Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 4/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2016 poz 722
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności
article: art. 7, art.77 par. 1, art. 80 K.p.a.
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2017 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 21 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Paczkowa z dnia 30 sierpnia 2016 r., nr [...], 2) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz skarżącej M. P. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 9 maja 2016 r. M. P. wystąpiła do Urzędu Miejskiego w [...] o wymeldowanie męża – R. P. z miejsca pobytu stałego w [...], przy ul. [...] wskazując, że w lipcu 2015 r. opuścił on dobrowolnie mieszkanie pod wskazanym adresem i wyjechał za granicę, gdzie przebywa na stałe. Zaznaczyła, że w sprawie rozwodowej mąż jako miejsce pobytu w kraju wskazał adres swojej matki, tj. G. P., gdzie rzeczywiście przebywa podczas swoich przyjazdów do Polski.

Burmistrz Gminy Paczków na podstawie ww. wniosku wszczął postępowanie w sprawie wymeldowania R. P. z pobytu stałego, o czym zawiadomił strony pismem z dnia 18 maja 2016 r.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia 30 sierpnia 2016 r., nr [...], Burmistrz Gminy Paczków orzekł o odmowie wymeldowania R. P. z pobytu stałego w [...] przy ul.[...]. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że przesłanka wymeldowania, o której mowa w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2016 r., poz. 722), w postaci opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu jest spełniona, gdy opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne. W sprawie o wymeldowanie nie bada się przy tym uprawnień do przebywania w danym lokalu, a jedynie ustala, czy osoba ta faktycznie opuściła miejsce pobytu bez wymeldowania się. Ustalając okoliczności faktyczne w rozpoznanej sprawie organ wskazał, że R. P. oświadczył, iż od 15 lipca 2015 r. pracuje za granicą i regularnie co miesiąc lub dwa przyjeżdża do Polski i zatrzymuje się pod adres swojego zameldowania. W mieszkaniu znajdują się jego rzeczy prywatne i wszystko co kupili razem z żoną przez ok. 12 lat. Od jakiegoś czasu żona utrudnia mu jednak wejście do mieszkania. W czasie pobytu w Polsce sypia w domu z dziećmi dzień lub dwa, a na weekend zabiera dzieci do mamy do [...]. Strona oświadczyła nadto, że dnia 19 czerwca 2016 r. kiedy przyjechała na tygodniowy urlop nie mogła się dostać do mieszkania, ponieważ żona wymieniła zamki. Fakt ten zgłoszony został na Policję, która nie podjęła jednak interwencji. Dalej organ wskazał, że z Komisariatu Policji w [...] uzyskał informację, iż dnia 20 czerwca 2016 r., na wniosek R. P. przeprowadzona została interwencja, podczas której ustalono, że żona bez jego wiedzy wymieniła zamki w drzwiach, skutkiem czego nie mógł się on dostać do mieszkania. Z uwagi na fakt, że pani M. P. w czasie interwencji była poza lokalem zgłaszającemu nie udało się wejść do mieszkania. Z przeprowadzonych ustaleń wynika, że R. P. przebywa rzadko w domu. Według wnioskodawczyni mieszka on w Niemczech, a w domu przez ostatni rok był nie więcej niż trzy razy. Odnosząc się do przeprowadzonych w postępowaniu dowodów z zeznań świadków organ wskazał, że odpowiednio:

- M. W. zeznał: że zięć nie mieszka od lipca 2015 r., pracuje za granicą, a do kraju przyjeżdża co 2-3 miesiące i zabiera wtedy dzieci do swojej matki. Córka wymieniła zamek w drzwiach i nie udostępniła kluczy zięciowi ze względu na kradzież jaka miała miejsce w mieszkaniu. Nie widział zięcia od dnia wyjazdu i nie wie czy zięć opuścił mieszkanie na trwałe;

- J. S. zeznała, że R. P. nie mieszka od roku. Wie, że pracuje Niemczech, a mieszkanie opuścił dobrowolnie zabierając swoje rzeczy. Widziała jak zabierał swoje rzeczy w dwóch walizkach. Nie wie jednak nic o kradzieży w mieszkaniu wnuczki oraz o tym, czy R. P. wyjechał na stałe;

- T. S. zeznał, że R. P. nie zamieszkuje od roku. Nie zna okoliczności opuszczenia mieszkania, ani gdzie przebywa i co robi. Nie widział go od roku.

