Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 462/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne: Powszechny obowiązek obrony
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2188
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 208 ust. 1 , art. 210 ust. 1 i 4,
journal: Dz.U. 2015 poz 144
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
article: art. 53 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 12 ust.1
journal: Dz.U. 1989 nr 29 poz 155
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania.
article: art. 145 par 1 pkt 1, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7,77 par 1 , art. 107 par 3, art. 10 par 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Alicja Poznańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi T. Z. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy D. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 208 ust. 1 i art. 210 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 listopada

1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2015 r., poz. 827 ze zm.), przeznaczył będący w posiadaniu T. Z. samochód osobowo-ciężarowy [...] o nr. rej. [...] do oddania w używanie na rzecz 12 Grupy Zabezpieczenia Medycznego (B-048) wskazując, że w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny przedmiot ten powinien być dostarczony do Jednostki Wojskowej nr [...] w S. przy Al. [...] do chwili ustania potrzeby jego używania. Z uzasadnienia decyzji wynika, że wniosek o jej wydanie złożył Wojskowy Komendant Uzupełnień w S..

W odwołaniu od decyzji T. Z. podniósł zarzut naruszenia art. 53 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. 2017 r., poz. 1153), polegający na pominięciu tych przepisów i nie wzięciu pod uwagę, że odwołujący się jako Świadek Jehowy jest zobowiązany do powstrzymywania się od jakichkolwiek świadczeń na cele wojskowe. Podniósł także naruszenie § 12 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. Nr 181 poz. 1872 ze zm.) polegające na nie wzięciu pod uwagę, że przedmiotowy pojazd jest samochodem firmowym i jest używany na terenie S., S. i Ś., zatem organem właściwym do wydania ewentualnej decyzji nie jest Wójt Gminy D.. Odwołujący się zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 8, 9, 10, 11, 77 § 1,80 i 107 § 3 K.p.a., polegające na wskazaniu w sentencji decyzji, że dotyczy ona świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny (skreślono zwrot "w czasie pokoju"), podczas gdy w podstawie prawnej decyzji powołano przepisy dotyczące świadczeń rzeczowych w czasie pokoju. Odwołujący się argumentował, że w uzasadnieniu decyzji organ nie wskazał faktów uznanych za udowodnione, dowodów na których się oparł, ani przyczyn dla których pozostałym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Z decyzji nie wynika jakie w istocie postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone. Odwołujący się nie został też zawiadomiony o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,

a jedynie udzielono mu informacji o wszczęciu postępowania administracyjnego. Organ naruszył również art. 208 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z § 11 ust. 2 rozporządzenia w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju, poprzez nałożenie na osobę fizyczną obowiązku świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów powinna prowadzić do wniosków, że osoby fizyczne są ostatnią kategorią osób zobowiązanych do takich świadczeń. Ponadto organ wydający decyzję powinien mieć na względzie równomierne obciążenie obowiązkiem świadczenia wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających siedzibę na obszarze danej gminy, a z uzasadnienia decyzji nie wynika, by przesłanka ta została uwzględniona. Ponadto zarzucił naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. polegające na doręczeniu decyzji bezpośrednio jemu w sytuacji, gdy w aktach sprawy znajdowało się pełnomocnictwo z dnia 19 września 2017 r. dla adwokata P. Z..

W tej sytuacji odwołujący się wniósł o uchylenie wydanej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie decyzji organu I instancji

i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania. Jednocześnie odwołujący się wniósł o przesłuchanie go w charakterze strony i przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów na okoliczność, dlaczego nie może on czynić świadczeń na rzecz obrony. T. Z. wyjaśnił, że w przeszłości odbywał karę pozbawienia wolności w związku z odmową służby wojskowej, z uwagi na wyznanie. Jest on bowiem Świadkiem Jehowy, co uniemożliwiło mu pełnienie służby wojskowej. Nakładanie na niego ponownie obowiązków na rzecz obronności byłoby karaniem go za tę samą postawę.

