Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 778/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skarg S. W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2023 r., [...] z dnia 31 maja 2023 r., [...] z dnia 31 maja 2023 r., [...] z dnia 31 maja 2023 r., [...] z dnia 31 maja 2023 r., [...] z dnia 31 maja 2023 r., [...] z dnia 31 maja 2023 r., [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa 1. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2023 r. nr [...]; 2. stwierdza nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2023 r. nr [...]; 3. stwierdza nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2023 r. nr [...]; 4. stwierdza nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2023 r. nr [...]; 5. stwierdza nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2023 r. nr [...]; 6. stwierdza nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2023 r. nr [...]; 7. stwierdza nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2023 r. nr [...]; 8. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S. W. kwotę 1 400 zł (słownie: tysiąc czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 9. zwraca skarżącemu S. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem nadpłaconego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

S. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy T. z 22 listopada 2013 r. nr [...] z naruszeniem prawa, z 31 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy T. z 4 października 2013 r. nr [...] z naruszeniem prawa, z 31 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy T. z 6 listopada 2014 r. nr [...] z naruszeniem prawa, z 31 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy T. z 3 lutego 2014 r. nr [...] z naruszeniem prawa, z 31 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy T. z 25 listopada 2013 r. nr [...] z naruszeniem prawa, z 31 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy T. z 23 lipca 2014 r. nr [...] z naruszeniem prawa oraz z 31 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy T. z 4 października 2013 r. nr [...] z naruszeniem prawa.

Przedmiotowe skargi zarejestrowano odpowiednio pod sygn. akt IV SA/Po 778/23 na decyzję Kolegium nr [...], IV SA/Po 780/23 na decyzję Kolegium nr [...], IV SA/Po 781/23 na decyzję Kolegium nr [...], IV SA/Po 789/23 na decyzję Kolegium nr [...], IV SA/Po 790/23 na decyzję Kolegium nr [...], IV SA/Po 793/23 na decyzję Kolegium nr [...] i IV SA/Po 796/23 na decyzję Kolegium nr [...]

W odpowiedziach na wniesione skargi, Kolegium wniosło o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w skarżonych decyzjach.

Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2023 r. wydanym na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ww. sprawy i zarządził prowadzenie ich dalej pod wspólną sygnaturą akt IV SA/Po 778/23.

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 maja 2023 r. nr [...] zapadła w następującym stanie faktycznym.

Wójt Gminy T. , rozpoznając wniosek S. W., wydał decyzję z 22 listopada 2013 r. nr [...] którą odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie trzech budynków usługowo-magazynowo-biurowo-produkcyjnych z funkcją nie zaliczoną do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko na terenie działek o nr ewid. [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w miejscowości S., gmina T. .

Rozpoznając odwołanie wniesione przez S. W. od powyższej decyzji Wójta, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 19 marca 2014 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Złożonym osobiście 5 kwietnia 2022 r. pismem S. W. zwrócił się do SKO o stwierdzenie wydania decyzji Wójta Gminy T. nr [...] z rażącym naruszeniem prawa.

Decyzją z 31 maja 2023 r. nr [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy T. z 22 listopada 2013 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że uprzednio wydał już decyzję z 11 sierpnia 2021 r. nr [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności rzeczonej decyzji Wójta. Decyzja ta nie została usunięta z obrotu prawnego, co oznacza iż wywiera ona skutki prawne co do powagi rzeczy osądzonej. Skoro zatem organ we wskazanym postępowaniu nie dopatrzył się spełnienia przesłanek zawartych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym również przesłanki rażącego naruszenia prawa i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wójta, to przesądził również jednoznacznie o braku możliwości wydania decyzji w trybie art. 158 § 2 ww. ustawy. Ponowne badanie rzeczonej decyzji Wójta stanowiłoby złamanie zasady powagi rzeczy osądzonej.

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 maja 2023 r. nr [...] zapadła w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z 4 października 2013 r. nr [...] Wójt Gminy T. odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków magazynowo-usługowo-biurowo-produkcyjnych z funkcją nie zaliczoną do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko na terenie działek o nr ewid. [...], [...], [...], położonych w miejscowości S., gmina T. .

