Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 286/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 155
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Elżbieta Woźniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 września 2020 r. sprawy ze skargi E. H.-S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej w sprawie pomocy finansowej w związku z powstaniem szkód w uprawach rolnych w 2018 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] lutego 2020 r.

nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] i Miasta K. z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] o odmowie E. H. – S. (dalej: "Strona" lub "Skarżąca") zmiany

decyzji ostatecznej tego organu z dnia [...] października 2018 r.

Nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi o wartości brutto [...] zł stanowiącej równowartość [...] EURO.

Powyższe decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym sprawy.

Dnia [...] października 2018 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w K. wpłynął wniosek Strony o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody

w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi. Skarżąca wnioskowała o pomoc publiczną do [...] ha – uprawa owsa,

w pozostałej części TUZ) oraz oświadczyła, że nie otrzymała innej pomocy publicznej w związku ze szkodami w uprawach rolnych spowodowanymi wystąpieniem

w 2018 r. suszy lub powodzi. Oświadczyła też, że w dniu wystąpienia szkody

co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk

i pastwisk, nie było ubezpieczonych od co najmniej od jednego z ryzyk. Wraz

z wnioskiem Skarżąca złożyła: wykaz działek ewidencyjnych i powierzchnię upraw, na których wystąpiły szkody, protokół oszacowania zakresu i wysokości szkód

w gospodarstwie sporządzony przez właściwą Komisję.

W dniu [...] października 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu Skarżącej pomocy

w wysokości [...] zł, co stanowiło kwotę [...]zł do deklarowanego hektara. Organ odstąpił od uzasadnienia decyzji.

Po rozpoznaniu odwołania od ww. decyzji, Dyrektor [...] Oddziału ARiMR wydał w dniu [...] grudnia 2018 r. postanowienie

nr [...] o uchybieniu przez Skarżącą terminowi do złożenia odwołania od tej decyzji.

W dniu [...] listopada 2018 r. do organu I instancji wpłynął wniosek Strony

o zmianę ww. decyzji ostatecznej z dnia [...] października 2018 r. na podstawie

art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2017.168 j.t. ze zm.; dalej: "K.p.a."). W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że pomoc została pomniejszona o 50% bezzasadnie, ponieważ łąki i pastwiska nie podlegają ubezpieczeniu.

Organ I instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr j.w. odmówił zmiany własnej decyzji z dnia [...] października 2018 r. W uzasadnieniu organ wskazał

na przesłanki z art. 155 K.p.a., przemawiające za brakiem podstaw do zmiany decyzji oraz wyjaśnił, że ostateczna decyzja z dnia 24 października

2018 r. była prawidłowa.

Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji, żądając zmiany decyzji organu I instancji z dnia [...] października 2018 r. przez przyznanie jej świadczenia

z tytułu suszy w wysokości [...] zł/ha, tj. bez pomniejszenia świadczenia o 50 %.

Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] organ odwoławczy

utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] grudnia 2018 r.

Po przedstawieniu stanu faktycznego w sprawie, wyjaśnił, że organ I instancji prawidłowo uznał, iż wniosek Skarżącej może zostać rozpoznany w trybie

art. 155 K.p.a., nie zaś w trybie art. 154 § 1 K.p.a. Ponadto, organ odwoławczy stwierdził, że niezasadny jest zarzut Strony, iż uprawy nie podlegają ubezpieczeniu. Organ wskazał, że łąki i pastwiska były wyłączone z obowiązku ubezpieczenia, natomiast deklarowany przez Skarżącą owies już nie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia

10 października 2020 r., I SA/Sz 377/19, po rozpoznaniu skargi Strony

na ww. decyzję organu odwoławczego z dnia [...] lutego 2019 r., uchylił zaskarżoną decyzję. W ocenie Sądu słusznie organ I instancji przyjął, że złożony przez Skarżącą wniosek nie mógł być rozpatrywany na podstawie art. 154 K.p.a, gdyż przepis

ten odnosi się do decyzji ostatecznych, na mocy których żadna ze stron nie nabyła prawa. W niniejszej zaś sprawie Skarżącej przyznano pomoc finansową z uwagi

na suszę, a Skarżąca w istocie kwestionuje wysokość tej pomocy. Z uwagi

na wybrany przez Skarżącą tryb w postaci zmiany decyzji ostatecznej, prawidłowo organ I instancji orzekł na podstawie art. 155 K.p.a.