Wskazał również w uzasadnieniu organ I instancji, że świadek G. P., ze względu na opiekę nad wnukiem, nie mogła zgłosić się na wezwanie. W pisemnym oświadczeniu stwierdziła jednak, że syn przyjeżdżając z zagranicy zawsze jedzie do domu do dzieci, czasami tam sypia. Kiedy synowa każe mu się wynosić z domu, to przyjeżdża do niej z dziećmi i nocuje. Potwierdziła nadto, że dnia 19 czerwca 2016 r. syn przyjechał na urlop i musiał nocować u niej, gdyż synowa wymieniła zamki w drzwiach i nie wpuściła go do mieszkania. Dodał organ, iż pełnomocnik R. P. złożył pismo, w którym wyjaśniał, że jego mocodawca nigdy trwale i dobrowolnie nie opuścił przedmiotowego mieszkania. Z treści tego pisma wynika nadto, że strona od lipca 2015 r. pracuje za granicą, gdzie jest zameldowana na pobyt czasowy, regularnie przyjeżdża do kraju i w tym czasie przebywa i nocuje w mieszkaniu przy ul. [...] w [...]. Wskazanie zaś adresu matki i upoważnienie jej do odbioru korespondencji wynikał z zobowiązania Sądu. Pobyt za granicą ma charakter tymczasowy i spowodowany jest celami zarobkowymi, tj. do czasu spłaty zobowiązań finansowych. Do pisma pełnomocnik dołączył kserokopię potwierdzenia zameldowania R. P. w Niemczech na pobyt tymczasowy. Ponadto pełnomocnik przesłał również do organu kserokopię pisma jakie zostało złożone przez jego mocodawcę do Sądu Okręgowego w [...] I Wydział Cywilny, zawierając między innymi wniosek o orzeczenie przez Sąd o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania stron. Przeprowadzone w sprawie, dnia 20 lipca 2016 r. oględziny mieszkania wykazały, że znajduje się tam wyposażenie mieszkania będące wspólną własnością małżonków. Nie stwierdzono natomiast rzeczy osobistych R. P. Uwzględniając wskazany materiału dowodowy organ uznał, że w sprawie zachodzi sytuacja, gdy osobie przebywającej czasowo za granicą w celach zarobkowych uniemożliwiono dostęp do mieszkania poprzez wymianę zamków w drzwiach i nieudostępnienie kluczy. Podstawą wydania decyzji odmownej jest więc brak spełnienia przesłanki dobrowolnego i trwałego opuszczenia miejsca pobytu stałego.

