Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1103/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ART. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 24a
journal: Dz.U. 2023 poz 1752
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi W. S. i A. S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 25 maja 2023 r. nr IG-II.7221.66.2023.EG w przedmiocie odrzucenia zarzutów do danych zawartych w zmodernizowanym operacie opisowo-kartograficznym skargę oddala


UZASADNIENIE

Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 25 maja 2023 r. znak: IG-II.7221.66.2023.EG, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej "k.p.a."), art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 1990 z późn. zm., dalej: "u.p.g.k."), utrzymał w mocy decyzję Starosty G. z 31 marca 2023 r. znak: [...] orzekającą o odrzuceniu zarzutu W. S. oraz A. S. (dalej: "skarżący"), do danych zawartych w zmodernizowanej ewidencji gruntów i budynków obrębu R., jednostka ewidencyjna R., w przedmiocie przebiegu granic działki nr [...] (powstałej z działki nr [...]), tj. z działkami nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz w przedmiocie przebiegu granic działki nr [...] z działkami: [...] (powstałej z działki nr [...]), [...], [...].

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dla obrębu R. została przeprowadzona na podstawie art. 24a ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne (u.p.g.k.), modernizacja operatu ewidencji gruntów i budynków, w wyniku której powstała zintegrowana informatyczna baza danych ewidencji gruntów i budynków pozwalająca na pełne prowadzenie i udostępnianie danych w technologii informatycznej.

Obecnie w operacie ewidencyjnym prowadzonym dla obrębu R. jednostka ewidencyjna R. figurują działki nr: [...] o pow. 0,2075 ha, objęta księgą wieczystą Nr [...] w jednostce rejestrowej [...] jako współwłasność ustawowa skarżących; [...] o pow. 0,0612 ha, objęta księgą wieczystą Nr [...] w jednostce rejestrowej [...] jako współwłasność ustawowa skarżących; [...] o pow. 0,33 ha i [...] o pow. 0,2399 ha objęte księgą wieczystą Nr [...] w jednostce rejestrowej [...] jako własność J. Z.; [...] o pow. 0,60 ha objęta księgą wieczystą Nr [...] w jednostce rejestrowej [...] jako własność Skarbu Państwa w zarządzie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K.; [...] o pow. 0,0994 ha objętą księgą wieczystą Nr [...] w jednostce rejestrowej [...] jako własność E. K.; [...] o pow. 1,0691 ha i [...] o pow. 0,2199 ha objęte księgą wieczystą Nr [...] w jednostce rejestrowej [...] jako własność J. M.

W terminie przewidzianym na zgłaszanie zarzutów, do Starostwa Powiatowego w G. wpłynęło pismo skarżących, zawierające zarzut dotyczący przebiegu granic działek nr [...] (obecnie nr [...]) oraz [...] ustalonych w trakcie modernizacji oraz wynikłej z tego powierzchni działki nr [...].

Starosta G., po rozpatrzeniu zarzutu zgłoszonego przez skarżących do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym, dotyczący przebiegu granic działek nr [...] (obecnie nr [...]) oraz [...] ustalonych w trakcie modernizacji oraz wynikłej z tego powierzchni działki nr [...], decyzją z dnia 31 marca 2023 r. orzekł o ich odrzuceniu.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli skarżący, nie zgadzając się z przebiegiem granic działek nr [...] (obecnie nr [...]) oraz [...] ustalonych w trakcie modernizacji oraz wynikłej z tego powierzchni działki nr [...].

Opisaną na wstępie decyzją, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ wyjaśnił, że przebieg granicy działki nr [...] z działką nr [...] został wykazany w ewidencji gruntów i budynków na podstawie operatu [...] dotyczącego podziału działki nr [...]. Wynika z niego, że granica działki nr [...] z działką dzieloną, tj. [...] podlegała przed podziałem procedurze przyjęcia granic. Obecni na gruncie skarżący - właściciele działki nr [...] oraz K. M. - właściciel działki nr [...], podpisali protokół z czynności przyjęcia przebiegu granic nieruchomości. Granicę działki nr [...] z działką nr [...] wyznaczały punkty graniczne nr 1 i 4, przy czym punkt nr 4 to punkt (trójmiedzy) wspólny dla działek nr: [...], [...] i [...]. W wyniku podziału działki nr [...] powstały działki nr: [...], [...], [...], [...] i [...]. Natomiast działka nr [...] została podzielona na działki nr: [...] i [...]. Granice działki nr [...], objętej zarzutem, zostały w operacie [...] opisane następującymi punktami granicznymi: 1, 2, 3 i 12 z działką nr [...], [...] i [...] działką nr [...], [...], [...], [...] i [...] z działką nr [...] i [...] i [...] z działką nr [...]. Współrzędne punktów granicznych wykazane są w operacie [...] w układzie współrzędnych1965. Podczas modernizacji zostały w oparciu o współrzędne odnalezionych istniejących znaków granicznych przetransformowane do układu 2000.

