Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 204/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Asesor sądowy Marcin Małek Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Woźny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 19 stycznia 2024 r. nr 200000/71/2023 w przedmiocie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek - uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 19 stycznia 2024 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dalej: "Prezes ZUS", po ponownym rozpatrzeniu wniosku S. S., dalej: "płatnik", "strona", "skarżący", utrzymał w mocy decyzję z 20 września z 2021 r., odmawiającą prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy wynika, że wnioskiem z 26 lutego 2021 r. płatnik wystąpił o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r. oświadczając, że na dzień 30 listopada 2020 r. prowadził przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 49.39.Z - pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej niesklasyfikowany i oraz, że przychód z przeważającej działalności uzyskany w styczniu 2021 r. był niższy o co najmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego w styczniu 2020 r.

Na skutek rozpatrzenia wniosku decyzją z dnia 4 marca 2021 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie, dalej: "ZUS", "organ", odmówił prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z CEIDG na 30 listopada 2020 r. wnioskodawca prowadził przeważający rodzaj działalności gospodarczej oznaczony kodem 49.31.Z, natomiast zmiany kodu PKD tej działalności na kod 49.39.Z dokonał dopiero 28 grudnia 2020 r.

Na skutek wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 29 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 225/21, uchylił zaskarżoną decyzję z 4 marca 2021 r. W wykonaniu tego wyroku, organ wezwał stronę do złożenia dowodów na okoliczność rodzaju prowadzonej, jako przeważającej działalności gospodarczej. Odpowiadając na wezwanie pismem z 30 sierpnia 2021 r. strona wyjaśniła, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza w przeważającej części polega na przewozach kwalifikowanych jako pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej niesklasyfikowany - co wynika z historii wpisów w CEIDG, zgodnie z którą od 1 lipca 2020 r. jego wiodącym kodem PKD jest 49.39.Z. Przy czym zgłoszenia dokonał on 28 grudnia 2020 r. Wnioskodawca informował też, że od wielu lat większość jego działalności polega na świadczeniu usług transportowych pasażerskich na trasach krajowych i międzynarodowych, a przewóz na trasach podmiejskich i lokalnych świadczy w małym zakresie. Wskazał też, że większość przychodów i dochodów firmy przed okresem pandemii osiągał z tytułu przewozów po trasach międzynarodowych i krajowych, polegających na wykonywaniu zleceń biur turystycznych, przewozach wycieczek zorganizowanych do kurortów zagranicznych bądź krajowych. Większość taboru samochodowego będącego głównym majątkiem firmy była zaangażowana do świadczenia usług na trasach międzynarodowych, których wymagany jest komfort i niezawodność, co wiązało się z posiadaniem nowych i drogich autobusów. Z powodu pandemii ucierpiały głównie przewozy świadczone przez firmę na trasach międzynarodowych, zaś linie obsługiwane lokalnie nie zostały ograniczone w znacznym zakresie.

Wnioskodawca tłumaczył, że 2019 r. oraz w styczniu i lutym 2020 r. osiągnął normalne przychody, a od chwili rozpoczęcia pandemii, tj. od marca 2020 r. jego dochody spadły o ponad 30%, a w miesiącach od kwietnia do sierpnia 2020 r. uzyskiwał średnio zaledwie 1/3 dochodu z 2019 r., co świadczy o tym, że 2/3 jego działalności przed wybuchem pandemii polegało na przewozach międzynarodowych i krajowych, nie zaś na lokalnych i podmiejskich. We wrześniu i październiku 2020 r. sytuacja wraz z luzowaniem obostrzeń nieco się poprawiła, choć w stosunku do ubiegłego roku pozostała gorsza. W listopadzie 2020 r. wraz z nadejściem drugiej fali pandemii oraz, w pierwszych miesiącach 2021 r. nastąpił duży spadek dochodów strony w stosunku do analogicznych miesięcy 2019 r. Wnioskujący wyrejestrował czasowo sześć autobusów służących do transportu osób na dalekich trasach międzynarodowych czy krajowych, co w jego ocenie potwierdzało, że działalność firmy polegała na usługach sklasyfikowanych pod kodem PKD 49.39.Z, ponieważ to one doznały największego ograniczenia na skutek pandemii, zaś przewozy lokalne były w dalszym ciągu realizowane. Jako dowody do sprawy strona dołączyła zestawienia miesięcznych dochodów za lata: 2019, 2020 i 2021, rozliczenia przychodów i rozchodów za lata: 2019, 2020 i 2021 oraz osiem decyzji wydanych przez Starostwo Powiatowe w Lubartowie o czasowym wycofaniu pojazdów z ruchu.

