Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 309/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 64b § 1, art. 64e, art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 136 ust 3 i ust. 7
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2023 r. sprawy ze sprzeciwów J. C., M. Ł., C. M., J. K., H. B. T. M. reprezentowanej przez opiekuna prawnego H. B., H. N., M. C., A. J., W. G. od decyzji Wojewody Lubelskiego z dnia 8 marca 2023 r., znak: GN-V.7534.2.14.2023.MJC, w przedmiocie zwrotu udziałów w prawie własności nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz J. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz M. Ł. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; IV. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz Cz. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; V. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz J. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; VI. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz H. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; VII. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz T. M. reprezentowanej przez opiekuna prawnego H. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; VIII. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz H. N. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; IX. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz M. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; X. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz A. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; XI. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz W. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z 8 marca 2023 r., wydaną po rozpatrzeniu odwołania Gminy, Wojewoda Lubelski uchylił decyzję Starosty Lubelskiego z 19 stycznia 2023 r., w przedmiocie zwrotu udziałów w prawie własności nieruchomości

i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Decyzją Prezydenta Miasta Lublin z 30 czerwca 1976 r. wywłaszczono pod budowę Zakładów C. na rzecz Skarbu Państwa dawną działkę nr [...], o pow. 0,1888 ha, stanowiącą własność S. J.

Wnioskiem z 26 lutego 2021 r. C. M. wystąpił o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, podnosząc, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Po zawiadomieniu pozostałych spadkobierców byłego właściciela o toczącym się postępowaniu, z wnioskami o zwrot udziału ww. nieruchomości wystąpili: G. S., H. N., B. S., E. B., A. S., M. Ł., J. K., J. Z., S. Z., T. M., H. B., W. G., M. C., J. C., A. A., I. A., A. J. oraz J. D.

Pismami z 13 maja i 25 czerwca 2021 r. Starosta zawiadomił strony o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, wynikającego z art. 136 ust. 7 u.g.n., wyznaczając 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienia strony złożyły stosowne wnioski. Po ich rozpoznaniu, postanowieniami z 26 maja i 10 sierpnia 2021 r., Starosta przywrócił wszystkim wnioskodawcom terminy do wystąpienia z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, działając w oparciu o art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095, ze zm.; dalej jako: ustawa COVID-19).

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, wskazaną na wstępie decyzją z 19 stycznia 2023 r. Starosta orzekł o zwrocie udziału (łącznie 228/240 części) w nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,1733 ha, w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...], stanowiącej własność Gminy, położonej w L. przy ul. Z., na rzecz spadkobierców byłego właściciela nieruchomości S. J., zobowiązując jednocześnie wnioskodawców do zwrotu zwaloryzowanej kwoty odszkodowania. W pkt III decyzji Starosta orzekł o odmowie zwrotu działki oznaczonej nr [...] wchodzącej w obszar działki ewidencyjnej nr [...].

Odwołanie od decyzji Starosty wniosła Gmina, zarzucając naruszenie szeregu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (aktualnie: Dz. U. z 2023 r., poz. 344, dalej jako: u.g.n), Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy COVID-19. Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz postanowień Starosty z 26 maja i 10 sierpnia 2021 r., wywodząc, że przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, pomimo braku uprawdopodobnienia przez wnioskodawców, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez ich winy, było bezprawne i sprawiło, że całe przeprowadzone w sprawie postępowanie oraz wydane rozstrzygnięcia należy uznać za wadliwe.

