Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 623/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10a ust. 1, art. art. 22 ust. 3, art. 26 ust. 3, art. 22 ust. 2a
journal: Dz.U. 2024 poz 1218
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi S. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą U. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 23 sierpnia 2024 r. nr 2001-IOA.4823.23.2024 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku decyzją z 11 czerwca 2024 r., nr 318000-COC3.4823.146.2024.MZ, nałożył na S. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą U. w A. (dalej jako: "skarżący"), karę pieniężną w wysokości 10.000,00 zł za niewywiązanie się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1218, dalej jako: "ustawa SENT"), tj. niezapewnienie przez przewoźnika w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem [...] przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Podstawą do nałożenia kary pieniężnej był przepis art. 22 ust. 2a ustawy SENT.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku decyzją z 23 sierpnia 2024 r., nr 2001-IOA.4823.23.2024, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że stan faktyczny w sprawie jest bezsporny. W dniu 21 lutego 2024 r. skarżący, działając jako przewoźnik U. w A., przesłał do rejestru monitorowania przewozów zgłoszenie, któremu system nadał numer referencyjny [...], dotyczące przewozu towaru - metal scrap, pozycja CN 0005, kod odpadu 191202, o masie 24820,0 kg z terytorium jednego państwa członkowskiego, tj. z Niemiec (podmiot wysyłający: D.) na terytorium drugiego państwa członkowskiego, tj. Litwy (podmiot odbierający: UAB S.) za pomocą zespołu pojazdów o numerach rejestracyjnych [...]. Zgłoszono także numer urządzenia/lokalizatora GPS: [...] oraz numer zezwolenia drogowego: [...]. Jako miejsce wjazdu na terytorium Polski i przekroczenia granicy wskazano Ś. natomiast jako miejsce wyjazdu poza terytorium Polski i przekroczenia granicy wskazano B. Przewóz, zgodnie ze zgłoszeniem, miał rozpocząć się 21 lutego 2024 r., a jako planowaną datę zakończenia przewozu wskazano 23 lutego 2024 r. Podczas dokonywania zgłoszenia przewoźnik został wezwany do przedstawienia środka transportu objętego zgłoszeniem [...] w miejscu: S., B., w celu przeprowadzenia kontroli.

W dniu 23 lutego 2024 r. M. D. kierujący zespołem pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] zgłosił się do kontroli w wyznaczonym miejscu, zgodnie z wezwaniem zawartym w zgłoszeniu [...]. Podczas kontroli funkcjonariuszy PUCS w Białymstoku stwierdzono, że w trakcie wykonywanego przewozu przez terytorium Polski, od godziny 11:56 dnia 21 lutego 2024 r. (Ś. na podstawie odczytu z kamer ANPRS) do godz. 23:33 dnia 21 lutego 2024 r., (okolice P.), lokalizator GPS nie przekazywał do rejestru SENT danych geolokalizacyjnych o aktualnym położeniu środka transportu. W związku z tym sporządzono protokół z kontroli z 23 lutego 2024 r., nr [...], opisujący stwierdzone nieprawidłowości.

Postanowieniem z 10 kwietnia 2024 r., nr 318000-COC3.4823.146.2024.MZ, doręczonym 17 kwietnia 2024 r., Naczelnik PUCS w Białymstoku wszczął wobec skarżącego postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia warunków przewozu towarów za zgłoszeniem do rejestru monitorowania przewozów [...].

W toku postępowania wystąpiono do przewoźnika o udzielenie wyjaśnień, co było powodem nieprzesyłania do systemu SENT na trasie przejazdu przez terytorium Polski danych geolokalizacyjnych o aktualnym położeniu środka transportu podczas realizacji przewozu. Ponadto organ pierwszej instancji wystąpił o wskazanie zindywidualizowanych okoliczności wskazujących na istnienie "ważnego interesu strony lub interesu publicznego", mogącego stanowić podstawę do odstąpienia od nałożenia kary.

