Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1107/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 21 kwietnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. B. i W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 25 lipca 2022 roku znak: SKO.GN/4160/72/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty adiacenckiej, skargę oddala.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 25 lipca 2022 roku, znak: SKO.GN/4160/72/2022 utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Zielonki z dnia 31 maja 2022 roku odmawiająca małżonkom Pani K. B. i Panu W. B. - umorzenia w całości zwaloryzowanej opłaty adiacenckiej ustalonej decyzją administracyjną znak: GR.3134.5.44.2017 z dnia 10.09.2018 r., należnej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w obrębie Z., składającej się z działki ewidencyjnej nr [...] (po podziale dz. nr: [...], [...]), wskutek stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi w wysokości [...] zł (słownie: [...]) wraz z należnymi odsetkami.

Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach.

W dniu 29.03.2022 r do organu wpłynął wniosek Pani K. i Pana W. B. o umorzenie w całości, ustalonej decyzją administracyjną znak: GR.3134.5.44.2017 z dnia 10.09.2018 r., opłaty adiacenckiej wraz z odsetkami należnej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w obrębie Z., składającej się z działki ewid. nr [...] (po podziale dz. nr: [...], [...]), wskutek stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi.

Pismem z dnia 31.03.2022 r organ wystąpił do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., z prośbą o zbadanie sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej Stron.

Z karty informacyjnej uzyskanej od Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. wynika, iż Strony prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe oraz utrzymują się z pracy we własnym gospodarstwie rolnym uzyskując łączny dochód w wysokości [...] zł. W/w oświadczyli, iż jest to ich jedyne źródło dochodu. Miesięczne szacowane koszty utrzymania wynoszą ok. [...] zł. Strony wskazują, iż dominującymi problemami w ich rodzinie są: trudna sytuacja zdrowotna i materialna, a także sytuacja kryzysowa po śmierci córki w młodym wieku. Po wyburzeniu domu pod POK, Pani K. i Pan W. B. przeprowadzili się do nowego domu - tj. ul. [...], Z.. W/w widnieją w ewidencji podopiecznych GOPS w Z..

Ponadto organ ustalił iż, Pani K. i Pan W. małżonkowie B. na podstawie aktów notarialnych Rep. A nr [...] z dnia 08.02.2022 r. oraz Rep. A nr [...] z dnia 08.02.2022 r. sprzedali za łączną kwotę [...]zł położone w obrębie Z. działki nr [...] o pow. 0,2579 ha i nr [...] o pow. 0,1151 ha, które powstały w wyniku podziału geodezyjnego działki nr [...] o pow. 0,3730 ha.

Również zaznaczono, iż na podstawie decyzji Starosty Krakowskiego znak GN.III.683.3.105.2011.PK z dnia 21.08.2012 r. P. W. B. i P. K. B. zostało wypłacone odszkodowanie w wysokości [...] zł za nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...] o pow. 0,0142 ha i nr [...] o pow. 0,0014 ha, obręb Z., przejętą na rzecz Gminy Z., decyzją znak [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla przedsięwzięcia pn.: Budowa drogi gminnej nr [...] (ul. [...] w Z.)", sprostowaną postanowieniem Starosty Krakowskiego znak ABV.SP.7330-17/10 z dnia 11.07.2011 r. i z dnia 22.08.2011 r.

Pismem z dnia 11.05.2022 r. Strony zostały poinformowane o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, jak i o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału - w terminie 7 dni licząc od dnia odebrania pisma. Pismo zostało doręczone Stronom w dniu 12.05.2022 r.

Podczas wizyty Urzędzie w dniu 16.05.2022 r. Strony uzyskały informację, iż Wójt Gminy Z. podjął negatywną decyzję w kwestii umorzenia opłaty adiacenckiej w całości wraz z odsetkami, lecz zaproponował Stronom rozłożenie naliczonej należności na raty.

W dniu 18.05.2022 r do organu wpłynęło pismo P. K. B. i P. W. B., z którego wynika, iż Strony nie wyrażają zgody na rozłożenie opłaty na raty oraz ponownie wnoszą o umorzenie należności w całości.

