Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 666/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2024-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6164 Wspólnoty gruntowe
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: rt. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 200 w zw. z art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 86 w związku z art. 83 § 3, art. 75, art. 77, art. 7, art. 8 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art.  11
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 8 ust. 1, art. 6 ust. 2, art. 6a, art. 8 ust. 2, art. 8a , art. 8c, art. 8d, art. 8e
journal: Dz.U. 1963 nr 28 poz 169
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Jacek Kuza, protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 14 września 2023 r. znak: SPN.IV.7511.11.4.2023 w przedmiocie nieustalenia uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody Świętokrzyskiego na rzecz A. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z 14.09.2023 r. znak: SPN.IV.7511.11.4.2023 Wojewoda Świętokrzyski utrzymał w mocy decyzję Starosty Buskiego z 14.07.2023 r. znak: GKN.6810.4.44.2016 w przedmiocie nieustalenia uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z 14.07.2023 r. Starosta Buski, na podstawie art. 6a ust. 1 i art. 8e, art. 8f ustawy z dnia 29.06.1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 140), zwanej dalej "ustawą" po rozpatrzeniu wniosków: A. K., R. T., M. T., Z.R.-M, E i. S. K., R. B., T. S., L. S., M. K., P. B. działającego w imieniu A Sp. z o.o., J. i A. małż. L., J. K., E. i S. małż. K., K. K., D. i S. małż. C., V. i L. małż. K., B. S., K. i H. małż. S., Z. S., A. S.-T. i G. T., Z. S., K. S. w sprawie ustalenia uprawnionych udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi [...], orzekł o nieustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi [...]. Organ I instancji, odnosząc się do podstawy prawnej swojej decyzji, wskazał że nowelizacja ustawy wprowadzona w 2015 r. miała za zadanie umożliwić regulowanie stanu prawnego wspólnot gruntowych, przy uwzględnieniu faktycznego, aktualnego stanu użytkowania gruntów wspólnoty trwającego przez 10 lat poprzedzających wejście w życie nowelizacji tej ustawy. Celem ustawy jest więc przyznanie praw osobom, które realnie wykorzystywały grunty w związku z prowadzonym przez siebie gospodarstwem rolnym. Niezbędne w tym zakresie "korzystanie" ze wspólnoty w rozumieniu art. 6a pkt 1 ustawy oznacza użytkowanie samoistne, tj. jak współwłaściciel, poprzez pozyskiwanie pożytków zgodnie ze zwyczajami miejscowymi dotyczącymi wspólnoty, z poszanowaniem praw innych członków wspólnoty oraz z wyłączeniem prawa do korzystania z gruntów innych osób, które do wspólnoty nie należą. Przesłanka "korzystania" z gruntów wspólnoty dotyczy okoliczności faktycznej, tj. rzeczywistego pobierania pożytków z nieruchomości. W tym zakresie odwołano się do uprzednio wydanej decyzji kasacyjnej Wojewody Świętokrzyskiego, w której zakwestionowano stanowisko organu I instancji co do tego, jakoby ustawową przesłankę korzystania ze Wspólnoty we własnym imieniu, jak członkowie Wspólnoty, spełniali wnioskodawcy, którzy dzierżawili grunty od Wspólnoty oraz na dzierżawiony grunt pozyskiwali płatności w ramach wsparcia bezpośredniego do gruntów rolnych – gdyż nie powstają żadne stosunki prawne łączące dzierżawcę z całą wspólnotą gruntową, jako że korzysta on ze Wspólnoty jedynie w ramach zawartej umowy cywilnoprawnej. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji postanowił ponownie przeprowadzić dowód z przesłuchania świadków - stosowanie do art. 86 K.p.a., dodatkowo z uwzględnieniem zaleceń zawartych w ww. decyzji – w celu potwierdzenia nieprzerwanego, faktycznego korzystania z gruntów wspólnoty we wskazanym wyżej okresie czasu, jak również aby prawidłowo ustalić wszystkie osoby, które faktycznie korzystały ze wspólnoty gruntowej w ustawowym czasie. W tym zakresie wezwano do złożenia zeznań w charakterze świadka 26 wnioskodawców, odstępując natomiast od przesłuchania M. T., ponieważ na podstawie poprzednich zeznań A. K. i R. T. uznano, że nie spełnia ona przesłanki posiadania gospodarstwa rolnego, przewidzianej w art. 6a pkt 1 ustawy. L. S. w dniu 19.08.2022 r. złożył oświadczenie, z którego wynika, że obecnie również nie posiada gospodarstwa rolnego, ponieważ przepisał je synom. Z kolei z analizy treści protokołu z przesłuchania P. B. z 15.10.2021 r. wynika, że nie posiada on wiedzy na temat użytkowania gruntów przez inne osoby. Przesłuchania stron postępowania, które dotychczas złożyły wnioski o ustalenie uprawnień do udziału we wspólnocie, zostały przeprowadzone 25 i 26.04.2023 r. – z pouczeniem o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Podczas zeznań świadkowie byli pytani o to, czy grunty były oddawane rolnikom indywidualnym do korzystania na podstawie umowy dzierżawy, kto użytkował grunty na podstawie umowy dzierżawy, czy był płacony i jak wykorzystywany czynsz z tytułu dzierżawy gruntów, czy poza gruntami wydzierżawionymi pozostawały grunty dostępne do korzystania przez udziałowców oraz jak pozyskiwano pożytki z gruntów wspólnoty. Ponadto każdemu ze świadków została przedstawiona lista osób, które złożyły wnioski o udział we Wspólnocie, celem wskazania poprzez własnoręczny podpis, czy dana osoba w okresie od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31.12.2015 r. faktycznie korzystała (lub nie) z gruntów Wspólnoty.