Kolejnym operatem przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, na podstawie którego wykazano granice działki nr [...], jest opracowanie o numerze KERG: [...], przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego pod numerem [...]. Operat ten dotyczył podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...]. Z zawiadomienia o czynnościach przyjęcia granic z 10 czerwca 2013r. wynika, iż powiadomiono o nich między innymi właścicieli: działek nr: [...] – T. K., [...] - skarżących, [...] – J. Z. Z protokołu z tych czynności, spisanego 24 czerwca 2013 r. wynika, że na gruncie stawił się jedynie T. K., a przebieg granic działki nr [...] przyjęto w sposób następujący:

- z działką nr [...] w punkcie nr 30, na postawie opracowania [...] (czołówka w tym miejscu pomiędzy punktami nr 12-13 z opracowania z 2003 pokrywa się z czołówką pomiędzy punktami 12-30),

- z działką nr [...] został od punktu nr 30 do punktu nr 24, w dalszej części pomiędzy punktami: 32-36,

- z działką nr [...] od punktu nr 36 do punktu nr 20. Granica działki nr [...] z działkami nr [...] i nr [...], którą wyznaczają punkty nr: 30,32,36 biegnie środkiem ogrodzenia.

Granicę działki nr [...] z działkami nr: [...], [...], [...] i [...] przyjęto na podstawie operatu [...] ([...]), dotyczącego podziału działek nr [...] i nr [...].

Kolejnym opracowaniem dotyczącym przebiegu granic działki nr [...], które zostało wykorzystane w trakcie modernizacji ewidencji obrębu R. jest operat nr [...], przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 11 grudnia 2014 r. z nr [...]. Opracowanie dotyczy wydzielenia gruntów zajętych przez powierzchniowe wody płynące, między innymi z działki nr [...]. Z czynności na gruncie przeprowadzonych 23 lipca 2014 r. sporządzono protokół ustalenia przebiegu granic, m.in. działki nr [...] z działką nr [...]. W czynnościach na gruncie brali udział m.in. właściciele działki nr [...] – W. S. i A. S. oraz matka właścicielki działki nr [...] (J. Z.), która nie posiadała pełnomocnictwa. W protokole geodeta zanotował, iż przebieg granicy działki nr [...] z działką nr [...] ustalono na podstawie analizy mapy ewidencyjnej pomiędzy punktami 37-38, przy czym granica ta jest sporna. W wyniku ustalenia linii brzegowej potoku S. działka nr [...] została podzielona na działki nr [...] (zajęta pod potok) oraz nr [...] (stanowiącą własność W. S. i A. S.). Projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od 4 5 gruntów przyległych został zatwierdzony decyzją Starosty G. z 30 grudnia 2016 r. znak: [...], która stała się ostateczna 2 września 2022 r.

W trakcie prac modernizacyjnych w 2021 roku przebieg zachodniej granicy działki nr [...] od strony potoku, tj. z działką nr [...] określają punkty graniczne nr: 35-7039-38- 7Ó37-7036-7035-39, zgodnie z projektowaną nową linią brzegu (w trakcie prac modernizacyjnych decyzja Starosty znak: [...] nie była jeszcze ostateczna). Pozostawiono numer działki jako [...], a działkę nr [...] włączono do działki nr [...], tj. działki zajętej pod wodę płynącą. Z protokołu ustalenia przebiegu granic z 4 października 2021 r. wynika, iż ustaleniu w oparciu o zobrazowanie lotnicze podlegała jedynie granica I działki nr [...] z działką nr [...] oraz punkt trójmiedzy działek nr [...] i [...]. Granica została ustalona na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Obecni na gruncie skarżący odmówili podpisu, J. Z. -właścicielka działki nr [...] zapoznała się z przebiegiem granic, i nie składała oświadczeń co do ich przebiegu i również odmówiła złożenia podpisu.