Organ I instancji wskazał, że przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j.: Dz. U. 2021 r. poz. 305 ze zm.) oparte są o konstrukcję tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że w szczególnych przypadkach Wójt, działając na wniosek Strony - dłużnika, może, lecz nie musi udzielić ulgi w spłacie należności pieniężnej. Zasadą jest płacenie zobowiązań wobec Gminy, a zastosowana ulga stanowi odstępstwo od tej zasady. Ulga ta musi być traktowana jako przywilej Strony -dłużnika, nie zaś jako Jego prawo. Ustawa o finansach publicznych zawiera zamknięty katalog sytuacji, w których należności takie jak opłata adiacencka mogą być umarzane. Zdaniem organu, nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające umorzenie opłaty adiacenckiej.

Wójt Gminy Z., po przeanalizowaniu całości materiałów, mając na uwadze uzyskane przez Strony odszkodowanie oraz korzyści finansowe ze sprzedaży gruntów, decyzją z dnia 31 maja 2022 roku odmówił umorzenia w całości zwaloryzowanej opłaty adiacenckiej wraz z odsetkami.

Od powyższej decyzji odwołanie, w ustawowym terminie, wnieśli Pani K. B. i Pan W. B. podnosząc, iż jako rolnicy złożyli wniosek do Pana Wójta o wyrozumiałość i umorzenie wysokiej opłaty adiacenckiej, gdyż w pismach i upomnieniu : 1/ nr DB.3162.4.10.2022 z 04.03.2022 zostali poinformowani, że mogą starać się o umorzenie i taką prośbę złożyli, jednakże Wójt odmówił im tego prawa, 21 nr DB.3162.4.21.2022 z 02.06.2022, podano zawyżoną sumę [...] zł i podano termin 7 dni, a w decyzji 14 dni, dlatego wnoszą o wyjaśnienie rozbieżności. Ponadto wskazali, że opłata adiacencka już nie dotyczy ich działki, bo już tam nie mieszkają.

Rozpoznając sprawę w wyniku wniesionego odwołania Kolegium decyzją z dnia 25 lipca 2022 roku, znak: [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia 31 maja 2022 roku.

Kolegium podkreśliło, spośród ulg przewidzianych w wyżej powołanych przepisach najdalej idącą ulgą prowadzącą do całkowitej rezygnacji przez organ z dochodzenia należności jest umorzenie należności w całości, dlatego też przesłanki do udzielenia tej ulgi są bardziej rygorystyczne niż przesłanki udzielenia pozostałych ulg, które prowadzą jedynie do odłożenia spłaty należności w czasie.

W świetle art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. umorzenie należności publicznoprawnej w całości jest możliwe tylko w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym.

Organ odwoławczy uznał, że podnoszone przez Wnioskodawców argumenty dotyczące trudnej sytuacji materialnej nie stanowią wystarczającej przesłanki do zastosowania ulgi w postaci umorzenia przedmiotowej należności. W toku postępowania zbadano sytuację materialną, zdrowotną i rodziną Stron. W dniu 25.04.2022 r do organu wpłynęło pismo Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. znak PS.433.15.2022 z dnia 20.04.2022 r wraz z kartą informacyjną dotyczącą sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej Państwa B. . Z karty informacyjnej wynika, iż Strony prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe oraz utrzymują się z pracy we własnym gospodarstwie rolnym uzyskując łączny dochód w wysokości [...] zł. W/w oświadczyli, iż jest to ich jedyne źródło dochodu. Miesięczne szacowane koszty utrzymania wynoszą ok. [...] zł. Strony wskazują, iż dominującymi problemami w ich rodzinie są: trudna sytuacja zdrowotna i materialna, a także sytuacja kryzysowa po śmierci córki w młodym wieku. Po wyburzeniu domu pod POK, Pani K. i Pan W. B. przeprowadzili się do nowego domu - tj. ul. [...], Z.. W/w widnieją w ewidencji podopiecznych GOPS w Z.. Ponoszenie stałych wydatków z tytułu utrzymania nie spełnia przesłanki do umorzenia należności publiczno-prawnych. Nie są to nadzwyczajne wydatki czy nieprzewidziane wydatki. Nie można umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem i dysponuje niskimi dochodami. Koszty tego rodzaju są ponoszone przez ogół społeczeństwa. Przedłożone przez Skarżących dowody nie dają również podstaw do uznania, iż prawidłowym byłoby umorzenie przedmiotowej należności.

