Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SAB/Rz 37/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
659
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a, art. 154 § 6, art. 149 § 2, art. 200
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 37 § 1 pkt 2, art. 12, art. 35, art. 36 § 1 i § 2, art. 152 § 1, art. 94 § 1,
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Maria Mikolik /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi W. C. na przewlekłe prowadzenie postepowania przez Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w przedmiocie wznowienia postępowania I. stwierdza, że Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącej W. C. sumę pieniężną w kwocie 1 000 zł /słownie: jeden tysiąc złotych/; IV. wymierza Dyrektorowi Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie grzywnę w wysokości 500 zł /słownie: pięćset złotych/; V. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącej W. C. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi W.C. (dalej jako: "Skarżąca") jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] (dalej: "Dyrektor" lub "organ") w sprawie wznowienia postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia wodnoprawnego.

W złożonej skardze Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie:

- art. 35 § 1 oraz art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."), poprzez zaniechanie załatwienia sprawy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną bez zbędnej zwłoki, jak również niezałatwienie tej sprawy w terminach, wskazanych w art. 35 § 3 k.p.a.;

- art. 12 § 1 k.p.a., poprzez uchybienie przez organ obowiązkowi szybkiego i wnikliwego prowadzenia postępowania administracyjnego;

- art. 8 § 1 k.p.a., poprzez prowadzenie przez organ postępowania w sposób niebudzący zaufania obywateli do władzy publicznej;

- art. 7 k.p.a., poprzez prowadzenie przez organ postępowania w sposób sprzeczny z interesem społecznym i słusznym interesem obywateli.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów, Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, zobowiązanie Dyrektora do załatwienia sprawy, tj. wydania jednej z decyzji, o których mowa w art. 151 k.p.a. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy po rozpoznaniu skargi przez Sąd, stwierdzenie, że prowadzenie przez organ postępowania w sposób przewlekły nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie na rzecz Skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty, określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej: "P.p.s.a."), wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej dopuszczalnej wysokości, a także zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca podała, że decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] Dyrektor udzielił G.B. pozwolenia wodnoprawnego na zmianę ukształtowania terenu na działkach nr ewid. [...], przylegających do potoku [...] oraz do kanału ulgi dla potoku [...] w miejscowości O. gm. [....]. Wskazała, że w piśmie z dnia 20 sierpnia 2019 r. zwróciła się do organu o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją z dnia 5 lipca 2018 r., powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i wskazując na pozbawienie jej prawa do czynnego udziału we wskazanym postępowaniu.

Skarżąca wyjaśniła, że następnie postanowieniem z dnia 23 września 2019 r. Dyrektor odmówił wznowienia ww. postępowania, jednak postanowienie do zostało uchylone postanowieniem Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia 23 grudnia 2019 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2020 r. wznowił postępowanie, a następnie decyzją z dnia 1 października 2020 r. odmówił uchylenia kwestionowanej decyzji o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego. To rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy. Jednak wyrokiem z dnia 9 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 269/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zarówno decyzję organu odwoławczego, jak i decyzję organu I instancji, wskazując, że stanowisko organów obu instancji co do braku wystąpienia w stanie faktycznym przesłanki wznowieniowej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., było wadliwe. Skarżąca zaznaczyła, że w uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał jednocześnie na potrzebę dokonania w postępowaniu wznowienionym szczegółowej analizy dokumentacji przedłożonej nie tylko przez wnioskodawcę, ale także odniesienia się do zarzutów i argumentów Skarżącej. Podniosła, że chociaż powołany wyrok został wydany w dniu 9 czerwca 2021 r. i stał się prawomocny, organ nadal nie wydał decyzji uchylającej, bądź odmawiającej uchylenia decyzji, objętej wznowionym postępowaniem.

