Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1386/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie Sędzia WSA Maria Zawadzka Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi B. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 20 czerwca 2024 r., nr SKO-NP-4115-97/24 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 6 grudnia 2023 r. skarżąca B. H. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką – E. K., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z 25 sierpnia 2022 r.

Decyzją Wójta Gminy K. z 17 stycznia 2024 r., znak: GOPS.5211.11.2023 odmówiono skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia.

Z uzasadnienia rozstrzygnięcia wynika, że skarżąca od 25 marca 2022 r. ma zawieszoną działalność gospodarczą i jest ubezbieczona w KRUS. Ma jedną siostrę zamieszkującą w G., która oświadczyła, że ze względu na sytuację zdrowotną i majątkową nie jest w stanie partycypować w opiece nad matką.

Z oświadczenia skarżącej wynika, że w 2021 r. stan zdrowia matki się pogorszył. Skarżąca posiadała punkt handlowy w Z. (50 km od miejsca zamieszkania) jednak zrezygnowała z prowadzenia działalności gospodarczej aby móc zająć się matką (od września 2021 roku). Matka skarżącej jest po dwóch operacjach endoprotezy bioder (ostatnia w czerwcu 2022 r.) i jej stan zdrowia po operacji, problemy z poruszaniem się oraz inne choroby współistniejące nie pozwalają na samodzielne egzystowanie. Matka skarżącej mieszka sama, a skarżąca codziennie rano chodzi do mamy i ją budzi, później pomaga się matce wykąpać, ubrać i wysmarować. Następnie przygotowuje śniadanie, po posiłku przygotowuje lekarstwa. Podczas śniadania sprząta pomieszczenia mamy, później przechodzi z mamą do pokoju, i tam mama ogląda telewizję a skarżąca idzie na zakupy. Po powrocie, jeżeli pogoda pozwala, skarżąca idzie z matką na spacer lub wykonuje z matką ćwiczenia rehabilitacyjne. Po tych czynnościach gotuje obiad, po obiedzie podaje następne tabletki. Skarżąca oświadczyła, że w ciągu doby pomaga matce w dojściu do toalety ok. 20-25 razy. Wieczorem przygotowuje kolację i wykonuje wieczorną toaletę. Podaje lekarstwa, pomaga matce się przebrać i położyć do łóżka. Jak oświadczyła, w ciągu doby jest cały czas pod telefonem. Matka skarżącej jeździ na rehabilitację co dwa miesiące przez 10 dni.

Z przeprowadzonego w toku postępowania wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego przez dwóch pracowników socjalnych wynika, że matka skarżącej mieszka sama w domu, który jest przepisany na skarżącą z możliwością dożywotniego mieszkania dla matki. W wyniku przeprowadzonego wywiadu, własnych obserwacji i analizy dokumentacji medycznej pracownik socjalny nie mógł jednoznacznie potwierdzić, że skarżąca wykonuje przy swej matce wszystkie czynności opiekuńcze, higieniczne, porządkowe przez większą część doby, o których wspomniały skarżąca i matka podczas wywiadu. Ponadto, pomimo licznych oświadczeń matki skarżącej pracownik socjalny nie mógł jednoznacznie ocenić, że matka skarżącej wymaga całodobowej pomocy i wsparcia drugiej osoby. Jak stwierdzono, przemawia za tym fakt, że matka skarżącej jest osobą chodzącą, nie pampersowaną, intelektualnie w stanie dobrym, w logicznym kontakcie, wyrażająca wszystkie swoje problemy i potrzeby. Dalej stwierdzono, że matka skarżącej nie ma specjalnej diety, a podawanie leków czy przygotowywanie posiłków nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia. Z obserwacji pracowników socjalnych wynika też, że matka skarżącej wspomagając się kulami lub chodzikiem może powoli dojść do toalety, zjeść posiłek, zażyć leki, a ze wsparciem córki (zakupy, opłata rachunków, zasypanie pieca peletem, transport do lekarzy czy na rehabilitację) mogłaby samodzielnie funkcjonować bez rezygnacji skarżącej z zatrudnienia. Podkreślono, że skarżąca wraz z rodziną mieszka tuż obok matki więc w razie potrzeby ławo jest jej zareagować. Pracownicy socjalni stwierdzili też, że mieszkanie jest dostosowane do wieku matki skarżącej, ale nie ma w nim udogodnień, które powinny znajdować się w domu u osoby wymagającej szczególnego wsparcia, o których wspomniały skarżąca i jej matka podczas wywiadu (stwierdzono brak udogodnień w łazience - uchwytów przy toalecie, czy w kabinie, brak poręczy i uchwytów ułatwiających samodzielne poruszanie się po mieszkaniu, które mogłyby ułatwić funkcjonowanie w domu matki skarżącej, jeżeli faktycznie byłaby taka konieczność. Zdaniem pracowników socjalnych brak dostosowania mieszkania w te podstawowe wyżej wymienione elementy wskazują (kuchnia, korytarz, łazienka) na możność samodzielnego funkcjonowania matki skarżącej w domu. Podkreślono, że rodzina korzystała z dofinansowania z PFRON na zakup łóżka specjalistycznego, zna więc zasady dofinansowania a pomimo tego nie zdecydowała się na adaptację łazienki do potrzeb matki skarżącej.

