Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 561/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6262 Radni
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 listopada 2024 r. sprawy ze skargi K. S. na uchwałę Rady Miejskiej w Michałowie z dnia 5 września 2024 r. nr IV/53/24 w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 7 sierpnia 2024 r. Wojewoda Podlaski (dalej: "Wojewoda") wystosował pismo do Przewodniczącej Rady Miejskiej w Michałowie, w którym powiadomił organ o możliwości naruszenia przez radnego K. S. (dalej także jako: "Skarżący") zakazu z art. 24f ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r., poz. 609 ze zm., dalej: "u.s.g." lub "ustawa o samorządzie gminnym") oraz zwrócił się z prośbą o analizę faktyczną i prawną zaistniałej sytuacji.

W piśmie z 2 września 2024 r. Przewodnicząca Rady Miejskiej poinformowała Skarżącego o poczynionych ustaleniach faktycznych i prawnych oraz o planowanym na najbliższej sesji podjęciu uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu. Powiadomiła również Skarżącego, że stosownie do przepisu art. 383 § 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2023 r., poz. 2408 ze zm., dalej: "K.w." lub "Kodeks wyborczy") przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu będzie miał możliwość złożenia wyjaśnień.

Rada Miejska w Michałowie (dalej: "Rada Miejska" lub "organ") w dniu 5 września 2024 r. podjęła uchwałę nr IV/53/24 (dalej: "Uchwała"), na mocy której stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miejskiej w Michałowie K. S. w okręgu wyborczym nr 4 z powodu naruszenia przez niego zakazu łączenia mandatu radnego z prowadzeniem działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego Gminy Michałowo (§ 1). W § 2 Uchwała zobowiązała Przewodniczącego Rady do przesłania uchwały Wojewodzie Podlaskiemu, Komisarzowi Wyborczemu oraz doręczenia jej radnemu K. S. Przepis § 3 Uchwały stwierdza zaś, że akt ten wchodzi w życie z dniem podjęcia. Podstawą prawną podjęcia Uchwały był art. 383 § 1 pkt 5 K.w. w zw. z art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 24f ust. 1 i 1a u.s.g.

W uzasadnieniu Uchwały organ stwierdził, że Skarżący w wyniku wyborów, które odbyły się w dniu 7 kwietnia 2024 r., został wybrany radnym Rady Miejskiej w Michałowie w okręgu nr 4. Prowadzi on również działalność gospodarczą "K.". Dalej Rada Miejska wskazała, że Wojewoda pismem nr NK-II.142.127.2024.PB z 7 sierpnia 2024 r., kierowanym do Przewodniczącej Rady Miejskiej w Michałowie, prosił o nadesłanie informacji wyjaśniających w sprawie prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej (sklepu) na gruncie stanowiącym własność Gminy Michałowo. Stwierdzono, że w dniu 22 stycznia 2024 r. pomiędzy Gminą Michałowo, a K. w Michałowie została zawarta umowa dzierżawy, w której Wydzierżawiający (Gmina Michałowo) oddaje, a Dzierżawca (K.) przyjmuje w dzierżawę część nieruchomości o nr geod. [...] o pow. 24 m2 położonej przy ul. [...] w Michałowie. Umowa dzierżawy obowiązuje od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. Rada Miejska podkreśliła, że umowa ta nadal pozostaje w obiegu prawnym.

Ponadto organ w uzasadnieniu Uchwały wskazał, że 7 maja 2024 r. na I sesji Rady Miejskiej w Michałowie Radny Skarżący złożył ślubowanie radnego. W związku z powyższym końcowo wyjaśnił, że – biorąc pod uwagę zapisy art. 24f ust. 1 i 1a ustawy o samorządzie gminnym – zachodzi konieczność podjęcia uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Skarżącego.

Nie zgadzając się z powyższą Uchwałą Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W jego ocenie Uchwała nie jest poprawnie uzasadniona, a także została oparta na niepełnej analizie faktów.

