Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3105/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 235 (1), art. 235 (2)
journal: Dz.U. 2019 poz 1040
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - t.j.
article: par. 8 ust. 1-2, par. 5 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 77 par. 1, art. 84 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. NSA Anna Żak (spr.) Protokolant: asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniu 14 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 lipca 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 70/20 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 31 lipca 2020 r., sygn. IV SA/Po 70/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Poznaniu oddalił skargę M. N. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] listopada 2019 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej.

W skardze kasacyjnej M. N. powyższemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. wskutek oddalenia skargi, mimo, iż decyzja organu II instancji została wydana z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej w związku z przyjęciem, że skarżąca nie pracowała w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy w okresie od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r., mimo że z zaświadczenia Dyrektora Przedszkola nr [...] w P. wynika, że w tym okresie skarżąca prowadziła zajęcia dydaktyczne oraz mimo to, że w toku postępowania, organ przyjął, iż okres narażenia nie ustał w 2006 r. i w tym kierunku żądał wydania przez jednostki orzecznicze opinii uzupełniających, a następnie przyjął, że jednak okres ten po 2006 r. ustał, opierając się w tym zakresie na opiniach tych jednostek, choć ustalanie tej przesłanki choroby zawodowej należy do wyłącznej kompetencji organu.

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. wskutek niepoinformowania skarżącej o zmianie założenia co do okresu narażenia skarżącej na nadmierny wysiłek głosowy i ostateczne ustalenie, że okres narażenia ustał w 2006 r., mimo że w pismach kierowanych do skarżącej, organ oczekiwał od jednostek orzeczniczych uzupełnienia opinii z uwzględnieniem okoliczności, że nadmierny wysiłek głosowy występował u skarżącej w okresie od 1 września 2007 r.do 31 sierpnia 2008 r.;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 k.p.a. wskutek oddalenia skargi, mimo że decyzja organu II instancji została wydana z naruszeniem zasady oficjalności w związku z nieprzeprowadzeniem przez organ z urzędu dowodu w celu jednoznacznego wyjaśnienia wątpliwości co do okresu narażenia i stanu zdrowia skarżącej, i to w sytuacji gdy w aktach sprawy znajdują się: oświadczenie o prowadzeniu przez skarżącą zajęć dydaktycznych po 2006 r. oraz sprzeczne wyniki badań różnych ośrodków medycznych, z których w jednych stwierdza się, a w innych nie istnienie objawów choroby zawodowej u skarżącej oraz w związku z brakiem wszechstronnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego (opinia jednostki orzeczniczej z S. nie została uzupełniona);

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 k.p.a. wskutek oddalenia skargi, mimo że decyzja organu II instancji została wydana bez przeprowadzenia dowodu z opinii innych jednostek orzeczniczych, w sytuacji gdy jednostki orzecznicze medycyny pracy konsekwentnie odmawiały uzupełniania swoich opinii, a w zakresie, w jakim te opinie zostały uzupełnione (poza opinią jednostki z S., która nie została uzupełniona), argumentacja była nieprzekonywająca;

5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. wskutek oddalenia skargi, mimo że decyzja organu II instancji została wydana z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów w związku z bezpodstawną odmową uznania za wiarygodne wyników badań przeprowadzonych przez Szpital Kliniczny [...] w P., błędnym ustaleniem, że w wynikach tych badań nie stwierdzono objawów choroby zawodowej, brakiem wszechstronnego rozpatrzenia wszystkich zebranych w sprawie dowodów w tym w szczególności wyników badań przeprowadzonych u skarżącej przez wspomniany szpital i lekarza leczącego, z których wynika, że u skarżącej występują objawy choroby zawodowej (ostatecznie zakwalifikowane przez jednostki orzecznicze jako zmiany typowe dla choroby zawodowej, ale nieutrwalone);

6. art. 151 p.p.s.a. wskutek uznania, że decyzja organu II instancji nie narusza prawa, mimo tego, że została wydana na podstawie sprzecznego stanu faktycznego, bez przeprowadzenia dodatkowych dowodów mających na celu usunięcie stwierdzonych wątpliwości co do istnienia u skarżącej choroby zawodowej;

7. art. 153 p.p.s.a. wskutek uznania przez Sąd pierwszej instancji, wbrew swej własnej wcześniejszej ocenie wyrażonej w wyroku z 9 listopada 2017 r., w sprawie IV SA/Po 767/17, że okres narażenia skarżącej na nadmierny wysiłek głosowy zakończył się w 2006 r., mimo że w wyroku tym Sąd wyraził opinię, że ocenie podlega cały okres narażenia zawodowego.