W rozpatrywanej sprawie podnoszone przez Wnioskodawców argumenty, dotyczące ich trudnej sytuacji finansowej, materialnej oraz zdrowotnej - nie zostały wykazane w taki sposób, aby można było przyjąć, iż zaistniały szczególne i wyjątkowe okoliczności, które uzasadniałyby udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności, zgodnie z wnioskiem Stron. Organ odwoławczy wskazał, że nie można uznać, aby Zobowiązani znajdowali się w sytuacji szczególnej o tej doniosłości, która stanowiłaby o zaistnieniu przesłanki ważnego interesu Zobowiązanych. Zobowiązani nie wykazali, że zapłata należności objętej wnioskiem o umorzenie doprowadzi do sytuacji, w której nie będą dysponował środkami finansowymi, pozwalającymi na zapewnienie podstawowych potrzeb życiowych. Wnioskodawcy nie wykazali zaległości wobec innych instytucji i osób trzecich, a ponadto nie korzystają obecnie z pomocy finansowej opieki społecznej.

W szczególności należy wskazać, iż P. K. i Pan W. B. na podstawie aktów notarialnych Rep. A nr [...] z dnia 08.02.2022 r. oraz Rep. A nr [...] z dnia 08.02.2022 r. sprzedali za łączną kwotę [...]zł położone w obrębie Z. działki nr [...] 0 pow. 0,2579 ha i nr [...] 0 pow. 0,1151 ha, które powstały w wyniku podziału geodezyjnego działki nr [...] 0 pow. 0,3730 ha. Ponadto na podstawie decyzji Starosty Krakowskiego znak GN.III.683.3.105.201 l.PK z dnia 21.08.2012 r. P. W. B. i P. K. B. zostało wypłacone odszkodowanie w wysokości [...] zł za nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...] o pow. 0,0142 ha i nr [...] 0 pow. 0,0014 ha, obręb Z., przejętą na rzecz Gminy Z. , decyzją znak AB.V.SP.7330-17/10 0 zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla przedsięwzięcia pn.: Budowa drogi gminnej nr [...] "Z. II" (ul. Na [...] w Z.)", sprostowaną postanowieniem Starosty Krakowskiego znak ABV.SP.733()-17/10 z dnia 11.07.2011 r. i z dnia 22.08.2011 r. Otrzymane ze sprzedaży działek oraz odszkodowania kwoty w zupełności powinny wystarczyć Stronom w uregulowaniu należności wobec Gminy Z.. Organ zaproponował Stronom rozłożenie naliczonej należności na raty, jednakże Strony nie wyrażają zgody na rozłożenie opłaty na raty oraz ponownie wnoszą o umorzenie należności w całości. Zatem twierdzenia Stron dotyczące ich trudnej sytuacji finansowej są nieuzasadnione.

Ponadto – jak zaznaczyło Kolegium – w niniejszej sprawie za umorzeniem należności nie przemawia również interes publiczny. Pojęcie interesu publicznego odwołuje się do wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak równość wobec prawa, sprawiedliwość, zaufanie do organów państwa, sprawność działania aparatu państwowego, a także obejmuje sytuację, gdy zapłata zobowiązania spowoduje konieczność sięgania przez Zobowiązanych do środków pomocy państwa. W konsekwencji ustalenie przez organ kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie zobowiązań w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Dokonując "ważenia" obu wartości organ uwzględnia także dyrektywy wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasada równości. Zatem uzasadniony interes Gminy wymaga, aby opłata dodatkowa stanowiąca jej dochód była przez Zobowiązanych poniesiona. Zasadą jest płacenie należności publicznoprawnych, a umorzenie jest rozwiązaniem nadzwyczajnym i może nastąpić jedynie incydentalnie, w wyjątkowych okolicznościach. Względy społeczne wymagają, ażeby zobowiązania publicznoprawne były realizowane, a Zobowiązani nie byli pochopnie zwalniani z ich zapłaty. Możliwość ich umorzenia przewidziana jest dla przypadków zupełnie wyjątkowych.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli K. B. i W. B., wskazując, że są małżeństwem rolników zamieszkałych od pokoleń na wsi. Przedmiotowa opłata w wysokości [...] zł z odsetkami dla działki nr [...] - już ich nie dotyczy, ponieważ już tam nie mieszkają.

