Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 177/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2008-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 lipca 2008 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień wdowy po kombatancie 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz A. W. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi sądowoadministracyjnej wniesionej przez A. W. jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z [...]., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...], nr [...] odmawiającą przyznania uprawnień wdowy po kombatancie J.W. w trybie art. 20 ust. 2 i ust. 3 w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U.2002 nr 42, poz 371 ze zm. – dalej zwana "ustawą o kombatantach").

Wydanie tych aktów administracyjnych poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu. Decyzją z 7 lutego 2005 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. działając na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 i art. 25 ust. 1 ustawy o kombatantach stwierdził, że J. W. spełnia warunki o których mowa w art. 21 ustawy o kombatantach i w związku z tym przyznaje mu się uprawnienia kombatanckie z tytułu działalności w Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej od stycznia 1942 do lutego 1944 oraz z tytułu zachowania uprawnień przyznanych przez ZBOWID ( walka zbrojna o utrwalanie władzy ludowej ) od maja 1947 r. do kwietnia 1949 r.

J. W. zmarł w dniu 26 sierpnia 2006 r. W chwili śmierci zmarły pozostawał w związku małżeńskim z A. W. zamieszkałą w N., która 21 września 2006 r. złożyła wniosek o przyznanie uprawnień wdowy po kombatancie. W toku postępowania administracyjnego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. w oparciu o posiadane akta Zbowidu wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej z zapytaniem, czy zmarły kombatant był funkcjonariuszem organów bezpieczeństwa ( z podaniem zajmowanych stanowisk i sprawowanych funkcji ), z jakimi formacjami walczył w ramach służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz z jakimi formacjami walczył w ramach służby w Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej.

W odpowiedzi IPN pismem z 20 lutego 2007 r. zawiadomił, że " w zasobie biura nie odnaleziono żadnych materiałów ani zapisów dotyczących J W., jako byłego funkcjonariusza organów bezpieczeństwa". Ponadto przy piśmie IPN z 15 czerwca 2007 r. przedstawiono kopie dokumentów dotyczących przyjęcia J. W. z dniem 19 marca 1968 r. ( data przyrzeczenia ) do ORMO. Przy piśmie tym nie przedstawiono żadnych dokumentów wskazujących na walkę kombatanta w ramach służby w ORMO z jakimikolwiek formacjami.

W piśmie z 14 maja 2007 r. IPN odpowiedział, że J. W. według materiałów będących w posiadaniu Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN służył w Czwartej Brygadzie KBW stacjonującej w Rz., która w okresie od 19 maja 1947 r. do 13 kwietnia 1949 r. brała udział w walkach zbrojnych z następującymi organizacjami: Armią Krajową, Zrzeszeniem "Wolność i Niezawisłość", Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym oraz Ukraińską Powstańczą Armią. Ponadto w piśmie tym IPN zaznaczył, że Biuro "nie posiada w swoim zasobie akt osobowych wyżej wymienionego na podstawie których możliwe byłoby potwierdzenie osobistego udziału w walkach".

Pismem z 9 lipca 2007 r. organ zawiadomił stronę o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszenia żądań. W odpowiedzi A. W. powołując się na podeszły wiek i zły stan zdrowia wniosła o przesłanie kopii zebranego materiału dowodowego celem zapoznania się z nim. Z adnotacji zawartej w aktach wynika, że stronie przesłano kserokopię z akt 30 sierpnia 2007 r. nie uzyskując żadnej odpowiedzi.

