Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1058/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Referent-stażysta Weronika Leśniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2024 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 października 2023 r. nr UP-743/2023 (060000/71/322196/2023) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 2.10.2023 r. nr UP-743/2023 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bielsku-Białej – dalej organ II instancji, Zakład- na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ze zm., dalej u.s.u.s.) po rozpoznaniu wniosku J.Z. – dalej, strona, skarżący, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z 2 sierpnia 2023 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

11 czerwca 2021 r. pełnomocnik strony zwrócił się do Zus z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek powołując się na trudną sytuację finansową i zdrowotną strony.

Zus po przeprowadzeniu postępowania decyzją z 28 lipca 2021 r. nr [...] odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ nie stwierdził by w sprawie zachodziła któraś z przesłanek z art. 28 u.s.u.s.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakład decyzją z 23 września 2021 r. utrzymał w mocy decyzję z 28 lipca 2021 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Od tej decyzji strona wniosła skargę do WSA w Gliwicach, który wyrokiem z 5 kwietnia 2022 r. o sygn. akt III SA/GI 1565/21 oddalił skargę, a NSA rozpoznając skargę kasacyjną uchylił zaskarżony wyrok WSA w Gliwicach z 5 kwietnia 2022 r. oraz decyzję ZUS nr [...] z 23 września 2021 r. i poprzedzającą ją decyzję nr [...] z 28 lipca 2021 r. NSA zobowiązał ZUS do ponownego zgromadzenia niezbędnego materiału dowodowego, w szczególności skompletowania tych dokumentów, na które powołano się w zaskarżonej w tej sprawie decyzji oraz dokonania rozstrzygnięcia, które znajdzie odzwierciedlenie w aktach sprawy i okaże się najwłaściwsze z perspektywy przesłanek ustanowionych w przepisach prawa materialnego.

Zus po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia decyzją z 2 sierpnia 2023 r. nr [...] odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 65 376,77 zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne - za okres 02/2008-02/2011, 06-08/2011, 11-12/2011, 02,03,06,07,10,11/2012, 01/2013, 04-12/2013 w łącznej kwocie 59 807,61 zł, w tym z tytułu:

- składek - 30 261,61 zł,

- odsetek liczonych na 11 czerwca 2021 r. - 29 546,00 zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres 03/2013 - 12/2013 w kwocie 4 310,30 zł, w tym z tytułu: -składek- 2617,30zł,

I - odsetek liczonych na 11 czerwca 2021 r. - 1 693,00 zł,

c) Fundusz Pracy - za okres 11/2012 -12/2013 w kwocie 1 258,86 zł, w tym z tytułu: -składek- 756,86zł.

- odsetek liczonych na 11 czerwca 2021 r. - 502,00 zł.

Wydając decyzję organ I instancji nie znalazł podstaw do przychylenia się do wniosku w oparciu o 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 u.s.u.s.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy strona zakwestionowała podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.

Zakład nie uwzględnił wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i decyzją nr UP-743/2023 utrzymał w mocy sporną decyzję.

Wskazał przy tym iż 7 kwietnia 2023 r. do ZUS wpłynęło oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, w którym poinformowano, że strona: jest wdowcem, pracuje zarobkowo w P Sp. z o.o. na umowę zlecenie, która zastała zawarta na okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. z wynagrodzeniem w wysokości 456,00zł brutto, tj. 329,20 zł netto miesięcznie, pobiera emeryturę nr [...], nie uzyskuje dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej, świadczeń z Urzędu Pracy oraz nie korzysta z innych form pomocy, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z tytułu opłat eksploatacyjnych - 865,00 zł oraz kosztów leczenia - 300,00 zł, posiada zobowiązanie pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów w kwocie 18.724,40 zł, które spłaca w ratach w miesięcznej wysokości 480,21 zł, nie posiada nieruchomości, ruchomości, praw majątkowych oraz wierzytelności.

Zaznaczył, iż do rozpatrzenia sprawy skorzystano z danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: CEDIG, CEPIK i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Na ich podstawie organ ustalił, że: działalność gospodarcza została wykreślona z rejestru 8 kwietnia 2016 r. na podstawie art. 34 ust. 5 pkt.1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej; od 1 listopada 2021 r. jest zatrudniona na podstawie umowy zlecenia, podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wyniosły: w czerwcu 2023 r. - 364,80 zł, tj. 294,59 zł netto, w lipcu 2023 r. - 456,00 zł, tj. 368,23 zł netto oraz we wrześniu 2023 r. - 423,00 zł, tj. 341,59 zł netto, zatem wynagrodzenie w 3 ostatnich miesiącach wyniosło średnio 334,80 zł netto miesięcznie, pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 2.025,05 zł brutto, tj. 1.842,80 zł netto miesięcznie, ze świadczenia są dokonywane potrącenia egzekucyjne na rzecz ZUS w miesięcznej wysokości 506,26 zł, w kwietniu i wrześniu 2023 r. została również wypłacona 13 i 14 emerytura, nie posiada nieruchomości; figuruje jako właściciel samochodów osobowych marki FSO POLONEZ CARO z [...] r. i Volvo 360 z [...] r. oraz samochodu ciężarowo-osobowego marki TARPAN 233 K z [...] r.