Na przesłuchanie nie stawili się:

Z. S., który telefonicznie poinformował, że przebywa na stałe za granicą,

H. S., z uwagi na zły stan zdrowia, o czym poinformowała żona K. S.,

J. K. (brak usprawiedliwionej przyczyny niestawiennictwa),

J. L. (brak usprawiedliwionej przyczyny niestawiennictwa).

W związku z powyższym niestawiennictwo Z. S. i H. S. uznano za usprawiedliwione i uznano, że istnieje trwała przeszkoda w ich przesłuchaniu. Ponadto na podstawie informacji uzyskanych telefonicznie od Z. S. (notatka służbowa) stwierdzono, że Z. S. użytkował grunty Wspólnoty do roku 2004. Fakt ten został również potwierdzony przez niektóre osoby podczas przesłuchań w dniach 25-26.04.2023 r. W rezultacie uznano, że zeznania Z. S. nie wniosłyby nic nowego do sprawy, ponieważ w latach 2006-2015 nie użytkował gruntów Wspólnoty i przebywał za granicą. Organ odstąpił od ponownego wezwania J. K. jako świadka, ponieważ uznał, że zeznania świadka z dnia 29.06.2021 r. zawierają wskazania co do osób, które użytkowały grunty Wspólnoty i kolejne przesłuchanie świadka nie wniesie nic nowego do sprawy. Organ odstąpił również od ponownego wezwania na przesłuchanie J. L., ponieważ na gruncie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego (w tym wyjaśnień jej męża złożonych podczas przesłuchania z dnia 25.04.2023 r.) uznano, że jej zeznania również nie wniosą nic nowego do sprawy. Za takim stwierdzeniem przemawia fakt, że Państwo L. nie byli członkami Wspólnoty. Jak wskazuje mąż J. L., nie posiada ona wiedzy na temat tego kto użytkował grunty Wspólnoty, ponieważ tylko on zajmuje się pracą w gospodarstwie i faktycznie użytkował grunty Wspólnoty.

Starosta Buski, mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, stwierdził, że grunty Wspólnoty wsi [...] były wydzierżawiane, z tym że należy rozróżnić umowy dzierżawy zawierane z członkami Wspólnoty (wewnątrz Wspólnoty) od umów dzierżawy zawieranych z osobami z zewnątrz (umowy zawierane ze Wspólnotą i osobą zewnętrzną). Członkowie Wspólnoty użytkowali grunty Wspólnoty, które pozostawały do ich swobodnego korzystania w ramach umów dzierżawy, jak również część swoich gruntów położonych na terenie [...] i grunty położone w [...] oddawali do wyłącznego użytkowania dzierżawcom zewnętrznym. Nie ma wątpliwości, że grunty położone na terenie obrębu [...] (poza wydzierżawionymi tzw. dzierżawcom zależnym) pozostawały nieprzerwanie dostępne dla okolicznych rolników do wspólnego, swobodnego korzystania na podstawie posiadanego udziału we Wspólnocie. Na podstawie zeznań organ stwierdził, że umowy dzierżawy czy to wewnątrz Wspólnoty, czy też z osobami spoza Wspólnoty były zawierane dopiero od 2012 r. Świadkowie wskazywali, że umowy dzierżawy były zawierane od 2012 r., ponieważ dopiero wówczas powstał Zarząd Wspólnoty. Jedynie niektóre osoby z [...] zaprzeczały jakoby umowy dzierżawy były zawierane. Jednakże uznano, że wynikało to z ich niewiedzy. W tym zakresie wskazano na zeznania S. C., który wyjaśnił, że: w 2012 r. Z. R.-M. oraz E. K. postanowiły reaktywować Wspólnotę i utworzyły Zarząd. Członkowie wspólnoty nazwali siebie członkami (udziałowcami) na podstawie korzystania ze Wspólnoty przez rodziców (w latach 60-tych i wcześniej), z tym że "udziałowcy" zaczęli korzystać ze Wspólnoty od 2012 i zaproponowali "dzierżawcom zewnętrznym" zalegalizowanie korzystania przez nich gruntów Wspólnoty od 2006 r., a nawet wcześniej. Udziałowcy nazwali siebie członkami Wspólnoty tylko i wyłącznie dlatego, że w latach poprzednich z gruntów Wspólnoty korzystali ich rodzice, a osoby które faktycznie korzystały z gruntów w latach 2006-201 nazwali dzierżawcami zewnętrznymi. Biorąc pod uwagę powyższe organ z ostrożnością podszedł do stanowiska Wojewody Świętokrzyskiego, jakoby korzystanie z gruntów przez posiadacza zależnego, np. dzierżawcę (w przypadku Wspólnoty Gruntowej wsi [...]) miało swoje źródło w stosunku obligacyjnym, a nie w przysługującym mu udziale we wspólnocie. Zaznaczono zarazem, że czynsz z tytułu dzierżaw wykorzystywany był na cele społeczne, m.in. przekazy wam był szkole podstawowej, parafii Wiślickiej, klubowi sportowemu, jak również przeznaczony był na remonty tzw. klatek (zagrody dla zwierząt) oraz czyszczenie rowów. Grunty wspólnoty stanowią łąki, dlatego zwyczajowym sposobem czerpania z nich pożytków było ich wykaszanie na siano oraz wypas zwierząt. Po analizie protokołów przesłuchań świadków pod kątem wskazań udziałowców we Wspólnocie Gruntowej wsi [...] organ stwierdził, że nie można jednoznacznie ustalić osób, które faktycznie użytkowały grunty Wspólnoty w ww. okresie. Pojawiają się bowiem nieopisane rozbieżności polegające na tym, że część osób wskazuje, że dana osoba użytkowała grunty, natomiast inne osoby wskazują, że ta sama osoba nie użytkowała gruntów Wspólnoty. Ponadto część świadków zeznaje, że nie ma wiedzy na temat poszczególnych osób wskazanych w punkcie 7 protokołu.