Od powyższej decyzji M. P. wniosła odwołanie, zarzucając organowi naruszenie art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności przez wadliwe przyjęcie, że R. P. nie opuścił dobrowolnie i trwale lokalu przy ul. [...] w [...] bez wymeldowania się. Odwołująca podkreśliła, że w przypadku pobytu stałego wymagane jest fizyczne zamieszkiwanie. Odnosząc powyższe do okoliczności faktycznych sprawy wskazała, że R. P. od lipca 2015 r. fizycznie nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w [...], swoją wolę opuszczenia mieszkania i dotychczasowego centrum, życiowego wyraził nader dobitnie zabierając z lokalu wszystkie swoje osobiste rzeczy i przenosząc swoje centrum życiowe odpowiednio poza granice kraju. W czasie pobytu w kraju przebywa u swojej matki G. P. w [...], a od 2013 r. nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania. W kwestii wymiany zamka w drzwiach odwołująca wyjaśniła, że nie było to związane z uniemożliwieniem R. P. zamieszkiwania w lokalu, gdyż od dawna w nim nie zamieszkiwał. Konieczność taka zaistniała w związku z tym, że pod jej nieobecność R. P. wszedł do lokalu i dokonał zaboru jej osobistych rzeczy. Zaakcentowała, że przeprowadzone oględziny potwierdziły, że w lokalu nie znajdują się żadne osobiste rzeczy R. P., co potwierdza fakt jego niezamieszkiwania w lokalu. To, że dobrowolnie wyprowadził się on z lokalu wynika z kolei z zeznań świadków między innymi J. S., M. W. oraz T S. Samo zaś twierdzenie R. P. o rzekomym "wyrzuceniu go z mieszkania" nie może pozostać bez wszechstronnej obiektywnej oceny zwłaszcza w świetle wyników wizji lokalnej, zeznań świadków oraz braku ze strony R. P. dochodzenia ochrony posesoryjnej przed sądem powszechnym. Zaznaczyła też odwołująca, że chęć korzystania przez R. P. z mieszkania nie jest wywołana brakiem centrum życiowego, lecz chęcią utrudnienia jej życia.

Decyzją z dnia 21 października 2016 r., nr [...], Wojewoda Opolski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazując na trwałość i dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu - jako konieczne przesłanki wymeldowania, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do opuszczenia przez R. P. miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy. Jako dowody świadczące o tym wskazał na: oświadczenie G. P., oświadczenie R. P. z dnia 20 czerwca 2016 r., protokoły sporządzone na okoliczność przesłuchania odpowiednio świadka M. W., świadka J. S., świadka T. S., pismo Komisariatu Policji w [...] oraz protokół z oględzin dokonanych 20 lipca 2016 r., w lokalu. Wojewoda stwierdził, że wskazane dowody potwierdziły, iż nie wystąpiła w sprawie konieczna przesłanka - niezbędna do wydania takiej decyzji - jaką jest trwałe i dobrowolne opuszczenie przez R. P. dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się. Zdaniem Wojewody, głównym powodem opuszczenia przez niego miejsca pobytu stałego w lipcu 2015 r. nie był konflikt małżeński, lecz podjęcie pracy za granicą. Przebywanie natomiast za granicą związane z pracą nie jest przeszkodą prawną do posiadania miejsca pobytu stałego w Polsce. Podał nadto organ, że już po wyjeździe R. P. nie zerwał całkowicie więzi z miejscem pobytu stałego. Do lokalu, w którym jest stale zameldowany miał dostęp do czerwca 2016 r., kiedy to wnioskodawczyni dokonała wymiany zamków w drzwiach. Nie bez znaczenia pozostaje także to, że niezwłocznie po powzięciu informacji o wymianie zamków R. P. zgłosił to Policji, czego efektem była interwencja, a także złożył do Sądu Okręgowego w [...] wniosek o orzeczenie o sposobie korzystania z mieszkania.

Z treścią powyższej decyzji nie zgodziła się M. P., zaskarżając ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Decyzji zarzuciła naruszenie art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, przez wadliwe przyjęcie, że R. P. nie opuści dobrowolnie i trwale miejsca pobytu stałego. Podtrzymując stanowisko przedstawione w odwołaniu, co do przesłanek wymeldowania i kwestionując argumentację organów podniosła, że gdyby istotnie było tak, jak ustalają to organy, to R. P. z całą pewnością dochodziłby swoich praw choćby z tytułu ochrony posiadania na podstawie art. 344 K.c.

Odpowiadając na skargę Wojewoda Opolski przytoczył w całości ustalenia oraz ocenę przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z uwzględnieniem stanu faktycznego i obowiązujących w tym zakresie przepisów. Została też poparta odpowiednią argumentacją i poprzedzona szczegółową analizą zebranego w sprawie materiału dowodowego.

