Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 664/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 323
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Michna (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2024 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 16 lutego 2024 r., znak: SKO.ŚR/4111/88/2024 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej A. K. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 20 grudnia 2023 r. Burmistrz Gminy Kęty odmówił skarżącej (A. K.) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad babką (E. W.).

Organ ustalił, że obie córki E. W. nie żyją, a oprócz skarżącej kolejnymi osobami, na których ciążył obowiązek alimentacyjny wobec wymagającej opieki jest rodzeństwo skarżącej oraz jej kuzynki spokrewnione z babką. Zdaniem organu, osoby te zobligowane były do świadczenia alimentacyjnego wobec babki w jednakowym stopniu.

Ustalono też, że 31 stycznia 2022 r. skarżąca utraciła zatrudnienie w firmie "G." Sp. z o.o., następnie do czerwca 2022 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim i kolejno na świadczeniu rehabilitacyjnym do 28 grudnia 2022 r. W okresie od 9 stycznia do 7 lipca 2023 r. była osobą bezrobotną z prawem do zasiłku, natomiast od 8 lipca 2023 r. była nadal osobą bezrobotną zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy, lecz bez prawa do zasiłku.

Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że nie istniał związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną babką.

Nadto zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności z 25 września 2023 r. babka skarżącej została uznana za osobę niepełnosprawną, daty powstania niepełnosprawności nie dało się ustalić, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datował się od 11 sierpnia 2023 r. W związku z powyższym, w ocenie organu I instancji, zaprzestanie pracy przez skarżącą nie było związane z opieką nad babką spowodowaną jej niepełnosprawności, ale złym stanem zdrowia skarżącej, która pozostawała bez zatrudnienia od lutego 2022 r. Zdaniem organu, gdyby utrata zatrudnienia była spowodowana pogarszającym się stanem zdrowia babki, to już po utracie świadczenia rehabilitacyjnego (styczeń 2023 r.) skarżąca starałaby się o świadczenie opiekuńcze na babkę.

Ponadto skarżąca nie spełniała warunku do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 323) - dalej: "u.ś.r.". Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynikało, że datę powstania niepełnosprawności nie dało się ustalić, natomiast znaczny stopień niepełnosprawności ustalono od 31 maja 2023 r., czyli po 83 roku życia. Zdaniem organu, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 38/13 nie doprowadził ostatecznie do derogacji, ani też zmiany u.ś.r., a co za tym idzie organy administracji publicznej są zobowiązane do stosowania przepisu w dotychczasowej formie.

W odwołaniu skarżąca podniosła, że jej babka ma 100 lat i jej stan w ostatnich latach zaczął się pogarszać, a ona nie miała wiedzy, że należałoby się starać o orzeczenie o niepełnosprawności i że mogłaby się starać o świadczenie pielęgnacyjne; stąd wniosek złożyła dopiero w październiku 2023 r. Jest jedyną osobą, która może sprawować opiekę nad babką. Gdyby nie konieczność opieki, mogłaby podjąć pracę już w styczniu 2023 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, decyzją z 16 lutego 2024 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do powołanego przez organ I instancji braku spełniania przesłanki z art. 17 ust 1b u.ś.r. Kolegium podkreśliło, że w rozpoznawanej sprawie konieczne jest wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 38/13. Zgodnie z tym wyrokiem, art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1 b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku. W tej sytuacji stanowisko organu I instancji w zakresie uznania, że skarżąca nie spełnia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r., do przyznania mu wnioskowanego świadczenia jest nieprawidłowe.

Pomimo powyższego, w rozpoznawanej sprawie zdaniem Kolegium, brak było związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją i niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż opieka ta nie miała charakteru tego rodzaju, ażeby zmuszała skarżącą do definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej. Okoliczności sprawy wskazywały przy tym, że rezygnacja z zatrudnienia przez skarżącą miała związek z jej własnym stanem zdrowia. Skarżąca była zatrudniona w okresie od 31 stycznia do 1 czerwca 2022 r. Następnie zatrudnienie ustało, a skarżąca przeszła najpierw na zasiłek chorobowy, a później na świadczenie rehabilitacyjne. Od 9 stycznia 2023 r. była zrejestrowana jako bezrobotna i do tej pory nie wróciła do pracy. W październiku 2023 r. złożyła natomiast wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie z oświadczeń skarżącej wynikało, że babcią opiekowała się już wcześniej, godząc to z pracą zawodową.

