Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2944/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.13 ust.1
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art.145 par.1 pkt 1 lit.c, art.161 par.1 pkt 3
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art.6 i art.7
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: asystent sędziego Ewelina Gee-Milan po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Wa 238/23 w sprawie ze skargi J. Ś. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 21 grudnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. Ś. (dalej także jako: skarżący) na bezczynność Prezydenta [...] (dalej także jako: organ) w przedmiocie wniosku z dnia 21 grudnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, w punkcie 1 wyroku z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Wa 238/23 stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, w punkcie 2 stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w punkcie 3 zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Skarżący pismem z dnia 21 grudnia 2022 r., w trybie dostępu do informacji publicznej, wniósł o przekazanie:

a) nazwiska i stanowiska służbowego osoby, która sporządziła na podstawie uprawnień zapisanych w § 3 i § 4 Statutu Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w [...] i wynikających z [...] "Powiadomienie o rozliczeniu świadczeń za 2022 r." z dnia 30 września 2022 r. dotyczące lokalu komunalnego w budynku przy ul. [...] m. [...];

b) nazwiska i stanowiska służbowego osoby lub osób, które wykonują czynności przypisane osobie pełniącej funkcję organu [...] w zakresie sporządzania na podstawie uprawnień zapisanych w Statucie Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w [...] i wynikających z ustroju [...] "Powiadomień o rozliczeniu świadczeń" i "Powiadomień o zmianie wysokości opłat" – dotyczących lokali komunalnych znajdujących się w [...], z podaniem oddzielnie powyższych danych dotyczących lokalu komunalnego nr [...] znajdującego się w budynku przy ul. [...].

Skarżący nadmienił jednocześnie, że wraz z żoną są najemcami lokalu komunalnego przy ul. [...] m. [...].

W piśmie z dnia 5 stycznia 2023 r. Dyrektor Zakładu Gospodarki Nieruchomościami w [...] (dalej także jako: Dyrektor) stwierdził, że treść wniosku skarżącego jest niejasna, co nie pozwala na obiektywne ustalenie zakresu jego żądań. W związku z tym organ wezwał skarżącego o jednoznaczne wskazanie daty dokumentu, którego dotyczyło żądanie skarżącego. Ponadto, wezwał także do wyjaśnienia, co skarżący rozumie pod pojęciem "osoby pełniącej funkcję Organu [...]".

W odpowiedzi skarżący w piśmie z dnia 18 stycznia 2023 r. wyjaśnił, że we wniosku wystąpiła oczywista omyłka w określeniu daty wskazanego w nim dokumentu i poinformował, że nawiązywał w nim do "Powiadomienia o rozliczeniu świadczeń za 2022 r. z dnia 30 września 2022 r." dotyczącego lokalu komunalnego przy ul. [...] m. [...]. Następnie skarżący wskazał, że jego rozumienie pojęcia "Osoba pełniąca funkcję Organu [...]" wynika z podstaw prawnych funkcjonowania organu. Skarżący przypomniał, że w piśmie z dnia 30 sierpnia 2022 r. skierowanym do Dyrektora, wskazał art. 38 Kodeksu cywilnego, regulujący wykonywanie czynności przypisanych osobie pełniącej funkcję organu [...], który wchodzi w skład struktury organizacyjnej [...]. Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 38 Kodeksu cywilnego osoba prawna (tu m.st. Warszawa) działa przez swoje organy w sposób określony w ustawie i w opartym na niej Statucie Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w [...]. Skarżący podkreślił, że funkcje organów piastują osoby fizyczne, a działanie organu traktuje się jako działanie samej osoby prawnej. Działanie osoby fizycznej wchodzącej w skład organu tylko wówczas jest uważane za działanie osoby prawnej, jeżeli osoby prawne występują w konkretnej sprawie w sposób wyraźny lub dorozumiany jako organ i działają w granicach kompetencji danego organu.