Wojewoda decyzją z dnia [...] r.,

nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazał, że z decyzji organu I instancji wynika, iż obowiązek wykonania świadczenia rzeczowego na podstawie art. 208 i 210 ustawy

o powszechnym obowiązku obrony (...) zaktualizuje się tylko w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. W razie zajścia takiego zdarzenia odwołujący się jest zobowiązany przystąpić do wykonania świadczenia w terminie do godziny 10.00 drugiego dnia mobilizacji, bez odrębnego wezwania. Zgodnie z art. 85 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 i 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony (...) obrona ojczyzny jest sprawą i obowiązkiem wszystkich obywateli, a umacnianie obronności, przygotowanie ludności i mienia narodowego na wypadek wojny oraz wykonywanie innych zadań w ramach powszechnego obowiązku obrony należy do wszystkich organów władzy i administracji rządowej oraz innych organów i instytucji państwowych, organów samorządu terytorialnego, przedsiębiorców i innych jednostek organizacyjnych, organizacji społecznych, a także każdego obywatela w zakresie określonym w ustawach. Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 8 tej ustawy realizacja tego obowiązku może polegać na wykonywaniu przez obywateli świadczeń na rzecz obrony na zasadach określonych w ustawie. Na podstawie art. 208 ustawy o powszechnym obowiązku obrony (...) na urzędy, instytucje państwowe i przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także na osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegający na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony Państwa. Zgodnie z art. 208 ust. 2 omawianej ustawy świadczenia rzeczowe mogą być wykonywane na rzecz Sił Zbrojnych, jednostek organizacyjnych stanowiących bazy formowania specjalnie tworzonych jednostek zmilitaryzowanych, jednostek organizacyjnych obrony cywilnej oraz jednostek organizacyjnych wykonujących zadania na potrzeby obrony cywilnej albo zwalczania klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków. Na podstawie art. 210 ust. 1 tej ustawy wójt lub burmistrz (prezydent miasta) wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości albo rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, na wniosek organów i kierowników jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 201 ust. 1.

Decyzja organu I instancji nie narusza powołanych wyżej przepisów prawa, została wydana na podstawie wniosku uprawnionego organu, tj. Wojskowego Komendanta Uzupełnień w S., nr [...] z dnia [...] r.

o przeznaczenie rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb, planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, na rzecz Sił Zbrojnych RP – 12 Grupy Zabezpieczenia Medycznego (B-048), który dotyczy samochodu marki [...] nr rej. [...]. Wojskowy Komendant Uzupełnień w S. uznał ten pojazd za przydatny z punktu widzenia obronności kraju w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Organ ten jest uprawniony do wyrażania swoich potrzeb w sposób zabezpieczający realizację celów nałożonych na niego przepisami ustawy. Wnioskodawca jako podmiot obciążony koniecznością odpowiedniego zabezpieczenia i przygotowania na cele obrony Państwa jest najlepiej zorientowany, co jest istotne i w jakim zakresie do realizacji jego obowiązków. Organ administracji, do którego wpływa taki wniosek, nie jest uprawniony do jego weryfikacji pod kątem celowości i zasadności. To wojskowy komendant uzupełnień wskazuje konkretne ruchomości potrzebne na cele obronności. Rolą organu wydającego decyzję jest sprawdzenie, czy dana rzecz jest w posiadaniu konkretnego podmiotu i czy wniosek spełnia wymogi przewidziane prawem. Ocena przydatności ruchomości na rzecz obrony przez organ wydający decyzję ma charakter ograniczony, gdyż to wnioskodawca wskazuje ruchomość i jej właściciela. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdził, że odwołujący się jest właścicielem pojazdu, którego dotyczy decyzja. Nie zachodzą także przesłanki zastosowania zwolnienia o jakim mowa w art. 208 ust. 4 ustawy

o powszechnym obowiązku obrony (...).

Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda wskazał,

że zgodnie z art. 53 ust. 1 Konstytucji RP każdemu zapewnia się wolność sumienia

i religii. Jednocześnie, w myśl art. 53 ust. 5 Konstytucji wolność uzewnętrzniania religii może być ograniczona jedynie w drodze ustawy i tylko wtedy, gdy jest to konieczne do ochrony bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego, zdrowia, moralności lub wolności i praw innych osób. W niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia ww. przepisów Konstytucji. Nałożenie na stronę świadczeń rzeczowych na rzecz obrony nie ogranicza wolności sumienia i wyznania, z uwagi na charakter tych świadczeń. Wykonanie obowiązku nałożonego decyzją nie pozostaje w związku ze służbą wojskową strony. Z art. 85 ust. 1 Konstytucji wynika obowiązek obrony ojczyzny i obowiązek ten wykonywany jest w różnej formie, w tym przez świadczenia rzeczowe.

