Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 51/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zwierząt
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 2 , art. 7 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 856
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski (spr.) WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant: specjalista Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2016 r. sprawy ze skargi [...] Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 2 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy czasowego odebrania psa I. uchyla zaskarżoną decyzję w oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej – [...] Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Z. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy R. decyzją z dnia 1.07.2015r. (znak: [...] ) orzekł o odmowie czasowego odebrania psa rasy cocer-spaniel jego właścicielce T.J. , utrzymywanego (przed odebraniem) na posesji w R. nr [...] i niezwłocznym zwrocie przez [...] Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami odebranego psa, na rzecz właścicielki.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji szczegółowo przedstawił przebieg postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w sprawie ze szczególnym uwzględnieniem czynności procesowych przeprowadzonych w następstwie wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. decyzji z dnia 11.02.2015r. (znak:[...] , uchylającej poprzednią decyzję Wójta Gminy R. z dnia 27 listopada 2014 r. i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W szczególności organ wydający zaskarżoną decyzję przypomniał, że w dniu 12.04.2013r. [...] Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami, zawiadomiło Wójta Gminy R. o przeprowadzonej w dniu 04.04.2013 r. kontroli dobrostanu zwierzęcia, tj. psa rasy cocker-spaniel, dokonanej w miejscowości R .

Decyzją z dnia 12.08.2013r. Wójt Gminy R. orzekł o odebraniu ww. psa T.J. i przekazaniu go do [...] Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. , rozstrzygnięciem z dnia 02.10.2013r. uchyliło w całości ww. decyzję Wójta Gminy R. , przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w dniu 30.04.2014r. została wydana przez Wójta Gminy R. decyzja, o czasowym odebraniu ww. właścicielce psa rasy cocker-spaniel i przekazaniu go do [...] Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego w trybie art. 35 ust. la i ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, która po rozpatrzeniu odwołania T.J. , została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji (decyzją z dnia 26.05.2014 r., znak: [...] ).

Dnia 27.11.2014r. Wójt Gminy R. wydał kolejną decyzję, w której orzekł o odmowie czasowego odebrania T.J. psa rasy cocker-spaniel.

Odwołanie od tej złożyło [...] Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami. Po jego rozpatrzeniu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. , wydało decyzję z dnia 11.02.2015r. (znak: [...] , którą ponownie uchyliło w całości ww. decyzję Wójta i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Wójt Gminy R. w uzasadnieniu decyzji z dnia l lipca 2015 r. (znak: [...] ), stwierdził, iż dokonał wnikliwej analizy bogatego, zebranego w sprawie materiału dowodowego.

W szczególności ustalono, że interwencja organizacji została podjęta, w związku z otrzymaniem informacji o znęcaniu się nad psem w Rabie Wyżnej na posesji nr [...] . Następnie organ I instancji wskazał na zeznania osób, które widziały znęcanie się nad psem przez partnera życiowego T. J. – A. B. (świadkowie I.T. i S.M. .

W dalszej części uzasadnienia powołano się na wyrok Sądu Rejonowego w N. z dnia 02.04.2014 r., sygn. akt [...] , w którym p. A.B. uznano winnego tego: "...że w okresie od 1 grudnia 2012r. do bliżej nieustalonego dnia marca 2013 r. w R. rejonu [...] znęcał się nad psem rasy cocker spaniel, stanowiącym własność T.J. w ten sposób, że kopał go po całym ciele, gdy pies był na uwięzi oraz rzucał nim o podłoże (...)." Sąd Okręgowy w N. wyrokiem z dnia 18.09.2014 r., sygn. akt II Ka 307/14, zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.

Następnie organ I instancji ustalił, że A.B. - skazany prawomocnie za znęcanie się nad psem cocker-spaniel, w czasie odebrania psa z posesji przez przedstawicieli ZTOnZ, tj. w dniu 04.04.2013r. na tej posesji nie przebywał. W konsekwencji powyższego, w ocenie organu administracyjnego, A.B. nie mógł stwarzać realnego zagrożenia dla życia lub zdrowia odebranego psa.