Dodatkowo skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 235 k.p. i § 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz pkt 15 ppkt 3 załącznika do tego rozporządzenia wskutek uznania, że stwierdzone u skarżącej objawy chorobowe - niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią - nie są objawem choroby zawodowej i zinterpretowanie na niekorzyść skarżącej zmian w przepisach o chorobach zawodowych, w kontekście posiadanych przez nią wyników badań.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji organów obu instancji, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w kontekście pisma IMPZiŚ w S. z 5 lipca 2019r., podniesiono, że jednostka ta zobowiązana uzupełnić swoje orzeczenie nie była w stanie tego zrobić. Skoro organ oczekiwał uzupełnienia orzeczenia, oznacza to, że miał co do jego treści wątpliwości, które ostatecznie nie zostały rozstrzygnięte. W tym stanie rzeczy, uznawanie orzeczenia IMPZiŚ w S. za wiarygodny środek dowodowy nastąpiło z naruszeniem prawa, zaś wydana w sprawie decyzja, nie została oparta na wszechstronnym rozważeniu materiału dowodowego, bowiem materiał ten, na skutek nieuzupełnienia przedmiotowego orzeczenia, nie był pełny. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji bezkrytycznie zaaprobował fakt, że dotąd żadna z jednostek orzeczniczych nie wyjaśniła, na czym polega występowanie u skarżącej objawów choroby zawodowej (w okresie narażenia w 2007 r.), które jednostki te, po wielokrotnych zastrzeżeniach, wreszcie uznały, ale nadały im charakter nieutrwalonych. Jednostki orzecznicze odsyłały wzajemnie pomiędzy sobą akta sprawy, oczekując przed zajęciem własnego stanowiska w kwestii choroby zawodowej skarżącej, uprzedniego zajęcia stanowiska przez drugą jednostkę, o czym organ zawiadomił skarżącą w piśmie z 28 listopada 2018 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 t.j.; dalej: p.p.s.a.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.

Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem Sąd pierwszej instancji prawidłowo orzekł o oddaleniu skargi złożonej na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z [...] listopada 2019 r., w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym ,trwającym co najmniej 15 lat pod postacią guzków głosowych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią wymienionej w poz.15 wykazu chorób zawodowych określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1367; dalej jako "rozporządzenie z 30 czerwca 2009r.").

Sąd pierwszej instancji w sposób wszechstronny przedstawił wszystkie istotne okoliczności faktyczne i prawne, które determinowały podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Szczegółowo przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przebieg dotychczasowego postępowania przed organami inspekcji sanitarnej w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Wymienił wszystkie dotychczas wydane w tym zakresie, poczynając od 2007 roku decyzje(wszystkie niekorzystne dla skarżącej) oraz wyroki sądu administracyjnego, które decyzje te uchylały z uwagi na konieczność ponownego rozpoznania sprawy celem uzupełnienia materiału dowodowego.