W zakresie okresu prowadzenia działalności gospodarczej Skarżący podkreślił, że prowadził działalność gospodarczą od 10 marca 2020 r. do 31 sierpnia 2024 r. Z dniem 1 sierpnia 2024 r. działalność pod tym samym adresem oraz na tym samym gruncie rozpoczęła nowa firma. Wyjaśnił, że w trakcie sesji w dniu 5 września 2024 r. błędnie stwierdzono, że zakończył działalność dopiero 2 września 2024 r., co nie odpowiada rzeczywistości. W ocenie Skarżącego próbowano w ten sposób przekazać błędną informację, że prowadził ją jeszcze we wrześniu. Dokumenty formalne potwierdzają, że działalność została zakończona z dniem 31 sierpnia 2024 r., co jest zgodne z jego wcześniejszymi zgłoszeniami do odpowiednich organów i wpisie w CEIDG.

Uzasadniając brak naruszenia art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym Skarżący wyjaśnił, że dzierżawi 24 m2 gruntu komunalnego na działce nr [...] od 2020 r., gdzie posiada własność w postaci budynku. Grunt dzierżawi od ponad 4 lat na podstawie legalnej umowy dzierżawy, zawartej jeszcze przed objęciem mandatu radnego. Skarżący zaznaczył, że sama dzierżawa gruntu nie stanowi naruszenia art. 24f ust. 1 u.s.g., ponieważ dotyczy ona faktycznego wykorzystania mienia gminy w działalności gospodarczej. Ostatni, czwarty miesiąc był miesiącem organizacyjnym kończącym działalność i zakończenie spraw formalnych m.in wygaśnięcia zawartych umów współpracy z kontrahentami. Wskazał, że w przypadku możliwości zakończyłby formalnie działalność wcześniej, natomiast naraziłby się wówczas na konsekwencje przedwczesnego zerwania umów. Zdaniem Skarżącego dzierżawa gruntu komunalnego nie jest związana z pełnioną przez niego funkcją radnego i nie można uznać, że pełnienie funkcji radnego wpłynęło na warunki tej dzierżawy. Posiadał i dalej posiada takie same prawa jak każdy inny mieszkaniec gminy, który miałby możliwość zawarcia umowy dzierżawy z gminą.

Odnośnie kwestii wygaszania działalności gospodarczej w okresie 3 miesięcy Skarżący stwierdził, że zgodnie z art. 24f ust. 1a u.s.g. miał obowiązek zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w ciągu 3 miesięcy od złożenia ślubowania, co miało miejsce 7 maja 2024 r. Ze względu na charakter działalności oraz liczne umowy, pełne zakończenie wszystkich formalności wymagało więcej czasu. Wskazał, że podjął wszystkie możliwe działania w celu zakończenia działalności, a proces ten był już w toku przed upływem wymaganego okresu. Działalność została zakończona 31 sierpnia 2024 r., co potwierdzają odpowiednie dokumenty. Zdaniem Skarżącego Uchwała nie uwzględnia realiów związanych z wygaszaniem działalności gospodarczej i zawieraniem wielu umów, które musiały zostać rozwiązane.

Skarżący stwierdził ponadto, że nie miał realnej możliwości przedstawienia pisemnych wyjaśnień w tej sprawie. Wyjaśnił, że otrzymał pismo od przewodniczącej Rady Miejskiej zaledwie 2 września 2024 r., co dało mu jedynie trzy dni na przygotowanie się do sesji Rady Miejskiej zaplanowanej na 5 września 2024 r. Podniósł również, że w dniu sesji gmina podmieniła materiały sesyjne. Tak krótki czas uniemożliwił mu odpowiednie zgromadzenie dokumentacji oraz przygotowanie pełnych wyjaśnień. W trakcie składania wyjaśnień na sesji, przewodnicząca próbowała zakończyć dyskusję i przejść szybko do głosowania. Podkreślił, że nie otrzymał wcześniej prośby o złożenie wyjaśnień, ani nie przeprowadzono wnikliwej analizy jego sytuacji, co stanowi naruszenie zasad rzetelnego postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do działań Burmistrza Michałowa (dalej: "Burmistrz") Skarżący stwierdził, że podczas sesji Rady Miejskiej w dniu 5 września 2024 r. Burmistrz wyraźnie dał mu do zrozumienia, że jego celem jest wyeliminowanie Skarżącego z Rady. Słowa Burmistrza "nogi nie cofnę" potwierdzają, że jest to osobista inicjatywa Burmistrza, który nie zgadza się z decyzjami Skarżącego jako radnego i próbuje go usunąć ze stanowiska. W ocenie Skarżącego brak z jego strony zgody na decyzje Burmistrza oraz sumienne reprezentowanie interesów społeczności lokalnej były powodem konfliktów, co miało wpływ na podjęte wobec niego działania.