Decyzją z [...]. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. działając na podstawie art. 20 ust. 3 w związku z art. 21 ust. 2 okt 4 lit c ustawy o kombatantach odmówił A. W. przyznania uprawnień wdowy po kombatancie J. W. W motywach rozstrzygnięcia podniesiono, że uprawnienia wdowy mają charakter pochodny a ich nabycie uzależnione jest od tego, czy pierwotnie uprawniony do nich współmałżonek zachowałby je, gdyby żył. Ponowna ocena uprawnień kombatanckich zmarłego męża nie jest postępowaniem weryfikacyjnym osoby zmarłej, lecz ustaleniem przesłanek rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie uprawnień przysługujących wdowie. Przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit c ustawy o kombatantach wyłącza zdaniem organu możliwość przyznania uprawnień wdowy po kombatancie, gdyż z niekwestionowanych ustaleń wynika, iż J. W. pełniąc służbę w KBW brał udział w zwalczaniu organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Powołano się na uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 1992 r. sygn. II UZP 7/91, z której wynika, że Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego jest zaliczany do aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego. Dlatego zdaniem organu zebrany materiał pozwala na ustalenie, że mąż strony pełniąc służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RO w rozumieniu art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy o kombatantach. W konsekwencji wdowa po nim nie może nabyć uprawnień pochodnych.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. W. domagała się uchylenia decyzji jako niezgodnej z prawem, zarzuciła naruszenia art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach oraz przepisów postępowania tj. art. 107 Kpa przez brak wskazania, jakie fakty stanowiły podstawę podjęcia zaskarżonej decyzji i na jakich dowodach ją oparto. Odwołująca się zarzuciła też, że przy wydawaniu decyzji nie wzięto pod uwagę, że J. W. pełnił w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego zasadnicza służbę wojskową z poboru a nie zgłosił się na ochotnika.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 20 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit c ustawy o kombatantach utrzymał w mocy decyzję własną z [...]. W motywach rozstrzygnięcia podniesiono najpierw, że zmarły nabył uprawnienia kombatanckie na podstawie orzeczenia ZBOWID z tytułu działalności w Ruchu Oporu od stycznia 1942 do lutego 1944 r. oraz walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej od maja 1947 r. do kwietnia 1949 r. Podniesiono, że z akt ZBOWID oraz Inspektoratu Obrony Terytorialnej ( zaświadczenie z 16 grudnia 1968 r. wynika, że zmarły mąż strony brał osobisty udział w walkach z reakcyjnym podziemiem ). Ponowna ocena uprawnień zmarłego dokonywana jest w odniesieniu do służby w KBW. Przy tym uprawnienia wdowy po kombatancie są uprawnieniami nie samoistnymi, lecz pochodnymi, a ich nabycie uzależnione jest od tego, czy pierwotnie uprawniony zachowałby je, gdyby żył. Powołując się na orzeczenia Sądu Najwyższego z 25 stycznia 1996 r. sygn. III AZP 32/95 i z 11 grudnia 2002 r. sygn. III RN 57/02 organ podniósł, że ponowna ocena uprawnień kombatanckich nie jest postępowaniem weryfikacyjnym osoby zmarłej, lecz ustaleniem przesłanek rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie uprawnień przysługujących wdowie. Dalej zaznaczono, że ponowna ocena uprawnień kombatanckich zmarłego męża strony wskazuje, iż w/w pełniąc służbę w KBW (tj. aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego) wykonywał działania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jednolity Dz.U. z 2002 r. Nr 42 poz. 371), który stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby pełniące służbę lub funkcję i będące zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa lub poza nimi, jeżeli podczas lub w związku z tą działalnością wykonywały zadanie śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 lutego 2005 r. OSK 1126/04 zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit c ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych o okresu powojennego należy interpretować rozdzielnie. Powyższa interpretacja wyżej cytowanego przepisu znajduje odzwierciedlenie we wcześniejszych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. W orzeczeniach tych generalnie przyjmowano, iż na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit c ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich nie tylko osoby wykonujące zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Biorąc udział, w ramach służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w walkach z niepodległościowym podziemiem przyjmowano, iż z punktu widzenia wymagań ustawy o kombatantach, fakt takiego udziału – nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej – powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu pełnienia służby w WP w czasie wojny. Nie ma znaczenia dla utraty tych uprawnień fakt, iż zmarły prowadził działalność kombatancką o której mowa w przepisach ustawy o kombatantach, tj. pełnił służbę w szeregach AK. Warto w tym miejscu podkreślić, iż w aktach ZBOWID (m.in. pisma z dnia 28 października 1980 r., z dnia 10 listopada 1980 r.) mąż strony wyraźnie podkreślił, iż walczył z reakcyjnym podziemiem i bandami UPA. Charakter tak określonych ugrupowań wynika bezpośrednio z ww. pisma IPN z dnia 14 maja 2007 r. wskazującego, iż były to ugrupowania niepodległościowe.