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpoznając odwołanie wniesione przez S. W., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy decyzją z 30 stycznia 2014 r. nr [...]

Pismem z dnia 22 lutego 2022 r. złożonym w siedzibie organu 5 kwietnia 2022 r. S. W. zwrócił się do SKO o stwierdzenie wydania decyzji Wójta Gminy T. nr [...] z rażącym naruszeniem prawa.

Decyzją z 31 maja 2023 r. nr [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy T. z 4 października 2013 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że wydał uprzednio postanowienie z 12 maja 2021 r. nr [...], którym odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Wójta. Postanowienie to nie zostało usunięte z obrotu prawnego, co oznacza że wywiera ono skutki prawne co do powagi rzeczy osądzonej. Skoro zatem organ w postępowaniu zakończonym ww. postanowieniem nie dopatrzył się spełnienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., w tym przesłanki rażącego naruszenia prawa i odmówił wszczęcia postępowania, to przesądzono również jednoznacznie o braku możliwości wydania decyzji w trybie art. 158 § 2 k.p.a. Ponowne badanie rzeczonej decyzji Wójta stanowiłoby złamanie zasady powagi rzeczy osądzonej.

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 maja 2023 r. nr [...] zapadła w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z 6 listopada 2014 r. nr [...] Wójt Gminy T. odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków magazynowo-usługowo-biurowo-produkcyjnych z funkcją nie zaliczoną do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko na terenie działek o nr ewid. [...] i [...] położonych w T. .

Decyzją z 25 lutego 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpoznając odwołanie wniesione przez S. W., umorzyło postępowanie odwoławcze.

Pismem z dnia 22 lutego 2022 r. złożonym w siedzibie organu 24 lutego 2022 r. S. W. zwrócił się do SKO o stwierdzenie wydania decyzji Wójta Gminy T. nr [...] z rażącym naruszeniem prawa. Tożsame żądanie strona zgłosiła pismem wniesionym 5 kwietnia 2022 r.

Decyzją z 31 maja 2023 r. nr [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy T. z 16 listopada 2014 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że uprzednio wydał już decyzję z 21 lipca 2021 r. nr [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności rzeczonej decyzji Wójta. Decyzja ta nie została usunięta z obrotu prawnego, co oznacza iż wywiera ona skutki prawne co do powagi rzeczy osądzonej. Skoro zatem organ we wskazanym postępowaniu nie dopatrzył się spełnienia przesłanek zawartych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym również przesłanki rażącego naruszenia prawa i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wójta, to przesądził również jednoznacznie o braku możliwości wydania decyzji w trybie art. 158 § 2 ww. ustawy. Ponowne badanie rzeczonej decyzji Wójta stanowiłoby złamanie zasady powagi rzeczy osądzonej.

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 maja 2023 r. nr [...] zapadła w następującym stanie faktycznym.

Wójt Gminy T. , rozpoznając wniosek S. W., wydał decyzję z 3 lutego 2014 r. nr [...] którą umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla działek nr [...], [...], [...]. [...], [...], [...] i [...] w miejscowości S. w zakresie budowy budynków magazynowo-biurowo-usługowych z funkcją produkcji nie zaliczoną do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez S. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 30 kwietnia 2014 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Pismem złożonym osobiście 5 kwietnia 2022 r. S. W. zwrócił się do SKO o stwierdzenie wydania decyzji Wójta Gminy T. nr [...] z rażącym naruszeniem prawa.

Kolegium decyzją z 31 maja 2023 r. nr [...] odmówiło stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy T. z 3 lutego 2014 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że uprzednio wydał już decyzję z 30 kwietnia 2021 r. nr [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności rzeczonej decyzji Wójta. Decyzja ta nie została usunięta z obrotu prawnego, co oznacza iż wywiera ona skutki prawne co do powagi rzeczy osądzonej. Skoro zatem organ we wskazanym postępowaniu nie dopatrzył się spełnienia przesłanek zawartych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym również przesłanki rażącego naruszenia prawa i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wójta, to przesądził również jednoznacznie o braku możliwości wydania decyzji w trybie art. 158 § 2 ww. ustawy. Ponowne badanie rzeczonej decyzji Wójta stanowiłoby złamanie zasady powagi rzeczy osądzonej.

