Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 239/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant Starszy referent Aneta Krygielska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2024 r. sprawy ze skargi ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 26 stycznia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy") utrzymało

w mocy decyzję z 23 października 2023 r., wydaną z upoważnienia Prezydenta Olsztyna przez Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej

w Olsztynie (dalej jako: "organ I instancji"), o odmowie przyznania J. J. (dalej jako: "skarżący") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. W uzasadnieniu jako podstawę odmowy Kolegium wskazało art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, dalej jako: "u.ś.r."). Przyznało, że matka skarżącego jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga stałej opieki, którą sprawuje skarżący w wymiarze uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Uwzględniono przy tym, że skarżący od lipca 2023 r. pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Kolegium zaznaczyło, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego

z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, samo ustalenie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie wyklucza możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jednak przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w takiej sytuacji jest uzależnione od zaprzestania pobierania świadczeń rentowych. Organ odwoławczy podkreślił, że jedynie zawieszenie prawa do renty skutkowałoby wstrzymaniem jej wypłaty i w ten sposób dochodziłoby do eliminacji negatywnej przesłanki wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium wskazało, iż z uwagi na zmianę przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego) od 01 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobom sprawującym opiekę nad niepełnosprawnym dorosłym członkiem rodziny. Nawet w przypadku zawieszenia pobierania renty przez skarżącego w chwili obecnej (na przyszłość), niemożliwe byłoby przyznanie mu tego świadczenia wstecz za okres sprzed 31 grudnia 2023 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący przytoczył obszernie różne wyroki sądów administracyjnych i stanowiska praktyki,

z których wynikają rozbieżności w interpretacji przepisów i odmienne postępowanie

w załatwianiu spraw o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji zbiegu świadczeń. Skarżący zarzucił, że przepisy są niejasne, powodują wiele problemów interpretacyjnych. Wywiódł, że sam fakt pobierania przez niego renty nie może być przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Zauważył, że organ

I instancji ma obowiązek poinformowania klienta o konieczności wybrania jednego ze świadczeń i ewentualnej rezygnacji z drugiego. Wskazał też na możliwość wypłaty różnicy pomiędzy wymienionymi świadczeniami. Zdaniem skarżącego aktualna jest też teza, zgodnie z którą osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę lub emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez zrezygnowanie

z pobierania świadczenia niższego, wybór może realizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty po przyznaniu wyższego świadczenia. Ponadto skarżący wyraził niezadowolenie z terminu, w jakim odwołanie zostało rozpatrzone.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 9 maja 2024 r. skarżący przekonywał, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, obecnie pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w ogóle nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i przysługuje mu ono w pełnej wysokości, niezależnie od pobieranej renty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe

do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w postępowaniu, mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 p.p.s.a.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych.

Wyrokiem z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 (publ. w Dz. U. z 2019 r. poz. 1257) z dniem 9 stycznia 2020 r. przepis ten utracił moc w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Rację ma skarżący, że powołany przepis był różnie interpretowany. Rozbieżności w jego stosowaniu usunął jednak wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego. W świetle tego wyroku aktualnie oczywiste jest, i tak też przyjęło Kolegium, że samo posiadanie prawa do renty nie może stanowić przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest jednak dopuszczalne, aby świadczenia te pozostawały w zbiegu. Nie można jednocześnie pobierać renty

i świadczenia pielęgnacyjnego. Osoba uprawniona musi dokonać wyboru i wystąpić

o zawieszenie prawa do wypłaty renty przed przyznaniem jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z dniem zawieszenia prawa do wypłaty renty można dopiero uznać, że ustała przeszkoda do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko takie jest zgodne z ugruntowaną w orzecznictwie wykładnią, w świetle której osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie wymienione w art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a) ustawy powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację

z pobierania świadczenia niższego (por. wyroki NSA: z 24 marca 2021 r. sygn. I OSK 2631/20; z 15 grudnia 2020 r. sygn. I OSK 1983/20; z 11 sierpnia 2020 r. sygn.

