Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 179/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 oraz art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Gminy D. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy D. a Wójtem Gminy L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji o skierowaniu G.S. do domu pomocy społecznej oraz ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Pismem z 30 sierpnia 2024 r. Burmistrz Gminy D. (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy D. a Wójtem Gminy L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji o skierowaniu G.S. do domu pomocy społecznej oraz ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że G.S. nie posiada centrum aktywności życiowej na terenie gminy D., zaś sam fakt zameldowania na terenie gminy nie przesądza o właściwości organu.

W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy L. podniósł, że nie ma żadnych przesłanek aby wnioskować, że centrum życiowe G.S. znajduje się w gminie L.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "kpa"). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny.

Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283, dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponadto należy wskazać, że na podstawie z art. 59 ust. 1 ups decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

Ponieważ przepisy ups nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania", to wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1963 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r., poz. 1061, dalej: "kc"). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 kc, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Do przyjęcia, że dana osoba zamieszkuje w określonej miejscowości konieczne jest zajście dwu przesłanek: przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie.

Z akt sprawy wynika, że G.S. jest osobą trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji i wymaga całodobowej opieki. Od stycznia 2024 r. wymieniona zamieszkuje u siostry, pod adresem (...) gmina Ch. (kwestionariusz wywiadu środowiskowego z 17 listopada 2023 r., oświadczenie z 4 października 2024 r.). Mając na uwadze stan zdrowia G.S. i fakt, że nie może ona zamieszkiwać samodzielnie, nie budzi wątpliwości, że jej miejsce zamieszkania znajduje się obecnie w miejscu zamieszkania jej siostry, pod ww. adresem, nie można bowiem przyjąć, aby osoba niezdolna do samodzielnej egzystencji i wymagająca całodobowej posiadała miejsce zamieszkania w innym miejscu niż osoba która w danym momencie dostarcza jej tego rodzaju opieki. W związku z powyższym na podstawie art. 101 ust. 1 i art. 59 ust. 1 ups organem właściwym w sprawie jest Burmistrz Ch.

Tym samym, żaden z organów biorących udział w zawisłym sporze o właściwość nie jest właściwy do rozpoznania wniosku G.S. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Podnieść należy, że rozstrzygnięcie sporu o właściwość polega na wskazaniu, który z organów pozostających w sporze jest właściwy do rozpoznania sprawy. Jeżeli więc z wnioskiem występuje jeden z organów pozostających w sporze, a żaden z nich nie jest właściwy do rozpatrzenia sprawy, nie jest możliwe rozpoznanie sporu przez wskazanie jako właściwego innego organu, który nie uczestniczy w tym postępowaniu (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2018 r., sygn. I OW 23/18).

Uzasadnia to oddalenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość na podstawie art. 151 ppsa w zw. z art. 15 § 2 ppsa i art. 64 § 3 ppsa.