W kontekście zarzutów skargi kasacyjnej, na obecnym etapie postępowania istotną dla rozstrzygnięcia sprawy okolicznością jest to, że decyzją z [...] grudnia 2016r. PPIS nie stwierdził u skarżącej choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, a decyzją z [...] maja 2017 r., PWIS w P. uchylił tę decyzję organu I instancji i nie stwierdził u skarżącej choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat pod postacią guzków głosowych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w przepisach rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. Decyzja ta została uchylona przez WSA w Poznaniu wyrokiem z 9 listopada 2017 r. w sprawie sygn. IV SA/Po 767/17. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że w toku postępowania odwoławczego, PWIS w P. dokonując oceny narażenia zawodowego skarżącej ustalił, że świadczyła ona pracę jako nauczyciel w różnych przedszkolach okresie od 15 września 1975 r. do 31 sierpnia 2006 r., a nadto w okresie od 23 kwietnia 2007 r. do 31 maja 2007 r. w Przedszkolu [...] w P. w pełnym wymiarze czasu pracy oraz w okresie od 11 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. (w okresie od 1 lipca 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r. w niepełnym wymiarze czasu pracy - 0,45 etatu) w Przedszkolu [...] w P. jako nauczyciel-dyrektor. Tym samym, w ocenie PWIS w P. skarżąca również w okresie od 23 kwietnia 2007r. do 31 maja 2007 r. oraz w okresie od 1 września 2007r. do 30 czerwca 2008r. była narażona w środowisku pracy na wysiłek głosowy, w stopniu stwarzającym ryzyko powstania choroby zawodowej. Tymczasem lekarskie jednostki orzecznicze, tj.: [...] Centrum Medycyny Pracy (WCMP) w P., Instytut Medycyny Pracy (IMP) w Ł. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego (IMPiZŚ) w S. stwierdziły, że skarżąca była narażona na wysiłek głosowy do 2006 r. Oznacza to, że lekarskie jednostki orzecznicze nie badały możliwości wystąpienia u skarżącej choroby zawodowej w całym okresie narażenia zawodowego.

Zdaniem Sądu, orzeczenie lekarskiej jednostki orzeczniczej nieobejmujące całego okresu narażenia zawodowego, nie mogło stanowić wiarygodnego dowodu w sprawie. We wskazaniach, co do dalszego postępowania Sąd zobowiązał organ, aby zwrócił się do uprawnionej jednostki orzeczniczej o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego, uwzględniające dokonaną przez PWIS w P. zmianę okresu narażenia zawodowego lub też o wydanie nowego orzeczenia.

Ponownie rozpoznając sprawę, PWIS w P. opisaną na wstępie zaskarżoną w tej sprawie decyzją z [...] listopada 2019 r., utrzymał w mocy decyzję PPIS z [...] grudnia 2016 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, a Sąd pierwszej instancji zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę M. N. na tę decyzję.

Wbrew zarzutom kasacyjnym Sąd pierwszej instancji kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, kierował się właściwą wykładnią przepisów art. 2351 Kodeksu Pracy czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 2352).

W sprawach dotyczących stwierdzania chorób zawodowych zastosowanie ma w/w rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z § 8 ust. 1 tego rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (ust. 2).

Stosownie do § 5 ust. 1 cyt. rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z późn. zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są (ust. 2): poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy; kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych) - w zakresie wszystkich chorób zawodowych; poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych; podmioty lecznicze, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby. Natomiast jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są (ust. 3) instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy.

Jak wielokrotnie podkreśla się to w orzecznictwie sądów administracyjnych, organy inspekcji sanitarnej prowadzące postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej związane są treścią orzeczenia lekarskiego w zakresie poczynionych w nim ustaleń, dotyczących stwierdzonego schorzenia i jego przyczyn. Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (por. wyroki NSA: z 12 lutego 2013 r. sygn. II OSK 2492/12, z 19 stycznia 2017 r. sygn. II OSK 1056/15; orzeczenia dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy uznać za chybiony zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżąca kasacyjnie nie pracowała w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy w okresie od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. a okres narażenia zawodowego ustał po 2006 r. Jak wynika z akt sprawy M. N. w okresie 23 kwietnia - 31 maja 2007 r. zatrudniona była w Przedszkolu [...] w pełnym wymiarze godzin dydaktycznych, przy czym od 17 maja 2007 r. przebywała na zwolnieniu chorobowym. W okresie od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. zatrudniona była tam na stanowisku dyrektora i prowadziła zajęcia dydaktyczne w wymiarze 8 godzin tygodniowo. W opinii uzupełniającej z 8 maja 2018 r. IMP w Ł. wyjaśnił, że w toku postępowania diagnostyczno-orzeczniczego uwzględniono i przeanalizowano cały okres narażenia zawodowego opiniowanej, tj. lata 1975-2008, co zostało ujęte w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego z 27 grudnia 2010 r. Instytut wyjaśnił jednak, że praca opiniowanej po 2006 r. nie wiązała się z nadmiernym obciążeniem narządu głosu. Praca na stanowisku dyrektora przedszkola wiązała się z używaniem głosu, jednak realizowany wymiar pensum dydaktycznego nie powodował nadmiernego obciążenia narządu głosu, również praca przez 17 dni na stanowisku nauczyciela przedszkola w okresie kwiecień - maj 2007 r. nie może być, uznana za nadmierne obciążenie narządu głosu ze względu na czasookres trwania. Podobne stanowisko zajęło WCMP w P. w opinii uzupełniającej z 7 października 2019 r. Zdaniem tej jednostki orzeczniczej praca przez 17 dni w 2007 r. na stanowisku nauczyciela oraz od 1 września 2017 r. do 31 sierpnia 2008 r. na stanowisku dyrektora przedszkola z niewielkim wymiarem godzin dydaktycznych, nie stanowiła znaczonego obciążenia narządu głosu i nie wymagała potrzeby używania głosu z nadmiernym wysiłkiem. Po 2006 r. opiniowana używała głosu jak każda osoba, która komunikuje się zarówno w pracy jak i poza pracą z innymi osobami, bez jakiejkolwiek potrzeby nadmiernego wysiłku głosowego.