Po złożeniu uwag przez skarżących w trakcie wyłożenia projektu modernizacji, wykonawca ponownie dokonał analizy materiałów zgromadzonych w zasobie geodezyjnym i na zlecenie Starosty G. sporządził operat techniczny z ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z działkami sąsiednimi. Ustalenie odbyło się w terenie 11 maja 2022 r. Operat z tych czynności został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 24 sierpnia 2022 r. numer Id [...].

Ze spisanego w dniu 11 maja 2022 r., protokołu ustalenia przebiegu granic oraz ze sprawozdania technicznego będących integralną częścią operatu [...] wynika, że przebieg granic działek ustalono następująco:

1. Nr: [...] i [...] z działką nr [...] - zgodnie z § 33 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2021 r., tj. na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania na gruncie. Obecne na gruncie strony zaakceptowały ustalony przebieg granic. Rozliczono nowe powierzchnie działek ewidencyjnych, dla których sporządzono wykazy zmian;

2. Nr [...] z działką nr [...] -w oparciu o § 33 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia. Ponadto na gruncie występują znaki graniczne, w postaci kamieni granicznych, wskazane 5 przez właścicieli obydwu działek. Obecne na gruncie strony zaakceptowały ustalony przebieg granic;

3. Nr: [...] i nr [...] od strony działek nr: [...] i [...] — w oparciu o przepis § 33 powołanego wyżej rozporządzenia. Ponieważ na tym odcinku nie odnaleziono znaków granicznych, a obecne na gruncie strony nie wskazały ich położenia, przebieg granic ustalono zgodnie z operatem [...] (po ogrodzeniu). W protokole geodeta zamieścił adnotację, że właściciele działki nr [...] nie składają podpisu i nie akceptują granicy działek nr: [...] i nr [...] z działkami nr; [...] i [...] wzdłuż linii ogrodzenia (karta 108 akt sprawy). Granicę oznaczono jako sporną.

4. Nr [...] z działką nr [...] — zgodnie z § 33 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia od punktu 20 (słupek ogrodzenia -trójmiedza działek nr [...], [...] i [...]) do punktu 10000, w którym odnaleziono granicznik. Jednocześnie jest to słupek ogrodzenia i trójmiedza działek nr: [...], [...] i [...]. Natomiast przebieg granic działki nr [...] z działką nr [...] ustalono zgodnie z § 33 ust. 3 od punktu 10000 do punktu 37 z opracowania [...]. Skarżący w tym zakresie nie zaakceptowali granicy, wpisali oświadczenie do protokołu, że według nich granica powinna przebiegać w punkcie nr 38 (z opracowania [...]) a nie w punkcie 10000. Granice oznaczono jako sporne. Należy podkreślić, iż przebieg granicy działki nr [...] z działką nr [...] (w tym punkt nr 38) nie był przedmiotem opracowania [...]. W zasobie brak jest również dokumentacji ze stabilizacji punktu.

Jak wynika z operatu przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 28 lutego 2023 r. pod numerem [...], Firma M. Sp. z 0.0. dostosowała dane z modernizacji do danych wynikających z operatu [...] zatwierdzonego prawomocną decyzją Starosty G. znak: [....] z 30 grudnia 2016 r., ustalającą nową linię brzegu potoku S. w ten sposób, że działka nr [...] ulega podziałowi na działki nr [...] oraz nr [...], przy czym działka nr [...] o powierzchni 0,0119 ha stanowi grunt pokryty wodą płynącą. Numery działek oraz powierzchnia działki nr [...] zostały wykazane zgodne z operatem [...], natomiast powierzchnia działki nr [...] została przeliczona ponownie po uwzględnieniu danych z operatu [...] oraz operatu modernizacji i wyniosła 0,2075 ha.

Końcowo organ odwoławczy, odnosząc się zarzutów odwołania, stwierdził, że nie zasługują na uwzględnienie. W ocenie organu odwoławczego, skarżący, nie mogą oczekiwać, że geodeta ustali przebieg granic zgodnie z ich sugestiami czy też żądaniami, zwłaszcza gdy wśród właścicieli przyległych działek nie ma zgody co do ich przebiegu. Nie budzi wątpliwości fakt, że pomiędzy właścicielami działek nr, [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] istnieje spór graniczny, którego nie rozstrzygnie postępowanie ewidencyjne.

Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, w pełni podzielił stanowisko organu I instancji, który obszernie i szczegółowo przedstawił w zaskarżonej decyzji, dotyczące określenia przebiegu granic działek ewidencyjnych. W sprawie został zgromadzony niezbędny materiał dowodowy oraz zapewniono stronom czynny udział na każdym etapie postępowania administracyjnego. Starosta G. nie naruszył zasad ogólnych prowadzenia postępowania administracyjnego, w tym przepisów art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący podnieśli, że nie zgadzają się z punktem 3 i 4 w zakresie przyjęcia płotu jako granicy działek. Punkty graniczne wskazaliśmy pracownikom dokonującym modernizacji w 2022 r. jednak ich nie przyjęto i nie uwzględniono, nie podano też powodu dlaczego.

W operacie z 2003 r. [...] odległość od punktu trójmiedzy przy potoku i działki [...] i [...] do trójmiedzy działek [...], [...] i [...] wynosiła 63 m. Odległość 63 m była również od punktu przy potoku do trójmiedzy działek [...], [...] i [...]. W operacie z 2013 r [...] odległość w tych samych punktach zmniejszono na 61.5 m. W ocenie skarżących, w operacie z 2013 r. zabrano im część działki - przesunięto punkt graniczny.

Odległość od punktu trójmiedzy działek [...], [...] i potoku do trójmiedzy działek [...], [...] i [...] wynosiła 15,91 m. W tych punktach do czasu modernizacji z 2022 r. nie było wykonywanego żadnego operatu i odległość od potoku do trójmiedzy działek [...], [...] i [...] ma wynosić 15,91 m. Taką odległość potwierdził również geodeta obecny przy modernizacji w 2022 r. Operat z 2014 r. nr. [...] decyzją Ministra Infrastruktury nr [...] stał się prawomocny 2 września 2022 r. W tej decyzji wskazano iż grunt pod budowę umocnień potoku został zabrany sztucznie z działki [...]. W wyżej wymienionym operacie podzielono działkę [...] na [...] o powierzchni 0,0119 ha (przejęta przez Wody Polskie) oraz [...] o powierzchni 0,22 ha (stanowiąca naszą własność). Zmiany te powinny być wprowadzone dopiero po uprawomocnieniu się decyzji Ministra z dnia 02.09.2022 r.

W operacie z 2003 r. przedmiotem postępowania był podział działki [...], [...] i [...]. Z działki [...] powstały działki [...], [....], [...] i [...], a z działki [...] powstały działki [...] i [...]. Podziały te zostały potwierdzone zgodnie podpisami wszystkich właścicieli. Działki [...] i [...] powstały dopiero w 2013 r., wydzielone zostały z działki [...]. W operacie [...] geodeta na mapie nie zaznaczył granicy spornej, nie oznaczył żadnych punktów granicznych w terenie, zrobił wpis, że byliśmy nieobecni, co jest nieprawdą. Wszystko to zgłaszaliśmy we wcześniejszych pismach ale nikt tego nie wziął pod uwagę i nie zweryfikował prawdziwości oświadczenia geodety.

Od strony działki [...], [...] i [...] podczas modernizacji zostały zamierzone graniczniki - poprawiono granice tych działek według operatu z 2003 r. w którym był ustalony przebieg granicy, aż do punktów styku z działkami [...], [...] i [...] oraz do punktu styku działek [...], [...] i [...]. Podczas takiego operatu ustala się przebieg całej granicy.

W operacie z 2013 r. na gruncie nie zamierzono ani nie oznaczono żadnych znaków granicznych od strony naszych działek. Geodeta nie dopełnił obowiązku, bezprawnie zmienił granice działek, niezgodnie ze stanem prawnym.

W związku z powyższym, skarżący wnieśli o anulowanie operatu z 2013 r. co do granicy zewnętrznej działki tj. [...], a obecnie [...] i [...] również od strony drogi powiatowej i oparcia się na operacie z 2003 r. na którym widnieją podpisy wszystkich sąsiadów - właścicieli działek. Punkt 3 ze strony 5 skarżonej decyzji zawiera nieprawdę. Wnosimy również o anulowanie operatu z 2022 r. nr [...] z uwagi na wykonanie go niezgodnie ze stanem prawnym i faktycznym. Operat ten nie został również podpisany przez Z.

