Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 696/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6267 Referendum lokalne
Hasła tematyczne: Referenda
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 1, art. 13 ust. 1-3, art. 22 ust. 1 i ust. 4
journal: Dz.U. 2000 nr 88 poz 985
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 5 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych: Komisarza Wyborczego w Z. oraz Prokuratora Regionalnego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 503/21 w sprawie ze skargi A. J., M. M., M. K., J. O., B. K., E. W., T. H., K. K., E. B., R. T., M. J., M. K., M. L., B. J., M. W. na postanowienie Komisarza Wyborczego w Z. z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum w sprawie odwołania Rady Powiatu w H. przed upływem kadencji oddala skargi kasacyjne.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 4 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 503/21, po rozpoznaniu skargi A. J., M. M., M. K., J. O., B. K., E. W., T. H., K. K., E. B., R. T., M. J., M. K., M. L., B. J., M. W. na postanowienie Komisarza Wyborczego w Z. z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum w sprawie odwołania Rady Powiatu w H. przed upływem kadencji, uchylił zaskarżone postanowienie.

W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 13 ust. 1 i 3 oraz art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 741) zwanej dalej w skrócie u.r.l. wobec błędnego stwierdzenia przez Komisarza, iż wniosek Inicjatora referendum zawierał uchybienie w postaci niepodania ogłoszenia w prasie codziennej ogólnodostępnej na terenie powiatu h. do wiadomości mieszkańców przedmiotu zamierzonego referendum wraz z uzasadnieniem.

Wyjaśniono, że ustawodawca nie zdefiniował zawartego w art. 13 ust. 1 u.r.l. pojęcia "prasy codziennej ogólnodostępnej w danej jednostce samorządu terytorialnego". Przywołując art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 1914) zawierający pojęcie "prasy" oraz uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej (dalej jako PKW) z dnia 24 maja 2021 r. nr 61/2021 w sprawie wytycznych i wyjaśnień w sprawie referendów lokalnych dotyczących odwołania organów jednostek samorządu terytorialnego (M.P. z 2021 r. poz. 586), zawierającą w pkt 10 wytyczne, iż "Informacje o przedmiocie zamierzonego referendum mogą zostać umieszczone także na stronach internetowych dotyczących mieszkańców danej jednostki samorządu terytorialnego" Sąd uznał, że spełnia wymogi art. 13 ust. 1 u.r.l. ogłoszenie informacji o przedmiocie zamierzonego referendum – nie tylko poprzez ogłoszenie w prasie codziennej, ale również na stronach internetowych dotyczących mieszkańców danej jednostki samorządu terytorialnego.

Podkreślono, że współcześnie naturalnym i coraz częstszym sposobem komunikowania się członków społeczności lokalnej i przekazywania wiadomości są media społecznościowe (np. facebook), internet. Dlatego też informacja o zamierzonym referendum w sprawie odwołania organu jednostki samorządu terytorialnego, o której mowa w powyższym przepisie może zostać zamieszczona w internetowych mediach społecznościowych dostępnych na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego. Rozpropagowanie w społeczności lokalnej informacji o przedmiocie zamierzonego przez Inicjatora referendum nie jest celem samym w sobie, lecz wyłącznie środkiem zmierzającym do tego, by jak największa liczba członków społeczności lokalnej powzięła wiadomość o zamierzonym referendum i mogła ewentualnie udzielić mu wsparcia, składając podpisy na liście osób popierających, ze świadomością czego konkretnie ma ono dotyczyć. Jeżeli wymagana ustawowo ilość mieszkańców określonej jednostki samorządu terytorialnego poparła wniosek o przeprowadzenie referendum, to oczywiste jest zdaniem Sądu, że informacja o jego przedmiocie została skutecznie upowszechniona przez Inicjatora referendum. Dodatkowo zwrócono uwagę, że w przedmiotowej sprawie jednoznacznie określono przedmiot referendum, również na listach podpisów popierających zamiar przeprowadzenia referendum powiatowego w sprawie odwołania Rady Powiatu w H. przed upływem kadencji referendum.

