Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1314/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono decyzję w części i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Asesor WSA Łukasz Jarocki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 września 2024 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla punkt 4 zaskarżonej decyzji, w którym stwierdzono, że skarżący L. W. "podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 13.06.2016 r. do nadal z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością WW sp. z o.o." – i w tym zakresie umarza postępowanie administracyjne; 2. w pozostałym zakresie oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 16 lutego 2024 r., nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ", "organ"), działając na podstawie art. 109 ust. 1 w związku z art. 102 ust. 7 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c), art. 69 ust. 1, a także art. 5 pkt 21, art. 82 ust. 5 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 146, dalej: "ustawa o świadczeniach") oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a.") w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 i art. 13 pkt 4a oraz pkt 4b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1230 ze zm., dalej: "ustawa systemowa"), stwierdził, że L. W. (dalej: "Strona", "Skarżący"), podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie:

1) od 24.02.2012 r. do 29.08.2012 r. i nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 30.08.2012 r. nadal z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] sp. z o.o.,

2) w okresie od 05.07.2016 r. do nadal z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako wspólnik (komandytariusz) spółki komandytowej [...] sp. z o.o. sp.k.,

3) w okresie od 29.04.2011 r. do 29.08.2012 r. i nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 30.08.2012 r. nadal z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...]sp. z o.o.,

4) w okresie od 13.06.2016 r. do nadal z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] sp. z o.o.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NFZ wyjaśnił, że Strona zgodnie z danymi KRS, od 24.02.2012 r. do 27.09.2016 r. posiadał całość udziałów w spółce [...] sp. z o.o., natomiast od 27.09.2016 r. posiada 99 udziałów o łącznej wartości 4950,00 zł, na podstawie umowy darowizny udziałów zawartej 29.08.2012 r. pomiędzy darczyńcą - Stroną, a obdarowanym – S. W. darował obdarowanemu 1 udział w spółce. Organ wskazał, że zgodnie z danymi z KRS drugi wspólnik – S. W.pełnił funkcję prezesa zarządu w spółce [...] sp. z o.o. w okresie od 24.02.2012 r. do 07.12.2021 r.

W ocenie Prezesa NFZ nie można uznać, że drugi wspólnik – S.W., który pełnił funkcję prezesa zarządu w ww. spółce jest wspólnikiem iluzorycznym, a tym samym nie można uznać, że Strona jest wspólnikiem jednoosobowej spółki [...] sp. z o.o., gdyż de facto jest wspólnikiem dwuosobowej spółki z o.o.

Z uwagi na powyższe, Prezes NFZ uznał, że Strona podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 24.02.2012 r. do 29.08.2012 r., tj. do dnia darowania S. W. 1 udziału w spółce i nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 30.08.2012 r. nadal z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] sp. z o.o., gdyż od 30.08.2012 r. nie jest wspólnikiem jednoosobowej spółki [...] sp. z o.o., a wspólnikiem dwuosobowej spółki z o.o.

Prezes NFZ wskazał następnie, że zgodnie z danymi KRS, L. W. od 05.07.2016 r. do nadal jest wspólnikiem (komandytariuszem) spółki komandytowej [...] sp. z o.o. sp.k., dlatego w tym przypadku Strona podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 05.07.2016 r. do nadal z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako wspólnik (komandytariusz) spółki komandytowej [...] sp. z o.o. sp.k.

Organ wyjaśnił, że w przypadku wspólników spółki komandytowej, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samego statusu prawnego osoby jako wspólnika spółki komandytowej i trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty i jest niezależny od osiągania przychodów.

Prezes NFZ wskazał dalej, że zgodnie z danymi KRS, Strona od 04.05.2011 r. posiada całość, tj. 80 udziałów o łącznej wartości 50 000,00 zł spółce [...] sp. z o.o., na podstawie umowy darowizny udziałów zawartej 29.04.2011 r. pomiędzy darczyńcą – S. W., a obdarowanym - Stroną nabył wszystkie udziały w spółce, z kolei na podstawie umowy darowizny udziałów zawartej 29.08.2012 r. pomiędzy darczyńcą – Stroną, a obdarowanym – S. W. darował obdarowanemu 1 udział w spółce. Organ wskazał, że zgodnie z danymi z KRS drugi wspólnik – S.W.pełnił funkcję prezesa zarządu w spółce [...] sp. z o.o. - od 14.04.2003 r. do 21.02.2022 r. W ocenie Prezesa NFZ, również i w tym przypadku nie można uznać, że drugi wspólnik – S. W., który pełnił funkcję prezesa zarządu w ww. spółce jest wspólnikiem iluzorycznym, a tym samym nie można uznać, że Strona jest wspólnikiem jednoosobowej spółki [...] sp. z o.o., gdyż de facto jest wspólnikiem dwuosobowej spółki z o.o.