Zaświadczenie dołączone przez stronę do odwołania nie dowodzi, że T. Z. jest osobą duchowną. Według treści tego zaświadczenia usługuje on jako sługa pomocniczy (diákonos). W zaświadczeniu stwierdzono, że w związku z prawem wewnętrznym związku wyznaniowego "podstawą do mianowania nie jest wymagane kształcenie w jakiejkolwiek instytucji edukacyjnej". W żadnym razie treść tego zaświadczenia nie potwierdza, by odwołujący się był osobą pełniącą funkcję duchownego. Nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia § 12 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych (...). Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia decyzję o przeznaczeniu do wykonania świadczeń, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, wydaje wójt lub burmistrz (prezydent miasta) właściwy według siedziby posiadacza albo jego miejsca zameldowania na pobyt stały lub miejsca pobytu czasowego trwającego ponad trzy miesiące. Zgodnie z § 12 ust. 2 tego rozporządzenia, gdy przedmioty świadczeń znajdują się w oddziałach, placówkach lub filiach poza siedzibą posiadacza, decyzję wydaje wójt lub burmistrz (prezydent miasta) właściwy według siedziby tych oddziałów, placówek lub filii. Z odwołania wynika, że samochód strony jest samochodem firmowym i jest używany na terenie S., [...] i Ś. do wykonywania działalności gospodarczej strony. Nie daje to jednak podstaw do uznania, że działalność ta prowadzona jest w oddziałach, placówkach lub filiach, poza siedzibą posiadacza. [...] używany jest do prowadzenia działalności gospodarczej i jest w posiadaniu strony. To, że jest on używany na terenie innych miast nie oznacza, że znajduje się w oddziale, placówce czy filii lub poza siedzibą strony. Odwołujący się nie przedstawił żadnego dowodu aby tak było.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia wymienionych w odwołaniu przepisów postępowania administracyjnego, organ wskazał, że nie okazał się on zasadny. Decyzja została wydana na podstawie wymienionych w niej przepisów prawa i odpowiada treści tych przepisów. Przepisy te pozwalają na wydanie decyzji zobowiązującej do świadczeń w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Okoliczność, że art. 208 i art. 210 ustawy o powszechnym obowiązku obrony (...) znajdują się w rozdziale 2 zatytułowanym "świadczenia rzeczowe w czasie pokoju" nie oznacza, że na ich podstawie mogą być wydawane wyłącznie decyzje zobowiązujące do świadczeń rzeczowych w czasie pokoju. Z przepisów tych wynika, że można przeznaczyć rzeczy ruchome na cele świadczeń rzeczowych ze wskazaniem planowania ich wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, jednak sama decyzja może być wydana w czasie pokoju. Organ I instancji poinformował stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego zawiadomieniem z dnia 12 września 2017 r., a także o zakończeniu postępowania w trybie art. 10 k.p.a., co umożliwiło odwołującemu się branie czynnego udziału w postępowaniu. Kwestionowana decyzja nie narusza także art. 208 ustawy

o powszechnym obowiązku obrony (...) ani § 11 ust. 2 rozporządzenia w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju. Decyzja nakładająca obowiązek świadczenia została bowiem wydana na wniosek uprawnionego organu, który uznał pojazd odwołującego się za przydatny z punktu widzenia obronności kraju. Wnioskodawca jako podmiot obciążony koniecznością odpowiedniego zabezpieczenia i przygotowania na cele obrony Państwa jest najlepiej zorientowany co jest istotne i w jakim zakresie do realizacji jego zadań. Organ wydający decyzję nie jest uprawniony do weryfikacji wniosku pod kątem celowości i zasadności. Z § 11 ust. 2 rozporządzenia wynika, że przy wydawaniu decyzji wójt lub burmistrz powinien mieć na względzie, w miarę możliwości, równomierne obciążenie obowiązkiem świadczeń wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających siedzibę na terenie gminy, jednak zgodnie z § 11 ust. 3 tego rozporządzenia, nie dotyczy to przeznaczenia rzeczy ruchomych na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych. Kwestionowana decyzja została wydana na wniosek Wojskowego Komendanta Uzupełnień w S. celem uzupełnienia etatowych potrzeb, planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Chybiony jest także zarzut odwołania dotyczący pominięcia pełnomocnika skarżącego przez organ I instancji. Z akt sprawy wynika, że decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu 7 listopada 2017 r. Organ I instancji podjął wszelkie niezbędne kroki dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i interes strony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na tę decyzję T. Z., reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, powielił w większości zarzuty zaprezentowane w odwołaniu i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Ponadto skarżący wniósł