Decyzje Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z [...] r. i [...] zostały zaskarżone przez A. W., która w złożonej skardze sądowoadministracyjnej wniosła o ich uchylenie zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. art. 20 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit c ustawy o kombatantach oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art. 107 Kpa.

W uzasadnieniu zarzucono błędną interpretację wymienionych przepisów ustawy o kombatantach i powoływanie się na orzecznictwo sądowe w oderwaniu od zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zarzucono, że ustalenie pełnienia służby wojskowej w KBW nie jest wystarczające do zastosowania normy art. 21 ust. 2 pkt 4 lit c. Nie zostały spełnione łącznie dwie przesłanki wymienione przez ten przepis. W szczególności w najmniejszej mierze nie został udowodniony fakt, że J. W. odbywając służbę wojskową brał udział w walkach zbrojnych z niepodległościowymi organizacjami. Ogólne wskazania, że jednostka KBW w której służył zmarły brała udział w walkach nie jest tożsama z wykazaniem, że czyniła to konkretna osoba. Nie ustalono bowiem, że J. W. wykonywał zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działającym na rzecz suwerenności i niepodległości RO. Zwrócono także uwagę, że zaskarżone decyzje nie zawierają uzasadnienie odpowiadające wymogom art. 107 Kpa. Organ nie należycie uzasadnił wydaną decyzję, tak co do stanu faktycznego, jak i rozważań prawnych. Motywy decyzji skupiają się na cytowaniu orzecznictwa odrywając się od rozważanego przypadku i zebranego w sprawie materiału.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie przed Sądem strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska procesowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ponieważ strony nie były w sprawie reprezentowane przez adwokata lub radcę prawnego wypada rozpocząć od wskazania na przepisy regulujące zakres kognicji sądu administracyjnego.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej.

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Ocena działalności organów administracji publicznej, dokonywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, sprowadza się zatem do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny, pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego.

Kontrola zaskarżonych orzeczeń przez Sąd w tak zakreślonych granicach kognicji, nakazuje zastosowanie w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., albowiem naruszono przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawą decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych był art. 20 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach.

Przepis art. 20 ust. 1 i 2 tej ustawy wymienia rodzaje uprawnień kombatantów i innych osób uprawnionych. Ustęp 3 tego artykułu stanowi z kolei, że uprawnienia, o których mowa w ust. 2 przysługują również wdowom lub wdowcom – emerytom i rencistom oraz osobom pobierającym uposażenie w stanie spoczynku lub uposażenie rodzinne, pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych. Z kolei w myśl art. 21 ust. 1 uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej, bądź w okresie podlegania represjom, z zastrzeżeniem ust. 2 według ustępu 2 uprawnienia, o których mowa w ust. 1, nie przysługują osobie między innymi osobie, która w latach 1944 – 1956 była zatrudniona, pełnia służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP.

Według art. 22 ust 1 ustawy o kombatantach o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz reklamacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. W takim też trybie wydawane są zaświadczenia potwierdzające uprawnienia osób, o których mowa w art. 20 ust. 3, z tym że w przypadku, gdy zmarły małżonek posiadał potwierdzone uprawnienia, rekomendacja nie jest wymagana.

Pozbawienia uprawnień kombatanckich dotyczy przepis art. 25 ust 2 ustawy. Dotyczy on wprost pozbawienia uprawnień kombatantów i innych osób uprawnionych , a nie wdów po nich. Słusznie jednak organ podkreśla, że uprawnienia wdowy po kombatancie nie mają charakteru pierwotnego. Są to uprawnienia pochodne. Zależą od istnienia tych pierwszych i braku przesłanek do pozbawienia uprawnień pierwotnych. Istotą praw pochodnych jest to, że nie mogą one istnieć bez uprawnień pierwotnych, przy czym nie tylko istnienie prawa pierwotnego rodzi uprawnienie pochodne, ale także nie będzie istniało prawo pochodne, jeżeli istnieją przesłanki do pozbawienia prawa pierwotnego.