Nadto Wójt Gminy R. stwierdził (na podstawie badań lekarsko-weterynaryjnych, przeprowadzonych przez lekarza weterynarii G. R. oraz z jego zeznań), że pies na swoim ciele nie posiadał bezpośredniego użycia siły. Mając zatem na uwadze fakt, że interwencja została podjęta w związku z otrzymaniem informacji o biciu i głodzeniu psa, organ administracyjny uznał zarzut bicia za całkowicie bezzasadny i nie mogący stanowić podstawy do odebrania w dniu 04.04.2013 r. psa od właścicielki na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Zdaniem Wójta, w ówczesnym czasie na pewno nie zachodził w tym zakresie przypadek niecierpiący zwłoki i konieczność natychmiastowego odbioru zwierzęcia od właścicielki.

Organ I instancji nie dał również wiary części wymienionych przez ZTOnZ zarzutów, gdyż były one sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym, a nadto organizacja nie wskazała żadnych konkretnych rażących zaniedbań. Zdaniem Wójta, pies nie był utrzymywany w stanie niechlujstwa. Pies nie przebywał także w pomieszczeniu ani w klatce, uniemożliwiających mu zachowanie naturalnej pozycji. Organ ponadto ustalił, że pies posiadał na szyi obrożę, przy budzie psa znajdowała się miska z wodą ( częściowo zsunięta z podestu, jednak nawet po przechyleniu widoczna jest w niej woda), a wokół budy panował porządek i nie było widocznych śladów odchodów zwierzęcia. W ocenie organu administracyjnego, jeśli pies nie mógłby stać na własnych łapach, konieczna byłaby natychmiastowa pomoc weterynaryjna, której przedstawicielki ZTOnZ psu nie zapewniły (o czym wspominano powyżej). Ustalono również (na podstawie zeznań lekarza weterynarii), że pies był w stanie silnej kacheksji czyli niedożywienia, a nie jak stwierdzono w uzasadnieniu informacji - wyraźnego zagłodzenia. Organ I instancji dał jednak wiarę informacjom o ranie na łapie psa (widoczna w sposób niezaprzeczalny na dokumentacji fotograficznej, potwierdzona przez lekarza weterynarii ) oraz o zbyt krótkiej uwięzi.

Zdaniem Wójta, trzymanie zwierzęcia na zbyt krótkiej uwięzi, nie nosi znamion znęcania się nad zwierzętami określonych w art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, lecz stanowi naruszenie art. 9 ust. 2 powołanej ustawy, w związku z czym nie powinno stanowić przesłanki do odbioru zwierzęcia w żadnym z trybów określonych w art. 7 cyt. ustawy. Jako drugą podstawę prawną, której znamionom odpowiadało dokonane zaniedbanie, w wyżej opisanej informacji wskazano art. 6 ust. 2 pkt 19 ww. ustawy. Zgodnie z treścią tego przepisu, za znęcanie się nad zwierzęciem należy uznać utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku. Odnosząc się do tej kwestii, organ zauważył, że odebrany pies faktycznie wykazywał oznaki niedożywienia, co potwierdza zarówno dokumentacja fotograficzna jak też zaświadczenie i zeznania lekarza weterynarii – G.R. Jak wynika z pisemnych wyjaśnień, złożonych w dniu 09.04.2014 r., przez właścicielkę psa T.J. w miesiącach marzec, kwiecień 2013 r. znajdowała się ona w zaawansowanej, trudnej ciąży. W związku z przebywaniem w tym okresie jej życiowego partnera A.B. poza miejscem zamieszkania (co wyjaśniono powyżej) opiekę nad psem (obejmującą również jego karmienie) przejął w tym czasie jej 15 letni syn – G.J. ( fakt ten potwierdzają również zeznania G.J. i K.B. ). Sądząc jednak po stwierdzonym niedożywieniu psa organ wywnioskował, że chłopak nie wywiązał się do końca właściwie z powierzonych mu obowiązków. Jednakże jego zachowanie nie było celowe i nie miało charakteru świadomego wyrządzenia krzywdy zwierzęciu, o czym mówi treść art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt.