W piśmie z dnia 16 kwietnia 2017 r. uczestnik postępowania – R. P. wniósł o oddalenie skargi. Jako chybione wskazał twierdzenia skarżącej, jakoby nie dochodził swoich praw z tytułu ochrony naruszonego posiadania podnosząc, że jeszcze przed złożeniem skargi przez skarżącą złożył w Sądzie Rejonowym w [...] pozew o ochronę naruszonego posiadania z dnia 14 października 2016 r. Załączając kopię pozwu, a także pełnomocnictwa udzielonego w tej sprawie zaznaczył, że pełnomocnictwo do prowadzenia sprawy w przedmiocie ochrony naruszonego posiadania zostało udzielone już 4 sierpnia 2016 r. co oznacza, że stosowne kroki w celu ochrony naruszonego posiadania podjął niezwłocznie. Powyższe starania obiektywnie też świadczą o chęci zamieszkiwania w lokalu, do którego dostęp utracił w dniu 19 czerwca 2016 r. na skutek bezprawnego zachowania skarżącej. Do tego czasu regularnie, co 2-3 miesiące zajmował wspólne mieszkanie przez okres kilku dni podczas swoich przyjazdów do Polski. Stwierdził też, iż nieprawdą jest, aby wskazał na swoje miejsce zamieszkania w Niemczech, a podczas wizyt w Polsce przebywał u matki G. P. Pobyt w Niemczech ma charakter tymczasowy w celach zarobkowych, a jego centrum życiowe koncentruje się w spornym lokalu. Adres matki wskazał natomiast Sądowi jedynie do celów doręczania korespondencji. R. P. zaznaczył, że planuje pracować za granicą tylko do czasu spłaty swoich zobowiązań finansowych, a później podjąć zatrudnienie w Polsce i zamierza stale zamieszkiwać w spornym lokalu. Wskazał również, że wyjeżdżając do pracy za granicę pozostawił w mieszkaniu wszystkie rzeczy osobiste, w tym ubrania i przedmioty użytku codziennego, które pod jego nieobecność skarżąca samowolnie usunęła pozostawiając jedynie rzeczy zakupione z majątku wspólnego stanowiące wyposażenie mieszkania. Pozostawienie większości rzeczy osobistych w mieszkaniu potwierdzają zeznania J. S. która stwierdziła, że uczestnik wyjeżdżając miał tylko dwie walizki, do których, jak podniósł nie sposób spakować całego dobytku. Sam wyjazd za granicę w celach zarobkowych nie świadczy również o dobrowolnym i trwałym opuszczenie lokalu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd stwierdza z kolei nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, a stosowanie do art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w innych przepisach.

