Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1748/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Magdalena Chewińska po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Ol 341/21 w sprawie ze skargi M.D. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 15 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M.D. na rzecz Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 21 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 341/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę M.D. (dalej powoływany także jako wnioskodawca, skarżący) na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej powoływany jako DR ARiMR, organ odwoławczy) z dnia 15 lutego 2021 r. w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2019.

Z akt sprawy wynika, że 10 maja 2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR, za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok 2019, na podstawie, którego producent rolny ubiegał się m.in. o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do łącznej powierzchni 85,30 ha. Następnie, zmianą do wniosku z dnia 21 maja 2019 r. skarżący dodał wymagane załączniki, których brakowało w pierwotnej wersji wniosku.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownika Biura Powiatowego w dniu 8 września 2020 r. wydał decyzję, w której przyznał wnioskodawcy płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2019 w ramach:

- Wariantu 1.1. (Pakietu 1.) Rolnictwo zrównoważone, jak również ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach tego wariantu, podjętym w dniu 15 marca 2019 r. na powierzchnię 63,06 ha,

- Wariantu 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne (Pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000: Wariantu 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne), jak również ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach tego wariantu, podjętym w dniu 15 marca 2019 r. na powierzchnię 3,58 ha,

w tym przyznał kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej.

Jednocześnie organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2019 w ramach:

- Wariantu 4.4. Półnaturalne łąki wilgotne (Pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000: Wariantu 4.4. Półnaturalne łąki wilgotne) i nałożył sankcję w wysokości 4.990,34 zł, jak również ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach tego wariantu, podjętym w dniu 15 marca 2019 r. na powierzchnię 9,84 ha,

- Wariantu 5.5. Półnaturalne łąki świeże (Pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000: Wariantu 5.5. Półnaturalne łąki świeże) i nałożył sankcję w wysokości 1.019,50 zł, jak również ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach tego wariantu, podjętym w dniu 15 marca 2019 r. na powierzchnię 1,54 ha.

W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, DR ARiMR decyzją z dnia 15 lutego 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wskazując na zakres odwołania, które dotyczyło jedynie nieprawidłowego stwierdzenia powierzchni działek rolnych deklarowanych do Pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000: Wariantu 4.4. Półnaturalne łąki wilgotne, stwierdził, że podczas kontroli administracyjnej stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności w ramach ww. pakietu/wariantu jest mniejsza (9,84 ha) niż zadeklarowana (15,95 ha) we wniosku na rok 2019 – organy zmniejszyły maksymalny kwalifikowany obszar (MKO) do tychże płatności z uwagi użytkowanie rolnicze jedynie części zadeklarowanych powierzchni. Tym samym wyliczona różnica między powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną), a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 6,11 ha., co stanowiło 62,09%. procentowej różnicy. Zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE L z dnia 20 czerwca 2014 r., dalej zwane rozporządzeniem nr 640/2014), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnikowi nie przyznaje się żadnej pomocy. Ponadto rolnik podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym, a stwierdzonym, która wyniosła 4.990,34 zł.

Organ odwoławczy powołując się na treść załącznika nr 6 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 415 ze zm., dalej zwane rozporządzeniem RŚK oraz § 16 ust. 1-4, § 16 ust. 8, § 33 ust. 3 ww. rozporządzenia oraz fakt, iż płatność do Pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000; Wariantu 4.4. Półnaturalne łąki wilgotne, została odmówiona wskazał, że ww. kary administracyjnej nie nalicza się. Ze względu na niespełnienie warunków przyznania ww. płatności w ramach przedmiotowego wariantu, odmówiono także przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej dla siedlisk przyrodniczych lub siedlisk lęgowych ptaków położonych na trwałych użytkach zielonych lub obszarach przyrodniczych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, organ odwoławczy powołując się na treść art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tj. Dz. U. 2020 r., poz. 217 ze zm., dalej powoływana jako ustawa PROW 2014-2020) oraz orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że ograny administracji mają jedynie obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Co więcej, w dniu 11 lutego 2020 r. przeprowadzono oględziny działek ewidencyjnych nr 2 i 3 w zakresie weryfikacji powierzchni MKO, które wykazały powierzchnie aktualnie użytkowane rolniczo.