Sąd wskazał, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 K.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji ostatecznej

i ustalenie czy za jej zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Jak wskazał Sąd w zaskarżonej decyzji brak było rozważań

co do przesłanek uzasadniających zmianę decyzji ostatecznej, o których stanowi

ten przepis. Powyższe spowodowało, że organ odwoławczy naruszył art. 15 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a. Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy ponownie oceni decyzję organu I instancji pod kątem wystąpienia przesłanek z art. 155 K.p.a.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy decyzją z dnia

[...] lutego 2020 r. nr j.w. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] grudnia 2018 r. Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, wskazał, że organ I Instancji

w sposób prawidłowy przyjął, że zmiana decyzji w niniejszym postępowaniu mogła być rozpatrywana w trybie art. 155 K.p.a., a nie w trybie art. 154 § 1 K.p.a.

- jak wnosiła Strona, ponieważ decyzja, która miała podlegać zmianie była decyzją ostateczną, na mocy której Strona nabyła prawo.

Jak dalej wskazał organ odwoławczy, zgodnie z art. 155 K.p.a. organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, jeżeli spełnione są łącznie przesłanki w nim wskazane. W przedmiotowej sprawie Skarżąca wyraziła zgodę na zmianę ww. decyzji o przyznaniu pomocy. W ocenie organu za zmianą decyzji nie przemawiał jednak interes społeczny. W przedmiotowej sprawie interes strony, wyrażający się w chęci uzyskania większego wsparcia finansowego, stał bowiem w sprzeczności z interesem społecznym, tj. przyznaniem płatności finansowej producentom, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy

lub powodzi według norm rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2015.187 ze zm.; dalej: "rozporządzenie").

Organ wskazał, że w gospodarstwie Skarżącej nie występowały wyłącznie łąki

i pastwiska, które zgodnie z § 13r ust. 12 rozporządzenia były wyłączone

z obowiązku ubezpieczenia. W gospodarstwie Strony na powierzchni [...] ha znajdowała się również uprawa owsa. Zatem chcąc uzyskać wnioskowaną płatność w pełnej wysokości ([...] zł na 1 ha), Strona zobowiązana była ubezpieczyć

co najmniej 50% powierzchni upraw zadeklarowanych do uzyskania pomocy finansowej podlegających ubezpieczeniu, tj. uprawę owsa o pow. co najmniej [...]

– czego jednak nie uczyniła.

Odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu, organ wskazał,

że faktem było, iż rolnicy, którzy posiadali w gospodarstwie wyłącznie łąki i pastwiska otrzymywali płatność w stawce [...] zł do 1 ha nie posiadając ubezpieczenia

tego areału. Jednakże błędne jest przekonanie Skarżącej o analogii ww. sytuacji

do stanu faktycznego sprawy, albowiem Skarżąca we wniosku o przyznanie pomocy

nie zadeklarowała gospodarstwa, w skład którego wchodziły wyłącznie grunty stanowiące łąki i pastwiska. W gospodarstwie Strony na powierzchni [...] ha znajdowała się również uprawa owsa, która podlegała ubezpieczeniu.

Dalej organ wskazał, że w interesie społecznym leżało zapewnienie wypłaty pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy

lub powodzi wyłącznie w należnej, a nie nadmiernej wysokości. Jak natomiast wynikało z akt postępowania, Strona nie spełniała warunku otrzymania płatności

w pełnej wysokości, ponieważ nie posiadała ubezpieczenia 50% powierzchni upraw

w gospodarstwie.