o dopuszczenie dowodów z jego przesłuchania w charakterze strony oraz

z dokumentów załączonych do odwołania.

Skarżący zarzucił wydanie decyzji z naruszeniem:

1) art. 53 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania polegające na błędnej interpretacji tych przepisów, co skutkowało uznaniem, że wyznanie skarżącego nie stoi na przeszkodzie nałożenia na niego obowiązku wynikającego z decyzji organu

I instancji, podczas gdy skarżący jako Świadek Jehowy zobowiązany jest do powstrzymywania się od jakichkolwiek świadczeń na cele wojskowe,

2) § 12 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju, polegające na wydaniu przez organ II instancji decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w sytuacji, gdy przedmiotowy pojazd jest samochodem firmowym i porusza się na terenie miasta S., gdzie jest używany do prowadzonej działalności, więc na mocy ww. przepisu Wójt Gminy D. nie jest właściwy miejscowo do wydania ewentualnej decyzji w I instancji,

3) naruszenie art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 208 ust. 1 i art. 210 ust. 1 i 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony polegające na przekroczeniu granic uznaniowości, poprzez nie wskazanie w zaskarżonej decyzji żadnych okoliczności faktycznych, ze względu na które samochód skarżącego stał się przedmiotem świadczenia na wypadek mobilizacji lub wojny,

4) naruszenie art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 80, 107 § 3, 136, 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez zupełne pominięcie zawartej w odwołaniu deklaracji skarżącego,

że przedmiotowy pojazd nie znajduje się na terenie gminy D., a także na zaniechaniu przesłuchania w charakterze strony skarżącego, na okoliczność jego wyznania, przeznaczenia pojazdu, miejsca w którym pojazd się znajduje i osób będących jego posiadaczami, co skutkowało niesłusznym wydaniem decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że argument o całkowitym związaniu organu wydającego decyzję wnioskiem właściwego organu jest chybiony, ponieważ przyjęcie automatyzmu w tej dziedzinie czyniłoby zbędnym wydawanie decyzji w sprawie, jeśli miałaby ona charakter wyłącznie formalny. Wydając decyzję na podstawie art. 208 i 210 ustawy o powszechnym obowiązku obrony organ ma za zadanie rozważyć czy istnieją ustawowe przesłanki do jej wydania, ale również uzasadnić nałożony na stronę obowiązek świadczenia rzeczowego i poprzeć zajęte stanowisko konkretnymi dokumentami, stanowiącymi podstawę faktyczną decyzji. Zasady te mają zastosowanie także w postępowaniu odwoławczym, którego nie można sprowadzić do kontroli decyzji organu I instancji. Skarżący nie może zaakceptować sytuacji, w której nakładane są na niego świadczenia sprzeczne z jego wyznaniem. Każdy Świadek Jehowy ma prawo,

w takiej samej mierze jak członkowie innych wyznań do tego, by zwolniono go

z obowiązków, których nie może pogodzić z nadrzędnymi dla niego powinnościami religijnymi.

Art. 12 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania nakazuje określenie "duchowni" oraz "osoby zakonne kościołów i innych związków wyznaniowych" odnosić do wszystkich aktywnych członków społeczności Świadków Jehowy, gdyż w strukturach tej religii nie funkcjonują duchowni czy osoby zakonne. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w której gwarancje dotyczące wolności sumienia i wyznania nie miałyby realnego i wymiernego charakteru i obejmowałyby tylko wyznania, w których strukturze organizacyjnej przyjęta została terminologia określona wprost w art. 12 tej ustawy. Poza zakresem ochrony pozostawałyby wyznania w których duchowni czy osoby zakonne nazywani są w inny sposób, np. jako "sługa pomocniczy (diákonos)". Takie zapatrywanie należałoby ocenić jako sprzeczne z preambułą i art. 1 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania oraz orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z którego jednoznacznie wynika, że państwo powinno zapewnić osobom odmawiającym służby wojskowej w jakiejkolwiek formie, ze względu na sumienie i wyznanie, możliwość służenia społeczeństwu w inny sposób, zgodnie