W ocenie organu odwoławczego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym dokumentacja fotograficzna potwierdziły, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku o przyznanie płatności, a zmierzoną na działce nr 3 wynika z niezakwalifikowania do użytku rolnego obszaru stale podmokłego zlokalizowanego wzdłuż wschodniej granicy aż do środka działki. We wskazanym obszarze oprócz cieków wodnych występowało jednolite zbiorowisko traw o charakterze trzcinowatym, które zarówno barwą jak i wysokością odróżniały się od obszaru koszonego, co zostało jednoznacznie zobrazowane w wykonanej dokumentacji fotograficznej. Z kolei na działce referencyjnej nr 2 do powierzchni użytkowanej rolniczo nie zakwalifikowano znajdującego się w północnej części rowu oraz obszaru w południowo-wschodniej części stanowiącego przedłużenie obszaru wodnego i nieużytkowanego z działki nr 3. Potwierdzeniem prawidłowych ustaleń dokonanych podczas oględzin spornych działek referencyjnych jest również zobrazowanie satelitarne, które wskazuje, że większa część działki nr 3 stanowi obszar stałe zalewany. Przy wyliczaniu powierzchni działek kwalifikujących się do płatności uwzględniono deklarowaną powierzchnię nieskoszoną wynikającą z realizacji działania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Organ odwoławczy zaznaczył, że odmowa płatności do spornych działek nastąpiła w związku z brakiem użytkowania rolniczego, a nie ze stwierdzeniem, iż grunt ma charakter podmokły.

Organ odwoławczy wskazał, że raport jest dowodem w sprawie i stanowi odzwierciedlenie weryfikacji terenowej działek rolnych. W ocenie organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, że sporządzony w przedmiotowej sprawie raport ma postać dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 76 § 1 i 2 k.p.a. i jako taki, zawiera w swej treści utrwalone na piśmie ustalenia dokonane w gospodarstwie strony. Ponadto, w nawiązaniu do zarzutu dotyczącego braku odniesienia się przez organ pierwszej instancji do przedstawionego przez stronę operatu technicznego wykonanego przez uprawnionego geodetę, organ odwoławczy stwierdził, iż nie jest możliwe porównanie go z wynikami weryfikacji terenowej wykonanej przez kontrolerów ARiMR, ze względu na fakt, iż przedstawia on inny stan faktyczny spornych działek ewidencyjnych, tj. po wykonaniu zabiegu włókowania.

Wskazanym na wstępie wyrokiem, WSA w Olsztynie oddalając skargę skarżącego uznał, że wszystkie ustalenia organów znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym oraz mają odzwierciedlenie w obowiązujących przepisach prawa materialnego, zaś podniesione w skardze zarzuty i ich uzasadnienie sprowadzają się w istocie do polemiki z treścią skarżonej decyzji.

Sąd pierwszej instancji przypomniał, że powierzchnie działek rolnych ustalane są w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1). Zgodnie z kolei z § 15 ust. 3 rozporządzenia RŚK, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa wart. 5 ust. 2 lit b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W myśl art. 32 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013 obszary uznaje się za kwalifikujące się hektary jeśli są one zgodne z definicją kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych.

Wbrew zarzutom skargi, odmowa płatności do spornych działek nastąpiła w związku z brakiem użytkowania rolniczego, a nie ze stwierdzeniem, iż grunt ma charakter podmokły. Producent rolny realizujący zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne zgodnie z treścią § 4 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia RŚK zobligowany jest do przestrzegania wymogów dla danych pakietów/wariantów wskazanych w załączniku nr 2 do ww. aktu prawnego.

Sąd pierwszej instancji za niezasadne uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Wskazując na art. 4 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich i art. 27 ust. 1 ustawy PROW podkreślił, że w postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej na podstawie przepisów ustawy o płatnościach organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, gdyż to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy. Wobec bowiem zobowiązania strony do przedstawienia wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym przeniósł ciężar dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne.