Zdaniem skarżących nie prawdą jest, że operat z 2003 r. nr [...] nie dotyczy działek [...], [...] i [...], wyżej wymienione działki 2003 r. to, te same działki i punkty pod innymi numerami, a mianowicie [...], [...] i [...]. Operat z 2003 r. nie dotyczył tylko działki [...]. Skoro operat z 2003 r. uznano za wiążący i prawidłowy dla działki [...], [...] i [...], anulując w tym zakresie błędnie wykonany operat z 2013 r. Uznano w tym fragmencie, że operat z 2013 r. jest niezgodny z prawem, to dlaczego uznaje się go za wiarygodny we fragmencie dotyczącym działki [...], [...] i [...]. Czy tylko dlatego, że to jest zgodne ze zdaniem właścicielki działki [...]. Dlaczego podważa się w tym przypadku operat z 2003 r., który został podpisany i zaakceptowany przez wszystkie strony sąsiadów i jest zgodny ze stanem rzeczywistym oraz wcześniejszymi mapkami. Operat z 2013 r. jest wykonany niezgodnie z prawem, przedstawia jednostronne stanowisko właścicieli działki [...] bez uwzględnienia naszych uwag, które zgłosiliśmy geodecie podczas pobytu w terenie przed opracowaniem operatu z 2013 r. odnosząc się do punktu 4 skarżonej decyzji ze strony nr 5 nadal powiela się błędnie ustalona trójmiedzę działek [...], [...] i [...] w operacie 2013 r

Na trójmiedzy działek [...], [...] i [...] podczas modernizacji w 2022 r. i pomiarów w terenie odnaleziono dwa graniczniki, które geodeta podczas wykonywania operaty w 2022 r. zamierzył. Jeden obok płotu, a drugi 3 m od płotu. Na tym drugim punkcie szerokość naszej działki [...] wynosiła 15,91 m i taka odległość wynikała z obowiązujących map i została potwierdzona przez geodetę. Dlaczego więc punkt trójmiedzy zmieniono na ten przy płocie podczas modernizacji dlaczego zabrano mam pas działki o szerokości 3 m decyzją urzędnika. Wszystkie dostępne mapy, aktualne w zakresie tej trójmiedzy wskazują iż punkt styku działek [...], [...] i [...] jest 3 metiy za płotem tak by szerokość naszej działki od punktu granicznego z potokiem wynosiła 15,91 m. taka odległość potwierdził geodeta dokonujący pomiarów w terenie, dlaczego urzędnik zmienił jego pomiary i zabrał nam część działki.

Dalej skarżący podkreślali, że z operatem z 28.02.2023 r. nr [....] się nie zapoznaliśmy ponieważ nie powiadomiono ich o jego powstaniu. Dopiero po zapoznaniu się z zaskarżoną decyzją, przeczytali, iż firma M. Sp. z o.o. wprowadziła zmiany wynikające z operatu [...], że działka [...] została podzielona na działkę [...] i [...]. Działka [...] o powierzchni 0,0119 ha to grunty zabrane w sposób sztuczny pod budowę umocnień potoku, a działka [...] o powierzchni 0,22 ha jest naszą własnością wykazaną w operacie z 2014 r. działka ta ma powierzchnię 0,22 ha, a nie jak wynika z dokumentów powstałych po modernizacji 0.2075 ha.

W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 25 maja 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty G. z 31 marca 2023 r. orzekającą o odrzuceniu zarzutu skarżących, do danych zawartych w zmodernizowanej ewidencji gruntów i budynków obrębu R., jednostka ewidencyjna R., w przedmiocie przebiegu granic działki nr [...] (powstałej z działki nr [...]), tj. z działkami nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz w przedmiocie przebiegu granic działki nr [...] z działkami: [...] (powstałej z działki nr [...]), [...], [...].

Zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1752 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.g.k. ewidencja gruntów i budynków obejmuje między innymi informacje dotyczące gruntów to jest ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Z kolei sama ewidencja gruntów i budynków została zdefiniowana w art. 2 pkt 8 u.p.g.k. jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Zasadniczo w ramach ewidencji gruntów obszar kraju został podzielony na jednostki ewidencyjne, które są obszarami gruntów położonych w granicach administracyjnych gminy, a w przypadku gdy w skład gminy wchodzi miejscowość o statusie miasta, również w granicach administracyjnych miasta. Z kolei jednostka ewidencyjna została podzielona na obręby ewidencyjne, które są określane przez nazwę i numer lub przez sam numer. W ramach obrębów ewidencyjnych funkcjonują działki ewidencyjne. (zob. E. Stefańska [w:] Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, wyd. II, red. J. Lang, J. Maćkowiak, T. Myśliński, Warszawa 2018, art. 20). Zgodnie rozporządzeniem Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. poz. 1390 z późn. zm.)., zwanego daje r.e.g.b., działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych.