Opierając się na powyższych opiniach organ II instancji wskazał, że strona pracując w okresie od 2007r. do 2008 r. pozostawała w warunkach narażenia na wysiłek głosowy, gdyż praca ta wiązała się z operowaniem głosem, jednakże nie kwalifikuje się do uznania, że było to nadmierne obciążenie narządu głosu. Organ uwzględnił więc okres narażenia na wysiłek głosowy, tyle że stwierdził, że nie był on nadmierny. Wyjaśnienia jednostek orzeczniczych w tym zakresie są spójne, logiczne i nie budzą wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pomijając nawet jednak ocenę, czy na stanowisku dyrektora przedszkola od 1 września 2017r. do 31 sierpnia 2008r. prowadząc również w tym czasie zajęcia dydaktyczne skarżąca nadmiernie obciążała narząd głosu czy też nie, kluczowe znaczenie ma okoliczność, że żadna z jednostek orzeczniczych, o których mowa w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych nie rozpoznała u skarżącej choroby zawodowej wskazanej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 30 czerwca 2009r. tj. przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat w postaci guzków głosowych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią.

WCMP w P. i IMP w Ł. w opiniach uzupełniających odpowiednio z 7 października 2019 r. i 8 maja 2019 r. nie znalazły podstaw do zmiany swojego stanowiska i przeprowadzenia kolejnych badań po ustaleniu okresu narażenia w sposób odmienny, niż miało to miejsce w dacie wydania poprzednich orzeczeń lekarskich i opinii uzupełniających. WCMP w P. rozpoznało przewlekły nieżyt krtani z przerostem błony śluzowej i zmiany o charakterze leukoplakii w połowie lewego fałdu głosowego, IMP w Ł. - przewlekły nieżyt krtani, podejrzenie zmian przerostowych o charakterze leukoplakii w połowie długości lewego fałdu głosowego, natomiast IMPiZŚ w S. - przewlekły prosty stan zapalny błony śluzowej krtani z cechami przerostu lewego fałdu głosowego. Schorzenia te nie są objęte wykazem chorób zawodowych. Instytut w S. dokonał ustaleń w zakresie wyników badań wykonanych w Poradni Foniatrycznej Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego [...] w P. z okresu 2003-2009 oraz konsultacji prof. dr. hab. med. Andrzeja Obrębowskiego z lat 2010-2014. Wynika z nich, że obraz krtani ma charakter zmienny, nieutrwalony. W kolejnych latach stwierdzano: przewlekły prosty stan zapalny błony śluzowej krtani (lata 2006-2007), następnie dysfonię z niewydolnością głośni oraz przewlekłymi wtórnymi przerostami fałdów głosowych (marzec 2010 r.), a w kwietniu 2010 r. obserwowano zmianę o charakterze leukoplakii na lewym fałdzie głosowym.