Dalej organ przywołał treść art. 28 ust. 3 u.s.u.s. stwierdzając, że w przypadku strony: przesłanka wymieniona w pkt 1 nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; przesłanki określone w pkt 2, 4 i 4b i 4c nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe; przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s nie zachodzi - nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, jednak nie zostało spełnione kryterium braku następców prawnych, ponieważ strona ma dzieci i pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 2.025,05 zł brutto miesięcznie, z którego jest prowadzona skuteczna egzekucja należności z tytułu składek w miesięcznej wysokości 506,26 zł, przesłanka określona w pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o umorzenie których strona wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł;

Przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi dlatego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję . Wprawdzie postanowieniem z 29 czerwca 2017 r. sygn. akt [...] Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym K.- [...] L. Z. umorzył postępowanie egzekucyjne wobec strony z uwagi na jego bezskuteczność, jednak od 1 listopada 2021 r. posiada strona składnik majątkowy podlegający egzekucji w postaci świadczenia emerytalnego, z którego Dyrektor Oddziału ZUS w C. prowadzi skuteczne postępowanie egzekucyjne; przesłanka opisana w art. 28 ust pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ Dyrektor Oddziału ZUS w C. prowadzi skuteczne postępowanie egzekucyjne ze świadczenia emerytalnego, na przestrzeni 6 ostatnich miesięcy wyegzekwowano łączną kwotę 3.037,56 zł. Postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji.

Organ dokonał także analizy wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. w zw. z art. 28 ust. 3a, art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r.. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem", przywołując jego treść.

W tym względzie wskazał, iż strona decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej powinna być świadoma, że zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tego tytułu za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach.

Wskazał, iż przesłanka opisana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma w stosunku do strony zastosowania, ponieważ nie prowadzi już działalności gospodarczej.

W zakresie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia organ wskazał na informacje pochodzące od strony, że choruje na nowotwór złośliwy jelita cienkiego, co uniemożliwia pozyskanie dodatkowego źródła dochodu opartego na własnej pracy, stan zdrowia jest zły, przebyto operacje onkologiczne, udar, istnieją problemy kardiologiczne, choroby przewlekle nerek, cukrzyca typu II.

Organ wskazał na dokumentacje medyczną zawartą w aktach i zauważył, iż ze zrozumieniem podchodzi do sytuacji zdrowotnej strony, jednak otrzymuje ona świadczenie emerytalne, które jest stałym dochodem wypłacanym bez względu na stan zdrowia oraz ewentualną konieczność opieki nad chorym członkiem rodziny i może stanowić źródło sukcesywnej spłaty zadłużenia wobec ZUS. Ponadto strona jest nadal aktywna zawodowo - pracuje na podstawie umowy zlecenia. Dlatego ta przesłanka w sprawie nie zachodzi.

W ocenie organu ograniczone możliwości płatnicze nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Każda osoba przejściowo może wykazać, że znajduje się w trudnej sytuacji lecz ZUS jest obowiązany w sposób dokładny i racjonalny ocenić sytuację i podjąć decyzję czy uznaje ją za przesłankę do zastosowania umorzenia należności, czy też nie. Organ wskazał, iż po potraceniach strona pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.336,54 zł netto (po potrąceniach egzekucyjnych na rzecz ZUS w wysokości 506,26 zł) gdzie egzekucja jest prowadzona zgodnie z zasadą poszanowania minimum egzystencji. Strona uzyskuje również dochody z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia w średniej miesięcznej wysokości 334,80 zł netto.

Organ wskazał, iż wskaźnikiem służącym do oceny kryterium ubóstwa jest kwota określająca minimum socjalnego. Miesięczny budżet gospodarstwa domowego strony wynosi 1.671,34 zł i jest wyższy niż poziom minimum socjalnego w I kwartale 2023 r. określony przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w lipcu 2023 r., na kwotę 1.650,22 zł dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego. Zatem nie wskazuje na stan ubóstwa i konieczność sięgania po pomoc z opieki społecznej, która dedykowana jest tylko osobom w bardzo trudnej, zagrażającej egzystencji sytuacji materialnej, gdzie wg oświadczenia strona nie korzysta z żadnych form pomocy skierowanych do osób znajdujących się w niedostatku.

