Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 185/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 10 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lutego 2023 r., nr [...] w przedmiocie dodatku węglowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga M. K. (zwanego dalej "wnioskodawcą" lub "skarżącym") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej "SKO", "Kolegium" lub "organem II instancji") z dnia 20 lutego 2023 r., nr [...]. W decyzji tej utrzymano w mocy decyzję Burmistrza W. (zwanego dalej "Burmistrzem" lub "organem I instancji") z dnia 9 stycznia 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu dodatku węglowego. Zaskarżona decyzja zapadła w oparciu o poniżej przedstawiony stan faktyczny i prawny.

Dnia 30 sierpnia 2022 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (zwanego dalej "OPS") wpłynął wniosek skarżącego o wypłatę dodatku węglowego. Do wniosku dołączono kopię kilku deklaracji dotyczących źródeł ciepła i źródeł spalania. Z pierwszej deklaracji, złożonej w dniu 3 marca 2022 r., wynika, że wnioskodawca posiada kocioł gazowy oraz kocioł na paliwo stałe. Dnia 23 sierpnia 2022 r. wnioskodawca złożył korektę, z której wynika, że skarżący posiada wyłącznie kocioł na paliwo stałe.

Decyzją z dnia 18 października 2022 r., nr [...] Burmistrz odmówił wnioskodawcy wypłaty dodatku węglowego. Na skutek rozpoznania odwołania od tej decyzji, decyzją z dnia 2 grudnia 2022 r., nr [...] Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. SKO stwierdziło, że wobec dokonanej korekty deklaracji złożonej do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (zwanej dalej "CEEB"), należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające pod kątem dowiedzenia, że wnioskodawca posiada deklarowane przez niego źródło ciepła i, że jest to główne źródło ogrzewania.

Dnia 21 grudnia 2022 r. odbył się wywiad środowiskowy, z którego sporządzono notatkę służbową. Pracownicy OPS złożyli wizytę w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. Wnioskodawca miał być nieuprzejmy i stwierdził, że nie ma obowiązku wpuszczać nikogo do swojego domu szczególnie, że jest chory. Po krótkim namyśle, wnioskodawca zmienił zdanie i wpuścił pracowników OPS do pomieszczenia, w którym znajduje się kocioł na paliwo stałe. Po przeprowadzonych oględzinach stwierdzono, że kocioł jest zimny, nieużywany, nigdzie nie ma drewna, ani węgla. Wnioskodawca nie wskazał miejsca, w którym przechowuje swoje paliwo stałe, jakie przeznacza do ogrzewania. Skarżący miał być niemiły, sugerować zaglądanie do środka pieca, kopiąc przy tym drzwi popielnika. Zapytany o dowód zakupu drewna lub węgla, wnioskodawca odpowiedział, że nie posiada żadnego dowodu.

Decyzją z dnia 9 stycznia 2023 r., nr [...] Burmistrz odmówił wnioskodawcy wypłaty dodatku węglowego. Burmistrz stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że na podstawie zgromadzonych dokumentów, a przede wszystkim w oparciu o ustalenia przeprowadzone podczas wywiadu środowiskowego, głównym źródłem ogrzewania jest kocioł gazowy. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 141, zwanej dalej "u.d.w.") dodatek ten przysługuje, gdy głównym źródłem ogrzewania jest jedno z urządzeń wskazanych w tym przepisie, a opalane jest paliwem stałym.

W terminowo wniesionym odwołaniu, wnioskodawca wskazał, że piec na węgiel posiada od 1981 r. Dokonał korekty swojej deklaracji, ponieważ chciał, aby była ona zgodna z prawdą. Wnioskodawca stwierdził, że to węgiel jest jego głównym opałem. W samym piecu nie pali przez cały dzień, tylko w godzinach popołudniowych. Sam opał składuje w odrębnym budynku gospodarczym, dlatego ma czysto w samej kotłowni.

Wnioskodawca twierdzi, że został oszukany przez pracowników OPS. In blanco podpisał protokół z wywiadu środowiskowego, a jego treść została później uzupełniona.

