Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1452/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
658
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 149 § 1 pkt 1 i 3, art. 141 § 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 33 § 3, 64 § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 22 ust. 2 , art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1048
law: Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) sędzia del. WSA Anna Szymańska Protokolant: starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 24 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Starosty Świdnickiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 marca 2024 r. sygn. akt II SAB/Wr 476/23 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w S. na bezczynność Starosty Świdnickiego w przedmiocie udzielenia pozwolenia na remont elewacji frontowej budynku 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Starosty Świdnickiego na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt II SAB/Wr 476/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w S. na bezczynność Starosty S. w przedmiocie udzielenia pozwolenia na remont elewacji frontowej budynku zobowiązał Starostę S. do wydania aktu lub dokonania czynności w sprawie z wniosku strony skarżącej z dnia 29 kwietnia 2022 r. w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności; stwierdził, że bezczynność Starosty S. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.

Starosta Powiatu S. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono,

I. w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które w każdym z poniższych przypadków z osobna - mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. w związku z § 1a p.p.s.a. w związku z art. 64 § 2 k.p.a., przez oczywiście błędne uznanie, że organ dopuścił się bezczynności, pozostawiając wniosek strony bez rozpoznania, podczas gdy organ prawidłowo wezwał skarżącą na mocy art. 64 § 2 k.p.a. - jako pełnomocnika w sprawie do przedłożenia pełnomocnictwa szczególnego, udzielonego przez Wspólnotę Mieszkaniową i upoważniającego ją do złożenia wniosku o pozwolenie na budowę i oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa;

b) art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. w związku z § 1a p.p.s.a. w związku z art. 33 § 3 i 64 § 2 k.p.a., przez oczywiście błędne przyjęcie, iż wezwanie Starosty S. z dnia 9 maja 2022 r. wystosowane do I. W. działającej w imieniu wspólnoty Mieszkaniowej [...] w S., o uzupełnienie braków formalnych wniosku nie zostało sformułowane w sposób właściwy, uniemożlwiający uzupełnienie powyższego braku formalnego w sposób wymagany przepisami prawa, podczas gdy organ prawidłowo wezwał skarżącą jako pełnomocnika w sprawie do przedłożenia pełnomocnictwa szczególnego upoważaniającego ją do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w S.,

c) art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., polegające na niewyjaśnieniu w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. - podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w szczególności

- brak odniesienia się przez Sąd I instancji do stanu faktycznego i prawnego sprawy, w szczególności pominięcie okoliczności braku dysponowania przez Panią I. W. w dacie składania wniosku o pozwolenie na budowę w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w S. stosownego pełnomocnictwa ww. Wspólnoty Mieszkaniowej umocowującego ją do złożenia ww. wniosku o pozwolenie na budowę oraz podpisania oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wspólnota Mieszkaniowa przy ulicy R. ... w S. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.

Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.

Wbrew zarzutom kasacyjnym, Sąd Wojewódzki zasadnie orzekł w zaskarżonym wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz §1a p.p.s.a., stwierdzając bezczynność organu i zobowiązując go do wydania aktu lub dokonania czynności w sprawie wniosku strony skarżącej z dnia 29 kwietnia 2022 r. Nadto Sąd Wojewódzki nie naruszył art. 141 § 1 p.p.s.a., bowiem stosownie do wymogów tego przepisu wyjaśnił w sposób wyczerpujący podstawę prawną rozstrzygnięcia. Całkowicie chybiony jest zarzut braku odniesienia się przez Sąd Wojewódzki do stanu faktycznego i prawnego sprawy, podczas gdy w uzasadnieniu wyroku zawarto wszechstronną analizę kwestii istotnych dla oceny zasadności pozostawienia bez rozpoznania wniosku skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej w przedmiocie pozwolenia na roboty budowlanego polegające na remoncie elewacji frontowej oznaczonego budynku.

Przede wszystkim Sąd zaznaczył, że jeżeli organ administracji pozostawia podanie bez rozpoznania, mimo że nie zachodzą przesłanki warunkujące podjęcie tej czynności materialno-technicznej (art. 64 § 2 k.p.a.), to pozostaje on w bezczynności, bo odmawia rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji.

Sąd Wojewódzki wskazał trafnie, że tylko prawidłowe wezwanie wystosowane przez organ na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., zawierające kompletną i wyczerpującą informację o tym, jak ma zostać przeprowadzone usunięcie braku podania przez podmiot je wnoszący, może wywołać skutki w postaci biegu terminu siedmiodniowego do usunięcia braków i w dalszej kolejności pozostawienia podania bez rozpoznania.

Odnosząc się do twierdzeń skargi kasacyjnej trzeba stwierdzić, że argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu wyroku świadczy o tym, iż Sąd Wojewódzki miał na względzie wymóg złożenia do akt dokumentu wykazującego umocowanie do działania za stronę (art. 33 § 3 k.p.a.), jak też uprawnienie organu do potraktowania braku pełnomocnictwa jako braku formalnego wniosku, podlegającego usunięciu w trybie art. 64 § 2 k.p.a.

Sąd Wojewódzki, kierując się właściwym rozumieniem art. 64 § 2 k.p.a., słusznie jednak zauważył, że ocena prawidłowości wezwania – skierowanego do osoby działającej jako pełnomocnik Wspólnoty Mieszkaniowej – wymagała przede wszystkim uwzględnienia regulacji ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (dalej: u.w.l.) w zakresie sposobu reprezentacji wspólnoty mieszkaniowej i skuteczności oświadczeń przez nią składanych, w tym udzielania pełnomocnictw.