Po rozpatrzeniu odwołania, wskazaną na wstępie decyzją z 8 marca 2023 r., Wojewoda uchylił decyzję Starosty z 19 stycznia 2023 r. i przekazał sprawę do sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu Wojewoda podzielił argumenty podniesione w odwołaniu. Wskazał, iż w sprawie bezsporne jest, że wnioski, które zainicjowały postępowanie zostały złożone po upływie terminu z art. 136 ust. 7 u.g.n. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej z 4 kwietnia 2019 r. Bezsporne jest również, że skoro wnioski zostały złożone jeszcze w okresie obowiązywania stanu epidemii, Starosta Lubelski zobowiązany był zastosować tryb przewidziany w art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19. Zdaniem Wojewody, Starosta błędnie przywrócił wnioskodawcom termin do złożenia wniosków o zwrot nieruchomości, pomimo tego, że ich wnioski o przywrócenie przedmiotowego terminu nie zostały poparte żadnym uzasadnieniem, a w szczególności nie zawierały argumentów potwierdzających, że uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy. Na poparcie swojego stanowiska Wojewoda przywołał wydany w identycznym stanie faktycznym i prawnym, jak w niniejszej sprawie, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 7 lutego 2023 r. (II SA/Lu 783/22). Posiłkując się argumentacją zawartą w przywołanym wyroku Wojewoda stwierdził, że decyzja Starosty z 19 stycznia 2023 r. oraz poprzedzające ją postanowienia z 26 maja i 10 sierpnia 2021 r. przywracające uczestnikom postępowania termin do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, są wadliwe, a co najmniej przedwczesne, gdyż przywrócenie uchybionych terminów nie zostało poprzedzone zbadaniem braku winy wnioskodawców w ich uchybieniu. W tym stanie rzeczy przedwczesne jest dokonywanie przez organ odwoławczy oceny, czy w sprawie spełniona została przesłanka zbędności wywłaszczonej nieruchomości, uzasadniająca orzeczenie o jej zwrocie.

W konkluzji Wojewoda stwierdził, że z powyższych względów, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją postanowienia organu I instancji z 26 maja i 10 sierpnia 2021 r. o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o zwrot udziału w wywłaszczonej nieruchomości. Obowiązkiem Starosty przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie udzielenie wnioskodawcom prawidłowego pouczenia i wyznaczenie im terminu do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu o wskazanie okoliczności świadczących o braku ich winy w uchybieniu terminu. Dopiero po uzupełnieniu wniosków w tym zakresie (ewentualnie bezskutecznym upływie terminu do ich uzupełnienia) organ rozpatrzy wnioski o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot udziału w ww. nieruchomości, uwzględniając przy tym kryterium braku winy w uchybieniu terminu zawarte w art. 58 § 1 k.p.a.

Od decyzji Wojewody sprzeciwy do sądu administracyjnego wnieśli J. C. (sprawa zarejestrowana pod sygn. II SA/Lu 309/23), M. Ł. (II SA/Lu 310/23), C. M. (II SA/Lu 311/23), J. K. (II SA/Lu 312/23), H. B. (II SA/Lu 313/23), T. M. reprezentowana przez opiekuna prawnego H. B. (II SA/Lu 314/23), H. N. (II SA/Lu 315/23), M. C. (II SA/Lu 316/23), A. J. (II SA/Lu 317/23) i W. G. (II SA/Lu 318/23). Wszystkie sprzeciwy zawierały tożsamą argumentację. Zdaniem skarżących Wojewoda wadliwie uchylił decyzję Starosty, błędnie stosując przepisy dotyczące przywrócenia terminu. Skarżący żądali uchylenia zaskarżonej sprzeciwami decyzji.

W odpowiedziach na sprzeciwy Wojewoda Lubelski wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniami z 26 kwietnia 2023 r., wydanymi na podstawie art. 111 § 1 w zw. z art. 64b § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 329, dalej jako: p.p.s.a.) Sąd zarządził połączenie wszystkich wyżej wymienionych spraw do wspólnego rozpoznania

i rozstrzygnięcia oraz prowadzenie ich pod sygnaturą akt II SA/Lu 309/23.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 64a p.p.s.a., od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego (art. 138 § 2 k.p.a.) skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Stosownie zaś do treści art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie zachodzi konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a., aczkolwiek z przyczyn całkowicie odmiennych od tych, które zostały podniesione w sprzeciwach. Trzeba bowiem zauważyć, że sąd administracyjny zobowiązany jest do kompleksowej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nie będąc związanym zarzutami sprzeciwu i powołanymi podstawami prawnymi (art. 134 § 1 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a.).