W podsumowaniu, organ I instancji stwierdził, że stan faktyczny w przedmiotowej sprawie nie uzasadnia stwierdzenia znęcania się nad psem, a dokonane w zakresie żywienia psa zaniedbania nie stanowiły podstawy do odebrania zwierzęcia właścicielce w trybie szczególnym, przewidzianym w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosło [...] Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami, działając przez pełnomocnika adw. D.D. , domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu odwołania, zaskarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8, i art. 10 k.p.a. poprzez poczynienie ustaleń w oparciu o dowody przeprowadzone bez udziału pełnomocnika ZTOZ, w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji, która została uchylona z przekazaniem sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, w tym zwłaszcza powołanie się na przeprowadzone z uchybieniem wskazanym przepisom zeznania świadka G.R.

- naruszenie art. 84 §1 k.p.a. poprzez samodzielne poczynienie przez organ I instancji ustaleń co do tego, że pies nie miał niedowagi a obecnie ma nadwagę, podczas gdy ustalenia takie poczynić może tylko biegły z zakresu weterynarii,

- naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 12 k.p.a. poprzez niewniknięcie w istotę sprawy i niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych dla wyjaśnienia zarzutu znęcania się nad zwierzęciem przez T.J. w tym zwłaszcza nieprzeprowadzenie dowodów przeprowadzenie których, w zakreślonym przez Wójta terminie wnosił pełnomocnik ZTOZ;

- naruszenie art. 7 ust. 3 Ustawy o ochronie zwierząt i błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że M.D. i M. W.-Z . nie były upoważnione do odbioru zwierzęcia,

- naruszenie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt poprzez przyjęcie, że przesłanki wskazanego przepisu nie zostały spełnione,

- błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie ustalenia, że nie istniało zagrożenie dla zdrowia zwierzęcia a nad psem się nie znęcano.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. , rozstrzygnięciem z dnia 2 listopada 2015r., [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j.: Dz. U. z 2013r. poz. 856 z późn. zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji i uznał, iż w niniejszym przypadku nie zachodzi przypadek niecierpiący zwłoki, stanowiący przesłankę do zastosowania trybu określonego w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt.

Przede wszystkim Kolegium zauważyło, iż prowadząc ponownie postępowanie, organ I instancji zastosował się do wskazówek Kolegium zawartych w decyzji z dnia 11.02.2015r. (znak: [...] ).

Jak wskazał organ I instancji, podając przyczynę odebrania zwierzęcia, nie wskazano żadnych konkretnych rażących zaniedbań, jednakże w ocenie Kolegium, mając na uwadze treść protokołu z czynności odebrania zwierzęcia w dniu 4.04.2013r., jak również zaświadczenia lekarsko-weterynaryjnego z dnia 8.04.2013r. oraz zeznań przedstawicielek ZTOnZ, które dokonały odbioru psa, jak również zgłoszeniem świadka A.W. , organ I instancji prawidłowo przyjął, iż mogły one mieć charakter wynikający z przesłanek wymienionych w przepisie art. 6 ust. 2 pkt 10 i pkt 19 ustawy o ochronie zwierząt.

Dalej SKO stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo dokonał analizy przesłanek wymienionych w art. 6 ust. 2 pkt 10 i pkt 19 ustawy o ochronie zwierząt w kontekście treści art. 7 ust.3 ww. ustawy i prawidłowo uznał, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi przypadek niecierpiący zwłoki.