Z uwagi na powyższe, Prezes NFZ uznał, że Strona podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 29.04.2011 r. do 29.08.2012 r., tj. do dnia darowania S. W.1 udziału w spółce i nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 30.08.2012 r. nadal z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...]sp. z o.o., gdyż od 30.08.2012 r. nie jest wspólnikiem jednoosobowej spółki [...] sp. z o.o., a wspólnikiem dwuosobowej spółki z o.o.

Prezes NFZ wskazał następnie, że zgodnie z danymi KRS, Strona od 13.06.2016 r. posiada 99 udziałów o łącznej wartości 4950,00 zł, w spółce [...] sp. z o.o., także z wypisu aktu notarialnego, Repertorium [...] z 23.03.2016 r. - umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] sp. z o.o. wynika, że Strona posiada 99 udziałów w spółce o łącznej wartości 4950,00 zł, a S. W. posiada 1 udział w spółce o wartości 50,00 zł, natomiast z listy członków zarządu wynika, że to Strona, jest prezesem zarządu spółki. Jednocześnie, zgodnie z danymi z KRS w spółce [...] sp. z o.o. to Strona jest prezesem zarządu spółki, a S. W. nie pełnił i nie pełni, ani funkcji prezesa zarządu, ani członka zarządu spółki.

Organ wyjaśnił, że działając na podstawie art. 50 § 1 k.p.a. w zw. z art. 54 K.p.a. wezwał Stronę do złożenia pisemnego wyjaśnienia, czy drugi wspólnik spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w tym [...] sp. z o.o. w okresach objętych postępowaniem administracyjnym posiadał/posiada prawo do współdecydowania o sprawach ww. spółek z o.o. i wykonywania pozostałych praw korporacyjnych, a także jaka była/jest realna skala praw i obowiązków przysługujących drugiemu ze wspólników, jakie w rzeczywistości podejmował/podejmuje działania oraz, czy Strona będąc niemal jedynym wspólnikiem ww. spółek, posiadał/posiada wyłączne prawo do zysku oraz nieskrępowaną możliwość samodzielnego decydowania o działalności spółki, w terminie 14 dni od otrzymania niniejszego zawiadomienia. Powołane zawiadomienie skierowane do Strony zostało skutecznie jej doręczone 03.01.2024 r. Strona nie skorzystała z prawa do wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie.

W tym przypadku Prezes NFZ, dysponując dokumentem w postaci listy członków zarządu oraz informacją z KRS, zgodnie z którą w spółce [...] sp. z o.o. to Strona jest prezesem zarządu spółki, a S. W. nie pełnił i nie pełni, ani funkcji prezesa zarządu, ani członka zarządu spółki, a także wobec braku aktywności Strony w prowadzonym postępowaniu administracyjnym stanął na stanowisku, że S.W.posiadając tylko 1 udział w spółce [...] sp. z o.o. i nie pełniąc w niej, ani funkcji prezesa zarządu, ani członka zarządu spółki jest wspólnikiem iluzorycznym, co powoduje, że Stronę należy traktować jako wspólnika jednoosobowej spółki [...] sp. z o.o. Organ zaznaczył, że Strona posiadając 99 udziałów w spółce o łącznej wartości 4950,00 zł, jest zatem niemalże jedynym wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] sp. z o.o.

Mając powyższe, Prezes NFZ stwierdził, że Strona podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 13.06.2016 r. do nadal z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] sp. z o.o. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 685 ze zm.), domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe.

Prezes NFZ dodał, że analizując niniejszą sprawę, Strona miała możliwość zapoznania się z całym materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach, a także miała prawo na każdym etapie prowadzonego postępowania składać wnioski dowodowe, miała zapewniony dostęp do akt oraz możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów - z czego nie skorzystała. W związku z powyższym przyjąć należy, iż w ramach postępowania administracyjnego konieczna jest aktywność obu podmiotów: organu administracji publicznej oraz strony postępowania. Innymi słowy, choć obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne, to nie oznacza to, że Strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza, iż nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący, zaskarżając decyzję Prezesa NFZ z 16 lutego 2023 r. w całości wniósł o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 109 ust. 1 w zw. z art. 102 ust. 7 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 69 ust. 1, a także art. 5 pkt 21, art. 82 ust. 5 pkt 1 i pkt 3 ustawy o świadczeniach, poprzez błędne ich zastosowanie oraz przyjęcie, iż w okresach wskazanych w decyzji Skarżący podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,