Wojewoda uchylił zaskarżoną odwołaniem (wniesionym przez Gminę) decyzję Starosty z tej przyczyny, że w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji wadliwie zastosował art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 i błędnie przywrócił skarżącym termin do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, pomimo że wnioski skarżących w tym przedmiocie nie zostały poparte żadnym uzasadnieniem.

Jakkolwiek stanowisko Wojewody w kwestii wykładni i zastosowania w rozpoznawanej sprawie art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 jest w pełni prawidłowe (opiera się na wyroku tutejszego Sądu z 7 lutego 2023 r.), to jednak Wojewoda popełnił istotny błąd, który musiał skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonej decyzji Wojewoda objął wyłącznie decyzję Starosty z 19 stycznia 2023 r. W efekcie w obrocie prawnym pozostały kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy postanowienia Starosty z 26 maja 2021 r. i z 10 sierpnia 2021 r., przywracające skarżącym termin do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Taka sytuacja jest niedopuszczalna – skoro w ocenie Wojewody podstawą do uchylenia decyzji Starosty było błędne przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, naprawienie tego błędu wymagało od organu odwoławczego uchylenia również wskazanych postanowień przywracających termin. Wojewoda słusznie zauważa, że obowiązkiem Starosty przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie ponowne rozpatrzenie wniosków o przywrócenie terminu (po uprzednim wezwaniu skarżących do uzupełnienia wniosków o argumentację wskazującą na okoliczności świadczące o braku winy w uchybieniu terminu). Nie jest to jednak możliwe w sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostały wspomniane postanowienia Starosty z 26 maja 2021 r. i z 10 sierpnia 2021 r. Nie można rozpatrzyć ponownie wniosków skarżących, dopóki w obrocie prawnym pozostają postanowienia przywracające termin. Błędu Wojewody, wyrażającego się w braku zawarcia w decyzji z 8 marca 2023 r. dodatkowego rozstrzygnięcia o uchyleniu wspomnianych postanowień Starosty, nie da się w inny sposób naprawić. Postanowień Starosty, choć są wadliwe (niezgodne z prawem), nie może uchylić Sąd w niniejszym postępowaniu, z uwagi na ograniczony zakres rozpoznania sprawy zainicjowanej wniesieniem sprzeciwu (przywoływany na wstępie art. 64e p.p.s.a.). Postanowienia o przywróceniu terminu nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu – nie służy na nie zażalenie (arg. ex art. 141 § 1 k.p.a.), zatem można je zaskarżyć wyłącznie w odwołaniu od decyzji (art. 141 § 2 k.p.a.). Wnosząc odwołanie od decyzji Starosty z 19 stycznia 2023 r. Gmina zaskarżyła również wspomniane postanowienia, żądając ich uchylenia. Co istotne – choć są to postanowienia samodzielnie niezaskarżalne, to jednak nie mają charakteru stricte wpadkowego, decydują bowiem o biegu sprawy, o możliwości merytorycznego rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Usunięcie wadliwych postanowień przywracających termin jest zatem kluczowe dla możliwości merytorycznego rozpatrzenia sprawy, dlatego błędu Wojewody nie można uznać za niemającego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Trzeba przy tym podkreślić, że błąd Wojewody jest o tyle specyficzny, że wynika z pominięcia tego elementu rozstrzygnięcia, pomimo dostrzeżenia przez Wojewodę konieczności uchylenia postanowień Starosty, o czym jednoznacznie świadczy przedostatni akapit uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w którym Wojewoda wprost wskazuje, że "[z] tych względów, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję organ poprzedzające ją postanowienia organu I instancji z 26 maja i 10 sierpnia 2021 r. o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o zwrot udziału w wywłaszczonej nieruchomości".