Należy zgodzić się z oceną Sądu pierwszej instancji, że opinie lekarskich jednostek orzeczniczych biorących udział w postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym są właściwie uzasadnione merytorycznie, logiczne i spójne. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do ich kwestionowania. Organ inspekcji sanitarnej ocenia orzeczenie uprawnionej jednostki jedynie pod względem formalnym, nie będąc uprawnionym do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich. Organ może jedynie żądać uzupełnienia wydanej opinii, w sposób określony w § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia. Orzeczenia wydane w niniejszej sprawie nie są ze sobą sprzeczne, przedstawiają jednolite stanowisko w zakresie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Sąd pierwszej instancji dokonał szczegółowej analizy uzasadnień jednostek orzeczniczych, trafnie uznając, że mogły one stanowić podstawę do wydania decyzji o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej. Oceny tej nie może zmienić okoliczność, że w Szpitalu Klinicznym [...] w P. rozpoznano "niedowład mięśni przewodzących fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną i trwałą dysfonią". Szpital ten nie jest bowiem jednostką wymienioną w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, a nadto żadna uprawniona jednostka w swych opiniach lekarskich nie potwierdziła u skarżącej choroby zawodowej wymienionej pod poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w przepisach rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. mimo niewątpliwego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy trwający u skarżącej ponad 15 lat.

Z uwagi na powyższe, na uwzględnienie nie zasługują również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Kluczowe znaczenie ma bowiem brak objawów klinicznych choroby zawodowej z poz. 15 wykazu chorób zawodowych, co zostało potwierdzone jednolicie przez 3 uprawnione jednostki orzecznicze. Brak opinii uzupełniającej z IMPiZŚ w S. był niezależny od organu. W piśmie z 5 lipca 2019 r. Instytut ten poinformował, że ze względu na brak niezbędnego zaplecza merytorycznego nie ma możliwości udzielenia dodatkowych wyjaśnień w sprawie orzeczenia z 1 września 2014 r. W dodatkowym piśmie z 10 października 2019 r. wyjaśnił, że od 1 lipca 2019 r. jedynymi pracownikami, którzy pozostali na stanowiskach pracy był personel administracyjny. Umowy o pracę z personelem medycznym zostały bowiem rozwiązane, co spowodowało zawieszenie działalności leczniczej. Instytut polecił zwrócić się do IMP w Ł., co też uczyniono. Organ wykonał więc obowiązki wynikające z wyroku WSA w Poznaniu w sprawie IV SA/Po 767/17. Orzeczenia 3 jednostek i liczne opinie uzupełniające stanowią w ocenie NSA wystarczający materiał dowodowy pozwalający stwierdzić lub wykluczyć chorobę zawodową. Z art. 77 § 1 k.p.a. wynika zasada koniecznego współdziałania strony i organu w wyjaśnieniu istoty sprawy. Strona nie może więc oczekiwać, że to organ wykona wszystkie czynności w sprawie i będzie poszukiwał dowodów wówczas, gdy dotychczasowe nie są po myśli strony. Poza powołaniem się na rozpoznanie w Szpitalu Klinicznym w P., który nie jest jednostką uprawnioną do rozpoznawania chorób zawodowych skarżąca kasacyjnie nie przedstawiła żadnego dowodu podważającego rozpoznanie 3 jednostek orzeczniczych.

Niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. mający polegać nie niepoinformowaniu strony o zmianie założenia co do okresu narażenia. Organ uwzględnił bowiem okres narażenia po 2006 r. Jeśli chodzi o zarzut naruszenia prawa materialnego, to w skardze kasacyjnej nie wyjaśniono, na czym miałoby polegać zinterpretowanie na niekorzyść strony zmian w przepisach, w szczególności nie podano o jakie zmiany chodzi. W dacie orzekania przez organ odwoławczy rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r. obowiązywało w niezmienionej wersji od 1 sierpnia 2012 r. Przepis § 11 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi zaś wyraźnie, że z zastrzeżeniem ust. 2, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczęte i niezakończone przed dniem 3 września 2002 r., są prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących w dniu ich wszczęcia (ust. 2).

W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, należało ją oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.