2) art. 104 § 1 K.p.a. w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 i art. 13 pkt 4a oraz pkt 4b ustawy systemowej, poprzez jego zastosowanie i wydanie przedmiotowej decyzji w okolicznościach, w których brak było podstaw do jej wydania,

3) art. 77 K.p.a., poprzez zaniechanie obowiązku wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego, tj. braku przesłuchania wspólnika mniejszościowego, a w konsekwencji braku poczynienia istotnych dla sprawy okoliczności dotyczących faktycznej roli drugiego mniejszościowego wspólnika.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że postępowanie w tym przedmiocie powinno być przynajmniej częściowo umorzone z uwagi na fakt, iż dotyczy m.in. okresów, co do których upłynął 5 - letni okres przedawnienia zobowiązań publicznoprawnych w postaci składek zdrowotnych.

Skarżący zakwestionował również twierdzenia, czy sugestie co do iluzorycznej roli wspólnika mniejszościowego, które to twierdzenia stanowiły podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Praktyka działalności w/w podmiotów wskazuje, iż w całym okresie ich działalności jako spółek dwuosobowych, wpływ wspólnika mniejszościowego na bieżącą działalność był co najmniej znaczący.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd stwierdza, że skarga w części zasługuje na uwzględnienie.

W przedmiotowej sprawie Prezes NFZ stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym Skarżącego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik trzech jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólnik (komandytariusz spółki komandytowej.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, z którego wynika, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie – przepisów o swobodzie działalności gospodarczej – obecnie – przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221, 641, 803, 1414 i 2029) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników.

Zgodnie z definicją z art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, jest nią osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Jak natomiast wynika z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlega spełniający warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, m.in. wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólnik spółki komandytowej.

Dodania też wymaga, że zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c-i, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Jak natomiast wynika z art. 13 pkt 4 ustawy systemowej, w brzmieniu obowiązującym w spornym okresie, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Od 18 września 2021 r. z przepisu tego wynika, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: osoby prowadzące pozarolniczą działalność, z wyłączeniem osób, o których mowa w pkt 4a i 4b - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Jak wynika natomiast z ust. 4a i 4b, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: wspólnicy jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością - od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia udziałów w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia wszystkich udziałów w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (ust. 4a); wspólnicy spółki jawnej, partnerskiej lub komandytowej oraz komplementariusze w spółce komandytowo-akcyjnej - od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia ogółu praw i obowiązków w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (ust. 4b).

Z powyższej regulacji wynika, że objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólnik spółki komandytowej istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia jej zaprzestania, obecnie od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia udziałów w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce.

Oznacza to, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowej jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie, w którym posiada status wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub wspólnika spółki komandytowej.

Jak wynika z art. 165 pkt 5 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1526 z późn. zm., dalej: "K.s.h."), do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wymaga się wpisu do rejestru. Zgodnie natomiast z art. 272 K.s.h., rozwiązanie spółki następuje po przeprowadzeniu likwidacji, z chwilą wykreślenia spółki z rejestru.

Ponadto, jak wynika z art. 109 § 1 K.s.h., spółka komandytowa powstaje z chwilą wpisu do rejestru. Zgodnie z natomiast z art. 103 § 1 K.s.h., w sprawach nieuregulowanych w niniejszym dziale do spółki komandytowej stosuje się odpowiednio przepisy o spółce jawnej, chyba że ustawa stanowi inaczej. W świetle zaś art. 84 § 2 K.s.h., rozwiązanie spółki następuje z chwilą wykreślenia jej z rejestru.

Z cyt. regulacji prawnej można wywieść, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub wspólnik spółki komandytowej posiada status wspólnika tej spółki w okresie kiedy spółka jest wpisana do rejestru i w tym też okresie jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik – w niniejszej sprawie, jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowej. Ponadto z regulacji tej wynika, że sam fakt pozostawania danej osoby wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki komandytowej przesądza o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu, niezależnie od faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej przez tę spółkę w okresie, w którym spółka jest wpisana do rejestru i niezależnie od uzyskiwania z tej działalności przychodów. Ustawodawca przyjął bowiem rozwiązanie, zgodnie z którym o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wspólnika, w niniejszej sprawie, jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowej rozstrzyga w istocie sam fakt istnienia spółki, który zamyka się w okresie od momentu wpisania spółki do rejestru do momentu jej wykreślenia z rejestru.