Reasumując, Starosta Buski stwierdził, że w zgromadzonym materiale dowodowym pojawiają się rozbieżności, które uniemożliwiają sporządzenie wykazu uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi [...], zaznaczając że brak jest możliwości ustalenia w inny sposób, niż z zeznań świadków, kto w ustawowym okresie czasu faktycznie użytkował grunty Wspólnoty. W tym zakresie podkreślono, że już dwukrotnie przeprowadzano dowód z przesłuchania świadków, i w obu przypadkach zeznania nie pozwalały na jednoznaczne ustalenie uprawnionych osób. W zeznaniach osób z [...] pojawiają się stwierdzenia, ze "osoby z [...]" nie korzystały z gruntów Wspólnoty, natomiast osoby te twierdzą, ze jednak korzystały z tych gruntów. Przesłanką przewidzianą w art. 6a pkt 1 ustawy jest nieprzerwane, faktyczne korzystanie z gruntów Wspólnoty w okresie od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 grudnia 2015 r., natomiast kilka osób zeznało, że grunty Wspólnoty przez niektóre osoby wskazane na liście były użytkowane, ale dopiero od roku 2012, co wskazuje na niespełnienie przez nich przesłanki niezbędnej do uznania ich za osoby uprawnione do udziału we Wspólnocie. Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że rozbieżności co do osób które użytkowały grunty Wspólnoty i oraz – dodatkowo – niespełnienie przesłanki nieprzerwanego, faktycznego korzystania z gruntów Wspólnoty w latach 2006-2015 przez część osób powodują konieczność nieustalenia wykazu uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi [...].

Wojewoda Świętokrzyski, utrzymując 14.09.2023 r. w mocy ww. decyzję, podkreślił że przy ustalaniu faktycznego korzystania ze wspólnoty gruntowej, kluczowe są zeznania świadków – którzy są w stanie potwierdzić, czy dana osoba roszcząca sobie prawa do udziału we wspólnocie, faktycznie korzystała z niej we wskazanych w ustawie okresach czasu. Gdy grunt wspólnoty wydzierżawiany był rolnikom indywidualnym, a czynsz dzierżawny wykorzystywany były na cele służące ogółowi mieszkańców i nie przypadał konkretnym osobom uprawnionym do udziału we wspólnocie, grunty wspólnoty nie były wykorzystywane przez osoby uprawnione do wspólnoty w rozumieniu ustawy (wyrok WSA w Kielcach z dnia 17.07.2020 r. sygn. akt. II SA/Ke 981/19). Ponadto, założenia projektu nowelizacji ustawy stanowią wskazówkę interpretacyjną, pozwalającą na ustalenie, że grunt podzielony na odrębne działki dla poszczególnych rolników, którzy pobierają dopłaty bezpośrednie do tych gruntów, nie jest wykorzystywany przez osoby uprawnione do wspólnoty w rozumieniu ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Starosta Buski ustalił, że w 2012 r. grupa osób, reaktywowała Wspólnotę Gruntową wsi [...] i utworzyła jej Zarząd. Zarząd oddawał w wyłączne odpłatne używanie wydzielone części gruntu należące do wspólnoty tzw. "udziałowcom", czyli osobom których rodzice korzystali ze wspólnoty w latach 60-tych XX wieku oraz "dzierżawcom zewnętrznym", czyli osobom spoza grona "udziałowców" które chciały zalegalizować faktyczne użytkowanie gruntów wspólnoty. "Dzierżawcy zewnętrzni" płacili wyższy czynsz dzierżawny. Pobierane opłaty przeznaczane były na cele służące ogółowi mieszkańców i nie stanowiły dochodu konkretnej grupy osób.