Z uwagi na ww. okoliczności wniosek Strony o zmianę ww. decyzji ostatecznej poprzez przyznanie płatności w pełnej wysokości nie spełniał przesłanek

z art. 155 K.p.a. Mając powyższe na uwadze, organ II instancji uznał,

że w sprawie nie doszło do naruszenia przez organ I instancji ani przepisów prawa materialnego, ani procesowego.

Strona zaskarżyła decyzję organu odwoławczego skargą wniesioną

do tutejszego Sądu, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania,

w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie przepisów:

1) postępowania, mające istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy, tj.:

a) art. 155 K.p.a. na skutek niezastosowania ww. przepisu i uznania,

iż w sprawie nie było podstaw do zmiany ww. decyzji ostatecznej

organu I instancji o przyznaniu pomocy w związku z wystąpieniem suszy, mimo tego, iż za zmianą decyzji przemawiał interes społeczny oraz słuszny interes strony z powodu:

- błędu organu wydającego decyzję ostateczną w ustaleniach faktycznych,

na skutek uznania, iż Skarżąca miała możliwości ubezpieczenia użytków zielonych na gruntach rolnych, trawy z wsiewką mimo że żadne towarzystwo ubezpieczeń nie zawierało takich umów, traktując tego typu uprawy tak samo jak łąki, czy pastwiska i w konsekwencji odmawiając ubezpieczenia takich upraw;

- uznania, iż zmiana zaskarżonej decyzji stała w sprzeczności z interesem społecznym, gdyż w sprawie tej słuszny interes strony pozostawał w sprawie w sprzeczności z interesem społecznym;

- uznania, iż w sprawie wypłata Skarżącej środków pomocowych w pełnej wysokości przewidzianej w ustawie suszowej ([...] zł do ha) prowadziłaby

do przyznania jej pomocy w nadmiernej wysokości, co godziło w słuszny interes społeczny;

2) prawa materialnego:

a) § 13 ust. 12 rozporządzenia w wyniku nieprawidłowego zastosowania wobec Skarżącej pomniejszenia płatności, mimo tego, iż nieubezpieczona przez Skarżącą powierzchnia upraw to łąki na użytkach ornych, zatem łąki,

co do których przepis nie przewidywał pomniejszeń;

b) art. 4 pkt 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady

nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich w ramach wsparcia producentów rolnych na skutek pominięcia przy ocenie sprawy ww. przepisu, który zawierał definicję trwałych użytków zielonych;

na skutek powyższych uchybień doszło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.,

na skutek utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji mimo wymienionych powyżej braków postępowania dowodowego;

3) art. 2, art. 7 i art. 32 ust. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie rozstrzygnięcia podważającego zaufanie obywatela do organów państwa, wskazującego

na nierówne, dyskryminującego traktowanie Skarżącej, na skutek nierozważenia przedstawionych przez niego zarzutów oraz traktowania.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu przez Sąd.

Na wstępie rozważań zauważyć należy, że zasadnicze znaczenie

dla rozpoznania niniejszej sprawy ma okoliczność, iż sprawa ta była wcześniej rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 10 października 2019 r., I SA/Sz 377/19 uchylił decyzję organu odwoławczego.

W związku z powyższym wskazać należy, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") ocena prawna i wskazania

co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Stwierdzić należy, zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 marca 2014 r., I GSK 534/12), że: "Przepis art. 153 P.p.s.a.

ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie,

nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena

ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 P.p.s.a. oznacza,

że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 P.p.s.a. oznacza, że nie może

on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania

się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania."

