Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 740/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 581
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j.)
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80, art. 107 § 1 i 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 14 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2023 roku sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 13 czerwca 2023 roku znak: SKO.4111.36.2023 w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. ał


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzją z dnia 13 czerwca 2023 r., znak SKO.4111.36.2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi (dalej także: Kolegium, organ II instancji, organ odwoławczy), po rozpoznaniu odwołania Z. R. od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi (dalej także: organ I instancji) z dnia 8 maja 2023 r., znak: SOCIII.522.080439.2016.151656.000001.2023.U, odmawiającej umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. R., D. R.1, N. R. w wysokości 8.068,39 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień wydania decyzji w wysokości 3.759,51 zł, co łącznie stanowi kwotę 11.827,90 zł, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. powoływanej dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 27, art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 581 ze zm., dalej również jako: "u.p.o.u.a.") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

W dniu 6 kwietnia 2023 r. do Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi wpłynęło pismo Z. R. (dalej także: wnioskodawca, strona, skarżący), które z uwagi na jego treść zostało potraktowane jako wniosek do organu właściwego wierzyciela o umorzenie w całości kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami na rzecz D. R., D. R.1, N. R..

Po uwzględnieniu wpłat dokonanych na konto organu właściwego wierzyciela ustalono, iż według stanu na dzień 6 maja 2023 r. do zwrotu pozostaje wnioskodawcy kwota należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz ww. osób uprawnionych w wysokości 11.827,90 zł

(z czego 8.068,39 zł to kwota główna należności, natomiast 3.759,51 zł to odsetki ustawowe).

Na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów ustalono, iż Z. R. mieszka u matki. Zgodnie z jego oświadczeniem nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, ponieważ wszystkie rachunki opłaca matka. Obecnie wnioskodawca jest osobą bezrobotną, nie zarejestrowaną w PUP. Z zaświadczenia Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. wynika, iż korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego który wynosi 719,00 zł miesięcznie. Zgodnie z pismem wnioskodawcy z dnia 2 maja 2023 r., uzyskiwane dochody przeznacza w całości na zakup leków, środków do życia i dojazdów do szpitali. Z. R. przebył dwie operacje zaćmy oka oraz operację wycięcia guza łuku podniebienno-językowatego. Zgłasza problemy zdrowotne, obecnie jest w trakcie leczenia. Legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem pracy na stanowisku przystosowanym do potrzeb i możliwości.

Decyzją z dnia 8 maja 2023 r. organ I instancji odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami, uznając iż powyższe okoliczności nie są wystarczające do zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż umorzenie powyższych należności z racji swego uznaniowego charakteru jest jedynie wyjątkiem od zasady określonej w art. 27 ust. 1 i 1a u.p.o.u.a. Organ podkreślił przy tym, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego były wypłacane na skutek niedopełnienia przez stronę obowiązku alimentacji na rzecz osób uprawnionych. Pomoc ta udzielana jest jednak w zastępstwie osób zobowiązanych do alimentacji, a nie zamiast tych osób. Wypłata świadczeń alimentacyjnych przez organy państwa stanowi swoisty kredyt udzielany osobom zobowiązanym do alimentacji, który to kredyt winien zostać przez te osoby spłacony. Zwrotność wypłacanych świadczeń stanowi podstawową zasadę pomocy państwa w tym obszarze.

W ocenie organu I instancji umorzenie należności wnioskodawcy z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osób uprawnionych oznaczałoby obarczenie wszystkich podatników jego osobistym długiem. Żądanie zwrotu kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie może być przy tym postrzegane jako dodatkowa uciążliwość czy kara, ale jako prosty zwrot kwoty świadczeń wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej przez organ właściwy wierzyciela, powstałych wskutek niedopełnienia przez stronę obowiązku alimentacji.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Z. R., wskazując, iż z uwagi na brak środków nie jest w stanie pokryć należności. Skarżący podkreślił, iż jego sytuacja zdrowotna i majątkowa jest trudna, utrzymuje się wyłącznie z zasiłku stałego, otrzymywanego z pomocy społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi nie znalazło jednak podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu I instancji i zaskarżoną decyzją utrzymało je w mocy. W motywach swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, iż kwestia możliwości umorzenia kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych pozostawiona została uznaniu organowi administracyjnemu. Instytucja uznania administracyjnego oznacza, iż organ administracyjny może, ale nie musi umorzyć świadczenia wypłacone z funduszu alimentacyjnego wraz z należnymi odsetkami, co oznacza możliwość negatywnego dla strony rozstrzygnięcia nawet w sytuacji istnienia przesłanek. Ustawodawca wskazał jednakże, że organ administracji zobowiązany jest do zbadania sytuacji dochodowej i rodzinnej strony ubiegającej się o umorzenie.