Przeprowadzona przez Sąd, we wskazanym zakresie i według wskazanych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a – decyzji utrzymanej nią w mocy wykazała, że akty te wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.) zwanego K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynika, a więc skutkującym koniecznością ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Uzasadniając tak dokonaną ocenę dostrzec w pierwszej kolejności trzeba, że materialną podstawę prawną wydania decyzji w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego stanowi art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2016 r. poz. 722, z późn. zm.) zgodnie z którym, właściwy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W świetle tego przepisu, warunkiem wydania decyzji o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego jest zatem uprzednie ustalenie przez organ, że osoba opuściła to miejsce, nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. Zgodnie natomiast z art. 25 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Dostrzec należy także, że sformułowana w art. 25 ust. 1 ustawy definicja pobytu stałego odpowiada w swej treści definicji pobytu stałego ustalonej, w poprzednio obowiązującym stanie prawnym, w art. 6 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 99,3 z późn. zm.), natomiast w art. 15 ust. 2 tej ustawy, podobnie jak w art. 35 ustawy aktualnie obowiązującej, określona została przesłanka wymeldowania, w postaci opuszczenia miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Z uwagi na zachowaną tożsamość, w ocenie Sądu, za aktualne uznać należy ustalone na gruncie poprzedniego stanu prawnego poglądy orzecznictwa dotyczące podstaw wymeldowania. Stosownie też do tych poglądów przyjąć trzeba, że miejscem stałego pobytu osoby jest miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, ma urządzone centrum życiowe, tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy, przyjmuje wizyty (por. wyroki NSA z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1120/13, oraz z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1478/10, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Badając zasadność wniosku o wymeldowanie ustalić natomiast należy, czy wnioskowana do wymeldowania osoba opuściła miejsce pobytu stałego w sposób trwały i dobrowolny. Opuszczenie miejsca pobytu stałego nie oznacza bowiem jedynie fizycznego przebywania w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w tym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Dla oceny zamiaru istotne jest z kolei to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić zarówno w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, jak również w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby (por. wyroki NSA: z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 376/11; z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2313/10, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przesłankę dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu trzeba tym samym oceniać na tle konkretnej sytuacji. Przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy natomiast pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), posiadanie rzeczy w lokalu lub związanych z danym lokalem (np. kluczy, rzeczy osobistych), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Jakkolwiek bowiem zamiar, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło, to powinien być on oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności. Zapewnienie o chęci zamieszkiwania w miejscu zameldowania nie może być sprzeczne z przejawami tej woli znajdującymi potwierdzenie w obiektywnych okolicznościach faktycznych (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 2 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Op 132/15 i z dnia 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Op 234/16, wyrok NSA z 15 lipca 2014 r. sygn. akt II OSK 644/13; dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, co należy podkreślić zameldowanie potwierdza istniejący stan faktyczny, a nie chęci, czy zamiar danego podmiotu na przyszłość.

Przez dobrowolność rozumie się przy tym nie tylko opuszczenie lokalu z własnej woli, tj. bez przymusu, ale także sytuację, w której, niezależnie od okoliczności opuszczenia lokalu, opuszczający lokal nie podejmuje żadnych działań zmierzających do przywrócenia możliwości przebywania w lokalu. O opuszczeniu lokalu można tym samym mówić także wówczas, gdy dana osoba, która opuściła lokal wskutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (tj. wbrew własnej woli), nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Podkreślić przy tym trzeba, że skuteczne skorzystanie ze środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania nie oznacza jedynie formalnego wystąpienia o stosowną ochronę prawną do właściwych organów, lecz uzasadnione prawnie wystąpienie, w wyniku którego właściwe organy uznały za bezprawne działania dysponenta lokalu. Nieskorzystanie z takich środków prawnych, ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. Wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być bowiem przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale powinien być oceniany według kryteriów obiektywnych. Nawet, jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostanie z lokalu usunięta wbrew jej woli, ale nie podejmuje żadnych kroków umożliwiających powrót do lokalu, faktycznie zaś mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym miejscu, odmowa wymeldowania potwierdziłaby jedynie fikcję zameldowania, naruszając tym samym sens i wiarygodność ewidencji ludności (por. wyroki NSA z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2596/14, z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/05, z dnia 13 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1069/05, z dnia 6 października 2006r., sygn. akt II OSK 65/05, z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1895/07, wyrok WSA w Opolu z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Op 463/12, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dla oceny dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego niewątpliwie znaczenie ma zatem wytoczenie powództwa o przywrócenie posiadania lokalu, którą to okoliczność - jako element stanu faktycznego, organy orzekające w przedmiocie wymeldowania winny wziąć pod uwagę, oceniając zaistnienie przesłanek z art. 35 ustawy. Dla wyniku tej oceny nie bez znaczenia będzie natomiast to, kiedy powództwo o naruszenie posiadania zostało wytoczone, a w szczególności, czy przed, czy po upływie rocznego terminu o którym mowa w art. 344 § 2 K.c. oraz czy przed, czy też po wydaniu decyzji w przedmiocie wymeldowania. W orzecznictwie sądów przyjmuje się bowiem, że nieskorzystanie we właściwym czasie z tego środka prawnego może świadczyć o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu stałego, natomiast fakt wystąpienia z powództwem posesoryjnym po wydaniu przez organ decyzji o wymeldowaniu zwykle będzie pozostawał bez wpływu na ocenę prawidłowości takiej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 900/15, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uwzględniając powyższe stwierdzić trzeba, że podjęcie w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania R. P. z miejsca pobytu stałego wymagało ustalenia, czy opuścił on miejsce pobytu stałego w sposób dobrowolny i trwały. Ponadto, wobec podnoszonego przez niego argumentu, że obecnie jego przebywanie w miejscu zameldowania jest niemożliwe z uwagi na wymianę przez skarżącą zamków do drzwi mieszkania, wymagało także ustalenia tego, czy podejmował on skuteczne środki prawne umożliwiające mu powrót do lokalu.