Uwzględniając powyższe Wojewoda stwierdził, że organ I instancji w sposób prawidłowy i wyczerpujący zgromadził cały dostępny materiał dowodowy zawierający informacje o osobach uprawnionych do udziału we wspólnocie, dwukrotnie przeprowadzając dowód przesłuchania wnioskodawców oraz innych osób (radni, sołtysi z miejscowości [...] i [...]). Rozbieżności w złożonych zeznaniach dotyczą w szczególności wskazania osób użytkujących nieruchomości uznane za Wspólnotę Gruntową wsi [...]. Znaczna grupa wnioskodawców (16 z pośród 27) wskazana została przez część świadków jako użytkująca grunty Wspólnoty i jednocześnie przez innych świadków jako na pewno nieużytkująca tych gruntów. Dodatkowo, niektórzy świadkowie wskazali, ze grupa tzw. "udziałowców" zaczęła użytkować grunty Wspólnoty i dbać o jej sprawy organizacyjne dopiero w 2012 r. Okoliczność ta uniemożliwia ustalenie w sposób pewny, że ta grupa osób korzystała z gruntów wspólnoty przez cały ustawowo wskazany okres czasu. Czynsz dzierżawny, płacony przez dzierżawców wydzielonych umownie działek, przeznaczany był na cele społeczne, służące ogółowi mieszkańców i nie przypadał określonej grupie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie. W związku z tym brak jest również osób które należy uznać za użytkujące grunty wspólnoty ze względu na uzyskiwanie dochodów z dzierżawy tych gruntów. Osoby należące do grupy tzw. "dzierżawców zewnętrznych" – w tym składający odwołanie od decyzji z 14.07.2023 r. S. C., D. C. i A. L. – w swoich zeznaniach wskazują, że nie uważali się za uprawnionych do wspólnoty a grunty użytkowali na podstawie odpłatnych mów dzierżawy (najpierw ustnych a potem sformalizowanych). Z zeznań większości przesłuchanych osób wynika, że zgodnie ze zwyczajami miejscowymi i powszechnym przekonaniem, prawo do korzystania przez te osoby z gruntów wspólnoty wynikało wyłącznie ze stosunku obligacyjnego. S. C. w odwołaniu od uprzedniej decyzji Starosty Buskiego z 30 września 2019r. oświadczył, że na konto Wspólnoty łącznie uiścił środki pieniężne za dzierżawę w wysokości 73 182 zł.

Uwzględniając powyższe organ odwoławczy stwierdził, że korzystanie z wydzielonej części gruntów Wspólnoty w sposób wyłączny, na podstawie odpłatnej umowy dzierżawy, a nie zgodnie ze zwyczajami miejscowymi na podstawie przysługujących uprawnień do udziału we wspólnocie, nie jest korzystaniem ze Wspólnoty w rozumieniu art. 6a ustawy. W złożonych zeznaniach wystąpiła niezgodność co do okoliczności, czy w okresie od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. w ogóle istniały ogólnodostępne grunty Wspólnoty które nie zostały podzielone i oddane do wyłącznego użytkowania na podstawie umów dzierżawy. Szczególnie duże rozbieżności w zeznaniach dotyczą tego, czy grunty położone na terenie [...] tzw. "[...]" oraz działka nr [...] tzw. "[...]" były dostępnie do użytkowania przez wszystkich członków wspólnoty. Rozbieżności te uniemożliwiają ustalenie w sposób pewny czy osoby identyfikowane jako mieszkańcy [...] korzystały z gruntów Wspólnoty. Tym samym, niedające się usunąć rozbieżności w zgromadzonym materiale dowodowy uniemożliwiły ustalenie wykazu wszystkich osób korzystających z gruntów wspólnoty w okresie od dnia 1.01.2006 r. do dnia 31.12.2015 r. Z zeznań świadków, będących kluczowym dowodem na tym etapie postępowania, wyłania się obraz bardzo skomplikowanych stosunków miejscowych, w których mieszkańcy [...] i [...] nie mają wiarygodnych informacji o tym kto faktycznie korzystał z gruntów Wspólnoty i w jakich przedziałach czasowych. Nie istnieje też zgoda co do tego, kto korzystał z tych gruntów jak osoba uprawniona do Wspólnoty, zgodnie ze zwyczajami miejscowym, a kto korzystał wyłącznie na podstawie stosunku obligacyjnego lub nielegalnie i niezgodnie ze zwyczajami miejscowymi.

W skardze do WSA w Kielcach A. L. domaga się uchylenia decyzji organu II instancji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego, podnosząc zarzuty naruszenie przepisów postępowania, mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 140 w związku z art. 75 § 1 i art. 77 §1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji, wydanej pomimo braku dostatecznego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy oraz pomimo braku wyczerpującego i wszechstronnego ustalenia i rozważenia materiału dowodowego przez organ odwoławczy. Mianowicie, Wojewoda Świętokrzyski nie dokonał analizy i oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Skarżący, jako podmiot ubiegający się o uzyskanie tytułu uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej, spełnił warunki określone w art. 6a ust. 1 pkt 1 i w związku art. 8 c ust. 1, 5 i 6 ustawy, które to przepisy - w znaczeniu interesu prawnego - są normą prawa materialnego. Dlatego też niezrozumiała jest dla strony interpretacja przepisów ustawy przez organ I i II instancji "opierająca się i wchodząca" na grunt kodeksu cywilnego, tzn. umowy dzierżawy. Organy błędnie opierały swoje rozważania (uzasadnienie) na przytaczaniu i porównywaniu korzystania ze wspólnoty gruntowej jako "dzierżawy zewnętrznej", gdyż jest to tylko ich swobodna interpretacja. W niniejszej sprawie nie istniała prawna możliwość zawierania jakichkolwiek umów dzierżawy, a gdy organy obu instancji miały wiedzę na ten temat należało zgłosić ten fakt do odpowiednich służb, gdyż nieuprawnieni "członkowie wspólnoty" pobierali nielegalny czynsz dzierżawny. Zgodnie z interpretacją organów podatkowych ci "członkowie wspólnoty" osiągali dochód, z którego powinni rozliczyć się z organem podatkowym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Na rozprawie sądowej 17.01.2024 r. A. L. poparł skargę, a pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, to jest art. 77 § 1, art. 80, art. 8 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Wojewody Świętokrzyskiego, utrzymująca w mocy decyzję Starosty Buskiego w przedmiocie nieustalenia uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej – wśród których znalazł się skarżący.

