Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 48/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 119 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 61 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 39 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 40 ust. 1, 2, 3 i 4 oraz ust. 16
journal: Dz.U. 2023 poz 645
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 21 maja 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, , po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi "G" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 9 listopada 2023 roku nr SKO.4163.46.2023 w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na zajęcie pasów drogowych dróg publicznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 9 listopada 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 5 września 2023 r. o odmowie wydania G Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł (dalej: spółka, strona, skarżąca) zezwolenia na zajęcie pasów drogowych dróg publicznych, tj. ul. [...] i ul.[...] w Ł, 3 września 2023 r. na prawach wyłączności w celu organizacji autogiełdy.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

4 września 2023 r. wpłynął do organu I instancji wniosek strony o udzielenie zezwolenia na zajęcie wskazanych we wniosku pasów drogowych, tj. ul. [...]oraz ul. [...], w celu zorganizowania autogiełdy w dniach: 3 września 2023 r., 10 września 2023 r., 17 września 2023 r. oraz 24 września 2023 r.

Organ I instancji decyzją z 5 września 2023 r. udzielił stronie zezwolenia na zajęcie wskazanych we wniosku pasów drogowych w dniach: 10 września 2023 r., 17 września 2023 r. oraz 24 września 2023 r. Nadto, kolejną decyzją z 5 września 2023 r. - wydaną na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (dalej: u.d.p.) - organ I instancji odmówił wydania stronie zezwolenia na zajęcie pasów drogowych dróg publicznych w dniu 3 września 2023 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji zaznaczył, że zezwolenie na zajęcie pasa drogowego zawsze ma charakter czasowy. Uprawnienie do zajmowania pasa drogowego może być przyznane wnioskodawcy wyłącznie na przyszłość, a zarządca drogi nigdy nie może wydać zezwolenia na okres poprzedzający złożenie wniosku. Wnioskodawca powinien zadbać, aby wniosek dotarł do organu z odpowiednim wyprzedzeniem w celu rozpatrzenia go jeszcze przed planowanym terminem zajęcia. Skoro więc ocena wniosku o udzielenie zezwolenia odbywa się w ramach postępowania administracyjnego, to tym samym może nastąpić najwcześniej w dacie jego wszczęcia. Dopiero od tego momentu można bowiem mówić o stanie zawisłości sprawy administracyjnej, a w konsekwencji o możliwości ukształtowania przez organ administracji publicznej sytuacji prawnej podmiotu administrowanego. Przed wszczęciem postępowania strona nie może oczekiwać od organu podejmowania działań nakierowanych na załatwienie jej sprawy, a tym bardziej jej załatwienia, zaś organ nie ma możliwości, aby takie oczekiwania spełnić. Wynika z tego – jak dalej wywiódł organ I instancji - że również termin początkowy zezwolenia nie może być wcześniejszy niż data wszczęcia postępowania. Stanowisko przeciwne prowadziłoby do uznania, iż dopuszczalne jest wydanie zezwolenia obejmującego okres, w którym działania podejmowane przez wnioskodawcę w pasie drogowym w rzeczywistości nie podlegają ocenie co do ich wpływu na stan drogi i bezpieczeństwo ruchu drogowego (przed wszczęciem postępowania). W rozpatrywanym przypadku postępowanie administracyjne inicjuje wniosek (żądanie) strony. W konsekwencji moment wszczęcia postępowania ustalany jest na podstawie art. 61 § 3 k.p.a., zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Samo złożenie wniosku nie uprawnia zatem do zajmowania pasa drogowego. Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.d.p. legalne zajmowanie pasa drogowego jest możliwe tylko na podstawie wydanej decyzji administracyjnej.

