Postanowienie NSA, sygn. akt I GSK 1404/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3 pw związku z art. 193
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku P. . o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej P. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 024 r., sygn. akt V SA/Wa 76/22 w sprawie ze skargi P. C. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 26 października 2021 r. nr DIR-IXa.7343.10.2018.AP.15 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany sądem I instancji lub WSA) wyrokiem z 25 stycznia 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 76/22, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej: p.p.s.a.), oddalił skargę P. C. (dalej zwanego: skarżącym) na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 26 października 2021 r. w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wniósł m. in. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wykonanie decyzji wiązać się będzie z wyrządzeniem stronie znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków.

Skarżący w przedmiotowej sprawie upatruje okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji przede wszystkim w fakcie wysokości zobowiązania należnego do zwrotu wraz z policzonymi odsetkami – ok 25 milionów. Skarżący upatruje ponadto podstawy wniosku w następujących przesłankach:

1. niebezpieczeństwie wystąpienie znacznej szkody – wszczęcia egzekucji z rachunków bankowych spowodowało całkowite wygaszenie prowadzonej działalności gospodarczej z uwagi na brak środków do jej prowadzenia. Skarżący nie ma możliwości zaciągania żadnych zobowiązań, gdyż nie będzie w stanie ich w jakikolwiek sposób spłacić. Nie ma także możliwości zakupu towarów celem ich dalszej odsprzedaży czy świadczenia usług, nie stać go na zatrudnienie pracownika do realizacji jakichkolwiek prac. Wykonanie zaskarżonej decyzji może skutkować koniecznością sprzedaży posiadanych udziałów w spółkach, a odzyskanie poprzedniej pozycji jako udziałowca może okazać się niemożliwe, względnie generować dodatkowe koszty zakupu udziałów za kwoty przewyższające kwoty uzyskane z ich sprzedaży. Wszczęcie egzekucji z nieruchomości należących do skarżącego uniemożliwi zaciągnięcie jakiejkolwiek pożyczki, kredytu, leasingu lub innego finansowania dłużnego wymagającego znacznego zabezpieczenia majątkowego, jak również pozbawi go latami gromadzonego majątku, który pomnażany był z myślą o dzieciach i rodzinie. Całkowite wygaszenie prowadzonej działalności rodzi, zdaniem skarżącego, bardzo wysokie prawdopodobieństwo złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, upłynnienia wszystkich aktywów, których sprzedaż i tak będzie niewystarczająca do spłaty całości nałożonego zobowiązania;

2. niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków – nawet rynkowa sprzedaż całego majątku skarżącego nie pozwoli na spłatę zobowiązania w całości, jego wysokość spowoduje niewypłacalność skarżącego i w konsekwencji jego upadłość. Odkupienie nieruchomości sprzedanych w trybie egzekucyjnym nie będzie możliwe, a już na pewno nie po cenach sprzedaży, utrata udziałów w spółkach spowoduje utratę dorobku całego życia, zbudowanie przedsiębiorstw na nowo również nie będzie możliwe, gdyż skarżący z dużym prawdopodobieństwem zobowiązanie określone decyzją będzie spłacał przez całe życie.

Skarżący wskazał, że pozostaje aktualnie na utrzymaniu żony, gdyż osiągane dochody nie pozwalają mu na normalną egzystencję i utrzymywanie rodziny. To na żonę, która odcina się od skarżącego finansowo spadły obowiązki utrzymywania domu oraz dzieci. Aktualne dochody skarżącego pochodzą z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę, jednakże z uwagi na zajęcie egzekucyjne otrzymywane są w wysokości minimalnej krajowej. Za rok 2019 r. skarżący osiągnął dochód w wysokości 392 564,58 zł, za rok 2020 osiągnął dochód w wysokości 77 446,04 zł, zaś za rok 2021 osiągnął dochód w wysokości 73 656,31 zł. Skarżący jako dowód przedstawił: PIT-37 2020 r., PIT-28 2020 r., PIT-37 2021 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.; dalej zwanej: p.p.s.a.), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA z: 4 lipca 2012 r. sygn. akt II FZ 456/12, 26 lutego 2015 r. sygn. akt II FZ 2137/14, 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FZ 207/15, 22 lipca 2015 r. sygn. akt II FZ 497/15; treść tych, jak i dalej powoływanych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

W sprawie niniejszej wnioskiem o zastosowanie ochrony tymczasowej objęto decyzję zaskarżoną tj. decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 26 października 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji zobowiązującą stronę do zwrotu środków dofinansowania otrzymanego na podstawie umowy z 27 grudnia 2013 r. w kwocie 14 805 785,07 zł wraz z odsetkami.