Instytucja wspólnot gruntowych została uregulowana w ustawie z dnia 29.06.1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 140). Przepis art. 8 ust. 1 tej ustawy w pierwotnym brzmieniu przewidywał, że właściwe do spraw rolnych i leśnych organy prezydiów powiatowych rad narodowych ustalą stosownie do przepisów art. 1 i 3, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową bądź mienie gromadzkie. Wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie ustala w drodze decyzji właściwy do spraw rolnych i leśnych organ prezydium powiatowej rady narodowej. Na obszarze gromad, osiedli i miast nie stanowiących powiatów projekty takich wykazów sporządzają biura gromadzkich rad narodowych bądź właściwe organy prezydiów miejskich rad narodowych lub rad narodowych osiedli (art. 8 ust. 2 ustawy). Na skutek późniejszych zmian ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych przepisy art. 8 ust. 1 i 2 tej ustawy w dniu 31.01.2015 r. stanowiły, że: 1. starosta ustala, stosownie do przepisów art. 1 i 3, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową bądź mienie gromadzkie. 2. wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie ustala, w drodze decyzji, starosta. Dla obszarów gmin projekty takich wykazów sporządzają wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast). Na skutek nowelizacji ustawy dokonanej z dniem 1 stycznia 2016 r. na mocy ustawy z dnia 10.07.2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U z 2015 r. poz. 1276) zmieniono między innymi art. 6 ust. 2 ustawy, w związku z czym z dniem 1.01.2016 r. art. 6 uzyskał następujące brzmienie:

1. uprawnionymi do udziału we wspólnocie gruntowej są osoby fizyczne lub prawne posiadające gospodarstwa rolne, jeżeli w ciągu ostatniego roku przed dniem wejścia w życie ustawy faktycznie korzystały z tej wspólnoty;

2. jeżeli wspólnotą gruntową są lasy, grunty leśne albo nieużytki przeznaczone do zalesienia, uprawnionymi do udziału w takiej wspólnocie są osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania lub osoby prawne mające siedzibę na terenie miejscowości, w której znajdują się grunty stanowiące wspólnotę, lub osoby mające miejsce zamieszkania na terenie innej miejscowości, a prowadzące gospodarstwo rolne, chyba że w okresie 5 lat przed dniem wejścia w życie ustawy osoby te faktycznie ze wspólnoty nie korzystały;

3. niekorzystanie ze wspólnoty gruntowej w okresie wymienionym w ust. 1 bądź w ust. 2 nie powoduje utraty uprawnień, jeżeli spowodowane to było klęską żywiołową, wypadkami losowymi lub innymi szczególnymi względami.

Ponadto z dniem 1.01.2016 r. po art. 6 ustawy dodany został przepis art. 6a w brzmieniu:

1. jeżeli nie jest możliwe ustalenie uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 6 ust. 1 lub 2, uprawnionymi do udziału w tej wspólnocie są:

1) osoby fizyczne lub prawne, które posiadają gospodarstwa rolne i nieprzerwanie przez okres od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. faktycznie korzystały ze wspólnoty gruntowej albo

2) osoby fizyczne, które mają miejsce zamieszkania na terenie miejscowości, w której znajdują się grunty stanowiące wspólnotę lub prowadzą w tej miejscowości gospodarstwo rolne - jeżeli wspólnotą gruntową są lasy, grunty leśne albo nieużytki przeznaczone do zalesienia, chyba że przez okres od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. osoby te faktycznie nie korzystały ze wspólnoty.

2. niekorzystanie ze wspólnoty gruntowej w okresie wymienionym w ust. 1 pkt 1 nie powoduje utraty uprawnień, jeżeli spowodowane było klęską żywiołową, wypadkami losowymi lub innymi szczególnymi względami.

