Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 848/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, 6, 7, 9
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
article: art. 7, 77, 8, 107 §3, 138 §1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły, Sędziowie sędzia WSA Izabela Ostrowska, sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lipca 2021 r. sprawy ze skargi P.K. na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] lutego 2021 r. znak [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych oddala skargę


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2021 r., znak: [...], Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu (dalej: "Minister"), działając na podstawie art. 7 pkt 1, art.9 ust. 1, art. 89 pkt 1, art. 93 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (dalej: "u.o.z.") oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania P. K. od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: "[...]WKZ") z [...] września 2020 r., znak: [...] - utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że [...]WKZ decyzją z [...] września 2020 r., wpisał do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] pod numerem [...], relikty byłego zespołu budynków zwanego "[...]", tj. bryłę zewnętrzną (mury obwodowe) budynków młyna, spichlerza i kaszarni, zlokalizowanych na działce nr ew. [...] obręb [...], przy ul. [...] w [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Zakres ochrony konserwatorskiej został oznaczony na załączniku graficznym nr 1, będącym integralną częścią ww. decyzji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie [...]WKZ wskazał, że zespół budynków "[...]" w [...], znajduje się w granicach układu urbanistycznego [...], wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...], decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z [...] kwietnia 1976 r., a ponadto ujęty jest w gminnej ewidencji zabytków i chroniony jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w obszarze miasta [...], w rejonie potoku [...]. Organ konserwatorski pokrótce przywołał historię powstania i działalności firmy w zespole budynków zwanych "[...]", której początek sięga 1 połowy XIX w. [...]WKZ podkreślił: "Wszystkie segmenty zespołu młyna wykonano w technologii tradycyjnej o masywnej konstrukcji murowo-drewnianej. Kolejne fazy modernizacji spowodowały rozbudowę zespołu, a pierwotny trzon "[...]" został obudowany przybudówkami mieszczącymi min. warsztaty, magazyny, pawilony socjalne, laboratorium, budynek wagi i maszynownie, które w dużej części zostały rozebrane w latach 70. i 90. XX w. Przed końcem XX wieku budynki zespołu byłego "[...]" zostały całkowicie wyłączone z użytkowania, a ich wnętrza pozbawiono wyposażenia i wystroju". [...]WKZ wskazał, że w 2015 i 2018 r., w wyniku pożaru drewniane elementy konstrukcyjne istniejących głównych zabudowań przemysłowych uległy całkowitej degradacji, a dachy i ich pokrycia zostały zupełnie zniszczone, jednakże zachowały się ściany obwodowe obiektów. W tym momencie dziewiętnastowieczny kompleks "[...]" tworzą pozostałości budynków poprzemysłowych o czytelnym obrysie murów. Poszczególne segmenty charakteryzują się zróżnicowaną powierzchnią i wysokością. Elewacje oraz ściany wewnętrzne nie posiadają tynków, wyeksponowany jest wątek ceglany o różnorodnym układzie. Wystrój elewacji tworzy nieprzekształcona artykulacja otworów okiennych i drzwiowych oraz szczątkowo zachowany detal architektoniczny w postaci profilowanych gzymsów między kondygnacyjnych, boniowanie, lizeny oraz płyciny w blendach okiennych. Szczątkowo zachowana jest stolarka otworowa. W części południowej budynku spichlerza zachował się półkolisty wykusz, w którym znajdowała się klatka schodowa.

W ocenie [...]WKZ powyższe cechy przesadzały o wartości historycznej i artystycznej przedmiotowych reliktów zespołu budowlanego "[...]" w [...]. Odwołując się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ konserwatorski wskazał na opracowanie dwóch ekspertyz budowlanych, przy czym jedną na zlecenie właściciela zespołu opracował dr inż. S. K., a drugą na zlecenie organu - dr hab. inż. D. B.. [...]WKZ wskazał, że dr inż. S. K. w swojej ekspertyzie zawarł postulat wymiany substancji budowlanej poprzez rozbiórkę i odtworzenie lub zaprojektowanie nowej bryły budynku maszynowni, młyna i magazynu oraz zachowania budynku spichlerza, z uwagi na możliwość wykonania prac remontowo-konserwatorskich celem przywrócenia cech użytkowych tego budynku. Następnie organ stwierdził: "Mimo potwierdzonego bardzo złego stanu zachowania technicznego zespołu młyna, autor drugiej ekspertyzy podsumowując wyniki przeprowadzonych badań przedstawia odmienne stanowisko i zaleca zachowanie bryły i wyglądu zewnętrznego zespołu młyna, ze względu na historyczny charakter. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków przychyla się do wytycznych przedstawionych w ekspertyzie dr. hab. inż. D. B. i stoi na stanowisku maksymalnego pozostawienia zachowanej substancji zabytkowej".

Skarżący P. K. (jako właściciel przedmiotowego zespołu budynków przy ul. [...] w [...]) złożył odwołanie od powyższej decyzji [...]WKZ z [...] września 2020 r.

Minister (utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie) wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 1 u.o.z., do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. Zabytek nieruchomy został zdefiniowany w art. 3 pkt 1 i 2 ww. ustawy, jako nieruchomość, jej część lub zespól nieruchomości, będący dziełem człowieka lub związany z jego działalnością i stanowiący świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, którego zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Przepisy tej ustawy określają, że ochronie i opiece bez względu na stan zachowania podlegają zabytki będące m.in. dziełami architektury i budownictwa (art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. "c"). Zatem w toku postępowania w sprawie wpisania zabytku do rejestru, koniecznym jest ustalenie, czy w zachowanej formie dany obiekt posiada samoistne wartości zabytkowe, aczkolwiek wskazane wyżej wartości nie muszą występować łącznie. Wartości te nie muszą wynikać wprost z procentowego stopnia zachowania oryginalnej substancji budowlanej obiektu, czy sposobu użytkowania tej nieruchomości przez właścicieli. W przedmiotowej sprawie przywołanie w decyzji z [...] września 2020 r. klasyfikacji ustawowej, jako zabytkowego cmentarza (art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. "f"), w świetle treści jej orzeczenia oraz uzasadnienia należało uznać za oczywistą omyłkę, która została naprawiona w toku postępowania odwoławczego.

