Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3294/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 35 ust. 1 pk1 , art. 35 ust. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: § 3 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 71
law: Rozpozradzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko
article: art. 3 ust. 1 pkt 13, art. 60
journal: Dz.U. 2019 poz 1396
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Protokolant starszy asystent sędziego Aleksandra Tokarczyk po rozpoznaniu w dniu 26 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 9 września 2020 r. sygn. akt II SA/Ke 358/20 w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 3 lutego 2020 r. nr IR.I.7840.13.15.2019 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 września 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 358/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę S. G. (dalej jako "Skarżący") na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 3 lutego 2020 r. znak: IR.I.7840.13.15.2019 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym w sprawie.

Skarżący 14 czerwca 2019 r. złożył do Starosty Włoszczowskiego wniosek o udzielenie pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego (kurnik 59DJP) z zewnętrznymi instalacjami: elektryczną, wodno-kanalizacyjną, wentylacyjną oraz towarzyszącą infrastrukturą techniczną i zbiornikiem na ścieki bytowe, na terenie obejmującym działki nr [...], [...], [...], [...], [...], w obrębie K., gm. [...]. Do wniosku dołączył oświadczenie o prawie do dysponowania działkami nr [...], [...], [...], [...], [...] (wynikającym ze stosunku zobowiązaniowego), jak również projekty budowlane budynku inwentarskiego i zbiornika na ścieki sanitarne.

Postanowieniem z 15 lipca 2019 r. Starosta Włoszczowski, działając na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), dalej jako "P.b.", nałożył na inwestora obowiązek usunięcia – do 20 września 2019 r. – nieprawidłowości w przedłożonym do zatwierdzenia projekcie budowlanym poprzez:

1. przedłożenie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia lub postanowienie stwierdzające brak konieczności wydania decyzji środowiskowej,

2. przedłożenie zaświadczenia o aktualnej średniej wielkości gospodarstwa rolnego w gminie [...]. oraz dokumentu potwierdzającego prowadzenie gospodarstwa rolnego przez inwestora,

3. wykazanie, czy inwestycja posiada uzbrojenie terenu wystarczające dla zamierzenia budowlanego (w tym dostęp do drogi publicznej),

4. określenie kolorystyki budynku,

5. doprowadzenie do zgodności w zakresie działki drogowej nr [...] przedłożonego wniosku o pozwolenie na budowę, oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz projektu budowlanego,

6. sporządzenie spisu treści oraz ponumerowanie stron w projekcie budowlanym,

7. zaznaczenie na projekcie zagospodarowania terenu projektowanych 2 miejsc postojowych,

8. określenie, czy zbiorniki paszowe oznaczone na projekcie zagospodarowania terenu i na rzucie przyziemia podlegają opracowaniu, jeśli tak to dołączenie stosownego opracowania,

9. uzupełnienie projektu o część sanitarną dla części budynku (hala kurnika).

Skarżący 16 września 2019 r. złożył odpowiedź w odniesieniu do punktów: 1, 2, 3, 8, 9 oraz uzupełnił projekt budowlany w zakresie wskazanym w pozostałych punktach.

Starosta Włoszczowski decyzją z 23 października 2019 r., nr 1.192.2019, odmówił skarżącemu zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę ww. inwestycji. Starosta stwierdził, że inwestor nie przedłożył decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację niniejszego przedsięwzięcia, wymaganej przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2081 ze zm.), zwanej dalej "u.i.ś". Wskazał, że zamiarem inwestora jest budowa 2 budynków inwentarskich w obsadzie 59 DJP każdy, a ponadto 14 czerwca 2019 r. czterech innych inwestorów złożyło w sumie 10 wniosków o pozwolenie na budowę identycznych budynków inwentarskich, zlokalizowanych na sąsiednich nieruchomościach. Zaznaczył, że wszystkie budynki zlokalizowane są na działkach będących własnością tej samej osoby, mają wspólną drogę dojazdową i wspólny wodociąg.

Skarżący w odwołaniu zakwestionował stanowisko organu, że przedmiotowa inwestycja wymaga przedłożenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Brak bowiem jakiegokolwiek powiązania technologicznego z jego drugim obiektem i obiektami sąsiednimi 4 innych inwestorów.

Wojewoda Świętokrzyski decyzją z dnia 3 lutego 2020 r., znak: IR.I.7840.13.15.2019, utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję. Organ przeanalizował poszczególne punkty postanowienia organu I instancji z 15 lipca 2019 r., którym to postanowieniem nałożono na inwestora szereg obowiązków, wskazując, że w większości zostały one wykonane. Natomiast w odniesieniu do punktu 1 tego postanowienia, odwołując się do treści art. 59 ust. 1, art. 71 ust. 2 u.i.ś., § 2 ust. 1 pkt 51, § 3 ust. 1 pkt 102, 103 oraz § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r., poz. 71), uznał, że organ I instancji zasadnie nałożył na inwestora obowiązek dostarczenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia lub postanowienia stwierdzającego brak konieczności wydania decyzji środowiskowej, z którego to obowiązku inwestor się nie wywiązał.

Wojewoda wskazał, że będący przedmiotem sprawy kurnik przeznaczony ma być dla [...] sztuk kur, tj. 59 DJP, powierzchnia jego hali ma wynosić [...] m², powierzchnia zabudowy budynku [...] m², kubatura [...] m³. Obsługę budynku będzie wykonywał inwestor oraz członkowie jego rodziny lub zatrudnieni pracownicy w ogólnej liczbie 2-4 osób. W budynku zaprojektowano instalacje: elektroenergetyczną, wodociągową, kanalizacji sanitarnej do projektowanego zbiornika na ścieki, wentylacji grawitacyjnej, wentylacji grawitacyjnej wspomaganej mechanicznie i wentylacji mechanicznej w hali kurnika, dojazd do budynku będzie się odbywał poprzez istniejący zjazd z drogi oznaczonej w planie miejscowym symbolem KD-Z, na działkę nr [...] (działka prywatna), następnie poprzez część działki nr [...] (działka prywatna), w kierunku działki nr [...], która stanowi użytek drogowy o charakterze ogólnodostępnym.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w jego posiadaniu znajdują się akta spraw dotyczących identycznych pod względem wielkości (w jednym przypadku pod względem gabarytów), objętych odrębnymi wnioskami o pozwolenie na budowę z dnia 14 czerwca 2019 r. obiektów w postaci:

1. drugiego kurnika Skarżącego o obsadzie 59DJP – zlokalizowanego na działkach nr [...], [...], [...] w K.,

2. kurnika P. G. o obsadzie 39DJP (identycznego pod względem gabarytów) – zlokalizowanego na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] w K.,

3. kurnika P. G. o obsadzie 59DJP (identycznego pod względem gabarytów) – zlokalizowanego na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w K.,

4. kurnika E. G. o obsadzie 59DPj – zlokalizowanego na działkach nr [...], [...], [...] w K.,

5. kurnika E. G. o obsadzie 59DPj – zlokalizowanego na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w K.,

6. kurnika M. B. o obsadzie 59DPj – zlokalizowanego na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], w K.,

7. kurnika M. B. o obsadzie 59DJP – zlokalizowanego na działkach nr [...], [...], [...] w K.,

8. kurnika M. P. o obsadzie 59DPj – zlokalizowanego na działkach nr [...], [...], [...] w K.,

9. kurnika M. P. o obsadzie 59DPj – zlokalizowanego na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] w K..

Organ odwoławczy wskazał, że łączna obsada wszystkich kurników wynosi 570DJP.

Organ zauważył, że porównanie projektów zagospodarowania terenu dla analizowanego budynku i drugiego identycznego budynku inwentarskiego skarżącego prowadzi do wniosku, że będą one w odległości od siebie około 79,20+123,30+29,88=232,38 m. Z porównania projektów zagospodarowania terenu dla analizowanego budynku i identycznego budynku inwentarskiego E. G. na działkach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] wynika, że będą one w odległości od siebie 60,72+85,19=145,91 m < 210 m. Z porównania powyższych projektów zagospodarowania terenu wynika, że pozwolenia na budowę tych obiektów dotyczą tych samych działek nr [...], [...], [...], [...], [...], inwestycje mają wspólny zjazd z drogi publicznej oznaczonej w planie miejscowym KD-Z przez działkę nr [...] (grunty rolne), co pozwala zakwalifikować je jako jeden obiekt o obsadzie 2x59DJP=118DJP. Kurniki inwestora będą obsługiwane przez te same osoby.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że budowa wskazanego we wniosku budynku inwentarskiego wymaga przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Dla oceny oddziaływania inwestycji na środowisko niezbędne jest określenie nie tylko obsady poszczególnych kurników, ale również kumulowania się zapachów z wentylacji mechanicznej i hałasu pochodzących z tych kurników w związku z ich skupieniem na określonym terenie w bezpośrednim sąsiedztwie, co uwzględniają przepisy obecnie obowiązującego (od dnia 11 października 2019 r.) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r. poz. 1839), w szczególności § 3 ust. 1 pkt 104. W nawiązaniu do tego przepisu – z uwagi na realizację przedsięwzięcia w odległości mniejszej niż 210 m od innych przedsięwzięć chowu zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 40 DJP – budowa wskazanego we wniosku budynku inwentarskiego wymaga przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.

Niezależnie od powyższych ustaleń organ odwoławczy stwierdził również inne braki to jest brak:

─ projektu budowlanego powierzchni utwardzonych dojść, dojazdów i podłoża szczelnego, które zajmują 7410 m², wymaganych przepisami § 8 ust. 2 pkt 3 i § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego,

─ ze względu na specyfikę obiektu brak informacji i danych o charakterze i cechach istniejących i przewidzianych zagrożeń dla środowiska oraz higieny i zdrowia użytkowników projektowanego obiektu i ich otoczenia, wymaganych przepisami § 8 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego,

─ prawidłowego projektu zagospodarowania terenu – jako że znajdujący się w projekcie budowlanym stanowi jedynie pomniejszoną i nieczytelną kserokopię,

─ prawa do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane – wykonanie utwardzenia (pismo z urzędu Gminy [...] z dnia 3 lipca 2019 r. zezwala na wykorzystanie działki nr [...] na cele komunikacyjne).

Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Skarżący zarzucił naruszenie § 4 rozporządzenia z dnia 10 września 2019 r. w zw. z art. 6 K.p.a., polegającego na zastosowaniu tego przepisu w sprawie, art. 35 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 35 ust. 3 u.P.b. w zw. z § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 9 listopada 2010 r. w związku z art. 59 ust. 1 u.i.ś., poprzez uznanie, że skarżący powinien wraz z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę przedłożyć decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia i naruszenie przepisów postępowania art. 6, 7, 8, 10 K.p.a. w zw. z art. 35 ust. 1 i 3 u.P.b., poprzez odmowę udzielenia pozwolenia na budowę spornej inwestycji, bez uprzedniego wyczerpania procedury przewidzianej w art. 35 ust. 3 u.P.b. z uwagi na stwierdzenie przez organ II instancji braków w dokumentacji, w tym dokumentacji projektowej wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Nie zgodził się z zarzutem, jakoby zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów rozporządzenia z dnia 10 września 2019 r. Decyzja Starosty Włoszczowskiego została bowiem wydana w wyniku niewywiązania się z obowiązku nałożonego na inwestora postanowieniem z 15 lipca 2019 r. (punkt 1 postanowienia), tj. przedłożenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia lub postanowienia stwierdzającego brak konieczności wydania decyzji środowiskowej. Organ zauważył, że dla oceny oddziaływania inwestycji na środowisko niezbędne jest określenie nie tylko obsady poszczególnych kurników, ale również kumulowania się zapachów z wentylacji mechanicznej i hałasu pochodzących z tych kurników w związku z ich skupieniem na określonym terenie w bezpośrednim sąsiedztwie. Wielkości takie nie były dotąd normowane. Nowe rozporządzenie z dnia 10 września 2019 r. obowiązujące od dnia 11 października 2019 r., ma na celu doprecyzowanie przepisów o ochronie środowiska w tym zakresie poprzez określenie odległości między budynkami. Odwołanie się do tych wielkości potwierdziło ustalenia, że przedsięwzięcie wymaga przeprowadzenia postępowania w przedmiocie ochrony środowiska.

Na rozprawie w dniu 9 września 2020 r. Sąd dopuścił dowód z akt spraw o sygnaturach: II SA/Ke 232/20, II SA/Ke 237/20, II SA/Ke 238/20, II SA/Ke 241/20, II SA/Ke 242/20, II SA/Ke 243/20, II SA/Ke 244/20.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę na powyższą decyzję, uznając, że nie zasługiwała ona na uwzględnienie.

Sąd wskazał, że zasadniczym powodem odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia skarżącemu pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji, było nieprzedłożenie przez inwestora – w terminie wyznaczonym w trybie art. 35 ust. 3 u.P.b. – decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia lub postanowienia stwierdzającego brak konieczności wydania decyzji środowiskowej. Kwestią sporną w sprawie było to, czy przedłożenie tego rodzaju decyzji (bądź postanowienia) było w ogóle wymagane.

Sąd mając na uwadze treść art. 71 ust. 1 i 2 u.i.ś. w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.i.ś. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 P.b. wywiódł, że inwestor dla uzyskania pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji miał obowiązek przedłożyć decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach.

Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest jednym z wymogów ochrony środowiska, który stosuje się w przypadku realizacji określonych przedsięwzięć, mianowicie - jak wynika z powołanego już art. 71 u.i.ś. - w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Organ administracji architektoniczno-budowlanej jest zatem zobowiązany sprawdzić, czy projektowana inwestycja wymaga decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Jeżeli w ocenie takiego organu projektowana inwestycja wymaga takiej decyzji, a inwestor jej nie dołączył, to organ ten jest uprawniony do zastosowania art. 35 ust. 3 u.P.b. Przepis ten stanowi, że w razie stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym w art. 35 ust. 1 u.P.b., organ administracji architektoniczno-budowlanej nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę. Odmienny sposób rozumienia powołanych przepisów, w szczególności taki, że art. 35 u.P.b. nie uprawnia organu administracji architektoniczno-budowlanej do zażądania przedłożenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, mimo że taka decyzja zgodnie z przepisami jest wymagana, stanowiłby dysfunkcjonalny element przepisów zapewniających uwzględnienie ochrony środowiska w procesie inwestycyjnym (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. II OSK 72/18).

Dalej Sąd wskazał, że rodzaje przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko i mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko określa rozporządzenie Rady Ministrów wydawane na podstawie art. 60 u.i.ś. Sąd podzielił stanowisko skarżącego, że dla oceny, czy w niniejszym przypadku przedsięwzięcie, którego dotyczył wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę, wymagało uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, właściwe było rozporządzenie z dnia 9 listopada 2010 r., nie zaś rozporządzenie z dnia 10 września 2019 r. Ten ostatni akt wszedł w życie 11 października 2019 r., a więc przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, jednak zgodnie z § 4 tegoż rozporządzenia, do przedsięwzięć, w przypadku których przed dniem wejścia w życie rozporządzenia wszczęto i nie zakończono przynajmniej jednego z postępowań w sprawie decyzji, zgłoszeń lub uchwał, o których mowa w art. 71 ust. 1 oraz art. 72 ust. 1-1b u.i.ś., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem w niniejszej sprawie miały zastosowanie przepisy rozporządzenia z 9 listopada 2010 r.

Odnosząc się do zarzutu z pkt 1 skargi Sąd wskazał, że wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy rzeczywiście przywołał treść § 3 ust. 1 pkt 104 rozporządzenia z dnia 10 września 2019 r., jednak całościowa analiza argumentacji zaprezentowanej w tym rozstrzygnięciu wskazuje na to, że zabieg taki służył przede wszystkim wykazaniu zasadności postawionej wcześniej tezy o konieczności złożenia przez inwestora decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Teza ta została natomiast sformułowana w oparciu o przepisy rozporządzenia z dnia 9 listopada 2010 r., na co wyraźnie wskazuje uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Dostrzega to zresztą sam skarżący przyznając w zarzucie skargi oznaczonym nr 2, że organ odwoławczy "posłużył się łącznie" przepisami rozporządzenia z dnia 10 września 2019 r. oraz rozporządzenia z dnia 9 listopada 2010 r. Zakwalifikowanie przedsięwzięcia do mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko nastąpiło jednak bez wątpienia w oparciu o drugie z wymienionych wyżej rozporządzeń, a konkretnie na podstawie § 3 ust. 2 pkt 3 tego rozporządzenia, nakazującego badanie skumulowanego oddziaływania na środowisko przedsięwzięć tego samego rodzaju, znajdujących się na terenie jednego zakładu lub obiektu. Organ II instancji przyjął bowiem, że dwie inwestycje planowane przez skarżącego oraz inwestycje pozostałych czterech inwestorów, z uwagi na ich położenie oraz charakterystyczne parametry, należy zakwalifikować jako jeden obiekt o wspólnym skumulowanym oddziaływaniu na środowisko.

W ocenie Sądu, także ocena powyższej kwestii dokonana na podstawie przepisów rozporządzenia z dnia 9 listopada 2010 r. doprowadziła do wniosku, że przedmiotowe przedsięwzięcie należy do tych mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Organ odwoławczy podzielił prawidłowe stanowisko organu I instancji w tym zakresie, wyrażone właśnie na gruncie rozporządzenia z 9 listopada 2010 r., zaś (jak wynika także z treści odpowiedzi na skargę) odwołanie się do treści § 3 ust. 1 pkt 104 rozporządzenia z 10 września 2019 r. i wskazanych tam wielkości miało jedynie potwierdzać ustalenie, że przedsięwzięcie wymaga wydania decyzji środowiskowej. Tego rodzaju zabieg, zdaniem Sądu, nie wpłynął w sposób istotny na konieczność ewentualnego uchylenia zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy co do istoty jej rozstrzygnięcie jest prawidłowe.

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia z dnia 9 listopada 2010 r., do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się chów lub hodowlę zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza DJP (przy czym za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza). § 3 ust. 1 pkt 102 i 103 tego samego rozporządzenia stanowią, że do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się:

─ chów lub hodowlę zwierząt, inną niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 51, w liczbie nie mniejszej niż 60 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP);

─ chów lub hodowlę zwierząt, inną niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 51, w liczbie nie mniejszej niż 40 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP), jeżeli działalność ta prowadzona będzie:

a) w odległości mniejszej niż 100 m od następujących terenów w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, nie uwzględniając nieruchomości gospodarstwa, na którego terenie chów lub hodowla będą prowadzone:

– mieszkaniowych,

– innych zabudowanych z wyłączeniem cmentarzy i grzebowisk dla zwierząt,

– zurbanizowanych niezabudowanych,

– rekreacyjno-wypoczynkowych z wyłączeniem kurhanów, pomników przyrody oraz terenów zieleni nieurządzonej niezaliczonej do lasów oraz gruntów zadrzewionych i zakrzewionych,

b) na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5, 8 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, lub w otulinach form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy.

