Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 38/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33  par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędziowie WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 9 listopada 2022 r. nr COF.OUR.6375.16096.2022 ŁD.PM.ZZ 08107135 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 listopada 2022 r. nr COF.OUR.6375.16096.2022 ŁD.PM.ZZ 08107135 Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: wierzyciel) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000), dalej "k.p.a.", w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), dalej "u.p.e.a.", oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1689), dalej "u.o.a.", po rozpatrzeniu zażalenia D. K. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 30 sierpnia 2022 r. nr COF.OUR.6375.16096.2022 ŁD.WG.P 08107135.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez D. K. (dalej: zobowiązana, strona, skarżąca) przekazał do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. tytuł wykonawczy z dnia 16 maja 2021 r., obejmujący zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2017 r. do maja 2021 r.

Odpis tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanej wraz z zajęciem rachunku bankowego w dniu 3 czerwca 2022 r., natomiast dłużnikowi wierzytelności w dniu 18 maja 2022 r. Pismem z dnia 24 maja 2022 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. przekazał wierzycielowi zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej (złożone w dniu 23 maja 2022 r. przez skarżącą), prowadzonej w oparciu o ww. tytuł wykonawczy.

Stanowisko wierzyciela na wniesiony przez skarżącą zarzut zostało zawarte w postanowieniu Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z dnia 30 sierpnia 2022 r. nr COF.OUR.6375.16096.2022 ŁD.WG.P 08107135, w którym oddalono zarzut nieistnienia obowiązku. W załączeniu do niniejszego postanowienia wierzyciel przekazał jako dowody w sprawie: duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" z dnia 24 lipca 2008 r. oraz wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A.

Pismem z dnia 1 września 2022 r. skarżąca złożyła zażalenie na ww. postanowienie, w którym podniosła, że mieszkanie przy ul. [...] w S. zostało sprzedane w 2016 r., zaś ze względu na upływ czasu nie posiada dokumentów związanych z wyrejestrowaniem odbiornika. Zobowiązana podniosła również, iż Poczta Polska S.A. przez kilkanaście lat nie reagowała na brak opłat abonenckich, a wystawiając tytuł wykonawczy nie przedstawiła żadnych dokumentów, na które powołuje się w postanowieniu z dnia 30 sierpnia 2022 r.

Stanowisko wierzyciela w sprawie wniesionego zażalenia, zostało zawarte w postanowieniu Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z dnia 9 listopada 2022 r. nr COF.OUR.6375.16096.2022 ŁD.PM.ZZ 08107135, którym utrzymano w mocy postanowienie z dnia 30 sierpnia 2022 r. nr COF.OUR.6375.16096.2022 ŁD.WG.P 08107135. W załączeniu zostały przekazano zobowiązanej wydruki z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wierzyciel wskazał na wstępie, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i opłatami abonamentowymi mają swoje źródło w przepisach ustawy o opłatach abonamentowych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. opłaty abonamentowe pobiera się za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych przy domniemaniu, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika.

Jednocześnie zaznaczono, iż ww. ustawa jest aktualnym aktem prawnym regulującym kwestie związane z opłatami za korzystanie z odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i jako obowiązująca wskazywana jest w prowadzonych postępowaniach mających na celu wyegzekwowanie należności z tytułu opłat abonamentowych. Nie oznacza to jednakże, iż postępowania nie mogą być wszczęte wobec osób zobowiązanych, które dokonały rejestracji używanych odbiorników przed dniem wejścia w życie ustawy o opłatach abonamentowych, bowiem obowiązująca wcześniej ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r. (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1722) i wydane w celu jej wykonania rozporządzenia, także nakładały na użytkowników odbiorników obowiązek ich rejestracji, wnoszenia opłat za korzystanie z nich oraz zgłaszania zmian mających wpływ na dokonaną rejestrację (np. aktualizacji danych adresowych, wyrejestrowania odbiorników).

Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1324).