Błąd wydaje się być niezamierzonym pominięciem, jednakże nie sposób go w chwili obecnej naprawić. Nie jest to z pewnością błąd pisarski czy oczywista omyłka, którą można byłoby sprostować w trybie art. 113 k.p.a. W trybie sprostowania nie można naprawiać błędów wyrażających się w pominięciu istotnej części rozstrzygnięcia. Nie jest również możliwe zastosowanie instrumentu prawnego w postaci uzupełnienia decyzji (również z urzędu), gdyż upłynął już 14-dniowy termin, biegnący od dnia doręczenia decyzji (art. 111 § 1 i 1a k.p.a.).

Brak elementu rozstrzygnięcia w postaci uchylenia postanowień Starosty z 26 maja 2021 r. i z 10 sierpnia 2021 r. oraz rozbieżność pomiędzy uzasadnieniem

i rozstrzygnięciem w tym zakresie, sprawiają, że decyzja kasacyjna Wojewody narusza art. 138 § 2 k.p.a. Bez uchylenia postanowień traci sens rozstrzygniecie uchylające decyzję Starosty, nie ma bowiem możliwości ponownej analizy wniosków o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, to zaś – jak wskazano wyżej – determinuje możliwość merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Natomiast argumenty podniesione w sprzeciwach nie zasługują na uwzględnienie, gdyż stanowisko Wojewody w kwestii wykładni i zastosowania w rozpoznawanej sprawie art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 jest w pełni prawidłowe. Jak już wyżej wskazano, stanowisko Wojewody opiera się na wyroku tutejszego Sądu z 7 lutego 2023 r. Sąd w pełni podziela i podtrzymuje stanowisko wyrażone w ww. wyroku, co jest tym bardziej uzasadnione z uwagi na częściową tożsamość składu orzekającego.

Należy w związku z tym przypomnieć, że w 2019 r. ustawodawca zdecydował się wprowadzić termin ograniczający w czasie dochodzenie roszczeń o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w okolicznościach wskazanych w art. 136 u.g.n. (ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami; Dz. U. z 2019 r., poz. 801). Zgodnie z nowo wprowadzonym art. 136 ust. 7 u.g.n., uprawnienie do zwrotu nieruchomości, która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Zgodnie z regulacjami przejściowymi, w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n., upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej albo gdy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej z 4 kwietnia 2019 r.). Ustawa nowelizująca weszła w życie z dniem 14 maja 2019 r. (art. 5 ustawy).

Bieg terminu wynikającego z art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej uległ zawieszeniu, w związku z wejściem w życie przepisów związanych z przeciwdziałaniem rozwojowi pandemii koronawirusa. Zgodnie z art. 15zzr ust. 1 ustawy COVID w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: (1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem, (2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, (3) przedawnienia, (4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, (5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, (6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju; - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Art. 15zzr ustawy COVID został wprowadzony ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568). Analizowany przepis wszedł w życie z dniem 31 marca 2020 r. (art. 101 ustawy nowelizującej ustawę COVID). Ustanie okresu zawieszenia biegu analizowanego terminu nastąpiło w wyniku uchylenia art. 15zzr ustawy COVID (art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2; Dz. U. z 2020 r., poz. 875). Zgodnie z regulacjami przejściowymi (art. 68 ust. 2 nowelizacji z 14 maja 2020 r.), terminy, o których mowa w art. 15zzr ust. 1 ustawy COVID, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1 tej ustawy, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej. Zawieszony termin wynikający z art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej ustawę u.g.n. z 2019 r. uzyskał dalszy bieg od dnia 24 maja 2020 r. (art. 68 ust. 2 w zw. z art. 76 nowelizacji z 14 maja 2020 r.). Konsekwencje dla rozpoznawanej sprawy są następujące: do dnia zawieszenia biegu terminu, z okresu 12-miesięcznego, o który mowa w art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej u.g.n. z 2019 r., upłynęło 10 miesięcy. Po okresie zawieszenia termin (określony w miesiącach, a nie w dniach – zob. art. 57 § 3 k.p.a.), zaczął biec ponownie od dnia 24 maja 2020 r. i zakończył swój bieg z dniem 24 lipca 2020 r.

