Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SAB/Gd 7/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 98 ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 marca 2022 r. sprawy ze skargi H. C. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę 1. zobowiązuje Starostę do rozpoznania sprawy z wniosku H. C. z dnia 27 kwietnia 2021 r. o odszkodowanie w terminie 1 (jednego) miesiąca od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności, 2. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałej części, 4. zasądza od Starosty na rzecz skarżącego H. C. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

H. C. (dalej: "Strona", "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Starostę (dalej: "Starosta", "Organ") postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogę.

Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu 6 maja 2021 r. do Starosty wpłynął wniosek Skarżącego, złożony w oparciu o art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

(Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.) - dalej: "u.g.n.", o ustalenie odszkodowania za działki nr [..], [..] i [..] w L., gmina L., przejęte pod drogę. Działki te decyzją Wójta Gminy (dalej: "Wójt") z dnia 5 stycznia 2021 r. zostały wydzielone pod drogę

i z mocy prawa przeszły na własność Gminy L. Decyzja ta została wydana na wniosek Skarżącego o zatwierdzenie podziału działki nr [..] położonej w L., której był on właścicielem.

Pismem z dnia 28 czerwca 2021 r. Starosta, na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735) - dalej: "k.p.a.", w zw. z art. 98 oraz art. 129 ust. 5 u.g.n., zawiadomił Skarżącego

o wszczęciu postępowania w sprawie odszkodowania za działki nr [..], [..] i [..] położone w L. Starosta poinformował Skarżącego, że ze względu na wymogi procedury, w tym termin na zawarcie ugody, a także bardzo dużą ilość prowadzonych obecnie postępowań, zakończenie postępowania w ustawowym terminie jest niemożliwe. Wskazano, że prawdopodobny termin załatwienia wniosku to 30 listopada 2021 r.

W dniu 29 czerwca 2021 r. do Organu wpłynął wniosek Strony o przeprowadzenie dowodu z operatu szacunkowego z dnia 6 czerwca 2021 r. sporządzonego przez biegłego mgr inż. T. Z. na okoliczność ustalenia wysokości odszkodowania należnego Skarżącemu z tytułu wywłaszczenia działek.

W dniu 13 lipca 2021 r. do Starosty wpłynęło pismo Skarżącego z dnia 5 lipca

2021 r. z prośbą o precyzyjne wskazanie, jakie konkretne czynności ma zamiar podjąć Organ, które uzasadniają przedłużenie wydania rozstrzygnięcia aż do 30 listopada 2021 r.

Pismami z dnia 14 lipca 2021 r. Starosta zwrócił się do Wójta o nadesłanie wszelkich istotnych dla sprawy dokumentów, w tym decyzji z dnia 5 stycznia 2021 r.

w sprawie zatwierdzenia projektu podziału, opatrzonej w pieczęć ostateczności (wraz

z projektem podziału oraz wnioskiem), a także dokumentów w sprawie uzgodnień dotyczących odszkodowania (np. umowy, porozumienia, zrzeczenia) wraz

z korespondencją w tej sprawie. Starosta zwrócił się również do Wójta o wskazanie

w formie zaświadczenia, wydanego w trybie art. 217 § 1 k.p.a. (z załącznikiem graficznym), jakie było przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego działek nr [..], [..] i [..], położonych w L., na dzień 5 stycznia 2021 r., czyli na dzień wydania przez Wójta decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu podziału.

Żądane przez Starostę informacje i dokumenty Wójt nadesłał wraz z pismem z dnia 15 lipca 2021 r., które wpłynęło do Starosty w dniu 22 lipca 2021 r.

Pismem z dnia 23 lipca 2021 r. Organ odpowiedział na pismo Strony z dnia 5 lipca 2021 r., w którym wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne, które z mocy prawa przeszły na własność podmiotu publicznoprawnego, prowadzone jest w oparciu o przepisy k.p.a., z którego wynikają zasady i elementy postępowania administracyjnego. Podniesiono, że organ w toku postępowania podejmuje z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W tym celu koniczne jest zgromadzenie kompletnego materiału dowodowego,

a zagadnienia wymagające wyjaśnienia ujawniają się w miarę gromadzenia dowodów.