Organ odwoławczy podniósł okoliczność wcześniejszego postępowania prowadzonego w sprawie wpisania do rejestru zabytków zespołu budynków poprzemysłowych tzw. "[...]" w [...] i umorzonego decyzją [...]WKZ z [...] listopada 2008 r., znak: [...]. Miasto [...], jako poprzedni właściciel ww. zespołu, planowało utworzyć w tym obiekcie centrum sztuki pod nazwą "[...]". Ze względów finansowych wycofało się z tej koncepcji zagospodarowania zespołu, planując jego wyburzenie. W tej sytuacji, [...]WKZ w dniu 4 stycznia 2008 r. interwencyjnie wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wpisania do rejestru zabytków zespołu budowlanego pod nazwą "[...]" w [...] położonego na działce nr [...] przy ul. [...]. Prezydent Miasta [...] w dniu 1 sierpnia 2008 r., oficjalnie potwierdził rezygnację z zamiaru wyburzenia ww. zespołu, w związku z decyzją władz [...] o jego sprzedaży. Szczegółowe wytyczne konserwatorskie miały być włączone do dokumentacji przetargowej i stanowić integralny załącznik umowy sprzedaży. Jednocześnie Prezydent Miasta [...] wniósł o odstąpienie od wpisu do rejestru zabytków przedmiotowego zespołu. [...]WKZ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia z 2008 r. wskazał, że ze względu na stan zachowania obiektów zespołu "[...]" przedmiotem ochrony może być "jedynie zewnętrzna forma budynków oraz ogólny charakter niektórych wnętrz, bez możliwości ochrony pierwotnej substancji zdegradowanych drewnianych stropów". Na podstawie decyzji z 1976 r., wpisującej do rejestru zabytków układ urbanistyczny [...], ochronie podlega historyczna bryła i gabaryt zabudowań ww. zespołu, ponadto opracowywany jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a zatem obiekt ten będzie chroniony przepisami prawa miejscowego. Jednocześnie do materiałów przetargowych i umowy sprzedaży zostaną załączone szczegółowe wytyczne opracowane przez Delegaturę WUOZ w [...], co pozwoli na wyegzekwowanie tych wymagań na etapie zarówno projektu, jak i realizacji [inwestycji], a więc stanowi gwarancję utrzymania najcenniejszych wartości tego zespołu, umożliwiając jego adaptację do różnych potrzeb. Na tej podstawie [...]WKZ stwierdził, że "cele, dla których rozpoczęto postępowanie z urzędu o wpis do rejestru zabytków zostały osiągnięte bez wydania decyzji o wpisie", dlatego można było orzec o umorzeniu ww. postępowania.

Decyzja [...]WKZ z [...] listopada 2008 r. została wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., w myśl którego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Pomijając ocenę prawidłowości działania organu w tej sprawie, wydane orzeczenie z [...] listopada 2008 r., nie stanowi merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Zatem decyzja ta nie stoi w sprzeczności z decyzją [...]WKZ z [...] września 2020 r., wpisującą do rejestru zabytków relikty byłego zespołu budynków zwanego "[...]" w [...].

Decyzja organu wojewódzkiego z [...] września 2020 r., wydana została na obszernie zebranego podstawie materiału dowodowego. Minister zaznaczył, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego pozwoliła [...]WKZ na waloryzację zespołu budynków byłego "[...]" w [...], a następnie wskazanie wartości zabytkowych zachowanych brył i ścian obwodowych głównych budynków młyna, spichlerza i kaszarni, które przesądziły o ich wpisaniu do rejestru zabytków. Bryły i mury obwodowe budynków młyna, spichlerza i kaszarni, stanowią relikty dawnego zespołu "[...]" o wartości historycznej i artystycznej. Przesłanki wpisania ww. reliktów do rejestru zabytków województwa [...] zostały dostatecznie wyjaśnione w treści uzasadnienia decyzji z [...] września 2020 r. Ww. pozostałości dawnego zespołu młyna, stanowią jeden z nielicznych w [...] przykładów zabudowy poprzemysłowej o dziewiętnastowiecznej metryce. Pomimo zachowania niepełnej struktury budowlanej, obiekty te zachowały czytelny wyraz architektoniczny i stanowią dokument historii industrialnego rozwoju [...]. Mury obwodowe przedmiotowych trzech obiektów z ww. zespołu niosą dane na temat ukształtowania charakterystycznej bryły ww. zespołu związanej z historyczną funkcją obiektu. W związku z brakiem prowadzenia bieżących prac remontowych przynajmniej od lat 90. XX w., a przede wszystkim wskutek dwóch pożarów, obiekty te nie zachowały wewnętrznej drewnianej konstrukcji układu przestrzennego, a także konstrukcji dachów. Obecnie jedynie mury obwodowe stanowią materialny nośnik wartości historycznej i artystycznej dawnego zespołu "[...]", który był wpisany w krajobraz kulturowy miasta. Pozostałości budynków młyna, spichlerza i kaszarni posiadają walory architektoniczne, wyrażone w bryle, formach, skali oraz zachowanym skromnym detalu architektonicznym. Ich wartość zabytkowa podkreślona jest kontekstem przestrzennym, bowiem omawiany kompleks młyński usytuowany jest nad potokiem, co dokumentuje jego rolę w strukturze miejskiej oraz wskazuje na fakt, iż powstał w miejscu wcześniejszego tradycyjnego młyna wodnego. Tym samym Przedmiotowe obiekty stanowią autentyczne świadectwo epoki minionej, którego zachowanie i ochrona prawna jest konieczna, wobec posiadanych walorów dokumentacyjnych i architektonicznych.