W zaskarżonym postanowieniu z dnia 30 sierpnia 2022 r. nr COF.OUR.6375.16096.2022 ŁD.WG.P 08107135, odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku prawidłowo wskazano, iż w bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. odnotowano rejestrację odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego używanych pod adresem ul. [...] w S. na dane osobowe zobowiązanej. W wyniku rejestracji wydano skarżącej książeczkę radiofoniczną numer [...] stanowiącą dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników i służącą do dokonywania opłat abonamentowych. Kolejna wydana książeczka nosiła numer [...]. Dowód w postaci wydruku z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A., potwierdzający zarejestrowanie skarżącej w elektronicznej bazie danych, załączono do zaskarżonego postanowienia. Potwierdzeniem dokonania rejestracji były opłaty abonamentowe wnoszone do grudnia 2008 r.

Wierzyciel wskazał, iż dokonanej rejestracji odbiorników strona nie zaprzecza, natomiast kwestią sporną pozostaje brak dopełnienia formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników, w związku ze sprzedażą mieszkania przy ul. [...] w S. oraz brak dokumentu stanowiącego o dopełnieniu formalności wyrejestrowania, którego skarżąca z uwagi na upływ czasu nie posiada. Wierzyciel powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym to zobowiązany powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek względem niego nie istnieje.

Następnie wierzyciel zauważył, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nie jest związany z rejestracją odbiorników w określonej lokalizacji, lecz z rejestracją odbiorników przez konkretnego abonenta. Nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Jedynie podjęcie w stosownym czasie przez abonenta właściwych i wymaganych przepisami prawa działań, związanych z wyrejestrowaniem odbiornika i okazanie dokumentu potwierdzonego datownikiem placówki pocztowej miałoby wpływ na stanowisko wierzyciela.

Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. poz. 1676) zawiera delegacje ustawowe, które obligatoryjnie nakładają na użytkowników odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych obowiązek niezwłocznego powiadomienia Poczty Polskiej o zmianie nazwiska, miejsca pobytu stałego (siedziby), zagubieniu lub zniszczeniu książeczki radiofonicznej oraz o zaprzestaniu używania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych.

Tym samym, w ocenie wierzyciela, w sytuacji braku odbiorników w 2016 r. należało w placówce pocztowej wypełnić dokument "Zgłoszenie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych" w części dotyczącej wyrejestrowania odbiorników. Fakt dopełnienia powyższych formalności odnotowany zostałby w bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...], natomiast kopia dokumentu "Zgłoszenie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych" zostałaby zarchiwizowana. Oryginał dokumentu opatrzony pieczęcią placówki pocztowej i podpisem pracownika pozostawałby wówczas w posiadaniu abonenta.

Wierzyciel wskazał, iż kwestia wyrejestrowania odbiorników została dogłębnie zbadana w toku postępowania egzekucyjnego - przeszukano zasoby archiwalne oraz zapisy systemowe. W wyniku przeprowadzonego postępowania stwierdzono jednoznacznie, iż Poczta Polska S.A. nie posiada dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania przedmiotowych odbiorników w 2016 r., a skarżąca takiego dokumentu w ramach prowadzonego postępowania nie przedstawiła. W ocenie wierzyciela, skoro zobowiązana wywodzi, że dokonała formalności wyrejestrowania, roszczenie powinno być oparte na okazaniu dowodu w przedmiotowej sprawie, bowiem jak wskazano wyżej abonenci otrzymywali/otrzymują stosowne dowody potwierdzające ten fakt (skarżąca twierdzi zaś, iż obecnie dokumentu świadczącego o wyrejestrowaniu odbiorników w 2016 r. nie posiada, gdyż nie ma obowiązku przechowywać go bezterminowo). Wierzyciel zaznaczył, iż formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników nie dopełniono do dnia wydania przedmiotowego postanowienia.