Postanowieniem z dnia 2 września 2021 r. Starosta, na podstawie art. 78, art. 123

i art. 124 k.p.a., odmówił uwzględnienia żądania dowodowego Skarżącego dotyczącego przeprowadzenia dowodu z operatu szacunkowego z dnia 6 czerwca 2021 r., ponieważ dowód ten, w ocenie Organu, obarczony jest nieprawidłowościami, nie może przez to stanowić wiarygodnego dowodu w sprawie, a tym samym stanowić podstawy ustalenia wysokości odszkodowania.

Pismami z 10 września 2021 r. i 2 listopada 2021 r. Starosta wystosował zapytania do rzeczoznawców majątkowych o podanie ceny sporządzenia operatów szacunkowych dla potrzeb ustalenia odszkodowania m.in. za działki nr [..], [..] i [..], położone w L.

Pismem z dnia 18 października 2021 r. Skarżący złożył do Wojewody (dalej: "Wojewoda") ponaglenie na niezałatwienie przez Starostę sprawy w terminie oraz na przewlekłe prowadzenie przez ten organ postępowania, które postanowieniem z dnia

12 listopada 2021 r. zostało uznane za nieuzasadnione.

Pismem z dnia 30 listopada 2021 r. Starosta poinformował Skarżącego, że ze względu na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, niewyłonienie rzeczoznawcy majątkowego z powodu braku ofert na sporządzenie wyceny nieruchomości, a także ze względu na wymogi procedury, w tym umożliwienie stronie wypowiedzenie się, a także bardzo dużą ilość prowadzonych obecnie postępowań, zakończenie postępowania we wskazanym wcześniej terminie jest niemożliwe. Wskazano, że prawdopodobny termin załatwienia sprawy to 29 kwietnia 2022 r.

Pismem z dnia 9 grudnia 2021 r. H. C., reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, złożył skargę na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania, których dopuścił się Starosta w sprawie o ustalenie odszkodowania należnego w związku z przejęciem przez Gminę L. własności nieruchomości gruntowych położonych w obrębie L., gmina L. o nr ewidencyjnych [..], [..] i [..], które na mocy decyzji Wójta z dnia 5 stycznia 2021 r. z mocy prawa przeszły na własność Gminy L. z przeznaczeniem pod drogi publiczne.

Strona skarżąca wniosła: o zobowiązanie Starosty do załatwienia sprawy

o odszkodowanie w związku z przejęciem przez Gminę L. własności nieruchomości

w terminie 14 dni licząc od dnia wydania wyroku w sprawie; o stwierdzenie,

że bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; o przyznanie od Organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej

w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a."; o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, z uwzględnieniem opłaty od skargi oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, a także kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. wniesiono o przeprowadzenie dowodu

z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy - na okoliczności tam wskazane.

W uzasadnieniu skargi opisano dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że pomimo upływu ponad 5 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania do dnia złożenia skargi sprawa ustalenia odszkodowania za pozbawienie prawa własności nieruchomości Skarżącego nie została załatwiona. I to w sytuacji, gdy sama Strona dostarczyła Organowi wszelkich argumentów wystarczających do tego, aby sprawę załatwić w ustawowym terminie, nawet bez konieczności powoływania biegłego celem sporządzenia wyceny wywłaszczonej nieruchomości. Zarzucono, że w ciągu tych 5 miesięcy Organ nie podjął

w zasadzie żadnego działania zmierzającego do załatwienia sprawy, a przeprowadzone przez Starostę czynności okazały się nieefektywne. Zdaniem strony skarżącej w ciągu tego czasu Organ jedynie rzekomo przeanalizował przedstawiony mu przez Skarżącego operat oraz miał jakoby podjąć działania zmierzające do zlecenia opinii innemu biegłemu. Jednakże pismo z 2 września 2021 r., którym Starosta oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu z operatu szacunkowego z dnia 6 czerwca 2021 r., bynajmniej nie dowodzi rzetelnej analizy tego dowodu. Wniosek taki potwierdza fakt, że Organ nie wskazał nawet konkretnych okoliczności, na których oparł negatywną ocenę przedłożonego mu operatu. Odnosząc się do prób znalezienia biegłego, mogącego sporządzić wycenę nieruchomości na zlecenie Organu, pełnomocnik Skarżącego podniósł, że zasady logiki i doświadczenia życiowego, a także jego praktyka w tego typu sprawach, przeczą zapewnieniom Starosty co do rzetelności podejmowanych w tym zakresie starań. Zaznaczono, że Organ nie przedstawił Skarżącemu żadnych dowodów potwierdzających czy to faktyczne wystosowanie zapytań do rzeczoznawców majątkowych czy zakres rzeczoznawców, wśród których Starosta prowadził owe "poszukiwania".