Kolejno Skarżąca wskazała, że w dniu 24 maja 2022 r. organ zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] lipca 2018 r., do czasu zakończenia wszczętego przez Wójta Gminy [...] postępowania nr [...], dotyczącego naruszenia stosunków wodnych w obszarze działki nr ewid. [...], obręb O. gmina [...], uznając, że wynik tego postępowania stanowi zagadnienie wstępne w stosunku do wznowionego postępowania. Postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało następnie utrzymane w mocy przez organ odwoławczy postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2022 r. Oba postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania zostały w dalszej kolejności uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1222/22, w którym Sąd przyjął, że w sprawie nie występowało zagadnienie wstępne. Skarżąca podkreśliła, że pomimo takiego stanowiska Sądu, organ od ponad dwóch lat od wydania wyroku do tej pory nie załatwił sprawy, mając przy tym świadomość, że dalsze przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wznowienia postępowania może spowodować upływ terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a.

Skarżąca zaznaczyła następnie, że choć organ zawiadamiał ją o niezałatwieniu sprawy w ustawowych terminach, nie istniały okoliczności faktyczne usprawiedliwiające ciągłe przekraczanie terminów do załatwienia sprawy, ponieważ organ dysponował w tym czasie wszelkimi dokumentami, niezbędnymi do wydania jednej z decyzji, o których mowa w art. 151 k.p.a. Zdaniem Skarżącej podejmowane w ostatnim czasie przez organ czynności, mające usprawiedliwiać przedłużenie terminu do rozpoznania sprawy, należy uznać za pozorne, maskujące bezczynność w sposób formalny oraz prowadzące do zbędnego mnożenia czynności i dokonywania czynności niepotrzebnych, zbędnych, co prowadzi do przedłużenia postępowania. Przykładowo w piśmie z dnia 28 czerwca 2023 r., pomimo stanowiska wyrażonego w wyroku z dnia 7 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1222/22, organ zwrócił się do Wójta Gminy [...] o udzielenie informacji, na jakim etapie znajduje się postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych na gruncie. Za czynność pozorną należy także uznać przeprowadzanie przez organ I instancji "wizji terenowych", których przeprowadzanie w stanie sprawy było bezcelowe, a ponadto ich wyników nie można byłoby uznać za dowód w postępowaniu ze względu na fakt, że strony nie zostały o nich powiadomione, a sama czynność została utrwalona notatką służbową, a nie protokołem.

W ocenie Skarżącej tak długiego czasu prowadzenia postępowania nie sposób traktować inaczej, niż celowe wydłużanie terminu do rozpoznania sprawy, pomimo braku istnienia ku temu jakichkolwiek racjonalnych podstaw. Zaznaczyła, że takie postępowanie organu wywołało u niej poczucie głębokiej krzywdy, a to z uwagi na fakt, że w razie upływu terminu, o którym mowa w art. 146 § 2 k.p.a., pozbawi ją z winy organu jakiejkolwiek możliwości obrony swych praw w postępowaniu administracyjnym. W związku z powyższym, zdaniem Skarżącej, usprawiedliwiony jest zarówno wniosek o przyznanie jej od organu rekompensaty, jak i o wymierzenie organowi grzywny. Takie prowadzenie przez organ postępowania stało w sprzeczności nie tylko z przepisami k.p.a., ale również z obowiązkiem prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Postępowanie organu godziło również w określony w art. 7 k.p.a. obowiązek działania zgodnie z interesem społecznym i słusznym interesem obywateli. Ponadto zaniechanie załatwienia sprawy i dalsze oczekiwanie na zakończenie sprawy naruszenia stosunków wodnych na gruncie, uznać należy za rażące lekceważenie wiążących organ wskazań Sądu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. Organ w sposób bardzo szczegółowy opisał przebieg prowadzonego postępowania oraz przyczyny kilkukrotnego przedłużania terminu do załatwienia sprawy. Przyznał, że błędnie zawiesił postępowanie wznowieniowe, jednak wynikało to z faktu, że Skarżąca swój wniosek o wznowienie postępowania uzasadniała tym, że nie została ujęta jako strona postępowania, a w jej ocenie po dokonaniu przez Pana B. podniesienia terenu działki nr ew. [...], działka będąca jej własnością, tj. [...], powinna znajdować się w kręgu oddziaływania. Jak wyjaśnił, biorąc pod uwagę argumenty Skarżącej, że podniesienie terenu działki przez Pana B. powoduje szkody na jej działce, organ uznał, że rozstrzygniecie toczącego się postępowania w Gminie [....] będzie miało wpływ na decyzję jaka zapadnie w sprawie przedmiotowego postępowania, ponieważ zmiana stosunków wodnych na niekorzyść Skarżącej jednoznacznie wykaże, że działania prowadzone na terenie działki nr ew. [...], obręb [...] mają niekorzystny wpływ na warunki przepływu wód na działkach sąsiednich. Dyrektor nie zgodził się również ze stanowiskiem Skarżącej co do bezcelowości przeprowadzenia zleconej wizji w terenie. Wyjaśnił, że w związku z tym, że jej przeprowadzenie nie wymagało wchodzenia na teren działki nr ew. [...] oraz [...], ponieważ przylegają one bezpośrednio do drogi publicznej, jak również to, że nie było możliwe wcześniejsze ustalenie terminu jej przeprowadzenia, gdyż był on uzależniony od występowania opadu deszczu, strony postępowania nie zostały o tym fakcie wcześniej zawiadomione. Natomiast sporządzenie notatki służbowej należy zaliczyć do innego sposobu utrwalenia na piśmie dokonanych czynności, o jakim mowa w art. 67 § 1 k.p.a.