W niniejszym przypadku wnioskowane przedsięwzięcie dotyczyło budynku inwentarskiego – kurnika o deklarowanej obsadzie 59 DJP. Jakkolwiek w świetle przywołanych przepisów rozporządzenia z 9 listopada 2010 r. można by wnioskować, że przedsięwzięcie to nie kwalifikuje się jako mogące choćby potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, istotne znaczenie ma fakt, że w tym samym czasie wpłynęły do organu I instancji wnioski o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę dotyczące dziewięciu analogicznych inwestycji (identycznych pod względem wielkości, a w jednym przypadku pod względem gabarytów – 8 o deklarowanej obsadzie 59 DJP i jeden 39 DJP), zlokalizowanych w bliskim sąsiedztwie w stosunku do inwestycji będącej przedmiotem tej sprawy (akta spraw dotyczących postępowań w tych pozostałych sprawach, toczące się również przed tut. Sądem, zostały dopuszczone jako dowód w sprawie). Jeden z tych wniosków pochodzi również od skarżącego i dotyczy kurnika o obsadzie 59 DJP, zlokalizowanego na działkach o numerach: [...], [...], [...]

Po dwa wnioski zostały złożone przez:

─ E. G. i dotyczą dwóch kurników o obsadzie 59DPj, zlokalizowanych na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], [...], [...],

─ M. B. i dotyczą dwóch kurników o obsadzie 59DPj każdy – zlokalizowanych na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz na działkach nr [...], [...], [...],

─ M. P. i dotyczą dwóch kurników o obsadzie 59DPj każdy – zlokalizowanych na działkach nr [...], [...], [...] oraz na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...],

─ P. G. i dotyczą dwóch kurników o obsadzie po 59DJP i 39 DJP – zlokalizowanych na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...].

Łączna obsada wszystkich projektowanych kurników ma wynosić 570 DJP, przy czym Sąd podkreślił, że już zsumowanie parametrów dwóch sąsiadujących kurników prowadzi do przekroczenia progu wskazanego w § 3 ust. 1 pkt 102 rozporządzenia z 9 listopada 2010 r.

Sąd podzielił stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroków w sprawach ze skarg E. G. (sygn. akt II SA/Ke 237/20 i II SA/Ke 238/20), że organy zasadnie odwołały się w tym przypadku do treści § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 9 listopada 2010 r., zgodnie z którym do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się również przedsięwzięcia nieosiągające progów określonych w ust. 1, jeżeli po zsumowaniu parametrów charakteryzujących przedsięwzięcie z parametrami planowanego, realizowanego lub zrealizowanego przedsięwzięcia tego samego rodzaju znajdującego się na terenie jednego zakładu lub obiektu osiągną progi określone w ust. 1; przy czym przez planowane przedsięwzięcie rozumie się w tym przypadku przedsięwzięcie, w stosunku do którego zostało wszczęte postępowanie w sprawie wydania jednej z decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 u.i.ś., lub dokonano zgłoszenia, o którym mowa w art. 72 ust. 1a tej ustawy.

W ocenie Sądu, należało w pełni podzielić stanowisko organów co do tego, że przepis ten znajduje zastosowanie w niniejszym przypadku. Ma on na celu zapobieganie sztucznemu dzieleniu przedsięwzięć na dwa lub więcej mniejszych zamierzeń, w celu uniknięcia konieczności uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, czy też przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Opisany przepis ma również zapobiegać praktyce tworzenia pozornie odrębnych od siebie pod względem technologicznym przedsięwzięć tego samego rodzaju przez ten sam lub inny podmiot (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 listopada 2018 r., sygn. II SA/Po 523/18). W tym przypadku wszystkie wnioskowane inwestycje mają być położone na działkach należących do jednej osoby – E. G.. Odległość od najbliżej położonego kurnika (objętego wnioskiem E. G.) wynosi 145,91 m, zaś odległość pomiędzy kurnikami objętymi wnioskami samego skarżącego wynosi 232,38 m. Wszystkie planowane przedsięwzięcia, co najlepiej ukazuje rysunek poglądowy sporządzony na etapie postępowania odwoławczego, znajdują się w jednym skupisku, mają korzystać ze wspólnego wodociągu, komunikacja istniejącym zjazdem z drogi KD-Z ma się odbywać poprzez działkę [...], część działki [...] oraz działkę [...], wnioski dotyczą po części tych samych działek. Nawet jeśli z pozoru każdy z kurników może funkcjonować samodzielnie, istotne znaczenie w kontekście przytoczonego przepisu ma możliwość kumulowania się oddziaływań na środowisko pochodzących z poszczególnych inwestycji, o identycznym przecież profilu. Z tego względu dla oceny dokonywanej na gruncie § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 9 listopada 2010 r. nie ma najmniejszego znaczenia fakt, że inwestorami w przypadku poszczególnych par wniosków są różne osoby.

Jeśli chodzi o zawarty w tym przepisie wymóg co do tego, że przedsięwzięcia mają znajdować się na terenie jednego zakładu lub obiektu, Sąd zauważył, że pojęcie zakładu zostało zdefiniowane w przepisie art. 3 pkt 48 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1219). Zgodnie z jego treścią przez "zakład" należy rozumieć jedną lub kilka instalacji wraz z terenem, do którego prowadzący instalacje posiada tytuł prawny, oraz znajdującymi się na nim urządzeniami. Jak przyjął NSA w wyroku z dnia 12 grudnia 2018 r. dokonując kwalifikacji pojęcia prawnego "zakład" należy uwzględniać wykładnię celowościową "przez pryzmat wymagań ochrony środowiska (w szczególności przed zanieczyszczeniem)".