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 maja 2023 r. nr [...] zapadła w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z 25 listopada 2013 r. nr [...] Wójt Gminy T. odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie czterech budynków usługowo-magazynowo-biurowo-produkcyjnych z funkcją nie zaliczoną do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko na terenie działek o nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w miejscowości S., gmina T. .

Decyzją z 24 lutego 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpoznając odwołanie wniesione przez S. W., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Złożonym osobiście 5 kwietnia 2022 r. pismem S. W. zwrócił się do SKO o stwierdzenie wydania decyzji Wójta Gminy T. nr [...] z rażącym naruszeniem prawa.

Decyzją z 31 maja 2023 r. nr [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy T. z 25 listopada 2013 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że uprzednio wydał już decyzję z 30 listopada 2021 r. nr [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności rzeczonej decyzji Wójta. Decyzja ta nie została usunięta z obrotu prawnego, co oznacza iż wywiera ona skutki prawne co do powagi rzeczy osądzonej. Skoro zatem organ we wskazanym postępowaniu nie dopatrzył się spełnienia przesłanek zawartych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym również przesłanki rażącego naruszenia prawa i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wójta, to przesądził również jednoznacznie o braku możliwości wydania decyzji w trybie art. 158 § 2 ww. ustawy. Ponowne badanie rzeczonej decyzji Wójta stanowiłoby złamanie zasady powagi rzeczy osądzonej.

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 maja 2023 r. nr [...] zapadła w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z 23 lipca 2014 r. nr [...] Wójt Gminy T. umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla działek o nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w miejscowości S. w zakresie budowy 12 budynków mieszkalnych i 12 magazynów rolnych w zabudowie zagrodowej.

Pismem z 25 kwietnia 2022 r. S. W. zwrócił się do SKO o stwierdzenie wydania decyzji Wójta Gminy T. nr [...] z rażącym naruszeniem prawa.

Decyzją z 31 maja 2023 r. nr [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy T. z 23 lipca 2014 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że uprzednio wydał już decyzję z 11 sierpnia 2021 r. nr [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności rzeczonej decyzji Wójta. Decyzja ta nie została usunięta z obrotu prawnego, co oznacza iż wywiera ona skutki prawne co do powagi rzeczy osądzonej. Skoro zatem organ we wskazanym postępowaniu nie dopatrzył się spełnienia przesłanek zawartych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym również przesłanki rażącego naruszenia prawa i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wójta, to przesądził również jednoznacznie o braku możliwości wydania decyzji w trybie art. 158 § 2 ww. ustawy.

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 maja 2023 r. nr [...] zapadła w następującym stanie faktycznym.

Wójt Gminy T. , rozpoznając wniosek S. W., wydał decyzję z 4 października 2013 r. nr [...] którą odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków magazynowo-biurowo-usługowo-produkcyjnych z funkcją nie zaliczoną do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko na terenie działek o nr ewid. [...], [...], [...] i [...] położonych w miejscowości S., gmina T. .

Rozpoznając odwołanie wniesione przez S. W. od powyższej decyzji Wójta, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 30 stycznia 2014 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Złożonym osobiście 5 kwietnia 2022 r. pismem S. W. zwrócił się do SKO o stwierdzenie wydania decyzji Wójta Gminy T. nr [...] z rażącym naruszeniem prawa.

Decyzją z 31 maja 2023 r. nr [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy T. z 4 października 2013 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że uprzednio wydał już decyzję z 11 sierpnia 2021 r. nr [...], którą odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności rzeczonej decyzji Wójta. Decyzja ta nie została usunięta z obrotu prawnego, co oznacza iż wywiera ona skutki prawne co do powagi rzeczy osądzonej. Skoro zatem organ we wskazanym postępowaniu nie dopatrzył się spełnienia przesłanek zawartych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym również przesłanki rażącego naruszenia prawa i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wójta, to przesądził również jednoznacznie o braku możliwości wydania decyzji w trybie art. 158 § 2 ww. ustawy. Ponowne badanie rzeczonej decyzji Wójta stanowiłoby złamanie zasady powagi rzeczy osądzonej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 ze zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; sąd administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych aktów wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Podkreślenia wymaga fakt, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.), nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzona przez tutejszy Sąd kontrola legalności zaskarżonych decyzji wykazała, że skargi zasługują na uwzględnienie.

