Postanowienie NSA, sygn. akt I GSK 1460/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Dopuszczenie do udziału w postępowaniu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono dopuszczenia  do udziału w postępowaniu sądowym
Powołane przepisy: article: art. 33 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku K.P. o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej A.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 października 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 312/22 w sprawie ze skargi A.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 9 grudnia 2020 r., nr SKO.1300/20 w przedmiocie określenia kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi do budżetu miasta postanawia: odmówić K.P. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 5 października 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 312/22, oddalił skargę A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 9 grudnia 2020 r. w przedmiocie określenia kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi do budżetu miasta.

Jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku, strona prowadząca od 16 lipca 2009 r. działalność gospodarczą pod firmą D. po uzyskaniu dotacji, pomimo licznych wezwań organu dotującego do udostępnienia dokumentacji potwierdzającej prawidłowe wydatkowanie uzyskanych w 2015 r. środków, nie przedłożyła dokumentów wskazujących na co konkretnie wykorzystana została dotacja. W konsekwencji Burmistrz Miasta Biłgoraj decyzją z 4 sierpnia 2020 r. orzekł o zwrocie dotacji za 2015 rok.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła A. J., wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.

W piśmie z 24 kwietnia 2024 r. K. P. – obecny organ prowadzący przedszkole publiczne D.– stwierdził, że prowadzone przez Sąd I instancji postępowanie dotknięte było wadą nieważności. Stroną postępowania sądowoadministracyjnego była wyłącznie A.J., która była organem prowadzącym ww. przedszkole do końca 2021 r. Zdaniem wnioskodawcy, nie uczestniczył on w postępowaniu bez swojej winy i tym samym doszło do naruszenia jego uprawnień, bowiem na skutek zmiany organu prowadzącego szkołę – to K. P. powinien być uznany za stronę postępowania oraz uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Wniosek K. P. o dopuszczenie go do udziału w sprawie charakterze uczestnika postępowania nie zasługiwał na uwzględnienie.

W myśl art. 33 § 1 ustawy p.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Na podstawie zaś art. 33 § 2 ustawy p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym może zgłosić także osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 ustawy p.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Regulacja ta znajduje zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, zgodnie z art. 193 ustawy p.p.s.a.. Jednocześnie postanowienie w tym przedmiocie sąd wydaje jednoosobowo na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (art. 33 § 2 w związku z art. 16 § 2 ustawy p.p.s.a.).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadniczą przesłanką dopuszczenia konkretnej osoby (podmiotu) do postępowania sądowego, jest ustalenie, czy posiada ona interes prawny, na który mogłoby oddziaływać orzeczenie zapadłe w postępowaniu, do którego zgłasza się jako uczestnik.

Pojęcie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony, nie zostało ustawowo zdefiniowane. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje uprawnienia (zob. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1993 r., I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199 z aprobującą glosą P. Kucharskiego). Interes prawny to zatem taki interes, który jest chroniony przez prawo, a ochrona ta polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcia zaistniałego zagrożenia. Aby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być on interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (por. J. Borkowski w. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 224 i n.).

Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, w ramach którego podmiot jakkolwiek pozostaje bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie można wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności od organu administracji. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że interes faktyczny to interes indywidualny, który nie został w żaden wyraźny sposób wzięty pod ochronę przez obowiązujące prawo (W. Jakimowicz, Publiczne prawa podmiotowe, Zakamycze 2000, s. 126). Stwierdzenie istnienia interesu prawnego polega na ustaleniu związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, wówczas nie można mówić o interesie prawnym strony, a więc także o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1876/99, niepubl., postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 listopada 2017 r. sygn. akt I FPS 2/17).

Pojęcie interesu prawnego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w odróżnieniu od postępowania administracyjnego, ma charakter w pełni autonomiczny i swoim zakresem obejmuje sytuacje odnoszące się do szerokiego kręgu podmiotów, a mianowicie: podmiotu biorącego udział w postępowaniu administracyjnym na podstawie wywodzonego z prawa materialnego interesu prawnego; podmiotu, którego interesu prawnego wynikającego z prawa materialnego dotyczyło postępowanie administracyjne, który jednak w tym postępowaniu został z własnej winy bądź z winy organu pominięty; podmiotu, który błędnie został potraktowany jako strona postępowania administracyjnego; w końcu także i podmiotu, który błędnie uważa, że wydana decyzja dotyczy jego interesu prawnego (por. np. W. Chróścielewski, Glosa do wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1617/02, Orzecznictwo Sądów Polskich 2005, nr 11, poz. 128; pogląd ten w pełni zaakceptował NSA w postanowieniu z 13 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 809/19 jak i z dnia 22 października 2021 r. II GSK 900/21).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wnioskodawca w złożonym piśmie nie wykazał, że posiada interes prawny w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 9 grudnia 2020 r. określająca kwotę dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi do budżetu miasta, wydana została wobec A. J., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą D. od 16 lipca 2009 r. do końca 2021 r. W tych okolicznościach brak jest podstaw do uznania, że organ obecnie prowadzący ww. placówkę mógłby zostać dopuszczony do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawie dotyczącej zwrotu dotacji za 2015 rok.

Jedynie na marginesie zauważyć wypada, że Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną A. J., będzie badał przesłanki nieważności postępowania, bowiem z mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. jest do tergo zobowiązany w każdej sprawie, niezależnie od podniesionych zarzutów skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.