W konsekwencji należy przyjąć, że jeżeli osoba, od której wywodzi się uprawnienie pochodne byłaby pozbawiona uprawnień pierwotnych, to także istnieją przesłanki do pozbawienia uprawnień osoby powołującej się jedynie na uprawnienie pochodne. Tym samym przepis art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach należy rozumieć nie tylko wprost, iż stanowi on podstawę pozbawienia uprawnień samego kombatanta, ale także w ten sposób, że daje on podstawę do pozbawienia uprawnień osób, które wywodzą swoje prawa wyłącznie z istnienia jego uprawnień. Podkreślenia wymaga, że pozbawienie uprawnień kombatanckich nie jest oznaką dyskryminacji, lecz odmową przyznania szczególnych przywilejów, czyli powrotem do statusu "zwykłego obywatela" (por. też uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 1992, II UZP 7/91, OSNCP 1992/10/1u74 i wyrok SN z 6 kwietnia 1995, III ARN 9/95, OSNAPiUS 1995/20/244). Takie rozumowanie musi dotyczyć także osób powołujących się na uprawnienia pochodne.

Trzeba jednak oczywiście pamiętać, że uprawnienia wdowy po kombatancie, jakkolwiek pochodne od statusu męża, powinny być oceniane z uwzględnieniem jej osobistej sytuacji prawnej (por. wyrok SN z 11 grudnia 2002 r., III RN 57/02, OSNP 2004/2/24).

Powracając do zastosowanej wobec skarżącej podstawy prawnej odmowy przyznania uprawnień wdowy po kombatancie tj. art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach, trzeba przywołać też poglądy NSA, co do tego, że Korpus Bezpieczeństwa Publicznego był wojskowo – policyjną formacją zbrojną Resortu Bezpieczeństwa Publicznego, powstałą w 1945 r. do walki z niepodległościowym podziemiem oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi oraz, że służba w KBW była służbą w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, a zwrot "zadania śledcze i operacyjne" wykonywane podczas i w związku z tą służbą, należy interpretować w ten sposób, że spełnia przesłankę art. 21 ust.2 pkt 4 lit. c zarówno łączne wykonywanie zadań śledczych i operacyjnych, jak i jednego rodzaju z nich. Przy tym zadania te musiały być bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji (osób) działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. W takiej dopiero sytuacji służba w KBW stanowi podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich, niezależnie od tego z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane ( por. wyrok SN z 7 maja 1992, II UZP 7/91, OSNC 1992/10/174, wyrok NSA z 24 lutego 2006, II OSK 536/05 LEX 194856 i z 10 lutego 2005, OSK 1126/04, LEX 165721).

W okolicznościach rozpoznawanej obecnie sprawy organ de facto poprzestał na odpowiedzi uzyskanej z IPN a zawartej w piśmie z 14 maja 2007 r. Odnotowuje ono służbę J. W. w 4 Brygadzie KBW, podaje okres w którym ta jednostka brała udział w walkach zbrojnych i wymienia organizacje niepodległościowe oraz Ukraińską Powstańczą Armią, z którymi KBW walczyła (które zwalczała). Wreszcie pismo to relacjonuje, że IPN "nie posiada w swoim zasobie akt osobowych w/w ( czyli J.W.), na podstawie których możliwe byłoby potwierdzenie osobistego udziału w walkach".

Taka odpowiedź, nie poparta żadnymi innymi dowodami oczywiście niczego nie wyjaśnia. Dlatego należy zważyć, że tak przeprowadzone postępowanie dowodowe nie zrealizowało zasady przewidzianej w art. 7 Kpa znajdującej rozwinięcie w art. 77 § 1 Kpa. Obowiązkiem organu jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Organ nie mógł sprowadzić ustaleń faktycznych w sprawie do okresu służby J. W. w KBW. Jak zaznaczono do przyjęcia pozbawienia uprawnień z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c konieczne jest wykazanie dalszych przesłanek tam zawartych. Trzeba przy tym mieć na uwadze kontekst historyczny, złożoność odległych w czasie faktów powszechnie znanych i okoliczności swoistych dla życiorysu danej osoby, aby przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami demokratycznej procedury państwa prawa. W przeciwnym wypadku organ pozostanie tylko w obrębie faktów powszechnie znanych, nie zweryfikowanych w odniesieniu do działalności J. W. ( por. też wyrok NSA z 21 lutego 2006 r. II OSK 535/05, LEX 194 858). Trzeba także wskazać na przepis art. 80 Kpa w myśl, którego organ administracji publicznej ocenie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przy tym, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodzi ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia, może przesłuchać stronę (art. 86 Kpa). Tymczasem w rozpatrywanej sprawie przy ograniczonym materiale dowodowym nie wysłuchano skarżącej w charakterze strony, zwłaszcza po zapoznaniu z zebranym materiałem dowodowym w trybie art. 10 Kpa. Strona wniosku takiego co prawda nie złożyła, ale na tle jej pisma z 1 sierpnia 2007 r. należało sięgnięcie po ten środek dowodowy rozważyć. Ponadto oceniając rozstrzygnięcie organu należy podzielić zarzut skargi co do "naruszenia art. 107 Kpa", ściślej art. 107 § 3 Kpa. Przepis ten wymaga, aby uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy prawnej. Zaskarżone decyzje regułom tym nie czynią zadość (por. też wyrok NSA z 20 grudnia 1999 r., IV SA 274/97, LEX 48234 i wyrok WSA w Krakowie z 12 grudnia 2006 r., III SA/Kr 1185/05 LEX 295905).