I OSK 764/20; z 18 czerwca 2020 r. sygn. I OSK 254/20; z 27 maja 2020 r., sygn.

I OSK 2375/19, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie: "CBOSA").

W wyroku z 27 marca 2024 r., sygn. akt I OSK 544/23, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zasada ta nie znajduje wyłączenia również w przypadku osób, których dotyczy wyrok TK z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, czyli uprawnionych do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. NSA wyjaśnił, że wyrok TK o sygn. SK 2/17 jest wyrokiem zakresowym. Tego rodzaju wyroki są charakteryzowane jako orzeczenia, w sentencji których TK stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, czasowym lub przedmiotowym) zakresie jego zastosowania. W przypadku wyroków zakresowych mamy do czynienia z przypisaniem atrybutu konstytucyjności lub niekonstytucyjności nie całej jednostce redakcyjnej tekstu prawnego, lecz jej określonemu fragmentowi, a dokładnie pewnej normie prawnej, którą można

w całości lub części dekodować z określonego przepisu prawnego (zob. T. Woś, Wyroki interpretacyjne i zakresowe w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, "Studia Iuridica Lublinensia" 2016, nr 3, s. 990). Wyrok SK 2/17 dotyczy tylko zakresu podmiotowego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Skutkiem wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu w zakresie podmiotowym jest utrata mocy obowiązującej nie przez cały przepis, w pełnym zakresie jego obowiązywania, ale wyłącznie

w zakresie, w jakim stwierdzona została jego niezgodność z Konstytucją.

Wyraźnie TK zaznaczył w uzasadnieniu cytowanego wyroku, że ze względu na konkretny charakter inicjującej postępowanie skargi konstytucyjnej, ocena konstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. odnosi się do zakresu, jaki dotyczy osoby wnoszącej skargę, czyli w jakim wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom mającym ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wyrok TK o sygn. SK 2/17 usuwa z systemu prawa negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazaną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w stosunku do osoby mającej ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przez co osoba taka może ubiegać się o to świadczenie. TK uzasadnił w tym względzie, że wskazane w przywołanym przepisie prawo do szczególnej pomocy musi być tak ukształtowane, aby znajdujące się

w trudnej sytuacji rodziny miały możliwość otrzymywania świadczeń pielęgnacyjnych

w sytuacji, kiedy to osoba sprawująca opiekę w celu jej wykonywania rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. TK powołując się na zasadę równości, zauważył, że osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, może - jest w stanie – faktycznie pracować. Co istotne, nie istnieją również legislacyjne przeciwwskazania do tego, aby podejmowała ona zatrudnienie. Wobec takich osób ustawodawca przewidział jedynie mechanizm zapobiegający pobieraniu przez nie świadczenia

w określonych sytuacjach. Mechanizm ten polega na zmniejszeniu lub zawieszeniu renty w przypadku osiągnięcia określonego przychodu, według zasad wynikających

z art. 103-106 ustawy emerytalno-rentowej. Zatem sam Trybunał Konstytucyjny

w powołanym wyroku wyraźnie wskazuje na obowiązywanie mechanizmu zapobiegania równoczesnego pobierania renty i świadczenia pielęgnacyjnego.

W powołanym wyroku z 27 marca 2024 r. NSA wytłumaczył, że ponieważ prawodawca pierwotnie co do zasady wykluczył w ustawie osoby uprawnione do renty od możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, regulacja prawna nie zawiera rozwiązań odnoszących się do usuwania skutku zbiegu prawa do świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego, stanowiących formę redystrybucji dochodu narodowego za pośrednictwem budżetu państwa. Trybunał Konstytucyjny, jako "prawodawca negatywny" takich rozwiązań wyrokiem wprowadzić nie mógł, co nie niweczy tego, że orzeczenie o niekonstytucyjności zakresowej przepisu prowadzi do nowej sytuacji prawnej, pozbawionej kompleksowej regulacji, w szczególności odnoszącej się do warunków uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w zbiegu

z innym świadczeniem z zakresu szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego. Zostało to dostrzeżone przez TK w uzasadnieniu wyroku, stwierdzono w nim bowiem, że: "Trybunał dostrzega, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak ma to miejsce w przypadku skarżącej. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązania pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia".

