Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 110/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2024-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 97 par. 1 pkt 4,
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2,  art. 5 ust. 1 i ust. 3,
journal: Dz.U. 2023 poz 388
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c, art. 135, art. 200 i art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 29 listopada 2023 r., nr DSE3-K0918-D21319-2/23 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 13 listopada 2023 r., nr DSE3-K1082-D21319-1/23, 2) zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej M. T. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

M. T. (zwana dalej także jako: "strona", "skarżąca") zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (zwanego dalej: "organem") z dnia 29 listopada 2023 r., nr DSE3-K0918-D21319-2/23 utrzymujące w mocy postanowienie własne z dnia 13 listopada 2023 r., nr DSE3-K1082-D21319-1/23 zawieszające z urzędu postępowanie w sprawie potwierdzenia M. T. statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Skarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Strona pismem z dnia 20 października 2023 r. (k. 5 akt admin.) złożyła wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 388, z późn. zm. - dalej jako: "ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej").

Organ postanowieniem z dnia 13 listopada 2023 r. zawiesił z urzędu postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm. – dalej jako: "k.p.a.") (k. 10 akt admin.). Postanowienie to doręczono stronie 16 listopada 2023 r. (k. 8 akt admin.).

Strona, pismem z dnia 16 listopada 2023 r., zgodnie z pouczeniem, zaskarżyła postanowienie do organu, wysyłając zażalenie listem poleconym w dniu 20 listopada 2023 r. (k. 19 akt admin.).

Organ postanowieniem z dnia 29 listopada 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia 13 listopada 2023 r. Organ w uzasadnieniu prawnym przytoczył i omówił treść przepisów mających w sprawie zastosowanie: art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm. – dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 4 i art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. W uzasadnieniu faktyczny wskazał, że strona, na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, nie przedstawiła organowi decyzji administracyjnej Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, albo dokumentu potwierdzającego nadanie Krzyża Wolności i Solidarności. Stwierdzenie spełnienia przez stronę warunków określonych w tym przepisie ma wpływ na sprawę i stanowi warunek formalny, który musi być spełniony przed wydaniem decyzji. Wezwał stronę do niezwłoczna przekazania ww. dokumentów, nie później niż w terminie 3 miesięcy od otrzymania wezwania. Zastrzegł, że w razie ich nie przedłożenia załatwi sprawę rozstrzygając zagadnienie wstępne we własnym zakresie (k. 22 akt admin.). Postanowienie doręczono stronie 4 grudnia 2023 r. (k. 20 akt admin.).

Strona, pismem z dnia 4 grudnia 2023 r., wniosła skargę do tut. Sądu listem poleconym nadanym w dniu 7 grudnia 2023 r. (k. 2 i 9 akt admin.). W skardze opisała ważne – w jej ocenie – wydarzenia z historii jej życia zwracając się o przeanalizowanie dokumentów na nazwisko R.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona choć z innych powodów niż w niej wskazane.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm. - dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, czyli badają zaskarżone akty pod względem zgodności z prawem, w tym decyzje administracyjne. Z treści art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd uchyla zaskarżone orzeczenie, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według zaś art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania).

Wyjaśnić też należy, że celem postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego skargą na postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego jest dokonanie przez Sąd kontroli zgodności tego postanowienia z przepisami prawa, a w sytuacji stwierdzenia naruszenia zaskarżonym postanowieniem przepisów prawa – uchylenie postanowienia zawieszającego postępowanie administracyjne, wstrzymującego tok postępowania.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie narusza prawo.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie, która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, i co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

W przepisie art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej wskazano tryb uzyskania decyzji o przyznaniu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa IPN, że osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Z treści art. 5 ust. 3 ustawy jednoznacznie wynika, że do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się: 1) dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3, oraz 2) decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności.

Oznacza to, że jednym w warunków formalnych podania, jakie musi spełnić wnioskodawca, jest dołączenie decyzji Prezesa IPN, że wnioskodawca nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwum IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone przez niego lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Co istotne rola Prezesa IPN ogranicza się wyłącznie do potwierdzenia lub zaprzeczenia, istnienia kumulatywnie, przesłanek z art. 4 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca do wniosku nie przedłożyła wymaganego rozstrzygnięcia. Nie przedłożyła decyzji Prezesa IPN o wymaganej prawem treści, czy też dokumentu potwierdzającego nadanie Krzyża Wolności i Solidarności. Organ z kolei wydał zaskarżone postanowienie zawieszając z urzędu postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu przedłożenia przez stronę, wymaganych dokumentów, jednak nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania, bo jak zapowiedział, po jego bezskutecznym upływie, załatwi sprawę rozstrzygając "zagadnienie wstępne" we własnym zakresie.

W ocenie Sądu nie było usprawiedliwionych podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

W myśl art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Musi zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne (NSA w wyroku z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn akt II OSK 1064/21).

W przedmiotowej sprawie nie wystąpiło zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Wbrew twierdzeniom organu zawieszenie postępowania administracyjnego z uwagi na to, że skarżąca nie załączyła do podania ww. dokumentów, nie było okolicznością uzasadniającą takie rozstrzygnięcie procesowe. Dokumenty te, jak trafnie wskazał organ, były elementami formalnymi podania, które to skarżąca sama winna była załączyć do wniosku. Ich brak nie jest zatem zagadnieniem wstępnym podlegającym rozstrzygnięciu przez inny organ lub sąd tym bardziej, że organ zadeklarował samodzielne roztrzygnięcie "zagadnienia wstępnego", choć dopiero po upływie wskazanego w postanowieniu okresu 3-miesięcy.

W ocenie Sądu prawidłowym jest pogląd, że postępowanie w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej i osoby represjonowanej z powodów politycznych jest procedurą wnioskową. Prawnym umocowaniem tej tezy jest art. 5 ust. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Wynika z niego powinność dołączenia do wniosku składanego przez osobę zainteresowaną określonych w tym przepisie dokumentów (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 29 marca 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 483/22).

Zatem nie przedłożenie tych dokumentów – jest w ocenie Sądu - kwestią procesową związaną z obowiązkiem złożenia, kompletnego pod względem formalnoprawnym, podania oraz zgromadzenia materiału dowodowego służącego ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Braki formalne podania, czy też brak w materiale dowodów na potwierdzenie istotnych w sprawie okoliczności nie są prejudykatem wymagającym rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd.

Organ nie dostrzegł wadliwości aktu, który utrzymał w mocy, przez co należy uznać rozstrzygnięcie z dnia 13 listopada 2023 r. za nieodpowiadające prawu.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie z dnia 13 listopada 2023 r.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty postępowania składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł.

Wyżej powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl.