Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2853/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Mateusz Rogala, , Protokolant referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 12 października 2022 r. nr KOC5663/Sr/22 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr UD-IV-WSZ-SRII/002160/SP/2022.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 12 października 2022 r. nr KOC5663/Sr/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 23 sierpnia 2023 r. nr UD-IV-WSZ-SRII/001676/SP/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Ww. decyzją Prezydenta m.st. Warszawy odmówiono przyznania P.W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub niepodejmowania zatrudnienia, w związku z opieką nad niezdolną

do samodzielnej egzystencji matką, T. W.

Po raz pierwszy decyzję odmowną w tym samym przedmiocie podjęto 1 lipca 2022 r,. jednak w postępowaniu odwoławczym przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Warszawie została ona uchylona decyzją nr KOC 4319/Sr/22 z dnia 27 lipca 2022 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu decyzji z dnia 23 sierpnia br. powołano się na treść art. 17 ust. 1 pkt 1 -4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r o świadczeniach rodzinnych, który zacytowano. Wnioskodawca przedłożył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane 9 czerwca 2022 r. na stałe przez Powiatowy Zespół ds Orzekania

o Niepełnosprawności w Warszawie, w którym stwierdzono znaczny stopień niepełnosprawności u T. W. datujący się od dnia 16 maja 2022 r.

Organ uznał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust. 1 b ustawy z uwagi na datę powstania niepełnosprawności. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że organowi jest znane stanowisko wskazane wyrokiem z dnia 21 października 2014r Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt: K 38/2013, w którym przepis ten uznano za częściowo niekonstytucyjny - niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Nie miała miejsca jednak zmiana przepisu mimo kilkakrotnych nowelizacji ustawy. Przepis nie został uchylony.

Z zebranych w sprawie dokumentów wynika, że P. W. od 1 stycznia 2021r. jest osobą bezrobotną, zaś wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wniósł

w czerwcu 2022 r. W tej sprawie przesłanki pozytywne nie zostały spełnione.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył P.W.

Kolegium rozpatrując sprawę wskazało, że w tej sprawie jest bezsporny fakt powstania niepełnosprawności u matki odwołującego się po 25 roku życia. W świetle

ww. wyroku TK odwołujący się jest uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego o jakim mowa w art. 17. Mimo jednak oczywistej wadliwości decyzji organu pierwszej instancji

z powodu wskazania w jej podstawie prawnej art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych w ocenie Kolegium o braku podstaw do przyznania P. W. świadczenia pielęgnacyjnego przesądza inna przesłanka, tylko marginalnie wskazana

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a mianowicie braku związku rezygnacji przez niego z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - niepodejmowania zatrudnienia -

z opieką nad niepełnosprawną matką. Według jego oświadczenia od dnia 1 stycznia 2021r. jest zarejestrowany w UP jako bezrobotny. Orzeczenie o niepełnosprawności jego matki i wynikającej stąd konieczności sprawowania nad nią opieki wydane zostało 9 czerwca 2022 r.

Przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest faktyczna rezygnacja/niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej będąca

w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem zapewnienie odpowiednich środków dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia aby stale się nimi opiekować. Treść art. 17 ust. 1 pkt. 4 ustawy jednoznacznie wskazuje, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. W związku z powyższym musi istnieć wyraźny

i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia

a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną wskazaną w ustawie (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 maja 2022r sygn. akt: II SA/Po 917/21, opubl. w LEX nr 3348489); podobnie wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 maja 2022r sygn. akt: II SA/Gl 342/22, opubl. w LEX nr 3348954 i wyrok WSA we Wrocławiu z 12 kwietnia 2022r. sygn. akt: IV SA/Wr 4/22, opubl. w LEX nr 3348745).

Kolegium podniosło, że w ustalonym w sprawie stanie faktycznym nie można uznać, że niepodejmowanie zatrudnienia przez P. W., które według jego oświadczenia z dnia 18 sierpnia 2022 r. przejawiło się w zarejestrowaniu w dniu

1 stycznia 2021r. w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna pozostawało

w bezpośrednim związku z opieką sprawowana nad matką, której niepełnosprawność stwierdzona została dopiero po raz pierwszy orzeczeniem z 9 czerwca 2022 r. Ponadto, z treści Aplikacji Centralnej Rynku Pracy załączonej do akt sprawy wynika jednoznacznie, że ww. w czerwcu 2011 r. uczestniczył w zajęciach aktywizacyjnych Urzędu Pracy m.st. Warszawy, czyli już wtedy był bezrobotny. P. W. liczący obecnie 53 lata posiada tylko niespełna 12 lat stażu pracy, czyli w swym dorosłym życiu nie pracuje od 23 lat.