Wskazując na nieprawidłowości w procedurze podejmowania Uchwały Skarżący wyjaśnił, że podczas sesji przewodnicząca Rady Miejskiej stwierdziła, że gmina odpowiedziała na wiadomość od Wojewody Podlaskiego z 7 sierpnia 2024 r. (zdaniem Skarżącego rzekomo otrzymano w dniu 14 sierpnia 2024 r. z powodu problemów technicznych platformy epuap) w ciągu dwóch dni, tj. 16 sierpnia 2024 r. Jednak dokumenty, które uzyskał wskazują, że odpowiedź została wysłana już 14 sierpnia 2024 r., co zdaniem Skarżącego podważa wiarygodność procedury i działania gminy w tej sprawie. Próbowano też przekazać błędną informację jakoby skarżący prowadził działalność jeszcze we wrześniu, co nie jest prawdą. Skarżący raz jeszcze zaznaczył, że starano się zakończyć szybko dyskusję i składane przeze niego ustne wyjaśnienia.

W odpowiedzi na skargę, przesłanej na skutek wezwania Sądu, Gmina wniosła o oddalenie skargi. Do odpowiedzi na skargę organ dołączył protokół nr I/24 z 7 maja 2024 r.

W piśmie z 25 września 2024 r. organ uzupełnił dokumentację informując, że Skarżący w dniu 24 września 2024 r. ponownie złożył skargę do Rady Miejskiej w Michałowie. Poza znajdującymi się już w aktach dokumentami organ przedłożył aneks z 8 lipca 2020 r. do umowy dzierżawy części nieruchomości o nr geod. [...]o pow. 24 m2, położonej przy ul [...] w Michałowie, zawartej 23 czerwca 2020 r. pomiędzy Gminą a Skarżącym, a także informację z CEIDG dot. firmy "K.".

Na rozprawie w dniu 7 listopada 2024 r. Skarżący wskazał, że był i jest zainteresowany kupnem na własność dzierżawionej działki od gminy, dużo wcześniej niż stał się radnym. Podkreślił, że budynek stojący na tej działce stanowi jego własność. Nadal dzierżawi tę działkę, a tylko zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Wskazał, że jego działalność gospodarcza polegała na prowadzeniu punktu ksero – było tak na początku, później dodawał również inne rzeczy, tj. sprzedaż zniczy, elektroniki. Uważa, że Burmistrz osobiście jest zainteresowany pozbawieniem go funkcji radnego a inni radni, którzy robili gorsze rzeczy, uchodzą za niewinnych. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały.

Pełnomocnik organu wyjaśnił z kolei, że Skarżący nie jest właścicielem ani gruntu ani budynku na tym gruncie, tylko jest dzierżawcą gruntu gminnego i posiada nakłady na ten budynek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 (tj. akty prawa miejscowego), podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest uchwała Rady Miejskiej w Michałowie z 5 września 2024 r. stwierdzająca wygaśnięcie mandatu radnego K. S. Podstawą prawną jej podjęcia był art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego w zw. z art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 24f ust. 1 i 1a u.s.g.

Przepis art. 18 ust. 1 stanowi, że do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. przewiduje, że do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy.

Stosownie do art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego, wygaśnięcie mandatu radnego następuje w przypadku naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności. O wygaśnięciu mandatu radnego stwierdza rada w drodze uchwały.

Cytowany przepis art. 383 § 1 pkt 5 K.w. odsyła między innymi do przypadków wymienionych w art. 24f ust. 1 u.s.g., w myśl którego radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami, z wykorzystaniem mienia gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że zakaz zawarty w art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym służy wyeliminowaniu sytuacji, gdy radny przez wykorzystywanie swojej funkcji uzyskiwałby nieuprawnione korzyści dla siebie lub bliskich. Pełni on także istotną funkcję gwarancyjną wykonywania mandatu radnego w interesie gminnej wspólnoty samorządowej. Interes publiczny, którego realizacji służą "antykorupcyjne" normy art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym polega na "zapobieżeniu angażowania się osób publicznych w sytuacje i uwikłania mogące nie tylko poddawać w wątpliwość ich osobistą bezstronność czy uczciwość, ale także podważać autorytet organów Państwa oraz osłabiać zaufanie wyborców i opinii publicznej do ich prawidłowego funkcjonowania" (uchwała TK z dnia 13 kwietnia 1994 r., sygn. akt W 2/94, OTK w 1994 r., cz. I, s. 191). Z tych względów wszelkie wątpliwości związane z interpretacją normy art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie powinny prowadzić do obejścia ratio legis i do działalności niezgodnej ze standardami uczciwego wykonywania mandatu radnego.