W związku z powyższymi wyjaśnieniami Dyrektor w piśmie z dnia 31 stycznia 2023 r. poinformował skarżącego, że informacje stanowiące treść dokumentów "Powiadomienie o rozliczeniu świadczeń" oraz "Powiadomienie o zmianie wysokości opłat" przygotowywane są przez pracowników Działu Ekonomicznego Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w [...] w zakresie określonym Regulaminem organizacyjnym i Statutem Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w [...]. Jednocześnie Dyrektor wskazał, że w jego ocenie pozostały zakres wniosku skarżącego nie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, bowiem charakter wnioskowanych w tej części informacji, zdaniem organu, wskazuje na to, że dotyczą one indywidualnych interesów skarżącego, a ich przedmiotem nie jest kwestia mająca znaczenie dla większej liczby osób, grup obywateli lub też jest ważna dla działania organów państwa. W związku z powyższym Dyrektor uznał, że wniosek skarżącego z dnia 21 grudnia 2022 r. w części dotyczącej lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] nie dotyczy sprawy publicznej, wobec czego nie istnieje możliwość zastosowania do tej części żądania przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Następnie skarżący pismem z dnia 7 lutego 2023 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, które wystąpiło w związku z bezczynnością Prezydenta [...], który do tej pory nie rozpatrzył wniosku skarżącego z dnia 21 grudnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący w celu przywrócenia stanu zgodnego z prawem zażądał, aby organ rozpatrzył możliwie szybko jego wniosek i dodał, że dostęp do informacji publicznej jest mu zagwarantowany w ustawie o dostępie do informacji publicznej.

Z kolei w piśmie z dnia 9 lutego 2023 r. skarżący poinformował organ, że w dniu 16 stycznia 2023 r. włożono do jego skrzynki pocztowej "Powiadomienie o zmianie wysokości opłat" dotyczące lokalu komunalnego przy ul. [...] m. [...], sporządzone w dniu 10 stycznia 2023 r. przez Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w [...], a następnie w dniu 6 lutego 2023 r. do skrzynki pocztowej ww. lokalu włożono "Powiadomienie o zmianie wysokości opłat" dotyczące ww. lokalu sporządzone w dniu 1 lutego 2023 r, z tą różnicą, że w powiadomieniu z dnia 1 lutego 2023 r. została zwiększona wymagana przez Zakład Gospodarowania Nieruchomościami wysokość zaliczki na świadczenia. Jak wskazał skarżący na obu powiadomieniach nie podano nazwiska i stanowiska służbowego osoby, która pełni obowiązki organu [...] w zakresie sporządzania tych dwóch postanowień. Skarżący w związku z tym zwrócił się o wyjaśnienie:

a) dlaczego na obu powiadomieniach nie podano nazwiska i stanowiska służbowego osoby pełniącej funkcję organu [...], mimo że stanowi to rażące naruszenie art. 38 Kodeksu cywilnego;

b) dlaczego drugie powiadomienie z dnia 1 lutego 2023 r. włożono do skrzynki pocztowej ww. lokalu dopiero w dniu 6 lutego 2023 r., mimo że to opóźnienie jest naruszeniem prawa, bowiem zwiększona wysokość zaliczki obowiązuje już od dnia 1 lutego 2023 r.;

c) dlaczego wynajmujący ww. lokal nie umożliwia wnoszenia wymaganych opłat za użytkowanie wynajmowanego lokalu bez opłacania prowizji od stycznia 2023 r. we własnej kasie i czy w najbliższym czasie będzie możliwość wnoszenia opłaty bez opłacania prowizji; wynajmujący nie przedłużył umowy z Pocztą Polską, ani nie wskazał własnej kasy, w której będzie można wnosić powyższe opłaty bez opłacania prowizji, natomiast zgodnie z art. 454 Kodeksu cywilnego świadczenie pieniężne powinno być spełnione w siedzibie wierzyciela w chwili spełnienia świadczenia;

d) dlaczego nie poinformowano skarżącego z wyprzedzeniem o zamiarze wynajmującego nieprzedłużenia umowy z Pocztą Polską na przyjmowanie ww. opłat bez prowizji od najemców lokali komunalnych;

e) jakie działania zostaną podjęte, aby w przyszłości nie wystąpiły naruszenia w szczególności art. 38 i 454 Kodeksu cywilnego lub podobne.