Uznano również, że organ I instancji, szczegółowo odniósł się do kwestii dotyczącej znęcania się przez A.B. nad psem T.J. .(...). Analizując okoliczności wydania ww. wyroków (wyrok Sądu Rejonowego w N. z dnia 02.04.2014r. w sprawie o sygn. akt. [...] oraz wyrok Sądu Okręgowego w N. z dnia 18.09.2014r., sygn. akt [...] ) uznano także, że organ I instancji prawidłowo stwierdził, iż jest związany wyrokami sądów karnych i przyjął, bez jakichkolwiek wątpliwości wszelkie fakty ustalone przez sądy w prowadzonym przed nimi postępowaniu, dotyczącym przedmiotowej sprawy.

Dla SKO istotną kwestią, na którą zwrócił uwagę organ I instancji był fakt, że oskarżenie skierowane przeciwko A.B. miało szerszy zakres niż udowodnione mu czyny, nadto w okresie odebrania psa z posesji przez przedstawicielki ZTOnZ, tj. w dniu 04.04.2013r. na tej posesji nie przebywał. Tak więc słusznie uznał organ wydający zaskarżona decyzję, iż nie mógł stwarzać realnego zagrożenia dla życia lub zdrowia odebranego psa.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przytoczył i ustosunkował się aprobująco do ustaleń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu I instancji.

Nadto Kolegium zwróciło uwagę na fakt, że z zeznań lekarza weterynarii nie wynika, aby stan zdrowia psa był aż tak zły, by wskazywał na przypadek niecierpiący zwłoki, bowiem jak stwierdził, jeśli niedożywienie pogłębiałoby się, to wówczas dalsze przebywanie psa u właścicielki zagrażało jego zdrowiu i życiu. Zatem Kolegium za organem I instancji przyjęło, iż przedstawicielki Towarzystwa nie mogły stwierdzić w chwili odbioru psa, czy jego niedożywienie będzie się pogłębiać. W związku z tym podczas przeprowadzonej interwencji przedstawicielek organizacji, na nieruchomości położonej w R. nr [...] należało zwrócić uwagę właścicielce psa na stwierdzone uchybienia i przekazać jej stosowne zalecenia, a po określonym czasie dokonać ponownej kontroli (sprawdzającej wykonanie przekazanych zaleceń). Dopiero w przypadku niezastosowania się do przekazanych wskazówek i stwierdzenia dalszych zaniedbań dających podstawę do podjęcia czynności administracyjnych, należało wystąpić do Wójta Gminy R., , celem wydania stosownej decyzji w oparciu o art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt.

SKO uznało również, że nie bez znaczenia dla wyniku sprawy jest okoliczność, iż właścicielka psa znajdowała się w tym czasie w trudnej sytuacji zdrowotnej, a ponieważ jej partner przebywał poza miejscem zamieszkania, opiekę nad psem przekazała dorastającemu synowi.

Zdaniem SKO, zarzuty podniesione przez odwołującą się nie zasługują na uwzględnienie. Organ I instancji w sposób wnikliwy i wyczerpujący zbadał wszystkie okoliczności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie i prawidłowo uznał, że w przedmiotowej sprawie, podczas odbioru w dniu 04.04.2013r. przez przedstawicielki ZTOnZ, psa rasy cocker-spaniel utrzymywanego na posesji nr [...] poł. w R. nie zachodził przypadek nie cierpiący zwłoki, stanowiący przesłankę do zastosowania trybu określonego w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt.

Skargę na powyższą decyzję złożyło [...] Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami, zarzucając jej:

- naruszenie przepisów postępowania - art. 7 i art. 127 § 2 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie wszystkich zarzutów odwołania;

- naruszenie przepisów postępowania - art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 k.p.a. poprzez pominięcie pełnomocnika ZTOZ przy przeprowadzaniu dowodu z zeznań świadka G.R. i powołanie się w ustaleniach faktycznych na dowód przy przeprowadzaniu którego pełnomocnik ZTOZ nie był obecny;

- naruszenie przepisów postępowania - art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego, poczynienie niepełnych, nieudowodnionych ustaleń, częściowo sprzecznych z prawomocnym wyrokiem wydanym w sprawie karnej;

- naruszenie prawa materialnego - art. 7 ust. 3 Ustawy o ochronie zwierząt poprzez błędną wykładnię wskazanego przepisu i przyjęcie, że znajduje on zastosowanie jedynie w razie zagrożenia życia zwierzęcia, a nie, jak wynika z obowiązującego brzmienia przepisu - życia i zdrowia zwierzęcia.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art.156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach – stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi w zaś grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu określonym w powołanych wyżej przepisach.