Zauważyć należy, że norma art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie ogranicza zakazu do "własności" ani do "zarządzania" mieniem komunalnym, lecz używa znacznie pojemniejszego określenia: "wykorzystanie mienia", którego granice desygnatów są o wiele trudniej uchwytne. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że sformułowanie: "wykorzystywanie" odnosi się do wszystkich przypadków korzystania z mienia komunalnego gminy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, bez względu na to, czy wykorzystanie to ma podstawę prawną czy jest stałe bądź jednorazowe, wreszcie czy jest odpłatne czy też nieodpłatne (por. np. wyrok NSA z dnia 5 listopada 2010 r. sygn. II OSK 1714/10, LEX nr 746748). Nie jest też istotne, czy radny prowadzący działalność gospodarczą, jako jedyny korzysta z mienia komunalnego, czy też korzystają z niego także inne osoby. Wykorzystanie mienia komunalnego jest wystarczającą przesłanką do wygaśnięcia mandatu radnego i nie ma znaczenia, czy przy wykorzystaniu tego mienia komunalnego radny odniósł korzyści, czy też nie. Przepis art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie uzależnia bowiem wygaśnięcia mandatu radnego od osiągnięcia zysku z korzystania z mienia komunalnego, lecz rozstrzygający jest sam fakt korzystania z tego mienia (por. wyrok NSA z 8 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 2147/17 oraz cyt. tam wyrok NSA z 1 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 921/10 – wszystkie przytoczone orzeczenia dostępne są w bazie CBOSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na pewno to wykorzystanie mienia gminy musi pozostawać w związku funkcjonalnym z działalnością gospodarczą. Pojęcie działalności gospodarczej nie zostało zdefiniowane dla potrzeb samorządowych przepisów antykorupcyjnych, dlatego też należy odnieść się do przepisu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r., poz. 236 ze zm.)., który stanowi, że działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. O kwalifikacji danej działalności ostatecznie przesądza kryterium obiektywne, tj. ustalenie, czy dany podmiot faktycznie prowadzi działalność, która obiektywnie może przynosić dochód (uchwała SN z dnia 30 listopada 1992 r., sygn. akt III CZP 134/92, OSNCP 1993, nr 5). Działalność gospodarcza jest bowiem faktem, kategorią o charakterze obiektywnym. Nie ma znaczenia okoliczność, że podmiot prowadzący określoną działalność nie ocenia jej (subiektywnie), jako działalności gospodarczej, nie nazywa jej tak bądź też oświadcza, że jej nie prowadzi. Zatem, jeśli tylko dana działalność jest obiektywnie zdolna przynosić zysk podmiotowi ją prowadzącemu (i nie jest nielegalna), powinna być traktowana, jako działalność gospodarcza.

Przepis art. 24f ust. 1 w zw. z ust. 1a ustawy o samorządzie gminnym nie wymienia rodzajów działalności gospodarczej lub sposobu prowadzenia takiej działalności, które nie będą wiązały się z koniecznością zaprzestania jej prowadzenia (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OSK 159/10). Powyższa regulacja zasadniczo ma nie tylko przeciwdziałać korupcji, ale także służyć utrzymaniu autorytetu władzy i nieosłabiania zaufania wyborców i opinii publicznej do jej prawidłowego funkcjonowania - czyli innymi słowy, by funkcjonariusz publiczny nie tylko nie realizował swoich prywatnych celów dzięki posiadanej władzy, ale by nie zachodziły przesłanki mogące stworzyć, choćby mylnie, takie wrażenie (por. wyrok NSA z 20 czerwca 2024 r., sygn. akt III OSK 2836/23).