Skargę na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie wniósł P. W. zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 17 ust. 1 pkt. 4 Ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i błędne uznanie, że skarżący w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie spełnia wymogów, od których uzależnione jest przyznanie świadczenia (świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej), podczas gdy skarżący udowodnił, że w stosunku do niego zachodzą wszystkie przesłanki od zaistnienia których ustawodawca uzależnia możliwość przyznania świadczenia, w szczególności:

i. matka skarżącego (a więc osoba, dla której skarżący zrezygnował z zatrudnienia

lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania nad nią opieki) miała udar prawej strony (28.08.2021 r.) - od czasu udaru się nią zajmuje i dobrze odczytuje jej potrzeby - oprócz wykonywania wszelkich czynności przy matce, skarżący czuwa nad nią nie tylko

w dzień, ale także i w nocy;

ii. ma niedowład prawej ręki (nie jest w stanie utrzymać nawet chusteczki higienicznej) natomiast w lewej ręce nie ma kciuka, co uniemożliwia jej np. samodzielne jedzenie czy picie a także toaletę (wypróżnianie, mycie, obcinanie paznokci, czesanie, pielęgnację);

iii. ma niedowład prawej nogi (nie jest w stanie samodzielnie się poruszać by skorzystać z toalety, zrobić zakupy, pójść do kościoła czy udać się na wizytę lekarską; nie jest również w stanie przemieszczać się za pomocą laski, kuli, balkonika ani samodzielnie ani z pomocą osób trzecich czy też wózka inwalidzkiego) - dodatkowo T. W. wraz ze skarżącym mieszkają na pierwszym piętrze w bloku bez windy i to skarżący musi nosić matkę na plecach gdy zachodzi potrzeba wyjścia poza mieszkanie,

iv. nie mówi - nie sygnalizuje potrzeb fizjologicznych, nie sygnalizuje głodu ani pragnienia;

v. nie ma z nią żadnego kontaktu - z uwagi na to potrzebuje całodobowej opieki

(a z informacji uzyskanych od skarżącego wynika, że matka skarżącego nie może liczyć na opiekę świadczoną przez państwo - skarżący ma kontakt z pielęgniarką środowiskową, która jednak zajmuje się jedynie kwestiami medycznymi np. wymiana cewnika; nie świadczy jednak usług w zakresie bieżącej, stałej, codziennej pielęgnacji; dodatkowo pielęgniarka wskazuje tylko schematy postępowania i uczy opiekuna metod postępowania, ale dalsze czynności trzeba wykonywać samemu - np. pokazuje jak wykonać masaż przeciwodleżynowy, ale codzienne masaże należy wykonywać już samemu);

vi. matka skarżącego jest w pełni zależna od jej opiekuna czyli od skarżącego (wymaga stałej opieki nie tylko w dzień, ale także i w nocy);

vii. po udarze skarżący zajmował się matką przez 6 m-cy non stop, bo jej stan zdrowia był bardzo zły; wówczas skarżący nie miał czasu ani głowy do zajmowania się formalnościami jak np. zaświadczenie o niepełnosprawności czy wniosek o zasiłek itp. lecz zrobił to później;

viii. jego matka wymaga wsparcia w różnych porach dnia i nie da się zaplanować tej opieki co do godziny - skarżący jest w stanie wyjść maksymalnie na pół godziny w celu zrobienia zakupów w pobliskim sklepie;

ix. nie jest w stanie samodzielnie skorzystać z łazienki czy toalety (korzysta

z pieluchomajtek lub basenu, który podaje jej i opróżnia skarżący)

b) art. 17 ust. 1 pkt. 4 Ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i błędne uznanie przez organ, że niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącego (który dotychczas pozostawał aktywny zawodowo przez całe życie - 22 lata stażu pracy) nie pozostawało w bezpośrednim związku z opieką sprawowaną nad matką, podczas gdy jedynym powodem niepodejmowania przez skarżącego zatrudnienia jest stan zdrowia jego matki i konieczność sprawowania całodobowej opieki nad osobą, która nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji;