z sumieniem i wyznaniem takiej osoby. Przy czym owa służba zastępcza powinna mieć charakter całkowicie cywilny, a więc nie może być kontrolowana przez wojsko i nie może wspierać wojska ani jego działań (zob. Bajatjan przeciw Armenii nr 23459/03, Świadkowie Jehowy w Moskwie przeciw Rosji nr 302/02, Stefanow przeciw Bułgarii nr 32438/96). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika także, dlaczego organ odwoławczy uznał, że przedmiot świadczenia nie znajduje się w oddziale, placówce lub filii poza siedzibą posiadacza. W decyzji brak też jakiegokolwiek wskazania, dlaczego samochód skarżącego (z uwagi np. na rodzaj pojazdu, markę, rok produkcji, cechy charakterystyczne, wymogi techniczne, odległość zamieszkania posiadacza pojazdu od jednostki wojskowej) uznano za przydatny dla celów obronności, co wykluczałoby zarzut dowolności dokonanego wyboru. Skarżący wskazał także, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wójt Gminy D. zawiadomieniem z dnia 20 września 2017 r. poinformował go o zebraniu całego materiału dowodowego w sprawie, jednak pismo to nie zostało skarżącemu doręczone.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie,

w pełni podzielając argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności

z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) doprowadziła do uznania,

że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Jako przepisy stanowiące podstawę prawną wydania kwestionowanej decyzji wskazano art. 208 ust. 1 i art. 210 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r.

o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r.

poz. 1430). Zgodnie z art. 208 ust. 1 ww. ustawy, na urzędy i instytucje państwowe oraz przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony Państwa. W myśl art. 210 ust. 1 cyt. ustawy, wójt lub burmistrza (prezydent miasta) wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, na wniosek organów i kierowników jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 202 ust. 1. Według art. 210 ust. 4 ustawy,

w decyzji, o której mowa w ust. 1, można zobowiązać posiadaczy nieruchomości lub rzeczy ruchomych do wykonania tych świadczeń bez odrębnego wezwania.

Z przytoczonych przepisów wynika, że Wójt Gminy D. był organem uprawnionym do wydania, na wniosek Wojskowego Komendanta Uzupełnień

w S., decyzji nakładającej na skarżącego obowiązek wykonania świadczenia rzeczowego w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, polegającego na dostarczeniu w określonym terminie do wskazanej jednostki wojskowej wymienionego w decyzji samochodu i oddania go w używanie.

Jednym z głównych punktów sporu pomiędzy stronami wymagającym przesądzenia stało się udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy skarżący winien podlegać wyłączeniu z obowiązku określonego decyzją organu I instancji. W tym kontekście skarżący odwołał się do przepisów art. 53 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2017 r. poz. 1153). Skarżący wyjaśnił, że jako Świadek Jehowy zobowiązany jest do powstrzymywania się od jakichkolwiek świadczeń na cele wojskowe a jako aktywny członek społeczności Świadków Jehowy powinien podlegać wyłączeniu z obowiązków niemożliwych do pogodzenia na mocy art. 12 ww. ustawy, tak jak duchowni oraz osoby zakonne kościołów i innych związków wyznaniowych.

Art. 53 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że każdemu zapewnia się wolność sumienia i religii. Wolność religii została zdefiniowana w art. 53 ust. 2 Konstytucji

i obejmuje wolność wyznawania lub przyjmowania religii według własnego wyboru oraz uzewnętrzniania indywidualnie lub z innymi, publicznie lub prywatnie, swojej religii przez uprawianie kultu, modlitwę, uczestniczenie w obrzędach, praktykowanie i nauczanie. Wolność religii obejmuje także posiadanie świątyń i innych miejsc kultu w zależności od potrzeb ludzi wierzących oraz prawo osób do korzystania z pomocy religijnej tam, gdzie się znajdują.