W niniejszej sprawie w zakresie wykorzystywania przez Skarżącego mienia komunalnego Gminy Michałowo rację należy przyznać organowi.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że Skarżący, będąc radnym Rady Miejskiej (wybory samorządowe odbyły się 7 kwietnia 2024 r., ślubowanie zaś miało miejsce 7 maja 2024 r. – zob. k. 16 akt sądowych) prowadził jednocześnie działalność gospodarczą pod nazwą K. Jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy danych z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej ww. działalność gospodarcza rozpoczęta została 10 marca 2020 r. Skarżący zaprzestał ją wykonywać 31 sierpnia 2024 r., zaś formalnie wykreślona została z rejestru 2 września 2024 r. (k. 25 akt admin.). Prowadzona przez Skarżącego działalność obejmowała liczne kody PKD, przy czym jako przeważająca w CEIDG widnieje "Pozostała sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach" (kod 47.19.Z). Fakt ten znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy oraz wyjaśnieniach zawartych w protokole rozprawy z 7 listopada, z których wynika, że Skarżący prowadzi sklep. Nie budzi również wątpliwości Sądu, że Skarżący prowadząc jednoosobową działalność gospodarczą mógł podejmować decyzje finansowe dotyczące majątku związanego z prowadzeniem tej działalności, zaciągać zobowiązania pieniężne i składać oświadczenia woli. Należy zatem uznać, że zarządzał prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą w zakresie zgodnym z rodzajami działalności wymienionymi w informacji z CEIDG.

Idąc dalej widzimy, że z akt administracyjnych wynika, że w ramach prowadzonej działalności Skarżący na mocy umowy z 22 stycznia 2024 r. (k. 20 akt admin. oraz k. 27 akt sądowych) wydzierżawił od Gminy Michałowo część nieruchomości o nr geod. [...]o pow. 24 m2 położonej przy ul. [...] w Michałowie. Z umowy tej wynika, że dzierżawa obowiązuje od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. W § 6 umowy miesięczny czynsz dzierżawny ustalono na kwotę 132 zł plus VAT. Umowę w imieniu Gminy podpisał Zastępca Burmistrza K. S. Powyższa umowa dzierżawy wciąż pozostaje w obiegu prawnym – w aktach sprawy brak jest bowiem informacji o jej przedterminowym rozwiązaniu, a nadto fakt ten potwierdził Skarżący na rozprawie w dniu 7 listopada 2024 r.

Z powyższego wynika, że Skarżący przed wyborem na radnego był i wciąż pozostaje dzierżawcą gruntu będącego własnością Gminy Michałowo, przy czym do 31 sierpnia 2024 r. w budynku znajdującym się na tym gruncie prowadził działalność gospodarczą polegającą na prowadzeniu sklepu.

Niewymagający szerszej argumentacji jest fakt, że dzierżawiona nieruchomość gruntowa stanowi "mienie komunalne gminy", o którym mowa w art. 24f ust. 1 u.s.g. (szerzej o pojęciu mienia komunalnego zob. wyrok WSA w Lublinie z 11 kwietnia 2024 r., III SA/Lu 42/24 i cyt. tam orzecznictwo).

Nie budzi także wątpliwości, że ww. mienie komunalne było "wykorzystywane". O tym zaś, jak należy interpretować to pojęcie była już wcześniej mowa. Aktywność Skarżącego niewątpliwie stanowiła tak rozumiane wykorzystanie mienia komunalnego Gminy. W tym zakresie wystarczy zwrócić uwagę na fakt, że istotą dzierżawy jest pobieranie z niej pożytków, co oznacza, że element ekonomiczny czerpania zysków przez dzierżawcę ma w przypadku tego stosunku prawnego charakter dominujący (zob. A. Sylwestrzak, komentarz do art. 693 [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. II, red. M. Balwicka-Szczyrba, Warszawa 2024). Choć można by się zastanawiać, czy sama dzierżawa gruntu komunalnego stanowiłaby naruszenie art. 24f ust. 1 u.s.g. (autor skargi twierdzi, że tak nie jest), niemniej jednak w sprawie niniejszej dzierżawa była ściśle powiązana z prowadzeniem na tym gruncie działalności gospodarczej i czerpaniem z tego tytułu wymiernego zysku. Należy zatem stwierdzić, że wykorzystanie mienia Gminy (nieruchomości gruntowej) pozostawało w związku funkcjonalnym z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Zdaniem Sądu prawidłowo ustalony przez Radę Miejską stan faktyczny sprawy odpowiada zatem hipotezie przepisów art. 383 § 1 pkt 1 Kodeksu wyborczego w związku z art. 24f u.s.g. W rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia zakazu, o którym mowa w ww. normie prawnej.