Na skutek nowelizacji uchylony został ust. 2 art. 8 ustawy, zaś ust. 1 tego artykułu uzyskał nowe brzmienie, wedle którego starosta wydaje decyzję o ustaleniu, które spośród nieruchomości, o których mowa w art. 1 ust. 2 i 3, stanowią mienie gromadzkie. Jednocześnie po art. 8 ustawy dodane zostały art. 8a-8o. Przepis art. 8a stanowi między innymi, że: ustalenie, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustalenie wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie następuje na wniosek złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2016 r. przez uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lub 2, albo przez jego następcę prawnego (ust. 1); starosta wydaje decyzję, o ustaleniu, które nieruchomości spośród nieruchomości, o których mowa w art. 1 ust. 1, stanowią wspólnotę gruntową (ust. 4); starosta wydaje decyzję o ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie (ust. 5); w przypadku gdy nie jest możliwe ustalenie uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 6 ust. 1 lub 2, starosta wydaje decyzję o nieustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie na podstawie art. 6 ust. 1 lub 2 (ust. 7). Z kolei według art. 8c ust. 1 ustawy w przypadku gdy decyzja, o której mowa w art. 8a ust. 7, stała się ostateczna, ustalenie, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową oraz ustalenie wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie gruntowej następuje na wniosek uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej, o którym mowa w art. 6a. Starosta w terminie 7 dni od dnia, w którym decyzja, o której mowa w art. 8a ust. 7, stała się ostateczna, podaje do publicznej wiadomości informację o terminie składania wniosków przez osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 6a (art. 8c ust. 2). Według art. 8d ustawy starosta wydaje decyzję o ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 6a, oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie. W przypadku gdy nie jest możliwe ustalenie uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 6a, starosta wydaje decyzję o nieustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie (art. 8e ustawy), który to tryb został zastosowany w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 10.07.2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (druk sejmowy Sejmu RP VII kadencji nr 3193) podkreślono, że spośród ponad 5100 istniejących wspólnot gruntowych o łącznej powierzchni około 107 tys. ha prawie 3500 nie ma uregulowanego stanu prawnego, tzn. nie ustalono w drodze decyzji administracyjnej, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie - mimo że ustawa w art. 8 ust. 5 nakładała na właściwy organy obowiązek dokonania tych czynności w terminie 1 roku od dnia wejścia w życie ustawy - czyli do dnia 5.07.1964 r. Z powyższych danych wynika, że większość wspólnot gruntowych nie ma uporządkowanego zgodnie z przepisami ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych stanu prawnego. Wskazano, że z uwagi na powyższe oraz na to, że w ciągu przeszło 50 lat obowiązywania ustawy miały miejsce w Polsce istotne zmiany ustrojowe, społeczne i gospodarcze, konieczna jest nowelizacja przepisów ustawy i dostosowanie jej, w zakresie projektowanej nowelizacji ustawy, do współczesnych realiów społeczno-gospodarczych i obowiązującego ustawodawstwa, tak aby spowodować uregulowanie stanu prawnego wszystkich nieruchomości stanowiących wspólnoty gruntowe, co do których nie została wydana decyzja ustalająca, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, oraz rozszerzenie możliwości dysponowania nieruchomościami przez członków działających w obrocie prawnym wspólnot przez umożliwienie przekształcenia wspólnoty gruntowej we współwłasność w rozumieniu ustawy - Kodeks cywilny. Ponadto nadmieniono, że projektowana nowelizacja ustawy nie zakłada zniesienia istniejących wspólnot gruntowych, powstałych zgodnie z przepisami ustawy, a więc w których znane są wielkości udziałów wszystkich uprawnionych, a zarządzanie wspólnotą odbywa się w ramach spółki utworzonej przez uprawnionych. Istniejące wspólnoty gruntowe będą mogły funkcjonować nadal w dotychczasowej formie organizacyjnej i gospodarować na dotychczasowych zasadach, jeżeli taka będzie wola samych uprawnionych. Zaznaczono, że z uwagi na to, iż od dnia wejścia w życie ustawy upłynęło już ponad 50 lat, a w stosunku do wielu nieruchomości nie wydano w dalszym ciągu decyzji, o których mowa w art. 8 ustawy, proponuje się zmianę przepisów ustawy regulujących zasady i tryb ustalania uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Ponadto w ramach oceny skutków regulacji wyjaśniono, że zmiana przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych umożliwi wydanie decyzji administracyjnych ustalających osoby uprawnione do korzystania ze wspólnoty i wielkości przysługujących im udziałów, gdy decyzji takich nie wydano. Powyższe pozwoli na ostateczne uregulowanie stanu prawnego nieruchomości zaliczonych do wspólnot gruntowych. Przewiduje się, że uregulowanie stanu prawnego może dotyczyć nieruchomości o powierzchni nawet około 50 tys. ha.

Uwzględniając powyższe stwierdzić trzeba, że nowelizacja ustawy miała na celu ułatwienie uregulowania stanu prawnego wspólnot gruntowych przez wydanie decyzji administracyjnych ustalających, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustalenie wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie w sytuacji, gdy wcześniej decyzji takich nie wydano, a zatem stan prawny gruntów stanowiących wspólnotę był nieuregulowany (por. wyrok WSA w Kielcach z 17.07.2020 r. o sygn. akt II SA/Ke 981/19). To właśnie tego rodzaju sytuacji dotyczy określony w art. 8a ustawy termin do dnia 31.12.2016 r. na złożenie wniosku przez uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lub 2, albo przez jego następcę prawnego.

W świetle całokształtu przytoczonych uregulowań prawidłowe jest stanowisko Wojewody, że ustalenia dotyczące posiadania gospodarstwa rolnego (co w przypadku skarżącego pozostaje bezsporne) oraz sposobu użytkowania gruntów wspólnoty (przez okres od 1.01.2006 r. do 31.12.2015 r.) stanowią punkt wyjścia do weryfikacji, czy w konsekwencji – zgodnie z art. 6a pkt 1 ustawy – osoby korzystające ze wspólnoty są uprawnionymi do udziału we wspólnocie gruntowej. Istotne przy tym pozostaje, że w myśl zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 K.p.a. i skonkretyzowanej w art. 77 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zobowiązane są w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać, ale i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, przy czym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 K.p.a.). Wreszcie, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Stanowisko to jest zarazem zgodne z poglądem tut. Sądu, przedstawionym w wyroku z 3.03.2020r. o sygn. akt II SA/Ke 102/20 – oddalającym sprzeciw A. L. i J. L. od decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z 16.12.2019 r., którą uchylono decyzję Starosty Buskiego z 30.09.2019 r. o ustaleniu wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Mianowicie, w uzasadnieniu tego orzeczenia podkreślono, że "zadaniem organu administracji, do którego wpłynęły wnioski złożone na podstawie ustawy, jest ustalenie, na podstawie postępowania dowodowego uwzględniającego powołane wyżej przepisy art. 7, 77 § 1 i art. 75 § 1 K.p.a., czy i wobec których osób fizycznych i prawnych składających wniosek, spełnione zostały przesłanki określone w art. 6a ust. 1 pkt 1 ustawy". Sąd, podzielając ówczesną argumentację organu odwoławczego, stwierdził, że:

- "przeprowadzając rozprawę organ (I instancji) nie skorzystał z możliwości odebrania od stron zeznań w trybie art. 86 w zw. z art. 83 § 3 k.p.a., zaś oświadczenia składane przez osoby obecne rozprawie były na tyle lakoniczne, że nie mogły stanowić podstawy ustaleń w sprawie",

- "z akt wynika zatem, że w decyzji z 30.09.2019 r. organ I instancji ustalił uprawnienia 12 wnioskujących osób do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi [...] w oparciu o materiał dowodowy zebrany z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a., ograniczony do pisemnych oświadczeń wnioskodawców oraz krótkich wypowiedzi złożonych przez niektórych z nich podczas rozprawy administracyjnej".

W kolejnej decyzji kasacyjnej – z 14.10.2022 r. – Wojewoda Świętokrzyski stwierdził m.in., że organ I instancji nie skorzystał z możliwości odebrania zeznań w trybie art. 86 w związku z art. 83 § 3 K.p.a. w stosunku do 11 osób spośród grupy 29 osób, które złożyły wnioski o ustalenie uprawnień do udziału we wspólnocie, nie wypełniając tym samym zaleceń zawartych w uprzednio wydanej decyzji z 16.12.2019r. (k. 1148).

Dokonując kontroli legalności wydanych obecnie decyzji należy stwierdzić, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organy obu instancji nie ustrzegły się – kolejnego już – braku spełnienia wymogów K.p.a., naruszając tym samym powołane na wstępie przepisy postępowania.

Nie budzi przy tym wątpliwości Sądu sam modus operandi prowadzenia postępowania w sprawie, w którym Starosta Buski, przesłuchując ponownie wnioskodawców w celu ustalenia wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, sformułował następujące pytania:

- Czy grunty Wspólnoty w okresie od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. były oddawane rolnikom indywidualnym do wyłącznego użytkowania na podstawie umowy dzierżawy?

- Proszę wskazać osoby, które użytkowały grunty tylko i wyłącznie jako dzierżawca (posiadanie zależne), a nie w ramach przysługującego im udziału we Wspólnocie.

- Jak wykorzystywany był czynsz z tytułu dzierżawy gruntów Wspólnoty i komu przypadał?

- Czy jakiekolwiek grunty Wspólnoty pozostawały dostępne dla okolicznych rolników do wspólnego, swobodnego korzystania we własnym imieniu na podstawie posiadanego udziału we Wspólnocie?

- Jakie są zwyczaje miejscowe dotyczące pozyskiwania pożytków ze Wspólnoty?

- W jaki sposób Pan/Pani pozyskiwał/-a pożytki z gruntów Wspólnoty?

Nadmienić przy tym trzeba, że dowód przeprowadzono z zeznań złożonych w trybie art. 86 w związku z art. 83 § 3 K.p.a. przez większość wnioskodawców, przy czym zaniechanie przesłuchania czterech wnioskodawców zostało przez organ wyczerpująco uzasadnione w kontekście braku wpływu zeznań tych osób na poczynione w sprawie ustalenia.

W aspekcie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy organ I instancji stwierdził, że "Grunty Wspólnoty wsi [...] były wydzierżawiane, z tym że należy rozróżnić umowy dzierżawy zawierane z członkami Wspólnoty (wewnątrz Wspólnoty) od umów dzierżawy zawieranych z osobami z zewnątrz (umowy zawierane ze Wspólnotą i osobą zewnętrzną). Członkowie Wspólnoty użytkowali grunty Wspólnoty, które pozostawały do ich swobodnego korzystania w ramach umów dzierżawy, jak również część swoich gruntów położonych na terenie [...] i grunty położone w [...] oddawali do wyłącznego użytkowania dzierżawcom zewnętrznym." Takie stanowisko Starosty Buskiego było konsekwencją przyjęcia w ww. decyzji kasacyjnej poglądu co do tego, że gdy grunt wspólnoty wydzierżawiany był rolnikom indywidualnym, a czynsz dzierżawny wykorzystywany były na cele służące ogółowi mieszkańców i nie przypadał konkretnym osobom uprawnionym do udziału we wspólnocie, właściciele okolicznych gospodarstw w ogóle nie korzystali z przypisanych wspólnocie gruntów, we własnym imieniu, jak członkowie wspólnoty – z powołaniem się na wyrok tut. Sądu z dnia 17.07.2020 r. o sygn. akt. II SA/Ke 981/19 (wydany w sprawie innej wspólnoty gruntowej).

Z kolei w zaskarżonej obecnie decyzji Wojewoda Świętokrzyski stwierdził, że cyt.:

- "Czynsz dzierżawny, płacony przez dzierżawców wydzielonych umownie działek, przeznaczany był na cele społeczne, służące ogółowi mieszkańców i nie przypadał określonej grupie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie. W związku z tym brak jest również osób które należy uznać za użytkujące grunty wspólnoty ze względu na uzyskiwanie dochodów z dzierżawy tych gruntów."

