazywał na okoliczności podawane przez Spółkę, co do porzucenia naczepy z towarem przez jego poprzednika i konieczność terminowego dostarczenia towaru. Po drugie kontrola miała miejsce w dniu 9 kwietnia 2023 r. i dotyczyła ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą ciężarową marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] [...] Tymczasem z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, dostarczonego przez stronę skarżącą, tj. skierowanego przez Spółkę do D. S. wezwania z dnia 28 marca 2023 r. wynika, że porzucona został naczepa o nr rej. [...] [...], a zatem inna, niż kontrolowana w dniu 9 kwietnia 2023 r. (k.[...] akt adm.). Nadto z dołączonego do akt potwierdzenia zawiadomienia złożonego na posterunku Policji w Z. (k.[...] akt adm. ), wynika, że przywłaszczenie dokumentów dotyczyło ww. naczepy o nr rej. [...] [...] marki [...] i ciągnika samochodowego marki [...] o nr. Rej. [...] i miało miejsce w dniu 26 marca 2023 r. Spółka żadnych dodatkowych wyjaśnień co do tych kwestii nie złożyła. Z tych już względów trudno uznać, że mamy do czynienia z sytuacja nagłą i niespodziewaną skoro od 26 marca 2023 r. (porzucenia innej naczepy) do dnia kontroli upłynęło kilkanaście dni. Taki stan rzeczy świadczy raczej o złej organizacji pracy przedsiębiorstwa i braku jednak należytej staranności w działaniu po stronie przewoźnika.

Podkreślić trzeba, że z jednej strony Spółka powołała się na wewnętrzne problemy organizacyjne związane z kierowcą, z drugiej zaś strony to Spółka zdecydowała o wykonywaniu przewozu przez inną osobę - z pełną świadomością co do braku świadectwa kierowcy w przypadku tej osoby. W tej sytuacji nie mamy do czynienia z brakiem winy. Ponadto, do uwolnienia się od odpowiedzialności nie wystarczy wykazanie braku winy, lecz wymagane jest udowodnione podjęcie wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Strona skarżąca nie może pomijać, że odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym ma charakter obiektywny, jest odpowiedzialnością za wystąpienie zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia. Istnieje domniemanie odpowiedzialności przewoźnika, które może on obalić jedynie w sytuacji spełnienia przesłanek wynikających z ww. przepisu, ale ciężar dowodu wykazania tych przesłanek spoczywa na przewoźniku, gdyż to on wywodzi z tego przepisu skutki prawne.

Skoro Spółka zdecydowała zatrudnić na stanowisku kierowcy osobę nieposiadającą świadectwa kierowcy, to słusznie wystąpiła o wydanie stosownego dokumentu. Nie wystarcza jednak wykazanie zastosowania wszystkich normalnych, rutynowych środków zabezpieczających, jeżeli sytuacja wymagała środków dodatkowych. Oczywistym jest, że złożenie wniosku o wydanie świadectwa kierowcy nie jest równoznaczne z jego posiadaniem. Tym samym, przy wykonywaniu międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy nieuprawnionym jest korzystać z usług osoby nieposiadającej świadectwa kierowcy. Wbrew oczekiwaniu Spółki, jej odpowiedzialności nie może wyłączyć także odwołanie się do co sposobu prowadzenia postępowania w przedmiocie wydania świadectwa kierowcy.

Nie ulega wątpliwości, że Spółka jako profesjonalny podmiot wykonujący międzynarodowy transport drogowy rzeczy powinna zachować najwyższą staranność przy planowaniu danej operacji transportowej. Powinien zapoznać się z zasadami prowadzenia międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy i dopilnować aby kierowca miał wszystkie wymagane dokumenty w tym świadectwo kierowcy.

Z treści zarówno skargi jak i odwołania wynika wręcz, że Spółka zasady te znała. Tym samym, jak już wskazano, decydując świadomie o wykonaniu przewozu przez kierowcę nieposiadającego tak istotnego dokumentu, trudno przyjąć, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia i działa w okolicznościach których nie mogła przewidzieć. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność przedsiębiorca i na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje.

W tych okolicznościach postawione w skardze zarzuty co do naruszenia przepisów postępowania i art. 92c ust. 1 u.t. d. uznać należy za chybione. Trafnie też uzasadniał organ odwoławczy, że postępowanie poprzedniego kierowcy (Dymitry Siadou) nie może usprawiedliwiać wykazanego przez organ naruszenia i to świadomego w pełni ze strony Spółki i nie może mieć wpływu na wynik niniejszej sprawy. W sprawie nie zaistniały również pozostałe okoliczności, o jakich mowa w art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d.

Z tych wszystkich względów sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W sprawie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia. Ocena organu co do zaistnienia naruszenia była prawidłowa i oparta na właściwie zastosowanych przepisach prawa materialnego.

W konsekwencji i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), sąd oddalił skargę.