Spółka złożyła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisów, tj. art. 61 § 3 w zw. z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.d.p. oraz art. 7 k.p.a., a także błąd w ustaleniach faktycznych. Zarzuty te sprowadzały się w istocie do kwestionowania stanowiska organu, zgodnie z którym to data wpływu do niego wniosku strony sporządzonego na piśmie utrwalonym w postaci papierowej, a nie wcześniejsze daty, tj. data nadania wniosku w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego czy przesłania go w formie wiadomości e-mail, stanowi rzeczywistą datę złożenia wniosku. Dodatkowo zarzuty zmierzały do wykazania, że faktyczny wpływ wniosku po dniu planowanego zajęcia pasa drogowego, nie uniemożliwiał wydania zezwolenia na zajęcie pasa w tym dniu, skoro był to kolejny wniosek strony, analogiczny do uprzednio składanych, zaś rozpatrzenie go nie wymagało przeprowadzenia szeroko zakrojonego postępowania wyjaśniającego. Mając powyższe na względzie, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z 9 listopada 2023 r. samorządowe kolegium odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z 5 września 2023 r. o odmowie wydania spółce zezwolenia na zajęcie pasów drogowych dróg publicznych w dniu 3 września 2023 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji kolegium przytoczyło treść art. 40 ust. 1 u.d.p., który stanowi, że zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej - zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c. Jak zaś wynika z art. 40 ust. 2 pkt 4 u.d.p. zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy m.in. zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3, czyli innych niż prowadzenie w nim robót i umieszczanie urządzeń obcych oraz reklam. Nadto, kolegium wskazało, że przepis art. 40 ust. 1 u.d.p. stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 39 ust. 1 u.d.p. reguły, w myśl której zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. W oparciu o art. 40 ust. 1 u.d.p. zarządca drogi publicznej może zezwolić konkretnemu podmiotowi, w drodze wydanej na jego wniosek decyzji administracyjnej, na zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, określając w takiej decyzji, m.in. cel, powierzchnię i okres zajęcia pasa drogowego (§ 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego; dalej: rozporządzenie). Na podstawie tego przepisu zarządca drogi może jednak także odmówić, w drodze decyzji administracyjnej, udzielenia danemu podmiotowi zezwolenia na zajęcie pasa drogowego we wnioskowanym przezeń celu, okresie i zakresie, jeżeli uzna wydanie takiego zezwolenia za niedopuszczalne lub niezasadne. Jak wyjaśnił organ odwoławczy decyzja o udzieleniu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego jest rozstrzygnięciem uznaniowym, a samo zezwolenie ma charakter czasowy, co oznacza, że jest wydawane na konkretny dzień czy okres. Zezwolenie to nie może obejmować dnia czy okresu poprzedzających złożenie wniosku przez podmiot zamierzający zająć pas drogowy. Mając na względzie, że wniosek o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego jest w istocie wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie wydania takiego zezwolenia, a także treść art. 61 § 3 i 3a, art. 63 § 1 k.p.a., organ odwoławczy stwierdził, że dniem złożenia wniosku na piśmie, równoznacznym z dniem wszczęcia postępowania, jest dzień jego doręczenia - w postaci papierowej lub elektronicznej - organowi administracji publicznej, przy dodatkowym uwzględnieniu, że: po pierwsze, w odniesieniu do wniosku o wszczęcie postępowania, którego złożenie nie jest obwarowane żadnym terminem, nie ma zastosowania art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.; oraz po drugie, złożenie wniosku w formie zwykłej wiadomości e-mail przesłanej na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej, z pominięciem jego adresu do doręczeń elektronicznych (elektronicznej skrzynki podawczej w ePUAP), nie wywołuje żadnych skutków, jakie przepisy prawa wiążą z wniesieniem podania, gdyż taki "wniosek" pozostawia się z mocy art. 63 § 1 k.p.a. bez rozpoznania. Zdaniem kolegium w niniejszej sprawie zachodzi podstawa do odmowy wydania na rzecz strony zezwolenia na wnioskowane przez nią zajęcie pasów drogowych w dniu 3 września 2023 r. Strona złożyła bowiem stosowny wniosek wprawdzie na piśmie utrwalonym w postaci papierowej, ale został on doręczony organowi I instancji 4 września 2023 r., czyli w dacie późniejszej niż określony we wniosku dzień planowanego zajęcia pasów drogowych na potrzeby organizacji autogiełdy. Tym samym złożenie wniosku nie nastąpiło, wbrew twierdzeniom strony, w żadnej z wcześniejszych sugerowanych przez nią dat, czyli ani 29 sierpnia 2023 r. (w którym to dniu strona przesłała skan, niewniesionego jeszcze wniosku, drogą elektroniczną na adres poczty elektronicznej Prezydenta Miasta Łodzi - Zarządu Dróg i Transportu w Łodzi: zdit@zdit.uml.lodz.pl), ani 31 sierpnia 2023 r. (w którym to dniu nadała ona ten wniosek w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego). Ponadto zdaniem organu odwoławczego nieuzyskanie zezwolenia na zajęcie pasów drogowych w dniu 3 września 2023 r. jest wyłącznie wynikiem niedołożenia należytej staranności przez stronę, która nie powinna zwlekać ze złożeniem stosownego wniosku, obejmującego m.in. tę datę, tym bardziej, że jako podmiot cyklicznie zajmujący pasy drogowe i wielokrotnie już występujący do zarządcy drogi o wydanie stosownych zezwoleń, miała wiedzę na temat istniejących w tym zakresie wymogów oraz dotychczasowej praktyki organu, która uwzględnia obowiązującą regułę o niedopuszczalności wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego z mocą wsteczną, czyli w dniu czy okresie poprzedzającym złożenie wniosku.