Następnie Sąd odwołał się do regulacji i celów dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz.U. L 175 z 5.7.1985, str. 40), której wersję ujednoliconą stanowi dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/EU z dnia 13 grudnia 2011r. w sprawie oceny skutków wywoływanych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz. Urz. UE L 26 z 28.01.2012, s. 1) – tzw. dyrektywa EIA, która została przeniesiona na grunt obowiązującej aktualnie u.i.ś. Ponadto przywołał orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE wskazujące, że cechy przedsięwzięcia należy ocenić w szczególności w kontekście skumulowanych skutków wywieranych łącznie z innymi przedsięwzięciami, w sytuacji w której brak uwzględnienia skutków skumulowanych mógłby w praktyce prowadzić do ominięcia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (zob. wyrok Trybunału z 11 lutego 2015 r. w sprawie C-531/13 w postępowaniu Marktgemeinde Straßwalchen i in./Bundesminister für Wirtschaft, Familie und Jugend). W sprawie CODA, sygn. C-142/07 rozstrzygniętej wyrokiem ETS z 25 lipca 2008 r. w sprawie C-142/07, Ecologistas en Acción-CODA v. Ayuntamiento de Madrid, wydanym w wyniku pytania prejudycjalnego sądu administracyjnego w Madrycie, ETS wyraził pogląd, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której podział przedsięwzięcia na mniejsze części i brak uwzględnienia skumulowanego oddziaływania przedsięwzięć powstałych w wyniku podziału spowoduje, że cel dyrektywy EIA nie zostanie zrealizowany, a przedsięwzięcia te unikną obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, w przypadku gdyby - wzięte pod uwagę łącznie - stanowiły przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko. Z kolei w sprawie C-87/02 (Komisja przeciwko Włochom) wyrażono pogląd, według którego bez względu na metodę obraną przez państwo członkowskie dla ustalenia, czy dane przedsięwzięcie wymaga oceny, czy też nie, tj. wskazania danego przedsięwzięcia w drodze aktu prawnego czy też w wyniku indywidualnego badania przedsięwzięcia, metoda ta nie może zagrażać realizacji celów dyrektywy, która zmierza do zagwarantowania, aby żadne przedsięwzięcie, które może wywierać znaczące skutki środowiskowe w rozumieniu dyrektywy, nie zostało wyłączone spod oceny (zob. M. Bar, "Aspekty prawne selekcji przedsięwzięć wymagających oceny oddziaływania na środowisko", (w:) H. Lisicka (red.), "Prawo ochrony środowiska. Książka jubileuszowa z okazji 40-lecia pracy naukowej", Wrocław 2008, s. 26-27).

W świetle m.in. ww. orzeczeń Trybunału także NSA, np. w wyroku z 10 stycznia 2018 r., sygn. II OSK 1165/17, stwierdził, że skumulowane oddziaływanie może występować w połączeniu z innymi oddziaływaniami (w tym związanymi z obecnymi lub planowanymi przedsięwzięciami), dotyczącymi tych samych zasobów i/lub przedmiotów oddziaływania, co planowane przedsięwzięcie. Skumulowane oddziaływanie może być zatem efektem istnienia lub planowania innych podobnych przedsięwzięć na danym terenie, do którego tytuł prawny posiada ten sam podmiot. W ustaleniu skumulowanego oddziaływania istotne znaczenie powinny mieć oddziaływania, które będą utrzymywać się przez dłuższy czas eksploatacji przedsięwzięcia. Chodzi zatem o oddziaływania, które mają powtarzalny i trwały charakter oraz występują przez dłuższy czas. Zdaniem NSA, Sąd I instancji powinien dokonać wykładni prawa krajowego w świetle tekstu oraz celu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 13 grudnia 2011r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko. Jest to obowiązek skierowany nie tylko do sądów krajowych, ale również do organów administracji. Poprzez stosowanie wykładni prowspólnotowej, efektywność dyrektywy jest zapewniana za pomocą norm krajowych, a nie bezpośrednio skutecznych norm wspólnotowych. Z tego powodu wykładnię prowspólnotową nazywa się pośrednią skutecznością dyrektyw. Dotyczy ona całości ustawodawstwa krajowego, niezależnie od daty jego powstania, a nie tylko norm krajowych implementujących dyrektywę (zob. B. Kurcz, 4.2.1. Problem wykładni pro wspólnotowej, (w:) Dyrektywy Wspólnoty Europejskiej i ich implementacja do prawa krajowego, Kantor Wydawniczy Zakamycze, 2004).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd wskazał, że dla oceny, czy dane przedsięwzięcie wymaga uzyskania tzw. decyzji środowiskowej, w pierwszym rzędzie znaczenie powinno mieć nie tyle literalne brzmienie § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 9 listopada 2010 r., w tym pojęć zakładu lub obiektu, powiązań technologicznych pomiędzy poszczególnymi inwestycjami, co dążenie do realizacji celów powołanej dyrektywy, która zmierza do zagwarantowania, aby żadne przedsięwzięcie, które może wywierać znaczące skutki środowiskowe, nie zostało wyłączone spod oceny jego wpływu na środowisko. Z tego względu poszczególne inwestycje nie mogą być w tym przypadku oceniane w oderwaniu od pozostałych. Ich skutki wywierane na środowisko, w tym jeśli chodzi o generowany łącznie hałas czy zapach, będą bowiem wynikiem tożsamych przedsięwzięć funkcjonujących na niewielkim obszarze. Określeniu warunków dla m.in. takich sytuacji służyć ma postępowanie prowadzące do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, w tym – o ile okaże się to konieczne – po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 63 u.i.ś.).

Zdaniem Sądu, za koniecznością skumulowania oddziaływania wszystkich, planowanych do realizacji przez pięciu inwestorów kurników, przemawiało także brzmienie § 3 ust. 1 pkt 103 lit. a rozporządzenia z 9 listopada 2010 r., zgodnie z którym do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się następujące rodzaje przedsięwzięć: chów lub hodowla zwierząt, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 51, w liczbie nie mniejszej niż 40 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP), jeżeli działalność ta prowadzona będzie:

a) w odległości mniejszej niż 100 m od następujących terenów w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, nie uwzględniając nieruchomości gospodarstwa, na którego terenie chów lub hodowla będą prowadzone:

– mieszkaniowych,

– innych zabudowanych z wyłączeniem cmentarzy i grzebowisk dla zwierząt,

– zurbanizowanych niezabudowanych,

– rekreacyjno-wypoczynkowych z wyłączeniem kurhanów, pomników przyrody oraz terenów zieleni nieurządzonej niezaliczonej do lasów oraz gruntów zadrzewionych i zakrzewionych.

Sąd zauważył, że w niniejszej sprawie, chociaż formalnie jest pięciu inwestorów, jednakże wszyscy oni będą prowadzili działalność polegającą na hodowli kur niosek na terenie jednego gospodarstwa rolnego, będącego własnością E. G.. To, że jest to jedno gospodarstwo świadczy chociażby fakt, że numery działek, na których mają być posadowione poszczególne kurniki, powtarzają się. Ponadto kurniki te, jak to przedstawiono na wspomnianym wcześniej rysunku poglądowym sporządzonym w toku postępowania odwoławczego "przeplatają się" w tym znaczeniu, że kurniki będące przedmiotem wniosków złożonych przez jednego inwestora oddzielone są od siebie kurnikami innych inwestorów, co potwierdza zarówno fakt, że mamy do czynienia z jednym gospodarstwem rolnym jak i działanie zmierzające do sztucznego podzielenia jednego przedsięwzięcia w celu uniknięcia procedury związanej z uzyskaniem decyzji środowiskowej.