Odwołując się do własnego doświadczenia pełnomocnik Skarżącego zwrócił uwagę, że decyzje Starosty często są uchylane przez organy wyższej instancji, ze względu na nieprawidłowe ustalenia. Przez to wydawanie postanowień czy decyzji przez Organ jest znacznie wydłużone. W ocenie Strony ilość prowadzonych postępowań i ich przedłużający się czas trwania w znacznej mierze jest zdeterminowany sposobem ich rozpoznawania przez Starostę, jednakże wielokrotne uchylanie wydawanych przez Organ rozstrzygnięć, skutkujące koniecznością ponownego rozpoznawania tej samej sprawy, nie może usprawiedliwiać przedłużającego się czasu trwania poszczególnych postępowań.

W odniesieniu do przywoływanej przez Starostę okoliczności dotyczącej znacznej ilości rozpatrywanych spraw odszkodowawczych dających się zaklasyfikować, jak wskazał sam Organ, "w typie" sprawy niniejszej, Strona podniosła, że w przypadku poprawnie działającego organu administracji fakt, że rozpatrywane przezeń sprawy wykazują daleko idące podobieństwo powinien rzutować na skrócenie czasu rozpatrywania owych spraw,

a nie jego wydłużenie.

Strona skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Organu, jakoby niniejsza sprawa wykazywała wysoki stopień złożoności czy skomplikowania. Wskazano, że sprawy tego typu opierają się w decydującej mierze na zleceniu sporządzenia operatu przez rzeczoznawcę majątkowego, z czego Starosta doskonale zdaje sobie sprawę, co potwierdzają zapewnienia Organu co do poszukiwania biegłego. Podkreślono, że Organ dopiero kilka miesięcy po wszczęciu postępowania rozpoczął owe poszukiwania biegłego, którego nie udało się znaleźć przez 3 miesiące. W ocenie Strony ta nieudolność Organu pozostaje całkowicie nieusprawiedliwiona, a konsekwencjami tego stanu rzeczy nie można obciążać Skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie.

Zdaniem reprezentującego Organ pełnomocnika ustalony termin nie został przekroczony, a podjęte działania zmierzają do zebrania w sposób rzetelny kompletnego materiału w celu ustalenia odszkodowania. Podkreślono, że nie jest też możliwe, aby sprawa była prowadzona w krótszym czasie z uwagi na bardzo dużą ilość prowadzonych równocześnie tego typu postępowań, przy czym analiza wniosków jest bardzo czasochłonna i wymaga dużej wnikliwości. Wskazano, że na podstawie decyzji wydawanych przez Starostę, gminy oraz Skarb Państwa zobowiązane są wypłacać byłym właścicielom odszkodowania, niejednokrotnie w bardzo wysokich kwotach. Tym samym, stojąc na straży praworządności, zgodnie z art. 7 k.p.a., Organ zobowiązany jest podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a nie tylko interes wnioskodawcy. W związku z tym trudno uznać bezczynność Organu,

a ewentualna przewlekłość postępowania jest od niego niezależna.

Powtórzono, że określony termin zakończenia postępowania nie został przekroczony, a jego wydłużenie było niezbędne, biorąc pod uwagę kolejne negatywne wyniki pozyskania biegłego do sporządzenia operatu szacunkowego, który jest niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy. Zaakcentowano, że Organ musi w tej kwestii skorzystać z opinii biegłego, którego wyłonił dopiero za trzecim podejściem z uwagi na brak biegłych zainteresowanych bądź gotowych do sporządzenia takiego operatu.