Zdaniem sądu pierwszej instancji, skarżący ani w toku postępowania, ani przed sądem nie przedstawił, dowodów pozwalających na poczynienie odmiennych ustaleń dotyczących powierzchni działek, tym samym brak było podstaw do podważania poczynionych w sprawie ustaleń. W orzecznictwie NSA za ugruntowany należy uznać pogląd dotyczący mocy dowodowej protokołu kontroli z czynności kontrolnych i możliwości weryfikacji danych dotyczących powierzchni działek, zadeklarowanych przez producenta rolnego we wniosku o przyznanie płatności z danymi ustalonymi w toku kontroli na miejscu, która obejmuje ustalenie rzeczywistego obszaru zgłoszonych upraw (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 492/07; wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 259/07 – http:www.orzeczenia.nsa. gov.pl).

W niniejszej sprawie strona skarżąca kwestionując dokonaną ocenę nie podważyła ustaleń faktycznych, w oparciu, o które wydano decyzję, w szczególności nie przedstawiła dowodów, które zaprzeczałyby rzetelności ustaleń organów. Skarżący, co prawda przedstawił operat techniczny wykonany przez uprawnionego geodetę, jednakże jak prawidłowo ocenił organ odwoławczy, nie jest możliwe porównanie go z wynikami weryfikacji terenowej wykonanej przez kontrolerów ARiMR, ze względu na fakt, iż przedstawia on inny stan faktyczny spornych działek ewidencyjnych, tj. po wykonaniu zabiegu włókowania. Ustalenia te potwierdził także Kierownik BKM, w piśmie z dnia 6 kwietnia 2020 r. Dodatkowo trafnie podniósł organ odwoławczy w przedstawionej argumentacji, że podstawą do płatności z ARiMR jest rolnicze użytkowanie gruntów, do których to ustaleń geodeta uprawnień nie ma. Przedstawiony operat techniczny geodety nie podważa jednoznacznych ustaleń kontrolerów ARiMR z kontroli administracyjnej i kontroli przeprowadzonej na miejscu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a. i art 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę polegającą na przyjęciu, że łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności w obrębie działki ewidencyjnej nr 2 i działki ewidencyjnej nr 3 wynosi 6,11 ha z uwagi na przyjęcie braku użytkowania rolniczego przedmiotowej części nieruchomości oraz przyjęcie, M.D. nie dotrzymał wymogu pozostawienia 15-20 % powierzchni nieskoszonej;

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art 141 § 4 p.p.s.a. z zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów skargi i brak odniesienia się do tych zarzutów w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor OR ARiMR w Olsztynie wniósł o jej oddalenie, zasądzenie od skarżącej spółki na rzecz organu zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Jednocześnie organ wniósł na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a.; żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

Przy skorzystaniu w skardze kasacyjnej z podstawy określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zakres oceny NSA jest ograniczony do badania, czy wskazane przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i na czym to naruszenie polegało. Natomiast w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. NSA kontroluje, czy w trakcie orzekania przed sądem pierwszej instancji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.

Skarga kasacyjna została oparta jedynie na naruszeniu przepisów postępowania, wskazując na naruszenie przez sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy PROW 2014-2020 w powiązaniu z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Rozważając w pierwszej kolejności zarzuty z pkt 2 petitum skargi kasacyjnej należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Na gruncie rozpatrywanej sprawy takiego błędu nie popełniono, a zatem przepis ten nie został naruszony.

Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazuje podstawowe elementy konstrukcyjne, które musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Naruszenie tego przepisu może zatem mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera tych elementów, w tym także gdy nie zawiera stanowiska co do przyjętego przez sąd stanu faktycznego, a więc gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Jednocześnie należy pamiętać, że naruszenie to, w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. musi być na tyle istotne, aby mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest możliwe kwestionowanie stanowiska sądu pierwszej instancji w zakresie prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. m.in. wyroki NSA: z 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I GSK 1821/14; z 6 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 985/17, z 17 września 2024 r., sygn. akt III OSK 1982/23).