Zdaniem Sądu, z zacytowanego wyżej przepisu wynika wprost, że dla ustalenia, czy przedsięwzięcie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko istotne jest prowadzenie hodowli zwierząt na terenie jednego gospodarstwa rolnego i odległość od granic tego gospodarstwa. Ponadto wynika z niego, że przedsięwzięciem nie jest pojedynczy kurnik znajdujący się na terenie gospodarstwa rolnego, ale prowadzona na terenie tego gospodarstwa hodowla, a przewidziana w tym przepisie odległość 100 metrów nie dotyczy odległości pojedynczego kurnika od terenów zabudowanych, ale odległości od granic gospodarstwa rolnego, na terenie którego prowadzona ma być hodowla do terenów zabudowanych. Jak zaś zdaje się wynikać ze znajdujących się w aktach map, teren gospodarstwa rolnego od terenów zabudowanych oddziela tylko droga.

Z tych wszystkich powodów Sąd uznał, że niewypełnienie przez skarżącego nałożonego na niego w trybie art. 35 ust. 3 u.P.b. obowiązku przedłożenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub postanowienia stwierdzającego brak obowiązku wydania takiej decyzji, musiało skutkować wydaniem decyzji odmawiającej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielania pozwolenia na budowę.

Odnośnie do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, sformułowanych w pkt 3 skargi, Sąd uznał, że rację ma skarżący podnosząc, że aby braki wniosku o pozwolenie na budowę, na które wskazał organ odwoławczy w końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji, dawały podstawę do odmowy udzielenia pozwolenia na budowę, organ winien uprzednio wyczerpać tryb wynikający z art. 35 ust. 3 u.P.b. W tym przypadku tryb ten bądź to w ogóle nie został wyczerpany, bądź też wyczerpał go organ I instancji, uznając dane braki za prawidłowo uzupełnione, zaś Wojewoda wyraził w tym zakresie odmienną ocenę. Ponieważ jednak nie te powody legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji, nie można było przyjąć, aby naruszenie przez Wojewodę art. 35 ust. 1 i 3 u.P.b. miało jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Przyczyną odmowy udzielenia pozwolenia na budowę był bowiem brak przedłożenia przez inwestora decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i w tym zakresie stanowisko organu było zgodne z prawem.

Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. § 3 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 213, poz. 1397, z późn. zm.) w związku z art. 59 ust. 1 oraz art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227, z późn. zm.) oraz w związku z art. 3 pkt 48 oraz z art. 3 pkt 6, art. 3 pkt 31 i art. 3 pkt 41 ustawy dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627, z późn. zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że planowana przez Skarżącego inwestycja polegająca na budowie budynku inwentarskiego (kurnik 59 DJP) z wewnętrznymi instalacjami: elektryczną, wodno-kanalizacyjną, wentylacyjną oraz towarzyszącą infrastrukturą techniczną i zbiornikiem na sieci bytowe, na terenie obejmującym działki Nr [...], [...], [...], [...], [...] położonych w obrębie K., gm. [...] - dalej łącznie: "Inwestycja") wraz z pozostałymi planowanymi 9-cioma innymi inwestycjami (polegającymi na budowie, przez pięciu różnych inwestorów, kurników dla kur niosek o obsadach: jeden o obsadzie 39 DJP, oraz osiem po 59 DJP) na nieruchomości w K. (gm. [...]) stanowiącej własność E. G. położone będą na terenie jednego zakładu, wobec czego należy zsumować ich obsady, co oznaczać będzie, iż wspólnie inwestycje te klasyfikowane będą jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisku o łącznej obsadzie 570 DJP; wobec powyższego skarżący przed złożeniem wniosku o pozwolenie na budowę swojej Inwestycji (kurnik 59 DJP) zobowiązany był uzyskać od Wójta Gminy [...] decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, wobec czego organ słusznie odmówił uchylenia decyzji Starosty Włoszczowskiego Nr 1.192/2019 z dnia 23 października 2019 r. (znak: AB.6740.1.192.2019.11), gdy tymczasem, w ustalonym stanie faktycznym brak jest podstaw do przyjęcia, że wszystkie wskazane wyżej planowane kurniki (tj. 10 obiektów) położone będą na terenie jednego zakładu, o którym mowa w § 3 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, bowiem do kurników tych różni inwestorzy posiadać będą różne (niezależne od siebie) tytuły prawne, zaś w świetle wykładni pojęcia "zakład" zawartego w art. 3 pkt 48 ustawy dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - dalej: "ustawa POŚ" (przy uwzględnieniu definicji i wykładni pojęć użytych jako składowe definicji "zakładu", tj.: "instalacja" - art. 3 pkt 6 ustawy POŚ, "prowadzący instalację" - art. 3 pkt 31 ustawy POŚ oraz "tytuł prawny" - art. 3 pkt 41 ustawy POŚ) warunkiem uznania tego rodzaju obiektów za zakład jest aby zarówno prawo do nieruchomości, na których będą one posadowione jak i do każdego z obiektów z osobna posiadał ten sam podmiot, co dopiero implikowałoby możliwość sumowania obsad tych kurników na podstawie § 3 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a nadto przepis § 3 ust. 2 pkt 3 ww. Rozporządzenia jest przepisem normującym zasady sumowania oddziaływań (na terenie jednego obiektu lub zakładu) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko nie zaś przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (tymczasem WSA w Kielcach w wyniku zastosowania tego przepisu uznał, iż wszystkie przedmiotowe 10 inwestycji stanowić będzie przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko);