Nie jest rzeczą Sądu merytoryczne rozstrzyganie sprawy administracyjnej, a do tego sprowadzałoby się wskazywanie organom na inne dowody mogące mieć istotne znaczenie w toku ponownego rozpatrywania sprawy, ale trzeba wyraźnie zaakcentować, że organ nie może traktować wybiórczo dokumentów z akt kombatanckich J. W. W aktach tych są pisma archiwum Inspektoratu OTK z 16 grudnia 1968 r. lub pisma własne kombatanta z 1980 r. wskazujące na walkę z "reakcyjnym podziemiem" na które decyzje się powołuje. Trzeba jednak rzetelnie je ocenić na tle innych dowodów.

O ile bowiem udział w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią zmarły szczegółowo opisuje (miejsca walk, oddziały UPA, z którymi toczono walkę), o tyle co do "zwalczania reakcyjnego podziemia" poprzestaje na tym określeniu. Okoliczność ta wymaga pogłębionych badań skoro udział w ruchu oporu na Wołyniu i służbę w Istriebitielnym Batalionie J. W. też opisuje dokładnie ( daty, miejscowości, oddziały). Trzeba zatem ustalić na podstawie ( np. danych z Centralnego Archiwum Wojskowego ) jak przebiegała służba J. W. w KBW (stopień, funkcja, oddział, miejsce stacjonowania, szlak walki ). Jeśli Brygada KBW, w której służył miała zwalczać organizacje (oddziały) niepodległościowe, to trzeba rozpocząć od ustalenia, czy takowe w obszarze działania 4 Brygady KBW występowały. Sam zainteresowany podawał bowiem jedynie miejscowości i oddziały ściśle związane z terenem działania UPA. Poza tym we własnoręcznych podaniach w sprawie odznaczeń J. W. 23 września 1969 r. ( do Zarządu Głównego ZBOWID ) i z 3 listopada 1969 r. ( do I Sekretarza PZPR ) wskazuje na "powołanie do służby w organach Bezpieczeństwa Publicznego, gdzie zwalczał i likwidował wrogów Polski Ludowej na terenie województwa wrocławskiego". W tym drugim piśmie zawarto jednakże i taki zapis, że "ochotniczo zgłosiłem się do LWP, gdzie zostałem przydzielony do IV Brygady KBW Rz., w składzie której brałem czynny udział w walkach z reakcyjnym podziemiem tj. z bandami UPA, gdzie byłem ranny". Już tylko z tych fragmentów akt kombatanckich wynika, jak złożoną była działalność męża skarżącej. Poddanie jej jednoznacznej ocenie na tle obowiązującego porządku prawnego wymaga szeregu czynności dowodowych i dogłębnej kwerendy akt, na tle wydarzeń historycznych, w których miały one miejsce (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2007 r., II OSK 1748/06 niepubl.). Organ winien także pamiętać, że zatrudnienie, pełnienie służby lub funkcji o jakiej mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy o kombatantach stwierdzają w przypadku żołnierzy właściwe jednostki MON (por. § 5 rozporządzenia Prezesa RM z 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad (...) (Dz.U. 1997 Nr 116 poz. 745).

Z powyższych względów i z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a. należało orzec jak w wyroku. Co do wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 P.p.s.a., a o kosztach z mocy art. 205 § 1 i art. 200 P.p.s.a. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.