Oceniając przeprowadzone w sprawie postępowania Sąd stwierdził, że niewątpliwie przed organem pierwszej instancji prowadzone było postępowanie wyjaśniające dotyczące przesłanek wymeldowania. Niemniej jednak, zdaniem Sądu, nie zostało ono przeprowadzone w sposób wyczerpujący, a decyzje organu pierwszej i drugiej instancji wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ustalenie okoliczności istotnych dla dokonania oceny, co do zaistnienia przesłanek wymalowania.

Zauważyć przyjdzie, że zgodnie z ogólną zasadą prawdy obiektywnej określoną w art. 7 K.p.a. organy administracji, w toku prowadzonego przez nie postępowania, zobowiązane są do podejmowania z urzędu lub na wniosek strony wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Wyrazem realizacji tej zasady są przepisy normujące postępowanie dowodowe. W szczególności związana jest ona z art. 77 § 1 K.p.a., który nakłada na organy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, art. 75 § 1 K.p.a. wskazującym na konieczność dopuszczenia jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawe, a także art. 80 K.p.a., zgodnie z którym cały materiał dowodowy powinien być podstawą dokonywanej przez organ oceny. Przepis art. 107 § 3 K.p.a. określa z kolei wymogi względem uzasadnienia decyzji, które to nie może być sformułowane ogólnikowo i powinno dokładnie wyjaśniać przyczyny dokonanej przez organ oceny. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Niewątpliwie zatem uzasadnienie powinno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Organ administracji powinien przy tym rozważyć w uzasadnieniu podnoszone przez stronę argumenty, odnieść je do norm wynikających z obowiązujących przepisów prawa i wskazać na powody takiego, a nie innego zastosowania tych przepisów. Uzasadnienie powinno wskazywać tok rozumowania organu przedstawiający proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, która to konkretyzacja sprowadza się do ustalenia normy prawnej mającej zastosowanie w sprawie, okoliczności istotnych z punktu widzenia tej normy, subsumcji faktu uznanego za udowodniony pod stosowaną normę prawną i wreszcie prawidłowego ustalenia następstw prawnych tego faktu. Zadaniem uzasadnienia jest zatem wyjaśnienie rozstrzygnięcia decyzji. W szczególności decyzje negatywne dla strony powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Motywy decyzji muszą być przy tym tak ujęte, aby strona zainteresowana mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy jej wydaniu. Poza tym powinno ono stwarzać możliwość sprawdzenia przez sąd motywów rozstrzygnięcia oraz prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję. Nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza natomiast uprawnienia strony i podstawowe zasady postępowania administracyjnego, a tym samym stanowi podstawę do uchylenia takiej decyzji, zwłaszcza jeśli jest to związane z brakiem ustalenia, rozważania, czy też poddania ocenie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia (por. M. Dyl, [w:] red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. C.H.BECK, Warszawa 2015 r., str. 554-556, wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1923/13 i wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 96/10, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie w sposób niewątpliwy ustalono, że R. P. aktualnie nie przebywa stale w miejscu zameldowania na pobyt stały, a to w związku z wykonywaniem pracy poza granicami kraju. Wydając decyzję o odmowie wymeldowania, organ pierwszej instancji nie dokonał ustalenia w ogóle stanu faktycznego sprawy, lecz jedynie zrelacjonował treść przeprowadzonych dowodów, oświadczeń i pism. Tym samym nie przeprowadził analizy okoliczności zaistnienia bądź nie przesłanek do wymeldowania w kontekście dobrowolności i trwałości opuszczenia przez stronę lokalu mieszkalnego. W szczególności wskazując w uzasadnieniu decyzji na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wyjaśnił, jakim okolicznościom ujawnionym w zeznaniach świadków, oświadczeniach stron oraz podczas oględzin dał wiarę, a którym odmówił wiarygodności dokonując oceny co do braku spełnienia tych przesłanek. Nie wskazał również na jakiej podstawie uznał, że aktualnie centrum życiowe strony nadal znajduje się w dotychczasowym miejscu zameldowania.