Decyzją z dnia 20 lutego 2023 r., nr [...] Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. SKO zrelacjonowało stan faktyczny sprawy w uzasadnieniu decyzji. Następnie stwierdziło, że pierwsze deklaracja została zgłoszona do CEEB w dniu 3 marca 2022 r., a więc przed graniczną datą 11 sierpnia 2022 r. Zatem ta deklaracja musi być uznana za wiążącą, a nie korekta, która została złożona w dniu 23 sierpnia 2022 r. Należało więc uznać, na podstawie ustaleń poczynionych w toku wywiadu środowiskowego, że wnioskodawca opala swój dom dwoma źródłami ciepła, przy czym kocioł gazowy jest tym głównym źródłem. W myśl przepisu art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje temu, kto opala się paliwem stałym.

Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując decyzję organu II instancji. Skarżący podnosi niezgodność z prawem sposobu opieki nad seniorami, tj. nim oraz jego żoną. Rada Ministrów stworzyła taką możliwość, aby składać wnioski o przyznanie dodatku na zakup węgla, a działanie organów administracji publicznej jemu to uniemożliwia. Skarżący widzi w tym nieprzypadkowość, ponieważ, jak twierdzi, jedna z pracownic OPS mieszka naprzeciwko niego i przeszkadza jej dym z komina skarżącego.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wniósł także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy". Składając skargę do tut. Sądu, Kolegium wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Skarżący w przewidzianym prawem terminie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Z tych względów, zarządzeniem z dnia 13 kwietnia 2023 r. Przewodnicząca Wydziału II. tut. Sądu wyznaczyła termin posiedzenia niejawnego na dzień 10 maja 2023 r. zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu dodatku węglowego. Analiza całokształtu sprawy doprowadziła Sąd w składzie orzekającym do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu o niezasadności skargi wynika z poniższej argumentacji.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są przepisy u.d.w. Niezależnie od podstawy materialnoprawnej, w niniejszej sprawie istotny charakter mają względy prawnoprocesowe. Zanim jednak Sąd przejdzie do zasadniczych rozważań nad motywami zapadłego orzeczenia, należy zrekonstruować stan prawny, będący podstawą orzekania.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w którym głównym źródłem ogrzewania tegoż gospodarstwa jest między innym kocioł na paliwo stałe, a rzeczone źródło zostało wpisane lub zgłoszone do CEEB do dnia 11 sierpnia 2022 r. na podstawie art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 438 z późn. zm., zwanej dalej "u.c.e.e.b."), a gdyby do zgłoszenia doszło po tej dacie, w dowolnym czasie w związku ze źródłem, które po raz pierwszy miałoby zostać wpisane lub zgłoszone do CEEB. Sąd w składzie orzekającym zaznacza, że CEEB jest ewidencją, która istnieje tylko de facto, a nie de iure. Powołany przepis art. 27a ust. 1 u.c.e.e.b. nie wszedł jeszcze w życie. Wejście w życie tego przepisu jest uzależnione od wydania komunikatu przez ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa. Taki komunikat został co prawda wydany, jednakże wskazuje się w nim, że datą wejścia w życie tego przepisu jest dzień 1 sierpnia 2023 r. – komunikat Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 27 kwietnia 2023 r. w sprawie określenia dnia wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających prowadzenie centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2023 r. poz. 831). Jako jedyny wszedł w życie przepis art. 27g u.c.e.e.b., jednakże na uwagę zasługuje fakt, że CEEB nie została (prawnie) utworzona. Przepis art. 16 ustawy z dnia 28 października 2020 r. o zmianie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2127) stanowi o utworzeniu CEEB. Jednakże wejście w życie tego przepisu zostało również uzależnione od wydania ww. komunikatu (art. 22 pkt 5 ustawy nowelizującej u.c.e.e.b.). To oznacza, że CEEB istnieje tylko faktycznie, a nie w przestrzeni prawnej. Żaden więc organ administracji publicznej nie miał i obecnie (na dzień orzekania) nie ma prawa żądać od nikogo wpisania, a także zgłoszenia swojego źródła ciepła do ewidencji, której nie ma (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 47/23, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych [zwanej dalej "CBOSA"] na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wniosek, jaki należy wyciągnąć z rozważań podjętych w tym akapicie jest następujący: przepis art. 2 ust. 1 u.d.w. częściowo nie wszedł w życie, a więc dodatek węglowy przysługuje każdemu, kto posiada jedno ze źródeł ciepła wskazanych w tym przepisie, a jednocześnie jest ono głównym źródłem ciepła. Sama kwestia wpisu lub zgłoszenia źródła ciepła do CEEB jest obecnie irrelewantna.

