Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 311/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 23 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 3266/21 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia [...] marca 2021 r.; nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu gminu postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 3266/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. K. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia [...] marca 2021 r. w przedmiocie określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu gminu.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 7 lutego 2022 r. odrzucono skargę A. K. z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi. Sąd wskazał, że skierowana do strony przesyłka zawierająca wezwanie do opłacenia wpisu została zwrócona do Sądu z adnotacją o jej dwukrotnym awizowaniu i zwrocie do nadawcy z uwagi na niepodjęcie w terminie. Przesyłkę uznano za doręczoną 7 stycznia 2022 r. w trybie art. 73 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), dalej: "ppsa". Mimo upływu wyznaczonego terminu skarżąca nie uiściła wpisu wobec czego skarga podlegała odrzuceniu. Odpis postanowienia został doręczony stronie 10 lutego 2022 r.

Pismem z 10 lutego 2022 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Uzasadniając wniosek podniosła, że 30 grudnia 2021 r. musiała poddać się operacji oczu, a po zabiegu doszło do nieprzewidzianych komplikacji, które uniemożliwiły jej szybki powrót do obowiązków życiowych. Ze względu na swój stan zdrowia wymagała opieki bliskich. Nie miała wiedzy, ze Sąd skierował do niej jakikolwiek pismo. Dopiero z treści postanowienia z 7 lutego 2022 r. dowiedziała się o odrzuceniu jej skargi z powodu nieuiszczenia wpisu. Do wniosku załączyła potwierdzenie opłacenia wpisu od skargi oraz kartę informacyjną leczenia szpitalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności świadczących o braku winy swojej w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Istnienie przeszkody do dokonania czynności w postępowaniu (np. choroby) nie oznacza jeszcze, że automatycznie uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu. O braku winy można mówić w sytuacji, gdy przeszkoda (w niniejszej sprawie choroba) skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, że strona nie mogła przezwyciężyć tej przeszkody, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Jeżeli zaś przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, a strona zaniechała podjęcia działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, to świadczy to co najmniej o niedbalstwie w zajmowaniu się swoimi sprawami i wyklucza możliwość stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu.

W ocenie Sądu I instancji, przedstawiona w niniejszej sprawie karta leczenia szpitalnego potwierdza chorobę i jej leczenie, jednak w żaden sposób nie uprawdopodobnia braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. Wedle karty leczenia szpitalnego strona została przyjęta do szpitala 30 grudnia 2021 r. o godz. 11.18 i jeszcze tego samego dnia wypisana do domu. Zabieg trwał zaledwie 16 minut (od 12:27 do 12:43). Z dokumentu tego nie wynika, aby nastąpiły jakiekolwiek komplikacje na które wskazuje skarżąca. Nie złożyła też żadnego innego dokumentu, który potwierdzałby wystąpienie komplikacji już po operacji ani zwolnienia lekarskiego, które wskazywałoby, iż strona była niezdolna do pracy.

Dodatkowo WSA wskazał, że 8 grudnia 2021 r. stronie zostało doręczone postanowienie Sądu z 25 listopada 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego z 29 września 2021 r. odmawiające zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Strona mogła więc spodziewać się rychłego wezwania do uiszczenia wpisu od skargi.

Wobec braku podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku, Sąd I instancji, na podstawie art. 86 § 1 ppsa, odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. i wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że w dniu 30 grudnia 2021 r. skarżąca z powodu astygmatyzmu musiała poddać się operacji oczu. To nie była pierwsza operacja oczu skarżącej. Po wcześniejszych zabiegach oczu skarżąca mogła od razu wracać do swoich obowiązków. Po tym zabiegu operacyjnym doszło do nieprzewidzianych komplikacji, które uniemożliwiły skarżącej szybki powrót do zwykłych obowiązków życiowych. Ze względu na stan zdrowia skarżąca wymagała opieki bliskich. Nie miała wówczas wiedzy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skierował do strony jakiekolwiek pismo. Dopiero pismem doręczonym w dniu 10 lutego 2022 r. została poinformowana o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia w terminie wpisu sądowego od skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony, która nie dokonała w terminie czynności procesowej. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu, należy mieć na uwadze działania pełnomocnika. Brak winy zachodzi wówczas, gdy dochowana zostanie należyta staranność przy dokonaniu danej czynności procesowej. Należy przy tym szczególnie zwrócić uwagę, że chodzi tu o staranność należytą w danych stosunkach, a nie nadzwyczajną czy najwyższą obejmującą podejmowanie wszelkich możliwych czynności, w tym również czynności nieracjonalnych. Ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony co oznacza, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być zatem oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Wykazany brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności stanowi konieczną przesłankę przywrócenia terminu.

Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446, nb 4; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie można mówić o uprawdopodobnieniu przez stronę skarżącą braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, który Sąd w niniejszym składzie podziela, że nie każda choroba uzasadnia uwzględnienie prośby o przywrócenie terminu. Zainteresowany podmiot musi uprawdopodobnić, że dla zachowania terminu wystąpienie choroby była okolicznością nie do przezwyciężenia, mimo dopełnienia regułom należytej staranności. To z kolei wymaga wskazania konkretnych faktów, które mogłyby przemawiać za tym, że rodzaj choroby, czy też jej przebieg uniemożliwiły dokonania wskazanej czynności procesowej oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. W orzecznictwie wskazuje się też, że podstawą przywrócenia terminu może być nagła, nieprzewidziana choroba, nie zaś trwające przewlekle schorzenie, które w sposób trwały nie pozbawia funkcjonowania w społeczeństwie i załatwiania własnych spraw lub w imieniu innych podmiotów.

Należy zauważyć, że - jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji - z załączonej do wniosku karty informacyjnej z leczenia szpitalnego, wynika, że strona została przyjęta do szpitala 30 grudnia 2021 r. o godz. 11.18 i jeszcze tego samego dnia wypisana do domu. Zabieg trwał zaledwie 16 minut (od 12:27 do 12:43). Z dokumentu tego nie wynika, aby nastąpiły jakiekolwiek komplikacje na które wskazuje skarżąca. Nie złożyła również żadnego innego dokumentu, który potwierdzałby wystąpienie komplikacji już po operacji ani zwolnienia lekarskiego, które wskazywałoby, iż strona była niezdolna do pracy.

Z koperty zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi (k. 26 akt sądowych) wynika, że przesyłka została wysłana na adres zamieszkania skarżącej i awizowana po raz pierwszy 23 grudnia 2021 r., a więc na tydzień przed zabiegiem operacyjnym. Drugie awizo listonosz pozostawił 31 grudnia 2021 r., czyli dzień po zabiegu. Na odebranie przesyłki z placówki pocztowej skarżąca miała czas do 7 stycznia 2022 r. Jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji, skarżąca nie przedstawiła żadnego wiarygodnego argumentu czy też dokumentu wskazującego, iż przez 14 dni nie była w stanie zrobić tego sama ani przy pomocy członków najbliższej rodziny. Dodatkowo, podkreślić należy, że z akt prawa pomocy (sygn. akt V SPP/Wa 185/21) wynika, że skarżąca mieszka z mężem i małoletnią córką. We wniosku o przywróceniu terminu wskazała, że bliscy zapewnili jej opiekę po operacji. Nie podała jednak dlaczego członkowie rodziny nie mogli pomóc jej w podjęciu bardzo ważnej korespondencji sądowej.

Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że uchybienie terminu było wynikiem niedbałego prowadzenia i załatwiania swoich spraw przez skarżącą, a zatem brak było przesłanek dla przyjęcia, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony skarżącej. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.