Podobnie organ odwoławczy uznając, że R. P. nie opuścił miejsca pobytu stałego w rozumieniu 35 ustawy także nie dokonał, na podstawie powołanych dowodów, wystarczającej analizy co do ustalenia okoliczności przemawiających za brakiem spełnienia przesłanek wymeldowania. Stwierdził jedynie, że powodem opuszczenia przez R. P. miejsca pobytu stałego w lipcu 2015 r. nie był konflikt małżeński lecz podjęcie pracy za granicą, która to okoliczność nie jest przeszkodą prawną do posiadania miejsca pobytu stałego w Polsce. Ponadto ustalił, że po wyjeździe R. P. nie zerwał całkowicie więzi z miejscem pobytu stałego, do czerwca 2016 r. - kiedy to M. P. dokonała wymiany zamków w drzwiach, miał dostęp do lokalu i niezwłocznie po powzięciu informacji o wymianie zamków zgłosił ten fakt Policji. Wskazanie takich okoliczności nie były jednak wystarczajace do podjęcia w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy wymeldowania. Wojewoda nie wyjaśnił, jakie konkretnie dowody przemawiają za uznaniem, że centrum życiowe strony nadal znajduje się w miejscu zameldowania na pobyt stały oraz, że opuszczenie miejsca pobytu w związku z wyjazdem do pracy za granicą w lipcu 2015 r. nie spowodowało w istocie dobrowolnego i trwałego jego opuszczenia. Zgodzić się wprawdzie należy ze stwierdzeniem organu, że przebywanie za granicą spowodowane pracą zarobkową nie jest przeszkodą prawną do posiadania miejsca zameldowania w Polsce, niemniej jednak należy podkreślić, że oceny przesłanek wymeldowania nie można dokonywać jedynie na podstawie subiektywnych przekonań i deklaracji strony. Jak już wcześniej wskazano to obiektywne okoliczności decydują o spełnieniu przesłanek wymeldowania. Deklarowana przez stronę chęć powrotu do mieszkania po zakończeniu pracy za granicą, nie może mieć zatem wpływu na ustalenia dotyczące jej faktycznego, aktualnego miejsca pobytu oraz jego trwałości. Zameldowanie potwierdza bowiem istniejący stan faktyczny, a nie chęci czy zamiar strony.