Końcowo organ podniósł, że wszystkie wymienione, podejmowane przez niego czynności, miały na celu rzetelne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy. Organ podejmował w ramach prowadzonego postępowania niezbędne czynności, które umożliwiłyby dokładne zbadanie sprawy oraz weryfikację przedkładanej dokumentacji przez zainteresowane strony.

W piśmie procesowym z 9 maja 2024r. Skarżąca podtrzymała swą argumentację dotyczącą stanu przewlekłości, jak również podtrzymała żądania zawarte w treści skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 149 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) lub stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala 4 II SAB/Rz 38/24 odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).

Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po rozpoznaniu skargi w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że jest ona zasadna. W ocenie Sądu potwierdził się zarzut stawiany przez Skarżącą, że Organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Skarżąca spełniła warunek formalny wniesienia skargi na bezczynność organu, wynikający z art. 53 § 2b P.p.s.a., zgodnie z którym, skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W judykaturze przyjmuje się, że formalnym wymogiem dla skutecznego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest, co do zasady, poprzedzenie jej ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Ponaglenie dla jego skuteczności musi zostać wniesione w toku postępowania, którego dotyczy zarzucana organowi opieszałość (por. postanowienie NSA (7) z 2 września 2020 r., II OSK 3732/18, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – "CBOSA"). Natomiast to, czy w ogóle, i ewentualnie w jaki sposób, ponaglenie zostało rozpatrzone przez właściwy organ, nie ma znaczenia dla dopuszczalności skargi, ani dla jej skuteczności (por. wyroki NSA: z 25 września 2018 r., II OSK 1659/18; z 30 stycznia 2020 r., II OSK 3092/19; z 13 października 2020 r., II OSK 71/20, CBOSA). Możliwość wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania jest w istocie czasowo ograniczona, a mianowicie skarga może zostać złożona jedynie w czasie trwania niepożądanego stanu bezczynności lub przewlekłości. Innymi słowy, można ją złożyć do czasu wydania decyzji, postanowienia czy załatwienia sprawy w inny prawem przewidziany sposób. Takie stanowisko prezentowane jest konsekwentnie w judykaturze (zob. uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19, ONSAiWSA 2020/6/79; postanowienie NSA z dnia 2 września 2020 r. sygn. akt II OSK 3732/18, Lex nr 3067911). Zapatrywanie to wynika wprost z treści przywołanego wyżej art. 149 § 1 P.p.s.a. W niniejszej warunek ten został spełniony, bowiem decyzja kończąca postępowanie przed Organem I instancji została wydana już po wniesieniu skargi. Skarżąca przed wniesieniem skargi złożyła również ponaglenie na przewlekłe prowadzenie postępowania, czym wyczerpała warunek z art. 53 § 2b P.p.s.a. Należy przy tym zaznaczyć, że nie ma znaczenia, jaki okres upłynął pomiędzy złożeniem ponaglenia a wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, gdyż takiego wymogu nie formułują przepisy normujące postępowanie przed sądem administracyjnym.

Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że stan przewlekłości postępowania administracyjnego ma miejsce wtedy, gdy postępowanie przed właściwym organem jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.), a więc gdy postępowanie to jest prowadzone w sposób nieefektywny i nieskoncentrowany czasowo, z naruszeniem zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). Przewlekłe prowadzenie postępowania oznacza zatem stan, w którym pomimo niezaistnienia bezczynności (która powstaje z mocy prawa z chwilą niezałatwienia sprawy w terminach określonych w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, albo w terminach wskazanych zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.), organ narusza w sposób oczywisty zasadę szybkości postępowania administracyjnego przez podejmowanie czynności zbędnych lub pozornie koniecznych do załatwienia sprawy. Stan ten może być także konsekwencją braku koncentracji czasowej podejmowanych działań, zaniechań w podejmowaniu koniecznych czynności, nieuzasadnionego wyznaczania nowych terminów załatwienia sprawy, kumulowania, wydłużania lub tolerowania okresów braku istotnej aktywności procesowej podmiotów postępowania (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 30 listopada 2021r., II SAB/Rz 142/21).

Stosownie do art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawę bez zbędnej zwłoki. Jeżeli załatwienie sprawy wymaga postępowania wyjaśniającego to jego zakończenie powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (§ 3). W przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 1 i § 2 k.p.a.).

W niniejszej sprawie, z związku w wyznaczaniem kolejnych terminów do załatwienia sprawy w trybie art. 36 § 1 i § 2 k.p.a. nie można Organowi postawić zarzutu bezczynności w sprawie, jednakże postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było w sposób przewlekły a stan przewlekłości postępowania istniał od dnia zwrotu Organowi akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem WSA w Rzeszowie z 9 czerwca 2021r., II SA/Rz 269/21 – tj. od 13 października 2021r. do dnia wydania przez Dyrektora Zarządu Zlewni w [....] decyzji z [...] marca 2024r. nr [...].

Należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na zalecenia, jakie Sąd skierował do Organu w ww. prawomocnym orzeczeniu. Sąd jako błędne ocenił stanowisko organów co do braku przymiotu strony po stronie skarżącej. Wskazał na brak poczynienia ustaleń, czy inwestycja objęta pozwoleniem wodnoprawnym będzie ograniczać sposób wykonywania przez W.C. jej prawa własności działki nr [...], a tym samym czy doszło do naruszenia jej interesu prawnego. W ocenie Sądu wadliwie organy obu instancji niejako automatycznie przyjęły ustalenia zawarte w operacie wodnoprawnym, nie poddając go stosownej analizie. Sąd zwrócił uwagę, że operat ten został w istocie sporządzony przez samą stronę postępowania – tj. G.B. Jest to zatem dokument prywatny, sporządzony na zlecenie wnioskodawcy. Organy oceniając przymiot strony nie mogły poprzestać wyłącznie na przyjęciu wniosków zawartych w tym dokumencie, lecz powinny były poczynić w tej materii własne ustalenia. Sąd wskazał, że Organy ograniczyły się do ogólnikowego powołania się na operat wodnoprawny, bez odniesienia się do ponoszonych w toku całego postępowania zarzutów skarżącej m.in. w zakresie zalewania jej nieruchomości w trakcie deszczy nawalnych, pomimo wykonanego bezodpływowego rowu infiltracyjnego. Istotne jest bowiem wyjaśnienie okoliczności ukształtowania terenu, z uwagi na istniejące różnice w spadkach, zbadanie zasięgu obszaru oddziaływania na nieruchomości, czy dochodzi do zalewania nieruchomości będącej własnością skarżącej.