Pismem z 7 maja 2024 r. pełnomocnik strony wyjaśnił, że przyczyna braku wyświetlania aktualnych danych geolokalizacyjnych w systemie SENT jest dla przewoźnika nieznana. Strona korzystała z usług profesjonalnego podmiotu świadczącego usługi w zakresie geolokalizacji pojazdów. W przedmiotowej sprawie przewoźnik poinformował, że nie otrzymał informacji o nieprawidłowym funkcjonowaniu urządzenia. Pełnomocnik podkreślił, że w przedmiotowej sytuacji lokalizator używany w toku przejazdu działał poprawnie, o czym świadczy przekazywanie danych GPS na wcześniejszym oraz dalszym odcinku trasy. Pełnomocnik załączył do przesłanego pisma fragment mapy z naniesioną trasą przejazdu, pochodzącą ze strony operatora i wyjaśnił, że mapa wskazuje, iż w toku przejazdu doszło do awarii urządzenia GPS bądź awarii oprogramowania DS Locate na odcinku od okolic M. do okolic P.

W celu zweryfikowania trasy przejazdu wystąpiono do Centrum Informatyki Resortu Finansów. Pismem z 26 kwietnia 2024 r., nr CIRF.DSC3-2.044.673.2024.FCMH CIRF poinformowało, że w okresie ważności zgłoszenia [...] nie zostało odnotowane wadliwe działanie systemu SENT GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych z systemu ZSL oraz nie stwierdzono w systemie Help Desk CSD, aby przewoźnik zgłaszał problemy w działaniu systemu. Dane wygenerowane na podstawie systemu SENT wskazują, że urządzenie nr [...] rozpoczęło przekazywanie danych 21 lutego 2024 r. o godz. 23:34 w lokalizacji o współrzędnych [...] (okolice P.). W badanym okresie nie zostało odnotowane wadliwe działanie systemu SENT GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych oraz nie stwierdzono w systemie Help Desk CSD, aby przewoźnik zgłaszał problemy w działaniu systemu. Do pisma załączono m.in. mapę i historię zdarzeń z opisywanego urządzenia ZSL nr [...]. W oparciu o system ANPRS ustalono, że pojazd o nr rejestracyjnym [...] został zarejestrowany jako wjeżdżający do Polski w dniu 21 lutego 2024 r. o godz. 11:56 przez przejście graniczne w Ś. Powyższe potwierdza, iż przewoźnik nie przekazywał danych geolokalizacyjnych na całej trasie przejazdu przez terytorium Polski od 21 lutego 2024 godz. 11:56 (Ś.) do 21 lutego 2024 godz. 23:33 (okolice P.). Urządzenie [...] rozpoczęło przekazywanie danych dopiero od godz. 23:34 dnia 21 lutego 2024 r.

Dążąc do wyjaśnienia stanu faktycznego, PUCS w Białymstoku wystąpił pisemnie do Referatu Usług Komunikacji Elektronicznej oraz Usługi Elektronicznego Monitorowania Przewozu Towarów w Izbie Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z zapytaniem, czy i kiedy urządzenie geolokalizacyjne [...] zostało skonfigurowane do przekazywania danych do rejestru SENT. W odpowiedzi lAS w Zielonej Górze poinformowała, że lokalizator [...] został zarejestrowany 9 grudnia 2021r. o godz. 15:55 do przekazywania danych w ramach SENT i ETOLL, operatorem usługi jest D. Sp. z o.o. S.K.A.

Organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie w sposób bezsporny ustaliło, iż skarżący, działając jako przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem [...] nie zapewnił przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Z uwagi na powyższe, strona podlega karze pieniężnej w wysokości 10.000 zł za niewykonanie obowiązków określonych w art. 10a ust. 1 ustawy SENT.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości, zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 w zw. z art. 22 ust. 2a ustawy SENT, poprzez ich niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia na stronę kary pieniężnej, pomimo że przemawiał za tym interes publiczny, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 oraz art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej jako: "o.p."), w szczególności zasady proporcjonalności (wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 12 Prawa przedsiębiorców), bezpieczeństwa i zaufania do organów państwa; pominięcie przez organy przy ocenie pojęcia "interesu publicznego" rzeczywistej intencji ustawodawcy i celu ustawy, którym jest ochrona wpływów budżetowych, w sprawie nie wystąpiło chociażby najmniejsze hipotetyczne ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnych;

- art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 w zw. z art. 22 ust. 2a ustawy SENT, poprzez ich niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, pomimo że przemawiał za tym interes publiczny, którego prawidłowa wykładnia powinna uwzględniać funkcję ustawy SENT i charakter przewidzianych w niej sankcji, w szczególności to, że instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej jest elementem mechanizmu prewencji wpisanego w przepisy ustawy SENT, a kary pieniężne nie powinny pełnić funkcji wyłącznie represyjnej (odpłaty) za popełnione naruszenie (zaistnienie stanu niezgodnego z prawem);

- art. 2, art. 273 Dyrektywy nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej oraz art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 325 TFUE i wyrażonej w tym przepisie zasady neutralności w zw. z art. 22 ust. 2a ustawy SENT, poprzez nałożenie na przewoźnika wysokiej kary pieniężnej (sankcji) w związku ze stwierdzonym niedopełnieniem warunku formalnego, w sytuacji gdy w związku z przewozem towaru nie istniało jakiekolwiek ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnych, a zatem sankcja w wysokości 10.000 zł jest nieproporcjonalna i nieadekwatna do wagi naruszenia (por. orzeczenie TSUE z 21 października 2021 r., C-583/20) oraz nie uwzględnia okoliczności powstania stwierdzonej nieprawidłowości, rodzaju i stopnia naruszenia ciążącego na przewoźniku obowiązku, wagi stwierdzonej nieprawidłowości, działań podjętych przez przewoźnika, by przewóz był wykonywany zgodnie z prawem (por. wyrok TSUE z 15 kwietnia 2021 r., C- 935/19) - por. wyrok WSA we Wrocławiu z 14 czerwca 2023 r., III SA/Wr 374/22;

- art. 22 ust. 2a w zw. z art. 3 ust. 11 ustawy SENT w zw. z art. 92 ust. 1, art. 42 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 7 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz § 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1157, dalej jako: "rozporządzenie MF"), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na stronę administracyjnej kary pieniężnej za naruszenie związane z przewozem odpadów w sytuacji, w której objęcie odpadów obowiązkami z ustawy SENT nastąpiło poprzez wydanie rozporządzenia, które wykracza poza delegację ustawową znajdującą się w art. 3 ust. 11 ustawy SENT, w związku z czym rozporządzenie to w tym zakresie nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego, a przewóz odpadów nie jest skutecznie objęty obowiązkiem monitorowania w systemie SENT, w związku z czym na stronę została nałożona kara pieniężna bez ważnej podstawy prawnej wyrażonej w ustawie, a więc z naruszeniem fundamentalnej zasady nullum crimen sine lege scripta.

W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi wniósł o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, a także kosztów zastępstwa procesowego w wysokości według norm przepisanych oraz kosztu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Przedmiotem sporu w sprawie jest zasadność nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł w związku z niewywiązaniem się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ustawy SENT, tj. niezapewnieniem przez przewoźnika w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem SENT (nr j.w.) przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika bowiem, że 21 lutego 2024 r. od godz. 11:56 (gdy pojazd znajdował się w okolicach Ś.) do godz. 23:33 (w okolicach P.), podczas transportu odpadów z Niemiec na Litwę, geolokalizator nie przekazywał danych o położeniu pojazdu (nr rej. j.w.). Skarżący, podejmując próbę polemiki z organem, zwraca uwagę na przyczyny zewnętrzne, niezależne od skarżącego (awaria GPS, awaria DS. Locate, zakłócenia sygnałów GPS przez Federację Rosyjską), które uniemożliwiły przekazywanie danych z GPS, co miałoby przemawiać za odstąpieniem od wymierzenia kary. Strona powoływała się przy tym na fakt, że skarżący stawił się do kontroli, i kontroli poddano także środek transportu.

