Postanowienie NSA, sygn. akt II OSK 785/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Ochrona dóbr kultury
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Odmówiono zmiany postanowienia
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3, art. 61 § 4, art. 193
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku J. W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1854/23 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 23 maja 2023 r., znak DOZ-OAiK.650.581.2022.BKW.a w przedmiocie pozwolenia na podział nieruchomości postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1854/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1854/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu wniosku J. W. (dalej skarżący lub wnioskodawca) o wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 23 maja 2023 r., znak DOZ-OAiK.650.581.2022.BKW.a w przedmiocie pozwolenia na podział nieruchomości, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd zauważył, że wnioskiem o wstrzymanie wykonania objęto decyzję o pozwoleniu na podział ewidencyjny nieruchomości, wydaną w oparciu o art. 36 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Decyzja tego typu stanowi w istocie wyraz współdecydowania o dopuszczalności dokonywania podziału zabytku nieruchomego. Nie wywołuje jednak ona bezpośrednio skutków, które wymienia skarżący, a które urzeczywistnić mogą się dopiero w toku innych postępowań, w tym prowadzonego w trybie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami postępowania dotyczącego podziału nieruchomości. Sąd stwierdził, że choć uzyskanie pozwolenia konserwatorskiego na podział nieruchomości jest niezbędne, w celu dokonania podziału zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru, to decyzja ta nie nadaje się do wstrzymania wykonania, bowiem nie wywołuje skutków, które przypisane są dla decyzji podziałowej. Skarżący nie wniósł zażalenia na to postanowienie.

Po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 3 listopada 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1854/23, którym oddalono skargę złożoną w niniejszej sprawie, skarżący wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. We wniosku tym przytoczone zostały identyczne argumenty, które stanowiły wcześniej przedmiot oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący ograniczył się do ponownego, dosłownego przytoczenia tej samej argumentacji jak w pierwotnym wniosku o wstrzymanie wykonania zawartym w skardze.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Argumentacja przedstawiona we wniosku o wstrzymanie zawartym w skardze kasacyjnej nie uzasadnia zmiany dotychczasowego postanowienia, którym odmówiono wstrzymania zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jednocześnie, w myśl art. 61 § 4 P.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Sąd administracyjny może zatem zmienić postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności i wstrzymać jego wykonanie. Podstawą do wydania takiego orzeczenia jest zmiana okoliczności sprawy i w ramach tej zmiany zaistnienie choćby jednej z przesłanek uzasadniających zastosowanie ochrony tymczasowej. Zmiana okoliczności, o jakiej mowa w powyższym przepisie, polega także na powołaniu we wniosku okoliczności, które dotychczas nie stanowiły podstawy rozpoznania przez sąd administracyjny. Okoliczności te powinny być skorelowane z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a., tj. wiązać się z wystąpieniem w sprawie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do zmiany zapadłego w sprawie prawomocnego postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli w sprawie zmianie uległy okoliczności sprawy. Również i w tym przypadku sąd drugiej instancji orzeka na podstawie okoliczności przytoczonych we wniosku, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności stanowiących podstawę do zmiany prawomocnego postanowienia i wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu spoczywa na wnioskodawcy.

Zdaniem NSA, wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji złożony wraz ze skargą kasacyjną jest wnioskiem o zmianę dotychczasowego postanowienia WSA w Warszawie z 30 sierpnia 2023 r. o odmowie wstrzymania albowiem skarżący nie skorzystał z prawa zaskarżenia zażaleniem postanowienia Sądu I instancji a skoro tak to postanowienie to pozostaje w obrocie prawnym i może być zmienione tylko z uwagi na zmianę okoliczności.

Lektura uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji złożonego w skardze kasacyjnej wskazuje, że jest to dosłowne powielenie tej samej argumentacji, która już wcześniej była przedmiotem oceny Sądu pod kątem przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Skoro tak, to uznać należało, że skarżący w istocie wnosząc o zmianę dotychczasowego postanowienia nie przedstawił żadnych nowych okoliczności, które mogłyby mieć znaczenie dla oceny wystąpienia w sytuacji skarżącego znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków.

Podzielić należy podgląd Sądu I instancji, że zaskarżona decyzja nie nadaje się do wykonania albowiem stanowi jedynie wyraz współdecydowania organu konserwatorskiego o dopuszczalności podziału nieruchomości, która jest wpisana do rejestru zabytków. Podnoszona przez skarżącego argumentacja niezmiennie sprowadza się do zaistnienia skutków, które właściwe są dla decyzji o podziale nieruchomości wydawanej na podstawie ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Skarżący wskazuje na zagrożenia w postaci wydzielenia dwóch działek – jedna przeznaczona na budynek mieszkalny zaś druga na teren zieleni publicznej skutkiem czego miałoby dojść do wywłaszczenia jego i pozostałych współwłaścicieli z części nieruchomości stanowiącej dawny ogród [...]. Skarżący obawia się, że działka przejęta przez Gminę Miasto Łódź straci swój dotychczasowy charakter. Przewiduje, że może zostać zagospodarowania w taki sposób, że jej przywrócenie do stanu poprzedniego będzie niemożliwe lub bardzo utrudnione. Podnosi, że rzeczywiste dokonanie podziału nieruchomości nieodwracalnie przyczyni się do ingerencji w strukturę zarządu mieniem zabytkowym oraz zaburzy integralność całego kompleksu zabytkowego.

W ocenie NSA, powyższe obawy i zagrożenia związane z wykonaniem zaskarżonej decyzji nie wynikają wprost z tej decyzji. Podstawę jej wydania stanowił art. 36 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który wskazuje w jakich obszarach działalności związanej z zabytkiem wymagane jest uzyskanie pozwolenia konserwatorskiego. Takim obszarem jest podział zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków. Niemniej jednak organ konserwatorski wydając zaskarżoną decyzję przedstawia jedynie konieczne dla dokonania w odrębnym postępowaniu o podziału tej nieruchomości stanowisko czy zaproponowany przez wnioskodawcę podział nieruchomości zabytkowej może naruszać wartości zabytkowe tej nieruchomości oraz pogorszyć warunki ochrony tego zabytku. Wyrażenie pozytywnego stanowiska organu konserwatorskiego na podział nieruchomości zabytkowej samo w sobie nie prowadzi do dokonania podziału tej nieruchomości. W ocenie NSA skarżący wskazuje zagrożenia, które według niego uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jednak zagrożenia te wiązać można bezpośrednio jedynie z decyzją o podziale nieruchomości wydaną w trybie ustawy o podziale nieruchomości.

Obecnie rozpoznawany wniosek o zmianę postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji podlegał oddaleniu albowiem skarżący w skardze kasacyjnej nie przedstawił żadnych nowych argumentów czy okoliczności, które świadczyć mogłyby o wystąpieniu w sprawie nieznanych dotychczas okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 61 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.