Mimo ww. zaleceń Sądu, wskazujących na konieczność poczynienia konkretnych ustaleń w sprawie czynności Organu, po otrzymaniu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem początkowo polegały na pozyskaniu dokumentacji geodezyjnej (3 m-ce po zwrocie akt), przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy, ustaleniu stanu sprawy toczącej się w sprawie naruszenia stosunków wodnych (ponad 4 m-ce od zwrotu akt). W dalszej kolejności, w związku z wnioskiem Skarżącej o wstrzymanie wykonalności ostatecznej decyzji, objętej wznowieniem Organ zamiast rozpoznać wniosek w trybie do tego przewidzianym w art. 152 § 1 k.p.a. zwrócił się do G.B. z uprzejmą prośbą o czasowe wstrzymanie wykonalności ostatecznej decyzji (pismo z 1 kwietnia 2022r.). Dopiero na skutek ponaglenia Skarżącej, Organ postanowieniem z 28 kwietnia 2022r. rozpoznał ww. wniosek. W dalszej kolejności Organ nie czynił własnych ustaleń zmierzających do załatwienia sprawy, lecz ponownie zwrócił się do Wójta Gminy [....] z pytaniem dotyczącym rozpoznania sprawy w sprawie naruszenia stosunków wodnych. Następnie postanowieniem z 24 maja 2022r. zawiesił postępowanie wznowieniowe do czasu zakończenia postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych. Kwestia zwieszenia postępowania była procedowana na etapie odwoławczym a prawomocnie została rozstrzygnięta przez WSA w Rzeszowie, który wyrokiem z 7 marca 2023r., II SA/Rz 1222/22 uchylił postanowienia Organu I oraz II instancji w przedmiocie zawieszenia postępowania. Sąd stwierdził, że brak było podstaw do zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania dotyczącego naruszenia stosunków wodnych, które nie jest zagadnieniem wstępnym względem przedmiotowej sprawy. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem o sygn. II SA/Rz 1222/22 powróciły ponownie do Organu I instancji 24 maja 2023r. Zatem jeden rok upłynął Organowi I instancji w związku z zawieszeniem postępowania, które zostało przez Sąd uznane za wadliwe. W dalszej kolejności Organ 8 sierpnia 2023r. przeprowadził wizję w terenie, którą utrwalił w formie notatki służbowej. Powstaje w tym zakresie istotna wątpliwość co do efektywności takiej czynności dowodowej mając na uwadze treść art. 67 § 1 i § 2 pkt 3 k.p.a. zgodnie z którym, organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności sporządza się protokół z oględzin i ekspertyz dokonywanych przy udziale przedstawiciela organu administracji publicznej. Niemniej ocena co do wpływu takiego utrwalenia czynności wizji w terenie na wynik sprawy mogłaby być przedmiotem oceny na etapie kontroli decyzji kończącej postępowanie w przedmiotowej sprawie.

Należy zwrócić szczególną uwagę, że Organ dopiero 14 grudnia 2023r. zwrócił się do G.B. o przedłożenie operatu hydraulicznego, określającego wpływ zmiany ukształtowania terenu na wskazanych działkach na zagrożenie powodziowe rzeki [...]. Organ w ww. wezwaniu wskazał, że dołączony do wniosku z roku 2018r. operat dotyczył działek, które nie zostały ujęte we wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego. Zatem dopiero po upływie dwóch lat od otrzymania prawomocnego wyroku o sygn. II SA/Rz 269/21 Organ podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia istoty sprawy, tj. ocenił przedstawiony uprzednio operat i wezwał wnioskodawcę do przedstawienia nowego, który dotyczyłby działek objętych wnioskiem o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego i odnosiłby się do kwestii wpływu zmiany ukształtowania terenu na zagrożenie powodziowe.