Skład orzekający w niniejszej sprawie aprobuje jednak stanowisko organów, nie znajdując podstaw do usprawiedliwienia stanowiska skarżącego o zasadności odstąpienia od nałożenia na niego kary.

Materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy SENT. W myśl art. 2 pkt 8 tej ustawy przewoźnik oznacza osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, prowadzącą działalność gospodarczą, wykonującą przewóz towarów. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy SENT, system monitorowania przewozu i obrotu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Według art. 7 ust. 1 ustawy SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Stosownie zaś do treści art. 12a ust. 1 ustawy SENT, jeśli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazany w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Odpowiednio podmiot wysyłający i podmiot odbierający są obowiązani przekazać przewoźnikowi treść wezwania wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze (art. 12a ust. 2 ustawy SENT). Przepis art. 12a ust. 3 ustawy SENT stanowi, że w przypadku przewozu towarów po drodze publicznej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli.

W myśl natomiast art. 4 ust. 1 ustawy SENT, środkiem technicznym służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń wraz z modułem gromadzącym i przetwarzającym dane geolokalizacyjne. Zgodnie z ust. 2 ww. artykułu, rejestr jest prowadzony w systemie teleinformatycznym. Z treści art. 7 ustawy wynika, że gdy przewóz towarów ma miejsce z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego, przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy SENT przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Stosownie do treści ust. 2 ww. artykułu przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator. Zgodnie natomiast z treścią art. 22 ust. 2a ustawy SENT, w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.

W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny (opisany szerzej w pierwszej, tzw. "historycznej", części uzasadnienia) jest bezsporny, przez co sporu nie budzi także fakt, że przewoźnik nie wywiązał się z nakazów ustawy SENT w zakresie przekazywania danych geolokalizacyjnych.

W oparciu o odczyt kamer z Automatycznego Systemu Rozpoznawania Numerów ustalono, iż przewóz towaru pojazdem o ww. nr rej. przez terytorium Polski za zgłoszeniem SENT (nr j.w.) został zrealizowany, zaś lokalizator GPS przewoźnika nie przekazywał danych geolokalizacyjnych 21 lutego 2024 r. od godz. 11:56 do 23.33 (Ś. – okolice P.). Z pisma Centrum Informatyki Resortu Finansów wynika, że w okresie ważności zgłoszenia nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych z systemu ZLS, nie stwierdzono też zgłoszeń przez przewoźnika problemów z działaniem systemu.

Obowiązkiem pracodawcy jest nadzór nad zachowaniami pracowników i taka organizacja pracy, aby nie dochodziło do naruszeń obowiązujących przepisów.

Wypada przypomnieć, że e-TOLL to rozwiązanie oparte na technologii pozycjonowania satelitarnego, służące do poboru opłaty elektronicznej za przejazd po wybranych odcinkach autostrad, dróg ekspresowych i krajowych zarządzanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. System jest nadzorowany przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Rejestracja w systemie e-TOLL jest obowiązkowa dla podmiotów, które chcą poruszać się po drogach płatnych pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej pojazdu lub zestawu pojazdów powyżej 3,5 t, a także dla autobusów, niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Natomiast monitorowanie przez KAS drogowego i kolejowego przewozu tzw. "towarów wrażliwych" oraz obrotu paliwami opałowymi odbywa się z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego SENT. E-TOLL jest zatem odrębną konfiguracją względem sytemu SENT, służy innym celom i nie zastępuje systemu geolokalizacyjnego SENT. Za organem trzeba dodać, że KAS udostępniła podmiotom podręcznik użytkowania aplikacji e-TOLL, zaś na stronie https://puesc.gov.pl/ znajduje się dział dotyczący zgłoszeń SENT z najczęściej zadawanymi przez podmioty pytaniami. Przewoźnik dysponuje możliwością sprawdzenia, poprzez stronę internetową https://puesc.gov.pl/ ważności zgłoszenia przewozu wraz z ostatnią pozycją lokalizatora GPS.