Wskazali ponadto, że Wójt traktuje ich wybiórczo i niesprawiedliwie, ponieważ ich sąsiadka A. N. ma taki sam problem ze sprzedażą działki i nie została obciążona żadną opłatą.

Wskazali, że mieszkają w niewykończonym domu, który zbudowali w lepszych czasach. Pieniądze, które uzyskali ze sprzedaży 800 tys. zł, zużyliśmy na częściowe (załączono rachunki) wykończenie tego domu, aby mogli mieć dach nad głową.

Podkreślili, że są w tragicznym położeniu. Co prawda GOPS podał Wójtowi, że posiadają oni miesięczne dochody w wysokości [...] zł (słownie jeden [...]), to jednak ich wydatki zostały pomniejszone sztucznie przez GOPS i oszacowane na poziomie [...] zł (słownie [...]). Nie uwzględnia to jednak chociażby stale drożejących leków.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z powodu jej bezzasadności.

Niezależnie należy wskazać, że postanowieniem Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 lutego 2023 roku Skarżący zostali zwolnieni od kosztów sądowych, a ponadto ustanowiono dla nich radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K..

Stosownie do pisma Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia 7 marca 2023 roku (k. 117) pełnomocnikiem Skarżących w niniejszej sprawie wyznaczono radcę prawnego W. N. (KR-424).

Pismem z dnia 20 kwietnia 2023 roku pełnomocnik Skarżących złożył wniosek o wyznaczenie innego terminu posiedzenia niejawnego, ponieważ Skarżący do końca kwietnia przebywają na pielgrzymce do Lichenia. Niezależnie wskazał, że "w aktach Urzędu Gminy w Z. ( nota bene nieponumerowanych ) znajduje się notatka z dnia 11.05.2022r. W której podano, że Wójt gminy odmawia umorzenia opłaty adiacenckiej lecz zgadza się na ratalną spłatę. Kwestia ta nie została jednakże przekazana skarżącym się w postaci Decyzji adm. tylko ustnie. W związku z tym brakiem uruchomienie postępowania egzekucyjnego należy uznać za przedwczesne, ponieważ skarżący się nie mieli możności dywagacji ze stanowiskiem Wójta Gminy. Stąd zasadność skargi. Kwestią dodatkowo niezrozumiałą jest fakt, iż ich sąsiadka E. N. miała taki sam problem ze sprzedażą działki, ale Wójt jej nie obciążył żadną opłatą adiacencką. Ponadto sama opłata adiacencka już nie dotyczyła ich działki, bo już tam nie mieszkali. Wskazuje to na fakt nierównego traktowania podatników przez Wójta wobec Prawa".

Ponadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego nieopłaconych w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Ponadto należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Zgodnie z brzmieniem art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r., wprowadzonym art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust.3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Wszystkie strony nie zajęły w zakreślonym terminie stanowiska, dlatego też zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie o odmowie umorzenia opłaty adiacenckiej.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 64 ust.1 pkt 2) lit. a) w zw. z art. 60 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 1634 z późn.zm) - dalej jako "u.f.p.".

Zgodnie z tym art. 64 ust. 1 pkt. 2) u.f.p., należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może, na wniosek zobowiązanego:

umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym,

umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.

Przepis art. 60 u.p.f. stanowi, iż środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych:

1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;

2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego;

3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych;

4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych;

5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych;

6) należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności;

6a) należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe;

7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;

8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.

Zgodnie natomiast z art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

Nadmienić należy, że postępowanie o udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności uregulowane w powołanym powyżej przepisie jest oparte na uznaniu administracyjnym, na co wskazuje wprowadzony do treści tego przepisu zwrot "organ może". Oznacza to, że organ ma obowiązek zbadania i oceny istnienia przesłanek warunkujących umorzenie wnioskowanych należności oraz istniejących między nimi wzajemnych relacji.

Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia wyraża się w tym, iż organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanek umorzenia uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest jednak stanowisko, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Oznacza to, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści artykułów 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie powinno zaś odpowiadać wymogom art. 107 k.p.a, tak, aby strona mogła mieć pewność, a sąd mógł ocenić, że wszystkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów. W szczególności w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla wnioskującego powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia lub nieistnienia okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia. Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek, tj. np. w sytuacji ustalenia przez organ, że w sprawie występuje ważny interes zobowiązanego. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi.