Pochodną ustalenia, jakie wartości posiada dany zabytek jest prawidłowe wyważenie interesu społecznego ze słusznym interesem strony. Konieczność utrzymania reliktów dawnego zespołu "[...]" w zasobie dziedzictwa kulturowego [...] wynikająca z ochrony zabytków, zestawiona z podnoszonymi przez użytkownika wieczystego posesji i budynków, kwestiami dotyczącymi ich złego stanu technicznego i nieestetycznego wyglądu, przy jednoczesnym przychylaniu się do tezy o rozbiórce, spowodowała, iż interes społeczny został oceniony, jako nadrzędny wobec słusznego interesu strony, który ma charakter doraźny. Interes społeczny rozumiany, jako zachowanie narodowego zasobu dziedzictwa kulturowego dla przyszłych pokoleń, wymaga stworzenia warunków skutecznej ochrony i opieki dla tego obiektu.

W ocenie Ministra, rozstrzygnięcie wyrażone w treści decyzji [...]WKZ z [...] września 2020 r. jest merytorycznie uzasadnione, a sama decyzja nie narusza prawa. Zarzuty podniesione w odwołaniu zostały uznane za nietrafne. Nie mogą stanowić przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie ulega wątpliwości, że relikty dawnego zespołu "[...]", tj. mury obwodowe młyna, spichlerza i kaszarni, odpowiada definicji legalnej zabytku art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z., literalnie je wypełniając, a jako taki, podlega ochronie i opiece bez względu na stan zachowania, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ww. ustawy, jako dzieła architektury i budownictwa, zatem uzasadnione jest wpisanie go do rejestru zabytków województwa [...], stosownie do art. 7 pkt. 1 oraz art. 9 ust. 1 tej ustawy.

Stan techniczny murów obwodowych budynków młyna, spichlerza i kaszarni został jednoznacznie określony, jako zły, a co za tym idzie zagrażający wystąpieniem katastrofy budowlanej, zarówno w ekspertyzie dr. inż. S. K., jak i ekspertyzie dr. hab. D. B.. Obaj eksperci wskazali na brak usztywnienia murów obwodowych po zniszczeniu w wyniku pożarów wewnętrznych konstrukcji drewnianych. Podkreślili postępującą degradację materiału budowlanego i wykruszanie się w strefie korony murów, a także miejscowe zniszczenia materiału ceramicznego, co stanowi konsekwencję braku zadaszenia i zabezpieczenia ww. obiektów. Ustalenia dotyczące stanu technicznego reliktów zespołu "[...]: nie budzą wątpliwości organów ochrony zabytków obu instancji. Zostały one jednak ocenione stosownie do zakresu prowadzonego postępowania administracyjnego. Wobec wartości zabytkowych ww. pozostałości zespołu młyńskiego stwierdzono, że ustalenia dokonane przez rzeczoznawców w 2019 r. i 2020 r., wskazują na potrzebę podjęcia przy obiekcie pilnych prac zabezpieczających reliktów. Zdaniem Ministra, w dalszej perspektywie należy rozważyć przeprowadzenie przy nich prac remontowych i konserwatorskich, które pozwolą na wprowadzenie w obręb murów dawnego zespołu "[...]" nowej funkcji użytkowej. Stwierdzone zniszczenia budynków nie uzasadniają potrzeby rozbiórki ich murów obwodowych (poza koniecznym zakresem), co byłoby decyzją stanowczo przedwczesną. Żadna z okoliczności, wskazanych w opracowaniach eksperckich, w tym w materiale zdjęciowym, nie przesądzą o konieczności zaniechania ochrony prawnej murów obwodowych budynków dawnego zespołu "[...]" w [...]. Przedłożone ekspertyzy nie były oceniane jedynie pod kątem warunków technicznych według obecnie obowiązujących standardów. Z uwagi na metrykę ww. pozostałości zespołu ocena ta uwzględniała przede wszystkim zasady ochrony zabytków. Dowodowy w sprawie nie przesądzają o braku technicznych możliwości zabezpieczenia i remontu omawianego zabytku (w zakresie objętym ochroną konserwatorską). Negatywne skutki pożarów, czy korozji biologicznej w strukturze murów są odwracalne. Wobec obaw co do potencjalnego zagrożenia tworzonego przez obiekty wskazał, że obowiązek ich zabezpieczenia spoczywa na właścicielu nieruchomości, zarówno w świetle przepisów u.o.z., jak i przepisów ustawy Prawo budowlane.