W odpowiedzi na pismo skarżącego z dnia 9 lutego 2023 r. Dyrektor w piśmie z dnia 16 marca 2023 r. poinformował, że:

a) wyjaśnienia dotyczące braku podpisu i pieczęci wystawcy na wydrukach powiadomień o zmianie wysokości opłat przekazano skarżącemu w pismach z dnia 16 maja i 24 października 2022 r., EK.40.185.2022.MW, jednocześnie Dyrektor podtrzymał zawarte w nich stanowisko, uznając korespondencję w tej materii za wyczerpaną;

b) powiadomienie o zmianie wysokości opłaty za 1 m3 zimnej wody i ścieków, obowiązującej od dnia 1 lutego 2023 r. w skrzynce pocztowej ww. lokalu umieścił pracownik Zakładu w dniu 6 lutego 2023 r., zaś przyczyna przekazania informacji o zmianie wysokości opłaty za wodę i ścieki związana była z wpływem informacji o nowej taryfie opłat w dacie uniemożliwiającej przekazanie informacji najemcom lokali komunalnych mieszkalnych przed dniem 1 lutego 2023 r.; jednocześnie Dyrektor podkreślił, że przekazanie ww. informacji po terminie, od którego nowa stawka obowiązywała, nie wywołało żadnych pejoratywnych konsekwencji finansowych dla najemców komunalnych lokali mieszkalnych, a w celu wyeliminowania w przyszłości tego typu zdarzenia, Zakład wdrożył stosowne mechanizmy, które powinny zapewnić skuteczne i terminowe informowanie najemców o nowych taryfach opłat;

c) wskazany przez skarżącego art. 454 Kodeksu cywilnego nie nakłada na Zakład obowiązku prowadzenia gospodarki kasowej, zaś opłaty za czynsz, zaliczki na świadczenia oraz opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi są dokonywane przez najemców lokali komunalnych na wydzielone rachunki bankowe, natomiast w odniesieniu do świadczeń bezgotówkowych, miejscem spełnienia świadczenia jest rachunek bankowy Zakładu; ponadto Zakład nie zawierał umów z "Pocztą Polską S.A.", które przewidywałyby możliwość wnoszenia opłat bez prowizji operatora.

W piśmie z dnia 5 kwietnia 2023 r. skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu wskazując, że do momentu wniesienia skargi nie wystąpiły żadne oznaki świadczące o podjęciu przez organ działań prowadzących do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 21 grudnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący zarzucił organowi – jako podmiotowi zobowiązanemu na podstawie art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej do rozpatrzenia wniosku skarżącego – rażące naruszenie art. 13 i art. 14 ustawy o dostępie do informacji publicznej z uwagi na nierozpatrzenie wniosku skarżącego z dnia 21 grudnia 2022r. i jednoczesny brak powiadomienia o przyczynach ewentualnego braku możliwości udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej w terminie 14 dni.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi wskazując, że wniosek skarżącego z dnia 21 grudnia 2022 r. nie pozwalał na obiektywne ustalenie szczegółowej treści żądania wnioskodawcy. Natomiast po doprecyzowaniu jego treści organ udzielił odpowiedzi na żądanie skarżącego w części dotyczącej sprawy publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Natomiast w pozostałym zakresie żądanie skarżącego – jako złożone we własnej sprawie – nie zostało uznane za dotyczące sprawy publicznej, o czym zresztą skarżący został poinformowany. Ponadto, organ podkreślił, że udzielał odpowiedzi na wszystkie pisma skarżącego, wyjaśniając i uzasadniając podjęte w sprawie decyzje. Organ uznał także, że działania skarżącego, w kontekście jego nagminnej i pozbawionej sensu aktywności, świadczą o nadużywaniu prawa do informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w punkcie 1 wyroku z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Wa 238/23 stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, w punkcie 2 stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a w pkt 3 zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej zachodzi, gdy podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie podejmie żadnej z przewidzianych prawem czynności, to jest nie udostępni informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej) albo nie wyda decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej bądź decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej) albo też nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskaże, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej).