Zatem rolą aktualnie kontrolującego zaskarżoną decyzję Sądu jest w pierwszej kolejności weryfikacja, czy organy w pełni zastosowały się do oceny prawnej

i wskazań poprzednio wydanego w tej sprawie ww. wyroku z dnia 10 października 2019 r., I SA/Sz 377/19. W wyroku tym Sąd stwierdził, że organ wydając decyzję

w oparciu o art. 155 K.p.a., powinien rozważyć przesłanki zmiany decyzji ostatecznej wynikające z ww. przepisu. W sprawie w zaskarżonej decyzji brak było powyższych rozważań, co – w ocenie Sądu - spowodowało, że organ odwoławczy naruszył

art. 155 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a. Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy dokonana ponownej oceny decyzji organu I instancji

pod kątem wystąpienia przesłanek z art. 155 K.p.a.

Sąd wskazuje zatem, że stosownie do art. 155 K.p.a. decyzja ostateczna,

na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji

i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Zaś odpowiednie stosowanie art. 154 § 2 K.p.a. oznacza, że właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji.

W przytoczonym powyżej przepisie art. 155 K.p.a. ustawodawca wprowadził wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem decyzje, od których nie służy odwołanie

w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy,

są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.

Istotą postępowania w trybie art. 155 K.p.a. jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby

za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 K.p.a. uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego lub faktycznego oraz

z udziałem tych samych stron (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., I OSK 586/06

i orzecznictwo tam powołane).

Wskazać także należy, że "postępowanie prowadzone na podstawie

art. 154 i 155 K.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem

– w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) – nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej

już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony" (wyrok NSA

z dnia 13 sierpnia 1997 r., III SA 854/96).

Przy czym zauważyć należy, że przepis art. 155 K.p.a., w odróżnieniu

od art. 154 K.p.a., odnosi się do zmiany bądź uchylenia decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo. Nabycie prawa interpretowane jest w orzecznictwie sądowym szeroko. W literaturze określa się nabycie prawa jako "korzyść, jaką strona nabywa pod względem prawnym przez załatwienie jej sprawy decyzją administracyjną. Korzyści te mogą powstać w sferze prawa materialnego, pozwalając stronie na określone działania, zaniechanie, względnie tworząc podstawę

do domagania się pewnych zachowań lub świadczeń od innych podmiotów (...)"

(A. Ziółkowska, Zmiana i uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 i 155 K.p.a., s. 961).

Mając na uwadze brzmienie przytoczonego przepisu art. 155 K.p.a., wskazać należy, że warunkiem zmiany bądź uchylenia decyzji w trybie art. 155 K.p.a. jest wyrażenie zgody przez stronę. Zgoda taka musi zostać wyrażona w sposób wyraźny i jednoznaczny.

Z brzmienia art. 155 K.p.a. wynika także, iż wzruszenie decyzji ostatecznej

w tym trybie możliwe jest tylko wtedy, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają

się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji. Zatem istnienie przepisu szczególnego wyrażającego zakaz zmieniania określonego rodzaju decyzji administracyjnych,

jest negatywną przesłanką stosowania tego przepisu, do czego zbadania zobligowany jest organ.

Ostatnią przesłanką, od której ustawodawca uzależnił zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej jest okoliczność wystąpienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony. W orzecznictwie wskazuje się, że w postępowaniach, o których mowa w art. 154 i art. 155 K.p.a., weryfikacja ostatecznej decyzji następuje tylko

z jednego punktu widzenia, a mianowicie czy za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Przesłanka interesu społecznego lub słusznego interesu strony powinna podlegać ocenie według wynikającej z art. 7 K.p.a. zasady uwzględnienia z urzędu interesu społecznego oraz słusznego interesu strony.

Sąd szczególnie podkreśla, że o uwzględnieniu obu ww. interesów można mówić tylko w takich przypadkach, jeżeli ich uwzględnienie nie narusza prawa,

tzn. nie sankcjonuje stanu niezgodnego z prawem. Chodzi tu o taką sytuację,

gdy ustawodawca w przepisie materialnoprawnym przewiduje pewien

"luz decyzyjny". W obszarze tego "luzu" organ ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, przy czym każde z tych rozstrzygnięć jest podejmowane w granicach prawa.