W orzecznictwie przyjęto, że rejestr ewidencji gruntów ma być wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19.10.2011 r., I OSK 1764/10, LEX nr 1131488). Na jej podstawie strona nie nabywa więc prawa. W orzecznictwie podkreśla się, że ewidencja nie rozstrzyga natomiast sporów co do gruntów, organy ewidencyjne nie są zaś uprawnione do weryfikacji dokumentów, na podstawie których dokonują zmian w ewidencji. Ochronie i rejestracji praw podmiotowych służą natomiast księgi wieczyste, a spory na tle własności i sposobu korzystania z nieruchomości mogą być dochodzone przed sądami powszechnymi lub w innych odrębnych postępowaniach (zob. uzasadnienie wyroku WSA w Łodzi z 14.03.2012 r., III SA/Łd 24/12, LEX nr 1139539).

W art. 20 u.p.g.k. ustawodawca określił rodzaje informacji o gruntach (art. 20 ust. 1 pkt 1 u.p.g.k.) oraz ich właścicielach (art. 20 ust. 2 u.p.g.k.), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter zarówno przedmiotowy jak i podmiotowy. W odniesieniu do gruntów informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 u.p.g.k.). Informacje podmiotowe (art. 20 ust. 2 pkt 1 u.p.g.k.) dotyczą wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części. Informacje o gruntach, budynkach i lokalach (zarówno podmiotowe, jak i przedmiotowe) zawiera operat ewidencyjny, którego zawartość określa art. 24 ust. 1 u.p.g.k..

Zgodnie z art. 24a ust. 1 u.p.g.k. starosta może zarządzić przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze poszczególnych obrębów ewidencyjnych. Wówczas starosta podaje do publicznej wiadomości informację o rozpoczęciu prac geodezyjnych oraz informuje o trybie postępowania związanego z modernizacją ewidencji gruntów i budynków. Informacje te podlegają wywieszeniu na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego. Z kolei projekt operatu opisowo-kartograficznego podlega, na okres 15 dni roboczych, wyłożeniu do wglądu osób fizycznych, osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w siedzibie starostwa powiatowego, a także udostępnieniu za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344). Następnie starosta informuje o terminie i miejscu wyłożenia, o którym mowa w ust. 4, poprzez wywieszenie tej informacji na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego i właściwego urzędu gminy, na co najmniej 14 dni przed dniem wyłożenia, oraz ogłoszenia jej w prasie o zasięgu krajowym. Zgodnie z ust. 6 art. 24a u.p.g.k. każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane ujawnione w projekcie operatu opisowo-kartograficznego, może w okresie wyłożenia projektu do wglądu zgłaszać uwagi do tych danych. Dalej upoważniony pracownik starostwa powiatowego, posiadający uprawnienia, o których mowa w art. 43 pkt 2, przy udziale przedstawiciela wykonawcy prac geodezyjnych związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków, w terminie 15 dni roboczych od upływu terminu wyłożenia do wglądu projektu operatu opisowo-kartograficznego, rozstrzyga o przyjęciu lub odrzuceniu uwag zgłoszonych do tego projektu, po czym informuje zgłaszającego uwagi o sposobie rozpatrzenia uwag oraz sporządza wzmiankę o treści zgłoszonych uwag i sposobie ich rozpatrzenia w protokole. Po upływie terminu, o którym mowa w ust. 7 art. 24a u.p.g.k., dane objęte modernizacją, zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego stają się danymi ewidencji gruntów i budynków i podlegają ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków. Informację o tym starosta ogłasza w dzienniku urzędowym województwa oraz w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej starostwa.

Na podstawie ust. 9 art. 24a u.p.g.k. każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym, może w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji, o której mowa w ust. 8, zgłaszać zarzuty do tych danych. O uwzględnieniu lub odrzuceniu zarzutów starosta rozstrzyga w drodze decyzji. Natomiast do czasu ostatecznego zakończenia postępowania, o którym mowa w ust. 10, w stosunku do gruntów, budynków lub lokali, których dotyczą zarzuty, dane ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym nie są wiążące. Zarzuty zgłoszone po terminie określonym w ust. 9 traktuje się jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków.

