Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1763/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 251, art. 252 ust. 1 pkt 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 305
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
article: art. 26 ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1930
law: Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. Sp. z o.o. w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Rz 62/22 w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 3 listopada 2021 r. nr SKO.4116.10.2468.2021 w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej pobranej w nadmiernej wysokości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 24 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Rz 62/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M.

Sp. z o.o. w Ł. (dalej: spółka, skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z 3 listopada 2021 r. w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej pobranej w nadmiernej wysokości.

Od wyroku z 24 maja 2022 r. skarżąca wniosła skargę kasacyjną, w której zaskarżyła to orzeczenie w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) prawa materialnego, a to mianowicie art. 251 w zw. z art. 252 ust. 1 pkt 2

w zw. z art. 252 ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U.

z 2021 r. poz. 305 ze zm., dalej: u.f.p.) poprzez uznanie, iż pomimo że spółka jako organ prowadzący szkołę jak i sama szkoła dopełniły wszystkich nałożonych na nie obowiązków wynikających z przepisów prawa, prawidłowo sprawozdawane były informacje o liczbie uczniów i ich frekwencji a wypłacenie dotacji w niewłaściwej wysokości wynikało jedynie z błędu organu dotującego, co zostało przez organ

I instancji potwierdzone, w sprawie mają zastosowanie w/w przepisy,

2) przepisów postępowania tj. art, 146 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) poprzez niedostrzeżenie naruszenia przez organy administracji orzekające w I i ll instancji art. 8 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) tj. zasady zaufania poprzez niedopuszczalne przerzucanie na stronę negatywnych skutków działań organów administracji publicznej, w szczególności działań będących wynikiem błędu organu a jednocześnie sprzecznych z prawem a w konsekwencji nieuchylenie zaskarżonej decyzji.

W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie a także

o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postepowania według norm przepisanych z uwzględnieniem kosztów zastępstwa adwokackiego. Skarżąca zrzekła się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżąca zrzekła się rozprawy,

a organ nie zażądał jej przeprowadzenia.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do – niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a. – oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów kasacyjnych, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże).

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: - naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); - naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Są to dwie odrębne podstawy kasacyjne, które nie podlegają łączeniu, ponieważ odnoszą się do różnego rodzaju uchybień.

Skargę kasacyjną oparto o obie podstawy.

Zważywszy, że w sprawie nie jest kwestionowany stan faktyczny dotyczący ustalenia i wypłaty dotacji, a także dokonanej później weryfikacji tejże (po upływie roku za który ją wypłacono), w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty prawa materialnego.

Zarzuty te są nieusprawiedliwione.

Istota sporu podstawowo dotyczy kwalifikacji prawnej okoliczności w postaci ustalenia i wypłacenia dotacji według innej stawki niż właściwa, co związane było

z błędnym zaliczeniem kształcenia na kierunku higienistka stomatologiczna do kształcenia w systemie dziennym, zamiast prawidłowego, tj. kształcenia w systemie stacjonarnym. W konsekwencji organ dotujący, zweryfikowawszy zaistniały stan, stwierdził, że nastąpiło pobranie dotacji w nadmiernej wysokości. Sąd I instancji

w wyniku dokonanej kontroli nie stwierdził naruszenia prawa. Z takim ustaleniami nie zgadza się skarżąca kasacyjnie, wskazując przede wszystkim, iż wypłata dotacji na jej rzecz nastąpiła po spełnieniu przez nią wszystkich obowiązków nałożonych przepisami ustawowymi, (v. zarzut z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej).

W świetle powyższego ustalenia, okoliczność obliczenia i wypłaty dotacji według stawki innej niż należna musiała być zakwalifikowana, zgodnie z dyspozycją art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z ust. 3 tej regulacji, jako dotacja pobrana

w nadmiernej wysokości. Zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy z 27 października 2017 r.

o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1930 ze zm.) niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego. Ze sprawy wynika, że stawka dotacji dla niepublicznych policealnych szkół medycznych kształcących w systemie dziennym wynosiła 775,48 zł miesięcznie, natomiast

w systemie stacjonarnym 569,66 zł. Zatem skarżąca kasacyjnie winna była otrzymać dotację w kwocie 56.966 zł zamiast w kwocie 77.548 zł. Zatem zasadnie Sąd

I instancji zaakceptował ocenę, że dotacja w części przewyższającej należną kwotę dotacji – 20.582 zł – została pobrana w nadmiernej wysokości, a w konsekwencji powinna zostać zwrócona organowi dotującemu. Dla tego ustalenia nie ma znaczenia, że spółka spełniła wszystkie ciążące na niej obowiązki nałożone przez u.f.z.o. Organ dotujący bowiem, w przypadku stwierdzenia, że dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości obowiązany był zastosować procedurę mającą na celu zwrot nienależnej dotacji - zgodnie z dyspozycjami wynikającymi z art. 252 u.f.p. Nie ma przy tym znaczenia, że stwierdzenie pobrania dotacji w nadmiernej wysokości nastąpiło w związku czy bez związku z zachowaniem dotowanego (np. poprzez błąd dotującego). Na gruncie treści art. 252 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 u.f.p. okoliczność stwierdzenia pobrania dotacji w nadmiernej wysokości ma charakter zobiektywizowany, tj. nie jest zależna od zaistnienia czynników subiektywnych, takich jak np. przyczynienie się dotowanego do wypłacenia mu dotacji bez podstawy prawnej, czy też nieprawidłowości w ustaleniu stawki dotacji przez organ.

Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia przepisów postępowania wskazany w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej.

W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że nie mógł odnieść zamierzonego skutku wyartykułowany zarzut naruszenia art. 146 § 1 p.p.s.a., bowiem przepis ten określa formy wyroku uwzględniającego skargę na akty

i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Natomiast w niniejszej sprawie Sąd I instancji rozpoznawał skargę na decyzję administracyjną, zatem podstawą jego wyrokowania był przepis art. 151 p.p.s.a. W sytuacji uwzględnienia skargi Sąd mógł zastosować przepis art. 145 p.p.s.a. Dalej podnieść należy, że podnosząc zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. nie wskazano jednostki redakcyjnej tegoż. Odnosząc się natomiast do uzasadnienia zarzutu, gdzie podnoszona jest kwestia błędu organu dotującego, który dokonał niewłaściwego ustalenia stawki dotacji oraz uprawnienia dotowanego do dotacji, którą otrzymał i wykorzystał, pomijając, że treść uzasadnienia jest wątpliwa pod względem zachowania przez skarżącego kasacyjnie wymogu wykazania istotności wpływu wskazywanych naruszeń na wynik sprawy (v. art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że dokonanie przez organ błędnego ustalenia stawki dotacji, a następnie weryfikacji tego ustalenia (w ramach autokontroli) nie może być rozpoznawane w ramach naruszenia wymogów określonych w ww. przepisie k.p.a. Zauważyć trzeba, że unormowania u.f.p. dotyczące gospodarowania środkami publicznymi, w tym dochodzenia w określonych przypadkach ich zwrotu (tak jak w art. 252 u.f.p.) mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem organ dotujący musi (chcąc działać legalnie) je respektować w praktyce, co oznacza, że nie ma on w tym względzie możliwości wyboru zachowania. Stąd też tego rodzaju działania organu nie mogą być skutecznie kwestionowane poprzez zarzuty naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.