Organ, przywołując treść art. 7 k.p.a., wskazał iż granicą uwzględnienia w postępowaniu administracyjnym słusznego interesu strony jest zaistnienie kolizji z interesem społecznym. Powołując się na interes społeczny, organ administracji winien zarazem sprecyzować o jaki interes chodzi oraz wskazać jego istnienie i znaczenie. Kontrola prawidłowości decyzji podejmowanych w oparciu o tzw. uznanie administracyjne polega przy tym na kontroli czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem, w szczególności zaś czy w toku postępowania podjęto wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.

Oceniając zgromadzone w sprawie dowody, organ uznał, iż przedstawione przez skarżącego okoliczności nie mogą stanowić wystarczającej przesłanki uzasadniającej umorzenie zadłużenia. Jako przyczyny niełożenia na utrzymanie osób uprawnionych do świadczeń z funduszu alimentacyjnego skarżący wskazał niski dochód i stan zdrowia. Jednak trudna sytuacja finansowa i niewielkie dochody oraz zły stan zdrowia są cechą większości zobowiązanych, za które świadczenia wypłaca fundusz alimentacyjny. W ocenie Kolegium, niewątpliwie obecna sytuacja zdrowotna i dochodowa strony jest trudna, jednak nie pozbawia możliwości podejmowania działań, zmierzających do jej poprawy i dalszej spłaty ciążących zaległości alimentacyjnych. Zważywszy, że załatwienie każdej sprawy administracyjnej wymaga wyważenia słusznego interesu obywatela i interesu społecznego, uwzględnienie prośby wnioskodawcy godziłoby w interes społeczny poprzez przyznanie kolejnej ulgi dłużnikowi alimentacyjnemu, który nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie w sprawie i nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a wydając rozstrzygnięcie uwzględnił sytuację dochodową i bytową wnioskodawcy. Zdaniem organu II instancji umorzenie kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego byłoby sprzeczne z interesem społecznym. Jednocześnie organ poinformował skarżącego, iż istnieje możliwość zwrócenia się do Prezydenta Miasta Łodzi z podaniem o odroczenie terminu płatności lub o rozłożenie na raty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję złożył Z. R., wskazując iż nie zgadza się z nią. Skarżący podkreślił, że nigdy nie uchylał się od płacenia alimentów, do lipca 2016 r. każdego miesiąca potrącano mu 60 % wynagrodzenia, jednak od lipca 2016 r. został bez pracy i środków do życia z uwagi na stan zdrowia. Od października 2018 r. skarżący otrzymuje 719 zł zasiłku stałego z pomocy społecznej i jest to jego jedyny dochód. Stan zdrowia skarżącego jest przy tym ciężki – nie widzi on na jedno oko, przeszedł kilka zabiegów okulistycznych, ponadto cierpi na nowotwór jamy ustnej, przebył chemioterapię i radioterapię, jest bardzo osłabiony, ma zaburzenia orientacji, nie może samodzielnie funkcjonować. Jego leczenie jest bardzo kosztowne i pochłania w całości otrzymywany zasiłek.

Z uwagi na powyższe okoliczności skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie jego wniosku.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podtrzymało argumentację wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w konsekwencji wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 119 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy; 3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane

w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania; 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W związku z tym,

że organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o skierowanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a skarżący wyraził na to zgodę, niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 13 czerwca 2023 r., znak: SKO.4111.36.2023, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 8 maja 2023 r., znak: SOCIII.522.080439.2016.151656.000001.2023.U, odmawiającą umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. R., D. R.1, N. R. w wysokości 8.068,39 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień wydania decyzji w wysokości 3.759,51 zł, co łącznie stanowi kwotę 11.827,90 zł, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 581 ze zm.) (dalej także: u.p.o.u.a.).