Podkreślić w tym miejscu przyjdzie, że to, iż strona od czasu do czasu przebywa w lokalu, w którym jest zameldowana nie oznacza, że jest to jej centrum życiowe. Nawet posiadanie w lokalu swoich rzeczy, szczególnie, gdy jest to lokal, w którym dana osoba przez wiele lat zamieszkiwała, nie stwarza jeszcze z tego lokalu automatycznie jej centrum życiowego. Także tytuł prawny do przebywania w nim, czy to wynikający z prawa własności, czy też ze stosunku zobowiązaniowego, nie ma znaczenia dla oceny przesłanek z art. 35 ustawy. Należy zauważyć, że ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Zameldowanie w określonym lokalu ma wyłącznie charakter rejestracyjny, potwierdzający fakt pobytu w nim konkretnej osoby i nie tworzy ani nie potwierdza istnienia jakiegoś prawa do tego lokalu. W świetle art. 35 ustawy prawnie niedopuszczalnym jest natomiast utrzymywanie dalszego, fikcyjnego zameldowania w lokalu osoby, która w rzeczywistości lokal ten opuściła i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Rozpoznając niniejszą sprawę, tak organ pierwszej jak i drugiej instancji, nie dokonały analizy i oceny w kontekście przepisu art. 35 ustawy tych zeznań świadków, z których wynika, że R. P. nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego od około roku. Nie odniosły się również organy obu instancji do wyników ustaleń z oględzin, podczas których w spornym lokalu nie stwierdzono rzeczy osobistych R. P. W sprawie nie przeprowadzono również dowodów na okoliczności związane z charakterem pobytu strony za granicą, jej sytuacji osobistej i majątkowej, tj. charakteru pracy poza granicami kraju, tj. czy jest to praca czasowa, czy stała oraz co do tego, czy strona zamieszkuje we własnym, czy w wynajętym mieszkaniu, czy założyła tam nowe centrum życiowe. Nie ustalono też jakie związki, poza samą wolą zamieszkiwania, łączą R. P. ze spornym lokalem mieszkalnym, tj. nie wyjaśniono czy stanowi on jego centrum życiowe.

Dostrzec ponadto przyjdzie, że stwierdzając brak dobrowolności i trwałości opuszczenia miejsca pobytu organy oparły się jedynie na oświadczeniu R. P., rezygnując w tym zakresie z przeprowadzenia dowodu z zeznań stron postępowania, który choć w świetle art. 86 K.p.a. nie jest dowodem koniecznym, to w niniejszej sprawie niewątpliwie mógł się przyczynić do wyjaśniania okoliczności mających znaczenie dla ustalenia przesłanek wymeldowania, w tym dotyczących charakteru pobytu skarżącego za granicą. Zauważyć przyjdzie, że podczas zeznań możliwe jest zadawanie stronie konkretnych pytań, a zeznania składane są pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. W sprawie nie zostały wyjaśnione, poza wskazanymi powyżej okolicznościami dotyczącymi pobytu za granicą, także okoliczności dotyczące przebywania R. P. podczas pobytów w kraju w mieszkaniu jego matki. W tym zakresie jako nieprawidłowe i mogące mieć wpływ na wynik sprawy uznać należało nie tylko zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony, ale także z przesłuchania jako świadka jego matki i ewentualnie także innych osób związanych z miejscem zamieszkania strony, mogących mieć wiedzę co do okoliczności przebywania strony w należącym do niej mieszkaniu.

Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zostały dostatecznie wyjaśnione i ustalone wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji dokona przez organy ocena nie jest wystarczająca do orzeczenia o braku podstaw do wymeldowania R. P. z miejsca pobytu stałego. To zaś uzasadniało uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji jako wydanych co najmniej przedwcześnie.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., Sąd w pkt 1 wyroku orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, a na podstawie art. 135 P.p.s.a. także utrzymanej nią w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. O kosztach postępowania Sąd orzekł natomiast w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych rozważań i sprowadzają się do ponownego przeprowadzenia postępowania i wydania decyzji zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, w tym określonymi w art. 7, art. 75 § 1, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. W szczególności należy ustalić w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości wszystkie okoliczności pozwalające na dokonanie jednoznacznej i wyczerpującej oceny co do przesłanek wymeldowania.