Końcowo podniesiono, że postulat szybkości postępowania administracyjnego nie może prowadzić do naruszenia zasad praworządności, a przede wszystkim nie może powodować nieprawidłowości lub zaniechań w ustalaniu stanu faktycznego; prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy ma pierwszeństwo przed szybkością postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia

25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) stanowi,

że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania

w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania

w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających

z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego

w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).

W sprawie będącej przedmiotem niniejszej skargi Skarżący zwalcza bezczynność

i przewlekłe prowadzenie przez Starostę postępowania dotyczącego ustalenia odszkodowania za pozbawienie prawa własności nieruchomości gruntowych nr [..], [..] i [..], położonych w L., które przeszły na własność Gminy L. jako przeznaczone pod drogę, na podstawie decyzji Wójta z dnia 5 stycznia 2021 r.

Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi należy wskazać, że pismem z dnia

18 października 2021 r. Skarżący wniósł do Wojewody ponaglenie w związku

z bezczynnością Starosty w przedmiotowej sprawie. Rozpoznając to ponaglenie Wojewoda postanowieniem z dnia 12 listopada 2021 r. uznał je za nieuzasadnione. Tym samym, Skarżący wyczerpał przysługujące mu środki zaskarżenia, zgodnie z wymogiem art. 52 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Natomiast zgodnie z art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W związku z czym przedmiotowy środek zaskarżenia należy uznać za dopuszczalny.

Przechodząc do meritum sprawy należy wskazać, że naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 k.p.a., jest obowiązek działania organów sprawnie, wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Zgodnie zaś z art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu

o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub

w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3

(§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo

z przyczyn niezależnych od organu (§ 5).

Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość postępowania to stan,

w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Dokonując więc rozgraniczenia zakresu skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania, pojęcie "bezczynności" należy rozumieć jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności. Natomiast przez "przewlekłe prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania

w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą

z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyroki NSA: z dnia 31 maja 2016 r. sygn. akt II OSK 1903/15, z dnia 2 czerwca

2016 r. sygn. akt II OSK 1156/16, czy z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu wyroki są dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). W piśmiennictwie wskazuje się, że przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017 r., s. 414). Za postępowanie prowadzone przewlekle uznaje się zatem postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny.

Złożona w niniejszej sprawie skarga dotyczy zarówno bezczynności, jak

i przewlekłości. W tym zakresie w doktrynie wskazuje się, że przedmiotem postępowania

w sprawie ze skargi zarówno na bezczynność, jak i przewlekłość organu jest ustalenie, czy zachodzi potrzeba zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. W obu sprawach sąd administracyjny dysponuje tymi samymi środkami prawnymi (tak: P. Kornacki, glosa krytyczna do wyroku WSA w Krakowie z dnia 20 września 2011 r. sygn. akt II SAB/Kr 67/11, ZNSA 2012, nr 3; G. Rząsa, glosa do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19, OSP 2021/1/5). W związku z tym przyjmuje się, że w przypadku wniesienia tego rodzaju skargi, sąd ma obowiązek zbadać ją zarówno w aspekcie bezczynności, jak i przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy. Sąd rozstrzyga następnie, która z tych form występuje w sprawie, bądź też może stwierdzić, że występują one jednocześnie. Taka konstatacja sądu powinna jednak znaleźć swoje odzwierciedlenie w sentencji orzeczenia.

Oceniając tok czynności kontrolowanego Organu w kontekście powyższych uwag Sąd uznał, że pozostaje on bezczynny, a toczące się przed nim postępowanie było prowadzone w sposób przewlekły. Nie ulega bowiem wątpliwości, że sprawa odszkodowania za działki nr [..], [..] i [..] położone w L. nie została załatwiona w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a.

Jak wynika z akt sprawy, wniosek o podjęcie przez Starostę władczych działań został złożony w dniu 6 maja 2021 r., a wszczęcie postępowania nastąpiło 28 czerwca 2021 r. Od tego momentu Organ miał ustawowy obowiązek zakończyć postępowanie

w terminie miesiąca lub, uwzględniając nawet skomplikowany charakter sprawy, w terminie dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W terminach tych nie zostało jednak wydane rozstrzygnięcie kończące sprawę. Informując o wszczęciu postępowania Organ jednocześnie wyznaczył termin jej załatwienia na 30 listopada 2021 r., zaś w tej dacie poinformował o przedłużeniu tego terminu do 29 kwietnia 2022 r.