Decyzja o odebraniu zwierzęcia, która podejmowana jest w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, odmiennie niż w trybie art. 7 ust. 1 ustawy, zapada wówczas, gdy zwierzę zostało już faktycznie odebrane. Organ prowadząc postępowanie i wydając decyzję z trybie art. 7 ust. 3 ustawy orzeka zatem o czasowym odebraniu zwierzęcia, jeżeli spełnione są przesłanki, określone w tym przepisie, pomimo iż w chwili wydawania decyzji, zwierzę nie przebywa już u swego właściciela. W konsekwencji postępowanie organu nakierowane jest w tym przypadku na wnikliwe, następcze zbadanie dokonanego już odebrania zwierzęcia. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2013r., sygn. akt II OSK 2417/12 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Warszawie z dnia 18 marca 2014r., sygn. akt IV SA/Wa 2877/13 i Opolu z dnia 24 października 2013r., sygn. akt II SA/Op 348/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Postępowanie to winno być przy tym przeprowadzone zgodnie z regułami, określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Tego zaś, jak trafnie podniesiono w uzasadnieniu skargi, w rozpatrywanej sprawie zabrakło.

W świetle ustawy o ochronie zwierząt, możliwość niezwłocznego, czasowego odebrania zwierzęcia uzależniona jest po pierwsze: od ustalenia, że miało miejsce znęcanie się nad nim, w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy, po drugie: wyłącznie w sytuacji gdy jest to przypadek niecierpiący zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu (art. 7 ust.3 ustawy).

Na potrzeby niniejszej sprawy celowym wydaje się też przypomnienie, że niewątpliwie intencją ustawodawcy było stworzenie w ust. 3, narzędzia umożliwiającego pilne działanie w momencie stwierdzenia, iż dalsze przebywanie zwierzęcia u właściciela zagraża jego życiu lub zdrowiu. Celem ww. ustawy jest bowiem niewątpliwie ochrona zwierząt, która polega m.in. na czasowym ich odebraniu właścicielowi w sytuacji rażących zaniedbań, kiedy to nadrzędną potrzebą jest szybkość i sprawność działania, co oczywiście nie zwalnia organu od zbadania czy wymienione wyżej przesłanki wystąpiły (por. wyroki WSA w Gdańsku z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 841/11; WSA w Poznaniu z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 31/13; WSA w Łodzi z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 1242/13, dostępne w centralne Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Należy bowiem mieć świadomość, że zwierzę jest istotą żyjącą, zdolną do odczuwania cierpienia, a człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę, co wynika także z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt. Każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania (art. 5 ustawy), przez co należy rozumieć traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewnienie mu opieki i ochrony, w myśl art. 4 pkt 1 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2013r., sygn. akt II OSK 1743/11, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 2 sierpnia 2007r., sygn. akt II SA/Go 202/07, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych).

Pokreślić należy, ze przedmiotowa sprawa, choć nie skomplikowana pod katem prawnym, była już wielokrotnie rozpoznawana przez organy administracyjne. W aktualnie kontrolowanym przez Sąd postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, SKO w N. po raz kolejny uchybiło rzetelności w przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, którego celem winno było być zastosowanie trybu przewidzianego w art. 7 ust. 1 lub 3 ustawy o ochronie zwierząt (czasowe odebranie zwierzęcia) w sytuacji zaistnienia przesłanek zawartych w art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt.