Zgodnie z § 29 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków źródłami danych wykorzystywanych przy zakładaniu albo modernizacji ewidencji są:

1) materiały zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym;

2) wyniki pomiarów geodezyjnych lub oględzin;

3) dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach;

4) dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne.

Z kolei § 30 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków określa podstawy wykazania w ewidencji granic działek ewidencyjnych. Tak więc przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie:

1) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby:

a) postępowania rozgraniczeniowego,

b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów,

c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości,

d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,

e) podziału nieruchomości,

f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych;

2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic;

3) dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji.

Następnie na podstawie § 31 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, jeżeli brak jest dokumentacji lub materiałów, o których mowa w § 30, albo zawarte w nich dane nie pozwalają na odtworzenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 11 u.p.g.k., dane dotyczące położenia granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic.

Celem więc ustalenia przebiegu granic na podstawie § 32 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków o czynnościach podjętych w celu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych wykonawca prac geodezyjnych zawiadamia ścisłe określone podmioty.

Po poprawnym zawiadomieniu podmiotów następuje ustalenie przebiegu granic, z którego spisuje się odpowiedni protokół. § 33 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków przewiduje, że ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych dokonuje geodeta na podstawie zgodnych wskazań podmiotów, potwierdzonych ich zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, jeżeli wskazywany przebieg nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach dotyczących przebiegu ustalanych granic. Natomiast w przypadku gdy właściwe podmioty nie złożą do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych zgodnego oświadczenia, o którym mowa w ust. 1, przebieg granic działek ewidencyjnych wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych ustala geodeta uprawniony według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek (§ 33 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków). W przypadku gdy spokojnego stanu posiadania, o którym mowa w ust. 2, nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących te grunty wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych ustala geodeta uprawniony po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów (§ 33 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków).

Zgodnie z § 33 ust. 6 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków integralną częścią protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych są szkice graniczne sporządzone przez geodetę uprawnionego, które zawierają:

1) informacje o lokalizacji działek ewidencyjnych, których granice są ustalane;

2) usytuowanie punktów granicznych w stosunku do szczegółów terenowych położonych na ustalanych granicach lub w ich bezpośrednim sąsiedztwie, takich jak budynki, ogrodzenia, słupy oraz miedze, przedstawione w sposób graficzny i doprecyzowane opisem lub danymi określającymi odległości tych punktów do szczegółów terenowych;

3) numery działek ewidencyjnych;

4) informacje o spornych odcinkach granic działek ewidencyjnych;

5) podpisy osób biorących udział w czynnościach podjętych w celu ustalenia przebiegu granic lub adnotację geodety uprawnionego o odmowie złożenia podpisu;

6) podpis geodety uprawnionego, który sporządził szkic graniczny.

W niniejszej sprawie został zastosowany właśnie wyżej wskazany tryb postępowania. Na skutek bowiem zgłoszenia przez skarżących zarzutów doszło do ustalenia przebiegu granic. Część z tych granic okazała się sporna, stąd odpowiednio zostało to zaznaczone w protokole.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest przebieg granicy pomiędzy działkami [...] i [...] a działkami [...], [...] i [...]. Właśnie ta granica została oznaczona jako sporna.