Organ zakwestionował też argument związany z częstymi wyjazdami na rehabilitację matki skarżącej (wg. oświadczenia co 2 miesiące przez 10 dni). Z dostarczonej dokumentacji wynika, że rehabilitacja w ramach NFZ odbyła się dwa razy (od 14-08-2023 roku do 28-08-2023 r. oraz od 1-12-2023 roku do 14-12-2023 r.). Zwrócono uwagę, że zaświadczenie z prywatnego gabinetu (brak adresu gabinetu) nie wskazuje częstotliwości i liczby zrealizowanych zabiegów rehabilitacyjnych. Trudno więc uznać to zaświadczenie za dokument potwierdzający częstotliwość i długość trwającej rehabilitacji. Nie ma również kwoty za usługę aby móc choć w przybliżeniu oszacować.

Finalnie organ pierwszej instancji uznał za podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która uzależnia prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,

2. naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącą, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Decyzją z 20 czerwca 2024 r., nr SKO-NP-4115-97/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji, stwierdzono, że mimo błędnego uzasadnienia rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe. W pierwszej kolejności wskazano, że z uwagi na treść wyroku TK z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia.

Następnie przywołując okoliczności faktyczne sprawy wskazano, że matka skarżącej jest intelektualnie sprawna, czasami zapomina. Przeszła liczne mikro udary. Ponadto cierpi na: cukrzycę typu 2, zakrzepicę przewlekłą, jest po dwóch operacjach prawego i lewego biodra. Ponadto ma nadciśnienie, migotanie przedsionków, astmę oskrzelową, zaburzenia równowagi, liczne dyskopatie kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego, zaćmę. Uskarża się na silne bóle kręgosłupa i nóg, miewa zawroty głowy, korzysta z kul łokciowych. Z powodu ograniczeń ruchu i zawrotów głowy nie jest w stanie sama się ubrać, umyć, przygotować posiłków, wyjść z domu. Skarżąca w ramach sprawowanej opieki robi zakupy, realizuje recepty, zawozi matkę na wizyty lekarskie, przygotowuje 3 razy dziennie lekarstwa, gotuje obiady, wykonuje w domu swojej matki wszystkie prace domowe. Córka mieszka zaraz obok w swoim domu, ale często przychodzi do matki, także w nocy, gdy ta uskarża się na dolegliwości. Jak wskazano matka skarżącej musi korzystać z toalety ok. 25 razy na dobę, co spowodowane jest osunięciem narządów rodnych, które uciskają na pęcherz. Matka skarżącej ma jeszcze drugą córkę, która mieszka w G. nie może być często u swojej matki.

Skarżąca sprawując opiekę nad matką pomaga jej wstać, pomaga w dojściu do toalety, utrzymaniu higieny osobistej, mierzy matce ciśnienie i poziom cukru, pomaga jej się ubrać, podaje trzy razy dziennie leki, przygotowuje i podaje mamie posiłki 3-4 razy dziennie, robi zakupy, realizuje recepty, wychodzi z matką na spacer, układa do snu i czuwa w nocy.

W ocenie organu odwoławczego ustalony zakres opieki sprawowanej przez skarżącą, nie ma charakteru tego rodzaju, ażeby zmuszał ją do definitywnej rezygnacji z podejmowania aktywności zawodowej choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Ponadto organ wskazał, że z wydruku z systemu z Centralnej Informacji Działalności Gospodarczej wynika, że 25 marca 2022 r. skarżąca jedynie zawiesiła działalność gospodarczą. Okoliczność ta powoduje zdaniem organu, że w świetle ustawy o świadczeniach rodzinnych w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Końcowo organ zauważał, że oprócz skarżącej zobowiązana alimentacyjnie względem matki jest jeszcze siostra skarżącej, która powinna realizować swój obowiązek poprzez pomoc w opiece lub wsparcie finansowe.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki łub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;

- rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust la ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że skarżąca zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będącą jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż rodzeństwo skarżącej może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie gdyż zaskarżona decyzja - mimo częściowo błędnego uzasadnienia – odpowiada prawu.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej także jako "u.ś.r." w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. W tym miejscu należy wskazać, że od dnia 1 stycznia 2024 r. nastąpiła zmiana przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) dalej u.ś.w. Organ drugiej instancji wydał zaskarżoną decyzję w dniu 20 czerwca 2024 r., a zatem już po wejściu w życie ustawy o świadczeniu wspierającym, które nastąpiło w dniu 1 stycznia 2024 r. Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. O powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego można natomiast mówić jedynie w takim wypadku, gdy osoba ubiegająca się o jego przyznanie, przed wskazanym dniem spełniła wszystkie wymagane przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych warunki, a jedynie organ nie zdążył przed tą datą wydać decyzji przyznającej świadczenie. Aby ustalić, czy wszystkie warunki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostały w niniejszej sprawie spełnione do dnia 31 grudnia 2023 r. należy dokonać oceny stanu faktycznego na podstawie przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do tej daty (por. wyrok WSA w Łodzi z 12 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 104/24).

Zgodnie treścią art. 17 ust. 1 cyt. ustawy w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1b świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Sąd podkreśla, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że pojęcie opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). Konieczne jest poczynienie w tym zakresie kompleksowych ustaleń i poddanie ich wszechstronnej ocenie.

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy Sąd zauważa, że słuszne jest stanowisko Kolegium, zgodnie z którym, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b cyt. ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b cyt. ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 cyt. ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium.

Wobec powyższego, Kolegium prawidłowo uznało, że moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a zatem brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b cyt. ustawy.

W ocenie Sądu organ odwoławczy słusznie też przyjął, że w sprawie brak było związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Z akt sprawy wynikało, że matka skarżącej jest osobą chodzącą, korzysta z zaopatrzenia ortopedycznego ale przy tym wsparciu jest w stanie się przemieszczać. Ponadto, jak sama skarżąca wskazała, gdy tylko pozwala na to pogoda, chodzi z matką na spacery (k. 1 a.a.), a zatem kondycja matki musi na to pozwalać. Jak to wynika z wniosków pracowników socjalnych przeprowadzających wywiad środowiskowy, matka skarżącej jest osobą niepampersowaną, intelektualnie w stanie dobrym, w logicznym kontakcie, wyrażającą wszystkie swoje problemy i potrzeby. Stwierdzono też, że może ona przy wsparciu kuli lub chodzika powoli dojść do toalety, zjeść posiłek, czy zażyć leki. Jak stwierdzono, ze wsparciem skarżącej w zakresie zakupów opłaty rachunków, zasypywania pieca peletem, transportu do lekarza, czy na rehabilitację, mogłaby samodzielnie funkcjonować bez potrzeby rezygnacji skarżącej z zatrudnienia. W ocenie Sadu okoliczności te świadczą, że stopień samodzielności matki skarżącej pozwala na jej samodzielne funkcjonowanie z doraźnym wsparciem skarżącej, która mieszka w sąsiedztwie.

Pracownicy socjalni zwrócili też uwagę, że dom matki skarżącej nie ma udogodnień (np. uchwyty w łazience), które powinny mieć osoby wymagające wsparcia w takim rozmiarze, jak to oświadczyła skarżąca. Poddano przez to pod wątpliwość rzeczywistą potrzebę takich udogodnień, a tym samym nieporadność matki skarżącej w stopniu przedstawianym przez skarżącą. W ocenie Sądu, na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, pracownicy socjalni wyciągnęli logiczne wnioski, zwłaszcza w kontekście tego, że rodzina zna zasady ubiegania się o wsparcie z PEFRON i w ramach istniejącej potrzeby niepełnosprawnej uprzednio już z niego korzystała.

Sąd podkreśla w tym miejscu wartość dowodu jakim jest wywiad środowiskowy i sformułowane na tej podstawie wnioski. Jest to dowód pozwalający na naoczne ustalenie sposobu funkcjonowania podopiecznego i stopnia jego samodzielności, co daje podstawę do weryfikacji wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. W kontrolowanym postępowaniu na miejsce przeprowadzania wywiadu udało się dwóch pracowników socjalnych, a ich logicznie uzasadnione wnioski nie pozwalały na przyjęcie, że opieka jakiej wymaga matka skarżącej jest tego rodzaju, że daje podstawy opiekunowi do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Również znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja medyczna matki skarżącej nie wskazuje aby jej stan zdrowia obecnie wymagał stałej i ciągłej opieki wykluczającej możliwość podjęcia zatrudnienia przez skarżącą. Z zaświadczenia lekarskiego z 23 czerwca 2022 r. (k. 17 a.a.) wynika min., że matka skarżącej z nasilonymi od roku dolegliwościami bólowymi została zakwalifikowana do operacji biodra. Operacja miała miejsce 14 czerwca 2022 r., a matka skarżącej na tamten czas była osobą głównie leżącą, wymagała opieki osób drugich i oczekiwała na rehabilitację.