Przepis art. 24f ust. 1a stanowi, że jeżeli radny przed rozpoczęciem wykonywania mandatu prowadził działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, jest obowiązany do zaprzestania prowadzenia tej działalności gospodarczej w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. Niewypełnienie obowiązku, o którym mowa w zdaniu pierwszym, stanowi podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w trybie art. 383 ustawy, o której mowa w art. 24b ust. 6.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że określony w ww. przepisie trzymiesięczny termin na zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, liczony od dnia złożenia ślubowania (7 maja 2024 r.), upłynął z dniem 7 sierpnia 2024 r. Tymczasem, jak już to zostało wskazane, z informacji znajdujących się w CEIDG wynika, że Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności pod firmą "K." z dniem 31 sierpnia 2024 r., a zatem po upływie terminu, o którym mowa w art. 24f ust. 1a u.s.g.

Zdaniem Sądu postępowanie organu zmierzające do podjęcia uchwały nr IV/53/24 w przedmiocie wygaszenia mandatu radnego było prawidłowe. W dniu 7 sierpnia 2024 r. Wojewoda wystosował pismo do Przewodniczącej Rady Miejskiej w Michałowie, w którym powiadomił o możliwości naruszenia zakazu z art. 24f ust. 1 u.s.g. oraz zwrócił się z prośbą o analizę faktyczną i prawną zaistniałej sytuacji (k. 2 akt admin.). Już sam ten fakt przeczy twierdzeniom z pkt 5 skargi oraz wyjaśnieniom poczynionym na rozprawie, jakoby wygaśnięcie mandatu radnego było "osobistą inicjatywą Burmistrza", który próbuje "wyeliminować" Skarżącego z organu stanowiącego Gminy. Idąc dalej, organ uczynił zadość wezwaniu Wojewody i przeprowadził stosowne postępowanie wyjaśniające, ustalając wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i prawne. W piśmie zaś z 2 września 2024 r. poinformował Skarżącego o swoim stanowisku oraz o planowanym na najbliższej sesji podjęciu uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu. Co istotne, organ powiadomił wówczas Skarżącego, że stosownie do przepisu art. 383 § 3 K.w. przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu będzie miał możliwość złożenia wyjaśnień. Wbrew zatem ocenie wyrażonej w pkt 4 skargi, w ocenie Sądu Skarżący miał zapewnioną możliwość przygotowania swojego stanowiska i ewentualnego zakwestionowania twierdzeń organu, tak w drodze pisemnej, jak i ustnie podczas sesji Rady Miejskiej w dniu 5 września 2024 r. Przepis art. 383 § 3 K.w. – dający radnemu prawo złożenia wyjaśnień przed podjęciem przez radę uchwały o wygaśnięciu mandatu – nie nakłada na organ żadnych terminów na umożliwienie mu zajęcia stanowiska, czego zdaje się oczekiwać Skarżący. Niezależnie od powyższego, zdaniem Sądu okoliczności sprawy nie były na tyle skomplikowane, aby termin trzech dni nie był wystarczający na przygotowanie kontrargumentacji, ewentualnie wraz ze stosowną dokumentacją. Skoro Skarżący miał możliwość zabrania głosu na sesji Rady Miejskiej i z prawa tego skorzystał, nie sposób mówić o naruszeniu art. 383 § 3 K.w. Ponadto, jak wynika z odpowiedzi na skargę, po wydaniu Uchwały została ona doręczona Skarżącemu w dniu 5 września 2024 r. Organ przesłał ją także Wojewodzie Podlaskiemu i Komisarzowi Wyborczemu, dopełniono zatem obowiązkowi wynikającemu z art. 383 § 4 K.w.