Sąd podniósł, że Inicjator referendum złożył w siedzibie Komisarza wniosek o przeprowadzenie przedmiotowego referendum w dniu 6 lipca 2021 r. i w tym samym dniu poinformował, że "informacja dotycząca referendum wraz z zapytaniem referendalnym oraz uzasadnieniem pojawiła się w prasie – Tygodnik Z.(...). Ponadto informacje dotyczące referendum (...) na bieżąco zamieszczane były na grupie społecznościowej, która w ramach inicjatywy referendalnej powstała, a także w lokalnych mediach internetowych oraz ulotkach i banerach informacyjnych rozwieszanych i rozdawanych w sposób zwyczajowy przyjęty na terenie powiatu h.". Ogłoszenie zamieszczone w Tygodniku Z. z dnia [...] i z dnia [...] r. zawierało przedmiot zamierzonego referendum, tj. "odwołanie Rady Powiatu przed upływem kadencji" oraz uzasadnienie, które jest wprawdzie lakoniczne, ale jasno przedstawia powody wystąpienia z inicjatywą referendalną. Tygodnik Z. nie jest dziennikiem, lecz tygodnikiem, ale ów tytuł jest na terenie powiatu h. najbardziej poczytnym i dostępnym tytułem prasowym. Notabene, prawodawca w art. 13 ust. 1 u.r.l. nie posługuje się pojęciem "dziennik", jak chciałby tego organ, lecz pojęciem "prasa codzienna ogólnodostępna w danej jednostce samorządu terytorialnego". Pojęcie to należy zatem interpretować w świetle jego wykładni językowej i w konsekwencji przyjąć, że chodzi o tytuł prasowy na bieżąco (codziennie) ogólnodostępny na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego. Pojęcie to nie musi być zatem tożsame z pojęciem jurydycznym "dziennik", którego definicję podaje prawo prasowe. Zawężenie pojęcia "prasy codziennej ogólnodostępnej w danej jednostce samorządu terytorialnego" – tylko do dzienników w rozumieniu art. 7 ust. 2 pkt 2 prawa prasowego, jest zatem nieuprawnione. Gdyby racjonalny ustawodawca tak chciał, to taki zapis znalazłby się w art. 13 ust. 1 u.r.l.

Sąd zaakcentował, że informacje o przedmiocie zamierzonego referendum wraz z uzasadnieniem zostały zamieszczone na stronach internetowych dotyczących mieszkańców powiatu h., a zatem również one spełniają wymóg określony w art. 13 ust. 1 i 3 u.r.l. W portalu internetowym [...].pl wielokrotnie zamieszczano artykuły i informacje odnośnie zgłoszonego przez Inicjatora referendum zamiaru odwołania Rady Powiatu H. przed upływem kadencji oraz motywów takiego działania. Organ jednak zignorował informację dotyczącą zamieszczenia stosownych ogłoszeń w lokalnych mediach internetowych i nie zweryfikował jej.

W ocenie Sądu Inicjator referendum, wbrew stanowisku organu, uczynił więc zadość wymogom zawartym w art. 22 ust. 1 u.r.l. W szczególności zaś wypełnił obowiązki wynikające z art. 13 ust. 1 i ust. 3 u.r.l. Dlatego też zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli Komisarz Wyborczy w Z. oraz Prokurator Regionalny w Warszawie, zaskarżając go w całości.

Komisarz Wyborczy zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 13 ust. 1 i 2 u.r.l., a w konsekwencji błędne ich zastosowanie i uznanie, że wniosek Grupy Inicjatorów Referendum spełnił wymogi ustawowe w zakresie podania, tj. ogłoszenia w prasie codziennej ogólnodostępnej na terenie powiatu h. do wiadomości mieszkańców przedmiotu zamierzonego referendum wraz z uzasadnieniem;

2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 4 pkt 1 w zw. z art, 14 ust. 4 u.r.l. i uchylenie zaskarżonego postanowienia Komisarza Wyborczego, w wyniku błędnego przyjęcia, że wniosek Grupy Inicjatorów Referendum spełnił wymogi art. 13 ust. 1 i 2 u.r.l., poprzez uznanie, że zgodnie z wymogami u.r.l. podano poprzez ogłoszenie w prasie codziennej ogólnodostępnej na terenie powiatu h. do wiadomości mieszkańców przedmiot zamierzonego referendum wraz z uzasadnieniem;

3) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mający wpływ na jego treść, polegający na nieprawidłowym przyjęciu, że wniosek Grupy Inicjatorów Referendum spełnił wymogi ustawowe w zakresie podania w ogłoszeniu przedmiotu zamierzonego referendum wraz z uzasadnieniem, podczas gdy umieszczone ogłoszenie w Internecie nie zawierało takiego przedmiotu ani uzasadnienia, a stanowiło jedynie informację ogólną o planowanym do zorganizowania referendum.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi poprzez jej oddalenie.