Skargę do sądu na powyżej wskazaną decyzję organu odwoławczego z 9 listopada 2023 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z 5 września 2023 r., złożyła spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, zarzucając jej naruszenie następujących przepisów postępowania, mających – zdaniem strony skarżącej - istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 57 § 5 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez organ, iż przepis ten nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, a co za tym idzie, że data nadania wniosku w polskiej placówce pocztowej nie ma znaczenia dla ustalenia chwili złożenia wniosku;

b) art. 61 § 3 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. z pominięciem art. 57 § 5 k.p.a., co doprowadziło organ do przyjęcia, iż data objęta wnioskiem o zgodę na zajęcie pasa drogowego była późniejsza niż data złożenia przedmiotowego wniosku;

c) art. 7a § 1 k.p.a. poprzez nieuzasadnione niezastosowanie go w niniejszej sprawie i - w sytuacji wystąpienia kolizji pomiędzy wnioskami płynącymi z art. 57 § 5 i art. 61 § 3 k.p.a. - nieprzyjęcie interpretacji korzystnej dla strony skarżącej, zgodnie z którą datą złożenia wniosku jest data nadania go w polskiej placówce pocztowej;

d) art. 9 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie poinformowania strony przez organ I instancji, iż wniosek złożony w formie zwykłej wiadomości e-mail pozostawia się bez rozpoznania, w szczególności mając na względzie, iż wcześniejsze wnioski składane przez stronę w tej formie były przez organ przyjmowane i rozpatrywane;

e) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji nieodpowiadającej prawu.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skargi strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej zaskarżoną decyzję, a także umorzenie postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W piśmie z 29 lutego 2024 r. strona skarżąca sprostowała żądania przedstawione w złożonej skardze poprzez wniesienie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej w pierwszej instancji w całości oraz o przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Na wstępie zaznaczenia wymaga, że w niniejszej sprawie sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy wniosek taki został w niniejszej sprawie złożony przez organ, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Dalej wskazać trzeba, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 p.p.s.a.). Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 9 listopada 2023 r., którym to rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, którą odmówiono stronie skarżącej wydania zezwolenia na zajęcie pasów drogowych dróg publicznych, tj. ul. [...] i ul. [...] w Ł., w dniu 3 września 2023 r. na prawach wyłączności w celu organizacji autogiełdy.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 645 ze zm.) – dalej: "u.d.p.", zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. W szczególności zabrania się, m.in. lokalizacji lub umieszczania urządzeń obcych, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Ustawodawca, w drodze wyjątku, przewidział w art. 39 ust. 3 u.d.p., że w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym wspomnianych urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej.

Z kolei jak stanowi art. 40 ust. 1 i ust. 2 u.d.p. zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy: 1) prowadzenia robót w pasie drogowym; 2) umieszczania w pasie drogowym liniowych urządzeń obcych; 3) umieszczania w pasie drogowym urządzeń obcych innych niż wymienione w pkt 2 oraz reklam; 4) zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3 (ust. 2). Zgodnie zaś z art. 40 ust. 3 i ust. 4 u.d.p. za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę (ust. 3). Opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 i 4, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego, stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego i liczby dni zajmowania pasa drogowego, przy czym zajęcie pasa drogowego przez okres krótszy niż 24 godziny jest traktowane jak zajęcie pasa drogowego przez 1 dzień (ust. 4).

Istota sporu w niniejszej sprawie, pomiędzy stroną skarżącą a organami rozstrzygającymi w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia sprowadza się do daty, od której organ I instancji nie udzielił stronie skarżącej zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, a także momentu i formy wszczęcia postępowania administracyjnego.