Wskazania wymaga, że w wyroku z 30 listopada 2005 r., I UK 95/05 oraz postanowieniu z dnia 17 lipca 2003 r., II UK 111/03, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że sam fakt niewykonywania usług i nieosiągania przychodu z działalności nie uzasadnia przerwy w jej prowadzeniu powodującej uchylenie obowiązku ubezpieczenia społecznego. Prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego, tj. pozycji wspólnika w jednoosobowej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (por. wyrok SN z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II UK 227/12). Innymi słowy z perspektywy art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemie ubezpieczeń społecznych - podstawowe znaczenie ma uzyskanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Ponadto, Sąd Najwyższy w wyroku z 3 marca 2020 r., II UK 295/18 (OSNP 2021 Nr 4, poz. 43) przyjął, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlega ubezpieczeniom społecznym, choćby spółka nie prowadziła działalności gospodarczej (art. 8 ust. 6 pkt 4 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej). O objęciu ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi wspólników spółek osobowych: spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej tworzonych na podstawie Kodeksu spółek handlowych - oraz wspólników jednej tylko ze spółek kapitałowych, to jest jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, o których stanowi art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej, decyduje zatem prowadzenie przez nich działalności pozarolniczej, której zakres pojęciowy nie pokrywa się ściśle z definicjami działalności gospodarczej. Jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym na podstawie tytułu określonego w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej. Z treści tego przepisu wynika, że samo posiadanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością decyduje o podleganiu przez niego ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej (zob. również wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2021 r., I USKP 1/21, OSNP 2021 Nr 12, poz. 136).

Oznacza to, że Prezes NFZ słusznie uznał, że Skarżący w odniesieniu do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – [...] sp. z o.o. od 24 lutego 2021 r. do 29 sierpnia 2012 r., [...] sp. z o.o. od 29 kwietnia 2011 r. do 29 sierpnia 2012 r. oraz jako wspólnik spółki komandytowej – [...] sp. z o.o. sp.k. od 5 lipca 2016 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji.

Z prawidłowych bowiem ustaleń faktycznych dokonanych przez Prezesa NFZ jednoznacznie wynika, że zgodnie z danymi KRS Skarżący od 24 lutego 2012 r. do 27 września 2016 r. posiadał całość udziałów w spółce [...] sp. z o.o., a od 27 września 2016 r. posiada 99 udziałów o łącznej wartości 4950,00 zł. Jednocześnie jednak jak wynika z akt administracyjnych sprawy Skarżący na podstawie umowy darowizny udziałów zawartej 29 sierpnia 2012 r. darował obdarowanemu 1 udział w spółce. Skarżący zatem od 29 sierpnia 2012 r. przestał być jedynym wspólnikiem [...] sp. z o.o. i od tego dnia przestał podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu.

Ponadto, zgodnie z danymi KRS, Skarżący od 4 maja 2011 r. posiada całość, tj. 80 udziałów o łącznej wartości 50 000,00 zł spółce [...] sp. z o.o. Jednocześnie zgodnie z aktami administracyjnymi sprawy Skarżący, na podstawie umowy darowizny udziałów zawartej 29 kwietnia 2011 r. nabył od darczyńcy wszystkie udziały w tej spółce. Następnie, na podstawie umowy darowizny udziałów zawartej 29 sierpnia 2012 r. Skarżący darował obdarowanemu 1 udział w spółce. Od 29 sierpnia 2012 r. Skarżący przestał być jedynym wspólnikiem spółki [...] sp. z o.o. i od tego dnie przestał podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu.

Ponadto, zgodnie z danymi KRS, Skarżący od 5 lipca 2016 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji jest wspólnikiem (komandytariuszem) spółki komandytowej [...] sp. z o.o. sp.k., dlatego z tego tytułu Skarżący podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 5 lipca 2016 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że w zakresie ustaleń faktycznych oraz rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1, 2 i 3 zaskarżonej decyzji podniesione przez Skarżącego zarzuty skargi są niezasadne. Prezes NFZ działając na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.), podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego oraz słusznego interesu Strony (art. 7 K.p.a.), gromadząc i rozpatrując w niniejszej sprawie wyczerpujący materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Dochodząc na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego do wniosku, że Skarżący podlegał w spornym okresie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako wspólnik dwóch jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowej, organ działał w zgodzie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.). Organ szczegółowo wyjaśnił podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia w zakresie pkt 1, 2 i 3 zaskarżonej decyzji, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odpowiadającemu wymogom art. 107 § 3 K.p.a.

W świetle powyższego Sąd stwierdza, że Prezes NFZ w zakresie tej części rozstrzygnięcia nie naruszył przepisów prawa materialnego – ustawy o świadczeniach i ustawy systemowej.