Ponownie rozpatrując sprawę, ZUS wydał decyzję z 20 września 2021 r., odmawiając prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.

Wnioskiem z 4 października 2021 r. płatnik zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. wskazując, iż w decyzji z 20 września 2021 r. błędnie przyjęto, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza w przeważającej części polega na transporcie lądowym pasażerskim, miejskim i podmiejskim - PKD 49.31.Z, w sytuacji gdy w rzeczywistości działa on w zakresie ujętym pod kodem PKD 49.39.Z - pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej niesklasyfikowany. W rejestrze REGON rzeczywiście został wpisany przez niego jako wiodący kod PKD 49.31., co jednak wynika z jego pomyłki, którą naprawił zmieniając wpis w zakresie kodu przeważającej działalności na 49.39.Z. W ocenie wnioskodawcy przedłożone dokumenty zawierające wykaz dochodów z okresu poprzedzającego pandemię oraz po jej wybuchu, a także dowody na fakt, iż wyrejestrował on autokary służące do przewozów na długich trasach, świadczą o zakresie i charakterze prowadzonej przez niego działalności.

W wyniku ponownej analizy sprawy ZUS I Oddział w Łodzi 6 grudnia 2021 r. wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję z 20 września 2021 r. odmawiającą stronie prawa do zwolnienia z obowiązku, opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy; Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. Uzasadniając decyzję organ wskazał, że domniemanie prawdziwości wpisów w rejestrze REGON w zakresie rodzaju przeważającej działalności może być obalone przez przedsiębiorcę za pomocą dokumentów wykazujących procentowy udział poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów lub, jeżeli nie jest to możliwe, udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. Natomiast przedłożone przez stronę dokumenty i wyjaśnienia nie potwierdzają wysokości osiąganych przez nią przychodów z działalności gospodarczej oznaczonej kodem 49.39.Z i tym samym nie potwierdzają, że na 30 listopada 2020 r. strona prowadziła przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 49.39.Z. Przedstawione przez stronę dowody nie podważają treści danych zawartych w rejestrze REGON i tym samym nie mogą stanowić podstawy do uznania innego stanu faktycznego w zakresie kodu PKD ustalonego na 30 listopada 2020 r.

Powyższą decyzję strona także zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wyrokiem z 18 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 95/22, Sąd ten uchylił zaskarżoną decyzję z 6 grudnia 2021 r. Sąd zobowiązał organ do wykonania zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku z 29 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 225/21, i wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ odniesie się też szczegółowo do dowodów i stanowiska skarżącego zawartego w piśmie z 30 sierpnia 2021 r. oraz do faktu zmiany kodu przeważającej działalności gospodarczej od lipca 2020 r.

Decyzją z 15 grudnia 2022 r. ZUS I Oddział w Łodzi utrzymał w mocy ww. decyzję z 20 września 2021 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przychody uzyskane z działalności oznaczonej według PKD kodem 49.39.Z nie stanowią większości przychodów uzyskanych przez stronę w listopadzie 2020 r., brak jest możliwości potwierdzenia spadku przychodu o co najmniej 40% z działalności oznaczonej kodem 49.39.Z ponieważ strona nie przedłożyła dokumentacji potwierdzającej wysokość uzyskanych w tych miesiącach przychodów z przeważającej działalności, tym samym brak jest podstaw do zwolnienia strony z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r.

Wskazaną decyzję strona ponownie zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wyrokiem z 29 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 66/23 uchylił tę decyzję i zobowiązał organ do wykonania zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku z 29 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 225/21. Sąd akcentował, że organ przy ponownym rozpatrzeniu wniosku powinien uwzględnić przedstawioną w wyroku ocenę dotychczasowych ustaleń, a także przeprowadzić postępowanie w sposób odpowiadający wymogom określonym w kodeksie postępowania administracyjnego.