W ocenie sądu, brak przekazywanie do systemu SENT GEO aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego spornym zgłoszeniem nie powstało na skutek awarii systemu, działania siły wyższej, czy jakiejkolwiek okoliczności, na którą przewoźnik nie miał wpływu, lecz w istocie było wynikiem niedochowania należytej staranności. To przewoźnik wykonujący przewóz drogowy "towarów wrażliwych", których transport odbywa się z uwzględnieniem zaostrzonych wymagań związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu rzeczy, powinien zapoznać się z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa w powyższym zakresie. Powinien przedsięwziąć takie rozwiązania organizacyjne, w tym dotyczące przekazywania danych geolokalizacyjnych do systemu SENT GEO, aby sprostać tym wymaganiom. Zarówno kierowca, jak i przewoźnik, mają możliwość weryfikacji prawidłowości działania systemu SENT w zakresie poprawności przesyłania danych geolokalizacyjnych. Przewoźnik w każdym momencie dysponuje możliwością sprawdzenia, poprzez stronę internetową https://puesc.gov.pl/ ważności zgłoszenia przewozu wraz z ostatnią pozycją lokalizatora GPS, zaś kierowca ma możliwość weryfikacji aktualnej odnotowanej pozycji lokalizacyjnej w systemie SENT GEO z poziomu Aplikacji Mobilnej Kierowcy.

Wobec powyższego, w ocenie sądu, gdyby przewoźnik przy dochowaniu należytej staranności przy wykonywaniu przewozu - sprawdził działanie urządzenia o nr [...] na trasie przewozu przez terytorium Polski, mógłby odpowiednio zareagować, np. poprzez skorzystanie z infolinii KAS i nie doprowadzić do zaistnienia nieprawidłowości.

W świetle powyższego organ miał podstawy do nałożenia kary pieniężnej w oparciu o art. 22 ust. 2a ustawy SENT.

Legalności kwestionowanej decyzji nie podważają zarzuty zawarte w skardze.

Brak jest podstawy do powoływania się przez skarżącego na interes publiczny w odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej. W takim przypadku nie ma znaczenia, czy powyższe naruszenie miało, czy też nie miało wpływu na dochody Skarbu Państwa (uszczuplenie budżetu). Sam fakt wyposażenia pojazdu w geolokalizator, przeszkolenie pracownika czy stawianie się na kontrole, jest niewystarczające do uznania, że przedsiębiorca zapewnił prawidłową realizację obowiązków nałożonych ustawą SENT. Urządzenie musi zostać włączone, cała trasa rejestrowana, a pojazd możliwy do lokalizacji w danej chwili przejazdu. Inne podejście musiałoby zmierzać do podważenia samej istoty śledzenia transportu towarów wrażliwych, bowiem w tej sprawie nie występuje uchybienie polegające na dokonaniu błędu np. w formalnych danych zgłoszenia SENT, lecz brak możliwości śledzenia transportu. W tym aspekcie obowiązek przewoźnika nie może ograniczać się jedynie do wyposażenia pojazdu w lokalizator, ale również, czy przede wszystkim, do nadzoru nad wykonywanym transportem, a w tym, czy wykonujący transport kierowca w sposób właściwy go używa. Jedynie gdyby nadzór taki był wykonywany przez skarżącego i w jego wyniku stwierdziłby on nieużywanie, czy też niewłaściwe używanie lokalizatora, można by twierdzić, że sytuacja wynikła z wyłącznej nieodpowiedzialności kierującego pojazdem.