Jak wynika z art. 6 ust. 2 ww. ustawy: Przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności:

1) umyślne zranienie lub okaleczenie zwierzęcia, niestanowiące dozwolonego prawem zabiegu lub procedury (...);

1a) znakowanie zwierząt stałocieplnych przez wypalanie lub wymrażanie;

2) (uchylony);

3) używanie do pracy albo w celach sportowych lub rozrywkowych zwierząt chorych, a także zbyt młodych lub starych oraz zmuszanie ich do czynności, których wykonywanie może spowodować ból;

4) bicie zwierząt przedmiotami twardymi i ostrymi lub zaopatrzonymi w urządzenia obliczone na sprawianie specjalnego bólu, bicie po głowie, dolnej części brzucha, dolnych częściach kończyn;

5) przeciążanie zwierząt pociągowych i jucznych ładunkami w oczywisty sposób nieodpowiadającymi ich sile i kondycji lub stanowi dróg lub zmuszanie takich zwierząt do zbyt szybkiego biegu;

6) transport zwierząt, w tym zwierząt hodowlanych, rzeźnych i przewożonych na targowiska, przenoszenie lub przepędzanie zwierząt w sposób powodujący ich zbędne cierpienie i stres;

7) używanie uprzęży, pęt, stelaży, więzów lub innych urządzeń zmuszających zwierzę do przebywania w nienaturalnej pozycji, powodujących zbędny ból, uszkodzenia ciała albo śmierć;

8) dokonywanie na zwierzętach zabiegów i operacji chirurgicznych przez osoby nieposiadające wymaganych uprawnień bądź niezgodnie z zasadami sztuki lekarsko-weterynaryjnej, bez zachowania koniecznej ostrożności i oględności oraz w sposób sprawiający ból, któremu można było zapobiec;

9) złośliwe straszenie lub drażnienie zwierząt;

10) utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji;

11) porzucanie zwierzęcia, a w szczególności psa lub kota, przez właściciela bądź przez inną osobę, pod której opieką zwierzę pozostaje;

12) stosowanie okrutnych metod w chowie lub hodowli zwierząt;

13) – 14) (uchylone);

15) organizowanie walk zwierząt;

16) obcowanie płciowe ze zwierzęciem (zoofilia);

17) wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu;

18) transport żywych ryb lub ich przetrzymywanie w celu sprzedaży bez dostatecznej ilości wody uniemożliwiającej oddychanie;

19) utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku.

Analiza nadesłanych do kontroli sądowej akt sprawy prowadzi natomiast do wniosku, że postępowanie prowadzone było z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ, stosownie do treści art. 7 k.p.a. zobowiązany jest bowiem do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tym celu, winien on w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Ocena, czy dana okoliczność została udowodniona jest możliwa dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, art. 75 k.p.a.) wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Dostrzec przy tym trzeba, iż naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nastąpi również wtedy, gdy organ dokona oceny okoliczności faktycznych na podstawie niektórych tylko dowodów zgromadzonych w sprawie, co miało miejsce w niniejszym postępowaniu.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji ustalony przez siebie stan faktyczny oparły przede wszystkim na informacjach, wybiórczo uzyskanych od strony postępowania - właścicielki zwierzęcia – T.J. , jej życiowego partnera – a zarazem pełnomocnika w postępowaniu – A.B. (osoby dopuszczającej się znęcania nad psem) oraz opinii weterynaryjnej. Oceniając zebrane w sprawie dowody z naruszeniem zasady z art. 80 k.p.a. organy administracyjne doszły do wniosku, że wobec opisanego psa nie dopuszczano się aktów znęcania się (w dniu badania przez lekarza weterynarii "nie posiadał on śladów bezpośredniego użycia siły"), a dokonane wobec niego zaniedbania tj. skrajne, długotrwałe wygłodzenie, nie stwarzało podstawy do jego odebrania od właścicielki.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że w przypadku stwierdzenia, że w sprawie miałby miejsce choć jeden z przypadków opisanych w podpunktach ust. 2 art. 6 ustawy o ochronie zwierząt lub inny, wyczerpujący znamię "znęcania się" (katalog zawarty w art. 6 ust. 2 ww. ustawy ma charakter otwarty, o czym świadczy zwrot "w szczególności"), obowiązkiem organu administracyjnego było zastosowanie trybu przewidzianego w art. 7 ust. 1 ww. ustawy (tzw. "zwykłe" czasowe odebranie zwierzęcia) albo trybu z art. 7 ust. 3 (tzw. "kwalifikowane" odebranie zwierzęcia, w przypadku nie cierpiącym zwłoki, gdy pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu).