Sąd Wojewódzki, opierając się na przepisach art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 21, art. 33 u.w.l. oraz powołanych judykatach (uchwała Sądu Najwyższego z 9 lutego 2017 r. III CZP 106/16, postanowienie NSA z 7 grudnia 2018 r. I OZ 1181/18) wywiódł, że wyłącznie w przypadku podjęcia umowy lub uchwały, o której mowa w art. 18 ust. 1 u.w.l., właściciele lokali mogą bezpośrednio zarządzać nieruchomością wspólną, w innym przypadku zarząd nieruchomością wspólną sprawowany jest przez wybrany przez nich zarząd na podstawie art. 20 u.w.l. (zarząd wspólnoty jako organ wspólnoty mieszkaniowej) albo określoną osobę fizyczną lub prawną, tj. zarząd powierzony zgodnie z art. 18 ust. 1 in fine u.w.l.

Jednocześnie Sąd Wojewódzki stwierdził, że skoro w niniejszej sprawie mamy do czynienia z tzw. "dużą wspólnotą", o której mowa w art. 20 u.w.l., to obowiązkiem właścicieli lokali było podjęcie uchwały o wyborze zarządu, co faktycznie nastąpiło w dniu 29 października 2021 r. Dalej Sąd Wojewódzki zaznaczył, że od podjęcia uchwały z dnia 29 października 2021 r. Wspólnota Mieszkaniowa w obrocie prawnym, czy to w sferze prawa publicznego, czy prywatnego, nie działa z dopuszczeniem innej formy prawnej niż przez swój zarząd.

W tym kontekście Sąd Wojewódzki stwierdził, że w pierwszej kolejności należało zobowiązać pełnomocnika do złożenia dokumentu wskazującego sposób reprezentacji Wspólnoty Mieszkaniowej, czego starosta nie uczynił. Dopiero w dalszej kolejności wezwanie Starosty powinno obejmować złożenie pełnomocnictwa do działania w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej, przy czym Sąd Wojewódzki uznał pełnomocnictwo złożone wraz z wnioskiem za nieważne.

Zdaniem Sądu Wojewódzkiego dopiero przesądzenie kwestii reprezentacji Wspólnoty Mieszkaniowej w postępowaniu administracyjnym pozwoliłoby przejść do badania przez organ wniosku o udzielenie pozwolenia na remont elewacji frontowej budynku oraz złożonego oświadczenia o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w kategoriach czynności zwykłego zarządu lub czynności przekraczających zakres takiego zarządu, z uwzględnieniem art. 22 ust. 2 u.w.l.

Reasumując, Sąd z podanych względów przyjął, że chociaż wniosek strony skarżącej zawierał braki, to jednak podane przez Starostę przyczyny pozostawienia wniosku bez rozpoznania nie były prawidłowe.

Zaakcentować należy, że konkluzja Sądu Wojewódzkiego co do wadliwości działań organu oparta została na ocenie stanu faktycznego sprawy w świetle wymienionych przepisów ustawy o własności lokali. Sąd Wojewódzki z uwagi na omówione regulacje ustawy o własności lokali stwierdził, że nie było prawidłowe wezwanie organu do przedłożenia pełnomocnictwa szczególnego upoważniającego do złożenia wniosku o pozwolenie na budowę oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej, w sytuacji gdy nie został uprzednio ustalony sposób reprezentacji Wspólnoty Mieszkaniowej na podstawie uchwały o powołaniu zarządu, zgodnie z art. 20 u.w.l.

Skoro więc w skardze kasacyjnej nie sformułowano zarzutów dotyczących zastosowanych przez Sąd przepisów ustawy o własności lokali, to tym samym stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku nie zostało podważone.

Tym samym nie mogły odnieść skutku zarzuty skargi kasacyjnej, ograniczone do przypisania Sądowi Wojewódzkiemu naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz §1a p.p.s.a. w zw. z przepisami art. 33 § 3 i art. 64 § 2 k.p.a.

Jeszcze raz podkreślić trzeba, że Sąd Wojewódzki nie negował potrzeby wezwania o usunięcie braków formalnych wniosku wobec złożenia wadliwego pełnomocnictwa. Jednak wyjaśnił, iż wobec unormowań zawartych w ustawie o własności lokali, wezwanie w kształcie sformułowanym przez organ nie mogło w sposób właściwy doprowadzić do wykazania reprezentacji Wspólnoty Mieszkaniowej.

Niewątpliwie wnioskowanie Sądu Wojewódzkiego co do uchybień organu wiązało się też ze słusznym założeniem, że surowość rygoru pozostawienia sprawy bez rozpoznania nakłada na organ konieczność szczegółowego i wyczerpującego sformułowania wezwania do usunięcia braków.

Sąd Wojewódzki, dostrzegając wadliwość wezwania dokonanego przez organ w trybie art. 64 § 2 k.p.a., a w konsekwencji nieuzasadnione pozostawienie wniosku bez rozpoznania, prawidłowo orzekł o bezczynności organu i obowiązku wydania aktu lub dokonania czynności w sprawie wniosku strony skarżącej, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a.

Wobec powyższego skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, zgodnie z art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.

-----------------------

5