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przypomniał, że przedmiotem skargi była bezczynność Prezydenta [...] polegająca – zdaniem skarżącego - na nierozpatrzeniu jego wniosku z dnia 21 grudnia 2022 r. i niepowiadomieniu o przyczynach ewentualnego braku możliwości udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej w terminie 14 dni. W związku z tym Sąd I instancji stwierdził, że Prezydent [...] był organem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej, czego zresztą sam organ nie kwestionował. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił także, że pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z którym informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Odwołując się do tego przepisu i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej Sąd I instancji przyjął, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie żądanie skarżącego w części dotyczącej wskazania kto sporządził lub przygotował "Powiadomienie o rozliczaniu świadczeń" oraz "Powiadomienie o zmianie wysokości opłat" oraz informacje stanowiące treść dokumentów "Powiadomienie o rozliczeniu świadczeń" oraz "Powiadomienie o zmianie wysokości opłat" stanowiły dane publiczne, wiążące się z gospodarowaniem majątkiem (art. 6 ust. 1 pkt 2, pkt 3 i pkt 5 lit. c ustawy o dostępie do informacji publicznej). Jednocześnie zdaniem Sądu I instancji prawidłowo wskazano skarżącemu, że w pozostałej części jego wniosek nie odnosił się do spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż dotyczył lokalu, którym włada skarżący wraz z żoną, a zatem sprawy tej nie można uznać za sprawę publiczną.

Sąd I instancji stwierdził, że odpowiedź zawarta w piśmie organu z dnia 31 stycznia 2023 r. była wyczerpująca i prawidłowa, choć udzielono jej z przekroczeniem 14-dniowego terminu, o którym mowa w art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Natomiast w świetle art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie bezczynność organu była więc niewątpliwa, gdyż w ustawowo przewidzianym terminie podmiot ten nie podjął czynności w sprawie wniosku skarżącego z dnia 21 grudnia 2022 r. Brak było jednak zdaniem Sądu I instancji podstaw do zobowiązania ww. organu, na mocy art. 149 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do załatwienia wniosku skarżącego, w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi akt. Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), co uzasadniało wydanie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie drugim sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ i zaskarżając ten wyrok w całości, zrzekając się rozprawy i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i umorzenie postępowania oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 6 i art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, przez nierozpoznanie istoty sprawy i przyjęcie błędnych założeń, że pomimo wielości wniosków kierowanych przez skarżącego bezpośrednio do organu, w których właściwym podmiotem w sprawie jest Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w [...], udzielenie skarżącemu odpowiedzi z uchybieniem terminu określonego w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie skutkuje koniecznością umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie usankcjonowania pieniactwa skarżącego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej udzielił skarżącemu żądanej informacji, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zdaniem strony skarżącej kasacyjnie zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte. Strona skarżąca kasacyjnie wskazała, powołując się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1979/12, że w takich przypadkach, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, które z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.

Ponadto strona skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że skarżący jest osobą, która nagminnie wykorzystuje prawo do dostępu do efektów wszelkiej działalności miasta [...], również takiej, która - co słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważa - nie stanowi sprawy publicznej. W ocenie strony skarżącej kasacyjnie działalność skarżącego to przykład napastliwości. Zgodnie bowiem z przyjętym powszechnie stanowiskiem nadużycie prawa do informacji może polegać na: "(...) wykorzystaniu prawa do informacji w celu zakłócenia funkcjonowania organów administracji (do swoistego "pieniactwa" z wykorzystaniem prawa do informacji)".

W piśmie z dnia 26 września 2023 r. skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej organu na rozprawie.