W niniejszym postępowaniu przedmiotem kontroli Sądu skarżący uczynił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy T. z naruszeniem prawa.

Katalog przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej zawarty jest w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.). Wskazany przepis stanowi, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości (pkt 1); wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2); dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco (pkt 3); została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie (pkt 4); była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (pkt 5); w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (pkt 6); zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa (pkt 7).

Z kolei w myśl art. 157 § 1 k.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ.

Rozstrzygając w przedmiocie nieważności decyzji, rolą organu jest zweryfikowanie, czy w postępowaniu zakończonym badaną decyzją doszło do spełnienia którejkolwiek z przesłanek wyszczególnionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. W przypadku zaistnienia którejkolwiek z wymienionych we wskazanym przepisie okoliczności, organ obowiązany jest wydać decyzję, której skutkiem jest wyeliminowanie wadliwego aktu z mocną wsteczną. Przy czym, jak wynika z art. 156 § 2 k.p.a., nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. W przypadku zaistnienia wskazanych negatywnych przesłanek, nie jest możliwe wydanie decyzji eliminującej z obrotu wadliwą decyzję poprzez stwierdzenie jej nieważności, jednak w razie ich zaistnienia organ - zgodnie z art. 158 § 2 k.p.a. - obowiązany jest do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji.

Uzasadniając rozstrzygnięcia podjęte w decyzjach objętych skargami S. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako podstawę odmowy stwierdzenia wydania decyzji organu I instancji z naruszeniem prawa każdorazowo wskazywało na fakt uprzedniego procedowania w tej materii. W każdym z kontrolowanych przypadków Kolegium powoływało się na okoliczność uprzedniego wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Jedynie w uzasadnieniu decyzji nr [...] Kolegium przywołało okoliczność wydania postanowienia z 12 maja 2021 r. nr [...], o odmowie wszczęcia postępowania, jednak na podstawie dokumentów zawartych w aktach przedmiotowej sprawy Sąd zauważa, że również i w tym przypadku rozstrzygnięcie uprzednie przyjęło formę decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wójta.

Jak z kolei wynika z lektury uzasadnień decyzji uprzednich, wydawanych w rozpoznaniu wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy T. , w rzeczonych postępowaniach Kolegium procedowało w oparciu o przepis art. 156 § 1 k.p.a., ostatecznie nie stwierdzając zaistnienia żadnej z przesłanek wyszczególnionych w tym przepisie. Konsekwencją wydania własnych decyzji jest, w ocenie organu, brak możliwości wydania kolejnej decyzji na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. w stosunku do każdego z badanych postępowań, natomiast ponowne orzekanie w tych sprawach stanowiłoby rażące naruszenie prawa w postaci złamania zasady powagi rzeczy osądzonej.

Przechodząc do oceny kolejnych decyzji objętych skargami złożonymi przez S. W., Sąd stwierdza, iż decyzje Kolegium nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] obarczone są wadą nieważności.

Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość, o której mowa we wskazanym przepisie, obejmuje w szczególności sytuację pozostawania w obrocie prawnym decyzji rozstrzygającej daną sprawę w sposób ostateczny. Ponowne rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej innym orzeczeniem ostatecznym jest niedopuszczalne, gdyż prowadziłoby do naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej. Wyznaczane przez decyzję ostateczną ramy stanu rzeczy osądzonej, oceniane w odniesieniu do kolejnego wniosku składanego w danej sprawie, obejmują tożsamość adresatów normy indywidualnej, dyspozycji normy indywidualnej oraz jej przedmiotu. Stwierdzenie zaistnienia stanu powagi rzeczy osądzonej w danym postępowaniu rodzi konieczność umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Innymi słowy, kolejna decyzja wydana wobec rozpoznania takiego wniosku byłaby obarczona wadą prawną nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Przyjmuje się, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji rozstrzyga się w formie decyzji, która może przybrać trzy warianty i polegać na: stwierdzeniu nieważności decyzji, odmowie stwierdzenia nieważności decyzji oraz stwierdzeniu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa połączonym ze wskazaniem okoliczności, z powodu których nie nastąpiło stwierdzenie jej nieważności. Art. 156 § 2 k.p.a. zawiera przesłanki negatywne, których wystąpienie uniemożliwia stwierdzenie nieważności decyzji. Przesłanki te obejmują upływ 10 lat od daty doręczenia decyzji oraz wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych wynikających z wydanej decyzji (por. T. Kiełkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023, art. 158). Konsekwencją obowiązującej regulacji jest dopuszczalność prowadzenia jednego postępowania w sprawie nieważności decyzji. Stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 158 § 2 k.p.a., nie jest rozstrzygnięciem wydawanym przez organ postępowania w oderwaniu od postępowania nieważnościowego prowadzonego w trybie art. 156 § 1 k.p.a. Z tego względu, słusznie podnosi Kolegium, iż procedując w sprawach inicjowanych uprzednimi wnioskami S. W., które każdorazowo zakończyły się wydaniem decyzji odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. , a w których nie stwierdzono zaistnienia pozytywnych przesłanek nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., organ przesądził również o braku możliwości wydania decyzji w trybie art. 158 § 2 k.p.a.

W konsekwencji, wobec przyjęcia, że uprzednia odmowa stwierdzenia nieważności decyzji wynikająca z braku zaistnienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 158 § 2 k.p.a., zaś ponowne badanie decyzji Wójta Gminy T. Podgórne pod kątem istnienia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej prowadzi do złamania zasady powagi rzeczy osądzonej, właściwym sposobem załatwienia każdego z wniosków strony w kontrolowanych postępowaniach było jego umorzenie w trybie art. 105 § 1 k.p.a. Decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Res iudicata następuje w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Z tego względu, konsekwencją ustalenia, że w obrocie prawnym pozostaje już decyzja organu rozstrzygająca kwestię ewentualnej nieważności decyzji Wójta Gminy T. , powinno być umorzenie prowadzonego postępowania w całości jako bezprzedmiotowego.

Z tych względów Sąd w punktach II-VII wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stwierdził nieważność przywołanych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Na odmienną ocenę zasługiwała zaskarżona decyzja SKO z 31 maja 2023 r. nr [...] Sąd dostrzega, iż wnioskiem złożonym 24 lutego 2022 r. strona domagała się stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji Wójta oznaczonej nr [...] Przedmiotowa decyzja zapadła w dniu 6 listopada 2014 r. Z kolei w rozstrzygnięciu oraz uzasadnieniu decyzji objętej skargą, Kolegium niekonsekwentnie odnosi się do decyzji organu z daty 16 listopada 2014 r. o nr [...]

Opisane powyżej uchybienia świadczą o naruszeniu przepisów postępowania, tj. art. 7 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. i nie pozwalają na przyjęcie, że organ dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część tego aktu. Obowiązek jego sporządzenia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć. Z uwagi na rozbieżność między rozstrzygnięciem skarżonej decyzji oraz treścią jej uzasadnienia a zakresem wniosku strony, który zainicjował kontrolowane postępowanie, nie można uznać, że zaskarżona decyzja stanowi logiczną konsekwencję ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

Z powyższych względów Sąd doszedł do przekonania, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w istocie nie przeprowadziło postępowania w sposób rzetelny, co skutkowało naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w punkcie I wyroku Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium z 31 maja 2023 r. nr [...]

O należnych skarżącemu kosztach postępowania orzeczono w punkcie VIII wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Na zasądzone koszty złożyła się suma opłat uiszczonych tytułem wpisów od skarg w wysokości łącznej

1 400 zł.

W punkcie IX wyroku stosownie do art. 225 P.p.s.a. Sąd zwrócił skarżącemu kwotę 200 zł tytułem nadpłaconego wpisu od skargi.