Nieuprawnione jest także, w ocenie wierzyciela, twierdzenie, iż Poczta Polska S.A. przez kilkanaście lat nie reagowała na brak opłat abonenckich, co prowadzi do przeświadczenia, że opłaty przestały być obowiązkowe. W tym miejscu powołano się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 1518/19, w którym stwierdzono, przywołując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszy dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika", zaś "opłata ma charakter powszechny a jej wyliczenie nie następuje w formie decyzji, ale w drodze czynności materialno-technicznej, w trybie pozaprocesowym lub w drodze samoobliczenia", co oznacza w ocenie sądu, iż chybione jest stwierdzenie o obowiązku przypominania zobowiązanemu o braku wpływu bieżących opłat abonamentowych, jak również o usprawiedliwionym przeświadczeniu strony nie tylko o skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika, ale i o braku obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych.

Wierzyciel zaznaczył, iż zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 187 poz. 1342) skarżącej nadano jako użytkownikowi zarejestrowanych odbiorników indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Dowód w postaci duplikatu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, przesłanego pismem z dnia 24 lipca 2008 r. na adres będący adresem zameldowania zobowiązanej od 1988 r. do 2016 r., załączono do zaskarżonego postanowienia.

Następnie w treści zaskarżonego postanowienia wskazano, że obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie miał wpływu na skutki wynikające z faktu uprzedniego zarejestrowania ww. odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Przesłanie zawiadomienia miało charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu.

Wierzyciel wyjaśnił, że w myśl § 5 ust. 2 zdanie drugie rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych Poczta Polska była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Przywołany przepis mówi bowiem o "powiadomieniu" użytkowników, a więc przesłaniu zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na prawidłowy adres abonenta (co miało miejsce w sprawie zobowiązanej, gdyż adres ul. [...] w S. był aktualnym adresem jej zameldowania do 2016 r). Skoro powołany przepis mówi o powiadomieniu, to nadanie listu zwykłego na adres abonenta jest wyłącznym i wystarczającym w tym stanie prawnym działaniem Poczty Polskiej, która w sposób prawidłowy wykonała ciążące na niej obowiązki wynikające z powołanego przepisu.

Poczta Polska S.A. posiada w swoich zasobach archiwalnych elektroniczną wersję "Zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych", bowiem nadanie indywidualnych numerów identyfikacyjnych i wygenerowanie zawiadomień informujących o tym fakcie następowało przy pomocy programów informatycznych zawierających bazę zarejestrowanych abonentów, czego dowód stanowi wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A., potwierdzający przesłanie dnia 24 lipca 2008 r. pakietu startowego (P) zawierającego zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat. Umieszczenie przedmiotowego znacznika "P" w historii korespondencji kierowanej do abonenta potwierdza wysłanie w danym dniu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta. Powyższe stanowi swoisty rejestr wysłania przedmiotowego zawiadomienia, a zatem spełnienia obowiązku wynikającego z § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych.

Poczta Polska S.A. nie jest zobowiązana do legitymowania się potwierdzeniem doręczenia ww. zawiadomienia, gdyż prawodawca nakazał operatorowi przesłanie zawiadomienia. Nie wskazał również w ww. rozporządzeniu, iż przedmiotowe zawiadomienie należało wysłać przesyłką rejestrowaną. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest postanowieniem ani decyzją wierzyciela, od których przysługują środki odwoławcze. Zawiadomienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej osoby, do której zostało skierowane. Nie przydaje ono nowych praw i obowiązków, nie jest także oświadczeniem woli, a jedynie potwierdza konieczność wykonania już istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.

W ocenie wierzyciela, nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi okoliczności zwalniającej posiadacza odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych od obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych, tym bardziej, że na wyrejestrowanie odbiorników skarżąca wskazuje dopiero w 2016 r. Oznacza to, że w chwili nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta strona posiadała odbiorniki.