Organy ochrony zabytków obu instancji działają na podstawie przepisu art. 4 pkt 1, 2 i 3 u.o.z. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje ograniczenie prawa własności ujętego zapisem art. 21 Konstytucji RP, w art. 64 § 3 mówiącym, że "własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności". Ograniczenie prawa własności stron, będące konsekwencją wpisania do rejestru zabytków przedmiotowego budynku wynika z przepisów u.o.z., a zatem jest prawnie dopuszczalne. Fakt wpisania do rejestru zabytków ww. nieruchomości, powoduje dla jego właściciela ograniczenia w rozporządzaniu własnością, w postaci konieczności m.in. utrzymania murów obwodowych budynków młyna, spichlerza i kaszarni, a także uzgadniania planowanych inwestycji z wojewódzkim konserwatorem zabytków, na podstawie art. 36 ww. ustawy. Jednakże nie wyklucza możliwości użytkowania ww. nieruchomości, nie wkracza także w zakres istoty prawa własności, prawa majątkowego, czy prawa do dziedziczenia. Powyższa zasadność wpisania zabytku do rejestru, wypełnia także wymóg jednoznacznej i niebudzącej wątpliwości oceny jego wartości zabytkowej. Zarzuty podnoszone przez skarżącego nie potwierdziły się, bądź nie mają istotnego wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Materiał dowodowy jest wystarczający, aby dokonać rozstrzygnięcia w tej sprawie i został w całości rozpatrzony przez organy I i II instancji. Organ odwoławczy uznał za zasadną i potrzebną ochronę prawną reliktów byłego zespołu budynków zwanego "[...]", ponieważ w tym zakresie obiekt posiada wartości zabytkowe, wymagające zachowania w strukturze krajobrazu kulturowego miasta dla przyszłych pokoleń.

Z powyższą decyzją Ministra nie zgodził się P. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc pismem datowanym na [...] marca 2021 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:

"1. naruszenie prawa materialnego tj.:

- art. 3 pkt 1,2 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2020r. poz. 282, tekst jednolity) poprzez jego zastosowanie i uznanie, że zespół budynków dawnego "[...]", stanowi element historycznej zabudowy w sąsiedztwie potoku [...] i jest zorientowany w kierunku wschodnio-zachodnim wzdłuż ulicy [...] oraz że obiekt ewidencyjny objęty jest ochroną historycznej struktury przestrzennej wynikającej z lokalizacji na terenie układu urbanistycznego [...] XVII-wiecznego, wpisanego do rejestru zabytków decyzją z dnia [...].04.1976r. pod numerem [...].

- art. 6 ust. 1, pkt 1 lit. f poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że pozostałość zespołu budynków zwanego "[...]" podlega ochronie prawnej na podstawie ww. przepisu podczas, gdy przepis ten dotyczy cmentarza lub jego pozostałości a Organ I instancji faktu tego nie ustalił w ogóle, co znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materialne dowodowym, co skutkuje tym, iż zaskarżona decyzja nie może pozostać w obrocie prawnym i winna być w całości uchylona.

2. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nie zebranie w sposób wystarczający materiału dowodowego, brak rozważenia przez Organ I instancji wszystkich istotnych i zgłaszanych przez Odwołującego kwestii, błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, przez co Organ I instancji orzekł o wpisaniu do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] pod numerem [...] relikty byłego zespołu budynków zwanego "[...]" tj. bryłę zewnętrzną (mury obwodowe) budynków młyna, spichlerza i kaszarni zlokalizowanych na działce nr [...] obręb [...] w [...], stanowiących nieruchomość przy ul. [...].

- art. 7 a § 1 k.pa. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w materiale dowodowym sprawy zalegają sprzeczne ekspertyzy co z całą pewnością skutkuje tym, iż w niniejszej sprawie pozostają wątpliwości zatem Organ I instancji zgodnie z dyspozycją przywołanego wyżej przepisu winien wątpliwości rozstrzygnąć na korzyść strony.

- art. 8 k.p.a., poprzez nie przyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa i uznanie bez żadnego uzasadnienia dlaczego Organ przychyla się do opinii dr. Hab. Inż. D. B. a nie dr inż. S. K.,

- art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa i w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia ponad wszelką wątpliwość, że właśnie do przedstawionego przez dr hab. Inż. D. B. a nie do stanowiska dr inż. S. K. należy się przychylić co skutkowało błędnym przyjęciem, że pomimo bardzo złego stanu zachowania technicznego zespołu młyna, ryzku powstania katastrofy budowlanej, zaleca się zachowanie substancji zabytkowej.

- art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez niewyczerpujące zebranie, rozpatrzenie i ocenę całego materiału dowodowego w szczególności faktu, iż we wcześniejszych latach to jest w czasie, gdy zespół budynków zlokalizowanych na działce [...] obręb [...] w [...] był w posiadaniu Miasta [...], prowadzono postępowanie administracyjne w celu ewentualnego wpisania ww. obiektu do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] jednak postępowanie to zostało umorzone.

- art. 8 kpa przez niedokonanie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz nieuwzględnienie w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli,

- art. 8 i art. 107 § 3 kpa poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt lakonicznych i ogólnikowych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa,

- art. 9 kpa w zw. z art. 8 kpa z art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez brak należytego i wyczerpującego poinformowania Strony Skarżącej przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o potrzebie ponownego wszczęcia postępowania w sprawie wpisania do rejestru zabytków zespołu budynków przemysłowych tzw. "[...]", co jednocześnie skutkowało przeprowadzeniem postępowania administracyjnego wbrew wymogom wymienionym w art. 8 kpa tj. obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, gdzie ten sam Organ w sytuacji kiedy "[...]" był własnością Miasta [...] uznał, iż wystarczającym jest ochrona tego obiektu zapewniona "przepisami prawa miejscowego" a po zmianie właściciela (zakupu przez P. K.) uznanie z niewiadomych powodów, iż już taka ochrona jest niewystarczająca, co ewidentnie wskazuje na naruszenie zasady równego traktowania".

Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji [...]WKZ, a także zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego odniósł się do przeprowadzonego postępowania dowodowego, w tym m.in. opinii dr inż. S. K., dotyczącej oceny obecnego stanu technicznego i możliwości zachowania budynków, będących przedmiotem prowadzonego postępowania. Stwierdził, że organ I instancji pomimo tego, że poruszonych przez dr K. zastrzeżeń i sugestii w żaden sposób nie kwestionował to uznał, że w sprawie należy przyjąć zupełnie odmienne stanowisko zaprezentowane przez dr hab. inż. D. B.. Organ I instancji w żaden sposób nie wyjaśnił dlaczego i co spowodowało, że uznał opinię D. B. za tą, która będzie podstawą do wydania zaskarżonej decyzji, a także dlaczego opinia S. K. nie powinna być uwzględniona podając jedynie lakoniczne stwierdzenie, że [...]WKZ przychyla się do wytycznych w ekspertyzie dr hab. inż. D. B. i stoi na stanowisku maksymalnego pozostawienia zachowanej substancji zabytkowej. Przyjęta przez organ I instancji ekspertyza dr B. również potwierdza, że stan zachowania technicznego zespołu młyna jest bardzo zły, co winno spowodować, że uzupełnieniem przez organ I instancji postępowania dowodowego, tak, aby w sposób niebudzący wątpliwości potwierdzić, że zachowanie pozostałości po młynie nie zagrażała obywatelom miasta a także, że wymiana substancji budowlanej poprzez rozbiórkę i odtworzenie nie jest rozwiązaniem, które powinno mieć zastosowanie.

Organ I instancji nie przeanalizował przedmiotowej sprawy w sposób należyty, nie sprawdził, jakie zagrożenie na dzień dzisiejszy stwarzają zachowane zespoły młyna. W 2015 r i 2018 r. w wyniku pożaru elementy konstrukcyjne istniejących zabudowań przemysłowych uległy całkowitej degradacji. Pożary, jakie wybuchły wówczas z całą pewnością stanowiły zagrożenie dla obywateli, którzy w pobliskich terenach zamieszkują. Również w chwili obecnej istnieje zagrożenie życia i zdrowia obywateli miasta [...] tj. ryzyko "zawalenia" się pozostałości zespołu młyna, który niezaprzeczalnie znajduje się w bardzo złym stanie technicznym. Kiedy "[...]" był własnością Miasta [...], konserwator uznał, że wystarczającym jest ochrona tego obiektu zapewniona "przepisami prawa miejscowego" bez konieczności wpisywania obiektu do rejestru zabytków. Natomiast po zmianie właściciela (zakupu obiektu przez skarżącego), konserwator zmienia z nieznanych powodów zdanie i uznaje, że już taka ochrona jest niewystarczająca, co ewidentnie wskazuje na naruszenie zasady równego traktowania stron, albowiem sytuacja obiektu nie zmienia się w żadnym zakresie poza zmiana właściciela. Organ nie wyjaśnia przy tym, dlaczego kiedy Miasto [...] było właścicielem wystarczająca była ochrona przewidziana prawem miejscowym, ale już kiedy właścicielem obiektu jest skarżący, to taka ochrona jest niewystarczająca. Skarżący również podlega przepisom "prawa miejscowego" w takim samym zakresie.

W ocenie pełnomocnika, organ błędnie zastosował podstawę prawną wskazując, że walory architektoniczne i historyczne obiektu spełniają wymogi określone w art. 3 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt. 1 lit. f ustawy. Zgodnie z dyspozycją art. 6 ust.1 pkt 1 lit. f "Ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome będące cmentarzami". Na działce nr [...] obręb [...] w [...], stanowiących nieruchomość przy ul. [...] według wiedzy skarżącego nigdy nie było cmentarza. Organ I instancji w ogóle nie badał powyższego faktu. Nie można również uznać, że zła podstawa prawna stanowi jedynie "oczywistą omyłkę, która została naprawiona w toku postępowania odwoławczego".

Sam obiekt nie przedstawia żadnych walorów architektonicznych, które należałoby chronić zważywszy, że jeszcze w latach 90-tych XX wieku był gruntownie przebudowywany przez podmiot prowadzący w nim działalność gospodarczą, a obecnie po zaistniałych pożarach pozostały jedynie mury zewnętrzna i to części budynków bez żadnych elementów architektonicznych na fasadzie. Sama zaś funkcja budynków szumnie nazwanych "[...]" to w rzeczywistości ściany z cegły kilkukrotnie przebudowywanych w XX wieku i nie stanowią one żadnych elementów starszych niż 100 lat.

Kluczowym w sprawie jest, dlaczego kilka lat wcześniej Konserwator Zabytków uznał, że przedmiotowy obiekt nie spełnia kryteriów do wpisania go do rejestru zabytków, a zaraz po tym jak zmienił się właściciel z niewiadomych powodów zmienia zdanie i uznaje obiekt za szczególnie cenny. Z pewnością jedyną przyczyną takiego stanu nie może być fakt, że poprzedni właściciel (Miasto [...]) zamierzało sprzedać nieruchomość, a wpisanie jej do rejestru zabytków z pewnością wykluczyłoby taką możliwość (nikt nie kupiłby kilku murów bez możliwości ich wyburzenia i wybudowania innego obiektu).