Jak wynika natomiast z pisma procesowego z 16 kwietnia 2024r. Organ I instancji zakończył przedmiotowe postępowanie decyzją z [...] marca 2024r. nr [...], którą odmówił uchylenia ostatecznej decyzji, udzielającej pozwolenia wodnoprawnego dla G.B.

Postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było więc przed Organem I instancji ponad 2 lata w sposób przewlekły. W ocenie Sądu Organ I instancji prowadził postępowanie w sposób nieefektywny, gdyż przez większą część postępowania podejmował czynności, które nie prowadziły do wyjaśnienia istoty sprawy, lecz polegały na przyjmowaniu pism procesowych od stron, dowiadywaniu się o stanie rozpatrzenia sprawy dotyczącej naruszenia stosunków wodnych i kolejnych przedłużeniach terminu załatwienia sprawy. Organ zawiesił postępowanie mimo braku zaistnienia przesłanek z art. 94 § 1 pkt 4 k.p.a. a powinien był podejmować czynności dowodowe, które byłyby skoncentrowane czasowo. W ocenie Sądu postępowanie przed Organem I instancji powinno było zakończyć się w terminie krótszym niż ponad 2 lata.

Z tych przyczyn Sąd w pkt I sentencji wyroku orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., że Dyrektor Zarządu Zlewni dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Sąd stwierdził, że przewlekłość ta nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. Sąd orzekając w tym przedmiocie miał na uwadze czas trwania postępowania a w szczególności to, że Organ I instancji podjął czynności, zamierzające w istocie do wyjaśnienia sprawy dopiero w po upływie dwóch lat od zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem o sygn. II SA/Rz 269/21. W ocenie Sądu przedstawiony przebieg postępowania świadczy o rażącym naruszeniu zasady szybkości i sprawności postępowania.

Sąd nie orzekał o zobowiązaniu Organu do wydania decyzji w określonym terminie, ponieważ stan przewlekłości ustał na dzień wyrokowania w związku z wydaniem decyzji z [...] marca 2024r. nr [...].

Sąd w pkt III sentencji wyroku orzekł o przyznaniu na rzecz Skarżącej od organu sumy pieniężnej w kwocie 1000 zł, której wysokość mieści się w dolnym wymiarze sumy wyznaczonym dyspozycją w art. 154 § 6 P.p.s.a. i która jest adekwatna z punktu widzenia opisanych powyżej okoliczności sprawy. Sąd miał na uwadze w szczególności tę argumentację skargi, w której podnoszono, że z uwagi na art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.

W ocenie Sądu stwierdzony stan przewlekłego prowadzenia postępowania w jego kwalifikowanej formie uzasadniał wymierzenie Organowi grzywny w wysokości 500 zł, o czym orzeczono w pkt IV sentencji wyroku. Sąd miał na uwadze wyrażany w orzecznictwie pogląd, że instytucja sumy pieniężnej (podobnie jak i instytucja grzywny), o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a., mają na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania i pełnią funkcję prewencyjną, co prowadzi do wniosku, że ich podstawowym celem jest zdyscyplinowanie organu i zapobieżenie w przyszłości tego rodzaju naruszeniom przez organ, przy czym w przypadku przyznania na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej zasądzona kwota pełni także funkcję kompensacyjną za czas nieuzasadnionego oczekiwania na działanie organu i poniesione w związku z tym konsekwencje braku należytego (terminowego) działania organu w sprawie (zob. m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2020 r.; sygn. akt II OSK 862/20).

Sąd w pkt V sentencji wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądził na rzecz Skarżącej od Organu zwrot kosztów postępowania sądowego, na które składa się uiszczony wpis sądowy.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a.