Bezsporne w sprawie jest, że wszystkie wnioski skarżących o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zostały złożone po upływie terminu wynikającego z art. 136 ust. 7 u.g.n. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej z 2019 r. (w przypadku C. M. – 26 lutego 2021 r., w przypadku pozostałych skarżących – w okresie pomiędzy 1 i 8 czerwca 2021 r.). Postanowieniami z 26 maja 2021 r. i z 10 sierpnia 2021 r. Starosta przywrócił skarżącym termin do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, czyniąc to jednak na skutek błędnej wykładni i w konsekwencji niewłaściwego zastosowania art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19, co wyrażało się w braku wezwania skarżących do uzupełnienia wniosków o argumentację wskazującą na okoliczności świadczące o braku winy w uchybieniu terminu.

Należy przypomnieć, że zgodnie z przywołanym wyżej art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: (1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, (2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, (3) przedawnienia, (4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, (5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, (6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju, - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1). W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3).

W ślad za powoływanym wyżej wyrokiem Sądu z 7 lutego 2023 r. należy podnieść, iż orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przytoczone przepisy stanowią szczególne rozwiązanie prawne, które reguluje kwestie związane z terminami prawa administracyjnego w sposób odmienny, niż w normalnych okolicznościach. Umożliwia bowiem stronom przywrócenie terminów materialnoprawnych. Ustawodawca w przepisie tym zdecydował się ponadto dać stronom dodatkową szansę na dokonanie czynności kształtujących ich prawa

i obowiązki na wypadek uchybienia terminu w trakcie panującej pandemii w związku z COVID-19. Oznacza to, że w sytuacji, kiedy strona złoży wniosek o przywrócenie terminu o charakterze materialnoprawnym, obowiązkiem organu jest jego rozpatrzenie (por. wyrok WSA w Łodzi z 14 stycznia 2022 r., II SA/Łd 862/21).

Dokonana w art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 modyfikacja reguł przywracania terminów oraz poszerzenie katalogu terminów podlegających możliwości przywrócenia o terminy materialnoprawne, nie oznacza jednak, że przepis ten równocześnie znosi warunek przywrócenia terminu, jakim jest uprawdopodobnienie braku winy strony w uchybieniu terminu. Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie przychyla się do zdecydowanie dominującego w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu, wedle którego pomimo, że z art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 nie wynika, według jakich zasad organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów prawa administracyjnego, to jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego artykułu wprost do art. 58 k.p.a., należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie w oparciu o przepisy k.p.a. Przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 nie przewiduje bowiem innych przesłanek przywrócenia terminu, niż przewidziane w przepisach k.p.a., a wprowadza jedynie dodatkowy tryb zawiadomienia strony o uchybieniu i wydłuża - z siedmiu do trzydziestu dni - termin do złożenia prośby o przywrócenie. Nie sposób też uznać, że przepis ten funkcjonuje samodzielnie i może stanowić wyłączną podstawę do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Jakkolwiek zatem omawiana regulacja wprowadza szczególny tryb przywrócenia terminu, mający na celu stworzenie dodatkowej ochrony prawnej dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie terminów przewidzianych przepisami prawa, zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii, to jednak analiza treści tego przepisu niewątpliwie również wskazuje, że sam stan epidemii nie oznacza, iż w każdym przypadku organ zobowiązany jest przywrócić termin. Tym samym przywrócenie terminu w trybie art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 nadal uwarunkowane jest spełnieniem przesłanki braku winy, wynikającej z art. 58 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2022 r., I FSK 1218/22, a także wyrok WSA w Gliwicach z 2 lutego 2022 r., II SA/Gl 1588/21; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 12 grudnia 2021 r., II SA/Go 749/21, wyrok WSA w Gliwicach z 7 grudnia 2021 r., III SA/Gl 776/21; wyroki WSA w Łodzi: z 14 stycznia 2022 r., II SA/Łd 862/21 i z 8 czerwca 2022 r., II SA/Łd 20/22; wyrok WSA w Opolu z 15 marca 2022 r., II SA/Op 13/22; wyrok WSA w Białymstoku z 31 marca 2022 r., II SA/Bk 84/22).