Wierzyciel zauważył, że na uwagę w niniejszej sprawie zasługuje stanowisko zawarte w wyroku z dnia 29 października 2021 r., sygn. akt. I GSK 620/21, gdzie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "wejście w życie rozporządzenia z 25 września 2007 r. spowodowało wyłącznie zmianę sposobu realizacji płatności, bowiem Poczta Polska została zobowiązana do nadania z urzędu indywidualnych numerów identyfikacyjnych w miejsce imiennych książeczek radiofonicznych. Oznacza to - jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2271/18 - że zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z wymienionych ustaw bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (v. wyrok WSA w Gliwicach z 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/GI 804/14, wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5276/16)". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, "z racji braku formalnego wyrejestrowania odbiornika RTV nie ustał obowiązek wnoszenia opłat, albowiem wynika on bezpośrednio z u.o.a., a nie wydanego na jej podstawie rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. W związku z tym nieotrzymanie zawiadomienia przez skarżącego -nawet z przyczyn przez niego niezawinionych - nie stanowi okoliczności zwalniającej jako posiadacza odbiornika RTV, od obowiązku terminowego uiszczania opłat abonamentowych".

W skardze na powyższe postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca wskazała, iż Poczta Polska S.A. wystawiła tytuł wykonawczy w dniu 18 maja 2022 r. na nieistniejący obowiązek zapłaty abonamentu, który to tytuł wykonawczy nie został dostarczony skutecznie przez organ egzekucyjny. Skarżąca o jego wystawieniu dowiedziała się po zablokowaniu konta bankowego. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że nieruchomość przy ulicy [...] w S. sprzedała w 2016 r. Poinformowała również, że ze względu na upływ czasu nie dysponuje dokumentem potwierdzającym wyrejestrowanie odbiornika. Podniosła przy tym, iż z żadnych przepisów prawa nie wynika obowiązek, aby bezterminowo przechowywać dokumenty, zaś zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651) obowiązuje 5-letni okres przedawnienia zobowiązań. Okres ten dotyczy także obowiązku przechowywania dokumentów. Ponadto skarżąca zarzuciła, iż Poczta Polska S.A. nie dołożyła należytej staranności w zakresie formalności oraz ustalenia stanu faktycznego i nie uwzględniła dowodów przedstawionych w sprawie. Podjęła natomiast kroki do uporczywego nękania strony nie przyjmując do wiadomości okoliczności sprawy, które udowadniają nieistnienie obowiązku. W ocenie strony Poczta Polska S.A. przywołuje wybiórczo wyroki sądów, które zostały wydane w określonej sprawie, w świetle innego stanu faktycznego. Skarżąca ponownie podniosła, że Poczta Polska S.A. nie reagowała na brak opłat abonamentowych i nie przedstawiła dowodów np. zarejestrowania odbiornika, zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania, a nadto obciążenie wierzyciela kosztami postępowania i kosztami zastępstwa procesowego swojego pełnomocnika.

Do skargi załączono kserokopię aktu notarialnego z dnia 9 grudnia 2016 r. dotyczącego sprzedaży lokalu położonego w S., przy ul. [...].

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), dalej "p.p.s.a.", podlegało postanowienie z dnia 9 listopada 2022 r. nr COF.OUR.6375.16096.2022 ŁD.PM.ZZ 08107135, którym Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 30 sierpnia 2022 r. nr COF.OUR.6375.16096.2022 ŁD.WG.P 08107135 dotyczące zarzutów skarżącej na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 16 maja 2021 r. nr 41528E1-53/SZ/2022 obejmującego zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2017 r. do maja 2021 r. w wysokości 1 212,10 zł, odsetek za zwłokę w wysokości 74,11 zł oraz kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł, doręczonego zobowiązanej wraz z zajęciem rachunku bankowego w trybie art. 44 k.p.a.

Kontrolę tą rozpocząć należy od stwierdzenia, że zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej stanowią podstawowy środek służący ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. wnosi się je do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują z kolei przepisy art. 34 u.p.e.a.

Co warte podkreślenia, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest ograniczony zarzutami podniesionymi w skardze, lecz zawsze pozostaje związany granicami sprawy rozpoznawanej przez organ. W przypadku zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny wyznaczają wskazane przez stronę zobowiązaną zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Sąd nie może objąć kontrolą innej sprawy niż ta, która była przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Poprzez wniesienie zarzutu zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego, w stosunku do którego obowiązuje generalne domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (por.: P. M. Przybysz, Komentarz do art. 33 u.p.e.a., [w:] P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, WKP 2021).