Tym samym Sąd uznał, że na dzień wniesienia skargi nie został dochowany termin załatwienia sprawy wynikający z art. 35 § 3 k.p.a. Sprawy nie rozpoznano również na datę orzekania przez Sąd (do dnia wydania wyroku Starosta nie poinformował Sądu

o załatwieniu sprawy). W konsekwencji należało uwzględnić żądanie skargi co do wyznaczenia kontrolowanemu Organowi terminu na rozpoznanie sprawy, o czym Sąd orzekł w pkt 1 wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W tym zakresie Sąd uznał, że termin jednego miesiąca na załatwienie sprawy, a nie 14 dni - jak domagała się strona skarżąca - będzie adekwatny do jej okoliczności.

Niezależnie od powyższego Sąd doszedł również do wniosku, że prowadzone przez Starostę postępowanie w przedmiocie odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogę jest prowadzone w sposób przewlekły.

Należy zauważyć, że wniosek Skarżącego o ustalenie odszkodowania za działki przejęte pod drogę wpłynął do Starosty w dniu 6 maja 2021 r. Po upływie prawie dwóch miesięcy (pismo z dnia 28 czerwca 2021 r., doręczone pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 1 lipca 2021 r.) Starosta zawiadomił Skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie. Zarówno z akt sprawy, jak i z odpowiedzi na skargę nie wynika, dlaczego pomiędzy wpływem wniosku do Organu a podjęciem pierwszej czynności w sprawie upłynęły prawie dwa miesiące.

Po dwóch tygodniach od wszczęcia postępowania Organ wystąpił do Wójta (pismami z dnia 14 lipca 2021 r.) o nadesłanie "wszelkich istotnych dla sprawy dokumentów" oraz o wskazanie w formie zaświadczenia, wydanego w trybie art. 217 § 1 k.p.a., jakie było przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego działek nr [..], [..] i [..], jednakże pomimo otrzymania żądanych informacji

i dokumentów w dniu 22 lipca 2021 r. Starosta dopiero 10 września 2021 r. (ponownie po prawie dwóch miesiącach) podjął kolejną czynność procesową w postaci wystosowania zapytań do rzeczoznawców majątkowych o podanie ceny sporządzenia operatów szacunkowych dla potrzeb ustalenia odszkodowania.

W ocenie Sądu powyższą czynność Organ mógł podjąć wcześniej aniżeli po prawie dwóch miesiącach, skoro - jak przyznano w odpowiedzi na skargę - operat szacunkowy jest niezbędny do rozstrzygnięcia tego typu spraw, a postępowań takich jest równocześnie prowadzonych przez Starostę bardzo dużo. A zatem przygotowanie pisma, w którym Organ zwraca się do rzeczoznawców majątkowych o podanie ceny sporządzenia operatów szacunkowych dla potrzeb ustalenia odszkodowania nie jest czynnością skomplikowaną

i czasochłonną, na którą potrzeba prawie dwa miesiące. Skoro sam Starosta przyznaje,

że spraw dotyczących odszkodowań za nieruchomości przejęte pod drogę prowadzi dużo, są to zatem sprawy w dużej mierze powtarzalne. Stąd wniosek, że pracownicy obsługującego Starostę urzędu powinni mieć doświadczenie i wprawę w szybkim

i sprawnym podejmowaniu takich czynności. Z akt sprawy nie wynika również, aby

w okresie dzielącym powyższe zdarzenia istniały przeszkody, które uniemożliwiały szybsze podjęcie decyzji o wystosowaniu zapytań dotyczących operatów szacunkowych dla potrzeb ustalenia odszkodowania.

Należy również zwrócić uwagę, że już w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania Starosta poinformował Skarżącego, że sprawa nie zostanie załatwiona w terminach wskazanych w art. 35 k.p.a. podając, że prawdopodobny termin załatwienia sprawy to

30 listopada 2021 r.