Zasada wolności sumienia i religii wpisana jest również w art. 1 ust. 1 ustawy

o gwarancjach wolności sumienia i wyznania. Celowym jest również przypomnienie,

że korzystanie z wolności sumienia i wyznania nie może prowadzić do uchylania się

od wykonywania obowiązków publicznych nałożonych przez ustawy (art. 3 ust. 2 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania).

W myśl art. 12 ust. 1 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, duchowni oraz osoby zakonne kościołów i innych związków wyznaniowych, ustanowione według przepisów prawa wewnętrznego kościoła lub innego związku wyznaniowego, korzystają z praw i podlegają obowiązkom na równi z innymi obywatelami we wszystkich dziedzinach życia państwowego, politycznego, gospodarczego, społecznego i kulturalnego. Są oni w ramach obowiązujących przepisów ustaw zwolnieni z obowiązków niemożliwych do pogodzenia z pełnieniem funkcji duchownego lub osoby zakonnej. Przepis ten określa zarówno prawa jak

i obowiązki duchownych oraz osób zakonnych. W ramach obowiązków osoby te podlegają takim samym zasadom jak inni obywatele, natomiast zwolnieni są tylko

z tych, które są niemożliwe do pogodzenia z pełnieniem funkcji duchownego lub osoby zakonnej.

Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że w strukturach religii Świadków Jehowy nie funkcjonują "duchowni" czy też "osoby zakonne" w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania w związku z czym przepis art. 12 ust. 1 ww. ustawy należy interpretować w ten sposób, że odnosi się on do wszystkich, aktywnych członków społeczności Świadków Jehowy, w tym do skarżącego jako sługi pomocniczego (diákonos). Analiza Statutu Świadków Jehowy w Polsce, stanowiącego załącznik do decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 maja 2014 r., nr DWRMNiE-WROA.6123.1.2014 prowadzi do odmiennego wniosku. Przepis art. 51 ww. Statutu stanowi, że "Ilekroć przepisy prawa państwowego mówią na temat osób duchownych oraz osób zakonnych, ustanowionych według przepisów prawa wewnętrznego kościołów i innych związków wyznaniowych, należy przez to rozumieć osoby sprawujące w Związku urzędy duchowe w rozumieniu niniejszego Statutu". Według art. 52 Statutu, ustanawia się następujące urzędy duchowe:

1) członek Wspólnoty,

2) starszy.

Jak wynika z art. 44-48 Statutu, przez "Wspólnotę" należy rozumieć Wspólnotę Specjalnych Sług Pełnoczasowych Świadków Jehowy Polska, która stanowi jednostkę organizacyjną wspierającą Komitet Oddziału i inne jednostki organizacyjne Związku w realizacji celów statutowych (art. 44). Siedzibą Wspólnoty jest Nadarzyn (koło W.), członkowie Wspólnoty są powoływani i odwoływani przez Ciało Kierownicze (art. 46), zaś Wspólnota ma charakter zakonny (art. 47). Członkostwo we Wspólnocie jest urzędem duchowym (art. 48).

Przywołanej wyżej regulacje określają zatem, kto, w rozumieniu Statutu, może być uznany za osobą duchowną albo osobę zakonną – zgodnie z przepisami prawa państwowego, które posługują się tymi określeniami. Są to osoby duchowe zdefiniowane w Statucie Świadków Jehowy w Polsce.

Z przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia z dnia 5 listopada 2017 r., podpisanego przez koordynatora grona starszych i sekretarza Zboru Pasewalk – Polnisch nie wynika, aby skarżący był powołany przez Ciało Kierownicze na członka Wspólnoty Specjalnych Sług Pełnoczasowych Świadków Jehowy Polska. Jako sługa pomocniczy (diákonos) nie sprawuje zatem w Związku wyznaniowym Świadkowie Jehowy w Polsce urzędu duchowego w rozumieniu art. 51 i art. 52 Statutu Świadków Jehowy w Polsce.

Skoro przedłożone przez stronę zaświadczenie nie potwierdza aby skarżący był starszym lub członkiem Wspólnoty Specjalnych Sług Pełnoczasowych Świadków Jehowy Polska, to niecelowym było przesłuchiwanie skarżącego na okoliczność wykazania niemożności wykonania obowiązku określonego decyzją Wójta Gminy D., jako "niemożliwego do pogodzenia z pełnieniem przezeń funkcji duchownego lub osoby zakonnej", bowiem funkcji takowej skarżący nie pełni.