W ocenie Sądu, nie można zgodzić się z argumentacją Starosty, popieraną przez skarżących, że już samo złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w trybie art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, przekłada się na obowiązek uwzględnienia tego żądania. Przepis ten – jak już wyżej wskazano – modyfikuje tryb postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu w przypadku jego uchybienia w okresie stanu epidemii, jednak jednocześnie nie zawiera samodzielnej podstawy do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu – ani do uwzględnienia takiego wniosku, ani też do odmowy przywrócenia terminu. Z tego względu przepis ten nie funkcjonuje samodzielnie i nie może być stosowany w oderwaniu od przepisów k.p.a., w tym od określonych w nim warunków przywracania terminów, które nie zostały zmodyfikowane ani zniesione przepisem art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. Należy podkreślić, iż z treści tego przepisu nie sposób wywieźć, że już sam fakt obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz związane z tym ograniczenia, same w sobie stanowią ustawową przesłankę do przywrócenia uchybionego terminu. Okoliczności te niewątpliwie były przyczyną poszerzenia w art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 katalogu terminów podlegających przywróceniu oraz wprowadzenia dodatkowych - korzystnych dla stron reguł ich przywracania, (obowiązku zawiadamiania stron o uchybieniu terminu oraz wydłużenia z 7 do 30 dni terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu), jednak nie sposób uznać, że zniosły one również obowiązek uprawdopodobnienia przez stronę braku winy w uchybieniu terminu – jako warunku jego przywrócenia. Trzeba zauważyć, że obowiązujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej do dnia 16 maja 2022 r. stan epidemii, jakkolwiek wiązał się z wieloma ograniczeniami i utrudnieniami, to jednak nie przełożył się na całkowity paraliż funkcjonowania organów administracji publicznej, które przez cały ten okres nie zaprzestały swojej działalności. Przez cały ten okres funkcjonowały również usługi pocztowe. Zachowanie terminów określonych prawem w czasie stanu epidemii było zatem co najwyżej utrudnione, a nie uniemożliwione, stąd też stan epidemii sam w sobie nie może stanowić okoliczności przesądzającej o zasadności przywrócenia terminu.

Z tych względów nie sposób uznać, że organy, rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu uchybionego w okresie stanu epidemii, zwolnione są od obowiązku oceny, czy strona uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu. Oczywiste jest, że w okolicznościach konkretnej sprawy argumentami świadczącymi o braku winy w uchybieniu terminu w okresie stanu epidemii, mogą być kwestie związane z tym stanem (w tym w np. fakt zachorowania przez stronę na COVID-19 i przebywanie z tego powodu na kwarantannie), jednak okoliczności te winny zostać każdorazowo przez stronę wskazane.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda, kierując się przywołanym wyrokiem Sądu, przyjął zatem prawidłowe stanowisko, kwestionując postanowienia Starosty z 26 maja i z 10 sierpnia 2021 r., jednakże błąd wyrażający się w braku elementu rozstrzygnięcia w postaci uchylenia ww. postanowień Starosty oraz rozbieżność pomiędzy uzasadnieniem i rozstrzygnięciem w tym zakresie, sprawiają, że decyzja kasacyjna Wojewody narusza art. 138 § 2 k.p.a.

Powyższe skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a.

W konsekwencji uchylenia zaskarżonej decyzji, po uprawomocnieniu się wyroku Sądu, obowiązkiem Wojewody będzie wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia, zapewniającego eliminację z obrotu prawnego wadliwych postanowień Starosty oraz zapewnienie spójności pomiędzy uzasadnieniem i rozstrzygnięciem decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. Zwrot kosztów objął uiszczone przez skarżących wpisy od sprzeciwu w kwotach po 100 zł. Skarżący nie wykazali, aby ponieśli inne koszty postępowania, podlegające zwrotowi.