Z przekazanych do sądu akt administracyjnych wynika, że strona skarżąca pismem z 28 sierpnia 2023 r. wnioskowała o udzielenie jej zezwolenia na zajęcie pasów drogowych, tj.: ul. [...] oraz ul. [...] w celu zorganizowania autogiełdy w daniach: 3 września 2023 r., 10 września 2023 r., 17 września 2023 r. oraz 24 września 2023 r. Wniosek ten został nadany u operatora pocztowego 31 sierpnia 2023 r., a wpłynął do Prezydenta Miasta Łodzi - Zarządu Dróg i Transportu w Łodzi - 4 września 2023 r.

Jak wynika z treści § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie określenia warunków udzielenia zezwoleń na zajęcie pasa drogowego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1264) zajmujący pas drogowy przed planowanym zajęciem pasa składa wniosek do zarządcy drogi o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Brzmienie tej regulacji wynika z upoważnienia ustawowego zawartego w art. 40 ust. 16 u.d.p., zgodnie z którym Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa warunki niezbędne do udzielania zezwoleń na zajmowanie pasa drogowego na cele, o których mowa w ust. 2, mając na względzie bezpieczeństwo użytkowania i ochronę dróg. Nie budzi zatem wątpliwości, że treść rozporządzenia pozostaje w granicach upoważnienia ustawowego. Z kolei treść § 1 ust. 1 rozporządzenia pozostaje ponadto w zgodzie z art. 40 ust. 1 u.d.p., zgodnie z którym zajęcie pasa drogowego wymaga zezwolenia zarządcy drogi wydanego w drodze decyzji administracyjnej. Samo zestawienie tej normy prawa z treścią § 1 ust. 1 rozporządzenia wskazuje, że zezwolenie zarządcy drogi może być wydane na okres przyszły, najwcześniej od daty złożonego wniosku. Ponadto postępowanie w tym przedmiocie zawsze jest postępowaniem wnioskowym, co oznacza, że nie może zostać wszczęte z urzędu, bowiem dopiero złożenie wniosku zainteresowanej strony wszczyna postępowanie w tym przedmiocie.

Sąd zwraca uwagę, iż problem niedopuszczalności wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego za okres wsteczny został już przesądzony w orzecznictwie sądów administracyjnych. Sądy wyraziły pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, iż nie można wydać zezwolenia za okres wsteczny (por. np. wyroki NSA: w sprawie o sygn. akt II GSK 45/08 z 18 kwietnia 2008 r. i w sprawie o sygn. akt I OSK 164/06 z 15 grudnia 2006 r.).

Równocześnie, wobec wątpliwości strony skarżącej, wskazać należy, iż stosownie do ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 61 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – dalej: k.p.a. - datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wobec powyższego nietrafne jest stanowisko strony skarżącej, iż w odniesieniu do złożonego przez nią wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego powinna być stosowana reguła, wynikająca z art. 57 § 5 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którą termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało wysłane na adres do doręczeń elektronicznych organu administracji publicznej, a nadawca otrzymał dowód otrzymania, o którym mowa w art. 41 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych. Wbrew twierdzeniu strony skarżącej w odniesieniu do wniosku o wszczęcie postępowania, którego złożenie nie jest obwarowane żadnym terminem, nie ma zastosowania art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. Nadto, strona skarżąca nie dostrzegła, że złożenie wniosku w formie zwykłej wiadomości e-mail, przesłanej na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej, z pominięciem adresu do doręczeń elektronicznych organu, tj. elektronicznej skrzynki podawczej ePUAP (jak to miało miejsce w niniejszej sprawie), nie wywołuje żadnych skutków, jakie przepisy prawa wiążą z wniesieniem podania. A co więcej, w myśl art. 63 § 1 in fine k.p.a., podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania.