W ocenie Sądu, organy obu instancji trafnie oceniły stan faktyczny niniejszej sprawy w kontekście spełnienia przesłanek z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Przepis ten stanowi, iż organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Wymienione w powyższym przepisie rodzaje ulg w spłacie należności alimentacyjnych powinny być stosowane w określonym porządku, a więc od środka wywołującego najmniejszy skutek aż po środek wywołujący skutek najbardziej definitywny. Dłużnik alimentacyjny powinien więc w pierwszej kolejności zwrócić się o odroczenie terminu spłaty występującego zadłużenia lub rozłożenie tej spłaty na raty, a dopiero w ostateczności uzasadnione jest wystąpienie o umorzenie powstałej należności. Umorzenie należności z tytułu alimentów jest formą najdalej idącej ulgi w spłacie należności, dlatego stanowi instytucję o charakterze wyjątkowym i powinno mieć miejsce wówczas, gdy sytuacja dochodowa dłużnika nie pozwala na wywiązywanie się w najmniejszym nawet stopniu z ciążącego na nim obowiązku (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 października 2022 r., IV SA/Po 576/22, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA; por. także: wyrok WSA w Opolu z 22 września 2022 r., II SA/Op 167/22, CBOSA). Jednak w aktach administracyjnych sprawy brak jest dowodów na to, aby skarżący przed złożeniem wniosku o umorzenie zaległości, występował o odroczenie płatności, bądź rozłożenie należności na raty. Świadczy o tym również treść uzasadnienia decyzji Kolegium, w którym organ poinformował skarżącego o możliwości zwrócenia się o odroczenie spłaty należności lub rozłożenie jej na raty.

Podkreślić należy przy tym, iż co do zasady każdy dłużnik alimentacyjny, wobec którego egzekucja okazała się bezskuteczna, nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych przez sąd alimentów. Samo zatem uzyskiwanie niskich dochodów, bądź też nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Zła sytuacja jest bowiem cechą większości zobowiązanych, za których fundusz alimentacyjny wypłacał należności i umarzanie należności z tej tylko przyczyny czyniłoby praktycznie martwą regulację o obowiązku zwrotu organowi równowartości wypłaconych z funduszu świadczeń. Wobec tego, sytuacja dochodowa dłużnika w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń powinna być analizowana przy uwzględnieniu faktu, że dłużnik alimentacyjny co do zasady jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi. Sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych.

Przy rozpatrywaniu wniosków o umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego należy mieć również na względzie, iż zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, rodzice są obowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest się w stanie utrzymać samodzielnie. Trudna sytuacja materialna i życiowa rodziców nie zwalnia ich od obowiązku świadczenia na potrzeby dzieci. Rodzice są obowiązani dzielić się z dziećmi nawet bardzo niskimi dochodami. Dobro dziecka jest bowiem wartością podlegającą konstytucyjnej ochronie ze strony Państwa, stosownie do art. 72 Konstytucji RP. Zobowiązania o charakterze alimentacyjnym mają zatem charakter obligatoryjny. Wobec tego art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. powinien być interpretowany w sposób ścisły, a nie rozszerzający. Należy bowiem podkreślić, że zobowiązany ponosi pełną odpowiedzialność za zaistniałe zaległości powstałe z tytułu wypłaconych przez Państwo zastępczo na rzecz jego dzieci alimentów i spoczywa na nim obowiązek pełnego zaangażowania i podjęcia starań w kierunku spłaty tych zaległości wraz z odsetkami. Zwrot należności jest zasadą, a instytucja umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności odstępstwem, wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych. Fakt wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby małoletniej nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku alimentacji własnego dziecka. Każde natomiast umorzenie zadłużenia alimentacyjnego powoduje przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych.