Jak stanowi art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może być m.in. nieistnienie obowiązku (pkt 1).

Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku wskazać należy na wstępie, że w niniejszej sprawie skarżąca nie kwestionuje faktu dokonania rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, ale twierdzi, że w 2016 r. sprzedała mieszkanie znajdujące się przy ul. [...] w S. i wówczas dokonała ich wyrejestrowania.

W wyniku rejestracji wydano skarżącej książeczkę radiofoniczną numer [...] stanowiącą dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników i służącą do dokonywania opłat abonamentowych. Kolejna wydana książeczka nosiła numer [...] . W aktach sprawy znajduje się dowód w postaci wydruku z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdzający zarejestrowanie skarżącej w elektronicznej bazie danych (załączony także do postanowienia z dnia 30 sierpnia 2022 r.) oraz wydruk potwierdzający wnoszenie opłat abonamentowych do grudnia 2008 r. (załączony także do zaskarżonego postanowienia).

Zgodnie z art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2 u.o.a., w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie.

Obowiązki związane z rejestracją odbiorników rtv i uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach aktualnie obowiązującej u.o.a., a także obowiązującej wcześniej ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r.

Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych.

Według Trybunału Konstytucyjnego abonament RTV to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa" (por. wyrok TK z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83 oraz wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22). Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7 u.o.a.). Trybunał Konstytucyjny uznał również, że ustalanie wysokości należnego abonamentu, czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek.

W świetle powołanych powyżej przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania.

Zatem jeśli – tak jak w niniejszej sprawie – bezsporne jest, że skarżąca dokonała rejestracji odbiorników rtv, to podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku uiszczania opłat powinna ona wykazać wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. m.in. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 650/14, z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 518/14; z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 376/13 oraz WSA w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 57/14), czego skarżąca nie dopełniła.

Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika zawartych w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r., poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych; oraz §11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym powyżej wyroku z dnia 16 marca 2010 r.

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 29 października 2021 r., sygn. akt I GSK 637/21 konstrukcja powołanych wyżej uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego, a obowiązek ten nie może być przerzucany na wierzyciela. Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanego jest zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia. Na wierzycielu nie ciąży prawny obowiązek przypominania zobowiązanemu o braku bieżących wpływów z opłat abonamentowych, wobec czego nawet długotrwały brak reakcji wierzyciela na zaleganie z opłatami abonamentowymi nie zwalnia abonenta z ich uiszczania (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 1518/19). Wierzyciel nie jest także zobowiązany do badania i wykazania, że w okresie, za który domaga się zaległych opłat abonamentowych strona faktycznie korzystała z odbiorników rtv.

Wskazać także należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, iż w świetle rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych operator nie musi dysponować potwierdzeniem odbioru powiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego. § 5 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia stanowi, że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Zgodnie z § 5 ust. 2 tego rozporządzenia operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Z treści przywołanych przepisów nie wynika, aby powiadomienie dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności dokonania czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca nie wprowadza obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego, konieczne było doręczenie zawiadomienia o jego nadaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu. Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego, nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (podobnie NSA w wyrokach z dnia: 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15; z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1297/15, z dnia 11 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3328/15, z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 3012/17, z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16, 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2271/18).

W związku z powyższym nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego skuteczne było w chwili jego nadania, a nie w chwili jego doręczenia skarżącej. Zawiadomienie o nadaniu takiego numeru było tylko informacją dla skarżącej. Dla tej czynności nie było wymagalne posiadanie przez operatora zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki czy też dowodu wysłania takiego pisma.

W aktach sprawy znajduje się poświadczona kserokopia wygenerowanego zawiadomienia z dnia 24 lipca 2008 r. o nadaniu zobowiązanej indywidualnego numeru identyfikacyjnego podpisana przez uprawnionego pracownika operatora, które to zawiadomienie (przesłane na prawidłowy adres) stanowi obecnie dowód zarejestrowania odbiornika rtv w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że oddalenie zarzutu nieistnienia obowiązku było zasadne.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.