W orzecznictwie wskazuje się, że obie te przesłanki (ważny interes zobowiązanego i interes publiczny) mają tę samą wartość i w związku z tym żadna z nich nie powinna być preferowana przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności. Organ rozpoznając wniosek nie jest w tym względzie skrępowany stanowiskiem wnioskodawcy oraz jego oceną przesłanek umorzeniowych. Ma jednak obowiązek przeprowadzenia postępowania w sposób umożliwiający wnioskodawcy wykazanie okoliczności uzasadniających umorzenie należności w całości lub w części (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2022 r., I GSK 1117/21).

Wymaga wyjaśnienia, że kontrola sądowa tego rodzaju rozstrzygnięć (opartych na uznaniu administracyjnym) sprowadza się w głównej mierze do zbadania, czy decyzja poprzedzona została prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego i prawnego sprawy. Sąd bada więc, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej w myśl, której organy zobligowane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 § 1 k.p.a). Ponadto, czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a), czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a) oraz czy wydane decyzje odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności, czy uzasadnienie decyzji wskazuje przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia należności. Natomiast sam wybór rozstrzygnięcia, dokonany na podstawie kryteriów celowości i słuszności pozostaje poza kontrolą Sądu. Istnieją pewne granice uznania administracyjnego, w obrębie których może poruszać się organ administracji, podejmując decyzję na podstawie art. 64 ust. 1 pkt. 2) lit. a) u.f.p. (por. np. uzasadnienie do wyroków: NSA z dnia 27 lutego 2013 roku, sygn. II FSK 1351/11, NSA z dnia 2 lutego 2017 roku, sygn. II FSK 4126/14, NSA z dnia 7 marca 2017 roku, sygn. I OSK 1262/15).

Powyższe uwagi odnoszą się również do umorzenia zobowiązania z tytułu opłaty adiacenckiej. Należy podkreślić, że przyznanie organowi administracji dyskrecjonalnych uprawnień wynikających z uznania administracyjnego nie oznacza zupełnej dowolności w podejmowaniu decyzji.

Istota sprawy sprowadza się zatem do konieczności dokonania przez organy administracji oceny żądania skarżącego w kontekście przesłanki interesu publicznego i uczynienie użytku z przysługującego im uznania administracyjnego w ramach zgodnych z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej (por. np. uzasadnienie do wyroków: NSA z dnia 27 lutego 2013 roku, sygn. II FSK 1351/11, NSA z dnia 2 lutego 2017 roku, sygn. II FSK 4126//14, NSA z dnia 7 marca 2017 roku, sygn. I OSK 1262/15).

Na gruncie niniejszej sprawy decyzją Wójta Gminy Z. znak GR.3134.5.44.2017 z dnia 10.09.2018 r. małżonkowie pani K. B. i pan W. B., zostali zobowiązani do uiszczenia na konto Urzędu Gminy Z. opłaty adiacenckiej w wysokości [...] zł ([...]).

Przedmiotowa opłata adiacencka ma związek z wybudowaniem drogi gminnej nr [...] – ul. [...] w Z. (por. decyzja Wójta Gminy Z. znak GR.3134.5.44.2017 z dnia 10.09.2018 r., k. 6 a.a.).

Rozpoznając wniosek Skarżących o umorzenie w całości opłaty adiacenckiej, organy ustaliły sytuację majątkową Skarżących. Organ uzyskał stanowisko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. (pismo znak PS.433.15.2022 z dnia 20.04.2022 r.) wraz z kartą informacyjną dotyczącą sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej Państwa B. Z karty informacyjnej wynika, iż Strony prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe oraz utrzymują się z pracy we własnym gospodarstwie rolnym uzyskując łączny dochód w wysokości [...] zł. W/w oświadczyli, iż jest to ich jedyne źródło dochodu. Miesięczne szacowane koszty utrzymania wynoszą ok. [...] zł. Strony wskazują, iż dominującymi problemami w ich rodzinie są: trudna sytuacja zdrowotna i materialna, a także sytuacja kryzysowa po śmierci córki w młodym wieku. Po wyburzeniu domu pod POK, Pani K. i Pan W. B. przeprowadzili się do nowego domu - tj. ul. [...], Z.. W/w widnieją w ewidencji podopiecznych GOPS w Z..