W niniejszej sprawie, uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji zawiera wszystkie elementy, odnosi się do istotnych dla sprawy kwestii spornych, a tym samym poddaje się kontroli instancyjnej. Sąd pierwszej instancji wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej ustosunkował się do zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a., art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., choć uczynił to zbiorczo, a zatem nie można skutecznie zarzucić mu nieustosunkowanie się do zarzutów skargi. Dodatkowo wskazać należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że sąd pierwszej instancji ma obowiązek ustosunkowania się jedynie do zarzutów istotnych, a zatem nawet częściowo pominięcie części zarzutów, które nie miały wpływu na wynik sprawy, nie może świadczyć o naruszeniu tegoż przepisu. W niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji rozstrzygając sprawę bazował na treści decyzji zaskarżonej do sądu, która szczegółowo rozważała wszystkie zagadnienia stanowiące przedmiot sporu pomiędzy stronami. To, że z merytorycznymi argumentami tego uzasadnienia strona skarżąca kasacyjnie się nie zgadza nie oznacza naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Przechodząc do zarzutu podniesionego w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej przypomnieć należy, że w myśl art. 27 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020 w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W myśl art. 27 ust. 2 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Porównanie ww. regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w Kodeksie postępowania administracyjnego wskazuje, że inaczej ustawodawca postrzega zasadę prawdy materialnej w sprawach dotyczących m.in. płatności RŚK. W przeciwieństwie, bowiem do sformułowań zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej nie ma obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W omawianym zakresie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie mają zastosowania, gdyż drugi z wymienionych przepisów został w całości zastąpiony przez art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy zawierający odmienną niż Kodeksu postępowania administracyjnego regulację dotyczącą rozpatrzenia materiału dowodowego z wyłączeniem jego zbierania z urzędu (por. wyrok NSA z 8 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 192/10). Mając powyższe na uwadze za nieuzasadnione należało uznać zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

W postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej na podstawie przepisów ustawy o PROW 2014-2020 organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, gdyż to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy. Wobec bowiem zobowiązania strony do przedstawienia wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym przeniósł ciężar dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. wyroki NSA: z 25 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1075/10; z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11). W istocie, więc na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w sposób rzeczywisty spełnia warunki do ich uzyskania.

W świetle powyższych rozważań nie można zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, jakoby sąd pierwszej instancji błędnie zaakceptował prawidłowość decyzji DR ARiMR z uwagi iż ten niewystarczająco rozpatrzył i ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Z protokołu oględzin, potwierdzonego dokumentacją fotograficzną niezbicie wynika, że cześć działki o nr 2 i 3 nie jest wykorzystywana rolniczo, znajdują się na nich cieki wodne, rowy oraz są porośnięte trawą o charakterze trzcinowatym, które zarówno barwą jak i wysokością odróżniał się od pozostałego obszaru działek. Powyższe znalazło potwierdzenie także w zobrazowaniach satelitarnych, które potwierdziły że znaczna cześć obu działek jest systematycznie zalewana przez przepływająca rzekę Pasłękę, a w konsekwencji nie jest uprawniana rolniczo. Podkreślić przy tym należy, że tereny wykoszone w czerwcu 2019 r., co zostało uwidocznione na zdjęciach satelitarnych, zostały uwzględnione i włączone do obszaru MKO kwalifikującego się do płatności. Zostały również uwzględnione do płatności obszary nieskoszone wynikające z realizacji działania rolno-środowiskowo-klimatycznego, jednakże tylko na części działki które były użytkowane rolniczo. Skarżący postawionymi zarzutami nie podważył ustaleń faktycznych poczynionych przez organy, nie przedstawił też dowodów wskazujących, że ocena dokonana przez organ jest nieprawidłowa czy nierzetelna. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, dołączone do akt zdjęcia satelitarne potwierdzają poczynione w sprawie ustalenia odnoszące się do przyjętego przez organy ARiMR obszaru działek użytkowanych rolniczo.

Zgodzić się należało z sądem pierwszej instancji, że dowodem podważającym ustalenia organów nie mógł być niewątpliwie operat sporządzony przez geodetę, bowiem nie może on podważyć ustaleń zawartych w raporcie z oględzin działek dokonanych przez pracowników ARiMR. Słusznie w tym zakresie wskazał, że operat przedstawia inny stan faktyczny, bowiem został sporządzony po wykonaniu zabiegu włókowania. Jednocześnie geodeta nie jest uprawniony do oceny, czy określone części działek są wykorzystywane rolniczo i utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uznając że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935), na które złożyło się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika organu za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną (360 zł).