W postępowaniach tych nie jest natomiast dopuszczalna merytoryczna kontrola wydanego rozstrzygnięcia (wyrok, NSA z dnia 25 sierpnia 2020 r., II GSK 408/18, wyrok NSA z dnia 24 października 2012 r., I GSK 792/11).

Zauważyć również wypada, że kierowanie się koniecznością wyważenia racji obu interesów (społecznego i strony) powoduje, że organ działa w ramach uznania administracyjnego. To organ ocenia czy powinien wzruszyć decyzję czy pozostawić ją w obrocie prawnym bez zmian.

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy,

w pierwszej kolejności wskazać należy, że poza sporem pozostaje

to, że decyzja organu I instancji z dnia [...] października 2018 r. jest decyzją ostateczną w rozumieniu art. 16 § 1 K.p.a. Organ odwoławczy ostatecznym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji.

W ocenie Sądu prawidłowo organy zastosowały w sprawie art. 155 K.p.a.,

a nie jak żądała pierwotnie Skarżąca art. 154 K.p.a. Nie budzi bowiem wątpliwości, że złożony przez Skarżącą wniosek nie mógł być rozpatrywany na podstawie

art. 154 K.p.a, gdyż przepis ten odnosi się do decyzji ostatecznych, na mocy których żadna ze stron nie nabyła prawa. W rozpoznawanej zaś sprawie Skarżąca nabyła prawo, albowiem na mocy decyzji z dnia [...] października 2018 r. przyznano

jej pomoc finansową.

W ocenie Sądu organ odwoławczy uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, prawidłowo wskazał, że może wydać decyzję w trybie art. 155 K.p.a. jeżeli są łącznie spełnione następujące przesłanki, tj.:

- strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji;

- przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu decyzji;

- za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony.

Następnie organ – zgodnie ze wskazaniami Sądu zawartymi w ww. wyroku

z dnia 10 października 2019 r. – przeanalizował sprawę pod kątem wystąpienia wymienionych powyżej przesłanek. Wskutek czego wskazał, że została spełniona pierwsza przesłanka – Skarżąca wyraziła zgodę na zmianę decyzji. W ocenie organu spełniona została także druga przesłanka, bowiem przepisy szczególne

nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu decyzji. W dalszej kolejności organ odniósł się do zaistnienia trzeciej przesłanki, tj. czy za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony i wskazał, że interes strony wyrażający się w woli uzyskania większego wsparcia finansowego niż przyznane decyzją ostateczną z dnia [...] października 2018 r. stoi w sprzeczności z interesem społecznym.

Następnie Organ odwoławczy wyjaśnił, że w interesie społecznym leży zapewnienie wypłaty pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi wyłącznie w należnej, a nie nadmiernej wysokości. Natomiast z akt postępowania wynika, że Skarżąca nie spełniała warunku otrzymania płatności w pełnej wysokości, ponieważ nie posiadała ubezpieczenia 50% powierzchni upraw w gospodarstwie.

Przy czym Organ wnikliwie i szczegółowo wyjaśnił Skarżącej,

że w jej gospodarstwie (o łącznej powierzchni [...] ha) na powierzchni [...] ha uprawiany był owies. Zatem chcąc uzyskać płatność w pełnej wysokości, Skarżąca powinna była ubezpieczyć 50% powierzchni uprawy owsa w gospodarstwie. Organ wskazał, że 50% powierzchni upraw (z wyłączeniem łąk i pastwisk) w gospodarstwie Skarżącej wynosiło [...] ha (50% z [...] ha). Natomiast ze złożonego przez Skarżącą oświadczenia na 2 stronie wniosku w części "VIII Oświadczenie dotyczące ubezpieczenia gospodarstwa" wynika, że w dniu wystąpienia szkód w uprawach

nie było ubezpieczonych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk, co najmniej od jednego z ryzyk. Stąd

też Skarżąca uzyskała pomniejszoną o 50 % pomoc finansową (w wysokości [...] zł

do 1 hektara, a nie jak oczekiwała [...] zł do 1 hektara), stosownie do § 13r ust. 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Stosownie do brzmienia powołanego przepisu pomoc, o której mowa

w ust. 1, pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk

i pastwisk, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3. Wobec powyższego należy zgodzić się z Organem,