Organ zwrócił uwagę, że państwo wspiera finansowo emerytów przyznając im dodatkowe świadczenie pieniężne w postaci trzynastej i czternastej emerytury, które z mają pozytywny wpływ na poziom zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych czego nie uwzględniono w dokonanych wyliczeniach.

Organ odniósł się do informacji że strona ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w łącznej wysokości 1.165,00 zł oraz posiada zadłużenie finansowe z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości 18.724,40 zł, które spłaca w układzie ratalnym w wysokości 480,21 zł miesięcznie. W ocenie organu posiadanie zobowiązań wobec innych wierzycieli nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek. Zobowiązania cywilnoprawne bowiem zaciągane były świadomie z uwzględnieniem możliwości finansowych a przepisy, na podstawie których ZUS realizuje zadania jako wierzyciel, nie uprawniają do dokonywania działań mogących wpływać na polepszenie sytuacji innych wierzycieli, ponieważ należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej.

W ocenie ZUS sytuacja materialna strony jest niejednoznaczna, ponieważ dysponuje miesięcznym budżetem w wysokości 1.671,34 zł, a ponosi miesięcznie stałe wydatki wraz z zobowiązaniami kredytowymi w łącznej wysokości 1.645,21 zł. W stałych kosztach nie uwzględniono podstawowych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym na zakup żywności, ubrań, artykułów higienicznych, itp. i nie wyjaśniła strona z jakich środków pokrywa ww. wydatki.

Syn strony A.Z. zamieszkuje pod wspólnym adresem w K., przy ul. [...] i dysponuje własnym źródłem dochodu gdzie wszyscy mieszkańcy nieruchomości powinni partycypować w kosztach domu.

W ocenie organu natychmiastowe umorzenie należności naruszałoby interes publiczny oraz konstytucyjną zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Odstąpienie od powszechnego obowiązku regulowania należności publicznoprawnych jakim jest umorzenie należności z tytułu składek, jest możliwe w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia, że dłużnik nie tylko obecnie, ale również w przyszłości nie będzie miał możliwości spłaty zaległości.

W skardze do WSA w Gliwicach strona zakwestionowała legalność wydanej decyzji podnosząc wadliwe zastosowanie treści przepisów art. 28 ust. 2, 3, 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych .

Wskazuje, iż podana przez ZUS w treści spornej decyzji informacja jakoby był on właścicielem trzech starych samochodów jest niezgodna ze stanem faktycznym ponieważ jest powtórzeniem błędnych informacji z poprzedniej wersji rejestru. Powołując się na wyrok NSA, który zapadł w poprzedniej sprawie wskazał na niedopuszczalność pomijania istotnych okoliczności sprawy bądź wykorzystania władzy w niewłaściwym celu.

ZUS zdaniem strony naruszył prawa wynikające z art. 7 kpa oraz z art. 17 pkt. 1 ustawy o pracownikach urzędów państwowych a także art. 7 Konstytucji uniemożliwiając wyjaśnienie sprawy i spowodował jej wieloletnią przewlekłość. W ocenie strony organ wydając decyzje zignorował wyrok NSA sygn. akt I GSK 1604/22 wskazujący na niedopuszczalność pomijania istotnych okoliczności sprawy i nakazujący uzupełnienie akt sprawy o istotne, a dotąd pomijane następujące dokumenty: dotyczące m.in. kopii wszystkich wezwań do zapłaty oraz tytułów wykonawczych z tytułu składek za: 11/2011; 12/2011; 01/2012, kopii korespondencji z 2012 r., zestawienia wpłat dokonanych do ZUS w 2012 r.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bielsku-Białej, z 2.10.2023 r. nr UP-743/2023 Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymująca w mocy decyzję ZUS Oddział w R. z 2 sierpnia 2023 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych- dalej usus. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 usus należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 w pkt od 1 do 6 usus .

W art. 28 ust. 1 usus ustawodawca przewidział możliwość umarzania składek na ubezpieczenie społeczne w całości lub w części, jednak tylko w przypadku wykazania ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2) lub na szczególnych warunkach, w przypadku ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek, określonych w rozporządzeniu.