Zauważyć należy, że w sprawach, w których rozstrzygane są kwestie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ciężar dowodzenia okoliczności wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. zdecydowanie przesuwa się na stronę wnioskującą, gdyż tylko ona posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. np. postanowienia NSA z: 26 listopada 2007 r. sygn. akt II FZ 338/07, 10 maja 2011 r. sygn. akt II FZ 106/11, 9 września 2011 r. sygn. akt II FSK 1501/11, 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 219/11). Zatem aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek skarżącego w świetle przywołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem braki wniosku tak w zakresie zawartej w nim argumentacji jak i dowodów przedłożonych na jego poparcie nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej.

W tym miejscu nadmienić należy, że skarżący w toku postępowania administracyjnego składał już wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w skardze na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 26 października 2021 r. w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania. Sąd I instancji postanowieniem z 22 maja 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 76/22 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, zaś Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 28 września 2023 r. oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie WSA. Zarówno sąd I jak i II instancji w uzasadnieniach wskazali, że skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie przedstawił żadnej argumentacji uprawdopodobniającej, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny podniósł w uzasadnieniu postanowienia z 28 września 2023 r., że aby zbadać, czy rzeczywiście w stosunku do strony zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, konieczne jest odniesienie wysokości zobowiązań skarżącego do zwrotu środków dofinansowania do jego sytuacji materialnej (finansowej). Bez porównania tych dwóch wartości nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia autora zażalenia. Wskazał, że skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przedstawił podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za 2019 r., PIT-36L za 2019 r. oraz kilka faktur z 2021 r. Natomiast pismem z 1 kwietnia 2022 r., jako uzupełnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, skarżący poinformował o zajęciu rachunków bankowych na podstawie wszczętego postępowania egzekucyjnego przez Państwową Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił jednak, że w związku z tym, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów wykazujących osiągany przez niego przychód, nie był wstanie, tak jak i sąd I instancji, ocenić czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków względem skarżącego.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie wskazuje się, że twierdzenia wnioskodawcy powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. np. postanowienia NSA z: 28 marca 2023 r. sygn. akt II GZ 73/23, 20 lipca 2022 r. sygn. akt I FZ 125/22). Przedstawienie sytuacji majątkowej w przypadku domagania się wstrzymania wykonania decyzji nakazującej zwrot konkretnej sumy pieniężnej jest konieczne dla oceny, czy w odniesieniu do tego konkretnego podmiotu zapłata kwoty objętej zaskarżoną decyzją może prowadzić do szkody, która dla skarżącego byłaby znaczna, czy do skutków, które byłyby trudne do odwrócenia w przypadku ewentualnego późniejszego uwzględnienia skargi. Zauważyć należy, że każdy podmiot ma inne możliwości płatnicze. Różna może być także sytuacja majątkowa.

Skarżący składając w skardze kasacyjnej ponownie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wskazuje w sposób przekonujący konkretnej relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Przedstawiając swoją sytuację majątkową wskazał jedynie, że za rok 2019 osiągnąL dochód w wysokości 392 564,58 zł, za rok 2020 osiągnął dochód w wysokości 77 446,04 zł, za rok 2021 dochód w wysokości 73 656,31 zł (dowód: PIT-37 2020 r., PIT-28 2020 r., PIT-37 2021 r.). Nie przedłożył jednak żadnych dokumentów, które obrazowałyby jego aktualną sytuację finansową. W szczególności nie przedłożył aktualnego PIT, czy wyciągów z kont za ostatnie trzy miesiące, nie wykazał swojego stanu majątkowego, a także nie wskazał ponoszonych przez siebie kosztów.

Uznać zatem należy, że przedstawione przez skarżącego dane nie są wystarczające do rzetelnej oceny wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej, albowiem sytuacja majątkowo-finansowa strony nie została przedstawiona w sposób pełny. W efekcie nie wiadomo jakimi środkami finansowymi skarżący dysponuje oraz jaka rzeczywiście jest wielkość jego majątku, a w konsekwencji, czy przymusowe wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do skutków o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., a więc niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody znacznej bądź spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Z powyżej przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.