że nieuzasadnione jest twierdzenie, że Skarżąca nie miała ona obowiązku

ubezpieczenia 50% powierzchni upraw w gospodarstwie, a organ naruszył

§ 13r ust. 12 ww. rozporządzenia.

Organ wskazał także, iż jedynie rolnicy, którzy posiadali w gospodarstwie wyłącznie łąki i pastwiska otrzymywali płatność w stawce [...] zł do 1 ha

bez posiadania ubezpieczenia tego areału. Jednak w gospodarstwie Skarżącej

nie występowały wyłącznie łąki i pastwiska, albowiem występowała także uprawa

na gruncie ornym owsa. Zatem stan faktyczny rozpoznawanej sprawy nie jest analogiczny do sytuacji takich rolników, w których gospodarstwach nie występowały uprawy na gruncie ornym. Zatem – według Sądu - za nieuzasadnione należy uznać zarzuty dotyczące nierównego traktowania obywateli, będących w identycznej sytuacji faktycznej.

Podkreślić raz jeszcze należy, że rozpoznając sprawę w trybie art. 155 K.p.a. Organ nie może ponownie merytorycznie jej rozpatrywać, do czego w istocie zmierza Skarżąca. Tryb z art. 155 K.p.a nie jest bowiem tożsamy z trybem odwoławczym

od decyzji. Działania Organu w zakresie postępowania z art. 155 K.p.a. zostały ograniczone przez ustawodawcę do zbadania czy zachodzą przesłanki uzasadniające zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej. Wobec powyższego

za bezpodstawne należy uznać zarzuty dotyczące braku przeprowadzenia należytego postępowania dowodowego, organ nie był bowiem zobligowany w toku postępowania prowadzonego w trybie art. 155 K.p.a. do przeprowadzenia ponownego postępowania dowodowego w pełnym zakresie, gdyż był zobowiązany do orzekania na podstawie istniejącego już materiału dowodowego, co też uczynił. Należy podkreślić, że przesłankę interesu społecznego lub słusznego interesu strony organ oceniał z poszanowaniem zasady wynikającej z art. 7 K.p.a., tj. zasady uwzględnienia z urzędu interesu społecznego oraz słusznego interesu strony.

W ocenie Sądu zasadnie uznały organy, że za wzruszeniem decyzji ostatecznej nie przemawia interes społeczny. O ile jedynie faktyczny interes strony uzasadnia przyznanie jej pomocy finansowej w wyższej niż udzielona wysokości,

o tyle byłoby to wbrew interesowi społecznemu. Zasadnie organ uznał, że w interesie społecznym leży przyznanie pomocy w należnej wysokości, zgodnie z mającą zastosowanie w rozpatrywanej sprawie regulacją prawną, tj. § 13 r. ust. 12 rozporządzenia.

Zauważyć należy, że w przypadku decyzji przyznającej pomoc finansową

za zmianą rozstrzygnięcia poprzez przyznanie pomocy w wyższej wysokości zawsze przemawia faktyczny interes strony. Należy zatem mieć na uwadze, że rozpoznając taką sprawę, organ nie może odejść od regulacji przyjętej w przepisie prawa materialnego i powinien ocenić czy przepis ten daje podstawę do zmiany wydanego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy sprostał temu wymogowi.