Rozważając argumentację skarżącego odwołującą się do powinności powstrzymywania się od jakichkolwiek świadczeń na cele wojskowe Sąd zwrócił uwagę, że nałożony na skarżącego obowiązek dotyczy realizacji świadczenia o charakterze rzeczowym, nie zaś osobistym. Z zaskarżonej decyzji nie wynika aby realizacja obowiązku polegająca na dostarczeniu pojazdu we wskazane miejsce i w określonym czasie na wypadek mobilizacji albo na wypadek wojny, musiała być wykonana przez Skarżącego osobiście. Nadto, nałożony na stronę obowiązek w postaci wykonania świadczenia rzeczowego nie jest związany z koniecznością służby skarżącego i podporządkowania się dowodzącym Siłami Zbrojnymi. Zauważyć również należy, że będący przedmiotem wykonania obowiązku pojazd, jako pojazd zabezpieczenia medycznego, ma być wykorzystywany przez 12 Grupę Zabezpieczenia Medycznego, a więc w celu ratowaniu zdrowia i życia ludzi.

Kolejny zarzut skargi dotyczy naruszenia § 12 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony

w czasie pokoju, polegający na wydaniu decyzji przez organ niewłaściwy, tj. przez Wójta Gminy D., w sytuacji gdy objęty obowiązkiem świadczenia pojazd porusza się na terenie miasta S., będąc używany w prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej.

Zgodnie z § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia, decyzję o przeznaczeniu

do wykonania świadczeń, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, wydaje wójt lub burmistrz (prezydent miasta) właściwy według siedziby posiadacza albo jego miejsca zameldowania na pobyt stały lub miejsca pobytu czasowego trwającego ponad trzy miesiące. Stosownie do § 12 ust. 2

ww. rozporządzenia, gdy przedmioty świadczeń znajdują się w oddziałach, placówkach lub filiach poza siedzibą posiadacza, decyzję wydaje wójt lub burmistrz (prezydent miasta) właściwy według siedziby tych oddziałów, placówek lub filii.

W uzasadnieniu stawianego zarzutu Skarżący, poza negowaniem właściwości organu, nie tylko nie udowodnił, aby przedmiotowy pojazd znajdował się w oddziale, placówce lub filii poza siedzibą posiadacza, ale nie wykazał aby prowadzona przezeń Firma Handlowo-Usługowa [...] T. Z. posiadała jakiekolwiek oddziały, placówki lub filie poza siedzibą przy ul. [...] w M. . Podkreślić

w tym miejscu należy, że w ramach postępowania administracyjnego strona, która zamierza wykazać określone okoliczności faktyczne, ma obowiązek wskazać

lub naprowadzić organ na określone dowody, nie zaś tylko biernie oczekiwać

na przeprowadzenie takich dowodów przez organ prowadzący postępowanie. Obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony. Zasada ta nie zwalnia strony z obowiązku dostarczenia takich materiałów, z których wywodzi ona korzystne dla siebie skutki.

W ramach prowadzonego postępowania skarżący nie wskazał okoliczności, które podważałyby właściwość organu I instancji do wydania decyzji i pozwalały na uznanie jako uzasadnionego zarzutu naruszenia § 12 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia. Samo oświadczenie skarżącego, że objęty przedmiotem obowiązku pojazd porusza się również poza siedzibą przedsiębiorcy nie ma żadnego znaczenia dla oceny prawidłowości zastosowania ww. przepisów rozporządzenia.

Pozostałe zarzuty skargi w większości dotyczą naruszenia przepisów prawa procesowego. W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1

lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), co do zasady sąd może uwzględnić skargę z uwagi na naruszenie przepisów postępowania w sytuacji gdy dojdzie do przekonania, że uchybienie takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że nie każde naruszenie przepisów prawa procesowego skutkować może uwzględnieniem skargi.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutu naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegającego na przekroczeniu granic uznaniowości, poprzez nie wskazanie okoliczności faktycznych, ze względu na które samochód skarżącego stał się przedmiotem świadczenia rzeczowego na wypadek ogłoszonej mobilizacji lub wojny Sąd stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie.