Rozpatrując sprawę po wyroku z dnia 29 marca 2023 r. ZUS Oddział w Lublinie wezwał skarżącego do przedłożenia zestawienia przychodów uzyskanych w 01/2020, w okresie od 07/2020 do 11/2020 oraz w 01/2021 z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oznaczonej według kodu PKD 49.39.Z oraz faktur, paragonów lub innych dokumentów potwierdzających wysokość przychodów uzyskanych w 01/2020, w okresie od 07/2020 do 11/2020 z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oznaczonej według kodu PKD 49.39.Z.

W odpowiedzi skarżący przedłożył zestawienia i podsumowania przychodów za 01/2020, za okres 07-11/2020 oraz za 01/2021 (14 kart) i wskazał, że w przesłanych zestawieniach (karty numerowane liczbami parzystymi) wyszczególnione są usługi świadczone na trasach lokalnych na zlecenie samorządu i usługi transportowe krajowe i międzynarodowe udokumentowane fakturami bądź raportami fiskalnymi, które wykonywane były w przeważającej części w zakresie kodu 49.39.Z.

Pismem z 1 grudnia 2023 r. strona została wezwana do wskazania pozycji w przesłanych zestawieniach przychodów (karty numerowane liczbami parzystymi) dotyczących usług wykonywanych tylko w zakresie kodu 49.39.Z., wobec czego 13 grudnia 2023 r. strona przedłożyła zestawienia wystawionych faktur dla działalności prowadzonej po kodem PKD 49.39.Z (3 karty) za 01/2020, oraz za okres 07-11/2020 i za 01/2021.

Rozpatrując sprawę ZUS odwołał się do treści § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, zgodnie z którym zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r., płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego; o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. ZUS wskazał, że zgodnie z § 10 ust. 2 ww. rozporządzenia oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na 30 listopada 2020 r.

Zgodnie z § 11 powołanego rozporządzenia, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek było przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r., nie później niż do 28 lutego 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony był z obowiązku ich składania.

Organ stwierdził, że biorąc pod uwagę zalecenia Sądu określone w wydanych wcześniej wyrokach, dotyczące konieczności dokonania przez organ oceny zmiany kodu PKD zgłoszonej przez stronę 28 grudnia 2020 r. z datą wsteczną od 1 lipca 2020 r. oraz konieczność potwierdzenia spadku przychodu o co najmniej 40% z działalności oznaczonej kodem 49.39.Z uzyskanego w styczniu 2021 r. w porównaniu do przychodu uzyskanego w styczniu 2020 r., zgodnie z oświadczeniem płatnika złożonym we wniosku RDZ-B7 z 26 lutego 2021 r., ustalono, że z oświadczeń zawartych we wniosku RDZ-B7 z 26 lutego 2021 r. wynikało, że na dzień 30 listopada 2020 r. płatnik prowadził przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 49.39.Z pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej niesklasyfikowany i że przychód z przeważającej działalności uzyskany w styczniu 2021 r. był niższy o co najmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego w styczniu 2020 r.

Organ wskazał dalej, że zgodnie z CEIDG na 30 listopada 2020 r. skarżący prowadził przeważający rodzaj działalności gospodarczej oznaczony kodem 49.31.Z, natomiast zmiany kodu PKD tej działalności na kod 49.39.Z dokonał 28 grudnia 2020 r. z datą zmiany od 1 lipca 2020 r. Skoro przedsiębiorca ma prawo do obalenia domniemania wynikającego z wpisu w rejestrze przedsiębiorców i podmiotów REGON i może to uczynić dowodząc, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny niż wynikający z danych widniejących w rejestrze i biorąc pod uwagę wyrok WSA z 29 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 66/23, w którym wskazano, że nie jest właściwe kwestionowanie prawidłowości wpisu jedynie na podstawie ustaleń faktycznych dotyczących listopada 2020 r. to, w ocenie ZUS, nie można wykluczyć, że w niektórych okresach procentowy udział poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży zmienia się w taki sposób, że przychody z przeważającej działalności gospodarczej są mniejsze niż z innej działalności. Nie zmienia to jednak wniosku, że wpis był prawidłowy, jeżeli w innych okresach procentowy udział poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży wskazywał na wpisaną działalność jako przeważającą. Zasadne więc było wezwanie strony do przestawienia dokumentów potwierdzających wysokość przychodów uzyskanych z tytułu działalności gospodarczej oznaczonej według PKD kodem 49.39.Z, także w okresie od lipca do października 2020 r.