Z kolei w odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o uznanie skargi kasacyjnej organu za bezzasadną i wskazał m.in., że ww. skarga kasacyjna nie spełnia wymagań z art. 174 i art. 176 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem przepisy, których naruszenie zarzuca organ skarżący kasacyjnie nie mają związku z zarzutami ww. skargi kasacyjnej. Skarżący zwrócił także uwagę na to, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczy skargi na decyzję lub postanowienie, a w niniejszej sprawie wydano wyrok dotyczący skargi na bezczynność organu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na drugiej podstawie kasacyjnej, w ramach której Sądowi I instancji zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) – dalej zwanej k.p.a., przez nierozpoznanie istoty sprawy i przyjęcie błędnych założeń, że pomimo wielości wniosków kierowanych przez skarżącego bezpośrednio do organu, w których właściwym podmiotem w sprawie jest Zakład Gospodarowania Nieruchomościami [...], udzielenie skarżącemu odpowiedzi z uchybieniem terminu określonego w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902) – dalej: u.d.i.p., nie skutkuje koniecznością umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie usankcjonowania pieniactwa skarżącego.

Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga ta nie jest uzasadniona.

O nieskuteczności powyższego zarzutu przesądza jego konstrukcja. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c podobnie zresztą jak art. 149 § 1 oraz § 1a, art. 146 § 1, art. 147, czy też art. 145 § 1 oraz art. 151, czy art. 161 § 1 p.p.s.a. ma charakter ogólny (blankietowy) i określa kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Tego typu przepis nie może zatem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zobowiązana jest więc bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie ww. przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., I OSK 1701/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1595/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, z dnia 24 kwietnia 2015 r., I OSK 1088/14, z dnia 8 kwietnia 2015 r., I OSK 71/15, z dnia 9 stycznia 2015 r., I OSK 638/14).

W realiach niniejszej sprawy zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. powiązano z zarzutem naruszenia art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 6 i art. 7 k.p.a., co nie mogło odnieść zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku. Przede wszystkim podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdzając bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 21 grudnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., a także stwierdzając, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. nie mógł stosować i nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., który dotyczy uwzględnienia skargi na decyzję lub postanowienie, a zatem w szczególności z tego powodu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie mógł naruszyć tego przepisu.

Niezależnie od powyższego, w związku z tym, że zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., którego co należy ponownie podkreślić Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok nie stosował, autor skargi kasacyjnej powiązał z zarzutem naruszenia art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 6 i art. 7 k.p.a., wyjaśnić należy, że sąd administracyjny sprawując kontrolę działalności organów administracji publicznej przepisów k.p.a. nie stosuje, a jedynie dokonuje oceny ich zastosowania przez organy i podmioty zobowiązane do stosowania przepisów k.p.a. w odpowiednim zakresie. W związku z powyższym podkreślenia wymaga, że co do zasady postępowanie wszczynane na podstawie u.d.i.p. ma charakter odformalizowany. Informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku, co uzasadnia przyjęcie, iż postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej jest uproszczone. Na gruncie regulacji zawartych w u.d.i.p. istotne jest jednak wyróżnienie dwóch etapów postępowania o różnym charakterze. W pierwszym rzędzie, jeżeli organ (lub inny zobowiązany podmiot) dysponuje żądaną informacją publiczną i istnieje podstawa do jej udostępnienia bez opłat, to w postępowaniu tym nie mają w ogóle zastosowania przepisy proceduralne k.p.a., bowiem informacja publiczna jest wtedy po prostu udostępniana, co przybiera postać czynności materialno-technicznej. Sytuacja wygląda inaczej, gdy w sprawie chociażby potencjalnie zachodzi możliwość podjęcia decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej lub decyzji o umorzeniu postępowania, albo też jakiegokolwiek innego aktu administracyjnego, który wiązałby się ustaleniem podmiotu, od którego pochodzi wniosek. Wówczas w ograniczonym zakresie stosuje się określone normy procesowe zawarte w k.p.a. i to wyłącznie ze względu na treść art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. W niniejszej sprawie nie miało to miejsca, a więc zarzut naruszenia wskazanych w zarzucie przepisów k.p.a. także nie mógł odnieść skutku.

Skoro podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut okazał się nieskuteczny, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.