Ponadto organ wskazał, że istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma okoliczność, że Pani K. B. i Pan W. B. na podstawie aktów notarialnych Rep. A nr [...] z dnia 08.02.2022 r. oraz Rep. A nr [...] z dnia 08.02.2022 r. sprzedali za łączną kwotę [...]zł położone w obrębie Z. działki nr [...] 0 pow. 0,2579 ha i nr [...] 0 pow. 0,1151 ha, które powstały w wyniku podziału geodezyjnego działki nr [...] 0 pow. 0,3730 ha. Ponadto na podstawie decyzji Starosty Krakowskiego znak GN.III.683.3.105.2011.PK z dnia 21.08.2012 r. panu W. B. i pani K. B. zostało wypłacone odszkodowanie w wysokości [...] zł za nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...] o pow. 0,0142 ha i nr [...] 0 pow. 0,0014 ha, obręb Z., przejętą na rzecz Gminy Z., decyzją znak AB.V.SP.7330-17/10 o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla przedsięwzięcia pn.: Budowa drogi gminnej nr [...] "Z. II" (ul. [...] w Z.).

Ustalone przez organ okoliczności obrazują całościowo sytuację majątkową Skarżących, która nie może być ograniczona wyłącznie do bieżących stałych dochodów i wydatków. Trafnie wskazał organ odwoławczy, że ponoszenie stałych wydatków z tytułu utrzymania nie spełnia jeszcze samo w sobie przesłanki do umorzenia należności publiczno-prawnych. Co prawda Skarżący podnoszą, że pieniądze otrzymane ze sprzedaży nieruchomości przeznaczyli na częściowe wykończenie domu, to jednak przedłożone faktury z 2021 roku opiewają łącznie na kwotę [...]zł.

Dokonane przez organ ustalenia w zakresie sytuację majątkową Skarżących są rzetelne i pozwalają na całościowe ujęcie ich sytuacji w kontekście zasadności umorzenia w całości opłaty adiacenckiej. Zaznaczyć tez należy, że organ zaproponował Stronom rozłożenie naliczonej należności na raty, jednakże Skarżący nie wyrazili na to zgody oraz ponownie wnieśli o umorzenie należności w całości.

Organ rozważył również zasadność umorzenia należności w kontekście interesu publicznego, podnosząc że w niniejszej sprawie za umorzeniem należności nie przemawia również interes publiczny. Kolegium podkreśliło, że pojęcie interesu publicznego odwołuje się do wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak równość wobec prawa, sprawiedliwość, zaufanie do organów państwa, sprawność działania aparatu państwowego, a także obejmuje sytuację, gdy zapłata zobowiązania spowoduje konieczność sięgania przez Zobowiązanych do środków pomocy państwa. Organ nie znalazł przy tym przesłanek i podstaw, które pozwoliłyby przyjąć, że interes publiczny stanowiłby o zasadności umorzenia tej należności w całości.

Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. między innymi uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt II FSK 4126/14 – orzecznictwo na tle art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej) stosowanie ulg np. w postaci umorzenia nie stanowią przywileju samego w sobie. Jest to forma pomocy udzielonej przez państwo po to, by poprzez stosowanie zasady terminowego płacenia podatków nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia, tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do obowiązanego do zapłaty oraz jego najbliższych, a także osób zależnych od niego zależnych. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych, państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia.

W konsekwencji ustalenie przez organ kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe zobowiązań publicznoprawnych w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Dokonując "ważenia" obu wartości organ podatkowy uwzględniać powinien zasady etyki, sprawiedliwości i zaufanie do organów państwa itp. (por. wyrok NSA z 27 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1351/11).

Te kwestie zostały rozważone przez organy, które uznały, że na gruncie tej sprawy nie zachodzi interes publiczny, który uzasadniałby umorzenie w całości tej opłaty.

Odnosząc się natomiast do złożonego przez pełnomocnika z urzędu radcę prawnego W. N. wniosku o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego nieopłaconych w całości ani w części, to wniosek ten zarządzeniem z dnia 21 kwietnia 2023 roku został przekazany do rozstrzygnięcia Referendarzowi Sądowemu.

Ze względu na powyższe skarga na zasadzie art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.