Z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika, że:

- w styczniu 2020 r. przychód z prowadzonej działalności (wszystkie rodzaje działalności) wyniósł 135 104,39 zł w tym:

- przychód w zakresie kodu PKD 49.39.Z: 31 387,78 zł (udział ok. 23 %);

- pozostała działalność: 103 716,61 zł (udział ok. 77 %).

- w lipcu 2020 r. przychód z prowadzonej działalności (wszystkie rodzaje działalności) wyniósł 150 321,42 zł w tym:

- przychód w zakresie kodu PKD 49.39.Z: 51033,14 zł (udział ok. 34 %);

- pozostała działalność: 99 288,28 zł (udział ok. 66 %).

- w sierpniu 2020 r. przychód z prowadzonej działalności (wszystkie rodzaje działalności) wyniósł 107 119,18 zł w tym:

- przychód w zakresie kodu PKD 49.39.Z: 17 706,39 zł (udział ok. 17 %);

- pozostała działalność: 89412,79 zł (udział ok. 83 %).

- we wrześniu 2020 r. przychód z prowadzonej działalności (wszystkie rodzaje działalności) wyniósł 140 070,38 zł w tym:

- przychód w zakresie kodu PKD 49.39.Z: 53 185,52 zł (udział ok. 38 %);

- pozostała działalność: 86 884,86 zł (udział ok. 62 %).

- w październiku 2020 r. przychód z prowadzonej działalności (wszystkie rodzaje działalności) wyniósł 119 539,06 zł w tym:

- przychód w zakresie kodu PKD 49.39.Z: 34 925,54 zł (udział ok. 29 %);

- pozostała działalność: 84 613,52 zł (udział ok. 71 %).

- w listopadzie 2020 r. przychód z prowadzonej działalności (wszystkie rodzaje działalności) wyniósł 80 421,26 zł w tym:

- przychód w zakresie kodu PKD 49.39.2:17 696,11 zł (udział ok. 22 %);

- pozostała działalność: 62725,15 zł (udział ok. 78 %).

- w styczniu 2021 r. przychód z prowadzonej działalności (wszystkie rodzaje działalności) wyniósł 32 062,49 zł w tym:

- przychód w zakresie kodu PKD 49.39.2: 9 173,15 zł (udział ok. 29 %);

- pozostała działalność: 22 889,34 zł (udział ok. 71 %).

Ponownie weryfikując, czy skarżący spełnia ustawowe przesłanki umożliwiające zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. ZUS ocenił, że przedstawione dokumenty za 01/2020 oraz w okresie od 07/2020 do 11/2020 i w 01/2021, pozwalają na przyjęcie, że skarżący prowadził w tym okresie działalność oznaczoną kodem PKD 49.39 Z, a udział procentowy działalności prowadzonej w zakresie tego kodu uprawniającego do zwolnienia z opłacania składek w badanych okresach stanowił od 17 % do 34 % wszystkich przychodów prowadzonej działalności gospodarczej. Na dzień 30 listopada 2020 r. przychód z działalności gospodarczej oznaczonej w PKD kodem 49.39.Z stanowił ok. 22 % wszystkich przychodów. ZUS stwierdził, że nie kwestionuje, że płatnik prowadził działalność w zakresie pozostałego transportu lądowego pasażerskiego, gdzie indziej niesklasyfikowanego oznaczonego PKD 49.39.Z Jednak struktura przychodów jasno wskazuje, że nie była to przeważająca działalność, gdyż udział przychodów w żadnym badanym okresie nie przekroczył 50%.