Lektura akt sprawy skłania Sąd do zgoła przeciwnych od podjętych przez organ odwoławczy wniosków, a mianowicie do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie miało miejsce znęcanie się nad pasem racy cocer- spaniel, które obligowało do zastosowania jednego z trybów przewidzianych w art. 7 (ust. 1 lub ust. 3) ustawy o ochronie zwierząt.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie należało dokonać ustaleń faktycznych na podstawie zalegających w aktach protokołów z zeznaniami następujących świadków: A.W. S.M. , I.T. , G.R. , M.C. , K.R.-B. oraz informacji przedstawionych przez przedstawicieli organizacji, a także w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał zdjęciowy ( w tym m.in. k. [...] ) oraz akta z prawomocnie zakończonej sprawy karnej. Ww. świadkowie to osoby, których wynik sprawy nie dotyczył bezpośrednio, a ich zeznania stanowiły spójną, logiczną oraz korespondującą ze sobą (a także z pozostałymi w sprawie dowodami z dokumentów) całość, zasługując na miano wiarygodności, w przeciwieństwie do zeznań świadka K.B. i G.J. , które korelują tylko z wersją przedstawioną przez T.J. .

Podkreślenia przy tym wymaga, że powyższe dowody, uznane przez Sąd za wiarygodne, nie tylko nie zostały przez organy ocenione, ale wręcz sprawiały wrażenie celowo pominiętych. Z protokołów przesłuchania świadków: A.W. , S.M., I.T. , G.R. , M.C. , K.R.-B. wynika mianowicie, że opisany wyżej pies był systematycznie bity (kopany, uderzany, rzucany o budę), przywiązywany do drzewa, głodzony.

I tak np. świadek S. . M. (k.[...] .) zeznał: "w marcu 2013r. widziałem (...) jak P. A. B. katował, bił psa, kopał (...) wywijał psem na smyczy (...) kopał (...) pies był codziennie przywiązany do drzewa, a raz miał owiniętą smycz wokół drzewa w taki sposób, że nie mógł się poruszać (...) Zeznania te znajdują m.in. potwierdzenie z mat. zdjęciowym (k [...] ). A. W. (k. [...] ) widziała wychudzonego psa z wystającymi żebrami, przywiązany był na krótkiej lince do budy (...). Zaprezentowany przez świadków opis wydarzeń odpowiada ustaleniom zawartym przez sąd karny, zawartym w wyroku skazującym A.B. za znęcanie się nad ww. psem. Jednakże dla organów istotną kwestią było tylko to, że wyrok sądu karnego nie obejmował swoim czasookresem dnia 4.04.2013r., w którym przedstawicielki ZTOnZ odebrały psa.

Sąd nie ma wątpliwości, że zebrane dowody wskazują bezpośrednio na spełnienie się przesłanki znęcania nad psem, przez które w myśl art. 6 ust. 2 powyższej ustawy, rozumieć należy jako zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień. Podkreślić należy, że okoliczności te nie muszą występować w dniu, w którym dokonano odebrania zwierzęcia, a nawet w tym dniu nie mogły występować, gdyż sprawcy nie ma terenie nieruchomości, aby uznać, że jest to przypadek niecierpiący zwłoki. Wystarczy, że zachodzi pewien bliski związek czasowy między tymi czynami a datą odebrania zwierzęcia oraz prawdopodobieństwo ponowienia tych czynów.