Należy zgodzić się z organem, który za nieuzasadniony uznał zarzut naruszenia art. 4 pkt. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady

nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich w ramach wsparcia producentów rolnych na skutek pominięcia przy ocenie sprawy ww. przepisu, który formułuje definicję trwałych użytków zielonych. W rozpoznawanej sprawie w gospodarstwie Skarżącej występują trwałe użytki zielone i organ nie brał pod uwagę ich powierzchni ustalając powierzchnię upraw podlegających ubezpieczeniu. Do wyliczenia 50% powierzchni upraw, które winny były zostać ubezpieczone organ przyjął wyłącznie powierzchnię uprawy owsa, która nie została przez Skarżącą ubezpieczona w jakimkolwiek zakresie – co przyznała sama Skarżąca w treści wniosku o płatność.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu podniesionego w skardze, stwierdzić należy, że prawidłowo również organ odwoławczy wyważył oba interesy,

tj. społeczny i słuszny interes strony, a następnie uznał, że za zmianą lub uchyleniem ostatecznej decyzji nie przemawia interes społeczny, wobec czego pozostawił decyzję organu I instancji w obrocie prawnym. Z uwagi na powyższe

za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia przez Organ odwoławczy

art. 138 K.p.a.

Na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty naruszenia art. 2, art. 7

i art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Nie można zgodzić się ze Skarżącą

– o czym była mowa powyżej - że organ nie potraktował jej na równi z innymi rolnikami. W uzasadnieniu decyzji w sposób jasny i zrozumiały organ przedstawił różnicę między jej sytuacją, a sytuacją rolników, którzy posiadali wyłącznie łąki

i pastwiska. Nie można przyznać racji Skarżącej co do tego, że organ nie rozważył przedstawionych przez nią zarzutów. Organ bowiem dokładnie zbadał czy sprawie występuje interes społeczny i słuszny interes strony, a następnie oba te interesy wyważył. Uznał, że bez wątpienia w sprawie występuje "słuszny interes strony", rozumiany jako interes faktyczny, bowiem sprowadzający się do oczekiwania przyznania wyższej płatności. Choć jest to pojęcie (słuszny interes strony) niezdefiniowane nie oznacza jednak samej woli czy chęci strony do uchylenia decyzji. Wyrażenie to należy rozumieć wyłącznie jako interes prawny,

a nie faktyczny. Słuszny interes strony nie może być sprzeczny z interesem społecznym, a takim jest zasada praworządności wyrażona w art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, zasada demokratycznego państwa określona w art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, jak i zasada legalności działania zawarta

w art. 6 K.p.a. Skarżąca nie może oczekiwać, że decyzja przyznającą jej połowiczną pomoc finansową będzie uchylona z tego powodu, że taka jest wola Skarżącej, którą nazywa "słusznym interesem strony". Strona, będąca adresatem decyzji przyznającej jej pomoc finansową w części, nie może przy zastosowaniu trybu z art. 155 K.p.a. być w lepszej, wręcz uprzywilejowanej sytuacji, niż inne osoby, które spełniły nałożone na nie obowiązki (wykupiły ubezpieczenie dla stosownej powierzchni upraw). Taka sytuacja prowadziłaby do naruszenia fundamentalnej zasady na jakiej opiera się system prawny, zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Zatem za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut naruszenia przez organ powołanych w skardze przepisów Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

Reasumując, Sąd stwierdził, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ odwoławczy zastosował się do wskazań zawartych w ww. wyroku tutejszego Sądu z dnia 10 października 2019 r. Następnie słusznie organ uznał, że przedstawionych przez Skarżącą argumentów nie można uznać za podstawę zmiany decyzji ostatecznej. Tym samym Skarżąca nie wykazała zaistnienia obligatoryjnych przesłanek interesu społecznego i słusznego interesu strony.

Konkludując powyższe rozważania, Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, bowiem zarzuty skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła okoliczności umożliwiających wzruszenie decyzji ostatecznej ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony.

Z tych powodów na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę jako niezasadną należało oddalić.

Powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.