Brak przekazywania danych geolokalizacyjnych na całej trasie przejazdu przez terytorium RP niweczy realizację jednego z celów ustawy, zwiększenia skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Uwzględnienie w stanie faktycznym sprawy zarzutów strony skarżącej prowadziłoby do podważenia celu i sensu całej ustawy, a zatem i jej obowiązywania. Prawidłowo zatem organy, uwzględniając obowiązujące przepisy krajowej ustawy i stan faktyczny sprawy uznały, że skarżący jako przewoźnik podlega karze administracyjnej w kwocie 10.000 zł, co wynika bezpośrednio z treści wskazanych już wyżej przepisów ustawy o SENT.

Przewidziane w przytoczonych przepisach sankcje określa się mianem administracyjnych, co oznacza, że do ich zastosowania wystarczające jest samo popełnienie stypizowanego przez przepis prawa materialnego czynu, bez względu na winę podmiotu odpowiedzialnego lub osób działających w jego imieniu lub na jego rzecz.

Dla złagodzenia sankcji ustawa przewidziała w art. 22 ust. 3 ustawy SENT "klauzule generalne" umożliwiające uwzględnienie okoliczności indywidualnych w ramach jednostkowej sprawy, uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary. Przepis ten stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Z kolei w art. 26 ust. 3 ustawy SENT zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożonej kary. Stosownie do tej regulacji organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

W kontekście systemowym przepis art. 22 ust. 3 ustawy SENT odczytywać należy jako prawną gwarancję uwzględnienia indywidualnej sytuacji jednostki w ramach odpowiedzialności administracyjnoprawnej, regulowanej ustawą o SENT.

Niejako za organem odwoławczym przypomnieć trzeba, że w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu "ważny interes" strony to interes wyjątkowy, obiektywnie istniejący, wskazujący na wystąpienie sytuacji, w której grożąca kara pieniężna mogłaby zachwiać podstawami egzystencji podmiotu prowadzącego firmę przewozową, uniemożliwiłaby prowadzenie dalszej działalności gospodarczej, czy zastopowałaby rozwój firmy. Organy przeanalizowały kondycję finansową skarżącego. Ustalono, że skarżący nie posiada zaległości podatkowych lub innych należności wobec organu podatkowego; wobec podatnika nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne; podatnik nie występował do organu podatkowego o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych; podatnik nie jest zobligowany do składania zobowiązań finansowych, zgodnie z PIT-36L podmiot osiągnął: w 2021 r. dochód w wysokości 128.307,82 zł, przy przychodach kształtujących się na poziomie 778.118,84 i kosztach 649.811,02 zł; w 2022 r. dochód w wysokości 350.250,51 zł, przy przychodach kształtujących się na poziomie 1.243.378,36 i kosztach 893.127,85 zł. Pomimo takiej możliwości, skarżący nie wskazał zindywidualizowanych okoliczności mogących stanowić podstawę do zastosowania tej instytucji, jak również nie złożył wniosku o pomoc de minimis. Również w skardze strona nie wskazała na zagrożenie dla swego funkcjonowania w przypadku konieczności poniesienia kary.