Sąd pragnie uwypuklić, że podejmując się sprawowania mandatu radnego i działania na rzecz lokalnej wspólnoty, radny powinien mieć świadomość, że wiąże się to z ograniczeniami w prowadzeniu działalności gospodarczej w granicach zakreślonych art. 24f u.s.g. Na radnym spoczywa obowiązek takiego ułożenia spraw dotyczących prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, aby nie dochodziło do kolizji z unormowaniem art. 24f u.s.g. Dlatego też nie może odnieść zamierzonego skutku argumentacja, że faktycznie zaprzestano prowadzenia działalności gospodarczej w dniu 7 maja 2024 r., zaś dalsza aktywność, wynikająca z zawartych umów, musiała być prowadzona jeszcze przez jakiś czas. Przepis art. 24f ust. 1a u.s.g. daje radnemu, który przed objęciem mandatu prowadził działalność z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, trzy miesiące na definitywną likwidację działalności (wycofanie się z niej, gdy była prowadzona wspólnie), względnie doprowadzenie do stanu, w którym ta działalność nie jest już wykonywana z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy. Ustawodawca dał zatem takiej osobie odpowiedni czas na podjęcie działań faktycznych i prawnych zmierzających do uniknięcia konsekwencji naruszenia omawianego zakazu. Przy czym nie sposób abstrahować od faktu, że Skarżący już od dnia ogłoszenia oficjalnych wyników wyborów mógł podejmować stosowne kroki w celu zakończenia prowadzenia firmy na gruncie komunalnym.

Zdaniem Sądu nie sposób uznać, jak to w istocie usiłuje uczynić Skarżący, że miesiąc "organizacyjny", przeznaczony na zakończenie spraw formalnych (m.in wygaśnięcia zawartych umów handlowych), nie powinien się wliczać do trzymiesięcznego terminu z art. 24f ust. 1a u.s.g. Idąc bowiem tym tokiem myślenia można by dowolnie przedłużać termin ustawowy, tłumacząc to zawartymi kontraktami czy też ilością innego rodzaju spraw, które pozostały jeszcze do "domknięcia". Zaakceptowanie takiego poglądu mogłoby prowadzić do nadużyć oraz nie znajduje oparcia w treści art. 24f ust. 1a u.s.g. Dlatego też Skarżący, obejmując mandat radnego, powinien liczyć się z ewentualnymi skutkami finansowymi związanymi z obowiązkiem zakończenia działalności w terminie trzech miesięcy od dnia ślubowania, w tym koniecznością zmiany lub rozwiązania zawartych umów. Należy przy tym pamiętać, że termin trzy miesięczny jest terminem zawitym prawa materialnego, którego przekroczenie powoduje wygaśnięcie mandatu (zob. S. Płażek, komentarz do art. 24(f) [w:] Ustawa o samorządzie gminnym, red. P. Chmielnicki, Warszawa 2022).

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd pragnie podkreślić, że jego kompetencja sprowadza się wyłącznie do oceny zgodności zaskarżonej Uchwały z prawem. Sąd nie ocenia zatem pozaprawnego kontekstu sprawy, a zatem kwestii podnoszonego w skardze i na rozprawie konfliktu z Burmistrzem. Niemniej jednak Sąd pragnie zauważyć, że jeśli Skarżący ma wiedzę o tym, że inni radni – jak to ujął – "robili gorsze rzeczy", w tym sensie, że np. naruszyli ustawowe zakazy łączenia funkcji lub działalności, może powiadomić o tym fakcie właściwe organy, które w razie potwierdzenia tych informacji, powinny zastosować przewidziane prawem środki. Z kolei zarzucane nieprawidłowości związane z datą odpowiedzi na pismo Wojewody z 7 sierpnia 2024 r. (pkt 6 skargi), nawet jeżeli rzeczywiście miałyby miejsce (czego Sąd nie ocenia), pozostają bez wpływu dla treści podjętego aktu prawnego. Dla sprawy nieistotna pozostaje również okoliczność, że Skarżący był i jest zainteresowany kupnem na własność dzierżawionej działki od gminy. Z prawnego punktu widzenia relewantne pozostaje jedynie ziszczenie się przesłanek zawartych w art. 24f ust. 1 u.s.g., co zostało wykazane powyżej.

Z przytoczonych względów należało uznać, że brak jest podstaw do wyeliminowania zaskarżonej Uchwały z obrotu prawnego, co zobowiązywało Sąd do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.