2. § 3 ust. 1 pkt 103 lit. a. rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że planowana przez Skarżącego inwestycja jest inwestycją mogącą potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko z uwagi na fakt, że mimo występowania formalnie pięciu różnych inwestorów (dla przedsięwzięć polegających na budowie dziecięciu kurników dla hodowli kur niosek) de facto, wszyscy oni będą prowadzili działalność polegającą na hodowli kur niosek na terenie jednego gospodarstwa rolnego, będącego własnością E. G.. A nadto, że to "wspólne gospodarstwo" będzie zlokalizowane w odległości mniejszej niż 100 m od: - terenów mieszkaniowych, - innych zabudowanych z wyłączeniem cmentarzy i grzebowisk dla zwierząt, - zurbanizowanych niezabudowanych, rekreacyjno-wypoczynkowych z wyłączeniem kurhanów, pomników przyrody oraz terenów zieleni nieurządzonej niezaliczonej do lasów oraz gruntów zadrzewionych i zakrzewionych, gdy tymczasem w ustalonym stanie faktycznym, brak jest podstaw do uznania, że wszystkie dziesięć inwestycji będą wspólnie stanowiły jedno gospodarstwo, bowiem każda z nich będzie prowadzona niezależnie przez zupełnie inne osoby, mające różne tytuły prawne do każdego z kurników, wobec czego nie będą one stanowiły i aktualnie nie stanowią jednego gospodarstwa, co oznacza, iż nie ma w ogóle podstaw do stosowania względem inwestycji skarżącego przepisu § 3 ust. 1 pkt 103 lit. a. rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej na podstawie art. 188 P.p.s.a. Ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. Ponadto wystąpił o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącego kasacyjnie, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Zgodnie z treścią art. 193 P.p.s.a. zdanie drugie uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez S. G. nie miała usprawiedliwionych podstaw.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że zarzuty naruszenia prawa materialnego zostały sformułowane niewłaściwie bowiem nie powiązano ich z art. 145 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a. czy art. 145a P.p.s.a. bądź art. 146 P.p.s.a. Sąd jedynie przez pryzmat naruszeń ww. przepisów P.p.s.a. może ocenić czy dany przepis prawa materialnego zastosowany przez organ został niewłaściwie zastosowany czy dokonano jego błędnej wykładni. Skoro takiego powiązania w zarzutach nie wskazano to uznać należy, że Sąd wydając wyrok bezpośrednio nie stosował przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze kasacyjnej i nie mógł ich naruszyć.

Należy zwrócić również uwagę, że obowiązek przedłożenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację planowanej inwestycji lub postanowienia o braku konieczności takiej decyzji wynikał z przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane tj. art. 35 ust. 3 tej ustawy i to ten przepis był podstawą wydania zaskarżonej decyzji o odmowie zatwierdzenia wnioskowanego projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Przyczyną odmowy nie był zatem przepis dotyczący ochrony środowiska ale przepis ustawy Prawa budowlanego. Skarżący kasacyjnie nie podnosi jednak zarzutów skierowanych do tej ustawy. Wobec czego nie zostało zakwestionowane ustalenie stanu faktycznego tej sprawy, że na żądanie organu architektoniczno-budowlanego o przedłożenie dokumentacji wymaganej przepisami ustawy o ochronie środowiska skarżący nie przedłożył stosownej dokumentacji, co musiało skutkować decyzją odmowną.

Jeżeli skarżący kasacyjnie kwestionuje, że przedłożenie tego rodzaju decyzji (bądź postanowienia) było w stanie faktycznym sprawy w ogóle niewymagane to powinien zwalczać to stanowisko Sądu I instancji zarzutem naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych, w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku, nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Na drodze podnoszenia zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego nie można podważać wadliwości w zakresie ustalania stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2022 r., sygn. I OSK 3368/21, z 28 stycznia 2020 r., sygn. II OSK 681/18). Skoro skarżący kasacyjnie nie zakwestionował stanu faktycznego sprawy przyjętego za podstawę orzekania przez Sąd I instancji, NSA orzekał będąc nim związany. Zatem podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty będą odnoszone do tak ustalonego stanu faktycznego w sprawie.

Sąd I instancji przyjął, że wnioskowane przedsięwzięcie dotyczyło budowy budynku inwentarskiego (kurnik 59DJP) z zewnętrznymi instalacjami: elektryczną, wodno-kanalizacyjną, wentylacyjną oraz towarzyszącą infrastrukturą techniczną i zbiornikiem na ścieki bytowe, na terenie obejmującym działki nr [...], [...], [...], [...], [...], w obrębie K., gm. [...]. Dodatkowo Sąd wskazał, że oprócz wniosku skarżącego, do organu zostały złożone inne wnioski o zatwierdzenie projektów budowlanych i udzielenie pozwoleń na budowę, dotyczące łącznie dziesięciu analogicznych inwestycji, identycznych pod względem wielkości, a w jednym przypadku pod względem gabarytów, przy czym progi obsady dla kurników zostały wyznaczone na poziomie tuż poniżej normy wynikającej z § 3 ust. 1 pkt 102 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. Wszystkie kurniki planowano zlokalizować w bliskim sąsiedztwie, dojazd do nich prowadził wspólną drogą dojazdową, miały zostać podłączone do wspólnego wodociągu, na terenie kilku działek ewidencyjnych, których właścicielem była w chwili wystąpienia z wnioskiem o pozwolenie na budowę E. G. (aktualnie nieżyjąca), która była także jednym z inwestorów. Łączna obsada wszystkich kurników wynosić miała 570 DJP.

W ocenie NSA, w tak ustalonym stanie faktycznym Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organ budowlany przed zatwierdzeniem projektu budowlanego dla tego przedsięwzięcia był uprawiony do żądania od inwestora decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Jak stanowi art. 35 ust. 1 pk1 ustawy Prawo budowlane (w brzmieniu na dzień orzekania przez organy) przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza zgodność projektu budowlanego m.in. z wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 u.o.ś. W razie stwierdzenia naruszeń w tym zakresie organ administracji architektoniczno-budowlanej nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę (ust.3).

Rodzaje przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko i mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko określało w niniejszej sprawie ww. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r., na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji. Stosownie do § 3 ust. 2 pkt 3 tego aktu do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się również przedsięwzięcia nieosiągające progów określonych w ust. 1, jeżeli po zsumowaniu parametrów charakteryzujących przedsięwzięcie z parametrami planowanego, realizowanego lub zrealizowanego przedsięwzięcia tego samego rodzaju znajdującego się na terenie jednego zakładu lub obiektu osiągną progi określone w ust. 1; przy czym przez planowane przedsięwzięcie rozumie się w tym przypadku przedsięwzięcie, w stosunku do którego zostało wszczęte postępowanie w sprawie wydania jednej z decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 u.o.ś., lub dokonano zgłoszenia, o którym mowa w art. 72 ust. 1a tej ustawy.