Nawiązując do argumentu Skarżącego dotyczącego przedawnienia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Sąd zwraca uwagę, że Prezes NFZ jest organem właściwym wyłącznie do rozstrzygnięcia o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Natomiast odrębną kwestią opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne. Ustalenie, czy Skarżący jest objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest kwestią wstępną dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który jako właściwy w przedmiocie składek ubezpieczeniowych, dopiero po stwierdzeniu przez Prezesa NFZ objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ubezpieczonego może ustalać należną składkę i ewentualną jej wysokość, o ile, składki na ubezpieczenie nie uległy przedawnieniu. Podkreślić należy, że przedawnieniu podlegają należności z tytułu składek, nie zaś kwestia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Wobec niezasadności zarzutów skargi w powyższej części oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcie, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało w omówionej części – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "P.p.s.a.") – oddalić, jak w pkt 2 sentencji.

Sąd uznał, że skarga jest zasadna w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt 4 zaskarżonej decyzji, w którym stwierdzono, że Skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie w okresie od 13 czerwca 2016 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji, z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] sp. z o.o.

Organ ustalił w niniejszej sprawie, że zgodnie z danymi KRS, Skarżący od 13 czerwca 2016 r. posiada 99 udziałów o łącznej wartości 4950,00 zł, w spółce [...]sp. z o.o., także z wypisu aktu notarialnego, Repertorium [...] z 23 marca 2016 r. - umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] sp. z o.o. wynika, że Strona posiada 99 udziałów w spółce o łącznej wartości 4950,00 zł, a wspólnik posiada 1 udział w spółce o wartości 50,00 zł.

Z powyższych ustaleń jednoznacznie wynik, że Skarżący już od 13 czerwca 2016 r., nie jest jedynym wspólnikiem powyższej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, tymczasem jak wynika z cyt. wyżej z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgodnie natomiast z art. 4 § 1 pkt 3 K.s.h., w którym zawarto definicję legalną spółki jednoosobowej – spółka jednoosobowa to spółka kapitałowa, której wszystkie udziały albo akcje należą do jednego wspólnika albo akcjonariusza. W orzecznictwie zauważano, że rozszerzenie przez ustawę o systemie ubezpieczeń pojęcia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność ma enumeratywny charakter, zatem kreowanie kolejnych kategorii osób podlegających ubezpieczeniu jako prowadzące działalność gospodarczą jest niewłaściwe, zwłaszcza jeśli uwzględni się, że podstawy ubezpieczenia społecznego wynikają generalnie z wykonywania pracy (zatrudnienia), a nie z samego udziału kapitałowego w spółce prawa korporacyjnego.

Stanowisko to zostało potwierdzone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2024 r. sygn. akt III UZP 8/23, w której stwierdzono, że wspólnik dwuosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością posiadający 99 procent udziałów nie podlega ubezpieczeniom społecznym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej. Uchwała ta została wydana w sprawie dotyczącej ubezpieczenia społecznego, ale obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu jest następstwem podlegania ubezpieczeniom społecznym.

Zdaniem Sądu, który podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak też we wspomnianej uchwale Sądu Najwyższego, nie jest wystarczające dla przełamania wykładni językowej znaczenia treści art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej, powołanie się na zasadę powszechności ubezpieczenia społecznego oraz prawa obywatela do zabezpieczenia społecznego. Powołane w zaskarżonej decyzji określenie "wspólnika iluzorycznego" nie znajduje oparcia w treści ustawy, w związku z czym jest to termin pozaustawowy, podobnie jak pojęcia "niemal jedynego udziałowca" oraz "udziałowca iluzorycznego" zawarte w orzeczeniach Sądu Najwyższego (przykładowo: wyroki z: 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt II UK 177/09; z 3 sierpnia 2011r., sygn. akt I UK 8/11, OSNP 2012 nr 17-18, poz. 225). Termin ten nie został precyzyjnie zdefiniowany i posługiwanie się nim na potrzeby orzecznicze może rodzić poczucie niepewności prawa, co godzi w zasadę zaufania do organów władzy publicznej, wyrażonej w art. 8 K.p.a.

W świetle powyższego w ocenie Sądu, organ wydając zaskarżoną decyzję w części pkt 4, naruszył przepisy prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach w zw. z art. 5 pkt 21 tej ustawy i w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej poprzez przyjęcie, że osoba posiadająca 99 procent udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na takich samych zasadach jak wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz § 3 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku uchylając zaskarżoną decyzję w części i umarzając w tym zakresie postępowanie administracyjne.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a.