Zdaniem Sądu wyznaczenie tak odległego terminu załatwienia sprawy nie zostało należycie wyjaśnione. W odpowiedzi na zapytanie pełnomocnika Skarżącego z dnia 5 lipca 2021 r. Starosta w piśmie z dnia 23 lipca 2021 r. posłużył się ogólnikowymi stwierdzeniami wskazującymi na ciążący na nim obowiązek zebrania kompletnego materiału, lecz w żaden sposób nie sprecyzował, jakich dokładnie dokumentów potrzebuje do zakończenia sprawy. Również w informacji z dnia 30 listopada 2021 r. Organ wskazał na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, wymogi procedury, w tym umożliwienie stronie wypowiedzenie się, a także bardzo dużą ilość prowadzonych obecnie postępowań. Starosta nie wskazał jednak konkretnie, jakie czynności udało się już w sprawie wykonać, a jakie są jeszcze konieczne do przeprowadzenia, aby uczynić zadość wynikającym

z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zasadom prawdy obiektywnej i oficjalności postępowania dowodowego.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że działania Starosty

w postępowaniu odszkodowawczym nie były podejmowane sprawnie i efektywnie. Kolejne czynności procesowe dzielił nieuzasadniony, długi odstęp czasu. Przedstawione wyżej okoliczności wskazują na odwlekanie przez Organ rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, co czyni prowadzone przez niego postępowanie administracyjne przewlekłym.

Podsumowując, wobec przedstawionej powyżej chronologii działań Organu na tle okoliczności niniejszej sprawy Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jako że Starosta nie rozpatrzył wniosku Skarżącego o ustalenie odszkodowania w terminie, czym naruszył postanowienia przepisów art. 35 § 1 i 3 k.p.a. oraz korespondujące z nimi art. 12 § 1 i 2 k.p.a. Ponadto, oceniając prowadzone dotychczas postępowanie Sąd nie tylko badał przekroczenie terminów ustawowych, lecz rozważył także, czy możliwe było szybsze i efektywniejsze prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie i w tym zakresie uznał,

że było to w granicach możliwości Organu.

Z mocy art. 149 § 1a P.p.s.a. Sąd zobligowany był jednocześnie stwierdzić, czy bezczynność i przewlekłość organu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W ocenie Sądu przewlekłość i bezczynność, których dopuścił się Starosta, nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Ze względu na to, że ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, dokonanie kwalifikacji bezczynności lub przewlekłości pozostawiono uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to zaś cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lutego 2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 107/20). Na tę ocenę rzutuje z kolei m.in. kilkukrotne przekroczenie ustawowego terminu na przeprowadzenie postępowania oraz podejmowanie czynności nieefektywnych i ewidentna "zła wola" organu w zakresie realizacji swoich ustawowych obowiązków (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 września 2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 112/20). Przesłanki te nie zostały w niniejszej sprawie spełnione. Zdaniem Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że czynnikiem rzutującym na tempo procedowania sprawy była chęć uniknięcia jej załatwienia, w większym stopniu chodziło o niewłaściwą organizację pracy i uzależnienie rozstrzygnięcia sprawy od znalezienia, powołania biegłego, otrzymania operatu i jego analizy, a niewątpliwie kwestia wyceny, oględzin nieruchomości i sporządzenia operatu stanowi obligatoryjne w niniejszym postępowaniu czynności dokonywane przez biegłego, a więc niezależne od Organu.

W punkcie 3 sentencji, działając na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę w zakresie wniosku o przyznanie Skarżącemu sumy pieniężnej. Zgodnie z tym przepisem, przyznanie kwoty pieniężnej ma charakter fakultatywny. Zdaniem Sądu

w opisanych okolicznościach sprawy zbędne jest dyscyplinowanie Organu w ten sposób.

Z uwagi na stwierdzony brak rażącego charakteru bezczynności i przewlekłości wystarczające jest zobowiązanie Starosty do rozpatrzenia sprawy w zakreślonym terminie.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt 4 wyroku na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800), zasądzając od Starosty na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł, na którą składa się uiszczony wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika

w kwocie 480 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

W niniejszej sprawie Sąd orzekał w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 pkt 4 P.p.s.a.[pic]