Przede wszystkim Sąd zwrócił uwagę, że żaden z przepisów ustawy

o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ani z przepisów rozporządzenia w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju nie nakłada na organ orzekający szczególnego obowiązku uzasadnienia dlaczego konkretna rzecz ruchoma została objęta obowiązkiem świadczenia rzeczowego. Podkreślić przy tym należy, że organ (Wójt Gminy D.), nie może posiadać dostatecznej wiedzy na temat potrzeb służących celom przygotowania obrony Państwa. Organem takim jest Wojskowy Komendant Uzupełnień, który pełni rolę organu wykonawczego Ministra Obrony Narodowej. To we właściwości Wojskowego Komendanta Uzupełnień pozostaje planowanie i organizowanie mobilizacyjnego uzupełniania jednostek wojskowych środkami transportowymi i maszynami pobieranymi z gospodarki narodowej (art. 14 ust. 1 i 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej). Nie sposób zatem oczekiwać od Wójta Gminy D., aby posiadał on szczegółowe informacje na temat potrzeb poszczególnych jednostek wojskowych co do ilości i rodzaju środków transportowych i aby zgłaszane w tym zakresie zapotrzebowanie przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w S. mógł weryfikować pod kątem jego celowości.

W analizowanej sprawie organ I instancji rozpatrując wniosek Wojskowego Komendanta Uzupełnień w S. z dnia [...] r. o przeznaczenie rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie potrzeb planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, prawidłowo zweryfikował podstawę prawną żądania oraz jego zakres, poprzez należyte ustalenie swojej właściwości miejscowej oraz czy wymienione we wniosku podmioty są posiadaczami lub właścicielami przedmiotów świadczeń. W ocenie Sądu, podanie we wniosku, że pojazd osobowo-ciężarowy marki [...] posiada określoną klasę wysokiej mobilności jest wskazaniem wystarczającym dla organu orzekającego, który w tej mierze opiera się na wiedzy właściwego Wojskowego Komendant Uzupełnień, organu powołanego do zapewnienia potrzeb sił zbrojnych na wypadek ogłoszonej mobilizacji lub wojny.

Z tych samych przyczyn Sąd nie podziela również formułowanych w toku postępowania oczekiwań skarżącego, aby organy miały wykazać czy lub jakie inne podmioty zostały również objęte tożsamym obowiązkiem wykonania świadczeń rzeczowych. Na marginesie Sąd zauważa, że ze znajdującego się w aktach sprawy wniosku Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia [...] r. wynika,

że skarżący nie był jedynym podmiotem wobec którego wniosek został zgłoszony.

Sąd nie uwzględnił również zarzutów skargi związanych z zaniechaniem przez organy przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego na okoliczność jego wyznania, uniemożliwiającego mu czynienie świadczeń na cele wojskowe oraz miejsca w którym znajduje się pojazd oraz osób, które są jego posiadaczami. Po pierwsze, przynależność skarżącego do Świadków Jehowy nie była dla organów okolicznością wymagającą przeprowadzenia postępowania dowodowego, tak samo jak deklarowana przez Świadków Jehowy zasada powstrzymywania się od świadczeń na cele wojskowe. Po drugie, skarżący biorąc czynny udział w postępowaniu, w którym był dodatkowo reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, miał możliwości składania pisemnych lub ustnych oświadczeń do protokołu, na każdym etapie postępowania, np. w ramach realizacji prawa do zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów (zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a.). Stosowne zawiadomienie o takim uprawnieniu otrzymał pełnomocnik skarżącego jak i sam skarżący w piśmie z dnia

9 stycznia 2018 r., przed wydaniem decyzji organu odwoławczego, o czym świadczą: treść ww. zawiadomienia oraz dowody jego doręczenia pełnomocnikowi i skarżącemu (k. 41 - 43 akt administracyjnych). W ramach składanych wyjaśnień skarżący nie przedstawił dowodów, które podważałyby zasadność ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wydania spornych decyzji, tak jak i nie naprowadził na dowody mające świadczyć, że wymieniony w decyzjach organów samochód marki [...] znajduje się w oddziale, placówce lub fili poza siedzibą przedsiębiorstwa.

Podsumowując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi oraz nie dostrzegając z urzędu naruszeń prawa zaskarżoną decyzją, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.