Opieka nad babką sprowadzała się zdaniem Kolegium, do codziennej pomocy w czynnościach higienicznych, zmienianiu pampersów, pomocy w ubieraniu się, układaniu do snu oraz przygotowaniu i podawaniu posiłków oraz leków, a także wykonywaniu czynności mających na celu utrzymanie domu. Stan babki pozwalał jej na spożywanie wcześniej przygotowanych posiłków z pomocą wnuczki. Kolegium dostrzegało, że niepełnosprawna babcia, ma trudności z samodzielnym poruszaniem się, ale, jak podkreślał organ, nie była osobą leżącą oraz pozostawała w logicznym kontakcie z otoczeniem. Kolegium podkreślało również, że skarżąca nie przedłożyła żadnej dokumentacji medycznej potwierdzającej jakiekolwiek schorzenia psychiczne - stany lękowe i omamy słuchowe oraz wzrokowe, a wywiad środowiskowy potwierdził, że babka utrzymuje logiczny kontakt z otoczeniem, przy uwzględnieniu jej zaawansowanego wieku Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane zostało w związku z upośledzeniem narządu ruchu.

Kolegium zastrzegło również, że trzy siostry skarżącej, na równi z nią zobowiązane do alimentacji względem babci, pomagały w opiece, godząc to z obowiązkami zawodowymi, w szczególności w czasie kiedy skarżąca musiała wyjść z domu. Z wyjątkiem jednej z sióstr, gdzie na przeszkodzie świadczeniu pomocy w opiece mają stać względy zdrowotne, nie przedstawiono przekonujących argumentów za tym, że nie ma faktycznych możliwości wsparcia skarżącej w świadczonej babci opiece, zwłaszcza, że rodzeństwo skarżącej zamieszkiwało w pobliżu. Zatem rodzeństwo skarżącej, a także pozostałe wnuczki, miały taki sam obowiązek sprawowania opieki nad babcią, jak ona. Jeżeli nie mają możliwości lub chęci realizować tego obowiązku poprzez osobiste staranie, powinni realizować go przez wsparcie finansowe w ramach swoich możliwości. Ustalono także, że w tym samym gospodarstwie domowym zamieszkuje jeszcze ojciec skarżącej, który również wspiera ją w opiece, tak aby babka nie musiała zostawać sama w domu.

W ocenie Kolegium, babka skarżącej jakkolwiek jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i w bardzo zaawansowanym wieku, to jednak z wywiadu środowiskowego oraz złożonego wniosku i oświadczeń nie wynikało, aby wymagała całodobowej, nieprzerwanej obecności osoby drugiej. Wymaga ona opieki w pewnych obszarach życia i nie jest osobą samodzielną.

Zdaniem Kolegium, skoro do alimentacji łącznie zobowiązanych jest 6 osób, to nie jest wiarygodnym twierdzenie o braku możliwości takiego zorganizowania opieki, które umożliwiłoby skarżącej podjęcie pracy, choćby w niepełnym wymierzę godzin.

Dodatkowo faktyczny zakres opieki polegał na pomocy w czynnościach higienicznych, ubieraniu i przygotowywaniu posiłków, a także podawaniu leków. Są to czynności, które opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych godzą z pracą zawodową, co zresztą robiła również skarżąca, zanim nie zrezygnowała z pracy. Czynności jak: pranie, sprzątanie, prasowanie, robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego nie są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej. Są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca domagała się uchylenia decyzji Kolegium, zarzucając naruszenie:

1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, art. 77 i 10 § 3 k.p.a. przez niewyjaśnienie całokształtu okoliczności sprawy, a także błędne przyjęcie, że:

– w sprawie brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny;

– opieka sprawowana przez skarżącą nad niepełnosprawnym członkiem rodziny jest tego rodzaju, że nie zmusza ją do definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej;

2. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 17 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię skutkującą utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji w mocy, polegającą na przyjęciu, że:

– brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną babką, podczas gdy związek taki zachodzi i został wykazany w toku postępowania;

– charakter opieki wykonywanej przez skarżącą umożliwia jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, podczas gdy charakter, częstotliwość, rozmiar czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą wobec babki uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej, nawet w niepełnym wymiarze;