Według art. 28 ust. 3 usus całkowita nieściągalność składek, o której mowa w art. 28 ust. 2 tej ustawy zachodzi, gdy:

1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze,

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacja podatkowa,

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

4b nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,

4c. ogłoszono upadłość o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r.-prawo upadłościowe,

5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Z treści powyższych przepisów wynika, że decyzja dotycząca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ma uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt I GSK 1992/18, CBOSA). Organ jest zobowiązany jednak przed oceną czy w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy co wynika z treści art. 7, art. 77 kpa. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji jest prawidłowo ustalony.

W ocenie sądu organ II instancji wydając sporną decyzje uchybił przepisom prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy a to: art. 7, w zw. z art. 77, art. 80, Kodeksu postępowania administracyjnego i nie ustalił stanu faktycznego w sprawie. Jak bowiem z treści decyzji organu II instancji wynika organ podał w jej treści, iż strona nie posiada ruchomości (vide str. 4 decyzji).Tymczasem już na str. 5 decyzji organ wskaza,ł iż jest właścicielem samochodów osobowych marki FSO Polonez z [...]r, Volvo 360 z [...] roku i samochodu ciężarowo -osobowego Tarpan 233 K Z [...]. Powyższe oznacza, iż zachodzi sprzeczność pomiędzy tymi stwierdzeniami, a nadto z akt sprawy nie wynika jaki naprawdę w tym zakresie jest stan rzeczy skoro brak jest jakichkolwiek dowodów w aktach sprawy w tym zakresie, w tym wydruków z CEPIK na które organ II instancji się powołuje. Przy czym zauważenia wymaga, iż strona okoliczności te kwestionuje podnosząc w skardze w pkt 4 zarzuty w tym względzie .

Dalej zauważenia wymaga, iż sprawa była już rozpoznawana przez sąd I i II instancji gdzie NSA w wyroku z dnia 7 grudnia 2022r. sygn. akt I GSK 1604/22 uchylając wyrok sądu I instancji oraz decyzje organów obu instancji wskazał, iż obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek jest konieczność zgromadzenia w aktach sprawy dowodów w oparciu o które organ podejmuje rozstrzygniecie w sprawie. W tym zaś zakresie brak jest w aktach sprawy dokumentów które jak organ twierdzi wygenerował z rejestrów centralnych CEPIK, Bazy Danych Ksiąg Wieczystych i je skompletował. Tych dowodów aktach sprawy brak co oznacza iż ustalenia organów w tym zakresie są dowolne bo nimi nie poparte, co także oznacza naruszenie art. art. 7, w zw. z art. 77, art. 80 kpa. Powyższe oznacza także naruszenie zasady określonej w art. 153 p.p.s.a. zgodnie z którą ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Także zastrzeżenia budzi zdaniem Sądu ocena Organu II instancji wyrażona w zakresie kwestii przedawnienia zaległych składek dotyczących spornych należności od 02.2008r., gdzie organ ten stwierdził, iż dokonał analizy przedawnienia i uznał, iż w decyzji z 2 sierpnia 2023r. prawidłowo stwierdzono, iż należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Organ ten nie wyjaśnił jednak kwestii przedawnienia składek objętych zaskarżoną decyzją, które dotyczą okresu od 02/2008. Decyzja organu jest w tym przedmiocie bardzo lakoniczna, a tymczasem zgodnie z zasada dwuinstancyjności obowiązkiem organu jest ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy. Zaskarżona decyzja z tego względu także wymyka się spod pełnej kontroli i oceny, czy zaszły okoliczności powodujące przerwanie lub zawieszenie terminu przedawnienia. Ewentualne zaś stwierdzenie przedawnienia określonych należności powoduje z kolei konieczność umorzenia postępowania w tym zakresie, ponieważ prowadzenie postępowania o umorzenie należności składkowych, które uległy przedawnieniu jest bezprzedmiotowe. Jak stwierdził NSA w wyroku z 8 grudnia 2016 r. (sygn. akt II GSK 3945/16): skoro kwestia przedawnienia płatności składek mieści się w granicach sprawy o umorzenie tych należności, to organ zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. powinien w sposób wyczerpujący zebrać oraz rozpatrzyć cały materiał dowodowy w tym zakresie i stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. ustalenia poczynione na podstawie zebranego materiału dowodowego zawrzeć w uzasadnieniu decyzji.

Rozstrzygając ponownie sprawę organ uwzględniając rozważania Sądu, wyeliminuje wskazane powyżej uchybienia, dokona pełnej i wyczerpującej oceny sytuacji skarżącego w odniesieniu do przesłanek umorzenia.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. i 135 ppsa orzeczono jak w sentencji wyroku.