Tym samym więc w rozpoznawanej sprawie wszczęcie postępowania administracyjnego - wobec jednoznacznego brzmienia art. 61 § 3 k.p.a. - nastąpiło w dacie doręczenia żądania organowi, nie zaś w dacie złożenia takiego żądania u operatora pocztowego. Wobec treści art. 61 § 3 k.p.a. stwierdzić należy, iż nie ma żadnego znaczenia okoliczność, kiedy strona skarżąca nadała wniosek u operatora pocztowego, kluczowa jest bowiem data w jakiej wniosek ten wpłynął do organu administracji publicznej. Data wpływu wniosku do organu niejako "otwiera" postępowanie administracyjne, co więcej począwszy od tej daty organ jest związany jego treścią co do przedmiotu i zakresu rozpoznawanej sprawy. Nie budzi wątpliwości sądu również i to, że jeśli intencją strony skarżącej było uzyskanie zezwolenia na zajęcie pasów drogowych w dniu 3 września 2023 r. to powinna ona złożyć stosowny wniosek w tej sprawie z takim wyprzedzeniem, aby mógł one dotrzeć do organu z odpowiednim wyprzedzeniem - przed tą datą. Niemniej jednak wobec tego, że wniosek strony skarżącej wpłynął do organu 4 września 2023 r. to zasadnie organ odmówił jej wydania zezwolenia na okres wsteczny, tj. poprzedzający dzień złożenia wniosku o udzielnie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Nie może być bowiem wątpliwości co do tego, że zezwolenie można zostać wydane najwcześniej w dniu, w którym stosowny wniosek wpłynął do organu, przy czym nie może być ono wydane wstecznie, tj. nie może obejmować okresu wcześniejszego.

Sąd nie podziela również stanowiska strony skarżącej, iż datą złożenia wniosku był 29 sierpnia 2023 r., tj. dzień przesłania do organu skanu wniosku na adres poczty elektronicznej Prezydenta Miasta Łodzi - Zarządu Dróg i Transportu w Łodzi (tj. na adres: zdit@zdit.uml.lodz.pl). W myśl bowiem art. 63 § 1 k.p.a., podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej. Jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania. Przy czym, podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres, również w przypadku złożenia podania w postaci elektronicznej, i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych (art. 63 § 2 k.p.a.). Podanie wniesione na piśmie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził (art. 63 § 3 k.p.a.). Równocześnie zgodnie z art. 63 § 3a k.p.a. podanie wniesione na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej zawiera dane w ustalonym formacie, zawartym we wzorze podania określonym w odrębnych przepisach, jeżeli te przepisy nakazują wnoszenie podań według określonego wzoru. Nie może być więc wątpliwości, że warunkiem skuteczności wniesienia podania na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej jest jego wniesienie wyłącznie na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej. Niezachowanie tego wymogu powoduje bezskuteczność czynności, albowiem stosownie do przywoływanego już art. 63 § 1 in fine k.p.a., podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu pozostawia się bez rozpoznania. Przy czym w przypadku wniesienia wniosku za pośrednictwem zwykłego adresu mailowego organu należy uznać, że organ nie ma możliwości wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych w trybie art. 64 § 2 k.p.a. i właściwego podpisania złożonego e-maila (por. np. postanowienie NSA z 24 sierpnia 2022 r., sygn. II OZ 466/22). Jedynie w razie wniesienia podania na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym możliwe byłoby stosowanie wymogów określonych w art. 63 § 3a k.p.a., a w razie ich niespełnienia art. 64 § 2 k.p.a. (por. np. wyrok WSA w Gliwicach z 7 czerwca 2023 r., sygn. II SA/Gl 356/23). Jak wynika z akt administracyjnych mimo tego, że strona skarżąca złożyła wniosek na zwykły adres mailowy organu I instancji, to organ nie zawiadomił jej o pozostawieniu tego wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 63 § 1 in fine k.p.a. Co prawda takie działanie organu I instancji nie zasługuje na akceptację w świetle art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. i stanowi uchybienie, jednakże nie miało ono wpływu na wynik sprawy. Bowiem skarżąca w zasadzie równocześnie złożyła ten sam wniosek o udzielenie zezwolenia na zajęcie pasów drogowych dróg publicznych w dniu 3 września 2023 r. przy użyciu dwóch odmiennych sposobów komunikowania się z organem I instancji, tzn.: formy e-mailowej (29 sierpnia 2023 r. – wtorek) oraz formy pocztowej (31 sierpnia 2023 r. – czwartek). Między jedną a drugą czynnością, podjętą przez stronę, minęły zaledwie 2 dni. Strona musiała więc mieć świadomość, że podanie wniesione do organu zwykłym e-mailem nie odniesie skutku prawnego, dlatego zapobiegawczo zdecydowała się również na wniesienie podania poprzez nadanie go w urzędzie pocztowym.

Sąd w pełni podziela stanowisko oraz argumentację organów administracji orzekających w niniejszej sprawie, które prawidłowo odmówiły stronie skarżącej wydania zezwolenia na zajęcie pasów drogowych w dniu 3 września 2023 r.

W tym stanie rzeczy sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

a.kr