Prokurator Regionalny w Warszawie podniósł natomiast zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 1 i 4 w zw. z art. 13 ust. 1 i 3 u.r.l. poprzez błędną wykładnię przepisu art. 13 ust. 1 i 3 u.r.l., która polegała na przyjęciu, iż Inicjator referendum podał do wiadomości mieszkańców Powiatu H. w sposób zgodny z regulacjami zawartymi w tym przepisie przedmiot zamierzonego referendum oraz jego uzasadnienie, podczas gdy wypełnił nałożony na niego obowiązek tylko częściowo, bowiem zaniechał publikacji w sposób przewidziany prawem w wymaganym terminie (dokonał tego dopiero w dniu 22 lipca 2021 r.), a zatem uczynił to post factum, w sposób sprzeczny z wymogami ustawy o referendum lokalnym, co skutkowało w konsekwencji tym, iż wniosek o przeprowadzenie referendum obarczony był nieusuwalnymi wadami, powodującymi jego odrzucenie (wada nieusuwalna).

W związku z powyższym w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. W tej sprawie żadna z przesłanek wynikających z ww. przepisów w tej sprawie nie zachodzi, a tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Skargi kasacyjne nie są zasadne.

Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie dokonania przez Sąd pierwszej instancji prawidłowej wykładni art. 13 ust. 1 i 2 u.r.l. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie pod pojęciem "prasy codziennej ogólnodostępnej" w danej jednostce samorządu terytorialnego należy rozumieć zarówno prasę, która nie ukazuje się codziennie (nie jest dziennikiem), ale jest powszechnie i na bieżąco dostępna na terenie danego powiatu, jak również strony internetowe publikujące ogólnodostępne informacje i dostępne dla mieszkańców danego powiatu.

Z takim stanowiskiem Sądu pierwszej instancji należy się zgodzić. Przemawia za tym zarówno wykładnia językowa art. 13 ust. 1 i 2 u.r.l., jak i wykładnia funkcjonalna oraz dotychczasowe stanowiska zajmowane w orzecznictwie sądowym, pozwalające na stwierdzenie zaistnienia stałej linii orzeczniczej w tym zakresie.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.r.l. inicjator referendum ma obowiązek podania, na swój koszt, do wiadomości mieszkańców danej jednostki samorządu terytorialnego przedmiot zamierzonego referendum, przy czym podanie do wiadomości w powiecie następuje poprzez ogłoszenie w prasie codziennej ogólnodostępnej w tym powiecie.