Dlatego też w powołanym wyroku z 27 marca 2024 r. NSA przyznał, że pożądaną i optymalną reakcją na zmianę stanu prawnego wywołaną wyrokiem TK jest ingerencja ustawodawcy. Jej brak powoduje, że stan prawny wywołany wyrokiem podlega stosowaniu w rozpoznawanych przypadkach z uwzględnieniem kontekstu systemowego, w tym konstytucyjnego, funkcjonalnego.

Naczelny Sad Administracyjny podkreślił w cytowanym wyroku, że zasada równości, która stała za rozstrzygnięciem przyjętym w wyroku SK 2/17, powinna znaleźć zastosowanie również do warunków, na jakich opiekunowie osób niepełnosprawnych, uprawnieni do świadczeń z ubezpieczenia społecznego (emerytury, renty), rezygnujący z zatrudnienia, mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nakazuje ona przyjąć, że wyrok TK nie wywołał skutku polegającego na możliwości pobierania renty jak i świadczenia pielęgnacyjnego, ale warunkiem jest dokonanie wyboru i rezygnacja z dotychczas pobieranego świadczenia. Tezę taką można odnaleźć również w uzasadnieniu wyroku SK 2/17, w którym Trybunał stwierdził, że "brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (zwłaszcza) jeżeli świadczenia tego nie pobierają" (teza 3.3.4. uzasadnienia wyroku).

Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny przykładowo

w wyrokach z: 2 marca 2022 r. I OSK 1623/21; 22 listopada 2022 r. I OSK 247/22;

7 czerwca 2023 r. I OSK 1413/22; 24 sierpnia 2023 r. I OSK 1665/22; 6 października 2023 r. I OSK 1920/23; 10 listopada 2023 r. I OSK 271/22; 23 listopada 2023 r.

I OSK 1909/22; 10 stycznia 2024 r. I OSK 4/23, 7 lutego 20245 r. I OSK 192/23, publ. w CBOSA.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela ugruntowane w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym prawidłowa, prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Regulacja umożliwiająca wypłatę świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz.1251, dalej: "u.e.r.f.u.s."), zgodnie z którym, w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 u.ś.r. czy art. 96 u.e.r.f.u.s.), wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty, przyznawanych

i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Wobec tego należy dokonywać takiej wykładni art.17 ust. 5 pkt 1 lit. a), która pozwoli na realizację konstytucyjnych zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust.1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Rezultatem takiej wykładni będzie umożliwienie osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego.

W wyroku z 18 czerwca 2020 r, sygn. akt I OSK 254/20 (publ. CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie emerytalno-rentowe, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do świadczenia (art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s.). Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do renty, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s., skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty świadczenia poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w postaci posiadania prawa do renty r. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta/rencisty, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do świadczenia, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty. Skoro zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Należy podkreślić, że zakaz kumulowania świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) wyklucza sytuację, w której osobie uprawnionej przysługiwałoby więcej niż jedno (wybrane przez nią) świadczenie. Nie jest zatem możliwe uzyskanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym posiadaniu prawa do innych wskazanych świadczeń, w tym renty. Strona, która dokonuje wyboru,

a korzysta już ze wskazanego w tym przepisie uprawnienia, musi z niego zrezygnować przed rozstrzygnięciem o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym, rezygnacja ta nie może opierać się tylko na warunkowej deklaracji, lecz konieczne jest, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego ustało prawo do pobierania innego świadczenia (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3/19, wyrok WSA w Olsztynie z 24 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 426/23, publ. w CBOSA). Aby dokonać w sposób skuteczny wyboru świadczenia, konieczne jest podjęcie przez wnioskodawcę działań wywołujących określone skutki prawne.