– dopuszczalna jest odmowa przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na możność partycypowania innych osób w sprawowaniu opieki nad niepełnosprawną osobą, podczas gdy nie tylko inne osoby zobowiązane do alimentacji względem jej babki, tj. pozostałe wnuczki - siostry i kuzynki skarżącej pomagają skarżącej sporadycznie w opiece, a w istocie po stronie rodzeństwa i kuzynek skarżącej istnieją obiektywne przeszkody uniemożliwiające sprawowanie opieki nad babcią, a ponadto w najnowszym orzecznictwie przyjmuje się, że okoliczność, że osoba sprawująca opiekę ma rodzeństwo, nie wyklucza przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ to ta osoba zdecydowała, że rezygnuje z zatrudnienia lub nie podejmuje go w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentacja zawartą w uzasadnieniu zaskrzonej decyzji.

Na rozprawie dniu 31 października 2024 r. skarżąca przedłożyła akt zgonu babki z dnia 26 września 2024 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie ponieważ organy dokonały dowolnej oceny przesłanki związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania przez skarżącą opieki nad babką.

Na wstępie Sąd zaznacza, że śmierć babki skarżącej w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie uniemożliwiała rozpatrzenia skargi na decyzję w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych (a więc i świadczenia pielęgnacyjnego) ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Śmierć osoby niepełnosprawnej stanowi podstawę do wstrzymania świadczenia. Zgodnie z art. 17 ust. 4 u.ś.r. kwotę świadczenia pielęgnacyjnego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Analiza zacytowanego powyżej przepisu wskazuje, że do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną osobą na podstawie tego przepisu niezbędne jest łączne występowanie trzech przesłanek, tj.: (1) istnienie obowiązku alimentacyjnego, (2) rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki oraz (3) legitymowanie się przez podopiecznego wnioskodawcy orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Brak któregokolwiek z tych elementów powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane.

W rozpoznawanej sprawie Kolegium odmówiło ustalenia skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną babką. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, Kolegium wywiodło, że zakres czynności dokonywany przez skarżącą w ramach opieki nad rodzicem obejmuje czynności zaliczane do zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które mogą być podejmowane bez konieczności rezygnacji z zatrudnienia bądź podjęcia pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu. W ocenie Kolegium rezygnacja skarżącej z zatrudnienia była spowodowana stanem zdrowia samej skarżącej nie miała związku z koniecznością sprawowania opieki nad babką. Organ odwoławczy wskazał także, że obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnej babki ciąży nie tylko na skarżącej, ale też na jej rodzeństwie oraz kuzynkach, a nadto w opiece pomaga również ojciec skarżącej, który zamieszkuje we wspólnym gospodarstwie razem ze skarżącą i z babką, co przemawia za odmową ustalenia wnioskowanego świadczenia.

W sprawie nie budzi wątpliwości, że na skarżącej ciążą obowiązki alimentacyjne względem babki oraz, że podopieczna skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ocenie Sądu, słuszne było przy tym stanowisko Kolegium, zgodnie z którym, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b cyt. ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 cyt. ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium.

Wobec powyższego, Kolegium prawidłowo uznało, że moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b cyt. ustawy.

Sąd nie podziela natomiast stanowiska Kolegium w zakresie wpływu występowania rodzeństwa i kuzynostwa skarżącej na możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Wbrew sugestiom Kolegium z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika wprost, że skarżące nie jest w stanie podjąć żadnego zatrudnienia ponieważ "codziennie istnieje prawdopodobieństwo, że (babcia- przyp. Sądu) nie wstanie z łózka, z powodu osłabienia i zaawansowanego wieku". Zdaniem Sądu, ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego była więc sprzeczna z treścią ustaleń pracownika opieki społecznej. Nadto uwagi Kolegium związane z możliwością podjęcia zatrudnienia przez skarżącą z uwagi na okresową pomoc jej ojca (tj. zięcia niepełnosprawnej) lub pomoc sióstr czy kuzynek – nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione. Wiadomym jest, że czym innym jest takie ustalenia stałych godzin opieki przez poszczególnych członków rodziny, aby było możliwe podejmowanie zatrudnienia w stałych godzinach pracy z zachowaniem prawa do odpoczynku, a czym innym jest okazjonalna pomoc, świadczona w wyjątkowych przypadkach.