Organ ustalił też, że spadek przychodów w 01/2021 z działalności oznaczonej kodem PKD 49.39.Z uprawniającej do zwolnienia z opłacania składek w stosunku do przychodów osiągniętych z tej działalności w 01/2020 wyniósł 29,22 %. Tym samym nie został spełniony również warunek spadku przychodów o co najmniej 40 %. Oznacza to brak podstaw do zwolnienia strony z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję płatnik wnosząc o jej uchylenie zarzucił naruszenie:

- art 7, 77 § 1 i art 80 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym błędne ustalenie, że prowadzona niego działalność gospodarcza w przeważającej części polega na transporcie lądowym pasażerskim, miejskim i podmiejskim - PKD 49.31.Z, podczas gdy w rzeczywistości działa w zakresie ujętym pod kodem PKD 49.39.Z - pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej niesklasyfikowany - co wynika z historii wpisów w CEIDIG zgodnie, z którą od 1 lipca 2020 r. (zgłoszenia dokonał 28 grudnia 2020 r.) jego wiodącym kodem działalności jest PKD 49.39.Z, oraz dostarczonej przez niego dokumentacji księgowej;

- art 31zq ust 1 i 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez odmowę skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 grudnia 2020 do 31 stycznia 2021 roku podczas gdy kwalifikował się do udzielenia tej pomocy;

- art 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art 11 tego Kodeksu poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób, który uniemożliwia ustalenie jakimi kryteriami organ kierował się dokonując podziału osiąganych przez mnie dochodów na poszczególne kody PKD i na skutek czego nie jest możliwa kontrola sądowa zaskarżone decyzji, która powinna zmierzać do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności.

W uzasadnieniu skargi skarżący wywodził, że w toku postępowania przed organem składał stosowne wyjaśnienia oraz przekazywał dokumentację księgową, w których wskazał dowody na okoliczność, że prowadzona przeze niego działalność gospodarcza, w przeważającej części, polegała w istocie na świadczeniu usług transportowych, pasażerskich na trasach krajowych i międzynarodowych czyli w zakresie ujętym pod kodem PKD 49.39.Z - pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej niesklasyfikowany. Skarżący podniósł, że przedstawił dane księgowe, z których wynikał nagły i głęboki spadek jego dochodów po pojawieniu się COVID-19, oraz dokumenty, z których wynika, że w związku z pandemią wyrejestrował autokary służące do transportu osób na długich trasach krajowych i zagranicznych. Przedstawił też skarżący argumentację w jaki sposób przytoczone powyżej dowody wskazują na faktyczne prowadzenie działalności w zakresie ujętym pod kodem PKD 49.39.Z.

Dokonując podziału osiąganych przez niego dochodów na osiągnięte w ramach działalności prowadzonej pod kodem PKD 49.39.Z. i pozostałe zdaniem skarżącego organ popełnił błąd przyjmując, że dochody były w większości osiągane poza kodem PKD 49.39.Z., przy czym dokonując tego podziału organ nie wskazał kryteriów jakimi się kierował i nie odwołał się do konkretnych dowodów zgromadzonych w aktach sprawy.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie realizuje wskazań zawartych we wcześniej wydanym prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 66/23.

Należy tymczasem zauważyć, że zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "P.p.s.a"., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże ich w sprawie (por. np. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12, wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1404/13 oraz wyrok NSA z dnia 19 marca 2023 r., sygn. akt III FSK 769/23). Niezastosowanie się przez organ administracji publicznej przy ponownym wydaniu decyzji do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przyczyną odmowy zwolnienia skarżącego z obowiązku zapłaty składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. było, po pierwsze, przyjęcie, że przychody uzyskane z działalności oznaczonej według PKD kodem 49.39.Z nie stanowią większości przychodów uzyskanych przez stronę w listopadzie 2020 r. Po drugie, brak było potwierdzenia spadku przychodu o co najmniej 40% z działalności oznaczonej kodem 49.39.Z uzyskanego w styczniu 2021 r. w porównaniu do przychodu uzyskanego w styczniu 2020 r. na podstawie złożonego na wezwanie organu materiału: skróconych wydruków z księgi przychodów i rozchodów oraz zestawienia usług.

Pierwsza z tych okoliczności miała pozwolić organowi na ustalenie, że mimo wpisu w CEIDG i rejestrze REGON w dniu 28 grudnia 2020 r. ze skutkiem wstecznym od 1 lipca 2020 r. przeważającej działalności gospodarczej oznaczonej kodem PKD 49.39.Z w rzeczywistości płatnik nie wykazał, że na dzień 30 listopada 2020 r. prowadził jako przeważającą tę właśnie działalność. Zdaniem Sądu, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nadal nie wynika jednak wyraźnie na czym organ oparł takie ustalenie. Organ nie opisał w jaki sposób i wg jakich kryteriów kwoty przychodów ujęte w dokumentacji przedstawionej przez skarżącego na wezwanie organu kwalifikował do przychodów z danego rodzaju działalności gospodarczej. Z tego względu Sąd nie jest w stanie ocenić prawidłowości ustaleń organu w tym zakresie.