W rozpoznawanej sprawie skarżący nie podjął wymaganych działań zmierzających do zawieszenia prawa do wypłaty renty. Nie złożył stosownego wniosku w tym zakresie, organ I instancji nie pouczył też skarżącego o takiej konieczności, gdyż uznał w ramach posiadanych kompetencji, że art. 17 ust. 1b, jak i ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w ogóle wykluczają możliwość przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Błędna ocena prawna organu I instancji, skorygowana właściwie przez organ odwoławczy, nie mogła skutkować przyznaniem skarżącemu prawa do złożenia wniosku o zawieszenie prawa do renty z mocą wsteczną. Byłoby to sprzeczne z przytoczonymi przepisami u.e.r.f.u.s. Zaznaczyć trzeba też, że bez względu na długość toczącego się postępowania odwoławczego (2 miesiące i 17 dni) decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia miał stan prawny obowiązujący w dacie orzekania przez Kolegium. Organ odwoławczy zasadnie wyjaśnił, że wobec zmiany stanu prawnego na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 43), od 1 stycznia 2024 r. skarżącemu nie może zostać przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawa ta zmieniła zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Od 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobom sprawującym opiekę nad niepełnosprawnym dorosłym członkiem rodziny. Zgodnie z przepisami przejściowymi, zawartymi w art. 63 ust. 2 i 3 ustawy

o świadczeniu wspierającym, skarżącemu mogłoby zostać przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach, gdyby do 31 grudnia 2023 r. spełnił kumulatywnie wszystkie przesłanki do jego przyznania. Tak się zaś

w rozpatrywanym przypadku nie stało i nie doszło do tego z winy organów. Sam skarżący wskazywał na trudności interpretacyjne omawianych przepisów, organy orzekające nie miały też wpływu na zmianę stanu prawnego i rozpatrywały sprawę skarżącego według kolejności wpływu. W takich okolicznościach nie można czynić organom zarzutu, że nie poinformowały skarżącego wcześniej o obowiązku zawieszenia wypłaty renty. W wyroku z 28 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 139/23, publ. w CBOSA, Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że w sprawach z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego organ powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy wnioskodawca poza tylko wykazaniem okoliczności związanej z prawem do renty lub emerytury spełnia wszystkie przesłanki do przyznania mu świadczenia

z art. 17 u.ś.r. Informacja o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury (na podstawie art. 9 i art. 79a k.p.a.) powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury lub renty.

W przypadku uznania, że przesłanek tych wnioskodawca nie spełnia z innych przyczyn niż wskazane w art. 17 ust. 5 u.ś.r., wezwanie nie powinno być do strony kierowane.

W konsekwencji w dacie orzekania przez Kolegium (26 stycznia 2024 r.) nie było już podstaw do pouczania skarżącego o potrzebie zawieszenia wypłaty renty, gdyż nie było już prawnej możliwości przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Skład orzekający podziela również prezentowane dotychczas w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że brak jest podstaw prawnych do kompensowania przez organ świadczeń i wypłaty wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy zbiegającymi się uprawnieniami. Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniach dotyczących zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury (więc także renty) podkreślał, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością innych świadczeń pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji

w oparciu o jakiekolwiek przesłanki (por. wyroki NSA z: 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20; 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19; 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 764/20, publ. CBOSA).

Końcowo wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z renty od miesiąca, w którym strona uzyska decyzję o wstrzymaniu wypłaty tej renty i przedstawi ją organowi. Należy wyjaśnić, że sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się" tylko wtedy, gdy w miesiącu złożenia wniosku spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne i nie występują przesłanki negatywne do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i renty, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest zawieszenie wypłaty uprzedniego. Okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest determinowany bowiem wyłącznie datą wpływu wniosku, ale jest też uzależniony od terminu przysługiwania dotychczasowego uprawnienia (por. wyrok NSA z 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 209/21, publ. CBOSA). Dopiero więc od momentu zawieszenia wypłaty renty można byłoby uznać, że wnioskowane świadczenie mogłoby zostać przyznane.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.