Zdaniem Sądu wiarygodne są również wyjaśnienia skarżącej, że w okresie korzystania ze świadczenia rehabilitacyjnego, czy też pobierania zasiłku dla bezrobotnego – skarżąca faktycznie opiekowała się babcią i nie wiedziała o możliwości starania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Co więcej, z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (wydanego 25 września 2023 r.) wynika, że wniosek o świadczenie został złożony już następnego miesiąca (19 października 2023 r.). W ocenie Sądu, świadczy to o tym, że skarżąca nie podjęła zatrudnienia właśnie z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną babką. Podkreślić przy tym należy, że orzecznictwo sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje, że dla oceny możliwości podjęcia pracy zarobkowej przez osobę wnioskującą o przyznanie świadczenia miarodajny jest dzień, od którego datuje się stopień niepełnosprawności. To od tej daty konieczne jest udzielanie osobie niepełnosprawnej wsparcia w codziennej egzystencji. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje kwestia niepodejmowania przez osobę wnioskującą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zatrudnienia w okresie przed ww. datą (por. wyrok NSA z 20 czerwca 2024 r., I OSK 1283/23 i powołany tamże wyrok NSA z 9 sierpnia 2023 r., I OSK 1655/22)

W orzecznictwie podkreśla się więc, że bez znaczenia pozostaje, czy wnioskodawca zrezygnował z zatrudnienia wcześniej (z innych przyczyn), jeżeli w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniała realna konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca podjęcie zatrudnienia (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2024 r., I OSK 781/22).

W ocenie Sądu Kolegium dowolnie oceniło, że skarżąca, która zatrudniona była do 31 stycznia 2022 r., a następnie od 1 lutego do 1 czerwca 2022 r. pobierała zasiłek chorobowy, z kolei od 2 czerwca do 28 grudnia 2022 r. świadczenie rehabilitacyjne jest w stanie pogodzić opiekę nad babką (która w chwili wydania decyzji miała 101 lata) z pracą. Wbrew twierdzeniom Kolegium, dla oceny możliwości opiekuńczych skarżącej nie ma znaczenia również fakt, że ze skarżącą i jej babką mieszka ojciec skarżącej. Nie jest on bowiem zobowiązany alimentacyjnej wobec wymagającej opieki.

Dowolność oceny istotnych w sprawie dowodów i okoliczności faktycznych stanowi o naruszeniu art. 80 k.p.a. Przepis ten wskazuje, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Sąd administracyjny obligowany jest bowiem zbadać, czy decyzja podjęta została z zachowaniem reguł prowadzenia postępowania administracyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem analizy tego, czy zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na wydanie określonej treści rozstrzygnięcia. Sąd administracyjny kontroluje zatem prawidłowość postępowania poprzedzającego wydanie decyzji i jego zgodności m.in. z art. 77 § 1 i art. 80 k. p. a. W tym celu niezbędne jest zbadanie uzasadnienia zaskarżonego aktu, w sposób pozwalający na prześledzenie etapu oceny dowodów, toku rozumowania i wreszcie - wnioskowania organu. (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2007 r., I OSK 1800/06 i powołane tamże wyroki sadów administracyjnych). W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że uchybienie przez organy powołanym normom ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2020 r., II OSK 445/19). O dowolności oceny można mówić w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (por. wyrok NSA 16 lipca 2020 r., II OSK 837/20).

Zastrzeżenia Kolegium, że skarżąca nie przedłożyła dokumentacji lekarskiej potwierdzającej problemy psychiczne (omamy słuchowe, stany lekowe) byłyby uzasadnione, gdyby organ wzywał o tego typu dokumenty. Z akt nie wynika w żaden sposób, aby skarżąca była wzywana o tego typu dokumentację.

Mając na względzie powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem ww. przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na treść decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę organy dokonają kluczowych dla sprawy ustaleń faktycznych wskazanych w uzasadnieniu i ocenią, czy w odniesieniu do skarżącej zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia Podjętą decyzję uzasadnią zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych to powodów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (pkt I wyroku) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) – dalej "p.p.s.a.".

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 powołanej ustawy (pkt II wyroku). O wysokości kosztów zasądzonych na rzecz skarżącego Sąd orzekł na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.) ustalając wysokość wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną na 480 zł.