- "osoby należące do grupy tzw. "dzierżawców zewnętrznych", w tym odwołujący S. C., D. C. i A. L., w swoich zeznaniach wskazują, że nie uważali się za uprawnionych do wspólnoty, a grunty użytkowali na podstawie odpłatnych mów dzierżawy (najpierw ustnych a potem sformalizowanych)",

- w rezultacie uznając, że "korzystanie z wydzielonej części gruntów wspólnoty w sposób wyłączny, na podstawie odpłatnej umowy dzierżawy, a nie zgodnie ze zwyczajami miejscowymi na podstawie przysługujących uprawnień do udziału we wspólnocie, nie jest korzystaniem ze wspólnoty w rozumieniu art. 6a ustawy".

Ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji nie znajdują jednak potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych skarżący A. L. oświadczył:

- 30.06.2021 r., że w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 31 grudnia 2015 r. korzystał nieprzerwanie z gruntów Wspólnoty, kosząc łąki w celu pozyskania siana (k. 410);

- 25.04.2023 r. cyt. "Ja grunty Wspólnoty użytkuję od 2001 r. i nie miałem zawartej umowy dzierżawy, bo grunty były porzucone (...) Odnośnie umów dzierżawy być może były jakieś umowy pomiędzy jakimiś osobami, ale ja tych umów nie widziałem" (k. 1298).

W aktach sprawy, pomimo rozległych rozważań organów o charakterze prawnym umów dzierżawy gruntów Wspólnoty i wywodzeniu w tym zakresie negatywnych skutków w odniesieniu do A. L., brak jednak takiej umowy zawartej ze skarżącym. W aktach znajduje się natomiast umowa dzierżawy S.C. (k. 605) – który obok skarżącego, również wniósł odwołanie od decyzji z 14.07.2023 r. a w toku postępowania przyznał – w przeciwieństwie do skarżącego – że umowy takie zawierał – ze "Spółką dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej we wsi [...]". Dodatkowo, S. C. potwierdził, że A. L. użytkował grunty Wspólnoty w relewantnym prawnie okresie od 1.01.2006 r. do 31.12.2015 r. (k. 583).

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że organ odwoławczy – wydając decyzję w przedmiocie nieustalenia uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej –powołał się m.in. na wyrok WSA w Lublinie sygn. akt. II SA/Lu 637/20 z 9.03.2021 r.. W tym zakresie podkreślono, że przy ustalaniu faktycznego korzystania ze wspólnoty gruntowej, kluczowe są zeznania świadków – którzy są w stanie potwierdzić, czy dana osoba roszcząca sobie prawa do udziału we wspólnocie, faktycznie korzystała z niej we wskazanych w ustawie okresach czasu.

Tymczasem w aktach sprawy, oprócz ww. zeznań S.C., znajdują się również zeznania R. T., który potwierdził, że skarżący A. L. użytkował grunty Wspólnoty w relewantnym prawnie okresie od dnia 1.01.2006 r. do 31.12.2015 r. (k. 452), do czego żaden z organów nie odniósł się w szczegółowy sposób, poprzestając na wyciągnięciu negatywnych dla skarżącego konsekwencji wynikających z umowy dzierżawy – której brak jednak w aktach niniejszej sprawy.

W tym kontekście trafna okazała się argumentacja skarżącego, który zarzucił organom pominięcie materiału dowodowego i rażące naruszenie przepisów art. 75 i 77 K.p.a., zwracając jednocześnie uwagę na cyt. "zdumiewający" sposób prowadzenia postępowania przez organ II instancji, który stwierdził, że skarżący należał do grupy tzw. "dzierżawców zewnętrznych", nie posiadając w zgromadzonym materiale dowodowym dokumentów potwierdzających istnienie takiego stanu faktycznego, opierając swoje wywody jedynie na luźnych stwierdzeniach. Tymczasem koncepcja dotycząca rozróżnienia osób użytkujących grunty Wspólnoty na "udziałowców" oraz "dzierżawców zewnętrznych", legła u podstaw wydania decyzji w przedmiocie nieustalenia uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej.

Odnosząc się do końcowego stwierdzenia organu odwoławczego należy uznać, że "skomplikowanie stosunków miejscowych, w których mieszkańcy [...] i [...] nie mają wiarygodnych informacji o tym, kto faktycznie korzystał z gruntów wspólnoty i w jakich przedziałach czasowych" nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla poczynienia w wydanej decyzji ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym. Jeśli chodzi zaś o przedstawione w zaskarżonej decyzji stanowisko Wojewody Świętokrzyskiego co do tego, że istnieją rozbieżności polegające na tym, że część osób wskazuje, że dana osoba użytkowała grunty, natomiast inne osoby wskazują, że ta sama osoba nie użytkowała gruntów Wspólnoty, to kwestie nie zostały w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia szczegółowo omówione – z przywołaniem danych konkretnych osób – w sposób, który umożliwiłby merytoryczną kontrolę tej decyzji.

Takie postępowanie narusza bowiem fundamentalne dla procedury administracyjnej zasady: prawdy obiektywnej, zgodnie z którą organy administracji publicznej podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 K.p.a.) oraz zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.), z której wynika obowiązek organów prowadzenia postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zostaną wyeliminowane opisane wyżej nieprawidłowości, a wynik prowadzonego postępowania będzie odzwierciedlał całość zebranego w sprawie materiału dowodowego, który zostanie kompleksowo omówiony w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia – zgodnie z wymogami, jakie dla uzasadnienia faktycznego decyzji administracyjnej stawia art. 107 § 3 K.p.a. w związku z ustanowioną w art. 11 K.p.a. zasadą przekonywania.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono w pkt II wyroku – na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., mając na uwadze wysokość uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu sądowego – 200 zł.