Sąd ponownie zwraca także uwagę, że rodzaj przeważającej działalności gospodarczej określa się zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz.U. z 2015 r., poz. 2009 ze zm.). W przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą ustaleniu podlega procentowy udział poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, ustaleniu podlega udział pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności w ogólnej liczbie pracujących (§ 9 ust. 2 pkt 3 lit a rozporządzenia). Oznacza to, jeśli ze względu na dostępność i zawartość materiału dowodowego możliwe jest przyjęcie wskaźnika przychodów, że dla ustalenia przeważającej działalności gospodarczej nie jest konieczne ustalenie, że dana działalność przynosi większość przychodów uzyskanych przez prowadzącego działalność gospodarczą w ogólnej kwocie przychodów z uwzględnieniem wszystkich rodzajów działalności realizowanych przez ten podmiot, tzn., że przychody z tej jednej konkretnej działalności przekraczają 50% całkowitej kwoty przychodów. Wystarczy natomiast ustalenie, że procentowy udział przychodów z tej konkretnej działalności w całkowitej kwocie przychodów jest większy niż udział w całkowitej kwocie przychodów, przychodów z poszczególnych innych rodzajów działalności danego podmiotu.

Powyższe uwagi mają oczywiście sens tylko wówczas, gdy dany podmiot prowadzi działalność gospodarczą w różnych zakresach, które można kwalifikować do więcej niż dwóch rodzajów działalności. Ze stwierdzeń organu wynika, że taka właśnie sytuacja zachodzi w stosunku do skarżącego. Prowadzi on bowiem nie tylko działalność transportową w zakresie transportu lądowego pasażerskiego, miejskiego i podmiejskiego oraz w zakresie pozostałego transportu lądowego pasażerskiego, ale także w zakresie okresowych badań technicznych, dodatkowych badań technicznych i obsługi serwisowej pojazdów.

Dopiero zaś po prawidłowym, i wyjaśnionym w uzasadnieniu decyzji co do stosowanej metody, zaliczeniu przychodów uzyskanych przez skarżącego do poszczególnych rodzajów działalności i prawidłowym ustaleniu przychodów z przeważającego rodzaju działalności, możliwe będzie stwierdzenie, czy nastąpił spadek przychodów z tej działalności, uzasadniający zastosowanie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek.

Biorąc powyższe pod uwagę należy jako zasadny ocenić zarzut naruszenia przez organ art 7, 77 § 1 i art 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego i podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Zasadny także okazał się zarzut naruszenia art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art 11 tego Kodeksu poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób, który uniemożliwia ustalenie jakimi kryteriami kierował się organ dokonując podziału osiąganych przez skarżącego przychodów z poszczególnych rodzajów działalności oznaczonych poszczególnymi kodami PKD, na skutek czego nie jest możliwa kontrola sądowa zaskarżonej decyzji.

Natomiast nadal przedwczesne byłoby rozpatrywanie zarzutu naruszenia art. 31zq ust. 1 i 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Ponownie rozpatrując sprawę organ powinien uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę dotychczasowych ustaleń, a także ocenę i wskazania zawarte w prawomocnym wyroku tut. Sądu z dnia 29 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 66/23. Gdyby okazało się, że na podstawie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego nie jest możliwe zastosowanie kryterium ustalenia przeważającej działalności opartego na wysokości osiąganych przychodów, organ rozważy możliwość uzupełnienia materiału dowodowego oraz możliwość zastosowania kolejnego kryterium wynikającego z treści § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń, co będzie wymagało zgromadzenia odpowiedniego materiału dowodowego.

W ponownym postępowaniu organ zapewni stronie czynny w nim udział. W szczególności mając na względzie, że zgodnie z treścią art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego organ ma obowiązek poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organ winien czuwać nad tym, aby strona postępowania nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielać jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organ ma również obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania i umożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji (art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji organ nie może pominąć obowiązku wynikającego z dyspozycji art. 79a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem, w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

Biorąc pod uwagę omówione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.