Organ wydając zaskarżoną decyzję przekroczył granice uznania administracyjnego, a wydana decyzja nosi cechy dowolności. Organ pobieżnie ustalił stan faktyczny i nie rozważył okoliczności sprawy. Nie wziął pod uwagę wyżej wymienionych celów i nie wskazał przekonywujących argumentów przemawiających za wydaniem przedmiotowej decyzji. Minister oprócz ogólnikowych stwierdzeń, że obiekt "[...]" został uznany za zabytek, nie wyjaśnił co w samych spalonych ścianach jest "historycznego" czy też "artystycznego". Już sama pobieżna analiza dokumentacji zdjęciowej zgromadzonej w sprawie daje podstawy do przyjęcia, że obiekt oprócz tego, że "straszy swoim wyglądem" nie ma z pewnością żadnych atrybutów artystycznych. Co więcej, nie posiada tez żadnych walorów historycznych, albowiem budynki te były wielokrotnie przebudowywane i to jeszcze dwadzieścia kilka lat temu. Sam obiekt powstał ok. 100 lat temu. Jest to zwykły budynek przemysłowy w bardzo złym stanie technicznym, bez żadnych walorów historycznych, artystycznych lub naukowych.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego, organ I i II instancji niewątpliwie naruszył treść art.7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 84 § 1 art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Konieczny do wyjaśnienia zakres spraw ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, gdyż tylko zebranie całokształtu materiału dowodowego w zakresie ustalenia rzeczywistej rzekomej wartości historycznej czy artystycznej budynków. Również została naruszona dyspozycja art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy nie odniósł się bowiem w ogóle do kwestii niezbadanych przez organ I Instancji, a tym samym nie wypełnił obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Czynności przeprowadzone przez organ I Instancji powinny zostać powtórzone, a ustalenia faktyczne sprawy powinny bazować na właściwe przeprowadzonych dowodach. W konsekwencji Minister, bezpodstawnie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w oparciu o niewystarczające i bardzo nieprecyzyjne dowody zebrane w sprawie.

W odpowiedzi na skargę, Minister podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa w wyżej opisany sposób, a skarga nie była zasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 5 Konstytucji RP jednym z podstawowych obowiązków Rzeczypospolitej Polskiej jest ochrona dziedzictwa narodowego. Konstytucyjna zasada ochrony świadectw tego dziedzictwa, jakim są zabytki, znajduje odzwierciedlenie w odpowiednich przepisach ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zgodnie z art. 3 pkt 1 u.o.z. zabytkami są bowiem rzeczy (ich części lub zespoły), będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. a u.o.z. ochronie i opiece - bez względu na stan zachowania - podlegają zabytki nieruchome będące, w szczególności dziełami architektury i budownictwa. Podstawową zaś formą ochrony zabytków, do której organa administracji publicznej są zobowiązane dyspozycją art. 4 u.o.z., jest wpis do rejestru zabytków (art. 7 pkt 1).

W zawisłej przed tut. Sądem sprawie materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 3 pkt 1 i 2, art. 4 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c (a nie "f", jak omyłkowo uznał organ I instancji), 9 ust. 1, art. 7 pkt 1, art. 8, art. 9 ust. 1 u.o.z. Na podstawie ww. przepisów organ I instancji decyzją z [...] września 2020 r., wpisał do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] pod numerem [...], relikty byłego zespołu budynków zwanego "[...]", tj. bryłę zewnętrzną (mury obwodowe) budynków młyna, spichlerza i kaszarni, zlokalizowanych na działce nr ew. [...] obręb [...], przy ul. [...] w [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...].

Zdaniem organu konserwatorskiego, opisane w decyzji cechy obiektu przesądzały o jego wartości historycznej i artystycznej "w kontekście architektury przemysłowej". Biorąc ponadto pod uwagę sporządzone w sprawie 2 opinie - dr inż. S. K. (na zlecenie właściciela zabytku) i dr hab. inż. D. B. (na zlecenie organu) organ uznał za istotną tą drugą opinię, gdyż uwzględniała ona najpełniej konieczność ochrony zabytku przez zachowanie bryły i wyglądu zewnętrznego zespołu młyna, ze względu na historyczny charakter, a więc – jak stwierdził organ – "stoi na stanowisku maksymalnego pozostawienia zachowanej substancji zabytkowej". Jednocześnie organ I instancji potwierdził ustalenia wynikające zarówno z opinii dr inż. S. K., jak i dr hab. inż. D. B., o złym stanie technicznym obiektu.

Zdaniem Sądu, [...]WKZ, stosując ww. przepisy i orzekając na ich podstawie prawidłowo w zaskarżonej decyzji przyjął, że "relikty" byłego zespołu budynków zwanego "[...]" spełniają definicję zabytku, jak również, że w interesie społecznym leży objęcie ich ochroną przez wpis do rejestru zabytków.

Jak w każdej sprawie, której przedmiotem jest wpis do rejestru zabytków, należy zwrócić uwagę, że przepisy mające w tym zakresie zastosowanie, nie zawierają szczegółowych przesłanek, którymi powinien kierować się organ dokonując oceny celowości objęcia zabytku ochroną. Dlatego też decyzja tego organu ma charakter uznaniowy i opiera się na ocenie danej rzeczy nieruchomej przez pryzmat ustawowej definicji zabytku, zgromadzonej w sprawie dokumentacji oraz wiedzy i doświadczenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Jako że, jest to decyzja uznaniowa, organ w postępowaniu jest związany zasadami ogólnymi normowanymi w rozdziale 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Obowiązkiem organu jest więc podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu słusznego interesu właściciela rzeczy tak dalece, jak dalece nie koliduje on z interesem społecznym w postaci ochrony zabytków (art. 7 k.p.a.). W efekcie, decyzja o wpisie danego obiektu do rejestru zabytków powinna być poprzedzona wnikliwą analizą zasadności takiego wpisu, przy uwzględnieniu konstytucyjnego zakazu naruszania prawa własności oraz powinna wynikać z niekwestionowanych wartości obiektu, jako zabytku. Z uzasadnienia decyzji powinno natomiast wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego, ale zakres ich kontroli zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. np.: J. Borkowski /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, C. H. Beck, Warszawa 2004, s. 494-495, wraz z powoływanym tam orzecznictwem NSA). W kontekście takiej oceny prawnej należy podkreślić, że zarówno organ I, jak i II instancji w uzasadnieniach swych decyzji wyczerpująco opisał walory historyczne zespołu budynków zwanego "[...]" (vide s. 1 – 2 decyzji [...]WKZ i s. 3 – 4 decyzji Ministra). Nie ulega wątpliwości tut. Sądu, że powyższe ustalenia przesądzają o wartościach historycznych, ujętych w dyspozycji art. 3 pkt 1 u.o.z.