Dokonując wykładni przepisu art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. i tym samym sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika, o której mowa w tym przepisie, nie można pominąć, że przy ocenie tej sytuacji należy mieć na uwadze nie tylko aktualną sytuację dłużnika, lecz także należy ocenić, czy istnieją widoki na poprawę jego sytuacji w przyszłości. Inne są bowiem możliwości spłaty zadłużenia przez osoby np. legitymujące się orzeczeniem o niezdolności do pracy, czy też będące w podeszłym wieku, a inne osoby młodej, nie legitymującej się takim orzeczeniem, mającej perspektywy zarobku. Zatem ocena, czy przy podejmowaniu decyzji doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, wymaga ustalenia właściwych proporcji pomiędzy kryterium interesu społecznego, a słusznym interesem jednostki. Ustalenie, czy istnieją przesłanki umorzenia w całości lub w części należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami, powinno być dokonywane na podstawie danych odzwierciedlających bieżącą sytuację dłużnika, tj. stan istniejący bezpośrednio przed wydaniem decyzji w przedmiocie umorzenia należności. Rozpatrując wniosek o umorzenie należności, ustala się więc czy w sprawie istnieją szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji dłużnika i jego rodziny. Przewidziana w przepisach możliwość umorzenia należności ma zastosowanie w razie zaistnienia czynników obiektywnych - sytuacji nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych, losowych przypadków, gdy strona nie jest w stanie uregulować należności np. wskutek utraty możliwości zarobkowania (długotrwała choroba) lub utraty majątku (powódź, pożar itd.), a ponadto nie ma żadnych perspektyw na poprawę sytuacji zobowiązanego lub jego rodziny. Natomiast w pozostałych przypadkach, jak to ma miejsce w kontrolowanej sprawie, niedochodzenie przez organ zwrotu należności naruszyłoby interes publiczny (społeczny), przez co rozumie się zarówno interes fiskalny Państwa, jak i dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. Podkreślić należy, że o istnieniu ważnego interesu strony nie decyduje wyłącznie jej subiektywne przekonanie, lecz obiektywne kryteria, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Zabezpieczenie społeczne nie ma na celu przejmowania obowiązków finansowych rodziców wobec dzieci i pokrywania kosztów utrzymania dzieci ze środków publicznych.

Zdaniem Sądu, organy prawidłowo oceniły, iż w sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego nie ujawniły się żadne szczególne okoliczności, uzasadniające umorzenie należności. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 lutego 2023 r.: "dłużnik alimentacyjny co do zasady jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi, zaś sytuacja rodzinna i dochodowa ubiegającego się o umorzenie należności musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Może mieć to miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa lub rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Przy czym, taki stan powinien być efektem wpływu czynników obiektywnych. Sytuacja dochodowa, o której jest mowa w art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest pojęciem szerszym, niż pojęcie dochodu, o którym jest mowa w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Przy ocenie sytuacji dochodowej należy mieć na uwadze nie tylko sam dochód aktualnie uzyskiwany, lecz również dochód możliwy do uzyskania w bliżej określonej przyszłości. Stąd jednym z kryteriów ocennych jest również sytuacja rodzinna zobowiązanego ponieważ ma ona wpływ na możliwość uzyskania dodatkowego dochodu." (wyrok NSA z 17 lutego 2023 r., I OSK 786/22, LEX nr 3517657, CBOSA).

W ocenie Sądu, organy administracji zgromadziły materiał dowodowy, pozwalający kompleksowo ocenić sytuację majątkową i rodzinną skarżącego, zaś po dokonaniu wyczerpującej analizy sytuacji skarżącego, prawidłowo oceniły, że umorzenie należności nie jest zasadne. Skarżący wprawdzie obecnie nie jest zatrudniony, a jego sytuacja zdrowotna jest trudna, jednak posiada kwalifikacje i doświadczenie zawodowe, pozwalające mu na znalezienie pracy zarobkowej w przyszłości, gdyby stan jego zdrowia uległ poprawie. Wprawdzie orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 9 listopada 2018 r., znak [...], Z. R. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od dnia 17 października 2018 r. na stałe, jednak w orzeczeniu tym nie wskazano, iż jest on całkowicie niezdolny do pracy. Oceniono zaś, że może pracować na stanowisku przystosowanym do swoich potrzeb i możliwości. Ponadto orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 27 lipca 2022 r. skarżący został uznany za niezdolnego do samodzielnej egzystencji, lecz również na określony okres – do dnia 28 lutego 2023 r. Skarżący nie przedstawił żadnej dokumentacji medycznej, świadczącej o tym, iż od momentu wydania powyższych orzeczeń jego stan zdrowia uległ tak znacznemu pogorszeniu, iż całkowicie uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej i nie masz szans na poprawę tej sytuacji w przyszłości. Sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego nie jest zatem wyjątkowa na tle innych osób, posiadających zaległości związane z wypłatą alimentów z funduszu alimentacyjnego. Nie można również uznać, że brak jest widoków na jej poprawę.

Podkreślić należy także, że z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby skarżący próbował uregulować należność w ratach, bądź występował o odroczenie spłaty. Nie ma natomiast podstaw do zastosowania najdalej idącej ulgi w uregulowaniu należności bez wcześniejszej próby spłaty należności w ratach, bądź zastosowania odroczenia spłaty.

Stwierdzić należy, że, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa materialnego ani procesowego w takim zakresie, który skutkowałby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 i art. 80 k.p.a., a decyzja i uzasadnienie decyzji odpowiadają wymogom art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł

o oddaleniu skargi.

ds