Ustawa o referendum lokalnym nie definiuje pojęcia "prasa codzienna ogólnodostępna". Definicji pojęcia "prasa" ustawodawca dokonał w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 1914), zgodnie z którym "prasa oznacza publikacje periodyczne, które nie tworzą zamkniętej, jednorodnej całości, ukazujące się nie rzadziej niż raz do roku, opatrzone stałym tytułem albo nazwą, numerem bieżącym i datą, a w szczególności: dzienniki i czasopisma, serwisy agencyjne, stałe przekazy teleksowe, biuletyny, programy radiowe i telewizyjne oraz kroniki filmowe; prasą są także wszelkie istniejące i powstające w wyniku postępu technicznego środki masowego przekazywania, w tym także rozgłośnie oraz tele - i radiowęzły zakładowe, upowszechniające publikacje periodyczne za pomocą druku, wizji, fonii lub innej techniki rozpowszechniania; prasa obejmuje również zespoły ludzi i poszczególne osoby zajmujące się działalnością dziennikarską". Niewątpliwie ww. pojęcie prasy nie może być ograniczone jedynie do wydawnictw drukowanych. Prasą są bowiem także wszelkie istniejące i powstające w wyniku postępu technicznego środki masowego przekazywania, upowszechniające publikacje periodyczne za pomocą innych technik niż druk. Takim środkiem, jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji jest także internet (strony internetowe), do których dostęp jest możliwy poprzez np. portale internetowe. Także w orzecznictwie sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego nie budzi najmniejszych wątpliwości, że definicja prasy zawarta w art. 7 ust. 2 pkt 1 Prawa prasowego ma charakter otwarty. Oceniając, czy nowe środki masowego przekazywania spełniają kryteria prasy określone w tym przepisie należy uwzględnić specyfikę danego środka. Ze względu na te cechy nie zawsze musi on spełniać wszystkie wymagania, jakie są niezbędne w odniesieniu do publikacji prasowych w formie drukowanej. Cechą internetu jako środka przekazu informacji jest to, że zapewnia on dostęp do opublikowanych w nim treści każdemu, kto posiada odpowiednie do tego urządzenia techniczne i w każdym dowolnym czasie. Pod określonymi adresami internetowymi - mogącymi pełnić funkcję taką samą jak stały tytuł publikacji wydawanej w formie drukowanej - istnieją strony mające także stałe nazwy, na których mogą być zamieszczane materiały prasowe (tak SN w wyroku z 28 października 2016 r. sygn. akt I CSK 695/15; Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z 30 grudnia 2014 r. sygn. akt I ACa 654/14). Mając powyższe należy stwierdzić, że pod pojęciem "prasy" w rozumieniu art. 7 ust. 2 pkt 1 Prawa prasowego należy także rozumieć różnego rodzaju portale internetowe, strony internetowe lub nawet blogi internetowe, o ile spełniają przesłanki zawarte w tym przepisie (tak też np. Sąd Apelacyjny w Łodzi w postanowieniu z 18 stycznia 2013 r. sygn. akt I ACa 1031/12).

Ponadto trafnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że definicja "prasy" nie sprowadza się jedynie do dzienników jako ogólnoinformacyjnych druków periodycznych lub przekazów za pomocą dźwięku oraz dźwięku i obrazu, ukazujących się częściej niż raz w tygodniu (art. 7 ust. 2 pkt 2 Prawa prasowego), ale także i czasopism, które są drukami periodycznymi ukazującymi się nie częściej niż raz w tygodniu, a nie rzadziej niż raz w roku (art. 7 ust. 2 pkt 3 Prawa prasowego). Nie budzi zaś najmniejszej wątpliwości, że informacja o referendum została dwukrotnie opublikowana w tygodniku, jakim jest "Tygodnik Z.". Trafnie ustalił to w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie.

W doktrynie wyrażono pogląd, że "codzienna prasa ogólnodostępna" w danym powiecie nie może być ograniczona jedynie do dziennika, bo wówczas ustawodawca posłużyłby się pojęciem "dziennika" zdefiniowanym w art. 7 ust. 2 pkt 2 Prawa prasowego (tak P.J. Uziębło, Ustawa o referendum lokalnym. Komentarz, Oficyna 2007, teza nr 2 do art. 13). Tym samym skoro "codzienna prasa ogólnodostępna" nie musi obejmować jedynie dziennika, to pod tym pojęciem należy rozumieć każdą prasę, która jest zarówno ogólnodostępna co najmniej dla mieszkańców danej jednostki samorządu terytorialnego oraz jest codzienna, czyli można mieć do niej codzienny dostęp lub istnieje możliwość jej codziennego otrzymywania. Taką cechę spełniają także czasopisma inne niż dzienniki, które np. są wydawane raz na tydzień.

Należy także zauważyć, że pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku został pozytywnie przyjęty w doktrynie (por. E. Olejniczak-Szałowska, Obowiązek inicjatora referendum lokalnego dotyczący powiadamiania członków wspólnoty samorządowej o przedmiocie zamierzonego referendum, [w:] Prawo administracyjne w służbie jednostki i wspólnoty, pod red. naukową Z. Duniewskiej, M. Karcz-Kaczmarek i P. Wilczyńskiego, Warszawa 2022, s. 189) z wyraźnym wskazaniem na potrzebę odchodzenia od rygorystycznej interpretacji art. 13 ust. 1 u.r.l.