Natomiast, w związku z tym, że ów "zespół budynków" ostał się obecnie w szczątkowej formie (i dlatego organa obu instancji określają, że są to "relikty byłego zespołu budynków") powstaje pytanie, czy taka forma ich zachowania usprawiedliwia objęcie ochroną konserwatorską, czy też – jak twierdzi skarżący – ochrona ta obecnie nie jest uzasadniona. Odpowiedź na takie pytanie zawarta jest w już wspomnianym art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. a u.o.z. Zgodnie z tym artykułem, ochronie i opiece podlegają zabytki nieruchome, będące w szczególności dziełami architektury i budownictwa - bez względu na stan zachowania. Prawnie rzecz ujmując, konieczność zapewnienia ochrony zabytkowi (lub jakiejkolwiek jego części) będącemu dziełem człowieka lub związanego z jego działalnością i stanowiącego świadectwo minionej epoki, którego zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną ustaje dopiero wówczas, gdy zabytek taki zostanie zniszczony. Zniszczenie zabytku oznacza jego unicestwienie, a nie pogorszenie (nawet bardzo znaczne) stanu technicznego. Dopiero wówczas bowiem mowa jest z natury rzeczy o nieodwracalnej utracie wartości historycznej.

Przedmiotowy zabytek objęty był – przed wpisem do rejestru zabytków - ochroną zarówno przez włączenie jego karty do ewidencji zabytków (co wynika z załączonego wydruku z ewidencji), jak również chroniony był prawem miejscowym (m.p.z.p. z 24 czerwca 2010 r. – uchwała Rady Miejskiej w [...] Nr [...], zm. uchwałą tej Rady 29 czerwca 2019 r.). Ze znajdujących się w aktach sprawy ekspertyzy technicznej D. B. z marca 2020 r. i S. K. z grudnia 2019 r. oraz ze znajdujących się w nich zdjęć wynika wprost, że w datach ich sporządzenie obiekt nie uległ zniszczeniu, natomiast znajdował się w bardzo złym stanie technicznym. Tym niemniej jednak, treść ekspertyz i wnioski końcowe obu ww. ekspertów ma znaczenie techniczno – budowlane i taki też charakter mają "zalecenia".

Przedmiotem żadnej z tych opinii nie było ustalenie, czy relikty byłego zespołu budynków zwanego "[...]" stanowią zabytek w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.o.z. W tym też zakresie wyłącznie władnym do oceny jest organ nadzoru konserwatorskiego. I takiej oceny – w ramach wyżej wspomnianego uznania administracyjnego – dokonał organ I instancji, decydując o objęciu obiektu ochroną przez jego wpis do rejestru zabytków. Nie przekroczył przy tym – wobec wiążącej go hipotezy art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. a u.o.z. – granic uznania administracyjnego.

W ocenie tut. Sądu, zebrane w sprawie dowody (w tym karty ewidencyjne dawnego zespołu "[...]", opracowane w 1996 r.; protokoły jego oględzin 3 stycznia 2020 r., a następnie 26 lutego 2020 r.; "Ekspertyza konstrukcyjno-budowlana dotycząca oceny obecnego stanu technicznego i możliwości zachowania budynków stanowiących zabudowę młynów Szancera przy ul. [...] w [...], województwo [...]e" wykonana w grudniu 2019 r., przez rzeczoznawcę budowlanego dr. inż. S. K. (na zlecenie P. K.) oraz "Ekspertyza techniczna. Ocena stanu technicznego zespołu [...] w [...]" wykonana w marcu 2020 r. przez dr. hab. inż. D. B., rzeczoznawcę ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego w zakresie opieki nad zabytkami w specjalizacji: konstrukcje budowlane i inżynierskie, procesy fizykalne w obiektach zabytkowych - na zlecenie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w [...], Delegatury w [...]) pozwalały organowi (art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.) na dokonanie subsumpcji prawnej w zakresie nadal istniejącego zabytkowego charakteru obiektu, uzasadniającego objęcie go ochroną indywidualną przez wpis do rejestru zabytków (art. 3 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 7 pkt 1 oraz 9 ust. 1 u.o.z.).

Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego błędnego wskazania w sentencji decyzji pierwszoinstancyjnej art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. f (zamiast "c") należy stwierdzić, że – co wprost wynika z treści uzasadnienia decyzji [...]WKZ – był to błąd pisarski, niemający wpływu na treść decyzji. Oczywistym w sprawie jest, że organ ten w żadnym twierdzeniu decyzji (jej uzasadnienia) lub w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie zakwalifikował byłego zespołu budynków zwanego "[...]", jako podlegającego ochronie i opiece cmentarza.

Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że Minister prawidłowo utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją orzeczenie organu I instancji, postępując zgodnie z dyspozycją art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Organa nie naruszyły też art. 7a § 1 k.p.a. "poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w materiale dowodowym sprawy zalegają sprzeczne ekspertyzy co z całą pewnością skutkuje tym, iż w niniejszej sprawie pozostają wątpliwości zatem Organ I instancji zgodnie z dyspozycją przywołanego wyżej przepisu winien wątpliwości rozstrzygnąć na korzyść strony". Wyjaśnić należy, że prawa nie można naruszyć "przez jego niezastosowanie", a wyłącznie przez wadliwe zastosowanie lub błędną wykładnię. Błędnie też pojmuje pełnomocnik hipotezę i dyspozycję tego przepisu. Nie dotyczą one bowiem wątpliwości co do stanu faktycznego, ale takiej sytuacji, w której jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W niniejszej sprawie nie wystąpiły wątpliwości co do normy prawnej.

Nie został też naruszony art. 8 (pełnomocnik nie wskazuje jednostki redakcyjnej i należy uznać, że miał na myśli § 1 tego artykułu) k.p.a., "poprzez nie przyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa i uznanie bez żadnego uzasadnienia, dlaczego Organ przychyla się do opinii dr. Hab. Inż. D. B. a nie dr inż. S. K.". Ww. przepis nakazuje organowi prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Nie jest przepisem, który nakłada określone obowiązki informacyjne wobec stron (jak np. art. 11, 107 § 3 k.p.a.).

Odnosząc się jednak do tego zarzutu i kolejnego zarzutu naruszenia "art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa i w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia ponad wszelką wątpliwość, że właśnie do przedstawionego przez dr hab. Inż. D. B. a nie do stanowiska dr inż. S. K. należy się przychylić co skutkowało błędnym przyjęciem, że pomimo bardzo złego stanu zachowania technicznego zespołu młyna, ryzku powstania katastrofy budowlanej, zaleca się zachowanie substancji zabytkowej" wyjaśnić należy, co następuje. Jak już tut. Sąd wyjaśniał we wcześniejszej części uzasadnienia, stan techniczny (stan zachowania) zabytku nie ma znaczenia dla objęcia go ochroną konserwatorską. Dlatego też opinie obu ekspertów – o znaczeniu techniczno-budowlanym – nie mogły być podstawą do wpisania (lub odmowy) zabytku do rejestru. Przyczyny takiej ochrony wynikają bowiem ex lege – art. 6 ust. 1 pkt 1 u.o.z.

Odnośnie zarzutu nieuwzględnienia przez organ "faktu, iż we wcześniejszych latach to jest w czasie, gdy zespół budynków zlokalizowanych na działce [...] obręb [...] w [...] był w posiadaniu Miasta [...], prowadzono postępowanie administracyjne w celu ewentualnego wpisania ww. obiektu do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] jednak postępowanie to zostało umorzone" należy wyjaśnić, że ta okoliczność nie ma prawnego znaczenia dla możliwości podjęcia decyzji o wpisie do rejestru zabytków po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ. Umorzenie postępowania w trybie art. 105 § 1 k.p.a. nie zamyka organowi drogi do ponownego rozpoznania sprawy, gdyż decyzja o umorzeniu postępowania w całości nie rozstrzyga merytorycznie sprawy – wydanie takiej decyzji zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków aktualnych stron i kończy bieg postępowania w określonej instancji administracyjnej. Ponadto, tut. Sąd nie jest władny orzekać w przedmiocie zasadności umorzenia postępowania, gdyż nie to jest przedmiotem niniejszej sprawy.

Zupełnie niezrozumiały jest zarzut naruszenia "art. 9 kpa w zw. z art. 8 kpa z art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez brak należytego i wyczerpującego poinformowania Strony Skarżącej przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o potrzebie ponownego wszczęcia postępowania w sprawie wpisania do rejestru zabytków zespołu budynków przemysłowych tzw. "[...]", co jednocześnie skutkowało przeprowadzeniem postępowania administracyjnego wbrew wymogom wymienionym w art. 8 kpa tj. obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, gdzie ten sam Organ w sytuacji, kiedy "[...]" był własnością Miasta [...] uznał, iż wystarczającym jest ochrona tego obiektu zapewniona "przepisami prawa miejscowego" a po zmianie właściciela (zakupu przez P. K.) uznanie z niewiadomych powodów, iż już taka ochrona jest niewystarczająca, co ewidentnie wskazuje na naruszenie zasady równego traktowania". Po pierwsze, organa administracji publicznej mają obowiązki wskazane w art. 9 k.p.a. realizować, ale w zawisłym postępowaniu administracyjnym (a nie przed jego wszczęciem). Po drugie, nie ma znaczenia dla udzielenia prawnej ochrony zabytkowi przez wpis do rejestru to, że organ dokonał takiego wpisu dopiero po nabyciu przez skarżącego własności nieruchomości, na której posadowiony był zabytek. Po trzecie, realizacja przez organa administracji publicznej konstytucyjnego obowiązku zapewnienia ochrony świadectwom dziedzictwa kulturowego nie może być rozumiana, jako uchybienie zasadzie budowania zaufania obywateli do władzy publicznej, a wręcz odwrotnie. To, że wpisanie obiektu do rejestru zabytków jest ekonomicznie niekorzystne dla skarżącego nie oznacza jeszcze, że organ działa wbrew art. 8 § 1 k.p.a. Należy także założyć, że skarżący nabywając przedmiotową nieruchomość zapoznał się z jej stanem prawnym i wiedział, że obiekt wpisany jest do ewidencji zbytków, a ponadto chroniony jest stosownymi zapisami m.p.z.p.

Z powyższych przyczyn niezasadne były zarzuty skargi, wymienione w jej pkt 1 i 2.

Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (...) - Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.