Niezasadnie przy tym skarżący zwracał uwagę na nieproporcjonalność, niewspółmierność kary. Zasada proporcjonalności kary do wagi naruszenia została uwzględniona przez ustawodawcę, który przewidział różne, ale określone w sztywnych kwotach, stawki kar za różne przewinienia. Jak trafnie zauważył organ, zasada proporcjonalności jest także realizowana poprzez wprowadzenie progów ilościowych determinujących objęcie określonych towarów systemem monitorowania. Zarzucanie organowi naruszenia zasady proporcjonalności nałożonej kary do wagi przewinienia, przy wiedzy o sztywnych stawkach kar przewidzianych przez ustawodawcę, których wysokości organ nie może miarkować, nie może być odebrane inaczej, jak tylko próba przerzucenia na organy stosujące przepisy ustawy SENT odpowiedzialności za naruszenie jej przepisów przez przewoźnika, a także jako próba podważenia obowiązujących przepisów prawa. Brak przesyłania danych geolokalizacyjnych na całej trasie objętej zgłoszeniem nie pozwoliło na skuteczne typowanie do kontroli drogowych, jak również uniemożliwiło nadzór nad przewozem odpadów. Brak realnej kontroli nad towarami, które stanowią zagrożenie dla środowiska naturalnego jest sprzeczne z zasadami przyświecającymi we wprowadzeniu do systemu monitorowania takich towarów. Z kolei stawianie się na kontrolę czy podstawienie pojazdu do kontroli nie może samo w sobie stanowić "okoliczności łagodzących". Jak sugerował już organ, dopełnienie jednego rodzaju obowiązków nie niweczy negatywnych skutków obiektywnego niedopełnienia innych, sankcjonowanych powinności.

Reasumując, skład orzekający w całej rozciągłości podzielił ustalenia faktyczne organu (niepodważone w sprawie przez skarżącego), jak i ocenę prawną sprawy.

Przepisy ustawy o SENT i wynikające z nich obowiązki przewoźnika oraz sankcje za ich nieprzestrzeganie powinny być przewoźnikowi znane. Stwierdzone naruszenia nie stanowią przy tym naruszenia formalnego (nieistotnej pomyłki). Ustalono, że w czasie nieprzekazywania danych geolokalizacyjnych system SENT-GEO działał bezawaryjnie. Prawidłowo ustalono nadto, że strona nie wykazała zindywidualizowanych okoliczności wskazujących na istnienie "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego", mogącego stanowić podstawę do odstąpienia od nałożenia kary.

Mając powyższe na uwadze sąd stwierdza, że organ nie naruszył wskazanych w skardze przepisów, tj. art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 w zw. z art. 22 ust. 2a ustawy SENT.

Za oczywiście bezzasadne należało przy tym uznać zarzuty naruszenia art. 22 ust. 2a w zw. z art. 3 ust. 11 ustawy SENT w zw. z art. 92 ust. 1, art. 42 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 7 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz § 1 pkt 7 rozporządzenia MF. Nie sposób uznać, że w sprawie niniejszej doszło do nałożenia kary bez podstawy prawnej, a to przez przekroczenie uprawnień przez Ministra Finansów w drodze wydania ww. rozporządzenia. Z art. 3 ust. 11 ustawy SENT wynika upoważnienie dla ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia w drodze rozporządzenia, innych niż wymienione w art. 11 ust. 2 pkt 1-3a towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania przewozu i obrotu. MF zrealizował upoważnienie ustawowe, obejmując systemem SENT przewóz towarów będących odpadami w rozumieniu ustawy o odpadach, które podlegają przepisom rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przemieszczania odpadów, bez względu na ich ilość w przesyłce. Wspomniane rozporządzenie w pełni realizuje omawianą delegację.

Całkowicie niezasadny okazał się także zarzut naruszenia przepisów art. 2, art. 273 Dyrektywy nr 2006/112/WE oraz art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 325 TFUE i wyrażonej w tym przepisie zasady neutralności w zw. z art. 22 ust. 2a ustawy SENT. Autor skargi zdaje się bowiem nie dostrzegać, że powołane przez niego regulacje odnoszą się do podatku od wartości dodanej i nie mogą one być stosowane na gruncie przepisów ustawy SENT, ze względu na odrębność tychże instytucji.

Skład orzekający nie dopatrzył się w sprawie także innych naruszeń prawa, które przemawiałyby za wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Z uwagi na powyższe sąd skargę oddalił, działając na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935).