W przedmiotowej sprawie uprawniony geodeta ustalił przebieg granicy pomiędzy działkami [...] i [...] z działkami [...] oraz [...] "po płocie", co kwestionują skarżący podnosząc, że płot został wybudowany na ich działce, a za nim przebiega jeszcze 3 metrowy odcinek, który stanowi ich własność. Z kolei uczestnicy – właściciele działek [...] oraz [...] podnosili, że płot być budowany wspólnie i znajduje się na granicy. Skarżący wskazują przy tym na odkopany w czasie ustalania granicy punkt oznaczony nr 38 – rura stalowa, która ich zdaniem jest punktem trójmiedzy pomiędzy działkami [...], [...] i [...]. Z kolei ze sprawozdania technicznego geodety wynika, że "na gruncie, na działce [...] występuje znak graniczny, w postaci kamienia granicznego, posadowionego przy podmurówce ogrodzenia. Odkopano również rurę stalową (punkt 38), która została wbita w ramach opracowania [...] - podział pod rzekę - pomimo, iż w żadnym z dokumentów tego operatu nie ma informacji o stabilizacji tego punktu, a ponadto na etapie ustalenia oznaczono ten punkt jako sporny. Również na żadnym ze szkiców tego opracowania, ani granicznym, ani polowym nie odniesiono się do istniejącego trwałego ogrodzenia, ani kamienia granicznego jako istniejących znaków, śladów granicznych. Po zbadaniu znaków (kamień graniczny), śladów granicznych (trwałe ogrodzenie, droga dojazdowa do siedliska), oraz analizie archiwalnych dokumentów (m.in. mapa ewidencji gruntów, mapa dla działki [...] z roku 1988), określających przebieg granic, ustalono granicę działki [...] z działką [...] i [...] od punktu 20 (słupek narożny ogrodzenia) do punktu 10000 - istniejący kamień graniczny. W punkcie 10000 granica działki [...] załamuje się i biegnie w kierunku zachodnim do punktu 37 - znak graniczny typu plastmark - punkt ustalony operatem [...]. Właściciel działek [...] i [...] zaakceptował ustaloną granicę, wskazując słupek ogrodzenia (pkt.20) i kamień (pkt. 10000) - jako punkty graniczne, natomiast właściciel działki [...] nie zaakceptował ustalonej granicy, wskazując, iż odszukana rura jest punktem granicznym trójmiedzy działek [...], [...] i [...]." Dalej geodeta relacjonował, iż skarżący wskazywali, że długość granicy działki [...] z działką [...] powinna wynosić 15,91 m. a według ustalonej w niniejszym postępowaniu punktów granicznych wynosi o trzy metry mniej. Tym niemniej zdaniem geodety problemem jest ustalony pkt 37, który powstał w wyniku poszerzenia działki rzecznej i nie pokrywa się z mapa ewidencyjną gruntów. Jak z powyższego wynika, granica pomiędzy działkami skarżących a działkami [...], [...] i [...] jest sporna, co zostało stosowanie zaznaczone. Natomiast geodeta ustalając przebieg granic postąpił zgodnie z § 33 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, a więc albo na podstawie zgodnych wskazań podmiotów albo według ostatniego spokojnego stanu posiadania albo po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów. Na tej podstawie organy wydały swoje decyzję.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że "zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy z 1989 r. - prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 30, poz. 163 z późn. zm.) celem ewidencji gruntów i budynków jest stworzenie jednolitego dla kraju i systematycznie aktualizowanego zbioru informacji o gruntach i budynkach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami. Zapisy w ewidencji mają wyłącznie charakter techniczno-deklaratoryjny. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające" (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 1998 r., sygn. II SA 1231/97, LEX nr 41277). W ustawie u.p.g.k. zawarto zatem normy określające zakres działania organów administracyjnych. Tym samym organy administracyjne w tej sprawie, nie były uprawnione do rozstrzygania sporów natury cywilnoprawnej a dotyczących przebiegu granicy działek ewidencyjnej skarżących. Skarżący są uprawnieni do podejmowania działań polegających na podjęciu starań zmierzających do uzyskania korzystnych dla siebie rozstrzygnięć, poprzez zainicjowanie postępowania o rozgraniczenie przed właściwym organem lub innego wybranego postępowania o charakterze cywilnoprawnym przed sądem powszechnym. Wówczas tego rodzaju udokumentowane rozstrzygnięcie, może stanowić podstawę do dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, co wynika z art. 24 ust. 2b p.g.k. (wyrok WSA w Krakowie z dnia 26.10.2021r., III SA/Kr 875/21).

Trafnie więc w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że modernizacja ewidencji gruntów nie ma na celu ustalenia przebiegu granic działek, lecz uzupełnienie oraz modyfikację istniejących danych ewidencyjnych w celu dostosowania ich do wymogów rozporządzenia. Zatem procedura ta nie służy do rozstrzygania spornych stanów na gruncie, jeżeli chodzi o przebieg granic. W sytuacji, gdy powstaje spór co do przebiegu granicy, a także co do położenia znaków granicznych, to spór taki może być rozstrzygnięty wyłącznie w drodze postępowania rozgraniczeniowego. Zmiana przebiegu granic byłaby zatem możliwa po przyjęciu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nowej dokumentacji sporządzonej w odrębnym postępowaniu - sądowym lub administracyjnym przeprowadzonym na wniosek strony (wyrok NSA z 12.04.2022 r., I OSK 1328/21, LEX nr 3349040).

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.