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

c) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, które to naruszenie przejawiło się w tym, że organ nie ustalił w sposób przekonujący wszystkich istotnych okoliczności sprawy i w konsekwencji błędnie uznał, że w odniesieniu do skarżącego brak jest podstaw do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy z okoliczności przedmiotowej sprawy jasno wynika, że skarżący spełnia wszystkie przesłanki do przyznania mu tego świadczenia, a niepodejmowanie przez skarżącego zatrudnienia spowodowane jest tylko i wyłącznie stanem zdrowia jego matki i koniecznością sprawowania całodobowej opieki nad osobą, która nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji;

d) art. 77 k.p.a. poprzez niezbadanie i niezebranie całego materiału dowodowego

w sprawie - w szczególności przejawiające się w tym, że:

i. organ nie zlecił przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji skarżącego i jego matki T. W. (w szczególności istnienia bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a chorobą jego matki) co doprowadziło do błędnych ustaleń tj. że w odniesieniu do skarżącego nie zachodzą przesłanki przyznania mu zasiłku pielęgnacyjnego, a organ skupił się przy tym na uwypukleniu takich okoliczności, jak: ostatni okres świadczenia przez skarżącego pracy; upływ czasu pomiędzy ostatnim zatrudnieniem a wydaniem orzeczenia o niepełnosprawności jego matki; brak aktywności zawodowej skarżącego przed złożeniem wniosku;

ii. organ wskazał nieprawidłowe informacje o stażu pracy skarżącego - skarżący legitymuje się około 22 latami stażu pracy; skarżący pracował od 3.10.1994 r.

do 31.12.2020 r.);

e) art. 107 k.p.a. poprzez brak dostatecznego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, co powoduje, że działanie organu nie może być w sposób należyty skontrolowany przez skarżącego - organ lakonicznie stwierdził, że "niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącego nie może być uznane jako pozostające w bezpośrednim związku z opieką sprawowaną nad matką", nie podając jednocześnie skąd organ wywiódł takie twierdzenia skoro jedynym powodem niepodejmowania przez skarżącego zatrudnienia jest stan zdrowia jego matki i konieczność sprawowania całodobowej opieki nad osobą, która nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z: zaświadczenia z ZUS na fakt ustalenia prawidłowego okresu zatrudnienia i bezrobocia skarżącego, zdjęć przedstawiających dłoń bez kciuka matki skarżącego na fakt ustalenia stanu zdrowia matki skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za zasadną.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

(t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm.), zwanej dalej u.ś.r.

Świadczenie pielęgnacyjne zostało zaliczone do świadczeń rodzinnych. Jego celem jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie osób niepełnosprawnych, gdyż służy pokryciu kosztów opieki zorganizowanej "we własnym zakresi", w tym opieki osób bliskich. Świadczenie to zapewnia środki sprawowanie nad nimi opieki (zob. R. Babińska-Górecka, K. Stopka, Polskie świadczenia rodzinne

z punktu widzenia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, PiZS 2012, nr 4, s. 28-34.). Jego celem jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej

z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje na podstawie art. 17 ww. ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje między innymi innym osobie, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje ona

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Należy zatem podkreślić, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2020 r., I OSK 1148/20). Trafnie również wskazuje się, że zakres faktycznie sprawowanej opieki, wynikający z innych przyczyn niż potrzeby osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w zakresie opieki, może wskazywać na to, czy rezygnacja

z zatrudnienia lub jego niepodjęcie pozostają z sobą w związku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2020 r., I OSK 691/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1544/19).

Na podstawie art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich,

są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Na podstawie ust. 1b art. 17 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Przepis ten został jednak wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia

21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U.2014.1443) uznany za niezgodny

z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Okoliczność ta trafnie została podkreślona przez Kolegium, które stwierdziło, że w tym zakresie organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na niekonstytucyjnej normie prawnej.

Sąd rozpoznający sprawę podziela stanowisko dotyczące możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez względu na czas powstania niepełnosprawności

u osoby niepełnosprawnej, i uznaje tym samym za błędny pogląd organu pierwszej instancji w tym zakresie w niniejszej sprawie.

Przyczyną ostatecznej odmowy przyznania świadczenia przez organ II instancji było nie spełnienie przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 u.ś.r., to jest brak związku przyczynowego pomiędzy zapewnieniem przez skarżącego opieki niepełnosprawnej matce a koniecznością nie podejmowania przez niego zatrudnienia.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w sytuacji jeżeli ściśle określona osoba uprawniona, nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, niepodejmowanie wcześniej przez skarżącego zatrudnienia, bezpośrednio przed wystąpieniem z wnioskiem

o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a więc brak aktywności zawodowej, nie może być uznane za rozstrzygający o braku związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką, a niemożnością podjęcia przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ocena bowiem niepodejmowania zatrudnienia powinna być dokonywana w czasie występowania z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie ma więc znaczenia wcześniejszy brak aktywności zawodowej skarżącego. Art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wprowadza żadnych ram czasowych,

co do wykazania niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy,

czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia wystąpi

on o to świadczenie. Nie ma zatem podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia

13 maja 2021 r., III SA/Gd 190/21). Skarżący w niniejszej sprawie jest osobą obiektywnie zdolną do pracy, co wynika z jego wieku oraz braku orzeczenia

o niezdolności do pracy, czy niepełnosprawności. Należy jednak wskazać, że jego brak aktywności zawodowej sam w sobie nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku

z dnia 27 maja 2021 r. III SA/Gd 145/21). Skarżący może bowiem zatrudnienie podjąć

w każdym momencie, ale nie podejmuje go z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Sprawowanie opieki stanowi więc ewidentną przeszkodę

w podejmowaniu zatrudnienia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Krakowie z dnia 31 maja 2021 r., III SA/Kr 802/20). Trafnie przy tym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 758/14, który wprawdzie dotyczy specjalnego zasiłku opiekuńczego to jednak przesłanki jego uzyskania są ukształtowane identycznie z przesłankami uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, stwierdzono, że rezygnacji z zatrudnienia należy rozumieć jako niewykonywanie pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny, który tego wymaga.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela przy tym poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z 18.05.2021 r. (I OSK 275/21,

LEX nr 3279929), iż prawidłowo interpretowana hipoteza normy wyrażonej w art. 17

ust. 1 u.ś.r. obejmuje również konieczność poszukiwania związku - także czasowego - pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej (działań zmierzających do jej podjęcia), a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną. Gdyby bowiem zaakceptować powyższy pogląd przesłanka nie podejmowania zatrudnienia wyrażona w art. 17 ust. 1 u.ś.r. byłaby pozbawiona desygnatów. Z kolei proces interpretacji nie może doprowadzić do tego, że część normy nie będzie miała żadnego znaczenia prawnego i będzie miała charakter pusty. Co więcej, wymaganie od osoby występującej z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wcześniejszego zatrudnienia i rezygnacji z niego właśnie celem sprawowania opieki, doprowadziłoby do sytuacji, że takie osoby podejmowałyby miesięczne zatrudnienie, tylko po to, aby zaraz wypowiedzieć umowę o pracę z uwagi na niemożność pogodzenia zatrudnienia

z koniecznością sprawowania opieki. Stąd w licznych orzeczeniach podkreśla się,

że przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie wymaga, by skarżący zrezygnował z pracy zarobkowej, lecz wystarczy, by jej nie podjął z uwagi na opiekę nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok NSA z 12.10.2021 r., I OSK 493/21, LEX nr 3336366). Także Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się, iż również status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, czy też bez, nie ma jakiegokolwiek wpływu na możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma wpływ na status danej osoby jako osoby bezrobotnej (Wyrok NSA z 23.02.2022 r., I OSK 1144/21, LEX nr 3333856).

Dodać należy, że treść orzeczenia o niepełnosprawności determinuje charakter

i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 tej ustawy, zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka (por. zob. wyroki NSA z dnia

27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1334/21 oraz z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt

I OSK 1867/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponadto bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje podnoszona przez Kolegium okoliczność przepracowania przez skarżącego 12 lat w dorosłym życiu. Znaczenie ma bowiem jak wskazano wyżej ustalenie, czy przyczyną niepodejmowania przez skarżącego zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Z dokumentu załączonego do skargi wynika, że skarżący pozostawał w zatrudnieniu w różnych okresach, a ostatnie zatrudnienie, jak wynika z przedstawionego dokumentu miało miejsce w 2020 r.

W konsekwencji uznać należy, że zaskarżona decyzja została wydana

z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to dotyczy błędnej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych określających przesłanki przyznania osobom bliskim dla osoby legitymującej się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności tj. art. 17 ust. 1. Organ II instancji niewłaściwie ocenił, że w sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 u.ś.r., jaką jest istnienie związku przyczynowego między sprawowaniem opieki a niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia, związku tej okoliczności z potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Przy czym podnieść należy, że w sprawie niniejszej nie przeprowadzono żadnego postępowania mającego na celu ustalenie, czy skarżący faktycznie sprawuje opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, co oznacza, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw.

z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak

w sentencji. Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie związany oceną prawną zawartą niniejszym uzasadnieniu (art. 153 p.p.s.a.). Ponadto organ zobowiązany jest do zweryfikowania załączonego do skargi zestawienia okresów zatrudnienia skarżącego

i po przeprowadzeniu rzetelnego postępowania wyjaśniającego, w tym do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wydania decyzji odpowiadającej prawu.