Nie miało więc racji SKO, że w toku postępowania administracyjnego należało poprzestać na deklaracji złożonej przez skarżącego przed dniem 11 sierpnia 2022 r. To kiedy deklaracja została złożona do ewidencji, która nie istnieje, nie może mieć żadnego wpływu na wynik sprawy.

Sąd w składzie orzekającym aprobuje jednak rozstrzygnięcie, jakie zapadło w niniejszej sprawie. Należy zauważyć, że w toku postępowania powstały wątpliwości co do tego, jakie jest główne źródło ogrzewania domu skarżącego – czy jest to kocioł gazowy, czy kocioł węglowy. Wątpliwości te podkreśliło już SKO w kasatoryjnej decyzji, która wywołała ponowne przeprowadzenia przez Burmistrza postępowania rozpoznawczego. W toku postępowania ustalono, że skarżący posiada kocioł na węgiel, co wynika z deklaracji. Jako, że kocioł na węgiel został wskazany na skutek złożenia korekty, a więc jest de facto drugi źródłem ogrzewania, należało domniemywać, że skarżący do tej pory ogrzewał swój dom kotłem gazowym. Nie zmienia tego fakt, że w korekcie do deklaracji wykreślono kocioł gazowy.

Pracownicy OPS udali się do miejsca zamieszkania skarżącego i ustalili, że skarżący istotnie posiada kocioł na węgiel. Na pytania pracowników OPS o węgiel, skarżący stwierdził, że nie posiada żadnych dokumentów poświadczających zakup węgla, ale co istotne, zdaniem Sądu w składzie orzekającym, nie wskazał miejsca, w którym węgiel ten jest składowany. To z kolei podważa twierdzenie, aby węgiel był głównym paliwem przeznaczonym do ogrzewania domu. Gdyby skarżący, który ubiega się o przyznanie dodatku węglowego, zechciał współpracować z pracownikami OPS, zaprowadziłby ich do miejsca składowania węgla czy też innego paliwa stałego, o którym mowa w art. 2 ust. 3 u.d.w., można byłoby liczyć, że ogrzewanie domu piecem węglowym zostanie udowodnione. Sąd podkreśla, że dodatek węglowy jest świadczeniem z szeroko rozumianego systemu pomocy społecznej, który ustanowił ustawodawca, a nie Rada Ministrów [rząd – wg skarżącego]. Zasadą jest, że jeżeli osoba fizyczna ubiega się o udzielenie pomocy z systemu pomocy społecznej, należy współpracować z organem pomocowym, aby otrzymać korzystne dla siebie rozstrzygnięcie. Wątpliwość pracowników OPS nie została wyjaśniona. Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego nadal nie było wiadome co jest głównym źródłem ogrzewania w domu skarżącego. Skoro skarżący nie chciał wyjawić wszystkich informacji, jakie były niezbędne Burmistrzowi i SKO w toczącym się postępowaniu administracyjnym, niemożliwym było oczekiwanie, że skarżący otrzyma korzystne dla niego rozstrzygnięcie.

Skarżący musi mieć świadomość, że wprowadzanie nowych świadczeń do systemu pomocy społecznej nie oznacza automatycznie, że każdy obywatel bez wyjątku otrzyma to świadczenie. Należy spełnić wymagania stawiane przez przepisy prawa. W oparciu o przepisy procedury administracyjnej oraz art. 2 ust. 1 u.d.w. nie dało się ustalić co jest głównym źródłem ogrzewania, a Burmistrz nie może tego domniemywać.

Odnosząc się bezpośrednio do skargi, która nie zawiera żadnych konkretnych zarzutów, należy przyjąć, że jest ona niezasadna w całości. Niewiarygodne są twierdzenia skarżącego, że odmowa wydania decyzji dla niego korzystnej, jest spowodowana złośliwością urzędników. W aktach sprawy znajduje się notatka służbowa z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, sporządzona na podstawie art. 2 ust. 3d u.d.w. Forma sporządzenia dokumentu wieńczącego wywiad środowiskowy została zachowana. Zarzut sfałszowania protokołu, czy to, że skarżący podpisał protokół in blanco nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Jeżeli rzeczywiście doszło do sfałszowania takiego dokumentu, skarżący powinien przedstawić na to dowód albo chociaż zawiadomić organy ścigania. Na ten czas nie ma żadnego przeciwdowodu, który przemawiałby na rzecz konieczności odmowy przyznania notatce służbowej mocy dowodowej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności skargi. Kierując się wspomnianym już art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie znalazł żadnych podstaw skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.