Nadto należy wskazać, że dla wypełnienia przesłanek zawartych w przepisie art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, nie ma znaczenia czy znęcania dopuszczał się właściciel czy inna niż właściciel osoba, posiadająca dostęp do zwierzęcia. To na właścicieli spoczywa ciężar pieczy nad zwierzęciem i zapewnienie mu prawidłowych warunków bytowania i jakkolwiek odstępstwa od nałożonych na właściciela ustawą obowiązków wobec zwierzęcia skutkują wobec niego, bez względu na to czy ponosi on winę czy nie. Kwestia winy i przyczynienia się nie jest w ogóle na gruncie unormowań prawa administracyjnego brana pod uwagę. Pamiętać należy, że celem nadrzędnym ustawy jest ochrona zwierząt i przede wszystkim to powinno przyświecać organom rozpoznającym sprawę. Jednakże analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji sprawia wrażenie, jakby SKO przyświecała intencja ochrony nie zwierzęcia, a jego właściciela, wyrażająca się m.in. poprzez wskazywanie okoliczności łagodzących, leżących po stronie osób odpowiedzialnych za posiadane zwierzę (tj. stan zdrowia właścicielki, brak celowości w działaniu syna właścicielki, który rzekomo powinien opiekować się psem, a tego nie czynił).

Zwrócić należy także uwagę, że przepis art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy nakazuje rozumieć znęcanie się nad zwierzęciem również jako utrzymywanie zwierzęcia w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie go w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji. Stwierdzony przez lekarza weterynarii (k.[...] ) stan długotrwałego głodzenia psa (poparty zeznaniami wskazanych wyżej świadków), którego – jak zeznał lekarz - waga stanowczo odbiegała od norm dla jego rasy lub wieku, stwarza poważne wątpliwości, czy dalsze pozostawanie zwierzęcia w tych warunkach nie zagrażało jego życiu lub zdrowiu. Wydaje się też sporym nadużyciem oparcie się w tym zakresie wyłącznie na ocenie stanu fizycznego psa w dacie jego odebrania właścicielowi. Bardzo dużym uproszczeniem było również przyjęcie przez organ administracyjny, że skoro w dniu odebrania zwierzęcia przez przedstawicieli organizacji ZTOnZ (tj. w dniu 4 kwietnia 2013r.) A.B. był w pracy, to nie mógł stwarzać realnego zagrożenia dla zdrowia lub życia psa. Według niezrozumiałego dla Sądu rozumowania organu, wyparzającego sens zawartego w art. 7 ust. 3 trybu – do realnego zagrożenia zdrowia i życia zwierzęcia mogłoby dojść tylko w sytuacji, gdy uprawniony do odbioru organ byłby świadkiem bezpośredniego, realnego zagrożenia zdrowia i życia psa.

Zdaniem Sądu, brak reakcji organu na niewłaściwe warunki bytowania zwierzęcia i fakt znęcania się nad nim przez A.B. wypacza sens i cel ustawy. Przedwczesny i nieuprawniony był zatem wniosek, iż brak było przesłanek, do zastosowania co najmniej trybu przewidzianego w art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt. Podkreślić także należy, że właścicielka psa nie przeciwdziałała znęcaniu się nad psem przez swojego partnera, ale także zlecając opiekę nad psem (ze względu na zaawansowana ciążę) swojemu niepełnoletniemu synowi nie dopilnowała czy wywiązuje się on prawidłowo z powierzonych mu obowiązków.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, uznając to za konieczne dla końcowego załatwienia sprawy.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Rozpoznając sprawę ponownie, organy przeprowadzą postępowanie wyjaśniające, uwzględniając sformułowane powyżej wskazania oraz podejmując stosowne rozstrzygnięcie i uzasadniając je, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.