Nie można także pominąć wykładni celowościowej art. 13 ust. 1 u.r.l. Celem tej regulacji jest bowiem przede wszystkim poinformowanie mieszkańców danej jednostki samorządu terytorialnego o przedmiocie zamierzonego referendum. Informacja ta ma zawierać pytanie lub pytania referendum albo warianty zaproponowane do wyboru (art. 13 ust. 2 u.r.l.), a jeżeli zamierzone referendum ma dotyczyć odwołania organu jednostki samorządu terytorialnego, to także uzasadnienie takiego odwołania (art. 13 ust. 3 u.r.l.). Jeżeli wybrana przez inicjatorów forma poinformowania mieszkańców spełnia swój cel, czyli skutkuje przekazaniem informacji szerokim grupom mieszkańców danej jednostki samorządu, to wówczas tylko wyraźne wykazanie sprzeczności między sposobem poinformowania a treścią art. 13 ust. 1-3 u.r.l. pozwala na uznanie, że wymogi objęte tym przepisem nie zostały dochowane.

Mając powyższe należy stwierdzić, że nie jest zasadny zarzut zawarty zarówno w skardze kasacyjnej Prokuratora Regionalnego w Warszawie, jak i w skardze kasacyjnej Komisarza Wyborczego w Z. I obejmujący dokonanie przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni prawa materialnego w zakresie obejmującym art. 13 ust. 1 i 2 u.r.l., poprzez uznanie, że wniosek Grupy Inicjatorów Referendum spełnił wymogi ustawowe w zakresie podania, tj. ogłoszenia w prasie codziennej ogólnodostępnej na terenie powiatu h. do wiadomości mieszkańców przedmiotu zamierzonego referendum wraz z uzasadnieniem.

Zarówno informacje pochodzące od Grupy Inicjatorów Referendum zawarte na stronach internetowych, jak i w "Tygodniku Z." obejmowały uzasadnienie odwołania Rady Powiatu H.. O tym natomiast, czy uzasadnienie takie jest przekonywujące lub w dostateczny sposób pozwala na ocenę zasadności pytania referendalnego nie może rozstrzygać komisarz wyborczy. Jego ocena obejmuje jedynie sam fakt zamieszczenia uzasadnienia, a nie zasadność tego uzasadnienia.

Ponadto nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 4 pkt 1 w związku z art. 14 ust. 4 u.r.l. poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia Komisarza Wyborczego w wyniku błędnego przyjęcia, że wniosek Grupy Inicjatorów Referendum spełnił wymogi art. 13 ust. 1 i 2 u.r.l.

Zgodnie z art. 4 pkt 1 u.r.l. referendum przeprowadza się (...) na wniosek co najmniej 10% uprawnionych do głosowania mieszkańców powiatu. Jak wynika z akt sprawy, czego nie zakwestionował także Komisarz Wyborczy w Z., Grupa Inicjatorów Referendum zebrała poparcie przekraczające 10 % uprawnionych do głosowania mieszkańców powiatu h.. Inicjatywę referendum prawidłowo poparło 5213 mieszkańców powiatu, a minimalna liczba osób popierających wynosiła 5182 mieszkańców. Sąd pierwszej instancji nie zakwestionował prawidłowości zebrania przez wnioskodawców poparcia wniosku stosownie do art. 4 pkt 1 u.r.l.

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie art. 14 ust. 4 u.r.l. Zgodnie z tym przepisem mieszkaniec jednostki samorządu terytorialnego popierający wniosek o przeprowadzenie referendum podaje na karcie nazwisko, imię, adres zamieszkania, numer ewidencyjny PESEL i datę udzielenia poparcia, a dane te potwierdza własnoręcznym podpisem. Skoro ponad wszelką wątpliwość Grupa Inicjatorów Referendum spełniła wymóg prawidłowego zebrania poparcia wniosku referendalnego przez co najmniej 10 % mieszkańców powiatu h. uprawnionych do głosowania, to listy zawierające owe poparcie spełniają wymogi wynikające z powołanego przepisu, tj. zawierają: 1) nazwisko, imię, adres zamieszkania mieszkańca; 2) numer ewidencyjny PESEL i datę udzielenia poparcia, 3) potwierdzenie udzielenia poparcia własnoręcznym podpisem. Tym samym skoro ani art. 4 pkt 1, ani też art. 14 ust. 4 u.r.l. nie zostały naruszone w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji, to także nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżony wyrok jest prawidłowy, a zarzuty obu skarg kasacyjnych nie zasługują na uwzględnienie. Tym samym skargi te podlegają oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.