W skardze kasacyjnej skarżący powołuje się na definicje zawarte w ustawie P.o.ś. i zamierza wykazać, że zakresy pojęć "zakład", "instalacja", "prowadzący instalację" zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. nie pozwalają na sumowanie oddziaływania przedsięwzięcia z pozostałymi przedsięwzięciami planowanymi do realizacji na należącej do jednego podmiotu nieruchomości gruntowej.

Zauważyć należy, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 60 u.o.ś. Rozporządzenie ma charakter aktu wykonawczego, wydanego na podstawie i w celu wykonania ustawy. Wobec tego w pierwszej kolejności to przepis ustawy, na podstawie której wydano rozporządzenie, powinien stanowić podstawę do wykładni pojęć w nim zawartych.

W ocenie NSA, w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji jak i skarżący kasacyjnie pomijają pojęcie "przedsięwzięcia" zdefiniowanego w ustawie u.o.ś. (art. 3 ust. 1 pkt 13), skupiając się na pojęciach "zakład", "instalacja" określonych w ustawie P.o.ś.. Właśnie analiza tego pojęcia powinna stanowić podstawę do dalszych wywodów co do możliwości kumulacji oddziaływań. Rozporządzenie z 9 listopada 2010 r. w pkt § 1 posługuje się wyłącznie pojęciem "przedsięwzięcia". Zgodnie zaś z definicją ustawową zawartą w u.o.ś. przedsięwzięcie oznacza zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również na wydobywaniu kopalin; przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. II OSK 1165/17). W definicji ustawowej omawianego pojęcia wyraźnie wskazano, że przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty. Brak ustawowej definicji powiązania technologicznego powoduje, że odnosząc się do wykładni językowej przyjąć należy, że jest nim taki związek pomiędzy przedsięwzięciami, który powoduje, że wspólnie tworzą zorganizowaną całość ukierunkowaną na ten sam cel gospodarczy. Przedsięwzięcia mieszczą się w ramach tak sformułowanej definicji, jeżeli stanowią spójną całość oraz są przeznaczone do realizacji jednego celu (por. wyrok z dnia 11 maja 2022 r., sygn. II OSK 1736/19).

Skoro planowane przez skarżącego przedsięwzięcie polegające na budowie kurnika i zbiornika na ścieki bytowe realizowane ma być obok 9 podobnych inwestycji, na działkach należących do E. G., wszystkie kurniki mają znajdować się w bliskiej odległości od siebie, korzystać ze wspólnego wodociągu, ze wspólnego zjazdu, to trafnie przyjął Sąd I instancji, że możliwość kumulowania się oddziaływań na środowisko pochodzących z poszczególnych inwestycji, o identycznym profilu, wymagała przedłożenia decyzji o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania terenu.

Zdaniem NSA, podnoszony w przez skarżącego argument, że posiada on tytuł prawny do nieruchomości objętej wnioskiem nie był wystarczający do przyjęcia, że między przedsięwzięciami nie będzie występować powiązanie technologicznie. Skoro mają być położone w bliskiej odległości i korzystać z tej samej infrastruktury, a ponadto będą własnością jednej osoby, bowiem w świetle prawa cywilnego obiekt budowlany stale związany z gruntem stanowi własność właściciela gruntu (art. 47, art. 48, 1art. 91 Kodeksu cywilnego), to trudno uznać za nieuzasadnione stanowisko, że będą to powiązane ze sobą technologicznie przedsięwzięcia.

Słuszność takiego rozumowania znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE dotyczącym wykładni przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz. U. UE L z dnia 28 stycznia 2012 r.). Wskazuje się, że cechy przedsięwzięcia należy ocenić w szczególności w kontekście skumulowanych skutków wywieranych łącznie z innymi przedsięwzięciami, w sytuacji w której brak uwzględnienia skutków skumulowanych mógłby w praktyce prowadzić do ominięcia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (zob. wyrok Trybunału z 11 lutego 2015 r. w sprawie C-531/13).

W wyroku z 25 lipca 2008 r. C-142/0 Trybunał stwierdził ponadto, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której podział przedsięwzięcia na mniejsze części i brak uwzględnienia skumulowanego oddziaływania przedsięwzięć powstałych w wyniku podziału spowoduje, że cel ww. dyrektywy nie zostanie zrealizowany, a przedsięwzięcia te unikną obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, w przypadku gdy rozpatrywane łącznie stanowiłyby przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko. Według ETS niedopuszczalne jest, by podział przedsięwzięcia na mniejsze części doprowadził do tego, że choćby jedna z wydzielonych w ten sposób części uniknęła przeprowadzenia oceny - np. przez to, że znajdzie się poniżej progu wielkościowego określonego w przepisach.

Oczywiście NSA zdaje sobie sprawę, że powyższe orzeczenia dotyczą dzielenia przedsiębiorstw, jednak podkreślają zasadniczy cel jaki przyświecał ustawodawcy unijnemu, że stosując te przepisy konieczne jest zagwarantowanie, aby żadne przedsięwzięcie, które może oddziaływać na środowiskowo, nie zostało wyłączone spod oceny jego wpływu na to środowisko. Z tego względu poszczególne inwestycje nie mogą być w tym przypadku oceniane w oderwaniu od tożsamych przedsięwzięć funkcjonujących czy mających funkcjonować obok. Przy ocenie kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć, należy uwzględnić nie tylko treść normatywną definicji ustawowej przedsięwzięcia, a także, zgodnie z zasadą prewencji, uwzględnić oddziaływanie na środowisko przedsięwzięć planowanych, czyli takich, które dopiero będą realizowane.

Zdaniem NSA, zaskarżony wyrok uwzględnił prounijną wykładnię przepisów prawa krajowego w kontekście skumulowanego oddziaływania podobnych inwestycji na środowisko na danym terenie.

Podsumowując stwierdzić należy, że przedmiotowa inwestycja w połączeniu z innymi podobnego rodzaju inwestycjami, znajdującymi się terenie jednego właściciela, powiązanymi z nią technologicznie, dla uniknięcia negatywnego zjawiska obchodzenia prawa ochrony środowiska tj. wymagań dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko dla uzyskania pozwolenia na budowę wymagała uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na jej realizację. W przeciwnym razie doszłoby do sytuacji, która nie jest do zaakceptowania wobec celów ustawodawstwa unijnego i porządku krajowego tj. dzielenia przedsięwzięcia na mniejsze tak aby uniknąć konieczności uzyskania oceny oddziaływania inwestycji na środowisko.

Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.