Następnie matka skarżącej była rehabilitowana na przełomie marca, kwietnia i maja 2023 r. (k. 28 a.a.). Później poddała się fizjoterapii w okresie 14 sierpnia 2023 r. do 28 sierpnia 2023 r. i po wybranych zabiegach zgłaszała znaczną poprawę w odczuwaniu dolegliwości bólowych (k. 26 a.a.). Zgodnie z zaleceniem cykl zabiegów został powtórzony w okresie od 1 grudnia 2023 do 14 grudnia 2023 r. (k. 27 a.a.).

Z powyższego oraz z przytoczonych wyżej wniosków pracowników socjalnych wynika zdaniem Sądu, że stan zdrowia matki skarżącej na skutek przebytej operacji i zastosowanej rehabilitacji pozwala jej na samodzielne funkcjonowanie z doraźną pomocą skarżącej.

Również zaświadczenie lekarskie z 15 stycznia 2024 r. (k. 29 a.a.) nie wskazuje aby aktualny stan matki skarżącej wymagał stałej opieki osoby trzeciej. Niewątpliwie ustalono, że matka skarżącej musi często korzystać z toalety z uwagi na dysfunkcję pęcherza, jednak w ocenie Sądu nie jest to okoliczność wystarczająca do przyjęcia, że opieka jakiej wymaga i jaką skarżąca jej świadczy odpowiada wymogom ustawy dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jak trafnie zauważono w wywiadzie środowiskowym, niewielkie dostosowanie łazienki do potrzeb osoby z taką przypadłością z jaką boryka się matka skarżącej w sposób adekwatny udogodni korzystanie z niej przez niepełnosprawną.

Odnośnie czynności jakie skarżąca wymieniła przy świadczeniu opieki nad matką Sąd wskazuje, że takie czynności organizacyjne jak robienie zakupów, opłacanie rachunków, zasypywanie pieca peletem, transport do lekarza, czy na rehabilitację są w ocenie Sądu do pogodzenia z wykonywaniem pracy zarobkowej. Również podejmowane względem matki czynności higieniczne czy opiekuńcze w postaci przygotowania ubrania, przygotowywania posiłku, pomoc w codziennej toalecie, mierzenie ciśnienia, czy podawanie leków mogą być wykonywane o określonych porach dnia przed lub po pracy i nie wymagają stałej obecności opiekuna.

Sąd podkreśla, że sam fakt sprawowania opieki przez skarżącą oraz stan zdrowia niepełnosprawnej matki potwierdzony wymaganym przez art. 17 ust. 1 u.ś.r. orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, nie oznacza automatyzmu w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z wolą ustawodawcy te dwie okoliczności nie są wystarczające, a organ orzekający w przedmiocie przyznania świadczenia ma obowiązek zbadania, czy zaistniał związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez opiekuna, a koniecznością sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała aby opieka jakiej wymaga jej matka była na tyle absorbująca, że konieczna jest rezygnacja skarżącej z podjęcia zatrudnienia.

Końcowo Sąd nadmienia, że nie podzielił zapatrywania organu odwoławczego, że siostra skarżącej może współuczestniczyć w opiece na matką fizycznie lub finansowo, w ramach ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego względem matki. Istnienie rodzeństwa wnioskodawcy w pewnych stanach faktycznych nie pozostaje bez wpływu na ocenę istnienia związku przyczynowego bowiem obrazuje możliwości rodziny związane z organizacją opieki nad niepełnosprawnym jej członkiem (por. wyrok NSA z 14 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 229/23). Niemniej jednak w niniejszej sprawie, siostra skarżącej, z powodu odległego miejsca zamieszkania, pracy zawodowej i stanu zdrowia (k. 15 a.a.), nie angażuje się w opiekę nad matką. Zatem materiał dowodowy sprawy wskazuje na brak możliwości siostry skarżącej w partycypowaniu w opiece nad matką.

Nie jest również trafne stanowisko organu odwoławczego, że zawieszenie działalności gospodarczej przez skarżącą nie jest traktowane jako spełnienie warunku rezygnacji z zatrudnienia. Orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 14 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1894/22, zgodnie z którym zawieszenie działalności gospodarczej należy uznawać za faktyczną rezygnację z zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Wymienione wyżej wadliwości w stanowisku organu odwoławczego nie mogły jednak doprowadzić do uchylenia zaskarżonego aktu wobec prawidłowego przyjęcia braku związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką a niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą. Ustalenie braku wystąpienia tej przesłanki jest wystarczającą podstawą do wydania negatywnego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a.